n, Espiye'nin batısından Karadeniz'e dökülen akarsu. İçinden geçtiği Yağlıdere ilçesine adını verir.

Yağlıdere'nin uzunluğu 70 km'dir. Kurtbeli yaylasından doğan Tohumluk deresi, Erimez dağından doğan Kılıçlar derenin birleşmesiyle oluşur. Vadisi eğimli ve dardır. Akış hızı fazla olduğundan vadisini derince aşındırmıştır.. Yağlıdere üzerinde Havara, Sınır ve Ağanın köprüsü gibi 12 tarihi köprü vardır. En büyükleri yaklaşık 200 yıl önce yapılan Ağanın köprüsüdür. Ağanın köprüsü 11 m yükseklik ve 20 metre uzunluğa sahiptir.

Yağlıdere yılda 415 hm su taşır, debisi 96 m/sn'dir. Akarsuyun havzası 12 km genişlik ve 50 km uzunlukta, toplamda 610 km² alanı kapsar.

Yağlıdere'nin adıyla ilgili gerçeğe en yakın rivayet şöyledir: Akarsuyun doğduğu Çakrak köyünde Rumlar yaylada ürettikleri sütleri borularla köye taşırlarmış. Kaynağında yağ üretilen dereye yağlıdere adı verilmiş.




Çokluevren

Çokluevren veya Multiverse; birbirinden farklı, gözlemlenebilir evrenlerin hipotezsel toplamı. Teleskop ile gözlemleyebildiğimiz bilinen evren yaklaşık 93 milyar ışık yılı genişliğindedir. Ancak bu evren, hipotezsel çokluevrenin çok küçük bir kısmına tekabül eder. Çokluevren sonlu ve sonsuz var olan olası evrenlerin hipotezsel bütünüdür ve bu evrenler var olan her şeyi -bütün mekan, zaman, madde ve enerji ile birlikte fizik kanunları ve fiziksel değişimleri- kapsar. Bu evrenlere "paralel evrenler" ya da "alternatif evrenler" de denir.

Çokluevren kavramına başlıca olarak kozmoloji, kuantum mekaniği ve felsefede rastlanır. Çokluevren kavramıyla genellikle bilinen gözlemlenebilir evrenin potansiyel farklı sürümleri ve dolayısıyla farklı tarihçeleri (geçmiş ve gelecekleri) kastedilir.

Bir sınıflandırmaya göre, çokluevreni meydana getiren evrenler birbirine bağlıdır ve belirli fizik ve matematik kuralları ile tanımlanmış tek bir sistemin parçasıdır. Bu modelde evrenlerin ortak bir kökeni olduğu ve birbirleri ile ilişkide oldukları varsayılır.

Spektrumun diğer ucundaki tamamen ayrı modelde ise tüm muhtemel dünyalar aynı anda, eşit gerçeklik düzeyinde var olmaktadır. "Modal realizm" olarak bilinen bu görüş ilk olarak 1970'lerde felsefede ortaya çıkmıştır. 1990'larda fizik ve matematikçiler tarafından bilinen evrenin matematiksel bir formal sisteme denk olduğu ve matematiksel sistemlerdeki tüm sınıfların eşit düzeyde gerçek olduğu hipotezi ortaya atıldı. Birbirinden ayrı bu evrenler "paralel evrenler" veya "ruhanî âlemler" olarak da anılmaya başlandı. Bazıları, bu evrenlerin bilinen evrenle bağlantılı veya alakalı olduğuna inanır ancak bu ilişkilerin nasıl gerçekleşiyor olabileceği konusunda bir açıklama getirilmez.

Çokluevrenin yapısı, her evrenin doğasını ve bu evrenler arasındaki ilişkiyi içerir. Çokluevrenler, kozmolojide, fizikte, astronomide, dinde, felsefede, kişi ötesi psikolojide, hayal ürünlerinde, özellikle bilim kurgu ve fantazide hipotez kurar. Bu bağlamlarda, çokluevrenlere "alternatif evrenler", "kuantum evrenler", "geçişimli boyutlar", "paralel boyutlar", "paralel dünyalar" ,"değişimli gerçeklikler", "değişimli zaman tüneli", "boyutsal düzlemler" vb. de denir. "çokluevren" terimini ilk kez Amerikalı felsefeci ve psikolog William James 1895 yılında farklı bir bağlamda kullanmıştır.

