ülüyor. Etnografik olarak kar ayakkabılarını en yoğun biçimde kullanan yerli halklar, Kuzey Amerika'da Eskimolar ile Kızılderililer, Doğu Sibirya'da ise Çukçiler, Koryaklar ve İtelmenler gibi Çukçi-Kamçatka halklarıdır. Günümüzde geleneksel örme kar ayakkabılarını en yoğun biçimde kullanan yerli halklar Alaska yerlileri ile Kanada Kızılderilileridir. Sportif faaliyet olarak kar ayakkabılı yürüyüş ("snowshoeing") Arktik Kış Oyunlarına 1974 yılından beri dahil edilmektedir.

Dünya dillerinde iki temel adlandırma yaygındır. Bunlardan en yaygını İngilizceden çevrilen «Kar Ayakkabısı», diğeri ise Fransızcadan çevrilen «Kar Raketi» adlandırmasıdır.


Gelişimi tarihöncesine uzanır. Kar ayakkabılarının MÖ 3.500 yılındaki tekerleğin bulunuşundan daha önce bulunduğu düşünülüyor. Norveç'te MÖ 6.000 yılına tarihlenen kayaya çizilmiş kayak resmi de bunu destekliyor.

Bir hipoteze göre kar ayakkabılarının ana merkezi olarak bugünkü Baykal Gölü civarındaki o zamanın Orta Asya halkları gösterilmektedir. Orta Asya'dan Arktika (Avrasya ve Amerika) bölgesine dağıldığı sanılıyor. MÖ. 30.000 den 5.000 lere kadar Buz Devrinde ("Ice age") Bering kara köprüsünden Kuzey Amerika'ya ulaştığı muhtemeldir.

Britanyalı arkeolog Jacqui Wood'un hipotezine göre, Avrupa'da 5.300 yıllık olduğu tahmin edilen Ötzi mumyasındaki daha önce sırt çantası olarak yorumlanan parçanın aslında kar ayakkabısı olabileceği de düşünülmektedir.

Yunan tarihçi ve coğrafyacı Strabon (MÖ 64 - M.S. 24) Kafkasya'daki yerli halkların ayakları altında deriden ve yuvarlak tahtadan blok benzeri düz yüzeyler iliştirerek kullandıklarını yazar.

Bununla birlikte, tenis raketini andıran (Fransızcada "raquette de neige" «kar raketi» denmesi bu yüzdendir) ağ gibi örgülü delikli "klasik" kar ayakkabılarının Kuzey Amerika yerli halklarınca Avrupalılardan önce de kullanıldığı biliniyor. Fransız kâşif Samuel de Champlain'in seyahat anılarında (V.III, sayfa: 164) Huronlar ve Kriler gibi yerli halkların karın çok olduğu yerlerde kar üzerinde batmadan gitmek üzere Fransa'daki kravatların biçiminde ve onların iki ya da üç katı büyüklüğünde kar ayakkabıları kullandığını yazar.

Etnografik olarak kar ayakkabılarını en yoğun biçimde kullanan yerli halklar, Kuzey Amerika'da Eskimolar ile Kızılderililer, Doğu Sibirya'da ise Çukçiler, Koryaklar ve İtelmenlerdir. Kar ayakkabılarının yapımında yöre malzemeleri kullanılır. Tahta iskeleti daha çok melez, huş ve söğüt ağaçlarından, örgü şeritleri ise rengeyiği ya da fok derisinden, son zamanlarda ise ayı ve at derisinden de yapılır.

Kuzey Amerika'nın Batı dünyası tarafından keşfinden önceleri Eskimo-Aleut halkları ve Kızılderililer gibi Amerika yerlileri farklı stillerde kar ayakkabıları geliştirmiştir. Keşiften sonra özellikle Kanada ve Amerika Birleşik Devletlerinin kuzey eyaletlerinde beyazlarca da yaygın olarak kullanılmaya başlamıştır.

Alaska'da kar ayakkabısını en fazla kullanan yerli halk Kızılderili Alaska Atabasklarıdır ve bunlar kar ayakkabılarını daha çok huş ağacının kabuğundan imal ederler. Alaska Atabaskları kışın çok yaygın biçimde kar ayakkabılarını kullanarak yaya yürür ve seyahat ederler. Kanada'da kar ayakkabısını en fazla kullanan yerliler ise yine Kızılderili Algonkin halkları ile Kanada Atabasklarıdır. ABD ve Kanada'da Büyük Düzlüklerde yaşayan Ova Kızılderililerinden Karaayaklar, Arapaholar, Nakotalar, Nakodalar, Şayenler, Komançiler, Apsalokeler, Atsinalar, Kiowa, Lakotalar, Siyular, Apaçiler ve Kriler gibi Ova Kızılderilileri kışın Amerika bizonunu önceleri kar ayakkabılarını takarak yaya avlarken, atın Avrupalılarca getirilmesinden sonra atlı avlamaya başlamışlardı. Kuzey Kızılderililerinin yumuşak karlı arazide beslenen rengeyiği ve sığın gibi hayvanları avlamasının ön koşulu kar ayakkabısı kullanmaktır.

