ullanacaklarını ve karmaşık fil topluluğu içindeki yerlerini öğretirler. Belleğin depolandığı serebrum temporal lobları fillerde insanlardan çok daha büyüktür.

von Economo nöronları bilinçli davranışların gelişmesinde önemli bir rol oynarlar. İnsanlar ve insansı maymunlarda olduğu gibi von Economo nöronları hem Asya hem de Afrika fillerinin beyinlerinde bulunur. von Economo nöronları ayrıca kambur balina, oluklu balina, katil balina, ispermeçet balinası, afalina, boz yunus ve beyaz balina da da bulunur. Fil beyni ile insan beyni arasındaki dikkat çekici benzerlik yakınsak evrim tezini desteklemektedir.

Filler yaşayan türler arasında en sıkı bağlarla bağlı topluluklardan birini oluşturur. Fil ailelerini oluşturan bireyler birbirlerinden yalnızca insanlar tarafından yakalanma ya da ölüm yoluyla ayrılırlar. Filler üzerine uzmanlaşmış bir etolog olan Cynthia Moss bir Afrika fili ailesinin başından geçen olayları şöyle anlatır: Ailede yer alan iki fil kaçak avcılar tarafından vurulmuş ve sonra diğer bireyler tarafından kovalanmıştır. Fillerden biri ölmüş ancak adı Tina olan diğer fil ayakta kalmıştır. Ama Tina'nın dizlerinin bağı çözülmeye başlamıştır. Ailenin iki üyesi Trista ve Tina'nın annesi Teresia, Tina'nın iki yanına geçip ona yaslanarak ayakta tutmaya çalışmışlardır. Sonunda gücünü kaybeden Tina yere düşmüş ve ölmüştür. Trista ile Teresia yine de vazgeçmeyip onu yerden kaldırmaya çalışmıştır. Sonunda Tina'yı oturur konuma getirmeyi başarabilmişlerdir ancak Tina'nın cansız bedeni yine yere düşmüştür. Ailenin diğer üyeleri de yardım etmeye başlamış ve Tina'nın ağzına ot koymaya çalışmışlardır. Teresia fildişlerini Tina'nın başının ve gövdesinin önünün altına koyarak onu kaldırmaya çalışmıştır. Bu sırada sağ fildişi tamamen kopmuş ve dudağı ile sinir boşluğuna kadar yarılmıştır. Filler Tina'yı kaldırmaya çalışmayı bırakmış ama yanından ayrılmamıştır. Tina'yı çok derin olmayan bir mezarda gömmeye ve üzerine yaprak koymaya başlamışlardır. Bütün gece Tina'nın başında beklemiş ve ancak sabah yanından ayrılmaya başlamışlardır. Tina'nın yanından en son ayrılan annesi Teresia'dır.

Fillerin sosyal yapısı çok sıkı olduğu için ve aşırı derece de anaerkil bir yapıya sahip oldukları için aile içindeki bir filin ve özellikle de aile liderinin ölümü aile için yıkıcı olabilir. Bazı aile grupları eski yapılarına tekrar kavuşamayabilirler. Cynthia Moss yavrusunun ölümünden sonra bir dişi fililn günlerce ailesinin ardından çok yavaş hareketlerle yürüyerek ancak yürüyebildiğini gözlemlemiştir.

Edward Topsell 1658 yılında "The History of Four-Footed Beasts" (Dört Ayaklı Hayvanların Tarihi) adlı eserinde "Dünyanın tüm hayvanları arasında her şeye muktedir olan Tanrı'nın kudretinin ve hikmetinin en büyük göstergesi fildir." diye yazmıştır. Fillerin işbirliğine ait yeteneklerinin şempanzelerinkine denk olduğuna inanılır.

Fillerin zor durumda olan insan dahil diğer türlere de yardım edebilecek kadar çok özgeci hayvanlar olduğu düşünülmektedir. Hindistan'da bir fil, bir kamyonun ardından giderek önceden kazılmış olan çukurlara fil sürücüsünün talimatıyla kamyondan aldığı kütükleri dikerek yerlilere yardımcı olmaktaydı. Fil, deliğin birinde kütüğü deliğe koymayı reddeder. Fil sürücüsü deliğe baktığında içinde uyuyan bir köpek görür. Fil ancak köpek delikten gittikten sonra kütüğü deliğe koyar.

