arasındaki ikonoklazm ayrılığı V. Konstantinos'un eylemleriyle birlikte gittikçe derinleşmekte, buna karşın Lombardlara karşı Bizans'ın askerî desteğine muhtaç olan papalık bu anlaşmazlığı su yüzüne çıkarmamaktaydı. Bu durum Bizans'ın İtalya topraklarındaki yönetim üssü olan Ravenna Eksarhlığı'nın 751 yılında Lombard Kralı Aistulf tarafından ele geçirilmesiyle birlikte son buldu. Bizans'ın kendisini koruma gücünün olmadığını gören papalık o sıralarda Frank Krallığı ile yakınlaştı. Hieria Konsili'nden bir ay önce, 6 Ocak 754'te, Frank Kralı III. Pepin ile Papa II. Stephanus'un Ponthion'daki görüşmesi sonucunda Papa'nın III. Pepin'e "patrikios" unvanını verip Frank kralı olarak kutsaması karşılığında Franklar Lombardlar'a saldırarak 756'da Ravenna, Perugia ile Roma'yı papanın denetimine verdi ve bunun üzerine Papalık Devleti kuruldu. Friedrich Engels'e göre böylece Roma'da kilise, "tüm feodal Batı Avrupa'yı hem Ortodoks Yunan hem de Müslüman alemiyle çatışan dev bir siyasal birlik olarak birleştiren feodal sistemin uluslararası merkezi" konumuna gelmeye başlamış ve Bizans'ın Orta ve Kuzey İtalya topraklarındaki hakimiyetine son vermiştir. V. Konstantinos, bu gelişmeler üzerine İtalya'nın güneyindeki Grek kültürünün baskın olduğu ve vergi gelirinin papaya aktarıldığı Kalabrias, Sikelias ve İllirias'ı patrikliğe bağlamıştır. Çizilen bu sınırla birlikte Hristiyanlığın, Grek Doğu ve Latin Batı arasında bölünmesine giden yol açılmıştır.

V. Konstantinos'un 14 Eylül 775'te Bulgar seferi sırasında bacaklarının iltihaplanması nedeniyle ölmesinin ardından tahta oturan IV. Leon, doğumuyla birlikte eş imparator olarak tahta ortak olmuş olsa da 775'te tek başına tahta oturduğunda ilk olarak üvey kardeşlerinin kendisine karşı suikast girişimini bertaraf etmiştir. Hükmü zamanında imparatorluğun genel durumu babasının devrine göre sakindi. Bu ılımlı devir ikonoklazmın tasfiyesine doğru bir geçiş devri olarak görülmektedir. İkonoklast görüşlere sahip olan IV. Leon'un beş yıl süren imparatorluğu süresince ikona inancı serbest bırakılmamışsa da yeni bir tahrip ve takibat dalgası da yaşanmamış, hatta babası tarafından sert muameleye maruz kalan keşişlerin yeniden piskoposluk makamlarına dönmesi sağlanmış, manastırlar da yeniden dolmaya başlamıştır. Ayrıca Meryem kültü serbest bırakılmıştır. IV. Leon buna rağmen ikona kültünün tam anlamıyla yeniden tesis edilmesine müsaade etmemiş, çok sayıda saray görevlisini ikonofil olmaları yüzünden teşhir ederek kırbaçlatmış ve hapse attırmıştır. Gregory, Ostrogorskiy, Norwich ve Vasiliev gibi bazı tarihçiler, IV. Leon'un halefine görece ılımlı tutumunda Atinalı bir ikonofil olan eşi İrini'nin etkisinin bulunduğunu düşünmektedir.

