ki diplomatik ilişkilerin kuruluş tarihi olarak görülmektedir.

Bu dönemde Sovyetler Birliği ile iyi geçinmek adına Türkiye'deki komünistlerin örgütlenmelerine de göz yumuluyordu. Türkiye'deki komünistler iki grupta toplanıyorlardı. Bunlardan Moskova grubu Mustafa Suphi çevresinde, Paris grubu ise Vedat Nedim (Tör) ve Ethem Nejat gibi Almanya'da eğitim görmüş ve Spartaküs ayaklanmasına tanık olup, Avrupa'daki Bolşevik hareketlerden etkilenmiş aydınların çevresinde toplanmıştı. Oysa o dönem dünyadaki birçok ülkedeki antikomünist tepkiler gibi Türkiye'de de komünizme karşı bir endişe ve yer yer tepkiler verilmesi baş gösteriyordu.

24 Ağustos 1920 tarihli bir Fransız istihbarat raporuna göre, İstanbul'da 3 Rusya ve 13 Türkiye vatandaşı ile kurulan bir Bolşevik Komitesi çeşitli örgütlenme faaliyetleri yürütüyordu. Komite, şubeleşmesini Anadolu'nun birçok yöresinde gerçekleştirdiği gibi Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan'daki Bolşevik komiteleriyle de işbirliği yapıyordu.

Anadolu'da ise, 1920 yılının Mayıs ayında oluşturulan Yeşil Ordu Cemiyeti ve Haziran ayında kurulan Halk Zümresi güçlerini arttırıyorlardı. Asıl silahlı güç olan Yeşil Ordu'nun meclisteki temsiliyetini Halk Zümresi sağlıyor, iki teşkilat birlikte hareket ediyorlardı. En güçlü dönemlerinde Halk Zümresi'nin vekil sayısı 85'e kadar yükselmişti. Üstelik Halk Zümresi yanlıları meclis oturumlarında hep hazır bulunduklarından katılan vekillerin yarısını bulabiliyorlardı, bu durum da kararlarda etkili olmalarını sağlıyordu. Çerkez Ethem'in 6 bin kişilik birliğiyle Yeşil Ordu'ya katılması ile askerî ve siyasî dengeler de değişmeye başlamıştı. Eskişehir'de Çerkez Ethem'in sağladığı mali destekle çıkarılan ve kendisini “"İslamî Bolşevik gazetesi"” olarak tanımlayan “ "Seyyare-i Yeni Dünya"” adlı günlük siyasî gazeteyi Arif Oruç ve Mustafa Nuri kurdular.. Daha sonra Çerkez Ethem Türk Komünist Fırkası'na katılınca, Yunus Nadi (Abalıoğlu)'nin ""Anadolu'da Yeni Gün"" gazetesinin yanında, bu partinin ikinci yayın organı olarak (Mustafa Kemal'in de isteği üzerine) Ankara’ya taşındı ve yayımlanmaya devam etti. Resmî Türk Komünist Fırkası'nın bir yayın organı hâline geldi, adı da 83. sayıdan itibaren ""Yeni Dünya"" oldu. Ethem’in tasfiyesi sırasında da gazete kapanmıştır.

1-7 Eylül tarihleri arasında Bakü'de toplanan 1. Doğu Halkları Kurultayı'na Ankara Hükûmeti de bir heyet gönderdi. Mustafa Kemal'e bağlı BMM Hükûmeti temsilcileri, Mustafa Suphi ve arkadaşlarından oluşan Türk komünistler, (Kurultay’a katılan Enver Paşa ve arkadaşlarından oluşan İttihatçılar, birbiriyle çekişen 3 ayrı grup idi. Türkler, 235 delegeyle kurultaya katılan en büyük grubu oluşturdu.

Bu arada Ankara Hükûmetinden Hakkı Behiç Bayiç'in istifası üzerine Dahiliye Vekilliği boşaldı. Mustafa Kemal Albay Refet (Bele) Bey'i aday gösterdi. Henüz üç ay önce Haziran ayında kurulan "Halk Zümresi" ise Doktor Nazım Resmor Bey'i aday gösterdi. İlk turda kazanan olmadı, ardından Refet Bey 187 oyun 65'ini alabilirken 98 oy alan Nazım Bey Dahiliye Vekili seçildi. Herkes tarafından komünist olduğu bilinen Nazım Bey'in seçilmesi sürpriz olarak görüldü. Ancak 2 gün Dahiliye Vekilliği yapabildi. Çünkü Mustafa Kemal Nazım Bey'in seçilişine büyük tepki göstererek seçimi tanımadığını beyan etti. Dahiliye Vekili sıfatıyla kendisiyle görüşmeye gelen Nazım Bey'i ile görüşmeyi bile kabul etmedi. Baskılar sonucunda Nazım Bey iki gün sonra istifa etti. 6 Eylül günü yapılan yeni oylamada 131 oy alan Refet Bey Dahiliye Vekili oldu. Mustafa Kemal 1927'de verdiği Büyük Nutuk'ta Nazım Bey'i (Sovyetleri kasdederek) ecnebi çevrelere casusluk etmekle suçlamıştır.

