Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
audio
audioduration (s)
2.9
19.2
transcript
stringlengths
61
206
екеуінің басы қосылған соң не уайымы бар бесінге қарай көк жүзін түгел бұлт торлап алды ауадағы
бір түрлі жұмсақ бұйығы тыныштық бейне алғашқы қан сонардай манаурап тұр табиғаттың осындай күйі не күзде
осындайда қоспан өзін өзі билей алмай бұлдыр үміт тәтті қиялға елігіп бойына шым-шымдап рақат кіреді
табиғатпен бірге қатқыл көңілі жібіп жаны бусанып көкірегін үнсіз дыбыссыз күй кернейді
оқшау тұрған дөңқара жұқа қардан бойы асқан қараған тобылғысы қарауытып жап-жақын боп көрінеді
ырғағы белгісіз майда қоңыр күй бұл кезде өзін жалықтырған жалғыздыққа қоспанның жаны жайыла түсетіндей одан батысқа
оның да бергі беткейіндегі ойпаңы шүйгін бірақ қазір қары қалың қой тұяғына жеткізбейді аспанды түгел жапқан
құнжыңдап жайылып жатқан алты жүз қой мен қоспаннан басқа бұл өңірде қыбыр еткен тіршілік иесі көрінбейді
бірақ жым-жырт тына қалған табиғат бір нәрсені бағып тұрғандай сонау дөңеске қылаң етіп түлкі шыға келе
мамықтай майда қар тығыздалған ескі қардың бетін жаңартып қалқып келіп түсіп жатыр ауаның да салқын-сергек лебі
қоспан атын жетелеп қойына қарай аяңдады жаңағы бір тәтті көңілі әлі бұзылған жоқ тек бұлттың беталысын
жауған қарды елең қылмай қойлар жайылып жүр жоталары аппақ бір елі қар тұрған жақындай бергенде көкшулан
көгілдір аралас құлпырып тұратын түгі аппақ қалай ар жағыңа ел қонды ма иесіне жауап қатқандай көкшулан
өзге қойлар да жерден басын алып бақташысына қарайды әлденеге елегізген түрлері бар ма қалай қойдың арғы
жаңа ғана құйрығы қайқаңдап құтпанның алдында көлеңдеп жүр еді енді мүсәпір бола қапты
арлан төбет құтпан еш нәрсемен ісі жоқ маңқиып қойдың шетінде оқшау жүр
тыныш жатқан малдың ұйтқысы бұзылайын деді мүләйім көзімен иесіне жыламсырай қарап қыңсылап қояды қоспанның бетін шымырлатып
ышқына соққан зәрлі жел ауаны осып-осып жіберді де ішін тартып тына қалды
теріскейден ызғар лебі келе жатыр тыныш жатқан малдың ұйтқысы бұзылып өре тұрды қоспанның да көңілі мұздап
желдің тығыны қайтадан ағытылып кеткендей қалыңдап жауған жапалақ қарды түтіп ала жөнелді
қоспан тез атына мініп топырлап ыққа қарай ойыса бастаған қойларын желге қарсы қайырды
бұрқыраған қарлы боран қаптап келеді лезде ақ боран қоспанды қойымен бірге қоршап алды ойы тезірек дөңқараның
бірақ қылшық жүнінің арасына ызғарлы жел кеулеп кірген қой бүрсеңдеп боранға қарсы беттей алатын емес
тор төбелін борбайлата қамшылап шәйт шәйт деп айқайлап қойдың бетін солай бұра берді алдыңғылары бүйірлеп шегіншектеп
желдің өтіндегілері сытылып шығып кейін қарай қашады оған ілесе өзгелері де жапырылады ұйтқыған боран омырауына мойнына
алдыңғы жақ ақ түтек жаңа теңкиіп тұрған дөңқара көзден ғайып болған қоспан тор төбелді тақымдап қамшы үйіріп айқай
бетіне төпелеп ұрған қар кірпік астын жасқа толтырып көзін аштырмайды ат үстінде аласұрып жүрсе де көкірегін
қара басып күн райын неғып байқамай қалды мана ертерек айдап кеткенде ендігі дөңқараның түбегінде болар еді
әншейінде күннің қабағын қапы жібермеуші еді жамандыққа көрінбесе не қылсын қорқынышты ойлар қобалжытқан сайын қоспан ширығып
не де болса боранды маңдайымен сүзіп жылжи бермек бірақ аттаған қадамы кейін кетеді адам деген де
жадырап келіп күлімдеп қолын созғанда қоспан кірерге тесік таппай көзімен жер шұқып қалмаса қайтсын
осындай жан ұшырған алас-қапаста үзіліп-жыртылып қай-қайдағы ойлардың ұштығы елестейді көз алдында қасболат жалт береді мына боранның
дөңқараға тырнағын іліктірсе жарар еді-ау бірде көзіне үйде қалған жаңыл елестейді бүгін орталықта жүр ғой
