ଟୀକା ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ପୁସ୍ତିକା ବୈଦିକ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର ବିପ୍ରଙ୍କଦ୍ୱାରା ରଚିତ । ନାମରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ; ଏହା କୌଣସି ଯୋଗୀ ବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କର ହୋଇ ପାରେ । ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସଙ୍କ ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅନେକ ପଦ୍ୟାଂଶ ଏଥିରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ, ଘଟଣାର ପ୍ରବାହ, ଚରିତ୍ର, ପଦର ସଂଯୋଜନା ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସକୃତ ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଅବିକଳ ସମାନ । କିନ୍ତୁ, ଟୀକା ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ରର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ହୋଇ ଥିବାରୁ ଏବଂ ନାଥ ଯୋଗୀମାନେ କେନ୍ଦେରା ବଜାଇ ଏହାକୁ ଜନପଦରେ ଗାନ କରୁଥିବା ଯୋଗୁଁ ଏହା ଜନମାନସରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାର ଲାଭ କରିଛି । ମୂଳ ପୋଥିରେ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ ଗଣେଶଙ୍କର ହୋଇଛି ଓ ବଙ୍ଗଦେଶର ସମୃଦ୍ଧି ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ଟୀକା ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଦ୍ୟପର୍ବରେ ରାମ ନାମରେ ପୋଥି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । -ଭଜୁନିକା ରାମ ନାମରେ ଗୋବିନ୍ଦ ଭଜୁନିକା ରାମ ନାମ- ଭଜି ନ ପାରିଲେ କୁଳଚନ୍ଦ୍ରମାରେ ବାନ୍ଧିନେବ କାଳଯମ । ଅତି ନାଟକୀୟ ଢଙ୍ଗରେ ଏକୋଇଶ ବର୍ଷିୟ ଯୁବକ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଦର୍ପଣରେ ନିଜ ମୁଖର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଅବଲୋକନ କରି ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ଲାଭ କରୁଥିବା ଅବସରରେ ନିଜ ମାତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇଛି । କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁର ଜୀବନପ୍ରତି ମୁହ୍ୟମାନ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି, ମାତା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧାନ୍ନିତା ହୋଇ ଯାଇଛନ୍ତି । ଦିନେ ଅତି ସନ୍ତର୍ପଣରେ ପୁତ୍ରକୁ ଯୋଗୀ ହୋଇଯିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ଠୁର ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତି । ରାମନାମ ଜପକର । ଏହି ରାମନାମ ତୋତେ ଭବ ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବ । ଏହି ରାଜଗାଦି, ଘରସଂସାର ସବୁ ଅଳୀକ ମାତ୍ର । ଏସବୁ ମିଛମାୟାର ସଂସାର । ଏଠାରେ କେହି