8 Eylül günü Yunus Nadi'nin yönettiği Anadolu'da Yeni Gün gazetesinde, Halk Zümresi'nin programı yayınlandı. 10 Eylül'de Bakü'de Türkiye Komünist Partisi'nin ilk kongresi Mustafa Suphi'nin önderliğinde gerçekleştirildi.

Moskova'da bulunan Halil (Kut), 2 Ağustos tarihinde "Halil Yoldaş" imzasıyla Mustafa Kemal'e gönderdiği telgrafta, Sovyetlerin Ankara Hükûmeti'nden sosyal programını açıklamasını beklediklerini belirtmişti. Tüm bu gelişmelerin üzerine Meclis Reisi Mustafa Kemal 13 Eylül günü meclise Halkçılık programını bir önerge olarak sundu. Sol görüşlü bu önerge aynı zamanda, Teşkîlât-ı Esâsîye Kanunu yani 1921 Anayasası'nın da başlangıcını ve ana hatlarının önemli bir bölümünü oluşturacaktı. 18 Eylül günü mecliste okunan önerge, 18 Kasım tarihinde bazı güncellemelerle meclisin beyannamesi olarak yayınlandı. Anti kapitalist ve anti emperyalist vurguları yoğun olan metin, 8. maddede de Ankara Hükûmeti'ni sol bir kavram olan "Halk Hükûmeti" olarak tanımlıyordu.

Mustafa Kemal, bu manevrası sırasında zayıflamaya başlayan Yeşil Ordu ve Halk Zümresi'nin gücünü daha da azaltmak için, 18 Ekim tarihinde kendi kontrolünde Türk Komünist Fırkası'nı kurdurdu. İleride tarihçiler bu fırkayı, Resmî Komünist Fırkası veya Danışıklı Komünist Fırkası olarak tanımlayacaklardı. Fırkanın bir amacı da, Mustafa Suphi'nin Bakü’de kurduğu Türkiye Komünist Partisi'nin Anadolu'da yaygınlaşmasının önünü kesilmek idi.

Türkiye Komünist Partisi, 7 Aralık tarihinde Ankara'da Halk Zümresi ve Yeşil Ordu ile beraber çalışacağını bildirerek Türkiye Halk İştirakiyyun Fırkası programını ve kuruluş bildirgesini yayınladı. Türkiye Komünist Partisi'nin yasal kolu olan THİF böylece Türkiye'nin yasal bir komünist partisi oldu.

Rus İç Savaşı'ndan galip çıkan Vladimir Lenin önderliğindeki Bolşevikler ve Sovyet Hükûmeti, Mustafa Kemal liderliğindeki Türk Ulusal Hareketi'ni ideolojik ve jeopolitik hedeflerine uygun olarak gördü. Lenin'in başında olduğu hükûmet, Rus İmparatorluğu'nun tarihsel iddiaları olan Batı Ermenistan ve Türk Boğazlarını kapsayan topraklar üzerindeki planları terk etti.

22 Kasım 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi Hükûmeti, Komintern'e katılması için bir heyet belirledi. Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü (Aras)'ın katılımı konusunda tartışmalar olduysa da, onun da içinde yer aldığı heyet, Ali Fuat (Cebesoy), Besim (Atalay), Mehmed Fuad (Carim), İsmail Suphi (Soysallıoğlu)'dan oluşturulup Komintern'e gönderilmesi kararlaştırıldı.

