iltica eden kişiler listesi

Sovyetler Birliği kurulduktan kısa bir süre sonra, Batı ülkelerine göçü ve kaçışı engellemek amacıyla kimi yasal düzenlemeler ve kısıtlamalar getirdi. Buna rağmen iltica ve kaçış eylemleri son bulmadı. II. Dünya Savaşı'nı takip eden dönemde, Doğu Bloku'nda bulunan diğer Komünist Avrupa ülkelerinde de benzer yasal düzenlemelere ve kısıtlamalara gidildi.

Arnavutluk Doğu Bloku'na bağlı küçük bir ülke olmasına rağmen, 1949 yılında bu ülkeden üst düzey bir istihbarat yetkilisinin Batı'ya ilticası çok önemli bir hadise olarak değerlendirilmelidir. Nesti Josifi Kopali isimli şahıs, Arnavutluk'un Roma'daki diplomatik temsilciliğinin basınla ilişkili dairesinde çalışan bir ofis elemanı olarak görünmekle beraber, gerçekte Arnavutluk istihbarat servisi Sigurimi'nin İtalya sorumlusuydu. Bu esnada Roma'da çok sayıda rejim karşıtı, Arnavutluk'tan sürgün edilmiş antikomünist muhalif bulunmaktaydı. Kopali, Tiran tarafından çalışmalarında yetersiz görülerek ülkesine geri çağrıldı. Bunun üzerine 1949 sonunda ABD'nin Roma'daki büyükelçiliğine sığınmak istediyse de bu talebi kabul edilmedi. Akabinde İtalyan gizli servisine müracaat etti. İtalyanlar tarafından birkaç ay sorgulandıktan sonra CIA yetkililerine teslim edildi. Sorgulanmak üzere Washington'a götürüldü. Kopali, 1946-47 yıllarında, anti-batı faaliyetleri çerçevesinde, Boston'da etnik yayın yapan gazetelerin editörleriyle ilişki kurmaya çalışmış fakat bu girişimi başarısız olmuştu. ABD hükümeti için 1950 yılı kış ve bahar aylarında, Arnavutluk'a ait önemli askeri ve güvenlik bilgileri temin etti. Fakat tüm bu bilgiler, onun ABD'ye sığınma hakkı elde etmesi için yeterli olmadı. Nihayetinde Almanya'ya gönderilerek bir tecrit kampına yerleştirildi. Bundan sonraki hayatı ile ilgili verilecek karar, ABD ordusunun karşı casusluk servisi yetkililerinin ellerine bırakıldı. Ordunun planları arasında onun tekrar Arnavutluk'a geri gönderilmesinin de bulunduğu söylenmekteydi. ABD hükümet yetkilileri onunla ilgili hiçbir açıklama yapmadılar. Akıbeti halen bilinmemmektedir. Yunanistan'da bir akıl hastanesinde yaşamının sona erdiğine dair söylenti bulunmaktadır.

1952 yılına kadar Doğu Almanya ile Batı dünyası arasındaki sınır, birçok yerde kolayca geçilebiliyordu. Sınır adeta delik deşik olmuştu. Kaçışların büyük kısmı, Doğu ve Batı Almanya arasında gerçekleşiyordu. 1961 yılına kadar, Doğu Almanya'dan Batı Almanya'ya 3,5 milyonun üzerinde insan göç etmişti. 13 Ağustos 1961'de Doğu Almanya, Berlin'de Batı ile olan sınırını dikenli tellerle çevirdi. Bu dikenli teller daha sonra yerini Berlin Duvarı'na bırakacaktı

Sınır hareketleri birçok bölgede çok sıkı bir şekilde kontrol edildiğinden, kaçak sayısında bir azalma olması kaçınılmazdı. Kaçabilenler ise, sınır güvenliğini aşabilmek için akla hayale gelmeyecek yöntemler kullanıyorlardı. Çok sayıda ünlü kişi Doğu'dan Batı'ya iltica etti 1990'lardan önce, Doğu Almanya, Sovyetler Birliği, Polonya, Bulgaristan, Romanya, Çekoslovakya, Macaristan ve Arnavutluk gibi komünist rejimle yönetilen ülkelerden Batı'ya iltica eden dikkat çekici kişiler, aşağıdaki Doğu Bloku'ndan Batı'ya iltica eden kişiler listesinde gösterilmiştir





Tails

Tails veya açık adıyla The Amnesic Incognito Live System ("Türkçesi: Unutkan Gizli Kimlikli Canlı Sistem") güvenlik odaklı Debian tabanlı bir Linux dağıtımıdır. Gizlilik ve anonimliği hedefler. Tüm giden bağlantıları Tor aracılığıyla yapılmak üzere zorlanmış, ve doğrudan olmayan (anonim olmayan) bağlantılar engellenmiştir. Sistem bir canlı DVD veya canlı USB olmak üzere tasarlanmıştır ve belirgin bir şekilde yapılması istenmemişse, makinede hiçbir iz (sayısal iz) bırakmaz. Geliştirilmesine en fazla Tor Projesi finansal olarak katkıda bulunmuştur. Tamamen ücretsiz ve açık kaynaklı bir yazılımdır.




