Jump up to:a b Chris Bergin (January 13, 2012). "SSME family prepare for SLS core stage role following Shuttle success". NASASpaceflight.com. Retrieved January 16, 2012.

50. Carreau, Mark (March 29, 2011). "NASA Will Retain Block II SSMEs". Aviation Week. Retrieved March 30, 2011.

51. Jump up to:a b Chris Bergin (January 22, 2012). "Engineers begin removing orbiter MPS components for donation to SLS". NASASpaceflight.com. Retrieved January 23, 2012.

52. Chris Bergin (September 20, 2011). "PRCB managers recommend Atlantis and Endeavour become SLS donors". NASASpaceflight.com. Retrieved December 14, 2011.

53. P. McConnaughey; et al. (February 2011). "NASA Technology Area 1: Launch Propulsion Systems" (PDF). NASA. RetrievedJanuary 23, 2012.

54. http://www.nasa.gov/exploration/systems/sls/multimedia/pedal-to-the-metal-rs-25-engine-revs-up-again.html

55. RS-25 Engine Fires Up for Third Test in Series, Kim Henry,Marshall Space Flight Center, in SpaceDaily.com, 17 June 2015, accessed 18 June 
2015




Uzay mekiği katı roket güçlendiricisi

Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricileri (SRBs), insanoğlunun uzay yolculukları için kullanılmak üzere yapılan ilk katı yakıtlı motorlardır. Uzay mekiğinin uçuşunun ilk iki dakikası boyunca itme çoğunluğunu sağladı ve daha sonra tükendi. Daha sonra mekikten ayrılmış ve Atlantik okyanusuna paraşütle düşmüşlerdi.

Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricileri (SRBs) üretilen uçabilen en güçlü roket motorlarıydı. Her bir güçlendirici toplam maksimum 13,800 kN (3,100,000 Ibf) itme gücüne sahiptir. Kabaca düşündüğümüzde bir çift; tek yanma odalı sıvı yakıtlı roket motoru olan Rocketdyne F-1 kadardır ve bu da toplam ağarlığın 1,180,000 kg (2.600.000 lb) kadar olması yani mekiğin ağırlığının yarısını oluşturması demektir. Uzay

Mekiği Katı Roket Güçlendiricilerinin motor parçaları Birgham Thiokol da ve Utah’da üretilmiştir daha sonra bu yerler ATK şirketi tarafından alınmıştır. Katı roket iticileri diğer parçaları Pratt and Whitney’nin bir yan kuruluşu olan USBI tarafından sağlandı. Yapılan bu anlaşmalar ve Boeing ve Lockheed Martin firmalarının ortak girişimi daha sonra Birleşik Uzay İttifakını oluşturuldu.

270 Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricisi (SRBs) programı başlatıldı ama sadece dört tanesi yenilendi. Bunlar STS – 51-L (Challenger son görev) ve STS-4’tü. Bu yenilenmeler de 5.000 üzerinde parça yeniden kullanmak için her uçuştan sonra yenilenmiştir. Son olarak STS-135’e koydular ve daha önceki 59 görevden ve bu görevlerin içinde STS-1 inde bulunduğu kalan parçalarını kullandılar. Ama yapılan uçuş öncesi muayenede aldıkları normal olmayan sonuçlar yüzünden bazı geliştirmeler yapması gerekti.

İki kullanımlık Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricileri fırlatma rampasından yaklaşık 150.000 ft kadar yüksekliğe mekiğe asansör görevi görmesi sağlandı. İki tane Uzay mekiği Güçlendiricisi tarafından oluşturulan mobil bir fırlatma platformu olarak düşünülmüştür. Her bir güçlendirici deniz seviyesinde 2,800,000 Ibf (12 M) itiş gücüne sahiptir ve bu güç kalkıştan sonra 3,100,000 Ibf (14 MN)‘ye çıkar. Üç uzay ana mekiği motorunun bu itme gücüne anca ulaşıyor. 75 saniye kadar sonra Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricileri ayrıldıktan sonra, Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricilerinin bulunduğu mekik 220,000 ft (67 km,42 mi) irtifada bulunmaktadır. Daha sonra paraşütle okyanusa doğru inmeye başlar ve okyanusta oluşturduğu dalga 122 deniz mili yani yaklaşık 226 km’lik bir alana yayılımına yol açar.

Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricileri yeniden kullanım için tasarlandığından büyük ve sağlam olması gerekiyordu. Her biri 149.16 ft (45.46 m) uzunluğunda ve 12.17 ft (3.71 m) çapındadır.

Her bir Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricisi toplam 1,300,000 Ib yani 590,000 kg ağarlığındadır. Her bir güçlendirici için 91,000 kg yakıt gerekmektedir yani motorun boş ağarlığı 1,100,000 Ib (500,000 kg). Bu da çıktığı yükseklik ve ağarlık bakımından bakıldığında %69 verim sağlamaktadır.

Her bir güçlendirici motor(itici, ateşleteyici vs.), yapısı, ayrılma sistemi operasyonal uçuş araçları, elektronik yenileme, piroteknik, yavaşlatma sistem, itme vektör kontrol sistemine bir dizi güvenlik imha sistemi vardır.

Katı roket motoru ve katı roket güçlendiricileri genellikle birbirlerinin yerine kullanılabilir ama teknik olarak birbirlerinden farkı vardır. Katı roket motoru itici, ateşleyici ve memesi varken. Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricisi bu sistemin kalan kısmını oluşturur. Paraşüt, elektronik aletler, roketten ayrılma sistemi, güvenlik sistemi ve yön kontrol sistemini içinde barındırır. Her güçlendirici mekiğin dış tankında bağlı olarak durmaktadır.

Güçlendiriciler yedi farklı şekilde üretilen çelikten yapılmıştır. Aynı yerde üretilen çelik parçalar bulunduğu yerde birleştirilip daha sonra son montaj için Kennedy Uzay Merkezi ne demir-yoluyla götürülmüştür.

Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricisi aşağısındaki dört birimi mekiğin mobil platformda durmasına destek olmaktadır. Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricileri kalkış platformuna cıvatalarla bağlıdır ve bu cıvataların her iki ucunda somun bulunmaktadır. Üst tarafta bulunan somun iki adet NASA standart fünyesi (NSDs) bulundurur ve bu fünyeler katı roket motoru ateşlemeyle sorumludur.

İki NSDs alttaki tutucuları ateşlerken, altta bulunan cıvatalar oluşan gerginlikten dolayı serbest kalırlar. Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricilerindeki cıvatalar 710 mm uzunluğunda ve 89 mm çapındadır.

Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricileri motoru ateşleme komutları uzay aracı bilgisayarları ve ana kontrol odası tarafından verilir. Başlangıç ateşlemesini NSDs’ler tarafından yapılır. Fırlatma işlemi başlamadan 16 saniye önce fırlatma sistemi SRB’yi tutan PICs’lere düşük gerilim verilmektedir ve bu düşük gerilim fırlatma başlayana kadar mekiği tutmasını sağlayacaktır.

Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricisinin içinde elektrik gücü dağılımı doğru akımla sağlamaktadır ve 28±4 Volttur.

Her Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricinin kendine yeten 2 tane bağımsız hidrolik güç üniteleri vardır. Her bağımsız hidrolik güç ünitesi yardımcı güç ünitesi(APU), yakıt besleme modülü, hidrolik pompa, hidrolik haznesi ve hidrolik sıvı manifoldundan oluşur. Bu yardımcı güç ünitesi gaz şeklinde olan bir hidrozin ve Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricisi için hidrolik basınç üreten mekanik şaft gücüyle doluydu. Hidrolik güç ünitesi bir Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricide iki adet bulunur.

Hidrolik güç ünitelerini kontrol eden elektrik bağlantıları Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricinin dış tankında yüzük şeklinde bulunur.

Her hidrolik güç ünitesinin yakıt sistemi diğer hidrolik güç ünitesi yakıt sistemlerinden izole edilmiştir. Her bir tank 22 kg yakıt kaynağı olan hidrozin bulundurmaktadır. Dolu bir yakıt tankı nitrojen gazıyla birlikte 400 psi basıncı vardı ve bu basınç yakıtın dağılımı için bir güç olarak kullanılmaktaydı. Bu olayı yardımcı güç üniteleri desteklemekteydi. Yardımcı güç ünitesi yakıt pompasıyla gaz jeneratörünü besler ve hidrozin gazının basıncını arttırır.

