Datasets:
image imagewidth (px) 1.12k 1.18k | text stringlengths 288 476 |
|---|---|
तथोर्ध्वशायिकावृक्षे तथान्ये मृगचारिणः । पंचाग्नयस्तथा चान्ये केचित्
पर्णफलाशिनः ॥ ११४ ॥
अधमाढकमानस्य हविषो मुख्यकल्पने । मात्रार्थं तण्डुलं प्रस्थं
तदर्धमनुकल्पके ॥ ॥
विद्यातपोव्रतधरानसृजः प्रथमं द्विजा । आत्मतत्त्वं समावेत्तुं मुखतः
परमेश्वरः ॥ ३८ ॥
अब्भक्षा वायुभक्षाश्च तथाऽन्ये शाकभक्षिणः । तापसा विविधास्त्वेते | |
परस्परमिति प्रोक्त्वाऽऽदाय मूलफलादिकम् । आलिलिंगुस्तथा चान्या करं
धृत्वा तथाऽपराः ॥ १७ ॥
वाराहे माहिषं चाविकं चाजम् अयज्ञीयम् उदाहृतम् ॥ १५४ ॥
तद्दर्शनात्पूजनाच्च जनानां पापिनामपि । भुक्तिमुक्तिश्च तेषां तु परत्रेह
मुनीश्वराः ॥ १५ ॥
परस्परं तु संस्पर्शात्संमग्ना ऋषिपत्निकाः । गृहाण भिक्षामूचुस्तास्तं देवं
मुनियोषितः ॥ ... | |
धनुर्धरो धनुर्वेदो गुणः शशिगुणाकरः । सत्यस्सत्यपरोऽदीनो धर्मो गोधर्मशासनः
॥ ३० ॥
धर्मार्थकाममोक्षाश्च वर्तन्तेऽत्र द्रवात्मकाः । पूर्वादिदिक्षु क्रमशो भूतानां
मुक्तिरूपकाः ॥ २६ ॥
अतएवोक्तं देवैः पञ्चमस्कन्धे । न यत्र वैकुण्ठकथासुधापगा न साधवो
भागवतास् तदाश्रयाः । न यत्र यज्ञेशमखा महोत्सवाः सुरेशलोको ऽपि न वै स
सेव्यताम... | |
एवं निवेशनं कृत्वा सर्वेषां तु यथाक्रमम् । ततस्तु देवदेवस्य
चतुःस्थानस्थितस्य च ॥ ॥
अनंतजन्मभिर्येन तपस्तप्तं भविष्यति । तस्यैव भक्तिर्भवति भवानी
प्राणवल्लभे ॥ ५६ ॥
वरो व्याघ्राकुले वासो न दुष्टप्रमदागृहे । वरा व्याधिविषज्वाला न
दुष्टस्त्रीमुखानलः ॥ ३१ ॥
वन्दिबृन्दयुता बाह्ये तथा दुन्दुभिवादिनः । अन्ये तु वैष्णवाः सर्व... | |
गुरुदत्तेन मंत्रेण पूजयेद्वृषभध्जम् । अन्यथा नाममंत्रेण पूजयेद्वै
सदाशिवम् ॥ ५१ ॥
श्रीनारायण उवाच । शृणु कश्यपदायादान् वच्मि ते तु यथाक्रमम् । दक्षेण
स्वस्य पुत्र्स्तु कश्यपाय चतुर्दश ॥ २ ॥
आदिपुराणे । न कर्मसदृशं ध्यानं न कर्मसदृशं फलम् । न कर्मसदृशस्
त्यागो न कर्मसदृशं तपः । न कर्मसदृशं पुण्यं न कर्मसदृशी गतिः ॥ १८५
... | |
एकैकः प्रसृतस् तैल-प्रसन्ना-क्षौद्र-सर्पिषाम् । बिल्वादि-मूल-क्वाथाद्
द्वौ कौलत्थाद् द्वौ स वात-जित् ॥ २२ ॥
पटोल-निम्ब-भूतीक-रास्ना-सप्तच्छदाम्भसः । प्रसृतः पृथग् आज्याच् च
बस्तिः सर्षप-कल्क-वान् ॥ २३ ॥
स पञ्च-तिक्तो ऽभिष्यन्द-कृमि-कुष्ठ-प्रमेह-हा । चत्वारस्
तैल-गो-मूत्र-दधि-मण्डाम्ल-काञ्जिकात् ॥ २४ ॥
प्रसृताः सर्षपैः ... | |
तत्रैव । छत्रं बहुशलाकं च झल्लरीवस्त्रसंयुतम् । दिव्यवस्त्रैश् च संयुक्तं
हेमदण्डसमन्वितम् ॥ २३५ ॥
तद्वशे स च भर्तासीत्तस्य पुत्रचतुष्टयम् । सोऽपि नित्यं शिवस्यैव पूजां च
स्म करोत्यसौ ॥ २२ ॥
चैत्रे मासे त्रयोदश्यां दिव्यनक्षत्रयोगतः । शुक्राऽर्कचन्द्रसंयोगे दिने
पुण्यतमे शुभे ॥ १०२ ॥
यः प्रयच्छति कृष्णस्य छत्रलक्षयुतैर... | |
चूर्णो रक्षान्वितो ह्येषः सर्वभूतवशंकरः । त्वया भर्तरि संयोज्यो दुग्धपाने च
मस्तके ॥ ११ ॥
तुर्यान्ताश्शक्तिसंघस्य जयाद्यस्य तु वाचकाः । भीमोग्राभ्यां च भूताभ्यां
तथा मन्त्रद्वयं भवेत् ॥ ॥
वितानानि विचित्राणि चैलवत्तोरणैस्सह । जलाशयान्यनेकानि दीर्घिका विविधाः
स्थिताः ॥ ५० ॥
भविष्यति पतिर्वश्यो द्वेषं नैव करिष्यति । चूर्... | |
इति ते कथितं लक्ष्मि पापतापप्रणाशनम् । कृष्णपतिव्रतं
श्रावात्पाठान्मुक्तिर्भवेत्सुखम् ॥ १२७ ॥
अविलीनं तथा सर्पिर् विलीनं श्रपणेन तु । आधारदोषे तु नयेत् पात्रात्
पात्रान्तरं द्रवम् ॥ ९३ ॥
तच्छुत्वा भ्रातृवचनं नभगः परविस्मृतः । तदोपकण्ठमागत्य पितरं समभाषत ॥
१२ ॥
इति श्रीलक्ष्मीनारायणीयसंहितायां प्रथमे कृतयुगसन्ताने लक्ष्... | |
जायते दर्शनं यादृक् तादृगिच्छा प्रवर्तते । प्रवृत्तिर्भोग्यलब्धौ च
मोहितस्य प्रजायते ॥ १७ ॥
ध्यानमाविश्य तत्काले पूजकस्सुसमाहितः । आत्मसूक्तं जपित्वैव
साक्षान्नारायणो भवेत् ॥ १५६ ॥
भवानीनन्दनश्शंभुतनयो वयुनः स्वराट् । ध्याता ध्येयः पितॄणां हि पिता
योनिः सदात्मनाम् ॥ २२ ॥
पुरा सुसंस्कृता बुद्धिर्मोहाविष्टा तु कल्मषा । अ... | |
कृष्णप्रदक्षिणां कुर्यात् पृथ्वीदानफलं पदे । कुर्याद् दण्डनमस्कारं
चाश्वमेधफलं भवेत् ॥ ५४ ॥
दन्तधोवञ् च सेवन्ति मुखं च उत्पलगन्धिकं । निवसनं निवासेन्ति प्रावारं
च त्रिचीवरं ॥ ४६ ॥
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां ब्रह्माण्डकथने सप्तदीपवर्णनं
नामाष्टादशोऽध्यायः ॥ १८ ॥
कीर्तनं श्रीहरेः कुर्यात् सामवेदफलं लभेत् ... | |
