id string | text string | source string | added string | created string | token_count int64 | license string | author string |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
open_agh_chemistry_pl_498 | Budowa atomu
Historyczny rozwój koncepcji budowy atomu zawierał kilka modeli. Leukippos i jego uczeń Demokryt w IV w. p.n.e byli pierwszymi, którzy przedstawili materię jako zbiór atomów - niepodzielnych cząstek, sztywnych kul, pozbawionych wewnętrznej struktury i otoczonych próżnią. Jednak do chemii teorię atomistycz... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 780 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_499 | Podstawowe cząstki elementarne
Najwcześniej poznaną cząstką był elektron, czyli trwała cząstka elementarna charakteryzująca się jednostkowym ładunkiem ujemnym i prawie 2000 razy mniejsza od atomu wodoru.
Protony to cząstki znajdujące się w jądrze każdego pierwiastka o masie bliskiej jedności (wyrażonej w jednostkach ... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 428 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_500 | Opis atomu pierwiastka
Definicja 1: Atom
Atom to najmniejsza część pierwiastka zachowująca jego własności.
Atom zbudowany jest z jądra (stanowiącego \(99\%\) masy atomu) składającego się z protonów i neutronów (zewn.). Wokół jądra krążą elektrony (zewn.).
Definicja 2: Pierwiastek
to zbiór atomów o tej samej liczbi... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 490 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_501 | Jądro atomowe
Jądro atomowe – stanowi układ złożony z dwóch rodzajów cząstek, tj. protonów i neuronów (zewn.) (ogólnie nazywane neuklonami). Jądro atomowe, jako odrębny twór zwane jest także nuklidem.
Nukleony jądra atomowego mają bardzo małą objętość – jak wspomniano w podrozdziale Atomowa i cząsteczkowa struktura m... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,038 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_502 | Reakcje jądrowe
Jądro atomowe (zewn.) składa się z protonów (\(\ce{p^+}\)) oraz neutronów (\(\ce{n^0}\)). Neutrony, które ograniczają elektrostatyczne odpychanie się protonów posiadających ładunki jednoimienne, zapewniają stabilność jądra atomowego. Dzięki tzw. siłom jądrowym oddziaływującym między neutronami i proton... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,815 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_503 | Elektronowa struktura atomów
Już pierwsze modele struktury atomu (zewn.) zawierały informacje dotyczące ilości elektronów w obojętnym atomie. Dopiero E. Rutherford na podstawie eksperymentu przeprowadzonego na przełomie XIX i XX w. ustalił, że jądro zawiera praktycznie całą masę atomu, a także ocenił jego średnicę.
R... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 387 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_504 | Kwantowy model atomu Bohra
Niedoskonałością teorii E. Rutherforda (zewn.) był fakt, iż elektron, który krąży wokół jądra nieustannie emituje promieniowanie elektromagnetyczne, przez co traci swoją energię, a co za tym idzie jego prędkość w ruchu po orbicie maleje, a odległość dzieląca elektron od jądra spada. Prowadzi... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,076 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_505 | Mechanika kwantowa
Fundamentalna teoria traktująca na temat wszelkich zjawisk, jakie zachodzą w skali atomowej nazywana jest Mechaniką kwantową. Jest to jedna z dwóch teorii (obok teorii względności) najbardziej zgodnych z doświadczeniem teorii fizycznych. Pomimo, że współczesny model mechaniki kwantowej zdaje się zup... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 196 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_506 | Falowy charakter cząstek
Francuski fizyk Louis de Brogile wykazał, że ruch fotonów (oraz cząstek elementarnych (zewn.)) w pewnych warunkach powinien być opisywany, jako ruch korpuskuły (cząstki o określonej masie), w innych zaś jako ruch fali podając zależność:
\begin{equation}\lambda =\frac{h}{mv}\end{equation}
Zal... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 256 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_507 | Zasada Heisenberga
Ponieważ fala jest zaburzeniem, które wędruje w przestrzeni, nie można ustalić jej pozycji (położenia). Można zatem oczekiwać, że równie trudno będzie określić dokładną pozycję cząstki wykazującej zachowanie falowe. Problem został opisany matematycznie przez niemieckiego fizyka Wernera Heisenberga, ... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 355 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_508 | Równanie Schrödingera
Teoria Schrödingera zakłada, że ruch elektronu wokół jądra można opisać matematycznie, jako równanie, którego rozwiązanie nosi nazwę funkcji falowej lub orbitalu. Funkcja ta jest amplitudą prawdopodobieństwa w punkcie przestrzeni określonym współrzędnymi x, y, z:
\begin{equation}\frac{\partial ^... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 309 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_509 | Liczby kwantowe
Rozwiązaniem równania Schrödingera (zewn.) są pewne funkcje własne, które można scharakteryzować przy pomocy zestawu trzech liczb kwantowych n, l, m. Jako konsekwencja warunku, by funkcje falowe spełniające równanie Schrödingera były funkcjami porządanymi (tj. prawdopodobieństwo napotkania elektronu po... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 363 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_510 | Graficzny zapis orbitalu
Orbital jako funkcja falowa opisuje fragment przestrzeni, w którym istnieje największe prawdopodobieństwo „znalezienia” elektronu. Istnieją różne orbitale atomowe (oznaczone jako s, p, d, f), którym można przypisać różne kształty i orientację w przestrzeni.
