ఆజాద్ హింద్ స్టాంపులు

thumb|200px|ఆజాద్ హింద్ స్టాంపులు
ఆజాద్ హింద్ స్టాంపులు సుభాష్ చంద్రబోస్ నేతృత్వంలో స్వాతంత్ర్య భారతదేశ ప్రణాళికాబద్ధమైన ప్రభుత్వం కోసం సిద్ధం చేయబడినవి. కానీ ఇవి ఎప్పుడూ జారీ చేయబడలేదు. బెర్లిన్‌లోని ప్రభుత్వ ప్రింటింగ్ బ్యూరో అయిన రీచ్‌స్‌డ్రూకెరీలో ఇవి ముద్రించబడ్డాయి.Andrew Freeston: The Azad Hind and Chalo Delhi Stamps of the Indian Legion and Indian National Army of Subhas Chandra Bose 1941–1945. Waikawa Beach, New Zealand: 1999, p. 9.
చరిత్ర
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో జపాన్ మద్దతుతో స్వాతంత్ర్య భారతదేశ తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని సుభాష్ చంద్రబోస్ స్థాపించారు. ఈ ప్రభుత్వం కోసం, నాజీ జర్మనీలో తయారు చేయబడిన స్టాంపులు ప్రణాళిక చేయబడ్డాయి.  1943 ప్రారంభంలో బోస్ బెర్లిన్‌లో ఉన్నప్పుడు స్వయంగా స్టాంపులను ఏర్పాటు చేశాడు.*
స్టాంపుల వివరాలు
 స్టాంపు సంఖ్య.  స్టాంపు  విలువ  రంగు  వివరణ I 100px1+1 AnnaDark brownSikh with a German MG 34 machine gun II 100px2+2 AnnasCrimsonPloughing farmer in front of a mountainous landscape.  In front of it a plough and sheaves III 100px2½+2½ AnnasDark blueIndian woman at a spinning wheel IV 100px3+3 AnnasRedNurse with a wounded man V rand|120px8+12 AnnasBlue-violetBroken chain and daggers in front of a map of British India VI 120px12 Annas + 1 rupeeLilac purpurBroken chain and daggers in front of a map of British India VIII 100px½ AnnaDark yellow-greenFor the Andaman and Nicobar Islands without surcharge:Ploughing farmer in front of a mountainous landscape.  In front of it a plough and sheaves IX 100px1 AnnaLilac redFor the Andaman and Nicobar Islands without surcharge:Ploughing farmer in front of a mountainous landscape.  In front of it a plough and sheaves X rand|100px2½ AnnasOrange redFor the Andaman and Nicobar Islands without surcharge:Indian woman at a spinning wheel VII a 120px 1+2 rupeesBlack/Orange/Emerald greenThree Indian soldiers flying the flag of "Free India", framed by two daggers.There are variants in black and black/orange as well as proofs
స్టాంప్‌లను గ్రాఫిక్ ఆర్టిస్ట్ దంపతులు వెర్నర్, మరియా వాన్ ఆక్స్టర్-హ్యూడ్‌లాయ్ డిజైన్ చేశారు, వీరు రీచ్‌పోస్ట్ కోసం, తరువాత 1925, 1949 మధ్య డ్యూయిష్ పోస్ట్ కోసం అనేక స్టాంపులను రూపొందించారు. ఫిలాటలీ స్పెషలిస్ట్ డేవ్ రిప్లీ ప్రకారం, 1+2 రూపాయల స్టాంప్ భారతదేశంలో ప్రసిద్ధి చెందిన సుఖ్‌దేవ్ థాపర్, భగత్ సింగ్ స్టాండర్డ్ బేరర్, శివరామ్ రాజ్ గురు అనే ముగ్గురు స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను సూచిస్తుంది. వారిని 23, మార్చి,1931 న బ్రిటిష్ అధికారులు ఉరితీశారు. ప్రతి స్టాంపు ఒక మిలియన్ కాపీలు ముద్రించబడ్డాయి. ఇవి మూడు విభిన్న రకాలుగా ఉన్నాయి. వీటిని మల్టీకలర్ ప్రింట్‌లో తయారు చేయబడిన కారణంగా, అసంపూర్తిగా ఉన్న వేరియంట్‌లు తర్వాత కనుగొనబడ్డాయి.*
ప్రచురణ
ఆజాద్ హింద్ స్టాంపులు "నేషనల్స్ ఇండియన్" ("నేషనల్ ఇండియా") క్రింద మైఖేల్ జర్మనీ కేటలాగ్‌లో జాబితా చేయబడ్డాయి. వీటిని I నుండి X అనే రోమన్ అంకెలతో గుర్తించారు. VII వ స్టాంపును (1+2 రూపాయలు) a, b, c రకాలుగా విభజించారు.

ఇండియన్ పోస్ట్, ఆజాద్-హింద్ స్టాంపులను భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటం తర్వాత భారతదేశ తపాలా బిళ్లల పేరుతో ప్రచురించింది.*
ప్రదర్శన
2016 లో, కటక్ లోని నేతాజీ బర్త్ ప్లేస్ మ్యూజియం ఒక బ్రోచర్‌ను ప్రచురించింది, ఇందులో ఇతర విషయాలతోపాటు, "ఉచిత వ్యాఖ్యానం" అనే విభాగంలో ఆజాద్ హింద్ స్టాంపులు ప్రదర్శించబడ్డాయి. అక్కడి గదులలో నిజమైన స్టాంపులు కూడా ప్రదర్శించబడ్డాయి.*
మూలాలు

వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:సంస్థలు