दशलक्षं जपः पापं विनाशयेत् त्रिजन्मनाम् । शतलक्षजपः सर्वजन्माद्यं
नाशयेद् घ्रुवम् ॥ १५ ॥
कण्ठोच्चादुदरोच्चान्तं ऋजुसूत्रद्वयेन तु । गुळसिद्धं च कुर्वीत प्राग्वत्
सूत्रचतुष्टयम् ॥ ॥
ततः प्रणम्य सुप्रीतो हिमशैलः प्रसन्नधीः । उवाच प्रणतो भूत्वा मुने
विष्ण्वादिकान्सुरान् ॥ १३ ॥
दशवारं जपः पापं दिनरात्रिकृतं हरेत् । शतवारं ... | |
साम्भो-ज-जल-तीरान्ते कायमाने द्रुमाकुले । सौम्या भावाः पयः सर्पिर्
विरेकश् च विशेषतः ॥ ९ ॥
श्लेष्मणो विधिना युक्तं तीक्ष्णं वमन-रेचनम् । अन्नं
रूक्षाल्प-तीक्ष्णोष्णं कटु-तिक्त-कषायकम् ॥ १० ॥
दीर्घ-काल-स्थितं मद्यं रति-प्रीतिः प्रजागरः । अनेक-रूपो व्यायामश्
चिन्ता रूक्षं विमर्दनम् ॥ ११ ॥
विशेषाद् वमनं यूषः क्षौद्रं मेदो... | |
यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन ।प्रसङ्गेन फलाकाङ् क्षी धृति: सा
पार्थ राजसी ॥ 34॥
पर्वसु स्थूल-मूलानि कुर्यात् कृच्छ्राण्य् अरूंषि च । अति-स्त्री-काम-तां
वृद्धं शुक्रं शुक्राश्मरीम् अपि ॥ १२ ॥
यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।न विमुञ्चति दुर्मेधा धृति: सा पार्थ
तामसी ॥ 35॥
कुक्षाव् आध्मानम् आटोपं गौरवं वे... | |
दक्षिणेऽस्मिन् पुण्यतमे स्वामिपुष्करिणीतटे । हरिर्वायोः प्रियकरो
ह्यानन्दाख्यविमानके ॥ ३६ ॥
पक्षीन्द्र पक्षविक्षेपतरङ्गानिलसंपदा । निरस्तासुरसन्नाह समरे शत्रुसूदन
॥ १३७ ॥
एवं पुत्रत्रयं प्राप्य प्रविष्टास्तारकात्मजाः ।
बुभुजुस्सकलान्भोगान्महाबलपराक्रमाः ॥ ६० ॥
धरण्याह कदा कृष्णः कथं दृश्यो भवेदिति । अगस्त्यऋषिराट् तं च... | |
साधुब्रह्महणो दुःखकरा विश्वासघातकाः । शठाः कृतघ्ना लोलुभाः
परदाराभिहारिणः ॥ ५ ॥
अंकुरारोपणं कुर्यात् पूर्वोक्तविधिना ततः । पूर्ववद्यागसदनं कल्पयित्बा
विभूषयेत् ॥ ॥
हं प्रिया परा शंभोर्देवी दैवतमस्य हि । अहादसून् सती केन सुदुष्टेन
प्रकोपिता ॥ १० ॥
कन्याघातकरा ये च धर्ममार्गविनाशकाः । प्रसह्य पापकर्तारो | |
अथातः फलमात्रासिद्धिं व्याख्यास्यामः॥१॥
इति ह स्माह भगवानात्रेयः॥२॥
भगवन्तमुदारसत्त्वधीश्रुतिविज्ञानसमृद्धमत्रिजम्। फलबस्तिवरत्वनिश्चये
सविवादा मुनयोऽभ्युपागमन्॥३॥
भृगुकौशिककाप्यशौनकाः सपुलस्त्यासितगौतमादयः। कतमत् प्रवरं फलादिषु
स्मृतमास्थापनयोजनास्विति॥४॥
कफपित्तहरं वरं फलेष्वथ जीमूतकमाह शौनकः। मृदुवीर्यतयाऽभिनत्ति | |
दिह्याच्छीतैः शिरः शीतं तोयं चाप्यवगाहयेत् । या मात्रा परिजीर्येत
चतुर्भागगतेऽहनि ॥२५॥
सा मात्रा दीपयत्यग्निमल्पदोषे च पूजिता । या मात्रा परिजीर्येत
तथाऽर्धदिवसे गते ॥२६॥
सा वृष्या बृंहणी या च मध्यदोषे च पूजिता । या मात्रा परिजीर्येत
चतुर्भागावशेषिते ॥२७॥
स्नेहनीया च सा मात्रा बहुदोषे च पूजिता । या मात्रा परिजीर्येत्तु... | |
पिंगलः कपिलश्मश्रुर्भालनेत्रस्त्रयीतनुः । ज्ञानस्कंदो
महानीतिर्विश्वोत्पत्तिरुपप्लवः ॥ ६७ ॥
न तत्राऽस्मद्बलं किञ्चिद्विक्रमते हि निष्फलम् । सर्वं जातं कृतं यद्यत्
कूर्मश्चाज्ञां यथा हरेः ॥ ६३ ॥
यात्रा बलिविधानं च सर्ववार्षिकपर्वसु । वैदिकी तान्त्रिकी दीक्षा
मदीयव्रतधारणम् ॥ ५०९ ॥
भगो विवस्वानादित्यो गतपारो बृहस्पतिः । ... | |
इत्य् आदि । भक्षयेद् अथ ताम्बूलं प्रसादं वल्लवीप्रभोः । शिष्टैर् इष्टैर्
जपेद् दिव्यं भगवन् नाममङ्गलम् ॥ ३८९ ॥
निश्चित्यैवं मुनिश्रेष्ठो गौतमश्शिवभक्तिमान् । सांजलिर्नतशीर्षो हि
शंकरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १७ ॥
स्वधर्मनिरता साध्वी सुखदुःखसमा हि सा । अथ स्वस्या अर्थसिद्ध्यै
कुरुते कान्तसेवनम् ॥ २१ ॥
वाराहे । यो ममैवार्चनं कृत... | |
अश्वमेधसहस्राणां वायुभोज्यस्य यत्फलम् । क्षेत्रान्तरे बदर्यां तु तत्फलं
क्षणमात्रतः ॥ ४५ ॥
दशमस्कन्धे । अयं स्वस्त्य्अयनः पन्था द्विजातेर् गृहमेधिनः । यच्
छ्रद्धयाप्तवित्तेन शुक्लेनेज्येत पूरुषः ॥ ४९ ॥
शङ्कर उवाच । ज्ञातं मयेदं सकलं तव चित्तेप्सितं हरे । देवकार्यं विशेषेण
देवकार्य्यरतात्मनः ॥ १० ॥
कृते मुक्तिप्रदा नाम्... | |
पूजाकाले हरिर्नित्यं तयोः सान्निध्यमृच्छति । मरुत्तेन कदाचित्तावाहूतौ
यज्ञकर्मणि ॥ ३३ ॥
एकाशीतिषु दिक्स्थेषु पूर्वादिक्रमयोगतः । मध्यकुम्भेषु
षट्त्रिंसशत्संख्यातेषु यथाक्रमम् ॥ ॥
पुरो ददर्श श्रीकंठं चन्द्रचूडमुमाधवम् । तत्तेजः परिभूताक्षितेजाः संमील्य
लोचने ॥ १२ ॥
राज्ञा समाप्तयज्ञेन तोषितौ दक्षिणादिभिः । विभागं कर्तुम... | |
अर्पितं तं च सञ्चिन्त्य स्वीकृतं प्रभुणाखिलम् । पुनः स्तुत्वा यथाशक्ति