Orbital s ma charakter bezkierunkow... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 578 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_511 | Konfiguracje elektronowe pierwiastków
Wraz ze wzrostem liczby atomowej (Z)(zob. Opis atomu pierwiastka (zewn.)) wzrasta liczba elektronów pierwiastka w stanie podstawowym. Konfigurację elektronową takiego atomu przedstawia się przy pomocy opisu orbitali zajętych przez elektrony rozpoczynając od najniższych poziomów en... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 2,430 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_512 | Wiązania chemiczne w świetle mechaniki kwantowej
Mechanika kwantowa podział wiązań, jaki przedstawiony został w podrozdziale Typy wiązań chemicznych (zewn.) przedstawia, jako umowne granice, bowiem w jej świetle oddziaływania między elektronami i jądrami w cząsteczce, tj. wytworzenie wiązania chemicznego przedstawia j... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 262 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_513 | Dublet i oktet elektronowy
Bierność chemiczna, jaką wykazują gazy szlachetne (helowce) wynika ze szczególnie trwałej konfiguracji elektronowej. Konfiguracja (zewn.) dwuelektronowa (dublet elektronowy \(\ce{1s^{2}}\) w przypadku atomu helu) lub ośmioelektronowa (oktet elektronowy \(\ce{ns^{2}np^{6}}\)) najbardziej zewn... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 301 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_514 | Teoria wiązań G. Lewisa i W. Kossela
Teoria wiązań Gilberta N. Lewisa i Walthera Kossela wprowadza pojęcie wiązania chemicznego, a uściślając wiązania kowalencyjnego i jonowego (zewn.), jako głównych typów wiązań chemicznych powstających na drodze bądź to uwspólnienia (utworzenia wspólnych) par elektronowych dla dwóch... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 957 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_515 | Typy wiązań chemicznych
Wiązanie atomowe (kowalencyjne)
Kiedy dwa atomy wykazują taką samą bądź podobną tendencję do przekazywania (oddawania i przyjmowania) elektronów, to wówczas – według teorii Lewisa – w celu uzyskania konfiguracji najbliższego gazu szlachetnego następuje utworzenie jednej lub więcej wspólnych pa... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,838 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_516 | Teoria orbitali molekularnych
Teoria wiązań G. Lewisa i W. Kossela (zewn.) była teorią jakościową; nie opierała się o żadne postulaty (zasady). Dopiero sformułowanie postulatów mechaniki kwantowej pozwoliło na sprecyzowanie pojęcia wiązania chemicznego.
Teoria orbitali molekularnych (cząsteczkowych) zakłada, że zacho... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,378 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_517 | Teoria wiązań walencyjnych
Teoria wiązań walencyjnych to druga – obok teorii orbitali molekularnych (zewn.) – koncepcja w chemii kwantowej pozwalająca na rozwiązanie zagadnień związanych z energią i strukturą cząsteczki. Opisuje ona wiązanie chemiczne jako efekt nałożenia się na siebie dwóch orbitali atomowych zawiera... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 577 | CC-BY-SA-4.0 | Zbigniew Szklarz |
open_agh_chemistry_pl_518 | Faza, układ, otoczenie
Podstawowym pojęciem w termodynamice jest układ, przez który rozumiemy część przestrzeni poddawaną obserwacji i badaniu. Pozostałą część wszechświata z punktu termodynamicznego stanowi otoczenie.
