duruma getirici biçimde zarar görmüştür. Günümüz itibarıyla 2.229 tapınak ve pagoda halen ayakta durmaktadır.

Hasar görmüş pek çok pagoda, 1990'larda Bagan'ı uluslararası bir turizm alanı yapmayı amaçlayan askeri hükümet döneminde 'Devlet Barış ve Geliştirme Konseyi' tarafından restorasyon çalışmasına alındı. Bununla birlikte, bu restorasyon çalışmaları sanat tarihçileri ve dünya çapındaki korumacılar tarafından geniş ölçüde kınandı. Eleştiriler, restorasyon çalışmalarında binaların orijinal biçimine çok az özen gösterilmekte olduğu, çok fazla çağdaş malzeme kullanıldığı ve hükümetin alanda bir golf kurs alanı, asfalt bir otoban kurduğu ve 61 metre yüksekliğinde bir saat kulesi inşa ettirdiği yönündeydi. Hükümet tarafından antik başkent Bagan'ın (restore edilmemiş) tapınakları ve geniş miktardaki taş yazıtlarının UNESCO tarafından Dünya Miras Alanı olarak gösterilmesi için yeterinden fazla olduğunu düşünmesine karşın kent iddia edildiğine göre restorasyon miktarı nedeniyle Dünya Miras Alanı olarak gösterilmedi.

Uzun süren boykot kampanyalarının ardından günümüzde Bagan, ülkenin yeni büyümekte olan turizm sektörünün başta gelen bir turizm alanıdır. 2011 itibarıyla ülkeyi ziyaret eden uluslararası turistin aynı zamanda Bagan'ı da ziyaret ettikleri düşünülmektedir. Burmalı turizm uzmanları Bagan'ın küçük turistik olanaklarının önümüzdeki yıllarda hızla büyüyerek istikrarlı bir yükselişle çok sayıda turisti ağırlayacağını düşünmektedirler.

Bagan Arkeoloji Bölgesi, merkezinde Eski Bagan'ın, kuzeyinde Nyaung U ve güneyinde Yeni Bagan'ın bulunduğu 13 x 8 km alanı kaplamakta olup İrravaddy Irmağı'nın kenarındaki Yukarı Burma'nın geniş ovalıklarında bulunmaktadır. Mandalay'ın 290 km güneybatısında, Yangon'un 700 km kuzeyinde ve 21°10' Kuzey ve 94°52' Doğu koordinatlarındadır.

Myanmar'ın büyük bir kısmı Ekvator ile Yengeç Dönencesi arasında yer almaktadır. Bagan, Myanmar'ın kabaca kuzeydeki Shvebo ve güneydeki Pyay'ın arassında kalan kurak bölgede bulunmaktadır. Ülkenin muson yağmurlarıyla yıllık 2.500 mm.'den fazla yağış alan kıyı şeridinden farklı olarak kurak bölge olarak adlandırılan mıntıkası batısındaki Rakhine Yoma dağının sınırlayıcı etkisi nedeniyle daha az miktarda yağış çekmektedir. Bagan'da yıllık ortalama sıcaklık 30 °C ve yaz dönemi sıcaklık ortalaması 35 °C'den yüksek olmaktadır. Ocak, Şubat, Ekim, Kasım ve Aralık ayları iklim bakımından turizm için en çok tavsiye edilen dönemlerdir.

Bagan, tümüyle dinsel eğitimin verildiği aynı zamanda Burma tapınak tasarımına katkı veren muhteşem mimariye sahip binalarıyla göze çarpmaktadır. Bagan tapınakları iki biçimde kategorize edilmektedir ki bunlar; "Stupa tarzı" adı verilen tek parça tapınaklar ve "gu tarzı" adı verilen oyuk/çukur biçimli tapınaklardır.

Bir "stupa", veya diğer adıyla bir pagoda, içinde tipik olarak bir kutsal emanet odası bulunduran tek parçadan müteşekkil bir yapı biçimidir. Bagan stupa veya pagoda'ları erken dönem Pyu tasarımından gelişerek ortaya çıkmışlardır. Andhra tasarımı, özellikle günümüz güneydoğu Hindistan'da Amaravati ve Nagarjunakonda ve Sri Lanka'da görülen stupalar Pyu tasarımından gelişmiş örneklerdir. Bagan dönemi stupaları sonraki dönem Burma stupalarına sembolizm, biçim ve tasarım, inşaat teknikleri ve hatta kullanılan malzeme bakımlarından örnek teşkil etmiştir.

