మానవ పరిణామ శిలాజాల జాబితా

ఈ క్రింది పట్టికలు మానవ పరిణామానికి సంబంధించిన హోమినిన్ శిలాజాల జాబితాను చూపుతాయి. సుమారు 70 నుండి 80 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం మయోసీన్ చివరిలో ఉద్భవించిన హోమినిని (మానవ, చింపాంజీ వంశాలు వేరుపడినప్పటి నుండి) తెగకు చెందిన శిలాజాల నుండి ఈ జాబితా మొదలౌతుంది. 

ఇప్పటి వరకు వేలాది శిలాజాలు లభించాయి. అయితే, ఇవి ఎక్కువగా చిన్నచిన్న ముక్కలే. తరచూ ఒకే ఎముక లేదా ఒక పన్ను దొరుకుతూంటాయి. పూర్తి పుర్రె లేదా అస్థిపంజరం దొరకడం చాలా అరుదు. ఈ కారణంగా ఈ జాబితా సంపూర్ణమైనదేమీ కాదు. కాకపోతే ఇందులో కొన్ని ముఖ్యమైన శిలాజాలను చూడవచ్చు. ఈ శిలాజాలు వాటి సుమారు వయస్సు వారీగా పేర్చి ఉన్నాయి. జాతుల పేర్లు ప్రస్తుతమున్న స్థూల ఏకాభిప్రాయం ప్రకారం చూపించబడ్డాయి; స్పష్టమైన శాస్త్రీయ ఏకాభిప్రాయం లేని చోట్ల ఇతర వర్గీకరణలు కూడా సూచించబడ్డాయి. 

ఇక్కడ చూపిన ప్రారంభ శిలాజాలలో ఎక్కువ భాగం హోమో సేపియన్లకు ప్రత్యక్ష పూర్వీకులుగా పరిగణించబడవు. కాని అవి ప్రత్యక్ష పూర్వీకులతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. అందువల్ల వంశాన్ని అధ్యయనం చేసేందుకు ఇవి ముఖ్యం. 15 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం (పారాంత్రోపస్ విలుప్తత) తరువాత, చూపిన అన్ని శిలాజాలు మానవులకు (హోమో జాతి) చెందినవే. 11,500 సంవత్సరాల క్రితం (హోలోసిన్ ప్రారంభం), చూపిన అన్ని శిలాజాలు హోమో సేపియన్స్ (శరీర నిర్మాణపరంగా ఆధునిక మానవులు) కు చెందినవి. ఇవి ఆధునిక మానవ ఉప-జనాభా ఏర్పడటంలో ఇటీవలి వైవిధ్యాన్ని వివరిస్తాయి. 

