ir şekilde değiştirmeyeceğini açıkladı. Öte yandan, şehir yönetimi oyunun ahlâksızca olduğunu ve iki ırk arasındaki ilişkilere zarar vereceğini iddia etti. NAACP (National Association Civil Liberties Union), "Saygılı Yosma"'yı desteklediğini açıkladı. ACLU (American Civil Liberties Union) ise oyunun savunmasına katıldı. Bu savunmanın ardından sansür bir süreliğine kaldırıldı.

1954'lerin başında oyun Moskova'da sergilenmeden önce Sartre, eserin sonunu değiştirdi ve Lizzie'ye yalan söyletmek yerine zenciyle iş birliği yaptırmayı tercih etti. Böylece, Moskova'daki izleyiciler yalan ifade vermeyi reddeden, kapitalistlerin baskılarına boyun eğmeyen, sınıf ayrımına baş kaldıran bir kahramanı izlediler. Oyunun ismi "Lizzie MacKay" olarak değiştirildi ve Lizzie'yi Lyubov Orlova canlandırdı. New York'taki duygusal hayat kadını melodramı Moskova'da didaktik bir komünist parti kutlamasına dönüşmüş oldu. Oyunu izleyen bir eleştirmen "Başroldeki karakter, Sovyet ordusuna asker olarak girebilir." yorumunu yaptı. Sartre, oyunun Moskova'daki 400. sergilenişine katıldı. Yazar, oyununun Stalinist propaganda doğrultusunda değiştirilmesine izin vermesiyle ilgili olarak "Lizzie'nin bilincin ışığına ulaşmasının ardından tamamen kandırılmasına razı olamazdım." dedi. 

Oyun ayrıca Beauvoir ile Sartre'ın Küba'yı ziyaretleri sırasında bu ülkede de sergilenmeye başladı ve "Saygılı Yosma" bu ülkede yüzden fazla kez oynandı.

Türkçeye ilk kez Orhan Veli Kanık'ın çevirdiği eser, 1950 yılında Kanık'ın vefatından sonra "Saat 6 Tiyatrosu" tarafından bir kez temsil edildi. "Saygılı Yosma", Türkiye'de son kez 2005 - 2006 sezonunda İstanbul Şehir Tiyatroları'nca sergilendi. Eserde, Lizzie'yi Bennu Yıldırımlar, Fred'i Burak Davutoğlu canlandırdı.

Oyun Kuzey Afrika'da da oynandı. Eseri, Sartre ile birlikte izleyen Afrikalı bir generalin Sartre'a "Saygılı Yosma"'nın tüm Afrika'da sergilenmesi gerektiğini, böylece Fransız topraklarında yaşayan siyahların Amerika'da yaşayan siyahlara göre ne kadar mutlu olduklarının anlayabilecekleri yorumunu yaptığı söylenmektedir.

"Saygılı Yosma"'nın 1952 yılında Fransa'da sinema filmi de çekildi. Lizzie'nin Barbara Laage tarafından canlandırıldığı filmde, kadın ilk önce Senatör Clarke'a saygı gösterse de filmin sonunda (tıpkı Sovyetler Birliği'nde oynanan versiyonun sonunda olduğu gibi) senatör ve ailesinin aleyhine şahitlik yaptı ve Thomas cinayetten suçlu bulundu. Beyaz kadının elinin siyah adamınkiyle birleşmesi ile film son buldu. 1974 yılında ise oyun, gene Fransa'da televizyon dizisi olarak uyarlandı.

Oyunun Paris'teki ilk sergilenişinin ardından Sartre ile politik görüşleri uyuşmayan kişiler, yazarı, vatanları Fransa'yı Nazi'lerin elinden kurtararak ülkelerine özgürlüğünü iade eden müttefik bir millet olan ABD'yi karalamakla suçladılar. Bu eleştirmenlere göre Sartre'ın oyunu "Amerikan demokrasisine atılan büyük bir iftira" ve "Amerikan misafirperverliğini suistimal" idi. Örneğin, muhafazakar yazarlardan Thierry Maulnier, Le Spectateur isimli gazetenin 19 Kasım 1946'da yayınlanan sayısında "Eğer oyunu izlediğim salonda Amerikan askerleri olsaydı, Paris'in kurtuluşundan iki sene sonra sergilenen bu eserle Amerikalılara en iğrenç gaddarlık, düzenbazlık ve riyarkarlık ile tahammül edilemez bir rahatsızlık üretildiğini göstermiş olurduk ve ben bu askerlerin yüzüne bakmaya asla cesaret edemezdim." dedi. Fransa'da yayınlanan New York Herald Tribune'de de Sartre'ı eleştiren pek çok okuyucu yorumu yayınlandı. Yazar tüm eleştirelere "Ben bir Amerikan düşmanı değilim. Bu kelimenin ne manaya geldiğini bile bilmiyorum. Eğer medeniyetlerinin sadece çürümüş yanlarını göstermiş olsaydım bu söylenebilirdi ama ben öyle yapmadım." diyerek cevap verdi. 

