ఏజియన్ సముద్రం

కుడి|thumb|మధ్యధరా సముద్రం మ్యాప్‌లో ఏజియన్ సముద్రం పరిధి
ఏజియన్ సముద్రం (ఆంగ్లం: Aegean Sea) అనేది గ్రీకు అనటోలియన్ ద్వీపకల్పాల మధ్య ఉన్న మధ్యధరా సముద్రం పొడుగుచేసిన ఎంబేమెంట్. ఇది బోస్ఫరస్ జలసంధి అనటోలియా మధ్య ఉంది. ఉత్తరాన ఇది మర్మారా సముద్రం భాస్వరం సముద్రం నల్ల సముద్రంతో అనుసంధానించబడి ఉంది.
 
 పేరు వెనుక 
గతంలో ద్వీపసమూహం ఈ పదాన్ని ఆంగ్లంలో ఒక ద్వీప సంఘం అని అర్ధం. ఏజియన్ పేరుకు ప్రాచీన కాలం నుండి చాలా వివరణలు ఉన్నాయి. గ్రీకు పట్టణం ఏజియే గ్రీకు పేరు ఈ పేరు నుండి ఉద్భవించిందని నమ్ముతారు. అమెజియన్ రాణి సముద్రంలో మునిగిపోయిన ఏజియస్ తన కుమారుడు చనిపోయాడని భావించి సముద్రంలో దూకి ఆత్మహత్య చేసుకున్న థియస్ తండ్రి ఏజియస్ పేర్లతో కూడా ఈజియన్ పిలువబడుతుంది. ఏజియన్ సముద్రం బల్గేరియన్ సెర్బియన్ మాసిడోనియన్ భాషలలో తెల్ల సముద్రం అనే పేరుతో పిలువబడుతుంది.
 
 భౌగోళిక 
ఏజియన్ సముద్రం సుమారు 2,14,000 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. దీని కొలతలు రేఖాంశానికి సమాంతరంగా 610 కి.మీ అక్షాంశానికి సమాంతరంగా 300 కి.మీ. లోతైన భాగం క్రీట్ ద్వీపానికి 3,513 మీటర్ల దిగువన ఉంది. అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాల వల్ల బేస్ నిర్మాణంలో మార్పులు సంభవిస్తాయి. రాళ్ళు ఎక్కువగా సున్నపురాయి. దక్షిణ ఏజియన్‌లోని తీరా మిలోస్ ద్వీపాలకు సమీపంలో బసాల్ట్‌లు ముదురు రంగులో కనిపిస్తాయి. ఏజియన్ సముద్రంలోని చాలా ద్వీపాలు గ్రీస్ ఆక్రమించాయి. వీటిని ఏడు గ్రూపులుగా విభజించారు.
thumb|శాంటోరిని కాల్డెరా, ఓయా
 
 చరిత్ర 
thumb|గ్రీస్ వాతావరణ పటం. ఏజియన్ సముద్రం చుట్టూ ఉన్న చాలా భూభాగం గా వర్గీకరించబడింది, ఉత్తర ప్రాంతం. 
thumb|టర్కిష్ భూగోళ శాస్త్రవేత్త పిరి రీస్ రచించిన ఏజియన్ సముద్రం 1528 మ్యాప్
ఈజియన్ సముద్రం ప్రస్తుత తీరప్రాంతం క్రీ.పూ 4,000 లో ఏర్పడింది. మంచు యుగంలో ఇక్కడ నీటి మట్టం 130 మీ. క్రింద ఉంది. ప్రస్తుత ద్వీపాలలో చాలావరకు ప్రారంభ స్థావరాల సమయంలో భూభాగం ఉన్నట్లు భావిస్తున్నారు. ఈ ప్రాంతంలో ఏర్పడిన రెండు తొలి నాగరికతలు సంస్కృతి. ఏజియన్ సంస్కృతిని కాంస్య యుగం గ్రీకు సంస్కృతి అంటారు. "ఏజియన్ సముద్రం చుట్టూ ఉన్న గ్రీకులు చెరువు చుట్టూ కప్పలు లాంటివారు" అని ప్లేటో పేర్కొన్నాడు. ప్రారంభ ప్రజాస్వామ్యాలు చాలా ఈజియన్ ప్రాంతంలో ఏర్పడ్డాయి.Tracey Cullen, Aegean Prehistory: A Review (American Journal of Archaeology. Supplement, 1); Oliver Dickinson, The Aegean Bronze Age (Cambridge World Archaeology). దీని జలమార్గాలు తూర్పు మధ్యధరా విభిన్న సంస్కృతులను అనుసంధానించాయి.  1970 వ దశకంలో సముద్రంలో మునిగిపోయిందని నమ్ముతున్న అట్లాంటిస్ అనే ద్వీపం చుట్టూ నుండి వచ్చింది.
 
