lleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün son olarak 2008 yılında sigara, pipo, kıyılmış tütün ve nargile tütünüyle ilgili varlıkları özelleştirildi. TEKEL'in sigara üretim kısmını satın alan British American Tobacco (BAT), TEKEL markasını da devraldı. Bu nedenle kuruluş Aralık 2008'den beri "tta A.Ş." kısaltmasını kullanmaktadır.





Francis Gary Powers

Francis Gary Powers, (17 Ağustos 1929 – 1 Ağustos 1977) 1960 yılının Mayıs ayında Sovyet toprakları üzerinde düşürülen Lockheed U-2 casus uçağının pilotudur.

Powers Jenkins, Kentucky'de doğmuş fakat Virginia-Kentucky sınırındaki Pound, Virginia'da büyümüştür. Kore savaşına da katılan Powers daha sonra CIA'de çalışmaya başlamıştır.

Tarihler 1 Mayıs 1960'ı gösterirken toplam 27 görev uçuşu yapmış olan sivil CIA pilotu Francis Gary Powers, balistik füze test merkezleri Sverdlovsk ve Plesetsk kentlerinin casus fotoğraflarını çekmek üzere Peşaver'den havalandı. Sverdlovsk civarında uçarken Powers etrafında bir takım patlamalar duydu. Power yerden atılan füzelerin uçağa yetişemeyeceğini düşünüyordu ancak Pilot Powers yanıldığını kısa süre sonra anladı. Sovyetlerin yeni geliştirdiği SA-2 yüksek irtifa füzelerinden iki tanesi U-2'nin kanadına isabet etmişti. Powers fırlatma koltuğunu kullanarak uçağını terk etmek zorunda kaldı. Bir Rus köyüne düşen pilot, köylüler tarafından Sovyet yetkililere teslim edilmiştir.

Uçağın düşmesinin ardından ABD yetkilileri Sovyetler Birliği üzerinde uçuş yapan bir Amerikan meteroloji uçağının kaybolduğunu açıkladılar. Ancak ABD'nin uçağın pilotunun sağ olduğundan ve uçağın çok fazla zarar görmeden Sovyetlerin eline geçtiğinden haberi yoktu. Olayın ardından 5 Mayıs 1960'ta bir demeç veren Kruşçev, Sovyetler'e karşı girişilen bu düşmanca tavrın cevapsız kalmayacağını açıklamıştır. Sonrasında pilotun sağ olarak ele geçirildiğinin dünya kamu oynuda öğrenilmesi sonucunda ABD, Sovyetler üzerinde yapılan casus uçuşları kabul etmek durumunda kalmıştır.

Francis Gary Powers, Sovyetler Birliği'nde yargılanmış ve 10 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır. Powers, Stalin'in oğlu gibi tanınmış suçluların tutulduğu, Moskova'nın doğusunda bulunan Vladimir şehrinin Vladimirsky cezaevinde kalmıştır. İki yıl sonra KGB casusu Rudolf Abel ile Doğu Almanya'da takas edilmiş ve Amerika'ya geri dönmüştür. U-2'lerin hiçbir sırrını vermemesine rağmen Powers Amerika'da oldukça soğuk karşılanmıştır. Powers'a yönelik eleştirilerden en önemlisi uçak düştüğünde intihar etmeyip Sovyetler'e teslim edilmesine karşı koymamasıdır. Powers ülkesine döndükten sonra Lockheed Powers'ı tekrar işe almıştır. 1970'e kadar U-2'lerde test uçuşu yapan Powers, 1977'de kendi kullandığı helikopterin düşmesi sonucu hayatını kaybetmiştir.




Gebre otu

Gebre otu ("Capparis spinosa") veya Kapari, Capparaceae familyasından dikenli bir bitki türü.

Özellikle Akdeniz ikliminin etkili olduğu yerlerde yetişse de, Karadeniz sahili dışında tüm bölgelerde görülebilir. İklimin uygun olduğu yerlerde denizden 1800 m yükseklerde de yetişebilir. Güneşi seven bir bitki olan gebre otu, hassas bir bitki olmadığı için duvar diplerinde bile rahatlıkla yetişebilir. İklime göre, mayıstan itibaren çiçeklenme dönemi sürekli olarak devam ederek ağustos-eylül zamanı karpuza benzeyen meyveleri vardır.