Pomiędzy układem a otoczeniem może istnieć granica, niekiedy może to być granica wyimaginowana. Jes... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,186 | CC-BY-SA-4.0 | Alicja Łukaszczyk |
open_agh_chemistry_pl_519 | Energia, praca, ciepło
Każdy układ materialny charakteryzuje się pewnym zasobem energii, który w ogólnym ujęciu jest sumą trzech składowych:
całkowitej energii potencjalnej \(E_{p}\),
całkowitej energii kinetycznej \(E_{k}\),
energii wewnętrznej \(U\).
Wprowadzone pojęcia można wyjaśnić na przykładzie układu, jaki... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 2,288 | CC-BY-SA-4.0 | Alicja Łukaszczyk |
open_agh_chemistry_pl_520 | Ciepło właściwe, ciepło molowe
Ciepło molowe ciała to pojemność cieplna \(1 \ mola\) substancji. Matematycznie ciepło molowe ciała zapisujemy jako stosunek pobranego przez nie ciepła \(Q\) do liczby jego moli \(n\) i spowodowanego tym przyrostu jego temperatury \(\Delta T\).
\begin{equation}c = \frac{Q}{n \Delta T}\e... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 644 | CC-BY-SA-4.0 | Alicja Łukaszczyk |
open_agh_chemistry_pl_521 | Funkcja stanu
Termodynamiczny stan fazy, składającej się z określonych składników niezależnych jednoznacznie opisują tzw. parametry stanu, mierzone bezpośrednio metodami fizycznymi. Do parametrów charakteryzujących stan fazy zalicza się: ciśnienie \(p\), pod którym faza się znajduje, objętość \(V\) zajmowaną przez faz... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 873 | CC-BY-SA-4.0 | Alicja Łukaszczyk |
open_agh_chemistry_pl_522 | Zasady termodynamiki
Zasada 1: Zerowa zasada termodynamiki
Jeżeli układy A i B mogące ze sobą wymieniać ciepło znajdują się w stanie równowagi termicznej oraz układy B i C mogące wymienać ze sobą ciepło znajdują się w równowadze termicznej, wówczas układy A i C również pozostają ze sobą w stanie równowagi termicznej.... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 2,256 | CC-BY-SA-4.0 | Bartosz Grysakowski |
open_agh_chemistry_pl_523 | Entalpia, entropia
W celu znalezienia wygodnej funkcji opisującej proces przebiegający przy stałym ciśnieniu wprowadzono funkcję stanu zdefiniowaną za pomocą równania:
\begin{equation}H = U + pv\end{equation}
\(H\) - entalpia,
\(U\) - energia wewnętrzna układu,
\(p, v\) - ciśnienie i objętość układu,
którą nazywa... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 648 | CC-BY-SA-4.0 | Alicja Łukaszczyk |
open_agh_chemistry_pl_524 | Energia swobodna
Kryterium samorzutności procesów wyrażone równaniem \(\Delta S_{ukł.} + \Delta S_{otocz.} > 0\) zawiera człon odnoszący się do otoczenia, który nie zawsze można ściśle określić. Dlatego wygodnie jest wprowadzić dwie inne funkcje termodynamiczne związane z entropią: energię swobodną Helmholtza \(F\) i ... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,282 | CC-BY-SA-4.0 | Alicja Łukaszczyk |
open_agh_chemistry_pl_525 | Zależności między funkcjami termodynamicznymi
Znajomość funkcji stanu: \(U, H, S, F, G\), a ściślej ich zmian, odgrywa zasadnicza rolę w określaniu warunków równowagi, jak i warunków przebiegu procesów samorzutnych. Związki między funkcjami termodynamicznymi przedstawia Rys. 1.
