వేణు చితాలే

వేణు దత్తాత్రేయ చితాలే, లీలా గణేష్ ఖరే (28 డిసెంబర్ 1912 - 1 జనవరి 1995) ఒక భారతీయ రచయిత, బిబిసి రేడియో బ్రాడ్ కాస్టర్, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో జార్జ్ ఆర్వెల్ కు కార్యదర్శి.

భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్లో జన్మించిన చితాలే 1934 నుండి 1947 చివరి వరకు ఇంగ్లాండ్లో ఉన్నారు. 1940 లో, ఆక్స్ఫర్డ్లోని స్థానిక వైమానిక దాడుల జాగ్రత్త విభాగంలో స్వచ్ఛంద సేవలో సహాయపడిన తరువాత, ఆమె అప్పటి బిబిసి రేడియో టాక్స్ ప్రొడ్యూసర్ అయిన ఆర్వెల్తో కలిసి పనిచేయడానికి లండన్కు వెళ్లారు. ఆమె  బీబీసి ఈస్టర్న్ సర్వీస్ భారతదేశ విభాగానికి బ్రాడ్ కాస్టర్ అయింది, అక్కడ ఆమె వార్తలను చదివి మరాఠీలో వంటకాలను అందించింది,, బిబిసి హోమ్ సర్వీస్, ఇక్కడ ఆమె మాంసం రేషన్, తక్కువ సరఫరాలో ఉన్న సమయంలో బ్రిటిష్ శ్రోతలకు శాఖాహార వంట నేర్పింది.

1944 ప్రాంతంలో, చితాలే లండన్ లో జరిగిన ఇండియా లీగ్ లో కృష్ణ మీనన్ వద్ద పనిచేయడం ప్రారంభించింది. 1947 చివరిలో, భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, ఆమె అక్కడకు తిరిగి వచ్చి, భారత విభజన తరువాత ఢిల్లీలో ఏర్పాటు చేసిన శరణార్థి శిబిరాల్లో విజయ లక్ష్మి పండిట్కు సహాయం చేసింది. ఆమె మొదటి నవల ఇన్ ట్రాన్సిట్ 1950 లో ప్రచురించబడింది.

మరాఠీలో విజయదేవ్ రచించిన సఖే సోయరే అనే పుస్తకంలో చితాలే జీవితం ఒక అధ్యాయంలో నమోదు చేయబడింది. 2017లో బీబీసీ ఆమె గురించి ఓ వీడియోను రూపొందించింది.

 ప్రారంభ జీవితం, విద్య 
వేణు చితాలే ప్రస్తుత మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్ లోని షిరోల్ లో జన్మించింది. ఆమె పుట్టిన తేదీ 1939 ఇంగ్లాండ్ అండ్ వేల్స్ రిజిస్టర్లో 28 డిసెంబర్ 1910 గా, సాహిత్య అకాడమీ హూస్ హూ ఆఫ్ ఇండియన్ రైటర్స్ (1961) లో 1912 గా ఇవ్వబడింది. ఏడుగురు సంతానంలో ఆమె రెండవ చిన్నది, ఆమె తల్లిదండ్రులిద్దరూ మరణించిన తరువాత ఆమె పెద్ద తోబుట్టువులచే పెంచబడింది. పూణేలోని పురాతన బాలికల పాఠశాలలలో ఒకటైన హుజుర్పగకు చదివిన తరువాత, ఆమె ముంబైలోని గాందేవి జిల్లాలోని సెయింట్ కొలంబా హైస్కూల్లో చేరారు, తరువాత ముంబైలోని విల్సన్ కళాశాలలో ప్రవేశం పొందారు. అక్కడ ఆమె ఆఫ్రికన్ టీచర్ జోహన్నా అడ్రియానా క్వింటా డు ప్రీజ్ ను కలుసుకుంది, ఆమె నాటకరంగంపై చితాలే ఆసక్తికి ముగ్ధురాలైపోయింది.

చితాలే వివాహం చేసుకుంటే కుటుంబ సమస్యలు వస్తాయని ఒక జ్యోతిష్కుడు అంచనా వేయడంతో చితాలే, డు ప్రీజ్ కలిసి ఇంగ్లాండ్ వెళ్లారు. తరువాత ఆమె యూనివర్శిటీ కాలేజ్ లండన్ లో ప్రవేశించింది, అక్కడ ఆమె 1934 లో మాంటిస్సోరి అభ్యాస పద్ధతులను అధ్యయనం చేసింది. 1939 లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభంలో, వారిద్దరూ ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నారు; డు ప్రీజ్ జర్నలిజం చదువుతుండగా చితాలే ఎక్స్ టర్నల్ స్టూడెంట్ గా రిజిస్టర్ చేసుకుంది. అక్కడ, ఆమె స్థానిక ఎయిర్ రైడ్ జాగ్రత్తల యూనిట్లో స్వచ్ఛందంగా పనిచేసింది, అక్కడ బాంబు దాడుల గురించి స్థానికులను అప్రమత్తం చేయడం, సహాయక చర్యలలో సహాయపడటం ఆమె పాత్ర.

