పర్ణములు

thumb|పుషించని మొక్క - ఫెర్న్
వర్గము పుష్ప రహితము. వంశము (దారు వంతము) పర్ణములు.

వర్గము పుష్పవంచము:

పువ్వుల తోటలలో కుండ్ల యందు మొలచుచు ఎన్నడును పుష్పింపని చిన్నమొక్కలను మనము చూచు చున్నాము. అవియే పర్ణములు. కుండ్ల యందు మొక్కల వలె నున్నవి ఆకులే. వాని ప్రకాండము మట్టిలో గప్పబడి యున్నది. ఆకులు బహు భిన్న మిశ్రమ పత్రములై యుండుట చేత అవి కొమ్మల వలె నగపడు చున్నవి. ఇవి సాధారణముగ నన్నియు చిన్న మొక్కలే గాని కొన్ని చెట్ల వంటివి కూడా ఉన్నాయి.
కొన్ని నీళ్ళలోనే యుండును. చెట్లకు వేరులున్నట్లు వీనికిని వేరులు వంటివి గలవు. ఇవియు ఆకులును, అన్ని వేరులు ఆకులు చేయునట్లే, ఆ యా పనులు చేయు చున్నవి. వేరు ప్రకాండముల అంతర్భాగముల నిర్మాణ్ము వేరు వేరు పర్ర్ణములందు వేరు వేరు విధములుగా నున్నది. పర్ణముల వంటివి యితర మొక్కలు కొన్ని గలవు. వీనిలోను మరి యొక విధమున నున్నది. ఎందులోను పువ్వులు పూసెడు చెట్లలోనున్నట్లు లేదు.

చెట్లలో సంతాన వృద్ధికి కారణమగు సంగములు పుష్పములని దెలిసి కొంటిమి. కాని వీనిలో పుష్పములు లేవు. కాన సిద్ధి బీజములు  గలుగు చున్నవి. పర్ణములలో సిద్ద భీజాశయములు ఆకులు కడుగు వైపున అంచు వద్ద పొక్కులు పొక్కులుగ్తా నున్నవి. అవి పెరుగు చోట, కొంచెము గోదుమ వర్ణముగా చేతి కంటుకొను పొడియే సిద్ధ బీజములు. పర్ణముల వంటి మరియొక మొక్కలోనివి ఆకుల మీద బుట్టుట లేదు. చిన్న చిన్నకొమ్మలు కొంచెమెత్తుగా బెరిగి గద వలె నగు చున్నవి. వీని మీదస్నున్న ఆకుల కణుపు సందులలో అవి పెరుగు చున్నవి.

ఆడు, మగ, సిద్ధ బీజములలో పరిమాణము తప్ప పైకగుపించు భేదమేమియు లేదు. ఆడు సిద్ధ బీజములు పెద్దవి. ఈసిద్ధ బీజము లెట్లు పెరుగు చున్నవీ, సిద్ధ బీజాశయము లెట్లు పగులు చున్నవి వానిని సూక్ష్మ దర్శని క్రింద పెట్టి చూచిన గాని సుభోదకము గాదు. సిద్ధి బీజములు గాలి కెగిరి దూర దూరముగ బడును. పడి తేమగా నున్న యెడల పెరుగుట కారంభించును. ఇవి యొక చోట బడిన చాల కాలమున వరకు అచ్చట మన కేమియు గాన రాదు. ఎదియు మొలచుచున్నట్లు గాన రాదు. కాని అవి యెదుగుచునే యున్నవి. ఒక సిద్ధ బీజమునుండి, తోడిమే ఒక పహము వచ్చుట లేదు. అచ్చటి స్థితిగతులు బాగుగ నున్న యెడల దాని నుండి, అరంగుళము కంటే చిన్నది హృదయాకారముగ నున్న యొకటి పుట్టు చున్నది. ఇది కొంచెమాకు పచ్చగ నున్నది. గాని, దీనికిని నీటి పాచి వలెనే అవయవము లేమియు లేవు; ఆకులు కొమ్మలని ఏమియు లేవు. దాని అడుగున మాత్రము సన్నని వేరుల వంటి కాడలు గలవు. దీనికి పుష్వంకురచ్చదమని పేరు. దీని అడుగున నుండి కొన్ని కణములు పెరిగి, కొన్ని మార్పుల నొందుటచే స్థూల బీజములును, సూక్ష్మ బీజములును గలుగు చున్నవి. సూక్ష్మ బీజములకు మృదు రోమములు గలవు. వీని సాయమున అవి ఈదు లాడుచు స్థూల బీజముల వద్దకు పోవును. ఈ సూక్ష్మ బీజము

ల నాకర్షించుటకు స్థూల బీజములపై నున్న కొన్ని కణముల వద్ద నుండి ఒక రసము స్రవించు చున్నది. పిదప నొక స్థూల బీజకణమును ఒక సూక్ష్మ బీజకణమును సంయోగమును బొందును. మగ, ఆడు, భేదమిచ్చటనే గలుగు చున్నది. మగ కణము ఆడు కణములో గలసి పోవు చున్నది. తరువాత అది పెరిగి, పెద్దదై వర్ణగము చున్నది. పై చెప్పిన పర్ణము వంటి మరియొక మొక్క యందు పూర్వాంకురచ్చదనము మిక్కిలి చిన్నదిగానే యున్నది. అది సిద్ధ బీజముల నుండి పైకి వచ్చుట లేదు. స్త్రీ సిద్ధ బీజము నుండి పుట్టిన పూర్వాంకురచ్చ దనము నుండి ఆడు కణములు మగ దానిని నుండి పుట్టిన మగ కణములే బుట్టు చున్నవి. ఈ రీతిని పర్ణము నుండి పర్ణము పుట్టుటకు మధ్య నొక తర మున్నది. పూర్వాంకు రచ్చదనము నుండి పర్ణముల నుండి సిద్ద బీజములు పుట్టు నపుడు ఆడు పర్ణము, మగ పర్ణము అని భేదమేమియు లేదు. సంయోగమును లేదు. ఈ భేదమును సంయేగమును రెండవ తరము నందె కలుగు చున్నది. ఇట్లు వీనిలో నొక మొక్క జీవితమునందే రెండు తరములు గలుగు చున్నవి.

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు