నేపాల్‌లో హిందూమతం

హిందూమతం నేపాల్ లోని ప్రధాన, అతిపెద్ద మతం. 2007లో దేశం తనను తాను లౌకిక దేశంగా ప్రకటించుకుంది; ఇప్పటికీ, భారతీయ మతాలకు "నేపాల్ రాజ్యాంగం దేశమంతటా ఈ పురాతన మత రక్షణ కోసం పిలుపునిచ్చింది" వంటి కొన్ని ప్రత్యేక అధికారాలు ఇచ్చింది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, నేపాల్‌లో హిందువుల జనాభా దాదాపు 2,15,51,492 అని అంచనా వేసారు. ఇది దేశ జనాభాలో 81.34%. ప్రపంచంలోని ఏ దేశంలోనైనా హిందువుల అత్యధిక శాతం. నేపాల్ జాతీయ క్యాలెండరైన విక్రమ్ సంవత్, ఒక సౌరమాన హిందూ క్యాలెండరు. దీన్ని మతపరమైన క్యాలెండర్‌గా ఉత్తర భారతదేశంలో విస్తృతంగా అనుసరిస్తారు. ఇది హిందూ కాల యూనిట్లపై ఆధారపడి ఉంటుంది. దేశంలో రాచరికాన్ని రద్దు చేసాక, 2008 వరకు నేపాల్ ప్రపంచంలోని చివరి హిందూ దేశంగా ఉంది.
thumb| స్వస్తిక
భౌగోళికంగా మత సమూహాల వ్యాప్తిని చూస్తే హిందువుల ప్రాబల్యం వెల్లడవుతుంది. ప్రతి ప్రాంతంలోని జనాభాలో కనీసం 90% మంది హిందువులు ఉన్నారు.  నేపాల్‌లోని జాతి సమూహాలలో, బహున్, ఛెత్రి, మాధేషి, నెవారి, ఠాకూరి ప్రజలు హిందూమతంచే ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యారు.

 చరిత్ర 
చరిత్రపూర్వ కాలంలో "నే" అనే హిందూ ఋషి ఖాట్మండు లోయలో స్థిరపడ్డాడని, "నేపాల్" అనే పదానికి అర్థం, నే ఋషి "రక్షించిన ప్రదేశం" (సంస్కృతంలో "పాలా") అని చరిత్రకారులు, స్థానిక సంప్రదాయాలూ చెబుతున్నాయి. అతను బాగ్మతి, బిష్ణుమతి నదుల సంగమం అయిన టేకు వద్ద మతపరమైన వేడుకలను నిర్వహించాడు. పురాణాల ప్రకారం, అతను ఒక ధర్మబద్ధమైన గోవుల కాపరిని పాలకుడిగా ఎంచుకున్నాడు. అతడే గోపాల రాజవంశంలోని అనేక మంది రాజులకు ఆద్యుడు. ఈ పాలకులు నేపాల్‌ను 500 సంవత్సరాలకు పైగా పాలించినట్లు చెబుతారు. అతను ఎంచుకున్న గోపాల రాజవంశపు మొదటి రాజు భుక్తమన్‌. గోపాల వంశం 621 సంవత్సరాలు పాలించింది. ఈ వంశానికి చివరి రాజు యక్ష గుప్తుడు.

స్కంద పురాణం ప్రకారం, హిమాలయాల్లో "నే" లేదా "నేముని" అనే ఋషి నివసించేవాడు. పశుపతి పురాణం, అతన్ని సాధువుగాను రక్షకుడిగానూ పేర్కొంది. అతను బాగమతి, కేశవతి నదుల వద్ద తపస్సు చేశాడని, అక్కడ తన సిద్ధాంతాలను బోధించాడనీ చెబుతుంది.

18వ శతాబ్దం మధ్యలో, పృథ్వీ నారాయణ్ షా అనే గూర్ఖా రాజు, చుట్టుపక్కల రాజ్యాలను గెలిచి ప్రస్తుత రూపంలో ఉన్న నేపాల్‌ రాజ్యాన్ని ఏర్పరచేందుకు సంకల్పించాడు. సరిహద్దు పర్వత రాజ్యాలు తటస్థంగా ఉండేళా ఒప్పించి తన దండయాత్రను ప్రారంభించాడు. అనేక రక్తపాత యుద్ధాలు, ముట్టడుల తర్వాత, ముఖ్యంగా కీర్తిపూర్ యుద్ధం తరువాత, అతను 1769లో ఖాట్మండు లోయను జయించగలిగాడు.

 ఆధునిక చరిత్ర 
1951లో రాణా పాలనను పడగొట్టిన తరువాత , రాజు త్రిభువన్ నేపాల్ సరిహద్దులను తెరిచాడు. నేపాల్ అభివృద్ధికి సహాయం చేయమని బాహ్య ప్రపంచానికి విజ్ఞప్తి చేశాడు.  తర్వాత, అతను నేపాలీలకు, ముఖ్యంగా నేపాలీ ముస్లింలకు మత స్వేచ్ఛను ఇచ్చాడు. నేపాల్‌లో మొట్ట మొదటి చర్చి స్థాపించబడింది.  ఇతర మత సమూహాలను అనుమతించినప్పటికీ, నేపాల్ సమాజం పౌరులందరికీ కఠినమైన హిందూ చట్టాలను వర్తింపజేసింది. హిందూమతమే దేశ అధికారిక మతంగా ఉంది.

