r.

Tüm Türkiye'ye yayılan Gezi Parkı eylemleri nedeniyle perakende cirolarında, restoran ve sinema müşterisinde yüzde 30-90 arası düşüşler yaşandığı belirtilmiştir. Kayıp, turizm satışlarına da yansıdı. Pek çok markanın en yüksek satışı yaptığı Beyoğlu mağazasını günlerdir açamaması iş dünyasını etkiledi. Türkiye'nin en büyük sinema zinciri Cinemaximum'un bağlı olduğu Mars Entertainment'ın CEO'su Muzaffer Yıldırım, sinema seyircisinin Gezi eylemleri başladığından bu yana ortalama yüzde 70 azaldığını söyledi.

Dönemin İçişleri Bakanı Muammer Güler'in açıkladığı resmi rakamlara göre, 4 Haziran itibarıyla 77 ilde 603'e yakın eylem gerçekleşti. Yapılan eylemler sırasında 280 işyeri, 1 özel konut, 6 kamu binası, 18 belediye otobüsü, 207 özel araç, 103 polis aracı, bir polis merkezi ve 11 AK Parti hizmet binasının yanı sıra başta Ankara ve İstanbul'da olmak üzere çok sayıda otobüs durağı, trafik ışık ve levhaları, MOBESE kameraları, bankamatikler ve kaldırımlarda çeşitli zararlar meydana geldi. İlk tespitlere göre, bu zararların 70 milyon liranın üzerinde olduğu ifade edilmiştir; özel iş yerlerinde ve diğer yerlerde yapılan tespitler dahil edilmemiştir. ". Protestoların ilk günlerinde 3 televizyon kanalının canlı yayın araçlarına ağır hasar verilmiştir. Ayrıca bazı ATM'ler ve belediye otobusleri de ateşe verilmiştir. AKP Çiğli ilçe binası ise kundaklanmıştır.


Türkiye genelindeki protesto ve yürüyüşler sırasında, evlerinden destek vermek isteyen insanlar ışıklarını yakıp söndürerek ve tencere gibi eşyalara vurarak, arabalarındaki insanlar kornalara basarak eyleme katıldı. Başbakan bu konuyla ilgili olarak "Tencere tava hep aynı hava. Bunlar geçmişte de oldu." dedi. Müzisyen Fazıl Say da bu eyleme sahne aldığı konserde tencere çalarak destek verdi.

Taksim'de 17 Haziran günü Erdem Gündüz'ün, Gezi Parkı'na müdahalesini protesto etmek için başlattığı eylem. Taksim Meydanı’nın ortasında yüzünü AKM’ye dönerek “duran” Gündüz’ün bu protestosu kısa sürede sosyal medyada duyuldu ve destek buldu. Gecenin ilerleyen saatlerinde Erdem Gündüz ayrıldı. İlerleyen saatlerde polis bazı duran insanları yaya trafiğini engellediği gerekçesiyle gözaltına alındı. İlerleyen günlerde değişik yerlerde yeni duran insanlar da ortaya çıktı.

Gezi Parkı Protestoları sırasında polisin kullandığı orantısız şiddeti protesto etmek, protestolar sırasında ölenlerin ve yaralananların için adalet talep etmek üzere 20 Temmuz 2013 tarihinde Antalya'dan başlayarak İstanbul'a kadar süren yürüyüş. Yürüyüş esnasında Eskişehir'de Ali İsmail Korkmaz'ın darp edildiği sokak, Ankara'da Ethem Sarısülük'ün vurulduğu Güven Parkı'nın önü, İstanbul'da Mehmet Ayvalıtaş'a araba çarpan yer başta olmak üzere çok sayıda basın açıklaması yapılmıştır. Yürüyüş ekibi İstanbul'a 19 Ağustos akşamında ulaşmış, 20 Ağustos tarihinde Gezi Parkına girmek için Kadıköy Yoğurtçu parkından yola çıkmış, Gümüşsuyunda polis engeline takılmıştır.

Daha sonrasında Berkin Elvan için bir takım yürüyüşler düzenlenmiştir.

Üzerinde kırmızı elbisesi ile beyaz bir çantası olan ve polisin yüzüne sıktığı biber gazı ile saçları savrulan Ceyda Sungur adlı kadın protestoların simgesi haline geldi. Kendisinin fotoğraflarını Reuters ajansından bir muhabir çekti ve hem yurt içi hem de yurt dışında büyük ilgi gördü. Kırmızılı Kadın Ceyda Sungur'un İstanbul Teknik Üniversitesi'nde görevli bir akademisyen olduğu açıklandı. Sungur'a yakın mesafeden biber gazı sıkan ve görevi kötüye kullanmaktan hakkında dava açılan polis memuru ise 600 fidan dikme cezası aldı.

