yeryüzüne çağrılması gerektiğini öğretti. Ne var ki, muhtemelen büyük çoğunluk imanlarından vazgeçti ve hayatlarını yeniden inşa etmeye koyuldular. Bazı üyeler eski kiliselerine geri döndüler, önemli bir kesim de Kuaker oldu.

Büyük Hayal Kırıklığını izleyen karmaşa sırasında neredeyse her Millercinin bir görüşü olduğu anlaşılıyordu – hepsi de farklıydı. Miller bir hafta içinde kendisine farklı görüşleri savunan ve tümü Advent gazetesi olma iddiasındaki on altı farklı gazete iletildiğini söyledi. Bu görüş bolluğunun sorumluluğu büyük ölçüde, oluşturduğu Kitabı Mukaddes Yorumlama Kuralları herkesi kendi başına Kitabı Mukaddesi okumaya ve kendi kendilerine “teoloji okumaya” teşvik eden bir kutsal kitap çalışma yöntemi ortaya koyan Miller’e aittir.

1845 yılı ortalarında çeşitli Millerci gruplar arasında doktrin çizgileri belirginleşmeye başladı ve gruplar, Knight’ın “mezhep inşası” olarak tanımladığı bir süreçte, kendi farklılıklarını vurgulamaya başladılar. Bu süre içinde, imanlarını terk etmiş olanlara ek olarak, üç ana Millerci grup ortaya çıktı.

Mesih’in İkinci Gelişine inançlarından tamamen vazgeçmemiş olan Millerci grupların ilk ana bölümü, bir tür “kapalı kapı” teolojisini benimseyenlerdi. Bu inanç Joseph Turner tarafından yaygınlaştırıldı ve Millercilerin anahtar metinlerinden olan Matta 25:1–13 ayetlerindeki On Kız Benzetmesine dayanıyordu. 11. ve 12. ayetlerde belirtilen kapalı kapı, “deneme süresinin sonu” olarak yorumlandı. Knight şöyle açıklıyor: “Kapı kapandıktan sonra ilave bir kurtuluş olmayacaktı. Akıllı kızlar (gerçek imanlılar) krallıkta olacak, akılsız kızlar ve diğerleri ise dışarıda kalacaklardı.” Bu inanç Ocak 1845’de The Advent Mirror’da Apollos Hale ve Turner imzalı bir makalenin yayınlanmasının ardından önemli bir konu haline geldi. Bu makale kapalı kapı kavramını 22 Ekim 1844’e bağlayarak, genel kurtarış işinin o tarihte sona erdiğini, yani Mesih’in Damat olarak ruhani anlamda geldiğini, akıllı kızların düğün şölenine girdiklerini ve kapının geriye kalan herkesin üzerine kapandığını öğretiyordu. Bu ilk grup çoğunlukla “kapalı kapı” ya da “ruhani anlam verenler” grubu olarak bilinir.

Ne var ki, 22 Ekim 1844 tarihinin önemine ilişkin şüpheler ifade edildikçe “kapalı kapı” inancının yaygınlıkla kabul edilişi geriledi; o tarihte hiçbir şey olmadıysa, kapanmış bir kapı olamazdı. Bu “kapalı kapı” inançlarına muhalefetin başını Joshua Vaughan Himes çekiyordu ve ikinci ‘Büyük Hayal Kırıklığı’ sonrası grubu bunlar meydana getiriyordu. Bu hizip çok geçmeden üstünlük sağladı ve Miller’i dahi kendi görüşlerine döndürdüler. 20 Mart 1845’te Morning Watch Himes tarafından bir konferans çağrısı yayınladı. Albany Konferansının üç amacı olacaktı:

Özellikle, konferansın açıklanan amacı ihtilaflı öğretileri tartışmak değildi. Hatta davet Adventistler arasında yalnızca “başlangıçtaki imana halen sadık kalanlara” iletilmişti. Dolayısıyla Açık Kapı Adventistleri ile yeni öğretiler oluşturan diğerleri açıkça dışlanmışlardı. En büyük koz Miller’in hazır bulunuşu olacaktı. Hatta Himes 27 Mart 1845’te Miller’e yazarak “her şey orada bulunmanıza bağlı” dedi.

