î bir kamp yapılmak üzere iskan edilmiştir.

Halikarnassos'lu Dionysios ve Titus Livius'un sık sık bahsettikleri, Alba halklarından Bolani'nin bölgesi. Ya M.Ö. 6. y.y.'dan önce Aequi'lerce, yahut Coriolanus'un yönettiği savaşlar sırasında iskan edilmişti. Sitenin yeri tam bilinmemekle birlikte Praeneste ile Labicum arasında olması muhtemeldir.

Sitenin yeri büyük ihtimalle Alba Tepeleri'nin güneybatısında, Genzano ile Lanuvium arasında kalan bölgededir.

Alba halkları menşeli Latin kentlerinin en önemlilerinden Pedum, Tibur ile Praeneste arasında, günümüzde Gallicano nel Lazio'nun yanındadır. Romalılarca Coriolanus tarafından alınmıştır. Latin Birliği'nin M.Ö. 338 yılında feshiyle yerleşim sona ermiştir.

Dionysios'a (VII.26) göre Pedum'a çok uzak olmayan bir Alba halkları yerleşimiydi.

Latinler ile Aequi'ler arasındaki bölgeye lokalize edilmiştir.

Caenina henüz tam belirlenememiştir. Anio Nehri yakınında, La Rustica denen yede, Etruria ile Campania arasındaki ticaret yolunun üstünde olabilir. Festus'tan menkul, Eski Roma yerleşimine yakın bir yerdedir. Antemnae'da olduğu gibi esasen Siculi halkının yerleşim bölgesidir, Aborgines tarafından daha sonraları boşaltılmıştır. Dionysios, Numitor'un çobanları tarafından kaçırılan Remus namına düzenlenen Lupercalia festivalinde, Romulus'un kurban kesmek için Caenia'da bulunduğunu anlatan bir söylenceden bahseder. Bölge sünoisizme uğramış ve Romulus tarafından işgal edilip kralı Acron öldürülünce kültlerinin ve rahiplerinin (sacerdotes) bazıları Roma'ya taşınmıştır. Dionysios'a göre Romulus bölge halkının aynı yerde yaşamasına izin vermiştir. Tabii yeni yerleşecek olan üç bin Romalı kolonistle beraber ve topraklarının üçte birini onlara pay etmek kaydıyla.  Cumhuriyet'in başlarında buranın adı hala anılıyordu: Publius Valerius Publicola'ya kurulan tuzağı ifşa eden Vindicius Caenina'lı bir savaş esiriydi. Caenina ismi İndo-Aryan kökenli değildir.

Bu kent Roma'ya karşı defaatle savaşıp sonunda Romulus tarafından kolonize edilmiştir. M.Ö. 502 yılında yıkılmıştır. Roma'nın kuzeydoğusuna lokalize edilir. Kalıntıları henüz belirlenememiştir.

Strabon, Collatia'yı Roma'dan 30 stadion uzakta lokalize eder: Onun zamanında bölge yalnızca tarla işlevi görmekteydi. Site her ne kadar henüz tam belirlenememişse de günümüzde Roma'nın doğusundaki Lunghezza'nın yakınına lokalize edilmektedir. Büyük olasılıkla şimdi Castello di Lunghezza'nın bulunduğu tepedeydi. Bu lokalizasyonu destekleyen diğer bir olgu da Lunghezza'nın, Via Collatina'nın sona erdiği yerde bulunmasıdır. Romalılar burayı işgal etip koloni haline getirmiştir. Livius bunların teslim oluşunu "deditio in fide"'nin (tam bir inançla teslimiyet) bir örneği olarak sunar. Collatia esasen Latin kral Silvius tarafından kurulmuş olup, Roma Cumhuriyeti'nin ilk iki konsülünden biri olan Lucius Tarquinius Collatinus'un da memleketidir.

Günümüzdeki Montecelio'ya lokalize edilir (Guidolina). Tibur'a yakındır. Yan yana dizilmiş iki tepenin oluşturduğu iki boynuz şeklinden ötürü ""Monti Cornicolani"" (Boynuzcuk Dağları) olarak anılır. Demir çağına ait bazı materyallerle birlikte M.Ö. 7. - 6. y.y.'lara tarihlenen çanak çömlek parçaları, Montecelio yakınındaki kazılarda bulunmuştur.

Kent Tarquinius Priscus tarafından yıkılmıştır ve Servius Tullius'un annesi Ocresia'nın memleketi olduğuna inanılmaktadır.