 పాలకుల హైందవీకరణ 
వివిధ చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం, లిచ్చవీ కాలం (సా.శ. 3వ శతాబ్దం) నుండి ఖాట్మండు లోయ సామాజిక నిర్మాణంలో వర్ణ, కుల ఉనికిని ఒక అంశంగా గుర్తించినప్పటికీ, నేపాల్ లోయలో నివసించే వారిలో ఎక్కువ మందిని మైథిలీ- మూలాలున్న రాజు జయస్థితి మల్లా (1354–1395 AD) 14వ శతాబ్దంలో మొదటిసారిగా నేపాల్‌రాష్ట్రశాస్త్రంలో వ్రాతపూర్వక కోడ్‌గా క్రోడీకరించారు .  జయస్థితి మల్లా, భారతీయ మైదానాల నుండి ఆహ్వానించిన ఐదుగురు కన్యాకుబ్జ, మైథిల్ బ్రాహ్మణుల సహాయంతో, లోయలోని జనాభాను బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర అనే నాలుగు ప్రధాన తరగతులుగా (వర్ణం ) విభజించాడు. ఇవి మనుస్మృతి వచనం, వ్యక్తి యొక్క వృత్తిపరమైన పాత్రల ఆధారంగా ప్రాచీన హిందూమతం నుండి ఉద్భవించినవే.  నాలుగు వర్ణాల్లో మొత్తం 64 కులాలు ఉన్నాయి. ఇందులో శూద్రకులం 36 ఉపకులాలుగా విభజించబడింది.
ఎడమ|thumb| పృథ్వీ నారాయణ్ షా, నేపాల్ రాజ్య స్థాపకుడు
ఖాట్మండు లోయ గుర్ఖాలీ స్వాధీనమైన తరువాత, రాజు పృథ్వీ నారాయణ్ షా క్రైస్తవ కపుచిన్ మిషనరీలను పటాన్ నుండి బహిష్కరించాడు. నేపాల్‌ను అసల్ హిందుస్థాన్ (హిందువుల నిజమైన భూమి) గా సవరించాడు. గుర్ఖాలీ రాజు పృథ్వీ నారాయణ్ ఖాట్మండు లోయను స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత యజ్ఞోపవీతాన్నిధరించే ఉన్నత వర్ణాలకు చెందిన హిందువులు, నేపాల్ రాజధానిలో విశేష హోదాను, కేంద్ర అధికారాన్నీ పొందారు.   అప్పటి నుండి హిందూమతం నేపాల్ రాజ్యపు ముఖ్యమైన విధానంగా మారింది.

జంగ్ బహదూర్ రాణా తన యూరోపియన్ పర్యటన తర్వాత నేపాలీ సివిల్ కోడ్ ములుకి ఐన్‌ను ప్రవేశపెట్టాడు. 1854లో దీన్ని అమలులోకి తెచ్చాడు. ఇది సాంప్రదాయ హిందూ చట్టంలో పాతుకుపోయింది. నేపాల్‌లో అనేక శతాబ్దాలుగా సామాజిక పద్ధతులను క్రోడీకరించింది.Stiller, L. F. (1993). Nepal: Growth of a Nation. Human Resources Development Research Center, Kathmandu. చట్టంలో ప్రాయశ్చిత్తం, ఆచారం (వివిధ కులాలు, వర్గాల సంప్రదాయిక చట్టం) కూడా ఉన్నాయి. ఇది, ఖాస్ పాలకుల దృక్కోణం నుండి నేపాల్‌లోని మొత్తం హిందువులతో పాటు హిందూయేతర జనాభాను ఒకే క్రమానుగత పౌర కోడ్‌లో చేర్చే ప్రయత్నం.

నేపాలీ సమాజం సర్వమత సామరస్యానికి, సహనానికీ ప్రసిద్ధి చెందింది. అయితే పృథ్వీ నారాయణ్ షా నేపాల్‌ను హైందవీకరణ చెయ్యడం, కుంకుమీకరణ చేయడాన్ని ఇతర మత సమాజాలపై చేసిన హింసగా భావించబడింది. ఆ తర్వాత, 1940ల వరకు, హిందూమతం తప్ప మరే ఇతర మతాలనైనా ప్రచారం చెయ్యడాన్ని నిషేధించారు. నేపాల్ రాజ్యంలో మత స్వేచ్ఛ ఉన్నప్పటికీ హిందూ సమాజానికి ప్రత్యేక హక్కులు ఇవ్వబడ్డాయి.

