me işine geri döndü. Bu sırada İskenderiye'den gelen, Septuaginta kopyasının çevrilmiş kısımları da elindeydi. İnancına göre ana akım Rabbinik Yahudilik Septuaginta'yı geçerli bir Yahudî kutsal metni olarak görmüyordu. Bunun sebebi de onu Helenistik sapkınlıklarla bezeli yanlış bir çeviri olarak tahkik etmeleriydi. Eserini 405 yılında tamamladı. Hieronymus'un Vulgata'sından evvel tüm Latince Kitb-ı Mukaddes çevirileri İbranice metni değil, Septuaginta'yı kaynak alıyordu. Hieronymus'un Septuaginta yerine İbranice metni kaynak alması, içlerinde Septuaginta'yı tanrısal ilhamla bezeli olarak gören Aziz Augustinus'un da bulunduğu birçok diğer Hristiyanın tavsiyelerinin zıddı bir hareketti. Gelgelelim modern bilginler Hieronymus'un İbranice bilgisi üzerine ortaya bazı şüpheler dökmüşlerdir. Birçok modern alime göre Hieronymus'un kaynak aldığı metin İbranice Kitab-ı Mukaddes'ten ziyade Yunanca Hexapla'ydı.

Sonraki on beş yılda, ölene kadar, Hieronymus kutsal kitap üzerine birçok yorum üretti. Şüpheli çeviriler yerine niçin orijinal Yahudî metnini kullandığını açıklamaya çalıştı. Onun patroloji yorumları Yahudî geleneğiyle örtüşüyordu. Philon ve İskenderiye Okulu'nun yaklaşımlarını takip ederek kendini alegorik ve mistik alt metinlere kaptırmıştı. Çağdaşlarının aksine Yahudî Kitab-ı Mukaddes'i "apocrypha" ile protokanonik kitaplar arasındaki "Hebraica Veritas"'ın farkını vurgulamıştır. Vulgata'sının girişinde Septuaginta'daki bazı bölümlerin orijinal İbranice metinde bulunmadığını göstererek onlara "gayrımeşru" muamelesi yapar (i.e. "apocrypha"); Barukh içinse" Yeremya'ya Giriş"'te bu bölümün Yahudîler arasında ne okunduğunu ne de tutulduğunu söyler ama onu açıkça gayrımeşru ("apocrypha") olarak anmaz. "Samuel ve Krallar Kitabı'"nınönsözünde, genel olarak "Miğferli Önsöz" olarak bilinen şu bildiri bulunur:"Bu önsöz, bizim İbraniceden Latinceye çevirdiğimiz tüm kitapların koruyucu miğferi görevini görecektir. Böylece listemizde bulunmayan tüm eserlerin gayrımeşru yazılar arasında bulunduğundan emin olunabilsin. Buradan hareketle, genellikle Süleyman'ın adıyla meşhur Bilgelik Kitabı, Sira oğlu İsa'nın Kitabı ve Yudit, ve Tobias Kitapları meşru değildir. Makkabiler'in birinci kitabını İbranice olarak, ikinci kitabını Yunanca olarak telakki ettim. Üsluplarından da anlaşılabilir."
Hieronymus apocrypha hakkında ilkin şüpheci olsa da, sonraları bunları İlahî Yazın olarak gördüğü söylenir. Örneğin Eustochium'a yazdığı bir mektupta Sira'dan söz eder 13:2., başka yerlerde yine Barukh'a, Sosana'nın Hiyakesi'ne ve Bilgelik Kitabı'na ilahî yazın muamelesi yaptığı görülür.

Hieronymus'un yorumları (En. "Commentary") üç gruba ayrılabilir:


Hieronymus tarihçi olarak da tanınır. Bilinen en eski tarih eseri, yk. 380 yılında Konstantinopolis'te düzenlenmiş olan Chronicon yahut Temporum Liber adlı kroniğidir. Bu kronik, Eusebius'un kroniğinin ikinci bölümünü oluşturan kronolojik tabloların Latince çevirisidir. Ek olarak 325 - 379 arasını da içerir. Hieronymus'un bu çevirisi birçok alıntı veya sui generis hata barındırsa da, bu kronikler sonraki tarihçilerde annales yazma isteği uyandırması bakımından önemli bir üretimdir. (Prosper Aquitanus, Cassiodorus, Tunnunalı Victor, vs.)

