ğal çevrelerde, örneğin Güneydoğu Asya’da, ortaya çıktığını belirtmektedir. Buna göre hububat tarımının Antik Mısır’da ya da Filistin’de başlamış olması gerektiği düşünülebilir. Grinin, bazı durumlarda kültür bitkilerinin ya da evcil hayvan kemiklerinin 14-15 bin yıl önceye tarihlenmesine karşınTarım Devrimi’nin günümüzden 9 ile 12 bin yıl önce başladığını belirtmektedir.

Günümüzden 12.900 yıl önce dış uzaydan bir ya da birden çok göktaşının dünyaya çarpması ile oluşan etkilerin gezegende son buzul çağını sona erdirdiği saptanmıştır. Bu çarpma büyük çapta kitlesel yokoluşa özellikle iri otçulların (megafauna) soyunun tükenmesine neden olmuştur. Buzul çağı sonrasında özellikle Akdeniz bölgesi kuşağında kurak bir yaz mevsiminin ortaya çıkmasıyla mevsimsel farklılıkların keskinleştiği biliniyor. Günümüzden yaklaşık 12 bin yıl önce başlayıp halen süren Holosen Dönem içinde, yaklaşık 10 bin yıl önce başlayan (6 bin yıl süren) Holosen İklimsel Optimumu olarak tanımlanan bir dönem yaşanmıştır. Bu dönem, yerküre genelinde görece daha sıcak bir dönemdir. Örneğin kuzey yarıkürede yazlar 2-4 derece daha sıcak, kışlar ise nispette daha soğuk olmuştur. Yakın Doğu’daki sonuç, kurak mevsimin uzaması ve şiddetlenmesiydi. Tüm bu iklimsel değişmelerle bugünkü Akdeniz iklimi’nin ortaya çıkmaya başlamıştı. Kuşkusuz bu Akdeniz İklimi, hem kuzey yarıkürede, hem de güney yarıkürede bir iklim kuşağı olarak ortaya çıkmıştır. Bu iklimsel durum bölgede bir “eşi görülmemiş kurak mevsim” olarak kendini göstermiştir. Sonuçta bu mevsimsel şartlara daha uyumlu tek yıllık bitki türleri evrimleşti. Bazı tek yıllık bitki türleri bölge faunasının başat bitki türü oldular. Bu evrimsel açılım, insanların yaşadığı çevrelerde ileride tarımı yapılabilecek olan bitkilerin ortaya çıkmasını ve yaygınlaşmasını sağlamaktadır.

Öte yandan bu mevsimsel değişme bölgedeki avcı-toplayıcı toplulukları fazlasıyla etkilemiş olmalıdır. Bir yandan megafaunanın ortadan kalkması, insan toplumları hayatta kalabilmek için daha çok bitkisel besine yönelmek zorunda bırakmıştır. Buzul çağının sona ermesiyle iri otçulların (megafauna) daha kuzey enlemlere çekilmesi avcıların av yöntemlerini değiştirip daha küçük avlar peşinde koşmalarına neden olmuştur. Küçük avlara yönelseler bile, avdan sağlanan etin giderek azalması ile karşı karşıya kalmışlardır. Mevsimsel değişmelerin avcı-toplayı toplulukları karşı karşıya bıraktığı diğer bir güçlük de kurak mevsimde toplayıcıların yeterli gıda maddesi bulmakta zorlanmalarıdır. Dolayısıyla buna olanak bulan toplulukların, gıda stoku yapmaya çalışması kaçınılmaz olmuştur. Yabani tahıl bu iş için uygundur. Ayrıca birçok meyve kurutularak saklanabildiği gibi et ve balık da kurutulabilir. Ancak göçebe ya da yarı göçebe bir topluluğun depolama olanağı da yoktur. Stoklanabilecek yiyecek ve bunun yöntemlerine ulaşan toplulukların yerleşik düzene geçtikleri düşünülmektedir.

Yerleşik düzene geçen bu topluluklar daha çok toplayıcılığa bel bağlıyorlardı. Çünkü, uzun ve kurak mevsim bitki örtüsünü zayıflattığı ölçüde bölgedeki avlanabilir otçulların popülasyonunu da daraltmıştı. Beslenme rejiminde yabani tahıl türleri giderek ağırlık kazandı ve “yabanıl tahıl devşiriciliği”, ana üretim biçimi haline geldi. Bu tahılların toplanması, depolanması sırasında etrafa saçılan tohumlarla bu türlerin yayılma alanı genişledi. Hatta kendi kulübelerinin girişinde dahi görülmeye başlandı. Sonuçta, çakmak taşından ustalıkla araç-gereç yağan, avcılık yöntemleri geliştiren bu insanların, tohumların bir sonraki mevsimde filizlendiğini gözlemlemesi neredeyse kaçınılmazdı.