అప్పుడు, రాణా రాజవంశం అధికారం లోకి వచ్చింది. ఈ వంశం ప్రధానంగా క్షత్రియ హిందువులది. రాణా వంశం పాలనలో ఉన్నప్పటికీ, నేపాల్‌లో పెద్దగా హైందవీకరణ జరగలేదు, అయితే అప్పటికీ కఠినమైన హిందూ చట్టమే అమల్లో ఉంది.  రాణా పాలకులు రాజ్యంలో గిరిజన హిందువుల కాషాయీకరణపై దృష్టి సారించారు. ప్రధానంగా యోధ తరగతి గూర్ఖాలపై దృష్టి సారించారు.  రాణా రాజవంశం కాలంలో అనేక దేవాలయాలు, పుణ్యక్షేత్రాలను నిర్మించారు. నేపాల్లో వైదిక సంస్కృతిని అమలు చేసారు.
 హిందూ ప్రతీకగా నేపాల్ 
ధ్వజం అనేది హిందూ దేవాలయాల పైన ఉండే జెండా. విష్ణువు నేపాలీ ప్రజలను సమీకృతం చేసి, సూర్యచంద్రుల చిహ్నాలతో ధ్వజాన్ని నెలకొల్పాడని భావిస్తున్నారు. ఆ ధ్వజాన్ని శివుడు విష్ణువుకు ఇవ్వగా, రాక్షసులతో పోరాడటానికి ఆ జెండాను విష్ణువు ఇంద్రుడికి అప్పగించాడు అని హిందూ పురాణంలో వ్రాయబడింది.

దషైన్
తిహార్
జనై పూర్ణిమ, రక్షా బంధన్, కుంబేశ్వర్ మేళా పటాన్
శ్రీ కృష్ణ జన్మాష్టమి
మాఘ సంక్రాంతి
శ్రీ పంచమి
మహా శివరాత్రి
ఫాగు పూర్ణిమ (హోలీ) 
 మతతీర్థ ఔన్సీ (నేపాలీ సమానమైన మదర్స్ డే)
 గోకర్ణ ఔన్సీ (పితృ దినోత్సవంకి సమానమైన నేపాలీ)
 బుద్ధ జయంతి (నేపాల్‌లో హిందువులు, బౌద్ధుల మధ్య గొప్ప సామరస్యం ఉన్నందున హిందూ ప్రజలు కూడా జరుపుకుంటారు)
 ఘంటా కర్ణ చతుర్దశి
 గైజాత్ర
 తీజ్
 యెన్యా|ఇంద్రజాత్ర (ఖాట్మండులో)
 ఛత్
 ఘోడే జాత్రా
 శ్రీరామ నవమి
 వివాహ పంచమి
 బాగ్ జాత్రా
 భైరవ కుమారి జాతర
 చైతే దశైన్
 గౌర పర్వ
 గున్లా
 గురు పూర్ణిమ
 రాతో మచ్చేంద్రనాథ్ జాతర
 మణి రిమ్డు
 మాతా-యా
 నీల్ బరాహి ప్యాఖాన్
 రథయాత్ర
 తము ధీ
 తాన్సేన్ జాత్రా
 తయా మచా
 యోమారి పున్హి

 ఆధునిక నేపాల్‌లో హిందూమతం ప్రభావం 
నేపాల్‌లో హిందూ, బౌద్ధ సంప్రదాయాలు రెండూ సహస్రాబ్దాల క్రితం నాటివి.  లుంబినిలో బుద్ధుడు జన్మించాడు. ఖాట్మండులోని పశుపతినాథ్ దేవాలయం హిందువుల పురాతన, ప్రసిద్ధ శివాలయం. నేపాల్‌లో అనేక ఇతర దేవాలయాలు, బౌద్ధ విహారాలూ ఉన్నాయి. అలాగే ఇతర మత సమూహాలకూ ప్రార్థనా స్థలాలు ఉన్నాయి. సాంప్రదాయికంగా, నేపాల్ తాత్విక ఆలోచనలు హిందూ, బౌద్ధ తాత్విక నీతి, సంప్రదాయాలలో పాతుకుపోయాయి. కాశ్మీరీ శైవం, నైంగ్మా స్కూల్ ఆఫ్ టిబెటన్ బౌద్ధమతం, భక్తపూర్ కర్మాచార్యుల రచనలు, తాంత్రిక సంప్రదాయాల అంశాలను కలిగి ఉన్న జంతు బలుల అభ్యాసంతో సహా నేపాల్‌లో తాంత్రిక సంప్రదాయాలు లోతుగా పాతుకుపోయాయి. నీటి గేదెలు, మేకలు, గొర్రెలు, కోళ్లు, బాతులు - ఈ ఐదు రకాల జంతువులనూ - మగవాటిని మాత్రమే - బలి కోసం ఆమోదయోగ్యమైనవిగా పరిగణిస్తారు. ఆవులు చాలా పవిత్రమైన జంతువులు, బలి ఇవ్వడానికి ఎప్పుడూ ఆమోదయోగ్యంగా పరిగణించబడవు. నేపాల్, హిందూమతానికి చెందిన అనేక పురాతన ప్రదేశాలకు నిలయంగా ఉంది. అనేక హిందూ తీర్థయాత్రలకు పర్యాటక కేంద్రంగా ఉంది.

