n işkence görerek tutuldu.

Pérez Esquivel, insan hakları savunma çabalarından dolayı 1980 yılında Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü.




Chihuahua (şehir)

Chihuahua, Meksika'nın kuzeyinde yer alan ve Chihuahua eyaletinin merkezi olan şehir. Deniz düzeyinden 1.430 m yüksekte, Batı Sierra Madre'nin bir vadisinde yer alır.





Ben R. Mottelson

Ben Roy Mottelson ( d. 9 Temmuz 1926 ) ABD doğumlu Danimarkalı nükleer fizikçi. Atom çekirdeğinin küresel olmayan geometrisi üzerine yaptığı çalışmalardan dolayı 1975 yılında Nobel Fizik Ödülü'nü kazanmıştır.

Gürcistan'dan Amerika Birleşik Devletleri Illinois eyaletinin Chicago şehrine göç etmiş mühendis Goodman Mottelson'un oğlu olarak doğdu. Chicago'nun kenar banliyolerinden birisi olan La Grange'da Lyons İlçesi Lisesi'nden mezun oldu. 1947 yılında Purdue Üniversitesi'nde lisans eğitimi aldıktan sonra 1950 yılında Harvard Üniversitesi'nde nükleer fizik alanında doktorasını tamamladı. Harvard'dan arkadaşı olan Traveling Sheldon'un isteği üzerine, 1957 yılında Danimarka Kopenhag'da yeni kurulan İskandinav Teorik Fizik Enstitüsü'nde (Nordita) profesör oldu. 1971 yılında ise Danimarka vatandaşı oldu.

1950 ve 1951 yıllarında James Rainwater ve Aage Bohr ile birlikte nükleon davranışlarını tek tek dikkate alan atom çekirdeğinin modellerini geliştirmişlerdi. Etkin bir iç yapıya sahip olarak çekirdek basit damla sıvı tedavisinin ötesine taşındı. Bu modeller, belirli çekirdeklerin küresel olmayan dağılımı dahil olmak üzere nükleer özelliklerini, açıklayabilir ilk örneklerdir.

Mottelson'a James Rainwater ve Aage Bohr ile ortaklaşa olarak yaptıkları "atom çekirdeklerinin kolektif ve parçacık hareketi ile bu bağlantı dayalı atom çekirdeğinin yapısı teorisinin gelişimi arasındaki bağlantıyı ortaya çıkarttıklarından dolayı" 1975 yılında Nobel Fizik Ödülü verildi.

1948 yılında Nancy Jane Reno ile evlenen Mottelson'un bu evlilikten 3 çocuğu bulunmaktadır. Mottelson 1983 yılında Britta Marger Siegumfeldt ile evlenmiştir.




Saltillo

Saltillo, Meksika'nın kuzey kesiminde yer alan ve Coahuila eyaletinin merkezi olan şehir. Büyük merkez platosunun kuzey kısmında, 1.599 m'lik bir yükseklikte yer alır.





Metropolitan alan

Metropolitan alan, nüfusu büyük olan şehirlerin ekonomik, toplumsal ve siyasal olarak etkili oldukları alanlardır. Metropolitan alanlar genellikle bir büyükşehir ile çevresindeki diğer şehirler, varoşlar ve yerlerden oluşur. Metropolitan alanların genel bir açık tanımı ya da sınırları olmayıp ülkeden ülkeye değişmektedir. Sosyal, ekonomik ve politik kurumlar değiştikçe, metropolitan alanlar önemli ekonomik ve politik bölgeler haline geldi.





James Rainwater

Leo James Rainwater ( d. 9 Aralık 1917 - ö. 31 Mayıs 1986 ) bazı atom çekirdeklerinin asimetrik şekillerin belirlenmesinde yaptığı çalışmalar nedeniyle 1975 yılında Nobel Fizik Ödülü almaya hak kazanmış ABD'li fizikçi.

Rainwater, 9 Aralık 1917 tarihinde Idaho eyaletine bağlı Council şehrinde doğdu. Ancak 1918 yılında yaşanan büyük grip salgınında babasının vefat etmesi üzerine Kaliforniya Hanford şehrine taşındılar. 1939 yılında Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nde lisansını aldıktan sonra doktorasını tamamlamak üzere Columbia Üniversitesi'ne gitti. 1946 yılında Enrico Fermi ile birlikte Üniversitenin daire başkanı ve profesörü olarak çalışmaya başladı.