प्रणम्य प्रार्थयेद् इदम् ॥ ४२६ ॥
सूत उवाच । इत्युक्तस्तैश्शिवस्तत्र तस्थौ गर्ते सुशोभने । भक्तानां चैव
रक्षार्थं दत्त्वा तेभ्यश्च सद्गतिम् ॥ ४८ ॥
निःसारिता च गोमध्यात् पाविता च विवाहिता । सैवास्त्यरुन्धती देवी
पातिव्रत्यपरायणा ॥ ६९ ॥
आगमे । मन्त्रही... | |
किन्नु मे स्यादिदं कृत्वा किन्नु मे स्यादकुर्वतः । इति कर्माणि सञ्चिन्त्य
कुरयड् कुर्याद् वा पुरुषो न वा॥
अर्जुन उवाच ।अयति: श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानस: ।अप्राप्य
योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति ॥ 37॥
मूत्रं गोऽजावि-महिषी-गजाश्वोष्ट्र-खरोद्भवम् । पित्तलं रूक्ष-तीक्ष्णोष्णं
लवणानु-रसं कटु ॥ ८२ ॥
प्रायेण श्रीमतां लोक... | |
॥ ब्रह्मोवाच । श्रुत्वेति वचनं तेषां स विष्णुस्सामरो मया । विस्मितोऽति
मुनिश्रेष्ठ शिवद्वारं जगाम ह ॥ ५८ ॥
मृतानां भूगर्भगतशवानां मुखगं धनम् । धातुखण्डं ढब्बुक् वा
तन्निखन्याऽपि चाहृतम् ॥ ६५ ॥
वामजानुसमाकुञ्च्य दीर्घमन्यं प्रसार्य च । तथै वाविथ्य सन्न्यस्य
भूम्यां वामकरं पुरः ॥ ८३ ॥
तत्र गत्वा मया देवैस्स हरिर्देववल्लभ... | |
मीना एणाः सप्त सप्त ततः शुद्धः प्रजायते । कन्याविक्रयिणो यान्ति
मांसकुण्डेऽतिदारुणे ॥ ६९ ॥
तद्दोषपरिहारार्थं शान्तिहोमो जपस्तथा । सहस्रसङ्ख्याया युक्तो मूलमन्त्रेण
मन्त्रवित् ॥ ॥
न त्वां जानंति देवेश वेदाश्शास्त्राणि कृत्स्नशः । अतीतो महिमाध्वानं तव
वाङ्मनसोः सदा ॥ १७ ॥
कन्यालोमप्रमाणाब्दं मांसादना हता यमैः । स्वमांसं ... | |
तैलं वात-कफे पित्ते घृतं मिश्रेषु मिश्रकम् । दश-मूल-शठी-दन्ती-सुराह्वं
द्वि-पुनर्नवम् ॥ १९ ॥
मूलं स्नुग्-अर्कयोः पथ्यां भूकदम्बम् अरुष्करम् । करञ्जौ वरुणान् मूलं
पिप्पल्याः पौष्करं च यत् ॥ २० ॥
पृथग् दश-पलं प्रस्थान् यव-कोल-कुलत्थतः । त्रींश् चाष्ट-गुणिते तोये
विपचेत् पाद-वर्तिना ॥ २१ ॥
तेन द्वि-पिप्पली-चव्य-वचा-निचुल-... | |
पाठाद्विरजनीमूर्वापिप्पलीजातिपल्लवैः। दन्त्या च साधितं तैलं नस्यं स्यात्
पक्वपीनसे॥१४५॥
पूयास्रे रक्तपित्तघ्नाः कषाया नावनानि च। पाकदाहाढ्यरूक्षेषु शीता लेपाः
ससेचनाः॥१४६॥
घ्रेयनस्योपचाराश्च कषायाः स्वादुशीतलाः। मन्दपित्ते प्रतिश्याये स्निग्धैः
कुर्याद्विरेचनम्॥१४७॥
घृतं क्षीरं यवाः शालिर्गोधूमा जाङ्गला रसाः। शीताम्लास... | |
उत्सवान्ताप्लवेहीने वैष्णवं विष्णुसूक्तकम् । पुरुषसूक्तं जयादीनश्च
मूर्तिमन्त्राश्च हावयेत् ॥ ४३४ ॥
न जानासि कथं स्वामिन्देवापत्तिमिमां प्रभो । तस्मान्नो रक्षणार्थाय जहि
सागरनन्दनम् ॥ १८ ॥
प्रीतिमाप्नोतु महतीं दानेनाऽनेन मे प्रभुः । इत्युक्त्वा तु ददेन्मूर्तिं
जटाचर्मादिशोभिताम् ॥ १०३ ॥
हूयते विष्णुगायत्री सर्वपापप्राण... | |
अतस्त्वं पुत्रलाभाय समाराधय शंकरम् । शीघ्रं प्रसन्नो भविता शिवस्ते
भक्तवत्सलः ॥ ७१ ॥
धार्मिककर्मणां वृद्धेन्द्रियसाम्यं हि तिष्यके । आस्तिकत्वे
नान्यतरचिह्नसाम्यं कलौ युगे ॥ ७३ ॥
षष्ठे अजामिलोपाख्यानारम्भे । केचित् केवलया भक्त्या वासुदेवपरायणाः ।
अघं धुन्वन्ति कार्त्स्न्येन नीहारम् इव भास्करः ॥ ५४८ ॥
इति श्रीशिवमहापुरा... | |
गृह-धूमो वचा कुष्ठं शताह्वा रजनी-द्वयम् । प्रलेपः शूल-नुद् वात-रक्ते
वात-कफोत्तरे ॥ ३६ ॥
मधु-शिग्रोर् हितं तद्-वद् बीजं धान्याम्ल-संयुतम् । मुहूर्त-लिप्तम् अम्लैश्
च सिञ्चेद् वात-कफोत्तरे ॥ ३७ ॥
उत्तानं लेपनाभ्यङ्ग-परिषेकावगाहनैः । विरेकास्थापन-स्नेह-पानैर् गम्भीरम्
आचरेत् ॥ ३८ ॥
वात-श्लेष्मोत्तरे कोष्णा लेपाद्यास् तत्... | |
दक्षोपि स रुषाविष्टस्तैर्द्धिजैः परिवारितः । स्वस्थानं च ययौ चित्ते
शिवद्रो हपरायणः ॥ ५२ ॥
षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । सोमलोकेषु मोदन्ते क्षुत्तृड्भ्यां
तु विवर्जिताः ॥ ९६ ॥
नारीणमप्रजानां तु नराणां रोगिणामपि । दद्याद्गरुडमन्त्रं तु ध्यायमानः
समाहितः ॥ ॥
रुद्रं तदानीं परिशप्यमानं संस्मृत्य दक्षः परया रुषान्वित... | |
तत्र श्लोकः- इत्येता व्यापदः प्रोक्ता बस्तेः साकृतिभेषजाः। बुद्ध्वा
कार्त्स्न्येन तान् बस्तीन्नियुञ्जन्नापराध्यति॥६६॥
अथातः प्रासृतयोगीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः॥१॥
इति ह स्माह भगवानात्रेयः॥२॥
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहनान् मृदून्। कर्मणा विप्लुतानां च
वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्॥३॥
क्षीराद्द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधु... | |
