sonucunda, mikroskopla kolaylıkla görünebilecek büyüklükte hareketler gerçekleştirdikleri gösterilecektir. Burada tartışılacak hareketlerin sözde Brown moleküler hareketiyle benzer olması mümkündür; ancak ikincisine ilişkin olarak elimdeki mevcut veriler o kadar belirsiz ki, bu soru hakkında bir hüküm oluşturamadım...

Einstein parçacıkların ortalama kare yer değiştirmeleri için terimler türetmiştir. Makale, o dönemde henüz tartışmalı olan sıvıların kinetik teorisini kullanarak, ilk gözlemden onlarca yıl sonra bile tatminkar bir açıklaması olmayan, atomun gerçekliğine deneysel bir kanıt sağlayan olguyu oluşturmuştur. Ayrıca, o dönemde tartışmalı olan istatistiksel mekaniklerin inanırlığını da sağlamıştır. Bu makaleden önce atomlar faydalı bir kavram olarak kabul edilmişlerdir ancak fizikçiler ve kimyacılar atomların gerçek birimler olup olmadığı hususunda tartışmaktaydılar. Einstein’ın atom davranışını istatistiksel tartışması deneyselcilere sıradan bir mikroskopla bakarak atomları sayabilme yolunu göstermiştir. Anti-atom okulunun önderlerinden birisi olan Wilhelm Ostwald, sonradan Arnold Sommerfeld’e Eienstein’ın eksiksiz Brown hareketi açıklamasından sonra atomların mevcudiyetine inandığını söylemiştir.

Einstein’ın bu yıl içindeki üçüncü makalesi olan "Hareketli Cisimlerin Elektrodinamiği"[einstein3], 30 Haziran’da ulaşmış ve 26 Eylül’de yayınlanmıştır. Bu makale, ışığın hızına yakın mekaniğe önemli değişiklikler getirerek, Maxwell’in elektrik ve manyetik denklemlerini mekanik yasalarıyla bağdaştırmıştır. Bu, daha sonra Einstein’ın özel görelilik kuramı olarak tanınmıştır.

Makalede sadece beş diğer bilim adamının, Isaac Newton, James Clerk Maxwell, Heinrich Hertz, Christian Doppler, ve Hendrik Lorentz’in adından söz edilmektedir. Başka yayınları referans göstermez. Özel görelilik ve görelilik öncelik anlaşmazlığı tarihçesinde detaylı olarak verildiği üzere fikirlerin çoğu zaten diğerleri tarafından yayınlanmıştır. Ancak, Einstein’ın makalesi elektromanyetizma ile uyumlu zaman, uzaklık, kütle, ve enerji teorisini ortaya koymuş fakat yer çekimi kuvvetini ihmal etmiştir.

O dönemde, Maxwell denklemlerinin, hareketli cisimlere uygulandığında asimetrikliklere (hareketli mıknatıs ve iletken problemi) yol açtığı ve Dünyanın "ışık ortamına" göreceli herhangi bir hareketinin keşfedilmesinin mümkün olmadığı bilinmekteydi. Einstein bu gözlemleri açıklamak için iki önerme ortaya koymaktadır. İlkinde, fizik yasalarının herhangi bir ivmesiz referans çerçevesi (eylemsiz referans çerçevesi) için aynı olduğunu ifade eden, görelilik prensibini elektrodinamik, optik ve mekanik yasalarına uygular. İkinci önermesinde ise Einstein, yayan cismin hareket durumundan bağımsız olarak, ışık hızının tüm eylemsiz referans çerçevelerinde aynı değere sahip olduğunu öngörmektedir.

Özel görelilik ise, bir ortam (su veya hava gibi) gerektiren diğer bilinen dalgalardan farklı olarak ışık dalgaları için bir iletkenlik ortamı (veya eter) belirlemeyen, Michelson-Morley deneyinin sonucuyla tutarlıdır. Einstein o deneyi bilmeyebilir ama,

"Işık ortamına" göreceli dünyanın herhangi bir hareketini keşfetmede başarısız çabalarla birlikte bu çeşit örnekler, elektrodinamik ve de mekanik olayının mutlak eylemsizlik fikrine karşılık gelen özellikleri olmadığını belirtir, demiştir.