10 Ocak 1921 tarihinde Türklerin kazandığı I. İnönü Muharebesi'nin devletler ve devlet adamları üzerinde önemli bir etkisi olmuştu. O tarihe kadar hangi tarafın kazanacağı konusunda kuşkulu olanların düşüncelerini Ankara lehine etkilemiştir. Fakat Sovyetler bunların arasında değildir. 1920 yılının sonunda, BMM Hükûmeti ve Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti arasındaki barış antlaşmasına aracılık etmek amacıyla Polikarp (Budu) Mdivani adlı Gürcü kökenli bir Sovyet siyasetçi, özel bir elçi olarak Türkiye'ye gönderildi. I. İnönü Muharebesi'nden aylar önce 15 Aralık 1920 tarihinde Sovyetlerin Ankara elçisi olarak atanan Mdivani, benzer görevle BMM Hükûmeti adına Moskova'ya gitmekte olan Ali Fuat (Cebesoy) ile Kars'ta buluşur ve her iki taraf da resmen görevine başlamadan bir görüşme yaparlar. Mdivani 19 Şubat 1921 tarihinde Ankara'ya gelir ve 5 Mart günü güven mektubunu Mustafa Kemal'e vererek görevine resmen başlar. Ancak bu görevi uzun süre yürütemez, sağlığının bozulduğu gerekçe gösterilerek görevini bırakmak durumunda kalır. 2 Haziran tarihinde Trabzon üzerinden ülkeden ayrılır.

Ali Fuat ve heyeti yola çıktıktan sonra Yusuf Kemal (Tengirşenk) başkanlığında bir heyet daha yola çıktı ve 7 Ocak 1920 tarihinde Kars'ta iki heyet bir araya geldi. Yine bu tarihlerde Rusya'ya dört heyet daha gönderildi. Bu heyetlerden ilki 8 kişilik büyükelçilik personeli, ikincisi Komintern'e katılacak olan ve ayrıca Sovyetleri inceleme görevi verilen Tevfik Rüştü (Aras) başkanlığındaki heyet, üçüncüsü 4 askeri ataşe ve dördüncüsü de Kuzey Kafkasya Temsilcisi Albay Bekir Sami (Kunduh), Azerbaycan Temsilcisi Memduh Şevket (Esendal), Tiflis Temsilcisi Albay Kâzım (Dirik) ve diğer üyelerle beraber 19 kişilik Temsilciler Heyetidir.

Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti (RSFSC), Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti'nden sonra TBMM'yi tanıyıp ilişki geliştiren ikinci devlettir. 2 Aralık 1920'de imzalan Gümrü Antlaşması sonrasında Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti, TBMM'ni taraf olarak kabul etmiş, sonraki süreçte, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması ile birlikte RSFSC TBMM ile görüşmelere başlamıştır. RSFSC, saltanat hâlâ sürerken BMM Hükûmeti ile ilişkileri geliştirmeye başlamıştı. TBMM'nin 23 Nisan 1923'teki resmen ilanından sonra meclisi ve hükûmeti ilk tanıyan ve elçi gönderen devlet SSCB oldu.

Moskova Antlaşması sonucunda, iki ülke arasında dostane ilişkiler kurulmuştur; Madde 2 uyarınca, Kars Oblastı, Batum ve hemen bitişiğindeki Sarpi köyü Türkiye'ye devredildi. Madde 3'e göre, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti altında özerk bir yapıda olan Nahçıvan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu.

Kızıl Ordu’ya bağlı istihbarat teşkilatı GRU kurucularından olan asker kökenli Semyon İvanoviç Aralov, Türkiye'ye büyükelçi olarak atanır ve 26 Ocak 1922 tarihinde Ankara'ya gelir.

İlişkiler çok olumlu ilerlerken 22 Nisan 1922 tarihinde Çeka polisi Moskova'daki Türk Askeri Ataşeliğine baskın yaparak arama yapar. Bazı belgelere el konduğu gibi, personelin bir kısmı için sınır dışı kararı çıkartılır. Gerekçe olarak, bazı çalışanların casusluk yaptıkları gösterilir. Büyükelçi Ali Fuat (Cebesoy) bunu büyük bir diplomatik nezaketsizlik olarak görür ve kızgınlığını, Dışişleri Bakan Yardımcısı Lev Karahan'ın görüşme isteğini redderek gösterir ve Moskova'yı terkeder, Ankara'ya döner. Ancak Ali Fuat yıllar sonra anılarını kaleme aldığında, bu konu için, yeni ataşemiliterlerin tecrübesizliklerinin kurbanı olduklarını yazar. Olaydan 71 gün sonra 2 Temmuz günü Sovyet Hükûmeti resmi olarak özür diler ve konunun kapandığını belirtir. Daha sonra Ali Fuat'ın yerine büyükelçi olarak Ahmet Muhtar (Mollaoğlu) atanır.

16 Aralık 1925'te TBMM, heyetini Cenevre'den çekti, bu nedenle Milletler Cemiyeti Konseyi, tartışmalı Musul bölgesini İngiltere'ye bırakmaya karar verdi. Buna karşılık olarak TBMM Hükûmeti 17 Aralık'ta Sovyetlerle karşılıklı saldırmazlık paktı imzaladı. Pakt daha sonra değiştiri