Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
audio
audioduration (s)
1.5
16.7
transcript
stringlengths
54
169
жатырқамайтын сен бар екенсің ғой ақтөс күшігім менің қапсыра құшақтап жонынан еркелете сипаған
алаңсыз балалықтың қызық-шыжығына куә болған туған үйінің бұрыш-бұрышы көзіне оттай басылып ыстық тартып барады
міне дарбазаның оң жақ босағасына қадаған жуан бөрененің орта тұсы жып-жылтыр малта тастың бетіндей қолың таяды
көзіне еріксіз жас үйірілді көкірегінде шөккен қара бұлттың жабығынан жылт етіп бір сәуле көрінгендей сырласаң сыр
өрістен қайтқан қоңыр сиыр азан-қазан мөңіреп есіктен бас сұққан бетте босағаға бір өтпейді
ал ана қораның түпкі жағындағы қатар өсіп тұрған үш бәйтеректің шеткісінің діңінде
ол кезде балапан терек еді ол да жыл өткен сайын бұнымен жарысып бірге өсіп келеді
діңіндегі әріптердің бірі төмен бірі жоғары жайылып айбақ-сайбақ қотырдың орны сияқты қазір
алты ай көрмеген ата-ана аға-бауырға деген сағыныш пен жанын жегідей жеген қорыну сезімі түсіп қара
қапталған есіктің сұп-суық тұтқасын толқи ұстап тартып қалғанда бүлк-бүлк қайнаған қара қазанның берекелі иісі
өз үйінің иісі чемоданын босағаға қоя салып жүрегі атқақтаған күйі ата-ана аға-бауырының қай бұрын қарсы ұшырасқанына
құшағын жая ұмтылмақ еді ас бөлмеде ыдыс сүртіп күйбеңдеп жүрген шешесі бұл апа дегенше жалт
жазу бар бесінші сынып оқып жүргенде жазған пышақпен ойып тұрып әдемілеп құдды бір жоқтау айтқандай
не жазып екі құдайға бетіміз күйіп жерге қарап қалдық қой қара басын алып жүре алмаған жаман қар бүйткенше
төбесінен төмен қарай тастай су құйып жібергендей тұла бойы мұздап кеткен өңі сазарып босағаның түбінде қалшиып қатты
сорлаған бейшара қартайғанда көрейік деген қорлығымыз осы ма еді үйде басқа ешкім жоқ екен кешкі ала
аузынан жаным күнімнен басқа сөз шығып көрмеген адамның бұлай түңіліп күңірену есеңгіретіп тастады
түсінбедің деп өкпелеуге бет қайсы мүсіркеу күткенмен дәл бүйтіп қиналғаны қатты тиді
барар жері басар тауы болмаса да қарасын батырмақ болып чемоданын қайта алып қолын тұтқаға соза беріп еді сұңқылдап
тоқта деді әмірлі дауыспен жеті түнде қайда бармақсың кетейін апа қайда болса да кетемін сіздердің қиналғандарыңызды
сандалма қыларыңды қылып алып енді кімге қыңыраясың осы өлтіргенің де жетеді бар шешін былжырап кетемін дейді
баратын жерің болса неменеге келдің бар қарын бетіне жиып сұрланып келді де сілейіп тұрған білегінен шап
келесі сәтте сұстанып басы сылқ түсіп екі иығы селкклдеп бас салды
қор болған қарашығым-ай қайтейін енді деп тұншыға сыбырлап өксіп-өксіп жібергенде шыдай алған жоқ ананың
менің еш кінәм жоқ қой апа зәбірленгенім үшін өстіп тағы жапа шегуім керек пе деді солқылдап
бейуақытта босаға түбінде аналы-балалы екеуі өксіктерін баса алмай құшақтары айқасып ұзақ тұрды
неменеге мелшиіп тұрсың жүр бері бірақ апасының бар қары осы жерге ғана жетті бала үлкейген сайын
соңғы уақытта ауылда маскүнемдік етек алып жастардың төбелесу байбастақ әрекет жасауы әдетке айналып бара жатқан
бетім-ай пәленшенің қызы сөйтіп қапты түгеншенің қызы аяғы ауыр болған соң қашып кетіпті
деген сияқты пыш-пыш қаңқу құлағына тиген сайын ұшып қара суды қалтырап ішіп отырған ана өзі
бәрін біттіге санап күйреп күңіренсе де жамандыққа қиғысы келмеген ана байқұс қызының кінәм жоқ деген сөзін малданып иненің
кіммен қарайсаң сонымен ағар дейтіндей өзгелердікі той екен мұның жанында неде болса өз аузынан естуге
құпияны біреу естіп қоярдай есіктің ілгегін салып терезелердің пердесін қайтадан мұқияттап жапты
жуынып-шайынып дастархан басына тізе бүккен соң апасы суыртпақтап сыр тартуға көшкен
үйде екеуінен басқа тағы біреулер бардай сыбырлап сөйлейді қыз бала анасынан не сыр жасырсын болған
