ପଣିକିଆ  (ଅନ୍ୟନାମ: ପଣକିଆ) ଗଣିତ ଗୁଣନ ଓ ହିସାବ ମୁଖସ୍ଥ କରିବାର ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଗାଣିତିକ ହିସାବ ପ୍ରଣାଳୀ ଯାହା ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଯାଇଥାଏ  । ଆଗ କାଳରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ପଣ  (ବା ଅଣା)କୁ ନେଇ କରାଯାଉଥିବା ହିସାବରୁ ଏହାର ଆରମ୍ଭ  । ପଣିକିଆ ପ୍ରତି ସଂଖ୍ୟାର ଏକଗୁଣଠାରୁ ଦଶ ଗୁଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥାଏ । ପ୍ରତି ସଂଖ୍ୟା ବା ଖନ୍ଦାର ପଣିକିଆକୁ ଉକ୍ତ ସଂଖ୍ୟାରେ  'କ'  ଲଗାଇ ଏକକ, ଦୁଇକ, ତିନିକ ଏହିପରି ପଚିଶିକ ପଣିକିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଖସ୍ଥ କରିବାକୁ ପଡ଼େ । ଗୁଣନ ମନେରଖିବାରେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରେ ପଣକିଆ/ପଣିକିଆ ଶିଖାଯାଏ । ଯଥା- ଦୁଇକ, ପଣକିଆ- ଦୁଇ କୋ ଦୁଇ. ଦୂଇ ଦୂଣେ/ଦୂଗୁଣ ଚାରି, ଦୁଇ ତିରି ଛଅ... ଇତ୍ୟାଦି । ଉତ୍ପତ୍ତି ପଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗଣିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ପଣକିଆ କହାଯାଏ । ପ୍ରକାର ଭେଦ ସାଧାରଣତରେ ବ୍ୟବହୃତ ନାନାପ୍ରକାର ପଣିକିଆ ହେଲା: ସାଧା ପଣିକିଆ; ପାହି ପଣିକିଆ; କଡ଼ାଗଣ୍ଡା ପଣିକିଆ । ପଣକିଆ ଘୋଷିବା ପ୍ରଣାଳୀ ସାଧା ପଣିକିଆ ନିମ୍ନ ମତେ ପଢ଼ି ଶିଶୁମାନେ ଘୋଷିଥାନ୍ତି: ୨କ ପଣିକିଆ ୩କ ପଣିକିଆ ୪କ ପଣିକିଆ ପ୍ରଚଳନ ଅତୀତରେ  ପଣ ର ବ୍ୟବହାର ଥିବାରୁ ପଣକିଆରେ ମଧ୍ୟ  ପଣ ' ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା । ଯଥାଦୂଇ କେ ଦୁଇ ପଣ, ଦୁଇ ଦୂଣେ ଚାରି ପଣ ଇତ୍ୟାଦି  ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ, ୧୯୩୪ ୪ର୍ଥ ଖଣ୍ଡ । ଏବେ  'ପଣ' ର ବ୍ୟବହାର ପ୍ରାୟ ନାହିଁ କହିଲେ ଚଳେ । ତେଣୁ ପଣକିଆରେ ଏବେ  ପଣ  ନାହିଁ କି; ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟବହାରରେ ପାହି, କଡ଼ା, ଗଣ୍ଡାର ବ୍ୟବହାର ପ୍ରାୟ ନଥିବାରୁ  ପାହି ପଣକିଆ ' ଓ  କଡ଼ାଗଣ୍ଡା ପଣକିଆ ' ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ । କେବଳ ପାନପତ୍ର କିଣାବିକାରେ  'କଡ଼ା  ଶବ୍ଦ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି । ବ୍ୟାକରଣ ତଥା ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭାଷା ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଦୁଇକ, ତିନିକ ଆଦିରେ ଥିବା  'କ'  ଏକ ଅବ୍ୟୟପଦ ଓ ଏହା ପଦପାଦ ପୂରଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ । ଏଠାରେ ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ, ବିହାରର ମୈଥିଳୀ ଭାଷାରେ  ଦୁଇକ, ତିନିକ ଆଦି ଖାଁତ  (ପଣକିଆ) କହୁଥିବାର ଜଣାଯାଏ  । ଅର୍ଥାତ, ଓଡ଼ିଆରେ  ଦୂଇକ  ଭଳି ମୈଥିଳୀରେ ମଧ୍ୟ  ଦୁଇକ ' ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଏବଂ ୧୦ଯାଏ ସଂଖ୍ୟାରେ  "କ ' ଲାଗେ । ଏବେ ଦୁଣେ, ତିରି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଆସିବା । କେତେକ ଭାଷାର ଉଦାହରଣରୁ ଜଣାଯାଏ, ଏହି ପଣକିଆ ପରୀ ପରା ଭାରତବର୍ଷର କେତେକ ରାଜ୍ୟରେ ଏବେ ବି ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି । ଯଥା- ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପଡ଼ୋଶୀ ଭାଷା ବଙ୍ଗଳାରେ ପଣକିଆର ମଝି ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଏଞ୍ଜେ. ଦୂଗୁନୋ, ତିଶେନା, ଚାରେ, ପାଥେ, ଛୟୋ, ସାତେ, ଆଟେ, ନୟୋ, ଦଶେ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ । ସେହିପରି ଆସାମୀ ଭାଷାରେ ଯଥାକ୍ରମେଏକଗୁଣ, ଦୁଇଗୁଣ, ତିନିଗୁଣ, ଚାରିଗୁଣ, ପାଞ୍ଚଗୁଣ, ଛଅଗୁଣ, ସାତଗୁଣ, ଆଠଗୁଣ, ନଅଗୁଣ, ଦଶଗୁଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଓଡ଼ିଶାର ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ପଡ଼ୋଶୀ ଭାଷା ତେଲୁଗୁରେ ଏହାକୁ ଯଥାକ୍ରମେଓକଟୁ, ରେଳୁ ମୂଳୁ, ନାଳୁ ଐଦୂଲ, ଆର୍ଲି, ଏ ତୃ ଏନିମିଦୁଲ, ତୋନିନ୍ଦୁଲ, ପଦୁଲ କୁହାଯାଏ। ସେହିପରି କନ୍ନଡ଼ ଭାଷାରେ ଓହ୍ଲ, ଏରଲ. ମୂଲ, ନାଲ୍‌କଲ, ଐଦ୍ୱିଲି, ଆର୍ଲି.