బి.ఎల్.కె. సోమయాజులు

భమిడిపాటి లక్ష్మీధర కనకాద్రి సోమయాజులు (1937-2016) ఒక భారతీయ జియోకెమిస్ట్ , అహ్మదాబాద్ ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీలో సిఎస్ఐఆర్ ఎమెరిటస్ సైంటిస్ట్. అతను పురాతన , సమకాలీన సముద్ర ప్రక్రియలపై తన అధ్యయనాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు, నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియా,జియోలాజికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా, ఇండియన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్, అమెరికన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్,యూరోపియన్ అసోసియేషన్ ఫర్ జియోకెమిస్ట్రీ, ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ , ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ వంటి అనేక సైన్స్ సొసైటీలకు ఎన్నికైన ఫెలోగా ఉన్నాడు.  శాస్త్రీయ పరిశోధన కోసం భారత ప్రభుత్వ అత్యున్నత సంస్థ అయిన కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ 1978 లో భూమి, వాతావరణం, మహాసముద్రం , ప్లానెటరీ సైన్సెస్కు చేసిన కృషికి అత్యున్నత భారతీయ సైన్స్ పురస్కారాలలో ఒకటైన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ ప్రైజ్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీని ప్రదానం చేసింది. 

 జీవితచరిత్ర 
thumb|235px|left|భౌతిక పరిశోధన ప్రయోగశాల
1937 మార్చి 5న దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన విశాఖపట్నంలో జన్మించిన బి.ఎల్.కె.సోమయాజులు 1956లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుంచి గ్రాడ్యుయేషన్ (బీఎస్సీ ఆనర్స్) పూర్తి చేశారు. తరువాత, అతను బార్క్ ట్రైనింగ్ స్కూల్లో చేరాడు, అదే సమయంలో బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయంలో డాక్టరేట్ విద్యను అభ్యసించడానికి చేరాడు.తన పిహెచ్డి అధ్యయనాల సమయంలో, అతను టాటా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ (టిఐఎఫ్ఆర్) కు మారాడు, స్క్రిప్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫీలో మూడు సంవత్సరాలు పనిచేశాడు, తరువాత 1969 లో బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి పిహెచ్డి పొందాడు. అతని పోస్ట్-డాక్టోరల్ పని కూడా స్క్రిప్స్ ఇన్స్టిట్యూషన్లో ఉంది, భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, అతను 1972 లో ఓషనోగ్రఫీ అండ్ క్లైమేట్ స్టడీస్ ఏరియా, ఎర్త్ సైన్సెస్, సోలార్ సిస్టమ్ డివిజన్ ఆఫ్ ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ (పిఆర్ఎల్) లో చేరాడు. అతను 1997 లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు తన కెరీర్ మొత్తం సంస్థకు సేవలందించాడు, పదవీ విరమణ తర్వాత, అతను గౌరవ ప్రొఫెసర్ గా, సిఎస్ఐఆర్ ఎమెరిటస్ సైంటిస్ట్ గా పిఆర్ఎల్ తో తన అనుబంధాన్ని కొనసాగిస్తున్నాడు.

 లెగసీ 
సోమయాజులు మహాసముద్రాలలో భౌతిక-రసాయన ప్రతిచర్యలు, నీటి-అవక్షేప ఇంటర్ఫేస్ పై విస్తృతమైన పరిశోధనలు చేశారు, మాంగనీస్ నోడ్యూల్స్ పెరుగుదల రేటును నిర్ధారించడానికి అణు పద్ధతులు, సముద్ర జలాల అడ్వెక్షన్-డిఫ్యూషన్ మిశ్రమం, కాస్మిక్ కిరణాలు ఉత్పత్తి చేసిన 32ఎస్ఐ, 10 బి వంటి అనేక పరిశోధనా పద్ధతులను అభివృద్ధి చేశారు. నీరు. మాంగనీస్ నోడ్యూల్స్ పై బెరీలియం-10 అధ్యయనాలు నిర్వహించాడు, ఇది నోడ్యూల్స్ నెమ్మదిగా పెరుగుదల రేటును స్థాపించడంలో సహాయపడింది.అతని పరిశోధనలు ది ఇండియన్ హ్యూమన్ హెరిటేజ్ అనే పుస్తకంలో అధ్యాయంగా నమోదు చేయబడ్డాయి,అనేక పీర్-రివ్యూడ్ వ్యాసాలుగా, ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ వ్యాస భాండాగారం వాటిలో 100 జాబితా చేసింది. 1990 లో ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ప్రచురించిన ఫ్రం మాంటిల్ టు మీటియోరైట్స్: ఎ గార్లాండ్ ఆఫ్ పర్స్పెక్టివ్స్ - ఎ ఫెస్ట్ స్క్రిఫ్ట్ ఫర్ దేవేంద్ర లాల్ అనే పుస్తకానికి కూడా ఆయన సంపాదకత్వం వహించారు, అతని రచనలను పలువురు రచయితలు ఉదహరించారు. 