इत्युक्त्वा स्नानमकरोत् पार्श्वसरोवराम्बुना । तीरे पद्मासनं कृत्वा कृत्वा
निर्विषयं मनः ॥ ५७ ॥
केवलं वा प्रपामात्रमुक्तलक्षणवर्जितम् । क्षिप्रकर्मप्रसिद्ध्यर्थं
शरकाष्ठमयं शुभम् ॥ ॥
मद्यं मांसं तु लशुनं पलाण्डुं शिग्रुमेव च । श्लेष्मांतकं विड्वराहं भक्षणे
वर्जयेत्ततः ॥ ४३ ॥
शुष्ककाष्ठचयं कृत्वा तत्र वृन्दा स्वयं तदा । ... | |
ज्ञानादिषड्गुणोपेतैराकीर्णाः कोटिशः परैः । भूतैः सिद्धैरनन्तैश्च प्रार्थयानैः
परं पदम् ॥ ॥
पूजया चरलिंगस्य क्रमान्मुक्तो भवेद्ध्रुवम् । सर्वमुक्तं समासेन
साध्यसाधनमुत्तमम् ॥ १६० ॥
शरण्याय सुररक्षाकर्त्रे विद्यावते नमः । साधुरूपाय कृष्णाय वल्लभाय च
ते नमः ॥ ८१ ॥
ललाटस्थेन सर्वेऽपि कुमुदादिगणाधिपाः । एवमन्येऽपि भूताद्याः... | |
प्रवृत्ते तु युगे तस्मिन्स्वीयो धर्मः प्रकाश्यताम् । शिष्यैश्च प्रतिशिष्यैश्च
वर्तनीयस्त्वया पुनः ॥ २१ ॥
द्रुतहेमनिभा सा तु पश्य पश्येति साऽब्रवीत् । पश्यन्तीनां तदाऽस्माकं
गतोऽन्तर्धानमाशु सः ॥ ४३ ॥
अवसथ्ये महीसूक्तमेकाक्षरमतो यजेत् । जुहुयात्पैण्डरीकाग्ना वतो
देवादिऽवैष्णवम् ॥ ११७ ॥
मदाज्ञया भवद्धर्मो विस्तारं यास्यत... | |
नीराजनजलं यत्र यत्र पादोदकं हरेः । तिष्ठते मुनिशार्दूल वर्धन्ते तत्र
सम्पदः ॥ ९ ॥
ततस्स आगतो विन्ध्यं नगेशं मुनिसत्तमः । तत्रैव पूजितस्तेन
बहुमानपुरस्सरम् ॥ ५ ॥
इति श्रीलक्ष्मीनारायणीयसंहितायां प्रथमे कृतयुगसन्ताने शंकरस्य
मोहिनीदर्शनेन धातुपातात् स्वर्णखन्युत्पत्तिः तत्सखीनां दिव्यता चेत्यादि ।
निरूपणनामा नवनवत्यधिकशत... | |
तथा स्कान्दे श्रीमार्कण्डेयभगीरथसंवादे । दशमीशेषसंयुक्तं दिनं
वैष्णववल्लभम् । नोपासते महीपाल ते वै भागवता नराः ॥ ६ ॥
अनुग्रहाय लोकानामस्माकं प्रियकाम्यया । स्थातव्यं शंकरेणापि त्वया
चैव सरिद्वरे ॥ ४६ ॥
मानं विहाय सेवायां स्थितां मा निन्द नारद । आकरे पद्मरागाणां जन्म
काचमणेः कुतः ॥ ५० ॥
अत्र विशेषः । व्रतकर्मगुणज्ञानभोग... | |
यत्र स्नातो मम लोकं यात्यग्निष्टोमपुण्यभाग् । सकामस्तु महेन्द्रः
स्यात्ततो याति परां गतिम् ॥ ४७ ॥
आप्यां गदाकृतिं प्राग्वन्मालाख्यं वायवे पदे । उदग्दिक्कमलाकारं
श्रीवत्साकारमीशदिक् ॥ ॥
संस्मरन्मनसा धर्मं शंकरं धर्मपालकम् । तुष्टाव विविधैर्वाक्यैर्दीनो
भूत्वाजसंभवः ॥ ३१ ॥
पाञ्चालदेशे काम्पिल्यं नगरं धार्मिकप्रजम् । तत्र... | |
क्व जाह्नवी पुण्यतमा जटाग्रे क्वायं शशी वा कुणपास्थिखण्डम् । विषानलो
दीर्घमुखः क्व सर्पः क्व संगमः पीनपयोधरायाः ॥ ५२ ॥
तथापि तं करिष्यामि परिपूर्णं मनोरथम् । वैवस्वतमनोः
सप्तविंशतिद्वापरान्तके ॥ ८७ ॥
भर्तुर्निश्श्रेयसे युक्ता स्त्यक्तात्मादोरणे हताः । ब्रह्मलोकगतास्सन्तो
नातिक्रामन्तिभूमिदम् ॥ १७६ ॥
जरद्गवारोहणमप्रशस्त... | |
येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते
मां दृढव्रता: ॥ 28॥
विष्टम्भि मूत्रलं हृद्यं यथा-द्रव्य-गुणं च तत् । लाजास्
तृट्-छर्द्य्-अतीसार-मेह-मेदः-कफ-च्छिदः ॥ ३६ ॥
सुखार्थी चेत् त्यजेद्विद्यां त्यजेद्विद्यां विद्यार्थी चेत् त्यजेत्सुखम्।
सुखार्थिनः कुतो विद्या कुतो विद्यार्थिनः सुखम्॥
ज... | |
भृष्टाः सर्षप-तैलेन सर्पिषा वा यथा-यथम् । रसिका मृदवः स्निग्धाः
पटु-द्रव्याभिसंस्कृताः ॥ ९ ॥
हिता मौलक-कौलत्थास् तद्-वद् यूषाश् च साधिताः । स-पिप्पलीकं स-यवं
स-कुलत्थं स-नागरम् ॥ १० ॥
स-दाडिमं सामलकं स्निग्धम् आजं रसं पिबेत् । तेन षड् विनिवर्तन्ते विकाराः
पीनसादयः ॥ ११ ॥
पिबेच् च सु-तरां मद्यं जीर्णं स्रोतो-विशोधनम् । ... | |
शरत्काले तु सलिलं तडागे यस्य तिष्ठति । गोसहस्रफलं तस्य भवेन्नैवात्र
संशयः ॥ १३ ॥
कृष्णः प्राह च ताः सर्वास्तडागं चात्र कारये । गोपीतडागनाम्ना वै
प्रसिद्धिं यास्यति ध्रुवम् ॥ ४२ ॥
न ते पापानि सेवन्ते विपरीताये दृष्टिये । अल्पं कृतं न नाशेन्ति किं मम
पुनर् यं बहुं ॥ ५ ॥
हेमन्ते शिशिरे चैव सलिलं यस्य तिष्ठति । स वै बहुसुव... | |
नखनयनवदनमूत्रपुरीषहस्तपादौष्ठादिष्वपि च वैकारिकोक्तानां
वर्णानामन्यतमस्य प्रादुर्भावो हीनबलवर्णेन्द्रियेषु लक्षणमायुषः क्षयस्य
भवति॥१२॥
यच्चान्यदपि किञ्चिद्वर्णवैकृतमभूतपूर्वं सहसोत्पद्येतानिमित्तमेव
हीयमानस्यातुरस्य शश्वत्, तदरिष्टमिति विद्यात्। इति वर्णाधिकारः॥१३॥
स्वराधिकारस्तु- हंसक्रौञ्चनेमिदुन्दुभिकलविङ्ककाककपोतज... | |
शोकं त्यज मम पद्मे भव जातिस्मरा प्रिये । तपस्त्वया कृतं साध्वि मदर्थे
बदरीवने ॥ १०३ ॥
