స్మితా పాటిల్

స్మితా పాటిల్ (జ.17 అక్టోబర్ 1955 – మ.13 డిసెంబర్ 1986) ఒక భారతీయ సినిమా, టెలివిజన్ నటీమణి. ఈమె ఒక దశాబ్దకాలంలో 80కి పైగా  హిందీ, మరాఠీ సినిమాలలో నటించింది. ఈ సమయంలో  ఈమెకు రెండు భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు ఒక ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్ లభించాయి. భారత ప్రభుత్వం ఈమెను 1985లో పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.

ఈమె నటిగా మాత్రమే కాక ఒక స్త్రీవాద ఉద్యమకారిణిగా కూడా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షించింది. ఈమె స్త్రీల సమస్యల పరిష్కారం పట్ల, వారి అభ్యున్నతి పట్ల నిబద్ధురాలై పనిచేసింది. సినిమాలలో భారతీయ సమాజంలోని సాంప్రదాయ స్త్రీల పాత్రలను పోషించి నాగరిక వాతావరణంలో మధ్య తరగతి స్త్రీలలో కలిగే మార్పులను, వారి లైంగిక భావనలను తన నటన ద్వారా చర్చించింది.  "Reminiscing About Smita Patil"

ఈమె సినీ నటుడు రాజ్ బబ్బర్‌ను పెళ్ళాడింది.  ఈమె 1986 డిసెంబర్ 13న తన 31వ యేట కాన్పు వల్ల కలిగిన సంక్లిష్టత కారణంగా మరణించింది. ఈమె మరణానంతరం ఈమె నటించిన సినిమాలు సుమారు పది విడుదలయ్యాయి. ఈమె కుమారుడు ప్రతీక్ బబ్బర్ 2008లో సినీనటుడిగా రంగప్రవేశం చేశాడు. 
ప్రారంభ జీవితం
ఈమె పూనాలోhttp://www.sscnet.ucla.edu/southasia/Culture/Cinema/Smita.html ఒక మరాఠా కుటుంబంలో జన్మించింది. ఈమె తండ్రి శివాజీరావు గిరిధర్ పాటిల్ మహాష్ట్రకు చెందిన ఒక రాజకీయ నాయకుడు. తల్లి విద్యాతాయి పాటిల్ ఒక సామాజిక సేవకురాలు. ఈమె పూనాలోని రేణుకా స్వరూప్ మెమోరియల్ హైస్కూలులో చదివింది.

ఈమె తొలిసారి 1970లో దూరదర్శన్ లో వార్తలు చదవడం ద్వారా కెమెరా ముందు నిలబడింది. ఈమె పూనాలోని ఫిల్మ్‌ అండ్ టెలివిజన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో నటనలో డిగ్రీని పొంది శ్యాం బెనగల్  చిత్రం "చరణ్‌దాస్ చోర్" తో సినిమారంగంలోకి అడుగిడింది (1975).

వృత్తి
స్మితా పాటిల్ ప్రధాన స్రవంతిలోని అనేక సినిమాలలో నటించడంతో పాటు సమాంతర సినిమాలలో నటించిన అగ్రనాయికల కోవలో చేరింది.
 ఈమె మంతన్ (1977), భూమిక (1977), ఆక్రోష్ (1980), చక్ర (1981), చిదంబరం (1985) , మిర్చ్ మసాలా (1985) మొదలైన సినిమాలలో ఎన్నదగిన పాత్రలను వేసింది.

ఈమె షబానా అజ్మీ తరానికి చెందిన నటి. ఆమె మాదిరి ఈమె స్మితా పాటిల్ కూడా విప్లవ రాజకీయ సినిమాలలో నటించింది. ఆర్ట్ సినిమాలు లేదా సమాంతర సినిమాలుగా పిలువబడే చిత్రాలలో ఈమె శ్యాం బెనగల్, గోవింద్ నిహలాని, సత్యజిత్ రే, జి.అరవిందన్, మృణాల్ సేన్ వంటి దర్శకుల వద్ద పనిచేసింది. ఈమె దూరదర్శన్‌లో న్యూస్ రీడర్‌గా కూడా పనిచేసింది. శ్యాం బెనగల్ ఈమెను ఒక ఫోటోగ్రాఫర్‌గా కూడా గుర్తించాడు."Indian Cinema - Smita Patil", SSCnet UCLA

