Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
id
int64
1
813
phrase
stringlengths
7
135
transliteration
stringlengths
9
158
category
stringclasses
7 values
category_name
stringclasses
7 values
category_as
stringclasses
9 values
literal_en
stringlengths
11
197
meaning_as
stringlengths
15
595
meaning_en
stringlengths
37
229
example_usage
stringlengths
45
206
1
হাতী হেৰাই পিঠা খুজি ফুৰা
Hathi herai pitha khuji phura
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Losing an elephant and going around begging for a rice-cake
ডাঙৰ ক্ষতিৰ প্ৰতি আওকাণ কৰি সামান্য লাভৰ পিছত দৌৰা কাৰ্য।
Ignoring a monumental loss while obsessing over a trivial gain; penny wise and pound foolish.
কোম্পানীটোৱে লাখ টকাৰ চুক্তি হেৰুৱাই অফিচৰ কাগজ কমকৈ খৰচ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দি হাতী হেৰাই পিঠা খুজি ফুৰিছে।
2
যত্নেহে পায় ৰত্ন
Jotnehe pai rotno
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Only through diligence does one obtain a gem
কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু একাগ্ৰতাৰ দ্বাৰাহে ডাঙৰ সাফল্য লাভ কৰিব পাৰি।
Diligence is the mother of success; perseverance yields priceless rewards.
পৰিশ্ৰম নকৰিলে জীৱনত একো পোৱা নাযায়, কিয়নো যত্নেহে পায় ৰত্ন।
3
অতি দৰ্পে হত লঙ্কা
Oti dorpe hoto longka
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Extreme pride destroyed Lanka
অত্যাধিক অহংকাৰ আৰু গৰ্বই সৰ্বনাশ মাতি আনে।
Pride goes before destruction; excessive arrogance leads to ruin.
নিজৰ ক্ষমতাৰ অহংকাৰত আনক তুচ্ছজ্ঞান কৰিব নালাগে, কিয়নো অতি দৰ্পে হত লঙ্কা।
4
অধিক মাছত বগলী কণা
Odhik masot bogoli kona
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
A crane goes blind when surrounded by too many fish
বহুতো সুযোগ বা বিকল্প একেলগে ওচৰত থাকিলে সঠিক সিদ্ধান্ত ল'ব নোৱাৰি শেষত বিভ্ৰান্ত হোৱা অৱস্থা।
Paralysis caused by too many choices; indecision resulting from an overwhelming excess of options.
বজাৰত ইমানবোৰ কিতাপ দেখি ৰাহুল অধিক মাছত বগলী কণা হোৱাদি হ'ল।
5
আঁঠুৱা চাই ঠেং মেলা
Anthuwa sai theng mela
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Stretch your legs according to the size of the mosquito net
নিজৰ আৰ্থিক ক্ষমতা আৰু সীমা অনুসৰি খৰচ বা কাম কৰা উচিত।
Cut your coat according to your cloth; live strictly within your means.
ধাৰ কৰি অপব্যয় নকৰি সদায় আঁঠুৱা চাইহে ঠেং মেলা উচিত।
6
চোৰ গ'লে বুদ্ধি, বৰষুণ গ'লে জাপি
Sor gole buddhi, boroxun gole japi
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Wisdom after the thief has fled; a parasol after the rain has stopped
বিপদ বা সময় পাৰ হৈ যোৱাৰ পিছত দিয়া উপদেশ বা ব্যৱস্থা অৰ্থহীন।
Locking the stable door after the horse has bolted; hindsight advice when it is too late.
পৰীক্ষা শেষ হোৱাৰ পাছত কিতাপ পঢ়াৰ দিহা দিয়াটো চোৰ গ'লে বুদ্ধি, বৰষুণ গ'লে জাপিৰ লেখিয়া।
7
গাখীৰ খুজিলে ঘোল নিদিয়া
Gakhir khujile ghol nidiya
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Refusing even buttermilk when someone asks for milk
কোনো প্ৰকাৰৰ সহায় বা সহমৰ্মিতা প্ৰকাশ নকৰা অতি কৃপণ স্বভাৱ।
Extremely uncharitable or stingy; refusing even the cheapest substitute.
তেওঁৰ ওচৰত আশা কৰি লাভ নাই, তেওঁ গাখীৰ খুজিলে ঘোল নিদিয়া বিধৰ মানুহ।
8
গাঁতত পুতিলেহে সোণ
Gatot putilehe xun
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Gold is safe only when buried in a pit
সম্পদ বা মূল্যৱান বস্তু সাৱধানে সংৰক্ষণ কৰিলেহে সুৰক্ষিত থাকে।
True value lies in careful preservation and prudent safeguarding.
টকা হাতত ৰাখিলে সোনকালে খৰচ হয়, গাঁতত পুতিলেহে সোণ।
9
লোকক দেখুৱাই চকু লোৱা
Lokok dekhuwai soku lowa
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Gouging one's own eyes out just to show others
আনক দেখুৱাবলৈ গৈ নিজৰ গুৰুতৰ অনিষ্ট কৰা।
Spiting your own face to show off to others; self-inflicted harm for vanity.
দামী গাড়ী কিনি ঋণত পোত যোৱাটো লোকক দেখুৱাই চকু লোৱাৰ বাহিৰে আন একো নহয়।
10
আপোন পেটীয়া
Aapon petiya
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
One focused solely on their own stomach
কেৱল নিজৰ স্বাৰ্থ আৰু সুবিধাৰ কথাই চিন্তা কৰা ব্যক্তি।
Self-centered and selfish; caring only for one's own welfare.
আপোন পেটীয়া মানুহে সমাজৰ হকে কেতিয়াও কোনো কাম কৰিব নোৱাৰে।
11
আকাশ কুসুম
Aakax kusum
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
Flowers in the sky
অসম্ভৱ কল্পনা বা বাস্তৱত কেতিয়াও ফলিয়াব নোৱাৰা সপোন।
An impossible daydream; castles in the air or a pipe dream.
পৰিশ্ৰম নকৰাকৈ প্ৰথম হোৱাৰ আশা কৰাটো আকাশ কুসুম কল্পনাৰ দৰে।
12
কপাল ফুটা
Kopal phuta
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
A fractured forehead
ভাগ্য বেয়া হোৱা বা দুৰ্ভাগ্যৰ কবলত পৰা।
To suffer misfortune; to be ill-fated or down on luck.
ইমান ভালকৈ প্ৰস্তুতি চলোৱাৰ পাছতো পৰীক্ষাৰ দিনা অসুস্থ হোৱাত তাৰ কপাল ফুটিল।
13
কাণ কৰা
Kaan kora
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
To give ear
মনোযোগ দিয়া বা কথাৰ গুৰুত্ব উপলব্ধি কৰা।
To pay close attention; to heed advice or listen intently.
অভিভাৱকৰ উপদেশত কাণ কৰিলে ভৱিষ্যতে কোনো সমস্যাত পৰিব নালাগে।
14
চকু চৰহা
Soku soroha
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
Wandering jealous eyes
আনৰ উন্নতি বা সুখ দেখি সহ্য কৰিব নোৱাৰা ঈৰ্ষাপৰায়ণ স্বভাৱ।
Envious and malicious; unable to bear someone else's prosperity.
চকু চৰহা মানুহে আনৰ সুখত আনন্দ পোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ঈৰ্ষাহে কৰে।
15
ঘৰ ঢকুৱা
Ghor dhokuwa
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
