tarafından yapılan devlet cenaze töreni ile onu onurlandırdı.




1857 Hint Ayaklanması

Hint Ayaklanması, 1857, 10 Mayıs 1857'de Meerut şehrinde bulunan Britanya Doğu Hindistan Şirketi ordusuna bağlı olan sepoy askerlerinin isyanı ile başladı. Fakat bu ayaklanma İngilizlere bağlı olan, Yukarı Ganj Nehri ovası ve orta Hindistan, diğer Hindistan bölgelerindeki askerlere ve sivil halk arasında yayıldı. Esas askeri çarpışmalar günümüzdeki Hindistan eyaletleri olan Uttar Pradesh, Bihar, kuzey Madhya Pradesh ve Delhi'de oldu.

Bu ayaklama İngiltere'nin Hindistan'da ana idare ajanı görevi yapan Batı Hindistan Şirketi'nin özellikle yukarı Ganj ile merkezi Hindistan bölgesine yayılmış olan iktidarını büyük ölçüde sarsıntıya soktu. 

1857'deki olayların en önemli niteleği olaylarain ciddiyeti, büyüklüğü ve yaygınlığı ile bir kısa dönem için Britanya'nın büyük Ganj Nehri ovası üzerinde olan siyasi hakimiyetini tehlike altına sokmasıdır. 

Bu ayaklanmanın Britanyalılar tarafından kontrol edilmesi ancak 20 Haziran 1858'de Britanyalıların "Gwalior Devleti"'nin zaptetmelerinden sonra olmuştur.

Fakat şu gerçek de doğrudur ki Hindistan'ın Doğu Hindistan Şirketi'nin doğrudan doğruya idaresi altında olan kısımları, Bengal, Bombay Hükümeti ve Madras Hükümeti bölgeleri ve Sikh prensleri hükümdarlığı altında bulunan Pencab, Britanya şirketini hem askeri bakımdan hem de moral bakımdan desteklemişlerdir. Hindistan'da bulunan büyük preslik devletleri, yani Hayderabad Devleti, Mysore Krallığı, Travabcore ve Keşmir rajalıkları ve Rajputana gibi küçük devletler ayaklanmaya katılmadılar. Ama Hindistan'ın bazı bölgelrinde, örneğin Avadh devletinde, ayaklanma Avrupalıların ve özellikle İngilizlerin Hindistan'da bulunmasına karşı bir milli Hint ayaklanması şeklinde görüldü. Ayaklanmadan 50 yıl sonra Hindistan'da gelişen milliyetçilik ve bağımsızlık hareketi için bu ayaklanmada büyük rol oynayanlar, örneğin Jhansı Ranisi Lakshmibaı, bir milli kahraman gözü ile görünmeye başlandı; ama bu milli kahramanların yeni bir Hindistan devleti için uygun ve koordineli bir ideoloji ortaya çıkartmadıkları için tenkit edilmektedirler. Buna rağmen ayaklanma Hindistan'ın Britanya tarafından idaresinde bir devrim yaratmıştır. 1858'de "Doğu Hindistan Şirketi" lahvolmuş ve Britanya devleti bu şirketin bütün görevlerini üzerine almıştır. Bu tarihten sonra Hindistan tümüyle resmen Britanya'nın Kraliyet hükümetine bağlanmıştır ve bu krala bağlı devlet yeni bir adla Britanya Raj'ı olarak isimlendirilmiştir. Britanya devleti Hindistan askeri sisteminde, devletin mali kontrol sisteminde ve merkezi ve yörel hükümet sistemlerinde ciddi olarak derin reformlar uygulanmıştır.

İngiliz ve Avrupa tarihçileri bu olayların gelişip ciddileşmesini bir bakıma küçümsemek amacı ile bu ayaklanmaya "Sepoy İsyanı" veya "1857 Hint İsyanı" adını vermekle beraber, Hindistan tarihçilerinin çoğu bu olayları ve ortaya çıkan gelişmeleri kolonicilere karşı Hindistanlıların başkaldırmaları olarak görmekte ve "Birinci Hindistan Bağımsızlık Savaşı", "1857 Bağımsızlık Savaşı" ve "Büyük Ayaklanma" adlarını kullanmaktadırlar.