En önemli tarih eserlerinden biri de hem başlığını hem düzenlemesini Suetonius'tan ödünç aldığı "De Viris Illustribus" adlı eserdir. Beytüllahim'de, 392 yılında yazmılmıştır. 135 Hristiyan yazar üzerine yazılmış biyografik ve edebî notlardan müteşekkildir. Silsile Aziz Petrus'tan başlar, kendine kadar devam eder. İlk 78 yazar için kaynağı Eusebius'tur ("Historia Ecclesiastica). "İkinci bölümde Arnobius ve Lactantius ile başlar ve bu bölümde daha çok batılı yazarlardan aldığı bilgileri kullanır"."

Menakıbname sayılabilecek eserleri dört adettir:

"Martyrologium Hieronymianum" adlı eser sahtedir. Batılı bir rahip tarafından 6. veya 7. yüzyılda kompoze edilmiştir. Hieronymus'un "Vita Malchi"'sinin giriş bölümündeki, azizlerden ve Havariler Çağından bu yana gelen şehitlerden bahsetme niyetini yazıya döktüğü ifadesi taklit edilmiştir.

Hieronymus'un mektupları, konu çeşitlilikleri ve üslup kaliteleri bakımından, edebî mirasının önemli bir bölümünü oluşturur. İlim konularına dair problemleri tartışırtığı, vicdan meselelerine eğildiği, derdi olanlara teselli verdiği, dostlarına güzel sözler söylediği, çağının günahlarını ve bozulmalarını lanetlediği, ruhban sınıfı arasındaki cinsel sapkınlıkları eleştirdiği mektuplarında yalnızca kendi zihninin değil, çağının karakteristik özelliklerinin de canlı bir portresini sunar. Şahsî belgeleri ile kamuya açık yazdıkları arasında çok belirgin ayrımlar bulunmadığından, mektuplarında genel olarak yazdığı kişilerden başka insanlarla ilgili mahrem mesajları ve tezleri de mevcuttur.

Roma'da, zengin aileler arasında geçirdiği zaman boyunca bekaret yemini etmiş kadınlardan ahlakla ve yaşam tarzıyla ilgili rehberlik talebi aldı. Bunun sonucunda yaşamının önemli bir kısmında bu kadınlara kaçınmaları gereken şeylerle ve yaşam tarzlarıyla ilgili konularda bilgiler verdi. Mektupların çoğu nasihat verici tondaydı."Ep. 14", "Ad Heliodorum De Laude Vitae Solitariae"; "Ep. 22", "Ad Eustochium De Custodia Virginitatis"; "Ep. 52", "Ad Nepotianum De Vita Clericorum et Monachorum," çileci bakış açısıyla bezeli bir pastoral teolojinin özeti (i.e. epitom) gibilerdir; "Ep. 53", "Ad Paulinum De Studio Scripturarum"; "Ep. 57", aynı kişiye (Paula), "De Institutione Monachi"; "Ep. 70", "Ad Magnum De Scriptoribus Ecclesiasticis"; ve "Ep. 107", "Ad Laetam De Institutione Filiae."

Hieronymus'un dogma alanındaki tüm üretimlerinin doğasında üç aşağı beş yukarı şiddetli bir polemik unsuru vardır ve bu polemikler genelde Ortodoks inancına mensup eleştiricilere yönlendirilir. Kör Didymus'un Kutsal Ruh üzerine yazdığı ilmî eserin Latince çevirisi dahi (bş. 384, Roma; bt. Beytüllahim) Aryanistlere ve Pneumatomakhoi'lara karşı apolojik bir temayül gösterir. Rufinus tarafından yapılan hatalı çevirinin yerini alması amacıyla yaptığı çeviride de [Origenes'in "De Principiis" (yk. 399) adlı eserinin çevirisi] bu durum mevcuttur. Yaşamının her dönemi katı tartışmacı yazılarla doludur. Antakya ve Konstantinopolis'teki geçici ikametleri sırasında Aryanist çekişmeyle ve özellikle Antakyalı Meletius ve Lucifer Calaritanus etrafında şekillenen hizipçilikle meşgul oldu. Papa Damasus'a yazdığı iki mektupta (Ep. 15 ve 16) Antakya'daki her iki partinin de (Meletius'çular ve Paulinus'çular) davranışlarından şikayet eder, iki hizbin de kendisini "ousia" ve "hypostasis" kavramlarının Teslis'e nasıl tatbik edileceğine dair aralarında süregelen münakaşanın içine çekmeye çalıştığını bildirir. Yine bu sıralarda yahut biraz sonra (379) "Liber Contra Luciferianos" adlı kitabını yazdı. Bu eserde diyalog formunu kullanarak Lucifer Calaritanus taraftarlarının öğretilerini eleştirdi.

