ntmnke/munke

[ { "id": 1, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "ШУТИС-ийн эрхэм зорилго, алсын хараа юу вэ?", "output": "ШУТИС-ийн эрхэм зорилго нь үндэсний болон дэлхийн хэмжээнд хөрвөх, өрсөлдөх чадвартай, бүтээлч сэтгэлгээтэй, хүмүүнлэг ёс зүйтэй инженер, технологийн өндөр мэргэшилтэй мэргэжилтнүүд болон нийгмийн цахим шилжилтийг түүчээлэгч манлайлагчдыг бэлтгэхэд оршино. Түүнчлэн, дэлхийн жишигт нийцсэн судалгаа, инновацын үр дүнг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлж, улс орны тогтвортой хөгжлийг цогцоор нь хангахад дэмжлэг үзүүлнэ. Алсын хараа нь Ази-Номхон далайн бүсийн хэмжээнд инженерчлэлийн чиглэлээр тэргүүлэх байр суурь эзэлсэн, олон улсын түвшинд хүрээнд хүлээн зөвшөөрөгдсөн судалгааны их сургууль (Research University) болон хөгжих явдал юм." }, { "id": 2, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "ШУТИС-ийн сургалтын үйл ажиллагаа ямар үндсэн зарчим дээр суурилдаг вэ?", "output": "ШУТИС-ийн сургалтын үйл ажиллагаа нь дараах үндсэн зарчмууд дээр суурилдаг: Нэгдүгээрт, оюутан төвтэй сургалтын тогтолцоо буюу суралцагчийн хувийн хөгжил, сонирхолд тулгуурлах; Хоёрдугаарт, сургалтын хөтөлбөрийн чанарын тасралтгүй ахиц, олон улсын магадлан итгэмжлэлийг хангах; Гуравдугаарт, эрдэм шинжилгээ, онолын судалгаа, инновацын бүтээлийг практик үйлдвэрлэлтэй нягт уях; Дөрөвдүгээрт, хүн бүрд нээлттэй, уян хатан байх (кредит системийн давуу тал); Тавдугаарт, дэвшилтэт технологид суурилсан цахимжсан сургалтын орчинг бүрдүүлэх; Зургаадугаарт, эрдэм шинжилгээ, сургалтын үйл ажиллагаанд академик эрх чөлөө, ёс зүй, шударга байдлыг дээдлэн сахих зэрэг болно." }, { "id": 3, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "ШУТИС-ийн харьяа салбар болон бүрэлдэхүүн сургуулиудыг нэрлэнэ үү.", "output": "ШУТИС нь өөрийн бүтэцдээ дараах төрөлжсөн бүрэлдэхүүн сургуулиудыг багтаадаг: Барилга, Архитектурын Сургууль (БАС), Бизнесийн Удирдлага, Хүмүүнлэгийн Сургууль (БУХС), Геологи, Уул Уурхайн Сургууль (ГУУС), Мэдээлэл, Холбооны Технологийн Сургууль (МХТС), Механик, Тээврийн Сургууль (МТС), Үйлдвэрлэлийн Технологийн Сургууль (ҮТС), Эрчим Хүчний Сургууль (ЭХС), болон Хэрэглээний Шинжлэх Ухааны Сургууль (ХШУС) юм. Үүнээс гадна орон нутгийн салбарууд болох Дархан-Уул аймаг дахь Технологийн Сургууль, Орхон аймаг дахь Технологийн Сургууль амжилттай үйл ажиллагаа явуулж, бүс нутгийн боловсон хүчнийг бэлтгэж байна." }, { "id": 4, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сургалтын жилийн бүтэц ямар байдаг вэ?", "output": "ШУТИС-ийн сургалтын нэг хичээлийн жил нь календарчилсан хуанлийн дагуу Намрын улирал (I семестер) болон Хаврын улирал (II семестер) гэсэн үндсэн хоёр семестрээс бүрдэнэ. Семестер тус бүр нь онолын сургалт, явцын сорилууд, бие даалт болон эцсийн нэгдсэн шалгалтын үе шатуудыг багтаасан 16-аас 18 долоо хоногийн хугацаанд үргэлжилдэг. Үндсэн улирлуудаас гадна оюутны хүсэлтээр унасан хичээлээ нөхөх эсвэл сургалтын хугацаагаа товчлох зорилгоор 4-өөс 6 долоо хоног үргэлжилдэг Зуны эрчимжүүлсэн сургалт (зуны семестер)-ыг тусгай удирдамжийн дагуу зохион байгуулдаг." }, { "id": 5, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны сургалтын нэгдсэн систем (Unimis)-д хэрхэн нэвтрэх вэ?", "output": "Оюутан бүр сургуульд элсэн орох үед олгогдсон өөрийн бүртгэлийн дахин давтагдашгүй дугаар (оюутны код) болон хувийн нууц үгийг ашиглан албан ёсны Студент вэб (хуучнаар unimis.must.edu.mn эсвэл сургуулийн шинэчилсэн цахим систем)-д нэвтэрнэ. Энэхүү систем нь оюутны сургалтын гол зангилаа бөгөөд үүгээр дамжуулан семестрийн хичээл сонголт хийх, цагийн хуваарь харах, явцын болон шалгалтын дүнгийн мэдээлэл шалгах, сургалтын төлөвлөгөөний төлбөрийн үлдэгдэл хянах, хувийн хэргийн мэдээллээ шинэчлэх, багшийн заах арга барилыг үнэлэх зэрэг сургалтын бүхий л процессыг цахимаар удирдах боломжтой." }, { "id": 6, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны цахим код болон нууц үгийг бусдад дамжуулж болох уу?", "output": "Хатуу хориглоно. Оюутны код болон нууц үг нь тухайн суралцагчийн хувийн мэдээллийн аюулгүй байдал, сурлагын амжилттай шууд холбоотой цахим гарын үсэгт тооцогдох нууц мэдээлэл юм. Нууц үгээ бусдад дамжуулснаас үүдэн таны сонгосон хичээлийн хуваарь устгагдах, өөрчлөгдөх, хувийн мэдээлэл алдагдах, багшийн үнэлгээ зөрчих зэрэг аливаа сөрөг үр дагавар, санхүү, сургалтын хохирлыг оюутан өөрөө бүрэн хариуцна. Аюулгүй байдлыг хангах үүднээс нууц үгээ тогтмол хугацаанд шинэчилж, бусдад харагдахааргүй хадгалах үүрэгтэй." }, { "id": 7, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "ШУТИС-д шинээр элсэгчдэд зориулсан чиглүүлэх (Orientation) үйл ажиллагаа гэж юу вэ?", "output": "Шинээр элссэн нэгдүгээр курсын оюутнуудыг их сургуулийн орчинд дасан зохиоход нь туслах, сургуулийн дотоод бүтэц, мөрдөгддөг дүрэм журам, кредит системийн онцлог, Unimis цахим систем, Төв номын сангийн үйлчилгээ болон Оюутны хөгжлийн албадтай танилцуулах зорилгоор хичээл эхлэхийн өмнөх долоо хоногт зохион байгуулдаг албан ёсны нэгдсэн чиглүүлэх арга хэмжээ юм. Энэ үеэр оюутнууд өөрийн зөвлөх багш, тэнхимийн эрхлэгч нартай биечлэн уулзаж, цаашид суралцах төлөвлөгөө болон карьерийн талаар анхны чухал зааварчилгааг авдаг." }, { "id": 8, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны хувийн хэрэгт ямар баримт бичгүүд хадгалагддаг вэ?", "output": "Салбар сургуулийн сургалтын албанд хадгалагддаг оюутны хувийн хэрэгт дараах бичиг баримтууд албан ёсоор ордог: Боловсролын үнэлгээний төвөөс олгосон Элсэлтийн ерөнхий шалгалтын (ЭЕШ) батламж, Бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээ буюу аттестат (эх хувиар), ШУТИС-д элсүүлэхийг зөвшөөрсөн ректорын тушаалын хуулбар, талуудын байгуулсан сургалтын гэрээ, иргэний үнэмлэхийн хуулбар, стандартын цээж зургууд, мөн суралцах хугацаанд гарсан академик чөлөө, шилжилт хөдөлгөөн, шагнал урамшуулал болон сахилгын шийтгэлтэй холбоотой бүх албан ёсны тушаал, шийдвэрийн хуулбарууд хадгалагддаг." }, { "id": 9, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Зөвлөх багш (Advisor) гэж хэн бэ, ямар үүрэгтэй вэ?", "output": "Зөвлөх багш нь тухайн анги, мэргэжлийг хариуцан ажиллахаар тэнхимээс томилогдсон мэргэжлийн багш бөгөөд оюутныг суралцах хугацаанд нь чиглүүлэх үндсэн ментор юм. Түүний үүрэг нь оюутанд сургалтын төлөвлөгөөгөө зөв ойлгоход туслах, семестр бүр үзэх хичээлүүдээ оновчтой сонгоход нь зөвлөх, карьер төлөвлөлт хийхэд дэмжлэг үзүүлэх, сурлагын хоцрогдолд орсон эсвэл академик сануулга авсан тохиолдолд шалтгааныг тодорхойлж туслах, их сургуулийн амьдралд тохиолдож буй хувийн болон сургалтын аливаа асуудалд мэргэжлийн зөвлөгөө өгөхөд оршино." }, { "id": 10, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны нэрийн хуудас буюу Оюутны үнэмлэхийг хэрхэн авдаг вэ?", "output": "Шинээр элссэн оюутнууд сургуулийн цахим системээр (Unimis) дамжуулан өөрийн стандартын цээж зураг, хувийн мэдээллийг үнэн зөв оруулж, үнэмлэх хэвлэх тогтоосон хураамжийг цахимаар төлнө. Үүний дараа Оюутны хөгжил, үйлчилгээний албанаас (ОХҮА) ухаалаг, чип бүхий цахим ID үнэмлэхийг хэвлэн олгодог. Энэхүү үнэмлэх нь зөвхөн оюутныг гэрчлэх бичиг баримт төдийгүй сургуулийн хичээлийн байруудын цахим нэвтрэх хаалгаар (турникет) орох, Төв номын сангаар үйлчлүүлэх, цахим уншлагын танхимд суух үндсэн түлхүүр болж ашиглагддаг." }, { "id": 11, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Кредит буюу багц цаг гэж юу вэ?", "output": "Кредит (багц цаг) нь оюутны сургалтын ачаалал, тухайн хичээлийн агуулгыг эзэмшихэд зарцуулах хугацааг тодорхойлдог олон улсын хэмжүүр юм. ШУТИС-ийн сургалтын журмаар 1 кредит хичээл нь семестрийн турш долоо хоногт 1 цаг лекц (эсвэл 2 цаг лаборатори, семинар, практик ажил) ангид үзэхийг илэрхийлнэ. Үүн дээр оюутны гэрээр болон номын санд бие даан ажиллах цагийг оролцуулан тооцдог бөгөөд 1 семестрт 1 кредит хичээлийг судлахад оюутнаас нийт 48-52 цагийн цогц хичээллэгт (танхимын болон танхимын бус) шаардагддаг гэсэн үг юм." }, { "id": 12, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Хичээл сонголт болон баталгаажуулалт хэзээ хийгддэг вэ?", "output": "Хичээл сонголт нь хоёр үе шаттай явагдана. Урьдчилсан сонголтыг өмнөх семестрийн төгсгөлийн шалгалтын үеэр цахим системээр хийж, тэнхимүүд дараагийн улиралд хэдэн бүлэг хичээл нээх, багшийн ачааллыг төлөвлөх боломжийг олгодог. Харин үндсэн баталгаажуулалт болон бүртгэлийн үйл ажиллагаа нь шинэ семестр эхлэхийн өмнөх 1-2 долоо хоногийн хугацаанд Unimis системээр явагдах бөгөөд оюутан сургалтын төлбөрөө урьдчилан төлснөөр өөрийн хичээл сонголтыг эцсийн байдлаар баталгаажуулж, албан ёсны нэрсийн жагсаалтад ордог." }, { "id": 13, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Хичээл нэмэх, хасах (Add/Drop) хугацаа гэж юу вэ?", "output": "Хичээлийн жилийн шинэ семестрийн албан ёсны