avuz suyu.




Coppélia

Coppélia, konusu E. T. A. Hoffmann'ın bir hikayesine dayanan, Léo Delibes'in müziğini yaptığı bale eseridir.

Librettosu Charles Nuitter'e, ilk koreografisi Arthur Saint-Léon'a aittir. İlk defa 25 Mayıs 1870'te Paris Operası'nda sahnelenmiştir.

İlk koreografisi romantik çağın sonunda gerçekleşen bu bale, romantik çağı takip eden klasik çağın öncüsü kabul edilir. Coppélia balesinde cinler periler gibi ruhsal varlıklar, kostüm olarak uzun tül elbiseler ve trajik bir son yoktur. Karakterler insandır (Oyuncakçı Coppleius’un oyuncakları dışında) ve ana karakterlerin mutlu düğünü ile son bulur.

Eser birinci sahnede Macar ulusal halk dansı çardaş ile Polonya halk dansı mazurka içerir; bu özelliği ile ulusal halk dansları içeren ilk baledir.
Polonya'da Galiçya sınırına yakın bir kasabada bir dans yarışması düzenlenir ve çan dökümcüsünün güzel kızı Swanilda da bu yarışmaya hazırlanır. Herkes köy meydanında toplandığı sırada oyuncakçı Coppelius’un gizemli evinin balkonundaki güzel kız ilgi çeker; genç erkekler onun dikkatini çekmek için dans ederler. Bu gençlerin arasında Swanilda’nın nişanlısı Franz da vardır. Nişanlısının bu garip görünümlü kızla ilgilendiğini gören Swanilda nişanlısına darılır. Swanilda, arkadaşları ile birlikte gizlice aslında çok korktukları Coppelius’un evine girer ve garip görünen kızın sadece Coppelius’un oyuncaklarından biri olduğunu keşfeder.

Oyuncakçı Coppelius evine giren kızları kovaladığı sırada Swanilda bebeğin giysisini giyip maskesini takarak saklanır. Onu bulunca önce kızan oyuncakçı, daha sonra Swanilda ile anlaşır. Bir süre sonra Swanilda’nın nişanlısı bacadan gizlice odaya gelince onu kandırırlar. Ancak nişanlısının tutku ile bebek Copelia'ya kur yapmasına fazla dayanamayan Swanilda maskesini çıkarıp kaçar. Nişanlısı Franz ise Coppelia'yı alarak uzaklaşır. Çanın açılış töreninde Franz af diler ve gençler barışır. Bebek Coppelia'yı oyuncakçı Coppelius alır.




Bernal Díaz del Castillo

Bernal Díaz del Castillo (1492 veya 1498 – 1584) İspanyol konkistador ve sonraki dönem Guatemala sömürge valisi. Dönemi özellikle sıradan askerin gözünden çok iyi anlatan "Historia Verdadera de la Conquista de la Nueva España" adlı eserin yazarıdır.

1492 ya da 1498 yılında İspanya'daki Medina del Campo'da doğmuştur. Yoksul bir ailenin çocuğuydu ve çok az eğitim görme şansı buldu. Buna rağmen okuması yazması olduğunu biliyoruz. Şansını denemek adına Yeni Dünya'ya giden seferlere katılmaya karar verir. 1514 yılında Pedrarias Dávila komutasındaki seferle "Tierra Firme" bölgesine ulaşır. Burada iki yıl geçirmesine rağmen umduğunu bulamaz. Kolonicilerin çoğu salgın hastalıklara yakalanarak ölürken, sömürge topraklarında siyasi belirsizlik ve huzursuzluk havası da hakimdir.