Çiçek açmadan önceki küçük tomurcukları ("gebre, kebere, kapari") toplanarak tuzlu suda muhafaza edilir. 
Gıda, kozmetik, boya ve ilaç sanayiinde kullanılan bitki, salamura ya da konserve şeklinde tüketilir. Konserve olarak hazırlanan gebre; turşu, salata, pizza üstü, balık ve av etleri yanında garnitür olarak yenilmektedir.





Ödeme şekilleri


Ayrıca, bunların dışında da belirli ödeme şeklileri bulunmaktadır. Bu ödeme şekilleri şunlardır:

Yasal olarak çıkartılan, yasal olarak yok edilebilen ve alacaklının, kabul ettiği borç parayı, bir ülkenin kanununa göre teslim etmesine "yasal ödeme aracı" denir. Şayet başka türlü kabul edilmiyorsa, yasal ödeme aracının kabul edilmesi ile birlikte alacaklıya borç paranın ödenmesi zorunludur. Borçlu tarafından yasal yollarla borç paranın ödenmesi (örneğin, döviz veya kredi kartı ile) mümkündür; sözleşme özgürlüğü çerçevesinde, borçlu ve alacaklı arasındaki bu söz konusu olanak önceden kabul edildiğinde ya da sonradan alacaklı tarafından kabul edildiğinde geçerli olmaktadır.

Basit olarak söylemek gerekirse, bir kişi Almanya’da veya başka yerde satışta olan bir malı Amerikan doları ile satın alabilir. Fakat satıcı (parayı alan kişi) böyle bir ödemeyi reddetme hakkına sahiptir. Bu durum ödeme talebini değiştirmez. Ödeme, Euro ya da o ülkenin kullandığı para ile (banknot veya madeni para) talep edilebilir, böylece alacaklı bunu kabul etmek zorunda kalır ve ödemeyi başka şekilde yapma olanağı ortadan kalkar.

Önceleri Almanya’da yasa ile düzenlenmiş toplamda sınırlı ve kabul zorunluluğu olmayan banknotlar ve bozuk paralar bulunmaktaydı, sadece yapıldığı madene göre değer kazanan metal paralar (Örnek: Altın ve gümüş paralar) sınırsız olarak kabul edilmekteydi.

Almanya’da ve Avrupa Ekonomik Topluluğu’na (şu anki adı Avrupa Birliği) katılan diğer devletlerde 1 Ocak 2002 yılından itibaren “Avro” yasal ödeme aracı olarak kullanılmaktadır.

Buna karşın Avro-madeni paranın sınırlı bir kullanımı bulunmaktadır, çünkü Avrupa Birliği’nin 3 Mayıs 1998 yılındaki düzenlemesinin 11. maddesinin 3. paragrafına göre: “Verilen resmi makamlar dışında [……] tek bir ödemede elli adet madeni paradan daha fazlasını kabul etmesi kimsenin yükümlülüğünde değildir.” denilmektedir.

Madeni para sisteminin 3. fıkrasına göre aynı zamanda sadece sınırlı kapsamda Avro hatıra parası kabul edilmesi gerekmektedir. Sadece hatıra paraları için yapılan ödemelerde, tutarların 200 Avro’ya kadar kabul edilmesi gerekiyor, Avro hatıra paraları yapılan ödemede, 50 adet madeni paradan fazlasının kabul edilmesi hiç kimsenin yükümlülüğünde değildir.

Genel olarak kabul edilmesi zorunlu değildir (özellikle Almanya için geçerlidir). Yani belirli bir borcun peşin para yerine para transferi (havale) ya da kredi kartı ile ödenmemesinin kararlaştırılması uygundur.

Yasal ödeme araçları ile nakit para kullanılmadan döviz hesaplarından yapılan para transferleri arasında farklar bulunmaktadır. Döviz hesaplarından yapılan para transferi o anki bankaya ilişkin müşterinin para aktarma talebidir. İşletme Bankacılık Sistemi de bu yolla oluşturulmuştur. Anaparanın oluşması tek başına Merkez Bankası’na mahsustur.