 హిందూ దేవాలయాలు 
thumb|260x260px| రాత్రి వేళ పశుపతినాథ్ ఆలయం 
2007కి ముందు, నేపాల్ హిందూ దేశంగా ఉన్నప్పుడు, పశుపతినాథ్ ఆలయాన్ని "నేపాల్ దేవాలయం"గా పరిగణించేవారు. పశుపతినాథ్ ఆలయం నేపాల్ హిందువులకు అత్యంత పవిత్రమైన ఆలయంగా పరిగణించబడుతుంది. 

నేపాల్‌లో అనేక హిందూ దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:

 బడిమాలిక ఆలయం
 సిద్ధికాళి ఆలయం
 చంగు నారాయణ్
 సూర్యవినాయక దేవాలయం
 డోలేశ్వర్ మహాదేవ ఆలయం
 మైస్థాన్ మందిర్
 పాదుకాస్థాన్
 చింతాంగ్ దేవి ఆలయం
 జానకీ మందిర్
 సంకత్ మోచన్ మందిర్
 కోటేశ్వర్ మహాదేవ్
 పశుపతినాథ్ ఆలయం
 స్వయంభూనాథ్
 అశోక్ బినాయక్ ఆలయం
 భైరబ్స్థాన్ ఆలయం

 ఇతర మతాలతో సంబంధాలు 

 హిందూమతం, బౌద్ధమతం 
సాంప్రదాయకంగా హిందూ, బౌద్ధ విశ్వాసాల మధ్య పోలికలు చాలా కలుస్తాయి. 1981 జనాభా గణనలో హిందువులుగా పరిగణించబడే చాలా మంది వ్యక్తులను, కొన్ని భావాలలో బౌద్ధులు అని అంటారు. చిరకాలంగా హిందువులు బౌద్ధ దేవాలయాలలోను, బౌద్ధులు హిందూ దేవాలయాలలోనూ పూజలు చేస్తున్నారు. దీనికి కారణం హిందూమతం, బౌద్ధమతం రెంటికీ ఉమ్మడి మూలాలు ఉండడమే. చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం వాటిని వేర్వేరు మతాలుగా చూడలేదు, ఒకే మత సంప్రదాయంలోని ప్రత్యర్థి ధోరణులు గానే చూసారు. ఇటువంటి ద్వంద్వ విశ్వాస అభ్యాసాల కారణంగా (లేదా పరస్పర గౌరవం), హిందువులు, బౌద్ధుల మధ్య భేదాలు చాలా సూక్ష్మంగాను, అధ్యయనపరంగానూ మాత్రమే ఉంటాయి; హిందువులు, బౌద్ధులు గత సహస్రాబ్దాలుగా ఎటువంటి మత ఘర్షణలకు పాల్పడలేదు. ఇరుమతాల వారూ ప్రవేశించి పూజించగలిగే దేవాలయాలు అనేకం ఉన్నాయి.'

 హిందూమతం, ఇస్లాం 
చారిత్రికంగా, నేపాల్‌లో హిందువులు, ముస్లింల మధ్య పెద్దగా విభేదాలు లేకపోయినా  20వ శతాబ్దంలో మత మార్పిడులు జరగడం, వాటికి వ్యతిరేకంగా కఠినమైన చట్టాలు చెయ్యడం కారణంగా రెండు వర్గాల మధ్య కొన్ని వివాదాలు జరిగాయి. భారతదేశంలో హిందుత్వ పెరుగుదల ఫలితంగా నేపాల్‌లో స్థానిక హిందువులు, బౌద్ధులలో ఇస్లామోఫోబియా పెరుగుతోందని వాదనలు ఉన్నాయి. అయితే, సామాజిక స్థాయిలో ఇది ఎటువంటి ప్రభావం చూపలేదని తెలుస్తోంది. నేపాల్‌ను హిందూ రాష్ట్రంగా మార్చాలనే ముస్లింలు డిమాండు చెయ్యడమే దీనికి నిరూపణ. తమ మతానికి మరొకరి వల్ల ముప్పు లేదని, దశాబ్దాలుగా తాము సోదర భావంతో ఉన్నామని భావించడమే దీనికి కారణం. ఈ రెండు మతాల వారూ క్రైస్తవ మత విస్తరణను ఒక ఉమ్మడి సమస్యగా చూస్తారు.

తత్ఫలితంగా, నేపాల్‌ను తిరిగి హిందూ రాజ్యంగా ప్రకటించాలనే నిరసనలు వచ్చిన సమయంలో, అనేక మంది ముస్లింలు దానికి మద్దతు ఇచ్చారు.