хичээл эхэлсэн эхний долоо хоногийг 'Хичээл нэмэх, хасах хугацаа' (Add/Drop period) гэнэ. Энэ хугацаанд оюутанд өөрийн сонгосон хичээлүүдийн цагийн хуваарийн давхцлыг арилгах, өөр багшийн бүлэг рүү шилжих, сургалтын төлөвлөгөөний дагуу хичээл нэмж бүртгүүлэх эсвэл өөрт тохироогүй хичээлийг хасах боломжийг системээс олгодог. Энэхүү хугацаа дууссаны дараа хичээлийн хуваарьт ямар нэгэн өөрчлөлт оруулах боломж цахим хэлбэрээр бүрэн хаагддаг." }, { "id": 14, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Нэг семестрт судлах ёстой кредитийн доод ба дээд хязгаар хэд вэ?", "output": "Бакалаврын түвшний өдрийн хөтөлбөрийн бүрэн цагийн оюутан нэг семестрт сургалтын хэвийн ачааллыг хангах үүднээс дунджаар 15-18 кредит хичээл судлах нь хамгийн тохиромжтой байдаг. Оюутны статус хадгалагдах хууль ёсны доод хязгаар нь 12 кредит (үүнийг хангаагүй бол хагас цагийн оюутанд тооцогдоно), харин дээд хязгаар нь 21 кредит байна. Хэрэв оюутны өмнөх семестрийн сурлагын голч дүн (GPA) нь 3.2 болон түүнээс дээш байвал өөрийн зөвлөх багшийн албан ёсны зөвшөөрлөөр дээд хязгаарыг нэмэгдүүлж, нэг семестрт 24 хүртэл кредит хичээл сонгон судалж, сургуулиа хугацаанаас нь өмнө төгсөх боломжийг нээж өгдөг." }, { "id": 15, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Урьдчилсан нөхцөл (Prerequisite) хичээл гэж юу вэ?", "output": "Урьдчилсан нөхцөл хичээл гэдэг нь ахисан болон нарийн мэргэшүүлэх түвшний тодорхой нэг хичээлийг цаашид үргэлжлүүлэн судлахын тулд логик дарааллын хувьд урьдчилан заавал судалж, 60-аас дээш оноо авч тэнцсэн байх ёстой суурь онолын хичээлийг хэлнэ. Хэрэв суурь хичээлийг үзэж судлаагүй, эсвэл унасан бол дараагийн шатны хичээлийг ойлгох боломжгүй гэж үздэг. Жишээлбэл, оюутан 'Математик II' эсвэл 'Инженерийн математик' хичээлийг сонгохын тулд урьдчилсан нөхцөл болох 'Математик I' хичээлдээ заавал тэнцсэн байх шаардлагатай." }, { "id": 16, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутан урьдчилсан нөхцөл хичээлээ үзээгүй атлаа дараагийн хичээлийг сонгож болох уу?", "output": "Туйлын боломжгүй. ШУТИС-ийн сургалтын нэгдсэн Unimis систем нь логик гинжин хэлхээний дагуу ажилладаг тул урьдчилсан нөхцөл хичээлийг судалж, дүнгээ Unimis системд амжилттай 'тэнцсэн' гэж оруулаагүй тохиолдолд дараагийн шатны ахисан түвшний хичээлийг сонгох, цагийн хуваарьт оруулах эрхийг систем өөрөө автоматаар блоклон, хаадаг журамтай." }, { "id": 17, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Заавал судлах хичээл болон Сонгон судлах хичээлийн ялгаа юу вэ?", "output": "Үндсэн ялгаа нь сургалтын хөтөлбөрийн хатуу ба уян хатан байдалд оршино. Заавал судлах хичээл нь тухайн мэргэжлийн боловсролын стандартыг хангахад зайлшгүй шаардлагатай, сургалтын төлөвлөгөөнд нэр заагдсан бөгөөд оюутан бүр заавал үзэж тэнцэх үүрэгтэй хичээлүүд юм. Харин сонгон судлах хичээл нь сургалтын хөтөлбөрөөс багцлан санал болгож буй хэд хэдэн хичээлүүдээс оюутан өөрийн нарийн сонирхол, карьер төлөвлөлтдөө нийцүүлэн, заасан кредитийн хэмжээнд тохируулан өөрөө сонгож үзэх эрхтэй хичээлүүд юм." }, { "id": 18, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Суурь хичээл, мэргэжлийн суурь хичээл, мэргэшүүлэх хичээл гэж юу вэ?", "output": "Эдгээр нь инженер бэлтгэх сургалтын гурван үндсэн үе шат юм. 1) Ерөнхий суурь хичээл (General Education) нь дээд боловсрол эзэмшиж буй хүнд шинжлэх ухааны суурь мэдлэг, хувь хүний хөгжил олгох хичээлүүд (Математик, Физик, Хими, Англи хэл, Монголын түүх гэх мэт) юм. 2) Мэргэжлийн суурь хичээл (Professional Core) нь тухайн салбарын бүх инженерүүдэд заавал байх ёстой ерөнхий онолын мэдлэг (Инженерийн зураг зүй, Теоретик механик, Материалын эсэргүүцэл гэх мэт). 3) Мэргэшүүлэх хичээл (Major) нь зөвхөн тухайн нарийн мэргэжлээр (жишээ нь, Сэргээгдэх эрчим хүчний инженер, Программист) шууд ажлын байран дээр ажиллахад шаардагдах гүнзгийрүүлсэн практик мэдлэг, ур чадвар олгох хичээлүүд юм." }, { "id": 19, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутан хичээл сонголтоо баталгаажуулсан ч төлбөрөө төлөөгүй бол яах вэ?", "output": "Хичээл сонголт хийсний дараа сургуулиас тогтоосон санхүүгийн баталгаажуулалтын эцсийн хугацаа гэж байдаг. Хэрэв энэ заасан хугацаанд судалж буй багц цаг (кредит)-д оногдох сургалтын төлбөрийг дансанд байршуулж, баталгаажуулалт хийгээгүй тохиолдолд Unimis системээс тухайн оюутны урьдчилсан сонгосон бүх хичээлүүд, цагийн хуваарь автоматаар цуцлагдан устдаг. Ингэснээр тухайн семестрийн бүртгэл хүчингүйд тооцогдож, оюутан хичээлд суух эрхгүй болно." }, { "id": 20, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Чөлөөт сонголтын кредит гэж юу вэ?", "output": "Чөлөөт сонголтын кредит гэдэг нь оюутны танин мэдэхүй, хувийн сонирхлыг дэмжих зорилготой сургалтын маш уян хатан хэсэг юм. Оюутан өөрийн суралцаж буй үндсэн сургалтын хөтөлбөрөөс гадуур, ШУТИС-ийн бусад аль ч бүрэлдэхүүн сургуулийн (жишээ нь, БАС-ийн оюутан БУХС-ийн Маркетингийн хичээлийг эсвэл МХТС-ийн Питоны хичээлийг үзэх) хөтөлбөрөөс өөрийн сонирхлоор сонгон судалж болох бөгөөд энэ нь төгсөлтийн нийт кредитийн тодорхой хувийг (сургалтын төлөвлөгөөнөөс хамаарч ихэвчлэн 3-6 кредит) бүрдүүлдэг давуу талтай." }, { "id": 21, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сонгосон хичээлээсээ албан ёсоор татгалзах (Withdrawal) журам ямар байдаг вэ?", "output": "Хэрэв оюутан хичээл нэмэх/хасах хугацаанаас хойш, семестрийн явцад тухайн хичээлийг үргэлжлүүлэн судлах боломжгүй болсон (хичээлийн хоцрогдол, хүндрэл гэх мэт) тохиолдолд сургалтын хуанлид заасан хугацаанд (ихэвчлэн семестрийн 4-өөс 6 дахь долоо хоногт) хичээлээс албан ёсоор татгалзах хүсэлтээ сургалтын албанд гаргаж болно. Энэ тохиолдолд тухайн хичээлийн дүнгийн хуудсанд 'W' (Withdrawal) гэсэн тэмдэглэгээ үлдэх бөгөөд энэ нь голч дүнгийн (GPA) тооцоололд ямар нэгэн сөрөг нөлөө үзүүлэхгүй. Гэхдээ тухайн хичээлд төлсөн багц цагийн төлбөрийг буцааж олгохгүй бөгөөд дараа нь тус хичээлийг судлахдаа төлбөрийг дахин төлөх журамтай." }, { "id": 22, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Хичээлийн ирцийн шаардлага ямар байдаг вэ?", "output": "ШУТИС-ийн сургалтын нэгдсэн журмаар оюутан тухайн семестрт судалж буй хичээлийнхээ лекц, семинар, лабораторийн нийт цагийн хамгийн багадаа 70-аас 80 хүртэлх хувьд биеэр заавал сууж, ирцээ бүртгүүлсэн байх хатуу шаардлагатай (нарийн хувь хэмжээг хичээл тус бүрийн силлабусаар багш тогтооно). Хэрэв оюутны тасалсан цаг ирцийн хязгаараас хэтэрсэн тохиолдолд тухайн хичээлийн семестрийн төгсгөлийн нэгдсэн шалгалтад орох эрх нь системээр автоматаар хасагдаж, шууд 'F' (тэнцээгүй) үнэлгээ авдаг." }, { "id": 23, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Өвчний улмаас хичээл тасалсан тохиолдолд ирцийг хэрхэн нөхөх вэ?", "output": "Оюутан өвчилсөн эсвэл ар гэрийн хүндэтгэх шалтгаанаар хичээл тасалсан бол холбогдох эмнэлгийн магадлагаа, албан ёсны баримт бичгийг хичээлд ирсэн өдрөөсөө хойш ажлын 3-5 өдөрт багтаан салбар сургуулийн сургалтын алба болон хичээл заасан профессорт биечлэн танилцуулах ёстой. Сургалтын албанаас баримтыг үндэслэлтэй гэж үзвэл багшид мэдэгдэх бөгөөд багш Unimis систем дээрх ирцийг 'хүндэтгэх шалтгаантай' гэж тэмдэглэн, оюутанд хоцорсон явцын сорил, лабораторийн ажил, бие даалтыг нөхөж гүйцэтгэх, хамгаалах хугацаа болон боломжийг олгодог." }, { "id": 24, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Хичээлийн багц цагийн төлбөрийг хэрхэн тооцдог вэ?", "output": "Сургалтын төлбөрийн тооцоолол нь дараах нэгдсэн томьёоны дагуу хийгддэг: Семестрийн төлбөр = (Оюутны сонгосон нийт хичээлүүдийн багц цаг буюу кредит) x (Тухайн бүрэлдэхүүн сургуулийн 1 кредитийн суурь үнэлгээ) + (Сургуулийн нэгдсэн цахим үйлчилгээ болон суурь хураамж). Нэг багц цагийн (кредитийн) өртөгийг тухайн мэргэжлийн онцлог, лабораторийн баазаас хамааруулан ШУТИС-ийн Төлөөлөн Удирдах Зөвлөлөөс (ТУЗ) жил бүр хууль тогтоомжийн хүрээнд шинэчлэн эсвэл тогтвортойгоор батлан мөрдүүлдэг." }, { "id": 25, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Хичээлийн хөтөлбөр буюу Силлабус (Syllabus) гэж юу вэ?", "output": "Силлабус (Syllabus) гэдэг нь тухайн хичээлийн зорилго, судлах агуулга, 16 долоо хоногийн турш долоо долоо хоногоор үзэх лекц, семинар, лабораторийн нарийвчилсан сэдвийн төлөвлөгөө, ашиглах үндсэн болон нэмэлт сурах бичиг, бие даалтын ажлын сэдэв, тэдгээрийг хүлээж авах хугацаа, мөн үнэлгээний нарийн шалгуур (явцын 60 онооны хуваарилалт, шалгалтын 40 онооны харьцаа)-г тусгасан багш, оюутны хоорондын сургалтын албан ёсны гэрээний шинжтэй баримт бичиг юм. Үүнийг семестрийн эхний хичээл дээр багш оюутнуудад хэвлэмэл эсвэл цахим хэлбэрээр заавал танилцуулах үүрэгтэй." }, { "id": 26, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Бие дааж судлах цаг (Self-study hours) гэж юу вэ?", "output": "Кредит системийн олон улсын стандартаар