 అంత్య మయోసీన్ (72 - 55 లక్షల సంవత్సరాల వయస్సు) 
చింపాంజీ-మానవ వేర్పాటు సుమారు 100 నుండి 70 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం జరిగింది. "In effect, there is now no a priori reason to presume that human-chimpanzee split time are especially recent, and the fossil evidence is now fully compatible with older chimpanzee–human divergence dates [7 to 10 Ma]"  శిలాజాల జాబితా 72 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం నాటి గ్రేకోపిథెకస్‌తో మొదలవుతుంది. ఇది మానవులు, చింపాంజీలు రెంటికీ పూర్వీకులు కావచ్చు, కాకపోవచ్చు. 
బొమ్మ పేరు  వయసు  జాతి కనుగొన్న సంవత్సరం దేశం  స్థలం కనుగొన్నవారు ఇప్పుడు ఉన్న ప్రదేశం120x120px ఎల్ గ్రెకో  7.2 ఎం.ఎ  గ్రేకోపిథెకస్ ఫ్రీబెర్గి  2017 (1944)  గ్రీస్, బల్గేరియా  పిర్గోస్ వాసిలిసిస్, అజ్మాకా  బోహ్మే (టోబిన్జెన్), స్పాస్సోవ్ (BAS)  మెట్, ఏథెన్స్; టోబిన్జెన్, జర్మనీ 100x100px టిఎం 266 (తౌమై)  7ఎం.ఎ  సహేలాంత్రోపస్ టాచెన్సిస్  2001  చాడ్  జురాబ్ ఎడారి  మిచెల్ బ్రూనెట్, అలైన్ బ్యూవిలైన్, ఫనోన్ గాంగ్డిబే, మహమత్ అడౌమ్, అహౌంటా జిమ్డౌమల్‌బాయే  ఎన్'జమేనా (చాడ్), బీఏసీ 100x100px BAR 1000'00  6ఎం.ఎ ఓరోరిన్ టుజెనెన్సిస్  2000  కెన్యా  Lukeino  మార్టిన్ పిక్ఫోర్డ్, కిప్తలం చెబోయి, డొమినిక్ గోమెరీ, పియరీ మెయిన్, బ్రిగిట్టే సెనుట్, 100x100px ALA-VP 1/20    అర్డిపిథెకస్ కడబ్బా  1997  ఇథియోపియా  మిడిల్ ఆవాష్  యోహన్నెస్ హైలే-సెలాసీ 
బొమ్మపేరువయసుజాతికనుగొన్న సంవత్సరందేశంకనుగొన్నవారుఇప్పుడు ఉన్న ప్రదేశంLothagam mandible (KNM-LT 329) ఆస్ట్రలోపిథెకస్(?)1967కెన్యాA.D. Lewis100x100pxArdi4.4 MaArdipithecus ramidus1994ఇథియోపియాYohannes Haile-Selassie100x100px|KNM-LT 329. Réplica at Museo Nacional de Ciencias Naturales of MadridKNM-LT 329ఆస్ట్రలోపిథెకస్ aపేరుnsis1967కెన్యాArnold Lewis, Bryan PattersonKNM-TH 13150ఆస్ట్రలోపిథెకస్ aపేరుnsis1984కెన్యాKiptalam Cheboi100x100pxKNM-KP 2714 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ aపేరుnsis1965Kanapoi, కెన్యాBryan Patterson100x100pxLaetoli Footprints3.7 MaBipedal hominin1976టాంజానియాMary Leakey100x100pxLH 4ఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్1974Laetoli, టాంజానియాMary LeakeyKSD-VP-1/1 (Kadanuumuu)3.58 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్2005ఇథియోపియాYohannes Haile-SelassieKT-12/H1 (Abel)3.5 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ bahrelghazali1995ChadMamelbaye Tomalta and Michel BrunetN'Djamena (Chad), BEAC100x100pxKNM-WT 40000 (Flat Faced Man)3.5 Maకెన్యాnthropus platyops1999తుర్కానా సరస్సు (పశ్చిమ తుర్కానా సరస్సు), కెన్యాJustus Erus and Meave LeakeyBRT-VP-3/14ఆస్ట్రలోపిథెకస్ deyiremeda2015ఇథియోపియాYohannes Haile-Selassie159x159pxStw 573 (Little foot)3.3 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ prometheus(?)1994స్టెర్క్‌ఫోంటీన్, దక్షిణాఫ్రికాRonald J. Clarke141x141pxDIK-1 (Selam)3.3 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్2000ఇథియోపియాZeresenay Alemseged175x175pxAL 288-1 (Lucy)3.2 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్1974ఇథియోపియాటామ్ గ్రే, డోనాల్డ్ జోహన్‌సన్, య్వెస్ కోపెన్స్, మారిస్ తాయిబ్ఇథియోపియా జాతీయ మ్యూజియమ్ 101x101px|AL 200-1 and AL 400-1. Australopithecus afarensisAL 200-1ఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్1975అఫార్ ప్రాంతం, ఇథియోపియాడోనాల్డ్ జోహన్‌సన్, య్వెస్ కోపెన్స్, మారిస్ తాయిబ్150x150px|Johanson's knee, AL 129-1AL 129-1ఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్1973అఫార్ ప్రాంతం,  ఇథియోపియాడోనాల్డ్ జోహన్‌సన్100x100pxAL 444-23 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్1992అఫార్ ప్రాంతం,  ఇథియోపియాయోయెల్ రాక్LD 350-1:
"The Gurumaha Tuff is radiometrically dated to , a date that is consistent with
the normal magnetic polarity of the Gurumaha section, presumably the Gauss Chron. An upper bounding age for LD 350-1 is provided by an adjacent, downfaulted younger block that contains the 
Lee Adoyta Tuff.  [...] the age of LD 350-1 can be further constrained by stratigraphic scaling. [...] Based on the current chronostratigraphic framework for Ledi-Geraru, we consider the age of LD 350-1 to be 2.80-2.75 Ma".హోమో(?)2013ఇథియోపియాChalachew Seyoum

