arın yeniden yeniden ürettiği bir hayat vardır. İktidar artık doğrudan beyinleri ve bedenleri yaşama ve yaratma arzusundan ayrı bırakmak üzere şekillenir (Foucault, 1986).

Disiplin toplumu içerisinde bireyle iktidar arasındaki ilişki sabit olmuştur, nicel anlamda bir egemenlik anlayışı mevcuttur; fakat kontrol toplumunda toplum tamamen iktidar mekanizması tarafından tasarlanır ve virtüel olarak gelişir. Bu ilişki "açık", "nitel" ve "duygulanımsal"'dır. (Hardt & Negri, 2003, s. 50). Hardt ve Negri, Foucault’nun üretimi, somut, altyapı düzeyinden ayrı bir üst yapı düzeyinde düşünen tarihsel materyalizm anlayışının ötesine geçerek yeni bir biyos etrafında kuşanmış iktidara odaklanmasını takdir etmişlerdir. Fakat Foucault’nun işlevselci, ‘yapısalcı’ bir bakış açısında kalması, toplumsal dinamikleri göz ardı etmesine neden olmuştur. Bu yüzden Foucault’nun ‘’haz’’ kelimesi yerine ‘’arzu’’ kelimesi kullanan Deleuze ve Guattari’yi biyopolitik alanı anlamakta daha fazla tercih etmişlerdir. Fakat yaratıcı öğelerini ve radikal ontolojisini içeriksiz ve güçsüz bulmuşlardır:

Hardt ve Negri’ye göre, Marx’ın tarihsel materyalizm yönteminin özü, toplumsal teorinin güncel toplumsal gerçekliğin ana hatlarına uygun şekillendirilmesi gerektiğidir. Marx, "Grundrisse"’de anlama şeklimizin güncel toplumsal olaylara uygun olması gerektiğini, dolayısıyla da tarih boyunca değişmesi gerektiğini açıklar. Yöntem ve töz, biçim ve içerik olarak birbirine tekabül etmelidir (Marx, 1973, ss. 81-111, Hardt & Negri, 2011, s. 156). Bu yüzden Hardt ve Negri Marx’ın teorisinin ötesine geçmeyi önermişlerdir: "Maddi olmayan" emeğin emek-sermaye ilişkisinde hegemonik duruma gelmeye başladığını savunmuşlardır. Üretimin geleneksel olan maddi mallardan taşarak toplumun kültür, ideoloji gibi alanlara yayıldığını ifade etmişlerdir. Bu durumda üretilen şey sadece maddi emek değil aynı zamanda topluma içkin olan biyopolitik üretimdir. Ricardo, Smith gibi ekonomi politikçiler emeği bireysel ölçüte indirgerken, Marx sermayeyi anlamak için toplumsal emeğe bakmamız gerektiği söylemiştir (Marx, 1973, s.84). Bu bir soyutlamadır fakat rasyonel bir soyutlamadır; toplumun iletişimsellik içinde sermayenin yapısını anlamak için soyut emeğe bakmak gereklidir. Bu noktaya kadar biyopolitik üretimin toplumsal-içkin bir şekilde oluşumunun izlerinin görebiliyoruz. Fakat Marx’ın soyut emek ve değerin birbiriyle ilişkisini eşit bir şekilde ortaya koyması günümüzde gerçekliğini yitirmiştir. 

Yani kapitalist üretimin belirlenimi olan değer yasası, emeğin zaman ölçülebilirliğine eşitliğini kaybetmiştir. Maddi olmayan emeğin hegemonyası altında çalışma günü ve üretim zamanı ciddi ölçüde değişmiştir (Hardt & Negri, 2011, s.162). Şu anda büyük şirketlerdeki çalışma ve mesai saatlerine baktığımızda, esneklik ve hareketlilik bir norm haline gelmektedir. Maddi olmayan emek artık ortak paydanın zeminini oluşturmaya ve toplumsal bir yaşamı hazırlamaktadır. Fikirleri, bilgileri ve duygulanımsallığı oluşturan maddi olmayan emek, toplumsal ve biyopolitik yaşamı üreten bileşenlerdir. Marx, sermayeye toplumsal yaşam özelliği atfettiğinde, emeği "canlı emek" olarak tanımladığında da bu tartışmanın kıyısından geçmektedir aslında. Hatta Marx’ın canlı emek kavramı ile Spinoza’nın conatus kavramı düşünüldüğünde toplumsal yaşamı şekillendirme anlamında bir benzerlik de kurulabilir. Maddi olmayan emek aynı zamanda sermayeye bir dışsallık yaratabilme ihtimaline sahiptir; çünkü işbirliğinin üretimi emeğe içseldir. Emek ve değer artık biyopolitiktir, çünkü yaşamak ve üretmek birbirinden ayrılmaz hale gelmiştir. Yaşamın tamamı üretim ve yeniden üretimle dolu hale geldikçe, toplumsal yaşam bir makine haline gelmektedir (Hardt & Negri, 2011, s. 164). Agamben de her ne kadar ekonomik politik bağlamda olmasa da zoe ve bios ayrımının bulanıklaştığının, dolayısıyla biyopolitik bir yaşamın sınırlarında yaşadığımızın altını çizmektedir (Agamben, 2000, s. 29-36).

