హైదరాబాద్‌లోని వారసత్వ కట్టడాలు

మూసీ నది ఒడ్డున సా.శ.1590 దశకంలో, కుతుబ్ షాహీ వంశస్థుడయిన, మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా హైదరాబాదు నగరాన్ని నిర్మిచాడు. 400 సంవత్సరా లకు పైగా సుదీర్ఘ చరిత్ర కలిగిన ఈ గొప్ప నగరంలో అనే వారసత్వ కట్టడాలు నిర్మించబడ్డాయి.

హైదరాబాద్‌లోని వారసత్వ కట్టడాలు భవనాల నిర్మాణ, చారిత్రక, సామాజిక విలువను కాపాడుకోవడానికి 1981లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం హైదరాబాదు పట్టణ అభివృద్ధి సంస్థ (హుడా) ఆధ్వర్యంలో హెరిటేజ్ కన్జర్వేషన్ కమిటీని ఏర్పాటుచేసింది. ఈ సంస్థ హైదరాబాద్‌లోని దాదాపు 160 భవనాలను వారసత్వ కట్టడాలుగా జాబితా చేసింది. దాదాపు 70% వారసత్వ భవనాలు ప్రైవేట్ చేతుల్లో ఉన్నాయి. వారసత్వ నిర్మాణాలలో భవనాలు, స్మారక చిహ్నాలు, రాతి నిర్మాణాలు మొదలైనవి ఉన్నాయి.

వారసత్వ నిర్మాణాలను గుర్తించడం ద్వారా, భారత జాతీయ సంస్కృతి వారసత్వ సంస్థ (ఇంటాక్) సహకారంతో వాటి నిర్మాణ, చారిత్రక, సామాజిక ప్రాముఖ్యతను పరిరక్షించుకోవడానికి, వారసత్వ నిర్మాణాలను నాశనం చేయకుండా యజమానులను ఒప్పించేందుకు ప్రయత్నిస్తుంది. వారసత్వం భవనాలు గ్రేడ్ I, గ్రేడ్ II & గ్రేడ్ IIIగా గ్రేడ్ చేయబడ్డాయి. కానీ, సరైన నిర్వాహణ లేకపోవడంతో ఈ భవనాల స్థితిని కాపాడటం కష్టంగా మారింది. జాబితాలో ఉంచబడిన రవి బార్, ఆదిల్ ఆలం మాన్షన్, సెంట్రల్ బిల్డింగ్ డివిజన్, దేవ్డీ రాణాచంద్ - అహోతిచంద్ వంటి వివిధ భవనాలు ఇప్పటికే కూల్చివేయబడ్డాయి.

 హుడా గుర్తించిన వారసత్వ భవనాల జాబితా 
హైదరాబాద్‌లోని వారసత్వ కట్టడాలను గుర్తించిన హుడా, ఒక జాబితాను తయారుచేసింది. ఎప్పటికప్పుడు ఈ జాబితాను హుడా అప్‌గ్రేడ్ చేస్తుంది. హుడా ప్రతిపాదించిన భవనాలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించాల్సి ఉంది.
 
