ఝర్‌గ్రామ్

ఝర్గ్రామ్ భారతదేశం, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని ఒక నగరం.ఇది పురపాలక కేంద్రం,   జార్గ్రామ్ జిల్లాకు ప్రధాన కేంద్రం. ఇది అడవులు,పురాతన దేవాలయాలు, రాజభవనాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన పర్యాటకకేంద్రం.

 స్థానం 
ఝర్గ్రామ్  అక్షాంశ,రేఖాంశాలవద్ద ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 81మీటర్లు (265అడుగులు) సగటు ఎత్తులో ఉంది.ఝర్గ్రామ్ నగరవాతావరణం చాలా వరకు బెంగాల్‌లోనిఇతర ప్రాంతాలమాదిరిగానే మే,జూన్‌లలోపొడినెలలలో వేడి 46 °C వరకు ఉష్ణోగ్రతలు చేరవచ్చు.కానీడిసెంబరు,జనవరిలలో చాలాతేమగా,చలి రాత్రులలో 4 °C వరకు పడిపోతుంది.

గమనిక: పటంతో పాటు ఉపవిభాగంలోని కొన్ని ముఖ్యమైన స్థానాలనుప్రదర్శిస్తుంది. పటంలో గుర్తించబడిన అన్ని స్థలాలు పెద్ద పూర్తి పటంలో కలపబడ్డాయి.

 చరిత్ర 
మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని తూర్పు భారతదేశానికి విస్తరించడానికి రాజ్‌పుతానా (రాజస్థాన్) నుండి మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ ఆదేశానుసారం బెంగాల్‌ను జయించటానికి సా.శ.1592 లో అంబర్‌కు చెందిన మాన్ సింగ్ వచ్చాడనిపురాణాలు చెబుతున్నాయి.జంగ్లేఖండ్ అనే ప్రాంతంలోని స్థానిక పాలకులను ఓడించడానికి అతను సైన్యంలోతనవిశ్వసనీయ అధికారులలో ఒకరైన సర్వేశ్వర్ సింగ్‌నునియమించాడు.ఈప్రాంతం అయిన్-ఇ-అక్బరీలో ఝరిఖండ అని కూడా పేర్కొనబడింది.ఇది సంతాల్,ముండా,భూమిజ్, కుడుమి మహతో,లోధా ప్రజల సమూహాలతో కూడిన జనాభా ఉంది.ఆ ప్రాంతం మల్ రాజాకు చెందింది.

మొదటి కోట పాత ఝార్‌గ్రామ్‌లోఉందని భావిస్తారు.అయితే కొన్ని తెలియని కారణాల వల్ల కోట శిధిలాలు భూగర్భంలోకి వెళ్లిపోయాయని చెబుతారు.రాష్ట్ర రాజధానిఝర్‌గ్రామ్ అంటే అ పేరులో అర్థం, చుట్టూ గోడలు,కాలువలు ఉన్నఅటవీ గ్రామం.దీనినిస్థానిక భాషలో ఉగల్ అని పిలిచేవారు.నేటికీ దుర్గాష్టమితర్వాత రోజు పూర్వరాజ్యరక్షణ కోసం నాలుగు మూలలను (ఉగాల్స్) పూజిస్తారు.చుట్టూ ఉన్నగోడ,కాలువలో ప్రధానంగా కనిపించే అధినాయక లేదా ఎద్దుగా ఉండే వ్యక్తిని ఉగల్ సందాఅనిపిలుస్తారు. అందుకని,రాజా పూర్తి పేరు రాజా సర్వేశ్వర్ మల్ల ఉగల్ సందా దేబ్ అనిపిలువబడింది. రాజా నరసింగ మల్ల ఉగల్ సందాదేబ్ వరకు ఈ బిరుదు కొనసాగింది.