Tarıma geçen toplulukların avcılık ve toplayıcılığı sürdürdüklerini gösteren kanıtlar vardır. Yeni bitki türleri tarıma alındıkça, tarım dışı üretim faaliyetleri olarak avcılık ve toplayıcılık giderek azalmıştır.

Yabanıl tahıl devşirme konusunda deneysel bir çalışma oldukça dikkat çekicidir. Amerikalı paleobotanikçi Jack Harlan, Güneydoğu Anadolu bölgesinde Amerikan ve Türk arkeologlarca sürdürülen çalışmalara katılmıştı. Harran Ovası’nda, Urfa’nın Bozova ilçesi Biris Mezarlığı’nda bir araştırma yapmıştır. Yabanıl tahıl devşiriciliğinin verimine yönelik bu çalışmada Harlan, ilkel bir devşirme orağıyla yabanıl tahıl biçmiştir. Bir saat içinde bir kilo tahıl elde edebilecek kadar hasat yapmıştır. Harlan’ın hesabına göre beş kişilik bir aile bir hasat döneminde (beş hafta kadar) bir sonraki hasada kadar yetecek miktarda tahıl devşirebilecektir. Üstelik yabanın tahıldaki protein oranı, evcil tahılın neredeyse iki katıdır.

Arkeolojik buluntularla ilgili bir sorun da, bir arkeolojik yerleşimde devşirme bıçaklarının, tahıl depolamakta kullanılan çukurlarının ve öğütme taşlarının bulunması o yerleşimde tarıma geçildiğinin kanıtı sayılmamaktadır. Tüm bunlar, o yerleşkedeki insanların pekala da yabanıl tahıl devşirdiğini ve elde ettikleri tohumları depoladıklarını gösterir. Tarım yapıldığının arkeolojik kanıtı, o yerleşkede evcilleşmiş tahıl morfolojisinin kanıtları bulmakla olabilir.

Tarımsal üretime başlayan toplumlar başlarda yabanıl tohumları kullanıyorlardı. Bir süre sonra tahılda daha büyük taneleri tohumluk olarak ayırmaya başladılar. Tarımı yapılan diğer bitkilerde de tercih edilenlerin hasadı yapıldı, diğerleri bırakıldı. Daha küçük tohumlu ya da beğenilmeyen / tercih edilmeyen bitkilerden tohumluk alınmadı. Tercih edilmeyen tohumlar bitki üzerinde kaldı ve bunların doğal olarak küçük bir bölümü bir sonraki yıl çimlenme fırsatı buldular. Öte yandan tercih edilen tohumlar depolandı ve bir sonraki hasat için ekildiler. Yapay seçilim olarak tanımlanan bu uygulama, insan toplulukları tarafından ekimi yapılan bitkilerin sonunda tümüyle tercih edilir bir tür olarak evrimleşmesine yol açtı. Sonuç olarak tarımı yapılan bitkilerin kültürlenmesi, bu bitkilerin benimsenerek tarımının sürekli yapılmasını sağladı. Sonuçta daha bol ve daha kolay hasat sağlandı, daha güvenle stoklanabildi. Sonuç, bu toplulukların daha bol ve istikrarlı besin kaynaklarına sahip olmalarıydı.

Bu durum özellikle tahıllarda daha büyük taneli ve kırılgan olmayan başak eksenine sahip türleri ortaya çıkardı. Daha iri taneli türlerin insan için sağladığı avantaj ortadadır. Kırılgan olmaya başak ekseni ise hasadın verimliğiyle doğrudan ilintilidir. Yabanıl tahıl türlerinde başak eksenleri kırılgandır ve hafif bir esintide bile taneler etrafa saçılır. Yabanıl tahıl devşirici insanlar bu başakları toplamadan önce zaten bir kısmı dökülmüş oluyordu. Dahası bir o kadarı da hasat sırasında ve taşınırken kaybediliyordu. Evcil türlerde ise kırılgan olmayan başak ekseni hasat öncesindeki kaybı önlediği gibi hasat sırasında tane kaynını da önler.

