మున్నేశ్వరం దేవాలయం

మున్నేశ్వరం దేవాలయం  శ్రీలంకలోని ఒక ముఖ్యమైన ప్రాంతీయ హిందూ దేవాలయ సముదాయం.  ఇది కనీసం 1000 CE నుండి ఉనికిలో ఉంది, అయితే ఆలయం చుట్టూ ఉన్న పురాణాలు ప్రసిద్ధ భారతీయ ఇతిహాసం రామాయణం, దాని పురాణ హీరో-రాజు రాముడితో అనుబంధించబడ్డాయి. ఈ ప్రాంతంలో శివునికి అంకితం చేయబడిన పురాతన పంచ ఈశ్వరములలో ఈ ఆలయం ఒకటి.
ఆలయ సముదాయం బౌద్ధ దేవాలయంతో సహా ఐదు దేవాలయాల సమాహారం. శివునికి  అంకితం చేయబడిన కేంద్ర ఆలయం అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైనది, అతి పెద్దది, హిందువులలో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇతర దేవాలయాలు గణేశుడు, అయ్యనార్, కాళికి అంకితం చేయబడ్డాయి.  కాళీ దేవాలయం బౌద్ధులకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది, వారు ఈ సముదాయాన్ని తరచుగా సందర్శించేవారు. 19వ శతాబ్దానికి తర్వాత, ఈ సముదాయంలోని అన్ని దేవాలయాల భక్తులు మెజారిటీ సింహళ బౌద్ధ జాతికి చెందినవారు.  అయ్యనాయక, బౌద్ధ దేవాలయం మినహా ఆలయాలు మైనారిటీ హిందూ తమిళులకు చెందిన కుటుంబాలచే నిర్వహించబడుతున్నాయి. ఈ దేవాలయం మున్నేశ్వరంలో ఉంది. ఇది సింహళం, తమిళం మిశ్రమ జనాభా కలిగిన గ్రామం. ఇది పుత్తలం జిల్లాలోని చారిత్రాత్మక దేమల పట్టువ ("తమిళ విభాగం") ప్రాంతంలో ఉంది.
చరిత్ర
thumb|right|ఈ లింగం పోర్చుగీసు వారిచే ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేయడానికి ముందు రోజుల నుండి మిగిలి ఉన్న కొన్ని విగ్రహాలలో ఒకటి.
మున్నేశ్వరం ఆలయం మున్నేశ్వరం గ్రామంలో ఉంది. ఇది మున్నేశ్వరం పట్టువ ("మున్నేశ్వరం డివిజన్") అని పిలువబడే మధ్యయుగ పరిపాలనా విభాగంలో నివసించే ప్రజల ఆధ్యాత్మిక, మతపరమైన జీవితానికి కేంద్రంగా ఉంది.  ఆలయ ఉనికిలో చాలా వరకు, మున్నేశ్వరం పట్టువలో 60కి పైగా గ్రామాలు ఉన్నాయి. వాటికి మరదంకులమ రాజకీయ నాయకత్వాన్ని అందించింది. పట్టువ సింహళీయ రాజ్యాలకు లోబడి పాక్షిక-స్వతంత్ర తమిళ అధిపతులచే పాలించబడిన దేమల పట్టువ అని పిలువబడే మరింత పెద్ద మధ్యయుగ విభాగానికి చెందినది. 
పునర్నిర్మాణం, విధ్వంసం
పునర్నిర్మాణం
కొట్టే రాజ్య రాజు పరాక్రక్రమ బహువి (1412/1415–1467) మంజూరు చేసిన మంజూరులో ఆలయం మొట్టమొదటి పునర్నిర్మాణం నమోదు చేయబడింది. సంస్కృతంలో గ్రంథ లిపిలో మంజూరు చేయబడింది.  తన ముప్పై ఎనిమిదవ పాలన సంవత్సరంలో (1450 లేదా 1453) అతను ఆలయ ప్రధాన పూజారి విజయసమాగవ పండిత (ఆర్)ని పిలిపించి, శివాలయానికి చెందిన భూములను తిరిగి ధృవీకరించాడు.

