రోహ్‌తాస్ జిల్లా

thumb|షేర్ షా సూరి సమాధి
బీహార్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో రోహ్‌తాస్ జిల్లా (హిందీ:रोहतास ज़िला) (ఉర్దు: روہتاس ضلع) ఒకటి. సాసారాం పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది.రోహ్‌తాస్ జిల్లా పాట్నా డివిజన్‌లో భాగం. జిల్లావైశాల్యం 3850 చ.కి.మీ. జిల్లా జనసాంధ్రత చ.కి.మీకి 636. 2001 గణాంకాల ప్రకారం జిల్లా జనసంఖ్య 2,448,762. జిల్లాలో హిందీ, ఇంగ్లీష్, భోజ్‌పురి భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి.

చరిత్ర
జిల్లాకు ససరాం నగం కేంద్రంగా ఉంది. ససరాం చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది. ఇక్కడ సోనె నదిమీద నిర్మించబడిన సమాంతరమైన వంతెనలు దేశానికే ప్రత్యేకత తీసుకువస్తున్నాయి. వీటిలో ఒకటి రహదారి మార్గంమరొకటి రైలు మార్గం. రహదారి మార్గం " జవహర్లాల్ సేతు"ను 1963-65 లలో గమ్మన్ సంస్థ నిర్మించింది. 3061 మీ పొడవున్న ఈ వంతెన ఆసియాలో పొడవైనదిగా గుర్తించబడింది. తరువాత పాట్నా వద్ద గంగానది మీద 5475 మీ పొడవైన మహాత్మాగాంధీ సేతు నిర్మించిన తరువాత ఈ వంతెన రెండవ స్థానానికి నెట్టబడింది. నెహ్రూ జవహర్లాల్ సేతు రైలు వంతెన ఆసియాలో రెండవ స్థానంలో ఉన్నట్లు గుర్తించబడుతుంది.
రోహ్‌తాస్‌గర్ కోట ఉంది. మధ్యయుగంలో బలమైన కోటలలో ఒకటిగా భావించబడిన కోటలలో ఇది. ఒకటి.

ప్రస్తుతం ఈ జిల్లా రెడ్ కార్పెట్‌లో భాగం.

భౌగోళికం
రోహ్‌తాస్ జిల్లా వైశాల్యం 3851 చ.కి.మీ. ఇది సొలోమాన్ ద్వీపాల వైశాల్యానికి సమానం.

జిల్లా వైశాల్యంలో చిన్నదైనా భౌగోళికంగా వైవిధ్యం కలిగి ఉంది. కైమూర్, రోహ్‌తాస్ పీఠభూమి వెంట మైదానాలు విస్తరించి ఉన్నాయి. జిల్లాలోని అత్యధిక భూభాగం సారవంతమై వ్యయసాయ యోగ్యమై ఉంది. కైమూర్ పర్వతాలు విదర్భపర్వతావళి పొడిగింపుగా ఉన్నాయి. దట్టమైన అరణ్యాలతో కప్పబడి ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం వంటచెరకు కొరకు అధికంగా చెట్లను నరుకివేస్తున్న కారణంగా ఈ అరణ్యాలు క్షీణిస్తూ ఉన్నాయి. అత్యధిక జనసాంధ్రత కలిగిన ఈ ప్రాంతం అధికంగా సారవంతమైనదిగా ఉండి పుష్కలంగా పంటను అందిస్తుంది. 
 నదులు 
జిల్లాలో గంగానది ఉపనది సన్ నది (మధ్యప్రదేశ్లో జన్మించింది) ప్రవహిస్తుంది. 
 గ్రామాలు 
జిల్లాలో ధంవర్ గ్రామం (ధంవర్ పరగణా) గంజ్ భరసర (ఈ గ్రామంలో ఉండర్ గ్రాజ్యుయేట్ కాలేజ్ ఉంది). మఝీగావ్, తిప, తుంబ, నవదిహ్ వంటి ప్రధాన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
 పట్టణాలు 
జిల్లాలో నోఖా (రోహ్‌తాస్), రాజ్‌పూర్, తిలౌతు, అక్బర్‌పూర్ (బీహార్), నాసిర్‌గజ్, బిక్రంగంజ్ వంటి చిన్న పట్టణాలు ఉన్నాయి. దేహ్రి, ససరం వంటి నగరాలు ఉన్నాయి.
వాతావరణం
జిల్లాలో ఉప ఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంది. వేడి- పొడి వేసవి, చల్లని శీతాకాలం ఉంటుంది. జిల్లా ఆర్థికంగా వ్యవసాయ ఆధారితం కనుక జిల్లా ఆర్థిక రంగంలో వర్షాలు ముఖ్యఓఅత్ర వహిస్తాయి.
అరణ్యాల నిర్మూలం కారణంగా వాతావరణంలో మార్పులు, పర్యావరణ కాకుష్యం, తరచుగా కరువులు సంభవించడం, ఉష్ణోగ్రత అధికరించడం వంటి మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి.
.

