యోగ వాశిష్టం

right|thumb|401x401px|అరుంధతి వశిష్టుని కథతో గ్రంథం ప్రారంభం అవుతుంది.
యోగ వాశిష్టం (, IAST: Yōga-Vāsiṣṭha) యోగా-వాసిష్ఠ అనేది అద్వైత వేదాంతానికి సంబంధించిన పురాతన భారతీయ గ్రంథం, ఇది హిందూ తత్వశాస్త్రం యొక్క పాఠశాల, ఇది ద్వంద్వవాదం, స్వీయ, విశ్వం యొక్క ఐక్యతను నొక్కి చెబుతుంది. వాల్మీకి మహర్షి చేత రచింపబడిన ఒక గ్రంథం. ఈ గ్రంథంలో మొత్తం 29,000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. ఇదే గ్రంథం "లఘు యోగవాశిష్ట్యం" అనే పేరుతో 6,000 శ్లోకాలతో ఉంది. ఈ గ్రంథం మొత్తం పూర్తైన శతాబ్దం తెలియదు కానీ, 6వ నుండి 14వ శతాబ్దం అని అంచనా. ఏది ఏమైనా మొదటి సహస్రాబ్ది లో ఈ గ్రంథం ఉంది అని గట్టి నమ్మకం.

ఈ గ్రంథం పేరు వశిష్ట మహర్షి మీద ఉంది, ఆయన శంకరాచార్యుల  ద్వారా వేదాంతములో మొట్ట మొదటి ఋషిగా చెప్పబడ్డారు. ఈ గ్రంథం అంతా వశిష్టునికి, రాముడికి మధ్య సంవాదంలా సాగుతుంది. ఈ గ్రంథంలో మొత్తం ఆరు అధ్యాయాలు ఉంటాయి. మొదటి అధ్యాయంలో రాముని జీవితం పట్ల వైరాగ్యం, ప్రాపంచిక విషయముల పట్ల చిరాకు మొదలైన విషయములు ఉంటయి. రెండవ అధ్యాయంలో రాముని వ్యక్తిత్వం ద్వారా, మోక్షం, అది పొందడానికి కావల్సిన గుణాలు చెప్పబడ్డాయి. మూడు, నాలుగు అధ్యయాలు దానికి కావల్సిన ఆధ్యాత్మిక జీవితం, స్వయం కృషి, ఇంకా సృష్టి రహస్యాలు కథల రూపంలో చెప్పబడ్డాయి. ఈ రెండు పుస్తకాలు మనిషి స్వేచ్ఛ, బుద్ధి గురించి చర్చిస్తాయి.Surendranath Dasgupta, A History of Indian Philosophy, Volume 2, Cambridge University Press, ISBN 978-0521047791, pages 252-253 ఐదవ అధ్యాయంలో ధ్యానం, ఆత్మ సాక్షాత్కారానికి దాని ప్రయోజనం తెలపబడింది. ఆఖరి పుస్తకంలో సంపూర్ణ జ్ఞానం పొందిన రాముని గురించి చెప్పబడింది.

యోగా-వాసిష్ఠ అద్వైత వేదాంతానికి సంబంధించిన అత్యంత ముఖ్యమైన గ్రంథాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది, ఇది భారతీయ తత్వశాస్త్రం, ఆధ్యాత్మికతపై శాశ్వత ప్రభావాన్ని చూపింది. స్వీయ, విశ్వం యొక్క ద్వంద్వ స్వభావాన్ని గ్రహించే సాధనంగా స్వీయ-జ్ఞానం, ధ్యానం యొక్క ప్రాముఖ్యతను వచనం నొక్కి చెబుతుంది. యోగా-వసిష్ఠ ఇప్పటికీ అధ్యయనం చేయబడుతోంది, గౌరవించబడుతోంది, ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఆధ్యాత్మిక అన్వేషకులను ప్రేరేపిస్తుంది.
 మూలాలు 

 వెలుపలి లంకెలు 

వర్గం:సంస్కృత గ్రంథాలు
వర్గం:హిందూమతం