Beating one's own roof
নিজৰ ঘৰৰ বা পৰিয়ালৰ অন্যায় বা কন্দল কৰা ব্যক্তি।
A domestic destroyer; one who brings strife into their own household.
তেওঁ এনেকুৱা ঘৰ ঢকুৱা যে নিজৰ ভায়েকহঁতৰ লগতে কাজিয়া কৰি সম্পত্তি নষ্ট কৰিলে।
16
মুখত মৌ, বুকুত বিষ
Mukhot mou, bukut bikh
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
Honey in the mouth, venom in the heart
বাহিৰত মিঠা মাত কিন্তু মনৰ ভিতৰত কপট আৰু শত্ৰুভাব ৰখা মানুহ।
Two-faced and deceitful; sweet in speech but harboring malice in secret.
মুখত মৌ, বুকুত বিষ থকা লোকসকলৰ পৰা সদায় সাৱধানে আঁতৰি থাকিব লাগে।
17
গা এৰা দিয়া
Gaa era diya
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
To detach one's body
দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰি থকা বা কোনো কামত ভাগ নোলোৱা।
To shirk responsibility; to avoid getting involved or wash one's hands of it.
যিকোনো কঠিন কাম অহাত তেওঁ গা এৰা দি ফালৰি কাটিলে।
18
তাল-মিলা
Taal-mila
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
Matching rhythm
সমন্বয় ৰক্ষা কৰি পৰস্পৰ বুজাবুজিৰে চলা।
In perfect harmony or agreement; working in rhythm with one another.
তেওঁলোক দুয়োৰে মাজত তাল-মিলা অতি সুন্দৰ হোৱাত কামটো সোনকালে শেষ হ'ল।
19
পেট পেলাই খোৱা
Pet pelai khowa
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
Eating until dropping the belly
অতি তৃপ্তিৰে আৰু পৰিতৃপ্ত হৈ প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভোজন কৰা।
Eating to one's heart's content; indulging in a feast with full satisfaction.
বিয়াঘৰৰ সুস্বাদু খাদ্যবোৰ পাই সকলোৱে পেট পেলাই খালে।
20
হাত সাৰা
Haat xara
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
Hands escaping
কোনো বিপদ বা সংকটৰ পৰা কোনোমতে ৰক্ষা পোৱা।
To escape narrowly from danger; to get off scot-free.
সৌভাগ্যক্ৰমে দুৰ্ঘটনাটোৰ পৰা যাত্ৰীসকলে অলপতে হাত সাৰিলে।
21
গোবৰৰ পদুম
Goboror podum
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
A lotus growing in manure
দৰিদ্ৰ বা প্ৰতিকূল পৰিৱেশৰ পৰা ওলাই অহা অতি প্ৰতিভাশালী ব্যক্তি।
A diamond in the rough; an extraordinarily talented person rising from humble beginnings.
দুখীয়া কৃষকৰ ঘৰত জন্ম লৈ বিজ্ঞানী হোৱা ৰাহুল প্ৰকৃততে এজন গোবৰৰ পদুম।
22
কেঁচা হাত
Kesa haat
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
Raw/unripe hand
অভিজ্ঞতা নথকা বা নতুনকৈ শিকা অনভিজ্ঞ ব্যক্তি।
Inexperienced or novice; a greenhorn without seasoned practice.
নতুন গাড়ীখন চলাবলৈ কেঁচা হাতৰ ড্ৰাইভাৰক দিয়াটো বিপদজনক হ'ব পাৰে।
23
ভেঁকোভাওনা
Bhekhobhaowna
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
Mock theatrical play
কোনো গুৰুত্ব নথকা বা আন্তৰিকতাহীন ধেমালিসদৃশ ভণ্ডামি কাৰ্য।
A farce or sham; a meaningless theatrical pretense without real sincerity.
পৰিদৰ্শনৰ নামত বিষয়া সকলে কেৱল এটা ভেঁকোভাওনাহে কৰিলে, আচল কাম একো নহ'ল।
24
ঘৰৰ মতা বনৰ বাঘ
Ghoror mota bonor bagh
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
A hero at home, a tiger in the jungle
নিজৰ ঘৰত ডাঙৰ কথা কোৱা কিন্তু বাহিৰৰ সমাজত ভয়াতুৰ হোৱা লোক।
A bully at home but a coward outside; bold among family but timid in public.
বাহিৰত মুখ খুলিব নোৱাৰা ভদ্ৰলোকজন ঘৰত কিন্তু ঘৰৰ মতা বনৰ বাঘ।
25
পানী কটা
Pani kota
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
Cutting water with a blade
কোনো ফল নোপোৱা অসাৰ আৰু বৃথা পৰিশ্ৰম কৰা।
A futile endeavor; beating the air or laboring in vain without any impact.
অবাধ্য ছাত্ৰক বাৰে বাৰে বুজোৱাটো পানী কটাৰ দৰে অথলে গ'ল।
26
চকুত ধূলি দিয়া
Sokut dhuli diya
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
Throwing dust into someone's eyes
আনক ফাঁকি দিয়া বা প্ৰতাৰণা কৰি ঠগোৱা।
To pull the wool over someone's eyes; to deceive or trick cleverly.
চোৰটোৱে নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ চকুত ধূলি দি বহুমূলীয়া অলংকাৰ লৈ পলাল।
27
দাঁত ভঙা
Daat bhonga
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
Breaking one's teeth
অতিশয় কঠিন বা দুৰ্বোধ্য হোৱা; অহংকাৰ চূৰ্ণ কৰা।
Extremely difficult to crack; humbling someone's stubborn conceit.
গণিতৰ এইটো টান সমস্যা সমাধান কৰোঁতে ছাত্ৰজনৰ দাঁত ভঙা অৱস্থা হ'ল।
28
পেটত কথা নৰখা
Petot kotha norokha
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
Unable to hold words in the belly
গোপন কথা গোপনে ৰাখিব নোৱাৰি সকলোকে কৈ দিয়া স্বভাৱ।
A blabbermouth; incapable of keeping a secret.
তাৰ পেটত কথা নৰয়, গতিকে কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা তাক নকবাই ভাল।
29
মূৰ জোকাৰি কথা কোৱা
Mur jokari kotha kowa
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
Shaking head while speaking
অহংকাৰ বা দত্তালি প্ৰদৰ্শন কৰি কথা কোৱা।
Speaking with haughtiness and conceited swagger.
সামান্য চাকৰি এটা পাই তেওঁ মূৰ জোকাৰি কথা কোৱা আৰম্ভ কৰিছে।
30
গাভিনী ধানৰ পেট ফুটা
Gabhini dhanor pet phuta
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
Grain popping open before ripening
বয়স বা যোগ্যতা হোৱাৰ আগতেই পৈণতভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰা।
Precocious vanity; pretending to be fully mature before acquiring real depth.
অধ্যয়ন সম্পূৰ্ণ নোহোৱাকৈয়ে বিদ্বানৰ ভাও ধৰাটো গাভিনী ধানৰ পেট ফুটাৰ লেখিয়া।
31
শনিৰ দৃষ্টি
Xonir dristi
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
The gaze of Saturn
চৰম দুৰ্ভাগ্য বা বিপদে একেৰাহে আগুৰি ধৰা অৱস্থা।
A run of persistent bad luck; being under an unlucky star.
ব্যৱসায়ত ক্ষতি হোৱাৰ পাছত ঘৰতো চুৰি হোৱাত যেন তেওঁৰ ওপৰত শনিৰ দৃষ্টিহে পৰিল।
32
আকাশৰ চন্দ্ৰ হাতত পোৱা
Aakaxor sondro haatot powa