ଏଲ୍‌ଲି, ଏଟ୍ଲି, ଓଭତ୍ତଲି, ହତ୍ତଲି କୁହାଯାଏ। ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷାରେ କା, ଦୂନା, ତିଆଇଁତିନୈୟା, ଚଉକ୍କ, ଫଜେ ,ଛକାଛକ୍ତେ, ସାତେ, ଆଠେ, ନକ୍ଷେ, ଦଶେର୍ୟ୍ଯ/ଦୋହିର୍ୟ୍ଯ । ମରାଠୀରେ- କେ, ଦୂଣ, ତ୍ରିକ୍ ଚୋକ୍, ପରେଞ୍ଚ, ସକ୍, ସାତେ, ଆଠେ, ନୱେ; ଦାହେ । ଉପରୋକ୍ତ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ପଣକିଆରେ ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ ସଂଖ୍ୟା ଓଡ଼ିଆ ପରି ସେହି ଭାଷାର ସଂଖ୍ୟା ଘୁହେ; କିନ୍ତୁ ତାମିଲ ଭାଷାରେ ଏମିତିକା ପଣକିଆରେ ମଝି ଅଂଶର କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏନାହିଁ । ମଝି ଅଂଶ ସେହି ସଂଖ୍ୟା ହିଁ ରହେ କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶୈଳୀରେ ଏକ ଦୂଣେ ଦୁଇ, ଦୁଇ ଦୂଣ ଚାରି, ତିନି ଦୂଣେ ଛଅ ଭାବରେ ବେଲିଲେ ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଥମ ଅଙ୍କ ଗୁଡ଼ିକର ଗୁପ୍ତ ବଦଳିଯାଏ । ଯଥା- ଓନ୍ନ ରେଂଡୁ ରେଂଡୁ, ଈରେଡ଼ୁନା ଲୁ, ମୁଇ ରେଡ଼ୁଆ 'ରୁ ଇତ୍ୟାଦି । କଥିତ ତାମିଲରେ ଏକ, ଦୁଇ, ତିନିକୁ ଓଂଡ୍ରୁ ରେଣ୍ଡୁ ମୁଊନ କୁହାଯାଏ । ତେଣୁ ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଥମ ଅଙ୍କ ଓଂଡ୍ରୁ ରେଂଡ଼ୁ, ମୁଊନ ଯଥାକ୍ରମେ ଓନ୍ନ, ଈ, ମୁଇ ହୋଇଛି । ତେବେ ତାମିଲ ଛଡ଼ା ଓଡ଼ିଆ ଓ ଉପରୋକ୍ତ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକରେ ଦୂଣେ, ତିରି ଆଦି ମଝି ଅଂଶ ଗୁଣନ ଅର୍ଥରେ ହିଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। କେତେକ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆରେ  ଦୁଣ  ବଦଳରେ  ଦୂଗୁଣ  ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଓଡ଼ିଆରେ ଗୋଟିଏ ଢଗ ଅଛି-  ପାଶ୍ରେ ପଢ଼ିଲେ ପାଠ, ତିନି ଦୁଗୁଣ ଆଠ "  ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ, ପୃ.୩୮୦୬  । ଏଠାରେ ଦୁଗୁଣ ଅର୍ଥାତ  ଦୁଇ ଗୁଣରେ  । ତେବେ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ  ଗୁଣୀ  ନଆସି ଅଲଗା ରୂପ ନିଏ । ପ୍ରହରାଜଙ୍କ ଭାଷାକୋଷ ଅନୁସାରେ ପଣକିଆ ଛଡ଼ା ତାସ ଓ ପଶା ଖେଳରେ ବି ୫ ସଂଖ୍ୟାକୁ ପଞ୍ଚା ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏପରିକି ଜଗତସିଂହପୁର, କଟକ ଅଞ୍ଚଳରେ ତାସ ଖେଳରେ ଏବେ ବି ୫.୭.୮ ସଂଖ୍ୟାର ପତ୍ତାକୁ ପଞ୍ଚା, ସତା, ଅଠା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହି ଅଷ୍ଟାଁ ବ୍ୟବହାରରେ କାଳକ୍ରମେ  'ଅଠା'  ହୋଇଛି । ତେବେ ଏହା ଗୁଣନ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ନହୋଇ ସଂଖ୍ୟା ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ତେବେ ଆଉ କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୂଣ, ତିରି ଆଦି ବ୍ୟବହୃତ ହେବାର ନଜିର ନାହିଁ । ତେଣୁ ଏଥିରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ଦୁଣ ତିରି ଆଦି ଗୁଣନ ଅର୍ଥରେ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହିଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ତେଣୁ ଏହା ଏକ ସୀମାବଦ୍ଧ   ରୁପିମ ଏବଂ ସେହିଭଳି  'କ'  ଏକ ପଦ ପୁରଣାର୍ଥ ଉପାଦାନ ବା ଏକ ଅବ୍ୟୟ ପଦ ।