Sistem önyükleme esnasında birçok dilden birinde kullanılabilir. Bu diller arasında Türkçe de bulunmaktadır. Çeviriler Tor projesi ile birlikte Transifex sayfası üzerinden yürütülmektedir.





Tujik Baba

Tujik (Kurmançça) ya da Tuzik (Zazaca) Dersimli Alevi Kürtler arasında mitolojik bir evliya olup, aynı zamanda bu evliya tarafından simgelenen bir dağın adıdır. Bu dağ Sultan Baba (2980 m) olarak da bilinir. Tujik adı, "Dojik", "Dujik", "Tuzik", "Dudjook", "Durdjuk" vb biçimleriyle 19. yüzyılda bir süre bazı yabancı diplomat ve bilginlerin metinlerinde yöredeki Alevi Kürtleri ifade etmek üzere genel bir ad olarak da kullanılmıştır. Nitekim Basile Nikitine (1885-1960) "Kürtler" adlı tarihsel ve sosyolojik incelemesinde, ""bunlara kimi zaman Tujik, kimi zaman Kızılbaş denmektedir"," diye yazmıştır.

Tujik adı hakkındaki erken yorumlardan biri onu Tacik sözcüğüne bağlamaktadır. Nitekim Nazmi Sevgen'e göre Tujik Baba Tacik Baba adından geliyor olup, aslında Celaleddin Harezmşah’ı simgelemektedir. Sevgen, Moğollardan kaçıp sığındığı Dersim dağlarında öldürüldüğünü öne sürdüğü Celalettin Harzemşah’ın, buradaki dağlı Kürtler tarafından defnedilip saygıyla anıldığını, bunun da zamanla 'Tujik Baba' evliyasına dönüştürüldüğünü savunmuştur. Bu sav yöre kökenli kimi araştırmacılar tarafından çürütülmüștür. Zira tarihsel bazı kaynaklarda Celalettin Harzemşah’ın Dersimde değil de, Silvan civarındaki dağlık alanda öldürüldüğü belirtilir ki, Sevgen de buna dikkat çekmiş, ancak ideolojik bazı kaygılardan hareketle konu hakkında böyle bir iddia ortaya atmıștır.

Tarihsel kaynağına bakıldığında, Tajik ya da Tacik adı başlangıçta Arapların Tayy kabilesinin adından dolayı Arapları ifade ediyorken, sonradan Farslarla özdeşleştirilen bir terimdir. Nitekim o Kaşgarlı Mahmud’un sözlüğü ile Kutadgu Bilig’de Tejik olarak geçiyor olup, Fars ya da İranlı anlamına geldiği belirtilir. Dolayısıyla Tujik'in Tacik adıyla etimolojik herhangi bir ilişkisi olmadığı gibi, Celalettin Harzemşah'ın da Tacik Baba diye kurgulanan hayali karakterle bir ilgisi yoktur.

Bir varsayıma göre, Tujik/Tuzik adı Kürtçede keskin, acı, sivri gibi anlamlara gelen tuj/tuz sözcüğüyle ilişkilidir. Tujik Bava’nın kategorik olarak ‘hayali veliler’den olması, her ne kadar absurd görünen bu anlamlandırmayı anlaşılır kılsa da, bir bașka görüșe göre ise, o aslında olasılıkla Zerdüşti Ermeniler arasında cehennemi ifade eden Dzokh/Duzakh sözcüğünden bozma olup, bu isim yöreye yerleşen Kürt aşiretlerince kendi dillerine uyumlaştırarak Tujik/Tuzik’e dönüştürülmüştür. Çaldıran civarında meskûn olan Türklerin Tendürek dağını 'Cehennem dağı' olarak da adlandırmaları, bu iddiayı güçlendiren örnek bir veri olarak gösterilir. Zira Tendürek sönmüş volkanik bir dağ olup, muhtemelen dağdan zaman zaman duyulan ürkütücü seslerden ve dağın zirvesinden çikan dumandan ötürü ona bu ad yakıştırılmıştır. Etimolojik olarak Tendürek adının bir anlamda cehenneme benzetilen tandır ile ilişkili olması açıklayıcı görülmekte ve Tujik adının zihinsel temeli de bu örnek aracılığıyla anlamlandırılmaktadır. Yani, Tujik adının Zerdüști Ermenilerde cehennem demek olan Dzokh’tan dönüşmüş olma olasılığının böyle bir arka plandan kaynaklanmış olduğu düșünülmektedir. Bu noktada, Nuri Dersimi'nin Tujik dağının sönmüş volkanik bir dağ olduğunu, dağın çevresinden bazen top seslerini andıran sesler işitildiğini kaydetmiş olması dikkate değer görülmüștür.