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
Catching the moon in one's hands
অপ্ৰত্যাশিতভাৱে কোনো অতি দুৰ্লভ বা মহা মূল্যবান বস্তু লাভ কৰা।
Attaining an impossible dream; striking unexpected gold.
আন্তৰ্জাতিক জলপানিটো পাই ল'ৰাজনে আকাশৰ চন্দ্ৰ হাতত পোৱাদি আনন্দ পালে।
33
কপালৰ লিখন
Kopalor likhon
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
Writing upon the forehead
ভাগ্যৰ বিধান যাক কেতিয়াও খণ্ডন কৰিব নোৱাৰি।
Fate or destiny that is written and cannot be undone.
যি ঘটিবলগীয়া আছিল সেয়াই হ'ল, কপালৰ লিখন কোনেও খণ্ডাব নোৱাৰে।
34
বাপেকৰ নামত খোৱা
Bapekor naamot khowa
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
Eating under father's name
নিজৰ কোনো অৰ্হতা নোহোৱাকৈ পূৰ্বপুৰুষৰ খ্যাতি আৰু সম্পদেৰে চলি থকা।
Living off one's pedigree and ancestral fortune without personal achievement.
তেওঁ নিজে একো উপাৰ্জন নকৰি বাপেকৰ নামত খাই দিন কটাইছে।
35
ঘড়ীৰ কাঁটা উভতি নঘূৰে
Ghorir kanta ubhoti noghure
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
Clock hands never turn backwards
পাৰ হৈ যোৱা সোণালী সময় কেতিয়াও ঘূৰাই পোৱা নাযায়।
Time lost is gone forever; the clock cannot be turned back.
যৌৱনৰ মূল্যৱান সময় নষ্ট নকৰি কামত লগোৱা, কিয়নো ঘড়ীৰ কাঁটা উভতি নঘূৰে।
36
ভেকুলীৰ পিঠিত নোম গজা
Bhekukir pithit noom goja
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
Fur growing on a frog's back
বাস্তৱত কেতিয়াও সম্ভৱ নোহোৱা এক কল্পনাতীত ঘটনা।
When pigs fly; an absolute impossibility in the natural order.
তেওঁ যে নিজৰ অন্যায় স্বীকাৰ কৰিব সেয়া ভেকুলীৰ পিঠিত নোম গজাৰ দৰে কথা।
37
কুৰি বছৰত বুঢ়া
Kuri bosorot burha
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
Old at twenty years
বয়স কম হোৱা সত্ত্বেও মানসিক উৎসাহ আৰু উদ্দীপনাহীন হোৱা।
Prematurely weary; lacking youthfulness and vigor in the prime of life.
সদায় বিচনাত পৰি থাকিলে আৰু একো নতুন কামৰ উদ্যোগ নল'লে কুৰি বছৰতে বুঢ়া হ'বা।
38
ঢোঁৰা কাউৰীৰ ডিঙিত মালা
Dhora kowrir dingit mala
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
A garland around the neck of a black crow
অযোগ্য বা অপাত্ৰক অতি উচ্চ সন্মান বা মূল্যৱান বস্তু প্ৰদান কৰা।
Casting pearls before swine; conferring unearned honor on the undeserving.
সেই লোভী মানুহজনক গাওঁবুঢ়া পতাটো ঢোঁৰা কাউৰীৰ ডিঙিত মালা পিন্ধোৱাৰ দৰে হ'ল।
39
সাপ হৈ খুঁটা, বেজ হৈ জৰা
Xaap hoi khuta, bej hoi jora
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
Biting as a snake, then treating as a healer
নিজে গোপনে অনিষ্ট কৰি আকৌ নিজেই সহানুভূতি দেখুওৱা কপট আচৰণ।
Creating the problem secretly, then posing publicly as the savior.
সিহঁতে নিজে কাজিয়া লগাই এতিয়া মীমাংসা কৰিবলৈ আহি সাপ হৈ খুঁটা, বেজ হৈ জৰাৰ ভাও লৈছে।
40
বাঘৰ আগত ছাগলী
Baghor aagot sagoli
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
A goat in front of a tiger
অতিশয় শক্তিশালী শত্ৰুৰ সন্মুখত নিৰুপায় আৰু অসহায় অৱস্থা।
Hopelessly outmatched and completely vulnerable to a powerful adversary.
বিশাল সৈন্যবাহিনীৰ আগত গাঁৱৰ সৰু দলটো বাঘৰ আগত ছাগলীৰ দৰে কম্পমান হ'ল।
41
বান্দৰৰ ডিঙিত গজমতি হাৰ
Bandoror dingit gojmoti haar
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
A royal pearl necklace around a monkey's neck
যি মূল্য বুজিব নোৱাৰে তাক কোনো অমূল্য সম্পদ অৰ্পণ কৰা।
Giving precious treasures to someone who has no appreciation for their true worth.
কিতাপ নপঢ়া মানুহক দুষ্প্ৰাপ্য গ্ৰন্থ উপহাৰ দিয়াটো বান্দৰৰ ডিঙিত গজমতি হাৰ দিয়াৰ লেখিয়া।
42
শিলত ৰেখা
Xilot rekha
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
An inscription carved in stone
চিৰস্থায়ী আৰু অপৰিৱৰ্তনীয় কথা বা সত্য।
Set in stone; permanent, indelible, and unchanging truth.
মহাপুৰুষজনৰ মহান বাণী চিৰকালৰ বাবে মানৱ সমাজৰ শিলত ৰেখা হৈ ৰ'ব।
43
মাছৰ তেলত মাছ ভজা
Masor telot mas bhoja
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
Frying fish in its own oil
নিজৰ জেপৰ ধন খৰচ নকৰি আনৰ বা কামৰ পৰা ওলোৱা ধনেৰেই কাম সম্পূৰ্ণ কৰা।
Funding a venture entirely from its own proceeds; turning an asset into its own sustaining resource.
বুদ্ধিয়ক ব্যৱসায়ীজনে লাভৰ পইচাৰে নতুন দোকান খুলি মাছৰ তেলতেই মাছ ভাজিলে।
44
জলত হাঁহ নচৰা
Jolot haah nosora
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
A duck unable to move in water
অতি ভয়াৱহ বা সংকটজনক পৰিস্থিতিত সম্পূৰ্ণ দিশহাৰা হোৱা অৱস্থা।
Paralyzed by extreme crisis in one's natural element; utterly bewildered.
বানপানীৰ আকস্মিক প্ৰকোপত গাঁৱৰ মানুহৰ জলত হাঁহ নচৰা অৱস্থা হ'ল।
45
হাতীৰ পিঠিত আঁঠুৱা
Hathir pithit anthuwa
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
A mosquito net on an elephant's back
অতি অসাৰ, অনাৱশ্যক আৰু দৃষ্টিকটু কাম।
Completely superfluous and ridiculous; an unnecessary affectation.
সৰু কথাটোতে ইমান ডাঙৰ মেল মতাটো হাতীৰ পিঠিত আঁঠুৱা তৰাৰ দৰে হ'ল।
46
বিহ গছত অমৃতৰ ফল
Bih gosot omritor phol
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
Nectar fruit on a poisonous tree
দুৰ্জন বা কুখ্যাত পৰিয়ালত কোনো সদাচাৰী আৰু সাধু ব্যক্তিৰ জন্ম।
A virtuous, noble offspring born into a wicked household.
সেই দুৰ্বৃত্ত লোকসকলৰ ঘৰত এনেকুৱা সৎ সন্তান জন্ম হোৱাটো বিহ গছত অমৃতৰ ফল পোৱাৰ লেখিয়া।
47
কুকুৰে কুকুৰৰ মাংস নাখায়
Kukure kukuror mangxo nakhay
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
A dog does not eat another dog's flesh
একে শ্ৰেণী বা দলৰ লোকে সাধাৰণতে নিজৰ মানুহৰ ক্ষতি নকৰে।
Honor among thieves; members of the same guild do not harm each other.
দুয়োটা ব্যৱসায়ীয়ে কাজিয়া কৰিলেও শেষত এক হয়, কিয়নো কুকুৰে কুকুৰৰ মাংস নাখায়।