సా.శ.1741- 1751 మధ్య బెంగాల్‌పై మరాఠా దండయాత్ర సమయంలో, ఝర్‌గ్రామ్ రాజు మన్ గోవింద్ మల్లా దేవ్ తన సాయుధ దళాలను బిష్ణుపూర్ రాజు,బెంగాల్ నవాబ్‌తో కలిసి వారిపై యుద్ధం చేసి విజయం సాధించారు. రాబర్ట్ క్లైవ్ నేతృత్వంలోని ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ మిడ్నాపూర్ నుండి రాధానగర్ మీదుగా జార్గ్రామ్ కోటను స్వాధీనం చేసుకునే వరకు 1767 వరకు జార్గ్రామ్ స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఉంది.రాజా శ్యామ్ సుందర్ మల్లా దేవ్ అప్పటి జార్గ్రామ్ రాజు ధల్భూమ్‌గర్ రాజాతో పొత్తుపెట్టుకోవడం ద్వారా బ్రిటిష్ వారి పురోగతిని తనిఖీ చేయడానికి పనిచేశాడు.అతనుతన స్వతంత్ర హోదాను కాపాడుకోవడానికి చువార్ తిరుగుబాటులో పాల్గొన్నాడు.1791లో ఈస్టిండియా కంపెనీ ఝర్‌గ్రామ్‌లోకి ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నించినప్పుడుఖరగ్‌పూర్ సమీపంలోని దుధ్‌కుండి వద్ద కల్నల్ ఫెర్గూసన్‌ను ఓడించాడు.వలసరాజ్యాల సైన్యాల ప్రామాణిక పరిమాణం,100 మంది యూరోపియన్లు, 300 మంది అశ్విక దళం,1400 మంది సిపాయిలుతో కూడిన ఫెర్గూసన్ బలగాలతో కూడిఉండేవి.కానీ 1793లో బ్రిటీష్ సైన్యం రాధానగర్‌లో రెండవసారి ఉమ్మడి దళాలను ఓడించి,బెంగాల్ వలసరాజ్యాలఆక్రమణకు చివరి అడ్డంకిని ముగించింది.అందుకే మిడ్నాపూర్ ఒప్పందం జార్గ్రామ్,ధల్భమ్‌లను బ్రిటిష్ వారికి లొంగిపోవడాన్ని నిర్ధారించింది.కానీ వెంటనే బెంగాల్ బ్రిటీష్ గవర్నర్ అతని స్థాయిని ఆమోదించాడు,అప్పుడు రాజ్యం ప్రిమోజెనిచర్ చట్టం ప్రకారం జమీందారీ ఎస్టేట్‌గా గుర్తింపుపొందింంది.పాలకుడుకు రాజా బిరుదు ఇవ్వబడింది. రాజా రఘునాథ్ మల్లా ఉగల్ సందా దేబ్,రాజా చండీ చరణ్ మల్లా ఉగల్ సందా దేబ్ మరణానంతరం ఝర్‌గ్రామ్ రెండుసార్లు కోర్ట్ ఆఫ్ వార్డ్స్‌లో పడింది.కానీ రాజా నరసింగ మల్లా దేబ్ మెజారిటీ సాధించినప్పుడు ఝర్‌గ్రామ్ కోర్ట్ ఆఫ్ వార్డ్స్‌ నుండి విడుదల చేయబడింది. దీనికి సంబంధించి,1944-45లో అప్పటి భారత వైస్-రాయ్ ఝర్‌గ్రామ్‌ను భూస్వామ్య రాష్ట్రంగా గుర్తించడానికి అంగీకరించారని పేర్కొనవచ్చు,కానీ ఆ సమయంలో భారతదేశం మొత్తం గందరగోళ పరిస్థితులలో ఉంది.స్వాతంత్ర్యం వైపు పయనిస్తోంది. కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్, ఇతర పార్టీలతో చర్చలు జరపడానికి క్యాబినెట్ మిషన్ వచ్చింది. ఝరగ్రామ్ రాజ్‌కు భూస్వామ్య హోదా ప్రతిపాదనను పక్కన పెట్టారు.

