araçtır. Geçmişte Yupikler için kayaksız yaşam düşünülemezdi.

Kayakların iskelet malzemesi yüksek iç bölgelerden ırmaklarca taşınan kuru odunlarla, özellikle de kuru ladin odunu ("murapiit") ile yapılır. Kürek olarak tek yönlü "anguarun" ya da çift yönlü "paangrun" kullanılır. "Anguarun", kayak sürmede kullanıldığı gibi kar kürümede de kullanılır.

Kayak kokpitinde bilezik (mezerna) desteği ("ayaperviik") çift olup tahtadan yapılır ve birisine gülümseyen erkek diğerine de asık suratlı bir kadın yüzü resmedilir. Kayakları karadan okyanusa taşımak için kullanılan kızaklara kayak kızağı ("qamigautek") denir. Okyanusa ilk açılışta kayak ve avcı üzerindeki kötülüklerin arındırılması için Labrador çayı ("Ledum palustre") ("ayuq") denilen bitkinin kurutulmuş sap ve yaprakları tütsü olarak yakılır. Yakılan bitki kayak içine konur ve kayağa oturan avcının bir süre sonra kemerini gevşetmesiyle duman giysiye geçip çıkar ve kayak ile avcı arındırılırdı.

Kayaktaki av malzemeleri içinde kanca ve zıpkınlar ön plandadır. Buzun kalınlığını ve sağlamlığını test etmede kullanılan büyük uçlu zıpkın biçimli kanca ("negcik") suya düşen avcıyı tutup çekmek için de işe yarar. Kaz avında, avlanan kazları kayak içine çekmek için kancanın küçük uçlusu ("negcikcuar") kullanılır. Fok avlama mızrağı ("nagiiquyaq"), hem erkeklerce hem de kadınlarca kullanılabilen mızrak fırlatıcı ("nuqaq") ile fırlatılır. Fok mesanesinden yapılma şamandıra taşıyan kancalı zıpkın ("aklegaq"), düşmez kancalı zıpkın ("asaaquq"), mors avında kullanılan ve iri cüsselerini çekip sevketmek için uygun olan zıpkın ("aangruyak") belli başlı zıpkın türleridir. Mors zıpkını ucu ("qalagyaq"), ladin kökleriyle bağlanmıştır. Tek parça bütün olarak fok derisinden yapılan tulum ("qerruinaq") şamandıra olarak kullanılır.

Tek bir sakallı fok bağırsağından yapılma rüzgarın soğuğundan korunmak için kullanılan parka ("imarnitek"), geniş eteğiyle kayağın kokpit bileziğine sıkıştırılarak vücut ısısının içeride kalması sağlanır. Som balığının derisinden yapılan tek parmaklı eldiven ("arilluuk") parkayı tamamlayan öğedir. Okyanus avcısı için en gerekli kıyafetlerden biri olan sugeçirmez deri bot ("ivrucik") da diğer bir avcı giyeceğidir.

Sakallı fokların yalnızca kemikleri yenmez; diğer her şeyi yenir. Derileri ("amiq") giyim, saklama kabı, deri ip, bot ("piluguuk , ivrucik") imalatında, Fok bağırsağı su geçirmez giysi için, fok mideleri de su ve yağ kabı olarak kullanılır. Sakallı fok bağırsağının ("qiluq") pürüzsüz olan iç yüzeyi parkaların dışını kaplamada kullanılır. Fokun sidik torbasından yapılan su matarası ("qeciqutaq"), okyanusta saatlerce kalan avcıların tatlı su ihtiyacını karşılamak için kırılan buzlar içine atılarak, avcılar uyurken ve de vücut ısılarının yardımıyla buzların matarada suya dönüşmesi sağlanır. Fok pençesinden yapılan ve "Cetugyugun" olarak adlandırılan yardımcı kandırıcı araç, buz üzerindeki foklara yanaşırken fokların gizlenmiş avcıdan kaçmamaları için buzda aynen fok pençesi izine benzeyen tırmalama izi bırakmak için kullanılır. Fok derisinden yapılan bebek bezi ("terr'ilitaq"), içi kurutulmuş kara yosunlarıyla doldurularak otlardan örülen bağcıkla bebeğe tutturulur. Mors midesinden çanta ("qungasvik") yapılır. Beyaz balinanın kuyruğundaki sinirlerden elde edilen kirişlerin ("cetuat yualuit") bazısı ham, bazısı uzunlamasına yarılmış ya da örülmüş halde iplik olarak kullanılır.

