da üç takımın katılımıyla yapılabilmiş, bazen hiç yapılamamıştı. 1932-34 arasındaki iki yıllık deneme de esasen gerçek bir lig görüntüsünden uzaktı. Birçok takım sahaya çıkaracak takım bulamamış ve maçların çoğunluğu oynanmadan ve hükmen galibiyetlerle sonuçlanmıştı.

Oynanan sezonlardan örnek vermek gerekirse, 1939-40 sezonunda tek maçta Galatasaray'ı yenen Kurtuluş şampiyon olmuş; 1944-45 İstanbul Ligi de katılım için ilgi gösteren altı kulüple elemeli olarak yapılmış, çeyrek finali bay geçen Galatasaray yarı finalde Kurtuluş'u finalde ise Beyoğluspor'u yenerek iki maçta iki galibiyetle birinciliğe ulaşmıştı. Ligin gerçek anlamda düzenlenemediği sezonlarda dönemin etkin eğitim kuruluşları Halkevleri öne çıkıyor, bu kurumların basketbol ve voleybolda düzenledikleri turnuvalarla salon sporları bir nebze de olsa canlanıyordu. İstanbul haricinde ise sadece Ankara ve İzmir'de düzenli ve kaydadeğer basketbol faaliyeti yürütülebilmekteydi.

Basketbolun gerçek anlamda örgütlenmesi, İkinci Dünya Savaşı'nın 1945 yılında bitmesiyle, Türkiye'nin ekonomik ve askerî açıdan ferahlamasıyla mümkün oldu. 1946 yılında Türkiye Basketbol Şampiyonası ilk kez düzenlendi ve 1966-67 sezonunda Türkiye Basketbol Ligi'nin başlamasına kadar düzenli olarak tertiplendi. Bununla birlikte, futbolda Türkiye Şampiyonaları'nın 1924 yılında başladığı ve ilk ulusal ligin 1937 yılında oynandığı dikkate alınırsa, basketboldaki kulüplerarası mücadele ve resmî organizasyonlar futbolun on yıllarca gerisinden gitmekteydi (voleybolda ilk Türkiye Şampiyonası 1948 yılında, kadınlar basketbol ve voleybolda ise 1956 yılında düzenlenebilmişti). Futbolda bile ülke içi faaliyetler sürerken 1937 ve 1948 yılları arasında toplam 11 yıl millî takım kurulamamış, uluslararası maç yapılmamıştı (aynı şey basketbolda 1936-1946 dönemi için geçerliydi).

1946 yılında Türkiye Basketbol Şampiyonası'nın düzenlenmesi ve Türkiye millî basketbol takımı'nın yeniden kurulmasıyla İstanbul'daki lig mücadelesi daha düzenli hale geldi. Takım sayısının da artmasıyla birinci ve ikinci lig oluşturuldu.

Fenerbahçeli idareci Muhtar Sencer, 1944 yılında Fenerbahçe çatısı altında bir basketbol takımı kurmak amacıyla çalışmalara başladığında İstanbul'daki basketbol faaliyetleri bu şekildeydi.
Sencer takımın yıldızı olarak dönemin yetenekli sporcusu Mehmet Jeba Berkök oldu (adıgeçen, atletizmde dekatlon şampiyonu ve rekortmeni bir atlet, en sert smaçlarıyla tanınan bir voleybolcu, ve öğrenimini yaptığı İstanbul Teknik Üniversitesi futbol takımının da kalecisiydi). Berkök beraberinde İTÜ'den arkadaşı Hüsameddin'i ve getirmiş, Sencer ise masa tenisinde dönemin şampiyon sporcuları arasında yeralan Öjen Raad'la anlaşmıştı. Sencer bu üç yıldıza ilaveten, idare görevlisi olarak çalıştığı Haydarpaşa Lisesi’nden birkaç öğrenciyle takımı tamamlamıştı (Haydarpaşa Lisesi o dönemde futbolda ve atletizmde sporcu kaynağı olmuş, ayrıca Fenerbahçe'nin 1943 yılında kurulan ilk hentbol takımı da Haydarpaşa Lisesi öğrencilerinden oluşmuştu). Bununla birlikte, Hüsameddin’in yüksek lisans öğrenimi için ABD'ye gitmesiyle, ilk girişim darbe yedi.

Muhtar Sencer 1944 Kasım ayında Fenerbahçeliliğiyle tanınan spor gazetecisi ve gönüllüsü Cem Atabeyoğlu'nun da desteğini alarak girişimlerini tazeledi. Bu yeni girişimde Fenerbahçe'ye katılan ilk isim Galatasaray'da oynayan Şükrü Mete oldu.

Ardından Sencer ve Atabeyoğlu, İstanbul Musevilerinin kısa bir süre önce kapanan kulübü Barkhoba’nın tüm basketbolcularının Galata Spor Kulübü'nde türlü imkansızlıklar içinde spor faaliyetlerini sürdürmeye çalıştıklarını öğrendi. Bu sporcuların Galata Kulübü'nü tercih etmelerinin nedeniyse takım kaptanı Jak Habib (adıgeçen Berlin'deki Yaz Olimpiyatları'na katılan ilk Ulusal Takımda yeralmıştı) ve kardeşlerinin Galata Kulübü binasına yakın bir yerde oturmalarıydı. Sencer ve Atabeyoğlu Habib'i ziyaret ederek takımın Fenerbahçe'ye katılmasını teklif ettiler. Teklifin kabul edilmesiyle Jak Habib'le birlikte Mişel Gabay, Hanri Düvenyas, Moris Meşulam, İzak Ventura, David Filiba, Silvio Guerson ve Jak Habib’in kardeşleri Aron Habib ile Mordohay Habib sarı-lacivertli kadroya katıldılar.

Jak Habib takımın aynı zamanda ilk çalıştırıcısı olurken, Mete Tunçay da kaptanlığa getirildi. Fenerbahçe Spor Kulübü takıma sadece adını verdi ve bütçesinden ayrı bir tahsisat yapmadı. Takım antrenmanlarını önce Amerikan Dershanesi'nin (eski YMCA) Sultanahmet’teki salonunda yapmaya başladı. İlk üç ay kira vermeden bu salonun kullanılabilmesi Fenerbahçe'de 1920'li yılların başında greko-romen güreş ve eskrim yapmış eski sporcu İlhami Polater'in yardımıyla olmuştu (salonun müdürlüğünü yapmakta olan Polater, YMCA'de uzun süre basketbol oynamış ve Türk basketbolunun ilk hakemlerinden biri olarak da görev yapmıştı). Formalar ise kulübün eski futbolcularından Zeki Rıza Sporel'in dükkanından ve Fenerbahçeli yönetici ve işadamlarından Raif Dinçkök'ün masrafları karşılamasıyla temin edilebilmişti.

Jak Habib, Mişel Gabay, Hanri Düvenyas, Moris Meşulam, İzak Ventura, David Filiba, Silvio Guerson, Aron Habib ve Mordohay Habib (Galata), Mehmet Jeba Berkök ve Öjen Raad (Beyoğluspor), Mete Tunçay (Galatasaray).


Takım sayısındaki artışa (6 takım katılım bildirmişti, daha sonra Beykoz da çekilince 5'e düştü) rağmen lig usulü bir şampiyonanın düzenlenmesinin olanaksızlığı karşısında Bölge Müdürlüğü ligi eleme usulü oynattı. Çeyrek finali Galatasaray ve Kurtuluş bay geçti. Eminönü Halkevi Salonu'nda 3 Şubat 1945 tarihinde yapılan çeyrek final karşılaşmalarında Beyoğluspor Fenerbahçe'yi 34-30, Taksim de Beykoz'u hükmen yenerek yarı finale yükseldiler . 4 Şubat'taki yarı final karşılaşmalarında Galatasaray Kurtuluş'u 36-22, Beyoğluspor da Taksim'i 40-25 mağlup ederek finale kaldılar. 18 Şubat 1945 tarihindeki final maçında Beyoğluspor'u 38-28 yenen Galatasaray (tarihinde dördüncü kez) İstanbul şampiyonu oldu.

Basketbolun bağlı olduğu Spor Oyunları Federasyonu Türkiye Basketbol Şampiyonası'na İstanbul'dan katılacak ikinci takımı belirlemek için 1945 Mart ayında İstanbul Ligi'nden dört takımın katılımıyla "Dörtler Kupası" düzenledi. Şampiyon olan Beykoz 1946 yılında ilk Türkiye Şampiyonası'nda da birinciliğe ulaştı.





Fenerbahçe (basketbol takımı) 1945-46 sezonu

Fenerbahçe (basketbol takımı) 1945-46 sezonunda İstanbul İkinci Basketbol Ligi'nde şampiyon olarak İstanbul Erkekler Basketbol Ligi'ne 
yükseldi.

İkinci Lig'in ilk dört sırasındaki takımları karşı karşıya getiren Dörtler Kupası'nda da birinci olan takım Edirne'de düzenlenen Trakya Kupası'na katılmaya hak kazandı.

Trakya Kupası'nda da rakiplerini dize getiren Fenerbahçe şampiyon oldu.

Bir sezon önce takım sayısının azlığına bağlı olarak doğrudan İstanbul Ligi'nde mücadele veren ve çeyrek finalde (ilk turda) elenen sarı-lacivertliler, 1945-46 sezonunda takım sayısnın artmasına da bağlı olarak İkinci Lig'de yeraldı. 1945 yılının Kasım ve Aralık aylarında aralarında ezeli rakibi Beşiktaş'ın da bulunduğu takımları geride bırakan Fenerbahçe İkinci Lig şampiyonu olarak 1946-47 sezonunda Birinci Lig'de mücadeleye etmeye hak kazandı .

Spor Oyunları Federasyonu (o dönem basketbol, voleybol, hentbol ve tenis müstakil olarak değil, bir arada yönetilmekteydi), 1946 Şubat ayında Edirne kentinde düzenleyeceği Trakya Kupası'na İstanbul'dan katılacak takımı belirlemek amacıyla İkinci Lig'in ilk dört takımının katılımıyla bir turnuva düzenledi. Elemeli olarak gerçekleştirilen turunuvanın finalinde 22 Aralık 1945 tarihinde Beşiktaş'ı yenen Fenerbahçe şampiyon oldu ve kupayı Federasyon Başkanı Vedat Abut'tan aldı .

Trakya Kupası 13-14 Şubat 1946 tarihlerinde Edirne'de düzenlendi. Fenerbahçe'nin bazı oyuncuları, işleri nedeniyle İstanbul'dan ayrılamadıklarından, takım bu seyahate genç bir kadro ile gitmek zorunda kaldı. Bununla birlikte, Fenerbahçe'ye geçmek isteyen Beyoğluspor'un gelecek vadeden genç oyuncularından Avram Barokas da (ileriki yıllarda ulusal takımda da forma giydi) kafileye katıldı. Ulaşım masrafları Spor Oyunları Federasyonu, iaşe ve ibate masrafları da Edirne Basketbol Bölge Müdürlüğü'nce karşılandığından, takım Yönetim'den ilâve tahsisat almaya gerek duymaksızın tarihindeki ilk deplasmanına çıktı. Ekrem Demiray Spor Salonu'nda ve eleme usulü oynanan turnuvada Fenerbahçe şampiyon oldu. Takım kaptanı Şükrü Mete kupayı Edirne Valisi Süheyl Karanfiloğlu'nun elinden aldı. Fenerbahçeli basketbolcuların kendilerine verilen madalyaları Edirne Karması basketbolcularına hatıra olarak armağan etmeleri de büyük sevgi gösterilerine yol açtı.

Fenerbahçe ile Edirne basketbolu arasındaki temaslar 1949-1961 yılları arasında Federasyon Kupası adıyla düzenlenen ve bölge şampiyonlarına ilaveten Türkiye Şampiyonası'na katılacak takımların belirlenmesini hedefleyen resmi organizasyonlar vesilesiyle sürdü ve bu kapsamda Fenerbahçe Edirne takımlarıyla altı kez karşılaştı. Bununla birlikte, Edirne'de basketbol 1967 yılında kurulan Türkiye Basketbol Ligi'ne takım gönderebilecek kuvvete erişemedi ve Fenerbahçe basketbolda uzun süre Trakya coğrafyasından uzak kaldı.

1988-89 sezonunda Tekirdağ takımı Büyük Salat'ın Türkiye Basketbol Ligi'ne yükselip yedi maç oynadıktan sonra ligden çekilmesi (Fenerbahçe o sezon fikstür gereği Büyük Salat'la ligin ikinci yarısında deplasmanda oynayacaktı) Fenerbahçe-Trakya bağlantısını bir süre daha akim bıraktı. 1995 yılında kurulan Edirne Gençlik Kulübü'nün 2006 yılında basketbol şubesi kurmasıyla bölgesel ligde boy göstermeye başlayan Edirne basketbolu Olin Edirne adıyla 2010-11 sezonunda ilk kez Türkiye Basketbol Ligi'ne yükseldi. 20 Mart 2011 tarihinde 65 yıl sonra ilk kez Edirne'ye gelen Fenerbahçe Ülker 22. hafta maçında rakibini 83-78 yendi.

Karşılaşma öncesinde Olin Edirne Asbaşkanı Okan Hamami, Fenerbahçe Basketbol Şube Sorumlusu Nedim Karakaş'a 1946 yılında oynanan Trakya Kupası sonunda final oynayan Fenerbahçe ve Edirne Karması oyuncularının Ekrem Demiray Spor Salonu'nda birlikte poz verdikleri resmi çerçevelenmiş bir şekilde hediye etti.


1946 yılında Türk basketbolunda ciddi bir harek