Łatwo z niego odczytać zależności, np:
... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,655 | CC-BY-SA-4.0 | Alicja Łukaszczyk |
open_agh_chemistry_pl_526 | Trzecia zasada termodynamiki
Fenomenologiczne ujęcie drugiej zasady termodynamiki pozwala obliczyć entropię z dokładnością do stałej addytywnej. Walter Nernst, analizując przebieg reakcji pomiędzy fazami krystalicznymi w temperaturach bliskich zera Kelvina, doszedł do wniosku, że suma entropii produktów i substratów r... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,332 | CC-BY-SA-4.0 | Alicja Łukaszczyk |
open_agh_chemistry_pl_527 | Tlenki
Tlenkami nazywamy związki chemiczne zbudowane z atomów tlenu i atomów innego pierwiastka. Prawie wszystkie pierwiastki z układu okresowego tworzą tlenki. Ogólny wzór tlenku możemy napisać jako:
\begin{equation}\ce{E_{n}O_{m}}\end{equation}
gdzie:
\(\ce{E}\) - oznacza dowolny pierwiastek
\(\ce{n}\) - liczba ... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 3,304 | CC-BY-SA-4.0 | Maria Starowicz |
open_agh_chemistry_pl_528 | Kwasy
Kwasy są to związki zbudowane z wodoru i reszty kwasowej o ogólnym wzorze:
\begin{equation}\ce{H_nR}\end{equation}
n – ilość atomów wodorów równa liczbowo wartościowości reszty kwasowej
R - oznacza resztę kwasową: kwasów beztlenowych, np. \(\ce{S^{2-}}\),\(\ce{Br^-}\), lub kwasów tlenowych, np.\(\ce{PO_4^{3-}... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,666 | CC-BY-SA-4.0 | Maria Starowicz |
open_agh_chemistry_pl_529 | Wodorotlenki
Wodorotlenki są to związki zbudowane głównie z metali i grupy wodorotlenowej o ogólnym wzorze:
\begin{equation}\ce{M(OH)_n}\end{equation}
gdzie:
\(\ce{M}\)– metal,
\(\ce{n}\) – współczynnik liczbowo równy wartościowości metalu
Nazwy wodorotlenków metali o stałej wartościowości tworzy się dodając do s... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 2,009 | CC-BY-SA-4.0 | Maria Starowicz |
open_agh_chemistry_pl_530 | Sole
Sole są to związki chemiczne które powstają w reakcji pomiędzy kwasem i zasadą. Kationy z zasady zastępują kationy wodoru w kwasie. Wyróżnia się:
- sole obojętne
- hydroksosole - sole zasadowe (dawne nazwy: hydroksysole)
- wodorosole - sole kwasowe (dawne nazwy: sole kwaśne)
Ogólny wzór soli obojętnej można p... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 2,177 | CC-BY-SA-4.0 | Maria Starowicz |
open_agh_chemistry_pl_531 | Związki kompleksowe
Związki kompleksowe, zwane również związkami koordynacyjnymi są to związki zbudowane z jonu lub atomu centralnego, które otoczone są przez jony lub cząsteczki obojętne zwane ligandami. Ligandy połączone są z atomem centralnym wiązaniem koordynacyjnym (donorowo-akceptorowym). Pod wpływem pola ligand... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,333 | CC-BY-SA-4.0 | Maria Starowicz |
open_agh_chemistry_pl_532 | Reakcje homogeniczne i heterogeniczne
Z kinetycznego punktu widzenia celowy jest podział reakcji na: homogeniczne (1) i heterogeniczne (2).
Definicja 1: Reakcje homogeniczne
Reakcje homogeniczne (jednorodne) to takie, w których wszystkie reagenty znajdują się w jednej fazie (tzn. są w tym samym stanie skupienia (cie... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 352 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_533 | Szybkość reakcji chemicznej
Definicja 1: Szybkość reakcji chemicznej
Pojęcie szybkości reakcji chemicznej (r) wiąże się z przebiegiem reakcji chemicznej i jest miarą zmian jakie zachodzą w czasie układu reagującego.
Ze stechiometrii reakcji chemicznej:
\begin{equation}aA + bB \rightarrow cC + dD\end{equation}
(gdz... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 747 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_534 | Teoria zderzeń - równanie kinetyczne
Teoria zderzeń, klasyczna teoria kinetyki chemicznej, opracowana dla cząsteczek w fazie gazowej.