 ప్లీస్ట్సెన్ 
పేరువయసుజాతిDateకనుగొన్న సంవత్సరందేశంకనుగొన్నవారుఇప్పుడు ఉన్న ప్రదేశం110x110pxTaung 1<br id="mwAfs"><br>(Taung Child)2.5 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ ఆఫ్రికానస్1924దక్షిణాఫ్రికారేమండ్ డార్ట్100x100pxKNM-WT 17000<br id="mwAg0"><br>(The Black పుర్రె)2.5 Maపారాంత్రోపస్ ఈథియోపికస్1985కెన్యాAlan Walker101x101pxBOU-VP-12/1302.5 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ garhi1997ఇథియోపియాYohannes Haile-Selassieఇథియోపియా105x105px|OriginalUR 501 (Uraha jawbone)హోమో రుడాల్ఫెన్సిస్1991MalawiTyson Msiska, Timothy Bromవయసు, Friedemann Schrenk150x150px|STS 71.STS 71ఆస్ట్రలోపిథెకస్ ఆఫ్రికానస్1947స్టెర్క్‌ఫోంటీన్, దక్షిణాఫ్రికాRobert Broom and John T. Robinson100x100px|STS 52a and STS 52bSTS 522.3 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ ఆఫ్రికానస్1947స్టెర్క్‌ఫోంటీన్, దక్షిణాఫ్రికాRobert Broom100x100pxSTS 5 (Mrs. Ples) (STS 14)2.05 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ ఆఫ్రికానస్1947స్టెర్క్‌ఫోంటీన్, దక్షిణాఫ్రికాRobert Broom100x100pxTM 15172 Maపారాంత్రోపస్ రోబస్టస్1938దక్షిణాఫ్రికాGert Terblanche100x100pxMH1 (Karabo)1.98 Maఆస్ట్రలోపిథెకస్ సెడీబా2008Malapa, దక్షిణాఫ్రికాLee R. Berger131x131pxKNM-ER 18131.9 Maహోమో హ్యాబిలిస్1973కెన్యాKamoya Kimeu139x139pxKNM-ER 14701.9 Maహోమో రుడాల్ఫెన్సిస్1972కెన్యాBernard Ngeneo109x109px|Replica made with a 3D printerOH 24<br id="mwAtE"><br>(Twiggy)1.8 Maహోమో హ్యాబిలిస్1968టాంజానియాPeter Nzube100x100pxSK 481.8 Maపారాంత్రోపస్ రోబస్టస్1948Swartkrans, దక్షిణాఫ్రికాRobert Broom132x132pxOH 81.8 Maహోమో హ్యాబిలిస్1960ఓల్దువాయ్, టాంజానియా100x100pxD2700 (ద్మానిసి పుర్రె 3)హోమో ఎరెక్టస్2001ద్మానిసి, జార్జియాDavid Lordkipanidze and Abesalom Vekua100x100px|Dmanisi skull 4, D3444D3444 (ద్మానిసి పుర్రె 4)హోమో ఎరెక్టస్2003ద్మానిసి, జార్జియాDavid Lordkipanidze100x100px|Dmanisi skull 5 de DmanisiD4500 (ద్మానిసి పుర్రె 5)హోమో ఎరెక్టస్2005 (published in 2013)ద్మానిసి, జార్జియాDavid LordkipanidzeKNM-ER 62000–62003Fహోమో రుడాల్ఫెన్సిస్2012Koobi Fora, కెన్యాMeave Leakey's team154x154pxOH 5<br id="mwA1g"><br>(Zinj or<br id="mwA1k"><br>nutcracker man)1.75 Maపారాంత్రోపస్ బోయిసీ1959టాంజానియాMary Leakey116x116pxOH 71.75 Maహోమో హ్యాబిలిస్1960టాంజానియాJonathan LeakeyStW 53variously A. ఆఫ్రికానస్, H. హ్యాబిలిస్, H. గౌటెంజెన్సిస్1976స్టెర్క్‌ఫోంటీన్, దక్షిణాఫ్రికాA. R. Hughes100x100pxSK 847హోమో హ్యాబిలిస్1949Swartkrans, దక్షిణాఫ్రికా150x150pxDNH 7<br id="mwA6M"><br>(Eurydice)పారాంత్రోపస్ రోబస్టస్1994దక్షిణాఫ్రికాAndré Keyser100x100pxKNM-ER 18051.74 Maహోమో హ్యాబిలిస్1973/4కెన్యాPaul AbellYuanmou Man1.7 Maor 0.6-0.5 Ma (disputed)హోమో ఎరెక్టస్1965చైనాFang Qian104x104pxKNM-ER 4061.7 Maపారాంత్రోపస్ బోయిసీ1969కెన్యాRichard Leakey120x120pxKNM-ER 7321.7 Maపారాంత్రోపస్ బోయిసీ1970కెన్యాRichard Leakey100x100pxKNM-ER 230001.7 Maపారాంత్రోపస్ బోయిసీ1990Koobi Fora, కెన్యాBenson Kyongo150x150pxKNM-WT 174001.7 Maపారాంత్రోపస్ బోయిసీNot known  Access to the references of this book.తుర్కానా సరస్సు (West తుర్కానా సరస్సు) కెన్యాunknownNational Museums of కెన్యా, Nairobi (Kenia)150x150pxSK 46పారాంత్రోపస్ రోబస్టస్1949Swartkrans, దక్షిణాఫ్రికాRobert Broom120x120pxKNM-ER 3733.