жәбірлеуші орыс солдаттары екенін естігенде апасы одан сайын қорланып бүктүсіп отырып қалды
өзі танитын мұсылман баласы болса бір иттігін кешіріп араларын жарастырып жіберерміз бе деген әлсіз үміт біржолата үзілген
сырттағы қараңғылық қоюланып іштегі шамның шекесі жарқырай түсіп әбден көз байланған сәтте сықырлай ашылған есіктен өзімен
тықыр шықса жүрегі суылдап қылпылдап отырған лып етіп ас үйдің босағасынан мойын созып еді келген әкесі екен
жер бауырлап сумаң қаққан аяз лап беріп құшақтай алғанда жіпси бастаған денесі қалтырап кетті
бетін басып қыстығып ұзақ жылады ең қиыны әкесімен ұшырасу болды әкесі аяқ-қолы серейген сүйекті адам еді
шолақ тонның үстіне қаудырлаған ұзын сулық киіп алған соң қорбиып босағаға сыймай тұр
қолындағы жарты қалып әлденен сатыр еткізіп аяқ астына тастай салып еді біз ғой дегендей үй ішін лезде балық
малақайын шешіп тізесіне бір соқты да киім ілгіштің үстіне тастады екі жағына кезек еңкейіп мұртының шалғысындағы
сонан соң қоқиған сулықтың түймесін ағытпақ болвп біраз әуреленіп еді бар жиған саусақтары икемге келмеді ме
қолындағы шынысын ұстелге қоя сала сүрініп-қабынып жүгірген шешесіне ілесіп ұмтылған
көке деп ышқынған дауысы көмейінде тұншығып екпіндеп жетіп келген бойда бас салуға бата алмай екі қолы жайылған күй
әкесі төңкеріле бұрылып кең ашылған көздерінің қарашығы дөңгеленіп сәл тұрды да жек көретін не жиіркенішті бірдеңені көргендей жанарын
таз өшін тырнадан аладының кермен селтиіп неғып тұрсың шешпейсің бе мынаны деді екеуіне кезек жаутаңдап дегбірсізденіп тұрған апасына
бұған қайтып назар салған жоқ қарсы алдында орындық қабырға сияқты жансыз бірдеңе тұрғандай бұның бар-жоғы өлі-тірісі
бұдан гөрі жер-жебіріне жетіп ұрысқаны не көк желкеден бір түйіп үйден қуып шыққаны әлдеқайда артық еді-ау
жоққа санап жүрегінен сылып тастапты осынау бейтарап күй жанына қатты батты қансырап жарасы жанға батқан
кісі деген кейде қысқа күнде қырық қаржасып жүрген біреулердің небір иттігіне үйреншікті нәрседей жайбарақат қарайды да
ал ылғи да көңілінен шығып құлдыраңдап тұратын екінші біреуі сәл жорғасынан жаңылып кетсе апшысы қуырылып
әкелеп-көкелеп арқасынан сыйпап басқаның несібесінен ойып алып жылы-жұмсақты аузына тосса да тауға қарап ұлыған кавказ бен
басқанікі басқа құйрығына тепсең бетін төсейтін көнбісі мыңға тарта мектебін жауып тілін кескенде де жалпақ даласын
тілгілеп ата-бабасының сүйегін трактормен таптап өздерін сай-сала құм-шөлейтке қуып тастап арпа ішінде бір бидай қылып
жаутаңдатқанда да жәбір көрдім деп мыңқ етпеген салбөксе орыс болу үшін әуелі қазақ болу керек
дейтін бір бармағын ішіне бүккендердің мазағын мақтан көретін екі жүз елу жылдық құлдығын бақытқа
жеттік деп ұланасыр той қылып өткізетін атомның оқпанына көгендеп қойып дүрс-дүрс жарып көтеннен көк
түтін шығарса да ойбай отанды етпен қамтамасыз етеміз қазақстанда қой санын елу миллионға жеткіземіз деп
ұл-қызы жаппай ақ таяқ ұстаған ұраншыл осынша иіс алмас аяқ астынан бұлай
алаңды танкімен тазартқанша құйрығы қопаңдап үкі көзденген қазақстанның жаңа көкесі екі тізгін бір шылбыр қолына толық тиген соң-ақ
ереуілге дем беруші кім ұлтшылдық пиғылға қалайша жол берілді ақ ордадағылардың екі аяғын бір етікке тығып бүйідей бүрсін
бірақ көп өтпей айналасындағылардың бейсенбай туғанмен нағыз партияның бел баласы екендеріне көзі жеткен
қонаевқа мұз болып қатса да бір риза болғаны төңірегіне партия ісіне адал нағыз коммунистерді жинапты
егер ана алаңды кернеген қызылкөз қарлы толқынға жөн білетін беделді біреу мына жақтан қаны қызып ұрандап
қосылғанда ғой мәселен елу алтыншы жылы венгриядағы көтерілісті басқарған сияқты құдай сақтасын абыройға орай
