ın bölgede baş göstermesi ile köyden büyük kentlere göçün oluşmasıdır.Zamanla terör olaylarının azalması büyük kentlerde meydana gelen depremler ve bölgede iş imkanlarının gelişmesi ile kentten köye geri dönüş başlamıştır.2000 yılında yapılan genel nüfus sayımında nüfusta %30 oranında artış olmuştur.(Resmi sonuç 5226) olmuştur. Beldemizin jeopolitik konumunun önemi yerleşim biriminin Diyarbakır , Mardin , ve Batman illerinin ucra topraklarının ılıman ikliminin hüküm sürdüğü , 32 köyün bağlantısının sağlandığı , bir alanda olması Jeopolitik durumunu arttırmaktadır.Yerleşim yeri itibarı ile uygun konuma sahiptir.Köylerin hemen hepsi ile karayolu bağlantısı mevcuttur.Kayapınar ile Dicle nehri arasındaki köylerinin bağlantısının yalnızca Kayapınardan yapılabilmesi ayrıca Kayapınarın önemini arttırmaktadır.Köylerin tümüne daha iyi ulaşım durumu sağlanması halinde herhangi bir durumda asayiş güvenliği daha çabuk sağlanacaktır.Kayapınarda Belediye Teşkilatının Kuruluşu, gelişimi Kayapınar merkezinde 1987 yılında yapılan seçim sonucunda , Belediye kurulması kabul edilmiş Mart 1989 yılında yapılan seçim sonucunda Belediye fiilen faaliyete başlamıştır.

BELDEMİZİN EKONOMİK YAPISI :Bu bölgede arazinin özellikleri tarımsal ürünlerin cins ve miktarı ticari durumu , Kooperatifçilik ,Pazar ilişkileri , sanayi kuruluşları, işyerleri ve bürolarda çalışan işçi sayısı , hayvancılık durumu , ekonominin gelişme yönü ve olanakları

;a) Arazinin Özellikleri : Arazi yapısı genel olarak alçak tepeler ve aralarındaki vadi ve düzlüklerden oluşur.Arazinin büyük bölümünde tarım yapılır.Tarım arazilerinin yaklaşık % 15’inde sulu tarım yapılır.b) Tarımsal Ürünlerin Cins ve Miktarı : Bölge iklim özelliğinin gerektiği her türlü ürün yetiştirilir. Verim genel olarak düşük olmakla birlikte en çok yetiştirilen ürünler , huhubat 700 ton, Üzüm 500 ton, meyve çeşitleri 400 ton, sebze çeşitleri 200 ton , ceviz 30 ton civarında üretim yapılmaktadır.1993-94 yıllarından sonra bölgede artan terör olaylarından zamanla üretimlerin azaldığı görülmüştür.

c) Ticari Durum : Kayapınar’a bağlı köyler ile diğer İlçelere (Savur,Gercüş,Midyat bağlı ve yakın köylerin ticaret merkezi durumundadır.Çevrede yetiştirilen ürünlerin büyük bir bölümü Kayapınar’da satılmaktadır.İhtiyaç fazlası olan ürünler Midyat ve Batman iş pazarlarına sevk edilmektedir.Ancak terör olaylarının artması Kayapınara bağlı köylerin özellikle etkilendiği ve bu nedenle birçok köyün boşaldığı diğer köylerde de nüfus sayısında azalmalar olduğu bu nedenle bu köylerin boşalmasıyla da Kayapınar beldesinide etkilemiştir.1994 yıllarında Kayapınarda 25 ad.Küçük ticaret merkezi (Manav , Bakkal , Demirci vb.) bulunmaktaydı.Bağlı köyler ile yakın çevrede bulunan 15-20 kadar köyün günlük ihtiyaçları ile el sanatları ile ilgili ihtiyaçları buradan karşılanırdı.Birim merkezinde tüketilen diğer sanayi ürünleri ev aletleri giyim ve yiyecek ihtiyacının büyük bir bölümü ise yakın il ve İlçeler ile komşu arap ülkelerinden karşılanmaktaydı.