Tujik Baba hakkında Dersim halk anlatılarında son derece sınırlı bilgiler söz konusudur. Bu mitolojik karaktere ilișkin bugüne dek pek fazla bir araștırma yapılmıș değildir. Var olan yegâne varsayıma göre, o Zerdüşti Ermeni tanrısı Vahagn’ın zamanla evliya kisvesine büründürülmüş bir biçimidir. Bu görüşe göre o Vahagn'ın yanı sıra, Vahagn öncesi bazı lokal fırtına tanrılarının karakteristik izlerini de taşımaktadır. Sözgelimi tuzik sözcüğü (Kırmanckî) Dersimde aynı zamanda bir tür kayın ağacını ifade etmektedir ki, sözcüğün bu ikili anlamı fırtına, gök ya da yıldırım tanrılarının meşe ya da kayın ağacıyla simgelenmelerinin bir uzantısı olarak görülür. Çünkü eski Yunan tanrısı Zeus gibi başka pek çok eski tanrı meşe ağacıyla simgelenmişlerdir. Öyle ki, Litvanyalıların yıldırım tanrısı Perkunas ile Slav tanrısı Perun'un adlarının Arnavutların tanrı anlamında kullandıkları perendi/perende sözcüğüyle birlikte köken olarak meşe anlamına geldikleri kabul edilmektedir. Yehova da yer yer bir yıldırım tanrısı özellikleri gösterir ki, İbranilerin meşe ve terebentin ağacına bir kutsallık atfettikleri bilinir. Tujik/Tuzik adının ("tuzik") Dersimde aynı zamanda kayın ağacını ifade ediyor oluşu, böylece bu kültürel geleneğin bir uzantısı sayılmıștır. Araştırmacıların Vahagn’ı genellikle Zerdüşti yazatası Verethragna’nın lokal bazı fırtına tanrılarıyla kaynaşmış bir biçimi olarak görmeleri bu devamlılığı anlamak bakımından önemlidir.

Vahagn ile Tujik/Tuzik arasındaki devamlılığın bir başka belirtisinin, Tujik’in sözlü bir tasvirinde gizli olduğu var sayılır. Bu tasvire göre o bir elinde top külçe, diğerinde ise bir asa taşımaktadır. Bu da yine Teşup gibi antik bazı lokal fırtına tanrılarının karakteristiklerini edinmiş olan Ermeni tanrısı Vahagn’a işaret ettiği șeklinde yorumlanmıștır. Zira Geç Hitit devrinde bile, MÖ 12 ila 9. yüzyıllar arasına tarihlenen orthostatlar (dikilitaşlar) üzerindeki rölyeflerde, aslen Teşup olduğu belirtilen fırtına tanrısı bir elinde ‘üçlü şimşek demeti’ tutarken, havaya kaldırdığı diğer elinde ise, ‘ucu eğik çomak’ tutar şekilde gösterilmiştir.

Tujik’in Dersimde aynı zamanda kötü cinlere karşı savaşan bir evliya olarak tasvir edilmesi de bu savın dayanaklarından biri olmuștur. Çünkü Vahagn Zerdüşti Ermeni inançlarına göre, vişap denilen yılan benzeri kötü varlıklarla savaşmaktadır. Vişapların en ünlüsü ve en korkuncu Azhdahak'tır. Zerdüşti Ermeniler Vahagn’ın onu bir dağa hapsettiğine ya da orada yeraltına gömdüğüne inanırlardı. Depremler ve küçük yer sarsıntıları da işte bu kötü varlıkların yerlerinde kıpırdamaları, hareket etmeleriyle ilişkilendirilmişti. Benzer simgecilik Zeus ile Typhoon, Feridun ile Dahhak efsanelerinde de görülür. Zeus ejder Typhoon’u volkanik bir dağ olan Etna dağına, Feridun ise Dahhak'ı Demavend'e