హ్యూణప్రజలు

హ్యూణులు లేదా హునాలు (మధ్య బ్రాహ్మి లిపి:14px14pxహ్యూణులు) అనేది ఖైబరు పాసు ద్వారా 5 వ లేదా 6 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో చివరిలో భారతదేశంలోకి ప్రవేశించిన మధ్య ఆసియా తెగల సమూహానికి ప్రాచీన భారతీయులకు ఇచ్చిన పేరు. హ్యూణ సామ్రాజ్యం ఎరాను, కౌసాంబి వరకు ఉన్న ప్రాంతాలు ఆక్రమించడంతో గుప్తసామ్రాజ్యాన్ని బాగా బలహీనపడింది. హ్యూణులు చివరికి భారత గుప్తసామ్రాజ్యం, భారతీయ రాజు యశోధర్మను చేతిలో ఓడిపోయారు.India: A History  by John Keay  p.158

హ్యూణులలో జియోనైటు లేదా హెఫ్తాలైటు, కిడరైట్సు, ఆల్కాను హన్లు (ఆల్కాను, అలఖానా, వాల్కను అని కూడా పిలుస్తారు), నెజాకు హన్లు ఉన్నారు. ఇటువంటి పేర్లు హిందూ గ్రంథాలలో పేర్కొన్న హరహునాల (హలాహునాలు లేదా హరహురాలు అని కూడా పిలుస్తారు) తో పాటు, కొన్నిసార్లు హునాల కోసం సాధారణంగా ఉపయోగించబడతాయి; ఈ సమూహాలు హునాల ఒక భాగం అయినట్లు కనిపిస్తున్నప్పటికీ అలాంటి పేర్లు పర్యాయపదంగా ఉండవు. అదే కాలంలో ఐరోపా మీద దాడి చేసిన మధ్య ఆసియా ప్రజలు హునాసు టు ది హన్సుతో ఉన్న సంబంధం కూడా అస్పష్టంగా ఉంది.

హ్యూణుల నియంత్రణలో భౌగోళికంగా మధ్య భారతదేశంలోని మాళ్వా వరకు ఉన్న భూభాగాలు ఉన్నాయి.  వారి పునరావృత దండయాత్రలు గుప్తసామ్రాజ్యం క్షీణించడానికి, యుద్ధ నష్టాలకు ప్రధాన కారణం అయ్యాయి.
చరిత్ర
thumb|హ్యూణ అనే భారతీయ పదం (14px14px హ్యూణ) వరుస 12 (అధ్యాయం 16) " రిస్తలు శిలాశాసనం ", సా.శ.6 వ శతాబ్ధం.

మంగోలియా-టిబెటను చరిత్రకారుడు సుంపా యేషే పెల్జోర్ (18 వ శతాబ్దంలో వ్రాత) పురాతన కాలం నుండి మధ్య ఆసియాలో కనుగొనబడిన ఇతర ప్రజలతో పాటు హ్యూణులను జాబితా చేస్తుంది. వీరిలో యవానులు (గ్రీకులు), కాంబోజులు, తుఖారాలు, ఖాసాలు, దారదాలు ఉన్నారు.Sumpa Yeshe Peljor's 18th century work  Dpag-bsam-ljon-bzah (Tibetan title) may be translated as "The Excellent Kalpavriksha"): "Tho-gar yul dań yabana dań Kambodza dań Khasa [sic] dań Huna dań Darta dań..."Pag-Sam-Jon-Zang (1908), I.9, Sarat Chandra Das; Ancient Kamboja, 1971, p 66, H. W. Bailey.