Britanya "Doğu Hindistan Şirketi" Hindistan'a ilk girdiği zaman ticaret maksatları ile kurulan "fabrika alanları"'nı işletmekle uğraşmaktaydı. Ama şirketin kurduğu özel ordu ile 1757'de Plassey Muharebesi'ni kazandıktan sonra Doğu Hindistan'da bir devlet konumunu aldı. Şirketin bu yeni şekli, Şirket'in özel ordusunun 1764'te (Bihar'da) Buxar Muharebesi'ni kazandıktan sonra daha da pekiştirilmiş oldu. Bu muharebede ordusu yenik düşen günün Babür İmparatorluğu İmparatoru II. Şah Alam Şirkete Bengal, Bihar ve Orissa eyaletlerinde "vergi toplama imtiyazı" vermek zorunda kaldı. Bundan sonra Şirket yayılarak kontrolü altında tuttuğu Hindistan arazilerine liman üsleri olan Bombay ve Madras etrafındaki geniş bölgeleri de ilhak etti. 1766-1799 döneminde "Doğu Hindistan Şirketi" İngiliz-Mysore Savaşları ve 1772-1718 döneminde İngiliz-Maratha Savaşları ile Hindistan'da Narama Nehri güneyinde bulunan çok büyük toprakları kontrolü altına aldı.

Şirketin bu yayılıp genişlemesine, kontrolü altına aldığı Hindistanlı halk direniş göstermemiş değildi. 1806'da Vellore Ayaklanması sırasında "Doğu Hindistan Şirketi"'nin ordusunda bulunan hem Hindli hem de Müslüman sepoy askerler İngiliz kumanda heyetinin yeni üniformalar giyme kuralları koymasına aksi tesir göstermiş ve isyan etmişlerdi.

19. yüzyıl başlarında Şirket arazilerinde Genel Vali olan Birinci Wellesley Markisi Richard Wellesey, Şirketin kontrolü altına aldığı arazileri daha hızla genişletmek için yeni bir strateji ve politika uygulamaya başladı. Bu strateji ve politika 20 yıl kadar uygulandıktan sonra Şirket'in kontrolü altındaki arazilerin hızla genişleyip hemen hemen tüm Hindistan'ı kapsaması gerçeğini ortaya çıkarttı. Bu stratejinin uygulaması ilk safhasında ya Şirket ile yörel devlet idarecileri arasında bir "Alt-üst hükümdarlık tanımı antlaşması" imzalanması ile Şirket'in üst hükümdar olmasının kabul edilmesi ya da doğrudan doğruya askeri çatışma, işgal ve ilhak şeklinde yapıldı. "Alt-üst hükümdarlık tanımı antlaşması" imzalanması ile Şirketin üst hükümdarlığının kabul edilmesi politikası ile bir sıra Hindu mihraçeler ve Müslüman nevablar tarafından idare edilen "Yerli Devletler" veya "Prenslik Devletleri" ile ortaya çıkartıldı. Buna karşılık Pencap Bölgesi, Puştun Kuzey-Batı Sınırlar Vilayeti ve Keşmir'de 1849'da yapılan İkinci İngiliz-Sikh Savaşı sonunda Şirket ordusunun askeri galibiyeti neticesi olarak bu bölgeler Şirket doğrudan doğruya idare ettiği arazilerine ilhak edildiler. Ancak 1850'de yapılan bir antlaşma ile önceden ilhak edilmiş Keşmir arazileri Jamnu bölgesinde hüküm süren Dogra Hanedanı'na satıldı ve Keşmir, böylece Şirketin üst hükümdarlığı altında bir alt Prenslik Devletine dönüştü. 1801'de ortaya çıkan Nepal ile Şirket arasındaki sınır anlaşmazlıkları gittikçe ciddileşerek 1814-1816 İngiliz-Nepal Savaşları'na yol açtı. Bu savaşta Şirket ordularının galibiyeti, sonradan Britanya ve Hindistan koloni ordusunda çok özel rol oynayacak askerler olan Gurkha'ların Britanyalılar kontrolü altına geçmesine neden oldu. 1854'te Berar Bölgesi Şirket arazilerine ilhak edildi ve iki yıl sonra Avadh devleti arazileri de Şirket'e ilhak edildi. Böylece pratikte "Britanya Doğu Hindistan Şirketi" bir Britanya'dan imtiyaz almış olan şirket olmaktan çok ileri giderek, Hindistan'ın hemen hepsini kontrol eden bir özel hükümetli bir devlet şekline bürünmüş oldu.

1857 Hindistan Ayaklanması, tek bir olay neticesinde ortaya çıkmış değildir ve zaman içinde birçok faktörün birleşip toplanmasından dolayı ortaya çıkmıştır.

