Datasets:
audio audio | transcription string |
|---|---|
Ehtimol, shundan so'ng Amir Temurning ko'rgan-kechirganlari va yaratgan tuzuklari uning o'z tilidan aniq, iliq va ravon uslubda bayon etilgandir. | |
Hozir Boburning diliga eng yaqin uslub mana shu edi. U xotira yozishda ham sohibqiron boboqalonidan saboqlar olar. Boshidan kechirgan barcha hodisalarni | |
Yutuq va xatolarni eng ishongan sirdoshiga aytib, dardlashgan kabi, samimiyat bilan qalam tebratar edi. Faqat uning endigi sirdoshi o'ziyu, mana shu daftar edi. Ko'nglimdan o'zga mahrami asror topmadim, deb g'azal bitgan Bobur, endi barcha ko'rgan-kechirganlarni mana shu mahramiga rost aytganga o'xshab xotira yozardi. | |
Bu rozlar orasida faqat jabr-u jafolar emas. Yodga tushganda ko'ngilni ko'taradigan voqealar ham yo'q emas edi. Boshiga tushgan ko'rguliklar Boburni nihoyatda chiniqtirgan. | |
Goh yalang oyoq qor kechib yurar. Ammo shamollash nimaligini bilmas edi. Shu haqdagi bir lavhani daftariga yozib qo'ydi. | |
Xashtyek kenti yaqinida Mahkam zarb sovuq edi kim, ikki-uch kishi sovuqning shiddatidan o'lib edi. Manga g'uslga ehtiyoj bo'ldi. | |
Bir ariq suvidakim chekkalari qalin muz to'ng'ib edi. O'rtasi suvning tezligidan yax bog'lamaydur edi. Bu suvga kirib g'usl qildim. o'n olti qatla suvga cho'mdim. | |
O'shandagi sovuqning ta'siri yodiga tushib, eti yana bir junjuqdi. Lekin o'n olti marta muz orasiga cho'mgan bo'lsa ham, sog'-salomat qolgani, | |
Vujudida qanchalik pahlavonona kuch-quvvat yig'ilganidan dalolat berishini o'ylab, suyunib qo'ydi. Ammo shundan keyingi voqealarni qalamga olganda, | |
Ahmad Tambalga in'om qilgan Bag'dodiy qilichi aylanib kelib, Boburning joniga qasd qilgani ko'z oldida tahlikali tarzda gavdalandi. O'sha yili Bobur Ahmad Tambal bilan qaytadan jangga kirishib, | |
O'sh va O'zganni qo'lga kiritgan. Andijon yaqinida uning askarlariga shikast yetkazib, qo'rg'on ichiga chekinishga majbur qilgan edi. Biroq kechasi Bobur qorovlikka tayin etgan navkarlar beparvolik qilib uxlab qolganmi? Yoki tunda tanbal bilan yashirincha til biriktirganmi? Harqalay tong qorong'usida kimdir yog'iy bosd... | |
Bu joyda uxlab yotgan odamlar cho'chib uyg'onishdi-yu, vahima ichida tumtaraqay bo'lib ketishdi. Bobur tez otga minib, yon-veriga qarasa, o'ntacha odami qolibdi. Narroqda yovning jangdovullari qochganlarning ketidan o'q otyapti. | |
To'xta! Qaytinglar! deb qichqirdi Bobur o'z odamlariga. Ammo hech kim qaytmadi. Yov jangdovullari ozdek ko'rindi. | |
Bobur yoydan ularga qarab o'q otdi. Jangdovullar qochdi. Bobur ularni quvish bilan bo'lib, daraxtlar orasidan chiqib kelgan yuzga yaqin otliqlarni ancha kech ko'rdi. | |
Tong yorishib qolgan edi. Hammadan oldin qo'lida qalqon tutgan, qilich yalang'oshlagan Ahmad Tanbal kelmoqda edi. Bobur uni tanigach, otining jilovini tortib, yoni Veriga qaradi. | |
U bilan faqat Tohir va yana ikkita yigit uchtagina jangchi qolgan edi. To'rt kishi bularga bas kelolmaysan, qoch, dedi ichki bir ovoz. | |
Ammo shuncha xiyonatlar qilgan. Doim qochib qutilib yurgan Ahmad Tambal endi birinchi marta yuzma-yuz kelganda, undan qo'rqib qochishga Oriyat yo'l bermadi. Oriyat | |
