lerin dağ geçitlerine gönderilmesi sadece onların ihanet olasılığına karşı alınmış bir önlem değildi. Aynı zamanda, işler ters giderse Pers Ordusu'nun Dilek Dağı yamaçlarına çekilmekerine de olanak sağlayacaktı. Fakat şimdi Miletliler onların üzerine çullanmıştı.

Herodot tarafların kayıpları hakkında bir rakam vermemektedir. Sadece her iki tarafın kayıplarının da ağır olduğunu yazar. Sikyon kayıpları özellikle ağırdır, generalleri Perilaus muharebede ölmüştür. Herodot'a göre en başarılı muharebe eden unsurlar sırasıyla Atinalılar, Korintliler, Troezenliler ve Sikyonlulardır. Muharebede ölen Pers komutanları general Mardontes ve Tigranes de vardır. Pers Donanması'nın amiralleri Artayntes ve Ithanitres ise kaçıp kurtulmayı başarmıştır. Artayntes Sard'a ulaşmayı başardı. Serhas'ın kardeşi onu korkaklıkla suçlayınca kılıcını çekip üzerine yürüdü ama derhal etkisiz hale getirildi. Herodot bir kısım Pers askerinin de kurtulmayı başardığını ve Sard'a yürüdüklerini belirtir. Diodorus ise 40 bin Pers askerinin öldüğünü yazmaktadır. O da kurtulanların Sard'a kaçtığını belirtmiştir.

Sparta birliği girdiğinde kampı yağmaladı ve karaya çekilmiş Pers gemilerini ateşe verdiler. Daha sonra Sisam'a dönerek bir sonraki harekatı tartıştılar. Spartalılar, saldırıya açık olan İyonlara yardım konusunda istekli değillerdi ve Yunanistan'a dönmekten yanaydılar. Ancak çekilirlerse, Perslerin İyonların ayaklanmasına olanak vermeyeceği de ortadadır.Herodot, 9.106.2 General Leotychides, İyonya'daki Grek nüfusu Yunanistan anakarasına tahliye etmeyi önermiştir. Gerekçe olarak bir sonraki Pers saldırılarında İyonya'yı savunma olanağı olmamasıdır. General Xanthippus ise bu görüşe, İyon kentlerinin başlangıçlarından beri birer Grek kolonisi olması nedeniyle şiddetle karşı çıkmıştır. Esasen Mykale'deki Grek zaferi, Batı Anadolu'daki bazı kent devletlerinin Pers hakimiyetine baş kaldırarak bağımsızlıklarını ilan etmelerine neden olmuştu. Diğer bir bakışla İyonlar Pers hakimiyetine karşı ikinci kez ayaklanmışlardır. İyonya'daki Grek kentleri daha sonra Perslere karşı Atina liderliğinde Attik Delos Birliği'ni oluşturacaklardır.

Aynı gün gerçekleşen Plateaa Muharebesi ve Mykale Muharebesi sonucunda karada Pers Ordusu, denizde de Donanması tümüyle imha edilmiş, böylece Yunanistan'a yönelen Pers istilası da sona ermiştir. Ayrıca gelecekte yeni bir istila girişimi olasılığı da zayıflamıştı. Yine de Grekler Serhas'ın bir başka girişime kalkışacağı yönünde endişe yaşamaya devam etmişlerdir. Buna karşın Serhas'ın Yunanistan'ı istila etme kararlılığı zaman içinde giderek zayıfladı.

Mykale Muharebesi'nin ardından Grek İttifakı Donanması Çanakkale Boğazı'na hareket etmiştir. Amaçları buradaki, ordusunu Avrupa topraklarına geçirmek için Serhas'ın yaptırdığı duba köprüleri imha etmektir. Ancak bu işin daha önce yapılmış olduğunu gördüler. Mora gemileri Yunanistan'a dönerken Atina Filosu halen Pers kontrolünde olan Gelibolu Yarımadası'na saldırmak için bölgede kalmıştır. Bölgede kalan Pers kuvvetleri, müttefikleri Sestos kentini tahkim ederek bölgenin en güçlü savunulan yerleşimi haline getirmişlerdi. Bölgeye ulaşınca Atinalılar kenti kuşattı. Uzun bir kuşatmadan sonra kent düşmüştür. Sestos'un alınmasıyla Grekler için yeni bir dönem, karşı taarruz dönemi başlamıştır. Herodot'un çalışması da Sestos Kuşatması'ya sona ermektedir. Bu olayları izleyen otuz yıl içinde başta Atina egemen Attik Delos Birliği olmak üzere Grek yayılması Pers kontrolünü tüm Trakya'dan, Makedonya'dan, Ege Adaları'ndan ve İyonya'dan sürüp atacaklardır. Pers İmparatorluğu ile Yunanistan arasında barış MÖ 449 yılındaki Callias Barışı ile kurulmuş ve yarım yüzyıllık savaşı sona erdirmiştir.