Bristol Körfezinin kuzeyinde mors kolonileri Black Rock ("Ingricuar"), Crooked Island ("Nunalukaq"), High Island ("Ingriqvak"), Round Island ("Qayaciq"), Summit Island ("Qilkeq"), Twins ("Nunevragak") adalarında bulunur. Togiak sakinleri ("Tuyuryarmiut" kabilesi) fok ve mors avcısı olarak bilinirler. Özellikle Round Adasında (Yupikçe "Qayaciq") bulunan Pasifik morsunu (asveq , "Odobenus rosmarus divergens") avlarlar. Av limiti 10 morsla sınırlıdır. Mors avında fok mesanesinden (qerruinaq) yapılan ve havayla şişirilmiş iki şamandıra taşıyan zıpkını (cavegneq) yalnızca keskin bir nişancı (nukalpiaq) kullanır.

Yupik evreni ya da dünyası, evrensel yaşam döngüsüne sahip üç bölümden oluşur: Doğa âlemi (İng. "Natural realm"), Ruhlar âlemi ("Spiritual realm") ve İnsanlar âlemi ("Human realm"). Kalıcı bir ölüm yoktur; bedenler ölürken ruhlar ölmez ve başka bedenlere dönüşür. Evren, yeniden doğuşlarla sürekli bir döngü içerisindedir.

Evren ya da dünya Yupikçede Ella (Kuskokwim Yupikçesi, Nunivak Çupikçesi) ya da Cella (Yukon Yupikçesi) olarak adlandırılır. "Evren" anlamına gelen bu kelime ayrıca "hava, atmosfer; gök" anlamına da gelmektedir. Günümüzde bu kelime daha çok "hava" anlamına yoğunlaşmıştır ve "evren" için daha sonra 'büyük hava' anlamına gelen "Ellarpak" (Nunivak Çupikçesi "Ellarpag") sözü türetilmiştir. "Yağmur" anlamına gelen "ellalluk" (Kuskokwim Yupikçesi), "ellallug" (Nunivak Çupikçesi), "cellalluk" (Yukon Yupikçesi) kelimesi de diğer bir türevidir.

Ellam Yua (Kuskokwim Yupikçesi) / Ellam Cua (Nunivak Çupikçesi) / Cellam Yua (Yukon Yupikçesi) (Supikçe "Llam Sua" ; İnyupikçe "Siḷam iñua", İnuit dillerinde: "Sillap Inua, Hillap Inua") : "Ellam" ("ella" 'evren; gök' kelimesinin "relative" biçimi) ile "Yua" ("Yuk" 'insan' kelimesinin "absolutive" biçimi) sözlerinden kurulmuş olup kelimesi kelimesine "evrenin insanı" anlamına gelir. "Yua" sözü "ruh" (İng. "spirite, soul, human-like spirite") olarak da çevrilmektedir; zira Yupikler ruhları "insan" olarak algılarlar. Yupik şamanizminde "yaratıcı güç" budur ve insan "Ellam Yua" tarafından yaratılmıştır. Kuzgun ("Corvus corax") (Yupikçe "tulukaruk" sg "tulukaruut" pl ; Nunivak Çupikçesi "tulukarug") olarak tasvir edilir. Bir başka deyişle insanlar kuzgun tarafından yaratılmıştır. Bu kuzgun inancı, Hayda ve Tlingit Kızılderililerinde görüldüğü gibi Sibirya ve Kamçatka'daki yerlilerde de bulunur. Şamanizmde Panteizm olmadığı halde, Ellam Yua günümüzün Hıristiyan Yupik inancında Tanrı ("God") için de kullanılmaktadır.

Evrende canlı cansız her şeyin bir ruhunun olduğuna inanılır. Öldürülen canlıların ruhlarının yatışması için törenler yapıldığı gibi, cansız şeyler için de sundukları ya da sunacakları nimetler için de tören düzenlenir. Ruhlarla insanlar arasında bağlantıyı şamanlar sağlar.

Şaman (Yupikçe Angalkuq ya da Angalkuk ; Nunivak Çupikçesi Angalku) (İnyupikçe "Aŋatkuq" ; Batı Kanada İnuitçesi "Angatkuq" ; Doğu Kanada İnuitçesi "Angakkuq " ᐊᖓᑦᑯᖅ ; Batı Supikçesi "Kallaʼalek" , Doğu Supikçesi "Kallagalek") : Ruhlara dönüşme ya da onları kontrol etme yeteneği olduğuna inanılan erkek ya da kadın ruh liderleridir. İnsanlara zarar vermemesi için ruhları yatıştırabildiği gibi, tersini de yapabilirler ve ruhları kışkırtarak insanların üzerine yollarlar. Şamanlara, aile ruhlarını (Tuunraq sg Tuunrat pl) kullandıkları için Tuunralget ('Tuunraq 'lı birileri / ones with Tuunraq') adı da verilir. Tuunraq'lar çok çeşitlidir.

