uğday, arpa, pirinç ve mısırdır. Ülke topraklarının geniş bir bölümü karasal iklim altında olduğu için, tahıl ürünlerinin tarımı ve kullanımı oldukça fazladır. Bunların yanı sıra yüksek kalitedeki narı, üzümü ve kavunuyla tanınan Afganistan'da süt ve süt ürünleri de yoğun olarak tüketilmektedir.

Doogh ya da Shomleh; yoğurda su katılarak yapılan, orijinali bir Türk lezzeti olan ayrana dayanan Afgan içeceğidir. Genelde taze nane veya salatalık parçaları eklenerek sunulan doogh, Afganistan'da özellikle yaz aylarında en çok tüketilen içecektir. Marketlerden restoranlara kadar birçok yerde bulunabilir.




Ömer Torlak

Ömer Torlak (d. 1961, İstanbul) Türk akademisyen ve bürokrat.

1978 yılında Pertevniyal Lisesi'nden mezun oldu. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi'ni 1982 yılında bitirdi. 1984'te Pazarlama Bilim Dalı'nda yüksek lisans, 1991 yılında doktora derecelerini İstanbul Üniversitesi'nden aldı.

1986 yılından 1996 yılına kadar çalışmalarını özel sektörde sürdürdü. 

Akademik kariyerine 1996 yılında Kırıkkale Üniversitesi İşletme Bölümü'nde yardımcı doçent olarak başladı. 1999'da yardımcı doçent olarak atandığı Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü'nde 2002 yılında doçent, 2007 yılında profesör oldu. 

Anabilim Dalı ve Bölüm Başkanlıkları yapmış olan Torlak, 2009-2011 yılları arasında Çankırı Karatekin Üniversitesi, 2011-2012 yılları arasında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlıkları görevinde bulundu. Mart 2012'de KTO Karatay Üniversitesi Rektörlüğü'ne atandı ve Mart 2015 tarihine kadar bu göreve devam etti.

Pazarlama alanında yayınlanmış çok sayıda makale, bildiri, kitap ve kitap bölümü bulunan Ömer Torlak'ın çalışmaları çok sayıda atıf da almıştır.

Bakanlar Kurulu tarafından Haziran 2015'te Rekabet Kurumu Başkanı olarak atanan Prof. Dr. Ömer Torlak, 2016 yılından itibaren TÜBİTAK Bilim Kurulu üyesi olarak görev yapmaktadır.

Evli ve 3 çocuk babasıdır.




Todos lo saben

Todos lo saben senaristliğini ve yönetmenliğini Asger Ferhadi'nin gerçekleştirdiği 2018 çıkışlı psikolojik gerilim filmidir. Filmin başrollerinde Javier Bardem ve Penélope Cruz yer almaktadır. Filmin ilk gösterimi 2018 Cannes Film Festivali kapsamında 8 Mayıs 2018'de açılış filmi olarak gerçekleştirecek ve festivalde Altın Palmiye için yarışacak.


Film, Fransa-İspanya-İtalya ortak yapımıdır ve bu ülkelerdeki finansörlerin yanı sıra Canal +, Eurimages, France Télévisions, Ciné +, l’ICAA ve Movistar tarafından da finanse edildi.

Filmin çekimleri Ağustos 2017'de başladı.




Donanım Rastgele Sayı Üreteci

Programlama alanında kullanılan donanım rassal sayı üreteci(gerçek rassal sayı üreteci, GRSÜ) bilgisayar programı kullanmayarak, fiziksel bir işleyiş ile rassal sayı üretimi için kullanılır. Bu tip cihazlar genel olarak mikroskobik olay tabanlı, istatistiksel olarak rassal gürültü sinyalleri içeren; ısıl gürültü, fotoelektrik etkisi kullanan hüzme bölücü ve diğer kuantum etkisi içeren olayları kullanır. Bu stokastik süreçler, teoride önceden kestirilemez ve teorinin öne sürdüğü sava göre deneysel test sonuçlarına tabiidir. Bir donanım rassal sayı üreteci genel olarak bir tip fiziksel bir gücü elektrik sinyaline dönüştürmek için güç çevirici, rassal dalgalanma genliklerini ölçülebilir seviyelere getirebilmek için güç yükselteç ve diğer elektrik devreleri ve de çıkışı sayısal bir veriye dönüştürebilmek için bir çeşit analog sayısal çevirici içerir. Genel olarak elde edilen sayı ikili sayı sisteminin elemanları olan 0 veya 1 dir. Arka arkaya alınan rassal değişen sayı örnekleri sayesinde sıralı olarak rassal sayılar elde edilir.

