imden bir rahip olan Haşmonayim ailesinden Modiinli Matatyahu, Yunan tanrılara ibadete karşı çıktığından Selevkos İmparatorluğuna karşı ayaklandı. Matatyahu, bir idole kurban sunmak isteyen Helenist Yahudiyi öldürdü. Beş oğluyla birlikte Yehuda'daki çöllere kaçtı. Matatyahu'nun ölümünden bir yıl sonra MÖ 166'da oğlu Yehuda Makkabi, Yahudi muhaliflerden oluşan ordusuyla başta Helenist Yahudileri hedef alan gerilla hareketinde Selevkos hanedanlığına karşı zafer kazandı. Makkabiler, köylerdeki pagan altarları parçaladı, çocukları sünnet etti ve Yahudileri yasalara uymaması için zorladı. Makkabi terimi İbranice "çekiç" kelimesinden türemiş olup Yahudi ordusu için kullanılmaktaydı.

Ayaklanma birçok çatışmayı da içinde barındırdı, Makkabi güçleri Suriye ordularına karşı gerilla taktikleriyle zafer kazandı. Yengin bir şekilde Kudüs'e giren Makkabiler Kudüs Tapınağı'nı kutsal yolla temizledi, gelenekçil Yahudi ibadetini hizmete açtı ve Yonatan Makkabi'yi Baş Rahip'liğe getirdi. Ayaklanmayı bastırmak için gönderilen Suriye ordusu Aniyokus'un ölümüyle geri döndü. Kumandan Lusias, Suriye içişleriyle meşgul olduğu için siyasi uzlaşma sağlayıp dini özgürlüğü geri getirdi.

Hanuka bayramı, Yehuda Makkabi'nin Selevkoslara karşı kazanılan utku karşısında Tapınağın tekrar adanmasının kutlanışıdır. Rabbinik geleneğe göre, Tapınak'taki Menorayı yakmak için bir günlük yağ kalmıştı ve daha fazla yağın tedarik edilebilmesi için sekiz gün gerekiyordu; menoradaki bir günlük yağ, yeni yağ tedarik edilene kadar mucizevi bir şekilde sekiz gün boyunca yanmıştır.

Tapınağın tekrar adanmasından sonra Makkabi destekçileri savaşa devam edip etmeme konusunda ikiye bölündüler. 1. Makkabiler kitabında, Matatyahu önderliğindeki ayaklanmanın nedeni dini özgürlük elde etmek ve Selevkos baskısına son vermek olarak gösterilmekteydi. Ancak, Makkabiler ne kadar güçlü olduklarını görünce ayaklanmaya ve Yahudilerin yaşadığı toprakları fethetmeye veya oradaki Yahudi olmayanların dinini değiştirmeye devam etmek istediler. Bu tartışma Alexander Jannaeus egemenliğindeki Haşmonayim monarşisinde alevlenince Farisiler ve Sadukiler olarak halk iki gruba ayrıldı. Savaşın devam etmesi gerektiğini savunan zümrenin lideri Yahuda Makkabi'ydi.

MÖ 160'da bir çatışmada ölen Yehuda Makkabi'nin yerine, hali hazırda Baş Rahip olan kardeşi Yonatan Makkabi geçti. Yonatan yabancı devletlerle anlaşmalar imzalayınca dini özgürlük isteyen grupla daha büyük güç isteyen grup arasındaki ayrılık daha da belirginleşmeye başladı.

MÖ 142'de, Yonatan, Selevkos tahtı talibi Diodotus Trifon tarafından öldürülünce başa Matatyahu'nun son oğlu Şimon Makkabi geçti. Şimon, Selevkos kralı II. Nikator Demetrius'a desteğini sununca Demetrius Makkabiler'den vergi almayı kesti. Şimon, Yoppa limanını ve Gezer kalesini fethetti, Kudüs'teki Akra garnizonunu kovdu. MÖ 140'da, rahipler kurulu, liderler ve ihtiyarlar tarafından baş rahip, ordu kumandanı ve İsrail'in hakimi olarak tanındı. Bu bildirgeleri Haşmonayim Krallığının temelini oluşturdu. Yakın bir zaman sonra Roma Senatosu Haşmonayim Krallığıyla ittifakını yineledi ve doğu Akdeniz'deki müttefiklere aynı şeyi yapması emrini verdi. Her ne kadar Makkabiler özerklik kazandıysa da Selevkos İmparatorluğu'nun bir bölgesi olarak kalmaya devam etti, bu da, II. Demetrius'un kardeşi VII. Antiokus Sidetes'e asker tedarik etme konusunda Makkabileri hükümlü kılıyordu. Şimon, topraklardan feragat etmeyi reddedince Antiokus zorla ele geçirdi.