 వివాదాలు 
thumb|సైక్లేడ్స్‌లో భాగమైన మైకోనోస్ పట్టణం
ఈ ప్రాంతంలో గ్రీస్, టర్కీల మధ్య చాలా వివాదాలు ఉన్నాయి. 1970 ల నుండి ఇరు దేశాల మధ్య దౌత్య సంబంధాలు ప్రభావితం కావడం ప్రారంభించాయి. 1987, 1996 లో ఈ సమస్యలు సైనిక చర్యగా పెరిగాయి. వివాదాలు ప్రధానంగా సముద్ర సరిహద్దులు వాయు సరిహద్దులు ఈ ప్రాంతంపై ఎగురుతున్న యుద్ధ విమానాలు ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాలు. ఏజియన్ సముద్రం గ్రీకు టర్కిష్ తీరాల వెంట బహుళ ఓడరేవులు ఉన్నాయి. గ్రీస్‌లోని ఏథెన్స్ ప్రధాన ఓడరేవు ఐరోపాలో అతిపెద్ద ప్రయాణీకుల ఓడరేవు ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్దది. ఏటా 20 మిలియన్ల మంది ప్రయాణికులు సేవలు అందిస్తున్నారు. 1.4 మిలియన్ టీయూల నిర్గమాంశంతో ఐరోపాలో కంటైనర్ ట్రాఫిక్‌లో మొదటి పది ఓడరేవులలో తూర్పు మధ్యధరాలోని టాప్ కంటైనర్ పోర్టులో పిరయస్ ఉంచబడింది. ఇది ప్రపంచం నలుమూలల నుండి సముద్ర పరిశ్రమ నిపుణులను ఆకర్షిస్తుంది. పిరయస్ ప్రస్తుతం గ్రీస్ మూడవ అత్యంత రద్దీగా ఉండే ఓడరేవు రవాణా చేయబడిన టన్నుల వస్తువుల పరంగా అగియోయి థియోడోరోయి థెస్సలొనికీ వెనుక. సెంట్రల్ పోర్ట్ గ్రీస్ తూర్పు భాగంలోని దాదాపు ప్రతి ద్వీపం క్రీట్ ద్వీపం సైక్లేడ్స్ డోడెకనీస్ ఉత్తర తూర్పు ఏజియన్ సముద్రంలో చాలా వరకు ఫెర్రీ మార్గాలను అందిస్తుంది అయితే ఓడరేవు పశ్చిమ భాగం సరుకు కోసం ఉపయోగించబడుతుంది సేవలు. 2007 నాటికి ది పోర్ట్ ఆఫ్ థెస్సలొనీకి గ్రీస్ తరువాత ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద కంటైనర్ పోర్టు ఇది గ్రీస్‌లోని అత్యంత రద్దీగా ఉండే ఓడరేవులలో ఒకటిగా నిలిచింది. సలామిస్ ద్వీపంలోని పలోకియా ఒక ప్రధాన ప్రయాణీకుల ఓడరేవు.
 