Birkaç bitki türü bu şekilde Tell Aswad gibi bazı insan yerleşimlerinde başarıyla geliştirilmiştir. Bu bitkilerden bazıları başarısız oldu ve bırakıldı. Bazıları tekrar ekime alındı. Sonuçta binlerce yıl boyunca başarılı türler geliştirildi ve dünyaya yayıldı. Örneğin çavdar Anadolu neolitik çağlarında ekimi yapılan fakat daha sonra bırakılan bir tahıldı. İlk tarımsal girişimlerden binlerce yıl sonra Avrupa’ya ulaştılar.

Yabani mercimeğin üstesinden gelinmesi gereken bir sorunu vardır. Bu bitki tohumlardan çoğunun ilk yılda çimlenmemesi gibi farklı bir sorun oluşturmaktaydı. Onun ilk yıldaki bu durgunluğunu gidererek kültürlenmesiyle ilgili ilk kanıtlar, Kuzey Suriye’de Jerf el Ahmar’da bulunmuştur. Hemen ardından Netiv HaGdud’da görülmeye başlandı.

İncir, arpa ve büyük olasılıkla yulaf Ürdün Vadisi’nde yer alan Eriha’nın 16 km. kuzeyinde Gilgal’da kültürlendi. Özellikle incirin bu bölgede 11.400 yıl önce evcilleştirildiğini gösteren kanıtlar vardır. Buradaki neolitik yerleşimde 2006 yılında yapılan kazılarda çok büyük tahıl depolama yerleri bulunmuştur. Buluntular, günümüzden 11 bin yıl öncesine tarihlenmektedir. Gilgal’da bazı başka bitkilerin bir süre yetiştirildiğini fakat daha sonra bu türlerin ekiminden vazgeçildiğini biliniyor. Arkeologlar, bölgede yaşayan insanların geçim stratejilerinin, arpa ve yulafın yabanıl türleri ve meşe palamudu gibi bitkilere dayandığını düşünüyorlar. Bu türlerden bazıları daha sonra dünyanın başka bölgelerinde tarım amaçlı kullanıldılar.

İncir bir yana bırakılırsa ilk kültürlenen bitkilerin yabani tahıllar olduğu kabul ediliyor. Halen bugün tarımı yapılan diğer bitkilerin daha sonraki dönemlerde kültürlenmiş olması gerekir. Örneğin zeytin, ve asma, günümüzden 6 bin yıl önce kültürlenmiştir. Bugün tarımı yapılan tüm bitkiler bundan 4 bin yıl öncesinde artık insanlar tarafından üretilmekteydi.

Bu neolitik çiftçiler tarım tekniklerini geliştirdikçe giderek büyüyen bir ürün fazlası ortaya çıkmıştır. Topluluk, tüketeceğinin üstündeki bu ürün fazlasını depolamak durumuna gelmiştir. Çoğu avcı-toplayıcı topluluklar, göçer yaşan tarzları nedeniyle yiyecek saklama olanağına sahip değildir. Ancak yerleşik topluluklar, ürün fazlasını rahatlıkla depolayabilirler. Böylece tahıl ambarları yapıldı ve buralarda daha fazla dayanıklı gıda maddesi depolandı. Bu sayede tüketilebilir daha fazla gıda maddesi o topluluğun nüfusunun artmasına olanak vermiş, bu sayede belli alanlarda uzmanlaşan bir işgücü ve alet yapımı sağlanmıştır.

Tüm bu süreç tek bir toplulukta zaman içinde birbirini izleyen evreler olarak gelişmiş değildir. Farklı bölgelerdeki farklı insan topluluklarında, farklı yollardan gelişen bir süreçtir.

Arkeolojik kanıtlar yetersiz olmakla birlikte neolitik dönemde kadın erkek arasındaki işbölümü, erkeğin çoğunlukla avcılık, kadının ise toplayıcılık faaliyetlerine yönelmesi şeklindeydi. Bu durumu, çağımızdaki avcı-toplayıcı topluluklara bakarak söylemek mümkündür. Buna göre bitkilerin yaşam döngülerini gözlemlemek ve ilk tarımsal girişimlerde bulunmak yönünden kadınlar daha avantajlı görünmektedir. Yenilebilir bitki türlerini bulmak, seçmek ve daha sonra ekimini yapmak kadınlara daha yakın olmalıydı. Böyle olunca Neolitik Devrim’i kadınların bir devrimi sayma eğilimi vardır.

Bu ilk gözlemlerin ve ilk tarımsal faaliyetlerin hangi çerçevede ve ne tarzda geliştiği hakkınd