ఝర్గ్రామ్ పాలకులు దయగలవారు,ప్రగతిశీలులు. వారు తమ ప్రజల సంక్షేమంపై దృష్టి పెట్టారు. రాజా రఘునాథ్ మల్లా దేబ్ స్కాటిష్ చర్చి కళాశాలలో ఎఫ్ఎ చదివాడు. జిల్లాలో మొదటి పట్టభద్రుడు.1899లో అతను తన రాజ్యంలో మొదటి ప్రాథమిక పాఠశాలను స్థాపించాడు.రాజా ఆసక్తిగల మల్లయోధుడు.అద్భుతమైన శారీరక బలంతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.అతని కుస్తీ సాధనాలు ఇప్పటికీ రాజభవనం, కలకత్తా సంగ్రహశాలలో ఉంచబడ్డాయి.ఝార్‌గ్రామ్ చివరి నామమాత్రపు రాజు రాజా సర్ నరసింగ మల్లా దేబ్ ఆధునిక ఝార్‌గ్రామ్‌కు పితామహుడిగా పరిగణించబడ్డాడు. కలకత్తాలోని మిడ్నాపూర్ కాలేజియేట్ స్కూల్, ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో విద్యనభ్యసించి,అతను ఒబిఇ,కెబిఇలతో సత్కరాంపొందాడు. కింగ్ జార్జ్ వి సిల్వర్ జూబ్లీ ఇతనికి పతకాన్ని అందించాడు.1947 నుండి 1952, 1952 నుండి 57 వరకు బెంగాల్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ సభ్యునిగా పనిచేశాడు.1957 నుండి 1962 వరకు కాంగ్రెస్‌లో పార్లమెంటు-లోక్‌సభ సభ్యుడుగా పనిచేసాడు.అతను 1931లో కొత్త రాజభవనంను ప్రారంభించాడు.ఇది 23 ఎకరాల స్థలంలో విస్తరించి,ఇండో సారాసెనిక్ వాస్తుశిల్పానికి అత్యుత్తమ ఉదాహరణగా మిగిలింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, రాజా సాహిబ్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ వైమానిక దళం కోసం దుధ్కుండిలో ఒక విమానాశ్రయం నిర్మించాడు.అంతేకాకుండా మిత్రరాజ్యాల దళాలకు ఏనుగులు,వాహనాలు,ఇతర సహాయం అందించాడు.

1922 నుండి 1950 మధ్య దేబేంద్ర మోహన్ బట్టాచార్య ఝర్‌గ్రామ్ నిర్వాహకుడు. ఆ సమయాన్ని స్వర్ణయుగంగా చూస్తారు.ఆ ఇరవై ఎనిమిది సంవత్సరాలలో ఝర్గ్రామ్ ఒక పట్టణ ప్రాంతంగా అభివృద్ధి చెందింది.ఈ కాలంలో అనేక విద్యా సంస్థలు స్థాపించి,  అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. కుముద్ కుమారి ఇన్స్టిట్యూషన్ (కెకెఐ), ఉప విభాగపు ప్రధాన సంస్థ, 1924లో స్థాపించబడింది.1925లో వార్షిక క్రీడా నిధి ఏర్పాటుచేయబడింది.ఇది క్రీడా కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించడానికి, ఫుట్‌బాల్ స్టేడియం, జార్గ్రామ్ క్లబ్‌ను నిర్మించడానికి ఉపయోగించబడింది.రాజా నరసింగ మల్లా దేబ్ ఝర్‌గ్రామ్ వ్యవసాయ కళాశాలను స్థాపించాడు.దీనికి ఝర్‌గ్రామ్ రాజ్ కళాశాల అని పేరు పెట్టారు. విద్యాసాగర్‌ పాలిటెక్నిక్‌, పారిశ్రామిక శిక్షణ, శ్రీ రామకృష్ణ శారదాపీఠ్‌ బాలికల ఉన్నత పాఠశాల, భారత్‌ సేవాశ్రమ సంఘ ఏర్పాటుకు నిధులు మంజూరు చేశారు.జార్‌గ్రామ్ రాజ్యకొలువులో ప్రమాదంలో ఉన్న వ్యక్తుల కోసం రాజకుటుంబం అన్ని ప్రాథమిక సంస్థలను స్థాపించి, నిర్వహించడంలో సహాయం చేసింది. బెంగాల్ గవర్నర్ సమ్మతితో, అతను తన దివంగత తండ్రి,చండీ చరణ్ ధార్మిక ఆసుపత్రి పేరు మీద జార్గ్రామ్ పట్టణంలో ఒక ఆసుపత్రిని స్థాపించాడు. తరువాత ప్రతి తహసీల్‌లో,సమీప గ్రామాలలో ప్రాథమిక చికిత్స కోసం ఒక స్వచ్ఛంద ఆసుపత్రిని స్థాపించారు.రాజా వితంతువుల పునరావాసం కోసం లేడీ అబాలా బోస్ మార్గదర్శకత్వంలో బని భాబన్‌ను స్థాపించాడు.అతను రోమన్ క్యాథలిక్ చర్చ్ ఆఫ్ ఇండియా,ముస్లిం ప్రజలకు జార్గ్రామ్‌లో నూర్రానీ జామా మసీదును నిర్మించడానికి భూమిని దానంగా ఇచ్చాడు.ఝరగ్రామ్ రాజ్ పాఠశాలను అభివృద్ధి చేయడానికి 1947లో మరింత భూమిని సేకరించి,కొత్త భవనాలను నిర్మించాడు.అది రాణి బినోడే మంజురి ప్రభుత్వ పాఠశాల,బాలికల పాఠశాల,ఇది ఇప్పుడు మిడ్నాపూర్ జిల్లాలోని ప్రధాన పాఠశాలల్లో ఒకటి.