Roma'da (yk. 383) Helvidius'un öğretilerine ateşli bir cevap, Meryem'in ebedî bakireliği doktrini ve bekarlığın evli olmaya üstünlüğü üzerine de savunma niteliğinde bir eser yazdı. 392 yılında, Iovinianus ile karşı karşıya geldi. "Adversus Jovinianum" adlı eserini yazdı. Bir kez daha, 406 yılında Katolik Kilisesinin takva anlayışını ve kendi çileci ahlakını Galyalı presbyteros Vigilantius'a karşı müdafaa etti. Vigilantius şehitler kültüne ve kutsal emanetlere, fakirlik andına ve rahiplerin bakir kalmasına muhalifti. Bu sıralarda Kudüslü Ioannes II ve Rufinus'un, Origenes'in ortodoksluğu ile ilgili tartışması baş gösterdi. Hieronymus'un en ateşli ve kapsamlı eserleri de bu döneme aittir: "Contra Joannem Hierosolymitanum" (398 veya 399); "Apologiae Contra Rufinum" (402); "Liber Tertius Seuten Ultima Responsio Adversus Scrpita Rufini"; ve son olarak "Dialogus Contra Pelagianos" (415).

Hieronymus, Antik Latin Hristiyanlığı devrindeki en verimli yazarlardan biridir (Aziz Augustinus'tan sonra). Roma Katolik Kilisesince çevirmenlerin, kütüphanecilerin ve ansiklopedistlerin koruyucu azizi olarak tanınır.

Mühtedî bir (yani Yahudilikten) İbranî ile çalışarak İbranice öğrenmiş ve o dönem için alışılmadık bir şekilde Eski Ahit çevirisinde Septuaginta'yı değil Tanakh'ı temel almıştır. Geleneksel görüşe göre kendisi bu bilgiyi Vulgata adını alan çevirisini yapmak için kullanmış ve yavaş yavaş da olsa en sonunda bu çeviri Katolik Kilisesi tarafından kabul edilmiştir. Hristiyanlık içindeki İbranice çalışmalarının ortaya çıkmasında rol oynamıştır.

Çileci ideale, soyut spekülasyonlardan daha çok ilgi göstermiştir. Martin Luther'in kendisini oldukça ciddi biçimde eleştirmesinin sebebi de bu katı çileciliğidir. Esasen protestan okurlar kendisinin yazılarını otorite olarak almazlar.

Mezkur eleştirilere rağmen Hieronymus'un batılı Kilise Babaları arasında önemli bir yeri vardır. Bu yeri, hiçbir şey için değilse, Vulgata'nın sonraki süreçte skolastik ve teolojik gelişime verdiği katkıdan dolayı elde etmiştir.

Sanatta genellikle Kilise'nin dört Latin öğretmeninden biri olarak Augustinus, Ambrosius ve Papa Gregorius I ile beraber; ve yine Roma ruhbanlarının önemli isimlerinden biri olarak, sıklıkla anakronik biçimde bir kardinal kılığında resmedilir. Eşya olarak bir haç, kafatası ve İncil'le birlikte yarı örtünmüş bir ankorit olarak çizildiğinde dahi, bir kural nevinden, kardinalliğini belli edecek bir kırmızı şapka yahut başka bir gösterge mutlaka resmin bir yerinde bulunur. Hieronymus'un yaşadığı dönemde kardinallik diye bir mevki bulunmuyordu. Bununla beraber, Rönesans ve Barok dönemlerinden itibaren, papanın yanında sekreter olarak bir kardinalin bulunması yaygın bir uygulama halini aldı ve Hieronymus'un Damasus'un yanındaki konumu düşünüldüğünde bu tarz bir tasvir de anlaşılır olmaktaydı.

Menkıbelerde geçen bir inanışa göre Hieronymus vahşi doğadaki bir aslanı, patisini tedavi ederek evcilleştirmiştir. Bu inanıştan hareketle bazen bir aslanla beraber çizildiği de olur. Bu menkıbenin kaynağı büyük ihtimalle 2. yy.'a tarihlenen bir Roma hikâyesidir veya Aziz Gerasimus'un kahramanlıklarının Aziz Hieronymus ile (Lat. Hieronymus