талай тағдырдың шырқыраған дауысы тас түрменің ішінде тұншықты орталық та қазақстанға сондай қырғи қабақ танытты жорғалап
біріне бірі жау бәрі тек жаңа қожайынды сүйеді сол махаббатын білдіру үшін бірінен бірі асып түсуге
буырқанып алаңды кернеген жас толқын шын мәнінде жетім ұрпақ еді жалғыз өзі шырылдады
етпетінен сұлатып салып етікпен тепкілеп қасқыр итке талатқанда ышқынып келіп ара түскен әкелер де ағалар
аштық пен репрессияның тас диірменіне түсіп үгітіліп айрылған әкелер тыныш өткен әр күніне шүкіршілік ететін
тәубашыл сол көрбала ұрпақтың бауырынан өрбіп қоңторғай тұрмыстың қара көжесімен оқып жетілген ағалар
атақты генерал марат алматаев алаңдағы сұмдықты көргенде алтындаған шен-шекпеннің бетіне де қараған жоқ
тізгінді қолына алып әскери іс-қимылға бағыт-бағдар беріп отырған кіріп барып
осыны сезген көсемі теріс кеңіп алтын таққа нығызданып орныға түсті бауырлары үшін жаны шырқырағандар бірен-саран тоқтат
онда сенің жұмысың болмасын деді анау безеріп бәрін біз шешеміз бәрін сен шешсең біз несіне генерал
погоныңды жұлып тастаса да болады деп сап-сары ала неме сары жыландай ысылдап қолын соза бергенде иектің астынан жұдырықпен жалғыз-ақ
ұлтшыл бұзық генералды бүлікшіл қалада бір күн де тоқтатқан жоқ үй-ішіне қоштастырмастан мәскеуге арнайы ұшақпен жөнелтіп
қардың бетін құйрығымен сипап қанды ізін жасырған айлакер түлкі секілді қаралы оқиғадан кейін ақ орданың қожасы зиялы қауымның
ақиық жұбан ақын мен аяулы жазушы атып тұрып ел жүрегіндегі қыжылды тайсалмай айтып салған
бүгіннен бастап генерал емессің аузын алу үшін жазушылармен кездесуге келгенде бірімен бірі таласа-тармаса мінбеге шығып қонаев
сіз секілді басшыны баяғыда-ақ аңсап күтіп едік енді көсегеміз көгеретін болды деген сияқты өңкей бұралқы жалпақайлардың қошаметіне
мен ұл-қыздарымыздың алаңда итке таланып шыңғырған дауысын естігенде отан соғысының от-жалынынан аман келгеніме өкіндім
ұрпағымызды өстіп қорлату үшін соғысып па едік деді жұбан ақын өзегін өксік кернеп бұл сияқты ерлер
кейбірінің тіпті үндемей қалса да бір сәрі ғой жығылып жатқанда жаумен бірге жарысып тепкілегенін қайтерсің
омырауында сөлкебейлер сыңғырлаған біразы қалқып ішкен қаймағына адалдығын танытып бұлар социалистік қоғамымызға жат пиғылдағы бұзық
аяусыз жазалау керек деп орталық комитетке ашық хат жазып алпауыттың астына біржолата салып берген жоқ па
жайшылықта елдің еркесімін деп жүретіндер үні шықпай бұғып қалды алаңнан қансырап шыққан жас алматы тас
тергеушінің бөлмесінде құлақшынын баса киіген екі айдауыл ұзын сирақ жендеттің ымдауымен тарпа бас салып тепкілеп-тепкілеп түн ортасы
тас қараңғы меңіреу тыныштықты бұзып үзік-үзік қырылдаған тынысы ғана тірлігінен белгі бергендей
темір есік ашылды ма жылтыр шынжырға тізіп күзетшінің білегіне асып жүретін бір бума кілттің үйреншікті сылдыры естілгендей болды
аяғын әсем басқан аяңшыл аттың езуіндегі сағалдырықтың сыңғыры ма қалай әне даланы тұяқ дүбір кернеп жылқы кісінеді
сандырақтаған санасы сапырылысқан елес жоқ саздай сүйкімді дыбыс күміс жүгеннің сылдыры кенет түрме ішіндегі қара түннің
қол созым биіктегі алақандай қуыстың сығырайған көз шырадай жанды да бірте-бірте ұлғайып жарық дүниеге кең ашылған терезеге айналды
қара түнді қақ жарып бір аппақ елесі кезіп жүр ақша бұлт па аппақ құйын ба жоқ
жал-құйрығы желбіреп жүйткіген қос ақ боз арғымақ мойынын аққудай созып аппақ нұр болып ағып келеді
қатарласқан қос арғымақтың біріне мінген үстінде ақ жібек көйлек белін шарт буған көк шәй белбеудің шашақты ұшы
ақын ақ сүңгісін үңілтіп қаптаған жауды түре қуып келе жатыр еді кенет ақ бұлтты ақ сақалына
End of preview. Expand in Data Studio
README.md exists but content is empty.
Downloads last month
11