malara da tabi tutulmuştur.

Kur'anda eski peygamberlerle ilgili bazı anlatılar doğrudan Onların mucize göstermeleri ve insanları kendilerine inanma ve itaat etmeye davet etmeleri şeklindedir. Bu açıdan doğru yola ulaştırma aracı olarak Kur'anın aklın yanında mucize kavramına özel bir anlam yüklendiği de düşünülebilir. Kur'anda sihir ile mucize ayrılır ve sihir sihirbazlara, mucize ise peygamberlere bağlantılanır;
“‘Ey Mûsâ! Ya sen at veya önce atan biz olalım.’ ‘Hayır, siz atın’ dedi. Bir de baktı ki, büyüleri sâyesinde ipleri ve sopaları, kendisine gerçekten koşuyor gibi görünüyor. Mûsâ, birden içinde bir korku duydu. ‘Korkma!’ dedik, ‘üstün gelecek olan, kesinlikle sensin.’ Sağ elindekini at da, onların yaptıklarını yutsun. Yaptıkları, sadece bir büyücü hilesidir. Tâhâ, 63-70)

Kur'anda uzunca söz edilen bazı mucize anlatıları; Kesilmiş bir ineğin bacağı ile ölüye vurulması ve ölünün dirilmesi, Musa ve Yahudilerle denizin açılması, Yunus'u balığın yutması ve canlı olarak kavmine geri döndürülmesi, Musa ile sihirbazların kapışması, Meryem'in bakire iken doğum yapması, İsa'nın bebek iken konuşması, ölüleri diriltmesi, İbrahimin Nemrut tarafından ateşe atılması ve ateşin onu yakmaması.

Kur'anda doğrudan Muhammed'in şahsına izafe edilen bir mucize bulunmamakta, ancak bazı ayetlerin yorumu ve hadislerden kaynaklanan mucizeler bulunmaktadır. Örneğin Ay'ın ikiye bölünmesi, İsra ve miraç, bedir savaşında meleklerin yardıma gönderilmesi vb.

Kur'an bilimsel veriler açısından incelenmiş ve bu konu ile ilgili kitap ve yayınlar önemli bir boyuta ulaşmıştır. Kur'anın akıl ve bilime dayalı yorumu ise Fahrettin Razi ile başlatılır.
İddia edilen bilimsel Kur'an mucizelerinin bir kısmı, kelime veya ayetlere geleneksel anlayışın dışında yeni anlamlar yüklenmesiyle ilgilidir. Örneğin Tarık suresine ismini veren Tarık kelimesi geleneksel anlamıyla göre halk arasında Zühre, çoban yıldızı, sabah veya akşam yıldızı olarak da bilinen venüstür. Bazıları ise bu kelimeye mucizevi bir anlam yüklemiş ve onun radyoteleskopların icadı ile 19602larda keşfedilen nötron yıldızları (pulsar) nı anlattığını ileri sürmüşler ve o şekilde tercüme etmişlerdir.

Kur'anda yer alan sure ve ayetlerin sıralanmasına dayalı rakamlar, ayetleri veya ayet parçalarını oluşturan sözcüklerden EBCED matematiğine göre elde edilen rakamsal değerlerle, geleceği veya ulaşılan bilimsel seviyeleri Kur'anın önceden haber verdiği tezi üzerinden mucize oluş iddiaları ileri sürülmektedir. Bu iddialarda kullanılan diğer parametreler Kur'andaki kelime tekrarları, mukatta veya besmele'nin harfleri gibi harflerin tekrarları ve yan yana bir araya gelen harflerden çıkarılan yeni anlamlar ve şifre iddialarıdır. Bu değerlendirmelerin bazı çarpıtmalar içerdiği de karşı iddialar arasında yer almaktadır. 

