( "Yehoşua"; İsa ile aynı; veya "Jesus"; "Yuşa ibn Nun"), Tanah'a göre Musa'nın ölümünden sonra İsrailoğullarının lideriydi. Hikâyesi Çıkış, Sayılar ve Yuşa Kitabı'nda anlatılır (Yuşa Kitabı'na Yeşu Kitabı da denir). Tora'da adının Efraim kabilesinden Nun oğlu Hoşea olduğu ve Musa'nın ona Yuşa olarak hitap ettiği yazılıdır. İsrailoğulları Mısır'dan çıkmadan evvel Mısır'da doğdu.

Musa tarafından Kenan topraklarını araştırmak üzere gönderilen on iki casustan biriydi. Musa'nın ölümünden sonra Kenan topraklarını fethedip toprakları on iki kabile arasında bölüştürdü. Bu anlatılanların hangi yıllarda gerçekleştiği akademik tartışmalar arasındadır. Tora kronolojisine göre Yuşa MÖ 1450 - MÖ 1370 yılları arasında veya Bronz çağının sonlarına doğru yaşamıştır fakat Yuşa kitabında 110 yaşında öldüğü anlatılır.

Şiilik'te Yuşa'nın imam olduğuna inanılır.

Yuşa İbranice Yehoşua ()'dan gelir ve "Tanrı kurtuluştur" demektir; "kurtuluş" kökünden türemiştir. Genelde "şin" () harfinden evvel "vav" () harfi yoktur bu da kelimenin Hoşea () olarak okunmasına sebeptir.

Tanah'ın Yunanca tercümelerinde Yehoşua ismi "Ἰησοῦς" (Iēsoūs/Jesus) İsa olarak geçer.

Musa'nın varisi Yuşa Mısır'dan çıkışta büyük rol oynadı. Musa Sina Dağı'na çıkıp On Emir'i aldığı zaman ona eşlik etti. Musa tarafından Kenan topraklarına gönderilen on iki casus'tan biriydi. Sadece o ve Kalev olumlu bilgiler verdi ve ödül olarak vadedilmiş topraklara casuslardan sadece bu ikisi girebildi.

Mısır'dan çıkışta İsrailoğullarının yaptığı ilk savaş olan Refidim'de Amalekliler'le yapılan savaşın kumandanı Yuşa bu savaştan zaferle ayrıldı.

"Yuşa kitabı"nda Musa'nın ardılı olarak kendisini seçtiği anlatılır. Kitabın ilk bölümünde Yuşa'nın Kenan'ı fethettiği dönem yazılıdır.

Aynı Kızıl Deniz'in Musa'ya açıldığı gibi Şeria nehri de ortadan ikiye ayrıldı. Nehri geçtikten sonraki ilk çatışma Eriha Savaşı'ydı. Gibon'da Yuşa Eriha'yı yıkıp batıda küçük bir kent olan Ay kentine ilerledi. Fakat Ahan Eriha'dan elde ettiği ganimeti Tanrı'ya adamayıp cebine attığı için Tanrı bütün İsrailoğullarını cezalandırdı ve Yuşa 36 kayıp vererek Ay kentindeki savaşı kaybetti. Tanrı'nın güvenini kazanmak için Ahan, ailesi ve hayvanlarıyla birlikte taşlanarak öldürüldü ve Ay kentine yapılan ikinci seferde zafere ulaşıldı.

İsrailoğulları Kudüs, Hevron, Yarmut, Lakiş ve Eglon'un Amorit krallarından oluşan ittifakla yüzleşti. Yuşa Tanrı'ya, güneşi durdurması ve ayın çıkmasını engellemesi için yakardı çünkü gün ışığında savaşı bitirecekti. Bu, İsrailoğulları için önemli bir olaydır çünkü "Ne bundan önce, ne de sonra Rab'bin bir insanın dileğini işittiği o günkü gibi bir gün olmamıştır. Çünkü Rab İsrail'den yana savaştı." Bundan sonra Yuşa birçok zafer kazanıp Kenan topraklarının çoğunu eline geçirdi.

Rabinik edebiyatta sadık, mütevazi, müstahak ve bilge bir kişi olarak resmedilen Yuşa "kocamış, yaşı hayli ilerlemişti." İhtiyarları bir araya toplayıp onlara yerel halkla birlik olmamalarını çünkü bunun halkı Tanrı'dan uzaklaştırabileceğini anlattı. Kısa bir süre sonra 110 yaşında İbrani takvimine göre 26 Nisan'da öldü ve Efraim'in Gaaş Dağı'ndaki Timnath Serah'ta gömüldü. Bu yerin bugün Kifl Hares olduğu düşünülür.

