kendisi "imkansız" diye nitelendirmiştir.

Bu derece yoğunluklar mümkündür çünkü beyaz cüceler kimyasal bağlarla bağlı atomlardan değil bağlanmamış çekirdek ve elektron plazmasından oluşur. Bu şekilde çekirdekler daha yakın bir şekilde yerleşebilirler. Ancak, Eddington, plazma soğuduğunda ve atomları iyonize tutan enerji artık olmadığında ne olacğını merak etti. Bu paradoks R. H. Fowler tarafından 1926 yılında yeni tasarlanmış kuantum mekaniği uygulamalarıyla çözülmüştür. Elektronlar Pauli Dışlama İlkesine itaat ettiği için elektronlar aynı hâli işgal edemez ve Fermi-Dirac istatistiklerine uymak zorundadırlar, 1926 yılında Pauli Dışlama ilkesini karşılayan parçacıkların istatistiksel dağılımını da tanımlamıştır. Sıfır sıcaklıktan bütün elektronların en düşük enerji seviyesinde olmasına gerek yoktur, bazıları yüksek enerji seviyesinde yer alabilir. Bu elektron hâli dejenere olarak adlandırılır ve böylece beyaz cüce sıfır sıcaklığa soğuyabilir ve yüksek enerjisini koruyabilir.

Gezegenimsi bulutsular genelde soluk nesnelerdir ve hiçbiri çıplak gözle görülemez. ilk bulunan gezegenimsi bulutsu Vulpecula takımyıldızında 1764 yılında Charles Messier tarafından keşfedilen Halter Bulutsusu'dur ve Messier nesneleri kataloğunda M27 olarak listelenmiştir. Düşük çözünürlüklü teleskoplarla yapılan erken gözlemler M27 ve sonra keşfedilen gezegenimsi bulutsular gaz devlerine benzetildi ve şimdi gezegenlerde çok farklı olduğunu bilinmesine rağmen Uranüs'ün kaşifi William Herschel "gezegenimsi bulutsu (planetary nebula)" terimini bulmuştur.

Gezegenimsi bulutsuların merkezi yıldızları çok sıcaktır. Aydınlatma gücü çok azdır yani çok küçükdürler.Sadece bir yıldız tüm yakıtını tüketirse bu kadar küçük bir botuta çökebilir yani gezegenimsi bulutsu yıldız evriminin final aşamasıdır. Spektroskopik gözlemler, gezegenimsi bulutsuların genişlediğini gösterir yani gezegenimsi bulutsular, yıldızlar hayatlarının sonunda uzaya dış katmanlarının atılmasıyla oluşur.

Yüzyıllardır, bilimsel hipotezler Ay'ın kökeni merakını ilerletmiştir. En eski teorilerden biri olan çift toplanma teorisi Ay'ın Dünya'nın oluşumundan artanların yörüngede toplanarak oluştuğunu söyler. Diğeri,  George Darwin (Charles Darwin'in oğlu) tarafından geliştirilmiş "fizyon "modelidir.Bu modelde, Ay senede 4 cm kadar Dünya'dan uzaklaşır yani bir zamanlar Dünya'nın bir parçasıydı ve Dünya'nın momentumu çok daha fazla olduu bir zamanda dışarı fırladı." "Bu hipotez Ay'ın yoğunluğunun Dünya'nınkinden az lakin Dünya'nın mantosuna eşittir.Üçüncü hipotez Ay'ın dışarıdan gelip Dünya'nın yörüngesine oturmasıdır.

Ancak, bu hipotezler "Apollo" Projesiyle çürütüldü ve Ay'ın yaşı ve tarihine dair bir sürü kanıt sağlamıştır. Bu kanıtlar eski modellerin yaptığı çok tahmini çürütmüşlerdir. Ay'dan getirilen taşlar, Güneş Sistemi'nin başka yerlerdeki taşlarda suyun bariz az olduğunu ve öncül tarihinde Magma okyanusu olduğunu göstermiştir bu da oluşumundan büyük bir enerji olduğuna işaret eder. Ayrıca, ay taşlarındaki oksijen izotopları ikisinin Güneş bulutsusunun benzer konumunda oluşturduğunu düşündüren, Dünya'dakilerle belirgin bir benzerlik göstermiştir. Yakalama modeli izotoplardaki benzerliği açıklarken başarısız oldu (Ay başka bir Güneş Sistemi'ne ait olsaydı, izotoplar farklı olurdu), toplanma modeli ise su kaybını yeterince açıklayamadı (Ay Dünya'yla aynı şekilde oluşmuş olsaydı mineral yapısına sıkışmış su miktarı kabaca aynı olurdu). Aksine, fizyon modelinde kimyasal bileşimdeki benzerlik ve Ay'daki demir eksikliği hesaba katılırken, yüksek yörüngesel eğim ve Güneş Sistemi'ndeki diğer gezegen-uydu eşlerinden daha fazla olan Dünya-Ay sisteminin açısal momentumu hesaba katılmaz.

"Apollo"'dan sonra birçok boyunca, çift toplanma hipotezi kusurlu olduğu bilinmesine rağmen Ay'ın kökenini açıklaması için yapılmış en iyi hipotezdi. Ardından, 1984 yılında Kona, Hawaii'de bir konferansta, bir uzlaşma modeli gözlemlenen tutarsızlıkları göz önünde bulundurdu. Başlangıçta 1976 yılında iki bağımsız araştırma grupları tarafından formüle edilen dev çarpışma hipotezi Mars büyüklüğünde gezegensel cisim Dünya'yla önceden çarpıştı. Bu darbe Dünya'nın kabuğunu eritmiş ve diğer gezegenin ağır çekirdeği Dünya'nın içine çökmüş ve Dünya'yla birleşmiştir. Bu etkiyle üretilen fazla ısınmış buhar gezegenin yörüngesine yükselip Ay'ı oluşturmuştur. Bu su eksikliğini (buhar bulutu su için fazla sıcaktır), yapısal benzerliği (Ay Dünya'nın parçalarından oluşmuştur), düşük yoğunluğu (Ay Dünya'nın çekirdeğinden değil, kabuk ve mantosundan oluşmuştur) ve Ay'ın olağandışı yörüngesini (eğimli vuruş Dünya-Ay sistemine büyük açısal momentum vermiştir) açıklamıştır.

Ancak, dev çarpışma hipotezi çok açıklayıcı olduğu için eleştirildi; gelecekteki bir keşif sonucu açıklama genişletilebilir ve yanlışlanamaz. Ayrıca, çarpan cisimden gelen bu kadar çok materyalin de Ay'da toplanacağını bununda izotop seviyesini değiştireceği ama izotop seviyesinin Dünya'yla aynı olduğu iddiaları vardır. Üstelik, su gibi uçucu bileşiklerin Ay'ın kabuğunda bulunmaması gerekir lakin vardır.

Toplanma ve yakalama modelleri Ay'ın kökenini açıklamak için geçerli olmasa da Güneş Sistemi'ndeki diğer doğal uyduların oluşumu için kullanılırlar. Jüpiter'in Galilei uydularının toplanma modeline göre oluştuğu, ve Triton gibi Güneş Sistemi'ndeki düzensiz uyduların yakalama modeline göre çalıştığına inanılır.




İshak Bey

İshak Bey (ö. 1444), 15. yüzyılda yaşamış Osmanlı uç beyi.

Osmanlı padişahı II. Murad'ın silah arkadaşı idi. Sırbistan'ın fethi ile görevlendirilmişti. 1420’lere kadar Üsküp uç beyliğinde bulunduğu anlaşılan Paşa Yiğit’ten sonra onun yerine uç beyi olmuştur. Aşıkpaşazade Tarihine göre Üsküp uç beyi Paşa Yiğit’in evlâtlığı ve yetiştirmesidir.

Akın sahası Sırbistan'ın dışına Bosna, Arnavutluk ve Hırvatistan'a kadar uzammıştır. Üsküp’te yaptırdığı eserlerle şehrin imarına önemli katkısı oldu. Döneminin en kudretli uç beyleri arasında yer alan İshak Bey efsanevi kişiliğiyle ün kazanmış menkıbelere konu olmuştur.

Ölüm tarihinin 1444 olduğu sanılır. Üsküp'te yaptırdığı caminin yanındaki kitabesiz mermer türbenin ona ait olduğu tahmin edilir. Kendisinden sonra oğlu İsa Bey sancak beyi olmuştur.

Üsküp’teki beyliği sırasında Alaca İshak Bey Camii adıyla bilinen camiyi yaptırdı (1438). Ayrıca bir han (Sulu Han), çifte hamam, medrese de yaptırdığı bilinmektedir.

Ölümünden sonra düzenlenen Zilkade 848 (Şubat 1445) tarihli bir vakıf kaydında üç köyün vergi gelirinin, Eski ve Yeni hanların, çifte hamamın ve birçok dükkânın kirasının imaret ve medresesi için tahsis edildiği anlaşılmaktadır.