Hardt ve Negri’nin Marx ile ilgili diğer bir eleştirisi, Marx ve Engels’in lümpen proletarya tanımlaması ile ilgilidir. "Çokluk" eserinin ‘’Tehlikeli Sınıflar’’ başlıklı çok etkili olan bölümü Güney Afrika’dan bir protesto sloganıyla başlar: ‘’Biz yoksullarız!’’ (Hardt & Negri, 2011, s. 117). Çokluk, bir sınıf kavramıdır. Birlik fikri genel olarak burjuvanın ve sermayenin karşısına konumlanmış proletaryanın özne haline gelmesinden ortaya çıkmıştır. Liberal çoğulculuk ise toplumsa sınıfların kaçınılmaz çoğulluğunda bulmuştur ifadesini. Hardt ve Negri’ye göre iki perspektif de doğrudur. Bu iki kavramın da aynı anda doğru olabilmesinin mümkün olmadığını, dolayısıyla ayrım yapılmasının yanlış olduğunu savunmuşlardır. Hatta Ernesto Laclau ve Slavoj Zizek arasındaki tartışmaya atıf yaparak iki kavram arasındaki farklılığın anlamsız olduğunu vurgulamışlardır. Sınıfın siyasal bir kavram, ortak paydayı, dolayısıyla ortak bir mücadeleyi önceleyen bir kolektif edimin yansıması olduğunu ifade etmişlerdir. Marx’ın ikili ekonomiye dayalı sınıf kavrayışı biyopolitik üretimin ekonomiyi de siyaseti de kavramasından dolayı sınıf ilişkilerini anlamada engel yaratmaktadır.

Biyopolitik demek, emek anlayışının ücretli emekle sınırlı olmamasıdır; insanın yaratıcı kapasitesinin tümünü ifade etmesidir aynı zamanda. Çoğullukla birlik arasında duran çokluk indirgenemezdir; ortak hareket eden tekilliklerdir. Spinozist bir kavramdır: Ereksellik dışında hareket eden, içkin bir yaşamı ortaya çıkaran bir "potentia" ’dır. İşçi sınıfı, temelde dışlamaya dayanan sınırlı bir kavramdır. Çokluk ise proletarya kavramına, sermayenin idaresi altında emek veren ve üreten herkes şeklindeki en geniş anlamını kazandırır (Hardt & Negri, 2011, ss. 117-121). Endüstriyel emeğin 19. ve 20. Yy’de yaygınlaşması ile ortaya çıkan maddi emek belki de çokluğa meydan veremeyecek, küreselleşmeye yol açacak bir "network"’a yol açmamıştır. Fakat gelişen teknoloji, esnek iş koşulları, üretici güçlerin endüstri 4.0 ile adapte edilmesi emeğin çehresini değiştirmiş, sınıf mücadelesi ve direniş kavramı da dönüşmüştür. Mekanik endüstriyel emek elbette ortadan kalkmamıştır fakat maddi olmayan emek pratikleri ile ortak yanlarından dolayı hegemonyası yok olmuştur. Hegemonya artık ortak paydanın mimarı iletişimsellik, duygulanım, yeni teknolojilerdir. 