Atabask dillerinde kar ayakkabısı için kullanılan adlar: Denağinaca "ush", Ahtnaca "‘aas", Değinakça "oyh", Holikaçukça "oyh", Koyukonca "osh" (Yukarı Koyukonca), "oyh" (Aşağı ve Merkezî Koyukonca), Tanakrosça "aayh", Yukarı Tananaca "aayh" ya da "aay", Guçince "aih", Hanca "‘a", Tlınçonca "ʔah" Denetaca "ʔah", Danezaca "maaahéʔ" («onun kar ayakkabısı»), Denesulinece "ʔaih", Nadoten-Vetsuvetence "‘ayh", Çilkotince "ʔash". Ahtnalar "‘aas" dışında da "tsidatl’uuni, tsedatl’uun, tsistl’uuni" (hill snowshoe) ve "datsaaggi" (temporary snowshoe) gibi farklı kar ayakkabıları da kullanır.

Algonkin dillerinde kar ayakkabısı için kullanılan adlar: İnnuca "asham", Ova Kricesi "asāmak" (ᐊᓵᒪᐠ), Güney ve Kuzey Doğu Kricesi "asaamich" (ᐊᓵᒥᒡ) ya da "asaam" (ᐊᓵᒻ), Naskapice "asaam" (ᐊᓵᒻ), Ojibvaca "aagim" (ᐋᑭᒻ), Abenakice "ôgem" (eski yazı: "ȣgem"), Potavatomice "agmoseʼ", Karaayakça "awámi", Mikmakça "alaqami'g" ya da "lasguaw". Algonkin halklarından Ojibvalar kar ayakkabısının ("aagim") kasnağını yani çerçevesini (Severn şivesinde: "aagimaakwaatig", kuzeybatı Ontario ve Manitoba şivesinde: "aagimaatig") tahtadan, bağcıklarını ("ashkimaneyaab") ve yan bağcıklarını ("bizhimaaneyaab") ham deriden yaparlar. Minnesota ve Wisconsin Ojibvaları (Chippewa) "makwaasagim" adlı ayı pençesi kar ayakkabısı (bear paw snowshoe) da kullanırlar. Ojibvalardan Quebec Algonkinleri kar ayakkabısının ön ve arka çapraz "brace"ʼlerine "okogaatig", kuyruk bölümü için kullanılan tahtaya da "ozhedoowaatig" adını verirler.

Batı dillerindeki “Eskimo” kelimesinin etimolojilerinden en yaygın olarak kabul göreni Smithsonian Institution'dan Ives Goddard'ın ileri sürdüğü Algonkin dillerinden İnnuca ("Montagnais") “snowshoe-netter” («kar ayakkabısı [ağ gibi] ören») anlamına gelen kelimedir. İnnucada "assime·w" kelimesi «she laces a snowshoe» anlamına gelir.

Bütün Eskimo-Aleut halkları kar ayakkabısı kullanır ve bunlar birkaç çeşittir. Kuzey Alaska'daki İnyupikçe "tagluk", Kanada Nunavut'taki Doğu Kanada İnuitçesi "talluk" (ᑕᓪᓗᒃ), Kanada Labrador'daki Nunatsiavut İnuitçesi "talluk", Batı Alaska'daki Yupikçe "tangluk", Güney Alaska'daki Supikçe "tangluk" en yaygın kar ayakkabısıdır. İnyupikler "tagluk" denen uzun kar ayakkabılarını tundradaki çalılık alanlarda yumuşak karda kullanırken, "puyyugiak" denen kısa kar ayakkabıları daha çok kaba deniz buzu üzerinde yürümek içindir. Alaska Yupikleri de "tangluk" dışında ayrıca "pupsugcetaat" adını verdikleri kar ayakkabılarını da kullanır. Nunivak Çupikleri ise buna "pupsugcet'ar" adını verirler. Doğu Kanada İnuitçesinde "talluk" (ᑕᓪᓗᒃ) dışında da değişik kar ayakkabısı türleri vardır. Kızılderililerin yuvarlak kar ayakkabılarına "allaatautik" (ᐊᓪᓛᑕᐅᑎᒃ), uzun kar ayakkabılarına "amittukaaq" (ᐊᒥᑦᑐᑳᖅ), kısa yuvarlak ve geniş olanları ise "ammalukitaak" (ᐊᒻᒪᓗᑭᑖᒃ) ya da "angmalukitaak" (ᐊᖓᒪᓗᑭᑖᒃ) olarak adlandırılır. Kar ayakkabısı için Grönland İnuitçesinde "aput" («kar») kelimesinden köken alan "apusiut" ya da "apusiuut" adı kullanılır. Aleutça "qaniigim sapuugii" («kar'ın ayakkabısı») adlandırması İngilizce karşılığının ("snow shoe") birebir çevirisidir.