Gaz jeneratörü katalitiği hidrozinin sıcak bir ortama girmesi ve bozulmasıyla, yüksek basınçlı gaz oluşturmasıyla; iki kademeli türbin mekanik gücü elde edilir buda adeta şanzımanlı bir sürüş sağlar. Atık gaz denize atılmadan önce gaz jeneratörünün gövdesinin içinde soğuk ve düşük basınçta bekliyordu. Sistem kendi kendine başlamıyordu. Çünkü yakıt pompası kendi kendine türbini döndüremezdi. Oluşturulan bypass hattıyla yakıt pompalandı ve gaz jeneratörü nitrojen tankındaki basıncı kullanarak çalıştı.

Yardımcı güç kaynağının hızı %100’e ulaştığında kaynağı birinci kontrol vanası kapatılıyordu, yardımcı güç kaynağı kullanılan elektronik kontrollerle hızı kontrol altına alınıyordu. Eğer birinci kontrol vanası başarısız olursa, ikinci kontrol vanası %112 hızda yardımcı güç kaynağını devir alıyordu.

Yardımcı güç kaynağı %100 de 72,000 rpm, %110 da 79,200 rpm ve %112 de 80,640 rpm dir.

Hidrolik pompa hızı 3600 rpm ve 3,050 ± 50 (21.03 ± 0.34 MPa) hidrolik basınç üretir. Yüksek basınçta hidrolik sistemi aşırı basınçtan korumak için yüksek basınç tahliye vanası vardır.

Yardımcı güç kaynağı ve hidrolik güç kaynağı ve hidrolik sistemleri 20 tane daha görevde tekrar kullanılabilir.

Bu itiş kontrol sistemi mekiğin üç yönde (yukarı-aşağı, sağa-sola, öne-arkaya) gidiş yönünde kontrol etmek için kullanılır.
İtiş yön kontrol sistemi uçuşun kontrol edilmesinde kullanılır ve üç temel motorla yönlendirilir. İki tanesi Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricisinin göğsünde bulunur ve mekiğin tutunması ve yörüngesinde kalmasını sağlar. Dört bağımsız uçuş kontrol sistemi kanalı ve dört yönlendirici kanal kontrolüyle 6 ana motor kontrol edilir katı roket iticisinin yönlendirmesi sağlanır.

Her Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricisi servo aktüatörleri dört bağımsız iki aşamalı servovalfinden oluşur. Her servovalf aktüatörün gücünü kontrol eder buda itme yönünü kontrol etmek demektir.

Dört servo valfın içinde bulunan her tahrik biriktirdiği gücü hangi yöne kullanacağı konusundan etkileşim halindedir. Dört servovalf dört aynı komutla oluşabilecek tek hatalı komutu engeller. Eğer hatalı komut önceden belirlenmiş bir süreden daha fazla devam ederse, basınç farkını düzenlemek için seçici bir vana vardır ve aktiftir.

Hatalı monitöre ulaşan her bir kanalı göstererek, kanalın bypass edilmesi sağlanabilir. Her kanalda bir izolasyon vanası arızalandığında bypass ya da sıfırlama olanağına sahiptir.

Her tahrik ramine pozisyon geri bildirimi sayesinde itiş yönünü kontrol eden bir sistem bulunmaktadır. Her servo aktüatörün suya inişi sırasında meme yastık ve yataklarının zarar görmemesi sağlanarak; bu sistemin korunması sağlandı.

Her Uzay Mekiği Katı Roket Güçlendiricisi üç adet cayroskop oranı derleyicisi (RGAs) bulundurur ve her RGA da bir saha ve bir cayroskop yönlendiricisi bulundurur. Bu açısal bir artışla saha ve sağ solo gitmesini kontrol eden bir navigasyon ve kontrol sistemi vardır. İlk uçuş esnasından ayrılma gerçekleşene kadar cayroskop oran derleyicis