nda İngiliz yanlısı örgütler oluşturmaya başlayarak İrlandalıları bölmeye çalışırlar.

1798 yılına gelindiğinde Birleşik İrlandalılar örgütü Dublin başta olmak üzere tüm adada ciddi kovuşturmaya uğramaktadır. Ülkedeki sıkıyönetim artık örgütü hareketsiz bırakmakta ve artık her şey tükenmeden ayaklanmaya zorluyordu. Samuel Neilson ve Edward FitzGerald gibi önderlerin bastırmasıyla 23 Mayıs günü Fransız yardımı olmaksızın ayaklanma kararı alınır.

Esas plan önce Dublin’in alınması sonrasında da çevre eyaletlerin alınmasıydı. Ancak örgütün içine iyice sızmış durumda olan İngiliz istihbaratı ayaklanma öncesinde silahı İrlandalıların toplanma bölgelerine askeri yığınak yapmıştır. Ayaklanma bölgelerindeki yığınağı gören ayaklanmacılar paniğe kapılıp kaçacak ve silahlarını geride bırakacaktır.

Dublin’deki ayaklanma başarısız olsa da çevre eyaletler planlandığı gibi ayaklanacak ve çarpışmalar başlayacaktır. Özellikle Kildare’de yoğun çarpışmalar yaşanacak ve eyaletin çoğunda ayaklanma başarı kazanacaktır. Ancak Carlow, Meath gibi eyaletlerde yaşanan başarısızlıklar önemli olacaktır. Britanya yanlısı olarak örgütlenen İrlandalılar ise ayaklanma haberlerinin ardından şüpheli gördükleri İrlandalı önderleri gizli örgüte üye olma suçlamasıyla yakalarak öldürmeye başlayacaklardır. Bu tür bir uygulamayla yaklanan asilzade Edward Crosbie de idam edilecektir.

Wicklow’da ayaklanma kırsal bölgede sürecek olan kanlı bir gerilla savaşına evrilecektir. Antrim’de ise Henry Joy McCracken önderliğindeki ayaklanmacılar kısa süreliğine de olsa eyalette iktidarı ele geçireceklerdir. Down’da ise Henry Munro komutasındaki İrlandalılar ilk aşamada kazandıkları başarıya rağmen Ballynahinch Muharebesi’nde yenileceklerdir.

Güneyde ise Wexford’daki başarıların ardından yaşanan Arklow ve Bunclody Muharebelerindeki yenilgiler belirleyici olur.

Ayaklanma için belirleyici muharebe ise 21 Haziran 1798 günü olan Vinegar Hill Muharebesi olur. Yaklaşık 20 bin İrlandalının katıldığı muharebede İngilizler topçu birliklerinin ve deneyimli piyadelerinin sayesinde galip gelirler. Bundan sonra da az sayıda muharebe yaşanacak ancak Vinegar Hill mağlubiyeti belirleyici olacaktır.

Ayaklanma doğası gereği adada neredeyse bir iç savaşın yaşanmasına yol açtı. Özellikle İngiliz yanlısı İrlandalılar ile bağımsızlık yanlısı İrlandalılar arasında katliama dönüşen çatışmalar yaşanmıştır. Ayrıca nesiller boyu biriken Katolik–Protestan çekişmesi bu dönemde etkili olmuştur.

İngiliz galibiyetiyle sonuçlanan her muharebenin ardından yaralı ve esir İrlandalıların öldürülmesi yaygın uygulama haline gelmiştir. Ayrıca İngilizler özellikle Gibbet Rath Katliamında İrlandalılara tarifsiz işkenceler yapmış, hatta insanları diri diri yakmışlardır.

İrlandalılar daha sınırlı sayıda savaş suçu işlemişlerdir. Bu tür olaylar genelde Wexford eyaletinden görülmüş ve İngilizlerle işbirliği yapan İrlandalılar çoğunlukla cezalandırılmış ve esir alınan işbirlikçi İrlandalılar öldürülmüştür. Bu tür olaylar nadiren de olsa Protestanların cezalandırılmasına yol açmıştır.

22 Ağustos günü, asıl ayaklanmanın bastırılmasının iki ay ardından Fransız General Jean Joseph Amable Humbert komutasındaki yaklaşık 1.000 asker adanın kuzeybatısındaki Kilcummin’de karaya çıkar. Onlara katılan 5 bin İrlandalı’yla beraber ilerleyen kuvvet Castlebar Muharebesi’nde İngilizleri yener. Ancak 8 Eylül 1798 günü Ballinamuck Muharebesi’nde yenilen kuvvet ayaklanmanın sonunu işaret eder. Esir alınan Fransız askerleri İngiliz askerleriyle takas edilse de İrlandalı esirler asi sayıldıkları için öldürülecektir. Bağımsızlık mücadelesinde Fransa tarafından verilen destek İrlandalılar tarafından nesiller boyu hatırlanacaktır.