O'limdan yomon deb bejiz aytmagan ekanlar. Bobur darhol jirovini qo'yib yuborib, kamoniga o'q o'rnatdi. Ahmad Tanbal qilichini sug'urayotganda, Bobur uning qisiq ko'zlarini mo'ljalga olib, o'q otdi. | |
O'q tanbal boshiga kiygan zirli to'bilg'aga qarsillab urildi. Uni teshib o'ta olmagan bo'lsa ham, Bobur xiyonatkor dushmanining boshiga musht tushirganday bo'ldi. | |
Bobur chapdastlik bilan yayga yana o'q o'rnatib, uning bezragan yuziga to'g'rilab otdi. Tambal yuzini qalqoni bilan to'sishga ulgurdi. Bobur otgan ikkinchi o'q qalqon orqali Tambalning yuziga urilgan tarsakidek ovoz chiqardi. Bu orada Tambalning yonidagi kishilar Boburga ham yaydan o'q yog'dirdilar. Bir o'q uning tizza... | |
lanib qo'lida qilichi bilan Boburga baqamti keldi. Bobur yarador oyog'ining jizillab kuyib og'riganini va Ahmad Tambalning qo'lidagi qilich alla nechuk tanish ekanini bir vaqtda his qildi. | |
Bu Boburning nomidan Ahmad Tambalga in'om qilingan Egik Bag'dodiy qilichi edi. Bu qilichni o'pib, Boburga sadoqatli bo'lish haqida qasamyod qilgan Ahmad Tambal, | |
Nahotki endi uning egasiga qarshi ko'tarsa. Bobur buni o'ylashga ham ulgurmasdan, qilich uning boshidagi dubulg'aga kelib tushdi. Boburning ko'zlaridan go'yo olovli uchqunlar sochilib ketdi. | |
Boshi birovning boshida yetsiz bo'lib qoldi. Qilichning tig'i dubulg'a kiygizini kesib o'tolmagan bo'lsa ham, bosh yaralangan edi. Boburning bo'yniga dubulg'a chetidan qon sirqib tushdi. | |
Boldirdagi yaradan etiga issiq qonga to'lmoqda edi. Ahmad Tambal g'olibona hayqirib, qilichini yana ko'tardi. U endi o'tkir qilichini Boburning zirhli kiyimlari orasidan sal pal ko'rinib turgan bo'yniga urmoqchi. | |
Muhammadjon eshik og'asi Boburga yana bir marta ta'zim qildiyu, Shoh Ismoil shaxsan berib yuborgan shu muqaddas dastorni qo'liga olib, boshiga kiyishini undan iltimos qila boshladi. | |
va boshini kesib tushirmoqchi edi. Shu payt ortdan Tohir yetib keldi-yu, Bobur mingan bo'z otning jilovini siltab tortdi. Bedov ot o'rnidan sakrab qo'zg'alar ekan, Ahmad Tambal bo'ynini mo'ljallab urgan qilich Boburning yoy o'qlari solingan saqdohiga tegib, | |
O'nlab ko'zlar Boburga ne qilarkan deb tikildi. Qosimbek Xo'ja Xalifaga tahlikka bilan shivirla: 'Makruhiyila bilan Hazratimni shiya mazhabiga o'tkazmoqchilarmi?' | |
Uni shart kesib tushdi. Amirzodam, jilovni oling! | |
degani Boburning qulog'iga chalindi. Bobur agar shu dastorni boshiga qo'ysa, shia mazhabiga o'tganday ko'rinishi mumkinligini endi bayqadi. U | |
Ichgan chog'irdan durustgina kayf qilgan edi. Hozir vaziyat unga Qosimbek qo'rqanchalik vahimali tuyulmas edi. Choryorlar, o'n ikki Imom ham Bobur uchun bundan to'qqiz asr burun o'tgan tarixiy shaxslar edi. | |
Uzoq o'tmishga aylangan qonli dushmanlikni bugun davom ettirish kimga kerak? Qizilboshbek hamon Boburning qarshisida tiz cho'kib, oltin barkashdagi sallani unga tutib turibdi. Shox elchisi unga | |
Qotilga kim qilich bersa, o'zi uning tig'iga duchor bo'larkanmi? Biroq, dunyoda adolat bo'lsa, shuncha qotilliklar, shuncha xiyonatlar qilgan Ahmad Tambalga nega qasos qaytmaydi? | |