Işık hızı sabittir, ve dolayısıyla gözlemcinin hareketiyle ilişkili değildir. Bu, Newton’un klasik mekaniğinde mümkün değildir. Einstein,

...Mekanik denklemlerinin geçerli olduğu bütün referans çerçevelerinde aynı elektrodinamik ve optik yasaları geçerli olacaktır. Biz bu varsayımı (bu kavram "Görelilik prensibi" olarak adlandırılacaktır) önerme statüsüne yükselteceğiz ve ayrıca, belli ki öncekiyle bağdaşmayan, yani, ışığın her zaman, yayan cismin hareket durumundan bağımsız, belli bir c hızında boşlukta yayıldığına ilişkin diğer önermeyi ortaya koyacağız. Bu iki önerme, Maxwell’in sabit cisimler teorisine dayanan, basit ve tutarlı bir hareketli cisimler elektrodinamiği teorisini elde etmek için yeterlidir. Burada geliştirilen görüş özel özelliklere haiz bir "mutlak sabit boşluk" gerektirmeyeceğinden veya içinde elektromanyetik süreçlerin yer alacağı boşlukta bir noktaya bir hız vektörü belirlemeyeceğinden, "ışık yayan eter"in ortaya konmasının gereksiz olduğu kanıtlanacaktır.

Teori [...], bu çeşit teori iddiaları katı cisimler (koordinat sistemleri), saatler ve elektromanyetik süreçler arasındaki ilişkilerle ilgili olduğundan, bütün elektrodinamikler gibi, katı cisim kinematiğine dayanmaktadır. Bu durumun yeterince dikkate alınmaması, hareketli cisim elektrodinamiklerinin halen karşılaştığı sorunların kökeninde yatmaktadır.

Birbirinden bağımsız olarak, George FitzGerald 1889’da ve Lorentz 1892’de, hareketli cisimlerin kendi açıklanabileceğini önermişlerdir. Makalenin bazı temel denklemleri hareketleri yönünde büzülmeleri halinde Michelson-Morley sonucunun, Lorentz dönüşümleri, Lorentz’in 1904 tarihli makalesinin geliştirilmiş haliyle, Joseph Larmor (1897, 1900), Hendrik Lorentz (1895, 1899, 1904) ve Henri Poincaré (1905) tarafından yayınlanmıştır. Einstein’ın sunumu FitzGerald, Larmor ve Lorentz’in açıklamalarından farklı ancak birçok açıdan Poincaré’in formülasyonu (1905) ile benzerdir.

Açıklaması iki aksiyomdan meydana gelmektedir. Birincisi, Galileo’nun birbirine göreceli sabit hızla hareket eden tüm gözlemciler için doğa kanunlarının aynı olması gerektiğidir. Einstein,

Bu durum değişiklikleri, tek biçimli öteleme hareketindeki iki koordinat sisteminden birine veya diğerine atfedilmiş olsun, fiziksel sistemlerin durumlarını değiştiren yasalar etkilenmezler.

İkincisi, ışık hızının her gözlemci için aynı olduğu kuralıdır.

Işın, ister sabit isterse hareket eden bir cisimden yayılsın, her ışık ışını belirlenen hızda c, “sabit” koordinat sistemleri içinde hareket eder.

Günümüzde özel görelilik teorisi olarak adlandırılan Teori, tüm gözlemcilerin eşdeğer olduğunu gözönüne alan daha sonraki genel görelilik teorisinden farklılaşmaktadır. Özel görelilik, Eienstein’ın 1905’de "keşif için olgun" yorumunu teyid ederek, dikkati çekecek kadar hızlı bir şekilde yaygın biçimde kabul edilmiştir. Fikirlerinin erken yayılmasında Max Planck’ın rolünü kabul eden Einstein 1913’te "Bu teorinin meslekdaşların bu kadar hızlı dikkatini çekmesi kesinlikle onun [Planck] bu teoriye cesur ve sıcak bir biçimde müdahil olmasındandır" diye yazmıştır. Bundan başka, 1907’te Hermann Minkowski’nin teorisinin geliştirilmiş matematik formülasyonu da bu teorinin kabul görmesinde etkili olmuştur. Ayrıca, ve en önemlisi, teori giderek artan biçimde doğrulayıcı deneysel kanıtlarla desteklenmiştir.