Bir diğer gruba göre ise Sartre ABD'de çok kısa bir süre geçirmişti ve bu süre onun ülkedeki problemleri işleyen bir oyun yazabilmesi için yetersizdi. Benzer biçimde Sartre'ın Amerika Birleşik Devletleri'ndeki halkın günlük yaşantısı hakkında yanlış bilgiler aktardığı da iddia edildi. Örneğin Hazel Estella Barnes, bu oyunu bir ABD'linin bu şekilde yazmayacağını çünkü eserdeki ana olayın oluş şeklinin olasılık dışı olduğunu söyledi. Barnes'a göre Lizzie gibi bir hayat kadını, güneyli beyaz centilmenler ve iki siyah adamın bir güney eyaletinde aynı vagonda bulunmaları olasılık dışıydı. New Yorker Dergisi'nin Paris temsilcisi Janet Flanner'a göre ise Sartre, gezileri boyunca kanunları kendi çıkarları doğrultusunda uygulayan çok sayıda güneyli beyefendiyle tanışmamıştı. Bu yüzden Fred, Lizzie'ye atalarından birinin George Washington'la senlibenli olduğunu söylerken Washington'ı Fransızca'da "siz" manasına gelen şahıs zamiri "vous" yerine sen manasına gelen şahıs zamiri "tu"yu kullanarak "tutoyait" olarak tanımladı. Bu güneyli bir zenginin hitap şekli olamazdı. Flanner'a göre Sartre'ın bir diğer yanılgısı ise zenginlerin futbol maçını kazandıktan sonra sarhoş olarak eğlendiklerini düşünmesiydi. ABD'li yazar Richard Wright tüm eleştirilere karşı Sartre'ın yanında yer aldı.

"Saygılı Yosma"'nın Sovyetler Birliği'ndeki sergilenişinden sonra kahramanın kapitalizm karşıtları ve devrimcilerle aynı tarafta olması için oyunun sonunun değiştirilmesi büyük eleştiriler aldı. Sanatın didaktik politikaya alet edildiği yorumlarına karşı çıkanlar ise Sartre'ın görüşlerinin yıllardır bu çizgide olduğunu savundular. Sartre'ın liderliğinde 1945 yılında kurulan "Les Temps Modernes" grubunun amacı, savaş sonrası toplumunu destekler ve kişilik haklarını korurken edebi standartların dışına çıkmamaktı.

Başka bir grup ise Sartre'ın oyundaki siyah karakter için politik olarak yanlış bir portre çizdiğini iddia etti. Özellikle komünistlerin düşüncesine göre siyah adam bir kahraman değildi, aksine güçsüz ve çaresiz bir tipti. Ayrıca, oyun boyunca ismi söylenmiyor, sadece "zenci" olarak anılıyordu. Bir diğer nokta ise bu adamın tüm geleceğinin toplum tarafından dışlanmış bir kadının seçimine kalmış olmasıydı. Bu eleştirelere karşı çıkanlar Sartre'ın zenciye belli bir isim vermeyerek siyah olmayan toplumların siyahlara bakış açısını yansıttığını söylediler. Bu toplumlara göre bir siyah ile tüm siyahlar arasında hiçbir fark yoktu. Suçlu olan zencilerin hepsiydi ve bu insanlara göre linç, adaleti sağlayan en önemli mekânizmaydı. Sartre ise çaresiz, tuzağa düşürülmüş ve masum bir adam için yaptığı betimlemenin çok olası olduğunu söyledi. Bu konuda Sartre'a destek veren Richard Wright, bu oyunun ne sol kesimden ne de liberallerin arasından o günlerdeki ırkçılığa karşı çıkan hiç kimsenin olmadığını gözler önüne serdiğini de belirtti.

ABD'li yazar Chester Himes "Saygılı Yosma"'nın üzerindeki etkisini "Sartre, bir Fransız dergisine "Saygılı Yosma"'yı yazmasına sebep olarak ABD'de bir siyah adamın bir beyaz adamı suçlayamayacağı gerçeğini görmüş olmasını gösterdi. Benim polisiye hikâyeler yazmaya başlamamın sebebi de budur. Şiddet fikrini okuyuculara tanıtmak istedim. Tüm bunların ötesinde Amerikalılar şiddetle yaşıyorlar ve şiddet her şeye rağmen her zaman kazanıyor." diyerek açıkladı.