әлде екі өкпесін қолына алып бет-бетіне бытырай қашқан тоқтыларды қуып жанығып жүр ме екен
үсті-үстіне ұйтқып бетіне түскен қар еріп мұздай су болып қайта тоңазып екі бетіне қылқандай қадалады кірпігінде дымқыл қырау
тоқтыларын шашыратпай қораға қамап алса жарар еді әйел байғұсты жалғыз тастап кеткені төңірек кеугім тартып қараңғыланып
тұмсығына қар кептелген тор төбел мойнын төмен салып пысқырып алады кейде қылаң етіп ат аяғына оралған
уақыт өтіп болар емес бірақ қойлардың жүрісі де өнбеді кім біледі мүмкін дөңқараға жақындаған да шығар
биік дөңнің қалқасына кірсе желдің ызғары қайтып сала берер еді қоспан айқайлап қамшы үйіреді қойларды желге
бір кезде байқаса үйірілген қой бір орнынан тапжылмай қалған бұл тек шетке шашау шыққанын қайырумен ғана
оларды ілгері жылжытайын деп атпен омыраулай бергенде тұтасып ұйысып тұрған қой қақ жарылып кейін қарай лоқси жөнелді
тағы да жан дәрмен қылып тырбанып еді болмады бір-екеуінің алдын бөгесе жүзі ағытылып кетеді сонысы енді
күннің қабағы бұзыла бастаған соң-ақ жаңыл тоқтыларын қораға қарай айдады өңшең марқалар ыққа қарай қутың-қутың жүгіріп
лезде түтеп кеткен ақ боран жақындап қалған аласа қораны бұлдыратып көзден жасырды
жаңыл қойын алысқа айдап кеткен күйеуін ойлап күннің райы тез бұзылды ғой апыр-ай аман болса игі еді деп
күн ұзаққа иесіз тоңазып қалған үйіне кіріп шам жақты қазан астына от тұтатып шай қойып жіберді
мұздай үйде бетін қидың түтіні шарпып бойы жылып келеді бірақ жападан-жалғыз езі тынышталып отыра алмады күйеуін
осындайда қара болатын қайтып оралмады бірақ оған асықпай-ақ қой қалқам жолдан шалдың үйіне қонарсың
олай демегенде қайтсын баласыз жаңыл қаламүшті іштен шыққан перзентінен кем көрмейді бірақ қаламүш мінайдар шалдың кіші
қоспанды аға жаңылды апа деп өз үйінен гөрі көбіне осылардың қолында болды
бұлар көшіп келгенде бес жасар еді жаңылға көбірек үйір боп бауыр басып кетті сол кезде елуден
еркелетіп кішкентайында қаламүш атап еді биыл он тоғызға шықса да сол атымен келе жатыр
шын аты ғалымжан екі үйдің ортасындағы тел қозы өткен жылы оныншы класс бітірді де қоспанға көмекші
екеуі тапқан-таянғанын осы баланың аузына тосып үстіне жапсырады бірақ мінайдар қарттың аузынан бердім деген сөз шыққан
елгезек халге түсіп көңілдері лүпілдеп тұрады шығар қиналып қалар деп баспай қойды
қаламүшжан жөнінде құлақ қағыс қылсайшы деп еді ол өзі де аңғаратын парастты кісі ғой сірә үндемеуі тегін емес
әрине оған бола енді өз құрсағынан перзент дәметпейтін жаңылдың қаламүшке деген ықыласы ортайған жөн қайта арта түсті
жаңыл қоспанға шалдың ұлы да бар қызы да бар бетін қыздыра шарпыған жалыннан көзі жұмылып кірпігі
жаңыл тағат тұтып отыра алмады пальтосын кие салып далаға шықты қас қараюға жуықтаған боран үдей түскен
есіктің алды омбы қар жиырма-отыз қадамдай ұзап барды да селтиіп тұрып қалды түтеп тұрған бораннан еш
бірақ не дәрмен қыларын білмей дал болып тұра берді ауыз бөлмеде керосин шам сығыраяды үйдің іші
қазандағы су қайнап кетіпті ас салуды ұмытқан екен күні бойы қой жайып денесін суық қарып қалжыраған
жаңыл шай ішті қойшы әйелі жалғыздыққа жалықпайтын бірақ осы жолы елегізіп ішкен асы бойына сіңбеді қой
үйдің іші қара көлеңке ошақта қи шоғын қоламта басып қызылы семіп барады жым-жырт далада ұлыған боранның
жаңыл қыбыр етпестен ұзақ отырды ойы екі жаққа жүгіреді бірі қаламүш бірі қоспан бала күннің бұзылғанын
әрине осындай жалғыз елегізіп отырғанда оның келгені жақсы болар еді бірақ мына боранда жол таба ала
далада үсіп қасқырға ұшырап жүрсе япырай балалық жасамаса не қылсын терезенің кішкене әйнегіне тысырлап қар соғады
есік жақта да бір нәрсе сықырлай ма жаңыл әр дыбысқа селк етіп апшысы қуырылып берекесі қашты