"paleo-magnetic results of this study delimit the age of KNM-ER 3733 to 1.78–1.48 Ma, making it one of the most securely dated fossils of early African H. erectus when compared to the oldest Homo fossils from Europe and Asia."హోమో ఎర్గాస్టర్ (aka African హోమో ఎరెక్టస్)1975కెన్యా143x143pxKNM-WT 15000<br id="mwBE8"><br>(Turkana Boy)1.6 Maహోమో ఎర్గాస్టర్ (aka African హోమో ఎరెక్టస్)1984తుర్కానా సరస్సు (West తుర్కానా సరస్సు), కెన్యాKamoya Kimeuకెన్యా National Museum132x132px|Replica of the mandible of Peninj, P. boiseiPeninj Mandible1.5 Maపారాంత్రోపస్ బోయిసీ1964టాంజానియాRichard Leakey100x100px|KNM-ER 992. Replica. Museo Nacional de Ciencias Naturales in MadridKNM-ER 9921.5 Maహోమో ఎర్గాస్టర్ (అనగా, ఆఫ్రికా హోమో ఎరెక్టస్)1971కెన్యాRichard Leakey100x100pxMojokerto 1<br id="mwBIc"><br>(Mojokerto child)హోమో ఎరెక్టస్1936ఇండోనేషియాAndojo, G.H.R. von Koenigswald116x116pxKNM-ER 3883హోమో ఎరెక్టస్1976కెన్యాRichard LeakeyKGA 10-5251.4 Maపారాంత్రోపస్ బోయిసీ1993Konso-Gardula, ఇథియోపియాA. Amzaye100x100px|OH 9, partial skullOH 9<br id="mwBL4"><br>(Chellean Man)1.4 Maహోమో ఎరెక్టస్1960ఓల్దువాయ్, టాంజానియాLouis Leakey100x100px|The Mandible of Sima del Elefante (Atapuerca)Atapuerca Jawbone1.2 Maహోమో sp.2008SpainEudald CarbonellMuseo de la Evolución Humana, Burgos (Spain)100x100px|The Kocabas hominin calvaria.Kocabas1.1 Maహోమో ఎరెక్టస్ 2002TurkeyM. Cihat Alçiçek100x100pxDaka1.0 Maహోమో ఎరెక్టస్1997ఇథియోపియాHenry Gilbert100x100pxSangiran 41 Maహోమో ఎరెక్టస్1939ఇండోనేషియాG.H.R. von Koenigswald100x100pxSangiran 2హోమో ఎరెక్టస్1937ఇండోనేషియాG.H.R. von Koenigswald100x100px|Madam BuyaMadam Buyaహోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ లేదా హోమో ఎరెక్టస్1997EritreaErnesto AbbateNational Museum of Eritrea104x104pxATD6-15 and ATD6-69
(Niño de la Gran Dolina 342)0.9 Maహోమో యాంటెసెస్సర్ లేదా హోమో ఎరెక్టస్1994SpainBermúdez & ArsuagaMuseo de la Evolución Humana, Burgos (Spain)100x100pxTrinil 2<br id="mwBV4"><br>Pithecanthropus-1<br id="mwBV8"><br>or <br id="mwBWA"><br>Java Manహోమో ఎరెక్టస్1891ఇండోనేషియాEugène DuboisNaturalis Biodiversity Center, Leiden100x100px|Mandible Ternifine IIITernifine 2-3 now Tighennif0.7 Maహోమో ఎరెక్టస్1954AlgeriaC. Arambourg & B. Hoffstetter100x100pxSangiran 170.7 Maహోమో ఎరెక్టస్1969ఇండోనేషియాS. Sartono100x100pxPeking Manహోమో ఎరెక్టస్1921చైనాDavidson BlackLost/stolen130x130pxBodo0.6 Maహోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ లేదా హోమో ఎరెక్టస్1976ఇథియోపియాA. Asfaw100x100pxMauer 1<br id="mwBcI"><br>(Heidelberg Man)0.5 Maహోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్1907జర్మనీDaniel Hartmann100x100pxSaldanha man.0.5 Maహోమో రొడీసియెన్సిస్1953దక్షిణాఫ్రికాcenter|117x117pxBoxgrove Man0.5 Maహోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్1994UKNatural History Museum110x110px|Arago XXIArago 21<br id="mwBfk"><br>(Tautavel Man)0.45 Maహోమో ఎరెక్టస్1971ఫ్రాన్స్Henry de LumleyArgilCeprano Manహోమో సెప్రానెన్సిస్/హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్1994సెప్రానో, ఇటలీItalo BiddittuServizio di antropologia, Soprintendenza ai beni culturali, Regione Lazio, ఇటలీ100x100pxGawis craniumహోమో ఎరెక్టస్/హోమో సేపియన్స్2006ఇథియోపియాAsahmed Humet100x100pxపుర్రె 5 (Miguelón)0.4 Maహోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్1992SpainBermúdez, Arsuaga & CarbonellMuseo de la Evolución Humana, Burgos (Spain)100x100pxAroeira 30.4 Maహోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్2014PortugalJoão_ZilhãoMuseu Nacional de Arqueologia, Lisbon100x100pxSalé0.4 Maహోమో రొడీసియెన్సిస్1971MoroccoA quarry worker100x100px|ReplicaSwanscombe Man0.4 Maహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1935, 1936, 1955SwanscombeAlvan T Marston, John J Wymer and Adrian GibsonNatural History Museum100x100px|Replica made by a 3D printerNdutu0.35 Maహోమో రొడీసియెన్సిస్1973టాంజానియాA.A. Mturi119x119pxSteinheim పుర్రె0.35 Maహోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్1933జర్మనీ112x112pxDinaledi Chamber homininsహోమో నలేడి2013దక్షిణాఫ్రికాRick Hunter and Steven TuckerUniversity of the Witwatersrand (దక్షిణాఫ్రికా)