1984లో ఈమె మాంట్రియల్ వరల్డ్ ఫిలిం ఫెస్టివల్‌లో జ్యూరీ సభ్యురాలిగా వ్యవహరించింది.
కేతన్ మెహతా 1987లో తీసిన "మిర్చ్ మసాలా" చిత్రంలో ఈమె నటనను ఫోర్బ్స్ పత్రిక "భారత సినిమాలలో 25 అత్యున్నత నట ప్రదర్శనల" జాబితాలో చేర్చింది.

వ్యక్తిగత జీవితం
ఈమె సినీ నటుడు రాజ్ బబ్బర్ తో ప్రేమాయణ కొనసాగించడం ఆమె అభిమానులు, ప్రసార మాధ్యమాల నుండి తీవ్ర విమర్శలకు దారితీసింది. రాజ్ బబ్బర్ తన భార్య నదీరా బబ్బర్‌ను వదిలివేసి ఈమెను వివాహం చేసుకున్నాడు.

మరణం
ఈమె ప్రతీక్ బబ్బర్‌ను కన్న తరువాత రెండు వారాల తరువాత కాన్పు వల్ల కలిగిన అనారోగ్య సమస్యల కారణంగా 1986, డిసెంబర్ 13న మరణించింది.

అవార్డులు
 Award  Film  Character  Year  Result  Notesజాతీయ ఉత్తమ నటి పురస్కారం  భూమిక  ఉష/ఊర్వశి డాల్వి  1977    చక్ర  అమ్మ  1980   ఉత్తమనటిగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారం  జైత్ రే జైత్  చింధీ  1978    మరాఠీ సినిమా భూమిక  ఉష/ఊర్వశి డాల్వి  1978    ఉంబర్తా  సులభా మహాజన్  1981    మరాఠీ సినిమా చక్ర  అమ్మ  1982    బజార్  నజ్మా  1983    ఆజ్ కీ ఆవాజ్  రజనీ దేశ్‌ముఖ్  1985   ఉత్తమ సహాయనటిగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారం  అర్థ్  కవితా సన్యాల్  1984    మండీ  జీనత్  1984   పద్మశ్రీ, భారత ప్రభుత్వం చే పౌర పురస్కారం  1985  