Bernal daha sonra Küba'ya geçer. Burada kurulan "encomienda" sistemi uyarınca kendisine belirli bir sayıda yerli köle işçi ve toprak sözü verilir. Ancak verilen sözler yerine getirilmeyince kendisi gibi 110 yerleşimciyle beraber yeni topraklar fethetmek için sefere çıkmaya karar verir. 1517 yılında durumundan memnun olmayan çok sayıda İspanyolla beraber zengin Kübalı toprak sahibi Francisco Hernández de Córdoba öncülüğünde gemilerle 21 günde Yucatán'a geçerler. Bernal'ın anlatımına göre 4 Mart 1517 günü İspanyollar yerlilerle temas ederler. Geniş ahşap kanolarıyla gelen küçük bir grup İspanyolları köylerine davet eder. Gemide inen İspanyollar pusuya düşürülse de geri çekilmeyi başarırlar. Pusu sırasında 15 yerli öldürülürken, 15 İspanyol yaralanır. Bu yaralılardan 2 tanesi çok geçmeden hayatını kaybeder. Bölgeden ayrılan İspanyollar esir ettikleri 2 yerliyi sonraki seferlerde tercüman olarak kullanmak üzere alıkoyarlar. Susuzluktan neredeyse ölecek konuma gelen İspanyollar Florida bölgesine giderler. Su arayışı sırasında yine yerli halkın saldırısına maruz kalırlar. 22 yerli öldürülürken 1 İspanyol Florida yerlilerine esir düşer. Su ihtiyaçlarını karşılayıp geri çekilen İspanyollar Küba'ya çoğu ağır yaralı olarak döner. Başta kaptan Francisco Hernández de Córdoba olmak üzere çoğu kısa süre sonra hayatını kaybeder. Bernal buna rağmen yeni fethedilen topraklara olan ilgisini kaybetmez. 1518 yılı Nisan ayında Yucatán sahillerine kaptan Juan de Grijalva tarafından idare edilen seferle döner. Küba'ya döndüğünde bu kez Hernán Cortés komutasındaki sefere gönüllü yazılır.

Bernal bu üçüncü seferinde Meksika'da Azteklere karşı yapılan askerî harekâta dahil oldu. Bu dönemde artık deneyimli bir konkistador sayılmaktaydı. Harekât sırasında asker arkadaşlarıyla sürekli olarak deneyimlerini paylaşan Bernal daha sonra kaleme aldığı "Historia verdadera de la conquista de la Nueva España" eserinin temelini oluşturmuştur. Eserde katıldığı 119 muharebeyi anlatan Bernal 1521 yılında Azteklerin kesin mağlubiyetine giden süreci detaylı şekilde anlatır. Eserde ayrıca bölgede yaşayan yerli halklar da betimlenmiştir. Kültürleri, dinî törenleri, sanat eserleri ve entelektüel birikimleri ayrıntılı şekilde anlatılır. Bunun yanı sıra Aztek uygarlığının kent ve toplumsal yapısına dair bu ilk elden iletilen aktarımlar Kolomb öncesi Amerika halklarının tanınması için paha biçilmez veriler sunar. Bernal İspanyollar arasındaki siyasi ayrımlara da değinir.

Başarılı seferin ardından hizmetlerinin karşılığı olarak Bernal, Hernan Cortés tarafından 1522 yılında bir encomieda ile ödüllendirilir. Bundan sonra da çeşitli ödüller almıştır. 1541 yılında, önceden İspanya'ya giderek onaylattırdığı valilik görevine başlar. Günümüzde Antigua sınırları içindeki Santiago de los Caballeros de Guatemala bölgesinin sömürge valisi olur.

1568 yılında tamamlanan eseri "Historia verdadera de la conquista de la Nueva España" içinde anlatılan olaylar neredeyse elli yıl sonra yeniden gündeme gelir. Bu dönemde İspanya Kralı ve aynı zamanda Kutsal Roma Cermen İmparatoru V. Karl'a hizmetlerini anlatarak devlet yardımı talebinde bulunur. Bernal'ın yazdığı eser Hernán Cortés mirasçılarınca tutulan yazar Francisco López de Gómara tarafından yazılan 1552 tarihli resmî tarih yazımına karşı çıkar. Eserin adındaki "Historia verdadera" yaşanan olayların çarpıtıldığını ima etmektedir. Buna göre Cortés'in eserinde adı geçen kişilerin bazıları sefere bile katılmamıştır. Bernal ayrıca Juan Ginés de Sepúlveda'nın yanınlanmış olan eserine atıfta bulunarak Meksika topraklarının fethini haklı çıkartmaya çalışır. Bernal'in klasik eğitim almamış ve eserde öznel değerlendirmeler olmasına rağmen yaşanan trajik olayları ilk elden anlatması adına özgün bir başyapıttır.