 మధ్య పాతరాతియుగం : 300,000 - 50,000 సంవత్సరాల వయస్సు 
పేరువయసుజాతికనుగొన్న సంవత్సరందేశంకనుగొన్నవారుఇప్పుడు ఉన్న ప్రదేశం100x100px|Jebel Irhoud 1Jebel Irhoud 1–5"Here we report the ages, determined by thermoluminescence dating, of fire-heated flint artefacts obtained from new excavations at the Middle Stone Age site of Jebel Irhoud, Morocco, which are directly associated with newly discovered remains of H. sapiens8. A weighted average age places these Middle Stone Age artefacts and fossils at 315 ± 34 thousand years ago. Support is obtained through the recalculated uranium series with electron spin resonance date of 286 ± 32 thousand years ago for a tooth from the Irhoud 3 hominin mandible.";హోమో సేపియన్స్1991Morocco100x100pxSamuహోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్1964HungaryLászló VértesDali Man.Xuefeng Sun et al. , "TT-OSL and post-IR IRSL dating of the Dali Man site in central China", Quaternary International 434, Part A, 1 April 2017,  99-106, 
"correlating the pIRIR290 ages between 267.7 ± 13.9 ka and 258.3 ± 14.2 ka and new pollen analysis, we proposed a new viewpoint that the Dali Man was likely to live during a transitional period from glacial to interglacial climate in the S2/L3 (MIS 7/8) stage."హోమో ఎరెక్టస్or హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ లేదా early హోమో సేపియన్స్1978చైనాShuntang Liu100x100px| Florisbad పుర్రెearly హోమో సేపియన్స్or హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్or హోమో helmei1932దక్షిణాఫ్రికాT. F. Dreyer, G. Venter100x100pxGalilee Manహోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్1925ఇజ్రాయిల్Francis Turville-Petrecenter|101x101pxSaccopastore 1250 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1929ఇటలీMario Grazioli100x100pxNgandong 7250 వేసంక్రిహోమో ఎరెక్టస్1931ఇండోనేషియాC. ter Haar and G. H. R. von KoenigswaldBontnewydd (Pontynewydd)230 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1981UKApidima 1(LAO 1/S1)210 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1978అపిడిమా గుహ / గ్రీస్Theodore Pitsios100x100px|Petralona 1Petralona 1హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ (uncertain)1960గ్రీస్Omo remainsహోమో సేపియన్స్1967ఇథియోపియాRichard LeakeyHexian cranial vault (PA 830)హోమో ఎరెక్టస్1980Hexian, చైనాLaterite Babyc. 190 వేసంక్రి"A  similar  type  of  ferricrete  on Kerala  coast  has  been  dated  by  electron spin  resonance  to  0.187  million  years. Therefore, more or less the same age can be  assigned  to  the  ferricrete  at  Odai  and to  the  infant  baby  skull  found  within  it. In  the  hominid  evolutionary  stage  this may   belong   to   the   Homo   erectus   or Homo  sapiens  (Archaic)"H. erectus లేదా H. sapiens2001తమిళనాడు, భారతదేశంP RajendranMisliya-1హోమో సేపియన్స్2002ఇజ్రాయిల్ఇజ్రాయిల్ HershkovitzApidima 2(LAO 1/S2)170 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1978అపిడిమా గుహ / గ్రీస్Theodore Pitsios100x100pxPenghu 1 లేదా  హోమో tsaichangensisc. 2008TaiwanNational Museum of Natural Science100x100px|Herto's skullHerto remains160 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1997ఇథియోపియాTim WhiteXiahe mandibleDenisovan1980చైనాAltamura Manహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1993ఇటలీin situLH 18హోమో సేపియన్స్1976Ngaloba beds at Laetoli, టాంజానియాMary LeakeyC.C.Magori, M.H.Day, "Laetoli Hominid 18: an early Homo sapiens skull", Journal of Human Evolution
12 (8), December 1983, 747–753,  .138x138px|Tabun C1. Low resolutionTabun C1120 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1967ఇజ్రాయిల్Arthur JelinekDenisova 8110 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ అల్టాయ్2010రష్యా100x100pxKrapina 3హోమో నియాండర్తలెన్సిస్1899CroatiaDragutin Gorjanović-Kramberger100x100pxBroken Hill 1(Kabwe 1, Rhodesian Man)c. 110 వేసంక్రి(?)హోమో రొడీసియెన్సిస్ (హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్)1921ZambiaTom Zwiglaar100x100pxQafzeh 6హోమో సేపియన్స్1930ఇజ్రాయిల్R. Neuville, M. Stekelis100x100pxQafzeh 9100-90 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1933ఇజ్రాయిల్T. McCown and H. Moivus, Jr.Scladinaహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1993Belgium104x104pxSkhul 5హోమో సేపియన్స్1933ఇజ్రాయిల్T. McCown and H. Moivus, Jr.Skhul 9హోమో సేపియన్స్ ఇజ్రాయిల్Klasies River Cavesహోమో సేపియన్స్1960దక్షిణాఫ్రికాRay Inskeep, Robin Singer, John Wymer, Hilary Deacon100x100pxEve's footprints117 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1995దక్షిణాఫ్రికాDavid Roberts & Lee R. BergerDenny90 వేసంక్రిHybrid – (హోమో నియాండర్తలెన్సిస్/హోమో సేపియన్స్ denisova)2012Denisova Cave / Siberia / రష్యాViviane Slon & Svante PääboMax Planck Institute for Evolutionary Anthropology (Leipzig, జర్మనీ)Obi-Rakhmat 175 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్2003ఉజ్బెకిస్తాన్100x100pxTeshik-Tash పుర్రె70 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1938ఉజ్బెకిస్తాన్A. Okladnikov100x100pxLa Ferrassie 170 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1909ఫ్రాన్స్R. Capitan and D. Peyrony100x100pxShanidar 1హోమో నియాండర్తలెన్సిస్1961IraqRalph Solecki128x128pxLa Chapelle-aux-Saints 160 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1908ఫ్రాన్స్A. and J. Bouyssonie and L. Bardon133x133pxKebara 2 (Moshe)60 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1983ఇజ్రాయిల్Lynne SchepartzAmud 7హోమో నియాండర్తలెన్సిస్ఇజ్రాయిల్100x100px|LB 1 skeletonLB 1 (Hobbit)హోమో floresiensis2003Liang Bua, ఇండోనేషియాPeter BrownManot 155 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్2008ఇజ్రాయిల్100x100pxLa Quina 5హోమో నియాండర్తలెన్సిస్ఫ్రాన్స్100x100pxLa Quina 18హోమో నియాండర్తలెన్సిస్ఫ్రాన్స్115x115px|TPL2 mandibleTam Pa Ling Caveహోమో సేపియన్స్2009Laos