48
আপোন ভালে জগত ভাল
Apon bhale jogot bhal
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
If oneself is good, the entire world is good
নিজে সৎ আৰু শুদ্ধ হ'লে গোটেই সংসাৰখনকে সুন্দৰ আৰু মৰমীয়াল দেখা যায়।
To the pure, all things are pure; goodness within reflects in one's worldview.
কাৰো প্ৰতি ঈৰ্ষা নাৰাখিবা, কিয়নো আপোন ভালে জগত ভাল।
49
কাণ দিলে গান পোৱা যায়
Kan dile gan powa jay
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
If you lend an ear, melody can be found
মনোযোগ আৰু একাগ্ৰতা থাকিলে যিকোনো কথাৰ পৰাই মূল্যৱান শিক্ষা বা আনন্দ লাভ কৰিব পাৰি।
Attentive listening uncovers wisdom in all quarters; heedfulness brings insight.
ডাঙৰৰ কথাত কাণ দিলে গান পোৱা যায়, গতিকে তেওঁলোকৰ পৰামৰ্শ মানি চলা উচিত।
50
গছত গৰু উঠা
Gosot goru utha
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
A cow climbing a tree
সম্পূৰ্ণ অসম্ভৱ, অবিশ্বাস্য আৰু ভিত্তিহীন কথা।
An utter impossibility; when pigs fly.
তেওঁ কোৱা কথাবোৰ গছত গৰু উঠাৰ দৰে একেবাৰে অবাস্তৱ।
51
চকু মুদা কুলি
Soku muda kuli
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
A cuckoo closing its eyes
বিপদ দেখা পাইও চকু মুদি আত্মৰক্ষা কৰাৰ বৃথা চেষ্টা বা আত্মপ্ৰবঞ্চনা।
Burying one's head in the sand; willful blindness to evident peril.
সমস্যাটো আওকাণ কৰি থাকিলে সমাধান নহয়, চকু মুদা কুলি হৈ থকাটো ভুল।
52
চোৰ ওলালে বুদ্ধি ওলায়
Sor olale buddhi olay
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Wisdom comes only after the thief has departed
ক্ষতি হৈ যোৱাৰ পিছত সাৰ পোৱা বা বিলম্বিত সতৰ্কতা।
Locking the stable door after the horse has bolted; hindsight wisdom.
পৰীক্ষাৰ ফল বেয়া হোৱাৰ পিছত পঢ়িবলৈ লোৱাটো চোৰ ওলালে বুদ্ধি ওলোৱাৰ নিচিনা।
53
টেঙা আম এবাৰহে বেচিব পাৰি
Tenga am ebarhe besibo pari
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Sour mangoes can only be sold once
প্ৰতাৰণা বা ফাঁকিৰে কাৰোবাক এবাৰহে ঠগিব পাৰি, বাৰে বাৰে নহয়।
Cheating works only once; deceit quickly destroys trust permanently.
গ্ৰাহকক ঠগি ব্যৱসায় বেছিদিন চলাব নোৱাৰি, কিয়নো টেঙা আম এবাৰহে বেচিব পাৰি।
54
দহৰ লাঠি একৰ বোজা
Dohor lathi ekor boja
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Ten sticks for many, but a heavy load for one
সকলোৱে মিলি কাম কৰিলে কঠিন দায়িত্বও সহজ হৈ পৰে; ঐক্যৰ শক্তি।
Many hands make light work; collective effort overcomes hardship.
গাঁৱৰ ৰাস্তাটো মেৰামতি কৰোঁতে সকলো ওলাই আহিল, কিয়নো দহৰ লাঠি একৰ বোজা।
55
পানীত হাঁহ নচৰা
Panit hah nosora
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
A duck unable to swim in water
চৰম দুৰ্দশা আৰু অসহায় অৱস্থাত পথ নেদেখা হোৱা।
Utterly stranded and destitute; helpless in one's usual surroundings.
চাকৰিটো হেৰুৱাই তেওঁৰ এতিয়া পানীত হাঁহ নচৰা অৱস্থা হৈছে।
56
ঘৰৰ বাঘ বনৰ শিয়াল
Ghoror bagh bonor xiyal
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
A tiger at home, a jackal in the forest
ঘৰত পৰিয়ালৰ ওপৰত বাহাদুৰি দেখুওৱা কিন্তু বাহিৰত ভয়াতুৰ আৰু নিৰীহ স্বভাৱৰ লোক।
A bully at home but a timid coward in society.
তেওঁ ঘৰত সকলোকে ধমক দিয়ে, কিন্তু বাহিৰলৈ গ'লে ঘৰৰ বাঘ বনৰ শিয়াল হৈ পৰে।
57
তেল নাই মূৰত বেল ঘঁহা
Tel nai murot bel ghoha
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
No oil on the head, yet rubbing a wood-apple
মূল প্ৰয়োজনীয় বস্তুটোৰ অভাৱত অপ্ৰয়োজনীয় আড়ম্বৰ প্ৰদৰ্শন।
Putting up an extravagant front despite lacking basic necessities.
খাবলৈ ভাত নাই কিন্তু দামী কাপোৰ কিনি ফুৰাটো তেল নাই মূৰত বেল ঘঁহাৰ দৰে কথা।
58
ভাতৰ পাতত বৈৰী
Bhator patot boiri
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
An enemy at the meal platter
খোৱা-বোৱাৰ সময়ত অশান্তি বা বাধা সৃষ্টি কৰা মানুহ।
Disturbing or begrudging someone while they are dining.
মানুহজনে খোৱাৰ সময়তে আহি কাজিয়া লগাই ভাতৰ পাতত বৈৰীৰ দৰে আচৰণ কৰিলে।
59
ভঁৰালৰ নিগনি
Bhoralor nigoni
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
A rat inside the granary
নিজৰ ঘৰ বা প্ৰতিষ্ঠানৰ ভিতৰতে থাকি গোপনে ক্ষতিসাধন কৰা লোক।
An insider undermining an organization from within; fifth columnist.
কোম্পানীৰ গোপন তথ্য ফাদিল কৰা কৰ্মচাৰীজন প্ৰকৃততে ভঁৰালৰ নিগনি আছিল।
60
মূৰ ঘমাই মৰা
Mur ghomai mora
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
Dying from overthinking
সামান্য বা অবাস্তৱ কথাত অযথা অতিমাত্ৰা চিন্তা কৰি মানসিক শান্তি হেৰুওৱা।
Fretting excessively over trivialities; worrying oneself sick.
যিটো কথা ঘটাৰ সম্ভাৱনা নাই, তালৈ মূৰ ঘমাই মৰাৰ কোনো যুক্তি নাই।
61
হাতে ভৰিয়ে নধৰা
Hathe bhoriye nodhora
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
Hands and feet refusing to function
ভয়, শংকা বা আশ্চৰ্যত গাৰ বল-শক্তি হেৰাই নিথৰ হোৱা অৱস্থা।
Paralyzed with shock, fear, or astonishment.
হঠাতে অচিনাকি মানুহটোক আগত দেখি তাইৰ হাতে ভৰিয়ে নধৰা অৱস্থা হ'ল।
62
চোৰৰ ঘৰত নিগনিৰ পুতৌ
Soror ghorot nigonir putou
daily
Daily Life
দৈনন্দিন জীৱন
A mouse pitying the house of a thief
যিয়ে নিজে আনক শোষণ কৰে, তেওঁৰ অভাৱ দেখি আনৰ সহানুভূতিশীল হোৱাৰ অদ্ভুত পৰিস্থিতি।
Ironical pity bestowed upon one who is customarily fraudulent.
সেই কৃপণ ধনী মানুহজনৰ ধন হেৰুওৱাত সকলোৱে চোৰৰ ঘৰত নিগনিৰ পুতৌ কৰাৰ দৰে কথা পাতিলে।
63
গাখীৰ খুৱাই সাপ পোহা
Gakhir khuwai xap poha
character
Character
মানৱ চৰিত্ৰ
Nourishing a snake with milk
বিশ্বাসঘাতক ব্যক্তিক মৰম বা আশ্ৰয় দি নিজৰ বিপদ নিজেই মাতি অনা।
Nourishing a viper in one's bosom; harboring a traitor.
যিজনক ল'ৰাৰ দৰে তুলি-তালি ডাঙৰ কৰিলে, সিয়ে সম্পত্তিবোৰ হস্তগত কৰি গাখীৰ খুৱাই সাপ পোহাৰ প্ৰমাণ দিলে।