Iltimoskorona ta'zim qilyapti. Ular orqali Shoh Ismoil go'yo Boburga hamkorona qo'l cho'zyapti. Bobur bu qo'lni qaytarsa, shoh bilan orani uzishi kerak bo'ladi. | |
Bobur shu o'ylar bilan xotira yozishga berilib ketib, qorong'u tusha boshlaganini ham sezmadi. Savdarlar oltin qandildagi shamlarni yoqdilar. | |
Keyin Shayboniylar shoh bilan ittifoq tuzishadi-yu, Boburning vatanga qaytadigan yo'llarini yana bekitishadi. Bobur esa hozir butun vujudi bilan vataniga qaytishni istaydi. Bu istagi yo'lida tog' kelsa kemirib, | |
Suv kelsa simirib o'tmoqchi bo'ladi. Bobur elchiga muloyim ko'z tashlab, Shoh Ismoil hazratlarining in'omlari biz uchun behad aziz, dedi. | |
Bekor o'tirganda esa yana o'sha og'ir o'ylar, sovuq pushaymonlar hayolga bosib kela boshladi. Bobur ulardan tezroq qutilgisi kelib, | |
Va barkashdagi sallaga qo'l cho'zmoqchi bo'ldi. Shunda Qosimbek og'zini uning qulog'iga yaqinlashtirib, xavotir bilan shivirladi. Hazratim, zinhor boshingizga kiymang. Zinhor. | |
Yana qalamini qo'liga oldi. Keyin yarim tungacha daftardan bosh ko'tarmay, so'nggi yilning voqealarini yozdi. Atrofdagi o'tovlar jim, hamma uyquda. | |
Bu so'zlar elchiga ham eshitildi. Va uni ranjitgani avzoyi o'zgarib ketganidan sezildi. Suv quyganday jimjitlikda, Bobur Muhammadjon eshik og'asiga mayin kulummsirab qaradi. | |
Tun sukunatida otning dupuri, itlarning hurishi eshitildi. Qarorgohning chetiga qo'yilgan qorovul zarda qilib: 'To'xta! Kim sen?' dedi. 'O'ronni ayt!' | |
Oliy mehmonimiz Imomiya mazhabidanlar. Shundaymi? Elchi tasdiq ma'nosida bosh irg'adi. Bobur | |
O'ron Andijon. Qorovulning ovozi yumshadi. Andijon bo'lsa kelaver. Ovozingdan Tohir chopiqqa o'xshaysan-mi? Ha, Tohir men. Bemahalda yolg'iz yuribsan? | |
Yana o'shanday muloyimlik bilan so'zda davom etdi. Imomiyalar ham Muhammad alayhissalomning ummatlarimi? Alhamdulillah, deb elchi darhol kalima keltirdi. | |
Meni gapga tutma. Mirzo hazratlariga shoshinch xabar keltirdim. Tohir qorong'ida Boburning chodirini tusmonlab topdi-yu, otini birroqdagi qoziqqa bog'ladi. | |
Shundan keyin Bobur Qosimbek tomonga o'girildi. Siz ham Muhammad ummatimisiz? Janobi Amirul umaro. Qosimbek ham kalima keltirdi-yu, | |
U avval soqchilarni yoki mulozimlarni uyg'otmoqchi bo'lib, chodirning ro'parasidagi o'tovga qarab o'ta boshladi. Shunda chodirning ichi yorug' ekanini, eshik o'rniga tutilgan parda ochilib, Bobur chiqib kelganini ko'rdi. | |
Oxirida Hazratim, sizni ilohi, Chorho'riyori bosafolar qo'llab-quvvatlasinlar, deb qo'shib qo'ydi. Choryorlar tilga olinishi bilan | |
Elchining rangi o'chib, labi asabiy pirpiradi. Janob Muhammadjon Eshikog'asi, dedi Bobur tez. Qur'oni Sharifda aytilganki, Qulli muslimina. | |
Tohir Boburning qoshiga kelib yukundi. Past tovush bilan: Amirzodam, muntazir qilganim uchun afv eting, dedi. Yog'inglaringizning urishi endi tugadi. | |
Bobur sabrsizlanib so'radi. Xushxabar bormi? Nechun yolg'iz qaytdingiz? Tohir boshini quyi solib, hazin tovush bilan dedi. Bir qoshiq qonimdan keching, Amirzodam. | |
Ihvotun. Ya'ni barcha musulmonlar og'a-inilardir. Biz hammamiz bir dindamiz. Demak, hammamiz og'a-inilardek yaqin bo'lmog'imiz kerak. | |