 పర్యాటక 
thumb|డెలోస్‌పై హౌస్ ఆఫ్ క్లియోపాత్రా
ఏజియన్ సముద్రంలోని ఏజియన్ ద్వీపాలు ముఖ్యమైన పర్యాటక ప్రదేశాలు. ఏజియన్ దీవులలో గణనీయమైన భాగం గ్రీస్‌లో పర్యాటకానికి దోహదం చేస్తుంది ముఖ్యంగా 20 వ శతాబ్దం రెండవ సగం నుండి. మొత్తం ఐదు యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు ఏజియన్ దీవులలో ఉన్నాయి; వీటిలో సెయింట్ జాన్ ది థియోలాజియన్ మొనాస్టరీ పాట్మోస్‌పై అపోకలిప్స్ గుహ సమోస్‌లోని పైథాగరియన్ హెరాయిన్ ఆఫ్ సమోస్ చియోస్ నీ మోని డెలోస్ ద్వీపం మధ్యయుగ నగరం రోడ్స్. ఐరోపా ప్రపంచంలో అత్యధికంగా సందర్శించే దేశాలలో గ్రీస్ ఒకటి 2018 లో 33 మిలియన్ల మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.Centre, UNESCO World Heritage. "The Historic Centre (Chorá) with the Monastery of Saint-John the Theologian and the Cave of the Apocalypse on the Island of Pátmos". whc.unesco.org. Retrieved 13 September 2019. గ్రీస్ స్థూల జాతీయోత్పత్తిలో నాలుగింట ఒక వంతు పర్యాటక పరిశ్రమ. శాంటోరిని క్రీట్ లెస్బోస్ డెలోస్ మైకోనోస్ ద్వీపాలు సాధారణ పర్యాటక ప్రదేశాలు.  ఏటా 2 మిలియన్ల మంది పర్యాటకులు శాంటోరినిని సందర్శిస్తారు. ఏదేమైనా ఇటీవలి సంవత్సరాలలో మౌలిక సదుపాయాలు సరిపోకపోవడం అటువంటి సమస్యల రద్దీ గురించి ఆందోళనలు ఉన్నాయి. గ్రీస్‌తో పాటు రిసార్ట్ ప్రాంతాలను అభివృద్ధి చేయడంలో పెద్ద సంఖ్యలో పర్యాటకులను ఆకర్షించడంలో టర్కీ విజయవంతమైంది. టర్కీలో పర్యాటకానికి దోహదపడింది. పురాతన నగరం ట్రాయ్ ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం ఈజియన్ టర్కిష్ తీరంలో ఉందిCentre, UNESCO World Heritage. "Delos". whc.unesco.org. Retrieved 13 September 2019.Centre, UNESCO World Heritage. "Medieval City of Rhodes". whc.unesco.org. Retrieved 13 September 2019.

 భూకంపం 
టర్కీలో 30 అక్టోబర్ 2020 రోజున రిక్టర్ స్కేలుపై 7.0 తీవ్రతతో ప్రకంపనలు వచ్చాయి. భూకంప కేంద్రం టర్కీలోని ఇజ్మిర్ ప్రావిన్స్‌లో ఉందని అమెరికా జియలాజికల్ సర్వే తెలిపింది ఈ సముద్రం సమీపానా భూకంపం రావడం తో చిన్న సునామి అలలు టర్కీ పట్టణమునకు సముద్రం నీటితో కొంత మేర నష్టం జరిగింది. 

alt=|frameless|150x150px

alt=|frameless|150x150px

alt=|frameless|150x150px
 
 ఇవి కూడా చూడండి 
 
 అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం
 ఆర్క్‌టిక్ మహాసముద్రం
 ఓజోన్ పొర
 జీలాండియా
 దక్షిణ మహాసముద్రం
 పసిఫిక్ మహాసముద్రం
 ప్రపంచము
 భూగోళ శాస్త్రము
 భూగోళం
 మహాసముద్రం
 మూస:మహాసముద్రాలు
 వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ప్రపంచదేశాలు
 సముద్రం

 సముద్రాల జాబితా 
 
 అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం 
 
 ఏడ్రియాటిక్ సముద్రం
 ఏజియన్ సముద్రం
 అల్బొరాన్ సముద్రం
 అర్జెంటీన్ సముద్రం
 బే ఆఫ్ బిస్కే
 బే ఆఫ్ బోత్నియా
 బే ఆఫ్ కంపెచి
 బే ఆఫ్ ఫండీ
 బాల్టిక్ సముద్రం
 నల్ల సముద్రం
 బోత్నియన్ సముద్రం
 కరిబియన్ సముద్రం
 సెల్టిక్ సముద్రం
 సెంట్రల్ బాల్టిక్ సముద్రం
 చెసపీక్ బే
 ఇంగ్లీష్ ఛానెల్
 గల్ఫ్ ఆఫ్ బోత్నియా
 గల్ఫ్ ఆఫ్ గినీ
 గల్ఫ్ ఆఫ్ ఫిన్లండ్
 గల్ఫ్ ఆఫ్ మెక్సికో
 గల్ఫ్ ఆఫ్ సిద్రా
 గల్ఫ్ ఆఫ్ సెయింట్ లారెన్స్
 గల్ఫ్ ఆఫ్ వెనిజ్వెలా
 అయోనియన్ సముద్రం
 లిగూరియన్ సముద్రం
 ఐరిష్ సముద్రం
 మర్మరా సముద్రం
 మెడిటరేనియన్ సముద్రం
 మిర్తూన్ సముద్రం
 నార్త్ సముద్రం
 అజోవ్ సముద్రం
 క్రీటె సముద్రం
 హెబ్రీడ్స్ సముద్రం
 సర్గాసో సముద్రం
 త్రేసియన్ సముద్రం
 టైరీనియన్ సముద్రం ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రం 
 