64
বাহিৰে ৰং চং ভিতৰে কোৱাভাতুৰী
Bahire rong song bhitore kowabhaturi
character
Character
মানৱ চৰিত্ৰ
Colorful on the outside, but rotten wild-gourd inside
দেখাত অতি সুন্দৰ আৰু ভদ্ৰ, কিন্তু মনৰ ভিতৰত কপট আৰু নীচ প্ৰকৃতিৰ মানুহ।
All that glitters is not gold; a fair exterior masking a corrupt core.
তেওঁৰ মিষ্টভাষী কথাত ভোল নাযাবা, তেওঁৰ চৰিত্ৰ বাহিৰে ৰং চং ভিতৰে কোৱাভাতুৰী।
65
বগলীৰ সাধুতা
Bogolir sadhuta
character
Character
মানৱ চৰিত্ৰ
The piety of a crane
স্বাৰ্থ সিদ্ধিৰ বাবে অহিংস আৰু ধাৰ্মিকৰ ভাও ধৰা কপট আচৰণ।
Hypocritical piety; wolf in sheep's clothing waiting to pounce.
তেওঁৰ মুখৰ মিঠা কথাবোৰ বগলীৰ সাধুতাৰ বাহিৰে আন একো নহয়।
66
মুখত মৌ বুকুত বিহ
Mukhot mou bukut bih
character
Character
মানৱ চৰিত্ৰ
Honey in the mouth, poison in the breast
মুখত মধুৰ কথা কৈ মনৰ ভিতৰত শত্ৰুতা আৰু হিংসা পুহি ৰখা ব্যক্তি।
Sweet talk hiding malicious intentions; a smiling villain.
মুখত মৌ বুকুত বিহ থকা মানুহৰ পৰা সদায় দূৰত থকাটোৱেই মঙ্গল।
67
লাজৰ মূৰ খোৱা
Lajor mur khowa
character
Character
মানৱ চৰিত্ৰ
Devouring the head of shame
নিলাজ, অসৎ আৰু লোকলজ্জাহীন আচৰণ কৰা ব্যক্তি।
Shameless, brazen, and completely devoid of modesty or guilt.
ইমান ডাঙৰ অপৰাধ কৰিও অকণো অনুশোচনা নোহোৱাটো লাজৰ মূৰ খোৱাৰ লক্ষণ।
68
শিয়ালৰ শিং বিচৰা
Xiyalor xing bisora
character
Character
মানৱ চৰিত্ৰ
Looking for horns on a jackal
কেতিয়াও নথকা বা সম্ভৱ নোহোৱা বস্তু বিচাৰি সময় নষ্ট কৰা।
A wild-goose chase; pursuing the nonexistent.
কৃপণ মানুহৰ পৰা দান বিচৰাটো শিয়ালৰ শিং বিচৰাৰ দৰে একে কথা।
69
হাড় নাইকীয়া জিভা
Har naikiya jibha
character
Character
মানৱ চৰিত্ৰ
A boneless tongue
যিকোনো অযথা আৰু অবিবেচক কথা ক'ব পৰা কাণ্ডজ্ঞানহীন ব্যক্তি।
An uncontrolled, reckless tongue that utters whatever it pleases without restraint.
হাড় নাইকীয়া জিভাৰে যি ইচ্ছা তাকে কৈ মানুহক অপমান কৰাটো অনুচিত।
70
বেজিৰ বিন্ধাত হাতী সুমুওৱা
Bejir bindhat hathi xumuowa
character
Character
মানৱ চৰিত্ৰ
Passing an elephant through the eye of a needle
অসম্ভৱ কাৰ্যক সম্ভৱ দেখুৱাবলৈ অহংকাৰ কৰা বা অতিৰঞ্জিত দাবী কৰা।
Boasting of impossible feats; attempting the ludicrously impossible.
তেওঁৰ কথা শুনিলে লাগে যেন বেজিৰ বিন্ধাত হাতীহে সুমুৱাই দিব পাৰিব।
71
কপালৰ লিখন কোনে খণ্ডাব
Kopalor likhon kone khondabo
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু প্ৰকৃতি
Who can alter what is inscribed on the forehead?
ভাগ্য বা নিয়তিৰ নিৰ্ধাৰণ মানুহৰ সাধ্যৰ অতীত।
What is fated cannot be avoided; decree of destiny is inexorable.
ইমান সতৰ্ক হোৱাৰ পিছতো দুৰ্ঘটনা ঘটিল, সঁচাকৈ কপালৰ লিখন কোনে খণ্ডাব।
72
অদৃষ্টৰ ফেৰ
Odristor pher
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু প্ৰকৃতি
The capricious twist of destiny
ভাগ্যৰ অদ্ভুত বিড়ম্বনা বা অপ্ৰত্যাশিত দুৰ্ভাগ্য।
The irony of fate; an unfortunate turn of destiny.
যিজন এদিন কোটিপতি আছিল, তেওঁ আজি অদৃষ্টৰ ফেৰত ভিক্ষাৰী হ'বলগীয়া হ'ল।
73
আকালত ধোঁৱাকোৱা দেখা
Akalot dhowakowa dekha
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু প্ৰকৃতি
Seeing darkness in times of famine
চৰম আৰ্থিক বা মানসিক সংকটত দিশহাৰা হৈ দিশ-বিদিশ হেৰুওৱা।
Completely disoriented and helpless amidst severe hardship.
বজাৰত মূল্যবৃদ্ধিয়ে সাধাৰণ মানুহক আকালত ধোঁৱাকোৱা দেখুৱাইছে।
74
সোণৰ হৰিণা
Xonor horina
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু প্ৰকৃতি
The golden deer
মায়া বা প্ৰলোভন যাৰ পিছে পিছে দৌৰি মানুহে সৰ্বস্ব হেৰুৱায়।
An elusive chimera or mirage that leads one into ruin.
সহজে ধনী হোৱাৰ সোণৰ হৰিণা খেদি তেওঁ সঞ্চিত সকলো টকা হেৰুৱালে।
75
ভাগ্যেহে পায় ৰূপ
Bhagyehe pai rup
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু প্ৰকৃতি
Only by fortune does one attain grace
কেৱল সুযোগ বা প্ৰতিভাই নহয়, শুভ সময় আৰু সৌভাগ্য মিলিলেহে সফলতা আহে।
True fulfillment and triumph require good fortune alongside endeavor.
সকলো যোগ্যতা থকাৰ পিছতো সুবৰ্ণ সুযোগ আহিবলৈ ভাগ্যেহে পায় ৰূপ।
76
শুকান পুখুৰীত মাছ বিচৰা
Xukan pukhurit mas bisora
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু প্ৰকৃতি
Looking for fish in a dried-up pond
য'ত কোনো আশা বা সম্পদ নাই, তাত লাভৰ আশা কৰা বৃথা প্ৰচেষ্টা।
Seeking water in a desert; an utterly futile quest.
দেউলীয়া কোম্পানীৰ পৰা টকা ঘূৰাই পোৱাৰ আশা কৰাটো শুকান পুখুৰীত মাছ বিচৰাৰ দৰে।
77
নিয়তিৰ নিৰ্বন্ধ
Niyotir nirbondho
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু প্ৰকৃতি
The unbreakable bond of destiny
প্ৰকৃতি বা বিধাতাৰ অলঙ্ঘনীয় নিয়ম যিটো মানুহে সলনি কৰিব নোৱাৰে।
The inescapable decree of Providence.
জন্ম আৰু মৃত্যু নিয়তিৰ নিৰ্বন্ধ, ইয়াত কাৰো হাত নাই।
78
হাঁহ কণীৰ খবৰ
Hah konir khobor
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
News of a duck's hidden egg
অতি গোপনীয় বা সৰু সৰু কথাও খুঁচৰি উলিয়াই ফুৰা প্ৰৱণতা।
Prying into every obscure detail; keeping tabs on trifling secrets.
তেওঁ গাঁৱৰ সকলোৰে হাঁহ কণীৰ খবৰ লৈ সময় নষ্ট কৰি থাকে।
79
মেকুৰীয়ে চকু মুদি গাখীৰ খোৱা
Mekuriye soku mudi gakhir khowa
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
A cat drinking milk with its eyes shut
সকলোৱে দেখি থকা সত্ত্বেও কোনেও দেখা নাই বুলি ভাবি অসৎ কাম কৰা।
Fooling only oneself while misbehaving in broad daylight.
কৰ্যালয়ত ফাইল লুকুৱাই মেকুৰীয়ে চকু মুদি গাখীৰ খোৱাৰ দৰে বিষয়াগৰাকীয়ে ধৰা পৰিল।
80
হাতীৰ দাঁত দেখুৱাবলৈ বেলেগ, খাবলৈ বেলেগ
Hathir dat dekhuwaboloi beleg, khaboloi beleg
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
Elephant's tusks are for show, its inner teeth are for chewing