Orijinal olarak bir Hint/Sri Lanka stupa'sı çevresi dikdörtgen bir taş yapıyla balustrade ("harmika") ile çevrili bir yarımküre (Pali dilinde:"anda"-yumurta) yapıdır. Tepe noktasından aşağıya doğru genişleyen stupa bir miktar törensel şemsiye ile desteklenen bir dikili taştır. Stupa, Budist evreninin bir gösterimidir. Biçimi Meru Dağı'nı sembolize eder. Tuğla işçiliği üzerinde yerleştirilmiş şemsiye ise dünyanın ekseninin gösterimidir. Üçgen biçimli tuğla işinden süsleme, kum ve kireç karışımından oluşan bir çimento türüyle kapatılmış ve rahatlık veren bir biçimde dekore edilmiştir. Dev cüsseli canavarlar dizisi veya çiftleri Bagan döneminin gözde koruyucu temalarından birisidir.

Orijinal Hint tasarımı ilk olarak Pyu'lar tarafından alınarak yeniden biçimlendirilmiş ve sonrasında Burmalılar tarafından Bagan'da tedrici olarak daha uzun ve silindir biçimli bir yapıyla oluşturulmuştur. Bupaya Pagoda'sı (9. yy.) gibi en erken Bagan stupaları Sri Ksetra'daki Pyu tarzına dayanmaktadır. Stupa, 11. yüzyılda daha fazla bir çan biçimini almış, güneş şemsiyesi biçimi yerine bir dizi gittikçe küçülen ölçüde halkalar tepeye doğru bir noktaya dönüşecek biçimde yerleştirilmiştir. Halkaların en tepe noktasına "harmika" adı verilen nilüfer goncası biçimli süsleme yerleştirilmiştir. Daha sonra nilüfer goncası biçimi Burma pagodalarının genişletilmiş tepe biçimini oluşturan muz goncası biçimine evrilmiştir. Bir pagoda, üç ya da dört adetten oluşan dikdörtgen biçimli tarasların merkezinde yer almakta ve sıklıkla fayanslar üzerinde Budist "jataka" öyküleri betimlenmiştir. Schvezigon Pagoda'sı ve Shvesandav Pagoda'sı bu tipin en erken örnekleridir. 12. yy tarihli Dhammayazika Pagoda'sı ve geç 13. yy. Mingalazedi Pagoda'sı örneklerinde görüldüğü gibi mimari yapı zamanla çan biçimine doğru ağırlık kazanmıştır.

Stupaların aksine, "gu" tarzı içi çukurlu tapınaklar meditasyon ve Buda ve diğer ritüellere bağlılığın yerine getirilmesi için oluşturulmuş yapılardır. Gu tarzı tapınaklar iki temel biçimde bulunurlar: Tek-cephe tasarımı ve dört cephe tasarımı -temel olarak tek bir ana giriş kapısı veya dört ana giriş kapısı bulundurmaları yönünden. Tek cephe tasarımı 2. yüzyılda Beikthano'da ve dört cephe tasarımı 7. yüzyılda Sri Ksetra'da gelişmiştir. Beş cephe ve diğer melez yapılı mimari örnekleri de bulunmaktadır. Temel özellikleri kemer ve çatı kemeriyle karakterize edilen biçimli tapınaklar, Bagan dönemi boyunca genişletilmiş ve ihtişam verilmiştir. Çukurlu Gu tarzının bir örneği olan Bagan'ın ikinci en yüksek tapınağı olan iki katlı Gavdavpalin Tapınağının girişe göre yukarıya doğru dört aşağıya doğru ise üç adet tarası bulunmaktadır.

Burma tapınaklarının tasarımı Hint ve Pyu (ve muhtemelen Mon) tarzlarından gelişerek ortaya çıkmış olsa da kemerleme biçimleri Bagan'ın kendi içinde oluşmuştur. En erken dönem kemerli tapınaklar, 11. yy.'a kadar geri gitmektedir. Ancak Hindistan'daki kemerlemelerin geçmişi 12. yüzyılın sonlarından önce değildir. Binaların sıvanma biçimleri mükemmeliyetin şaşırtıcı bir derecesini göstermektedir. 1975 depreminde çok büyük ölçekteki birçok bina az çok bozulmamış biçimde ayakta kalabilmiştir. (Ne yazık ki, daha sonraki dönemlerde Bagan dönemi kemerlemeleri yapılamamıştır.) Bagan'dan sonra sadece daha çok küçük ölçüde Gu tarzı tapınaklar inşa edilmiştir. 18. yy.'da, örneğin, Kral Bodavpaya Mingun Pagoda'sını bu tarzda inşa etmek istemiştir ancak önceki dönemin mimar ve duvarcı ustalarının bilgi ve tecrübelerinin ortadan kaybolmuş olması nedeniyle istenilen kemerli yapıları inşa ettirememiştir.

