kullandığı birçok makine de kullanılamaz hale gelmiştir, ancak yerine daha iyileri alınmıştır. İkinci afet ise, 31 Mart 1997 günü akşamında çıkan yangındır. Yine birçok tahribat gerçekleşmiştir. İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü "Mimarlık Fakültesi"'nin katkılarıyla tekrar restore edilip öğretime geri dönmüştür.

Türkiye'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, bu okulu çok sevmiştir ve 3 kez ziyarette bulunmuştur. İlki 13 Şubat 1923, sonrasında 1924 ve 1925 yıllarında bu ziyaretleri gerçekleştirmiştir ve okula bir de altın madalya hediye etmiştir. Ziyaret izlenimlerini de okulun defterine yazmıştır.

Okul, eğitim öğretim hayatına başladıktan sonra iki kez Mustafa Kemal Atatürk tarafından ziyaret edilmiştir. Atatürk okulu çok beğenmiş ve okula Devlet tarafından yardım edilmesini istemiştir. Bunun karşısında Atatürk'e zamanın okul müdürü tarafından sadece bir tane olmak üzere altın para bastırılmıştır. Altın para hala okulun içerisinde bulunmaktadır. Okul kurtuluş savaşından sonrasında da Türkiye'nin dört bir yanına sıra, masa gibi okul araç ve gereçleri göndermiştir. Okul kurulduğundan beri atölyelerinden sürekli başka okullara araç ve gereç yapılmıştır. Okulun büyümesindeki en büyük sebep ise okula ait mal varlığının olmasıdır. Okul birçok kaplıca, hamam, dükkân ve hanlara sahipti.

Okulun ismi birçok kez değiştirilmiş, en son "Mithatpaşa Anadolu Teknik, Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi" olarak kalmıştır.

Okulun konumu, İzmir'in Konak ilçesi, Mithatpaşa Caddesi üzerindedir. İlk inşa edildiği zamanlarda deniz ile arasında sadece 20 metre civarında bir uzaklık var iken, günümüzde denizin doldurulmasıyla birlikte bu sayı epey artmıştır. Konumu itibarı ile oldukça ulaşılabilir mevkide olan okul, şehir merkezine 1,5 km uzaklıktadır. Okulun batısında Üçkuyular, doğusunda Konak ilçesi, kuzeyde "İzmir Körfezi" ve arka tarafında ise güneye doğru yükselen eğimli arazi vardır. Günümüzde iki yanı yüksek duvarlarla ve apartman bloklarıyla kaplı çevresiyle eski silüetini kaybetmiştir. Bunlar çoğunlukla konut amaçlı yapılaşmalardır. Kuzeybatısında ise Hamidiye Camii bulunur. Doğuya doğru gidildikçe Ege Ordu Komutanı Yalısı ve yine tarihi bir yapı olan "Askeri Hastane" binası yer alır. Okula giriş ise iki kapıdan oluşmaktadır. Biri direkt olarak Mithatpaşa caddesi üzerinde olan Kuzey girişi, diğeri ise nispeten ikinci giriş olarak kullanılan batı girişidir.

Ana binanın cephesi, dönemin mimarı üslubuna uygun yapılmıştır. Binanın genel tasarımı simetrik düzende tasarlanmıştır. İki katlı olan binanın, her iki katında da bu simetriye uygun olacak şekilde pencereler sıralanmıştır. Gerek pencerelerin, gerek kapı ve kapı açıklıklarının üstlerinde üçgen biçimli yayvan sivri kemerler vardır. Bu kemerler kesme taş kolonlara oturtulmuştur ve kemerlerin içleri ahşap çerçeveli camlarla süslenmiştir. Ana girişi yerden yüksek olduğundan dolayı mermer basamaklardan oluşan merdiven ve kenarlarda süslemeli demir parmaklıklı pencere açıklıkları vardır. Taş kaplamalar, bina cephesi boyunca çeşitli motiflerle işlenmiştir. Ayrıca bu motifleri hem dış cephede, kapılarda hem de bina içerisinde, kolon tabanlarında ve tavanlarında, demir parmaklıklarda görmek mümkündür.