Cynthia Moss, birçok kere fillerin insanlara zarar vermemek için geri geri yürümek zorunda kalsalar bile yollarını değiştirdiklerine tanık olmuştur.

Joyce Poole, kendisine Kuki Gallman'ın Laikipia Çiftliği'nde geçen ve Colin Francombe tarafından anlatılan bir olayı nakletmiştir. Çiftlikte çalışan bir çoban tek başına develeriyle birlikte bir fil ailesine denk gelir. Aile lideri fil üzerine gelerek hortumuyla onu düşürür ve bacaklarından biri kırılır. Akşam olup geri dönmediğinde onu aramaya başlarlar. Arayanlar çobanı bulduklarında başında bir filin beklediğini görürler. Fil aramaya gelenlerin kamyonuna saldırır ve havaya ateş ederek onu kaçırırlar. Çoban sonradan başından geçenleri anlatır. Ayağı kırıldıktan sonra ayağa kalkamayınca filin hortumuyla onu kaldırıp ağaç gölgesine götürdüğünü söyler. Gün boyunca yanında duran fil zaman zaman nazikçe hortumuyla ona dokunmuştur.

Afrika'da filler, doğumu başlatan hodangiller familyasından bir ağacın yapraklarını çiğnerler. Kenyalılar da aynı amaçla aynı yaprakları kullanırlar.

Filler, "Homo sapiens sapiens" ve Neandertal dışında ölüm ile ilgili fark edilebilir ritüellere sahip olduğu bilinen tek memeli türüdür. Kendi cinslerinden olanların, çok uzun zaman önce ölmüş olsalar bile, kemiklerine büyük ilgi gösterirler. Sessiz bir şekilde hortumları ve ayakları ile bu kemikleri inceledikleri gözlemlenir. Bazen, ölen fil ile akraba olmasa bile mezarlarını ziyaret ettikleri görülür. Bir fil yaralandığında, akraba olmayan filler bile onlara yardım ederler.

Filleri araştıran Martin Meredith kitabında sekiz yıldan uzun bir süredir Güney Afrika'da filleri inceleyen Güney Afrikalı biyolog Anthony Hall-Martin'de tipik bir fil ölüm ritüelini aktarır. Ölü aile liderinin cesedini, kendi kızı da dahil olmak üzere tüm aile üyesi filler nazikçe hortumlarıyla dokunur ve kaldırmaya çalışır. Fil sürüsü yüksek sesle uğultu gibi bir ses çıkarır. Yavru filin ağladığı ve çığlık gibi sesler çıkardığı gözlemlenir. Daha sonra tüm fil sürüsü sessiz kalır. Cesedin üzerine toprak ve yaprak atmaya başlarlar. Ağaçlardan kopardıkları yapraklı dallarla cesedi örterler. Sonra iki gün boyunca sessizce ölü filin başında beklerler. Su ve besin için ayrılsalar bile geri dönerler.

Fillerin insanlara da bu şekilde davranmalarına Afrika'da sıklıkla rastlanır. Birçok kereler ölü ya da uyuyan insanları gömmüşler ve yaralı ise yardım etmişlerdir. Meredith, Kenyalı avcı George Adamson'dan yaşlı Turkana kadının başından geçenleri de aktarır. Bu kadın yolunu kaybedince bir ağacın altında uyuya kalır. Uyandığında başında bir fil olduğunu görür. Fil, kadını nazikçe hortumuyla okşamaktadır. Kadın çok korktuğu için kıpırdamadan durur. Diğer filler de gelince yüksek sesle çığlık atmaya ve kadının üstünü dallarla örtmeye başlarlar. Kadın ertesi sabah, çobanlar tarafından zarar görmemiş bir hâlde bulunur.

George Adamson, Kenya'da devlete ait araziye giren bir erkek fili vurduğu zamanı da hatırlar. George, filin etini yerel Turkana halkına verir ve filden geriye kalanları yarım mil öteye taşır. O gece, diğer filler, ölen filden kalanları bulur ve kürek kemikleriyle ayak kemiklerini filin öldüğü yere geri götürürler. Bilim insanları fillerin ne kadar duyguya sahip olduğu konusunda sıklıkla tartışırlar.