d) Kooperatifçilik ve Pazar İlişkileri : Birim merkezinde kooperatif yoktur.1984 yıllarında özel kişiler tarafından halı dokumacılığı kooperatifi kurulmuş, ancak gerekli işçilerin temin edilememesi bu gibi faaliyetin son bulmasına sebep olmuştur.Sanayi ve diğer üretim ürünleri Adana, Gaziantep, gibi büyük şehir merkezlerinden karşılanmaktadır.Ev aletleri ile elektronik eşyanın büyük bir bölümü yurt dışından gelmektedir .e) Sanayi Kuruluşları : Birim merkezinde fabrika ve büyük sanayi kuruluşu yoktur.Ancak el sanatları ve küçük atölyeler yönünde gelişmiş durumdadır. Çevrede bulunan tüm köylerin marangoz işleri vb.işlerin genellikle çoğu Kayapınar’dan sağlanmaktadır.Birim merkezi 1994 yıllarında 12 marangoz atölyesi (30 ad. Çalışan) 4 Demirci ve Kaynakçı atölyesi (12 ad.çalışan )4 sobacı 4 tamir atölyesi, 3 semerci , 2 elektrikçi dükkanı , 1 Halıcılık kooperatifi , (20 ad.çalışan), 3 değirmen, 2 saat tamircisi, 3 elektrik tesisatçısı , 2 ad.su tesisatçısı , 2 nalband, 2 ad.lokanta , 5 ad.kasap, 2 fırın , 2 kıraathane , 30 ad.inşaat ustası ve kalfası (Demirci , Sıvacı , Kalıpçı vs.)2 ad.Radyo Tv.tamir atölyesi 2 Berber , 1 oto tamircisi faaliyet görmekte idi.Bugünkü tarih itibarı ile bunlarla beraber Beldemizde inşaat işlerine ek olarak birçok kartonpiyerci , karo , fayans , mermer, ve alçı sıva ustaları da mevcuttur.

f) Hayvancılık : Birim merkezinde ve birim merkezine bağlı köylerde hayvancılık, genellikle tarım işleriyle birlikte yürütülmektedir.Hayvancılıkla uğraşma işi tarımda olduğu gibi yıldan yıla azalmaktadır.Birim merkezinde keçi koyun inek ve kümes hayvancılığı yapılmaktadır.

g) Ekonomik Gelişme Yönü ve Olanakları : Kayapınar beldesi yakın çevrenin ticaret ve sanat merkezi durumundadır.Belediye teşkilatının kurulmasıyla birlikte gerek sanat alanında gerekse diğer alanlarda daha iyi bir canlılık ve daha iyi bir gelişme görülmüştür.BİRİM MERKEZİNİN EKONOMİK VE KÜLTÜREL YÖNDEN BİR ÇEKİM (CAZİBE ) MERKEZİ DURUMUN BULUNUP BULUNMADIĞI :Kayapınar Beldesi öteden beri sanayi kalkınma çabası içerisindedir.Merkezde faaliyet gösteren uzun bir tecrübe birikimine sahip zanaat ve hizmet kuruluşları çevre köy ve İlçelerden birçok kişiyi buraya çekmektedir.Esnaf ve sanatkarların kaliteli ve ucuz hizmet vermeleride bunda büyük rol oynamaktadır.Halk yeniliğe ve gelişmeye karşı istek ve çaba içindedir.Birim merkezi kültürel açıdan da eskiden beri çevredeki köylerin merkezi durumundadır.Çevredeki köylerin ilkokullarından ortaokulu okumak için buraya gelmektedirler.Ama ne yazık ki birkaç seneden beri Lise binası inşa edildiği halde bir lise okulu açılamamıştır.İlköğretim okulundan mezun olan öğrencilerin çoğu maddi imkansızlık yüzünden başka yerlere gidipte okul okuyamamaktadır.Temennimiz mevcut olan lise binasını bir an önce eğitim ve öğretime açıp mağdur olan öğrencilerin eğitimlerine devam etmeleridir.

BİRİM MERKEZDE MEVCUT KAMU KURUM VE KURULUŞLAR :a) 1 Belediye Binası (3 Katlı )buna bağlı olarak mezbahaneb) 2 İlköğretim Okulu Binası (İkiside üç katlıdır)Buna bağlı olarak 4 adet lojman (10 Daire ) 2 Saha , 1 Lise Binası iki katlıdır. 1 Sağlık Ocağı Binası Buna bağlı olarak 4 lojman 1 Jandarma Karakol Binası (Üç katlı ) buna bağlı 2 lojmane) 1 Tarım Grup Teknisyenliği Binası buna bağlı 2 lojman OKUL DURUMU :Birim merkezinde eğitim ve öğretim faaliyetleri 1980’li yıllarda başlamış hala 2 ayrı binalı bir ilköğretim okulu bulunmaktadır.Bugünkü tarih itibarı ile okuldaki mevcut öğrenci sayısı 650-700 civarındadır. Birim merkezinde eğitim ve öğretime açılmamış 2 sahalı 2 katlı lise bulunmaktadır.

TURİZM AÇISINDAN ÖNEMİ :Birim merkezinin yakın çevreye göre daha bol yeşilliğe sahip olması bol küçük su kaynakları ve çevrelerinde mesire yerlerinin olması iç turizm yönünden önem taşımaktadır. Yeşilliğin ve meyvenin bol olması da yaz aylarında birçok kişiyi dinlenmek için buraya çekmektedir.Ayrıca yakın ve uzak yerlerden birçok kişi birim merkezinde bulunan büyük zatlara ait türbe ve ziyaretleri görmek için görmek için gelmektedir.

