తిలకం

thumb|నుదిటిపై తిలకం పెట్టుకున్న నేపాలీ మహిళ
thumb|హిందూ వివాహంలో వరుడిని స్వాగతించడానికి తిలకం కార్యక్రమం జరుగుతోంది
thumb|19వ శతాబ్దపు పండితుడు రస్సెల్ సంగ్రహించిన బ్రిటిష్ ఇండియాలో తిలకం ఉదాహరణలు
తిలకం అనేది హిందువుల, ముఖ్యంగా వైష్ణవులు, శైవులు నుదిటిపై పెట్టుకునే ఒక రకం బొట్టు లేదా శుభ చిహ్నం. భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో దీనిని బిండి లేదా పొట్టు అని కూడా పిలుస్తారు. తిలక గుర్తును గంధపు పేస్ట్, పసుపు, వెర్మిలియన్ లేదా విభూది వంటి వివిధ పదార్థాలతో తయారు చేయవచ్చు.

తిలక గుర్తు సాధారణంగా చుక్క లేదా చుక్కలతో పాటు నిలువు రేఖ లేదా పంక్తులను కలిగి ఉంటుంది. పంక్తులు, చుక్కల ఆకారం, రంగు, సంఖ్య విభాగం, సంప్రదాయం, సందర్భాన్ని బట్టి మారవచ్చు. ఉదాహరణకు, వైష్ణవులు తరచుగా తమ దేవతని సూచించే U- ఆకారంలో లేదా V- ఆకారపు చిహ్నంతో కూడిన తిలకం గుర్తును ధరిస్తారు, అయితే శైవులు శివుని మూడు కళ్లకు ప్రతీకగా మూడు సమాంతర రేఖలను ధరిస్తారు.

హిందూ సంస్కృతిలో తిలక గుర్తుకు మతపరమైన, సామాజిక ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇది జ్ఞానం, అంతర్ దృష్టి యొక్క స్థానం అయిన మూడవ కన్నును సక్రియం చేస్తుందని నమ్ముతారు, దైవిక భక్తిని తనకు, ఇతరులకు గుర్తుచేసే మార్గంగా కూడా పరిగణించబడుతుంది. ఇది మహిళలకు వైవాహిక స్థితికి చిహ్నంగా కూడా పరిగణించబడుతుంది, తిలకం గుర్తును ధరించడం తరచుగా సాంప్రదాయ హిందూ వివాహ అలంకరణలో ఒక భాగం.

ఈ పదం ఒకరి నుదిటిపై గంధం లేదా వెర్మిలియన్ వంటి సువాసనగల పేస్ట్‌తో గుర్తు పెట్టే హిందూ ఆచారాన్ని కూడా సూచిస్తుంది, వారు వచ్చినప్పుడు స్వాగతం, గౌరవప్రదంగా.Axel Michaels (2015), Homo Ritualis: Hindu Ritual and Its Significance for Ritual Theory, Oxford University Press, , pp. 100-112, 327

తిలకాలు వైష్ణవులు (హిందూమతంలోని ఒక విభాగం) ధరించే నిలువు గుర్తులు. వైష్ణవ తిలకం వెంట్రుక రేఖకు దిగువ నుండి దాదాపు ఒకరి ముక్కు కొన చివరి వరకు పొడవైన నిలువు గుర్తును కలిగి ఉంటుంది, వాటిని ఊర్ధ్వ పుండ్ర అని కూడా పిలుస్తారు.James Lochtefeld (2002), "Urdhvapundra", The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N–Z, Rosen Publishing, , p. 724 ఇది పొడుగుచేసిన U ద్వారా మధ్యలో అడ్డగించబడుతుంది. దేవాలయాలపై కూడా రెండు గుర్తులు ఉండవచ్చు. ఈ తిలకం సాంప్రదాయకంగా గంధపు చెక్కతో తయారు చేయబడుతుంది.

రుద్ర-తిలక, త్రిపుండ్ర పేర్లతో పిలువబడే ఇతర ప్రధాన తిలకం రూపాన్ని శివ అనుచరులు తరచుగా ధరిస్తారు.   ఇది ఒక నిలువు బ్యాండ్ లేదా మధ్యలో వృత్తంతో నుదిటిపై మూడు సమాంతర బ్యాండ్‌లను కలిగి ఉంటుంది. ఇది సాంప్రదాయకంగా అగ్ని త్యాగాల నుండి పవిత్రమైన బూడిదతో చేయబడుతుంది. ఈ రూపాంతరం రెండింటిలో చాలా పురాతనమైనది, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ధరించే ఒకే విధమైన గుర్తులతో అనేక సాధారణ అంశాలను పంచుకుంటుంది.

మూలాలు

వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు