sı için kullanılır ve bu işlem, enerji ve orbital katsayıları sabit kalana kadar yinelenir. Ancak bu değerlerin sabitleşeceği kesin değildir.

HF yönteminde orbitallerdeki elektronlar çiftleşmiş veya çiftleşmemiş olabilir. Eğer molekül singlet spine sahipse (elektronların hepsi eşleşmişse) her çiftteki α ve β spinli elektronlar için aynı orbital fonksiyonu kullanılabilir. Buna sınırlandırılmış HF yöntemi denir (RHF – restricted Hartree-Fock). Eşlenmemiş elektron barındıran moleküllerde HF dalga fonksiyonunu yazmak için iki yöntem vardır. Bunlardan ilki α ve β elektronları için birbirinden tamamen farklı iki orbital dizisi kullanmaktır. Buna da sınırlanmamış HF dalga fonksiyonu denir (UHF). Burada eşleşmiş elektronlar farklı uzaysal dağılımlara sahip olacaklarından, UHF, spin bozulması olarak adlanrılan bir hesap hatasına neden olacaktır. Bu hata kimsayal sistemin özelliğine göre önemsiz veya çok büyük olabilir. UHF uygulanması kolay ve etkin bir yöntem olduğundan yaygın olarak kullanılır. Dalga fonksiyonunu kurmak için bir diğer yöntem ise sınırlandırılmış açık kabuklu Hartree Fock yöntemidir. (ROHF). Bu yöntemde eşleşmiş elektronlar aynı orbitali paylaşır ve böylece spin bozulması ortaya çıkmaz. ROHF’nin uygulanabilirliği UHF’ye oranla daha zordur ve biraz daha fazla zaman gerektirir. Bundan dolayı ROHF genellikle, UHF’deki spin bozulmasının çok büyük olduğu durumlarda kullanılır.
RHF sonucunda elektronların eşlenmiş halde bulunması zorunluluğundan dolayı, elektronların eşlenmemesi gereken durumlarda RHF hesabı işe yaramaz. Örneğin H için yapılan bir hesaplamada uzun bağlar H’nin H ve H‘ye bozunduğunu gösterecektir. Bu durum HF sonuçlarında, aktivasyon enerjilerinin yüksek, bağ uzunluklarının daha kısa, titreşim frekanslarının daha yüksek ve dipol momentler ile atom yüklerinin daha büyük çıkmasına neden olur.

HF hesaplamalarındaki sınırlamalardan biri elektron-elektron etkileşimlerini (elektron korelasyonunu) içermemesidir. Elektronların belirli bir bölgede bulunma olasılıkları sadece çekirdeğe olan uzaklıklarının bir fonksiyonu olarak tanımlanır, oysa bu fiziksel açıdan doğru değildir. Korelasyon hesabı, elektron-elektron etkileşimlerinin de hesaba katılmasıdır. Bu yöntemlerde önce HF hesabıyla başlanır ve daha sonra korelasyona geçilir. Korelasyonu önemli kılan farklı nedenler vardır. Bunlardan biri hesaplanan enerjilerin ve moleküler geometrilerin kesinliğinin artmasıdır.

Hartree-Fock yöntemi elektron korelasyonu eklenerek ikinci (MP2), üçüncü (MP3), dördüncü (MP4) vb. derecelere yükseltilir. Derece ne kadar yüksekse sonuç o kadar kesin, ama bilgisayar hesaplaması da bir o kadar uzundur. MP4 hesabının kesinliği CISD hesabının kesinliğine yakındır.

Konfigürasyon etkileşimi dalga fonksiyonu çok determinantlı bir dalga fonksiyonudur. HF dalga fonksiyonu ile başlanır ve elektronlar dolu orbitallerden boş orbitallere atlatılarak başka determinantlar eklenir. Bu hesaplamanın kesinliği çok yüksek olmakla birlikte harcanan zaman oldukça uzundur.
Konfigürasyon etkileşimi hesaplamaları, her determinantı kurmak üzere yapılan uyarma sayısına göre sınıflandırılır. Her determinant için sadece bir elektron uyarılmışsa buna konfigürasyon etkileşimi tek-uyarma (CIS) denir. CIS hesabı uyarılmış durumlar için bir yaklaşım sunarken temel enerji seviyesini değiştirmez. Tekli ve ikili uyarma (CISD), korelasyon düzeltmesi yapılmış bir temel-düzey enerjisi verir. Üçlü-uyarma (CISDT) ve dörtlü uyarma(CISDTQ) sadece çok yüksek kesinliğe ulaşmak istendiğinde kullanılır.
Olası bütün uyarılmalar hesaba katılarak yapılan konfigürasyon etkileşimi hesabına tam CI denir ve bu hesap kesin bir kuantum mekaniksel sonuç verir. Ancak tam CI hesabı için aşırı bir bilgisayar gücü gerektiğinden bu hesap çok ender kullanılır.

MCSCF hesaplamaları da çoklu determinantları kullanır. Ancak MCSCF’de orbitaller, çok determinantlı dalga fonksiyonlarını kullanmak üzere optimize edilir. Bu hesaplama birim zamanda daha kesin sonuçlar verir. CI ile kıyaslandığında MCSCF daha fazla korelasyon enejisini daha az konfigürasyon ile verir. Ancak CI’da çok fazla kongigürasyon olduğundan, korelasyon enerjisi toplamda daha yüksektir.
HF sistem için kötü kalitede bir tanım sunduğunda MCSCF’nin kullanılması beklenir. Ancak bu yöntemler programı kullanan kişi için karmaşık işlemler barındırır çünkü hesaplamada hangi hesaplamanın kullanılacağına dair tamamen otomatikleşmiş bir yol yoktur ve kullanıcı bu yolu kendi tayin etmelidir.

Bir CI dalga fonksiyonu HF dalga fonksiyonu yerine MCSCF hesabıyla başlanarak da kurulabilir. Bu başlangıç dalga fonksiyonuna referans durum, hesaplamaya da çok referanslı konfigürasyon etkileşimi hesabı denir. Burada, normal CI’da bulunandan daha fazla sayıda CI determinantı vardır. Bilgisayarda hesap zaman alsa da bazı sorunlar için uygun korelasyonlar sağlar.

Eşleşmiş grup (CC) hesaplamarında dalga fonksiyonları, CI’dakine benzer şekilde, çoklu determinantların lineer birleşimidir. Ancak CC’deki determinant seçimleri CI’dakinden daha zordur. Ve yine CI’daki gibi CC hesaplamarının da dereceleri vardır (CCSD, CCSDT gibi). Bu iki yöntemin kesinlikleri de oldukça benzerdir. Bütün olası konfigürasyonlar hesaba katıldığında tam CC ve tam CI hesapları eşdeğerdir.
İkinci dereceden konfigürasyon etkileşimi (QCI) adı verilen hesaplamada CC ve CI algoritmalarının birleşimi olan bir algoritma kullanılır. Bu hesap oldukça yaygındır çünkü CC’ye kıyasla daha az zamanda, organik moleküllerin yüksek kesinlikli hesaplamalar için uygun korelasyon verir.

Hesaplamanın ilk bölümünde HF’dan kaynaklanan hataların engellendiği yönteme kuantum Monte Carlo denir (QMC). QMC’nin Varyasyonal, difüzyon ve Greens fonksiyonu gibi üç türü vardır.
Varyasyonal QMC fonkisyonel olarak şöyle tanımlanır:

Ψ= DαDβПf(rij)

Burada Dα ve Dβ, α ve β spinli elektronların determinantlarıdır. Hamiltonian’da spin terimleri olmadığı sürece, bu determinantların böyle kullanımı fazladan bir hataya yol açmaz. f(rij) terimi elektron korelasyonunu tanımlar.
Difüzyon ve Greens fonksiyonu Monte Carlo öntemleri ise sayısal dalga fonksiyonlarını kullanır.
QMC yöntemleri şu anda bilinen en kesin sonuçlu yöntemler olmakla birlikte aşırı zaman alırlar.

Ab initio hesaplarındaki hataların dört kaynağı vardır
1-Born-Oppenheimer yaklaşımı
2-Tamamlanmamış bir temel dizinin kullanımı
3-Tamamlanmamış korelasyon
4-Göreceli etkilerin hesaba katılmaması

Ab inito’nun dezavantajı ise aşırı CPU zamanı, bellek ve hafıza kullanımıdır. Bir hesabın 2 katı büyüklüğünde başka bir hesap, ilkinden 16 kat daha fazla zaman alır. Korelasyonlu hesaplar için durum daha da kötüdür. Pratikte, son derece kesin sonuçlar, eğer molekül bir düzine veya daha az elektron içeriyorsa mümkündür.




Martin Frobisher

Martin Frobisher (1535 - 1594) İngiliz denizci, Kuzey Amerika kaşifi

İspanyollar gibi İngilizler ve Fransızlar da batıya giderek, Çin ve Hindistan topraklarına açılmak için bir geçit arıyorlardı. Çoğu coğrafyacı, burada geçit bulunduğunu tahmin ediyordu. Ancak, geçit keşfedilemiyordu. Bu geçide, "Kuzeybatı Geçidi" diyorlardı. Kuzeybatı Geçidi'ni bulmak üzere denizci Sir Humphrey Gilbert, İngiltere adına bir sefer düzenledi. 1576'da, Martin Frobisher'in yönetiminde üç gemi Londra'dan yola çıktı.

Grönland kıyıları buzlarla kaplıydı ve patlak veren fırtınada Frobisher'in gemisinin direği kırıldı. Ancak, kaptan Frobisher direği tamir ettirerek yola devam etti. Kuzeybatı geçidine yaklaştığına inanarak, hiçbir yere açılmayan bir girinti olduğunu buraya "Frobisher Boğazı" adını verdi. Hâlbuki; burası körfezdi: "Frobisher Körfezi".

Fobisher, körfezde keşif yaparken o bölgenin yerlileri olan Eskimolarla karşılaştı. Eskimoların kanolarını, uzaktan gördüğünde Fok balığı zannetmişti. Eskimolar, Frobisher ve tayfalarına çok iyi davrandılar. Kanolarla etrafını sarıp, onlara hediyeler vs. verdiler. Ancak dost görünen eskimolar, beş tayfayı kaçırdı. Frobisher, tayfalarının geri verilmesi için bir eskimoyu esir aldı. Bu eskimoya karşı, esirlerin geri verilmesini istediyse de tayfaları bir daha gören olmadı. Esir alınan Eskimo'yu da İngiltere'ye götürdüler. Eskimo, İngiltere'de Zatürreeden dolayı öldü.

Tayfalardan biri, kıyıdan üzerinde parıldayan altın damarları olan siyah kaya parçalarıyla dönmüştü. Frobisher, Londra'ya döndüğünde kayanın altın içerdiğini öğrendi. 1577 ve 1578 yıllarında, bu kayalar için ikinci bir sefer düzenledi. Bu kayalardan çok miktarda topladı. Son yolculuğundan yurda döndüğünde, kendisine topladığı kayaların değersiz olduğu söylendi. Kayalar, "Ahmak altını" olarak bilinen değersiz demir piritiydi.

Sonuç olarak Frobisher, başarısız oldu. Boğaz olduğunu zannettiği bölgeyi araştırmadan dönmüştü. Bulduğu boğaz, aslında "Frobisher Körfezi" idi. Dolayısıyla bu seferlerde İngiltere, amacına ulaşamadı. Geçidi bulmak için John Davis de yolculuk yapacak ve "Davis Boğazı"nı bulacaktı.





Dilruba Saatçi

Dilruba Saatçi (d. 15 Ekim 1972, İstanbul), Türk oyuncu, yönetmen, yazar.

İstanbul’da doğan Dilruba Saatçi 8 yaşında ailesi ile birlikte Berlin’e yerleşti. Çocukluk ve gençlik yıllarında ilk sahne eğitimlerine başlayan Saatçi, Berlin Teknik Üniversitesi’nde Felsefe ve Psikoloji Bölümü’nde bir süre eğitim alıp, yanı sıra Müzik Okulu’ndan 1992 yılında mezun oldu.
Viyana’ya giderek Müzik ve Görsel Sanatlar Yüksekokulu Müzikal Bölümü’nden 1995 yılında mezun olan Saatçi 2003 yılında Coaching Company Berlin Film ve Televizyon Oyunculuğu Okulu’nu bitirdi. Almanya ve Avusturya’da bir taraftan birçok tiyatroda Oyuncu, Koreograf ve Eğitmen olarak görev alırken bir taraftan da birçok tiyatro eseri ve müzikal yazıp sahneledi.
Türkçeyi gitgide unutmaya başladığını fark eden Saatçi, 2000 yılında anadilini tekrar öğrenmeye karar verdi. Yoğun bir araştırma, öğrenim ve üretim aşamasından sonra 2014 yılında ‘’Fikriye ve Latife, Mustafa Kemal’i Sevdim” adlı eserini yazdı. İlk kez Almanya’da sahnelenen ve büyük dikkat çeken eser, 2007 yılında sanatçının İstanbul’a gelmesi ile İstanbul’da hem de yurt genelinde birçok kez sahnelenerek