విధ్వంసం
పోర్చుగీస్, 1505లో శ్రీలంకకు వచ్చిన తర్వాత, బలవంతంగా మతమార్పిడి. ద్వీపం చుట్టూ ఉన్న అనేక బౌద్ధ , హిందూ దేవాలయాలను నాశనం చేసే ప్రచారాన్ని ప్రారంభించారు.  వారు నేలమాళిగను మినహాయించి 1578 CEలో మున్నేశ్వరం ఆలయాన్ని పూర్తిగా ధ్వంసం చేశారు. భవనం  ప్రధాన భాగాన్ని రోమన్ కాథలిక్ ప్రార్థనా మందిరంగా ఉపయోగించారు.  పీఠాధిపతిని నాశనం చేయడానికి ఇనుప కడ్డీలను ఉపయోగించినట్లు జెస్యూట్‌లు నమోదు చేశారు.

పురాణాలు
దేవాలయానికి సంబంధించిన చాలా పురాణాలు నాటివి కావు. వివిధ మత, జాతి సమూహాలతో కూడా మారుతూ ఉంటాయి.  పురాణాలలో ఒకటి ఆలయ సృష్టికి సంబంధించినది, మరొకటి వివిధ పునర్నిర్మాణ ప్రయత్నాలకు సంబంధించినది. హిందూ తమిళులకు, మున్నేశ్వరం ఆలయం ప్రధానంగా శివాలయం.  ఒక తమిళ పురాణం ప్రకారం, ఈ ఆలయం రామాయణ ఇతిహాసం హీరో అయిన అయోధ్య (భారతదేశంలో) రాజు రాముడు, లంక రాక్షస-రాజు రావణుడితో (శ్రీలంకతో గుర్తించబడింది) యుద్ధం తర్వాత శివుడిని ప్రార్థించిన ప్రదేశంలో ఉంది.

ఆధునిక దేవాలయం
1830లో ఆలయ ఉత్సవం చుట్టుపక్కల ఉన్న పట్టువా నుండి వేలాది మంది ప్రజలను ఆకర్షించిందని నమోదు చేయబడింది, అయితే 1870ల నాటికి ఆలయం మళ్లీ పాడుబడిపోయింది. వివిధ కారణాల వల్ల పట్టువడు జనాభా తగ్గిపోవడం, జీవనాధారమైన వ్యవసాయం నుండి వరి భూమిని తోటలుగా మార్చడం ఒక కారణం.

కాళీ ఆరాధన కేంద్రం
thumb|మున్నేశ్వరం ఆలయంలోని ప్యానెల్ వ్యూ, దేవత దుర్గా.
మానవ శాస్త్రవేత్తలు రిచర్డ్ గోంబ్రిచ్, గణనాథ్ ఒబేసేకెరె ప్రకారం, కాళీ ఆరాధన దక్షిణ భారతదేశం మీదుగా శ్రీలంకకు చేరుకుంది.

పండుగలు
thumb|right|ఆలయ ఉత్సవాల్లో భాగంగా ఊరేగింపులో దేవతల చిత్రాలను తీసుకువెళుతున్న రథం.
మున్నేశ్వరం ఆలయం నవరాత్రి , శివరాత్రి కార్యక్రమాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.  నవరాత్రి తొమ్మిది రోజుల పాటు కొనసాగుతుంది. అధిష్టానం దేవత వివిధ అంశాలకు,శివరాత్రి శివునికి అంకితం చేయబడింది. ఈ రెండు విధులు ప్రధానంగా హిందువులను ఆలయానికి ఆకర్షిస్తాయి.

మూలాలు

వర్గం:దేవాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు, శ్రీ లంక