 సినిమాలు 
 సంవత్సరం  సినిమా  పాత్ర  ఇతర వివరాలు1974మేరే సాత్ చల్గీత1974సామ్నాకమ్లీ మరాఠీ సినిమా1975నిశాంత్రుక్మిణి1975చరణ్‌దాస్ చోర్రాకుమారి1976మంతన్బిందు1977భూమిక ఊర్వశి డాల్విజాతీయ ఉత్తమనటి పురస్కారం1977జైత్ రే జైత్Marathi Cinema Databaseచిందీమరాఠీ సినిమా  25వ జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ఉత్తమ మరాఠీ చిత్రంగా రాష్ట్రపతి రజిత పతకం1977సాల్ సోల్వన్ ఛడ్‌యాపింకీపంజాబీ సినిమా1978కొందూరా / అనుగ్రహంపార్వతి హిందీ / తెలుగు సినిమా1978గమన్ఖైరమ్‌ హుసేన్1978సర్వసాక్షిసుజాతమరాఠీ సినిమా1980భవానీ భవైఉజాన్గుజరాతీ సినిమా1980ఆక్రోష్నాగి లాహన్య1980ఆల్బర్ట్ పింటో కో గుస్సా క్యో ఆతాహైజోన్1980ది నక్సలైట్స్అజిత1980 అన్వేషణె రేవతి కన్నడ సినిమా1981చక్రఅమ్మఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమనటి పురస్కారం, జాతీయ ఉత్తమనటి పురస్కారం1981సద్గతిఝరియాటెలి ఫిలిం1981తజుర్బా1982అర్థ్కవితా సన్యాల్1982బద్లేకీ ఆగ్ బిజిలీ1982బజార్నజ్మా1982భీగీ పల్కె శాంతి1982దర్ద్ కా రిస్తాడా.అనూరాధ1982దిల్ ఏ నాదాన్ షీలా1982నమక్ హలాల్పూనమ్‌1982శక్తిరోమా దేవి1982సితమ్మీనాక్షి1982సుబాహ్మరాఠీ సినిమా ఉంబర్తాకు హిందీ డబ్బింగ్1982ఉంబర్తాసులభా మహాజన్మరాఠీ సినిమా, హిందీలోనికి 'సుబాహ్' అనే పేరుతో డబ్బింగ్ చేయబడింది. ఉత్తమ నటిగా మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి చిత్రపథ్ పురస్కారం.1983మండీజీనత్1983ఘుంగ్రూకేసర్ బాయి1983అర్ధ్ సత్యJyotsna Gokhale1983ఖయామత్శశి1983హాద్సాఆశా1983చట్‌పటి1984ఆజ్ కీ రజనీ దేశ్‌ముఖ్1984రావణ్ గంగా1984పేట్ ప్యార్ ఔర్ పాప్1984మేరా దోస్త్ మేరా దుష్మన్లల్లీ1984తరంగ్ జానకి1984శపథ్ శాంతి1984కానూన్ మేరీ ముఠ్ఠీమే1984గిద్ద్ హనుమి1984ఆనంద్ ఔర్ ఆనంద్ కిరణ్1984ఫరిస్తా కాశీబాయ్1984హమ్‌ దో హమారే దో1984కసమ్‌ పైదా కర్నే వాలే కీ ఆరతి1985చిదంబరంశివగామిమలయాళం సినిమా1985గులామీసుమిత్ర సుల్తాన్ సింగ్1985దేబాషిషుసీతబెంగాలీ సినిమా1985ఆఖిర్ క్యో?నిషా1985మేరా ఘర్ మేరే బచ్చేగీతా భార్గవ్1985జవాబ్రజని / రాధా గుప్తా / ఫ్రెడీ మార్టిస్/ సల్మా హుసేన్1986ఆప్ కే సాథ్గంగా1986అమృత్కమలా శ్రీవాత్సవ్1986దిల్‌వాలాసుమిత్రాదేవి1986దెహ్లీజ్దీప1986అంగారేఆర్తి వర్మ1986కాంచ్ కి దీవార్ నిషా1986అనోఖా రిస్తాడా.ప్రమీలా1986తీస్రా కినారా1987మిర్చ్ మసాలాసోన్‌బాయి1987డ్యాన్స్ డ్యాన్స్రాధ1987టికానాశశి గోయల్1987సూత్రధార్ప్రేరణ1987ఇన్‌సానియత్ కే దుష్మన్లక్ష్మీనాథ్1987అహ్సాన్1987రాహీ రానో/సంధ్య1987నజ్రానాముక్తా1987ఆవామ్డా.షబ్నమ్‌1987షేర్ శివాజీ1988వారిస్పరమ్‌జీత్1988హమ్‌ ఫరిస్తే నహీఁRoma1988ఆకర్షణ్ -ప్రత్యేక పాత్ర1989గలియోంకా బాద్‌షాతులసి

ప్రభుత్వ గుర్తింపు

2012లో ఈమె గౌరవార్థం " స్మితా పాటిల్ డాక్యుమెంటరీ అండ్ షార్ట్ ఫిలిం ఫెస్టివల్" నిర్వహించారు.

2013, మే 3వ తేదీన భారత ప్రభుత్వం తపాలా శాఖవారు భారతీయ సినిమా శతాబ్ది ఉత్సవాల సందర్భంగా ఈమె గౌరవార్థం ఒక స్మారక తపాలాబిళ్ల విడుదల చేసింది.

మూలాలు

బయటి లింకులు

Raw stock, rare appeal: Smita Patil Rediff.com

వర్గం:1955 జననాలు
వర్గం:1986 మరణాలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:మరాఠీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:మరాఠీ వ్యక్తులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
వర్గం:గుజరాతీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
వర్గం:ముంబై విశ్వవిద్యాలయం పూర్వవిద్యార్థులు
వర్గం:మరాఠీ రంగస్థల కళాకారులు