1928 నుండి 1950 మధ్య, సర్ రాజా నరసింగ మల్లా దేబ్ సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు విరాళం ఇచ్చాడు. 1947లో పేద రైతులకు 10,000 బిగాల భూమిని విరాళంగా ఇచ్చాడు.పశ్చిమ బెంగాల్‌లో అతిపెద్ద భూదాతగా పేరొంది నిలిచాడు.

 జనాభా శాస్త్రం 
2001 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం ఝర్‌గ్రామ్ పట్టణ జనాభా 53,158.ఇందులో 51% మంది పురుషులుకాగా,49% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు.పట్టణ అక్షరాస్యత 76%, ఇది జాతీయ అక్షరాస్యత 59.5%:ఎక్కువ.పురుషులు అక్షరాస్యత 82%కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 71%గా ఉంది.పట్టణ పరిధిలోని మొత్తం జనాభాలో 6 సంవత్సరాల వయస్సులోపు జనాభా 11% మంది ఉన్నారు.

 రక్షకభట నిలయం 
ఝర్‌గ్రామ్ జిల్లా రక్షకభట నిలయం ఝర్‌గ్రామ్ సిడి బ్లాక్‌పై అధికార పరిధిని కలిగి ఉంది.

 చదువు 

 సాధారణ డిగ్రీ కళాశాలలు 

 ప్రభుత్వ జనరల్ డిగ్రీ కళాశాల, గోపీబల్లవ్‌పూర్-II, ఝర్‌గ్రామ్ జిల్లా, విద్యాసాగర్ విశ్వవిద్యాలయం
 ఝర్‌గ్రామ్ రాజ్ కళాశాల (ప్రభుత్వ. కళాశాల) విద్యాసాగర్ విశ్వవిద్యాలయం కింద
 ఝర్‌గ్రామ్ రాజ్ కళాశాల బాలికల విభాగం (ప్రభుత్వం. కళాశాల) విద్యాసాగర్ విశ్వవిద్యాలయం
 సేవా భారతి మహావిద్యాలయ, కప్గరి, ఝర్‌గ్రామ్ జిల్లా, విద్యాసాగర్ విశ్వవిద్యాలయం
 సిల్దా చంద్ర శేఖర్ కళాశాల, సిల్దా ఝర్‌గ్రామ్ జిల్లా, విద్యాసాగర్ విశ్వవిద్యాలయం
 వివేకానంద శతవర్షికి మహావిద్యాలయం - ప్రభుత్వం. కళాశాల
 సుబర్ణరేఖ మహావిద్యాలయ, - గోపీబల్లవ్పూర్, ఝర్గ్రామ్ విద్యాసాగర్ విశ్వవిద్యాలయం
 లాల్‌ఘర్ ప్రభుత్వ కళాశాల-లాల్‌ఘర్, విద్యాసాగర్ విశ్వవిద్యాలయం

 పాలిటెక్నిక్ కళాశాలలు 

 ఈశ్వర్ చంద్ర విద్యాసాగర్ పాలిటెక్నిక్, ఝర్గ్రామ్ - ప్రభుత్వఇంజినీరింగ్ కళాశాల
 ఇండస్ట్రియల్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (ఐటిఐ), ఝర్గ్రామ్