Bobur sovuq xabarlar izg'irini oldindan sezgandek eti uvishdi. Qani, ichkari kiring. Savdarlar uxlab qolgan. | |
Biz sizning musulmonlik e'tiqodlaringizni hurmat qilganimiz kabi, siz ham bizning... deb Bobur ikki qo'lini yoyib, barcha bek va mulozimlarini ko'rsatdi. Musulmonlik e'tiqodlarimizni... | |
Hurmat qiluversiz, deb ishonamiz. Elchi endi biroz yumshab, o'sma-o's bosh irg'adi. Ushbu muqaddas armug'on ham bizni | |
Bobur hech kimni uyg'otkisi kelmadi. Baland, keng chodirning to'rida to'rt-beshta sham lippillab yonib turibdi. Bobur sham yorug'ida Tohirga endi zehn solib qaradi. Chakmonining etaklariga loy sachragan. Oziq ketganidan yelkalari puchayib qolgan. Ko'zlari ichiga o'pirilib tushgan. Yuzidagi chandiq esa bo'rtib, go'yo av... | |
Sizlarga buyuk ehtiromimiz alomatidir. Bobur endi Qosim-bekka yuzlandi. Hazrati Alini siz-u biz hamisha boshimiz ustida olib yuribmiz. Shundoqmi? | |
Amirzodam, Andijon ham Shayboniyxonning ilkiga o'tdi. Behisob ko'p odam qirildi. Hamrohim qirg'inga halok bo'ldi. Tohir shunchalik charchagan ediki, gavdasi chayqalib, oyoq ustida zo'rg'a turar edi. So'nggi umididan ham ayrilib bo'shashgan Bobur ko'rpacha ustiga o'tib o'tirdi-yu, Tohirni ham o'tirishga taklif qildi. To... | |
Qosimbek, sallasidagi to'rt o'ramning biri, Hazrati Alining ruhiga makon ekanini o'ylab, qo'lini ko'ksiga qo'ydi. Shundoq hazratim, Muhammad alayhissalomning yagona farzandlari bo'lgan Bibi Fotima | |
Boburdan voqeaning tafsilotini va Ahmad Tambal nima bo'lganini so'radi. Tohir Andijon yaqinidagi Xo'ja Katta degan qishloqda boy bir odamga aravakash bo'lib yollangan. O'zining kimligini bildirmay butun hodisalarni odamlardan so'rab bilgan. Boyning shahardagi do'koniga mol olib borganda ko'p narsani o'zi ham ko'rgan ed... | |
Biz uchun ham muqaddas volidadirlar. Shundoqmi? Shundoq hazratam. Shundoq bo'lsa, Hazrati Ali bilan Bibi Fotimaning aziz avlodlari bo'lgan imomlarni | |
Biz ham e'zozlasak, musulmonlikka to'g'ri kelavermi, yo'qmi? Boya Boburga jon kuydirib, haligi gapni uning qulog'iga shivirlagan Qosimberk, podshoni niyatidan qaytara olmasligini, | |
Shikast yegandan keyin, qo'rg'onga kirib bekinadi. Qamal boshlanadi. Qo'rg'on ichida ochlik, kasallik va nifoq kuchayadi. Bir vaqtlar Samarqandda Boburni tashlab, Ahmad Tanbalga ergashib qochgan bek va navkarlar, endi uning o'zini tashlab, Shayboniyxon tomoniga qochib o'tadilar. Xonning qo'shini devorga shotti qo'yib c... | |
SHOHNING BU MAXSUS SOLG'ASINI BOBUR QABUL QILMAY ILOJI YO'QLIGINI ENDI SEZDI. U KO'PCHILIKNING OLDIDA BOBURGA TAN BERGANDAY BO'LIB, ASLIDA UNI YOQLAGISI KELIB BOSH EGDIDI. | |
Ukalaari va boshqa odamlari bilan arkka kirib bekinishadi. Biroq arkning atrofida uylar ko'p. Ularga orqadan shotti qo'yib tomiga chiqish oson. Ahmad Tanbal arkda jon saqlay olmasligini sezadi-yu, Shayboniyxondan shavqat so'rashga qaror beradi. Yiqqan barcha oltinlarni Hazrati Xonga moliy amon tariqasida to'lamoqchiman... | |
Podshoh hazratlari, siz haqsiz. Qo'lingizni gustohligim uchun afv eting. Bobur Qosimbekka mamnun ko'z tashlab, 'Ma'zursiz', dedi. | |