Güvenli veri aktarımında oluşturulan kripto anahtarları için ihtiyaç duyulan donanım rassal sayı üretecinin ana kullanım alanı kriptografidir. Ayrıca, Güvenli Yuva Katmanı(SSL) gibi internet şifreleme protokollerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Donanım rassal sayı üreteçleri yazı tura veya zar atmak, rulet tekerleği çevirmek ve piyango makineleri gibi rassal makro işleyişler kullanılarak da inşa edilebilir. Bu olaylardaki kestirilemezlik, kararsız dinamik sistemler ve de kaos teori ile açıklanabilir. Newton mekaniklerine göre makro işleyişler rassal olamamasına rağmen iyi tasarlamış bir rulet tekerleğinin sonucu pratik olarak önceden belirlenemez. Çünkü sonuç her kullanışta çok hassas başlangıç değerlerine bağlıdır.

Zar genel olarak kumar içinde oyunun (Örneğin; rol yapma oyunları) olasılık katan parçası olarak kullanılmasına rağmen Viktorya dönemi bilim adamlarından Francis Galton zarın bilimsel amaçlı rassal sayılar üretmek için kullanılabilmesi için 1980 yılında bir yol tanımlamıştır.

Donanım Rassal Sayı Üreteçleri birim sürede sınırlı sayıda sayı üretebilmektedirler. Veri üretim hızını arttırabilmek adına; sözde rastlantısal çıkış dizisini oluşturan kriptolojik olarak güvenli sözde rastlantısal sayı üretecine 'tohum' yaratılır. 

Kestirilemez rassal sayılar öncelikle kumar konsepti içerisinde, zar, oyun kartları, rulet tekerlekleri gibi cihazlar icat edilerek kullanılmıştır. Adil olarak üretilmiş rassal sayılar elektronik kumar için çok önemlidir. Üretiliş yöntemlerinin kontrolleri için kamu tarafından oyun komiteleri kurulabilir.
Rassal sayılar aynı zamanda kumar dışında amaçlar için de kullanılır. Matematiksel doğrulukları, kamuoyu yoklamalarında ve adaletin rastlantısal yakınsallık ile sağlandığı jüri üyeleri seçimleri ve ordu giriş seçimlerinde de kullanılır.

Donanım rassal sayı üreteçlerinin ana kullanımı veri şifreleme alanıdır. Örnek olarak kriptografi anahtarları ile veri şifrelenmesi gösterilebilir. Rassal sayılar üretmede kullanılan bilgisayar programlarından olan sözde rastlantısal sayı üreteçlerine(SRSÜ) göre daha güvenilir bir alternatif oluşturular. SRSÜ'ler rassal olmayan bir algoritma kullanarak sayı serisini oluştururlar.  Bu sözde rastlantısal sayı algoritmaları istatistiksel desen testlerini geçseler de rassal olmayan algoritmayı ve başlangıç koşullarını bilerek ,ki buna tohum denir, çıkış önceden bilinebilir. Rassal sayının bu yöntemle önceden bilinebilmesinden dolayı bu sayılarla şifrelenmiş veriler kripto analizlerine savunmasızdırlar. Donanım rassal sayı üreteçleri kestirimi mümkün olmayan sayılar oluşturduklarından veri şifrelemek için en iyi güvenilirliği sağlar.

İlk zamanlarda rassal sayı üretiminde kullanılan yöntemler keno oynayan veya piyango çeken makinelerin varyasyonundan geçiyordu. Bu method karışık numaralandırılmış masa tenisi toplarını hava ile hareketlendirerek ve belkide mekaniksel karıştırmalar ile bir haznede tutmayı içeriyordu (). Bu yöntem, bazı durumlarda makul sonuçlar verebilir, ama bu sayede üretilen rastgele sayıların üretimi oldukça pahalı olur. Bu yöntem doğal olarak yavaştır ve çoğu bilgisayar uygulaması için kullanılamaz.

