irildi. "Vormärz"ın zorlukları, 1848 liberallerinin etkisi, Roon'un askerî düzenlemesi ve Moltke'nin taktik dehası siyasi birleşmede rol oynayan diğer önemli etmenler oldu.

Yeni Alman İmparatorluğu, üçü Hansa şehri olan 25 devlet içeriyordu. Böylelikle, Avusturya İmparatorluğu'nu içeren "Großdeutsche Lösung" ya da "Büyük Almanya Çözümü" yerine "Kleindeutsche Lösung", (Avusturyasız "Küçük Almanya Çözümü") gerçekleşmişti. Birçok devleti bir ulus halinde bir araya getirmek, birkaç askerî zaferden fazlasını gerektiriyordu. Politik, sosyal ve kültürel davranışların yeniden değerlendirilmesi, "biz" ve "onlar" hakkında yeni metaforlar oluşturulması gerekiyordu. Bu yeni ulusun üyeleri kimlerdi? Neyi temsil ediyorlardı? Nasıl bir araya gelmişlerdi?

Alman İmparatorluğu çoğunlukla bir hükümdarlıklar federasyonu olarak nitelendirilse de gerçek anlamda 26 devleti bir araya getirmiştir.

1866 Kuzey Alman Anayasası, birkaç anlamsal düzeltme ile 1871 Alman İmparatorluğu anayasası haline geldi. Bu anayasa ile, yeni Almanya bazı demokratik özellikler elde etti: bunlardan en önemlisi Prusya meclisinin aksine 25 yaş üstündeki tüm erkeklere doğrudan ve eşit oy hakkı ile temsil şansı veren İmparatorluk Diyetiydi. Ulusal mecliste gurur kaynağı olan seçimler de çoğunlukla hilesizdi. Fakat yasalar, Prusya'nın üzerinde büyük etkisinin olduğu, devletlerden gelen temsilcilerden oluşan federal konsey "Bundesrat"ın onayını gerektiriyordu. "Kaiser" unvanıyla federal şansölyeyi atayan Prusya Kralı'nın da gücüyle Prusya iki taraftan da etkili oldu. Şansölye sadece İmparatora karşı sorumluydu. Resmiyette şansölye bir kişilik bir konsey olarak işlev görüyordu ve tüm devlet işlerinin idaresinden sorumluydu. Pratikteyse bu işlerle Devlet Bakanları ilgileniyordu. 1872-1873 ve 1892-1894 yılları dışında, imparatorluk şansölyesi aynı zamanda imparatorluk hanedanının egemen krallığı Prusya'nın da başbakanıydı. İmparatorluk Diyeti tasarıları onaylama, değiştirme ya da reddetme yetkisine sahipti, fakat kanun yapma yetkisi yoktu. Bu yetki şansölyeye bırakılmıştı. Diğer devletler kendi hükümetlerini devam ettirdi ama küçük devletlerin askerî güçleri Prusya kontrolüne girdi. Bavyera ve Saksonya Krallığı gibi büyük devletlerin ordularına ise özerklik verildi. Bununla birlikte bu ordular Prusya askerî ilkelerine uyum için büyük değişimler geçirdi ve savaş zamanında federal hükümetin kontrolüne girdiler.

"Sonderweg" hipotezi Almanya'nın zorlu 20. yüzyılını, yeni İmparatorluğun zayıf politik, yasal ve ekonomik temellerine dayandırmıştır. Prusya'nın gayrimenkul elitleri "Junkerler", birleşik devlette önemli bir siyasî güç elde etti. "Sonderweg" hipotezi bu gücü, 1848 ve 1871 yıllarında orta sınıfın ya da kent çalışanları ile çiftçilerin yapamadığı devrimsel atılıma bağlamıştır. Yeni devletin kuruluşunda Büyük Burjuvazi'nin rolü hakkında son yıllarda yapılan araştırmalar, "Junkerlerin" bir sosyal grup olarak siyasî ve ekonomik egemenliği iddiasını yalanlamıştır. Yeni bilgiler, Hansa şehirleri'ndeki tüccar sınıfının ve İkinci İmparatorluğun gelişiminde (özellikle Rhineland'da) endüstriyel liderliğin önemini göstermiştir.