оюутан ангид багштай ажиллахаас гадна тухайн хичээлийн агуулгыг бүрэн эзэмшихийн тулд бие даан номын санд суух, судалгаа хийх, гэрийн даалгавар, бие даалтын төсөл гүйцэтгэхэд заавал зарцуулах ёстой хугацааг хэлнэ. ШУТИС-д мөрдөгддөг журмаар 1 кредит хичээлд долоо хоногт дунджаар 2 цаг бие даан ажиллах хугацаа оногддог. Жишээ нь, оюутан 3 кредиттэй хичээл үзэж байгаа бол ангид 3 цаг суугаад зогсохгүй, долоо хоногт хамгийн багадаа 6 цагийг тухайн хичээлийн даалгавар, бие даалтанд бие даан зориулах ёстой шаардлагатай." }, { "id": 27, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Хичээл устгах журам гэж юу вэ?", "output": "Хичээл устгах гэдэг нь сонгосон хичээлийг өөрийн цахим хуваариас бүрмөсөн хасах үйлдлийг хэлнэ. Энэ үйлдлийг зөвхөн семестр эхэлсний дараах эхний 1 долоо хоногт буюу 'Хичээл нэмэх/хасах' (Add/Drop) хугацаанд Unimis системээр дамжуулан хийх хууль ёсны боломжтой. Энэ хугацаанаас хойш хичээлийг цахим системээс бүрмөсөн устгах ямар ч аргагүй бөгөөд хэрэв хичээлээс гарахыг хүсвэл зөвхөн сургалтын албанд хандаж албан ёсны татгалзал (Withdrawal) хийлгэх дүрэмтэй." }, { "id": 28, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Цахим хичээл (E-learning) гэж юу вэ, түүнийг хэрхэн судалдаг вэ?", "output": "ШУТИС нь дэлхийн жишиг сургалтын чиг хандлагын дагуу зарим ерөнхий суурь болон онолын хичээлүүдийг сургуулийн нэгдсэн цахим сургалтын платформ (e-learning.must.edu.mn) ашиглан цахим хэлбэрээр ордог. Оюутан уг системд өөрийн кодоор нэвтэрч, багшийн бэлтгэсэн видео лекцүүдийг үзэх, цахим хэлэлцүүлэгт оролцох, долоо хоног бүрийн цахим сорил, тестийг бөглөх, өгөгдсөн даалгавар, бие даалтыг системд заасан эцсийн хугацаанаас (deadline) өмнө цахим хэлбэрээр илгээх замаар бие даан судалдаг онцлогтой." }, { "id": 29, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Бакалаврын зэрэг хамгаалахад нийт хэдэн кредит цуглуулах шаардлагатай вэ?", "output": "ШУТИС-д бакалаврын зэрэгтэй дээд боловсрол эзэмшиж төгсөхийн тулд суралцагч тухайн мэргэжлийн сургалтын албан ёсны төлөвлөгөөнд заасан ерөнхий суурь, мэргэжлийн суурь болон мэргэшүүлэх хичээлүүдийг бүрэн үзэж, нийт хөтөлбөрөөс хамаарч хамгийн багадаа 120-оос дээд тал нь 135 хүртэлх багц цагийг (кредитийг) сургалтын журмын дагуу амжилттай цуглуулж, хуримтлуулсан байх хууль ёсны шаардлагатай байдаг." }, { "id": 30, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Давхар мэргэжлээр (Minor/Major) суралцах боломж бий юу?", "output": "Тиймээ, ШУТИС-д оюутны хөрвөх чадварыг дэмжих үүднээс давхар суралцах боломжийг бүрэн нээж өгсөн. Үндсэн мэргэжлээрээ амжилттай суралцаж буй, хуримтлуулсан голч дүн (GPA) нь 3.0 болон түүнээс дээш байгаа оюутнууд 2 дугаар курсаасаа эхлэн үндсэн мэргэжлийнхээ хажуугаар туслах мэргэжил (Minor - нэмэлт 20-25 кредит судлах) эсвэл давхар үндсэн мэргэжлээр (Dual Major) суралцах албан ёсны хүсэлтээ сургалтын албанд гаргаж болно. Шалгуурыг хангаж, нэмэлт кредитийг амжилттай цуглуулж дуусгасан тохиолдолд төгсөхдөө хос мэргэжлийн батламж эсвэл дипломтой төгсдөг." }, { "id": 31, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "ШУТИС-д мөрдөгддөг үнэлгээний систем ямар бүтэцтэй вэ?", "output": "ШУТИС-д оюутны мэдлэг, чадварыг дүгнэхдээ олон олон улсын стандартад нийцсэн 100 онооны багц үнэлгээний системийг мөрддөг. Уг 100 оноо нь хоёр үндсэн хэсэгт хуваагдана: 1) Явцын үнэлгээ (семестрийн явцад багшийн авсан ирц, хичээлийн идэвх, явцын сорил шалгалтууд, лабораторийн хамгаалалт, бие даалтын ажил) нь нийт 60 хүртэл оноог бүрдүүлнэ. 2) Семестрийн төгсгөлийн нэгдсэн шалгалт (эцсийн шалгалт) нь 40 хүртэл оноог бүрдүүлдэг. Эдгээр онооны нийлбэрээр оюутны эцсийн үсгэн дүн (А, В, С, D, F) тооцогдож тавигддаг." }, { "id": 32, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Үсгэн дүн тус бүрийн тоон дүйцүүлэлт болон чанарын үнэлгээ ямар байдаг вэ?", "output": "Оюутны авсан 100 хүртэлх оноог үсгэн дүн, тоон дүйцүүлэлт (голч оноо) болон чанарт дараах байдлаар шилжүүлдэг:\n- А (95-100) = 4.0, A- (90-94) = 3.7 [Тэргүүний сайн үнэлгээ]\n- B (85-89) = 3.3, B- (80-84) = 3.0 [Сайн үнэлгээ]\n- C (75-79) = 2.7, C- (70-74) = 2.3 [Дундаж үнэлгээ]\n- D (65-69) = 2.0, D- (60-64) = 1.0 [Хангалттай үнэлгээ]\n- F (0-59) = 0.0 [Тэнцээгүй буюу хангалтгүй үнэлгээ]" }, { "id": 33, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Голч дүн буюу GPA (Grade Point Average)-ийг хэрхэн тооцдог вэ?", "output": "GPA буюу сурлагын чанарын голч дүнг тооцохдоо тухайн семестрт үзсэн хичээл бүрийн багц цагийг (кредитийг) тухайн хичээлд авсан үсгэн дүнгийн тоон дүйцүүлэлтээр (жишээ нь, А байвал 4.0, В байвал 3.3) үржүүлж, 'Чанарын онооны нийлбэр'-ийг гаргана. Үүний дараа гарсан чанарын онооны нийлбэрийг тухайн семестрт судалсан нийт кредитийн нийлбэрт хувааж гаргадаг. Жишээ нь: Оюутан 3 кредиттэй хичээлд А (4.0) авсан бол чанарын оноо 12 болно. Энэ мэтчилэн бүх хичээлийн чанарын оноог нэмээд, нийт кредитэд хувааснаар семестрийн болон хуримтлуулсан ерөнхий голч дүн гардаг." }, { "id": 34, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Семестрийн голч дүн ба Хуримтлуулсан голч дүнгийн ялгаа юу вэ?", "output": "Үндсэн ялгаа нь хугацааны хамрах хүрээнд байдаг. Семестрийн голч дүн (Semester GPA) гэдэг нь тухайн оюутны зөвхөн нэг улиралд (жишээ нь, намрын семестрт) үзэж судалсан хичээлүүдийн сурлагын амжилтын дундаж үнэлгээ юм. Харин хуримтлуулсан голч дүн (Cumulative GPA) гэдэг нь оюутны тус сургуульд элсэн орсон анхны өдрөөс эхлэн өнөөдрийг хүртэлх бүх суралцсан хугацааны (үзсэн бүх семестрүүдийн) хичээлүүдийн чанарын онооны нэгдсэн нэг дундаж дүн бөгөөд энэ нь оюутны ерөнхий сурлагын чансааг илэрхийлдэг." }, { "id": 35, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Хичээлд тэнцэх хамгийн доод оноо хэд вэ?", "output": "ШУТИС-ийн сургалтын журмаар тухайн үзэж буй хичээлдээ албан ёсоор 'тэнцсэн' гэж тооцогдож, багц цагийг (кредитийг) цуглуулах хамгийн доод босго оноо бол явцын болон шалгалтын онооны нийлбэрээр 60 оноо (энэ нь үсгэн дүнгээр D- дүн) авсан байх явдал юм. Хэрэв оюутан 100 онооноос 59 буюу түүнээс доош оноо авсан тохиолдолд системд 'F' (тэнцээгүй) дүн тавигдаж, кредитийг цуглуулж чадаагүйд тооцон, тухайн хичээлийг дахин судлах шаардлага үүсдэг." }, { "id": 36, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Явцын оноо (60 оноо)-ны бүтэц ямар байх ёстой вэ?", "output": "Явцын 60 оноог багш хичээлийн онцлогоос хамааруулан силлабуст нарийвчлан зааж өгдөг боловч сургуулийн нэгдсэн журмаар ихэвчлэн дараах бүтэцтэй байна: Семестрийн турш зохион байгуулагдах 2 удаагийн явцын томоохон сорил, дунд шатны шалгалт (тус бүр 15-20 оноо), бие дааж гүйцэтгэх төслийн ажил эсвэл гэрээр хийх даалгавар (10-15 оноо), лабораторийн туршилт, семинарын хичээлийн бэлтгэл, хамгаалалт (10-15 оноо) болон хичээл таслалтгүй суусан ирц, анги танхимын идэвхтэй оролцоо (5-10 оноо) зэргээс бүрдэнэ." }, { "id": 37, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Явцын оноо дутуу байвал семестрийн төгсгөлийн шалгалтад орж болох уу?", "output": "Болохгүй. Сургуулийн сургалтын нэгдсэн журмын дагуу оюутан семестрийн төгсгөлийн 40 онооны шалгалтад орох эрх авахын тулд явцын 60 онооноос хамгийн багадаа 50 хувийг буюу 30 оноог заавал цуглуулсан байх шаардлагатай. Хэрэв оюутны явцын оноо 30-аас доош (29 оноо болон түүнээс бага) байвал тухайн хичээлээр эцсийн шалгалт өгөх эрх Unimis системээр автоматаар хаагдаж, шалгалтад ороогүйд тооцогдон шууд 'F' (тэнцээгүй) дүн авдаг." }, { "id": 38, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Шалгалтын үеэр өвчилсөн тохиолдолд яах вэ?", "output": "Оюутан төгсгөлийн шалгалтын үеэр хүндэтгэх шалтгаанаар (гэнэтийн өвчлөл, ар гэрийн аваар осол, гачигдал) шалгалтандаа орж чадаагүй бол холбогдох албан ёсны эмнэлгийн магадлагаа болон баримтаа шалгалт болсон өдрөөс хойш ажлын 3 өдрийн дотор салбар сургуулийн сургалтын албанд гаргаж өгөх ёстой. Сургалтын албанаас баримтыг хянаад хүндэтгэх шалтгаантай гэж үзвэл системд түр хугацаанд 'I' (Incomplete) тэмдэглэгээ оруулах ба үүний дараа тогтоосон тусгай хуваарийн дагуу шалгалтыг багш нөхөж авах нөхцөлийг бүрдүүлж өгдөг." }, { "id": 39, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Дүнгийн хуудас дээрх 'I', 'W', 'E' тэмдэглэгээнүүд юуг илэрхийлдэг вэ?", "output": "Эдгээр нь оюутны академик дүнгийн хуудсанд тусгай нөхцөл байдлыг тэмдэглэх үсгүүд юм. 1) 'I' (Incomplete) - Оюутан явцын оноогоо бүрэн авсан боловч хүндэтгэх шалтгаанаар эцсийн шалгалтад ороогүй, дүн нь дутуу байгааг илэрхийлэх бөгөөд тогтоосон хугацаанд нөхөж өгөх ёстой. 2) 'W' (Withdrawal) - Оюутан семестрийн явцад хууль ёсны дагуу хичээлээс албан ёсоор татгалзсаныг заах бөгөөд голчид нөлөөлөхгүй. 