భారత జాతీయ రహదారుల నిర్వాహణ సంస్థ

భారత జాతీయ రహదారుల నిర్వాహణ సంస్థ భారత ప్రభుత్వ ఆద్వర్యంలో నిర్వహింపబడుతున్న ఒక స్వతంత్ర సంస్థ. దీనికికేంద్ర రోడ్డు రవాణా, ప్రధాన రహదారులు మంత్రిత్వ శాఖ ఒక నోడల్ సంస్థగా వ్యవహిరిస్తుంది.ఇవి భారతదేశంలో ప్రధాన నగరాలు, రాష్టాల రాజధానులు, ముఖ్యమైన వాణిజ్య కేంద్రాలు, రేవు పట్టణాలను కలుపుతు నిర్మింపబడ్డాయి.
చరిత్ర
alt=via Arun Ganesh|thumb| నేషనల్ హైవే ఆఫ్ ఇండియా నంబరింగ్ సిస్టమ్స్ హేతుబద్ధీకరణ|284x284px
thumb|260x260px|న్యూ ఢిల్లీ, ద్వారకాలోని సెక్టార్ 10 లో NHAI ప్రధాన కార్యాలయం
భారత జాతీయ రహదారుల నిర్వాహణ సంస్థను భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో  "భారత జాతీయ రహదారుల నిర్వాహణ సంస్థ చట్టం 1988" ప్రకారం ఏర్పాటుచేసింది.ఈ సంస్థ ద్వారా జాతీయ రహదారుల నిర్వహణ, యాజమాన్య భద్యతలను నిర్వహింబడేల చట్టాన్ని రూపొందించడం జరిగింది.1995 లో దీనిని ఒక స్వతంత్ర సంస్థగా రూపొందించడం జరిగింది.జాతీయ రహదారుల నిర్వాహణ సంస్థ టోల్ గేట్ల వద్ద వసులు చేయు సొమ్ముకు బాధ్యత వహిస్తుంది.
జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం
భారత జాతీయ రహదారుల నిర్వాహణ సంస్థ "జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం" అమలులో ఒక ముఖ్య పాత్రను పోషిస్తుంది."జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం"లో దశలు
మొదటి దశ
2000 వ సంవత్సరంలో నాటి ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజపేయి ఆమోదించారు. ఈ పధకంలో స్వర్ణ చతుర్భుజి", "ఉత్తర-దక్షిణ", "తూర్పు-పడమర" కారిడార్లను అభివృద్ధి చేయడం ప్రధ్హన రేవు పట్టణాలను అనుసంధానించడం. ఈ దశ నిర్వాహణకు సుమారు 30000 కోట్ల రూపాయిలను కేటాయించడం జరిగింది.
రెండవ దశ
ఈ దశను 2003 డిసెంబరులో అమోదించడం జరిగింది. "ఉత్తర-దక్షిణ", "తూర్పు-పడమర" కారిడార్లను పూర్తి చేయడంతో పాటు, మరో 486 కిలోమీటర్ల మేర జాతీయ రహదారులను విస్తరించడం ఈ దశ లక్ష్యాలు.దీని కొరకు 34300కోట్ల రూపాయిలను కేటాయించారు.
మూడవ దశ (ఎ)
ఈ దశను 2005 లో అమోదించడం జరిగింది.సుమారు 22200 కోట్ల రుపాయిల వ్యయంతో 4,035 కిలో మీటర్ల జాతీయ రహదారులను 4 వరుసల రహదారులుగా విస్తరించడం దీని లక్ష్యం .
మూడవ దశ(బి)
2006 ఏప్రిల్ లో ఈ దశను ఆమోదించడం జరిగింది.54300 కోట్ల రుపాయిల వ్యయంతో 8,074 కిలో మీటర్ల పొడవైన రెండు వరుసల జాతీయ రహదారులను 4 వరుసలుగా అభివృద్ధి చేయడం.
అయిదవ దశ
2006 అక్టోబరులో దీనికి ఆమోదం లభించింది.స్వర్ణ చతుర్భుజి" రహదారులను 6 వరుసల రహదారులుగా విస్తరించడం.
ఆరో దశ
1000 కిలో మీటర్ల ఎక్స్‌ప్రెస్ మార్గాలను 16700 కోట్ల రుపాయిల వ్యయంతో అభివృద్ధి చేయడం.
ఏడవ దశ
నగరాల్లో రద్ధిని తగ్గించడానికి రింగ్ రోడ్లు,ఫ్లై ఓవర్లు,బై పాస్ రోడ్ల నిర్మాణాలను నిర్మించడం.దీనికి 2007 డిసెంబరు లో 16700 కోట్ల రూపాయిల వ్యయం కు ఆమోదం లభించింది.
స్వర్ణ చతుర్భుజి
భారతదేశంలో గల ప్రధాన నగరాలైన ఢిల్లీ, ముంబై, కోల్‌కాతా, చెన్నై లను మిగతా ప్రధాన రేవు పట్టణాలతో,ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రాలతో, పారిశ్రామిక ప్రాంతాలతోను అనుసంధానం చేయడానికి దీనిని ప్రారంభించారు.2001 లో ప్రారంభింపబడిన ఈ ప్రాజక్టూ ప్రపంచంలో అనాటికి నిర్మింపబడ్డ అతిపెద్ద రోడ్డు అనుసంధానాలలో ఐదవది.2001 లో ఇది ప్రారంభింపబడి,  2012లో పూర్తైంది.
"తూర్పు-పడమర", "ఉత్తర-దక్షిణ" కారిడార్లు
భారతదేశ తూర్పు భాగంలో గల సిల్చేర్ నుండి,పడమర భారతంలో గల పోర్‌బందర్ వరకు ,ఉత్తర భారతదేశం లో గల శ్రీనగర్ నుండి ,దక్షిణ భారతదేశం లో గల కన్యా కుమారి వరకు గల జాతీయ రహదారులను 4లేదా6 వరుసల రహదారులుగా విస్తరించడం దీని లక్ష్యం.
+జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం దశ  వివరాలు పొడవు  నిర్మాణ వ్యయం ₹ ( in cr)జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం-I & II దశలు ''స్వర్ణ చతుర్భుజి", "ఉత్తర-దక్షిణ", "తూర్పు-పడమర" కారిడార్లను పూర్తి చేయడం  42,000జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం-III దశ 4-వరసలు 55,000జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం--IV దశ 2-వరుసల 25,000జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం--V దశ 6-వరుసల రోడ్డు మర్గాలు (ఏంపిక చేయబడ్డ ప్రాంతాల్లో) 17,500జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం--VI దశ ఎక్స్‌ప్రెస్ మార్గాలను అభివృద్ధి చేయడం 15,000జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం-VII దశ రింగు రోడ్లు, బై-పాస్ రోడ్లు ఏర్పాటు చేయడం  15,000 మొత్తం 1,69,500 (Revised to 2,20,000)

+జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం కాల వ్యవధులుPriorityజాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి పధకం దశపొడవు (km) స్థితి ఆమోదం పూర్తికావలిసిన సంవత్సరం 1మొదటి దశ పూర్తి కాబడింది 2000 డిసెంబరు2006 డిసెంబరు2రెండవ దశ నిర్మాణ దశలో కలదు 2003 డిసెంబరు2009 డిసెంబరు3మూడవ (A) మొదలు కాబడింది 2005 మార్చి2009 డిసెంబరు4అయిదవ దశ 5700 km స్వర్ణ చతుర్భుజి " + 800 km"తూర్పు-పడమర" కారిడార్లు మొదలు కాబడినవి2005 నవంబరు2012 డిసెంబరు5మూడవ (B) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవి 2006 మార్చి 2012 డిసెంబరు6ఏడవ దశ (A) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవి 2006 డిసెంబరు2012 డిసెంబరు7నాల్గవ దశ (A) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవి 2006 డిసెంబరు2012 డిసెంబరు8ఏడవ దశ (B) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవి 2007 డిసెంబరు2013 డిసెంబరు9నాల్గవ దశ (B) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవి2007 డిసెంబరు2013 డిసెంబరు10ఆరవ దశ (A) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవి 2007 డిసెంబరు2014 డిసెంబరు11ఏడవ దశ (C) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవిDecember 2008December 201412నాల్గవ దశ (C) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవి2008 డిసెంబరు2014 డిసెంబరు13ఆరవ దశ (B) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవి 2008 డిసెంబరు2015 డిసెంబరు14నాల్గవ దశ (D) మార్గాలు ఎంపిక కాబడినవి2009 డిసెంబరు2015 డిసెంబరు
 మూలాలు 

వెలుపలి లంకెలు
 National Highways Authority of India

వర్గం:భారతదేశ జాతీయ పథకాలు
వర్గం:జాతీయ రహదారులు
వర్గం:1988 స్థాపితాలు
వర్గం:జాతీయ పధకాలు