ilal Jekisundas Kania'dır.





Christoph Friedrich Heinle

Christoph Friedrich Heinle, 1894 Mayen'de (Almanya'nın güneybatısında Koblenz'e yakın bir şehir) doğmuş ve 1914'de Berlin'de hayata gözlerini yummuş bir Alman şairdir.

Aslen Aachen kökenli olan Heinle, okul yıllarından beridir Philipp Keller ve Ludwig Strauss ile arkadaş idi. Üniversite öğrenimine Göttingen'de filoloji okumayla başladı. 1913'ün yaz döneminde Freiburg im Breisgau'ya geçerek öğrenimine orada devam etti. Bu dönemde bazan aralarında zorluklar ve anlaşmazlıklar çıkmasına rağmen kendisine ölümüne kadar sıkı arkadaşlık edecek olan Walter Benjamin ile tanıştı.

Her ikisi de entelektüel gençlik hareketinin öncülüğünü yapan Gustav Wyneken'e destek veriyor ve "Der Anfang" (Başlangıç) dergisinin yayımlanmasına katkıda bulunuyordu. Böylelikle 1913-1914 kış döneminden itibaren Berlin Üniversitesi'nde okuyacaklardı. Freiburg'ta olduğu gibi burada da birlikte özgür üniversite öğrencileri grubunda özellikle sanat ve edebiyata olan ilgileri ve uğraşıları devam edecekti. Heinle ve Benjamin, düzenlenen ekspresyonist (dışavurumcu) bazı sanat etkinliklerine de katılıyordu. Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasından hemen birkaç gün sonra Heinle kız arkadaşı Rika ile birlikte, "tartışma odası" dedikleri derslikte doğalgaz vanasını açık bırakma yoluyla intihar etti.

Heinle lirik bir şairdi. Arkadaşı Walter Benjamin, Heinle'nin ölümünden sonra bıraktığı mirası olan şiirleri yayımlamak için yıllarca boş yere uğrastı ki, 1933'ten sonra da daha da ileriye giderek kaybettiği söylenilmektedir. Eğer bugün Heinle'nin yazdıklarının sadece çok küçük bir kısmını dahi okuyabiliyorsak ve onun edebiyat dünyasındaki yerini görebiliyorsak, bunu onun şiirlerinden arta kalanı toparlayan ve günümüze taşırmayı başaran Werner Kraft'a borçluyuz. Kraft, Heinle'ye ait bulabildiği şiirler haricinde içinde ayrıca iki yerden yaptığı alıntılar üzerine birçok başlık adı altında yazdığı makaleleri de muhafaza etmeyi başardı. Ve bu kalıntıları Alman edebiyatçıların bazı yazılarını toparladığı "Herz und Geist" (Kalp ve Ruh) adlı kitabında yayımladı.

Walter Benjamin'in kendi kendine verdiği sözü tutarcasına "Sonette" (Soneler) adlı kitabında Heinle'nin diğer bazı şiirleri ve iki prosasına ek olarak yer verdi. Diğer taraftan sözünü tamamlayıcı şiirlerine de "Gesammelten Schriften" (Toplu Yazılar) adlı kitabında yer vermiştir.

Heinle'nin geride bıraktıklarına ait derlenmiş ve tek olarak yayımlanmış bir kitap hâlâ yoktur.





Tek Gözlü Kahraman

Tek Gözlü Kahraman, 1969 ABD yapımı dramatik savaş filmidir. Özgün adı Castle Keep ("İng: şato bekçisi") olan film Türkiye'de 1973 yılında gösterime girmişti.

Senaryosunu ödüllü senarist Daniel Taradash ve David Rayfiel'ın ABD'li yazar William Eastlake'in 1969 tarihinde yayımladığı aynı adlı romanından birlikte uyarlayarak yazdıkları filmi Sydney Pollack yönetmiştir. Taradash, Fred Zinnemann'ın ünlü filmi İnsanlar Yaşadıkça'nın da senaryosunu yazmış ve 1953'te bu senaryoyla Oscar ödülü almıştı.

Filmin başlıca rollerinde Burt Lancaster, Patrick O'Neal, Peter Falk ve Bruce Dern gibi Amerikalı oyuncuların yanı sıra Fransız aktör Jean-Pierre Aumont da oynamıştır. Çekimleri tamamiyle Yugoslavya'da gerçekleştirilen filmin görüntü yönetmeni Henri Decaë'dir. Decaë 1959'da François Truffaut'nun 400 Darbe filmini de görüntülemişti. 35 mm negatife çekilen filmin 6 kanallı ses kuşağına sahip 70 mm baskıları da vardır. Zamanının oldukça ilerisindeki bu sıra dışı savaş filminin özgün müziklerini Michel Legrand bestelemiştir.