 తొలి ఎదుగుదల 

 బీబీసి రేడియో 
alt=Refer to caption|thumb| బీబీసి బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ హౌస్ (1930ల చివరలో)
1940లో, జెడ్.ఎ. బుఖారీ అభ్యర్థన మేరకు, బిబిసి రేడియో ఈస్టర్న్ సర్వీస్ ఇండియా విభాగంలో బిబిసి చర్చల నిర్మాత జార్జ్ ఆర్వెల్ కార్యదర్శిగా చితాలే తన వృత్తిని ప్రారంభించారు. అక్కడ, ఆమె సమకాలికులలో ఉనా మార్సన్, ముల్క్ రాజ్ ఆనంద్, బాల్రాజ్ సాహ్ని, కపుర్తలా యువరాణి ఇందిర ఉన్నారు. ప్రతి నెలా ఆమె ఒక ప్రోగ్రామ్ ప్రివ్యూ వ్రాసి, డెలివరీ చేసింది, దీనిని ఆర్వెల్ ఎడిట్ చేశాడు, తన మాతృభాష అయిన మరాఠీలో అనువదించిన స్క్రిప్ట్ లను క్రమం తప్పకుండా చదివి వినిపించింది.

1941 లో, "యుద్ధకాలంలో వంటగది: మాంసం లేకుండా చేయడానికి కొన్ని సూచనలు" అనే ఒక కార్యక్రమంలో, చితాలే సాసేజ్, గుజ్జుకు శాకాహారి ప్రత్యామ్నాయం గురించి తన సూచనను ఇచ్చింది, పదార్థాలు, ఇంధనం పరిమిత లభ్యతతో బ్రిటన్లో ఒక భారతీయ గృహిణి ఏమి చేయగలదని ఆమె భావించిందో చెప్పింది; మరొకదానిలో, ఆమె "రుచికరమైన కూరల" గురించి మాట్లాడింది. 1942లో ఆమె బిబిసి హోమ్ సర్వీస్ లో బ్లెయిర్ ఇన్ ది కిచెన్ సిరీస్ కు సహాయం చేయమని కోరుతూ ఆర్వెల్ భార్య ఎలీన్ బ్లెయిర్ ను సంప్రదించింది. ది కిచెన్ ఫ్రంట్ అనే కుకింగ్ సిరీస్ గురించి చితాలే ఒక బ్రిటిష్ ప్రేక్షకులతో మాట్లాడింది, మాంసం రేషన్ చేయబడుతున్న సమయంలో శ్రోతలకు శాఖాహార వంట నేర్పించింది. అంతేకాకుండా ఇన్ యువర్ కిచెన్ అనే కార్యక్రమంలో ఆమె భారతదేశంలోని భారతీయులకు వంటకాలను ప్రసారం చేసింది.

1943 లో, చితాలే యూరోపియన్ శరణార్థుల పిల్లల ప్రదర్శనపై ఇ.ఎం.ఫోర్స్టర్స్, రిచీ కాల్డర్స్, సెడ్రిక్ డోవర్స్, హ్సియావో చియెన్ పుస్తకం టాకింగ్ టు ఇండియాలలో అధ్యాయాన్ని అందించింది. భారతీయ శ్రోతల్లో ఆమె ఎంత పాపులర్ అయ్యారో 1943లో అస్పష్టమైన భారతీయ కార్యక్రమాల నివేదికలో పొందుపరిచారు. బిబిసి నిర్మాత ట్రెవర్ హిల్ తరువాత తన జ్ఞాపకాలు ఓవర్ ది ఎయిర్ వేవ్స్ లో, 200 ఆక్స్ ఫర్డ్ స్ట్రీట్ లో బిబిసి ఓవర్సీస్ సర్వీసెస్ తో తన ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో, అతను ఇంకా టీనేజ్ లో ఉన్నప్పుడు "నాకు బాగా తెలిసిన, ఆనందించిన వ్యక్తి పూనాకు చెందిన ఒక చిన్న, ఉల్లాసకరమైన భారతీయ యువతి వేణు చితాలే. ఆమె అందంగా ఎంబ్రాయిడరీ చేసిన చీర, ఆమె దేశ మహిళల చీరలు యుద్ధకాలపు భవనానికి, చెత్త స్టూడియోలకు అద్భుతమైన రంగులను అందించాయి ".మరాఠీ అర్థంకాని ఆయన ఒకసారి ఆమె ప్రసారాన్ని చివరి నుంచి మొదటి వరకు ఆలపించారు. చితాలేపై రాసిన సెజల్ సుతారియా ప్రకారం, ఆమె కార్యక్రమాలు "రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో బిబిసి నియమించిన భారతీయులు పరస్పర విరుద్ధమైన అవసరాలను ఎలా ఎదుర్కొన్నారో వివరిస్తాయి- యుద్ధం సమయంలో బ్రిటన్తో తమ సంఘీభావాన్ని స్థాపించడానికి, అదే సమయంలో బ్రిటిష్ నుండి భారత స్వాతంత్ర్యం పట్ల వారి విధేయతను కొనసాగించారు".