Albany Konferansı 29 Nisan 1845’te başladı ve “Ekim 1844 sonrası Adventizminin tarihindeki en dikkate değer Adventist toplantılarından biri” olacaktı. Albany Konferansının delegeleri –Miller, Himes, Elon Galusha, Josiah Litch ve Sylvester Bliss gibi ileri gelen Millerci önderler dahil olmak üzere– üç ana görevi yerine getirdiler:

Millercilerin Albany Konferansı grubu, Advent Hristiyan Kilisesi’nin arasından doğduğu Evanjelik Adventistleri meydana getiriyordu. İnançları daraltan Albany Konferansı Bildirisi pek çok kişi için kabul edilemezdi. Millercilik Miller’in açık ve kısıtlayıcı olmayan Kitabı Mukaddes çalışması yaklaşımı üzerine kurulmuştu–“Pek çok Hristiyanı ve Özgür İrade Baptistini bu harekete çeken şey yeni gerçekleri keşfetme özgürlüğüydü. Yeni kısıtlayıcı tanımlar harekete katılmış olan pek çok kişi için kabul edilemez bir yol çiziyordu.”

Büyük hayal kırıklığından sonra oluşan üçüncü büyük grup da –Hale’in ve Turner’in başını çektiği grup gibi– 22 Ekim tarihinin doğru olduğunu ileri sürdü. Ancak Mesih’in görünmez bir şekilde geri gelmesinden ziyade, 22 Ekim 1844’te meydana gelen olayı epey farklı olarak görmeye başladılar. Bu üçüncü grubun teolojik görüşlerinin henüz 23 Ekim 1844’ten –Büyük Hayal Kırıklığının hemen ertesi günü– itibaren oluşmaya başladığı anlaşılıyor. O gün, bir grup Advent imanlısıyla gerçekleştirilen dua toplantısında, Hiram Edson “ışığın verileceğine” ve yaşadıkları “hayal kırıklığının açıklanacağına” kani oldu. Birkaç yıl sonra, Edson o toplantının ardından yaşadıklarını açıkladı: “Büyük bir tarladan geçerken tarlanın ortalarında durduruldum. Gök görüşüme açıldı ve Başrahibimizin 2300 günün sonunda yedinci ayın onuncu günü bu yeryüzüne gelmek üzere göksel mabedin En Kutsal Yerinden çıkması yerine, o mabedin ikinci bölmesine ilk kez o gün girdiğini; ve O’nun İkinci Gelişi ile bu yeryüzüne gelişinden önce En Kutsal Yerde yerine getirilmesi gereken bir işi olduğunu belirgin bir şekilde ve açıkça gördüm. Düğüne o zamanda geldiğini; başka bir deyişle, krallığı, egemenliği ve yüceliği almak üzere Günleri Kadim Olan’a yaklaştığını; ve bizim O’nun düğünden dönüşünü beklememiz gerektiğini [gördüm].”
Edson’un tecrübesi onu O. R. L. Crosier ve F. B. Hahn ile birlikte konuyu kapsamlı bir şekilde araştırmaya yönlendirdi. “Danyal 8:14 ayetindeki temizlenecek olan mabedin yeryüzü veya kilise değil, gökteki tapınak” olduğu sonucuna vardılar. Dolayısıyla, 22 Ekim tarihi Mesih’in İkinci Gelişini değil, göksel bir olayı belirliyordu. Bu, daha sonra Yedinci Gün Adventistlerinin benimsediği Araştırıcı Yargılama öğretisinin temelini meydana getirmektedir. O. R. L. Crosier tarafından yazılan “To All Who Are Waiting for Redemption, the Following is Adressed (Kurtuluşu Bekleyen Herkese, Aşağıdakiler İlan Olunur)” başlıklı, anlayışlarını özetleyen bir makale Day–Dawn’ın Mart 1845 basımında yayınlandı. Yine O. R. L. Crosier’in yazdığı “The Law of Moses (Musa’nın Yasası)” başlıklı daha kapsamlı bir makale 7 Şubat 1846 tarihli Day–Star’da yayınlandı. Yedinci Gün Adventist Kilisesi işte bu üçüncü Millerci gruptan doğdu.