 హిందూమతం, క్రైస్తవం 
నేపాల్‌లో, హిందువులు, క్రైస్తవుల మధ్య సంబంధాలు చాలా తరచుగా వివాదాస్పదంగా ఉంటాయి.  నేపాల్‌లో క్రైస్తవ మత వ్యాప్తి ఒక వివాదాస్పద అంశం. నేపాలీ క్రైస్తవులకు, స్థానిక హిందువులు ముస్లింలకూ మధ్య చెదురుమదురు హింసా ఘటనలు జరిగాయి. వాళ్ళు సామాజిక బహిష్కరణకు గురయ్యారు. క్రైస్తవ మిషనరీలు మతం మార్చుకోవడానికి పేద మెటీరియల్ ప్రోత్సాహకాలను అందజేస్తారని నేపాలీ మీడియాలోను, రాజకీయ చర్చలలోనూ ఆరోపణలున్నాయి. దీనికి అవసరమైన రుజువులు కూడా ఉన్నాయి. అయితే ఈ రుజువులను పెద్దగా పట్టించుకోలేదు. క్రైస్తవ పాస్టర్లు, మిషనరీలు పేదలను, చదువుకోని హిందువులనూ మతం మార్చడంతో నేపాల్‌లోని హిందువులు, క్రైస్తవుల మధ్య వివాదాలు బాగా పెరిగాయి. నేపాల్‌లోని క్రైస్తవులకు హిందువులకూ మధ్య భూమి తదితర సాంస్కృతిక వివాదాల కారణంగా తరచుగా ఘర్షణలు జరిగాయి.  కాథలిక్ చర్చి ఆఫ్ నేపాల్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న చర్చిలలో ఒకటి. దీని కారణంగా నేపాల్ హిందువుల జనాభా తగ్గుతూ రెండు వర్గాల మధ్య తీవ్రమైన ఉద్రిక్తతలకు దారి తీస్తోంది. రెండు వర్గాల మధ్య పలు గొడవలు చోటు చేసుకున్నాయి. నేపాల్‌లో హిందూ జాతీయవాదం పెరగడం నేపాల్‌లోని సనాతనేతర మతాలకు ముప్పుగా పరిగణిస్తున్నారు. పాశ్చాత్య దేశాలు క్రైస్తవ మతాన్ని రక్షించగలిగినపుడు, సనాతన మతాలను రక్షించుకునే స్వేచ్ఛ నేపాలీలకు కూడా ఉంటుందని ఇక్కడి ప్రజల ఏకైక సామెత. క్రైస్తవ మతంలోకి మారిన గిరిజనులపై ఇతర గిరిజనులు దాడులు జరపడం, చర్చిలను ధ్వంసం చేయడం, మతమార్పిడిపై నిషేధం సంభవిస్తున్నాయి. ప్రత్యేకంగా, భూకంపం, వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడిన తర్వాత ప్రజలు కష్టపడుతున్నప్పుడు మతమార్పిడి వెల్లివిరుస్తుంది. క్రైస్తవ మిషనరీలు ఈ స్థితిలో లాభాలను పొందడం తరచూ కనిపిస్తూంటుంది. నేపాల్ హిందువుల ఆర్థిక స్థితిని, కులాన్నీ వాడుకుని మతం మార్చి, మిషనరీలు లాభపడడాన్ని కచ్చితంగా అంగీకరించలేరు. 2017లో ఈ విధంగా ఒక బిల్లును ఆమోదించింది.

 జనాభా వివరాలు 

 చారిత్రికంగా జనాభా 

 శాతం వారీగా, చారిత్రకంగా మార్పు 
సంవత్సరం శాతం పెంచు 1952/54 88.87% - 1961 87.69% -1.18% 1971 89.39% +1.70% 1981 89.50% +0.11% 1991 86.51% -2.99% 2001 80.62% -5.89% 2011 81.34% +0.72%

 వృద్ధి రేటు 
1952లో, నేపాల్‌లో హిందువుల జనాభా 88.87%తో 73,18,392. నేపాల్ 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభాలో హిందువుల శాతం 1952లో 88.87% నుండి 81.34%కి దాదాపు 7% తగ్గింది. హిందూ జనాభా జనాభా నిరంతరం క్షీణతను ఎదుర్కొంటోంది. దీనికి ప్రధాన కారణం నేపాలీ హిందువులలో సంతానోత్పత్తి రేటు తక్కువగా ఉండడం. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, హాంకాంగ్, ఇండియా, ఒమన్‌లలో నేపాలీల ప్రవాసులు పెరగడం కూడా ఒక కారణం.

 జాతి వారీగా హిందూ జనాభా 
ఈ గణాంకాలు 2011 నేపాల్ జనాభా లెక్కల ఆధారంగా రూపొందించబడ్డాయి. NEG అనేది కొత్తగా జాబితా చేయబడిన జాతి సమూహాన్ని సూచిస్తుంది. 2001 నేపాల్ జనాభా లెక్కల్లో ఇవి అందుబాటులో లేవు.
కులంహిందువుల్లో మార్పు శాతం
(2001-2022)జాతిహిందువులు 
2001హిందువులు 2011హిందువులు 2021%Pop.%Pop.ఛెత్రి/క్షేత్రి−0.23%ఖాస్99.48%99.25%43,98,053బ్రాహ్మిన్ (కొండ) /బహున్−0.12%ఖాస్99.68%99.56%32,26,903మగర్ +4.36%సినో/టిబెటన్74.60%78.96%18,87,733తరు−3.67%ఆదివాసి97.63%93.96%17,37,470తమంగ్ +1.19%సినో/టిబెటన్7.69%8.88%15,39,830న్యూవార్ +3.25%సైనో/టిబెటన్, ఇండిక్ ఆర్యన్84.13%87.38%13,21,933ముసల్మాన్−2.19%ముస్లిం2.19%0.00%11,64,255కామి−0.34%ఖాస్96.69%96.35%12,58,554యాదవ్−0.09%తెరై99.78%99.69%10,54,458రాయ్ +2.53%సినో/టిబెటన్25.00%27.53%6,20,004గురుంగ్ +3.43%సినో/టిబెటన్28.75%32.18%5,22,641దమై/ధోలి−1.22%ఖాస్97.81%96.59%4,72,862లింబు +3.02%సినో/టిబెటన్11.32%14.34%3,87,300ఠాకూరి−0.09%ఖాస్99.40%99.31%4,25,623సర్కి−2.44%ఖాస్97.90%95.46%3,74,816తెలి0.39%తెరై99.19%99.58%3,69,688చామర్0.70%ఖాస్98.85%99.55%3,35,893కొయిరి−0.06%తెరై99.77%99.71%3,06,393కూర్మి0.00%తెరై99.84%99.84%2,31,129సన్యాసి−0.16%ఖాస్99.21%99.05%2,27,822ధనుక్−0.15%తెరై99.75%99.60%2,19,808ముసహర్ +0.58%ఖాస్98.52%99.10%2,34,490దుసాధ్ +0.20%ఖాస్99.47%99.67%2,08,910షెర్పా−6.26%సినో/టిబెటన్6.26%0.00%1,12,946సోనార్ +1.29%తెరై98.20%99.49%64,335కేవాట్ +0.17%తెరై99.58%99.75%1,53,772బ్రాహ్మణ్ (తెరై)−0.05%తెరై99.58%99.53%1,34,106కత్బనియన్ +0.36%తెరై99.32%99.68%1,38,637ఘర్తీ/భుజేల్ +1.10%సినో/టిబెటన్96.50%97.60%1,18,650మల్లాహ +0.63%తెరై99.13%99.76%1,73,261కల్వార్ +0.08%తెరై99.69%99.77%1,28,232కుమల్−0.17%సినో/టిబెటన్98.42%98.25%1,21,196హజం/ఠాకూర్ +0.07%తెరై/తక్కువ99.59%99.66%1,17,758కను−0.16%తెరై99.89%99.73%1,25,184రాజబంసి +13.75%ఆదివాసి85.15%98.90%1,15,242సునువార్ +12.79%సినో/టిబెటన్79.50%92.29%55,712సుధీ−0.18%తెరై99.67%99.49%93,115లోహర్−0.24%తెరై99.78%99.54%101,421తత్మా−0.29%ఖాస్99.79%99.50%104,865ఖత్వే +0.15%ఖాస్99.45%99.60%100,921ధోబి +0.27%ఖాస్99.45%99.72%109,079మాఝీ +0.31%సినో/టిబెటన్81.67%81.98%83,727నునియా +0.48%తెరై99.34%99.82%70,540కుమ్హర్ +0.39%తెరై99.19%99.58%62,399దానువార్−15.60%సినో/టిబెటన్99.26%83.66%84,115చెపాంగ్−5.73%సినో/టిబెటన్70.23%64.50%68,399హలువాయి +0.25%తెరై99.38%99.63%83,869రాజ్‌పుత్ +0.29%తెరై99.32%99.61%41,972కాయస్థ +0.74%తెరై98.88%99.62%44,304బాధయీ +0.07%తెరై99.52%99.59%28,932మార్వాడి−1.53%ఇతర94.88%93.35%51,443సంతల్−6.07%ఆదివాసి83.06%76.99%51,735ఝంగడ్−11.29%ఆదివాసి92.79%81.50%37,424బంటార్/సర్దార్ +1.31%ఖాస్97.85%99.16%55,104బరేయీ−0.10%తెరై99.90%99.80%80,597కహర్−0.39%తెరై99.88%99.49%53,159గంగై−11.13%ఆదివాసి98.44%87.31%36,988లోధ్−1.39%తెరై99.82%98.43%32,837రాజ్‌భర్ +0.25%తెరై99.41%99.66%9,542తమి−11.81%సినో/టిబెటన్55.74%43.93%28,671ధీమాల్−1.30%ఆదివాసి57.41%56.11%26,298భోటే−37.90%సినో/టిబెటన్37.90%0.00%13,397బిన్−0.10%తెరై/తక్కువ99.88%99.78%75,195గదేరి−0.03%తెరై99.70%99.67%26,375నురాంగ్−98.54%సినో/టిబెటన్98.54%0.00%278యక్కా−2.67%సినో/టిబెటన్14.17%11.50%24,336దారై−2.95%సినో/టిబెటన్97.89%94.94%16,789తాజ్‌పురియా +13.05%ఆదివాసి64.15%77.20%19,213తకాలి−3.21%సినో/టిబెటన్33.83%30.62%13,215చిడిమార్−0.17%ఆదివాసి99.29%99.12%1,254పహారి +12.28%సినో/టిబెటన్78.90%91.18%13,615మాలి−0.11%తెరై99.78%99.67%14,995బంగాలీ +2.05%ఇతర97.02%99.07%26,582చంత్యాల్ +64.25%సినో/టిబెటన్30.78%95.03%11,810డమ్−0.05%ఖాస్99.24%99.19%13,268కమర్ +1.89%తెరై98.00%99.89%1,787బోటే−10.53%సినో/టిబెటన్98.57%88.04%10,397బ్రహ్మూ +7.55%సినో/టిబెటన్72.04%79.59%8,140గెయిన్−2.72%ఖాస్97.01%94.29%6,791జిరెల్ +6.82%సినో/టిబెటన్10.55%17.37%5,774దురా +80.43%సినో/టిబెటన్18.94%99.37%5,394బడి−2.88%ఖాస్98.83%95.95%38,603మెచే−4.69%ఆదివాసి80.28%75.59%4,867లెప్చా +1.93%సినో/టిబెటన్7.62%9.55%3,445హల్ఖోర్−0.01%ఖాస్99.34%99.33%4,003పంజాబీ +10.36%ఇతర80.68%91.04%7,176కిసాన్−0.85%ఆదివాసి95.62%94.77%1,739రాజీ +9.69%సినో/టిబెటన్88.33%98.02%4,235బ్యాంగ్సీ−98.05%సినో/టిబెటన్98.05%0.00%3,895హయు−22.67%సినో/టిబెటన్70.29%47.62%2,925కొచే−3.14%ఆదివాసి97.76%94.62%1,635ధునియా +6.38%తెరై93.10%99.48%14,846వాలుంగ్−82.40%సినో/టిబెటన్82.40%0.00%1,249ముండా +18.12%ఆదివాసి78.94%97.06%2,350రౌటే +13.00%సినో/టిబెటన్83.28%96.28%618యెల్మో−1.55%సినో/టిబెటన్1.55%0.00%10,752పాథర్‌కట్ట−5.95%ఆదివాసి99.82%93.87%3,182కుసుంద−14.78%సినో/టిబెటన్97.56%82.78%273లోమిNEGసినో/టిబెటన్NEG0.00%1,614కలార్NEGఖాస్NEG99.26%1,077నాటువాNEGదళితుడుNEG99.74%3,062దండిNEGఖాస్NEG100.00%1,982ధంకర్NEGఖాస్NEG99.59%2,681కులంగ్NEGసినో/టిబెటన్NEG2.27%28,613ఘలేNEGసినో/టిబెటన్NEG35.96%22,881ఖావాస్NEGసినో/టిబెటన్NEG87.61%18,513రాజ్‌ధోబ్NEGతెరైNEG99.78%13,422కోరిNEGఖాస్NEG99.98%12,276నాచిరింగ్NEGసినో/టిబెటన్NEG3.17%7,154యంఫుNEGసినో/టిబెటన్NEG7.05%6,933చామ్లింగ్NEGసినో/టిబెటన్NEG28.70%6,668ఆత్పరియాNEGసినో/టిబెటన్NEG5.86%5,977సర్బారియాNEGఖాస్NEG99.55%4,906బంటబాNEGసినో/టిబెటన్NEG42.66%4,604డోల్పోNEGసినో/టిబెటన్NEG0.00%4,107అమత్NEGతెరైNEG99.11%3,830తులుంగ్NEGసినో/టిబెటన్NEG17.45%3,535మేవాహంగ్NEGసినో/టిబెటన్NEG10.23%3,100బాహింగ్NEGసినో/టిబెటన్NEG14.73%3,096లోపాNEGసినో/టిబెటన్NEG0.27%2,624దేవ్NEGతెరైNEG99.44%2,147సంగ్‌పాంగ్NEGసినో/టిబెటన్NEG25.34%1,681ఖాలింగ్NEGసినో/టిబెటన్NEG20.88%1,571టాప్‌కెగోలాNEGసినో/టిబెటన్NEG0.00%1,523లోహరుంగ్NEGసినో/టిబెటన్NEG10.15%1,153ఖాస్ ఓత్ +0.02%ఖాస్97.84%97.86%155,354జనజాతి ఓత్NEGసినో/టిబెటన్NEG70.36%1,228తెరై ఓత్ +8.47%తెరై90.44%98.91%103,811నిర్వచించబడలేదుNEGఇతరNEG70.32%15,277విదేశీయుడుNEGఇతరNEG67.22%6,651మొత్తం+0.72%'అన్నీ80.62%'81.34%2,64,94,504
2001, 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, హిందువుల శాతం 80.62% నుండి 81.34%కి 0.72% పెరిగింది. అయితే, మొత్తం ట్రెండ్ చాలా వరకు ప్రతికూలంగానే ఉంది. చైనా/టిబెటన్లు మినహా అన్ని ప్రధాన జాతి సమూహంలో హిందువుల శాతం క్షీణించింది. ఇది థారు వంటి కొన్ని ఆదివాసీ సమూహాలలో చాలా తీవ్రంగా ఉంది. చైనా/టిబెటన్లలో, హిందువుల శాతం 2.37% పెరిగి 49.74% నుండి 52.11%కి పెరిగింది.