క్రమసంఖ్యభవనం పేరుప్రదేశంఫోటో1ఆదిల్ ఆలం మాన్షన్, (జాబితా నుండి తొలగించబడింది)నాంపల్లి -2అఫ్జల్ గంజ్ మసీదుఅఫ్జల్ గంజ్ -3ఎయిర్ & ల్యాండ్ వార్‌ఫేర్ బిల్డింగ్సికింద్రాబాద్ -4ఐవాన్-ఎ-అలీచౌమహల్లా ప్యాలెస్ -5అలియాబాద్ సరాయ్ఫలక్‌నుమా-చార్మినార్ ప్రధాన రహదారి --6అల్లావుద్దీన్ భవనంబేగంపేట -7అమీన్ మంజిల్సైదాబాద్105x105px8అంబర్‌పేట్ బుర్జ్అంబర్‌పేట --9స్టేట్ సెంట్రల్ లైబ్రరీఅఫ్జల్ గంజ్105x105px10ఆంధ్రపత్రిక భవనంబషీర్‌బాగ్ -11హైదరాబాద్‌లోని హైకోర్టు న్యాయస్థానంహైదరాబాద్105x105px12రాష్ట్ర పురావస్తు మ్యూజియంపబ్లిక్ గార్డెన్స్, నాంపల్లి158x158px13ఆస్మాన్‌ఘర్ ప్యాలెస్మలక్ పేట105x105px14అస్మాన్ మహల్లక్డీ-కా-పూల్ -15అజా ఖానా-ఎ-జెహ్రాదారుల్షిఫా105x105px16బాయి పిరోజ్‌బాయి ఎడుల్జీ చెనై పార్సీ ధర్మశాలసికింద్రాబాద్ -17నవాబ్ ఖుర్షీద్ జహ్ బహదూర్ బరాదరిహుస్సేనీ ఆలం105x105px18బైతుల్ అష్రఫ్నీలోఫర్ హాస్పిటల్ దగ్గర --19బాకర్ బాగ్సైదాబాద్ -20బెల్లా విస్టా (అడ్మినిస్ట్రేటివ్ స్టాఫ్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇండియా)సైఫాబాద్105x105px21భగవందాస్ గార్డెన్ పెవిలియన్కార్వాన్ -22ఎ) చార్ కమాన్; బి) మచ్లికమాన్ సి) కలికామన్ డి) షేర్-ఎ-బాటిల్-కీ-కమాన్చార్మినార్105x105px23చౌమహల్లా ప్యాలెస్హైదరాబాద్105x105px24సిటీ కాలేజీమదీనా105x105px25సికింద్రాబాద్ క్లాక్ టవర్సికింద్రాబాద్105x105px26సుల్తాన్ బజార్ క్లాక్ టవర్సుల్తాన్ బజార్ -27క్లాక్ టవర్ & రాంగోపాల్ పేట్ పోలీస్ స్టేషన్జేమ్స్ స్ట్రీట్140x140px28ఫతే మైదాన్ క్లాక్ టవర్ఫతే మైదాన్105x105px30మహబూబ్ చౌక్ క్లాక్ టవర్చార్మినార్157x157px31దర్గా హజ్రత్ షాజావుద్దీన్యాకుత్ పురా -32దర్గా నూరుద్దీన్ షా పురాతన ద్వారంకూకట్‌పల్లి -33దర్గా సయ్యద్ షా మీర్ మహమూద్ వలీబహదూర్‌పురా -34యూసుఫైన్ దర్గానాంపల్లి105x105px35దారుష్ షిఫా & మసీదుదబీర్‌పురా -36దేవ్డీ అక్రమ్ అలీ ఖాన్, గేట్ పోర్షన్యాకుత్పురా -37దేవ్ది అస్మాన్ జాహుస్సేనీ ఆలం -38దేవీ బన్సీలాల్బేగంబజార్ -39దేవ్ది ఇక్బాల్-ఉద్-దౌలాషా గంజ్105x105px40దేవ్డీ ఇమాద్ జంగ్ బహదూర్గన్ ఫౌండ్రీ -41దేవ్డీ ఫరీద్ నవాజ్ జంగ్ (చిరన్ కోట ప్యాలెస్)బేగంపేట105x105px42దేవ్డీ నవాబ్ షంషీర్ జంగ్యాకుత్‌పురా -43దేవ్డీ మహారాజా కిషన్ పెర్షద్ బహదూర్శాలిబండ రోడ్ -44దేవాన్ దేవ్డీ - గేట్ పోర్షన్పత్తర్ గట్టి -45ధనరాజ్‌గిర్జీ కాంప్లెక్స్ (జ్ఞాన్ బాగ్ ప్యాలెస్)గోషామహల్ -46పరిశ్రమల డైరెక్టరేట్చిరాగ్ అలీ లేన్, అబిడ్స్ -47ఎర్రమంజిల్ ప్యాలెస్పంజాగుట్ట -48ఫలక్‌నుమా ప్యాలెస్ఫలక్‌నుమా105x105px49గాంధీ వైద్య కళాశాలబషీర్‌బాగ్ -50గోల్డెన్ త్రెషోల్డ్నాంపల్లి స్టేషన్ రోడ్, అబిడ్స్105x105px51హైదరాబాద్ పబ్లిక్ స్కూల్బేగంపేట105x105px52జామా మసీదుచార్మినార్link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hyderabad_jama_madjid.jpg|105x105px53జవహర్ బాల్ భవన్పబ్లిక్ గార్డెన్స్, నాంపల్లి -54ఝంసింగ్ ఆలయం - గేట్ పోర్షన్మెహదీపట్నం -55జూబ్లీ హాల్నాంపల్లి105x105px56కమాన్ చట్టా బజార్దారుల్షిఫా -57కింగ్ కోఠి ప్యాలెస్: ఎ) హాస్పిటల్ (పాతది) బి) ఉస్మాన్ మాన్షన్ సి) నజ్రీ బాగ్హైదర్‌గూడ108x108px58బ్రిటిష్ రెసిడెన్సీ కాంప్లెక్స్ (మహిళా కళాశాల, కోఠి)కోటి105x105px59కిషన్ బాగ్ ఆలయంబహదూర్‌పురా -60లక్ష్మి పేపర్ మార్ట్ భవనంజేమ్స్ స్ట్రీట్105x105px61నిజామియా అబ్జర్వేటరీపంజాగుట్ట105x105px62మహారాజా చందూలాల్ ఆలయంఅల్వాల్ -63మహబూబ్ చౌక్ మసీదుమహబూబ్ చౌక్ -64మహబూబ్ మాన్షన్మలక్ పేట105x105px65మల్వాలా ప్యాలెస్ - ప్రధాన ప్రాంగణం, సెకండరీ ప్రాంగణం & నివాస గృహాలుచార్మినార్105x105px66మంజ్లీ బేగంకీ హవేలీ,శాలి బండ రోడ్ -67ముష్క్ మహల్అత్తాపూర్ -68మొఘల్‌పురా సమాధులుమొఘల్‌పురా -69మోహన్ లాల్ మలానీ నివాసంజేమ్స్ స్ట్రీట్ -70మాంటీ హోటల్పార్క్‌లేన్, సికింద్రాబాద్71మసీదుమెహెదీపట్నంలోని ఝంసింగ్ దేవాలయం దగ్గర -72మోజమ్ జాహీ మార్కెట్మోజం జాహీ మార్కెట్105x105px73నాను భాయ్ జి. షా భవనంసుల్తాన్ బజార్ -74నిజాం క్లబ్సైఫాబాద్105x105px75నిజాం కళాశాలబషీర్‌బాగ్105x105px76ఉస్మానియా ఆర్ట్స్ కళాశాలహైదరాబాద్105x105px77ఉస్మానియా జనరల్ హాస్పిటల్అఫ్జల్ గంజ్105x105px78లేడీ హైదరీ క్లబ్బషీర్‌బాగ్105x105px79పైగా ప్యాలెస్ (విఖర్-ఉల్-ఉమ్రా ప్యాలెస్)బేగంపేట105x105px80పార్సీ ఫైర్ టెంపుల్సికింద్రాబాద్105x105px81ప్రకాష్ భవనంశివాజీనగర్ -82ప్రిన్సెస్ ఎసిన్ ఉమెన్స్ ఎడ్యుకేషనల్ సెంటర్పురాణి హవేలీ -83పురానాపూల్ వంతెనపురానాపుల్105x105px84పురాణి హవేలీ కాంప్లెక్స్పత్తర్ గట్టి105x105px85ఖిలా కోహ్నా & మసీదుసరూర్‌నగర్ -86రాజా భగవందాస్ భవనంసుల్తాన్ బజార్ -87షాహీ జిలు ఖానా (జాబితా నుండి తొలగించబడింది)ఘాన్సీ బజార్ -88షాహి ఖిల్వత్ ఖానా - -89సీతారాం బాగ్ ఆలయంమంగళఘాట్ -90స్పానిష్ మసీదుబేగంపేట105x105px91సెయింట్ జార్జ్ చర్చి, హైదరాబాద్అబిడ్స్114x114px92సెయింట్ మేరీస్ చర్చి, సికింద్రాబాద్సికింద్రాబాద్105x105px93సెయింట్ జాన్స్ చర్చి, సికింద్రాబాద్మారేడ్‌పల్లి105x105px94సెయింట్ జోసెఫ్ కేథడ్రల్, హైదరాబాద్అబిడ్స్108x108px95శ్యాంరాజ్ బహదూర్ - గేట్ పోర్షన్షా-అలీ-బండా -96విఖర్ మంజిల్బేగంపేట105x105px97విక్టోరియా మెమోరియల్ అనాథాశ్రమంసరూర్‌నగర్ -98విక్టోరియా మెటర్నిటీ హాస్పిటల్అసఫ్ జాహీ రోడ్ -99ప్రభుత్వ యునాని ఆసుపత్రిచార్మినార్105x105px100విలాయత్ మంజిల్బేగంపేట -101హోమియోపతిక్ హాస్పిటల్ (మోతీ మహల్)మహబూబ్ చౌక్, మోతిగల్లి -102ఫఖర్-ఉల్-ముల్క్ సమాధిసనత్‌నగర్ -103విజయ్ మేరీ చర్చిఏసి గార్డ్స్, మాసబ్ ట్యాంక్105x105px104పురన్మల్ సమాధిసీతారాం బాగ్ -105హిల్ ఫోర్ట్ ప్యాలెస్ఆదర్శ్ నగర్File:Hill_Fort_Palace_Hyderabad_1930s.jpg106డి.లక్ష్మయ్య నివాసం,మోండా మార్కెట్ -107డి. పెంటయ్య నివాసంమోండా మార్కెట్ -108సర్దార్ మహల్మొఘల్ పురా -109రజా అలీ బంగ్లాఫీవర్ హాస్పిటల్ దగ్గర -110ముఖభాగం - బైతుల్ ఘౌస్మోజమ్ జాహీ మార్కెట్ -111ముఖభాగం - హిఫాజత్ హుస్సేన్ - -112గోషామల్ బరాదరిపికెట్, సికింద్రాబాద్105x105px113ప్రేమ్ చంద్ నివాసంసర్దార్ పటేల్ రోడ్ -114శ్యామ్ రావ్ చుంగి నివాసంపద్మారావు నగర్ -115దిల్ కుషా గెస్ట్ హౌస్రాజ్ భవన్ రోడ్ -116కాలేజ్ ఆఫ్ నర్సింగ్రాజ్ భవన్ రోడ్ -117యూసుఫ్ టేక్రిటోలిచౌకి -118ఖుస్రో మంజిల్ఎసి గార్డ్స్119దేవ్డీ రణచంద్ – అహోతిచంద్, (తొలగించబడింది)మెహదీపట్నం -120పంజ్ మహల్లాలింగంపల్లి -121పర్వారీష్ బాగ్లింగంపల్లి -122సెంట్రల్ బ్యాంక్ భవనంకోఠి -123మినీ బాల్ భవన్పబ్లిక్ గార్డెన్ -124తాజ్ మహల్ హోటల్ (ఓల్డ్ బ్లాక్),అబిడ్స్105x105px125రవి బార్, ట్రూప్ బజార్ (ప్రభుత్వం జాబితా నుండి తొలగించబడింది, కూల్చివేయబడింది)ట్రూప్ బజార్ -126హైదరాబాద్ సెంట్రల్ బిల్డింగ్ డివిజన్ కార్యాలయంమోజమ్ జాహీ మార్కెట్ -127రోషన్ మహల్మొఘల్ పురా128సెంట్రల్ కో-ఆపరేటివ్ ట్రైనింగ్ కాలేజీనిజాం కాలేజ్ రోడ్ -129మహబూబియా గర్ల్స్ హై స్కూల్ & జూనియర్ కాలేజ్ మదరసా-ఇ-అలియాగన్ ఫౌండ్రీ105x105px130రెడ్డి హాస్టల్అబిడ్స్ -131మహల్ వనపర్తిజాంబాగ్ రోడ్, మోజంజాహి మార్కెట్ -132ఎ. మజీద్ ఖాన్ నివాసంపురాణి హవేలీ -133పాత ఎంసిహెచ్ ఆఫీస్,దారుష్ షిఫా -134గ్రీన్ లాండ్స్ గెస్ట్ హౌస్బేగంపేట -135రాజ్ భవన్ పాత భవనంరాజ్ భవన్ -136పాత జైలు కాంప్లెక్స్మోండా మార్కెట్ రోడ్ -137సెయింట్ జార్జ్ గ్రామర్ స్కూల్ కాంప్లెక్స్అబిడ్స్105x105px138వెస్లీ చర్చిసికింద్రాబాద్ -139నాంపల్లి సరాయ్నాంపల్లి -140భోయిగూడ కమాన్మంగళహాట్ -141ఐఏఎస్ అధికారుల సంఘంగ్రీన్‌ల్యాండ్స్, బేగంపేట్ -142సెయింట్ మేరీస్ ప్రెస్బిటరీసెయింట్ ఆన్స్ స్కూల్, సికింద్రాబాద్ -143కృష్ణా రెడ్డి భవనంమెహదీపట్నం -