Protestocuların birbirlerini haberdar etmelerinde başta Facebook ve Twitter olmak üzere "sosyal medya"nın önemli bir rolü oldu. #OccupyGezi ve #DirenGeziParki adlı hashtag formatları oluşturuldu. 31 Mayıs günü akşam 16:00’dan itibaren 12 saat içinde konu ile ilgili 3 ana hashtag grubu için 2 milyon tweet atıldı. Bunların %88’i Türkçe olup, yayınlanan tweetlerin %90’ı Türk kökenli idi.

İlk gün gezi parkında nöbet bekleyen grubun kalabalıklaşmasında ve benzer protestoların çeşitli şehirlerde düzenlenmesinde sosyal medyanın etkisi görülmüştür.

Ancak "“sosyal medya”" içinde dolaşan birçok haberin kanıtlanabilirliği güç olduğundan, doğruluğu şüpheli ve tamamen yanlış birçok haber de doğruymuş gibi sunulmuştur. Bu durum olaylar hakkında dezenformasyon meydana getirmiştir. İzmir'de "yalan tweet" atarak halkı galeyana getirdiği iddiasıyla 38 kişi Türk Ceza Kanunu'nun 214 ve 217. maddeleri uyarınca gözaltına alınmış, gözaltına alınanlardan 12'si ifadeleri alındıktan sonra serbest bırakılmıştır. Olaylar ilk haftasında 5 milyon civarında yanlış bilgi içeren "tweet atıldığı" iddia edilmiştir.

15 Haziran'da birçok basın organında eylemler sırasında atılan 13.5 Milyon Twitter mesajının analizi yayınlamıştır.

Olayların gelişmeye başladığı 31 Mayıs 2013 günü CNN Türk, NTV ve Haber Türk haber kanalları normal yayın akışlarına devam etti. CNN'in uluslararası kanalı protesto gösterilerini canlı yayınlarken CNN Türk'te bir belgesel yayınlanması eleştiri konusu oldu. Yerel medyanın protestoları ilk günlerde kapsamlı şekilde yayınlamamasının, medya patronlarının hükûmet unsurları ile olan iş ilişkileri sebebi ve hükûmetin baskısıyla olduğu yorumları yapıldı. 1 Haziran günü, olaylara ilgisiz kaldığı gerekçesiyle NTV ve FOX tv'nin canlı yayın araçları bazı eylemciler tarafından tamamen kullanılamaz hale getirildi.

Eylemlerle ilgili sürekli yayın yapan CHP'ye yakınlığı ile bilinen Halk TV ve İşçi Partisi'ne yakınlığı ile bilinen Ulusal Kanal;alevi kesimlere yakınlığı ile bilinen Cem TV eylemler boyunca yer yer canlı yayınlarla, program ve marşlarla eyleme dair geniş bilgi aktardı ve eylemciler arasında takdir topladı.

2 Haziran'da Habertürk televizyon kanalı binasının önünde medyaya yönelik tepki nedeniyle toplanan gösterici grupları ertesi gün de NTV'nin Maslak'taki binası önünde protesto amaçlı toplandı. NTV televizyonu binanın önündeki göstericileri ve tepkilerini canlı yayınla ekranına yansıttı. Olaydan bir gün sonra NTV adına Doğuş Grubu yönetimi, dengesizlikler içinde denge sağlamaya çalışırken hata yaptıkları için özür diledi. Twitter üzerinden açıklama yapan Mehmet Turgut, NTV'de yayınlanan 'Falan Filan' isimli programına, medyanın eylemlere karşı tepkisini protesto etmek için son verdi.

3 Haziran'da Bloomberg HT ekranlarında yayınlanan, sunuculuğunu Ali İhsan Varol'un yaptığı Kelime Oyunu yarışmasında tüm sorular Gezi Parkı eylemlerinde kullanılan gaz bombası ve medyanın sansürüne uğrayan sözcüklerden oluştu.

