ik filmdir. Film Türkiye'de 18 Ağustos 1995 tarihinde birçok ülkede olduğu gibi özgün adıyla gösterime girmiştir.

Ermeni asıllı Kanadalı yönetmen Atom Egoyan'ın senaryosunu yazıp yönettiği, aynı zamanda da yapımcılığını üstlendiği filmin başlıca rollerinde Bruce Greenwood, Don McKellar, Mia Kirshner, Elias Koteas ve Arsinée Khanjian (Atom Egoyan'ın eşidir) oynamışlardır. Bu oyuncular Egoyan'ın gedikli oyuncularıdır ve onun neredeyse her filminde yer almışlardır. Filmin özgün müziği Mychael Danna'ya aittir.

Film adını Kanada'da, göçmenlerin yoğun olarak yaşadığı kent olan Toronto'nun varoşlarındaki bir striptiz kulübünün adından alır. Bu kulüpte yine filme (ve kulübe) adını veren ve filmde sürekli olarak işitilen bir müzik türü olan "Exotica" çalınmaktadır. Kulübün lezbiyen sahibesi (Arsinée Khanjian), külüpte çalışan genç dansçı (Mia Kirshner) ve kulübün hayata küsmüş DJ (Elias Koteas)'i ile devamlı müşterilerden yalnız ve takıntılı bir adam olan vergi memuru (Bruce Greenwood), gizli bir gey olan evcil hayvan dükkânı sahibi (Don McKellar)'ın yolları ve kaderleri bu kulüpte kesişir. Bu kasvetli film ilerledikçe acı çeken bu nevrotik karakterlerin birbirleri ile olan ilişkileri daha da belirgin hale gelir, ancak sorunları çözüleceğine daha da çözümsüz bir hal alır, tıpkı Egoyan'ın birer bilmeceyi andıran öteki filmlerinde olduğu gibi.

"Exotica", 16 Mayıs 1994'te ilk gösteriminin yapıldığı Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülüne aday gösterilmiş, FIPRESCI ödülü almıştı. Çeşitli yarışma ve festivallerde filme tam 13 ödül daha verilmiş, 7 ödüle de aday gösterilmişti. Bu melankolik film, sanat filmi (art-house) kategorisinde olmasına rağmen gişede 5 milyon dolar hasılat toplamıştı.

Neredeyse tamamı iç mekanlarda çekilmiş olan bu film klasik bir dramatik yapıdan yoksundur. Olaylar kronolojik bir bütünlük içinde anlatılmadığı gibi dramatik yapının gerektirdiği sebep sonuç ilişkileri de filmde çok net bir şekilde ortaya konmaz. Filmde Egoyan tarafından bilerek büyük boşluklar bırakılmıştır. Film bittiğinde bile seyirci karakterlerin birçok sırrına ulaşamaz. Olaylardan ve hikâye anlatımından çok karakterler üzerine oturtulmuş olan filmin başındaki bir cümlede de vurgulandığı gibi seyirciden karakterlerin yüzlerine yoğunlaşmaları ve bu yüzlerin altında yatan anlamları keşfetmeleri istenmektedir. Filmdeki yalnız ve melankolik karakterlerin öyküleri ile ilgili seyirciye bazı ipuçları verilir ama 2 saatin sonunda halâ onların sırlarının tamamını keşfetmek mümkün olmaz. Gece kulübündeki striptiz dansı sahneleri de zaten bu durumun bir metaforu gibidir: kulübün kurallarına göre müşterinin masasında yapılan bu kışkırtıcı kucak dansları sırasında dansöze dokunmak kesinlikle yasaktır, ancak müşteri hayâl gücünü istediği şekilde kullanabilir. Bütün bunlar zaten Atom Egoyan'ın bütün filmlerinde göze çarpan ortak özellikleridir.

Film sanıldığı gibi açık saçık bir film değildir. Çok çok erotik olarak nitelendirilebilecek bu filmde cinsellik ve çıplaklık seyirciyi kışkırtmak, uyarmak için değil aksine yabancılaştırma duygusunu arttırmak için bilerek kullanılmıştır.

Filmin temalarından en baskın olanı, Egoyan'ın her filminde bolca işlediği en gözde teması olan "yalnızlık ve umutsuzluk" temasıdır. Striptiz kulübünü dolduran yalnız ve umutsuz adamlar eylemsiz olarak öylece otururlar ve pasif bir şekilde gösterileri izlerler. Diğer bir tema yabancılaşmış olan insanların ilişkilerinin maddiyata indirgenmiş olmasıdır. Filmde her şey bıktırıcı bir şekilde parayla ölçülür. Diğer bir tema da röntgencilik (voyeurism) ve eşcinsellik temalarıdır.

