, antiseptik ve dezenfektan kullanımının doğada antibiyotik direncine neden olduğu ile ilgili bir kanıt bulunamamıştır. Bununla beraber, antibakteriyel sabunlar geniş bir dirençli suşlar listesi bulunan triclosan gibi ortak etken maddelere sahiptirler. Bu nedenle pazarlanan antibakteriyel sabunlar antibiyotik direncine neden olmasalar bile, bakteriler bu sabunların etken maddelerine dirençli olduğu için söylenildiği kadar etkili olmayabilirler.

Oregon Üniversitesi Halk Sağlığı Okulu'nun yaptığı kapsamlı bir analizde düz sabunların hastalıkların önlenmesi ve ellerden bakterilerin giderilmesi konusunda triklosan içeren tüketici sınıfı anti-bakteriyel sabunlar kadar etkili olduğunu göstermiştir.

El yıkamak için kullanılan sıcak su bakterileri öldürecek kadar sıcak değildir. Bakteriler vücut sıcaklığında (37 C) çok daha fazla gelişme gösterirler. Ilık sabunlu su soğuk olanına göre doğal yağların, toprağın ve bakterinin ellerden temizlenmesi konusunda daha iyidir ancak yaygın inanışın aksine bilimsel çalışmalar, tek başına sıcak su kullanarak el yıkamanın elleden mikrobiyal yükü azaltmak üzerinde hiçbir etkiye sahip olmadığını göstermiştir.

El antiseptikleri ve el temizleyiciler, su bazlı olmayan el hijyeni ajanlarıdır. 1990'ların sonu ve 21. yüzyılın başlarında, alkollü, su bazlı olmayan el hijyeni ajanları (aynı zamanda alkol bazlı el losyonları, antiseptik el losyonları olarak da bilinir) ile elleri ovalamak popülerlik kazanmaya başladı. Formüllerde en çok izopropil alkol ya da etanol ile birlikte kıvam arttırıcı olarak karbomer ve nemlendirici olarak gliserin kullanılmaktadır. Kullanım kolaylığı ve alkolün eli kurutmasını önlemek için köpük şeklinde satılanlar da mevcuttur.

Kolonyalar ve en az %60 ve %95 alkol ihtiva eden el temizleyicileri etkili mikrop öldürücülerdir. Alkol ile ovmak bakterileri ve birden fazla ilaca dirençli bakterileri (MRSA ve VRE), verem, ve bazı virüsleri (HIV, herpes, RSV, rhinovirus, vaccinia, influenza, ve hepatit virüsleri de dahil) ve mantarları öldürür. %70 alkol içeren preparatlarla 30 saniye elleri ovlamak bakterilerin %99.97'sini öldürür ve 1 dakika ovalama ile de bakterilerin %99.9'undan %99.999'una kadarını öldürür.

El antiseptikleri bakterilere karşı oldukça etkilidirler ve bazı virüslere karşı daha az etkilidirler. Alkol bazlı el dezenfektanları bulaşıcı gastroenteritin en sık nedeni olan norovirus veya norwalk tipi virüslere  karşı neredeyse tamamen etkisizdirler.

CDC özellikle gözle görüllür kirlenme olmuşsa yıkadıktan sonra ellerin el antiseptikleri ile ovulmasını tavsiye etmektedir.

Su içermeyen ajanlar etkinliklerine rağmen ellerden organik maddeleri temzileyemezler ancak basitçe dezenfekte ederler. Bu nedenle su ve sabun kadar etkili olmazlar çünkü patojenler hala elde kalır.

Alkol içermeyen el temizleyicilerin etkinlikleri formülleriyle ve içindeki maddelerle doğru orantılıdır, bu temzileyicilerin etkinlikleri alkol ve alkol losyonlarından daha az olmuştur. Son zamanlarda, benzalkonyum klorür formülasyonlarının uygulamalarının kalıcı ve kümülatif antimikrobiyal aktiviteye sahip olduğu görülmüştür, alkolün aksine sonraki kullanımlarında etkinliklerinin azaldığı ve gelişen yan etkilerin de olduğu görülmüştür.