"Sepoy"lar, Şirket'in silahlı kuvvetleri için, çoğunluğu Hindu ve Müslüman dininde olan, yerel bölgeden toparlanmış askerlerdi. Ayaklanmadan hemen önce bu Şirket silahlı kuvvetlerinde 50.000 Britanya'lı asıllı askerin yanında, 200.000 sayıda "sepoy" askeri mevcut bulunmaktaydı. Bu Şirket silahli kuvvetleri üç "Başkanlık Ordusu"'na bölünmüş idi: Bombay Başkanlık Ordusu; Madras Başkanlık Ordusu ve Bengal Başkanlık Ordusu. "Bengal Başkanlık Ordusu"na alınan sepoy askerleri Lucknow şehri civarındaki"Avadh" bölgesinde ve Bihar bölgesinde yaşayanlardan kontrat ile toplanmakta ve askere alınacaklarda Hint kast sistemi'mi içinde, "Brahmin" ve "Rajput" gibi, yüksek kastlara bağlı olmaları şart aranmaktaydı. Hatta toplanan askerlerin mutlaka daha düşük kastlara ait olmamaları hakkında bir genelge yayınlanmış ve asker toplayıcılarının bu genelge şartlarını çok sıkı olarak uymaları emirleri hazırlanmış ve her asker toplayıcı grubun bu emirlere çok sıkı uymaları gerçekleştirilmişti. Buna karşılık, Bombay Başkanlık Ordusu ve Madras Başkanlık Ordusu için toplanan askerin kast aslına bakılması kabul edilmemişti ve bu ordulara dahil olan sepoy askerlerin yüksek kast asıllı olmaları gerekmediği için, bu ordular her türlü kasttan olan Hindistanlı sepoy askeri kabul etmekteydi. "Bengal Ordusu"'nda kast sisteminin büyük rol oynaması ayaklananmaya önayak olan ilk sepoy isyanlarında önemli etkenlerden başında gelmiştir. Bu orduya katılan sepoy askerlerde sadece belirli yüksek kasta dahil olma niteliği aranmaya başlanmıştı ve bir asker için en önemli nitelikler olan fiziksel uygunluk; askeri emirlere itaat etme; emirlere karşı daima iyi tabiatlı karşılık verme; cesaret gibi nitelikler hiç asker seçiminde aranan nitelikler olmamaya başlamıştı.

Warren Hastings 1772'de ilk defa "İngiltere Hindistanı Genel Valisi" olarak görevlendirildiği zaman ele aldığı ilk siyasi tedbir Şirket Silahlı Kuvvetlerinin gücünü hızla artırmak olmuştu. Fakat Warren Hastings ve Britanyalılar Plassey Muharebesi ve Buxar Muharebesi'nde Britanyalılara karşı cesaretle direnip savaşmış olan Rajput ve Awadh ve Bihar'lı olan yüksek kastlı kişileri Bengal orduuna almaktan çekinmeye başlamışlardı. Bunun için Warren Hasting'in idaresinin ilk yıllarında ve bunu takip eden 75 yıl içinde Britanyalılar Bengal ordusu için sepoy askeri toplamak için seçilen askelerinin daha batıda bulunan bölgelerdeki yüksek kastlı kişiler olmasını tercih etmekteydiler. Fakat bu sepoy askerleri arasında çıkacak sosyal sürtüşmeleri önlemek için, Şirket, askeri geleneklerin, toplanan askerlerin dini inançları ve ibadet uygulamaları ile çatışmasını önlemek için büyük dikkat göstermekteydi. Bunun için değişik dinde ve değişik kasta mensup olan sepoy askerleri için ayrı ayrı yemekhane ve değişik karavana sistemleri uygulamaktaydı. Ayrıca yüksek kastlı kişilerin "dinsel kirlenme"lerini önlemek amacı ile de bu askerleri Hindistan dışına göndermemeyi tercih etmekteydi ve bu şart asker alınma kontratları içinde önemli bir yer almaktaydı. Ayrıca Şirket'in "Bengal Ordusu" Hindu'ların dinsel festival ve bayramlarını kutlamalarını resmi olarak kabul etmişti. Böylece imtiyaz kazanan yüksek kastlı sepoy askerleri bu imtiyazlarının geri alınması gibi gördükleri ve imtiyazlarını ihlal eder gördükleri her yeni askeri uygulamaya karşı çıkmaya ve bu karşı çıkmalarda da çok şiddetli olarak, hatta askeri isyana varacak şe