কোৱা কথা আৰু কৰা কামৰ মাজত আকাশ-পাতাল পাৰ্থক্য থকা কপট নীতি।
Double standards; outward pretension contrasting sharply with inward reality.
ৰাজনীতিবিদজনৰ নীতি হাতীৰ দাঁত দেখুৱাবলৈ বেলেগ, খাবলৈ বেলেগ হোৱাৰ দৰে।
81
বাঘৰ আগত ম'হৰ শিঙৰ সুহুৰি
Baghor agot mohor xingor xuhuri
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
Blowing a buffalo-horn whistle in front of a tiger
ভয়ংকৰ শত্ৰু বা বিপদৰ সন্মুখত গৈ বৃথা সাহস দেখুওৱা বা অপ্ৰয়োজনীয় উচটনি দিয়া।
Taunting a dangerous adversary recklessly; inviting catastrophe.
শক্তিশালী বিৰোধীৰ আগত তেনে ধমকি দিয়াটো বাঘৰ আগত ম'হৰ শিঙৰ সুহুৰি বজোৱাৰ লেখিয়া।
82
জুইত ঘিঁউ ঢলা
Juit ghiu dhola
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
Pouring ghee into fire
উত্তপ্ত বা অশান্ত পৰিস্থিতি অধিক ভয়াৱহ আৰু ক্ৰোধিত কৰি তোলা।
Adding fuel to the fire; inflaming an already angry confrontation.
তেওঁৰ কটু মন্তব্যই কাজিয়াখনত জুইত ঘিঁউ ঢলাৰ দৰে কাম কৰিলে।
83
বতাহত তৰোৱাল ঘূৰোৱা
Botaht torowal ghuruwa
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
Swinging a sword in the wind
শত্ৰু নথকা সত্ত্বেও বৃথা শক্তি প্ৰদৰ্শন কৰা বা অসাৰ চেষ্টা চলোৱা।
Fighting imaginary foes; shadowboxing without effect.
কোনো প্ৰতিদ্বন্দ্বী নোহোৱাকৈ চিঞৰি থকাটো বতাহত তৰোৱাল ঘূৰোৱাৰ দৰে।
84
পথাৰ শুকাই ঘাঁহ নোহোৱা
Pothar xukai ghah nohowa
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
The fields drying up leaving no grass behind
সম্পদ বা সুযোগ সমূলঞ্চে নিঃশেষ হোৱা অৱস্থা।
Complete exhaustion of all available resources or livelihood.
দীৰ্ঘদিনীয়া খৰাঙে খেতিয়কসকলৰ পথাৰ শুকাই ঘাঁহ নোহোৱা অৱস্থা কৰিলে।
85
অৰুচি ভাতৰ কেইগাল খাবাঁ; আবহতী বোৱাৰীক কেইকাল বাবাঁ
Orusi Bhatoro Keigalo Khaba; Abohoti Bowariko Keikalo Baba
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
How many mouthfuls of tasteless rice can you swallow; how long can you appease an unwilling daughter-in-law?
ভোক বা ৰুচি নথকা ব্যক্তিক যেনেকৈ খাদ্য জোৰকৈ খুৱাব নোৱাৰি, তেনেকৈ মন নবহা মানুহক বলেৰে কোনো কাৰ্য্য বা সংসাৰত ধৰি ৰাখিব নোৱাৰি।
One cannot force genuine attachment or appetite; an unwilling mind cannot be indefinitely accommodated in domestic harmony.
অসমীয়া লোকজীৱনত সতৰ্কবাণী হিচাপে কোৱা হয়-"অৰুচি ভাতৰ কেইগাল খাবাঁ; আবহতী বোৱাৰীক কেইকাল বাবাঁ।"
86
অসতীৰ সদ্ জ্ঞান, গৰু চোৰৰ গঙ্গাস্নান, বেশ্যা তিৰীৰ একাদশী, তিনিওৰে মুৰত মুতা বহি
Oxotiro Xod Znyano, Goru Sororo Gonggaxnano, Bexza Tiriro Ekadoxi, Tiniore Muroto Muta Bohi
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
A wicked person preaching virtue, a cattle-thief bathing in the holy Ganges, an unchaste person observing pious fasts: all three are worthless pretenses
অসৎ স্বভাৱ আৰু কু-কৰ্ম এৰি নিদিয়াকৈ বাহ্যিক ধৰ্ম-কৰ্ম বা গঙ্গাস্নানৰ ভাও জোৰা ভণ্ডামিক কৰা তিৰস্কাৰ।
Hypocritical virtue: outward pious rituals cannot cleanse an unrepentant life dedicated to theft and corruption.
বয়োজ্যেষ্ঠসকলে জীৱনৰ পথত সাৱধান কৰি কয়, "সদায় মনত ৰাখিবা, অসতীৰ সদ্ জ্ঞান, গৰু চোৰৰ গঙ্গাস্নান, বেশ্যা তিৰীৰ একাদশী, তিনিওৰে মুৰত মুতা বহি।"
87
অসতীৰ সজ জ্ঞান, গৰু চোৰৰ গঙ্গাস্নান
Oxotiro Xozo Znyano, Goru Sororo Gonggaxnano
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
A wicked person preaching virtue, a cattle-thief bathing in the holy Ganges
অপৰাধ আৰু দুষ্কাৰ্য্য অব্যাহত ৰাখি বাহ্যিক ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ ভাও ধৰা চৰম ভণ্ডামি।
Superficial penance: outward religious ceremonies cannot wash away unrepented crimes and corrupt habits.
কথা প্ৰসংগত বৃদ্ধজনে নীতিবচন সোঁৱৰাই ক'লে-"অসতীৰ সজ জ্ঞান, গৰু চোৰৰ গঙ্গাস্নান।"
88
অতি ধুনতীৰ ঘৰ নাশ, ধুনে কৰে সৰ্বনাশ
Oti Dhunotiro Ghoro Naxo, Dhune Kore Xorbonaxo
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
An overly vain woman ruins the home; obsession with glamor brings downfall
অহৰহ সাজোন-কাচোন আৰু বাহ্যিক চাকচিক্যতে ব্যস্ত থাকি ঘৰৰ মূল কাম অৱহেলা কৰিলে সংসাৰ ধ্বংস হয়।
Spending all time and resources on frivolous vanity leads to neglected responsibilities and domestic ruin.
সমাজত এনে কাণ্ড দেখি গাঁৱৰ অভিজ্ঞলোকে কয়-"অতি ধুনতীৰ ঘৰ নাশ, ধুনে কৰে সৰ্বনাশ।"
89
অতিথিও ৰওক, চাউলো সিজক
Otithio Rooko, Saulo Xizoko
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
Let the honored guest remain, and let the rice boil to completion
উভয়কুল আৰু কাৰ্য্য ৰক্ষা কৰি একে সময়তে দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্দেশ্য সুচাৰুৰূপে সমাপন কৰাৰ কৌশল।
Accomplishing two essential obligations simultaneously without compromising hospitality or domestic resource.
আমাৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে উচিত শিক্ষা দি কৈছিল-"অতিথিও ৰওক, চাউলো সিজক।"
90
অচিন আলহীক নিদিবা ঠাই ল’ৰা-ছোৱালীক নিদিবা লাই
Osino Alohiko Nidiba Thai Lora-sowaliko Nidiba Lai
character
Character
স্বভাৱ আৰু চৰিত্ৰ
Give no shelter to an unverified stranger; give no undue indulgence to young children
অচিনাকি ব্যক্তিক সহজে আশ্ৰয় দিলে বিপদ মাতি অনা হয়, আৰু সন্তানক অতিপাত আদৰ-লাই দিলে স্বভাৱ নষ্ট হয়।
Never harbor unverified strangers blindly, and refrain from over-pampering children lest they lose discipline and good character.
পুৰণি পটন্তৰ এফাকি আজিও সত্য-"অচিন আলহীক নিদিবা ঠাই ল’ৰা-ছোৱালীক নিদিবা লাই।"
91
অজ্ঞানীক জ্ঞান দি মনত পালোঁ কষ্ট, কণীবোৰ পেলাই দি বাহো কৰিলে নষ্ট '
Oznyaniko Znyano Di Monoto Palo Koxto, Koniboro Pelai Di Baho Korile Noxto '
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
Advising a fool brought bitter sorrow: he threw down the eggs and destroyed the weaver-bird's nest
অবুজন আৰু অবোধক হিতোপদেশ দিবলৈ গ'লে সি ওলোটাই হিংসা কৰি উপকাৰীজনৰহে অনিষ্ট সাধন কৰে।
Offering unsolicited advice to an obstinate fool only triggers violent resentment and destructive retaliation.
অসমীয়া লোকজীৱনত সতৰ্কবাণী হিচাপে কোৱা হয়-"অজ্ঞানীক জ্ঞান দি মনত পালোঁ কষ্ট, কণীবোৰ পেলাই দি বাহো কৰিলে নষ্ট '।"
92
অতি কথকীক কথাই খায়, বৈদ্যক খায় সাপে; সাতখন ভাগৱত পঢ়াজনকো কিঞ্চিৎ চোৱে পাপে
Oti Kothokiko Kothai Khazo, Boidzoko Khazo Xape; Xatokhono Bhagowoto Podhoazonoko Kinysit Sowe Pape
nature
Nature
প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তু
The chatterbox is undone by speech, the healer is bitten by the snake; even the reader of seven scriptures is touched by sin
অসাৱধান হ'লে নিজৰ কামতেই বিপদ ঘটে; কোনো মানুহেই পেছাগত বিপত্তি বা মানৱীয় ত্ৰুটিৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত নহয়।
Nobody is immune to occupational hazards or error; overconfidence in one's own skill invites unexpected peril.
বয়োজ্যেষ্ঠসকলে জীৱনৰ পথত সাৱধান কৰি কয়, "সদায় মনত ৰাখিবা, অতি কথকীক কথাই খায়, বৈদ্যক খায় সাপে; সাতখন ভাগৱত পঢ়াজনকো কিঞ্চিৎ চোৱে পাপে।"
93
অতি টেঙৰৰ গলত ফাঁচী
Oti Tengororo Goloto Phasi
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
The overly cunning man ends up with a noose around his neck
বেছি বুধিয়কজন কেতিয়াবা অসুবিধাতহে পৰে। নিজৰ কথা বা কামতে ঠগ খায়।
Excessive shrewdness and trickery inevitably backfire, leading to one’s own downfall.
কথা প্ৰসংগত বৃদ্ধজনে নীতিবচন সোঁৱৰাই ক'লে-"অতি টেঙৰৰ গলত ফাঁচী।"
94
অ’তো নাহিলোঁ খাই, ত’তো পাবলৈ নাই
Oto Nahilo Khai, Toto Paboloi Nai
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
I didn't eat over there, and there is nothing to find over here
এটা সুযোগ পায়ো অৱহেলা কৰাৰ পিছত দ্বিতীয়টো সুযোগো হেৰুৱাই দুয়োফালৰ পৰা বঞ্চিত হোৱা অৱস্থা।
Falling between two stools; forfeiting one assured opportunity to pursue another, only to end up empty-handed.
সমাজত এনে কাণ্ড দেখি গাঁৱৰ অভিজ্ঞলোকে কয়-"অ’তো নাহিলোঁ খাই, ত’তো পাবলৈ নাই।"
95
অকাটন কটাৰী আবদুৱা পো, চেকচেকী তিৰোতা লাঠিয়ন গো
Okatono Kotari Aboduwa Po, Sekoseki Tirota Lathizono Go
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
A blunt knife, an over-pampered son, a nagging shrew, and a kicking cow
চোক নথকা কটাৰী, অতি আদৰত নষ্ট হোৱা পুত্ৰ, খিংখিঙীয়া তিৰোতা আৰু গাখীৰ খিৰাওঁতে লাথি মৰা গাই-এই চাৰিটা সংসাৰৰ অশান্তিৰ কাৰণ।
Four domestic nuisances: a dull blade, a spoiled child, a scolding spouse, and a kicking cow bring unending grief.
আমাৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে উচিত শিক্ষা দি কৈছিল-"অকাটন কটাৰী আবদুৱা পো, চেকচেকী তিৰোতা লাঠিয়ন গো।"
96
অল্প আৰ্জন বিস্তৰ ভোজন, সেই পুৰুষৰ দৰিদ্ৰ লক্ষণ
Olpo Arzono Bixtoro Bhozono, Xei Puruxoro Doridro Lokxono
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Meager earnings and lavish eating are the hallmarks of poverty
আয় আৰু ব্যয়ৰ মাজত সদায় সামঞ্জস্য থাকিব লাগে। যিয়ে আয় চাই ব্যয় কৰিব নোৱাৰে তেওঁ সদায় দৈন্যত ভোগে।
Spending beyond one’s income and indulging in reckless consumption inevitably leads to destitution.
পুৰণি পটন্তৰ এফাকি আজিও সত্য-"অল্প আৰ্জন বিস্তৰ ভোজন, সেই পুৰুষৰ দৰিদ্ৰ লক্ষণ।"
97
অগ্নি ব্যাধি ঋণ এই তিনিৰ নেৰাখিবা চিন
Ogni Bzadhi Rino Ei Tiniro Nerakhiba Sino
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Leave no trace behind of fire, disease, or debt
জুই, ৰোগ আৰু ঋণ অৰ্থাৎ ধাৰ, এই তিনিপ্ৰকাৰ সমূলঞ্চে শেষ কৰিব লাগে কাৰণ, জুই বা ৰোগ বা ধাৰৰ অলপমান থাকিলেও সিয়েই পুনৰ উক দি দুৰ্যোগ ঘটাব পাৰে।
Extinguish fire, illness, and debt completely without delay, for even a tiny leftover spark can rekindle disaster.
অসমীয়া লোকজীৱনত সতৰ্কবাণী হিচাপে কোৱা হয়-"অগ্নি ব্যাধি ঋণ এই তিনিৰ নেৰাখিবা চিন।"
98
অভগা য’লৈ যায়, হুলে বিন্ধে বৰলে খায়
Obhoga Zoloi Zazo, Hule Bindhe Borole Khazo
fortune
Fortune
ভাগ্য আৰু সময়
Wherever the unfortunate man goes, thorns prick him and wasps sting him
যাৰ ভাগ্য বেয়া থাকে সি য’তে থাকে ত’তে বেয়া ঘটনাৰ লগত সাঙোৰ খাই পৰে।
Troubles and setbacks seem to relentlessly follow an unlucky individual wherever they turn.
বয়োজ্যেষ্ঠসকলে জীৱনৰ পথত সাৱধান কৰি কয়, "সদায় মনত ৰাখিবা, অভগা য’লৈ যায়, হুলে বিন্ধে বৰলে খায়।"
99
অভ্যাসৰ নৰ, কৰ্ণপথে কৰে শৰ
Obhzaxoro Noro, Kornopothe Kore Xoro
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
A man of practice shoots an arrow guided only by sound
নিয়মিত অভ্যাস কৰিলে যিকোনো কামেই সহজে কৰিব পাৰি। কাণৰ কেৰু বা থুৰীয়া পিন্ধা ফুটাটো সৰু। ইয়াৰ মাজেৰে কাঁড় মৰাৰ অভ্যাস কৰিবলৈ কাঁড়ীজন অত্যন্ত পাৰ্গত নহ’লে লক্ষ্য হোৱা ব্যক্তিজনৰ প্ৰাণ যোৱাৰো আশংকা থাকে। কিন্তু অভ্যাস কৰিলে মানুহ ইয়াতো পাৰ্গত হয়। সেয়ে অভ্যাস কৰিলে টান কামো কৰিব পৰা যায় বুলি এই যোজনাৰ দ্বাৰা অনুপ্...
Continuous practice and disciplined dedication make extraordinary skill and perfection possible.
সমাজত এনে কাণ্ড দেখি গাঁৱৰ অভিজ্ঞলোকে কয়-"অভ্যাসৰ নৰ, কৰ্ণপথে কৰে শৰ।"
100
অধিক ভোজন মৃত্যুক আহ্বান
Odhiko Bhozono Mritzuko Ahbano
wisdom
Wisdom
জ্ঞান আৰু নীতিবচন
Overeating is an open invitation to death
প্ৰয়োজনতকৈ অত্যধিক খোৱাৰ লোভত শৰীৰ ৰুগীয়া হৈ পৰে; পৰিমিত আহাৰেই সুস্বাস্থ্য আৰু দীৰ্ঘায়ুৰ মূল।
Excessive indulgence invites illness and ruins health; temperance in diet preserves physical vitality.
আমাৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে উচিত শিক্ষা দি কৈছিল-"অধিক ভোজন মৃত্যুক আহ্বান।"
End of preview. Expand in Data Studio