 ఎగువ పాతరాతియుగం : 50,000 - 11,500 సంవత్సరాల వయస్సు 
పేరువయసుజాతిDateకనుగొన్న సంవత్సరందేశంకనుగొన్నవారుఇప్పుడు ఉన్న ప్రదేశం154x154pxMungo Manహోమో సేపియన్స్1974ఆస్ట్రేలియా100x100px|Mt. Circeo 1Mt. Circeo 1హోమో నియాండర్తలెన్సిస్1939ఇటలీProf. BlancSID-00Bహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1994Sidrón Cave, SpainKents Cavern 4 maxillaహోమో సేపియన్స్1927UK100x100pxAmud 141 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1961ఇజ్రాయిల్Hisashi Suzuki100x100px|Neanderthal 1నియాండర్తల్ 140 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1856జర్మనీJohann Carl Fuhlrott100x100px|Denisova phalanx distalisDenisova hominin (X-Woman)40 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ అల్టాయ్2008రష్యాJohannes Krause, et al.100x100px|Denisova toe bone.hominin toe bone40 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ అల్టాయ్ (possible నియాండర్తల్-Denisovan hybrid)2010రష్యా100x100px|Oase 2Oase 142-37 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ (EEMH x నియాండర్తల్ hybrid)2002RomaniaKostenki-14 (Markina Gora)40-37 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ (EEMH)1954రష్యాSID-20హోమో నియాండర్తలెన్సిస్1994Sidrón Cave, SpainBalangoda man37 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్2012 శ్రీలంక100x100pxHofmeyr పుర్రె36 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1952దక్షిణాఫ్రికా100x100px|Wadjak 1, aka Java Man.Wadjak 1హోమో సేపియన్స్ (proto-Australoid)1888ఇండోనేషియాRed Lady of Paviland33 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1823UKWilliam BucklandYamashita-Cho Man32 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1962జపాన్100x100px|Engis 2Engis 2హోమో నియాండర్తలెన్సిస్1829BelgiumPhilippe-Charles Schmerling100x100px|Gibraltar 1Gibraltar 1హోమో నియాండర్తలెన్సిస్1848GibraltarCaptain Edmund Flint166x166px|Le Moustier 1Le Moustierహోమో నియాండర్తలెన్సిస్1909ఫ్రాన్స్150x150px|Denisova molarDenisovan toothహోమో సేపియన్స్ అల్టాయ్2000రష్యా118x118px|Cro-Magnon 1Cro-Magnon 130 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ (EEMH)1868ఫ్రాన్స్Louis LartetWLH-50హోమో సేపియన్స్1982ఆస్ట్రేలియా100x100px|Replica of Predmosti 3Predmost 326 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1894Czech RepublicK.J. MaskaLapedo Child24.5 వేసంక్రిహోమో నియాండర్తలెన్సిస్ లేదా హోమో సేపియన్స్1998PortugalJoão ZilhãoEel Point24 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1997MA-1 (Mal'ta boy)24 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ (ANE)1920s300x300px|Minatogawa 1. Replica at the Museum of TokyoMinatogawa 1హోమో సేపియన్స్1970జపాన్Anthropology Museum, Tokyo UniversityTandou17 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1967ఆస్ట్రేలియాDuncan Merrilees100x100pxGough's Cave14.7 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్2010UKIwo Eleru పుర్రె13 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1965Nigeria"Kotias"13 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ (CHG)Kotias Klde cave, జార్జియాArlington Springs Man13 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్1959United StatesPhil Orr133x133pxChancelade findహోమో సేపియన్స్1888ఫ్రాన్స్Villabruna 114 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ (WHG)1988ఇటలీcenter|101x101pxBichon man13.7 వేసంక్రిహోమో సేపియన్స్ (WHG)1956స్విట్జర్లాండ్center|143x143px|Red Deer cave పుర్రెRed Deer CaveUncertain, possibly హోమో సేపియన్స్1979చైనాDarren Curnoe?