Maddi olmayan emeğin ilk türü, entelektüel ya da dilsel ifadelerdir; kodlar ve metinler gibi problem çözme araçlarıdır. İkinci tür ise Hardt ve Negri’nin Baruch Spinoza’dan esinlenerek çokluk kuramlarına eklemledikleri "duygulanımsal emek"’tir ki hem zihne hem de bedene ait olduğundan biyopolitiktir. Özellikle hâkim ülkelerde iş görüşmelerinde sosyal tavır ve psikolojik test gibi konularda öne çıkan bir emek türü haline gelmiştir. Aslında bu iki emek türü de biyopolitik üretim ve ortak paydanın meydana gelmesinde elzemdirler. Biyolojik ve kimyasal yenilikler, tarımsal alanlarının enformasyonelleşmesi, tohum klonlaması gibi teknolojik gelişmeler, yani yeni teknikler ve toplumsal öznelerin işbirliği emeğin yeni topolojisini çizmektedir. Aynı zamanda yeni sömürü pratikleri ve yapılarını yeniden üretip şekillendirmektedir.

Althusser’in Hegel’i Marksizm’den tasfiye çabasıyla başlayan tarihsel Marksizmin ötesine geçme düşüncesi, Negri’nin çalışmalarında görülen birincil düşünce yapısıdır. Negri’nin örgütsel anlamda aktif olduğu, 1960’ların sonlarında başlayan 1980’lerin başında sona eren "Autonomia Operaia" (İşçilerin Gücü), ilk kez işçi geleneksel Marksizm ve emek hareketine bir alternatif getirmiştir. Ortodoks Marksistlerin kapitalist sömürünün üretici emeğe yabancılaştırdığı iddiasına karşı gelerek işin üretici gücü yabancılaştırdığını savunmuşlardır. Mario Tronti’nin de içinde yer aldığı bu otonomi hareketi, işçilerin emeklerini satmaları bakımından homojen bir konuma getirilemeyeceğini iddia etmiştir (Oğuz, 2008, s. 60-62). Toplumun diğer sınıfları, öğrenciler, işsizler, ev kadınları da tekilliklerini koruyan otonom hareketlerdir. Otonomi ve dolayısıyla çokluk hareketi sadece devlete, hiyerarşiye ve pozitif diyalektiğe karşı çıkmamakta, aynı zamanda sendikalar, geleneksel Marksist-Leninist işçi sınıfı önderliği dışında bir mücadele yürütmek için teori geliştirmektedir. 

Bu açıdan, Hardt ve Negri sınıfsal mücadelede köylünün yalıtılmış bir üretim ve yaşam biçim teşkil ettiği yaklaşımını eleştirmektedirler. Mao Zedung’un köylünün Çin’deki küçük endüstri proletarya ve geniş bir köylü toplumundan ortaya çıkardığı köylü usulü bir komünist devrimini Marx’ın endüstriyelleşmeden ortaya çıkan proletarya anlayışından en radikal kopuş olarak nitelemişlerdir. Diğer eleştirilen nokta ise, yoksulların kapitalist üretimin dışında kaldıkları için mücadeleden dışlanmalarıdır. Marx ve Engels’in kullandıkları lümpen proletarya, bunu en iyi açıklayan kavramdır. Fakat yoksullar ve göçmenler İmparatorluğun ontolojik kuruluşunu sürekli kesintiye uğratarak yaratıcılık çizgileri ve kaçış çizgilerinin kesişiminde toplumsal öznellikleri daha melez ve karışık hale getirmiş, böylece tek tipleştirici kontrol mekanizmasından daha fazla uzaklaşılmış, yeni bir ortak paydanın ve çokluğun oluşturulması için alan açılmıştır (Hardt & Negri, 2011, ss. 145-146). 

Avrupa’nın ve Dünya’nın her yerindeki imparatorlukların antikiteden beri devam eden egemenlik ve tekliğe dayalı düşüncesi ve her krizde bu anlayışı yeniden ve yeniden üretmeye bir alternatiftir çokluk. Bu çokluk krizin çözülmesiyle, sona erdirilmesiyle meydana gelemez. Emperyal İmparatorluk çift başlıdır; biyoiktidar kontrol toplumunu ağlaştırdığı dispozitifler ile yönetmeye devam ederken, sermayenin olumlanması ile meydana gelen biyopolitik üretim virtüel güçleri ile ortak paydayı meydana getirir. Bu noktada sermaye hem sömürünün emek-değer teorisi etrafında ölçü-dışı bir aktüel, hareketinin dayanağı hem de tekilliklerin özgünlüğünü kaybetmeden içkin bir anlamda oluşturabileceği potentiadır. Spinoza’nın potestas-potentia kavramı tam da bu noktada yardıma koşmaktadır. Çünkü çokluklar herhangi bir hiyerarşinin onlara hükmetmediği, Hegel’in özned