1584 yılında hayatını kaybeden Bernal eserinin yayınlandığını göremez. Eserin geliştirilmiş ve düzeltilmiş Guatemala'daki kopyası İspanya'ya yollanmış ve 1632 yılında basılmıştır. Eserin yayından önce editörlüğünü rahipler Alonso de Remón ve Gabriel Adarzo y Santander yapmıştır.




Asenkron motor

İndüksiyon motor veya asenkron motor , rotordaki elektrik akımını üretmek için gerekli olan torku, duraç sargıların manyetik alanından elektromanyetik indüksiyon elde ederek üreten bir AC elekrik motordur. İndüksiyon motor bu nedenle genelde DC ve büyük senkron motorlarındaki gibi duraçtan rotora enerjinin tamamını ya da bir kısmını aktarmak için dış uyarım ya da öz uyarım yani mekanik komutasyon gerektirmez. İndüksiyon motor, bilezikli motor ve sincap kafes motor olmak üzere iki çeşit olabilir.

Üç fazlı sincapkafes indüksiyon motorları sağlam, güvenilir ve ekonomik oluşlarından dolayı genellikle endüstriyel sürücülerde kullanılırken tek fazlı indüksiyon motorları çoğunlukla ev cihazları gibi küçük yükler için kullanılır. Genellikle sabit devir hizmetinde kullanılmasına rağmen,indüksiyon motorların değişken frekanslı sürücülerle (VFDs) değişken hızlı hizmetlerde kullanımı artmaktadır. Değişken frekanslı sürücüler, değişken tork santrifüj fan, pompa ve kompresör yük uygulamalarında mevcut ve gelecekteki indüksiyon motorları için enerji tasarruf imkanı açısından özellikle önemlidir. Sincapkafesli indüksiyon motorlar genellikle hem sabit hızlı hem de değişken frekanslı sürücü (VFD) uygulamalarında kullanılır. Değişken voltaj ve değişken frekans sürücüleride değişken hız hizmetlerinde kullanılır.
1824'de, Fransız fizikçi François Arago döner manyetik alan varlığını formüle etti. El ile açılıp kapanan devirler Arago devirleri olarak isimlendirildi. 1879 yılında Walter Baily ilk ilkel asenkron motorunun etkilerini gösterdi. İlk alternatif akımlı kollektörsüz indüksiyon motorunu birbirlerinden bağımsız olarak icat eden Galileo Ferrais ve Nicola Tesla'nın, sırasıyla 1885 ve 1887'de motor modelleme çalışmaları ortaya kondu. 1887'nin Ekim ve Kasım aylarında, Tesla amerikan patent enstitüsüne başvurdu ve bu patentlerden bazıları mayıs 1888 de onaylandı. Nisan 1888'de, the Royal Academy of Science of Turin Ferrais'in alternatif akım fazlı motorların çalışması üzerindeki araştırmalarını detaylarıyla birlikte yayınladı. Tesla mayıs 1888'de, ilki dört kutuplu rotor formundaki kendi kendini yeniden başlatamayan relüktans motor, ikincisi bilezikli motor formundaki kendini başlatabilen relüktans motor ve üçüncüsü yabancı uyartımlı doğru akım kaynağıyla beslenen gerçek zamanlı sarma motor olmak üzere üç dört-stator-kutuplu motor çeşitini tanımlayan "A New System for Alternating Current Motors and Transformers  "isimli teknik bildirgeyi Amerikan Elektrik Mühendisleri Enstitüsü'ne(AIEE) gönderdi. Tesla' patentlerine lisans verildiği dönemde alternatif akım güç sistemleri geliştiren George Westinghouse, asenkton motor kavramı üzerine bir patentini ve buna uygun sistemi geliştirmek üzere Tesla'yı danışman olarak bir yıllık işe aldı. Teslaya yardımcı olmak için atanan Westinghouse çalışanı C.F. Scott daha sonra indüksiyon motoru geliştirilmesini devraldı. Üç fazlı gelişime de kararlılığıyla, Michail Dolivo-Dobrovolsky1889 da kafes rotorlu indüksiyon motoru ve 1890 da üç bacaklı dönüştürücüyü icat etti. Fakat, ,iki fazlı pulsasyonları yüzünden Tesla'nın motorunun kullanışlı olmadığını iddia etti, ve üç fazlı çalışmalarına devam etmekte ısrar etti. West