kozmolojisi

Bir kara delik kozmolojisi gözlemlenebilir evren daha büyük bir evrenin içinde muhtemelen birçok biri olarak, mevcut bir kara deliğin içi olduğu bir kozmolojik modeldir.

Diğer evrenler kavramı kendi evrenimiz bunu tecrübe gibi bilinçli yaşam için ince ayar nasıl görüyor bunu açıklamak için ileri sürülmüştür. Her biri farklı olası fizik yasalarını içeren, maddenin gelişimi ile ilgili soyut kavramların yasalarla uyum içinde olduğu, astronomik yapıların, elemental çeşitliliğin, yıldızların ve gezegenlerin olduğu çok sayıda evren vardır. Zayıf insani ilke daha sonra gelişmiş bilinç ile yaşam varlığını izin, (bilinçli varlıklar olarak) biz sadece ince ayarlanmış olması oldu bu birkaç evrenlerin birinde var olacağı sonucuna uygulanabilir. Böylelikle, hayatı anlamak gibi gerekli şartlara sahip olan çok küçük olasılıklı herhangi bir özel evren oluşabilir ve bu bizim varlığımızı tanıtmak için evrende koşulları bir açıklama olarak akıllı tasarımı gerektirmez.

2010 civarında, Stephen M. Feeney gibi bilim adamları Wilkinson Mikrodalga Yönlülük Sondası (WMAP) verileri analiz etti ve bizim evren uzak geçmişte diğer (paralel) evrenlerin ile çarpıştığı düşüncesine ön kanıtlar bulmak için çalıştığını iddia etti. Ancak, WMAP gelen ve WMAP daha çözünürlük 3 kez daha yüksek olan Planck uydusu, verilerin daha kapsamlı bir analiz etti böyle bir kabarcık evren çarpışma istatistiksel olarak anlamlı bir kanıt bulamadı. Buna ek olarak, bizim diğer evrenlerin herhangi bir çekimi dair herhangi bir kanıt yoktur.

Kendisine ait 2003 yılında NY Times'da yayınlanan görüşlerine göre,  A Brief History of the Multiverse kitabının yazarı ve kozmolog olan  Paul Davies, çokluevren teorilerinin bilim dışı olduğu ile ilgili argümanlar sundu:

Bir başlangıç için, nasıl diğer evrenlerin varlığı test edilecek? Emin olmak için, tüm kozmolojistler bizim teleskoplar ötesinde yalan evrenin bazı bölgeler olduğunu kabul ediyorum, ama bir yerde bu ve evrenlerin sonsuz sayıda fikrine arasındaki kaygan yamacında, inandırıcılık bir sınıra dayanmakta. Bir o yamaçtan aşağı kayıyor gibi, daha inanç kabul edilmelidir daha az ve daha az bilimsel doğrulama açıktır. Aşırı çokluevren açıklamaları teolojik tartışmaları bu nedenle andırıyor. Nitekim, biz görüyoruz birinin sıradışı özelliklerini açıklamak için görünmeyen evrenlerin bir sonsuzluk çağırarak gibi ad hoc görünmeyen Creator çağırarak gibi. Evren teorisi, bilimsel dilde giyinmiş olabilir, ama özünde bu inanç aynı sıçramayı gerektirir. ( Paul Davies, A Brief History of the Multiverse )

Ağustos 2011 yılında George Ellis tarafından yazılan yazı popüler bir durumda,  kozmik enflasyon bilim değildir, sadece dengeli bir eleştirisini sunar, ama o da anlaşılacağı gibi, çokluevren teorileri genellikle ispat edilemeyen bilimsel bir felsefedir. Aynı şekilde, kozmik enflasyon evren çok uzakta var söyleniyor. O erken etkileşim herhangi bir kanıt bulunamadı olacak çok olası olduğunu, ancak, bu kadar uzakta olacaktır. O, birçok teorisyenleri için, ampirik test edilebilirlik veya yanlışlanabilirlik eksikliği büyük bir endişe olmadığını savunuyor. "Multiverse hakkında konuşmak pek çok fizikçi, dize manzara, özellikle savunucuları, paralel evrenlerin hakkında başına pek umurumda değil. Onlar için, bir kavram olarak çokluevren itirazlar önemsiz. Onların teorileri, bir umut, nihai laboratuvar testleri canlı veya iç tutarlılık dayalı kalıp ve. "Diye hiç mümkün olacak, o spekülasyon dayandığı teoriler, bilimsel liyakat olmadan olmadığını hibe az umut var inanmakla birlikte. O evren teorisi "üretken araştırma programı" olduğu sonucuna varmaktadır:

Bu kadar şüpheci biri olarak ben, çokluevrenin tefekkür bilimin doğasını ve varoluşun nihai doğasın yansıtmak için mükemmel bir fırsat olduğunu düşünüyorum: Biz burada neden varız... Bu konsepte bakarsak, bize açık düşence gerekiyor ama çok da açık olmamalı. Bu basmak için hassas bir yoldur. Paralel evrenlerin varlığı veya yokluğu kanıtlanmamış durumdadır. Biz bu belirsizlikle yaşamak zorundayız. Hiçbir şey  bilimsel temelli felsefi spekülasyonlara göre yanlış değildir. Ama biz ne ise ona isim vermeliyiz. (George Ellis, Scientific American, Does the Multiverse Really Exist? )

Savunucuları ve eleştirmenler, Occam'ın usturasının nasıl uygulanacağı konusunda hemfikirler. Eleştirmenler, sadece bizim Occam'ın usturasına aykırı görünüyor derler. Açıklamak için de gözlenemeyen evrenler uygulamada sınırsız sayıda varsaymak mümkündür diyorlar. Buna karşılık taraftarları Kolmogorov karmaşıklığı açısından önerilen çokluevren tek bir kendine has evrenin daha kolay olduğunu savunuyorlar.

Örneğin, evren savunucusu Max Tegmark şöyle diyor:

Princeton'dan kozmolojist Paul Steinhardt evren teorisine karşı olduğunu dile getirmek için 2014 Yıllık Kenar Soru'yu kullandı:

Yaygın soyut fizik ve kozmoloji geri çekilmeli: bu düşünceye göre bizler fizik yasalarının ve rastgele bir yamadan diğer yamaya değişiklik gösteren kozmozun özelliklerine sahip bir evrende yaşıyoruz. Bu görüşe göre, bizim gözlemlenebilir evrende yasalar ve özellikleri açıklanamaz ya da tahmin edilemez çünkü şansa bağlıdırlar. Bu tabloya göre, çok uzaktaki farklı uzay bölgelerinde farklı yasalar ve özellikler görülür. Tüm çok evren boyunca, sonsuz sayıda farklı yama vardır. Bu yamalar arasındaki ilişkiyi Alan Guth'un sözleriyle açıklarsak , "olacak her şey olabilir -ve sonsuz kez olacaktır.". Böylelikle bunu her şeyin teorisi olarak açıklıyorum. Herhangi bir gözlem ya da gözlemlerin kombinasyonu her şeyin teorisi ile bir tutulabilir. Hiçbir gözlem ya da gözlemin kombinasyonu bunu yalanlayamaz. Teorinin tahrif edilemez olmasını taraftarları eğlence olarak görüyor. Bu çürütülemez fikrin normal bilimin sınırlarının ötesinde olması diğerlerini öfkelendiriyor. Fakat, birkaç kişi dışında herkes bazıları gönülsüz olsa da hiçbir şeyin teorisini kabul etmişlerdir. Bilimsel dergilerin kâğıtları ciddi bir şekilde hiçbir şeyin teorisi ile dolu. Ne oluyor? (Paul Steinhardt,"Theories of Anything"edge.com' )

Steinhardt bazı teorilerin başarısız olsalar bile kazanç sağladıkları için desteklendiğini iddia ediyor, örneğin enflasyon ve sicim teorisi. Steinhardt çok güçlü bir şekilde karşı çıktığı bilimsel değerlerin tekrar tanımlandığını görmek istiyor. 

Hiçbir şeyin teorisi kullanılabilir çünkü hiçbir olasılığın dışında değil ve yanlışlanamıyor. (Pek çok yerde  olası sonuçları tartışılıyor, fakat onlar sadece olasılıklar, kesinlik içermiyorlar, böylece teori hiçbir şeyi riske atmıyor. )(Paul Steinhardt, "Theories of Anything" edge.com' )

Olası dünyalar olasılıkları , varsayımsal ifadeleri ve benzer şeyleri açıklayan bir yoldur ve David Lewis gibi bazı filozoflar tüm olası dünyaların var olduğunu inanıyor, ve sadece gerçek dünyadaki (modal gerçekçilik olarak bilinen bir pozisyon) gibi gerçektirler.

Bir metafiziksel düşünce olarak çokluevren şeması ortaya çıkabilir. Bu şemanın bir evrenin sonsuz sayıdaki aynı kopyası olduğu ve bu düşüncenin olası farklı dünyalarda aynı objeyi oluşturduğu farz ediliyor. Meslektaşı David Lewis'in teorisine göre, nesneler benzerden ziyade özdeş olarak kabul edilmelidir.

Bu görüşe göre kurgu olduğu için kurgusal karakterler de var. Aynı duygulara sahip, felsefik konularda ayrışan kurgusal varlıklar var. İnsanlar, pazartesi günleri, sayılar ve gezegenler var.




Tiyatro Tempo

Tiyatro Tempo, 1984 yılında, İstanbul’da Haluk Yüce (Nam-ı diğer Hayali Yüce Ali) tarafından kuruldu. 

Tiyatro Tempo'nun kurulmasında, çocuklar için küçük gruplar halinde, izleyicinin de aktif olarak oyuna katıldığı, kukla ve masklar kullanarak tiyatro yapma düşüncesi çıkış noktası oldu. İlk oyun, Haluk Yüce’nin tek kişilik oyunu ‘İbiş Adında Bir İbiş’ oldu. Bu oyun, Haluk Yüce’nin 1980'li yılların başlarında Ankara Çağdaş Sahne’de yaptığı deneysel çalışmalardan yola çıkarak hazırlanmış, geleneksel sahne biçimleri olan kukla, karagöz, orta oyunu ve meddahlığı referans alan ve çocukların da katıldığı bir oyundu. Haluk Yüce, İbiş Adında Bir İbiş’i 1984-85 sezonunda Ankara ve İstanbul’da anaokullarında ve zaman zaman da İstanbul Cihangir’de "Bilsak" salonunda çocuklarla buluşturdu.

Haluk Yüce, karagöz ustası olan "Hayali Torun Çelebi (Tuncay Tanboğa)" ile birlikte, Tanboğa'nın asistanı olarak 1985’de yurt dışında kukla festivallerine katılmaya başladı. Bununla birlikte, Tiyatro Tempo’nun kuklalarla ilgili oyun dağarcığı oluşmaya başladı. İstanbul’da 1985-86 sezonunda bir okuldan gelen öneriyle, Haluk Yüce kısa kukla oyunları hazırlamaya başladı. Bu oyunlarda farklı kukla teknikleri ve anlatım biçimleri denendi. İstanbul’da hazırlanan bu oyunlar tek kişilik çalışmalardı ve her ay düzenli olarak bir haftalık sürelerle Ankara’daki okullarda sergileniyordu. Bu dönemde, Haluk Yüce’nin tasarlayıp sahnelediği ve izleyici çocukların başından sonuna oyuna aktif olarak katıldığı ‘Bir Günün Hikayesi’ adlı oyunda, plastik su boruları (PVC) kullanıldı. Bu oyunda Yüce, plastik su borularını legolar gibi kullanarak, çocukların da katılımıyla gerçek boyutta bir minibüs yapıp minibüsü oyunda kullandı. Bu oyunda kukla yoktu ama kukla oynatımında çok önemli bir kullanım alanı olan pantomim tekniği kullanılıyordu. Bu oyun günümüzde de Tempo’nun repertuarında yer alırken, söz konusu plastik borular daha sonra da "Üç Öykü Üç İnsan" adlı oyunda da kukla yapmak için kullanıldı. O dönemden günümüze kadar repertuarda kalmayı sürdürmüş diğer iki oyun ‘"Tozlu Kitaplar"’ ve ‘"’Renklerin Oyunu"’dur. "Haluk Yüce"’nin yazıp sahnelediği bu oyunlardan birincisinde, müzik canlı olarak kullanılmaktadır.

1985-86 döneminde Haluk Yüce, İstanbul'daki "Bilsak"'da, zaman zaman ‘"İbiş Adında Bir İbiş"’i zaman zaman da karagöz oyunlarını sergiledi. 1986 ve 1987 yazında Haluk Yüce, Kocaeli Eğlence Fuarı’nda yaz boyu ‘İbiş Adında Bir İbiş’, ‘"Karagöz-Cadılar"’ ve ‘"Karagöz – Mandıra Sefası"’ oyunlarını sergiledi ve sokakta jonglörlük gösterileri yaptı.

1986’da, Haluk Yüce’nin Amerika Birleşik Devletlerine gitmesiyle, Tempo’nun çalışmaları, Haluk Yüce’nin 1987’de Kanada’da Türk topl