Joyce Poole birçok kere Afrika fillerini oynarken gözlemlemiştir. Kendilerini ve başkalarını eğlendirmek için davrandıkları belirgin olarak görülmektedir. Filler oynarken su çekerek hortumlarını havaya kaldırmakta ve etrafa bir fıskiye gibi saçmaktadırlar.

Son zamanlarda yapılan araştırmalar fillerin aynı zamanda duydukları sesleri taklit edebildiklerini de göstermiştir. Bu buluş, annesini ölmüş olan yavru fil Mlaika'nın çevreden geçen kamyonların seslerini taklit ettiği görüldüğü zaman yapılmıştır. Bu zamana kadar sesleri taklit ettiği bilinen hayvanlar balinalar, yunuslar, yarasalar, primatlar, dumanlı parslar ve kuşlardır.
23 yaşında bir Afrika fili olan Calimero da kendine özgü bir taklit sergilemiştir. Calimero, İsviçre'de başka Asya filleri ile birlikte yaşamaktaydı. Asya fillerinin daha ince çıkan sesleri, daha kalın ve derinden gelen Afrika fillerinin sesinden farklıdır. Calimero da kendi türüne özgü derinden gelen sesler çıkarmak yerine Asya filleri gibi ince sesler çıkarmaya başlamıştır.

Güney Kore'de bir eğlence parkında yaşayan Kosik adlı Hint fili, aralarında "otur", "hayır", "evet" ve "yat" kelimelerinin de bulunduğu beş farklı Korece kelimeyi taklit edebilmektedir. Kosik, insanların çıkardığı bu sesleri taklit edebilmek için hortumunu ağzının içine sokup dışarı doğru nefesini verirken hortumunu titretmektedir. Yani insanların ıslık çalmak için parmaklarını ağızlarına sokmalarına benzer şekilde davranmaktadır.

Filler birbirleri ile bağlantıda kalmak için, görme mesafesinin dışına çıktıklarında bağlantı çağrıları kullanır. Dişi filler, kendi aile gruplarındaki filler ile diğer fillerin bağlantı çağrılarını ayırt edebilmektedirler. Aynı zamanda karşılaşma sıklıklarına göre diğer aile gruplarının çağrılarını da ayırt edebilmektedirler.

Filler, hortumlarını kol gibi kullanarak âlet kullanmında önemli bir yetenek sergilerler. Fillerin su içmek için yerde delik açtıkları ve sonra kopardıkları ağaç kabuklarını çiğneyerek top şekline getirdikleri ve açtıkları deliği bu ağaç kabuğundan yaptıkları topla örttükleri görülmüştür. Bu topun üzerini kum ile de örterek suyun buharlaşmasını önlemekte ve daha sonra gelrek tekrar aynı delikten su içebilmektedirler. Sıklıla kendilerini kaşımak ya da sinekleri kovalamak için ağaç dallarını kullanırlar. Fillerin aynı zamanda elektrikli çitlere büyük taşlar atarak çitleri parçaladıkları ya da elektrik akımını kestikleri de bilinmektedir.

Soyut sanat üretebilen çeşitli türler gibi filler hortumlarrı ile tuttukları fırçaları kullanarak bazılarının soyut dışavurumcuların eserlerine benzettikleri resimler yapabilmektedirler. Resim yapan fillere hayvanat bahçelerinde artık yaygın olarak rastlanabilmekte ve dünya çapında müzeler ile galerilerde eserleri sergilenmektedir. Phoenix Hayvanat Bahçesi'nde yaşayan Ruby adlı fil özgün bir ressam olarak görülmektedir ve resimleri 25.000 ABD doları kadar fiyatla satılmaktadır. Ruby kullanacağı renkleri kendi seçmekte ve hangi sıra ile hangi renkleri kullandığı konusunda çok büyük heves göstermektedir. New York'ta bulunan ve bir "fil sanat akademisi" sayılabilecek olan "The Asian Elephant Art & Conservation Project" yaşlı fillere resim yapmayı öğretmektedir. Tanımlanabilir nesenelerin resimlerinin yapılabilmesi için öğreticiler filleri yönlendirmektedir. Tayland'da bir kampta fillerin nasıl resim yaptığı "Extraordinary Animals" adlı TV programında gösterilmiştir. Her ne