 అముండ్సన్ గల్ఫ్
 బఫిన్ బే
 బేరెన్ట్స్ సముద్రం
 బ్యూఫోర్ట్ సముద్రం
 బేరింగ్ సముద్రం
 కేంబ్రిడ్జ్ సముద్రం
 చుక్చీ సముద్రం
 కోల్డ్ బే
 డేవిస్ స్ట్రెయిట్
 డెన్మార్క్ స్ట్రెయిట్
 ఈస్ట్ సైబీరియన్ సముద్రం
 గ్రీన్లాండ్ సముద్రం
 హడ్సన్ బే
 జేమ్స్ బే
 కారా సముద్రం
 కారా స్ట్రెయిట్
 లాబ్డోర్ సముద్రం
 లాప్టెవ్ సముద్రం
 లింకన్ సముద్రం
 నార్వీజియన్ సముద్రం
 తెల్ల సముద్రం
 
 హిందూ మహాసముద్రం 
 
 అండమాన్ సముద్రం
 అరేబియన్ సముద్రం
 బంగాళాఖాతముబే ఆఫ్ బెంగాల్
 గల్ఫ్ ఆఫ్ ఎడెన్
 గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్
 మొజాంబిక్ ఛానెల్
 పర్షియన్ గల్ఫ్
 ఎర్ర సముద్రం
 తైమూర్ సముద్రం పసిఫిక్ మహాసముద్రం 
 
 అరాఫురా సముద్రం
 బండా సముద్రం
 బేరింగ్ సముద్రం
 బిస్మార్క్ సముద్రం
 బొహాయి సముద్రం
 బొహోల్ సముద్రం
 కమటోస్ సముద్రం
 సెలిబిస్ సముద్రం
 సెరామ్ సముద్రం
 చిలీ సముద్రం
 కోరల్ సముద్రం
 తూర్పు చైనా సముద్రం
 ఫ్లోరెస్ సముద్రం
 గల్ఫ్ ఆఫ్ అలాస్కా
 గల్ఫ్ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా
 గల్ఫ్ ఆఫ్ కార్పెంటేరియా
 గల్ఫ్ ఆఫ్ థాయిలాండ్
 హల్మహెరా సముద్రం
 జావా సముద్రం
 కోరో సముద్రం
 మొలక్కా సముద్రం
 ఫిలిప్పీన్ సముద్రం
 సలీష్ సముద్రం
 సవూ సముద్రం
 జపాన్ సముద్రం
 ఒఖోట్స్క్ సముద్రం
 సెటో ఇన్లాండ్ సముద్రం
 సొలోమన్ సముద్రం
 దక్షిణ చైనా సముద్రం
 సులూ సముద్రం
 టాస్మాన్ సముద్రం
 పసుపు సముద్రం దక్షిణ మహాసముద్రం 
 
 అముండ్సన్ సముద్రం
 బాస్ స్ట్రెయిట్
 బెల్లింగ్స్‌హాసెన్ సముద్రం
 డేవిస్ సముద్రం
 గ్రేట్ ఆస్ట్రేలియన్ బీట్
 గల్ఫ్ సెయింట్ విన్సెంట్
 రాస్ సముద్రం
 స్కాటియా సముద్రం
 స్పెన్సర్ గల్ఫ్
 వెడ్డెల్ సముద్రం
 
 భూపరివేష్ఠిత సముద్రాలు 
 
 అరల్ సముద్రం
 బల్కాష్ సరస్సు
 కాస్పియన్ సముద్రం
 చాద్ సరస్సు
 చిల్వా సరస్సు
 చోట్ మెల్రిర్
 మృత సముద్రం
 లేక్ ఐరీ
 ఇస్సిక్ కూల్
 నమ్ట్సో
 గెలీలీ సముద్రం
 గ్రేట్ సాల్ట్ లేక్
 క్వింగ్ హాయి సరస్సు
 సాల్టన్ సముద్రం
 టోన్లే సాప్
 లేక్ టారెన్స్
 టుర్కానా సరస్సు
 వాన్ సరస్సు
 
 
 బయటి లింకులు 

 
 మూలాలు 

 
 సంబంధించిన మూసలు 
 

 

 

వర్గం:హిందూ మహాసముద్రం
వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
వర్గం:మహా సముద్రాలు