Ayrıca bazı dini otoritelerin de şifreci yaklaşımlara karşı çıktıkları görülmektedir.;
Mustafa İslamoğlu ;"Bir metni anlama ve yorumlama çabası, şu üç unsura aykırı yorumlar üretemez: Lafız, mânâ ve maksat. Dilin desteklemediği bir anlam, anlamın desteklemediği bir yorum doğru kabul edilecekse, bu takdirde ortada ne kendisine uyulması gereken bir "asıl" ne de meşruiyetini o asıldar alan bir "usul" vardır. Bunun amiyane karşılığı "ağzı olan konuşsun"dur" 

Kur'anın gelecek olaylardan haber verdiği ve bunun açık bir mucize olduğu ile ilgili yazılar bulunmaktadır. Bazıları Muhammed'in ümmi oluşundan hareketle Kur'anda anlatılan geçmiş ümmetlerin hikâyelerini de gaybdan haber verme mucizesi ile ilişkilendirmişlerdir. Bu konuda verilen en net örnek Rum suresi ilk ayetlerinde bahsedilen, Rumların yakın zamanda galip geleceği ile ilgili Kur'an ifadeleridir.

Kur'an anlatım stilinin eşsizliği, taklit edilemezliği, üstünlüğü, kelime ve vurguların seçimi, şiir ve düz anlatımın harmanlanması ve konuyu okuyucu veya dinleyici zihninde etkili bir şekilde canlandırması (tiyatral anlatım) gibi konular üzerinden Kur'anın mucize olduğu işlenir. Bu değerlendirmeler de farklı itiraz ve eleştirilere maruz kalmıştır.




Finn Lied

Finn Lied (d. 12 Nisan 1916 ; ö. 10 Ekim 2014) , Norveçli liberal görüşlü politikacı. Norveç İşçi Partisi üyesi idi. Lied, Fana, Norveç'te doğdu.

10 Ekim 2014'te Oslo'da 98 yaşını geçmiş olarak öldü.




Sürü davranışı

Sürü davranışı benzer boyutlarda olan ve bir araya kümelenmiş hayvanların aynı yerde gezmeleri ya da kitle halinde hareket etmeleri ya da aynı yöne doğru göç etmeleri ile sergilenen toplu bir davranıştır.

Daha soyut bir bakış açısından sürü davranışı kendi kendine hareket edebilen varlıkların kitle halinde birlikte hareket etmeleri ile sergiledikleri davranıştır. Matematiksel modellemecinin bakış açısından merkezî bir koordinasyon içermeden bireylerin izlediği basit kurallardan oluşan beliren davranış biçimidir.

Sürü davranışı ilk olarak 1986 yılında boids adı verilen simülasyon programı ile bilgisayarda gerçekleştirilmiştir. Bu program temel bir kurallar kümesine göre hareket etmelerine izin verilen basit etmenlerin (boids) simülasyonunu gerçekleştirir. Bu model ilk olarak kuşların sürü davranışını modellemek için tasarlanmıştır ancak balık sürülerinin ve benzer sürülerin davranışlarının modellenmesi için de kullanılabilir.

Yakın geçmişte bilim insanları sürü davranışını daha iyi anlayabilmek için modelleme yoluna gitmişlerdir.
Sürü davranışı ile ilgili ilk araştırmalarda davranışı anlayabilmek için matematiksel modelleme ve simülasyon yöntemi izlenmiştir. Sürü davranışına benzeyen en basit matematiksel modellerde bireylerin aşağıdaki üç basit kurala uyduğu kabul edilir:

Craig Reynolds tarafından 1986 yılında geliştirilen boids bilgisayar yazılımı yukarıdaki kurallara uyan sürü davranışının simülasyonudur. Daha sonra yapılan ve günümüzde geçerli birçok matematiksel model de yukarıdaki kuralları ve bunların çeşitlemelerini kullanır. Bu modellerde her hayvanın çevresinde eş merkezli 'bölge'ler belirlenir. Odak noktasındaki hayvana çok yakın olan bölgeyi temsil eden "itme bölgesi"nde hayvan komşuları ile çarpışmayı önlemek için onlardan kaçınmaya çalışacaktır. Biraz daha uzak olan "hizalanma bölgesi"nde odaktaki yönünü komşuları ile aynı yöne doğru hizalamaya çalışacaktır. En dışta bulunan ve odaktaki hayvanın algılama sınırına kadar uzanan "çekim bölgesi"nde ise komşularına doğru hareket etmeye çalışacaktır.

Bu bölgelerin şekilleri hayvanların algılama yeteneklerinden etkilenmektedir. Örneğin bir kuşun görebildiği alan gövdesinin gerisine ulaşmaz. Balıklar hareketlerinde hem görsel hem de yanal çizgileri tarafından algılanan hidrodinamik algılara dayanırlar. Antarktika krili ise hem görsel hem de duyargaları yoluyla algıladıkları hidrodinamik sinyaller yoluyla hareket ederler.

Ancak yakın zamanda yapılmış araştırmalar sonucunda sığırcık sürülerinde her bir kuşun konumunu doğrudan çevresinde bulunan altı ila yedi kuşun, yakınlığına ya da uzaklığına bakmaksızın, konumuna göre değiştirdiği ortaya çıkarılmıştır. Dolayısıyla sürü içindeki sığırcıklar arasındaki etkileşimler metrik kurallardan çok topolojik kurallara uymaktadır. Bu kuralların diğer hayvanlara uyup uymadığını yapılacak araştırmalar belirleyecektir. Yine başka bir araştırmada Roma üzerindeki sürülerin yüksek hızlı kameralarla yapılmış kayıtlarının analizi ve minimum davranışsal kurallar kullanılarak sürü davranışının bazı kısımlarının gerçeğe oldukça yakın simülasyonu yapılmıştır.

Hayvanların "niçin" sürü davranışı gösterme yönünde evrimleştiğini anlayabilmek amacıyla, bilim insanları evrimleşen hayvan popülasyonlarının simülasyonu için evrimsel modellemelere yönelmişlerdir. Tipik olarak bu çalışmalarda birkaç kuşak evrimin simülasyonu için genetik algoritmalar kullanılır. Bu çalışmalar sonucunda aralarında bencil sürü teorisi, avcı şaşırtma etkisi, ve seyreltme etkisi gibi çeşitli teoriler ortaya atılmıştır.

Sürü zekâsı merkezi olmayan, doğal ya da yapay kendi kendini organize eden sistemlerin gösterdiği toplu davranış biçimidir. Bu kavram yapay zekâ üzerine yapılan çalışmalarda kullanılmıştır.

Sürü zekâsı ile çalışan sistemler tipik olarak boids gibi birbirleri ve çevreleri ile yerel bazda etkileşime giren basit etmen popülasyonlarından oluşmuştur. Etmenler çok basit kuralları izlerler ve her bir etmenin nasıl hareket edeceğine dair merkezî bir kontrol mekanizması olmasa da belli bir dereceye kadar rastgele olmak üzere yerel bazda etmenler arasındaki etkileşimler genel zekâ içeren davranışların belirmesine neden olur.

Sürü zekâsı üzerine yapılan araştırmalar mültidisiplinerdir. Biyolojik sistemleri inceleyen doğal sürü araştırması ve insan yapısı nesneleri inceleyen yapay sürü araştırması olarak kabaca ikiye ayrılabilir. Sürü sistemlerini modelleyerek davranışlarının altında yatan mekanizmaları anlamaya çalışan bilimsel araştırma mecrasının yanı sıra bu araştırma sonucu ortaya çıkarılan mekanizmaları kullanarak diğer alanlardaki pratik problemleri çözmeye yönelik bir mühendislik mecrası da vardır.

Belirme kavramı yani hiyerarşik düzeyde bulunan özelikler ve işlevlerin daha alt birimlerde bulunmaması genellikle kendi kendini organize eden sistemlerin temel prensibidir. Biyolojide kendi kendini organize eden sisteme örnek olarak karınca kolonileri verilebilir. Kraliçe karınca doğrudan emirler vermez ve karıncalara ne yapmaları gerektiğini söylemez. Bunun yerine her karınca larvalardan, diğer karıncalardan, yuvaya giren yabancılardan, besin ve atıklardan gelen kimyasal koku şeklindeki uyaranlara tepki gösterir ve arkalarında bıraktıkları kimyasal kokular diğer karıncalar için bir uyaran olur. Burada her bir karınca yalnızca yakın çevresine tepki veren ve çeşitliliği genetik kodlama ile belirlenmiş bağımsız bir birimdir. Merkezî bir karar alma sürecinin olmamasına rağmen karınca kolonileri karmaşık davranışlar gösterirler ve hatta geometrik problemleri çözme yetenekleri gösterirler. Örneğin, koloniler rutin olarak ölü karıncaları bırakmak için tüm koloni girişlerinden maksimum uzaklığı bulabilmektedirler.

Sürü zekâsında başka bir anahtar kavram stigmergy kavramıdır. Stigmergy etmenler ve