कुम्भन्यासादि सर्वं तु द्विषट्कार्णेन वाचरेत् । निरीक्षणादिसंशुद्धान्
कृत्वा सहृदयेन तु ॥ ॥
यथोक्तरूपिणं शंभुं निर्गुणं गुणरूपिणम् । पंचवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं
वृषभध्वजम् ॥ ४८ ॥
त्वदर्थे शंखचूडश्च चकार पुष्करे तपः । कृत्वा त्वां काम... | |
एकांतिनः कंचनार्थं भक्ता वांछंति यस्य न । केवलं चरितं ते ते गायंति
परमंगलम् ॥ ५६ ॥
रैवताद्रिसमं तीर्थं न भूतो न भविष्यति । भुक्तिमुक्तिप्रदं
चैतन्मोक्षगोलोकधामदम् ॥ ५४ ॥
सन्धाय पूर्ववत्तच्च शिलया ब्रह्नसत्तम । पीठश्वभ्रेऽथ विन्यस्य
सौवर्णं गारुडं महत् ॥ ॥
अक्षरं परमं ब्रह्मतमव्यक्ताकृतिं विभुम् । अध्यात्मयोगगम्यं त्वां | |
कृतं महत्तपो देव्या पार्वत्या तव शासनात् । तस्यै वरो मया दत्तः पतित्वे
तोषितेन वै ॥ १४ ॥
जमदग्निः कामधेनुः पर्शुरामश्च रेणुका । एते मुख्यास्तथा चान्ये ह्यासन्
शिष्याः सुताः परे ॥ ४ ॥
फेला । तथाताम्रमयीफेला स्फाटिकावाप्रशस्यते । पादविष्कंभविस्तारां
फेलान्तत्त्वपदाञ्चितां ॥ १९ ॥
करिष्येऽहं विवाहं च तस्या वश्यो हि भक्तितः... | |
अस्त्रं जप्त्वाम्बुना प्रोक्ष्य नैवेद्यं चक्रमुद्रया । संरक्ष्य प्रोक्षयेद्
वायुबीजजप्तजलेन च ॥ ९७ ॥
स राजानुचितं शापं विज्ञाय क्रोधमूर्छितः । जलांजलिं समादाय गुरुं शप्तुं
समुद्यतः ॥ १२ ॥
साऽवकाशो द्वितीयाया गौर्या नास्तीति नर्म तत् । नर्मणि नैव रोषोऽत्र
कर्तव्यो मे प्रिये सति ॥ ४१ ॥
तेन संशोष्य तद्दोषम् अग्निबीजं च दक... | |
समिद्गणैस्तिलैराज्यैः सेचितैः प्रागुदीरितैः । पञ्चभिर्मधुराद्यैश्च मिश्रीभूतैः
क्रमेण तु ॥ ॥
सा दृष्टा पार्वती तत्र प्रभुणा गिरिशेन हि । विवृण्वती तदांगानि
स्त्रीस्वभावात्सुलज्जया ॥ २९ ॥
तस्मादत्र परत्रैव चाऽर्धांगमिव रक्षति । सृष्टौ मोक्षे सुखे दुःखे सहगामी
पतिः पतिः ॥ ५२ ॥
होतव्यं पूर्णया सार्धं दशभिर्मन्त्रसत्तमैः ।... | |
भोजयित्वा सदा भुंक्ते वस्तु समर्प्य सेवते । युंक्ते सा च स्वके कार्ये
पतिप्रासादिकं सदा ॥ ३७ ॥
सर्वालङ्कारसंयुक्तं सर्वसैन्दर्यसंयुतम् । शिल्पशास्त्रोक्तमार्गेण
शिल्पिभिः कालयेद्बुधः ॥ ३७ ॥
इन्द्राद्या अमरास्सर्वे कुर्वंतो गुहसेवनम् । यथोचितं चतुर्दिक्षु जग्मुश्च
प्रमुदास्तदा ॥ १८ ॥
प्रातर्ध्यानं हरेः पूजां दानं चात्मव... | |
आच्छादितं वीरकमस्त्रजालैर्दैत्यैश्च सर्वैस्तु मुहूर्तमात्रम् । अपावृतं
कर्तुमशक्यमासीन्निरीक्ष्य देवी दितिजान् सुघोरान् ॥ २२ ॥
कोटिचन्द्रप्रभाजुष्टश्रीयुक्ता भक्तविग्रहा । यत्पादपद्मसंस्पर्शपवित्रा
च वसुन्धरा ॥ २६ ॥
तस्मात्स्वशक्त्या दातव्यं काञ्चनं मानवैर्भुवि । विमानेनार्कवर्णेन स
याति स्वर्गमुत्तमम् ॥ २२० ॥
भयेन सस्... | |
कुबेरबंधुः श्रीकंठो लोकवर्णोत्तमो मृदुः । समाधिवेद्यः कोदंडी नीलकंठः
परस्वधीः ॥ १० ॥
श्रुत्वा जगाम बदरीं सोमो विष्णोः प्रपूजनम् । अष्टाक्षरमनोर्जापपूर्वकं
प्रचकार वै ॥ ६ ॥
किं च । को नाम तृप्येद् रसवित् कथायां महत्तमैकान्तपरायणस्य । नान्तं
गुणानाम् अगुणस्य जग्मुर् योगेश्वरा ये भवपाद्ममुख्याः ॥ ४५२ ॥
विशालाक्षो मृगव्याध... | |
पेष्याः शताह्वा हपुषा प्रियङ्गुः सपिप्पलीकं मधुकं बला च। रसाञ्जनं
वत्सकबीजमुस्तं भागाक्षमात्रं लवणांशयुक्तम्॥४०॥
समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्नृणां दीपनलेखनीयः।
जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठशूलं कफावृतिं मारुतनिग्रहं च॥४१॥
विण्मूत्रवातग्रहणं सशूलमाध्मानतामश्मरिशर्करे च।
आनाहमर्शोग्रहणीप्रदोषानेरण्डबस्तिः शमयेत् प्रयुक्तः॥४२... | |
सन्तुष्टा सा तदा देवी विचारं मनसीति च । चक्रेऽवतारं वीरिण्यां कुर्यां
पणविपूर्तये ॥ १२ ॥
ततः सार्थः स विप्रो हि ययौ देशं प्रति स्वकम् । शृणु लक्ष्मि पुरा
शंभुर्हरेस्तोषणहेतवे ॥ ३३ ॥
मध्ये रत्नोपलं पीठे न्यस्त्वोर्ध्वे स्थापयेत्तु ताम् । देवीसमन्वितं यत्र
सथापनं भवति द्विज ॥ ॥
अथ सोवास मनसि दक्षस्य जगदम्बिका । विललास तद... | |
मध्यसूत्राद्दक्षिणे च प्रथमावरणे तथा । द्वितीयावरणे वाथ मण्टपादौ मनोरमे
॥ १३६ ॥
एकाग्रीभूतमालोक्य रुद्रं दैत्यो जलंधरः । कामतस्स जगामाशु यत्र गौरी
स्थिताऽभवत् ॥ ३७ ॥
तदा देवैस्ताडितास्ते ययुः काव्यस्य मातरम् । शरणं साऽब्रवीत्ताँश्च
वोऽस्त्वभयं निरन्तरम् ॥ २२ ॥
एकादि तु त्रिहस्तान्तं विस्तारं तु विधीयते । अध्यर्धं चैव प... | |
आबाधवर्जनं नित्यं स्वस्थवृत्तानुवर्तनम्। उत्पन्नार्तिविघातश्च मर्मणां
परिपालनम्॥१०॥
अत उर्ध्वं विकारा ये त्रिमर्मीये चिकित्सिते। न प्रोक्ता मर्मजास्तेषां
कांश्चिद्वक्ष्यामि सौषधान्॥११॥
क्रुद्धः स्वैः कोपनैर्वायुः स्थानादूर्ध्वं प्रपद्यते। पीडयन् हृदयं गत्वा शिरः
शङ्खौ च पीडयन्॥१२॥
धनुर्वन्नमयेद्गात्राण्याक्षिपेन्मोहयेत... | |
चतुर्दंष्ट्रं चतुर्बाहुं चतुष्किष्कुं चतुर्गतिम् । पूर्णाङ्गं केसरिस्कन्धं
पृथूरस्थलराजितम् ॥ ॥
एवं बेरं च संस्थाप्यं तत्रैव परमं शुभम् । पंचाक्षरेण बेरं तु उत्सवार्थं वहिस्तथा
॥ १८ ॥
अथाऽन्यैस्तु स्वरूपैर्द्वादशशक्त्यात्मिकास्तु वै । वर्तन्तामन्यरूपिण्यो
महाकालाय चार्पिता ॥ ११८ ॥
मृगयाद्युत्सवे प्राप्ते यत्र यत्र व्रज... | |
इत्युक्तं शम्भुचरितं गमनम्परमोत्सवम् । हिमालयपुरोद्भूतं सद्वृत्तं शृणु नारद
॥ ५७ ॥
इत्युक्ता सा पतिदेहं निनाय कुटिकागृहे । सती संकल्पयामास
भर्तुरुत्थानजीवनम् ॥ ११० ॥
वक्रतुण्डं च दुर्गां चाप्यग्रमण्डपभित्तिषु । स्थितमेवं सुसंस्थाप्य यथालाभं
समर्चयेत् ॥ १९ ॥
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वती... | |
न सुखाल्लभ्यते सुखम् ॥
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।तस्मादेवं विदित्वैनं
नानुशोचितुमर्हसि ॥ 25॥
उपकार-प्रधानः स्याद् अपकार-परेऽप्य् अरौ । संपद्-विपत्स्व् एक-मना हेताव्
ईर्ष्येत् फले न तु ॥ २५ ॥
एतदर्थ कुलीनानां नृपाः कुर्वन्ति संग्रहम्। आदिमध्यावसानेषु न त्यजन्ति
च ते नृपम् ॥ | |
अथातो गुल्मनिदानं व्याख्यास्यामः॥१॥
इति ह स्माह भगवानात्रेयः॥२॥
इह खलु पञ्च गुल्मा भवन्ति; तद्यथा- वातगुल्मः, पित्तगुल्मः,
श्लेष्मगुल्मो, निचयगुल्मः, शोणितगुल्म इति॥३॥
एवंवादिनं भगवन्तमात्रेयमग्निवेश उवाच- कथमिह भगवन् पञ्चानां
गुल्मानां विशेषमभिजानीमहे; नह्यविशेषविद्रोगाणामौषधविदपि भिषक्
प्रशमनसमर्थो भवतीति॥४॥ | |
यानान्तरे समारोप्य वाहने वाऽथ कौतुकम् । शान्तिहोमं पुरा कृत्वा
जपेन्मूलसहस्रकम् ॥ ॥
पराधीनस्सदा त्वं हि नानाकर्म्मकरो वशी । निर्विकारी कथं त्वं हि न
लिप्तश्च मया कथम् ॥ २० ॥
चक्रशस्त्रादिकर्ता तु शताब्दं चक्रकुण्डके । त्रिजन्मसु तैलकारो रोगी
वंशहीनस्ततः ॥ १११ ॥
वलिबेरोक्तविधिना समाधानपुरस्सरम् । स्नपनं शान्तिहोमं च | |
एतस्मिन्नंतरे देवा नारदाद्देवदर्शनात् । बुबुधुस्तन्मितं भोगं तयोश्च
रममाणयोः ॥ २१ ॥
वरयामास भावेन नन्दसावर्णिमेव सा । वाराहं दम्पती प्रदक्षिणीकृत्य
प्रणेमतुः ॥ २८ ॥
एवमेव प्रकुर्वीत कालीयाहिफणोपरि । नृत्यन्तं
परमात्मानमुत्तानाकुञ्चिताङ्घ्रिकम् ॥ ४६ ॥
चिरं ज्ञात्वा तयोर्भोगं चिंतामापुस्सुराश्च ते । ब्रह्माणं मां पुरस्कृ... | |
तपःप्रभावात् सर्वं ते मनोऽभीष्टं भविष्यति । इत्युक्त्वा देवदूतः स ययौ देहं
पुपोष सा ॥ २३ ॥
महात्म्यं किमुवक्ष्यामि शास्त्रस्य महतोऽस्य वै । नालं देवास्त्रयस्सेन्द्रा
अनन्तोऽप्युपवर्णितुम् ॥ १९ ॥
विद्याप्रभावज्ञानार्थं मया त्वं च परीक्षितः । कृत्वा कांतपरीक्षां वै
वृणुयात्कामिनी वरम् ॥ ३२ ॥
अथाऽवीक्षित्प्रसूः प्राह पिता... | |
अधो हस्तद्वयं सार्धं त्यक्त्वा मध्यमसूरकम् । तदधस्तु तथा त्यक्त्वा
न्यसेदन्यमसूरकम् ॥ ॥
इन्द्रेण लोकपालैश्च द्विजैस्सिद्धैस्सहाधुना । सर्वथाऽऽनयनीयोसौ शंकरो
यज्ञपूर्त्तये ॥ ३१ ॥
अग्नौ हुत्वा ब्राह्मणाय मिष्टान्नं परिवेषयेत् । यथासुखेन भोक्तव्यमिति ब्रूयाद्
द्विजं प्रति ॥ १३० ॥
ध्वजपीठस्थिते गर्ते रत्नधान्यानि निक्षिपेत... | |
भक्ति योग यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च
यः।हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः॥12 जिस संन्यासीसे संसार
उद्वेगको प्राप्त नहीं होता अर्थात् संतप्त क्षुब्ध नहीं होता और जो स्वयं भी
संसारसे उद्वेगयुक्त नहीं होता। जो हर्ष भय और उद्वेगसे रहित है प्रिय वस्तुके
लाभसे अन्तःकरणमें जो उत्साह होता है रोमाञ्च और अ... | |
वाम्यास्तु-
विषशोषस्तन्यदोषमन्दाग्न्युन्मादापस्मारश्लीपदार्बुदविदारिकामेदोमेहगरज्वरारुच्यपच्यामातीसारहृद्रोग-
चित्तविभ्रमविसर्पविद्रध्यजीर्णमुखप्रसेकहृल्लासश्वासकासपीनसपूतीनासकण्ठौष्ठवक्त्रपाक-
कर्णस्रावाधिजिह्वोपजिह्विकागलशुण्डिकाधःशोणितपित्तिनः कफस्थानजेषु
विकारेष्वन्ये च कफव्याधिपरीता इति ॥१८॥
विरेचनमपि स्निग्धस्विन... | |
चण्डालस्थानपार्श्वे तु दुष्टप्राणिनिषेविते । मातृस्थानसमुद्बूते श्मशाने
देवमन्दिरे ॥ ३१ ॥
येये दृष्ट्वा मया देवा नायकास्सुप्रभान्विताः । एतेषां यः पतिस्सोऽत्र पतिरस्या
भविष्यति ॥ ४३ ॥
गन्तव्यं वै भृगुक्षेत्रं वररूपेण वै यतः । वैकुण्ठात्तु गमिष्यामः कुर्वन्तु सज्जतां