II. Dünya Savaşı'nın son yıllarında Belçika'nın Ardenler bölgesinde gerçekleşen Bulge Muharebesi sırasında, tek gözünü kaybetmiş savaş yorgunu Amerikalı Binbaşı Abraham Falconer (Burt Lancaster) ve emrindeki disiplinden uzak 8 adamı, ormanda ilerlerken rastladıkları bir Kontun (Jean-Pierre Aumont) 10. yüzyıldan kalma şatosuna davet edilirler. Kontun amacı kıymetli antika eserlerle dolu bu tarihi şatoyu savaşın yıkımından uzak tutmaktır. Bunun için benzer bir misafirperverliği daha önce Almanlara da göstermiştir.

"10. yüzyıl şatosunda 20. yüzyıl savaşı" sloganıyla tanıtılan bu eksantrik film alışılagelmiş 2. Dünya Savaşı filmlerinin kalıplarına fazlaca uymamaktadır. Savaş çılgınlığına gerçeküstücü bir bakışla yaklaşan ve bir bakıma savaş karşıtı bir film de sayılan "Tek Gözlü Kahraman" ın zamanla tutkulu bir hayran kitlesi oluşmuş ve kült film mertebesine ulaşmıştır.

II. Dünya Savaşı'nın tüm hızıyla sürdüğü 1944 yılının sonbaharında Belçika'nın ormanlık Ardenler bölgesinde bir binbaşının komutasındaki 8 Amerikalı asker, Bulge Muharebesi'nin yapıldığı cephenin biraz gerisinde bir askeri aracın içinde güç belâ ilerlemektedirler. Tek gözünü kaybetmiş savaş yorgunu Binbaşı Abraham Falconer (Burt Lancaster)'ın ekibinde sanat tarihçisi bir yüzbaşı (Patrick O'Neal)'dan başka birtakım disiplin sorunları olan er ve erbaşlar bulunmaktadır. Bu tuhaf sayılabilecek ekip, ormanda çok daha tuhaf bir adamla karşılaşırlar. Binicilik giysileri içinde savaşla hiç alakası yokmuş gibi at binen bu adam (Jean-Pierre Aumont) kendisini Maldorais Kontu olarak tanıtır ve ekibi yakınlardaki şatosuna davet eder.

Yazar olmak isteyen siyahi er Benjamin (Al Freeman Jr.), ormanın içindeki gözlerden uzak bu muhteşem şatoyu görür görmez Yüzbaşı Beckman'ın da önerisiyle müstakbel kitabının adını da bulmuş olur: "Şato Bekçisi" ("Castle Keep"). Filmin bundan sonrası ara ara onun ağzından dış ses olarak anlatılır.

Kont Henri Tixier askerleri şaşırtıcı bir coşku ve hevesle davet etmiştir, bu savaş ortamında pek de alışıldık bir durum değildir. Kont'un tek kaygısı asırlardır ailesine ait olan sanat eserleri ve kıymetli eşyalarla dolu Maldorais Şatosu'na savaş sonuna kadar bir zarar gelmesini önlemektir. Aynı şekilde bir zamanlar Almanları da bu şatoda ağırlamıştır. Bu uğurda her şeyi yapmaya hazır gözükmektedir. Kontun bir sorunu daha vardır: Yakın zamanda genç yeğeni Therese (Astrid Heeren)'le evlenmiş olan Kont iktidarsızdır ve artık soyunu sürdüremeyecektir. Therese'in Binbaşıyla ilişkisine göz yummasının bir nedeni de budur(Daha önce Almanlara da aynısını yapmıştır). Binbaşının planı ise bu korunaklı şatoyu Almanların geçişi için bir engel olarak kullanmaktır.