Yapı, günümüze kadar birçok etkene maruz kalıp, tamir ve değişiklik geçirse de dönemin mekan anlayışını günümüze kadar getirmiştir. Yapının dış cephesi ne kadar etkileyici ise, iç dizaynı da bir o kadar etkileyici. Ancak geçirdiği restorasyonlar sonrasında bazı kısımlarda eski etkisini kaybetmiş. Şeref merdivenin bulunduğu alanda, pirinç kaplı yarı saydam mermer bir plaka bulunur. Bu sonradan eklenen, ama caddeden avluya doğru olan görsel yönelimin ve bütünlüğün bozulmasına yol açmıştır. Bu da mekansal kaliteyi düşüren bir unsurdur. Orta avlunun çatısı, yine bu restorasyonla birlikte camla örtülmüştür. İlk bakıldığında, binanın tarihi ve kullanılan orijinal materyallerle pek uyuşmasa da, günümüz konfor koşullarının gerektirdiği korunaklı bir önlem olmuştur. Binanın belli bölümlerindeki materyal seçimleri, düzensizlikler ve havalandırma sorunları bunların sonradan eklenmiş olduğunu göstermektedir. Zemin katta, akustiği önlemek gibi işlevi de olan tavan şekilleri yangından sonra da korunmuş ancak birinci katta bu doku korunamamış ve yerine standart düz tavan yapılmıştır. Birinci katta, yapının ilk kullanıldığı yıllarda, mekanlar daha az bölünmüş ve büyük birimlerden oluşurdu. Günümüzde ise sınıfların ve ihtiyaçların değişmesiyle birlikte bu mekanlar bölünmüştür. Ancak tüm bu unsurlar dışında, yeniden yapılmış olmasına rağmen kolonlardaki yüzeysel görüntü ve demir kapılardaki işlemeler orijinalini aratmamaktadır.

Yapıda, her iki katta da duvarlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, sistemlerine göre; "birleşik konstrüksiyonlu", "yığma taş", "ahşap karkas ara duvarlar" olarak incelebilir. Birleşik konstrüksiyonlular; ahşap karkas sistem yapıldıktan sonra, hem sistemin dolgusunun hem de arkasında ahşap karkasın dolgusuyla bağlantılı ve yığma duvar örgüsüyle bir bütün olarak yapılmıştır. Binanın hem iç duvarlarında hem dış duvarlarında görülen bu yapım tekniği; binanın dış kabuğu, kapalı birimler ve revaklar arasındaki yüz ve orta avlunun çevresiyle, iç içe üç çerçeve oluşturulmuştur. Binanın çoğu yerinde moloz taş, tuğla ve harç malzemelerle örgü yapılmıştır. Harcın bileşenleri ise kireç, kıtık, dere kumu ve topraktır. Taban kaplaması, zeminde gri beyaz damalı, mermer karolardan oluşmuştur. Tavanda ise Bağdadi tekniği kullanılmıştır. Merdiven basamakları, beyaz mermer bloklardan yapılmış ve aynı zamanda taşıyıcı ögelerdir. Binanın genelinde ise yapısal elemanlar, taş sütunlardan oluşan mermer kaplamalı kolonlardan ve ahşap kirişlerinde bulunduğu elemanlardan oluşmaktadır.






İzmir Devlet Tiyatrosu Konak Sahnesi

İzmir Devlet Tiyatrosu Konak Sahnesi, 1927 yılında İzmir'de inşa edilen ve Bahribaba, Mithatpaşa Caddesi, Sabancı Kültür Merkezi ile Ordu Evi arasında bulunan tiyatro binası.

Yapımına 1926'da başlanan bina, 1927'de açıldı. Resmi olarak açıldıktan sonra 14 Nisan 1957'de Salih Canar sorumluluğunda Devlet Tiyatrolarına verilmiştir. Sonra, önemli bir restorasyondan geçmiştir. Bina Necmettin Emre tarafından tasarlanmıştır. Halka açık bir tiyatro olma amacıyla açılmıştır. Devlet Tiyatrolarının ilk bölge tiyatrosu olarak açılmıştır. İlk olarak Vali Kazım Dirik’in kararıyla 1927'de Türkocağı’nın himayesine geçmiş, sonradan Cumhuriyet Halk Partisi binayı sahiplenmiştir ve 1927'de halk evi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bina resmiyet kazandıktan sonra değişiklikler ve eklemeler yapılarak 1957’de Devlet Tiyatrolarının mülkiyetine geçmiştir. Şu an, oyunlar izleyiciye açıktır. 2009'da bina onarıma girdi.