प्रियाः ॥ ७३ ॥
प्रेतभूतालये चोरसत्त्वानां च निषेविते ... | |
आविश्य जठरं गर्भो बस्तेर् उपरि तिष्ठति । आव्योऽभित्वरयन्त्य् एनां
खट्वाम् आरोपयेत् ततः ॥ ८० ॥
अथ सम्पीडिते गर्भे योनिम् अस्याः प्रसारयेत् । मृदु पूर्वं प्रवाहेत बाढम्
आ-प्रसवाच् च सा ॥ ८१ ॥
हर्षयेत् तां मुहुः पुत्र-जन्म-शब्द-जलानिलैः । प्रत्यायान्ति तथा प्राणाः
सूति-क्लेशावसादिताः ॥ ८२ ॥
धूपयेद् गर्भ-सङ्गे तु योनिं कृष... | |
षड्वक्त्रः कार्तिकेयस्तुधारणाद्दक्षिणे भुजे । ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्मुच्यते नात्र
संशयः ॥ ७१ ॥
गौरीं तथाविधां दृष्ट्वा शिवोऽत्युद्विग्नमानसः । शिथिलांगो विषण्णात्मा
ह्यवाङ्मुखस्तदाऽभवत् ॥ २० ॥
इत्येवमाद्यैर्विविधैर्भोगपूगैस्तु पावनैः । पवित्रेण वितानेन सुसितेनोज्ज्वलेन वा
॥ ॥
सप्तवक्त्रो महेशानि ह्यनंगो नाम नामतः । धा... | |
समिध्यारोपयेत्कुण्डात्पश्चात्संस्थाप्य लौकिके । न्यस्य
चोपावरोऽहेतिप्रत्यहं जुहुयात्क्रमात् ॥ १६१ ॥
तदाज्ञया सुरैः सार्द्धं चक्रुस्संधिमथो सुराः । स्वकार्यसिद्धये
तातच्छलकर्मविचक्षणाः ॥ १२ ॥
भूमिदः सर्वदः प्रोक्तो मोक्षणं तेन वै भवेत् । दशहस्तां महीं दत्वा सर्वपापैः
प्रमुच्यते ॥ ५० ॥
सुरर्षिमनुजानां तु बलं यस्मात्पृवर्... | |
मर्कटाः कनकाः सप्त विज्ञेयास्तु वनोद्भवाः । शालयस्तेषु मुख्याः
स्युस्तदन्यास्तदभावतः ॥ ॥
तिस्रो भगिन्यस्तांस्तत्र नोत्तस्थुर्मोहिता मुने । मायया
दैवविवशाश्शङ्करस्य परात्मनः ॥ १४ ॥
इत्युक्त्वा सा ततः स्थानादपाससार वेगतः । तावद् दैत्या विहन्तुं तां
दुद्रुवुर्हेतिभिः सह ॥ ५० ॥
रक्तशाल्यो महाशाल्यः कळमा गन्धशालयः । श्वेतशा... | |
इक्षुकन्दफलमूलसितागूडादिशर्कराः । मिष्टक्षारकटुतिक्तरसास्तुल्याः कलौ
युगे ॥ ६२ ॥
बृहन्नारदीये यज्ञध्वजनृपोपाख्यानान्ते । जन्मकोटिसहस्रेषु पुण्यं यैः
समुपार्जितम् । तेषां भक्तिर् भवेच् छुद्धा देवदेवे जनार्दने ॥ ५३४ ॥
पश्य वृक्षान्मनोरम्यान्स्निग्धपत्रान्सुगंधिनः ।
सर्वर्तुकुसुमैर्युक्तान्सदापुष्पफलन्वितान् ॥ ६१ ॥
वाणीसा... | |
नेष्यते तेषु हि हितं शमनं यन् न कर्शनम् । तत्र साम-ज्वराकृत्या जानीयाद्
अ-विशोषितम् ॥ २३ ॥
द्वि-विधोपक्रम-ज्ञानम् अवेक्षेत च लङ्घने । युक्तं लङ्घित-लिङ्गैस् तु तं
पेयाभिर् उपाचरेत् ॥ २४ ॥
यथा-स्वौषध-सिद्धाभिर् मण्ड-पूर्वाभिर् आदितः । षड्-अहं वा मृदु-त्वं वा ज्वरो
यावद् अवाप्नुयात् ॥ २५ ॥
तस्याग्निर् दीप्यते ताभिः समिद्... | |
शुक्रावसानास्तेभ्योऽपि शुक्रं धाम परं मतम्। चेतसो वाऽतिहर्षेण व्यवायं
सेवतेऽति यः॥१८५॥
तस्याशु क्षीयते शुक्रं ततः प्राप्नोति सङ्क्षयम्। घोरं व्याधिमवाप्नोति
मरणं वा स गच्छति॥१८६॥
शुक्रं तस्माद्विशेषेण रक्ष्यमारोग्यमिच्छता। एवं निदानलिङ्गाभ्यामुक्तं
क्लैब्यं चतुर्विधम्॥१८७॥
केचित् क्लैब्ये त्वसाध्ये द्वे ध्वजभङ्गक्षयोद्... | |
तालुकण्ठपरिप्लोषः पित्ताद्वक्तुमसूयते। कफाद्भेदो विबद्धश्च स्वरः
खुरखुरायते ॥५४॥
सन्नो रक्तविबद्धत्वात् स्वरः कृच्छ्रात् प्रवर्तते। कासातिवेगात् कषणः
पीनसात्कफवातिकः॥५५॥
पार्श्वशूलं त्वनियतं सङ्कोचायामलक्षणम्। शिरःशूलं ससन्तापं यक्ष्मिणः
स्यात्सगौरवम्॥५६॥
अभिसन्ने शरीरे तु यक्ष्मिणो विषमाशनात्। कण्ठात्प्रवर्तते रक्तं | |
महावराहवपुषा तां तदोद्धृतवान् हरिः । वराहस्त्रिविधः प्रोक्तो देवस्याविष्कृतौ
पुनः ॥ २४ ॥
सर्वे च मुनयो विप्रा भृग्वाद्या ऋषयस्तथा । बुभुजु प्रीतितस्सर्वे पृथक्
पंक्तिगतास्तदा ॥ ११ ॥
अवश्यंभाविनो भावा भवन्ति न निवारिताः । पतिव्रताया अपि पितृरोषो
रोधकोऽभवत् ॥ ३२ ॥
क्रमादादिवराहश्च वराहः प्रलयात्मकः । यज्ञवाराह इत्येवं | |
अथ विष्णुर्गणेशेन वीरभद्रेण भाषता । अतिष्ठत्स्तंभितस्तेन शृंगवानिव
निश्चलः ॥ ३७ ॥
अयं चातिथ्यसत्कर्ता सर्वभूतानुकम्पनः । समान्नदानकर्ता च
शेषभोजनभागयम् ॥ ३२ ॥
मण्टपे तु वितानाद्यैः सर्वतः परिभूषिते । सौवर्णे विष्टरे रम्ये समारोप्य
जगत्पतिम् ॥ ॥
ततो विष्णुः स्तंभितो हि वीरभद्रेण नारद । यज्वोपमंत्रणमना | |
बदर्या तु दिनैकेन तत्फलं समवाप्यते । देवतीर्थर्षीणां शाला विशिष्टाः
सन्ति यत्र हि ॥ ५० ॥
निस्ताराय तद् एवालं भवाब्धेर् मुनिसत्तम । नैकं च यस्य विद्येत सो ऽधो
यात्य् एव नान्यथा ॥ ५३ ॥
सूत उवाच । एवमुक्त्वा ददौ चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम् । सुदर्शनं स्वपादोत्थं
सर्वशत्रुविनाशनम् ॥ १५ ॥