21 Kasım’da Annalen der Physik, “Bir Cismin Eylemsizliği Enerji İçeriğine Bağlı mıdır?”[einstein4] başlıklı dördüncü makaleyi (27 Eylül’de ulaşmıştır) yayınlamıştır. Einstein bu makalede muhtemelen fizik alanındaki en meşhur denklem için bir kanıt geliştirmiştir: E = mc².

Einstein, klasik kinetik ve potansiyel enerjilerinden ayrı, çok büyük bir parçacığın bir enerjiye, "durgun enerji", sahip olduğunu gösterdiğinden eşitlik denkleminin çok önemli olduğunu düşünmüştür. Makale, James Clerk Maxwell ile Heinrich Rudolf Hertz’in incelemelerine ve ayrıca, Einstein’in söylediği gibi, görelilik aksiyomlarına dayanmaktadır.

Önceki incelemelerin sonuçları, burada çıkarsama yapılması gereken çok ilginç sonuçlara yol açmıştır.

Önceki inceleme "Maxwell-Hertz’in boşluk denklemleri ile birlikte Maxwell’in elektromanyetik boşluk enerjisi ifadesine..." dayanmaktaydı.

Fiziksel sistemlerin durumlarını değiştiren yasalar, birbirine göreceli paralel ötelenmenin tekbiçimli hareketi içindeki iki koordinat sisteminde alternatiften bağımsızdır ve bu durum değişiklikleri (görelilik prensibi) olarak adlandırılır.

Denklem eylemsiz cisim enerjisinin (E), kütlesi (m) çarpı ışık hızı (c) karesi, veya E= mc² olduğunu öngörür.

Eğer bir cisim L enerjisini radyasyon biçiminde dışarıya verirse, kütlesi L/c² kadar eksilir. Cisimden çıkan enerjinin radyasyon enerjisi haline geldiği gerçeği hiçbir fark yaratmaz ve böylece daha genel bir sonuca varırız,

Bir cismin kütlesi enerji içeriğinin bir ölçüsüdür; enerji L kadar değişirse, kütle aynı şekilde L/9 x 10²º kadar değişir, enerji erk olarak ve kütle ise gram olarak ölçülür.
Eğer teori gerçeklere karşılık geliyorsa, radyasyon, yayan ve emen cisimler arasında eylemsizlik aktarır.

Kütle-enerji ilişkisi nükleer reaksiyonlarla ne kadar enerjinin açığa çıkacağı veya harcanacağını tahmin etmede kullanılabilir; tüm bileşenlerin kütlesi ve tüm ürünlerin kütlesi ölçülür ve ikisi arasındaki fark c² ile çarpılır. Sonuç genellikle ışık veya ısı biçiminde, ne kadar enerjinin açığa çıkacağı veya harcanacağını gösterir. Belli nükleer reaksiyonlara uygulandığında, denklem kimyasal patlayıcı yanmalarında olduğundan çok daha fazla, inanılmaz büyük miktarda ve kütle farkının ölçülmesi çok zor olan, enerjinin açığa çıkacağını gösterir. Bu, neden nükleer silahların bu kadar büyük miktarlarda enerji ürettiğini açıklar zira nükleer fizyon ve nükleer füzyon sırasında bağlanma enerjisini açığa çıkartırlar ve ayrıca atomaltı kütlenin büyük bir kısmını da enerjiye çevirirler.

Uluslararası Saf ve Uygulamalı Fizik Birliği (IUPAP), Einstein’ın 1905’teki ayrıntılı çalışmasının yayınlanmasının 100üncü yılını "2005 Dünya Fizik Yılı" olarak anmaya karar vermiştir. Bu daha sonra Birleşmiş Milletler tarafından da kabul edilmiştir.

1.Mileva’nın aslında Einstein’ın bazı makalelerini onunla birlikte yazdığı iddiasının, genel olarak bir yanlış anlamaya dayandığı günümüzde kabul edilmektedir. 1955’te Einstein için yayınlanan bir ölüm ilanında, Abram Joffe,"1905’te, Annalen der Physik’de üç makale yer almıştır... O zaman kim olduğu bilinmeyen, bu makalelerin yazarı, Bern’deki Patent Bürosunda çalışan Einstein-Marity idi (Marity- karısının evlenmeden önceki soyadı olup, İsviçre adetlerine göre kocasının soyadına eklenmişti)." Joffe eş yazarlık iddiasında bulunmamış, yalnızca makalelerin kim olduğu bilinmeyen bir kişi tarafından yazı