Crustumerium 19. y.y.'dan beri bilinmektedir. Roma'nın kuzeyindeki, Via Salaria üzerindeki Settebagni'ye, Marcigliana Vecchia'daki Riserva Naturale parkının bulunduğu yere lokalize edilir. Kent Castrimoenium veya Crusumeria olarak da anılır. Bu ismi kırsal bölgeden ("Ager Crustuminus") ve burayı çevreleyen tepelerden ("Montes Crustumini") almıştır. Servius'a göre burası da Siculi yerleşimiydi ve Sicel Clitemnestrus tarafından kurulmuştu. Etimolojisi belirsizdir. "Gölet" anlamına gelen, Pre İndo-Aryan döneminin Avrupa kolunda türemiş olan "crustulum"'dan gelme ihtimali vardır.

Crustumelium geçmişten bugüne arkeologların ilgi odağındadır. Eski Latium'daki kentleşmenin anlaşılabilmesi için önemli bir merkezdir. Veii ve Gabii'yi birleştiren ticaret yolunun üzerinde lokalize edilmiş olup Tiber'in sığlıklarına yakındır. Bu coğrafî konumdan dolayı da zengindir ve haliyle önemlidir.

Kent, 60 hektarlık bir alandı kapsamaktaydı. Duvarlar, dört veya beş adet normal parçayla birleştirilen paralel parçalardan oluşuyordu. Mezarlarda demir çağından kalma, beyaz ve kırmızıya boyanmış kaliteli çanak çömlekler, silahlar ve diğer türlü edevat bulunmuştur. Bu kent Aeneis'te de geçmektedir. Romalıların Sabin kadınlarını kaçırması hikâyesi de burada geçer. Romulus burada bir Roma kolonisi inşa etmiştir. Daha sonraları Roma'nın komşularıyla yaptığı savaşlarda da adı sık sık anılır. Edebî kaynaklar Crustumerium'un yıkımını M.Ö. 6. y.y.'ın sonlarına tarihlerler. Arkeolojik bulgulara göreyse kent M.Ö. 5. y.y.'da hala meskundu. Ancak M.Ö. 4. y.y.'da çökmüştü.

Ficana, Tiber'in batı kıyısına lokalize edilir. Günümüzde Acilia olan, antik zamanlarda daha düz ve hakim bir tepe olan Monte Cugno'nun dağlık arazisine lokalize edilir. Yerinin belirlenmesi, bir yazıt yardımıyla olmuştur. Ancus Marcius tarafından Politorium ve Tellenae ile birlikte iki kez yıkıldığı, kaynaklarda geçer. Alba Tepeleri ve Aricia'ya doğru olan iç kesimle ticaret yolu kuran bir liman olduğu için oldukça önemlidir.   

Arkeolojik bulgulara göre bölge M.Ö. 4. y.y.'da hala zengin bir bölgeydi ve Roma istilasından sonra en geniş sınırlarına ulaşmıştı. Ostia geliştikten sonra, M.Ö. 4. - 3. y.y.'larda git gide söndü. Kazılarda şehir surları, mahalleler ve mezarlık ortaya çıkarıldı. Uzun boyunlu, rölyefli, kazınmış, tipik M.Ö. 7. y.y. Eski Latium tipi testiler, bölgenin erken dönemdeki yerel materyal kültürünün kalitesini göstermektedir. Ficana bölgesi günümüzde arkeoloji parkıdır.

Kaynaklarda Medullia olarak da geçen bu merkezin tam yeri belli değildir. Hostus Hostilius'un ailesinin ana yurdudur. Tullus Hostilius tarafından zaptedilmiş ama yıkılmamıştır. İsmi Liguria kavimlerinden Medulli ile alakalı sanılmaktadır. Kelt tanrıçası Meduna ile de ilgisi var gibi görünmektedir. Strabon Medullia adında iki kentten daha bahseder. Biri batı Alperde, diğeri ise doğuda, Iapudia'dadır.

Politorium, Roma'nın güneydoğusundaki Castel di Decima civarında keşfedilen yerleşim yerine özdeşleştirilir. Özdeşleştirme epigrafik kanıttan yoksundur. Cato merkezin kuruluşunu, Livius ve Dionysios zaptını, Ancus Marcius yıkılışını anlatır. Bölge halkı Aventinum'a taşınmış olmalılar. Bu, Roma'nın Ficana ve Tellenae'ın zaptını da kapsayan, denize doğru yaptığı ilk yayılma hamlesidir.

Kazılar istihkamı ve soylu kabristanını da ortaya çıkarmıştır.