Düşük gelirli toplumlarda eller sabun ve su yerine külle temizleme yoluna gidilir. Kül veya toprak sudan daha fazla etkili olabilir ancak sabunlu sudan daha etkili değildir. Kül veya toprakta hastalık etkenleri mevcut ise, salgını azaltmak yerine arttırabilir. Külde de sabunda olduğu gibi dezenfektam maddesi vardır (alkaline). DSÖ sabun bulunmadığında sabuna alternatif olarak kül kullanılmasını önermiştir.

Mümkünse ılık su ve sabun kullanılmalı ve tırnaklarla birlikte eller iyice yıkanmalıdır. Bununla birlikte, kül sabunun yerini alabilir ve soğuk su da kullanılabilir.

Öncelikle eller ılık su ile yıkanır, Bileklere ve kollara kirlenmiş su gelmemesi için eller bileklerin ve kolların altında tutulmalıdır. Ilık su derinin yağını soymadan gözeneklerini açar ve mikroorganizmaları temizler. Sıvı sabun, tek seferde tamamen eli kapsayacak şekilde beş mililitre kullanılmalıdır ve sabunlu eller akan su dışında en az 20 saniye ovalanmalıdır. En çok unutulan bölgeler baş parmaklar, bilekler, parmak araları ve tırnak aralarıdır. Yapay tırnaklar ve kırık tırnaklar mikroorganizmalar için bir yuva oluşturur.

Sonra iyice durulamak gerekir, mikroorganizmalar bilekten parmaklara doğru kayıp düşerler.

Suyu kapatmak için kâğıt havlu kullanılmalıdır. Eller ve kollar kâğıt havluyla kurulanmalı ve kapının kolu da kâğıt havluyla açılıp kapatılmalıdır.

Nemlendirici losyonlar cildin nemini koruma konusunda yardımcı olabilirler; Cilt kuruluğu cilt hasarına yol açabilir ve enfeksiyon ihtimalini arttırabilir.

Musluk suyun ve sabunun bulunmadığı düşük bütçeli bölgelerde el yıkamak için çeşitli düzenekler (tippy tap) kurulmakta veya kül kullanılarak el temizliği yapılmaktadır.

Gelişmekte olan ülkelerde ve kırsal bölgelerde kurulmuş musluk düzenekleri mevcuttur. Bir musluk düzeneği (tippy-tap) basit bir teknikle bir bidon iple asılır, ayakla kontrol edilen düzenekte, genelde eller kalıp sabun ile yıkanır.

Elleri yıkadıktan sonra kurutmak el temizliğinin önemli bir parçasdır ancak kamuya açık tuvaletlerde bunun ne şekilde yapılacağı konusunda çeşitli tartışmalar vardır. Sayıları gittikçe artan araştırmalar, tek kullanımlık kâğıt havluların birçok tuvalette kullanılan elektirikli el kurutucularından çok daha hijyenik olduğunu gösterdi..

2008'de, Westminster Üniversitesi tarafından bir çalışma yürütülmüştür, Çalışmada kagıt havluların ve el kurutma makinelerinin etkinlikleri karşılaştırılmıştır. TAnahtar bulgular:
Tuvalet kullanıcılarının tuvalette çapraz kontaminasyona maruziyetleri ve kurutma araçlarının tipleri hakkında araştırma yapan bilim insanları şu sonuçlara ulaşmışlardır:
TÜV Produkt und Umwelt tarafından 2005 yılında farklı kurutma yöntemleri hakkında yapılan bir çalışmada. Eller kurutulduktan sonraki bakteri rezervi aşağıdaki gibidir.

Birçok el kurutma makinesi üreticisi vardır ve el kurutma makineleri kâğıt havlularla karşılaştırılmaktadırlar.

GATA Halk Sağlığı Kurumunu tarafından yapılan bir çalışmada, el kurutma makinelerinin içlerinde mikrop ürediği ve üfledikleri hava ile beraber mikropları insanlara bulaştırdıkları ortaya çıkmıştır. Kurum bu mikropların solunum sistemi hastalıklarına yol açtığını belirtmiştir.

Sabun ve suyun bulunmadığı ortamlarda ve seyahat halindeyken ıslak mendil kullanmak bir alternatif olmaktadır ancak Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı'nın yaptığı bir araştırmada ıslak mendillerde bakteriyel üremelerin varlığı tespit edildi.