Bagan'da ortaya çıkan bir diğer Budist tapınak mimari yeniliği altıgen zemin planıdır. Bu tarz tek veya dört cephe tarzlarında gelişmiştir. Bu ideal bu çağın beşinci Buda'sı Maitreya Buddha'ya saygı içermektedir. Dhammayazika ve Ngamyethna Pagoda'sı altıgen tasarımın örnekleridir.


Bagan'a araba, otobüs. tren, nehir gemisi veya hava yoluyla ulaşılabilmektedir.

Bölgeye yurtdışından ulaşan turistlerin çoğunluğu hava yoluyla gelmektedir. Nyaung U Havalimanı Bagan bölgesine erişim sağlayan bir istasyondur. Bazı iç hat uçuşu sağlayan firmalar Yangon, Mandalay Bölgesi ve İnle Gölü'ne ulaşım vermektedir. Havalimanından Bagan arabayla yirmi dakika sürmektedir.

Kent, Yangon-Mandalay Bölgesi tren hattı üzerinde yer almaktadır. Myanmar Tren İşletmeciliği Bagan ve Yangon ile Bagan ve Mandalay Bölgesi arasında tren seferleri düzenlemektedir.

Yangon ve Mandalay Bölgesi'dan Bagan'a ve Bagan'dan yine bu iki yöne doğru gece boyunca da devam eden otobüs ve araç seferleri işletilmektedir.

Bagan ve Mandalay Bölgesi arasında çalışan bir hızlı feribot hizmeti verilmektedir. En hızlı feribot İrravaddy ırmağınından ilerleyerek yaklaşık 10 saat sonra diğer istasyona ulaşabilmektedir. Hizmet günlük periyodik aralıklarla sürdürülmekte ve daha yavaş hareket eden gece süresince konaklayan diğer ırmak üzeri ulaşım seferleri de bulunmaktadır.

Bagan ekonomisi temel olarak turizm üzerine biçimlenmiştir. Daha önceki askeri hükümete yönelik boykotlar nedeniyle Bagan bölgesinin turistik alt yapıları halen ortalama olarak değerlendirilmekte olan uluslararası bir düzeydedir. Kentte uluslararası standartlara uygun birkaç otel ve aile işletmeciliği ile işletilen konuk evleri bulunmaktadır. Bagan aynı zamanda turistlerin talepleri doğrultusunda yürüyen Myanmar lake eşya işçiliği sektörünün merkezi durumundadır. Lake eşya işçiliği Yangon'da bulunan hatıralık eşya dükkanlarına gönderilmekte olup turistler için ilgi çekici unsurlardan birisidir.

Bagan nüfusunun en yüksek olduğu dönemde 50.000 ile 200.000 aralığında bulunduğu tahmin edilmktedir. 1990'larda turizm sektörünün gelişimine kadar Eski Bagan alanında sadece birkaç köylü aile yaşamaktaydı. Turizmin yükselişiyle alandaki nüfus dikkat çekici biçimde yüksek bir artış göstermiştir. Artık Eski Bagan adı verilmekte olan alandaki konaklama imkanlarının sınırlarına ulaşmış olması nedeniyle mevcut nüfusun daha fazlası Eski Bagan'ın güney yönünde kurulan Yeni Bagan'da yaşamaktadır. Nüfusun büyük çoğunluğu Bamar adı verilen Burmalılardan oluşmaktadır.

Bagan Arkeoloji Bölgessi, Mandalay Bölgesi'nde bulunan Nyaung-U İdari Alanı'nın bir parçasıdır.



Rao, V.K. 2013. The Terracotta Plaques of Pagan: Indian Influence and Burmese Innovations.Ancient Asia 4:7, DOI: http://dx.doi.org/10.5334/aa.12310




Oltacı bağı

İpin ucunda sabit ve güvenilir bir halka oluşturan bir düğüm çeşididir. İp ortasında da bağlanabilir, ama o zaman iki yana açısı aynı olmaz.

İzbarço bağından daha güvenli ve daha hızlı olması gereken, kolay çözülebilmenin o kadar gerekmediği durumlarda kullanılır. Uçla halka etrafına bir yarım kazık bağı ekleyerek daha da kilitli ve güvenilir hale get