Çokluevrenler hipotezi fizik camiasında çelişkili kaynaklara sahiptir. Fizikçiler çokluevrenlerin olup olmadığı ve bilimsel araştırmalar için uygun bir konu olup olmadığı konusunda farklı düşüncelere sahipler. çokluevren hipotezlerinden bir tanesini destekleyenler Stephen Hawking, Steven Weinberg, Brian Greene,Max Tegmark, Andrei Linde,Michio Kaku, David Deutsch, Leonard Susskind, Raj Pathria, Sean Carroll, Alex Vilenkin, Laura Mersini-Houghton, ve Neil deGrasse Tyron'dır. Aksine, eleştirenler ve çokluevren sorusunun bilimsel olmaktan çok felsefik olduğunu, bu sorunun yanlışlanamadığı için bilimsel olmadığını ya da sözde bilimsel olduğunu düşünen biliminsanları da var. Bunlar Jim Baggott, David Gross, Paul Steinhardt, George Ellis ve Paul Davies'dir.

Max Tegmark ve Brain Greene teorik olarak farklı çokluevrenleri ve teorik olarak çokluevrenleri kapsayan evren çeşitlerini kategorilere ayırdı. 

Kozmolog Max Tegmark bilinen görünür uzayı katagorilere ayırdı. Tegmark'ın sınıflandırmasına göre bu seviyeler bir sonraki seviyeyi anlamayı sağlarken önceki seviyeyi detaylandırır.

Düzensiz şişme ile ilgili genel olarak tahmin edilen şey bütün başlangıç şartlarının gerçekleştiği Hubble hacmini kapsamak zorunda olan bir sonsuz uzaydır.

Bundan dolayı, sonsuz bir uzayda aynı fizik kurallarına ve fizik sabitlerine sahip sonsuz sayıda evren olmak zorundadır. Bu gruplaşmalara mesela maddenin dağılımına göre neredeyse hepsi bizim Hubble hacmimizden farklı olmalıdır. Fakat, sonsuz çoklukta oldukları için Hubble hacimleri aynı ve özdeşler. Tegmark'ın tahminine göre özdeş bir hacim bizden 10^10^115 metre uzaktadır. Sonsuz uzay göz önüne alındığında, aslında, evrende bizimkine benzer Hubble hacimleri sonsuz sayıda olacaktır.  Bizim Hubble hacminin özel ya da benzersiz olmadığı varsayılır burada bu kozmolojik prensipleri doğrudan izler.

Kaotik şişme teorisine göre, kozmik şişme teorisinin bir çeşidi, bir bütün olarak evren genişler ve bu durum sonsuza devam edecektir, fakat evrenin bazı bölgelerinde genişleme durur ve kabarcıklar oluşur. Bu kabarcıklar ilk seviye embriyonik çokluevrenlerdir. Linde ve Vanchurin bunların sayısını  101010,000,000 olarak hesaplamıştır. 

Farklı kabarcıklarda örneğin farklı fiziksel sabitler gibi farklı özellikler ile sonuçlanan farklı spontane simetri kırılmaları ile karşılaşabilirsiniz. Bu seviye aynı zamanda, John Archibald Wheeler adlı salınım evren teorisini ve Lee Smolin en bereketli evrenler kuramını içerir.

Hugh Everett'in birçok dünyalar yorumlaması (MWI) kuantum mekaniğinin birkaç ana yorumundan biridir.Kısaca, kuantum mekaniğinin bir yönü belli gözlemlerin kesinlikle tahmin edilemez olmasıdır. Bunun yerine, mümkün olan gözlemlerin bir dizi farklı olasılıkları vardır. MWI göre, bu olası gözlemlerin her biri farklı bir evrene karşılık gelir. Bir kalıbın altı yüzü olduğunu varsayalım ve atışların sayısal sonucu gözlemlenebilir kuantum mekaniğinde karşılık bulur. Bu altı atış altı farklı evrene karşılık gelmektedir. Tegmark 3. seviye hacmin 1. ve 2. den daha fazla olasılık içermediğini savunuyor. Aslında, aynı fiziksel sabitlere sahip 3. seviye hacmindeki "bölen" tarafından oluşturulan bütün farklı "dünyalar" 1. seviye Hubble hacminde de bulunabilir. Tegmark " Seviye 1ile seviye 3 arasındaki tek fark sizin doppelgängers'ınızın nerede olduğudur. " diyor. Seviye 1'de üç boyutlu başka bir yerde yaşıyorlar. Seviye 3'te başka bir sonsuz boyutlu kuantum Hilbert uzayında yaşıyorlar. Benzer şekilde, seviye 2'deki farklı fiziksel sabitlere sahip bütün kabarcık evrenler "bölen" tarafından oluşturulan "dünya"ların etkisiyle spontane bir şekilde simetrik kırılmaya uğrayan seviye 3 kabarcık evrenler gibi bulunabilirler. 

En büyük topluluk ya da matematiksel evren hipotezi Tegmark'ın kendi bulduğu bir hipotezdir. Bu seviye, farklı matematiksel yapılar tarafından tarif edilebilir eşit gerçek bütün evrenleri dikkate alır. Tegmark soyut matematiği kullanarak bunun Her Şeyin Teorisi (TOE) olduğunu yazıyor. Örnek olarak, matematikçiler aralarında ilişki bulunan farklı türde dizi içeren bir TOE teorik modeli diyor ve genellikle bir model bulmak sistem bulmaktan başka bir şey değildir. 

Jürgen Schmidhuber matemetiksel yapıların çok iyi tanımlanmadığını söylüyor ve yapıcı matematik ile nitelendirilebilecek tek evren temsillerinin olduğunu itiraf ediyor. Kurt Gödel sınırlamasından dolayı sonlu programlar tarafından birleşme zamanı tahmin edilemez olsa da non-halting programların sonlu bir zamana göre çıkış bitlerine göre evren temsillerini açıkca içeriyor. Ayrıca hesaplanabilir evrenlerin daha kısıtlı topluluğunu tartışıyor.

Amerikan teorik fizikçi ve dize kuramcısı Brian Greene paralel evrenlerin dokuz türünü tartıştı:

Kapitone

Kapitone evren sadece sonsuz evrende çalışır. Uzayın sonsuz miktarı ile, mümkün olan her olay sonsuz sayıda oluşacaktır. Ancak, ışık hızı bu aynı alanların farkında olmamızı engeller.

Enflasyon

Enflasyonist evren enflasyon alanlarını daraltan ve yeni evrenleri oluşturan çeşitli cepler oluşturur.

Membran

Membran evrenler M-teorisini takip ediyor ve her birinin diğerleri ile var olan 3 boyutlu bran olduğunu söylüyor. 

Halkalı

Halkalı çokluevren büyük patlamadan kaynaklı olarak çeşitli membranların çarpışmasını içerir. Evrenler zıplar ve zamanda geriye doğru gider, ta ki geri çekilip tekrar çarpışmalarına, eski içeriğin yok olup yenisinin oluşmasına kadar. 

Landscape

Landscape evrenlerin sicim teorisindeki calabi-yau şekilleri olduğuna inanılır. Kuantum dalgalanmalar düşük enerjili şekillere düşer, çevre tarafından farklı yasalar bir cep oluşturur. 

Kuantum

Olaylarda sapma meydana geldiğinde kuantum evren, aynı kuantum mekaniğinin birçok dünya yorumunda olduğu gibi yeni bir evren yaratır.

Holografik

Holografik evren bir boşluk yüzey alanı bölgesinin hacminin teorisinden elde edilir.

Simüle

Simüle evren tüm evrenlerin taklit karmaşık bilgisayar sistemleri üzerinde bulunmaktadır.

Nihai

Nihai evren farklı fizik yasaları kapsamında mümkün olan her matematiksel evreni içerir.

Pek çok teoride kendi kendini döngüleyebilen sonsuz seri vardır. 

Biraz farklı türden bir evren sicim teorisi ve daha yüksek boyutlu uzantısı, M-kuramı içinde öngörülmüştür. Bu teoriler, sırasıyla 10 veya 11 uzay-zaman boyutlarının varlığını gerektirir. İlave 6 ya da 7 boyutları, ya da çok küçük bir ölçekte compactified edilebilir, ya da evrenin sadece dinamik bir (3 + 1) boyutlu nesne Örneğin bir D-parçacık lokalize edilebilir. Bu "öteki evrenlerin" destek verebilecek diğer brane'ler olduğu ihtimalini açar. Bu "kuantum çokluevrenler" de evrenlerin aksine, ancak her iki kavram aynı anda çalışabilir.

Bazı senaryolar iki membran zarlarının çarpışması sonucu, bizim evren ile birlikte, büyük patlama oluşturulduğunu önerir.

Kara delik