 ఇండియా లీగ్ 
1944 ప్రాంతంలో, చితాలే లండన్ లో జరిగిన ఇండియా లీగ్ లో కృష్ణ మీనన్ వద్ద పనిచేయడం ప్రారంభించింది. అక్కడ ఆమెకు విజయ లక్ష్మి పండిట్ తో పరిచయం ఏర్పడింది. ఆ సమయంలో ఇతర సభ్యులలో భికూ బాట్లీవాలా, ఎల్లెన్ విల్కిన్సన్, అనూరిన్ బెవాన్ ఉన్నారు. ఆసియాటిక్ సొసైటీ సభ్యురాలిగా కూడా ఎన్నికయ్యారు.

1945 డిసెంబరు 28 నుంచి 1946 జనవరి 1 వరకు హైదరాబాద్ లో జరిగిన పద్దెనిమిదవ అఖిల భారత మహిళా మహాసభలకు హాజరయ్యేందుకు ఆమె భారతదేశాన్ని సందర్శించారు. అక్కడ సరోజినీ నాయుడు ఆమెను పరిచయం చేసి ఇంగ్లండులో తనకు భారతదేశం పట్ల ఉన్న కొద్దిపాటి ఆసక్తి గురించి చెప్పింది. మరింత ఐక్యతను ప్రోత్సహించడానికి సాధ్యమైనన్ని ఎక్కువ భారతీయ భాషలను నేర్చుకోవాలని ఆమె భారతీయులకు సూచించారు. తరువాత చితాలే ఇంగ్లాండులో గడిపిన సమయాన్ని ఇలా గుర్తుచేసుకుంది:నేను ఇంగ్లాండులో పద్నాలుగేళ్ళు ఉన్నాను, నా జీవితంలో పద్నాలుగు అమూల్యమైన యవ్వన ఆరోగ్య సంవత్సరాలు. అందమైన పూలతో నిండిన, అద్భుతమైన పుస్తకాలతో నిండిన కుటీరంలో నేను నివసించాను... నేను గింజలు, పండ్లు, ఏ వేగవంతమైన ప్రకృతి వైద్యుడు సూచించగల అత్యంత రుచికరమైన ఆకుకూరలు, కూరగాయలను తిన్నాను. ఆదర్శాల కోసం జీవించిన ఆంగ్ల మిత్రులతో కలిసి నేను ఈ పని చేశాను, వారు వినయంగా ఉన్నారా లేదా ఉన్నతంగా ఉన్నారా అనేది ముఖ్యం కాదు.

 తర్వాత కెరీర్ 
చితాలే 1947 డిసెంబరు 4 న లివర్పూల్ నుండి బొంబాయికి ఆస్ట్రేలియా ఆర్ఎంఎస్ ఎంప్రెస్ లో బయలుదేరాడు. ఆ సంవత్సరం ఆమె భారతదేశ విభజన తరువాత ఢిల్లీలో ఏర్పాటు చేసిన శిబిరాల్లో శరణార్థ మహిళలు, పిల్లలతో పండిట్ కు సహాయం చేసింది.

ఆమె తన మొదటి నవల ఇన్ ట్రాన్సిట్ ను 1950 లో ప్రచురించింది, ఇది అంతర్యుద్ధ సంవత్సరాలలో ఒక భారతీయ కుటుంబం మూడు తరాల గురించి. ఆనంద్ ముందుమాట రాశారు. అదే సంవత్సరం, ఆమె చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్ అయిన గణేష్ ఖరేను వివాహం చేసుకుంది, లీలా గణేష్ ఖరేగా ప్రసిద్ధి చెందింది. వీరికి నందిని ఆప్టే అనే కుమార్తె ఉంది. 1951 ఫిబ్రవరిలో బొంబాయిలో ప్రచురణకర్త హింద్ కితాబ్స్ రిసెప్షన్ జరిగింది, అక్కడ బొంబాయి ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఎం.సి.చాగ్లా చితాలేను పరిచయం చేశారు. ఆమె నవశక్తి అనే మరాఠీ వార్తాపత్రికకు కూడా రాసింది, అప్పుడప్పుడు ఆల్ ఇండియా రేడియోలో మాట్లాడేది. 1993లో 'వీనూ' అనే కలంపేరుతో అజ్ఞాతవాసి అనే మరో పుస్తకాన్ని వెలువరించారు.

 మరణం, వారసత్వం 
చితాలే 1995 జనవరి 1 న 82 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించింది . విజయ దేవ్ మరాఠీలో రచించిన సఖే సోయరే అనే పుస్తకంలో ఆమె జీవితం ఒక అధ్యాయంలో నమోదు చేయబడింది. 2017లో బీబీసీ ఆమె గురించి ఓ వీడియోను రూపొందించింది. డిసెంబర్ 28, 2023న ఆమె 111వ జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకుని గూగుల్ డూడుల్ను రూపొందించారు.

 ప్రస్తావనలు 

వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ మహిళా రచయితలు
వర్గం:1995 మరణాలు
వర్గం:1910 జననాలు