Mykale ve Plateaa antik tarihin oldukça önemli muharebeleri arasındadır. Bu iki muharebeyle Pers istila girişimi kesin olarak sona erdirilmişti. Salamis Deniz Muharebesi Yunanistan'ın kalan bölümünü yakın bir istiladan kurtarmıştır. Ancak Yunanistan'ın büyükçe bir bölümü halen Pers istilası altındaydı. Mykale ve Plateaa ise Yunanistan'daki Pers kontrolünü kırıp atmış ve istila tehdidini bütün bütün ortadan kaldırmıştır. Mykale Muharebesi'nin esas önemi ise Ege Denizi'ndeki Pers deniz hakimiyetine son vermiş olmasıdır. Tüm bunlar her iki muharebenin askeri bakış açısından önemini vurgular. Daha önemli bağlam, bu iki muharebenin getirdiği politik sonuçlardır. Batı Anadolu, kısa bir süre içinde Pers hakimiyetinden kurtulacak ve Attik Delos Birliği çerçevesinde politik – askeri bir birlik oluşturacaktır.

Her iki muharebe de ne var ki Termopylae Muharebesi, Salamis Deniz Muharebesi ve Maraton Muharebesi kadar ünlü muharebeler değildirler. Bunu açıklamak zor olabilir. Termopylae'nin ününün nedenini, sayıca çok büyük kuvvetler karşısında kararlı direnmede aramak mümkündür. Platea ve Mykale muharebelerinde ise kuvvetler arasındaki eşitsizlik daha sığdı. Üstelik savaşın belirsizliği daha sınırlıydı, hatta Grekler muharebeyi kazanabileceklerini az çok biliyorlardı. Askeri olarak bakıldığında, her iki muharebe de hoplitlerin hafif piyade karşısındaki üstünlüğünü yeniden ortaya koymuştur. Bu durum karşısında Pers İmparatorluğu sonraki yıllarda Grek paralı askerler istihdam etmeye başlamıştır. Xenophon'un Anabasis'inde (Birinci Kitap, ilk bölümler) açıklanmaktadır.







Yunanistan'a ikinci Pers saldırısı

Yunanistan'a İkinci Pers Saldırısı, MÖ 480 - 479 yıllarında Akamenid İmparatorluğu (Pers İmparatorluğu) Kralı I. Serhas'ın Yunanistan'ı istila için giriştiği ikinci Pers seferdir. Yunan-Pers Savaşları'nın ikinci bölümü olarak kabul edilir. İstila, I. Darius'un MÖ 492 – 490 yıllarında giriştiği ve Maraton Muharebesi'ndeki Pers yenilgisiyle sona eren ilk istila gişiminin bir yenilenmesiydi. Hazırlıkları I. Darius tarafından başlatılan bu sefer, ölümü üzerine tahta geçen oğlu I. Serhas tarafıdan devam ettirildi. Serhas, bu hazırlıkların sonunda güçlü bir kara ordusu ile donanma vücuda getirmiştir. Atina ve Sparta liderliğinde 70 kadar Grek kent devleti Pers istilasına karşı güçbirliği içinde koymak üzere bir ittifak oluşturdular. Ancak Yunanistan'daki birçok kent devleti ya tarafsız kaldı ya da Serhas'a boyun eğdi.

Yunanistan'a yönelen Pers istilası MÖ 480 yılının bahar aylarında, Pers Ordusu'nun Çanakkale Boğazı'nı yüzer köprüler üzerinden aşması, Trakya ve Makedonya'yı geçerek Teselya'ya girmesiyle başlamıştır. Pers Ordusu'nun ilerlemesi Maraton Ovası'nda Sparta Kralı I. Leonidas komutasındaki küçük bir Grek kuvvetince kısa süre için durdurulmuştur. Aynı günlerde Grek İttifakı'nın oluşturduğu bir donanma ise Artemision Boğazı'nda Pers Donanması'nı karşılamıştır. Termopylae Muharebesi'nde Grekler iki gün boyunca Pers Ordusu'nu durdurmayı başardı. Ancak bir dağ geçidini kullanan güçlü bir Pers birliği geri hatlarına sarkınca esas kuvvetler artçı bırakarak geri çekilmek zorunda kaldılar. Kral Leonidas ve artçı birlik burada tümüyle imha edilmiştir. Grek Donanması da iki gün boyunca durumunu korudu. Bu arada girişilen Artemision Deniz Muharebesi iki tarafa da kesin bir galibiyet sağlamadıysa da Grek Donanması'nın kayıpları ağırdı. Dahası, Termopylae'deki yenilgi haberi alındı. Bunun üzerine donanma Artemision'dan Saronik Körfezi'ne çekilmiştir.