Zgodnie z tą teorią, aby reakcja zaszła musi dojść do zderzenia (kolizji) pomiędzy cząsteczkami (atomami, jonami, rodnikami) A i B (substraty).
Należy jednak pamiętać, że nie wszystki... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,647 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_535 | Wpływ temperatury na szybkość reakcji chemicznej
Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta średnia prędkość cząstek, ich energia kinetyczna oraz liczba zderzeń efektywnych (aktywnych). Szybkość reakcji chemicznej (zewn.) prawie zawsze rośnie wraz ze wzrostem temperatury.
Zasada 1: Reguła van’t Hoffa
Zgodnie z regułą van’... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 763 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_536 | Wpływ orientacji cząsteczek na szybkość reakcji chemicznej
Zgodnie z teorią zderzeń (zewn.) czynnikiem, który ogranicza efektywność zderzeń jest orientacja przestrzenna zderzających się cząsteczek (lub atomów, jonów, rodników).
Szybkość reakcji chemicznej zależy od liczby zderzeń efektywnych, czyli takich, w których ... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 269 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_537 | Wpływ stężenia reagentów na szybkość reakcji chemicznej
Szybkość reakcji chemicznej (zewn.) i jej związek z stężeniami molowymi substratów opisuje równanie kinetyczne (zewn.). W równaniu kinetycznym szybkość reakcji jest proporcjonalna do iloczynu stężeń substancji reagujących które są podniesione do wyznaczonych dośw... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,353 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_538 | Mechanizm reakcji chemicznej
Definicja 1: Mechanizm reakcji chemicznej
Pojęcie mechanizmu reakcji chemicznej stosuje się do określenia rzeczywistego przebiegu reakcji chemicznej, który jest o wiele bardziej skomplikowany niż mogłoby to wynikać z postaci sumarycznego równania stechiometrycznego. W większości przypadkó... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 850 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_539 | Reakcje wieloetapowe
Większość reakcji chemicznych przebiega wieloetapowo, co oznacza, że szybkość procesu chemicznego jest wynikiem przebiegu wielu reakcji elementarnych (zewn.) i zależy od ich wzajemnej sekwencji, czyli uszeregowania poszczególnych reakcji elementarnych w czasie.
W reakcjach wieloetapowych można wy... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,516 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_540 | Teoria kompleksu aktywnego
Teoria kompleksu aktywnego(teoria stanu przejściowego) stanowi uzupełnienie teorii zderzeń (zewn.).
Podczas zderzenia efektywnego (zewn.) pomiędzy cząsteczkami A i B dochodzi do utworzenia się nietrwałego przejściowego układu AB* tzw. kompleksu aktywnego(stanu przejściowego) pomiędzy substr... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 540 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_541 | Kataliza
Kataliza to zjawisko, które polega na zwiększeniu szybkości reakcji chemicznej (zewn.). Do zwiększenia szybkości reakcji chemicznej może dojść poprzez wprowadzenie do układu reagującego katalizatora (zewn.), czyli substancji, która może tworzyć nietrwałe połączenia przejściowe z substratami, ale po zakończeni... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 765 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_542 | Statyka chemiczna
Statyka chemiczna to dział chemii fizycznej, który zajmuje się badaniem stanów równowagi reakcji chemicznych. Wszystkie reakcje chemiczne dążą do równowagi dynamicznej, czyli stanu, w którym substraty i produkty nie wykazują dalszej tendencji do wypadkowej zmiany. [1][2]
Poniżej przedstawiono podsta... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,427 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_543 | Stan równowagi chemicznej
Definicja 1: Stan równowagi reakcji chemicznych
Reakcja chemiczna osiąga stan równowagi chemicznej wtedy gdy stężenia zarówno substratów jak produktów nie ulegają wypadkowej zmianie.
