దేశస్థ బ్రాహ్మణులు

thumb|టి.మాధవరావు  (జననం  1828, మరణం  1891), ఒక  దేశస్థ బ్రాహ్మణుడు 
దేశస్థ బ్రాహ్మణులు, ఒక హిందూ బ్రాహ్మణ ఉపవర్గం. వీరు ప్రధానంగా భారత రాష్ట్రాలైన మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని ఉత్తర ప్రాంతంలో, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలో విస్తరించి ఉన్నారు. దేశస్థ అనే పదం సంస్కృత దేశ (దేశం), స్థ (నివాసి) నుండి వచ్చింది. అంటే అక్షరాలా "దేశవాసులు" అని దీని అర్థం. కృష్ణ, గోదావరి నదుల లోయలు, పశ్చిమ కనుమల ప్రక్కనే ఉన్న దక్కన్ పీఠభూమి లోని ఒక భాగాన్ని సమిష్టిగా "దేశ" అని పిలుస్తారు - ఇదే దేశస్థ బ్రాహ్మణుల అసలు నివాసం.

వర్గీకరణ

దేశస్థ బ్రాహ్మణులు బ్రాహ్మణ సమాజం లోని పంచ ద్రావిడ బ్రాహ్మణ వర్గీకరణ పరిధిలోకి వస్తారు. కర్హాడే, కొంకణస్థ బ్రాహ్మణులతో పాటు, మరాఠీ మాట్లాడే దేశ బ్రాహ్మణులను మహారాష్ట్ర బ్రాహ్మణులు అని పిలుస్తారు, ఇది మహారాష్ట్రలో ప్రాంతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన దక్కన్ పీఠభూమి యొక్క బ్రాహ్మణ ఉపవర్గాలను సూచిస్తుంది, కర్ణాటక లోని దక్కను పీఠభూమి ప్రాంతంలో నివసించే కన్నడ మాట్లాడే దేశస్థ బ్రాహ్మణులను కర్ణాటక బ్రాహ్మణులు అని పిలుస్తారు.

ఉప సమూహాలు
దేశస్థ బ్రాహ్మణులలో రెండు ప్రధాన ఉప విభాగాలు ఉన్నాయి, దేశస్థ ఋగ్వేది బ్రాహ్మణులు, దేశస్థ యజుర్వేది బ్రాహ్మణులు. ఈ రెండు ఉప సమూహాల మధ్య వివాహాలు జరగడం చాలా సాధారణం. 

దేశస్థ ఋగ్వేది బ్రాహ్మణులు ఋగ్వేదాన్ని, అందులో చెప్పిన ఆచారాలనూ అనుసరిస్తారు. దేశస్థ ఋగ్వేది బ్రాహ్మణులలో విభిన్న భాషా ప్రాంతాల కుటుంబాలు ఉన్నాయి. దేశస్థ ఋగ్వేది బ్రాహ్మణులులో మరాఠీ, కన్నడ, తెలుగు కుటుంబాలు ఉన్నాయి. ఎక్కువగా వివాహాలు ఒకే భాష మాట్లాడే కుటుంబాలలో జరుగుతాయి. కాని వివాహాలు మరాఠీ, కన్నడ, తెలుగు మాట్లాడే కుటుంబాల మద్యలో కూడా తరచుగానే జరుగుతూంటాయి. దేశస్థ ఋగ్వేది బ్రాహ్మణులు, ఇతర తెలుగు బ్రాహ్మణులు,, ఇతర కన్నడ బ్రాహ్మణుల మధ్యలో కూడా వివాహాలు తరచుగా జరుగుతాయి.

దేశస్థ యజుర్వేది బ్రాహ్మణులు యజుర్వేదాన్ని అందులో చెప్పిన ఆచారాలానూ అనుసరిస్తారు.

ఈ దేశస్థ ఋగ్వేది దేశస్థ యజుర్వేది బ్రాహ్మణులు మధ్వాచార్య ప్రతిపాదించిన ద్వైత వేదాంతాన్ని, ఆది శంకరాచార్య ప్రతిపాదించిన అద్వైత వేదాంతాలను అనుసరిస్తారు. దేశస్థ బ్రాహ్మణులలో మధ్వాచార్యను అనుసరించే వారిని దేశస్థ మధ్వ బ్రాహ్మణులు అని, ఆది శంకరాచార్యను అనుసరించే వారిని దేశస్థ స్మార్త బ్రాహ్మణులు అనీ అంటారు.

ప్రముఖ వ్యక్తులు

 మూలాలు 

గ్రంథ పట్టిక
 
 

వర్గం:దేశస్థ బ్రాహ్మణులు
వర్గం:తెలుగు బ్రాహ్మణులు
వర్గం:మరాఠీ బ్రాహ్మణులు
వర్గం:కన్నడ బ్రాహ్మణులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సామాజిక వర్గాలు
వర్గం:కర్నాటక సామాజిక వర్గాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర సామాజిక వర్గాలు
వర్గం:బ్రాహ్మణులు