Genel göreliliğe giriş

Genel görelilik, 1907 ve 1915 yılları arasında Albert Einstein tarafından geliştirilen bir çekim teorisidir. Genel göreliliğe göre, kitleler arasında gözlenen yerçekimi etkisi uzayzamanın eğrilmesinden kaynaklanır.

20. yüzyılın başında, Newton'un evrensel kütle çekim yasası kitleler arasındaki yerçekimi kuvvetine geçerli bir açıklama olarak iki yüzyıldan uzun süre önce kabul edilmişti. Newton modelinde, yerçekimi büyük nesneler arasındaki bir çekimin sonucudur. Newton'un bu gücün bilinmeyen doğasından rahatsız olmasına rağmen, temel çerçevesi hareketi açıklamada son derece başarılı oldu.

Deneyler ve gözlemler, Einstein'ın yerçekimi hesaplarının açıklaması Merkür ve diğer gezegenlerin yörüngelerindeki dakika anormallikleri gibi Newton kanunuyla açıklanamayan bazı etkileri olduğunu göstermektedir. Genel görelilik aynı zamanda yerçekimi dalgaları, yerçekimi mercekleme ve zaman genişlemesi olarak bilinen zamanın yerçekimine etkisi gibi yerçekiminin yeni etkilerini de tahmin eder. Bu tahminlerin birçoğu deneyler tarafından teyit edilmiştir. Diğerleri ise devam eden araştırma konularıdır. Örneğin, yerçekimi dalgaları için dolaylı kanıt olmasına rağmen, LIGO ve GEO600 projeleri gibi deneylerde bilim adamları tarafından kendi varlığının doğrudan kanıtı hala aranmaktadır.

Genel görelilik, modern astrofiziğin önemli bir aracı haline gelmiştir. Bu, ışığın bile kaçamayacağı kadar güçlü çekim etkisine sahip kara deliklerin akımının anlaşılmasına temel sağlar. Bu güçlü çekimden aktif galaktik çekirdekler veya microquasarlar gibi astronomik nesnelerin belirli türleri tarafından yayılan yoğun radyasyonun sorumlu olduğu düşünülmektedir. Genel görelilik aynı zamanda kozmolojinin standart Büyük Patlama modelinin bir parçasıdır.

Genel görelilik sadece yerçekiminin görecelik kuramının olmamasına rağmen, deneysel verilerle tutarlı basit bir teori gibidir.

Eylül 1905'te, Albert Einstein elektrodinamik ile Newton'un hareket kanunlarını uzlaştıran özel görelik teorisini yayınladı. Özel görelilik uzay ve zamana yeni kavramlar önererek tüm fizik için yeni bir çerçeve tanıttı. Kabul edilen bazı teoriler bu çerçeve ile tutarsız oldu; Newton'un kütle çekim teorisi önemli bir örnek oldu.

Einstein dahil birçok fizikçi, Newton'un yerçekimi yasasını ve özel göreliliği bağdaştıracak bir teori aradı. Sadece Einstein'ın teorisi deney ve gözlemlerle tutarlı olduğunu kanıtladı. Teorinin temel fikirlerini anlamak için, Einstein'ın 1907 ve 1915 yılları arasındaki düşüncelerini takip etmek öğreticidir, onun basit düşünce deneyinde yerçekimi geometri teorisiyle serbest düşmede olan bir gözlemci vardır.

Serbest düşen bir asansördeki kişi ağırlıksızdır ve yüzen nesneler hareketsizdir ya da sabit hızda sürüklenir. Asansörde her şey birlikte düştüğünden dolayı, görülebilir bir yerçekimi etkisi yoktur. Bu şekilde, serbest düşme deneyindeki gözlemci uzayın diplerindeki bir gözlemciden ayırt edilemez. Bu gözlemciler Einstein'ın özel görelilik kuramında açıklanan ayrıcalıklı gözlemcilerdir. Bu gözlemciler düz çizgi boyunca sabit hızla yapılan ışık seyahatleridir.
Einstein ağırlıksız gözlemciler ve atalet gözlemcilerinin yerçekiminin temel özelliğini temsil etmesi bakımından benzer özelliklere sahip olması varsayımında bulunmuştur. Ve Einstein bu varsayımı genel izafiyet teorisinin köşe taşı yapmıştır. Bunu kendi denklik prensibine şekillendirdi. Kabaca, bu prensip serbe