Wilhelm dönemi Almanya'sı üzerinde değişik grupların yaptığı çalışmalar, döneme yeni bir bakış getirilmesine katkıda bulundu. Her ne kadar "Junkerler", gerçekten de, görevli şirketleri kontrol altında tutmaya devam etseler de, sosyal, politik ve ekonomik konularda "Sonderweg" teorisyenlerinin iddia ettiği kadar güç sahibi değillerdi. Doğudaki "Junker" gücünü batı bölgelerinde, bankacılar, tüccarlar, fabrikatörler ve girişimcilerden oluşan Büyük Burjuvazi ile giderek büyüyen bürokratlar, öğretmenler, profesörler, doktorlar, avukatlar, bilim insanlarından oluşan profesyonel sınıfı dengeliyordu. Sonuç olarak, "Sonderweg" tezi Almanya'nın nasyonal sosyalizm tecrübesini açıklamada yardımcı olsa da, artık 19. yüzyıl Orta Avrupası çalışmalarında egemen görüş değildir. Bunun yerine, akademisyenler Bismarck'ınki gibi muhafazakar sosyal politikaların 1840'lardaki liberal ve 1860'lardaki ve sonraki sosyalist devrimlerin unsurlarını nasıl özelleştirdiğini tanımlamaya başladı. İmparatorluk politikası, sosyal, politik ve ekonomik sorunlara tedbirli ama faydacı bir yaklaşım gösterdi. Özellikle, Bismarck'ın baskın muhafazakar değerleri Edmund Burke'nin klasik muhafazakarlığını yansıttı: toplumun belirli üyelerinin, doğuştan liderlik için daha hazır ve nitelikli olduğu, bu kişilerin genellikle gayrimenkul elitleri ve finans dünyası tabakasından geldiği inancı.

Wartburg ve Hambach toplantıları bir anayasa ve idarî bir mekanizma eksikliği çekse de, bu sorun 1867-1871 arasında çözümlenmiştir. Almanların fark ettiği gibi, büyük konuşmalar, bayraklar ve heyecanlı kalabalıklar "ve" bir anayasa, bir siyasî yeniden yapılanma ve imparatorluk yapılanmasının ön hazırlıkları ile 1867-68'de düzenlenen Gümrük Birliği yine de bir ulus için yeterli değildi.

Ulus devletin kilit ögelerinden biri, çoğunlukla planlı politikalar aracılığıyla, ulusal bir kültürün oluşturulmasıdır. Yeni Alman ulusu içinde, siyasî, ekonomik ve idarî birleşme öncesi bir "Kulturkampf" (1872–78), Alman topluluğundaki bazı çelişkileri işaret etmeye çalışmıştır. Özellikle, dil, eğitim ve din konularındaki mücadeleleri içermiştir. İmparatorluk içindeki, Polonyalı ve Danimarkalı azınlıkları içeren, Alman olmayan nüfusu Almanlaştırma politikası dil, zorunlu eğitim ve bu okullarda öğretilecek ortak bir geçmiş oluşturmakla başladı. Son olarak da yeni imparatorluk halkının dinine kadar genişletildi.

Bazı Almanlara göre "ulus" tanımı bir çoğulculuk içermiyordu ve özellikle Katolikler'e dikkat edilmesi gerekiyordu. Çünkü; bazı Almanlar, özellikle de Bismarck, Katoliklerin papalıkla bağlarından dolayı ulusa daha az bağlı olacaklarından korkuyorlardı. Bismarck, şansölye olarak Katolik Kilisesi ve onun siyasî uzantısı Katolik Merkez Partisi'nin okul, eğitim ve dille ilgili politikalardaki etkisini sınırlamaya çalışsa da çok başarılı olamadı. Katolik Merkez Partisi, Katoliklerin kalelerinden Bavyera, Güney Baden ve ağır endüstride iş arayan, göç etmiş kırsal nüfusun yoğun olduğu kentsel bölgelerde sağlam durdu ve sadece Katoliklerin değil; Polonyalılar ve Alsas bölgelerindeki Fransızlar da dahil diğer azınlıkların da haklarını korudu. 1873 Mayıs Kanunları rahiplerin eğitimi ve atanmasını devlet kontrolüne verdi ve bunun sonucu olarak birçok papaz okulu kapatılırken, rahiplerin sayısı da azaldı. 1875 Cemaat Kanunu, dinî buyrukları feshetti, Katolik Kilisesi'ne devlet yardımını kesti ve Prusya anayasasındaki dinî koruma ifadesini çıkardı.