సోమయాజులు అరేబియా సముద్రం , బంగాళాఖాతంలో నిర్వహించిన అనేక అధ్యయనాలకు ప్రధాన శాస్త్రవేత్తగా పనిచేశాడు , దక్షిణ పసిఫిక్ , జియోసెక్స్ హిందూ మహాసముద్ర యాత్రలో భాగంగా ఉన్నాడు. భువనేశ్వర్ లోని ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ లో యాక్సిలరేటర్ మాస్ స్పెక్ట్రోమెట్రీ ఫెసిలిటీని ఏర్పాటు చేసిన శాస్త్రవేత్తల్లో ఆయన ఒకరు. నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ అంటార్కిటిక్ అండ్ ఓషన్ రీసెర్చ్ గవర్నింగ్ కౌన్సిల్, డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఓషన్ డెవలప్మెంట్ రీసెర్చ్ అడ్వైజరీ కమిటీ, ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఫిజికల్ సైన్సెస్ ఆఫ్ ది ఓషన్ (ఐఎపిఎస్ఓ) ఎగ్జిక్యూటివ్ కమిటీలో సభ్యుడిగా ఉన్నారు. అతను అనేక సెమినార్ల నిర్వహణలో పాల్గొన్నాడు,[19] 1988-90 మధ్య ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీలో సభ్యుడిగా పనిచేశాడు , వారి అధ్యయనాలలో 7 మంది డాక్టోరల్ స్కాలర్లకు మార్గనిర్దేశం చేశాడు.

 అవార్డులు, సన్మానాలు 
కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ 1978 లో సోమయాజులుకు అత్యున్నత భారతీయ సైన్స్ పురస్కారాలలో ఒకటైన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ పురస్కారంని ప్రదానం చేసింది. 1981 లో ఓషనాలజీలో హరి ఓం ఆశ్రమ ప్రేరణ్ అవార్డు, 2006 లో ఎర్త్ సైన్సెస్ మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన నేషనల్ అవార్డు ఫర్ ఓషన్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ అందుకున్నారు. 1980 లో ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ కూడా అతన్ని ఫెలోగా ఎన్నుకుంది, మూడు సంవత్సరాల తరువాత ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ దీనిని అనుసరించింది. అతను వరుసగా 1989, 2003, 2004 లో నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియా,అమెరికన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్, యూరోపియన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ జియోకెమిస్ట్రీలకు ఎన్నికైన ఫెలో అయ్యాడు. అతను జియోలాజికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా, ఇండియన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్ ఫెలోగా కూడా ఉన్నాడు. 1997 లో ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ జవహర్లాల్ నెహ్రూ జనన శతాబ్ది ఉపన్యాస పురస్కారం, 2001 లో ప్రొఫెసర్ కె.ఆర్.రామనాథన్ మెమోరియల్ లెక్చర్ ఆఫ్ ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లేబొరేటరీ.

 ఎంపిక చేయబడ్డ గ్రంథ పట్టిక 

 పుస్తకాలు 
 
 అధ్యాయాలు 
 
 వ్యాసాలు 

 
 
 
 
 
 

 మూలాలు 
వర్గం:1937 జననాలు
వర్గం:భారతీయ శాస్త్రీయ రచయితలు
వర్గం:నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియా ఫెలోస్
వర్గం:విశాఖపట్నం శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:తెలుగువారు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:జీవించి ఉన్న వ్యక్తులు