3) 'E' (Exempt) - Оюутан өмнө нь өөр сургуульд эсвэл ижил түвшний хөтөлбөрт тухайн хичээлийг үзээд тэнцсэн тул дүн дүйцүүлж, уг хичээл болон шалгалтаас албан ёсоор чөлөөлөгдсөнийг тус тус илэрхийлнэ." }, { "id": 40, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Дүнтэйгээ санал нийлэхгүй бол гомдол (Appeal) гаргаж болох уу?", "output": "Тиймээ, оюутан өөрийн авсан эцсийн үнэлгээ, шалгалтын дүнтэй санал нийлэхгүй, багшийг буруу дүгнэсэн гэж үзвэл албан ёсоор гомдол гаргах эрхтэй. Оюутан шалгалтын дүн Unimis системд орж зарлагдсанаас хойш ажлын 2-3 өдрийн дотор салбар сургуулийн сургалтын албанд хандаж 'Дүнгийн гомдол гаргах хуудас' бөглөн өгнө. Үүний дагуу тэнхимийн эрхлэгчийн шийдвэрээр дүнгийн хараат бус комисс томилогдон, оюутны шалгалтын бичгийн ажил, явцын онооны материалыг багшийн дэргэд дахин хянаж, эцсийн шударга шийдвэрийг гаргадаг." }, { "id": 41, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "F дүрэм авсан хичээлийг заавал дахин судлах ёстой уу?", "output": "Энэ нь тухайн хичээлийн статусаас хамаарна. Хэрэв оюутны 'F' (тэнцээгүй) авсан хичээл нь тухайн мэргэжлийн сургалтын төлөвлөгөөнд заагдсан 'Заавал судлах' хичээл бол төгсөхийн тулд дараагийн семестрүүдэд тухайн хичээлийг заавал дахин сонгож, багц цагийн төлбөрийг шинээр төлж, бүтэн судалж тэнцэх шаардлагатай. Хэрэв 'Сонгон судлах' эсвэл чөлөөт сонголтын хичээл дээр 'F' авсан бол тухайн хичээлийг заавал дахин үзэх албагүй бөгөөд түүний оронд өөр нэгэн сонгон судалж болох хичээлийг орлуулан сонгож, кредитээ нөхөн цуглуулах боломжтой байдаг." }, { "id": 42, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Дүн ахиулах шалгалт (Grade Improvement) гэж юу вэ?", "output": "Оюутан өмнөх семестрт үзээд тэнцсэн боловч өөрийн авсан 'С' эсвэл 'D' үнэлгээгээ голч дүнгээ (GPA) өсгөх зорилгоор ахиулахыг хүсвэл 'Дүн ахиулах сургалт'-д хамрагдаж болно. Үүний тулд тухайн хичээлийг дараагийн семестрт нээгдэх үед системээр дахин сонгож, багц цагийн төлбөрийг бүрэн төлөн, явцын хичээлүүдэд сууж, шалгалтыг дахин өгнө. Дүн ахиулахаар дахин судалсан тохиолдолд өмнөх дүн устгагдаж, хамгийн сүүлд авсан дүн (дүн нь муудсан ч гэсэн) оюутны дүнгийн хуудсанд эцсийн байдлаар хүчин төгөлдөр үлддэг журамтай." }, { "id": 43, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Академик сануулга (Academic Probation) гэж юу вэ, ямар үед авдаг вэ?", "output": "Академик сануулга гэдэг нь суралцагчийн сурлагын чанар хангалтгүй байгааг анхааруулж, сургуулиас албан ёсоор өгч буй сүүлийн сануулга юм. Оюутны тухайн семестрийн төгсгөлд хуримтлуулсан голч дүн (Cumulative GPA) нь бакалаврын түвшний стандартаар 1.8-аас (эсвэл тухайн үед мөрдөгдөж буй сургалтын журмын босго онооноос) доош орсон тохиолдолд сургалтын албанаас Unimis системээр дамжуулан 'Академик сануулга' өгдөг. Сануулга авсан оюутан дараагийн семестрт зөвлөх багшийн хяналтан дор суралцаж, голчоо ахиулах төлөвлөгөө гаргах ёстой." }, { "id": 44, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Дараалсан академик сануулга авбал ямар үр дагавартай вэ?", "output": "Хэрэв оюутан сурлагын амжилтаа ахиулж чадалгүй, дараалсан 2-оос 3 семестрийн турш академик сануулгын босго голч дүнг (GPA 1.8-2.0) хангаж чадахгүй унасаар байвал сургуулийн нэгдсэн журмын дагуу тухайн оюутныг 'Суррах чадваргүй' гэж үзэн, ШУТИС-иас албан ёсоор хасах (хөөх) хүртэлх хамгийн хатуу захиргааны арга хэмжээг авдаг. Тиймээс эхний сануулга авсан үед зөвлөх багштайгаа хамтран хичээлийн графикт ноцтой өөрчлөлт оруулах шаардлагатай байдаг." }, { "id": 45, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Улирлын шалгалтын хуваарийг хаанаас харах вэ?", "output": "Семестрийн төгсгөлийн нэгдсэн шалгалтын албан ёсны хуваарийг онолын хичээл дуусахаас орчим 2-3 долоо хоногийн өмнө сургуулийн захиргаанаас нэгдсэн байдлаар гаргадаг. Оюутнууд өөрийн Unimis системийн 'Шалгалтын хуваарь' цэс рүү нэвтэрч шалгалт болох өдөр, цаг, анги танхим болон хянагч багшийн мэдээллийг цахим хэлбэрээр харах боломжтой ба салбар сургуулиудын сургалтын албаны мэдээллийн самбарт хэвлэмэл байдлаар байршдаг." }, { "id": 46, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Улирлын шалгалтыг ямар хэлбэрээр авдаг вэ?", "output": "Улирлын шалгалтыг тухайн хичээлийн силлабуст урьдчилан зааж баталсан хэлбэрүүдээр авдаг. Үүнд: Ерөнхий суурь хичээлүүдийг ихэвчлэн сургуулийн нэгдсэн компьютерийн лабораторид цахим тест (сорил) хэлбэрээр авдаг; Нарийн тооцоо, инженерчлэлийн хичээлүүдийг бичгийн хэлбэрээр (бодлого бодох, онолын асуултанд хариулах); зарим хүмүүнлэгийн болон гадаад хэлний хичээлийг аман шалгалтаар; харин практик болон дизайны хичээлүүдийг семестрийн турш хийсэн бие даалтын төслийн ажил, биет бүтээлийг комиссын өмнө хамгаалах хэлбэрээр тус тус зохион байгуулдаг." }, { "id": 47, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Зуны семестрт ямар хичээлүүдийг судалж болох вэ?", "output": "Зуны эрчимжүүлсэн семестрээр голчлон оюутнуудын өмнөх улирлуудад үзээд унасан (F дүн авсан) математик, физик, хими, англи хэл зэрэг ерөнхий суурь хичээлүүд болон нөхөн үзэх шаардлагатай заавал судлах мэргэжлийн суурь хичээлүүдийг нээдэг. Зуны семестрийг нээхийн тулд тухайн хичээлийг үзэх оюутнуудын албан ёсны хүсэлт, өргөдлийг үндэслэх бөгөөд хичээлүүд маш богино хугацаанд шахагдсан графикаар ордог тул оюутан зуны улиралд дээд тал нь 6-аас 9 кредит хичээл л сонгон судлах эрхтэй байдаг." }, { "id": 48, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Шалгалтад хуулсан, бусдад тусалсан тохиолдолд ямар шийтгэл хүлээлгэдэг вэ?", "output": "Академик шударга бус байдал гаргахыг ШУТИС хатуу хориглодог. Шалгалтын явцад бусдаас хуулсан, зөвшөөрөгдөөгүй шпаргалка, бэлдсэн материал ашигласан, гар утас болон ухаалаг төхөөрөмж хэрэглэсэн, эсвэл бусдад хуулж өгч тусалсан үйлдэл үйлдэл дээрээ тогтоогдвол хянагч багш шалгалтын материалыг шууд хураан авч, протокол үйлдэн тухайн хичээлийн шалгалтыг хүчингүйд тооцож шууд 'F' дүн буюу 0 оноо тавина. Мөн уг зөрчлийг салбар сургуулийн Ёс зүйн хороонд шилжүүлж, оюутанд албан ёсны сануулга өгөх, давтан үйлдвэл сургуулиас хасах хүртэл арга хэмжээ авдаг." }, { "id": 49, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сургалтын төлөвлөгөөний төлбөрийн үлдэгдэлтэй оюутан шалгалт өгч болох уу?", "output": "Үгүй, болохгүй. ШУТИС-ийн сургалтын нэгдсэн журмын дагуу санхүүгийн сахилга батыг хангах үүднээс сургалтын төлөвлөгөөний төлбөрийн үлдэгдэлтэй, тооцоо дуусгаагүй оюутны семестрийн төгсгөлийн шалгалт өгөх эрх, цахим хуваарь Unimis систем дээр автоматаар хаагддаг. Оюутан шалгалтын нэгдсэн долоо хоног эхлэхээс өмнө өөрийн төлбөрийн дутууг бүрэн төлж, санхүүгийн албатай тооцоогоо дуусгаснаар шалгалт өгөх цахим эрх нь идэвхждэг журамтай." }, { "id": 50, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Төгсөлтийн голч дүн (Хуримтлуулсан GPA) хамгийн багадаа хэд байж диплом авдаг вэ?", "output": "ШУТИС-ийг бакалаврын зэрэгтэй амжилттай төгсөж, дээд боловсролын диплом, энгэрийн тэмдэг гардан авахын тулд оюутны суралцах хугацааны хуримтлуулсан ерөнхий голч дүн (Cumulative GPA) нь хамгийн багадаа 2.0 ба түүнээс дээш байх ёстой хууль ёсны шаардлагатай. Хэрэв оюутан сургалтын төлөвлөгөөний 120-135 кредитийг бүрэн цуглуулж дуусгасан ч ерөнхий голч дүн нь 2.0-д хүрээгүй бол сургуулиас диплом олгохгүй. Энэ тохиолдолд оюутан сургалтын хугацаагаа сунгаж, дүн ахиулах хичээлүүдийг дахин сонгон судалж, голчоо 2.0-д хүргэж байж дипломоо авах эрхтэй болно." }, { "id": 51, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны үндсэн эрхүүдээс нэрлэнэ үү.", "output": "ШУТИС-ийн оюутан нь дараах хууль ёсны үндсэн эрхүүдийг эдлэнэ: Өөрийн сургалтын төлөвлөгөөний дагуу үзэх хичээл, заах багшаа цахим системээр чөлөөтэй сонгох; Сургуулийн материаллаг бааз, Төв номын сан, цахим уншлагын танхим, нарийн мэргэжлийн лабораториудыг сургалт, судалгааны зорилгоор ашиглах; Сурлага, урлаг спортын амжилтаараа дотоод, гадаадын тэтгэлэгт хөтөлбөрүүдэд нэр дэвших; Оюутны өөрийн удирдлагын зөвлөл, сонирхлын клуб, дугуйланд нэгдэх; Сургуулийн сургалтын чанар, багшийн ёс зүй, орчинтой холбоотой санал гомдлоо албан ёсны сувгаар чөлөөтэй илэрхийлэх, шийдвэрлүүлэх эрхтэй." }, { "id": 52, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны үндсэн үүрэг юу вэ?", "output": "ШУТИС-ийн оюутны хүлээх үндсэн үүрэгт дараах зүйлс орно: Сургуулийн дотоод журам, сургалтын гэрээ, оюутны ёс зүйн дүрмийг чанд сахин мөрдөх; Хичээлдээ цагтаа ирж, идэвхтэй суралцан, багшаас өгсөн даалгавар, бие даалтыг хугацаанд нь чанартай гүйцэтгэж тушаах; Сургуулийн өмч хөрөнгө, техник төхөөрөмж, номын сангийн ном сурах бичгийг хайрлан хамгаалах; Багш, ажилчид болон бусад суралцагчдыг хүндэтгэж, их сургуулийн соёлыг тээх; Сонгосон багц цаг (кредит)-ийн сургалтын төлөвлөгөөт төлбөрийг сургуулиас тогтоосон хугацаанд нь санхүүгийн албанд үлдэгдэлгүй төлөх үүрэгтэй." }, { "id": 53, "instruction": "Академик чөлөөг ямар шалтгаанаар, ямар хугацаатай авч болох