IV. Leon, 8 Eylül 780'de Bulgar seferi sırasında yüksek ateş nedeniyle öldüğünde tahtın varisi 10 yaşındaki oğlu VI. Konstantinos'di. Ancak imparatorluğun başına geçemeyecek kadar küçük yaşta olması nedeniyle IV. Leon'un eşi ve çocuk imparatorun annesi olan İrini taht naibi olarak imparatorluğun yönetimini eline almıştır. Bir ikonofil olan Atinalı İrini, naipliğinin ilk üç yılını tahtta hak iddia eden isyancılara karşı iç ve Hellas'ta yaşayan Slavlara karşı dış mücadele ile geçirmiş, bu süre zarfında ikona mevzusuna yönelik bir adım atmamıştır. İsyan bastırıldıktan sonra taht iddiası bulunan IV. Leon'un beş kardeşi zorla papaz yapılarak 781 Noelinde Ayasofya'daki ayini yönetmeleri sağlanmış ve taht hakları ellerinden alınmıştır. Bu olayların yanı sıra ordunun önemli bir kısmı ikonoklazm yanlısı olmakla birlikte Hieria Konsili'nin aldığı kararlar dinî açıdan halk üzerindeki, idari açıdansa devlet görevlileri üzerindeki etkisini hâlen sürdürmekteydi. Ayrıca yarım yüzyıldan beri süregelen ikonoklazm süresince bütün dinî teşkilat bu görüşe sahip din adamlarınca doldurulmuştu. Bu dezavantajlı durumlar hasebiyle İrini yavaş ve dikkatli bir politika ile ikonoklazmı sonlandırmak niyetindeydi.

İsyanın bastırılmasının ardından orduda tasfiyeye girişen İrini, ordunun en deneyimli mensuplarını azlettiğinde bu durum orduda büyük bir hoşnutsuzluğa yol açmış ve askerlerin kendisine sadakatleri sarsılmıştır. Sikelias stratigosunun bağımsızlığını ilan ederek Araplara taabiyetini bildirmesi, 782'de 100.000 kişilik ordusuyla Bizans üzerine yürüyen Hârûnürreşîd'in ancak üç yıl boyunca yıllık 70.000 altın dinar ödemek suretiyle ateşkes imzalanarak durdurulabilmesi İrini'nin hükmünün ilk yıllarında Bizans'ın V. Konstantinos tarafından bölgede kurulan otoritesini sarsmıştı. Batıda ise İrini döneminin en önemli devlet adamlarından Stavrakios komutasındaki ordu ile Makedonias themasındaki ve Teselya bölgesindeki Slav isyanları bastırılarak Peloponnessos içlerine dek ilerlenmiş, bu bölgelerde devlet otoritesi yeniden sağlanmıştır.

Stavrakios'un zaferinin ardından 31 Ağustos 784 tarihinde ikonoklast olan Patrik IV. Pavlos'a sağlık durumunu öne sürerek el çektiren ve böylece ikonoklast harekete karşı ilk hamlesini yapan İrini, aynı yıl sonunda Magnaura'da yeni patriğin tayinine halkı davet ederek duruma geniş katılımlı bir seçim havası verdi. Neticede Konstantinopolis patrikliğine, ikona kültünün yeniden tahsis edilmesine ve yeni bir konsil toplanması kaydıyla Hieria Konsili'nin mahkûm edilmesine yönelik görüşleri bulunan Tarasios getirildi. Ruhban sınıfından olmaması nedeniyle patrik olarak atanmasına şiddetle karşı çıkılması üzerine öncelikle papaz yapılan ve 25 Aralık 784'te patrik olan kutsanan Tarasios, Papa I. Hadrianus'un da davet edildiği bir konsil toplama kararı almış ve 31 Temmuz 786 yılında Agioi Apostoloi'de konsil toplanmıştır. Tarasios'un yanı sıra diğer üç patrik ve papalık temsilcilerinin de hazır bulunduğu toplantı sırasında ikonoklast düşünceye sahip Konstantinopolis muhafız alayı mensubu askerler, kiliseye saldırmak suretiyle konsili zor kullanarak bazı piskoposların memnuniyet nidaları eşliğinde dağıtmıştır. Bu saldırı başarıya ulaşmış, karşı harekete geçen İrini asi birlikleri Araplara karşı sefer bahanesi ile Küçük Asya'ya geçirerek tasfiye etmiş, tasvir yanlısı Trakion themasından bazı birlikleri de Konstantinopolis'e getirerek başkentin muhafazasını bu birliklere vermiştir.