12 Ekim günü 3 bin Fransız askeriyle birlikte karaya çıkmak isteyen Wolfe tone Donegal açıklarında Kraliyet Donanması tarafından fark edilir. 3 saat süren deniz muharebeden sonra Fransız birlikleri İrlanda’ya çıkamadan teslim olur. Tutuklanarak Dublin’e götürülen ve buradaki mahkemede suçlu bulunan Tone idam edilmek üzereyken kendi boğazını keserek intihar eder.

1798 yılının ardından irili ufaklı direnişçi gruplar kırsal bölgelerde varlığını sürdürecektir. Son ayaklanma girişimi 1803 yılında Robert Emmet tarafından yapılsa da kısa sürede bastırılır. Direnişçilerin sonuncusu 1804 yılı Şubat ayında ele geçirilen James Corocoran grubu sayılır.

1800 yılında yasalaşan ve 1 Ocak 1801 tarihinden itibaren yürürlüğe giren birlik yasasıyla ayaklanmanın sebepleri ortadan kaldırılmaya çalışılır. Bu tarihten sonra İrlanda’da İngiliz egemenliğine karşı muhalif hareket daha çok dini hattan ilerleyecek ve tarif edilecek, Birleşik İrlandalılar Örgütünün attığı temeller ancak 20. yüzyılda tekrar inşa edilebilecektir.

1798 Ayaklanması İrlanda tarihinde kitlesel şiddetin en yoğun olarak ortaya çıktığı tarihsel dönemlerin başında gelir. Üç ay gibi kısa bir süre içinde binlerce asker ve sivil hayatını kaybetmiş, yine binlerce İrlandalı hapishanelerde öldürülmüştür.

Ayaklanma sırasında iki taraf da savaş suçu işlemiş olsa da bunlar çoğunlukla İngilizler tarafından gerçekleştirilmiştir.

Ayaklanmanın bastırılmasının ardından yazılan tarihi değerlendirmeler genellikle İngiliz yanlısı olmuş, ayaklanmanın Katolik unsurları gereğinden çok abartılmıştır. Bu yanlış durum ayaklanma sırasında İngilizlerle işbirliği yapmış olan İrlanda Katolik Kilisesi’nin işine gelmiş ve 20. yüzyılda yeniden uyanan İrlanda milliyetçiliğinde Katolikliğe vurgu yapılmış, İrlanda’nın bağımsızlığı için savaşan Protestanlar unutturulmuştur.

Kuzey İrlanda’daki barış görüşmeleri kapsamında 1998 yılında imzalanan Belfast Antlaşması görüşmelerinde ayaklanmanın dini ayrılıkları örten ve demokratik ideallerle örtüşen yanına vurgu yapılmıştır.

Bernard Cornwell’in Sharpe's Battle adıyla televizyon filmi olarak uyarlanan eserinde 1798 Ayaklanması’ndan görece kısa bir süre sonra Britanya Ordusu içinde görev yapan İrlandalıların Birleşik Krallık’a bağlılıkları ve bununla ilgili olaylar ele alınır.





Maclean's

Maclean's, Kanada'daki olaylaı, politikayı, popüler kültürü ve güncel havadisleri yazan haftalık haber dergisidir. Torontolu gazeteci/girişimci John Bayne Maclean tarafından 1905 yılında "The Business Magazine" adıyla kuruldu ve 6.000 kopya sattı. Derginin adı Aralık 1905'te "The Busy Man's Magazine" olarak değiştirildi ve göç, ulusal savunma, ev yaşamı, kadınların oy hakkı gibi konuları ele almaya başladı. Maclean, 1911 yılında dergiye kendi adını vererek derginin adını değiştirdi.





Velikiye Luki Muharebesi

Velikiye Luki Muharebesi, II. Dünya Savaşı'nda Sovyet Kalinin Cephesi kuvvetlerinin, Sovyet 1942 - 1943 Kış Seferi sırasında, Alman 3. Panzer Ordusu'na karşı, Velikiye Luki'yi geri almayı amaçlayan bir harekâttır. Operasyonun ayrıca Rjev-Syçevka Stratejik Taarruzu Harekâtı'nın (Mars Harekâtı) kuzey kıskacını oluşturması da düşünülmüştür.

