సరస్వతి వీణ

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Raja Ravi Varma, Goddess Saraswati.jpg|thumb|సరస్వతీ వీణ విద్యా దేవత సరస్వతీ దేవి చేతిలో ఉన్నది.
వీణకు సుమారు 1700 BC నాటి చరిత్ర ఉంది. 

పురాతన కాలంలో, వేటగాడు బాణం వేసినప్పుడు విల్లు తీగ నుండి కంపించే స్వరాన్ని విల్ యాజ్ అని పిలుస్తారు. ప్రాచీన  అథర్వణ వేదంలో  ఘోష (విల్లు తీగ యొక్క సంగీత ధ్వని) ను సూచిస్తారు. చివరికి, విలుకాడు యొక్క విల్లు సంగీత విల్లుకు మార్గం సుగమం చేసింది. మెలిపెట్టిన  బెరడు, గడ్డి, గడ్డి వేర్ల  యొక్క తంతువులు, కూరగాయల పీచు , జంతువుల ఆంత్రం మొదటి తీగలను సృష్టించడానికి ఉపయోగించబడ్డాయి. వీణ యొక్క పరిణామం, మార్పులపై, తరువాత వచ్చిన పరికరాలను వేరు చేయడానికి మరింత ప్రత్యేకమైన పేర్లు ఉపయోగించబడ్డాయి. భారతదేశంలో వీణ అనే పదం మొదట "తీగ వాయిద్యం" ను సూచించడానికి ఉపయోగించేవారు , ధ్వని  తెచ్చుకోవడం కోసం  లాగడం, వంచడం  లేదా కొట్టడం వంటి అనేక రకాల విధానాలని , వైవిధ్యాలను కలిగి ఉంది. Bonnie C. Wade (2004). "Music in India". Manohar, 90-93. Padma Bhushan Prof. P. Sambamurthy (2005). "History of Indian Music". The Indian Music Publishing House, 208-214. 

వీణ వాయిద్యాలు  అభివృద్ధి చెండుతూ,  వీణలాంటి అకాసా (గాలి ప్రవాహాల నుండి కంపించేలా తీగలకు చెట్ల పైభాగాన కట్టిన ఒక వీణ), ఆడుంబరి వీణ (ఆడింది) వేద పూజారుల భార్యలు ఆచార యజ్ఞం సమయంలో జపించేటప్పుడు తోడుగా) మొదలైన  రకాలతో అభివృద్ధి చెందింది.  ఒక తీగ నుండి వంద తీగలు వరకు  కలిగిన వీణలు ఉన్నాయి, గడ్డ  ఎముక, వెదురు, కలప, కొబ్బరి చిప్పలు వంటి అనేక విభిన్న పదార్థాలతో కూడి ఉన్నాయి. యాజ్ ఒక పురాతన వీణ లాంటి వాయిద్యం, దీనిని వీణగా కూడా భావించారు. కానీ రాపిడి వలన అరిగిన వీణ వాయిద్యాల అభివృద్ధితో, యాజ్ త్వరగా క్షీణించింది, ఎందుకంటే  రాగం సులభంగా ప్రదర్శించడానికి వీట్ వీణ సౌకర్యం కలిగించింది , భారతీయ సంగీత వ్యవస్థలో ప్రబలంగా ఉన్న గమకాలలోని అనేక సూక్ష్మ సూక్ష్మాతి   నైపుణ్యాలు, శృతి  డోలనాలు పలికించడానికి సౌకర్యం కలిగిస్తుంది . Padma Bhushan Prof. P. Sambamurthy (2005). "History of Indian Music". The Indian Music Publishing House, 208-214. అనేక హిందూ దేవాలయ శిల్పాలు, చిత్రాలలో చూసినట్లుగా, ప్రారంభలో  వీణలు నిలువుగా వాయించబడ్డాయి .  భారతీయ  కర్ణాటక సంగీతము స్వరకర్త, సరస్వతి వీణ ప్లేయర్  ముత్తుస్వామి దీక్షితులు వలన  ఇది అడ్డంగా ఆడినట్లుగా ప్రాచుర్యం పొందడం ప్రారంభమైంది. 

రఘునాథ నాయకుడు పాలనలో తమిళనాడు లోని తంజావూరులో 24 స్థిర తీగలతో ఉన్న సరస్వతి వీణ నుండి  ప్రస్తుత వీణ రూపం ఉద్భవించింది, ఈ కారణంగానే దీనిని కొన్నిసార్లు తంజావూర్ వీణ లేదా రఘునాథ వీణ అని పిలుస్తారు. అతని కాలానికి ముందు, వీణ లో తీగల  సంఖ్య తక్కువగా ఉండేది , కదిలేది. " - పద్మభూషణ్ ప్రొ. పి.సాంబమూర్తి, సంగీత విద్వాంసుడు. Padma Bhushan Prof. P. Sambamurthy (2005). "History of Indian Music". The Indian Music Publishing House, 203. కిన్నారి వీణ నుండి సరస్వతి వీణ అభివృద్ధి చెందింది. దక్షిణ భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాలలో తయారైనప్పటికీ , దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన తమిళనాడులోని తంజావూరు నుండి తయారీదారులు తయారు చేసిన వీణలు  ఇప్పటి వరకు ఉన్నవాటిలో  అధునాతనమైనవి. ఏది ఏమయినప్పటికీ, రోజ్‌వుడ్ వాయిద్య నిర్మాణంపై సహజమైన వేలుగోళ్లతో లాగడం ద్వారా స్వచ్ఛమైన సహజ ధ్వని సంగ్రహిస్తుంది. ఇందుకు  మైసూర్ వీణ యొక్క గొప్పతనాన్ని ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు. తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని పిఠాపురం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విజయనగర జిల్లాలోని బొబ్బిలి కూడా వీణ తయారీదారులకు కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి . సంగీత రత్నకర దీనిని ఏకాంత్రీ వీణ అని పిలుస్తారు , దాని నిర్మాణానికి పద్ధతిని అందిస్తారు .

మూలాలు

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
వర్గం:భారతీయ సంగీతం
వర్గం:భారతీయ వాద్యపరికరాలు