 హోలోసీన్ (11,500 - 5,000 సంవత్సరాల వయస్సు) 
 పేరు  వయసు  సంస్కృతి /  </br> అసోసియేషన్  ఇయర్  </br> కనుగొన్నారు  దేశం 100x100px లుజియా  11.5 కా   పాలియో-ఇండియన్  1975  బ్రెజిల్    సెర్రో సోటా 2   11 కా  1936  చిలీ  " సత్సర్బ్లియా "  10 కా  కాకేసియన్ ఎపిపాలియోలిథిక్ ( CHG ) Jones, E. R. et al., "Upper Palaeolithic genomes reveal deep roots of modern Eurasians". Nat. Commun. 6:8912 doi: 10.1038/ncomms9912 (2015). "We sequenced a Late Upper Palaeolithic (‘Satsurblia’ from Satsurblia cave, 1.4-fold coverage) and a Mesolithic genome (‘Kotias’ from Kotias Klde cave, 15.4-fold) from Western Georgia, at the very eastern boundary of Europe. We term these two individuals Caucasus hunter-gatherers (CHG)."  జార్జియా 100x100px కౌ చిత్తడి 1  13–9 కా  1968  ఆస్ట్రేలియా 120x120px| తల్గై స్కల్ |link=Special:FilePath/Talgai_Skull_front.jpg తల్గై స్కల్     1886  ఆస్ట్రేలియా 100x100px లా బ్రీ ఉమెన్  10 కా  పాలియో-ఇండియన్  1914  సంయుక్త రాష్ట్రాలు 132x132px కాంబే కాపెల్  9.6 కా ( క్రీ.పూ 7600 )   యూరోపియన్ మెసోలిథిక్  1909  ఫ్రాన్స్ 142x142px చెడ్డార్ మ్యాన్  9 కా (క్రీ.పూ. 7000)  బ్రిటిష్ మెసోలిథిక్  1903  UK 100x100px కెన్నెవిక్ మ్యాన్  9 కా (క్రీ.పూ. 7000)  పురాతన కాలం (ఉత్తర అమెరికా)  1996  సంయుక్త రాష్ట్రాలు 100x100px టెపెక్స్పాన్ మనిషి    పాలియో-ఇండియన్  1947  మెక్సికో 100x100px లోష్బోర్ మనిషి The identification of the WHG component in modern populations is based on the analysis of the genome of a Mesolithic hunter-gatherer buried c. 8000 years ago in the Loschbour rock shelter in Müllerthal, near Heffingen, Luxembourg. Lazaridis et al., "Ancient human genomes suggest three ancestral populations for present-day Europeans", Nature, 513(7518), 18 September 2014, 409–413, doi: 10.1038/nature13673. 8 కా (క్రీ.పూ 6000)  యూరోపియన్ మెసోలిథిక్ ( WHG )  1935  లక్సెంబర్గ్ 124x124px మిన్నెసోటా ఉమన్   పాలియో-ఇండియన్  1931  మిన్నెసోటా, యునైటెడ్ స్టేట్స్  లోథాగం 4 బి (లో 4 బి)    Lo 4b is the best preserved skull out of a sample of 30 fully modern skeletons of the period 9-6 ka, found at Lothagam, West Turkana, Kenya, excavated between 1965 and 1975. Joseph F. Powell, The First Americans (2005),
169.  1965-1975  కెన్యా 100x100px ఈట్జి  5.3 కా (క్రీ.పూ 3300)  యూరోపియన్ నియోలిథిక్  1991  ఎట్జల్ ఆల్ప్స్, ఇటలీ 

