rının yeni antibiyotik ilaçlar geliştirmesi veya mikro organizmaların bu antibiyotik ilaçlara karşı daha dirençli yeni suşlar meydana getirmesi gibi insan ve mikroorganizmalar arasında da görülür.




Pentaklorofenol

Pentaklorofenol (PKF), pestisit ve dezenfektan olarak kullanılan organoklor bir bileşiktir. İlk olarak 1930'lu yıllarda üretilerel elde edilmiş olup birçok ticari isimler altında pazarlanmıştır. Pentaklorofenol iki farklı formda bulunabilir: Pentaklorofenolun kendisi ve pentaklorofenolun suda kolayca çözünen sodyum tuzu olarak.

PKF, yaklaşık 191 °C'lik bir sıcaklıkta (susuz alüminyum veya demir klorür) katalizörü varlığında fenol klorlama yöntemi ile elde edilebilir. Bu süreç tam olarak bir klorlama sonucu vermez ve bu nedenle ticari amaçlı kullanılan PKF oranının saflık derecesi sadece % 84-90 kadar ulaşır. Bu süreç önündeki ana kirletici atıklar, diğer poliklorlu fenoller, dibenzo-p-dioksin ve poliklorlu dibenzofuranlardır. Hatta bu türlerden bazıları pentaklorofenolun kendisinden daha zehirlidir.




E. coli uzun vadeli evrim deneyi

E. coli uzun vadeli evrim deneyi, Richard Lenski önderliğinde 24 Şubat 1988 tarihinden beri devam eden ve eşeysiz üreyen Escherichia coli bakterisinin başlangıçtaki 12 özdeş popülasyonu üzerinde yürütülen bir deneysel evrim çalışmasıdır. Popülasyon, 2010 yılının Şubat ayında 50.000'inci nesile ulaşarak dönüm noktasına gelmiştir.

Deneyin başlangıcından bu yana Richard Lenski ve ekibi, popülasyonlardaki suşlarda bir dizi geniş genetik değişiklikler olduğunu bildirmişlerdir. Bu 12 popülasyonun her birinde bir takım evrimsel adaptasyonlar görülürken bazı adaptasyonlar ise sadece bir ya da birkaç popülasyonda ortaya çıkmıştır. Özellikle çarpıcı bir adaptasyon, mikroorganizmaların geliştiği madde içinde E. coli bakterisinin bir suşunun daha önceden taşımadıkları bir özelliği, sitrat molekülünü kullanma ve sitrik asit içinde büyümeyi başarma yeteneğini kazanarak evrilmiş olmasıdır.

Tek bir bakteri kolonisiyle başlatılan deneyde elde edilen 12 bakteri suşu, her gün glikozla beslenerek yirmi yıl ve on binlerce kuşak boyunca yaşatılarak bu yirmi yıllık süreç içinde bakterilerin birçok mutasyon geçirmesi ve doğal seçilimin işleyerek bu mutasyonlar aracılığıyla daha iyi uyarlanan bakterilerin seçilmesi beklenildi. Bunun yanında deneyi yürüten araştırmacılar, deneyi başlattıkları ilk koloniden itibaren her 500 bakteri kuşağındaki bir bakteri örneğini dondurarak karşılaştırmada kullanmak için bunlardan bir çeşit dondurulmuş fosil kaydı oluşturdu. Buna dair başka bir neden, dondurulmuş bakterilerin çözülüp, yeniden canlandırılarak atalar ile torunların özelliklerinin karşılaştırılmasına imkan vermesidir.

Bu deneyde en önemli gelişme, Lenski ve ekibinin 33.127’nci kuşaktan sonra kolonilerden birinde bir gariplik olduğunu fark etmiş olmalarıdır. Nitekim yirmi yıl boyunca saklanan dondurulmuş bakteri kayıtlarının farklı zamanlarından tekrar canlandırılan bakteri örnekleri incelenerek bu koloninin, bu organik bileşiği kullanamayan birçok bakterinin ve oksijensiz ortamda yararlanabildiği halde oksijenli ortamda sitratı hücre zarından içeri alamayan ve dolayısıyla bu molekülden yararlanamayan E.coli bakterilerinin aksine, sitrat molekülünü kullanabilme yeteneği kazandıkları ortaya çıkmıştır. Bunun yanında, sitrat kullanabilen bakterilerin popülasyon içinde görülme sıklıklarının çizdiği inişli çıkışlı eğrinin, sitrat kullanma yeteneğinin tek bir mutasyonla değil, birden çok mutasyonla oluştuğu düşünülmektedir.