MÖ 134'te, Şimon, damadı Ptolemy tarafından öldürülünce yerine baş rahip ve kral olarak oğlu Yohanan Girhan geçti. Antiokus, Judea'nın tamamını fethetti ancak Tapınağa ve Yahudi ibadetine karışmadı. Judea, Antiokus'un MÖ 129'da ölmesiyle Selevkos egemenliğinden kurtuldu.

Haşmonayim egemenliği, MÖ 63'te Gnaeus Pompeius Magnus tarafından Kudüs ele geçirilip Roma egemenliğine eklenince sona erdi; Haşmonayim hanedanlığı ise MÖ 37'de Hirodes'in İsrail ve Yahudilerin başına kral olarak getirilmesiyle son buldu.

Makkabilerin hikâyesi 1. Makkabiler, 2. Makkabiler, 3. Makkabiler ve 4. Makkabiler kitaplarında yer alır. Bunlardan ilk ikisi Tanah'ın Yunanca tercümesinde yer alırken Katolik ve Doğu Ortodokslar bu ilk iki kitabı Eski Ahit'lerinde göstermektedir. Bu kitaplar İbrani Tanah'ın bir parçası değildir.

Makkabi adı kimileyin tüm Haşmonayim hanedanlığı ile eş anlamlı olarak kullanılmaktadır, oysa gerçek Makkabiler Yehuda Makkabi ve onun dört kardeşidir. Makkabi adı Yehuda'ya verilmiş bir lakaptır ve sonraki kuşaklar onun direkt kuşağı değildir. İsminin anlamı açısından her ne kadar kesin bir açıklama bulunmazken bir görüşe göre çatışmalardaki yırtıcılığı nedeniyle Aramca "çekiç" anlamına gelen "Makkaba"dan gelmektedir. Bir Tora ayeti olan ""Mi kamoha ba'elim Yhwh""nin ("Kutsallar arasında senin gibisi var mıdır Tanrım") kısaltılmışı Makkabi olup, ""Matatyahu Kohen ben Yohanan""ın da kısaltılmışıdır.

1. Makkabiler kitabının yazarı, Makkabi ayaklanmasını, Selevkos kralının dini ve Makkabi takipçisi Yahudileri ortadan kaldırma isteğine direniş olarak anlatmaktadır. 2. Makkabiler kitabının yazarı ise çatışmanın kaynağını "Yahudilik" ile "Helenizm" arasındaki çekişmeye bağlar. Modern uzmanlarca ikinci görüş daha gerçekçidir.

Çoğu dinbilimci, olayları, kırsal bölgelerdeki gelenekçi Yahudiler ile Kudüs'teki Helenist Yahudiler arasındaki iç savaşta kralın araya girmesine bağlar. Joseph P. Schultz'a göre, modern uzmanlar ayaklanmayı, yabancı baskılara yapılan direnişten ziyade ortodoks ve reformist Yahudi grupların çatışması olarak görür. Çatışmada, Baş Rahiplik makamı için Oniyo gibi Aramca/İbranice isimleri olan gelenekçi Yahudiler ile Yason ve Menelaus gibi Yunan adları olan Helenist Yahudilerin birbirleriyle olan mücadelesi görülmektedir. Diğer yazarlar ise çatışma sırasındaki sosyal ve ekonomik etkenlere değinir. Bir iç savaş olarak başlayan olaylar Suriye'deki Helenistik krallığın Helenist Yahudiler safhasında yer alıp gelenekçilere karşı olması nedeniyle istila niteliğine bürünür. Ayaklanma alevlendiği zaman Antiokus gelenekçilerin ibadetlerini yasakladı ve sonuç olarak tüm halkın dini yasaklandı. Kimi uzmanlar ise, olayların dini isyan olarak başladığını ancak zamanla millî erkinlik savaşına dönüştüğünü belirtir.






Kâmil Ahmet Çörekçi

Kâmil Ahmet Çörekçi (d. 1 Şubat 1992, Londra), Kıbrıslı Türk futbolcudur. 1. Lig ekiplerinden Eskişehirspor'da forma giymektedir.