Vakil qilib chiqaradi. Ammo Musafit arkka qaytib kelmay yo'q bo'ladi. Xon askarlari arkning tomlari ustiga shot qo'yib chiqa boshlaydilar. Talvasaga tushgan Ahmad Danbal aka-ukalari bilan birga arkning darvozaxonasiga boradi. Taslim bo'lganlarni ko'rsatish uchun qilichlarni bo'yinlariga osib, darvozadan tashqariga shav... | |
So'ng, dastur solingan og'ir barkashni tutib turaverib, qo'llari tolib ketgan Qizilbosh bek tomonga o'girildi. Bobur dastorni | |
o'g'li Temur Sulton turgan ekan. Navkarlariga asir olma. Arzimaydi, qir hammasini, deb buyruq beradi. Ahmad Tanbalni aka-ukalariga qo'shib, qilich bilan chopib, burdalab tashlaydilar. Keyin boshlarini kesib bir qopga tiqadilar-u, Shayboniyxonga ko'rsatgani olib ketadilar. Tohirning hikoyasi shu yerga kelganda, Bobur: '... | |
Dadil bir harakat bilan ikki qo'llab barkashdan olganda, uning o'nlab bek va mulozimlari vahima bilan 'o' deb yuborishdi. Bobur dasturni qo'lida tutgan holda, Shoh Ismoil hazratlari | |
Ixtiyor yoqasini ushladi. So'nggi paytlarda Boburni ezib yurgan javobsiz savollardan biriga hozir go'yo momaqaldiroqday vahimali javob kelgan edi. Xo'ja Abdulladay mard, fidokor odamni qo'rg'on darvozasiga osib o'ldirgan Ahmad Tanbalning o'zi endi o'sha qo'rg'ondagi ark darvozasi oldida itday xo'r bo'lib o'lgan edi. ... | |
O'zi muborak iliklar bilan yuborgan bu armug'onni biz ko'zga surgaymiz, dedi-yu, dastorni ko'zi aralash peshonasiga tekkizib oldi. | |
Muhammadjon eshik og'asining yuzi quvonchdan balqib ketdi. Muttashakkiram, podshoh hazratlari, muttashakkiram. Lekin Boburning bek va mulozimlari orasida | |
endi qilichlar zarbidan burdalangan edi. Tog'dagi chag'raklarning boshini vahshiylarcha kesib, xurjinga solib kelgan tanbalning o'z boshini yanada vahshiyroq bir tarzda kesib, qopga solib ketgan bo'lsalar, uni albatta xonga eltib ko'rsatganlar. Bobur qopdan Shayboniyxonning oyog'i tagiga yumalab tushgan tanish kallalar... | |
og'a bo'lib yurgan Telba Sultonning yo'g'on bo'yinli semiz boshini Shayboniyxon tanigan bo'lsa kerak. Ammo Xon Ahmad Tanbalning kallasini tanimaydi. Shayboniyxon o'zini shuncha ovora qilgan Ahmad Tanbalning basharasini ko'rib qo'ygisi keladi. Ammo yuztuban tushgan qonli kallaga qo'l urgisi kelmaydi. Ahmad Tanbalning qo... | |
Xususan, yaqinda unga kelib qo'shilgan mo'g'ul beklar orasida hayrat, qo'rquv va bo'yinish ohanglarga to'la bir shovur-shuvur eshitildi. Bu g'ovurdan Qosimbekning rangi oqarib ketdi. | |
Muhammadjon eshik og'asi esa Boburni shia mazhabiga o'tkazib, katta g'alabaga erishganday shodlanib gapirdi. Podshoh hazratlari. Biz umid edyurmizki, siz | |
Seyrak soqoliga, suyagi bo'rtgan keng yuziga qaraydi. Bobur o'zicha tasavvur etgan bu hodisadan aqli shoshib, 'Obbo, obbo!' deb bir necha marta takrorlab qo'ydi. Bu hodisalarda qandaydir o'zgacha bir adolat borligini sezgan Bobur, boshqa voqealarni aqliga sig'dira olmay, lol bo'lib qoldi. Shayboniyxon berahmlikda Ahm... | |
Otib tushganku. Nahotki falak intiqom qilishini shunday shafqatsiz xonning qo'liga berib qo'ysa. Bir vaqtlar Bobur orzu qilgan, ammo yetisholmagan ulkan maqsadga. Movarounnahrdagi parokanda viloyatlarni birlashtirib, yagona kuchli davlat barpo etish maqsadiga endi Shayboniyxon yetishmoqdami? Nahotki buning uchun Shaybo... | |