29 Nisan 1947'de RAND Şirketi, saniyede 100,000 darbe kullanan rassal frekans kaynağı kullanarak beslediği bir 5 bit ikili sistem sayıcı kullanarak elektronik olarak rulet tekerleğini modellemiş ve rassal sayılar oluşturmaya başlamıştır. Douglas Aircraft cihazı inşa etmiş ve Cecil Hasting'in öneris ile gürültü kaynağı için de uyarlamıştır.(RAND P-113)  Bu özellik iyi bilinen 6D4 minyatür gaz tiratron tübünün manyetik alandaki davranışı ile de açıklanabilir. 32 mümkün sayaç değerlerinden 20 adedi, 10 ikili sistem değerlerine eşlenmiş ve diğer 12 sayaç değeri atılmıştır.
Uzun süre çalışan RAND makinesinin sonuçları filtrelenmiş, test edilmiş ve de bir tabloya dönüştürülmüştür. Kitap 1995 yılında yayınlanmıştır: "Bir Milyon Haneli Rassal bir sayı ile 100.000 Normal Sapma". RAND tablosu büyük bir çıkış noktasıdır çünkü daha önce bu büyüklükte ve dikkatte hazırlanmış bir rassal sayı dizisi yaratılmamıştır. Simülasyonlar, modelleme ve sabit değer atanımı için faydalı bir kaynak olmuştur. Ayrıca kriptografi algoritmalarında kötü niyetli sabit değerlerin tespitinde kullanılmıştır. Blok şifreleme Khufu ve Khafre RAND tablosunu kullanan uygulamalardandır. "Bkz:" Kol numaramdan başka bir şey yok.

Pratik kuantum rastlantısallığının iki temel kaynağı vardır: atom veya atom altında kuantum mekanikleri ve de termal gürültü(birazı da kuantum mekaniği tabanlıdır). Kuantum mekaniği nükleer bozunma gibi bazı fiziksel olayların temel olarak rastlantısal ve kestirilemez olduğunu savunur. (Kuantum belirsizliği ile ilgili deneyler için: Bell test deneyleri).

Mutlak sıfır derece üzerinde bir sıcaklıkta yaşadığımız için tüm sistemler hallerinde rassal bir varyasyona sahiptir. Örneğin havayı oluşturan gaz molekülleri devamlı birbirleri ile rastlantısal olarak çarpışırlar.("bkz:" istatistiksel mekanik.) Bu rassallık bir kuantum fenomenidir. ("bkz:" Fonon).

Kuantum-mekaniğin olayların sonucunu prensipte tahmin edemeyişi onu rastgele sayı üretimi için ‘altın standart’ haline getirir. Rastgele sayı üretimi için kullanılan bazı kuantum fenomenleri:


Termal olayları tespit etmek kolaydır. Birçok sistem gürültünün yarıya azalacağı örneğin 150 K sıcaklıklarına inilmesi durumunda çalışmayı durduracak olmasına rağmen sistem bir şekilde sıcaklık azaltılması durumuna karşı korunmasızdır. Kullanılan bazı Bazı termal fenomenler: 


Kuantum etkileri veya termal gürültünün olmadığı durumlarda; fiziksel olarak kolay olarak karakterize edilemeyecek diğer fenomenler de kullanılabilir. Bu gibi diğer kaynaklar dikkatlice birleştirildiğinde kriptografi anahtarları ve sayıları yaratılması için gerekli dağınım sınırlı hızda olsa da üretilebilir. (Örneğin Yarrow algoritması ve Fortuna CSPRNG) Bu methodun avantajı prensipte herhangi bir ekstra donanım gerektirmemesidir. Dezavantajı ise yeterince bilgiye sahip bir saldırgan, gizlice yazılımı veya girişlerini modifiye edebilir ve çıkışın rassallığını belkide önemli seviyelerde düşürebilir. Rassallığın öncelikli kaynağı tipik olarak klavye gibi mekanik giriş ve çıkış cihazları, disk sürücüleri ve çeşitli sistem bilgi sayaçlarının araya girmelerinin kesin zamanlamalarıdır.

Son yaklaşım dikkatli bir şekilde uygulanmalıdır ve dikkatli olunmadı