İngiltere'nin başkenti Londra'da bir Kıbrıslı Türk bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Kâmil Ahmet Fulham FC'nin altyapısında futbola başladı ve burada Türkiye genç millî takımlar için erken keşfedildi. 2008 yılına kadar Fulham FC'nin altyapısında oynadıktan sonra Millwall FC'ye transfer oldu. Burada Millwall ikinci takımda düzenli olarak oynasa da as takıma alınmadı. Bunun üzerine birçok Avrupa'da yetişmiş Türk futbolcusu gibi şansını Türkiye'de denemeye karar verdi ve 2010-11 sezonun başında Süper Lig'e yeni yükselmiş olan Bucaspor'a transfer oldu.

5 Aralık 2011 tarihinde kulübüyle olan sözleşmesini çift taraflı feshederek takımdayken ayrıldığı açıklandı. Aralık ayı sonlarında ise Süper Lig ekibi Kayserispor ile sözleşme imzaladığı duyuruldu. 2011-12 sezonunda takımla 8 maça çıkan Kamil, 2012-13'te ise 6 lig ve 1 kupa maçına çıktı. Takımda şans bulamaması nedeniyle 2013-14 sezonu öncesinde Adana Demirspor takımına kiralandı. Bu takımda yarım dönem forma giyen oyuncu, 15 lig maçına çıkıp 1 asist yaparken 3 tane de Türkiye Kupası maçına çıktı. 2013-14 ara transfer döneminde bu takım ile sözleşmesi feshedildi ve Kayserispor'a döndü. Ancak Kayserispor'da düşünülmeyen oyuncu ile sözleşme çif taraflı anlaşılarak feshedildi. Kamil Ahmet 27 Ocak tarihinde ise Eskişehirspor takımına transfer oldu. Bu takımla 3,5 yıllık sözleşme imzaladı.

26 kez millî takımlara çağrılan Kâmil Ahmet Çörekçi, 12 kez Türkiye U-16, 18 kez Türkiye U-17, 12 kez Türkiye U-18 ve beş kez de Türkiye U-18, 7 Türkiye U-19 ve altı kez de Türkiye U-21 forması olmak üzere toplam 48 kez millî formayı giydi ve bu karşılaşmalarda dört gol kaydetti.






Daniel Timofte

Daniel Timofte (d. 1 Ekim 1967, Petroşani), Rumen eski millî futbolcu ve teknik direktör. Kariyerini Sportul Studenţesc'te teknik direktör olarak sürdürmektedir. Ayrıca Samsunspor taraftarlarınca seçilen "Samsunspor tarihinin en iyi 11'i"'nde yer almıştır.

Kariyerine doğduğu yerin takımı olan Jiul'de başlayan Daniel Timofte, 19 yaşında iken yine aynı takımda profesyonelliğe geçiş yapmıştır. Takımdaki ilk yılında küme düşmelerine rağmen 1987-88 sezonunda Liga II şampiyonu olarak tekrar Liga I'de boy göstermeye başlamışlardır. Ertesi sezon ise Dinamo București'ye transfer olur. Sezon sonunda Mircea Lucescu'nun çalıştırdığı yeni takımı ile şampiyonluk yaşayan Timofte tıpkı takım arkadaşları Răducioiu, Damaschin, Vaiscovici ve Stelea gibi ligin en iyi oyuncuları arasında yer almıştır. Gösterdiği başarılı futbol ile millî takıma da seçilen Timofte "İtalya'90"'da yer alma fırsatını yakalamıştır.

1990-91 sezonunun devre arasında Bundesliga ekibi Bayer Uerdingen'e transfer oldu fakat sezon sonu takımının küme düşmesine engel olamadı. Bir sezon da 2. Bundesliga'da top koşturduktan sonra Dinamo Bükreş'e geri dönmüştür. 1992-93 sezonunu ise takımıyla birlikte lig ikincisi olarak tamamlamıştır.

Timofte, 1993-94 sezonu başında Gheorghe Mulţescu ile anlaşan Samsunspor'a transfer olmuştur. İlk sezonunda takımı ligi beşinci sırada tamamlamış ve Balkan Kupası'nı da müzesine götürmüştür. Altı sezon bu takımda kalan Timofte özellikle son iki sezonunda yaşadığı sakatlıklar ve alkol bağımlılığının da etkisiyle futboldan uzaklaşmıştır. 1998-99 sezonunun devre arasında ise takımdan ayrılmıştır. 1999-00 sezonu sonunda ise Dinamo Bükreş'te futbolu bırakmıştır.

Futbolu bıraktıktan sonra Multescu ve Munteanu'nun yardımcılıklarını üstlenmiş, 2007'de Sportul Studenţesc'in başına gelerek teknik direktörlük kariyerine başlamıştır. 2010 yılında başına geçtiği Brăila'yı ise Liga III'ten Liga II'ye çıkararak teknik direktörlük kariyerinin kayda değer ilk b