నిరూపా రాయ్

నిరూపా రాయ్ (జన్మనామం కోకిలా కిశోర్‌చంద్ర బల్సార; 4 జనవరి 1931 – 13 అక్టోబర్ 2004) ఒక భారతీయ చలనచిత్ర నటి. ఈమె హిందీ సినిమాలలో అధికంగా నటించింది. విషాదమైన పాత్రలలో, కరుణ రసం ఒలికించే పాత్రలలో ఈమె తన నటనా ప్రతిభను చాటింది. హిందీ సినిమా వర్గాల్లో ఈమెను తరచుగా క్వీన్ ఆఫ్ మిజరీగా పిలుస్తారు. ఈమె 1946 నుండి 1999 వరకు నటనా రంగంలో చురుకుగా పనిచేసింది. తల్లి పాత్రలలో ఈమె ఎక్కువగా రాణించింది. నిరూపా రాయ్ 250కు పైగా సినిమాలలో నటించింది. ఈమె ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులను మూడుసార్లు గెలుచుకుంది. 2004లో ఫిల్మ్‌ఫేర్ జీవనసాఫల్య పురస్కారాన్ని దక్కించుకుంది.
 ఆరంభ జీవితం 

ఈమె అసలు పేరు కోకిలా కిశోర్‌చంద్ర. ఈమె గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని వల్సాడ్‌లోని కల్వాడా ప్రాంతంలో జన్మించింది. ఈమె కమల్ రాయ్‌ను తన 15వ యేట వివాహం చేసుకుని ముంబై ప్రాంతానికి తరలి వచ్చింది. చిత్ర పరిశ్రమలో అడుగు పెట్టిన తర్వాత తన పేరును నిరూపా రాయ్‌గా మార్చుకుంది.

 వృత్తి 
thumbnail|గదనో బేల్ (1950) చిత్రంలో నిరూపా రాయ్|alt=
1949లో ఈమె, ఈమె భర్త ఒక గుజరాతీ దినపత్రికలో నటీనటులు కావలెను అనే ప్రకటన చూసి దరఖాస్తు చేసుకున్నారు. ఈమె ఎంపిక అయి రనక్‌దేవి అనే గుజరాతీ సినిమాలో నటిగా తన సినీ ప్రస్థానాన్ని ఆరంభించింది. అదే సంవత్సరం హిందీలో తన మొదటి సినిమా అమర్ రాజ్‌లో నటించింది. ఈమె 1940-60ల మధ్య కాలంలో ఎక్కువగా పౌరాణిక పాత్రలను ధరించింది. ఈమెను దేవతగా భావించి ప్రజలు ఈమెను దర్శించుకుని మొక్కులు తీర్చుకోవడానికి ఈమె ఇంటికి వెళ్లేవారు. అంతగా ఈమె పౌరాణిక చిత్రాలలో తన నటనతో మెప్పించింది. ఈమెకు జోడీగా త్రిలోక్ కపూర్ (18 చిత్రాలలో జంటగా నటించారు), భరత్ భూషణ్, బలరాజ్ సాహ్ని, అశోక్ కుమార్ మొదలైన హేమాహేమీలు నటించారు.

1970లలో ఈమె అమితాబ్ బచ్చన్, శశి కపూర్ మొదలైన హీరోల చిత్రాలలో తల్లిపాత్రలను ధరించింది. హిందీ సినిమాలలో ఈమె తల్లి పాత్రకు మారుపేరుగా నిలిచింది.

 వ్యక్తిగత జీవితం 
నిరూపా రాయ్, కమల్ రాయ్‌ను దంపతులకు యోగేష్, కిరణ్ రాయ్ అనే ఇద్దరు పిల్లలున్నారు. ఈమె మరణానంతరం ఆస్తి విషయమై వీరిద్దరి మధ్య తలెత్తిన వివాదం వార్తాపత్రికలకెక్కింది.
నిరూపా రాయ్ 2004, అక్టోబర్ 13న తన 73వ యేట గుండెపోటుతో ముంబైలో మరణించింది.

 ఫిల్మోగ్రఫీ 
ఈమె నటించిన సినిమాలలో కొన్ని ముఖ్యమైన సినిమాల జాబితా:
 Year  Film  Notes1946అమర్ రాజ్తొలి చిత్రం 1949 ఉద్ధార్  1951 రామ్‌ జన్మ  1953 దో బిఘా జమీన్  1954 చక్రధారి 1954 దుర్గా పూజ 1955 గరమ్‌ కోట్ 1955 మునీమ్‌ జీ 1955 టాంగా వాలీ 1957 మోహినీ 1957 ముసాఫిర్ 1958 చాల్‌బాజ్ 1958 దుల్హన్ 1958 నాగ్ చంపానాగమోహిని పేరుతో తెలుగులో డబ్ చేయబడింది 1960 ఆంచల్ 1961 ఛాయా 1962 బే జుబాన్ 1963 కౌన్ అప్నా కౌన్ పరాయా 1963 ముఝే జీనే దో 1963 గృహస్తి 1964 బెనజీర్ 1964 షెహనాయి 1964 ఫూలోఁ కి సెజ్ 1965 షహీద్ 1967 రామ్‌ ఔర్ శ్యామ్‌ 1967 జాల్ 1968 ఆబ్రూ 1968 ఏక్ కలీ ముస్కాయి 1968 రాజా ఔర్ రంక్ 1969 ఆశూఁ బన్ గయే ఫూల్ 1969 ప్యార్ కా మౌసమ్‌ 1969 రహ్‌గిర్ 1970 అభినేత్రి 1970 మా ఔర్ మమతా 1970 ఘర్ ఘర్ కీ కహానీ 1970 మహారాజా 1970 పూరబ్ ఔర్ పశ్చిమ్ 1971 గంగా తేరా పానీ అమృత్ 1972 జవానీ దివానీ 1973 కచ్చే ధాగే 1975 దీవార్ 1976 మా 1977 అమర్ అక్బర్ ఆంథోని 1977 అనురోధ్ 1979 సుహాగ్ 1982 తీస్రీ ఆంఖ్ 1983 బేతాబ్ 1985 సర్ఫరోష్ 1985 గిరఫ్తార్ 1985 మర్ద్ 1986 అంగారే 1988 గంగా జమునా సరస్వతి 1988 ఇంతెఖామ్‌ 1993 ఆశూ బనే అంగారే 1999 జహాఁ తుమ్‌ లే ఛలో 1999 లాల్ బాద్‌షా

 పురస్కారాలు 
YearAwardCategoryWorkResult1956ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలుఉత్తమ సహాయ నటిమునిమ్‌జీ1962ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలుఉత్తమ సహాయ నటిఛాయా1965ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలుఉత్తమ సహాయ నటిషెహనాయి1985ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలుఉత్తమ సహాయ నటిదీవార్నామినేట్ చేయబడింది1986ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలుజీవన సాఫల్య పురస్కారం

 మూలాలు 

 బయటి లింకులు 
 
 Obituary from rediff.com

వర్గం:1931 జననాలు
వర్గం:2004 మరణాలు
వర్గం:గుజరాత్ వ్యక్తులు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:గుజరాతీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:21వ శతాబ్ద భారతీయ నటీమణులు
వర్గం:20వ శతాబ్ద భారతీయ నటీమణులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు