rovam

Jeroboam (İbranice: יָרָבְעָם, "Yarobh`am", "Yarovam"), "riyb" (uğraşan) ve "`am" (halk) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş ""insanlar için uğraşan"" veya ""halkın haklarını savunan"" anlamına gelen bir isimdir. Kuzeydeki on kabilenin Rehoboam'a karşı ayaklanıp İsrail Krallığı'ndan ayrılarak kurdukları Kuzey İsrail Krallığı'nın ilk kralıydı. Hükümdarlığı 22 yıl sürdü. Hükümdar olduğu tarihler William F. Albright'a göre MÖ 922 - MÖ 901 ve Edwin R. Thiele'ye göre MÖ 931 - MÖ 910'dur.

Seredalı Jeroboam'ın babası Efraim kabilesinden Nevat, annesi de Serua'ydı. Tevrat'a göre Jeroboam'ın en az iki oğlu vardı; biri Aviya diğeri ise kendinden sonra tahta geçecek olan oğlu Nadav'dı.
Gençliğinde çalışkanlığı sayesinde Süleyman'ın gözüne giren Jeroboam'a Yusuf soyunun ağır işlerinin sorumluluğu verildi.

Peygamber Ahiya'nın sözleri karşısında etkilenen Jeroboam kuzeydeki on kabilenin kralı olabilmek için krala karşı komplolar kurmaya başladı. Komplo çabaları ortaya çıkınca Mısır'da firavun Şişak'a sığınan Jeroboam geri dönmek için Süleyman'ın ölmesini bekledi.

Süleyman'ın ölümünden sonra oğlu Rehoboam başa geçti. Kuzeydeki on kabile ayaklanıp Jeroboam'ı kendilerine kral seçmek istediler. Rehoboam'ın bu on kabileye karşı olan tavrı Jeroboam'ın ekmeğine yağ sürdü, böylece Jeroboam Kuzey İsrail Krallığı'nın başına kral olarak geçti.

Jeroboam, Şehem şehrini güçlendirip Kuzey Krallığı'nın başkenti yaptı. Güney Krallığı'na karşı hüsumeti devam ediyordu. Halkının ibadet etmesi için Güney Krallığı'nda (Kudüs'te) bulunan Süleyman Mabedi'ne eşdeğer görkemde biri Dan ve biri de Bethel şehirlerinde olmak üzere iki tapınak inşa ettirdi. İçine Tanrı'yı simgeleyen Altın Buzağı heykelleri koydurttu. Böylece "İsrail'i günaha sokan kişi" olarak ünlendi. Kendinden sonra gelen İsrail kralları da aynı politikaya sadık kaldılar.

Tevrat'a göre bir "Tanrı adamı" Bethel'deki tapınakta bu sunağın Davud hanedanlığından Yoşiya tarafından yerle bir edileceği kehanetinde bulunur. (Yoşiya 300 sene sonra Yehuda Kralı olarak bu kehaneti gerçekleştirecektir). Buna kızan Jeroboam adamın tutuklanmasını ister fakat eline felç girer. Yalvarışları sonucu Tanrı Jeroboam'ın elindeki felci kaldırır.

İsrail Krallığı'nın Yehuda Krallığıyla savaş hali uzun bir süre devam etti. Başta bu savaşlar "diğer krallığı ele geçirmek"ten çok "sınır'ın konumu" ile ilgiliydi.

Jeroboam'ın iktidarlığının on sekizinci yılında Yehuda Krallığında başa Rehoboam'ın oğlu Abijah geçti. Abijah üç yıl süren kısa iktidarı boyunca kuzeydeki İsrail Krallığını kontrol altına almak için çalıştı. Efraim'in dağlarında Jeroboam'a karşı savaştı. Jeroboam'ın 800.000 kişilik ordusuna karşılık Abijah 400.000 kişilik ordusuyla yola çıktı. Abijah, İsrail ordularına bu iki ülkeyi birleştirme çağrısında bulunduysa da bu çağrı dikkate alınmadı. Abijah, "Tanrı ordumuzun kumandanıdır" diyerek yola çıktı ve orduları Jeroboam'ın 500.000 askerini öldürdü.

Jeroboam Abijah'a yenilince zayıfladı ve Yehuda Krallığına karşı bir tehdit oluşturmamaya başladı. Abijah, Jeroboam'a ait Bethel, Yeşana, Efron kentleriyle çevrelerindeki köyleri ele geçirdi. Kahinlerinin Levilerin dışında seçilen "Altın Buzağı" kültü için önemli bir şehir olan Bethel İsrail'in güneyinde bulunuyordu. Bethel ve Efran (Ofra) şehirleri Yeşu tarafından Benyamin kabilesine verilmişti.




Brian Hart Ltd.

Hart ve Hart Yarış Motorları olarak da tanınan Brian Hart Ltd. 157'si Formula 1'de olmak üzere toplam 368 Grand Prix'ye katılmış olan motor üreticisi.

1969 yılında Britanyalı mühendis Brian Hart tarafından kurulmuş olan şirket önceleri farklı üreticilerin motorları üzerinde çalışmış ve farklı motor sporları etkinliklerinde kullanılmak üzere yedek parça üretmiştir. Ford'un FVA motoru üzerinde büyük gelişme kaydeden Hart daha sonra üretilen Ford BDA 1.6L motorunun üretiminde de önemli pay sahibi olmuştur. Hart tarafından üretilen Ford motorlarıyla 1971 ve 1972'de elde edilen Formula 2 birinciliklerinin ardından 2.0L BDA motoru Ford'un ralli yarışlarında kullandığı başlıca motor türü olmuştur.





New York Menkul Kıymetler Borsası

New York Menkul Kıymetler Borsası ("New York Stock Exchange (NYSE)"), ABD, New York City, Aşağı Manhattan, 11 Wall Street'de bulunan menkul kıymet borsasıdır. Kasım 2010'da Dünyanın en büyük borsalarının Market capları $13.39 trilyon değeri bulan hisseye sahiptir. 2008 yılında ortalama $153 milyar günlük işlem hacmine ulaşmaktadır.

NYSE 1903’te Wall Street Numara 11’deki binaya taşınmıştır. Binanın girişi bir yan cadde olan 18 Broad Street tarafındaydı. Bu bina New York Borsası’nın günümüze kadar olan yeridir.

Wall Street 1907 yılında ağır bir banka krizi geçirmiştir. 14 Mart 1907’de finansal dönüşümün güvencesi olarak büyük bir kısmı kullanılan Union Pacific Railroad demir yolu şirketinin hisseleri elli puan düşerken Dow Jones Endeksi yüzde 8,29 değer kaybetmiştir. 21 Kasım 1907’de Ulusal Ticaret Bankası (National Bank of Commerce) o zamanlar New York’un üçüncü en büyük bankası olan Knickerbocker Trust Şirketi’nin dönüşümünü kurtarmayı reddetmiştir. Bundan bir gün sonra Knickerbocker Trust şirketi üzerine yoğun bir şekilde yığılma Wall Street’te genel bir paniğe neden olmuştur. Bankalar verdikleri kredileri geri istemişlerdir, borsadaki hisse kurları kâr getirmiştir. Diğer bankacılarla görüşüp likidite desteği hazırlayan işletmeci ve bankacı John Pierpont Morgan bir yatıştırma sağlamıştır. Ancak Dow Jones Endeksi 1907 yılının sonunda sene başına göre yüzde 37,73 daha düşük oranda kota etmiştir. 1907’deki ekonomik kriz süresince kredi sağlamadaki sorunlar 23 Aralık 1913’te Birleşik Devletler Rezerv Bankası’nın kurulmasına zemin hazırlamıştır.

Borsa Birinci Dünya Savaşı nedeniyle 1914 yılında dört buçuk ay kapalı kalmıştır. New York Menkul Kıymetler Borsası 12 Aralık 1914’te yeniden açıldığında endeks 74,56 puanla kapanmıştı ve aynı yılın 30 Temmuzunda 71,42'lik kapama durumu yüzde 4,4 civarındaydı. 12 Aralık 1914 günü, yüzde 24,39 değerle tarihin yüzde hesabıyla en büyük gerilemesinin yaşandığı gün olarak tanımlanmıştır. Gerçekte, endeksin bileşimindeki bir değişiklik söz konusu olmuştur, gerçekçi bir gerileme değil. Wall Street Journal 4 Ekim 1916'da ilk defa 20 hisseli bir Dow Jones Endeksi yayımlamıştır. Bu, 12 Aralık 1914'e kadar 54,62 puanın kapanış durumu üzerine hesaplanmıştır ve o gün on iki hisse değerli endeks için yaklaşık yüzde 26,7 değerle kapanış durumunun altında seyretmiştir.

16 Eylül 1920’de gerçekleşen bir bombalı saldırıda binanın dışında 38 kişi yaşamını yitirmiş ve 400’den fazla kişi yaralanmıştır.

1 Kasım 1928'de Dow Jones Endeksi’nde hisse değerleri yüzde 30 yükselmiş ve bundan böyle hesaplama, hisse dağılımını göz önünde bulunduran belli bir bölen üzerinden gerçekleştirilmiştir. Endeks oranı 20 hisse değerinden oluşan önceki endeksle uyum içinde bulunuyordu. Dolayısıyla ikisinin uyumunu sağlama gereksinimi yoktu.

Dünyaya etkileri ve sonuçları bakımından en zengin borsa çalkalanması, 24 Kasım 1929’da görülmüştür. Bu gün Kara Perşembe (Black Thursday) olarak bilinmektedir. Bu gün zaman farkından dolayı Avrupa’da Kara Cuma olarak bilinmektedir. Daha önceden yıllar boyunca hızlı bir şekilde yükselen Dow Jones Endeksi’nin belirgin şekilde gerilemesi önceki haftalarda kaydedildikten sonra o gün yatırımcılar arasında panik meydana gelmiştir. Borsa kurları güçlü bir şekilde çökmüş ve borsanın kapanmasından sonra birçok yatırımcı borçlanmıştır. Borsanın bu çalkantısı dünya ekonomik krizinin (1929 Dünya Ekonomik Bunalımı) ortaya çıkmasının sebebi olarak kabul edilmiştir. Kaba bir tabirle, her şey bir günde yerle bir olmuştu ve eğilim piyasası 8 Temmuz 1932'de dip noktasına ulaşmıştır. Bu günde Dow Jones Endeksi yüzde 89,19 değerle 3 Eylül 1929'da eriştiği en yüksek durumunun altında seyretmiştir. Bu olaylar nedeniyle 6 Temmuz 1934’te Birleşik Devletler Güvenlik ve Borsa Komisyonu (United States Securities and Exchange Commission - SEC), yani borsa denetleme kurulu faaliyete sokulmuştur.

Dow Jones Endeksi yüzde 15,34 yükseliş gösterdiğinde NYSE 15 Mart 1933'te en iyi ticaret gününü yaşamıştır. Bu arada o günün 3 Mart 1933 gününden beri ilk ticaret günü olduğunun altını çizmekte fayda vardır. Franklin D. Roosevelt’in Birleşik Devletler 32. Cumhurbaşkanı olarak göreve gelmesiyle verilen birçok bankanın tatil günleri (Ulusal Bankacılık Tatilleri) ticaretin durdurulmasının sebebiydi.

New York Menkul Kıymetler Borsası tarihinin en dip noktasını, o dönemden bir önceki başkanın (1930–1935) ve sayısız müşterisinin parasını dolandıran, borsanın yönetim kurulu üyesi Richard Whitney'in (1919–1938) yargılanması ve tutuklanmasıyla yaşamıştır. Yıllardır görevini kötüye kullandığı bir yığın olay kamuoyunun gözleri önüne serildiğinde şirketi Richard Whitney&Co. 10 Mart 1938'de batmıştır. İflasını açıkladığında yaklaşık 6,5 milyar Amerikan Doları borcu bulunuyordu. Yabancı araçların kötüye kullanımından dolayı hakkında dava açıldı, suçlu bulundu ve üç yıl dört ayını cezaevinde cezasını çekerek geçirmek zorunda kaldığı beş ila on yıl arasında hapis cezasına çarptırılmıştır.

31 Aralık 1965 tarihinde New York Borsası’nda listelenen, bütün işletmeleri bünyesinde barındıran NYSE bileşiği devreye konulmuştur.

Youth İnternational Party’nin (Yippies) kurucularından biri olan siyaset ve sosyal aktivist Abbie Hoffman 24 Ağustos 1967’de kapitalizm ve benzeri eğilimleri prostesto etmek için bir grubu New York Borsası binasına yönlendirmiştir. Ellerindeki Amerikan Doları banknotlarını, yukarıdaki galeriden aşağıda işlemleri yürüten borsa tüccarlarının üstlerine fırlatmışlardır. Tüccarlar mümkün olduğu kadar banknot yakalamak için çaba sarf etmişlerdir. Hoffman'ın protestosu komisyoncuların kendi görüşlerine göre sürekli yaptığı şeyi mecazi bir şekilde ortaya vurmuştur. Bunun üzerine NYSE gelecekte bu tür protestoları önlemek için bariyerler kurmuştur.

1979 yılında bir yavru firma kurulmuştu: New York Futures Borsası (NYFE). Burada Futures işler tasfiye edilmektedir. 100 milyon hissenin işlemden geçirildiği (13