 

హ్యూణులతో కూడిన మధ్య ఆసియా తెగలైన ఈశాన్య ఆసియాలోని జియాంగును, తరువాత ఐరోపాలో దాడి చేసి స్థిరపడిన హనులను రెండింటినీ చైనా మూలాలు కలుపుతాయి.Hyun Jin Kim, The Huns, Abingdon, Routledge, passim. అదేవిధంగా హురాలు మధ్య ఆసియా నుండి వచ్చిన తుర్కికు-మంగోలియను సమూహం అని జెరాల్డు లార్సను సూచిస్తున్నారు. టోలెమి (2 వ శతాబ్దం) రచనలు హన్సు గురించి ప్రస్తావించిన మొదటి ఐరోపా గ్రంథాలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది. తరువాత మార్సెలినసు, ప్రిస్కసు గ్రంథాలు ఉన్నాయి. వారు కూడా హ్యూణులు అంతర్గత ఆసియా ప్రజలు అని సూచిస్తున్నారు.

thumb|బ్రిటిషు మ్యూజియంలోని గిన్నెపై హెఫ్తాలైటు గుర్రం క్రీ.పూ. 460–479.British Museum notice సిజేరియా ప్రోకోపియసు అభిప్రాయం ఆధారంగా వారు ఐరోపా హ్యూణుల మాదిరిగానే "వాస్తవానికి అదే పేరులో" ఉన్నారు. కానీ నిశ్చలంగా వారు శ్వేతజాతి ప్రజలు

6 వ శతాబ్దపు రోమను చరిత్రకారుడు ప్రోకోపియసు ఆఫ్ సిజేరియా (బుక్కు I. ch. 3), ఐరోపా హ్యూణులను హెఫ్తలైటులు లేదా " శ్వేతవర్ణ హ్యూణులు " తో సంబంధం కలిగి ఉంది. వారు సస్సానిదులను లొంగదీసుకుని వాయువ్య భారతదేశం మీద దాడి చేసి వారు ఒకే జాతిలో ఉన్నారని పేర్కొన్నారు. వాస్తవానికి పేరులో " ఆయన హ్యూణులను, హన్సు హెఫ్తలైటుతో విభేదించినప్పటికీ హెఫ్తలైట్లు నిశ్చలమైన వారు. వారు శ్వేతవర్ణ ప్రజలు " అసహ్యమైన లక్షణాలు కలిగిన వారు కాదు " అని పేర్కొనబడ్డారు:Procopius of Caesarea: Tyranny, History, and Philosophy at the End of Antiquity, Anthony Kaldellis, University of Pennsylvania Press, 2012, p.70Staying Roman: Conquest and Identity in Africa and the Mediterranean, 439–700, Jonathan Conant
Cambridge University Press, 2012 p.259

4 వ శతాబ్దం రెండవ భాగంలో కిడారిట్లు బాక్ట్రియా మీద దాడి చేసారు.History of Civilizations of Central Asia, Ahmad Hasan Dani, B. A. Litvinsky, Unesco p.119 sq సాధారణంగా దక్షిణ ఆసియాలోకి ప్రవేశించిన హ్యూణుల మొదటి తరంగా పరిగణించబడుతుంది.

గుజార్లు కొన్నిసార్లు హ్యూణుల ఉప-తెగ అని అంటారు.

మతం
హ్యూణుల మతపరమైన విశ్వాసం గురించి స్పష్టంగా తెలియదు. పూర్వీకుల ఆరాధన టోలెమిజం, ఆనిమిజం కలయిక అని నమ్ముతారు.

సాంగు యును, హుయి జెంగు, హెఫ్తలైటు సంచార జాతుల అధిపతి బదక్షనులోని వేసవి నివాసంలో, తరువాత గాంధారను సందర్శించారు. వారికి బౌద్ధ చట్టం మీద నమ్మకం లేదని, బహుళ సంఖ్యలో దేవతల ఆరాధ చేసారని గమనించారు. "

చిత్రమాలిక

ఇవికూడా చూడండి
 కుషాను సామ్రాజ్యం
 36 రాజవంశాలు
 పురాతన భారతదేశం, మద్య ఆసియా
 హాను
 హ్యూణ రాజ్యం

మూలాలు

వనరులు
 Iaroslav Lebedynsky, "Les Nomades", Paris 2007, 

వర్గం:Ancient peoples of India
వర్గం:Ancient peoples of Pakistan
వర్గం:Hephthalites
వర్గం:Historical Iranian peoples
వర్గం:Nomadic groups in Eurasia