రాజా రంజిత్ కిషోర్ పాలిటెక్నిక్, రామ్‌ఘర్

 ప్రభుత్వ అనుబంధ పాఠశాలలు 

 దహిజురి మహాత్మా విద్యాపీఠం (ఎచ్.ఎస్). 
 ఏకలవ్య రెసిడెన్షియల్ స్కూల్ (ఎచ్.ఎస్). 
 ఝర్‌గ్రామ్ అశోక్ విద్యాపీఠ్ (ఎచ్.ఎస్). 
 ఝర్గ్రామ్ బనితీర్థ హై స్కూల్ (ఎచ్.ఎస్). 
 ఝర్గ్రామ్ కుముద్ కుమారి సంస్థ
 ఝర్‌గ్రామ్ నేతాజీ ఆదర్శ హైస్కూల్ (హిందీ స్కూల్)
 ఝర్‌గ్రామ్ నానిబాలా బాలికా విద్యాలయ (ఎచ్.ఎస్). 
 ఝర్‌గ్రామ్ నానిబాల విద్యాలయ (ఎచ్.ఎస్). 
 రాణి బెనోడ్ మంజరి ప్రభుత్వ బాలికల పాఠశాల (ఎచ్.ఎస్). 
 శ్రీ రామకృష్ణ శారదాపీఠ్ కన్యా గురుకుల్ (ఎచ్.ఎస్).

 ఇతర బోర్డుల అనుబంధ పాఠశాలలు 

 బికాష్ భారతి బ్లూమ్స్ డే స్కూల్ - సిబిఎస్ఇ
 వెస్ట్ ఎండ్ హై స్కూల్, జార్గ్రామ్ - ఐ.సి.ఎస్.సి
 సిఎఫ్ ఆండ్రూస్ మెమోరియల్ పాఠశాల

 ఆరోగ్యం 
ఝర్‌గ్రామ్ జిల్లా ఆసుపత్రి, ఝర్‌గ్రామ్ సూపర్ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్, ప్రధాన ప్రభుత్వ రంగ ఆసుపత్రులు, అనేక ప్రైవేట్ క్లినిక్‌లు, నర్సింగ్ హోమ్‌లు పనిచేస్తున్నాయి.

 సంస్కృతి 
ఝర్గ్రామ్ గిరిజన నృత్యాలకు ప్రసిద్ధి పొందిన నిలయం.ఈ గిరిజన నృత్యాలలో కొన్ని అంతరించిపోయే దశలో ఉన్నాయి. చువాంగ్,చాంగ్,చౌ,డాంగ్రే, ఝుమూర్,పాంటా, రాన్‌పా,సహరుల్,తుసు బదు మొదలైనవి మానవ సృజనాత్మక కళ.ఇవి కేవలం కళాఖండాల అనుభవం మాత్రమే కాదు, నాగరికత ముఖ్యమైన కొలతలు.దాని సామూహిక ప్రాధాన్యతల ద్వారా మనోహరమైన సాహసం,వాటి అమలు,నైపుణ్యాలు, వాటిని తెలియజేసే తత్వాలు

గిరిజన సంస్కృతితో పాటు, దుర్గాపూజ,సరస్వతి పూజ,దీపావళి,కాళీ పూజలు వంటి సాధారణ బెంగాలీ పండుగలకు బాగా హాజరవుతారు.శీతల,జగద్ధాత్రి,హోలీ,రథయాత్ర, జన్మాష్టమి,భీమా పూజ మొదలైన ఇతర సాధారణ పూజలు జరుగుతాయి.

జార్గ్రామ్‌లో చాలా ఉత్సవాలు, కార్నివాల్‌లు జరుగుతాయి.జంగిల్ మహల్ ఉత్సవ్, ఝర్‌గ్రామ్ మేళా,యువ ఉత్సవ్, రోంగ్ మాటి మానుష్, శ్రబాని మేళా,బైశాఖి మేళా, మిలన్ మేళా వంటివి జార్‌గ్రామ్‌లోని ప్రసిద్ధ ఉత్సవాలుగా పేరుపొందాయి.