7 Haziran'da 7 gazetenin aynı başlıkla çıkması tartışmalara neden oldu. Aynı gün Gezi Parkı'nda yer alan kişilerin katıldığı Ne Oluyor? isimli televizyon programında yaşanan olaylar detaylıca tartışıldı. Program'a Başbakan'a yazdığı mektup ile tanınan Bülent Peker ile Ezel Akay, Ali Rıza Babaoğlan ve Ali Saydam gibi ünlü isimler katıldı.
11 Haziran'da RTÜK; Gezi Parkı olaylarında halkı şiddete teşvik ettikleri gerekçesiyle Ulusal Kanal, Halk TV, Cem TV ve TvEm’e para cezası verdi. 12 Haziran'da buna tepki olarak Küresel hacker grubu Anonymous, Radyo Televizyon Üst Kurulu'nun internet sitesini hack'ledi. Yine gezi Parkı olaylarını gösteren Hayat TV'nin Rtük tarafından belge eksikliği sebep gösterilerek kapatılması kararıda tartışmaları beraberinde getirdi.

11 Haziran'da Oğuz Haksever; NTV kanalındaki programda Gezi eylemlerini savunan Fatmagül Berktay’ın sözünü kesip sesini yükseltip ayağa kalktı. Ertesi gün bir kısım protestocular; NTV binası önünde 2.bir gösteri yaparak olayı protesto edip Oğuz Haksever'in istifasını talep ettiler.

14 Haziran'da BBC kanalı; BBC Türkçe Servisi'ndeki "Dünya Gündemi" programının NTV televizyonunca yayınlamaması üzerine, NTV ile ortaklığını askıya almıştır.

AKP'ye yakın Takvim gazetesi; 18 Haziran 2013 tarihli nüshasında, Taksim Gezi Parkı'ndaki eylemcilere yönelik olarak 11 ve 15 Haziran'da yapılan polis müdahalelerini yayınlayan CNN International'a tepki olarak Christiane Amanpour'la yapılan asparagas bir röportaj haberini manşetine taşıdı. Manşette "Biz bunu Türkiye'nin ekonomik çıkarlarını bozmak, para için yaptık" diye röportajı gösteren gazete; 14. sayfasında minik puntolarla bu "röportajın gerçek olmadığını ancak yazılanların gerçek olduğunu" iddia etti. Bu da büyük tartışmalara ve Türkiye'de basının ne kadar doğru haber yaptığına dair eleştirilere yol açtı.

22 Haziran'daki gösterilerde NTV,CNN Türk gibi çoğu yayın kuruluşunun, gösterilere en az şekilde yer verdiği ve Halk TV, Sözcü TV "(Gazetenin web genel ağ sitesindeki video bölümü)" gibi olayları canlı yayınlamaya çalışan bir kısım yayın kuruluşlarının ve gazetecilerin kameralarının polisçe alındığı, yayınlarının engellenmeye çalıştığı gözlendi. Türkiye'deki çok az yayın kuruluşunun olayları göstermesi; yine tepkilere neden oldu.

24 Haziran'da devlete ait TMSF tarafından el konulan Akşam gazetesinde, fon el koyduğu gazete için AKP eski milletvekili Mehmet Ocaktan'ı genel yayın yönetmenliğine getirip Gezi olaylarına destek verdiği bilinen genel yayın yönetmeni İsmail Küçükkaya

Yine Gezi Protestolarının başlangıcında fonun el koyduğu ve sonrasında AKP'ye yakın Ciner grubuna satılan Show TV ve SKY 360'ta Gezi Eylemlerine desteği ile bilinen Ali Kırca ve ekibi, Saba Tümer kanaldan ayrıldı.

İlâveten Almanya'da Deniz Feneri e.v davasına adı karışan ve Türkiye'de de aynı konudaki davada yargılanan, AKP'ye yakın eski RTÜK Başkanı Zahid Akman; TV Yayıncıları açısından önemli bir konumda olan Televizyon Yayıncıları Derneği Başkanlığına oy çokluğuyla seçildi. Bununla birlikte bu seçimin şaibeli olduğu ve AKPli bir RTÜK üyesi tarafından TV kanalı yöneticilerinin tek tek aranarak Zahit Akman'a oy vermeleri yönünde baskı yapıldığı iddiaları bazı medya organlarının gündemine taşındı.Ancak bu iddianın doğruluğu kanıtlanamadı.

Türkiye Gazeteciler Sendikası, Gezi protestolarının başladığı 27 Mayıs‘tan 22 Temmuza kadar geçen süre de,protestolara doğrudan veya dolaylı destek veren en az 22 gazetecinin işten atıldığını, 14 gazetecinin zorunlu izne gönderildiğini, 37 gazetecin