Millerciler başlangıçta bilhassa Baptist, Presbiteryen, Metodist ve Campbellci kiliselerinden olmak üzere farklı mezhepler arasından gelen mensuplara sahipti, belirgin mezhepler ancak Büyük Hayal Kırıklığından sonra ayrıştı. İsa Mesih’in çok yakında geri döneceğine, yani İkinci Gelişe inançta birleşmişlerdi. 22 Ekim 1844’teki Büyük Hayal Kırıklığının ardından, inançların tartışılması önceden birlik halinde olan Millercileri parçalamaya başladı. Dunton, Albany Konferansının düzenlendiği tarihlerde Millercilerin tartıştığı dört ana bölücü doktrin olduğuna dikkat çekiyor:

Kitabı Mukaddes Öğrencisi hareketi (1931’den beri Yehova’nın Şahitleri) Millerci hareketiyle en baştan itibaren (19. yüzyılın 2. yarısının başları) bağlantılıydı. Russel sonraları Diğer mezheplere olduğu kadar, Adventistlere de borçlu olduğumu itiraf ediyorum şeklinde bir açıklamada bulunmuştur. Bunun ışığında, Kitabı Mukaddes Öğrencisi Hareketi kökeninde Adventistlikten etkilenmiştir, ancak Millercilik hareketinden doğmamıştır.

Bahailer de Miller’in Mesih’in geri dönüşü zamanı incelemesine değer verirler. William Miller’in Danyal 8. bölümdeki 2300 gün peygamberlik sözüne ilişkin incelemesinin Bahai anlayışıyla benzerliğinin daha kapsamlı bir eleştirisi için Gün–yıl ilkesi’ne de bakınız. Bahailer, William Miller’in Mesih’in geri dönüşünün yeri ve yöntemine dair anlayışı hatasız olmamasına rağmen, zamanlamaya ilişkin hesaplarının bütünüyle doğru olduğuna inanırlar.




Büyük Hayal Kırıklığı

Büyük Hayal Kırıklığı, İkinci Büyük Uyanış döneminde ortaya çıkan bir 19. yüzyıl Amerikan Hristiyan mezhebi olan Millerciler hareketinin tarihinde meydana gelen önemli bir olaydır. Baptist bir vaiz olan William Miller, Daniel kitabındaki peygamberlik sözlerine (8. ve 9. bölümler, bilhassa “İki bin üç yüz güne kadar; mabet o zaman temizlenecek” sözlerinin yer aldığı Daniel 8:14 ayeti) verdiği yorumlara dayanarak İsa Mesih’in 1844 yılı içinde yeryüzüne döneceğini öngördü. Daha kesin olan 22 Ekim 1844 tarihi Samuel S. Snow tarafından duyuruluyordu. Bazıları tüm varlıklarını hibe etmiş olan binlerce izleyici umutla bekledi. İsa’nın ortaya çıkmadığı 22 Ekim 1844 tarihi Büyük Hayal Kırıklığı olarak adlandırıldı.
Baptist vaiz William Miller 1831–1844 yılları arasında Kitabı Mukaddes araştırmalarına, bilhassa Daniel 8:14 ayetindeki “İki bin üç yüz güne kadar; mabet o zaman temizlenecek” şeklindeki peygamberlik sözüne dayalı olarak, İsa Mesih’in yeryüzüne çok yakında geri döneceğini öngördü ve duyurdu. İlk olarak “mabedin temizlenmesi”nin Mesih’in İkinci Gelişinde yeryüzünün ateşle arındırılması olduğunu varsaydı. Bundan sonra, gün–yıl ilkesi denen yorumlama ilkesini uygulayan Miller, diğerleriyle birlikte, bir peygamberlik sözü “gününü” 24 saatlik zaman dilimi olarak değil, takvim yılı olarak yorumladı. Ayrıca, Miller 2300 günlük dönemin MÖ 457 yılında, Pers kralı 1. Artahşasta’nın Yeruşalim’i yeniden inşa etme emriyle başladığına ikna oldu. Böylece basit bir hesaplama 1843’te bu dönemin sona ereceğini –ve dolayısıyla Mesih’in geri dönüşünün gerçekleşeceğini– ortaya koydu.

Miller takipçilerinin ısrarlarına rağmen beklenen İkinci Geliş için hiçbir zaman kesin bir tarih duyurmadı. Ancak onların ısrarlarına karşılık zaman aralığını Yahudi takviminin 5604 yılına daraltarak, şunları belirtmiştir: “İnandığım ilkeler kısaca İsa Mesih’in bu yeryüzüne tekrar gelerek onu temizleyeceği, arındıracağı ve tüm kutsallarla birlikte mülk edineceği, bunların da 21 Mart 1843 ile 21 Mart 1844 tarihleri arasında gerçekleşeceği şeklindedir.” 21 Mart 1844 tarihi hiçbir olay olmadan geçti, fakat Millercilerin çoğunluğu inançlarını korudular.

Yeni tartışmalarla araştırmaların sonucunda Karayit Yahudi takimine göre (Rabbani Yahudi takviminin aksine) belirlenen yeni bir tarih –18 Nisan 1844– kısa süreliğine benims