edecek şekilde bizzat uygulanması ve bu uygulamadan en zor şartlarda bile vazgeçilmemesi diğer bir belirleyici unsurdur. Eserlerinde örneğin beş vakit namazdan bahsederken, bunun ne kadar gerekli, insani ve imani bir görev olduğu vurgulanırken, namazın şekli, miktarı, sayısı, ne kadar farz, ne kadar vacip ya da sünnet olduğu gibi ayrıntı ve tartışmalara girilmez. Kendisinin ifade ettiği şekliyle ictihad kapısı açıktır. Fakat şu zamanda oraya girmeye altı mâni(engel) vardır. "... "Nasıl ki kışta, fırtınaların şiddetli olduğu bir vakitte, dar delikler dahi seddedilir; yeni kapıları açmak, hiçbir cihetle kâr-ı akıl değil. Hem, nasıl ki büyük bir selin hücumunda, tâmir için duvarlarda delikler açmak gark olmaya vesîledir. Öyle de, şu münkerât zamanında ve âdât-ı ecânibin istilâsı ânında ve bid’aların kesreti vaktinde ve dalâletin tahribâtı hengâmında, içtihad nâmiyle, kasr-ı İslâmiyet’ten yeni kapılar açıp duvarlarından muharriplerin girmesine vesîle olacak delikler açmak, İslâmiyet’e cinâyettir.""

Said Nursi risalelerinde sıklıkla zamanına uygun bilimsel deyim ve argümanlar kullanmakla birlikte, inanç konusunu da ilgilendiren bilimsel tartışmalara girmemeyi tercih etmiştir. Örneğin insanın ve canlıların evrimi konusu risalelerde tartışılmaz. Onun yerine yaratılışın hikmetleri, amaçları (gayelilik), güzellikleri, hesaplı, planlı, sanatkarane yaratılış gibi kavramlar üzerinden okuyucu Allah'a inanmaya davet edilir. Risale-i Nur okuyucuları kendisinin kullandığı bazı ifadeleri evrimi destekler veya çürütür şeklinde yorumlayabilmektedirler.

Risalelerin büyük bir kısmı iman üzerine yazıldığı halde, Said Nursi kader ve kaza gibi birkaç istisna dışında klasik kelam tartışmalarına girmez.

Said Nursi ayetlerde değişik mana tabakaları bulunduğunu ve herkesin kendi seviyesine göre bu ayetleri farklı şekilde anlayacağını söyler. Ayetleri anlamlandırmada kullandığı en temel kaynak bizzat Kur'an-ı Kerim'in kendisidir . Zira, Kuran'ın bir kısmı bir kısmını tefsir eder . Ona göre Kuran'da sonra en güvenilir kaynak ise sahih hadislerdir. Özellikle Buhari ve Müslim'i Kuran'dan sonra en güvenilir kaynak olarak kabul eder . Kelam ilminin bazı usullerini eserlerinde kullanmakla beraber, sadece ilm-i kelam ile hakikatlara ulaşmanın etkili bir yöntem olmadığını, Kuran'ın uslüp ve metodunun kelam ilmine göre çok daha kısa ve selametli olduğunu da belirtir . Yeri geldikçe tıp, biyoloji, astrofizik, , kimya, jeoloji gibi modern bilimin metod ve verilerini de Kur'an hakikatlarının anlaşılmasına basamak olarak kullanır. Ona göre kainat da bir kitap gibidir ve bilim dalları bu kitabın tetkik ve analiz edilmesi ile ortaya çıkmakta ve kemalini bulmaktadır . Atomlardan, yıldızlara kadar, bütün kainat Allah'ın varlığına en büyük delildir ve bilim adına yapılan her keşif Alllah'ı tanıma yolunda derinleşmemize vesile olacak bir adımdır. Bunun dışında gerekli gördüğü yerlerde bazı menkibeler ve hikâyelere de yer verir. Nadir de olsa cifr ve ebced kullanır. Bu yaklaşımlar kendisinin İslami ezoterizm (batınilik) ve hurifilik ile yakınlaştığı noktaları oluşturur. Said Nursi bu yöntemleri Kur'an ve celcelutiye gibi kaynaklara uygulayarak bu kaynaklarda Risale-i Nur'lara yönelik anlamlar, işaretler ve müjdeler bulunduğu inanç ve kanaatlerini ifade eder. Bu yaklaşımın bir diğer örneği ise, Yusuf Suresi'nde anlatılan, Yusuf'un rüyasında kendisine secde eden yıldızları Güneşin 12 gezegeni bulunduğu şeklinde yorumlamasıdır.

Said Nursî'nin kitaplarında işlediği konuların esas yörüngesini oluşturur. Allah'ın varlığı kavramı gerek özet gerek detaylı olarak birçok eserinde ele alınır. Özellikle "Tabiat Risalesi", "Yirmiikinci Söz" gibi bahislerde, kainat ve içindeki varlıkların kendi kendine meydana gelmesinin mümkün olmadığı, tabiatın Allah'ın bir eseri olmaktan öte gerçek manada bir etkisinin bulunmadığı, şuursuz atom parçalarının tesadüfler sonucu bir araya gelerek kompleks canlı vücutlarını oluşturmalarının mümkün olmadığını delillerle ispat eder. Kainatın varoluş kuramı olarak öne sürülen etkenleri dört ana başlık altında toplar ve ilk üçünün imkansızlığı ispatlandığı zaman, dördüncü seçenek olan, birtek yaratıcı tarafından ortaya konulmasından başka ihtimalin kalmadığını savunur . Allah'ın birliğini ispat sadedinde, bazen tümdengelim metodu ile uzay ve yıldızlardan başlayarak, Dünya ve içindeki canlılar, denizler, dağlar, nehirler gibi varlıkları tetkik eder; bazen tümevarım ile atomdan başlar, akyuvarlar ve alyuvarlar, insan hücresi ve bedeninden yıldızlara kadar tevhidin delillerini sıralar . Said Nursî'ye göre Kur'anın takip ettiği dört ana maksatın birincisi tevhiddir .

Kur'an'ın takip ettiği dört ana maksattan bir diğerini oluşturan Peygamberlik kavramı, eserlerinde birçok yerde işlenir. Peygamberler, Allah tarafından insanların sadece manevî hayatları için değil aynı zamanda dünya hayatında fıtrat kanunlarından istifade etmede ve yeryüzüne yerleştirilen maddelerin kullanılıp insanlığa kazandırılmasında birer pîr, önder yapılmış, bilimin temellerini de onlar atmışlardır. Mesela ilk gemi Nuh Peygamber, ilk saat Yusuf Peygamber tarafından yapılmış, demir ise ilk defa Davud peygamber tarafından eritilerek insanlığa kazandırılmıştır.

Diğer peygamberlerin hak olduğuna dair deliller, İslam Peygamberi Muhammed'in hayatında fazlasıyla bulunmaktadır. Allah'ı bize bildiren üç büyük tanıtıcıyı; Kainat, Kur'an ve Son Peygamber Muhammed olarak nitelendirdikten sonra, onun hak peygamber oluşunu "On Dokuzuncu Söz"'de müstakil bir risale olarak detaylı bir şekilde ele alır. Onun getirdiği nur ile kainat gerçek anlamını bulmuş, bize yabancı ve düşman görünen varlıklar, birer dost ve kardeş şeklini almıştır. Kainattaki bütün hareket, değişim ve başkalaşımlar manasızlıktan, tesadüf eseri ve abes olarak görülmekten çıkmış, Allah'ı tanıtan birer kitap, birer mektup ve ayna şeklini almışlardır . Muhammed, insanlığı bekleyen sonsuz bir saadeti haber verip, müjdeleyerek tükenmeyen bir rahmeti keşf ve ilan etmektedir.

Peygamberlik müessesesinin zaruri olduğunu "Lemeât" adlı eserinde şu cümlelerle ifade eder: "Karıncayı emirsiz, arıyı yâsupsuz bırakmayan kudret-i ezeliye, elbette, beşeri de bırakmaz şeriatsiz, nebîsiz""."

Peygamberler tarihi, Ahmediyye, Muhammediyye gibi siyer ve megazi kaynaklarından alarak risalelerinde yer verdiği destansı unsurlarla süslenmiş mitolojik anlatılar inşikak-ı kamer mucizesini de anlattığı Mektubat'ta 19. mektup olan mucizat-ı Ahmediyye'de, Yunus, Eyyub ve benzeri peygamber kıssalarında görülür. Said Nursi bu anlatıları gerçek olaylar şeklinde anlar ve anlatır.

Said Nursi'nin deprem, sel, kuraklık gibi olaylara özel metafizik anlamlar atfetmesi; Bu olaylar ilahi emirle hareket eden Dünya'nın günahkarlara karşı harekete geçmesidir, örneğin ramazanda teravih vakti radyoda şarkı söyleyen kızlar gibi günah işleyen topluma bir ikaz ve cezadır. Risale-i Nur'da yer yer tekrarlanan anlatımlara göre depremlerin yeri ve zamanı Risale-i nur'un hizmetine ilişen zındık düşmanların günah olarak nitelenen engellemeleri ve nur hizmetine dönük komploları ile ilişkilidir. Risale-i Nur, kendisine hizmet etmekte kusur edenlere nasıl tokat vuruyorsa; eksiksiz hizmet edenlere de olağanüstü yardımlarını göstermeyi biliyor; böylelerini, kazalardan belâlardan kurtarıyor. Çarşıda büyük bir yangın çıkıyor ve talebeleri; ‘Biz yanıyoruz, mahvoluyoruz!’ dediler. Yangının hücum ettiği mağazada; Risale-i Nur külliyatından Âyet-ül-Kübra vardı. Ben de Risale- i Nur’u ve Âyet-ül-Kübra adlı risaleyi şafaatçı kılıp; ‘Ya Rabbi kurtar!’ dedim. 3 saat o dehşetli yangın hücumuna devam etti. Bütün o büyük daireyi, altında ve bitişiğindeki dükkânların hepsini yaktı. Ama Risale-i Nur’un ve Âyet-ül-Kübra adlı bölümünün koruyuculuğunda olan mağazaya ilişmedi. Ve altındaki Risale-i Nur talebesinin dükkânına da dokunmadı. Bunun, Risale-i Nur’un ve Âyet’ül-Kübra adlı risalenin bir kerameti olduğuna hem ben, hem de bütün arkadaşlar kanaat getirdik…’

Dualara yüklenen anlamlar, hayali kişilerle konuşmalar, zehirlenme iddiaları, beddua ve duaların çatışması sonucu islam düşmanına bedduanın işlememesi, nihayet 1938-39 yıllarında bu bedduanın kabul edilmesi. Zeynelabidin rivayetiyle aktarılan cevşen duasıyla ilgili olarak Said Nursi şu ifadeyi kullanır:"Münâfık düşmanlarımın maddî ve manevî zehirlerine karşı gerçi Cevşen ve Evrâd-ı Kudsiye-i Şâh-ı Nakşibend beni ölüm tehlikesinden, belki yirmi defa kudsiyetleriyle kurtardılar..."

Said Nursi, "Ümmetimden bir grup kıyamet kopuncaya kadar hak uğrunda mücadele etmeye devam edecek" hadisini ebced hesabına tabî tutmuş ve kıyametin yaklaşık tarihini hesaplamıştır. Buna göre hadisin "Hatta ye'tiyellahu biemrihi - Kıyamet kopuncaya kadar" kısmının ebced hesabı, Hicri 1545, Miladi 2120 senesi olup, kopacak Kıyametin vaktine işaret etmektedir.

Nur risalelerinde kadınlar tesettür, miras gibi bahisler içerisinde ele alınır. Ayrıca hanımlar için telif edilmiş Hanımlar Rehberi adlı bir eseri vardır. Orada kadınlardan şefkat kahramanları olarak bahseder . Özellikle kadınların şefkat, merhamet, samiyet, fedakarlık gibi güzel hasletlerine vurgu yapar. Hatta, kahramanlıkta bile bir derece ileri olduklarını, bir annenin hiç tereddüt etmeden hayatını yavrusuna feda etmesini örnek vererek belirtir.

Bir insanın en birinci üstadı ve öğretmeni onun annesidir ve kendi annesinden bir yaşından itibaren aldığı ders ve telkinleri çok önemli görür. O derslerin birer çekirdek hükmüne geçerek hayatının kalan kısmında öğrendiklerini onlar üzerine bina ettiğinine değinir.

Said Nursi’ye göre kadınlara mirastan erkeğin yarısı kadar pay verilmesi hak ve adalete uygundur. Kadınların fıtratı gereği örtünmeleri gerekir; “Hem kadınların on adetten altı yedisi, ya ihtiyardır, ya çirkindir ki, ihtiyarlığını ve çirkinliğini herkese göstermek istemezler. Ya kıskançtır, kendinden daha güzellere nispeten çirkin düşmemek veya tecavüzden ve ittihamdan korkar; taarruza mâruz kalmamak ve kocası nazarında hıyanetle müttehem olmamak için, fıtraten tesettür isterler. Hattâ dikkat edils