İkinci Dünya Savaşı sırasında Manhattan Projesi takma adı verilen ve yeraltında ilk kullanılabilir atom bombası icat çalışmalarında yer aldı. 1949 yılında tüm atom çekirdeklerinin küresel olduğuna inanılıyordu. Ancak Rainwater bunun aksi olduğunu ispat etmek için çalışmalar yaptı. Fikirleri daha sonra Aage Bohr Ben R. Mottelson'un yaptığı deneyler ile doğrulandı.Rainwater ayrıca X-ışınlarının bilimsel olarak anlaşılmasına katkıda bulundu ve ABD Atom Enerjisi Komisyonu'nda deniz araştırma projelerine katıldı.

1946 yılında Columbia Üniversitesi'nde fizik öğretim üyeliği görevinin ardından 1952 yılında profesörlük yapmaya başladı. 1982 yılında Pupin Fizik Profesörü seçildi. 1963 yılında Ernest Orlando Lawrence Fizik Ödülünü aldı.

Rainwater'a Ben R. Mottelson ve Aage Bohr ile ortaklaşa olarak yaptıkları "atom çekirdeklerinin kolektif ve parçacık hareketi ile bu bağlantı dayalı atom çekirdeğinin yapısı teorisinin gelişimi arasındaki bağlantıyı ortaya çıkarttıklarından dolayı" 1975 yılında Nobel Fizik Ödülü verildi.




Julian Schwinger

Julian Seymour Schwinger (d. 12 Şubat 1918 - ö. 16 Temmuz 1994), Nobel Fizik Ödülü sahibi Amerikalı teorik fizikçi.

Julian Schwinger New York'ta doğdu. Lisans eğitimine New York Şehir Koleji'nde başladı. 16 yaşında ilk bilimsel makalesini yayımladı. Columbia Üniversitesi Moleküler Işın Laboratuvarı Başkanı Ben Rabi, doktora yapması için Schwinger’i ikna etti. 1939 yılında manyetik saçılma ile ilgili tez konusu ile doktorasını aldı. Daha sonra iki yıl kadar Ulusal araştırma görevlisi olarak Kaliforniya Üniversitesi'nde çalıştı. Purdue Üniversitesi'nde mühendislik öğrencilerine temel fizik öğretiminde bulundu. Aynı zamanda nükleer fizikçi olarak elektromanyetik radar sorunları ile ilgilendi. Elektron hızlandırıcıları ile ilgili düşünmeye başladı. 1945 yılında Harvard Üniversitesi'nde doçent olduktan iki yıl sonra profesör oldu. Daha sonraki yıllarda çok çalıştı ama deneysel endişeleri nedeni ile daha genel teorik sorunlarla uğraştı.

1969 yılında "Parçacıklar, Kaynaklar ve Alanlar" adlı çalışmasını yayımladı. 1943 yılında II. Dünya savaşı sırasında atom bombası projesi için Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ne gönderildi. Matematiksel fiziğin çeşitli alanlarında büyük gelişmeler üretti.

Schwinger, özellikle kuantum elektrodinamiği (QED) teorisi üzerine yaptığı çalışmalarla ve bir döngü sırasına göre göreceli hızda değişmeyen pertürbasyon teorisini geliştirmek için, QED renormalizasyon alanında yaptığı çalışmalarla tanınır. Schwinger varyasyonel yaklaşım ve kuantum alanlar için hareket denklemleri gibi modern kuantum alan teorilerinde sorunları çözmüş olan yüzyılın en büyük fizikçilerinden birisi olarak kabul edilmektedir.

1965 yılında özel görelilik teorisi ile kuantum mekaniğini kaynaştırmasından dolayı Nobel kazandı. 1972 yılından 1994'e kadar Los Angeles Kaliforniya Üniversitesi'nde çalıştı ve 70 doktora öğrencisi oldu. Çağdaş kuantum alan teorisinden büyük ölçüde sorumlu; Kuantum alanları için hareket denklemleri oluşturmuştur. Elektromanyetizma ile zayıf kuvveti birleştirmeye yönelik çalışmaları bulunmaktadır.

1951 Einstein ödülü, 1964 ABD Ulusal bilim madalyası, 1949 Işık ödülü ödüllerinden bazılarıdır.




Saluen

Saluen Nehri, (, Nu Jiang), Myanmar'daki en uzun nehir. Tibet'in doğusundaki Tanggula Dağlarından doğar ve çoğunlukla güney yönünde akarak Çin'in Yunnan yönetim bölgesiyle Myanmar'ın doğu kesiminden geçer. Yaklaşık 2.400 km'lik çığırının sonunda Martaban Körfezi kıyısındaki Moulmein'de Andaman Denizi'ne dökülür. Gyaing ve Ataran nehirleriyle birlikte küçük bir alüvyonlu delta oluşturur. Aşağı çığırı Myanmar-Tayland sınırının yaklaşık 130 km'sini çizer.