Satricum, Plinius'un "clara oppida" listesinin başında bulunur. Prehistorik Mater Matuta tapınağına yakın bölgede yerleşen Latinlerin ve diğer kavimlerin arasında önemli bir yere sahiptir. Le Ferriere'deki arkeologlarca tespit edilmiştir. Şu an Hollanda Kraliyet Enstitüsü tarafından, İtalyan otoritelerin asistanlığında süren bir kazı çalışması yapılmaktadır. 1977'deki kazı çalışmaları sırasında Lapis Satricanus isimli yazıt ortaya çıkarılmıştır.

Livius'ta geçen bilgiye göre bölgeye adını veren, orada yaşayan Romalı halktır. Lokalizasyonu henüz yapılamamıştır. Bazı bilginler buranın ya Tibur'un ya da Passerano'nun yanında olduğunu öne sürerler.

Geleneğe göre ilk yerleşimciler Siculi ve Ligures'tir. Plinius, Latium yerleşimcileri olarak Aborgines, Pelasgia'lılar, Arcades, Siculi, Aurunci ve Rutulia'lıları sayar. Siculi halkının kökeni ile ilgili olarak Syrakusai'lı Antiokhos'un öne sürdüğü, bunların Oenotria'lı olduğudur. Siculi halkı Aborgines tarafından, Pelasgia'lıların yardımıyla yurtlarından sürülmüştür. Antemnae, Fescenninum, Falerii, Saturnia ve Tibur, Pelasgia'lı yerleşimcilerdir fakat yerleştikleri yer Siculi halkının ilk yerleştiği yer olabilir. Festus'a göre Siculi halkı Sabinler tarafından kovulmuştu. Solinus bunlardan, Aurunci ve Pelasgia'lılarla birlikte İtalya'nın en eski kavimleri olarak bahseder. Sicania'lılar da Solinus'ta geçen halklardandır. Plinius, Vergilius, Aulus Gellius ve Macrobius da Sicania'lılardan bahseder. Gramerci Servius'a göre Crustumerium, Siculi halkının orijinal meskeniydi.

İlişkilendirilen bir diğer gelenek, Syrakusai'lı Philistos'tan gelir. O da Siculi Ligures adında, kralının adı Sikelos olan bir halktan bahseder. Lesbos'lı Hellanicus'u üstadı kabul eden Bizanslı Stephanos da bu geleneğin takipçisi olmuştur.

Bu antik gelenekler bilginlere bu halkların izlerini takip etme yolunda ilham vermiştir. Wolfgang Helbig, Alba Longa isminin birçok Liguria yerleşiminin isminde yaşadığına dikkat çekmiştir. "Albieis, Albium Intemelium, Albium Ingaunum, Alba Pompeia" vb. Alba Pompeia ile ilgili olarak, Latincede "beyaz" anlamına gelen ""albus""un burayla özdeleşemeyeceği, zira bölgedeki volkanik kayalıkların kesif bir gri renge sahip olduğu söylenmektedir. Giuseppe Sergi de Tiber'in eski adının Albula olduğunu belirtir. Bu isim de Ligures ve Siculi halklarının izlerinin olduğu her yerde defaatle karşımıza çıkmaktadır. Ligures ile Siculi halkları arasında ilişki kuran bir diğer önemli bulgu da, Sgurgola'daki kazıda bulunan, tıpkı Arene Candide adlı Ligures yerleşimindeki gibi, kırmızıya boyanmış bir iskelettir. Sergi sonuç olarak Siculi ve Ligures'in aynı soydan olduğunu ancak ayrı yaşadıklarını ve zaman içinde farklı iki halka dönüştüklerini öne sürer. Kimlikleri, Latium'da ve buna benzer şekilde diğer İtalya bölgelerinde bulunan toponimlerce delillenebilir. Strabo ayrıca Alplerin eski adının Albia olduğunu aktarır.

Diğer bağlantılar arasında Bracciano Gölü'nün antik ismi olan "Sabatinus Lacus" ve bunun kıyısındaki Sabatum şehri, ismi Ön İndo-Aryan *sāb- (Tr. "Su") kökeninden gelen ve Vada Sabatia ismiyle de bilinen Sāpis Nehri bulunur.

Bölge genel olarak verimliydi. Ziraat alçak kesimlerde yaygındı. Toprak tahıl ve bakliyatça verimliydi. Tepelere üzüm bağları dikilirdi. Setinus, Albanus, Signinus gibi merkezlerin şarapları iyi veya yüksek kalitedey