Türkiye'de ise İstanbul'un Beykoz'daki Yuşa Tepesi'ne gömüldüğüne, Üsküdar'da Aziz Mahmud Hüdai, Sarıyer'de Telli Baba ve Beşiktaş'ta Yahya Efendi ile birlikte Boğaz'ın dört manevi bekçisinden biri olduğuna inanılır.





Aşk Mabudesi

Aşk Mabudesi, yönetmenliğini Nejat Saydam'ın yaptığı, başrollerde Türkân Şoray ile Cüneyt Arkın'ın oynadığı (1969) yılı yapımlı sinema filmidir. Film de yaşamını fıstık satarak devam ettiren ancak daha sonra ünlü bir şarkıcı olan Türkân Şoray ile bir roman yazarı olan Cüneyt Arkın'ın duygusal hikâyesi anlatılmaktadır.






Suor Angelica

Suor Angelica (Rahibe Angelica), Giacomo Puccini tarafından hazırlanmış 1 perdelik bir opera eseridir. Puccini'nin Il trittico adını verdiği üç değişik konulu, her bir tek perdelik üç operadan ikincisidir. Librettosu İtalyanca olarak "Giovacchino Forzano" tarafından yazılmıştır. Hazırlandığı zaman Avrupa'da I. Dünya Savaşı devam ettiği için prömiyeri New York Metropolitan Opera evinde 14 Aralık 1918'de sahnelenmiştir.

Sahne bir kadınlar manastırındaki hayatın tipik görünümleri ile açılır. Bütün rahibeler ilahi söylemektedirler. Bir idareci rahibe daha yemin etmemiş rahibe adaylarını hatalarından dolayı azarlamaktadır. Bütün rahibeler manastırın avlusunda bir teneffüs için toplanmışlardır. Yeni rahibeler idarecisi rahibelere sevinç göstermelerini söylemektedir çünkü yılda ancak üç gün ortaya çıkan ve nadir bir olay olarak batan güneş avludaki fıskiyedeki sulardan yansıyarak akan suyu altın renkli görünmesine sebep olacaktır. Bu olay rahibelere Bianca Rosa adlı olmuş olan bir rahibeyi hatırlatmaktadır. Rahibe Genevieve bu altın renkli suyun bir kısmını onun kabri üzerine dökmeyi teklif eder.

Rahibeler kendi aralarında ne arzuları olduklarını konuşmaya başlarlar. Fakat idareci rahibe herhangi bir arzunun olmasının bir hata olduğuna inanmaktadır. Rahibe Geneviive küçük kız iken bir koyun çobanı olduğu için küçük kuzuları tekrar görmeyi arzu etmektedir. Rahibe Dolcina'nın arzusu ise lezzetli bir yemek yemektir. Rahibe Angelica hiçbir özel arzusu olmadığını ifade eder. Fakat diğer rahibeler hemen kendi aralarında fişldaşmaya koyulurlar: Rahibe Angelica doğruyu söylemektedir ve yedi yıldır hiç haberini almadığı zengin ve asıl olan ailesinden haberler beklemektedir. Söylentilere göre Rahibe Angelica bir ceza olarak manastıra gönderilmiştir.

Manastır revirine bakan rahibenin gelmesi bu konuşmaların son bulmasına neden olur. Revir hemşiresi Rahibe Angelica'dan çok iyi bildiği bir bitkisel ilaç yapmasını istemek için gelmiştir. İki manastır hizmetlisi manastırın dışında erzak getirmek için gelmişlerdir. Manastırın kapısında bir büyük özel arabanın beklediğini de haber verirler. Bu haber Rahibe Angelica'yı hemen şüpheye ve endişeye boğar; çünkü ailesinden birinin kendini ziyarete geleceğini sanmaktadır. Baş Rahibe Rahibe Angelica'yı bu endişesinden dolayı azarlar. Fakat arabayı karşıladıktan sonra geri geldiğinde Rahibe Angelica'nın teyzesi olan Prenses'in onu ziyaret için geldiğini açıklar.

Prenses Angelica'ya kız kardeşinin evlendiğini ve bu nedenle Angelica'nın ailenin mirası üzerinde olan haklarından ferağ ettiğine dair bir vesika imzalaması gerektiğini açıklar. Angelica işlemiş olduğu günah için tövbe ettiğini söyler. Fakat Meryem Ana için terk edemeyeceği bir şey olduğunu bildirir. Ama yedi yıl önce kendinden alınan gayrimeşru oğlunun hatırasından vazgeçmeye hazır olmadığını da açıklar. Presnses önce buna bir cevap vermez ama sonunda Angelica'nın oğlunun bir ateşli hastalıktan sonra olduğunu itiraf eder. Rahibe Angelica bu açıdan harap olmuştur; hemen vesikayı imzalar ve ağlayarak yere yığılır. Prenses vesika ile manastırdan ayrılır.

Rahibe Angelica bir cennetsel hayale kapılmıştır; oğlunun kendini öbür dünya cennetinde yanına çağırdığını hayal etmektedir. Kendi için bir ölümcül zehir hazırlar ve bu zehri içer. Fakat böylece bir intihar ettiğini anlar ve intihar ederek ölenlerin bir ölümcül günah işledikleri ve kendilerini lanete soktukları için cennete gidemeyeceğini ve oğlu ile ebediyen ayrı kalacağını anlar. Meryem Ana'ya kendine merhamet etmesi için dua etmeye başlar. Tam ölmekte iken bir mucize ortaya çıktığını görür; Meryem Ana Rahibe Angelica'nın oğlu ile kendine görünür ve oğlu Angelica'nın kucağına koşar.


Not: "Kat:" satıcı firmanın kullandığı katalog numarası.





Gianni Schicchi

Gianni Schicchi Giacomo Puccini tarafından hazırlanmış 1 perdelik bir opera eseridir. Puccini'nin Il trittico adını verdiği üç değişik konulu, her bir tek perdelik üç operadan üçüncüsüdür. Librettosu İtalyanca olarak "Giovacchino Forzano" tarafından Dante Alığhieri'nin İlahi Komedya (La Divina Commedia) eserindeki bir öyküden uyarlanarak yazılmıştır. Fakat Dante'nin eserinde bu öykü dramatik bir içerik taşımakta iken Puccini/Forzano eserinde içerik gülünç bir komedidir. Hazırlandığı zaman Avrupa'da İ. Dünya Savaşı devam ettiği için prömiyeri New York Metropolitan Opera evinde 14 Aralık 1918'de sahnelenmiştir. Bu opera eseri birçok sinema filminde kullanılan "O mio babbino caro" ("Oh, sevgili babam") adlı soprano aryasını içermektedir.

Buaso Donati yatağında olmuş yatmaktadır. Akrabaları etrafında melodram şekilde ağlayarak yaşını tutmaktadırlar. Fakat birden Donati'nin bütün mirasını bir manastıra bıraktığı haberi yayılır. Herkes ölünün veraset vesikasını aramaya koyulurlar. Riniuccio bunu bulmuştur ama vesikayı teyzesi Zita'ya kendi isteklerini kabul ettiğini açıklamasına kadar vermeyeceğini söyler. Eğer veraset vesikası kendilerine uygun bir servet bırakmışsa Rinoccio'yu Schicci'nin kızı, Lauretta, ile evlenmesine izin verecektir. Schicchi nispeten Floransa'ya yeni yerleşen bir aileden olduğu için Donati ailesi tarafından pek üsten bakılıp sevilmemektedir. Zita eğer ailesinin zenginliğine katkıda bulunursa Rinuccio'nun evlenmesi aleyhinde değildir. Zita Rinuccio'nın isteklerini kabul eder ve ondan miras vesikasını alarak gizlice okur. Rinuccio, Schicchi'yi evine çağırır. Tam bu sırada Donati'nın miras vesikası da açığa kavuşur ve ailenin korktuğu basına gelmiş bütün servet manastıra bağışlanmıştır. Akrabalar hemen uzlürler ve Rinuccio'u Lauretta'ya evlenmekten menederler. Rinuccio'nun çok becerikli ve kurnaz bir avukat olarak tanınan Schicchi'yi bu işle uğraşıp onlara destek sağlaması için tutmaları teklifini de dinlemeyip bir kenara atarlar.

Schicchi ve Lauretta eve geldiklerinde herkes onlara çok soğuk davranır. Schicchi akrabaların çok düşük moralde olduğunu görüp Donati'nin hayata gözlerini yummadığı hükmüne varır. Fakat etrafındakilerden hemen olduğu haberini alır. Bu sefer akrabaları onun mirasını büyük olabileceğini söyleyerek onları teselli etmeye çalışır. Schicchi'nin sunduğu taziyelerden çok etkilenen Zita çok büyük bir kızgınlıkla mirasın ne olacağını ona açıklar ve nikahın artık imkânsız olduğunu da bildirir. Ri