Eskimolar kar ayakkabılarını yörelerindeki malzemeyi kullanarak yaparlar. Kuzey Alaska İnyupikleri Grönland balinasının balina çubuğu denen çok uzun esnek lifli dişlerini kullanır. Kuzeybatı Alaskadaki Malimiut İnyupikleri ise ise söğüt dallarından yaparlar. Çerçevesi (kasnağı) ladin ya da melez ağacı daha yeşil taze iken bükülerek yapılır ve rengeyiği ya da fokun derisinden kayışlarla örülür. Topuk ve burun kısımları rengeyiğinin sinir ipliğiyle çok sarmalanır. Yupikler fok derisinden kesilen kayışlarla örerler.

Avrupa ve Asya kar ayakkabısı örnekleri binlerce yıldır ilkel kalmışken, Kuzey Amerika Kızılderililerininkiler mükemmelleşmişlerdir.

Geleneksel Kızılderili ve Sibirya yerli kar ayakkabıları 4 tipte görülür:

Alaska'da modern sanat ürünleri olarak kar ayakkabısı küpeleri de yapılmaktadır.

Arktik Kış Oyunlarına ilk kez 1974 yılında Anchorage, Alaska'da yapılan oyunlarla giren kar ayakkabılı yürüyüş sporu ("snowshoeing") o tarihten itibarek kış oyunlarının en gözde ve önemli sporları arasında yer almıştır.

Alaska ve Kanada'da Atabask ve Algonkin halklarının coğrafyasında yaşayan kar ayakkabılı tavşanın ("Lepus americanus") arka ayakları kara batmamak için evrim geçirmiş ve oldukça büyüyüp genişlemiş ve kalın ve uzun tüylerle kaplanmıştır.

Karlı yüzeylerde daha iyi yürüyebilmek için Sibirya haskisi adlı köpek ırkının ayak parmakları tüylüdür ve “kar ayakkabılı ayak” (snow shoe feet) olarak adlandırılır.




Sualtı futbolu

Sualtı futbolu, sualtı hokeyi ve sualtı ragbisi gibi iki kişinin paylaşımlı olarak oynadığı sualtı sporlarıdır. Bu oyunların tümü yüzme havuzu içinde dalgıç (şnorkel) ekipmanlarıyla yapılmaktadır. 5 Kişilik takımların oynadığı bu sporda, adında geçtiği gibi ayaklar değil ama eller kullanılır. Amaç kum dolu topu karşı kaleye atmaktır. Top kaleye götürüldükten sonra, bir süre daha golü atan oyuncunun hakimiyetinde kalmalıdır. Oyunlar onar dakikalık iki devrede oynanır ve beraberlik halinde maç uzar.





Pohjola

Pohjola ya da Pohja Fin mitolojisinde bir diyardır, bazı İngilizce'ye çevirilerde Pohjoland ya da Northland diye çevirildiğini de görürüz. Pohjola bölgesi, Finlandiya halkının büyük destanlarından biri olan Kalevala'da sıkça geçmektedir. Väinämöine'nın aradığı Pohjola kızı bu diyarda yaşamaktadır.




Gökhöyük



Gökhöyük, Antalya il merkezinin kuzeybatısında, Yeniköy'ün 1 km. kuzeybatısında yer alan bir höyüktür. Burada 1984 yılında yürütülen kanal çalışması sırasında büyük ölçüde tahrip edilmiştir.

Karain Mağarası kazılarını yürüten Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'den Prof. Dr. Işın Yalçınkaya tarafından incelenmiştir. Daha sonra 1985 yılında İstanbul Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mehmet Özsait tarafından, kanal inşaatı sırasında oluşan kesitte araştırmalar yapılmıştır.

Mehmet Özsait'in çalışmalarında Neolitik Çağ, Erken Kalkolitik Çağ ve Erken Tunç Çağı çanak çömleği ele geçmiştir.

Kanal inşaatının oluşturduğu yarmada, alt tabakalarda fazlasıyla yanmış kerpiç parçaları ve taşlar vardır. Bu tabaka için çanak çömlek buluntularının niteliği yönünde bilgi verilmemiştir.

Çanak çömlek buluntuları Mehmet Özsait'çe Ka