жүрегі құрғыры бір жамандықты сезе ме неге сонша дегбірі құрыды әлде екеуінің біреуі қора маңында адасып
көңілі далаға екі рет шықты тың тыңдады ысқырған боран желдің беті өзгермепті денесі жылып маужырап
жаңа ғана сыртта тұрып тоңып кіріп еді шығарыңқырап қойған ондық шамның сәулесі кірпік арасын қытықтайды қазан
жаңылдың құлағына ыдыс-аяқтың сылдыры дабырлаған әйел дауыстары келгендей болады олардың неге келгенін де біле бермейді осылар
әйтеуір бір жамандықтың нышаны бар бір қараңғы тылсым үрей төніп келе жатқан сияқты онда бір қатты
сол не нәрсе еді иә иә да осындай қысты күні қолында конверт майдандағы қоспаннан төрт-бес айдан
кенет лап еткен көңілі су сепкендей басылды сыртындағы адресі жат қолмен жазылған бір жамандықты сезгендей жүрегі
жаңыл алғашқыда хатқа жазылған сөздің мәнісін түсіне алмады сіздің күйеуіңіз хабарсыз жоғалып кетті қайда кетті неге
не де болса қоспан бір жамандыққа ұшыраған ғой апыр-ай тірі ме екен жүрегі зу етіп төмен
кенет өзі де қоспан мен бірге белгісіз үрейлі қараңғылыққа сүңгіп баратқандай болды
осыдан біраз уақытқа дейін оңала алмады жұмысқа да шықпады төрт жасар баласы мұратын құшақтап отырды да
үйдің ішін астан-кестен қылып асыр салып жүретін тентек мұрат анасының қасіретін түсінді ме бір түрлі жуасып қалды
көзі жаутаңдап шешесінің бетіне қарай береді жаңылдың жүнжіп баратқанын көрген көрші қатындар келіп кеу-кеулеп ортаға алды
қаза болды демепті ғой тірлігін сұра құдайдан тірі адам оралады ғой ойбай-ау тіпті қара қағаз алғандар
саған не болған сонша қой мұратыңды жүдетпе осы сөз ем болғандай басын көтерді бірақ көңіл қошы
тату-тәтті өмір қабақ шытыспаған жарастық тұрмыс бір ғана жалт етіп арылмас армап тастап кетті
қоспан сол кеткеннен хабарсыз кетті күн асқан сайын жаңылдың сағынышы аһ ұрған арманы үдей берді тағы
сығырайған соқыр терезесіне қарын ұстаған аласа кішкентай бөлме есік жақтағы қазақы пештің аузына қазан қондырған кішілеу
олардың әдеттегіден баяу қимылдарында қасірет көлеңкесі түскен жүздерінде күбірлеп сөйлескен сөздерінде қаралы салтанат бар
ішінде бір нәрсе қайнап жатыр бұрқ-бұрқ бу шығады кішкентай бөлменің іші толған әйелдер көбі кемпір кейбіреулері
қазаннан шыққан сорпаның тәтті жылы иісіне қабырғаның дымқыл шымының иісі қосылып оған біраздан бері пайда болған ауру жатқан
уһ деп кекіре күрсініп қояды жаңылдың жасы биыл онға қарады бәрін түсінеді анасы осыдан бір ай
басында жай ыңқыл-сыңқыл сияқты көрініп еді бірақ кейін кеселі ұлғайып бара жатты кішкентай жаңыл от жағып
кейін есін жиғанда шешесінен апа өлмейсің бе деп жалына сұрайтын өлмеймін қалқам өлмеймін сен тұрғанда неге
су алып берген қазан астына от жағып кіріп-шығып жүрген әйелдер бәрі де бір нәрседен үріккендей ұрланып аяғының ұшымен
бәрі көрінбейтін ұлы табалдырыққа таянғандай сол табалдырықтың ар жағы сыры белгісіз үрейлі киелі дүние
бүгін бір жамандықтың боларын іші сезді басын көтеріңдер аузына су тамызыңдар дейді әйелдер күбірлеп жаңыл үріккен
жаңылды қасына әкеліңдер бақұлдасқысы келіп жатыр ғой байғұстың жаңылды ұстап жетектеп төсекте жатқан шешесінің қасына әкелді
өз анасының қасына баруға шошып буыны дірілдеп әзер жетті апасының бет сүйегі шығып иегі үшкірленіп кеткен
жоқ бұл өз апасы емес жаңағы көрінбес табалдырықтың ар жағына шығып кеткен жат адам
жұпыны кішкене бөлменің ішіндегі болымсыз дүниені буып-түйіп ұштап аузы жалпылдап тынбай сөйлеп жүр
бұрын да жүдеу еді бірақ мына түрінен жаңыл шошып қалды жаңыл қорыққанынан шыңғырып жылап жіберді жаныңа
End of preview. Expand in Data Studio
README.md exists but content is empty.
Downloads last month
10