Hitler'in Sovyet yönetimini yıkmak amacıyla Barbarossa Harekâtı kapalı adıyla 22 Haziran 1941'de başlattığı askeri harekât, bir dizi son derece parlak askeri başarıların ardından Ekim ayı başında Alman kuvvetlerini Moskova önlerine getirmişti. Ancak Alman kuvvetlerinin Moskova'ya genel taarruzu, Sovyet savunmasını aşıp kente giremedi. Hemen ardından cephenin merkez kesiminde başlayan Kızıl Ordu karşı taarruzları karşısında Alman kuvvetleri, ana ulaşım hatlarının ulaştığı yerleşim yerleri civarında tutunmayı başardılar. Fakat ara bölgelerde yer yer 100 – 250 km. geri atıldılar. Ancak bu karşı taarruzlarda Kızıl Ordu'nun kayıpları da fazlasıyla ağırdı. Sonuçta, ağır kış koşullarının da etkisiyle Doğu Cephesi istikrara ulaştı. 1942 yılı baharına gelindiğinde Alman kuvvetleri Lovat Nehri'nin doğu kıyılarında bir köprübaşı elde ettikleri Velikiye Luki'yi halen elde tutuyorlardı. Kuzey güney doğrultusunda önemli bir demiryolu hattı, Lovat'ın batı kıyıları boyunca uzanmaktadır. Alman cephe hattının gerisinde kalan ve Vitebesk, Novosokolniki gibi önemli merkezlerden geçen bu demiryolu hattı, Alman kuvvetleri için önemli ikmal merkezlerini birbirine bağlamaktadır. Ayrıca Merkez Ordular Grubu ile Kuzey Ordular Grubu arasındaki yoğun bir şekilde kullanılan ulaşım hattı durumundadır. Kentin hemen kuzeyinden Peipus Gölü'ne uzanan bataklık arazi, Alman 16. Ordu'su tarafından savunulmaktadır. Esasen bu bölgeden bir taarruza girişmek her iki taraf için de oldukça güçtür. Dolayısıyla Velikiye Luki, Sovyet komutanlığı yönünden bu Alman köprübaşının ortadan kaldırılması, nehrin batı yakasında bir köprübaşı oluşturulması ve her iki Alman ordular grubu arasındaki ulaşım ve iletişim hattının kesilmesi için olağan bir taarruz hattıdır. Bu stratejik önemi göz önüne alınarak Velikiye Luki 1942 yılı boyunca Alman kuvvetlerince yoğun biçimde tahkim edildi.

Kenti Alman için 1942 yılı Kasım ayı ortalarında yürütülen Sovyet taarruzunda 3. Vurucu Ordu, 4. Vurucu Ordu ve hava gücü olarak da 3. Hava Ordusu kullanıldı.

Tüm ilgi ve dikkati Rijev Muharebeleri'nde olan Alman komutanlığı Velikiye Luki bölgesini gerçekten zayıf kuvvetlerle tutmuştur. Kent, General Thedor Scherer komutasındaki 83. Piyade Tümeni tarafından savunulmaktaydı. Hattın güneyi 3. Dağ tümeni, kuzeyi ise 5. Dağ Tümeni tarafından tutuluyordu. Ancak kent yoğun savunma hazırlıklarıyla tahkim edilmişti. Topçu, istihkam ve destek birlikleriyle beraber kent garnizonu toplam 7 bin kişilik bir kuvvettir.

Sovyet klasik kanatlardan kuşatma taarruzu, 24 Kasım'da güneyden dört piyade tümeni, kuzeyden ise bir piyade tümeniyle başlatıldı. Ağır kayıplara karşın kenti 27 Kasım'da kuşatmayı başardılar. Ertesi gün, "Cephe" Komutanı 2. Mekanize Kolordu'yu, Alman 3. Dağ Tümeni ve 83. Piyade Tümeni arasında açılmış olan gedikten ileri sürdü. Böylece kentin güneyindeki Alman birlikleri, kolordunun diğer unsurlarıyla irtibatlarının kesilmesi tehdidi altına düşmüş oldu. Merkez Ordular Grubu Komutanı, Alman hatları 16 km. kadar geri çekildiği bir aşamada, durum halen nispeten değişkenken, bir yarma operasyon düzenlemek için OKH'den onay istedi. Bu manevrayla hem yaşamsal önemdeki demiryolu