вэ?", "input": "Академик чөлөөг ямар шалтгаанаар, ямар хугацаатай авч болох вэ?", "output": "Оюутан суралцах явцдаа хүндэтгэх шалтгааны улмаас сургалтыг түр зогсоох шаардлага гарвал академик чөлөө авч болно. Чөлөө олгох үндсэн шалтгаанд: Эрүүл мэндийн байдал (удаан хугацаагаар эмчлүүлэх шаардлагатай эмнэлгийн магадлагаатай), ар гэрийн зайлшгүй гачигдал, асрамж, хууль ёсны дагуу цэргийн жинхэнэ албанд татагдах, эсвэл сургалтын төлбөрийн хүнд сорилт, санхүүгийн хүндрэл зэрэг орно. Академик чөлөөг нэг удаадаа 1-ээс 2 семестрийн (1 хичээлийн жил) хугацаатай олгох бөгөөд чөлөө авах албан ёсны хүсэлт, өргөдлийг холбогдох баримтын хамт шинэ семестр эхэлснээс хойшх эхний 4 долоо хоногт багтаан салбар сургуулийн сургалтын албанд гаргах журамтай." }, { "id": 54, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Чөлөөний хугацаа дууссаны дараа сургуульдаа хэрхэн эргэж орох вэ?", "output": "Академик чөлөөний хугацаа нь дууссан оюутан сургуульдаа эргэн суралцахын тулд шинэ семестр, хичээлийн жил эхлэхээс хамгийн багадаа 2 долоо хоногийн өмнө өөрийн биеэр салбар сургуулийн сургалтын албанд очиж, суралцах эрхээ сэргээх тухай албан ёсны өргөдөл гаргах ёстой. Сургалтын алба өргөдлийг хүлээн авч хянаад, ШУТИС-ийн Ректорын албан ёсны тушаалаар оюутны суралцах эрхийг цахим системд сэргээнэ. Эрх сэргэсний дараа оюутан Unimis системээрээ нэвтэрч, зөвлөх багштайгаа уулзан хичээл сонголт, төлбөрийн тооцоогоо хийж сургалтаа үргэлжлүүлдэг." }, { "id": 55, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "ШУТИС-ийн нэг бүрэлдэхүүн сургуулиас нөгөө сургууль руу шилжин суралцаж болох уу?", "output": "Тиймээ, үүнийг ШУТИС-ийн дотоод шилжилт хөдөлгөөн гэж нэрлэдэг бөгөөд журам хязгаарлалтын дагуу зохицуулагддаг. Оюутан сургууль дотор мэргэжил, бүрэлдэхүүн сургуулиа солихын тулд эхний нэг хичээлийн жил суралцсан байх, эсвэл 30-аас доошгүй багц цаг (кредит) цуглуулсан байх шаардлагатай. Мөн оюутны хуримтлуулсан голч дүн (GPA) нь сургуулиас тогтоосон дотоод шилжилтийн босго оноог хангаж байх ёстой. Дотоод шилжих хүсэлтийг зөвхөн өвлийн болон зуны амралтын үеэр буюу семестрийн завсарлагаар сургалтын албанд гаргах бөгөөд хоёр сургуулийн захиргаа зөвшөөрсөн тохиолдолд үзсэн хичээлүүдийг дүйцүүлэн шилжүүлдэг." }, { "id": 56, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Өөр их сургуулиас ШУТИС-д шилжин орж болох уу?", "output": "Тиймээ, Монгол улсын болон гадаад улсын магадлан итгэмжлэгдсэн, албан ёсны зөвшөөрөлтэй их, дээд сургуулиас ШУТИС-д шилжин суралцах боломжтой. Шилжин орох оюутан нь анх элсэх үеийн Элсэлтийн ерөнхий шалгалтын (ЭЕШ) онооны босгыг хангасан байх, өмнөх сургуульдаа сурлагын өндөр голч дүнтэй суралцсан байх шаардлагатай. Оюутан дүнгийн албан ёсны хуулбар (транскрипт) болон хичээлийн хөтөлбөрүүдээ бүрдүүлж, семестр эхлэхийн өмнө ШУТИС-ийн Сургалтын бодлого, зохицуулалтын газарт хандана. Мэргэжлийн комисс хичээлүүдийг дүйцүүлэн тооцож, багц цагийг баталгаажуулсны дараа Ректорын тушаалаар элсүүлдэг." }, { "id": 57, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Мэргэжил солих (хөтөлбөр өөрчлөх) журам ямар байдаг вэ?", "output": "Оюутан өөрийн суралцаж буй мэргэжлийн хөтөлбөрийг солихыг хүсвэл эхний жил (1 дүгээр курс) үзсэн ерөнхий суурь хичээлүүдийн дүнгийн амжилт болон хуримтлуулсан голч дүнг харгалзан үзнэ. Хөтөлбөр өөрчлөх өргөдлийг дараагийн семестр эхлэхээс өмнө салбар сургуулийн сургалтын албанд гаргана. Шилжихийг хүсэж буй тухайн мэргэжлийн ангид сул орон тоо (квот) байгаа тохиолдолд хүсэлт гаргасан оюутнуудыг голч дүнгийн эрэмбээр жагсааж, хамгийн өндөр дүнтэй оюутнуудад мэргэжил солих зөвшөөрлийг албан ёсны тушаалаар олгодог." }, { "id": 58, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Ямар тохиолдолд оюутныг ШУТИС-иас хасдаг (хөөдөг) вэ?", "output": "ШУТИС-ийн сургалтын болон дотоод журмын дагуу дараах ноцтой тохиолдлуудад оюутныг сургуулиас албан ёсоор хасах шийдвэр гаргадаг: 1) Сурлагын амжилтаар буюу академик сануулга дараалж авсан боловч голч дүнгийн босгыг хангаж чадаагүй; 2) Сургуулийн дотоод журам, оюутны ёс зүйн дүрмийг ноцтойгоор зөрчсөн (жишээ нь, багш ажилтныг доромжлох, бие махбодийн дарамт үзүүлэх); 3) Гэмт хэрэг үйлдсэн нь хууль хяналтын байгууллага, шүүхээр эцсийн байдлаар тогтоогдсон; 4) Сургуулийн бакалаврын хөтөлбөрт суралцах зөвшөөрөгдсөн дээд хугацаа (ихэвчлэн 6-7 жил) хэтэрсэн; 5) Оюутан өөрийн хүсэлтээр сургуулиас гарах өргөдөл гаргасан тохиолдолд." }, { "id": 59, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Өөрийн хүсэлтээр сургуулиас гарах бол ямар бичиг баримт бүрдүүлэх вэ?", "output": "Оюутан хувийн болон ар гэрийн, эсвэл гадаадад суралцах зэрэг шалтгаанаар өөрийн хүсэлтээр ШУТИС-иас гарах бол сургуулийг бүрмөсөн орхих албан ёсны процесс хийнэ. Нэгдүгээрт, салбар сургуулийн захиралд хандсан хувийн өргөдөл гаргана; Хоёрдугаарт, сургуулийн нэгдсэн системээс албан ёсны 'Тойрох хуудас' (Clearing form) хэвлэн авч, Төв номын сан (ном сурах бичгийн тооцоогүй), Оюутны дотуур байр, салбар тэнхим, болон санхүүгийн албанаас (сургалтын төлбөрийн үлдэгдэлгүй) гэсэн тооцоо дууссан гарын үсэг, тамга зуруулна. Тойрох хуудсыг бүрэн зуруулж дууссаны дараа сургалтын албанаас оюутны хувийн хэрэгт хадгалагдаж буй Бүрэн дунд боловсролын гэрчилгээ зэрэг бичиг баримтуудыг эх хувиар нь хүлээлгэн өгдөг." }, { "id": 60, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Ёс зүйн хороо гэж юу вэ, ямар асуудлыг шийдвэрлэдэг вэ?", "output": "Ёс зүйн хороо нь ШУТИС-ийн академик орчны соёл, шударга байдал, багш, ажилтан болон оюутнуудын дундах ёс суртахууны хэм хэмжээг сахиулах үүрэгтэй хараат бус нэгдсэн зөвлөл юм. Тус хороо нь дараах асуудлуудыг хэлэлцэж, шийдвэр гаргадаг: Шалгалт, эрдэм шинжилгээний ажилд хуурамч бүтээл ашигласан (плагиат, хуулж бичих зөрчил); Багш, оюутны хооронд үүссэн ашиг сонирхлын зөрчил, шударга бус үнэлгээний гомдол; Бусдыг нэр үгээр болон цахим орчинд доромжилсон, ялгаварлан гадуурхсан, бэлгийн болон сэтгэл зүйн дарамт үзүүлсэн тухай өргөдөл; Сургуулийн нэр хүндэд олон нийтийн газар халдсан үйлдэл зэргийг нягтлан шалгаж, буруутай этгээдэд сануулга өгөх, сургуулиас хасах саналыг захиргаанд оруулах зэрэг чиг үүрэгтэй." }, { "id": 61, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны дунд ялгаварлан гадуурхалт, дарамт шахалт гарвал хаана хандах вэ?", "output": "Их сургуулийн орчинд оюутан аль нэг хэлбэрээр (нутгархах, нас хүйс, гадаад төрх, сурлагын амжилтаар) ялгаварлан гадуурхалт, дээрэлхэлт, дарамт шахалтанд өртсөн тохиолдолд огт нуулгүйгээр дараах сувгуудад шууд хандаж тусламж авах эрхтэй: Өөрийн салбар сургуулийн Оюутны зөвлөх багш, Оюутны хөгжил, үйлчилгээний албаны (ОХҮА) дарга, эсвэл Сургуулийн Ёс зүйн хороонд бичгээр болон биечлэн өргөдөл гаргана. Сургуулийн захиргаа нь хохирогч оюутны аюулгүй байдлыг хангах үүднээс мэдээллийн нууцлалыг чанд хадгалах хууль ёсны үүрэг хүлээдэг бөгөөд зөрчил гаргагч этгээдэд дүрмийн дагуу хатуу хариуцлага тооцдог." }, { "id": 62, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Хичээл таслалтын хязгаар хэтэрч 'F' авсан оюутан төлбөрөө буцааж авах уу?", "output": "Үгүй, ямар ч нөхцөлд буцаан олгохгүй. Оюутан өөрийн хариуцлагагүй байдал, хичээл таслалтаас үүдэж ирцийн босго хангаагүй тул шалгалтандаа орж чадалгүй 'F' (тэнцээгүй) үнэлгээ авсан тохиолдолд тухайн хичээлд оногдуулан төлсөн багц цагийн (кредитийн) төлбөрийг сургуулиас буцаан олгодоггүй эсвэл дараагийн семестрт шилжүүлдэггүй. Энэ нь тухайн оюутныг сургалтын үйлчилгээг бүрэн хэмжээнд ашиглаж чадаагүй, өөрийн буруутай үйлдлээс санхүүгийн хохирол хүлээсэнд тооцдог журамтай." }, { "id": 63, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сургуулийн байранд архи, согтууруулах ундаа, тамхи хэрэглэвэл ямар арга хэмжээ авдаг вэ?", "output": "ШУТИС-ийн хичээлийн байрууд, дотуур байр, номын сан болон сургуулийн эзэмшлийн гадаад орчин, хотхоны бүсэд тамхи (үүнд цахим тамхи буюу vape багтана) татах, согтууруулах ундаа хэрэглэх, эсвэл архи ууж согтуурсан байдалтай сургуулийн байранд нэвтрэхийг хууль болон дотоод журмаар хатуу хориглоно. Хэрэв энэхүү журмыг зөрчсөн нь хамгаалалтын алба болон багш нарын хяналтаар тогтоогдвол протокол үйлдэж, ёс зүйн зөрчлийн дагуу тухайн оюутныг сургуулиас шууд хасах (хөөх) хүртэлх хамгийн хатуу захиргааны сахилгын шийтгэл хүлээлгэдэг." }, { "id": 64, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "ШУТИС-ийн оюутны дүрэмт хувцас, гадаад үзэмжид тавигдах шаардлага юу вэ?", "output": "ШУТИС-д суралцаж буй оюутнууд их сургуулийн академик соёлыг хүндэтгэн, хичээлийн байранд цэвэр үзэмжтэй, чөлөөт ажил хэрэгч загвартай (smart casual) хувцаслах шаардлагатай. Сургуулийн спорт заалнаас бусад анги танхим, лекцэнд хэт задгай, богино хувцас, эсвэл бэлтгэлийн спорт хувцастай явахыг хориглоно. Ялангуяа, нарийн мэргэжлийн хими, физик, механик, уул