विशाला च मता सार्था शाला ज्ञानस्य वेस्त... | |
कपालमोचनं काश्यां यः स्मरेत्तीर्थमुत्तमम् । इहान्यत्रापि यत्पापं क्षिप्रं
तस्य प्रणश्यति ॥ ६० ॥
पतिव्रता महासाध्वी परस्पर्शविवर्जिता । दुष्टभावादिहीना च सिषेविषे पतिं
हरिम् ॥ ३६ ॥
धर्मव्यवस्थां कृत्वैवं कलावतिभयङ्करे । समेष्यति परं स्थानं तद्विष्णोः परमं
पदम् ॥ २०१ ॥
आगत्य तीर्थप्रवरे स्नानं कृत्वा विधानतः । तर्पयित्वा... | |
स्खलतः सम्प्रतिष्ठानं शत्रूणां च निषूदनम्। अवष्टम्भनमायुष्यं भयघ्नं
दण्डधारणम्॥१०२॥
नगरी नगरस्येव रथस्येव रथी यथा। स्वशरीरस्य मेधावी कृत्येष्ववहितो
भवेत्॥१०३॥
भवति चात्र- वृत्त्युपायान्निषेवेत ये स्युर्धर्माविरोधिनः। शममध्ययनं चैव
सुखमेवं समश्नुते॥१०४॥
तत्र श्लोकाः- मात्रा द्रव्याणि मात्रां च संश्रित्य गुरुलाघवम्। द्रव... | |
यमस्यानुमतेनाऽय कृकलासोऽभवन्महान् । सोऽयं वर्षसहस्राणि
कूपतडागसंस्थितः ॥ १२२२४० ॥
भूमीनां परिणामानि यथावत् अनुकीर्तय । यथा च ते विवर्तन्ते संसरन्तो
महायशा ॥ ७६ ॥
ये निंदन्ति महात्मानं वाचकं धर्म्मदेशिकम् । देवाग्निगुरुभक्तांश्च
धर्मशास्त्रं च शाश्वतम् ॥ २१ ॥
जातिस्मरोऽभवद् भुंक्तेऽन्नकणादीन् वनौषधीन् । एकदा यदुबालैराकृ... | |
इष्टैर् अर्थैर् मनो-ज्ञैश् च यथा-दोष-शमेन च । हिता-हित-विवेकैश् च ज्वरं
क्रोधादि-जं जयेत् ॥ १६९ ॥
क्रोध-जो याति कामेन शान्तिं क्रोधेन काम-जः । भय-शोकोद्भवौ ताभ्यां
भी-शोकाभ्यां तथेतरौ ॥ १७० ॥
शापाथर्वण-मन्त्रोत्थे विधिर् दैव-व्यपाश्रयः । ते ज्वराः केवलाः पूर्वं
व्याप्यन्ते ऽन्-अन्तरम् मलैः ॥ १७१ ॥
तस्माद् दोषानुसारेण त... | |
तज्जन्म गिरिशो ज्ञात्वा सतीविरहकातरः । कृत्वा तामद्भुतामन्तर्मुमोदातीव
नारद ॥ २ ॥
सूर्यंनारायणस्तीर्थे पुष्करे तपसा पुरा । धर्माशं यं सुतं प्राप धर्मराजं
नमाम्यहम् ॥ १३ ॥
निवेदनीयं देवस्य विशेषेज्यापुरस्सरम् । एककाले च दिवसे पक्षे
वैशेषिकार्चनम् ॥ ॥
तस्मिन्नेवान्तरे शम्भुर्लौकिकीं गतिमाश्रितः । समाधातुं मनस्सम्यक्तपः | |
गोधूमश्चणकस्तिल्वोमसूरश्चाद्थसी तथा । कुलुद्धमाषकाश्चैव
षष्टिर्निष्पाव एव च ॥ ३६ ॥
इदानीं न कुरुष्वेश तां लीलां भक्तवत्सलः । स्वगणानमरांश्चापि
सुसन्मान्याभिवर्द्धय ॥ ७१ ॥
वषट्कारो हन्तकारश्चाऽहोकारोऽपि तन्मयः । गार्हस्थ्योच्छेदकर्ता यः स तु
पापकरोऽस्ति वै ॥ ४२ ॥
यमनीलान्तरे चापि शरावेतु सुविन्यसेत् । अङ्कुराणामुपस्नानम... | |
प्राणादीनां भिषक् कुर्याद् वितर्क्य स्वयम् एव तत् । उदानं योजयेद् ऊर्ध्वम्
अपानं चानुलोमयेत् ॥ ६८ ॥
समानं शमयेद् विद्वांस् त्रि-धा व्यानं तु योजयेत् । प्राणो रक्ष्यश्
चतुर्भ्योऽपि तत्-स्थितौ देह-संस्थितिः ॥ ६९ ॥
स्वं स्वं स्थानं नयेद् एवं वृतान् वातान् वि-मार्ग-गान् । सर्वं चावरणम्
पित्त-रक्त-संसर्ग-वर्जितम् ॥ ७० ॥
रसा... |
LipiForge: Synthetic Historical Indic Manuscripts Dataset
This dataset contains 300 photorealistic synthetic Indic manuscript folios paired with synchronized line-by-line ground-truth annotations (.md) across three historical scripts: Devanagari, Modi, and Sharada.
📁 Dataset Subsets & Splits
The dataset provides three distinct subsets selectable via the Hugging Face Subset dropdown:
devanagari: 85 train, 10 validation, 5 testmodi: 85 train, 10 validation, 5 testsharada: 85 train, 10 validation, 5 test
├── devanagari/
│ ├── train/ # 85 images (.png) + 85 ground-truth transcripts (.md)
│ ├── validation/ # 10 images (.png) + 10 ground-truth transcripts (.md)
│ └── test/ # 5 images (.png) + 5 ground-truth transcripts (.md)
├── modi/
│ ├── train/ # 85 images (.png) + 85 ground-truth transcripts (.md)
│ ├── validation/ # 10 images (.png) + 10 ground-truth transcripts (.md)
│ └── test/ # 5 images (.png) + 5 ground-truth transcripts (.md)
└── sharada/
├── train/ # 85 images (.png) + 85 ground-truth transcripts (.md)
├── validation/ # 10 images (.png) + 10 ground-truth transcripts (.md)
└── test/ # 5 images (.png) + 5 ground-truth transcripts (.md)
📜 Annotation Format
Each folio (e.g. folio_001.png) is paired with an identical .md file (folio_001.md) containing the clean line-by-line transcription corresponding to the lines on the folio image.
- Downloads last month
- 753