Almanlaşmış Yahudiler, yeni Alman ulus devletinde savunmasız kalan bir başka topluluktu. 1780'de Kutsal Roma Cermen İmparatoru II. Joseph'in serbest bırakmasından beri Yahudiler, eski Habsburg bölgelerinde, diğer Almanca konuşulan bölgelerdeki Yahudilerin sahip olmadığı ekonomik ve yasal ayrıcalıklara sahipti. Toprak satın alabiliyorlardı ve bir Yahudi bölgesinde ("Judengasse") yaşamak zorunda değillerdi. Aynı zamanda üniversiteye giderek uzmanlaşabiliyorlardı. Devrim ve Napolyon devirlerinde, Yahudiler ile Hıristiyanlar arasındaki güçlü duvarların çoğu yıkılmıştır. Napolyon, Fransız egemenliği altındaki bölgelerde Yahudilerin özgürleştirilmesini emretmiştir. Zengin Yahudiler, Fransız benzerleri gibi, salonları malî açıdan desteklemiştir, özellikle Frankfurt ve Berlin'deki bazı Yahudi "salonnières"ler, Alman aydınların kendi cumhuriyetçi aydıncılıklarını şekillendirdiği önemli toplantılara ev sahipliği yapmıştır. Fransa'nın yenilgisi sonrasındaki onyıllarda, Yahudi ve Hıristiyanların birbirine karışmasına tepkiler, bu salonların entelektüel etkisini sınırlamıştır. Salonlar dışında, Yahudiler özellikle Alman tarzı giyim ve konuşma tarzları edinerek Almanlaşma sürecine devam etmiş ve 19. yüzyıl Alman kamusal alanına kendilerini dahil etmeye çalışmışlardır.

Birleşme yıllarında Alman Yahudiler, Alman profesyonel, entelektüel ve sosyal hayatının desteklenmesinde önemli bir rol oynamışlardır. 1880'ler ve 1890'larda Yahudilerin Rusya'dan sınırdışı edilmesi, Alman etki alanına entegre olma sürecini karmaşık bir hale getirmiştir. Diğerlerine göre daha az eğitimli ve fakir olan binlerce Rus Yahudi kuzeydeki Alman şehirlerine geldi. Yoksulluktan kaynaklanan pek çok sorun (hastalık, kalabalık haneler, işsizlik, eğitimsizlik, Almanca öğrenmeme gibi) sadece Hıristiyan Almanlar için değil yerel Yahudi toplumu için de, onların ayırt edici özelliklerini gösteriyordu.

Ulus inşa etmenin bir diğer önemli unsuru kahramanca bir geçmişin hikâyesini yazmak, liberal meşrutiyetçi Friedrich Dahlmann (1785–1860), muhafazakar öğrencisi Heinrich von Treitschke (1834–1896) ve daha az muhafazakar olan Theodor Mommsen (1817–1903) ile Heinrich von Sybel (1817–1895) gibi milliyetçi Alman tarihçilere düştü. Dahlmann'ın kendisi birleşmeden önce ölmüş olsa da, yazdığı İngiliz ve Fransız devrimleri tarihinde, bu devrimleri bir ulusun inşasında temel parçalar olarak göstererek milliyetçi hikâyelerin altyapısını oluşturdu. Dahlmann da Prusya'yı birleşme için en mantıklı temsilci olarak görüyordu.

Heinrich von Treitschke'nin 1879'da yayımlanan "Ondokuzuncu Yüzyılda Almanya Tarihi" adlı eseri, belki de yanıltıcı bir başlık taşıyordu: eser, Prusya tarihini diğer Alman devletlerininkilerden ayrı tutuyor ve Almanca konuşan insanların hikâyesini, Prusya'nın tüm Alman devletlerini kendi liderliği altında toplama kaderi maskesi altında anlatıyordu. Bu "Borussia" mitinin ("Borussia", Prusya'nın Latince ismidir) yaratılması, Prusya'yı Almanya'nın kurtarıcısı rolüne soktu, tüm Almanların kaderi birleşmekti ve mitin söylediğine göre, Prusya'nın kaderi de bunu başarmaktı. Bu hikâyeye göre, Prusya Alman devletlerini bir ulus devlet halinde bir araya getirmede baskın bir rol oynadı. Sadece Prusya, Alman özgürlüğünü Fransız ya da Rus etkisi altında ezilmekten kurtarabilirdi. Hikâye, Prusya'nın, 1815'te Waterloo'da yeniden güçlenen Napolyon'dan Almanları kurtarması, ekonomik birlik görünümü yaratması ve 1871'de Almanları görkemli bi