уурхайн лабораторийн хичээлүүдэд хөдөлмөр хамгаалал, аюулгүй байдлын дүрмийг чанд баримталж, заавал зориулалтын хамгаалалтын цагаан халад, ажлын хувцас, хамгаалалтын шил, битүү гутал өмсөх хатуу шаардлага тавигддаг." }, { "id": 65, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Плагиат (Plagiarism) буюу оюуны өмчийн хулгай гэж юу вэ?", "output": "Плагиат (Plagiarism) гэдэг нь бусад эрдэмтэд, оюутнуудын бичсэн эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, бие даалтын ажил, курсын төсөл, програм хангамжийн код, зураг төслийг албан ёсны эх сурвалжийг нь дурдаж, эшлэл (citation) хийлгүйгээр шууд хуулбарлан авч, өөрийн бүтээсэн бүтээл мэтээр багшид тушаах, үнэлүүлэхийг хэлнэ. ШУТИС нь академик шударга байдлыг хангах үүднээс оюутнуудын дипломын ажил, курсын төслүүдийг плагиат шалгах олон улсын тусгай цахим системээр (хуулбарлалтын хувийг тогтоогч програм) заавал шүүдэг бөгөөд оюуны өмчийн хулгайн зөрчил илэрсэн бүтээлд шууд 0 оноо өгч, устгах журамтай." }, { "id": 66, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сургуулиас хасагдсан оюутан суралцах эрхээ дахин сэргээж болох уу?", "output": "Энэ нь сургуулиас хасагдсан шалтгаанаас шууд хамаарна. Хэрэв оюутан зөвхөн сурлагын амжилтаар буюу голч дүн хүрээгүйн улмаас хасагдсан бол тогтоосон хугацааны (ихэвчлэн 1 жил буюу 2 семестр сургуулиас завсарласны) дараа сургуульдаа эргэж суралцах, эрхээ сэргээх өргөдлөө сургалтын албанд гаргаж болно. Сургалтын албаны шийдвэрээр эрхийг сэргээж, өмнө нь цуглуулсан багц цагийг (кредитийг) хэвээр тооцон, үлдсэн хичээлүүдийг үргэлжлүүлэн судлах боломжийг олгодог. Харин сургуулийн дотоод журам зөрчсөн, сахилгын ноцтой зөрчил гаргасан эсвэл гэмт хэрэг үйлдсэн шалтгаанаар хөөгдсөн оюутны суралцах эрхийг дахин хэзээ ч сэргээдэггүй журамтай." }, { "id": 67, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны зөвлөл (Student Council) гэж юу вэ, ямар үйл ажиллагаа явуулдаг вэ?", "output": "Оюутны зөвлөл (Student Council) нь ШУТИС-ийн нийт суралцагчдын дундаас ардчилсан зарчмаар сонгогдон ажилладаг, оюутны өөрийн удирдлагын албан ёсны байгууллага юм. Тус зөвлөл нь оюутнуудын сурах эрх ашиг, нийгмийн асуудлуудыг хамгаалах, тэдний санал хүсэлт, гомдлыг сургуулийн удирдах зөвлөл болон захиргаанд уламжлан шийдвэрлүүлэх үндсэн үүрэгтэй. Үүнээс гадна, оюутны амьдралыг сонирхолтой болгох үүднээс сургуулийн хэмжээний урлаг, спортын наадмууд, эрдэм шинжилгээний хэлэлцүүлэг, дебат тэмцээн, сайн дурын хүмүүнлэгийн ажил, байгаль орчныг хамгаалах зэрэг олон талт үйл ажиллагааг Оюутны хөгжлийн албатай хамтран зохион байгуулдаг." }, { "id": 68, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сургалтын чанарын үнэлгээний асуулга (Багшийн үнэлгээ)-г оюутнууд хэзээ, яаж өгдөг вэ?", "output": "Семестр бүрийн төгсгөлийн онолын хичээл хаагдаж, нэгдсэн шалгалт эхлэхээс өмнөх 1-2 долоо хоногийн хугацаанд Unimis системээр дамжуулан багшийн үнэлгээний асуулга албан ёсоор явагддаг. Оюутнууд тухайн семестрт өөрт нь хичээл заасан профессор багш бүрийн заах арга барил, хичээлийн бэлтгэл, сургалтын материалын чанар, цаг барилт болон ёс зүйтэй харилцааг тусгай шалгуураар, нэрээ нууцлан (anonymous) үнэлдэг. Энэхүү үнэлгээг өгөх нь оюутны үүрэг бөгөөд багшийн үнэлгээг бөглөж дуусгаагүй оюутны Unimis систем дэх семестрийн эцсийн шалгалтын дүнг харах эрхийг системээс түр хугацаагаар хязгаарладаг зохицуулалттай." }, { "id": 69, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутан сургуулийн тоног төхөөрөмжийг эвдэж сүйтгэвэл яах вэ?", "output": "Оюутан сургуулийн байранд байхдаа өөрийн анхаарал болгоомжгүй байдал эсвэл санаатай үйлдлээр сургуулийн өмч хөрөнгөд (үүнд лабораторийн үнэтэй багаж хэрэгсэл, компьютер, проектор, ширээ сандал, хана хаалга багтана) хохирол учруулсан бол ШУТИС-ийн дотоод журмын дагуу материаллаг хариуцлага хүлээнэ. Зөрчлийг тусгай комисс шалгаж, учруулсан хохирлыг зах зээлийн тухайн үеийн үнэлгээгээр мөнгөн хэлбэрээр эсвэл яг ижил загварын шинэ тоног төхөөрөмжөөр оюутны ар гэрээр бүрэн нөхөн төлүүлдэг. Санхүүгийн нөхөн төлбөрөөс гадна тухайн оюутанд сануулга өгөх, хүнд тохиолдолд сургуулиас хасах хүртэлх сахилгын шийтгэл ногдуулдаг." }, { "id": 70, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сургуулийн цахим шуудан (must.edu.mn email)-ийг хэрхэн идэвхжүүлэх вэ?", "output": "ШУТИС-д элсэн орсон оюутан бүрт сургуулийн Мэдээллийн технологийн төвөөс албан ёсны цахим шуудангийн хаяг (оюутныкод@must.edu.mn) үүсгэж өгдөг. Оюутан анх нэвтрэх зааварчилгааг чиг чиглүүлэх (Orientation) үеэр авах бөггууль Google Workspace систем ашиглан нууц үгээ сольж идэвхжүүлнэ. Энэхүү цахим шуудан нь маш чухал бөгөөд үүгээр дамжуулан сургуулийн захиргаа, багш нартай албан ёсны харилцаа тогтоох, цахим хичээлийн системд нэвтрэх, мөн олон улсын шинжлэх ухааны мэдээллийн сангуудыг, дэлхийн томоохон програм хангамжуудыг (Autodesk, MATLAB, MicrosoftOffice гэх мэт) оюутны хөнгөлөлттэй, үнэ төлбөргүй эрхээр ашиглах давуу талууд нээгддэг." }, { "id": 71, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "ШУТИС-ийн нэрэмжит тэтгэлэг (Ректорын тэтгэлэг)-ийг ямар оюутнуудад олгодог вэ?", "output": "ШУТИС-ийн Ректорын нэрэмжит тэтгэлэг нь сургуулийн хамгийн нэр хүндтэй дотоод урамшуулал юм. Уг тэтгэлгийг суралцах хугацаандаа сурлагын онцгой өндөр амжилт гаргасан (Хуримтлуулсан голч дүн буюу GPA нь 3.6 болон түүнээс дээш байх), эрдэм шинжилгээний хурал, 'Эрдмийн чуулган'-д судалгааны бүтээлээрээ оролцож байр эзэлсэн, сургууль болон олон нийтийн сайн сайн дурын ажилд манлайлан оролцсон шилдэг оюутнуудад тусгай шалгаруулалтын дагуу жил бүр олгодог. Шалгарсан оюутнуудад дараагийн семестр эсвэл хичээлийн жилийн сургалтын багц цагийн төлбөрийн 50-иас 100 хүртэлх хувийн санхүүгийн хөнгөлөлт, мөнгөн урамшуулал олгодог." }, { "id": 72, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Төрийн сангийн буцалтгүй тусламж болон зээлд хэрхэн хамрагдах вэ?", "output": "Монгол Улсын Засгийн газрын Боловсролын зээлийн сангаас (БЗС) олгодог төрийн сангийн буцалтгүй тусламж, сургалтын төлбөрийн зээлд хамрагдахын тулд оюутан хуулиар тогтоосон шалгуурыг хангасан байх ёстой. Үүнд: Хагас болон бүтэн өнчин оюутнууд, хөгжлийн бэрхшээлтэй суралцагчид, эсвэл амьжиргааны баталгаажих түвшнээс доогуур орлоготой өрхийн оюутнууд хамаарна. Оюутан хуульд заасан цахим өргөдөл, холбогдох баримт бичгүүдийг (төрөл төрөгсдийн лавлагаа, хорооны тодорхойлолт, сурлагын дүн) бүрдүүлэн семестр эхлэхэд салбар сургуулийнхаа Оюутны хөгжил, үйлчилгээний албанд (ОХҮА) хугацаанд нь өгч, хянуулснаар төрийн сангийн санхүүжилтээр суралцах эрх үүсдэг." }, { "id": 73, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Аж ахуйн нэгж, олон улсын байгууллагын тэтгэлэгт хэрхэн оролцох вэ?", "output": "ШУТИС-тай албан ёсны түншлэлийн гэрээтэй ажилладаг дотоодын томоохон аж ахуйн нэгжүүд (жишээ нь, Голомт банк, М-Си-Эс групп, Оюу Толгой, Эрдэнэт үйлдвэр) болон гадаадын сан, олон улсын байгууллагууд (Мицубиши сан, Сумитомо сан, Элчин сайдын яамд) жил бүр оюутнуудад зориулсан нэрэмжит тэтгэлэг зарладаг. Оюутнууд ШУТИС-ийн нэгдсэн цахим вебсайтын 'Тэтгэлэг' цэс болон сургалтын албаны мэдээллийг тогтмол хянаж, тухайн байгууллагаас тавьсан шалгуурын дагуу (голч дүнгийн босго, эссэ бичлэг, ярилцлага) материалаа бэлтгэн Оюутны хөгжлийн албаар дамжуулан эсвэл тухайн байгууллагад шууд өргөдөл гаргаж, өрсөлдөх боломжтой." }, { "id": 74, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "ШУТ Төв номын санд карт хэрхэн нээлгэж, ямар үйлчилгээ авах вэ?", "output": "Оюутнууд өөрийн сургуулийн цахим үнэмлэхийг (Unimis системтэй холбогдсон ID карт) ашиглан Төв номын санд албан ёсоор бүртгүүлж, уншигчийн эрхээ нээлгэнэ. Номын сангийн цогцолбор нь чимээгүй орчинд сууж хичээл хийх уншлагын танхим, тогтоосон хугацаагаар сурах бичиг зээлж авах гэрээр ном олгох тасаг, болон компьютер, өндөр хурдны интернет бүхий цахим мэдээллийн өрөөнөөс бүрддэг. Мөн сургуулийн дотоод сүлжээг ашиглан олон улсын нэр хүндтэй шинжлэх ухааны цахим мэдээллийн сангуудад (ScienceDirect, Springer, IEEE гэх мэт) үнэ төлбөргүй нэвтэрч, судалгааны өгүүлэл, материалыг татаж авах давуу эрхтэй." }, { "id": 75, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Гэрээр авсан номын хугацааг хэтрүүлбэл ямар хариуцлага хүлээх вэ?", "output": "Гэрээр авсан ном, сурах бичгийг номын сангийн дүрмээр заасан хугацаанд (энэ нь ихэвчлэн хичээлийн онцлогоос хамаарч 7-оос 14 хоног байдаг) буцааж тушаагаагүй эсвэл сунгалт хийлгээгүй тохиолдолд хугацаа хоцорсон хоног тутамд тухайн номын сангийн дотоод журмын дагуу мөнгөн торгууль ногдуулна. Оюутан хуримтлагдсан торгуулиа бүрэн төлж, тооцоогоо дуусгах хүртэлх хугацаанд тус номын сангаас дахин гэрээр болон уншлагын танхимаар ном авах, үйлчлүүлэх бүх эрх нь түр хугацаагаар хаагдах зохицуулалттай." }, { "id": 