Macar hekim Ignaz Semmelweis'in, el yıkamanın hastane ortamındaki enfeksiyonları engelleme etkinliğini keşfetmesi sonrası, el yıkanması hastanelerde zorunlu hale geldi. Günümüzde ellerini yıkamayı unutmamaları için hastane personeline hatırlatma yapan sistemler vardır. Bir çalışmada bu sistemlerin kullanımının enfeksiyonları azalttığı görülmüştür.

Tıbbi el yıkama elleri cömert şekilde sabun veya jel ile en az 15 dakika ovalayarak yıkamaktır Eller sıkıca birbiriyle ovulur. Tırnak aralarında kirler varsa bir fırça yardımıyla temizlenmelidir. Mikroplar ellerde kalan suda barınabilir, bunu engellemek için eller iyice durulandıktan sonra kurutulmadırlar. kurutulduktan sonra, musluk kâğıt havlu ile tutulup kapatılmalıdır (ve kapı kolları da). Umumi yerlerde el yıkandıktan sonra tutulan yerlerden mikroplar tekrar ele gelebilir.

Sağlık bakımı ortamlarında el yıkamanın amacı, ellerden hastalık yapıcı mikroorganizmaların temzilenmesi ve yayılmalarının önüne geçilmesidir. "New England Tıp Dergisi, "birçok tıbbi ortamda çok sayıda doktor ve hemşirenin rutin muayene ve kontrollerden önce ellerini yıkamayı unutması nedeniyle el yıkama uygulamasının kabul edilemez seviyelerde olduğunu rapor etmiştir. Bir çalışma, el yıkamanın kateter uygulaması ile bulaşan kan enfeksiyonlarını yüzde 66 oranında azalttığını göstermiştir.

DSÖ sağlık ortamlarında standart el yıkama uygulaması için bir levha hazırlamıştır. DSÖ'nün yayınladığı el hijyeni taslak rehberi örgütün kendi sitesinde bulunabilir ve yorum yapılabilir. Bununla ilgili bir yorum Whitby ve arkadaşları tarafından yapılmıştır"."

DSÖ'ye göre beş şeyden önce veya sonra el yıkanmalıdır, bunlar.
Cerrrahi müdahalelerden önce el temizliği çok önemlidir. Sabun ve suyun yanı sıra klorheksidin ve iyotlu solusyonlar kullanılmaktadır. Eller özenle yıkarken tırnak araları için bir fırça da kullanılabilir. eller yıkandıktan sonra kurutulmalıdır ve temiz ellerle mikrop bulaşabilecek yerlere temas edilmemelidir.

El yıkamayı teşvik çalışmaları ishal olaylarını üçte bir oranında azaltabilir. Ayrıca sabun ile el yıkama, ishali %48 oranında azaltabilir.

Fekal-oral bulaşmanın azaltılması için sabun veya antiseptikler kullanarak el yıkamak için beş kritik an vardır: Özel veya halka açık tuvaletleri kullandıktan sonra, çocuk bezi değiştirildikten sonra, çocuk beslemesinden önce, yemek yemeden önce ve çiğ et (sığır, tavuk veya balık) işlenmesinden önce. Mikropların yayılmasını engellemek için eller yıkandıktan sonra kurulanmalıdır ve hasta kişilerle temastan sonra yıkanmalıdır.

Hastanelerde stafilokok enfeksiyonlarını kontrol etmede, el yıkamanın en büyük faydası ilk %20'lik artıştan sonra olmuştur ve %35'lik artıştan sonra küçük ek bir fayda daha sağlanmıştır. Kalıp sabun ile el yıkama sonucu yiyeceklere enfeksiyöz bakterilerin geçişi antibakteriyel sabunla el yıkamaya göre üç kat daha fazladır. Alkol bazlı solusyonlar kullanarak temizlenen elerdeki bakteriyel kirlilik, antibakteriyel sabunla en az 30 saniye ovuşturularak yıkanan ellere göre %26 daha az omuştur. Fakat su ve sabun kullanılarak el yıkamak alkol bazlı el temizleyicilere göre H1N1 influenza A virüsünü temizleme konusunda ve Clostridium difficile sporlarını temizleme konusunda daha etkilidir

Gelişmekte olan ülkelerde sabunlu suyla el yıkama sağlığa ulaşmak için ve hatta iyi beslenmek için maaliyet etkin bir araç olarak görülmektedir .