Bina ilk ulusal mimari örneği olarak nitelendirir. Bu örnekte Osmanlı canlanma tür görülür. Milli tiyatro binasının mimarisi Osmanlı izleri barındırıyor. Binadaki derin saçak çiniler, kemerler, pencereler, kırık tahta destekler, kubbeler bu izlerden bazılarıdır. Binada simetrik kompozisyon ve T şekilli plan vardır. Bu T şekli dikdörtgen şeklinde fuaye ve diğer alanları ve dikdörtgen tiyatro alanının kesişmesiyle oluşmaktadır. Binanın deniz yoluyla kesiştiği alanda dairesel konsol vardır. Binanın girişi kule gibi yükseltilip eklenen sekizgen kubbe ile vurgulanmıştır. Bu yapıda klasik tasarım özellikleri vardır. Bu yapıdaki fark ise klasik usulde yapılan bu binaya eklenen Osmanlı mimarisinin ögeleridir. Yapının neo klasik bir tarzı vardır.

Bu yapının bağlamını zamanında yaşanan ekonomik faktörler, siyasi koşullar, yasal yapısı, ekolojik durumu ve kültürel koşullar oluşur. Kentsel alanda bulunmaktadır. Milli tiyatronun konumu az çok yoğun bir alandır. Güneybatı tarafında Devlet Konservatuvarı Sabancı Kültür Sarayı var ve kuzeydoğu tarafında İzmir Orduevi var. O öncelikle kıyıda bulunan bir kültür yeriydi kubbesiyle şekliyle İzmir siluetine önem kazandırıyordu ancak daha sonra önündeki deniz dolduruldu. Eğer kot farkına bakarsak bunu anlayabiliriz. Peyzajlı bahçe içinde yer alır. Peyzaj ve yapı arasındaki ilişki hakkında bazı detayları bulabilirsiniz. Oturma alanları ve ağaçların sahip olduğu çerçeve kubbe gibi sekizgen bir forma sahiptir. Yapının bağlamı daha çok tarihseldir. Bunu içerdiği birçok Osmanlı mimari ögeden anlayabiliriz. Bu bina, diğer neo klasik örnekler gibi eksenel bir yaklaşıma sahiptir.

Binaya ilk olarak girdiğimizde binanın Türk modernist bir tarzla tasarlandığını fark ediyoruz. Binanın bahçesi tasarlanmış ve çay bahçesiyle de ilişki sağlanmıştır. Binanın bahçe düzenlemesi yeşil alanlardan, çay bahçesinden ve ortada, küçük bir sekizgen, yeşil alanla beraber büyük ve uzun bir ağaçtan oluşuyor. Sonradan, sekizgen yapıyı kubbe kısmında da fark ediyoruz. Bu tipte bağlantılar binanın devamlılığını sağlıyor ve insanlar tarafından anlaşılabilirliğini arttırıyor. Binanın ana girişi kendini belli ediyor ve böylelikle nereden girileceğini anlayabiliyoruz. Giriş merdivenlerle yükseltilmiş. Giriş kapısının yanındaki duvardaki Osmanlı-Türk süslemeleri bile binanın milli mimarimizin güzel bir örneği olduğunu bize anlatıyor. Ayrıca binanın başka girişleri de mevcut, bunlardan biri bodrum katına, diğerleri şu an kapatılmış olmakla beraber tiyatro sahnesine gitmekte. Bodrum katındaki giriş, daha alçak ve dar olduğundan diğerlerine kıyasla bize farklı bir deneyim yaşatmakta. Merdivenlerin yeşil şeritlerle renklendirildiğini ve kıvrımlı rampayı görüyoruz. Bodrum girişi, bize sanki oyulmuş bir mağara ve biz yavaşça o mağaranın içine girmeye çalışıyormuşuz izlenimini vermekte. Binanın içine girdikten sonra bizi ferah ve geniş bir alan karşılıyor ve yerlerdeki süslemeler dikkatimizi çekiyor. Bütün bina boyunca zeminde farklı tipte süslemeler görüyoruz. İçeride, kemerli yapı aniden dikkatimizi çekiyor. Bazı kırık kemerli yapıdaki kapılar ve pencereler girişteki kemerli yapı görünümünü desteklemiş durumda. Sağ tarafta misafir odasını, biraz ileride solda tiyatro salonunu görüyoruz. Süslemeler çoğu yerde karşımıza çıkıyor. Tiyatro salonu kapatılmış olan, dışarıya açılan iki tane çıkışa sahip