76, "instruction": "ШУТИС-iйн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Дотуур байранд орох хүсэлтийг хэзээ, хаана гаргадаг вэ?", "output": "Оюутны дотуур байранд суух хүсэлтийг шинэ хичээлийн жил эхлэхээс өмнө буюу жил бүрийн 8 дугаар сард багтаан сургуулийн нэгдсэн цахим сургалтын Unimis системээр дамжуулан онлайн хэлбэрээр гаргадаг. Бүртгэл, шалгаруулалтыг зохион байгуулахдаа хөдөө орон нутгаас шинээр элсэн орж буй нэгдүгээр курсын оюутнууд, хагас болон бүтэн өнчин оюутнууд, хөгжлийн бэрхшээлтэй болон зорилтот бүлгийн оюутнуудыг нийгмийн халамжийн дэмжлэг үзүүлэх үүднээс хамгийн тэргүүн ээлжинд тогтоосон квотын дагуу бүртгэж авдаг." }, { "id": 77, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Дотуур байранд мөрдөх үндсэн журам юу вэ?", "output": "Дотуур байранд амьдарч буй оюутнууд сургуулиас тогтоосон дотоод журмыг чанд мөрдөх үүрэгтэй. Үүнд: Орой бүр тогтоосон цагт (у улирлын байдлаас хамаарч оройн 22:00 эсвэл 23:00 цаг) байрандаа эргэж ирсэн байх, өөрийн амьдарч буй өрөө болон тасгийн цэвэрлэгээ, соёлыг тогтмол сахих, өрөөний цахилгаан хэрэгслийн аюулгүй байдлыг хангаж галын аюулаас сэргийлэх, бусад оюутнуудын амрах болон хичээл хийх амгалан тайван байдлыг алдагдуулахгүй байх, түүнчлэн байрны багшийн зөвшөөрөлгүйгээр гадны хүн, найз нөхдөө өрөөндөө дагуулж орох болон хонуулахгүй байх зэрэг үндсэн үүргүүд багтана." }, { "id": 78, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны эрүүл мэндийн үйлчилгээ, даатгал хэрхэн зохицуулагддаг вэ?", "output": "ШУТИС-ийн оюутнууд Монгол Улсын хуулийн дагуу жил бүр Эрүүл мэндийн даатгалаа (ЭМД) заавал төлж, баталгаажуулсан байх шаардлагатай. Оюутны хотхоны бүсэд байрлах сургуулийн эмнэлгийн анхан шатны цэг дээр мэргэжлийн эмч нар ажиллах бөгөөд оюутнууд өөрийн харьяа дүүргийн эрүүл мэндийн төв болон сургуулийн эмнэлэгт цаг алдалгүй хандаж, эрүүл мэндийн анхан шатны тусламж, яаралтай үйлчилгээ, урьдчилан сэргийлэх үзлэг, эрүүл мэндийн зөвлөгөөг ямар нэгэн нэмэлт төлбөргүйгээр үнэгүй авах хууль ёсны эрхтэй байдаг." }, { "id": 79, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны хөгжил, үйлчилгээний алба (ОХҮА) ямар үүрэгтэй вэ?", "output": "Оюутны хөгжил, үйлчилгээний алба (ОХҮА) нь оюутнуудын хичээлээс гадуурх бүхий л амьдрал, хөгжлийг дэмжих үндсэн үүрэгтэй. Тус алба нь оюутны нийгмийн асуудлуудыг шийдвэрлэх, дотоод, гадаадын тэтгэлэгт хөтөлбөрүүдийн сонгон шалгаруулалтыг зохион байгуулах, дотуур байрны хуваарилалт хийх, Оюутны зөвлөлийн үйл ажиллагааг чиглүүлэх, урлаг спортын наадам зохиох, сонирхлын клуб, дугуйлангуудыг нэгдсэн удирдлагаар хангах, мэргэжлийн сэтгэл зүйн зөвлөгөө өгөх, түүнчлэн төгсөх ангийн оюутнуудыг дотоодын томоохон аж ахуйн нэгжүүдтэй холбож, ажлын байранд зуучлах зэрэг цогц дэмжлэг туслалцааг үзүүлдэг." }, { "id": 80, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сургуулийн соёл, спортын клубүүдийн талаар мэдээлэл өгнө үү.", "output": "ШУТИС-д оюутнуудын авьяас чадвар, сонирхлыг дэмжих чиглэлээр олон соёл, спортын клубүүд тогтмол үйл ажиллагаа явуулдаг. Спортын чиглэлээр сагсан бөмбөг, волейбол, хөлбөмбөг, ширээний теннис, шатар, чөлөөт бөх, мөн сургуулийн онцлогийг харуулсан техникийн спортын (авто, мото, авто загвар гэх мэт) дугуйлангууд хичээллэдэг. Урлаг, танин мэдэхүйн чиглэлээр сургуулийн алдарт 'Харш' хамтлаг, орчин үеийн болон ардын бүжгийн клубүүд, оюутны шүүмжлэлт сэтгэлгээг хөгжүүлэх дебат (мэтгэлцээн)-ийн клуб зэрэг оюутны сонирхолд нийцсэн олон талт нэгдлүүд идэвхтэй ажиллаж байна." }, { "id": 81, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутнууд эрдэм шинжилгээний ажилд хэрхэн оролцож болох вэ?", "output": "Оюутнууд суралцах хугацаандаа онолын мэдлэгээ гүнзгийрүүлж, судалгааны ажил хийх бүрэн боломжтой. Жил бүр сургуулийн хэмжээнд уламжлал болгон зохион байгуулагддаг 'Эрдмийн чуулган' эрдэм шинжилгээний хуралд өөрийн сонирхсон чиглэлийн удирдагч багшийг сонгон авч, хамтарсан судалгааны бүтээл, илтгэл бэлтгэн оролцоно. Уг хурлын шат шатны шалгаруулалтад идэвхтэй оролцож, шилдэгээр шалгарсан оюутнуудын судалгааны бүтээлүүд сургуулийн эрдэм шинжилгээний албан ёсны эмхэтгэлд хэвлэгдэж, цаашид дотоод, гадаадын тэтгэлэгт хамрагдах том суурь болдог." }, { "id": 82, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Инновац, технологийн залуучуудын стартап хөтөлбөрүүд байдаг уу?", "output": "Тиймээ, ШУТИС-ийн дэргэдэх Шинжлэх ухаан, технологийн төв паркаар дамжуулан оюутнуудын шинэ санаа, бүтээлч сэтгэлгээг дэмжих чиглэлээр маш олон хөтөлбөр хэрэгждэг. Оюутнуудын дунд жил бүр 'Инновацын уралдаан', шинэ технологи болон програм хангамжийн шийдэл боловсруулах хакатон тэмцээнүүдийг тогтмол зохион байгуулдаг бөгөөд шалгарсан шилдэг залуусын стартап (шинэ бизнес) санааг хөгжүүлэхэд зориулж санхүүгийн тэтгэлэг олгох, ментор багш нараар хангах, төв парк дээрээ ажлын байраар үнэ төлбөргүй хангаж, бизнесийг нь бойжуулах талын бүх дэмжлэгийг үзүүлдэг." }, { "id": 83, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Төгсөх ангийн оюутнуудад зориулсан 'Ажлын байрны өдөрлөг' (Job Fair) хэзээ болдог вэ?", "output": "Жил бүрийн хаврын улиралд буюу 4-өөс 5 дугаар сарын хооронд сургуулийн захиргаа, Оюутны хөгжил, үйлчилгээний албанаас нэгдсэн зохион байгуулалттайгаар 'Ажлын байрны өдөрлөг'-ийг (Job Fair) зохион байгуулдаг. Энэхүү өдөрлөгт Монгол улсын уул уурхай, барилга, мэдээллийн технологи, эрчим хүч зэрэг тэргүүлэгч салбаруудын шилдэг аж ахуйн нэгж, компаниуд урилгаар ирж оролцдог бөгөөд төгсөх ангийн оюутнууд өөрийн CV-г бэлтгэн ирж, ажил олгогчидтой шууд нүүр тулсан ярилцлагад орж, төгсөөд ажиллах ажлын байраа урьдчилан захиалах, дадлага хийх компаниа сонгох том боломж нээгддэг." }, { "id": 84, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутан суралцах хугацаандаа сэтгэл зүйн зөвлөгөө авч болох уу?", "output": "Тиймээ, ШУТИС-ийн Оюутны хөгжил, үйлчилгээний албанд мэргэжлийн зэрэгтэй, туршлагатай сэтгэл зүйч тогтмол ажилладаг. Оюутнууд шинэ орчинд дасан зохицох, хичээлийн ачааллаас үүдэлтэй стресс менежмент, хувийн амьдралын асуудлууд, сэтгэл түгшилт зэрэг янз бүрийн нөхцөл байдлын үед сэтгэл зүйчид хандан ямар нэгэн төлбөргүйгээр зөвлөгөө авах эрхтэй. Энэхүү үйлчилгээ нь бүрэн хэмжээнд нууцлагдмал байдаг тул оюутны хувийн мэдээлэл, ярианы сэдэв гуравдагч этгээдэд задрахгүй байх баталгааг сургуулийн зөрөөс бүрэн хангадаг." }, { "id": 85, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутны Төгсөгчдийн холбоо гэж юу вэ?", "output": "ШУТИС-ийн Төгсөгчдийн холбоо нь тус сургуулийг үе үеийн хугацаанд төгсөн гарсан инженерүүд, эрдэмтэд, салбарын тэргүүлэх мэргэжилтнүүд болон удирдлагуудыг хооронд нь холбодог албан ёсны томоохон сүлжээ юм. Энэхүү холбоо нь одоо сургуульдаа суралцаж байгаа залуу үеийн оюутнуудад зориулж мэргэжлийн чиг баримжаа олгох 'Менторшип' хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэх, үйлдвэрлэлийн практик дадлага хийх бааз сууриар хангах, төгсөгчдийн нэрэмжит тэтгэлэг гардуулах, мөн сургуулиа төгсөөд гарч буй залуу инженерүүдийг ажлын байраар хангахад гүүр болох чиглэлээр сургуулийн захиргаатай нягт хамтран ажилладаг." }, { "id": 86, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Үйлдвэрлэлийн дадлага (Internship) гэж юу вэ, хэддүгээр курст хийдэг вэ?", "output": "Үйлдвэрлэлийн дадлага нь оюутны танхимд олж авсан онолын мэдлэгийг бодит практик дээр баталгаажуулах, ажлын байрны соёлтой танилцах зорилготой сургалтын төлөвлөгөөний салшгүй нэг хэсэг юм. Оюутнууд ихэвчлэн 3 дугаар курсыг төгссөн зуны амралтын хугацаандаа өөрийн мэргэжлийн чиглэлийн үйлдвэр, аж ахуйн нэгж, төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагууд дээр биеэр очиж ажилладаг. Энэхүү дадлага нь танилцах болон үйлдвэрлэлийн дадлага гэж хуваагдах бөгөөд сургалтын төлөвлөгөөнд заасны дагуу тодорхой багц цаг (кредит) тооцогдож, үнэлэгддэг маш чухал үе шат юм." }, { "id": 87, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Дадлагын тайланг хэрхэн хамгаалж, дүгнүүлдэг вэ?", "output": "Оюутан үйлдвэрлэлийн дадлага хийж дууссаны дараа тухайн байгууллагын удирдлагаас гаргасан албан ёсны тодорхойлолт, хийж гүйцэтгэсэн ажлын өдөр тутмын тэмдэглэл болон нэгдсэн тайлангаа стандартын дагуу бэлтгэнэ. Дараагийн семестр эхлэхэд өөрийн харьяа тэнхимийн багш нарын бүрэлдэхүүнтэй комиссын өмнө бэлтгэсэн тайлангаа танилцуулж, асуултанд хариулан хамгаалалт хийнэ. Комиссоос үнэлсэн албан ёсны дүн, багц цагийг сургуулийн нэгдсэн цахим Unimis системд оруулснаар тухайн оюутны үйлдвэрлэлийн дадлага амжилттай тооцогддог." }, { "id": 88, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутан суралцаж байх хугацаандаа 'Оюутан цэрэг' хөтөлбөрт хамрагдаж болох уу?", "output": "Тиймээ, ШУТИС-ийн оюутнууд суралцах хугацаандаа Монгол Улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлдэг 'Оюутан цэрэг' хөтөлбөрт