 హైదరాబాద్‌లోని వారసత్వ శిలా నిర్మాణాలు 
ఇంటాక్ సంస్థ హైదరాబాదులోని వివిధ రాతి నిర్మాణాలను వారసత్వ విభాగంలోకి చేర్చింది.

క్రమసంఖ్య రాక్ నిర్మాణం ప్రదేశం ఫోటో 1 "బియర్స్ నోస్" (ఎలుగుబంటి ముక్కు) శిల్పారామం లోపల, మాదాపూర్ - 2 "క్లిఫ్ రాక్" జూబ్లీ హిల్స్ - 3 దుర్గం చెరువు సరస్సు చుట్టూ కొండలు జూబ్లీ హిల్స్ - 4 "మాన్స్టర్ రాక్" ఫిల్మ్ నగర్ జూబ్లీ హిల్స్ దగ్గర - 5 "ఒబెలిస్క్" జూబ్లీ హిల్స్ - 6 "మష్రూమ్ రాక్" యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హైదరాబాద్ క్యాంపస్ లోపల100x100px 7 రాక్ పార్క్ దర్గా హుస్సేన్ షా వాలి దగ్గర పాత బాంబే రోడ్ - 8 సెంటినెల్ రాక్ మౌలా-అలీ దగ్గర133x133px 9 మౌలా అలీ దర్గా వద్ద రాళ్లు మౌలా-అలీ100x100px 10 "టోడ్స్టూల్" బ్లూ క్రాస్ పక్కన, జూబ్లీ హిల్స్ -

 మూలాలు 

 బయటి లింకులు 
 ఒమర్ ఖలీది రచించిన "ఎ గైడ్ టు ఆర్కిటెక్చర్ ఇన్ హైదరాబాద్, డెక్కన్, ఇండియా"
 హెరిటేజ్ క్యాపిటల్ హైదరాబాద్
 హైదరాబాద్‌లోని వారసత్వ భవనాల ఫోటో గ్యాలరీ
 63వ సమావేశ నిమిషాలు 
 సొసైటీ టు సేవ్ రాక్స్
 హైదరాబాద్‌లో వారసత్వ సంరక్షణ

వర్గం:హైదరాబాదు వారసత్వ నిర్మాణాలు
వర్గం:హైదరాబాదు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా