మాహం అంగా

అంగా (1562 లో మరణించింది) మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బరు ప్రధాన నర్సు. 1560 నుండి 1562 వరకు అత్యంత చురుకైన ప్రతిష్టాత్మకమైన మహిళగా ఆమె యువ చక్రవర్తికి రాజకీయ సలహాదారుగా మొఘలు సామ్రాజ్యం వాస్తవిక ప్రతినిధిగా ఉన్నది.

జీవిత చరిత్ర 
1556 లో మొఘల్ చక్రవర్తి 13 సంవత్సరాల వయస్సులో అక్బర్ యొక్క ప్రధాన నర్సుగా మహమ్ అంగా ఉంది. ఆమె కుమారుడు అధం ఖాన్. అక్బరు పెంపుడు సోదరుడు దాదాపుగా ఇంపీరియల్ కుటుంబానికి చెందినవాడు. మహం అంగా చురుకైన ప్రతిష్టాత్మక చాలా అధికంగా గృహ, హారెట్ బాధ్యతలు వహిస్తూ అధికారం హోదా అనుభవిస్తూ ఆమె కుమారునికి అదే హోదా ఉండేలా ప్రత్నించింది. 1560 లో అప్పటికి 17 సంవత్సరాలు ఉన్నాయి కనుక సంరక్షకుడు ఇక అసరరం లేదని చెప్పి వారు ఇద్దరు వ్యూహంతో అక్బరు ప్రతినిధి, సంరక్షకుడు బైరం ఖాన్ వెంటరాకుండా భారత దేశానికి వచ్చేలా ఒప్పించారు. అక్బరు  ప్రతినిధిని బైరం ఖానును పదవి నుండి తొలగించి మక్కా యాత్రికు పంపించి భారతదేశానికి వచ్చాడు. కొన్ని నెలల తర్వాత బైరం ఒక ఆఫ్ఘన్ చేతిలో హత్యకు గురయ్యాడు. తరువాత ఆయన అధికారం మహం అంగాలకు బదిలీ చేయబడింది. అయినప్పటికీ 1561 లో ఆమె అధికారం క్షీణిస్తుంది. అయితే అక్బరు తన ఆధిపత్యం వెలుపల ఉన్న అతగా ఖానును తన కొత్త ముఖ్యమంత్రిగా నియమించారు.

మరణం 
1562 మేలో అతగా ఖాన్ హత్యకు ప్తతిస్పందనగా యువ చక్రవర్తి అక్బరు చేతిలో ఆధం ఖాన్ హింసాత్మకంగా చంపబడ్డాడు. ఇది ఆమెను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. అక్బరు ఆమెకు ఈ వార్తను చేరవేసినప్పుడు " నీవు బాగా చేసావు " అని సమాధానం ఇచ్చింది. తరువాత ఆమె త్వరగానే మరణించింది.

అక్బరు ఆమె సమాధి, ఆమె కుమారుడు ఆధం ఖాన్ సమాధి ఒకటిగా నిర్మించాడు. నిర్మాణంలో చక్కనైనదిగా ప్రసిద్ది చెందిన ఇది మెహ్రౌలి లోని కుతుబ్ మినార్కు ఉత్తరాన ఉంది.

150px|right|thumb|Adham Khan's Tomb, which also serves as his mother, Maham Anga's tomb, Mehrauli, Delhi.
right|150px|thumb|Khairul Manazil, a mosque opposite Purana Qila, Delhi, built by Maham Anga

ఖైరుళు మనజిలు 
క్రీ.పూ.1561 లో మొఘలు వాస్తుకళలో ఖైల్యుల్ మనాజిల్ నిర్మించబడింది. ఇది తరువాత మదర్సాగా పనిచేసింది. ఇది ప్రస్తుత మౌంట్రా రోడ్డు  తూర్పున పురాణ ఖిల్లా, షేర్ షా గేటుకు ఎదురుగా ఉంటుంది.Sher Shah Gate  IGNCA website.

నిజాముద్దీన్ దర్గాకు వెనక్కి తిరిగి వెళ్లి తిరిగి వచ్చే సమయంలో మహం అంగా దాసుడు అక్బరును చంపడానికి ప్రయత్నించాడు. దాసుడు వేసిన బాణం అక్బరు వెంట ఉన్న సైనికుడిని గాయపరచింది. అది సైనికుడిని గాయపరిచినప్పటికీ అది తీవ్రగాయం కాదు.Masjid Khairul Manazil By Ahmad Rahmani milligazette. .

ప్రబల సంస్కృతిలో 
 ఇలా అరున్ చిత్రించిన బాలివుడ్ చిత్రం " జోదా అక్బరు " (2008) లో మహం అంగా క్రూరురాలుగా చిత్రించబడింది.
 జీ టి.వి. ఊహాజనిత నాటకం " జోదా అక్బరు " నాటకంలో ఊహాజనిత మహం అంగా పాత్ర సృష్టించబడింది.
 సోనీ టీ.వి. చారిత్రక నాటకం " భారతీయ వీరపుత్రుడు మహారాణా ప్రతాప్ " లో మహం అంగా పాత్ర చిత్రించబడింది.

మూలాలు 

అదనపు అధ్యయనం 
 Mughal Architecture of Delhi : A Study of Mosques and Tombs (1556-1627 A.D.), by Praduman K. Sharma, Sundeep, 2001, . Chapter 4.
 B.V. Bhavan 'The Mughal Empire' (Bombay 1974) The Cambridge History of India v.4 Abu'l Fazl 'Akbarnama' Badauni.

Category:1562 deaths
Category:Women in Delhi politics
Category:Mughal nobility
Category:Year of birth unknown
Category:Akbar
Category:16th-century Indian women politicians
Category:Wet nurses
Category:16th-century Indian politicians