କାହାର ନୁହେଁ । ଆଜି ଅଛେ, କାଲି ନାହେଁ । ବଡ଼ ନିଷ୍ଠୁର ସେହି କାଳଯମ । ତା ଦୃଷ୍ଟିରେ କଷି, ପାକଳ ସବୁ ସମାନ । କେତେବେଳେ, କାହାକୁ ବାନ୍ଧିନେବ କେହି କହିପାରିବେ ନାହିଁ । ମଣିଷ ଜନ୍ମହୁଏ, ମରେ । ମାଆ, ବାପା, ଭାଇଭଉଣୀ ତଥା ଆତ୍ମୀୟ ସ୍ୱଜନ କାନ୍ଦନ୍ତି । ଦିନେ ଦୁଇଦିନ ନଚେତ୍‌ ଦଶ ବାରଦିନ କାନ୍ଦନ୍ତି । ତା ପରେ ସବୁ ଭୁଲି ଯାଆନ୍ତି । ମାତା, ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବୁଝାଉଛନ୍ତି- ତୁ ଯୋଗୀ ହୋଇ ଯା, ପରମସୁଖ ପାଇବୁ । ଧର୍ମ ହିଁ ଜୀବନର ଏକମାତ୍ର ସାଥୀ । ଉଦ୍ଭିନ୍ନ ଯୌବନର ଉଦ୍ଦାମତାରେ ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସୁଖସମ୍ଭୋଗରେ ନିମଗ୍ନ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ମାତାଙ୍କର ଏପରି ଆଦେଶକୁ ସହଜରେ ସେ ଗ୍ରହଣ କରିପାରି ନାହାଁନ୍ତି । ମାତାଙ୍କୁ ଜିଜ୍ଞାସା କରିଛନ୍ତି, ଯଦି ଯୋଗୀ କରିଦେବାର ଥିଲା ତେବେ ପିଲାଟି ବେଳରୁ ଯୋଗୀ କରିଦେଲୁନି । ତୁମମନରେ ଯଦି ଏପରି ଥିଲା, ମୋତେ ବାହା କରୁଥିଲୁ କାହିଁକି ? ରାଜମାତା ପୁତ୍ରକୁ ବୁଝାଇଛନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ବିୟୋଗରେ ମାଆ ସବୁଦିନ କାନ୍ଦେ । କିନ୍ତୁ, ପତ୍ନୀ କିଛିଦିନ କାନ୍ଦେ । ତୋତେ ପାଇବା ପାଇଁ କେତେ କଷ୍ଟ ସହିଛି । ତୋ ବାପାଙ୍କର ଅନେକ ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଜଣେ ରାଣୀ ଥିଲି । ସବୁରାଣୀ ନିଃସନ୍ତାନ ଥିଲେ । କେବଳ ମୋର ସାତଟି ଝିଅ ହେଲେ, ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ନହେବାରୁ ରାଜା ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ । ରାଜନଅରଠାରୁ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିଲା ଏକ ନିମ୍ବତୋଟା । ସେଠାରେ ମୋର ରହିବା ପାଇଁ ଏକ ଘର ନିର୍ମାଣ କରି, ତାହାର ନାମ ଦେଲେ  ନିମଡୋହୀ । ସେହିଘରକୁ ଲାଗି ଏକ ଘୋଡ଼ାଶାଳ ତିଆରି କଲେ । ରାଜା ସେହି ନିମଡୋହୀରେ ମୋତେ ରଖିଲେ । ପ୍ରତିଦିନ ସେରେ ଚାଉଳ ଓ ବୋଡ଼ିଏ କଉଡ଼ି । ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ ପରେ, ପାଏ ଚାଉଳ ବ୍ରାହ୍ମଣବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରେ । ପାଏ ଚାଉଳକୁ ରୋଷେଇ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ । ଦାନଧର୍ମ ପରେ ଯାହା ବଳେ ସେତିକିରେ ମୁଁ ଚଳେ । ତୋ  ବାପା ଲୁଣ ନ ଦେଇ, ଦେଉଥାନ୍ତି ଯବକ୍ଷାର । ବାସନ ନ ଦେଇଥିବାରୁ ଗାତ ଖୋଳି ଭାତ ଖାଏ । ତେଲ ବଦଳରେ ଘୋଡାମୂତ, ହଳଦୀ ବଦଳରେ ବଣ ପିପ୍‌ପଳୀ । ଜାଳେଣି ପାଇଁ ବାରିବାଇଗଣ ଝଟା ଓ କାନକୋଳି କଣ୍ଟା । ତରକାରୀ ପାଇଁ ଦେଉଥାନ୍ତି କଳମଲଟା, ବାଇଗଣ ବେଣ୍ଟ ଆଉ ତୋଡ଼ି ମାଛର ଥଣ୍ଟ । ତେଲ ବିନା କେଶ ମୋର ଜଟା ହୋଇଗଲା । ଶୋଇବାକୁ କିଛି ନଥାଏ, ଘାସ ଉପରେ ଶୋଇପଡ଼େ । ପିନ୍ଧିବାକୁ ଲୁଗା ନଥାଏ, ଗଛ ବକଳ ମୋର ପରିଧାନ । ରାଜା ଲାଉଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମୁଁ କନ୍ୟା, ପିତାମାତା ମଉନାବତୀ ବୋଲି ନାମ ଦେଇଥିଲେ । ଆଉ କଷ୍ଟ ସହି ପାରିଲିନାହିଁ, ଦୂତଦ୍ୱାରା ଖବର ଦେଲି ରଙ୍ଗପୁରରେ ଝିଅକୁ ବିବାହ ଦେଇଥିଲ; ସେ ଏବେ ଘୋଡାଶାଳରେ ବନ୍ଦିନୀ । ଆଉ ଘୋଡାଲଣ୍ଡି ପୋଛି ପୋଛି ହାତ ବିଣ୍ଡି ହୋଇଗଲାଣି । ଦୂତଠାରୁ ଏପରି ଖବର ଶୁଣି ରାଜାରାଣୀ ଦୁଃଖରେ ମ୍ରିୟମାଣ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ଝିଅର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷେ ମାଢ଼ ସୁନା ଦୂତଦ୍ୱାରା ପଠାଇଲେ । ଏହାକୁ ବିକ୍ରିକରି ନିମଡୋହୀରେ ଏକ ବଡ଼ ନଅର ତୋଳିଲେ । ଏହି ଉଆସ ତୋ ବାପାଙ୍କ ଉଆସଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା । ଦୈବାତ୍‌ ତୋ ବାପା ଦାନ୍ତ ଘଷୁ ଘଷୁ ନିମଡୋହୀ ଆଡ଼େ ଚାଲିଆସିଲେ । ମୁଁ ପୋଷିଥିବା ଶୁଆ ଶାରୀ ସୁନା ପଞ୍ଜୁରୀ ଭିତରୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ଡାକିଲେ- ମଣିମା ମଣିମା  ଗୁହାରୀ ଶୁଣିବା ହୁଅନ୍ତୁ । ରାଜା ଏହା ଶୁଣି ଚକିତ ହେଲେ  ଅବିଳମ୍ବେ ଉଆସକୁ ଫେରି ଯାଇ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଥିବା ଏକ ଉଆସ କାହାର ଦେଖି ଆସିବା ପାଇଁ । ସୈନ୍ୟମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସି ଦେଖିଲେ ଅଷ୍ଟଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ବିରାଟ ନଅର । ଆଉ ରାଣୀ ମଉନାବତୀ ତା ଭିତରେ ରହୁଛନ୍ତି । ସୈନ୍ୟମାନେ ଫେରିଯାଇ ସବୁକଥା କହିଲେ । ତୋ ବାପା ଏକଥା ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ଦିନେ ତୋ ବାପା ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉଆସକୁ ପାଛୋଟି ଆଣିଲି । ତାଙ୍କର ପାଦ ପୂଜା କଲି । ତାଙ୍କୁ ପଲଙ୍କ ଉପରେ ବସାଇଲି । ତାଙ୍କ ମନରେ ମୋପ୍ରତି ସନ୍ଦେହ ଥାଏ । ମୋତେ ଦୋଚାରୁଣୀ କହିଲେ । ତାଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ଦେଲି । ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ସାତଦିନ ଜଳିଲା, ମୁଁ ତା ଭିତରେ ସାତଦିନ ରହିଲି । ସାତଦିନ ପରେ ତୋ ବାପା ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପାଖକୁ ଆସି କହିଲେ- ରାଣୀ ମଉନାବତୀ ଯଦି ସତୀ ହୋଇ ଥିବ ଅଗ୍ନି ତା ର କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିବ ନାହିଁ । ଆଉ ସେ ଅଗ୍ନିରୁ ଉଠି ଆସିବ । ଅଗ୍ନିରେ ମୋର କିଛି କ୍ଷତି ହେଲାନି, ଅକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଗ୍ନିରୁ ଉଠି ଆସିଲି । ରାଜା ମୋତେ ପାଟରାଣୀ କରି ରଖିଲେ । ଆଉ ତୋତେ ପାଇବା ପାଇଁ ଅନେକ କଷ୍ଟ ସହିଛି, କେତେ ଓଷାବ୍ରତ ପାଳିଛି । ଈଶ୍ୱର ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବରରୁ ତୁ ମୋଠାରୁ ଜାତ ହେଲୁ । ଜ୍ୟୋତିଷ ଗଣନା କରି କହିଲେ ତୋର ଏକୋଇଶ ବର୍ଷରେ ମରଣଯୋଗ ଅଛି । ଏହା ଶୁଣି ମୁଁ ଅଚେତ ହୋଇଗଲି । ଦାସୀମାନେ ମୋର ଚେତା ଫେରାଇ ଆଣିଲେ । ସେଦିନଠାରୁ ଆଖି ଲୁହ ଆଖିରେ ମାରିଲି । ଦଶବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୋତେ ପାଠ ପଢ଼ାଇଲି, ରାଜନୀତି ଶିକ୍ଷାଦେଲି । ସେତେବେଳକୁ ତୋ 'ବାପାଙ୍କର କାଳ ହୋଇଯିବା ପରେ ପନ୍ଦର ବର୍ଷରେ ତତେ ରାଜା କରାଇଲି । ଅଠର ବର୍ଷରେ ସୁନ୍ଦର ସୁନ୍ଦର ଅନେଶ୍ୱତ ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ ତୋର ବାହା ଦେବା ପରେ ଏକୋଇଶ ବର୍ଷରେ ତୋତେ ଯୋଗୀ କରାଇଦେବି ବୋଲି ସ୍ଥିର କଲି । ଏବେ ତୋତେ ଏକୋଇଶ ବର୍ଷ, ତୁ ଏବେ ଯୋଗୀ ହୋଇ ଯାଅ । ମାତାଙ୍କର ଏତେକଥା ଶୁଣିବା ପରେ ବି ଯୋଗୀ ହେବାକୁ ସମ୍ମତ ହେଲେ ନାହିଁ । ମାତା ପୁଣି ବୁଝାଇଲେ- ତୁ ଯୋଗୀ ହୋଇ ଲାଉତୁମ୍ବା ଧରି ଭିକ ମାଗିବୁ, ସେ ଲାଉତୁମ୍ବା ହେଉଛି ଶିବଙ୍କର । ଆଉ ଯେଉଁ ଅନ୍ନ ମିଳିବ, ତାକୁ ଖାଇଲେ ତୁ ଅମର ହେବୁ । ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ- ତୁମେ ଯଦି ଏତେ ଜ୍ଞାନୀ, ପିତାଙ୍କୁ ଯମ କବଳରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲ ନାହିଁ କାହିଁକି ? ମାଆ କହିଲେ, ତୋ ବାପାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ବେଳେ ମୁଁ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀରେ ରହି ତପ କରୁଥିଲି । ତୋ ପିତୃ ବିୟୋଗ ଶୁଣି ଓଦାଲୁଗାରେ ଯମାଳୟକୁ ଯାଇ ଗୋରଖନାଥଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଯମଙ୍କ ଗାଲରେ ଏକ ଶକ୍ତଚାପୁଡ଼ା ଦେଲି । ଯମ ନିର୍ଲିପ୍ତଭାବରେ କହିଲେ,  ତୁମ ତପସ୍ୟା ଫଳ ଯୋଗୁଁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶହେ ଷାଠିଏ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚେଇ ରଖିଥିଲି । ଯଦି ତାହାର ଆଉ ଆୟୁଷ ଅଛି ବୋଲି ଭାବୁଛ, ଏହି ପାଞ୍ଜି  (ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିର ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ଲିପିବଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଯମଦେବଙ୍କ ପାଞ୍ଜି ବା ପୁସ୍ତିକା) ଦେଖି କୁହ  । ତାଙ୍କଠାରୁ ପାଞ୍ଜି ଆଣି ତୋ ବାପାଙ୍କ ଆୟୁଷ ଦେଖୁ ଦେଖୁ, ତୋ ଆୟୁଷ ମାତ୍ର ଏକୋଇଶି ବର୍ଷ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିବାର ଦେଖିଲି । ସେଇଠି ମନସ୍ଥକରିଥିଲି, ତୋତେ ଆୟୁଷ ପୂରିବା ପୂର୍ବରୁ ଯୋଗୀ କରିଦେବି । ଜ୍ୟୋତିଷଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ମଧ୍ୟ ସେଇଆ ଥିଲା । ଏବେ ଚିନ୍ତାକର କ ଣ କରିବା ଉଚିତ୍‌, ତୋତେ ମୁଁ ବାଧ୍ୟ ଆଉ କରୁନି । ଗୋବିନ୍ଦଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନରୁ ସବୁ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହୋଇଗଲା, ଯୋଗୀହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ହାଡ଼ିପା ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ହେଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମାଆଙ୍କ ଗୁରୁ ଗୋରେଖନାଥଙ୍କ କୃପାରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ।