tarafından yazılan orijinal metnin Büyük Meclis tarafından derlenmesiyle son halini almıştır.

Yahudi/İbrani versiyonunda bulunmayan Yunanca versiyonundaki Ester kitabına yapılan eklemeler MÖ 2. yüzyılın sonlarında veya MÖ 1. yüzyılın başlarında yazılmıştır.


Ester kitabı, Tanah'ın Ketuvim bölümünde bulunmaktadır. Bazı uzmanlara göre Ester hikâyesi küçük tarihsel bir romandır. Anlatılan olaylar belgesel niteliğinde olmasa dahi tarihte olan bir olay hikâyeleştirilip anlatılmaktadır; anlatılan hikâye de bir Yahudi bayramı olan Purim'in kökenidir.

Bazı uzmanların Ester kitabındaki tarihsel gerçekleri sorgulayışının birkaç sebebi bulunmaktadır. Ahit uzmanı Michael D. Coogan'ın dediğine göre, Ester kitabı konuyla ilgili bazı detaylar aktarmaktadır (örneğin Pers hakimiyeti) fakat burada tarihsel uyumsuzluklar bulunmaktadır. Coogan ayrıca Ester'in kuzeni (kimisine göre amcası) Mordehay'ın yaşında da çelişki olduğunu belirtir. Ester kitabının ikinci konusunda Mordehay'ın Babil Kralı Nebukadnezar tarafından MÖ597'de Kudüs'ten sürüldüğü anlatılır. Eğer bu bilgi doğruysa Ester kitabında anlatılan olayların yaşandığı sırada Mordehay bir asırdan fazla yaşamış olmalıdır. Fakat bazı tercümelerde sürgüne gönderilen kişinin, Mordehay'ın büyük büyükbabası Kiş olduğu yazılıdır.

"The Book of Esther and Ancient Storytelling" ("Ester Kitabı ve Antik Öykücülük") isimli makalesinde Adele Berlin, uzmanların Ester kitabındaki tarihsel gerçekliğin araştırılmasındaki gerekçeyi inceler. Tartışmanın sebebi, İsrailoğullarının tarihini en doğrusuyla anlayabilmek için Ahit'teki tarihi bilgilerle kurgusal bilgilerin ayırt edilmesinin önemidir. Berlin, makalesine birçok uzmandan alıntı yapıp kitabın belgeselden çok tarihi roman olarak yazıldığını belirtir. Ester'in içinde bulunduğu roman janrı, Ester kitabının yazıldığı zaman olan İran ve Helenizm döneminde sıkça görülen bir tarzdı.

Ester kitabında anlatılan bazı unsurların tarihsel gerçekliği mevcuttur. Ester kitabında anlatılan hikâye Pers Kralı Ahaşveroş döneminde gerçekleşmiştir; bu kişi MÖ 5. yüzyıl Pers Kralı Serhas'tır (MÖ 486 - MÖ 465). Yazar ayrıca bu döneme uygun Pers gelenek ve saraylarını aktarmaktadır. Fakat Coogan'a göre, tarihsel uygunsuzluk metnin geneline yayılmıştır bu nedenle tarihsel roman olan bu kitap tarihsel olayları anlatmaktadır fakat bunların birer tarihsel olgu olduğu anlamı ortaya çıkmamaktadır.

Her ne kadar eskiden Ahaşveroş'un I. Serhas olduğu düşünüldeyse de sonraları Ester kitabının tarihsel gerçekliği olduğunu düşünenler için genelde Ahaşveroş'un MÖ 405 ile MÖ 359 yılları arasında hükümdarlık yapan II. Artaserhas olduğu düşünülmeye başlandı. İbranice Ahaşveroş ismi muhtemelen, Yunanca'da "Xerxes" isminin de kökenini oluşturan Farsça "Hşayarşa"dan türemiştir. Yunan tarihçi Herodot'un yazdığına göre, Yunan-Pers Savaşlarından yenilgiyle ayrılan Xerxes haremine doğru yol almıştır. Herodot, haremdeki kişiler ile ilgili bilgi vermezken tek verdiği isim Kraliçe Amestris'tir. Amestris, Xerxes'in generallerinden Otanes'in kızıdır. Amestris'in, Ester kitabında anlatılan Kraliçe Vaşti olduğu düşünülür fakat bu yaklaşımda bir sorun mevcuttur; Amestris, oğlu I. Artaserhas'ın hükümdarlığında dahi güçlü bir figürdü fakat Ester ktiabında Vaşti'nin kraliçeliğine Xerxes tarafından son verildiği anlatılmaktadır. Amestris'in Ester olabileceği iddiaları da ortaya atılmıştır fakat yetim Ester'in babası Abihail isimli bir Yahudiydi.

I. Serhas ve babası Darius döneminden kalan Pers sarayına ait otuz metinde "Marduka" ve "Marduku" isimleriyle saray görevlilerinin adları geçmektedir. Bu kişiler dört farklı kişiyi göstermektedir ve bunlardan herhangi birinin Ester kitabında anlatılan Ester'in kuzeni Mordehay olma ihtimali vardır.

Başka bir görüşe göre Ahaşveroş, MÖ 465 ile MÖ 424 yılları arasında hükümdarlık yapan I. Artaserhas'tır. Bu kralın Babilli cariyesi Kosmartydene'den Darius isimli bir oğlu vardır. Bu oğul, II. Darius adıyla MÖ 424'ten MÖ 405'e kadar hükümdarlık yapmıştır. Yahudi geleneğine göre Ester'in Darius isminde bir oğlu olmuştur bu nedenle Ahaşveroş, I. Artaserhas ve Ester, Kosmartydene'dir.

Ester kitabıyla alakalı kinayeli yaklaşımı olan birçok klasik Yahudi eseri vardır ve bunlar genelde Hasidik kökenlidir. Hasidiklerin inancına göre kitapta anlatılanlar birebir doğrudur fakat bundan da öte, hikâye içinde gizli kinayeler barındırmaktadır.

Her ne kadar Tanrı'nın adı Ester kitabında geçmese de bazı Hristiyanlarca Tanrı'nın olaylardaki etkisi hikâyede ima edilmiştir.

Ester kitabı, Ölü Deniz parşömenlerinde bulunmayan Tanah'ın tek kitabıdır. Bu kitap genelde Daniel kitabı ve Tanah'ın bir parçası olmayan Tobit ve Yudit kitaplarıyla kıyaslanır.

"İbrani" ve "İsrailoğulları" terimlerinin aksine kitapta ilk defa ulus için "Yahudi" (יְהוּדִי) kelimesi kullanılır. Hikâyenin tarihsel gerçekliği ne olursa olsun, kitapta Yahudilerin etnik dini azınlık olduğu, ülkelere yayıldığı, kendi kendilerini idare edip organize halde bulunduklarını ve çevrelerindeki toplumlardan baskı ve zulüm gördükleri yansıtılır. Haman gerçekten tarihi bir karakter olsun veya olmasın, kitabın yazıldığı zamanlarda bir çeşit antisemitizmin yaşandığı görülmektedir.

Yunan tercüme olan Septuagint'te Ester kitabında ilave olarak altı konu daha bulunur: 









Gri ağaç kurbağası

Gri ağaç kurbağası (Hyla versicolor), daha sık olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin doğusunda ve Kanada'nın güneyinde rastlanılan ve ağaçlarda yaşayan küçük bir kurbağa türüdür.

Bazen adını Güney Carolina eyaletinde bir yerleşim birimi olan Cope'tan alan ve genetik olarak birbirinden farklılaşan daha güneydeki kuzeni, Cope gri ağaç kurbağasından ("Hyla chrysoscelis") ayırt etmek için Doğu gri ağaç kurbağası veya bayağı ağaç kurbağası ya da tetraploid gri ağaç kurbağası dendiği de olur. Bazen Avrupa ağaç kurbağası ("Hyla arborea") ayırt etmek için Avrupalı zoologlar tarafından Kuzey Amerika Ağaç Kurbağası olarak anılır.

Bilimsel adından da anlaşılacağı gibi, Gri ağaç kurbağaları içinde bulundukları ortama bağlı olarak gri ile yeşil arasında kamuflaj yeteneğini sahip olup renk değiştirebilirler. Derileri üzerindeki beneklerin sıklık derecesi farklı olup bu benekler siyah ve beyaz renkler arasında seyrederler. Gri ağaç kurbağalarında renk değişimi bukalemunlarda olduğundan daha yavaş gerçekleşir. Doğal bir ortamda bulunmayan veya ölü olan bir gri ağaç kurbağasının deri rengi bu koşullarda baskın bir şekilde gridir. Dier Kuzey Amerika kurbağa türleriyle kıyaslandıklarında gri ağaç kurbağaları çok küçük olup boyları 3.8 ile 5.1 cm arasında değişir. Gri ağaç kurbağasının derisi pütürlü olup siğilli bir görünüş şekline sahiptir. Dış görünüş olarak Cope gri ağaç kurbağalarına ("Hyla chrysoscelis") çok benzerler, ancak aralarındaki en belirgin fark ses çıkarma biçimleridir. Cope gri ağacı kurbağası, daha kısa aralıklarla ve daha hızlı bir şekilde ses çıkarır. Bunun yanında gri ağaç kurbağasında ekstra bir dizi kromozom daha bulunur (4N), toplamda 48 kromozom. Bu nedenle bilimsel alanda Tetraploid gri ağaç kurbağı denilir.




Hilal Kaplan

Hilal Kaplan (d. 15 Ağustos 1982, İstanbul), Türk psikolog ve gazetecidir.

Anadolu lisesinden mezun olduktan sonra girdiği Bilgi Üniversitesi psikoloji bölümünden 2004 yılında mezun oldu, 2006 yılında Boğaziçi üniversitesi sosyoloji bölümünde yüksek lisansına başladı. Burada öğrenimi devam ederken hem okulunda hem de sivil toplum örgütlerinde siyasi faaliyetlerde bulundu. 27 Şubat 2008 tarihinde başörtüsü yasağının üniversitelerde kaldırılmasının arifesinde iki başörtülü arkadaşı ile birlikte "Söz konusu özgürlükse hiçbir şey teferruat değildir: Biz henüz özgür olmadık" başlığı ile manifesto niteliğinde bir metin yayınladı. Şu anda TVNET'te yayınlanan siyasi içerikli "Muhalif" isimli programı hazırlayıp sunmaktadır. Ayrıca A Haber'de Zeynep Bayramoğlu'nun yönettiği "Her Yöne 80 Dakika" adlı tartışma programında yorumculuk yapmaktadır. Kaplan, kendisi gibi gazeteci olan Süheyb Öğüt ile evlidir.

Gazeteciliği sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a ait bazı konuşma metinlerini bizzat Hilal Kaplan'ın yazdığı iddia edilmiştir.






Habitat parçalanması

Adından da anlaşılacağı gibi habitat parçalanması, bir organizmanın tercih ettiği veya yaşadığı doğal çevrenin (habitat) bütünlüğünü bozan ve böylece burada yaşayan popülasyonun parçalanmasına yol açan kesintilerin veya bölünmelerin ortaya çıkmasını tanımlar. Yavaş yavaş gelişen ve fiziksel olarak çevre düzenini değiştiren jeolojik süreçler (türleşmenin en önemli nedenlerinden biri olarak görülür) ile insan eliyle yapılan ve daha hızlı bir şekilde çevrenin değişmesine yol açan karayolu, baraj, sed gibi yapay yapılar, canlıların içinde yaşadıkları ortamı değiştirerek birçok canlı türünün yok oluşlarına neden olur.

Habitat parçalanması terimi beş ayrı olguyu içerir:


Volkanik faaliyetler, doğal nedenlerle oluşan yangınlar ve iklim değişikliği gibi doğal süreçlerin habitat parçalanmalarına yol açtıkları fosil kayıtlarda izlenebilmektedir. Örneğin, Euramerika tropikal yağmur ormanlarının 300 milyon yıl önce habitat parçalanması, amfibi çeşitliliğinin büyük bir kaybına yol açmış, ancak aynı zamanda daha kurak olan iklim şartları sürüngenler arasında bir çeşitliliğin patlamasına yol açmıştır.

Habitat parçalanması, çoğunlukla doğal bitki örtüsünün tarım, kırsal kalkınma projeleri, kentleşme, hidroelektrik santrallarının inşası gibi insan eliyle gerçekleşen faaliyetler tarafından bozulduğunda da oluşabilirler. Böylece bir zamanlar bir bütünlük teşkil eden habitatlar ayrı parçalara bölünmüş hale gelir. Bu tür insan eliyle yapılan düzenlemeler sonrası, bu ayrı parçalar, tarla, mera, yol kaldırımı, hatta çorak arazi parçaları gibi birbirinden izole olmuş çok küçük adalar oluma eğilimine girerler. Bunun yanında bu adalar özellikle tropik ormanların yeni tarım alanları yaratmak için yakılması sonucu oluşurlar. Bu şekilde Avustralya'nın güneydoğusundaki Yeni Güney Galler eyaletinin batısında bulunan ve buğday kuşağında yer alan doğal bitki örtüsü %90