Dubori Assamese Idioms, Proverbs & Figurative Lexicon Benchmark (813+ Entries)

DOI Website License: CC BY 4.0 Language: Assamese

This benchmark dataset addresses the acute scarcity of structured figurative language resources for Assamese, an Indo-Aryan language spoken by over 30 million people in Northeast India and recognized under the Eighth Schedule of the Constitution of India.

Figurative constructs like proverbs (Fokora-Jojona) and idioms (Jotua Thas) are notorious failure modes for multilingual Large Language Models (LLMs) and machine translation systems. This dataset provides:

  1. Native Assamese text in Unicode UTF-8.
  2. Romanized transliteration for phonetic grounding.
  3. Thematic classifications (Wisdom, Satire, Nature/Dak, Devotion, Daily Life).
  4. Word-by-word literal English translations.
  5. In-depth native Assamese semantic explanations.
  6. Standard English idiomatic equivalents.
  7. Real-world example sentences.

Quick Start with Hugging Face datasets

from datasets import load_dataset

# Load dataset directly from Hugging Face Hub
dataset = load_dataset("YOUR_USERNAME/assamese-idioms-proverbs")

# Access the training split
train_data = dataset["train"]
print(f"Total samples: {len(train_data)}")

# Inspect first record
print(train_data[0])

Dataset Schema

Feature Type Description
id int32 Unique numeric identifier (1 - 813)
phrase string Native Assamese proverb or idiom (Eastern Nagari script)
transliteration string Phonetic romanization
category string Machine-readable topic code (wisdom, satire, nature, bhakti, daily)
category_name string English category title
category_as string Assamese category label
literal_en string Literal English translation
meaning_as string Native Assamese contextual meaning
meaning_en string Standard English idiomatic equivalent
example_usage string Authentic example sentence in Assamese

Intended Use Cases

  • LLM Evaluation & Benchmarking: Testing whether frontier LLMs (GPT-4o, Claude 3.5, Llama 3, Gemma 2, IndicBERT) can distinguish between literal vs. figurative meanings in Assamese.
  • Machine Translation Evaluation: Evaluating quality metrics (BLEU, chrF++, COMET) on non-compositional phrases.
  • Educational Tools & Apps: Semantic lookup in browser extensions and mobile apps.

Citation Information

If you utilize this benchmark dataset in academic publications or NLP software, please cite:

@dataset{dubori_assamese_idioms_2026,
  author       = {Boruah, Naruttam},
  title        = {Dubori Assamese Idioms, Proverbs & Figurative Lexicon Benchmark},
  year         = {2026},
  publisher    = {Hugging Face},
  doi          = {10.5281/zenodo.23032165},
  howpublished = {\url{https://huggingface.co/datasets/dubori/assamese-idioms-proverbs}},
  note         = {Companion repository to Assamese & English Digital Lexicon (https://assamesedictionary.org)}
}
Downloads last month
-