Z perspektywy poziomu molekularnego reakcje biegną w kierunku tworzenie się produktów (reakcja wprost) oraz ... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,205 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_544 | Prawo działania mas
W przypadku reakcji odwracalnej, jednoetapowej i jednofazowej (homogenicznej), w stałej temperaturze (T=const):
\begin{equation}aA+bB\xrightarrow [k_{-1}]{k_{1}}cC+dD\end{equation}
Szybkość reakcji, która przebiega w prawo (przemiana substratów w produkty) jest proporcjonalna do iloczynu stężeń r... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 949 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_545 | Równowaga w układach heterogenicznych
Definicja 1:
Równowaga heterogeniczna, to równowaga chemiczna, która ustala się pomiędzy reagentami, które znajdują się w różnych fazach.
W układzie heterogenicznym (niejednorodnym) reakcja chemiczna zachodzi na granicy faz.
Przykład 1: Równowaga w układzie \(\ce{C_{(s)}}\), \(... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 478 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_546 | Reguła Le Chateliera i Brauna
Definicja 1: Reguła Le Chateliera i Brauna
Reguła Le Chateliera i Brauna (nazwa reguły pochodzi od nazwiska chemika H. Le Chatelier oraz fizyka K. F. Brauna, którzy ją niezależnie od siebie opisali) zwana powszechnie regułą przekory mówi, że jeżeli na układ znajdujący się w stanie równow... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 289 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_547 | Katalizator a równowaga
Zasada 1:
Katalizator to substancja, która pomimo tego, że uczestniczy w reakcji chemicznej i ją przyspiesza, nie ulega wypadkowej zmianie.
Zasada 2:
Katalizator przyspiesza reakcję chemiczną poprzez obniżenie energii aktywacji (zewn.), a tym samym zwiększa szybkość reakcji chemicznej.
Zasa... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 229 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_548 | Kinetyka reakcji - zadania, przykłady
Przykład 1: Wpływ stężenia reagentów na szybkość reakcji chemicznej (zewn.)
Ile wyniesie stała szybkości reakcji 1 rzędu \(k_1\), jeżeli po 10 minutach stężenie zmalało z 0,5M do 0,02 M?
Rozwiązanie:
Zgodnie z wyrażeniem: \(ln\frac{[A_t]}{[A_0]} = -kt\)
czyli:\(k=-\left (\frac... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,539 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_549 | Obliczanie wydajności reakcji - zadania, przykłady
Przykład 1:
Pomiędzy kwasem octowym i etanolem w środowisku kwasowym zachodzi następująca reakcja:
\(\ce{CH_3COOH + C_2H_5OH \leftrightarrow CH_3COOC_2H_5 + H_2O}\)
Ile gramów octanu etylu utworzy się w stanie równowagi, jeżeli przereagowały 2 mole kwasu octowego z... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 644 | CC-BY-SA-4.0 | Dominika Święch |
open_agh_chemistry_pl_550 | Wielkości fizyczne
Wielkości fizyczne i ich jednostki
Definicja 1: Wielkość fizyczna
Cecha zjawiska fizycznego, właściwość ciała lub substancji, która może być określona ilościowo na drodze pomiaru.
Obowiązującym obecnie w Polsce układem jednostek jest układ SI, w którym opisane jest siedem jednostek głównych wypro... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 844 | CC-BY-SA-4.0 | Bartosz Grysakowski |
open_agh_chemistry_pl_551 | Dokładność obliczeń
Błąd bezwzględny i względny
Wartości liczbowe dowolnych wielkości wyznaczanych eksperymentalnie zawsze odbiegają w mniejszym lub większym stopniu od wartości rzeczywistych (dokładnych). Na błąd, którym obarczony jest każdy wynik pomiarowy składają się błąd systematyczny, pozostający stały dla dane... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,955 | CC-BY-SA-4.0 | Bartosz Grysakowski |
open_agh_chemistry_pl_552 | Zaokrąglanie liczb przy dodawaniu, odejmowaniu, mnożeniu i dzieleniu
Zaokrąglanie liczb
Zaokrąglanie liczb polega na odcięciu z końca danej liczby cyfr, które przekraczają dokładność jej wyznaczenia. Przy zaokrąglaniu liczb zastosowanie mają następujące reguły:
Jeżeli pierwsza z wykreślanych liczb jest mniejsza niż ... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 3,818 | CC-BY-SA-4.0 | Bartosz Grysakowski |
open_agh_chemistry_pl_553 | Równanie chemiczne
Równanie reakcji chemicznej
Reakcja chemiczna jest procesem, podczas którego zachodzi przemiana substancji chemicznych (substratów) w inne substancje chemiczne (produkty), które różnią się od tych pierwszych właściwościami oraz budową. Jej symboliczną reprezentacją jest równanie reakcji chemicznej ... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 1,446 | CC-BY-SA-4.0 | Bartosz Grysakowski |
open_agh_chemistry_pl_554 | Stechiometria wzorów chemicznych - przykłady obliczeń
Przykład 1: Udział masowy pierwiastków w związku
Oblicz udziały masowe poszczególnych pierwiastków w podanych związkach.