хамрагдах бүрэн боломжтой. Жил бүрийн хаврын улиралд 1 дүгээр курст суралцаж буй бакалаврын зэргийн оюутнуудаас сурлагын голч дүн (GPA), эрүүл мэндийн үзүүлэлт болон бие бяллдрын бэлтгэлжилтийн түвшингээр нь тусгай шалгуураар сонгон шалгаруулж авдаг. Шалгаруулалтад тэнцсэн оюутнууд хичээлийн жилийн явцад онолын бэлтгэл хийж, зуны амралтын хугацаанд (6-аас 8 дугаар сард) цэргийн хээрийн сургалтын төвд биеэр очиж цэргийн бэлтгэл сургуулилтад хамрагдан, төгсөхдөө цэргийн үүрэгтний үнэмлэх авч, хугацаат цэргийн албыг хаасанд тооцогддог давуу талтай." }, { "id": 89, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Төгсөлтийн ажил (Дипломын төсөл) хамгаалах шалгуур юу вэ?", "output": "Оюутан Төгсөлтийн ажил (дипломын төсөл) бичих эсвэл төгсөлтийн нэгдсэн шалгалт өгөх эрх авахын тулд дараах үндсэн шалгууруудыг бүрэн хангасан байх ёстой. Үүнд: Тухайн мэргэжлийн сургалтын төлөвлөгөөнд заасан заавал үзэх болон сонгон судлах бүх хичээлийн багц цагийг (кредитийг) бүрэн цуглуулж дуусгасан байх, суралцах хугацааны хуримтлуулсан голч дүн (Cumulative GPA) нь 2.0-оос доошгүй байх, мөн сургуулийн санхүү болон номын сантай ямар нэгэн төлбөрийн тооцоо үүсгээгүй, санхүүгийн тооцоог бүрэн дуусгасан байх шаардлагатай." }, { "id": 90, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Дипломын төслийн удирдагч багшийг хэрхэн сонгодог вэ?", "output": "Төгсөх ангийн оюутнууд суралцах сүүлийн жилийнхээ эхний семестрт (ихэвчлэн 7 дугаар семестрт) өөрийн сонирхсон судалгааны нарийн чиглэл эсвэл дипломын сэдвийн дагуу харьяа тэнхимийнхээ профессор, дэд профессор, ахлах багш нараас сонгож уулзана. Оюутан удирдагч багштайгаа зөвшилцөн дипломын ажлынхаа үндсэн сэдвийг тэнхимийн хурлаар хэлэлцүүлэн албан ёсоор батлуулах бөгөөд үүний дараа бүтэн жилийн турш багшийн зааварчилгаа, зөвлөмжийн дагуу судалгаа болон дипломын төслийн бэлтгэл ажлаа хамтран гүйцэтгэдэг." }, { "id": 91, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Онцлох диплом (Улаан диплом) авах болзол юу вэ?", "output": "ШУТИС-ийг 'Онцлох диплом' (хүмүүсийн хэлж заншсанаар Улаан диплом)-той төгсөхийн тулд маш өндөр шалгуурыг хангах хэрэгтэй. Оюутны суралцсан 4 жилийн хуримтлуулсан голч дүн (Cumulative GPA) нь 3.6 ба түүнээс дээш байх, суралцах хугацаандаа ямар нэгэн хичээлд хангалтгүй дүн буюу 'F' үнэлгээ авч байгаагүй (хичээл дахин судалж дүнгээ засуулсан бол хамаарахгүй), мөн төгсөлтийн нэгдсэн шалгалт эсвэл хамгаалсан Дипломын төсөл нь комиссын үнэлгээгээр 'А' (маш сайн) дүнтэй үнэлэгдсэн байх гэсэн үндсэн болзлуудыг нэгэн зэрэг хангасан оюутанд олгодог." }, { "id": 92, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Төгсөлтийн баяр болон Диплом гардуулах ёслол хэзээ болдог вэ?", "output": "ШУТИС нь жилд хоёр удаа нэгдсэн Төгсөлтийн баярын үйл ажиллагааг зохион байгуулж, оюутнууддаа дээд боловсролын диплом, энгэрийн тэмдгийг албан ёсоор гардуулдаг. Намрын улирлын төгсөгчдөд зориулсан Төгсөлтийн баяр жил бүрийн 1 дүгээр сарын сүүл эсвэл 2 дугаар сарын эхээр болдог бол хаврын улирлын нийт төгсөгчдийн баярын нэгдсэн ёслолын үйл ажиллагааг жил бүрийн 6 дугаар сарын сүүлээс 7 дугаар сарын эхэн үед сургуулийн төв талбай эсвэл соёлын ордонд хүндэтгэлтэйгээр зохион байгуулдаг." }, { "id": 93, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Гадаадын их сургуулиудтай хамтарсан '2+2' эсвэл '3+1' хөтөлбөр гэж юу вэ?", "output": "Хамтарсан хөтөлбөр нь ШУТИС болон гадаадын түнш их сургуулиудын хоорондын гэрээний дагуу хэрэгждэг олон улсын хос дипломын хөтөлбөр юм. Оюутан суралцах хугацааныхаа эхний 2 жилийг (эсвэл 3 жилийг) ШУТИС-д амжилттай суралцаж, онолын суурь мэдлэг болон тухайн орны хэлний шалгуурыг хангасны дараа, үргэлжлүүлэн БНХАУ, БНСУ, Япон, ХБНГУ, АНУ зэрэг орнуудын хамтарсан их сургуульд шилжин суралцаж (2 жил эсвэл 1 жил) төгсөнө. Хөтөлбөрийг амжилттай дүүргэсэн оюутан ШУТИС болон гадаадын тухайн сургуулийн бакалаврын зэргийн дипломыг зэрэг хүртэх (Хос диплом авах) маш том боломжтой байдаг." }, { "id": 94, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Олон улсын оюутан солилцооны хөтөлбөрт (жишээ нь Erasmus+) хэрхэн хамрагдах вэ?", "output": "Европын Холбооны 'Erasmus+' болон бусад олон улсын оюутан солилцооны хөтөлбөрүүдэд хамрагдахын тулд сургуулийн Гадаад харилцааны албанаас албан ёсоор зарласан хугацаанд бүртгүүлэх шаардлагатай. Гол шалгуур нь оюутны сурлагын голч дүн өндөр байх (ихэвчлэн 3.0-оос дээш) болон олон улсын англи хэлний түвшин тогтоох TOEFL эсвэл IELTS шалгалтын хүчинтэй оноотой байх явдал юм. Шалгаруулалтад тэнцсэн оюутнууд гадаадын түнш их сургуулиудад 1 семестр (6 сар) хүртэлх хугацаагаар сургалтын төлөвлөгөөний дагуу тэтгэлэгтэйгээр суралцах бөгөөд тэнд үзэж судалсан хичээлийн багц цагийг (кредитийг) ШУТИС-д ирэхэд нь дүйцүүлэн тооцдог." }, { "id": 95, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сургалтын төлөвлөгөө гэж юу вэ?", "output": "Сургалтын төлөвлөгөө нь тухайн мэргэжлийн чиглэлээр бакалаврын зэрэг хамгаалж, инженер эсвэл мэргэжилтэн болон төгсөхөд оюутны заавал судалж, цуглуулах ёстой нийт багц цаг (кредит), үзэх хичээлүүдийн нэрс, тэдгээрийн агуулга, харилцан хамаарал, залгамж холбоог семестр тус бүрээр нарийвчлан заасан сургалтын албан ёсны үндсэн баримт бичиг юм. Оюутан суралцах хугацаандаа энэхүү төлөвлөгөөг мөрдөж, аль хичээлийг дараалж үзэхээ Unimis системээр дамжуулан сонгож, өөрийн сургалтын графикийг төлөвлөдөг." }, { "id": 96, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Англи хэлний академик бэлтгэл хөтөлбөр гэж юу вэ?", "output": "ШУТИС-ийн зарим тэргүүлэх болон хамтарсан ангиудын сурах бичиг, лекц, семинарын хичээлүүд шууд англи хэл дээр явагддаг тул оюутнуудыг бэлтгэх үүднээс Хэлний боловсролын сургуулиас (ХБС) энэхүү нэмэлт хөтөлбөрийг зохион байгуулдаг. Хөтөлбөр нь оюутнуудын англи хэлний академик унших, бичих, илтгэл тавих чадварыг сайжруулах, мэргэжлийн нэр томьёог англиар эзэмшүүлэх, улмаар олон улсын TOEFL, IELTS зэрэг шалгалтуудад өндөр оноо авахад нь туслах зорилготой гүнзгийрүүлсэн шатны сургалт юм." }, { "id": 97, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Диплом болон мэргэжлийн зэргийн батламжаа үрэгдүүлбэл дахин авч болох уу?", "output": "Тиймээ, үрэгдүүлсэн тохиолдолд хууль ёсны дагуу дахин нөхөн авах боломжтой. Оюутан өөрийн диплом, батламжийг үрэгдүүлсэн бол эхлээд өдөр тутмын сонинд хүчингүй болсон тухай зар тавиулах, сургуулийн төв архив болон Үндэсний төв архиваас холбогдох материалын хуулбар, лавлагааг авах шаардлагатай. Эдгээр бүрдүүлсэн материалууд, иргэний үнэмлэхний хуулбар болон өргөдлийн хамт сургуулийн сургалтын албанд хандаж, тогтоосон нөхөн олголтын хураамжийг төлснөөр сургуулийн захиргаанаас дипломыг дубликат буюу нөхөн олголт хэлбэрээр дахин хэвлэж олгодог." }, { "id": 98, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Оюутнууд сургуулийн соёлын арга хэмжээнд идэвхтэй оролцсоноор ямар давуу талтай вэ?", "output": "Сургуулиас зохион байгуулдаг соёл, урлаг, спортын болон олон нийтийн арга хэмжээнд идэвхтэй оролцсоноор оюутан багаар ажиллах чадвар, удирдан зохион байгуулах авьяас, илтгэх урлаг зэрэг 'зөөлөн чадваруудыг' (soft skills) өөртөө хөгжүүлдэг. Үүнээс гадна, сургуулийн нэр хүнд, олон нийтийн ажилд өндөр идэвх зүтгэл гаргасан шилдэг оюутнуудыг Засгийн газрын болон нэрэмжит тэтгэлэгт нэр дэвшүүлэхэд тухайн оюутны идэвхийг үнэлж 'Оюутны тодорхойлолт' дээр маш том давуу тал, нэмэлт оноо болгон албан ёсоор тэмдэглэж өгдөг." }, { "id": 99, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Сургуулийн вебсайт дахь 'Нээлттэй боловсролын төв' гэж юу вэ?", "output": "ШУТИС-ийн вебсайт дахь 'Нээлттэй боловсролын төв' нь багш, оюутан төдийгүй нийт суралцагчдад зориулсан цахим сургалтын нэгдсэн том платформ юм. Энд сургуулийн шилдэг профессоруудын бэлтгэсэн цахим сурах бичиг, гарын авлага, видео лекцүүд, нээлттэй хичээлүүд болон оюутнуудын бие даалт хийхэд зориулсан нэмэлт боловсролын баялаг эх сурвалжуудыг нэг дор үнэ төлбөргүй байршуулсан байдаг бөгөөд оюутан хэзээ ч, хаанаас ч нэвтэрч мэдлэгээ тэлэх бүрэн боломжтой." }, { "id": 100, "instruction": "ШУТИС-ийн Оюутны гарын авлагын асуулт хариулт", "input": "Энэхүү Оюутны гарын авлага (Handbook)-ийн үндсэн ач холбогдол юу вэ?", "output": "Оюутны гарын авлага (Handbook) нь ШУТИС-д суралцаж буй оюутан бүрийн суралцах хугацаандаа заавал мөрдөх ёстой сургалтын журам, дүрэм, өөрийн эрх үүрэг, сургуулиас үзүүлдэг бүх төрлийн үйлчилгээ, тэтгэлэг, дотуур байрны мэдээллийг нэг дор цогцоор нь багтаасан сургалтын үндсэн 'луужин' юм. Энэхүү гарын авлагатай сайтар танилцаж, мөрдсөнөөр оюутан кредит дутах, сургалтын төлбөр тооцооноос хоцрох, дүрэм зөрчиж шийтгэл хүлээх зэрэг цаг хугацаа болон санхүүгийн ямар нэгэн эрсдэл, алдагдалгүйгээр сургуулиа хугацаанд нь амжилттай суралцаж төгсөх баталгаа, боломж бүрддэг." } ]