 జిల్లాల వారిగా జనాభా 
క్ర.సం ప్రావిన్స్ మొత్తం జనాభా హిందూ జనాభా హిందూ  1. ప్రావిన్స్ నం. 1 45,34,943 30,21,63266.63% 2. ప్రావిన్స్ నం. 2 54,04,145 45,80,012 84.75% 3. బాగ్మతి ప్రావిన్స్ 55,29,452 39,69,040 71.78% 4. గండకి ప్రావిన్స్ 24,03,757 19,92,474 82.89% 5. లుంబినీ ప్రావిన్స్ 44,99,272 39,98,053 88.86% 6. కర్నాలీ ప్రావిన్స్ 15,70,418 14,97,236 95.34% 7. సుదుర్పశ్చిం ప్రావిన్స్ 25,52,517 24,81,812 97.23% మొత్తం 2,64,94,504 2,15,51,492 81.34%
జిల్లాహిందువులు %20112021బైతాడి99.93%కలికోట్99.79%బజాంగ్99.74%అచ్చం99.43%దోతి99.04%జాజర్‌కోట్98.96%దడెల్ధురా98.88%దార్చులా98.88%బాజురా98.68%జుమ్లా97.89%సల్యాన్97.71%దైలేఖ్97.40%అర్ఘఖాంచి97.03%గుల్మీ96.78%ప్యుతాన్96.61%రుకుమ్96.51%డాంగ్96.46%కాంచన్‌పూర్95.09%కైలాలీ94.91%బర్దియా94.17%సుర్ఖేత్91.86%ముగు91.64%పాల్ప90.52%స్యాంగ్జా90.21%సిరహా90.19%పర్బత్89.48%ధనస్సు89.35%బాగ్లుంగ్89.27%నవల్పరాసి88.18%భక్తపూర్87.85%మ్యాగ్డి87.16%తనాహు86.51%రూపాందేహి86.24%సప్తరి85.73%సరలాహి85.56%రోల్పా85.17%మహోత్తరి84.24%పర్సా83.10%కాస్కి82.33%బారా81.73%హుమ్లా81.62%చిత్వాన్81.40%కపిలబస్తు80.62%మొరాంగ్80.27%ఖాట్మండు80.01%ఝాపా79.88%బ్యాంకే78.42%రౌతహత్77.77%గూర్ఖా75.15%లలిత్‌పూర్73.53%సున్సారి73.28%ఉదయపూర్72.57%ధాడింగ్72.42%రామేచాప్71.93%ఓఖల్ధుంగా70.76%డోల్పా70.15%డోలాఖా67.80%సింధులి64.47%లామ్‌జంగ్63.98%కవ్రేపాలంచోక్62.57%సింధుపాల్‌చోక్58.98%ఖోటాంగ్58.78%నువాకోట్57.77%భోజ్‌పూర్53.33%టెర్హతుమ్52.17%ధంకుత49.17%మక్వాన్‌పూర్48.26%ఇలం44.49%శంఖువసభ42.73%సోలుఖుంబు40.21%మనంగ్39.19%ముస్తాంగ్37.47%తాప్లెజంగ్35.90%పంచతార్34.31%రాసువా25.38%
ప్రస్తుతం, నేపాల్ ఒక లౌకిక దేశం. నేపాల్ రాజ్యాంగం 2072 (పార్ట్ 1, ఆర్టికల్ 4) ద్వారా దీన్ని ప్రకటించారు. ఇక్కడ లౌకికవాదం అంటే 'మతపరమైన, సాంస్కృతిక స్వేచ్ఛ, అలాగే మత రక్షణతో పాటు ప్రాచీన కాలం నుండి అందజేసే సంస్కృతి (సనాతన్) ' . నేపాల్ 2008లో కూల్చివేయక ముందు, నేపాల్ ప్రపంచంలో చిట్టచివరి హిందూ దేశం. భారతదేశం తర్వాత ప్రపంచంలో అత్యధిక హిందూ జనాభా ఉన్న దేశం. నేపాల్, ప్రపంచంలో అత్యధిక హిందూ జనాభా శాతం ఉన్న దేశం. చరిత్రలో అనేక దేశాలు మైనారిటీ మతాలను విస్మరించడం, అణచివేతకు గురిచెయ్యడం జరిగినప్పటికీ, నేపాల్ సమాజంలో అన్ని మతాల మధ్య మతపరమైన సహనం, సామరస్యాం వెల్లివిరిసేది. మతపరంగా ప్రేరేపించబడిన హింసా సంఘటనలు బహు తక్కువగానే ఉన్నాయి. నేపాల్ రాజ్యాంగం, ఓ వ్యక్తిని మరొక మతంలోకి మార్చే హక్కు ఎవరికీ ఇవ్వలేదు. నేపాల్, 2017 లో మరింత కఠినమైన మతమార్పిడి వ్యతిరేక చట్టాన్ని ఆమోదించింది.
 మూలాలు 

వర్గం:దేశాల వారీగా హిందూమతం
వర్గం:నేపాల్