Bir diğer ABD'li yazar Richard Wright ise oyunla ilgili "Sartre'ın "Saygılı Yosma" oyunu çok ilgimi çekti. Jean-Paul Sartre benim ülkemin gerçeklerini çok iyi anlamış ve ifade edebilmişti. Bu şiddetli algılama bende Amerikalı yazarların Amerikan gerçeklerine yaklaşırken örnek alabilecekleri bir davranış hissi yarattı." yorumunu yaptı.





Erdem Şenocak

Erdem Şenocak (d. 1979), Türk tiyatro sanatçısı.

İTÜ Endüstri Mühendisliği mezunu olup İstanbul Üniversitesi Dramaturji ve Tiyatro Eleştirmenliği bölümünde yüksek lisans yapmaktadır. Tiyatroya İTÜ Sahnesi'nde başladı. 2005'te İTÜ MT'de tiyatro yapmaya başladı. 2006 yılından beri Bilgi Sahnesi’nde eğitmenlik ve yönetmenlik yapmaktadır. İTÜ MT'nin Seyyar Sahne grubuna katılımından sonra Seyyar Sahne'de sanat hayatına devam etmektedir.

Şirince'de Celal Mordeniz ile birlikte Tiyatro Medresesi'ni çeşitli bağışlarla kurmuştur.

Yolculuk - İTÜ Sahnesi - 1999
Babil'e Bir Melek İniyor - Friedrich Dürrenmatt - 2000
Gülünç Kibarlar - Moliere - 2001
Ben, Pierre Rivière - 2006
Vaiz - 2007

Müfettiş - Nikolay Gogol - 2001
Arturo Ui'nin Yükselişi - Bertolt Brecht - 2002
Macbeth - William Shakespeare - 2005
Cimri - Moliere - 2005
Tehlikeli Oyunlar - Oğuz Atay - 2009

Yolculuk - İTÜ Sahnesi - 2003
Troilos ile Kressida - William Shakespeare - 2004
Küskün Aşıklar - Moliere - 2008
Bahar Noktası (Bir Yaz Gecesi Rüyası) - William Shakespeare - 2009






Guru Josh

Paul Walden (d. 6 Haziran 1964 - ö. 28 Aralık 2015), İngiliz müzisyen ve Guru Josh Project adlı elektronik müzik grubunun üyesi. Post-Acid House türününün Almanyada'deki ikonudur. 1989'da Walden's Record Label'dan çıkan "Infinity" adlı şarkısıyla tanınmaktadır. Bu şarkı daha sonra 1990 yılında BMG Records tarafından tekrar piyasaya sürülmüştür ve 2008 yılında Almanyalı DJ Klaas tarafından remixi piyasaya sürülmüştür.

Walden Jersey'de diş hekimliği yapan Harold Walden'ın oğlu olarak doğmuştur. Diş hekimliği okuduktan sonra 1981 yılında Jersey Sands Nightclub'ta "Syndrone and Animal" takma adıyla klavye çalarak müzik hayatına başlamıştır. Daha sonra Seal ve Adamski ile grup kurmuştur.

1989 yılında Guru Josh "Infinity adlı şarkıyı piyasaya sürdü. Bu şarkı albüm ile aynı ismi taşıyordu. Şarkı Almanya İngiltere ve Avusturya başta olmak üzere Avrupa'da çok popüler oldu. 2008 yılında Klaas'ın remix yapmasıyla birlikte yeniden ünlü oldu. 
Bunun yanında infinity'nin 2012 ve 2014 versiyonları da şu anda mevcut. Fakat 2008 remixi kadar üne kavuştuğu söylenemez. 
Guru Josh 1990 yılında diğer singleları olan "Freaky Dreamer", "Holographic Dreams", ve "Whose Law (Is It Anyway?)," şarkılarını piyasaya sürdü.Şarkılar İngiltere listelerinde 26. ve Almanya listelerinde 12. oldu. 1991 yılında "Hallelujah" çıktı. Bundan kısa bir süre sonra Guru Josh "Dance in Cyberspace" adlı müzik videosunu Darrel Jameson, Guy Labbé, Dave 'Flipping Mental' Evans, Marcus Pennell işbirliğiyle çıkarttı.
Guru Josh 1989 yılına kadar konserlerine devam etmiştir. Onun müzik tar