Başarısız konsil denemesinin ertesi yılı mayıs ayında ilk konsilin yapıldığı Nikaia'da sıkı güvenlik önlemleri altında yeni bir konsil toplanmış, konsilin yedi oturumu imparator ve imparatoriçe olmaksızın Tarasios başkanlığında Ayasofya'da 350 piskopos ve çok sayıda keşişin katılımıyla gerçekleşmiştir. 24 Eylül'den 13 Ekim'e dek süren bu yedi oturum sırasında ikonoklastların tövbe ettiklerini kamuya açıklamaları suretiyle yeniden cemaate kabul edilmesi özellikle keşişler tarafından oldukça eleştirilmiş ve şiddetli tartışmalar yaşanmıştır. Devletin sonuna dek sürüp gidecek olan görüş ayrılığı da bu konsil sırasında ortaya çıktı: "Katı bir şekilde din kurallarına tabi olmayı ve her ne suretle olursa olsun din kurallarına karşı tutuma taviz vermeyi reddeden manastır ve keşişlerin dünya görüşü ile Ortodoks kaldığı müddetçe siyasi koşullara uygun tavizler vermekten imtina etmeyen devletin ve kilisenin dünya görüşü." Bu ayrılık haricindeki konularda konsil görüş birliği içerisindeydi. 23 Ekim günü Magnaura'da yapılan son oturumda "Kitâb-ı Mukaddes" ve patristik metinlerden derlenerek oluşturulan ikonoklazm karşıtı deliller ile Tarasios'un Hieria Konsili'nin kararlarını çürüten yazısı bağlamında kutsal ikonalara iade-i itibar yapılmış ve konsil kararlarını tanımayanlar lanetlenmiştir. Ayrıca ikonaları put olarak niteleyenler ile kilisenin put tapınımını onayladığını iddia edenler de sapıklıkla suçlanarak aforoz edilmiş, gösterilen saygının (proskinisis) ikonaya değil tasvir edilen şahsiyete olduğunu ancak bunun da yalnız Tanrı'ya yönelik tapınma (latreia) ile ilgisi olmadığının üzerinde özellikle durulmuştur. Bunların yanı sıra kiliselerde kutsal emanet bulundurulması zorunlu kılınmış, manastırların amacı dışında kullanılan yerler hâline dönüştürülmesi özellikle kınanarak manastırların tekrar ihdas edilmesi emredilmiştir. Konsil ayrıca kilise görevlilerinin rüşvet alması ve dinî makamların para karşılığında satılması gibi konular üzerinde de durmuş, manastırlarda erkeklerin ve kadınların birlikte kalması da yasaklanmıştır. Ortodoksların kabul ettiği son konsil olan İkinci İznik Konsili'nin ikonalar lehine olan bütün argümanları, ikonoklastlarla ileride vuku bulması muhtemel tartışmalarda kullanılmak üzere bir araya getirmesi de ayrıca bir önem taşımaktaysa da ikonoklastların bütün eserlerinin Konstantinopolis'teki patrikhaneye teslim edilmesi kararı (ve daha sonra bu eserlerin yok edilmesi) aynı bu öneme eşit derecede bir talihsizliktir. Konsil kararnamesinin bir kısmı şu şekildedir:

Norwich, konsil kararında ikona taraftarı delil olarak gösterilen bazı anlatıları "saçmalık" olarak tanımlamış, Gibbon konsili "batıl inanç ve cehaletin, yalancılık ve deliliğin tuhaf anıtı" olarak betimlemiş, Edward James Martin ise "Kendi içinde abes olmakla birlikte Hristiyanlık tarihinin dönüm noktalarından biriydi zira Hristiyanlık Greko-Romen kültür ile özdeşleşme sürecini tamamladı." yorumunda bulunmuştur. Papanın konsile gönderdiği mektupta Tarasios'un aslen din değil devlet adamı olmasından dolayı konsilin ekümenik olma iddiasına karşı argüman sunduğu kısımların sansürlenmesi ve daha öncesinde papalıktan alınarak patrikliğe bağlanan piskoposluk bölgeleri konusunda bir gelişme olmaması konsilin papalık tarafından tam bir memnuniyetle karşılanmasına engel olmuştur.

İkinci İznik Konsili ile birlikte ikona kültü serbest bırakılmış olsa da ikonoklast hizip tamamıyla yok edilememiş, bu durum İrini ile oğlu arasındaki uyuşmazlık evresinde ayyuka çıkmıştır. VI. Konstantinos idareyi ele alabilecek yaşa gelmesine rağmen İrini'nin iktidarı bırakmaya yanaşmaması oğluyla arasının açılmasına sebep olmuş, başta Mihail Lahanodrakon olmak üzere ikonoklastlar VI. Konstantinos'un etrafında toplanmıştır. Durumu sezen ve 790 yılında kendisine karşı düzenlenen entrikayı önleyen İrini o zamana dek fiilen sürdürdüğü imparatoriçeliğini h