విభాగం
 రోహ్‌ తాస్ జిల్లా 3 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి :- ససరం, బిక్రగంజ్, దేహ్రి, గర్క్ నొఖా.

ఆర్ధికం 
1980లో డాల్మియా నగర్ భారతదేశంలో ప్రధాన పారిశ్రామిక నగరంగా గుర్తింపొను పొందింది. చెరకు, వెజిటబుల్ ఆయిల్, పేపర్, కెమికల్ ఫ్యాక్టరీలు ఉండేవి. ప్రస్తుతం అవి మూతబడి ఉన్నాయి. దొగతనం, దోపిడీ, ప్రాంతీయ మాఫియా జోక్యం పరిశ్రమల క్షీణతకు దారితీసింది. 2008-2009 డాల్మియా నగర్ రైల్వేశాఖ ద్వారా రైల్వే ఫ్యాక్టరీ మంజూరు చేయబడింది. 
సోనె నదీతీరంలోని దేహ్రి వద్ద బొగ్గు నిక్షేపాలు భయఫబడ్డాయి. బొగ్గు వ్యాపారం కొరకు దేశం మొత్తం నుండి వ్యాపారులు ఈ నగరానికి వస్తుంటారు. జిల్లాలో 6.6 మెగావాట్ల బొగ్గు ఉత్పత్తి చేస్తున్న హైడ్రో ఎలెక్ట్రానిక్ విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది.

2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో రోహ్‌తాస్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర 36 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి..

ప్రయాణ సౌకర్యాలు 
 జిల్లా చక్కగా రహదారి, రైలు మార్గాలతో అనుసంధానితమై ఉంది.
 సోనె వద్ద దేహ్రి వంతెన నిర్మించబడి ఉంది. 
 ససరం రైలు స్టేషను వద్ద ప్రధానమైన రైళ్ళు అన్నీ నిలబడుతున్నాయి. 
 జిల్లాలోని దేహ్రి, ససరం మద్యగా గ్రాండ్ ట్రంక్ రోడ్డు పయనిస్తుంది. 
 ససరం ఆరాతో రైలు, రహదారి మార్గంతో అనుసంధానితమై ఉంది.

 2001 లో గణాంకాలు 
 విషయాలు వివరణలు జిల్లా జనసంఖ్య . 2,962,593,  ఇది దాదాపు. అర్మేనియా దేశ జనసంఖ్యకు సమానం.  అమెరికాలోని.  మిసిసిపి నగర జనసంఖ్యకు సమం.. 640 భారతదేశ జిల్లాలలో.  127 వ స్థానంలో ఉంది.  1చ.కి.మీ జనసాంద్రత. 763 .  2001-11 కుటుంబనియంత్రణ శాతం. 20.22%.  స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి. 914:1000  జాతియ సరాసరి (928) కంటే. తక్కువ అక్షరాస్యత శాతం. 76.59%.,  జాతియ సరాసరి (72%) కంటే. అధికం

వృక్షజాలం, జంతుజాలం
1962లో రోహ్‌తాస్ జిల్లాలో " 1342 చ.కి.మీ వైశాల్యంలో " కైమూర్ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం " స్థాపించబడింది.

మూలాలు 

 బయటి లింకులు 
 Rohtas Information Portal 

 మూలాల జాబితా 

 వెలుపలి లింకులు 

వర్గం:పాట్నా డివిజను
 
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:బీహార్ జిల్లాలు