Shoh hazratlarining buyuk madadlari ila yana Samarqand taxtiga chiqqaningizda aziz boshingizda shu muqaddas dastorni ko'rishga muyassar olurmiz. Tangri bizni siz aytgan Baxtiyor kunga yetqizsa, | |
Bu dastorni toj o'rnida kiyurmiz. Shoh Ismoil hazratlariga shu ahdimizni borib aytgeysiz. Bu gaplardan so'ng, Mo'g'ulbeklar orasidagi asabiy shov-shuvur yana kuchaydi. | |
Makor. Zolim va shafqatsiz bo'lishi kerak edi. Tohir Andijonda Xonning buyrug'i bilan bo'lgan qirg'inning tafsilotini aytib berganda, Boburning sochlari tikka bo'lib ketdi. Minglarcha ayollar, o'smirlar, chollar Ahmad Tanbalning odamlari qatorida bekordan-bekorga nobud qilingan edi. Nahotki, hozirgi zo'rlar zamonasida ... | |
Shoh elchisi esa Boburning dadil odam ekaniga. Shoh Ismoil bilan mustahkam ittifoq tuzish uchun sunniyparast beklarning har qanday qarshiliklarni yengib o'tishi mumkinligiga endi ishondi. | |
Bobur ma'rifatli shoh bo'lishga o'rinib, she'r-u san'atga ko'p vaqt berib, insof-u diyonatni o'ylab, nahotki shu tufayli Shayboniyxonga yutqazgan bo'lsa. | |
Mana shu ishonch Boburning shoh elchisi bilan ertasi kuni olib borgan muzokaralarni ancha yengillashtirdi. Shoh Ismoilning Bobur bilan ittifoq tuzishdan maqsadi Movarounnahrga u bilan birga qo'shin tortib borish. | |
Humoyun gap nimadaligini surishtirib bilgach, navkarlarga Rojani bo'shating deb buyurdi. O'z singillarini bunchalik mardona himoya qilgan yigit ehtiromga sazovor. | |
Amirzodam, Xon kishilar sizni so'roqlab yurganlarini eshitdim. Ayg'oqchilar hid olib, sovuqqa kelib qolsalar ham ajab emas. Bobur ota yurtidan batamom ajralganini endi astoydil his qildi. Ahmad Tanbalning mag'lubiyati, bulaqning ko'ziga tushgan yangi bir ko'chki edi. | |
va Shayboniyzodalarni birga tor-mor qilish edi. Bobur Shayboniyzodalar ustidan g'alaba qilishni ne choqlik istamasin, Movarounnahrga o'z qo'shini bilan mustaqil kirib borishni istardi. | |
Tog'ning bu tomonida bulaq qaytadan ko'z ochishi mumkin bo'lgan yo'llarning hammasi beqildi. Agar Bobur tezroq tog' oshib Xurosonga ketmasa, Shayboniyxon aylanib o'tib, uning so'nggi yo'lini ham bekitadi. | |
Podshoh hazratlari bunday kishilar bilan yaxshi muomalada bo'lishni buyurgan edilar. Farmoni oliyni unutgan shahvatparast Vaysbek hibsga olinsin. Qizni iliklamoqchi bo'lgan navkarlar o'n darra kaltaklansin. | |
Chunki, agar u asosiy g'alabani o'zi mustaqil qo'lga kiritmasa, vataniga obro' bilan qaytaolmasligini, yovlari uni Shoh Ismoilning nayzasini minib kirib keldi deb malomat qilishlarini sezib turardi. | |
Bobur iztirob ichida Tohirning oddiy bir navkar ekanligini ham unutdi-yu, unga hasrat qilib gapirdi. Xonamondan ayrilganimiz ozmidi? Endi vatandan ham judo bo'lurmizmi? | |
Xos navkarlar, bu buyruqni bajarmagunlaricha Humoyun ularning tepasidan ketmay turdi. Bu orada zinapoyadan yosh rojaning onasi qo'lida kichkina sadaf quticha bilan tushib keldi. | |
Bobur Shoh Ismoilning Marvda erishgan g'alabasi yetarli ekanini. Endi ular dam olishlari kerakligini. Shaybonizodalarni Hisordan. | |
Boburning ko'zi yoshlanganini ko'rgan Tohirning ham ko'ngli buzilib, lablari pirpiradi. Amirzodam, musofirlik g'ami mening ham yurak bag'rimni o'rtaydi. Bizning quvalar ham | |
U oliy tabaqaning o'qimishli ayollaridan edi. Ko'p tillarni bilardi. Humoyunga forscha chalab gapirdi. Shahzoda, mening bizotimdagi | |
So'ngra Samarqanddan quvib chiqarishni endi Bobur zimmasiga olishi kerakligini elchiga qayta-qayta aytib ko'rdi. Lekin shoh Ismoil ham Samarqandga intilmoqda edi. | |
Xonning poshnasi tagida mayjaqlandi. Agar borsam, mendan Fozil Tarxonning qasrini olishlari aniq. Biz ham kindik qoni tomgan joydan ayrildik, Amirzoda. Musofirlik taqdirimizda bor ekan. So'qda ham musofirmiz. | |
Eng katta boyligim mana shu qutichaning ichida. Menga farzandlarim dunyoning hamma boyliklaridan azizroq. Siz o'g'limning jonini qaytarib bergandek bo'ldingiz. Mana bu qutichadagi ulug' olmosni sizga |
Uzbek STT Dataset (~780 hours)
A large Uzbek speech-to-text dataset for training and fine-tuning automatic speech recognition (ASR) models such as Whisper.
Dataset summary
| Language | Uzbek (uz) |
| Examples | 122,464 |
| Total audio | ~780 hours |
| Clip length | up to 30 seconds each |
| Columns | audio, transcription |
| Audio | embedded in parquet, original sample rates (e.g. 44.1 kHz / 16 kHz), mono/stereo as recorded |
| Split | single train split (split it yourself as needed) |
Audio is sourced from Uzbek audiobooks, podcasts, and tech/IT talks.
⚠️ Transcription quality
Transcriptions were generated automatically using Google Gemini. The majority are accurate, but because they are model-generated, some clips may contain minor word-level errors (a misheard or incorrect word here and there).
Treat the labels as high-quality but not perfect. For quality-sensitive applications you may want to apply light filtering or spot-checking. The dataset is well suited for fine-tuning ASR models, where a small amount of label noise is generally tolerable.
Usage
from datasets import load_dataset
ds = load_dataset("Abduqayum/Uzbek-STT-Dataset-780h", split="train")
print(ds)
print(ds[0]["transcription"])
audio = ds[0]["audio"]
print(audio["sampling_rate"], audio["array"].shape)
Stream without downloading everything (~59 GB)
ds = load_dataset("Abduqayum/Uzbek-STT-Dataset-780h", split="train", streaming=True)
for example in ds:
text = example["transcription"]
wav = example["audio"]["array"]
sr = example["audio"]["sampling_rate"]
break
Resample to 16 kHz (e.g. for Whisper)
from datasets import Audio
ds = ds.cast_column("audio", Audio(sampling_rate=16000))
Make your own train/validation split
split = ds.train_test_split(test_size=0.02, seed=42)
train_ds, valid_ds = split["train"], split["test"]
Licensing & intended use
The audio originates from third-party sources (audiobooks, podcasts, talks) and may be subject to their respective copyrights. This dataset is shared for research and educational purposes. You are responsible for ensuring your use complies with applicable rights and local law.
Citation
If you use this dataset, please credit:
Abduqayum, Uzbek STT Dataset (~780h), Hugging Face, 2026.
https://huggingface.co/datasets/Abduqayum/Uzbek-STT-Dataset-780h
- Downloads last month
- 301