Para birimi bütün ülkelerde aynı değildir; örneğin, Orta Amerika’da ve 20. yy. sonlarındaki Balkanlar’da aynı para birimi olan ABD Doları kullanıldı. 21. yy. başlarında tek düzenli ödeme aracı olarak Euro ya da geçici olarak Alman Markı kullanıldı. (örnek: Karadağ)

Hesap defteri, sadece nakit para (kâğıt para veya madeni para) olarak sunulmaz, aynı zamanda mevduat hesabının paraya çevrilmesi anlamına gelmektedir. Vadesiz mevduat hesabındaki birikimler hesap sahibinin isteği üzerine her zaman ve hemen nakit paraya çevrilebilir. İlk on yıllık kullanımda bu birikimler hesap defterine kaydedilir. Günümüzde bu kayıt işlemi bilgisayarlarda gerçekleştirilmektedir. Mevduat Hesap defteri parasız ödeme işlemlerinin temelini oluşturmaktadır.

Vadesiz banka hesapları, hem banka hesabındaki nakit para ve madeni para formundaki para yatırmaları ile hem de banka kredisinin verilmesi ile ya da diğer hesaplardan para kullanmadan (kredi kartı veya Çek ile) yapılan havale ile oluşabilmektedir.

Hesap sahibi, vadesiz mevduat hesabından aynı veya farklı banka müşterisinin hesaplarına havale yapabilir, çek yazabilir ya da nakit para ile ödeme yapabilir.

Nakit paraya ek olarak vadesiz hesaplar, hesaptan hesaba havale olanağı sayesinde oluşturulmuştur. Bu yüzden vadesiz hesaplar, ödenebilir para miktarlarıyla tazmin edilir. Bu para miktarı, vadesiz hesapları ve nakit parayı kapsayan “M1” ifadesiyle gösterilir. Fakat hesap defteri – Avro nakit paranın tersine – yasal ödeme aracı değildir ve genel kabul görmemiştir.

Çek, banka müşterisinin bankasına ödeme isteğini içeren kıymetli bir belgedir. Ödenecek para, belgede belirtilmiş olan belirli gün ve belirli mekânda tazmin edilir. Çek bozdurulurken, ödeme sadece nakit olarak değil aynı zamanda banka teminat belgesi yoluyla da gerçekleştirilebilir.

Çek, para talebini gösteren bir belgedir. Çek ciro kaydı sayesinde paraya çevrilir. Uygulamada bu durumdan daha çok çek sahibi yararlanır gözükürken aslında parayı veren kuruluş da yararlanır.

Çeki bozdurmadaki önemli ayrıntı ise şudur: Çeki yazan kişinin bankada hesabının olması ve banka sahibinin bu çeki onaylaması gerekmektedir. Çek hem kredi işlemlerinde hem de ödeme işlemlerinde kullanılır. Ayrıca çek, banka tarafından geri çevrilebilir. Bu gibi durumların önüne geçmek için, uygulamada farklı biçimlere sahip güvence altına alınmış çekler hazırlanmıştır. 1 Ocak 2002 yılına kadar kullanılan Eurochque (Avrupa Çeki) bilinen ve garanti altına alınmış çekler arasında bulunmaktadır.

Vadesiz para olarak da adlandırılan vadesiz mevduat, faizsiz banka hesabıdır. Yani vadesiz mevduat bankada bulunan normal hesaptır. Vadesiz hesaplar tıpkı bir sözleşme gibi feshedilemezler, bankada korunurlar. Bir aydan daha az bir süreliğine bankada tutulmuş ve sonradan kapatılmış hesaplar da vadesiz hesaplar kapsamına girmektedir.

Vadesiz hesapların önemi büyüktür; çünkü bu hesaplar ile ödeme işlemleri gerçekleştirilebilir. Genellikle vadesiz mevduat hesabı ile havale gönderilebilir, çek yazılabilir, para çekilebilir ve gerektiğinde ise döviz alım-satım işlemleri gerçekleştirilebilir.

Kredi veren kuruluşlar için, vadesiz mevduatlar yüksek maliyet anlamına ve daha da önemlisi az verim anlamına gelmektedir. Çünkü bu paraların sadece belli bir oranı kredi olarak verilebilmektedir.

Vadesiz mevduat hesabına para yatırılarak hesapta para biriktirilebilmektedir. Bu oluşturulan birikim ödemeler için kullanılır.

Vadesiz mevduat hesabı faizsiz hesap olmasına karşın çok az faiz getiren vadesiz mevduat hesapları da vardır.

Bankalar, farklı bankalardaki veya merkez bankasındaki