Teermopylae Geçidi'nden ilerleyen Pers Ordusu tüm Boeotia ve Attika'yı istila etmiştir. Ardından tahliye edilmiş olan Atina alındı ve yakıldı. Mora Yarımadası'na çekilen Grek İttifakı birlikleri dar Korint Kıstağı'nı tahkim ederek savunma durumu aldılar. İstilanın bu aşamasında her iki taraf da savaşın gidişatını kesin biçimde değiştirecek bir deniz zaferine bel bağlamıştır. Atinalı general Themistokles, Pers Donanması'nı uyguladığı bir savaş hilesiyle dar Salamis Boğazı'na çekmeyi başardı. Çok sayıdaki Pers savaş gemisi burada gerçekleşen Salamis Deniz Muharebesi'nde düzenini yitirdi ve Grek ittifakı Donanması karşısında ağır bir yenilgiye uğradı. Salamis'te donanmanın kaybedilmesi Yunanistan'ın istilası umutlarını da yok etmiştir. Öte yandan Çanakkale Boğazı'ndaki yüzer köprülerin bir deniz saldırısıyla imha edileceğinden endişe duyan Serhas, Ordu'nun büyük bölümüyle Anadolu'ya çekilmiştir. Geride, Yunanistan'ın istilasını tamamlamak için General Mardonius emrinde seçkin birliklerden oluşan bir ordu bırakmıştır.

Bir sonraki yılın baharında Grek ittifakı'nca oluşturulan güçlü bir ordu, Mardonius kuvvetlerini imha etmek için kuzeye doğru yürüyüşe geçirildi. Platea Muharebesi'nde Pers kuvvetleri ağır bir yenilgiye uğradılar ve çatışmalarda General Mardonius öldürüldü. Aynı gün Ege Denizi'nde Grek İttifakı Donanması, Pers Donanması'ndan geriye kalanları ve bir Pers ordusunu Mycale Muharebesi'nde imha etmiştir. Bu son iki yenilgi, Pers İmparatorluğu'nun Yunanistan'ı istila girişimleri için kesin bir son olmuştur. Öte yandan Ege Denizi'deki Pers hakimiyeti de sona ermiştir. Artık Grekler taarruz eden taraftı ve Pers gücünü Avrupa'dan, Ege Adaları'ndan ve İyonya'dan sürüp attılar. Yunan-Pers Savaşları böylece MÖ 479 yılında sona ermiş oldu.

Grek – Pers Savaşları üzerine birinci el kaynakların hemen hemen tümü Grek kaynaklarıdır. Pers tarihçilerin çalışmalarından hiçbiri günümüze ulaşmadı. Bunun sonucu olarak gerek Grek- Pers Savaşları, gerekse de Persler konusundaki bilgilerimizin az çok "taraflı" olduğunu kabul etmek gerekecektir. Yunan-Pers Savaşları konusunda birincil kaynak Grek tarihçi Herodot'tur. "Tarihin babası" olarak bilinen Herodot, Önasya'daki o zaman için Pers hakimiyetinde olan Halikarnas'da MÖ 484 yılında doğmuştur. Herodot, "Historia" adlı çalışmasını MÖ 440-430 yılları arasında yazmıştır. Bu çalışmasında Grek – Pers Savaşları'nı anlatmıştır. Söz konusu savaşların MÖ 450 yılında sona erdiği düşünülürse, Herodot'un bu çalışması, konu aldığı olaylarla çağdaş sayılır. Herodot'un tarzı tümüyle öyküleştirme tarzıydı ve en azından batı toplumları açısından tanınan bir tarih anlatımı olarak görülmektedir. Herodot'un, olayları tanrıların istek ve kaprislerine, kişilerin iddialarına dayanmadan diğer yandan olayların tarihsel değerlerini nispeten objektif vermesi, bir