20.000’inci kuşak çevresinde gerçekleşen bu çok nadir mutasyonun oksijenli ortamda da sitrat kullanma yeteneğinin ortaya çıkmasına neden olduğu düşünülmekle beraber sitrat kullanma yeteneğinin tam olarak kazanılması için bunun ardından gelen bir dizi başka mutasyonun daha gerekli olduğu da Lenski ve ekibinin ortaya çıkardığı başka bir sonuç olmuştur. Nitekim Lenski’nin bu deneylerde çıkardığı sonuç şöyle: Önemli evrimsel gelişmeler, organizmaların geçmişte yaşadığı rastlantısal değişimlere sıkıca bağlıdır. Ekibin çok zor olduğunu kabul ettiği şimdiki amacı da tam olarak hangi mutasyonun bu değişime yol açtığını saptamak.





Somatik hücre

Somatik hücre (diploid), bir organizmanın vücudu oluşturan herhangi biyolojik bir hücre. Somatik hücre, çok hücreli bir organizmada, üremeyle ilgili olan gamet, germ hücresi, gametosit veya farklılaşmamış kök hücre dışındaki diğer tüm hücrelere verilen isimdir. Somatik hücrelerin zıddı olarak gametler, eşeyli üreyen canlılarda eşeyli üremeyi tetikleyen ve sağlayan hücrelerdir. Diğer bir deyişle, germ hücreleri gametlerin oluşmasına neden olan hücrelerdir. Kök hücreler mitoz bölünme yoluyla çoğalan hücreler olup çeşitli özel hücre tipleri oluşturmalarıyla ayrılırlar. Örneğin, somatik hücreler memelilerde tüm iç organlar, deri, kemik, kan, ve bağ dokusunu oluştururlar. Buna karşılık, memelilerde germ hücreleri, döllenmede embriyo olarak gelişen zigot isimli hücrenin oluşmasını sağlayan sperm ile yumurta hücrelerinin oluşmasına neden olurlar.

"Somatik" kelimesi, Yunanca'da "vücut" anlamına gelen "sōma" kelimesinden gelir.




Evrilebilirlik

Evrilebilirlik, uyumsal bir evrim sistemi içinde bir canlının kalıtsal fenotipik varyasyon geliştirme kapasitesini tanımlar. Bu anlamda evrilebilirlik, tür içindeki bir popülasyonun sadece genetik çeşitlilik yaratma yeteneğini değil, aynı zamanda doğal seçilim yoluyla uyumsal genetik çeşitlilik geliştirme yeteneğini ifade eder. Kısaca bir kuşağın evrim geçirme kapasitesi onun evrilebilirliği olarak tanımlanır.

Doğal seçilim yoluyla evrilen biyolojik bir organizma için yeni ve kalıtsal varyansların uyum açısından kendisine yararlı olacağı en azından belli bir olasılığın mevcut olması gerekir. Hiçbir işlevi olmayan DNA dizilerinde rastlantısal mutasyonlar meydana geldiği sürece bu mutasyonların canlılar için çoğunlukla zararlı olması beklenir. Nitekim faydalı mutasyonlar her zaman nadirdir, ancak bunlar olduğundan daha çok nadir görünmeye başlarsa bu durumda canlılarda adaptasyonlar da oluşamaz. Sanal olarak erken dönemlerde rastgele mutasyon ve doğal seçilim yoluyla geliştirilmeye çalışılan bilgisayar programlarına dair başarısız çabalar, evrilebilirlik olasılığının olmadığını ancak programın sunuş şekline bağlı olduğunu göstermiştir. Aynı şekilde, organizmaların evrilebilirliği onların genotip-fenotip karşılaştırma haritasına bağlıdır. Bu da, canlı genomlarının yararlı mutasyon değişikliklerini daha az olası hale getirecek bir şekilde yapılandırılmış oldukları anlamına gelir. Bu durum da, evrimin sadece daha sağlıklı organizmalar meydana getirmediğini, aynı zamanda evrilebilirliğe daha yatkın olan canlı popülasyonları oluşturduğunun kanıtı olarak kabul edilir.




Derinlemesine homoloji

Derinlemesine homoloji, evrimsel gelişim biyolojisinde türlerin geniş bir yelpazesi boyunca derin bir biçimde korunmuş olan ve homolog genetik mekanizmalar tarafından yönlendirilen hücre büyümesi ile hücresel farklılaşma süreçlerini tanımlamak için kullanılan bir kavramdır.

Hayvanlar alemini konu alan ders kitapları, Hox ve ParaHox genleri gibi ana vücut ekseni boyunca hücresel farklılaşmayı ve vücut yapısını kontrol eden homoetik genler ile göz ve diğer duyu organlarının gelişimi ile ilgili olan Pax genlerine (özellikle PAX6 genine) yer verir.

2010 yılı başlarında, Teksas Austin Üniversitesi'nden Edward Marcotte önderliğindeki bir ekip, (özellik ve gelişimsel bozukluklar gibi) fenotiplere dayalı tek hücreli organizmalar, bitki ve insan dışındaki hayvanlarda derinlemesine yatan homolog genetik modülleri belirleyebilmek için bir algoritma oluşturmuşlardır. Bu yöntem, organizmalar boyunca var olan ve homolojinin bir çeşidi olan genlerin ortolojisine dayanan fenotiplerin dizilenmesinde ve belirlenmesinde kullanılır.






Güldünya Tören

Güldünya Tören (1982; Budaklı, Güroymak, Bitlis - 1 Mart 2004, İstanbul), akrabası tarafından tecavüze uğrayıp hamile kaldığı için aile kararıyla öldürülen ve töre cinayetlerinin sembollerinden olan kadın.

Tecavüze uğrayıp sorumlusunun ortaya çıkması ile aşiret kararı verilip kuma olarak köyü terk etmesi istenir. Güldünya kabullenmez, bu arada tecavüz eden akrabası kaçar. İstanbul'a amcasının yanına yollanır. Güldünya, ölümünden altı ay önce abisinin öldürme girişiminden polise sığınarak kurtuldu. Yine köyünden tanıdığı ve Bitlis'te imamlık yapan arkadaşının babasının yanına gitti. Çocuğu doğdu, evlatlık olarak verdi. Aşiretin ölüm kararı ile ağabeyleri tarafından bulunarak sokak ortasında vuruldu. Hastaneye kaldırılan Tören, on iki saat sonra hastaneye gelen kardeşi tarafından öldürüldü.

Tecavüz eden akrabası Servet Taş 14 Ekim 2011'de sokak ortasında Güldünya’nın babası Şerif Tören tarafından kurşunlanarak öldürüldü.

Güldünya'yı öldürdüğü için 23 yıl 4 ay hapis cezasına çarptırılan ve 8 yıldır cezaevinde olan kardeşi Ferit Tören de 29 Şubat 2012'de öldü. Ölüm nedeni kalp krizi olarak açıklandı.

Baba Şerif Tören’in Servet Taş’ı öldürmesi ile ilgili dava iki aileyi birbirine düşürdü. Kartal Adliyesi 13. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki davada bıçak ve sopalarla kavga eden iki aileden 7'si ağır 30 kişi yaralandı.

İki aile arasında süren kan davası, 6 Ocak 2013'te Zeytinburnu Yenidoğan Camii konferans salonunda yapılan barış yemeğiyle sona erdirildi. Sekiz yıldır süren kavganın sonunda iki aileyi barıştıran dört maddelik barış antlaşmasına göre ""Bu dava yüzünden hiç kimse toprağını satmayacak, köyde kardeşçe yaşanacak, köyden çıkılması söz konusu olmayacak. Töre denilen kötü ve çirkin âdet terk edilecek."". İki ailenin bireyleri birbirlerine kesme şeker ikram etti. Kutsal kitapları altından da geçen aileler birbiriyle öpüşüp barış yemeği yedi.

Güldünya’nın öldürüldükten 9 yıl sonra cenaze namazı kılındı, barış anlaşmasına imza atan aile büyükleri, kadınlara şiddet uygulamayacaklarını ve kız çocuklarının eğitimine önem vereceklerini taahhüt etti.

Baba Şerif Tören'in davası sonuçlandı ve müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

Güldünya Tören, Türkiye'de aile içi şiddet, tecavüz ve töre cinay