 రవాణా 

 గాలి 
ఝర్గ్రామ్ పట్టణానికి కోల్‌కతా లోని నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం సమీప విమానాశ్రయం 155 కిమీ (రైలు ద్వారా), 169కిమీ (రోడ్డు ద్వారా - జాతీయ రహదారి-6) దూరంలో ఉంది.జంషెడ్‌పూర్ సోనారి విమానాశ్రయం 96 కి.మీ (రైలుద్వారా) దూరంలో ఉంది. రాంచీలోని బిర్సా ముండా విమానాశ్రయం 233 (రోడ్డు ద్వారా- జాతీయరహదారి-33), 258 కిమీ (రైలు ద్వారా). దూరంలో ఉంది.

 రైలు 
ఝర్గ్రామ్ ప్రాంతంలోని పెద్ద నగరాలకే కాకుండా జిల్లాలోని చిన్న పట్టణాలు, గ్రామాలకు అనుసంధాన సౌకర్యం ఉంది.ఝర్‌గ్రామ్ రైల్వే స్టేషన్ హౌరా-నాగ్‌పూర్-ముంబై మార్గంలో ఖరగ్‌పూర్-టాటానగర్ విభాగంలో ఉంది.ఇది ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు మార్గం.ఝర్గ్రామ్ రైల్వే స్టేషన్ సౌత్ ఈస్టర్న్ రైల్వే పరిధిలోకి వస్తుంది.ఝర్‌గ్రామ్ కోల్‌కతా- హౌరా (155 కి.మీ) వంటి సమీప పెద్ద నగరానికి రైలు ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది.మిడ్నాపూర్ (52కిమీ), ఖరగ్‌పూర్ (39కిమీ),అసన్సోల్, టాటానగర్ (96కిమీ),రాంచీ, ధన్‌బాద్, రూర్కెలా,ఝార్సుగూడ,భువనేశ్వర్,కటక్,పూరి,భిలాయ్,ఢిల్లీ, ముంబై మొదలైనవి.

 త్రోవ 
ఝార్‌గ్రామ్ హైవేల ద్వారా కూడా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది.ఇది ఆసియా హైవే నెట్‌వర్క్‌లో ఒక భాగమైన ఎఎచ్46లో ఉంది. మెదినీపూర్ వంటి ఇతర సమీపంలోని నగరాలతో ధేరువా - మేదినీపూర్ రోడ్డు మీదుగా 40 కిమీ, ఖరగ్‌పూర్ (జాతీయరహదారి -6పై 46 కిమీ, రాష్ట్ర రహదారి -9 మీదుగా దుర్గాపూర్ 156 కిమీ, అసన్సోల్ జాతీయ రహదారి-60 ద్వారా,  రాష్ట్ర రహదారి -9 మీదుగా 181 కిమీ, బంకురా (రాష్ట్ర రహదారి-9, 5 మీదుగా 114 కిమీ, పురూలియా రాష్ట్ర రహదారి-5 మీదుగా 142 కిమీ,

హల్దియా ఎఎచ్46, జాతీయ రహదారి 41 మీదుగా 150 కిమీ, కొంటాయ్ రాష్ట్ర రహదారి-5 మీదుగా 144 కిమీ,దిఘా జాతీయ రహదారి-60 మీదుగా 165 కిమీ, కోల్‌కతా/హౌరా ఎఎచ్46 ద్వారా 169 కిమీ, టాటానగర్ జాతీయరహదారి-33 ద్వారా 114 కిమీ, బారిపడాఎచ్46, జాతీయ రహదారి-5 మీదుగా 99 కిమీ దూరంలో ఉన్నాయి.

 స్థానిక రవాణా 
స్థానిక రవాణా బస్సుల కోసం, టాక్సీలు, మినీబస్సులు, ఆటో రిక్షాలు, సైకిల్-రిక్షాలు, విద్యుత్ రిక్షాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

 ప్రముఖ వ్యక్తులు 

 బ్యోమ్కేస్ చక్రబర్తి
 నరసింగ మల్ల దేబ్
 రూబీ హెంబ్రామ్
 నితీష్ సేన్‌గుప్తా
 జయదీప్ సారంగి
 ఖేర్వాల్ సోరెన్

 మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు