ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeden ayrılma ve o ülkeye dönme hakkına sahiptir" yazan maddeye itiraz etti. Bu maddenin göç hareketlerini arttıracağını ve cesaretlendireceğini söyleyerek, bu ibarenin "herkes kendi ülkesi tarafından konulan kanunlara uygun olarak göç etme hakkına sahiptir" şeklinde değiştirilmesini istemiş, bu talep sadece Polonya ve Suudi Arabistan tarafından desteklenmiştir.

Soğuk Savaş sırasında uygulanan sınırlamalar, Doğu-Batı arasındaki göç hareketlerine engel olmuştu. 1950-1990 arasındaki zaman diliminde 13.3 milyon kişi Batı'ya göç etmişti. 1950'li yıllara gelindiğinde, SSCB'nin nüfus hareketlerini engellemek için başlattığı ve göçmenliği tamamen yasaklayan uygulamalar, tüm Doğu Bloku ülkelerinde de (Çin, Moğolistan ve Kuzey Kore de dahil) taklit edilmekteydi. Bir Macar ekonomist, konuyla ilgili şu yorumu yapıyordu "Sosyalist ülkeler, tüm diğer ülkeler gibi, yetiştirdikleri, eğittikleri insanların, kendi ülkeleri yerine başka ülkeleri zenginleştirmek için çalışmalarını istemiyorlardı." Doğu Avrupalı yetkililer ise, Batı'ya göç edenlerin kültürel uyumsuzluk çekeceklerini ve dil problemi yaşayacaklarını söylüyorlar, ayrıca her bir ferdin, onu yetiştiren ve eğiten sosyalist devlete borçlu olduğunu söyleyerek, aksi yönde propaganda yapıyorlardı. Hatta göçmenlik konusundaki sınırlamaların, bir "eğitim vergisi" olarak düşünülebileceğini ve "devletin yaptığı yatırımı geri almasının" gayet doğal olduğunu savunuyorlardı. Sınırların açılması halinde, beyin göçünün önüne geçilemeyecek, devlet ücret düzenlemesini, ancak diğer ekonomik önceliklerinden vazgeçerek yapabilecekti. Bulgar ve Romenler ise, Batı'daki ücret seviyesiyle rekabet edemeyeceklerini söyleyerek, tüm eğitimli bireylerini kaybederek, az gelişmiş Afrika ülkeleri seviyesine düşeceklerini söylüyorlardı. Ancak nüfus hareketleri üzerindeki bu sınırlamalar, ekonomik olarak SSCB'den daha gelişmiş ve daha açık fikirli bazı Sosyalist ülkelerde bir ikilem yaratmaktaydı. Bir müddet önce Batı Almanya ile aralarında sınır bulunmayan Doğu Alman halkı için, sınırın öteki tarafına geçip Batı'ya gitmek, çok daha olağan bir olay olarak görülmekteydi.

1952 yılına kadar, Sovyet işgali altındaki Doğu Almanya'dan, Batı işgalindeki Almanya'yı birbirinden ayıran sınır, pek çok bölgede kolayca geçilebilmekteydi. Bu yüzden 1961 yılına kadar ilticaların çoğu, Doğu ve Batı Almanya arasında gerçekleşmekteydi. Bu tarihe kadar yaklaşık 3.5 milyon Doğu Alman, Batı Almanya'ya iltica etmişti. 1950-1959 yılları arasında, Orta ve Doğu Avrupa'dan Batıya giden göçmenlerin toplam sayısı ise 4 milyondu. Bu kaçışlara engel olmak için SSCB, Doğu Almanya ile Batı Almanya'yı ayıran sınır bölgelerinde kontrol önlemlerini arttırdı. 1955 yılında Sovyetler Birliği bir yasal düzenleme ile, sivil nüfus hareketleri üzerindeki kontrol yetkisini, Batı tarafından tanınmayan Doğu Almanya'ya devrederek, tüm sorumluluğu üzerinden attı. Birçok Doğu Alman, "ziyaret" bahanesiyle Batı Almanya'ya geçerek kaçtıkları için, yeni kurulan Doğu Almanya devleti, 1956 yılında Batı'ya geçişi tümden yasakladı. SSCB'nin Doğu Almanya Büyükelçisi Mikhail Pervukhin şu yorumu yapmaktaydı "Berlin'de sosyalist ve kapitalist dünyayı, ciddi anlamda birbirinden ayıran, görünür bir sınır olmadan yaşamak, ister istemez insanları mukayese yapmaya zorluyordu. Bu mukayesinin sonuçlarının, pek de Doğu Almanya lehine olduğu söylenemezdi."

1952 yılında Almanya'yı dahili bir sınırla, resmen ikiye böldükten sonra bile, Berlin'deki sınır bölgesi hala Batı'ya kaçış için en uygun noktaydı. Zira dört ayrı işgal kuvveti tarafından kontrol edilmekteydi. Böylelikle Berlin şehri, Doğu'dan Batı'ya geçişin ana rotası haline geldi. Doğu Almanya 11 Aralık 1957 tarihinde, yeni pasaport kanununu yürürlüğe soktu. Bu yasayla birlikte, Doğu Almanya'dan Batı'ya göç edenlerin toplam sayısında büyük bir azalma görüldü. Fakat 1958'in sonuna kadar Doğu'dan Batı'ya Berlin üstünden kaçanların oranı %60'tan %90'a fırladı. Doğu Berlin'i terk etmeye çalışırken yakalananlar, çok ağır cezalara çarptırılıyorlardı. Bununla birlikte herhangi yasal ya da fiziksel engel, Doğu'dan Batı'ya kaçan insanları durdurmak için yetersiz kalıyordu. Berlin sınır bölgesi, Doğu Bloku vatandaşlarının Batı'ya kaçmak için kullandıkları "sıçrama tahtası" haline gelmişti. 1961 yılına kadar Doğu Almanya nufusunun %20 kadarı, yani 3.5 milyon kişi ülkeyi terk etti.

Kaçanların çoğunluğunun genç ve iyi eğitimli kişiler olması, Doğu Alman yetkilileri arasında, bir "beyin göçü" dalgası oluşması endişesi yarattı. Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin (SBKP) diğer sosyalist ülkelerdeki komünist ve işçi partileriyle ilişkilerinden sorumlu olan Yuri Andropov, 28 Ağustos 1958 tarihinde SBKP Merkez komitesi'ne yazdığı "acil" ibareli mektubunda, göçmenler arasında, Doğu Alman entelijansiyasından olanların oranında %50'lik artış olduğunu söyleyerek, bu noktaya dikkat çekmekteydi. Andrapov beyin göçünün sebebinin, Doğu Alman yetkililerinin zannettiği gibi maddi sebeplerle olmadığını, bu insanların sorgulanmasından elde edilen bilgilere göre, Batı'nın maddi olanaklarından ziyade politik sebeplerin ağır bastığı belirtmekte ayrıca ülkeyi terk eden aydınların sayısının, kritik bir noktaya ulaştığını belirtmekteydi Almanya Sosyalist Birlik Partisi lideri Walter Ulbricht ise, yegane sorunun beyin göçü olmadığını, "Grenzgänger" adı verilen ve pasavanla sınırın öbür tarafına, günübirlik çalışmaya giden kişilerin sayısının 50,000'e ulaştığını belirtiyor, bunun da başlı başına bir sorun teşkil ettiğini söylüyordu. Kolektivizasyon kampanyaları da, kırsal bölgelerde, çiftçiler arasında hoşnutsuzluk yaratmış ve aralarında eski varlıklı toprak sahibi çiftçilerin 1/3'ünün de bulunduğu on binlercesinin, ülkenin tüm ekilebilir tarım arazilerinin %10'nu boş bırakarak göç etmesine sebep olmuş, gıda sıkıntısı baş göstermişti. Kalan çiftçiler ise, ihtiyaçlarından daha fazla üretim yapmak için istek duymuyorlardı. Zira getirilen narhlar sebebiyle, çiftçilerin kar etmesi olanaksız hale gelmişti. Kısa zamanda devlet çiftlikleri verimsiz işletmeler haline geldi. Göçler, kıtlık ekonomisi içindeki ülkeyi daha da kötü hale getirdi.

II Dünya Savaşı'nda yitirdiği genç nüfusun yanı sıra, 1960 yılına kadar olan dış göçler, Doğu Almanya'nın savaştan evvel %70.5 olan faal nüfus oranını, %61'e geriletti. İş gücündeki kayıp, mühendislik, teknikerlik, doktorluk, öğretmenlik, avukatlık gibi yetenek ve eğitim gerektiren meslek gruplarında, orantısız bir şekilde çok yıkıcı olmuştu. Göç yüzünden oluşan iş gücü kaybının, parasal büyüklüğünün 7 ila 9 milyar USD civarında olduğu tahmin edilmektedir. Almanya Sosyalist Birlik Partisi lideri Walter Ulbricht, Batı Almanya'nın kendilerine, iş gücü kaybından oluşan zararın telafisi için, 17 milyar USD borçlu olduğunu iddia etmişti. Beyin göçünün, Doğu Almanya'nın yaklaşık olarak 22.5 milyar marklık eğitim yatırımına mal olduğu düşünülmektedir. Doğu Almanya için, Beyin göçünün siyasi ve ekonomik etkileri o kadar yıkıcı olmuştu ki, sınır güvenliğinin mutlaka tesis edilmesi hayati bir hale gelmişti. Bu göçün faydalı yönleri de yok değildi. Göç edenlerin büyük kısmı ve anti-sovyet ve rejim muhalifi kişilerdi. Rejim karşıtlarının ülkeden kaçmış olması, Doğu Almanya'da da, Polonya ve Çekoslovakya'da olduğu gibi, siyasi çalkantılar olmasını engellemişti.

Doğu Almanya-Batı Almanya sınırı'nın güçlendirilmesi bile, Berlin üzerinden kaçışların hızını kesmeye yetmedi. 1949'da 144,000, 1960'ta 199,000 olan rakam, 1960 yılının sadece ilk yedi ayında 207,000 kişiye ulaşmıştı. Göç o kadar yoğundu ki, tıp doktoru sayısı yetersiz hale gelmişti. Ürünleri hasat edecek kimse yoktu, toplu taşıma araçları 65 yaşında insanlar tarafından kullanılır hale gelmişti. Düzgün bir planlama yapmanın imkanı kalmamıştı, üretim çarkları işleyemez hale gelmişti. Ekonomi çökme noktasında idi. Doğu Alman lider Walter Ulbricht, olası protesto eylemlerinden çekindiği için, 15 Temmuz 1961 tarihinde, nadiren düzenlediği basın konferanslarından birini yaptı ve "kimsenin bir duvar inşa etmek" niyetinde olmadığının altını çizerken, "bu kaçışlar mutlaka durdurulacak" demekteydi "Söylemeye gerek yok. Batı Berlin'de bulunan ve Batı'ya kaçış amacıyla kullanılan, sözde mülteci kampları da kapatılacak" diye ilave etmişti.

13 Ağustos 1961 tarihinde, Doğu Berlin ve Batı Berlin arasındaki sınır, dikenli tellerle ayrıldı. İki gün sonra Doğu Almanya'nın ordu mühendisleri, polis eşliğinde, daha kalıcı betonarme yapının, Berlin Duvarı'nın inşaasına başladılar. Bu yapının bir silahlı çatışma doğuracak krize dönüşmesinden korkulmuştu. Berlin'de sadece 11,000 Batı askeri bulunurken, Doğu Almanya'da konuşlu 500,000 Sovyet askeri bulunuyordu. 830 mil uzunluğundaki Doğu Almanya-Batı Almanya sınırı, Berlin Duvarı'na ulaştığında, bazı yerlerde 3,5 mil genişliğine varan, kaçakları engellemek için, mayın tarlaları, hendekler ve çelik hasırlarla donatılmış bir "ölüm bandına" dönüşüyordu.

Duvarın inşaatından 1989'a kadar geçen dönemde, sadece 5,000 kişi Berlin Duvarı'nı geçerek iltica edebildi. Duvar ortaya çıktıktan sonra, Orta ve Doğu Avrupa'dan Bat'ya göç edenlerin sayısı, 1960-1969 arasında 1.9 milyon kişiye, 1970-1979 yılları arasında ise 1.1 milyon kişiye düştü. SSCB'de Mikhail Gorbachev 1985 yılında göreve geldi. Onun göreve başlamasıyla, artan etnik göçler sebebiyle, 1980-1989 döneminde göçmen sayısı 2.3 milyon kişiye ulaştı. Yukarıda bahsedilen, 1950-1990 yılları arasında gerçekleşen tüm bu göçlerin %75'i, "etnik göç" konusunda yapılan çift taraflı anlaşmalarla göre yapılmaktaydı, ya da bazı dinsel azınlık grupların yer değiştirmesinden kaynaklanmaktaydı. Bulgaristan'da (azınlık Türklerin ve diğer Müslüman gruplar), Polonya'da (etnik Almanlar, etnik Macarlar ve Yahudiler), Romanya'da (etnik Almanlar, etnik Macarlar, Yahudiler) ve Yugoslavya'da (etnik Türkler ve diğer Müslümanlar) görülen göç olaylarını buna örnek olarak gösterebiliriz. 1970'lerde yaşanan bir dizi utanç verici iltica olayından sonra, birçok Doğu Bloku ülkesi, sınırl sayıda