 శిలాజ కేటలాగ్ పేరులో సంక్షిప్తాలు 

 AL    అఫర్ లొక్యాలిటీ, ఇథియోపియా
 ARA-VP    అరామిస్ వెర్టిబ్రేట్ పాలియోంటాలజీ, ఇథియోపియా 
 BAR    (లుకినో, తుగెన్ హిల్స్ ) బారింగో జిల్లా, కెన్యా 
 BOU-VP    బౌరి వెర్టిబ్రేట్ పాలియోంటాలజీ, ఇథియోపియా 
 D    దమానిసి, జార్జియా 
 ER    తూర్పు (సరస్సు) రుడాల్ఫ్, కెన్యా 
 KGA    కొన్సో-గార్డులా, ఇథియోపియా 
 KNM    కెన్యా నేషనల్ మ్యూజియం 
 KP    కనపోయ్, కెన్యా 
 LB    లియాంగ్ బువా, ఇండోనేషియా 
 LH    లాటోలి హోమినిడ్ 4, టాంజానియా 
 MH    మలపా హోమినిన్, దక్షిణాఫ్రికా 
 NG    న్గాండాంగ్, ఇండోనేషియా 
 OH    ఓల్దువాయ్ హోమినిడ్, టాంజానియా
 SK    స్వర్ట్‌క్రాన్స్, దక్షిణాఫ్రికా 
 Sts, Stw    స్టెర్క్‌ఫోంటైన్, దక్షిణాఫ్రికా 
 TM    ట్రాన్స్వాల్ మ్యూజియం, దక్షిణాఫ్రికా 
 TM    టోరోస్-మెనాల్లా, చాడ్ 
 WT    వెస్ట్ (సరస్సు) తుర్కనా, కెన్యా 

 ఇవి కూడా చూడండి 

మానవ పరిణామం
మానవ పరిణామం యొక్క కాలక్రమం
 శిలాజ ప్రైమేట్ల జాబితా
 శిలాజ సైట్ల జాబితా
 మమ్మీల జాబితా
గుర్తించదగిన శిలాజాల జాబితా
 వైట్ సాండ్స్ మానవ పాదముద్రల శిలాజాలు

 మరింత చదవడానికి 

 Gibbons, Ann.  The First Human: The Race to Discover our Earliest Ancestor. Anchor Books (2007). 
 .
 Johanson, Donald & Wong, Kate.  Lucy's Legacy: The Quest for Human Origins. Three Rivers Press (2009). 
  (Note: this book contains very useful, information dense chapters on primate evolution in general, and human evolution in particular, including fossil history).
 Leakey, Richard & Lewin, Roger.  Origins Reconsidered: In Search of What Makes us Human. Little, Brown and Company (1992). 
 Lewin, Roger.  Bones of Contention: Controversies in the Search for Human Origins. Penguin Books (1987). 
 Morwood, Mike & van Oosterzee, Penny.  A New Human: The Startling Discovery and Strange Story of the 'Hobbits' of Flores, Indonesia. Smithsonian Books (2007). 
 Oppenheimer, Stephen.  Out of Eden: The Peopling of the World. Constable (2003). 
 Roberts, Alice.  The Incredible Human Journey: The Story of how we Colonised the Planet. Bloomsbury (2009). 
 Shreeve, James.  The Neanderthal Enigma: Solving the Mystery of Modern Human Origins. Viking (1996). 
 Stringer, Chris.  The Origin of Our Species. Allen Lane (2011). 
 Stringer, Chris & Andrews, Peter.  The Complete World of Human Evolution. Thames & Hudson (2005). 
 Stringer, Chris & McKie, Robin.  African Exodus: The Origins of Modern Humanity. Jonathan Cape (1996). 
 van Oosterzee, Penny.  The Story of Peking Man. Allen & Unwin (1999). 
 Walker, Allan & Shipman, Pat.  The Wisdom of the Bones: In Search of Human Origins. Weidenfeld & Nicolson (1996). 
 Wade, Nicholas.  Before the Dawn: Recovering the Lost History of our Ancestors. Penguin Press (2006). 
  (Note: this book contains very accessible descriptions of human and non-human primates, their evolution, and fossil history).
 

 మూలాలు 

వర్గం:మానవ పరిణామం