Yukarı çığırında yüksek tepeleri (900-1.800 m) dar ve derin boğazlarla yardıktan sonra Shan Platosunu aşar. Birmanya Karayolu, üzerindeki Huiting Köprüsü'nden geçer. Bazı bölümleri hafif teknelerle ulaşıma elverişliyse de tehlikeli ivintileri, önemli bir suyolu olarak kulanılmasını engeller. Myanmar'ın güneydoğu kesimindeki ormanlardan elde edilen tikağacı kerestelerinin taşınmasında nehirden yararlanılır. Nehirin sağ kolunu oluşturan Pilu Nehrinde ("nam") bir hidroelektrik santrali kurulmuştur. Saluen Çavlarının da enerji ve sulama potansiyeli vardır. Nehirin aşağı çığırının 160 km'ye yakın bir bölümü ulaşıma elverişlidir.





Torreón

Torreón, Meksika'nın kuzeydoğusunda, Coahuila eyaletinin ise güneybatı kesiminde yer alan şehir.





Ayrımsal kristallendirme

Ayrımsal kristallendirme, karışımdaki iki bileşen de suda çözündüğünden, bileşenlerin farklı çözünürlüklere sahip olmalarından yararlanılarak uygulanan ayırma tekniğidir. Örneğin tuz-şeker karışımını ayırmak için önce suya atılarak çözünmeleri sağlanır. Sıcakta daha iyi çözündükleri için karışım iyice ısıtılır. Daha sonra soğutmaya başladığımızda, sıcaklık düştükçe çözünürlükleri azalacak ve kristal olarak çökmeye başlayacaklar. Önce şeker, daha sonra da tuz kristal olarak çöker.




Şapsığca

Şapsığca ya da Şapsığ Çerkesçesi (Batı Çerkesçesi шапсыгъабзэ "Şapsığabze" ; Doğu Çerkesçesi шапсыгъэбзэ "Şapsığebze"), diasporadaki en büyük nüfusu sahip olan Çerkes boyu olan Abzehlerden sonra ikinci gelen Şapsığlar (шапсыгъхэр) tarafından konuşulan Batı Çerkesçesinin "kıyı lehçeleri" grubundan bir lehçesidir. Adigey’deki küçük bir grup dışında bugün Krasnodar Krayı’nın Tuapse ve Lazarevsk ilçelerine bağlı köylerde yaşayan (yaklaşık 10 bin) Şapsığların dili, 1924-1945 yıllarında feshedilene kadar Şapsığ Ulusal Rayonu'nda yazı ve edebiyat dili olsa da, Adigey Cumhuriyetinin dışında kaldıklarından günümüzde anadillerinde eğitim ve yayın hakkından yararlanamamaktadırlar. Şapsığca Çerkeslerin ibadet dilidir ve 1906'da İstanbul'da yayımlanan Adıgece Mevlid (Адыгэ Мэулыд) Şapsığ lehçesiyle kaleme alınmıştır.

Şapsığ Adığecesi, Türkiye’de 1923 yılına değin, Kabardeyler dışında Osmanlı Adiğeleri arasında bir yazı ve ibadet dili olarak kullanılmıştır.

Şapsığca, Türkiye’de Kabardeyce dışındaki Çerkes lehçelerini şu ya da bu ölçüde etkilemiş ya da eritmiştir. Bu da şimdiki Adigey Cumhuriyetinin dili olan ve K’emguy lehçesine dayanan Batı Çerkesçesi ile diaspora arasındaki kopukluğu daha da derinleştirmiştir. Kafkasya’da ikişer adet ç (ч, чъ), ç’ (чӀ, кӀ), j (ж, жь), ş (ш, щ) sesi, vb vardır. Bu sesler Türkiye’de tek sese inmiş, Kafkasya’da kullanılan fakat Türkiye’de kullanılmayan bu farklı sesler diasporada anlaşılamamakta ve sorun oluşturmaktadır. Bu arada Kafkasya’da bulunmayan “ge”, ”ke” ve “k’e” (кӀьэ) gibi sesler Türkiye’de vardır ve halen kullanılmaktadır. Türkiye'de “Kabe”, “kitap”, “Kemal” denirken, Kafkasya'da “Çabe”, “Çıtap” ve “Çemal” denmektedir.

Çerkes lehçeleri arasındaki farklılık “Уубэщтмэ убыхыбзэ