Almanları beklerlerken Binbaşı ekibinin canlarının istediği herhangi bir şeyle uğraşmasına izin verir. Serbest kalan askerler etraflarındaki sanat eserlerine pek özen göstermezler. Bazı erler değerli şarap şişeleriyle bowling oynarlarken, din eğitimi almış olan Teğmen Amberjack (Tony Bill) org çalar, Çavuş DeVaca (Michael Conrad) ve er Elk (James Patterson) yakınlardaki "Kızıl Kraliçe" adlı genelevde vakit geçirirler, Onbaşı Clearboy (Scott Wilson) Almanların terkettiği bir Volkswagen otomobille tutkulu bir şekilde meşgul olmaya başlar, sivil hayattayken bir fırıncı olan Çavuş Rossi (Peter Falk) kasabanın ekmek fırınına yerleşir ve en sevdiği iki işi yapmaya başlar, bir yandan ekmek pişirirken aynı zamanda fırıncının dul karısıyla işi pişirir (sonra onu ve küçük çocuğunu ailesi olarak kabullenecektir). Eğitimli bir entelektüel olan siyahi er Benjamin (Al Freeman Jr.) anılarını yazar, Binbaşı Kontla ava çıkar. Bunlara karşılık gördükleri karşısında şekerci dükkânındaki bir çocuk gibi mutlu olan sanat tarihçisi Yüzbaşı Beckman savaşa olan ilgisini yitirir ve şatodaki sanat eserlerini büyük bir iştahla kataloglamaya başlar.
Kış geldiğinde gerçek olamayacak kadar huzurlu ve masalsı bir görünüme sahip bu yer, Binbaşının dışında hepsine savaşı tamamiyle unutturmuş gibidir. Savaş da onları unutmuş gibiyken beklenen olur ve Almanlar gelirler. Artık Bulge Muharebesi başlamıştır ve Maldorais Şatosu tam da Panzer tankları'nın geçiş güzergâhındadır.

Ne Yüzbaşı Beckman'ın sanat eserlerini ümitsizce kurtarma çabaları, ne Therese'in Binbaşıyı ikna girişimleri, ne de Kont Tixier'nin Almanlarla tekrar anlaşma çabası bir sonuç verecektir. Binbaşı inatla şatoyu savunma kararından vazgeçmeyecektir. Almanların nihai saldırısı sonucunda Maldorais şatosu yerle bir olacak sadece er Benjamin hayatta kalacak ve kitabını tamamlamaya fırsat bulacaktır.

"Castle Keep" filmi çekildiğinde ABD'nin Vietnam'daki savaşı halâ devam ediyordu. Bu savaş karşıtı 2. Dünya Savaşı filmine, Vietnam savaşının ABD toplumuna yaptığı olumsuz etkinin prizmasından bakmak gerekir. Tıpkı Francis Ford Coppola'nın bundan 10 yıl sonra çekeceği Apocalypse Now filmi gibi, bu film de savaşın çılgınlığına ve anlamsızlığına gerçeküstücü bir bakış açısıyla yaklaşır. Bu açıdan klasik savaş filmlerinden farklılıklar gösterir. Başta tarihi ve askeri bazı gerçekler bu sürreal atmosferi sağlamak uğruna bilerek saptırılmıştır. Örneğin bu çapta küçük bir birliğin başında bir binbaşının olması (ancak bin kişilik bir taburun başında olması gerekirdi), ekipte ayrıca hem bir yüzbaşı hem de birkaç assubay varken sadece üç erin bulunması, ayrımcılığın halâ sürdüğü bir dönemde siyahi bir askerin bulunması, bağlı bulundukları karargâhla hiç iletişim kurmamaları, tamamen kendi başlarına buyruk gibi davranmaları vb.

Savaş filmlerinin alışıldık kahramanları ve kahramanlıkları bu filmde yoktur. Filmdeki Amerikan askerleri filmlerde resmedilen sıradan Amerikalıların toplamı gibidirler: küstah, kültürsüz, naif, çocuksu ama cesur. Film belirgin bir biçimde anakronik'tir, Michel Legrand'ın müziği 1960'ları yansıtırken, Peter Falk yine 60'ların asi gençliğinin (Beat Generation) şiirsel ağzıyla konuşur. Onbaşı Clearboy (Scott Wilson)'un şatoda bulduğu bir Wolkswagen otomobile garip bir tutkuyla bağlanır (20 yıl sonra Hitler'in bu arabasına-ve diğer bazı Alman ürünlerine- ABD'de çılgınca bir merak başlayacaktır).

Çekimleri Yugoslavya'da yapılan filmde Alman Panther tankları olarak gösterilen tanklar Sovyet yapımı T-34 tanklarıdır.





Microcosmos

Microcosmos (orijinal başlığı "Microcosmos : Le peuple de l'herbe" — Mikrokozmoz: Çayırın Sakinleri) Claude Nuridsany ve Marie Pérennou tarafından hazırlanan ve Jacques Perrin'in yapımcılığını üstlendiği belgeseldir. Bu belgesel Bruno Coulais'nin müzikler