\(\text{NH}_{4}\text{NO}_{3}\)
W próbce czystego \(\text{BaSO}_{4}\) o masie 1 kg.
Ad. 1. Wzór azotanu(V) amonu podaje, że pojedyncza cząste... | open_agh_chemistry_pl | 2026-09-05 | 2018-01-01 | 5,257 | CC-BY-SA-4.0 | Bartosz Grysakowski |
End of preview. Expand in Data Studio
Open AGH Polish chemistry textbooks
Four Polish editions: general chemistry, inorganic chemistry, polymer chemistry, and corrosion/corrosion protection. This is an independent text-only adaptation.
- Snapshot: 2026-09-05
- Module occurrences: 374; unique modules: 374
- Retained records: 370; measured tokens: 564028 (
cl100k_baseproxy) - Characters: 1446015
- License: CC BY-SA 4.0, independently documented in each official EPUB rights page.
- Immutable payload:
07d38bfdb3c9ac961f0aed380195cada1871d53b
Source, attribution and changes
See NOTICE.md, artifacts/books.json and artifacts/attribution.jsonl for the original edition URLs, module authors, institutional credit, book-specific rights XHTML, observed revision labels and hashes. Preserve attribution, original publication links, license links and notices of modifications. The license assertion concerns these four editions, not every repository item. No media binaries are redistributed. Published source HTML snapshots are not de-identified; only the selected text undergoes the documented pattern checks.
Reproduction
Install src/open_agh_requirements.txt. Decompress artifacts/modules.jsonl.gz
into WORK/modules.jsonl; copy artifacts/books.json to WORK/inventory.json and
artifacts/target_audit.json to WORK/target_audit.json. Run:
python src/build_open_agh_pl.py --output WORK build
python src/publish_open_agh_pl.py --output WORK verify
Build is offline and preserves native LaTeX, including chemical notation.
The data replay is deterministic; a new Run has new execution timestamps.
Live acquisition uses discover and fetch in a fresh output directory.
API revisions are observed labels; immutable identity is the recorded byte hash.
QA and limitations
Each discovered unique module has a selection decision. Minimum body length 200 chars; letter ratio >=0.35; reject unbalanced LaTeX delimiters and confidently non-Polish text. All retained text, author attribution and token counts are replayed. Module identity and normalized exact dedup precede seeded MinHashLSH candidates and exact five-word-shingle Jaccard >=0.9. Candidate retrieval is probabilistic.
Media are omitted, so some prose references missing figures. Tables are flattened;
retaining LaTeX and balanced delimiters does not establish equation correctness.
Email/labelled-phone checks are limited, not comprehensive PII de-identification.
The created field is a book publication metadata proxy, not a module creation date.
Embedded citations may remain. Corpus-wide DynaWord exact/near dedup and benchmark
overlap checks remain pending. Test a capped chemistry source share in controlled
ablations; neither textual novelty nor training gains are asserted.
Review artifacts
- artifacts/sample.jsonl: 12 complete deterministic sample records, selected three per book.
- artifacts/attribution.jsonl and decisions.jsonl: record provenance and selection decisions.
- artifacts/books.json and modules.jsonl.gz: source snapshot and official licensing evidence.
- artifacts/checksums.json, stats.json, qa.json, run.json, ontology.json: versioned research evidence.
The Slayer graph separates Objects/Versions, processing and validation Protocols, actual Runs, typed lineage, Evidence, falsifiable Claims, Actors and pending gates. This is a pretraining candidate source, not an uncontaminated benchmark or a stable DynaWord release. The HF train split points only to data/*.parquet.
- Downloads last month
- 28