1840 larda Hristiyanlıkla tanışan Yupikler "ibadetvari bir törene katılma" anlamında kullandıkları "agayu-" ve türevlerinin yeni dinlerine uyarladılar.

Yupikler, Rus Alaskası döneminde Ortodoks Hıristiyan Ruslarca ("Slaaviq") Hıristiyanlaştırıldılar. Yupikçenin farklı diyalektlerinde Ortodoks metinleri bulunmaktadır..

Ortodoks hegemonyası 1885 yılında Kuskokwim Irmağı kıyısındaki Bethel'de "Moravian" misyonunun kurulması ile başlar. Üç yıl sonra Nelson Adasında Cizvit misyonu ile devam eder. Cizvit misyonu bir yıl sonra da Yukon Irmağının ağzında yer alan Akulurak'a taşınmıştır.

Eskimo maskeleri içinde apayrı bir yeri olan Yupik maskeleri (Yupikçe dans maskeleri: "kegginaquq" "kegginaquk" "kegginaqut" , şaman maskeleri: "nepcetaq" "nepcetat" , Aşağı Yukon şivesinde: "avangcaq" "avangcak" "avangcat" ; Nunivak Çupikçesi "agayu"), geleneksel olarak uzun kış aylarında Eskimo köy odası (Yupikçe "qasgiq" Çupikçe "qaygiq", Nunivak çupikçesi "Kiiyar") içinde yapıla şamanistik tören nitelikli danslarda kullanılan maskelerdir ve Yupikler Alaska yerli sanatında da maskeleriyle öne çıkarlar. Maskelerde insan yüzü olarak yalnızca erkek kullanılır. Tek ya da çift olabilirler. Boyu 3 inç olan yüz maskelerinden, ağırlığı 10 kiloya ulaşan yüz maskelerine kadar değişik boy ve ağırlıkta olabilirler ve bu ağır maskeleri birkaç kişi taşır. Yapımında birkaç kişinin emeği bulunabilir. Avın bereketli geçmesi için kullanılır. Yupik maskeli danslarında yüz maskeleri ("kegginaquq, nepcetaq") ile parmak maskeleri ("tegumiaq, taruyamaarun") kullanılır. Maskeler törenlerde geleneksel olarak kullanıldıktan sonra imha edilir. Maskelerde labret, dövme, kar gözlüğü gibi aksesuarlar da kullanılır. Yupik maskeleri sürrealist değildir. Mücevher tasarımcılarına da ilham kaynağı olur. 19. tüzyılın sonlarında (1840 larda) Hristiyanlıkla temastan sonra maskeli danslar misyonerler tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak bastırılıp yasaklandı. Bugün bu maskeli danslar Hristiyanlık öncesinde olduğu gibi şamanistik inancın ibadeti olarak değil, yalnızca folklorik gösteri biçimindedir. Hristiyan misyonerlerin mahalle baskıları sonucu gözden düşen Yupik maskelerinin son örnekleri tâcir ve kâşifler tarafından toplanmış ve kişi ya da müze koleksiyonlarına aktarılmıştır. En geniş Yupik maskeleri ve tören nesneleri koleksiyonu Smithsonian Enstitüsü'ndeki "National Museum of Natural History" müzesindedir.

Qaspeq


Tatlılar-Qecirniirutet








Joe Mercer

Joseph "Joe" Mercer (9 Ağustos 1914; Ellesmere Port, Cheshire - 9 Ağustos 1990), İngiliz futbolcu ve teknik direktör.

Mercer, Ellesmere Port, Cheshire'da, eski bir Nottingham Forest ve Tranmere Rovers oyuncusu bir babanın oğlu olarak dünyaya geldi. Mercer, kendisiyle aynı ada sahip babasını 12 yaşındayken kaybetti.

Mercer, futbola doğduğu yerin yerel takımlarından Ellesmere Port Town'da başladı. Eylül 1932'de Everton'a transfer oldu.

18 yaşında geldiği Everton'da kısa zamanda kadroda kendine yer edinen Mercer, kulüp formasını 186 kere giydi. 1938-39 sezonunda Football League First Division şampiyonluğu yaşadı. Everton'da oynarken, 1938 ve 1939 yıllarında beş kez İngiltere formasını giydi.

Kendi jenera