SOSYAL DURUM VE ETNİK YAPI :Birim merkezinde Türk kültürü ve sosyal yapısı etkindir.Okuma oranı erkeklerde % 100 , kadınlarda % 60 tır. Halkın % 100’ü müslümandır. Dil olarak Arapça konuşulmakta halkın hepsi Türkçe , yaşlı kesimlerde Kürtçe dilini bilmektedirler.

BİRİM MERKEZİNE BAĞLI KÖYLERİN ELEKTRİK VE SU ŞEBEKELERİNİN DURUMU YENİCE KÖYÜ : Elektrik ve su şebekesi mevcuttur.DORUK KÖYÜ : Elektrik şebekesi mevcut olup su şebekeleri bulunmamaktadır.Su ihtiyaçlarını köylerinden 500 m uzaklıktaki çeşmeden karşılamaktadırlar.GÖKÇE KÖYÜ : Elektrik şebekeleri mevcut olup su şebekeleri bulunmamaktadır.GEÇİT KÖYÜ : Elektrik şebekeleri mevcut olup su şebekeleri bulunmamaktadır.KANTAR KÖYÜ : Elektrik şebekeleri mevcut olup su şebekeleri bulunmamaktadır.KAYAPINAR BELDESİNİN COĞRAFİ YAPISI VE ÖZELLİKLERİ :Kayapınar Beldesi Mardin , Siirt, Batman, ve Diyarbakır illerinin orta yeri denilebilecek bir bölgede yer almaktadır.Kayapınar ve çevresinin arazi şekli olarak alçak tepeler ve aralarındaki vadi ve düzlüklerden oluşur.Tepelerin en yükseği 1396 m. yüksekliğindeki Ziyaret tepesidir.Sarp ve zor ulaşılabilecek bir .bölgesi yoktur.Tüm bölge gelişme ve ulaşma özelliğine sahiptir.Doğusunda Gercüş İlçesi , Güneyinde Midyat , Batısında Savur ve Kuzeyinde Dicle Nehri ile Batman İli bulunmaktadır.Çevredeki İl ve İlçelere Uzaklığı :Midyat İlçesine 30 km. Savur İlçesine 35 km. Gercüş İlçesine 55 km. Batman İl merkezine 105 km.Mardin il merkezine 90 km.Diyarbakır il merkezine de 150 km. uzaklıktadır .İklim olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesinin orta-güney kesiminin özelliklerine sahiptir.Yakın çevresine nazaran daha sık ağaçlı ve sulak olması ile bölgenin diğer kesimlerinden daha fazla yağış alma özeliğine sahiptir.

ULAŞIM DURUMU :Çevresinde bulunan Midyat , Savur ve Gercüş İlçelerine asfalt yolla bağlıdır.Gercüş İlçesi ile olan kara yolu bağlantısı genellikle Midyat üzerinden sağlanmaktadır.Kayapınar bağlı 14 köy ile çevresinde bulunan diğer ilçelere bağlı köylerin bazıları toprak tesviye ve çakıl döşeli yollarla bağlıdır.

BİTKİ ÖRTÜSÜ :Kayapınar çevresindeki tepeler ile alçak dağların tümüne yakın bülümü meşeliklerle kaplıdır.Ayrı yeten badem, ceviz, fıstık, kiraz, erik vb. meyve ağaçlarıyla kavak, iğde ve söğüt ağaçları da bulunmaktadır. Ayrıca asma bağlarıyla da meşhurdur.

Bölge kültürü, Batman ve Mardin arasındaki kültürel yaşamın bir parçasıdır.

Kayapınar beldesi Gercüş ilçesine 25 , Hasankeyf ilçesine 49 , Batman’a 85 km. uzaklıktadır.

Beldenin iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.

Beledeyenin yerleşik nüfusu son nüfus çalışmaları esnasında 2100 olarak ölçülmüştür. Yaz aylarında neredeyse 3 katı nüfus yoğunluğu artışı yaşanmaktadır.
Belediye ekonomisi tarım ,hayvancılık, orta düzeyde sanayi ve işletmelere dayalıdır.

Beldede, ilköğretim okulu, Lise bulunmaktadır.. Belediyenin halihazırda içme suyu ve atıksu şebekesi bulunmaktadır .PTT şubesi ve PTT acentesi bulunmakradır.. Sağlık ocağı ve sağlık evi vardır.Belediyede ulaşımı sağlayan yol olup elektrik, Adsl, tüm operat