Klasik dramatik bir yapıdan uzak, kronolojik bir sıra da izlemeyen bu filmin konusunu anlatmak yerine filmin karakterlerini tanıtmak ve konuyu onların üzerinden anlamaya çalışmak daha mantıklı olacaktır. Filmde kaderleri ve yolları "Exotica" adlı striptiz kulübünde kesişecek olan belli başlı karakterler şunlardır:

Filmde kullanılan bazı müzik parçaları şunlardır:
14 Şubat 1995 tarihinde filmin bir soundtrack albümü "Varese Sarabande" etiketiyle CD ve kaset formatlarında piyasaya verilmiştir. Albümde yer alan ve tamamı Mychael Danna tarafından bestelenmiş olan parçalar şunlardır (albümden örnekler dinlemek için):




Exotica (anlam ayrımı)


Ayrıca bakınız




NGC 513

NGC 513, Andromeda takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 244 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir sarmal gökada. 13 Eylül 1784 tarihinde William Herschel tarafından keşfedilmiştir.




Exotica

Exotica, 1950'lerin başında ABD'de ortaya çıkan, 1950'li ve 1960'lı yıllar boyunca yine bu ülkede popüler olan tropikal-caz formunda ve ağırlıklı olarak enstrümantal bir müzik türüdür.

Egzotizmden köken alan adının da çağrıştırdığı gibi "exotica", gerek ritim ve melodileriyle, gerekse kullanılan enstrümanlarla uzak diyarların veya antik zamanların atmosferini oluşturan rahatlatıcı bir müzik tarzıdır. Egzotizm göreceli bir kavram olduğu için kişilerin yaşadıkları ülkeye ve kültürel geçmişlerine göre farklı anlamlar taşıyabilir. Bir Avrupalı için egzotizm, oryantalizmi çağrıştırabileceği gibi bir Amerikalı için egzotik olan tropik denizlerdeki palmiye ağaçlarıyla bezeli adalardır. Bu müzik türü de 1951 yılında ABD'de ortaya çıktığı için ön plânda canlandırılan atmosfer Polinezya adaları, Karayipler ve Hawaii'dir. Pasifik adalarının "Tiki kültürü"'nden, Haiti'inin Voodoo kültüründen izler taşır. İkinci plânda da Afrika ve Güneydoğu Asya'nın etnik gruplarının ve medeniyetlerinin yansımaları bu türe çeşni katar. Özetle Büyük Okyanus'la Uzak Doğu'nun bir karışımıdır ancak zaman zaman bu tarzda Güney Amerika'nın esintileri de yer alır.

Bu tür müzik 1950'li ve 1960'lı yıllarda, ABD kentlerinin düşük nüfus yoğunluklu ve düzenli banliyölerinde yaşayan orta ve orta-üst sınıftan konformist bir zümre tarafından izleniyordu. Bunlar genelde, ilk gençlikleri II. Dünya Savaşı yıllarına denk gelmiş orta yaştan insanlardı. ABD'nin Pasifik'te sürdürdüğü savaşın hikâyeleriyle büyümüşler, bazıları da bu denizlerdeki savaşlara bizzat katılmışlardı. Çoğu orta gelir düzeyine sahip bu insanların özlemini duydukları uzak diyarlara seyahat etme olanakları kısıtlıydı ve bu özlemlerini ancak televizyon karşısında giderebildikleri için bunlara küçümseyici bir tanımla "koltuk seyyahları" deniyordu. "Exotica" tarzı müzik bu nedenle bu zümre için biçilmiş kaftandı. "Exotica" onlar için otantik bir deneyim değildi, gerçeğini olmasa da hayâllerinde yaşattıkları şekliyle egzotizmi tadıyorlardı. Bu müziği dinlerken kendilerini kâh tropiklerde bir sağnak yağmurun altında ya da huzurlu bir lagünün kenarında, kâh ormanda bir safaride ya da bir çöl gecesindeymiş gibi hissediyorlardı. "Exotica", gündelik yaşamın zorluklarından bezmiş insanlar için bir nevi kaçış müziğiydi.

Başlarda bu türün belli bir adı yoktu. Türün ilk önemli örneği, Les Baxter'ın 1951'de yaptığı "Ritual of the Savage" ("Le Sacre du Sauvage") albümü olmasına rağmen bu türe adını veren albüm Martin Denny'nin 1957 tarihli "Exotica" albümüdür. 1950'li yıllar boyunca "exotica" plaklarının satış rakamları milyonlara erişti. 1957'de plâk endüstrisine stereo teknolojisinin girmesi de plâk satışlarını arttıran nedenlerden biriydi, çünkü stereo bu müziğin hedeflediği 'gerçeküstü' efektini daha iyi sağlayabiliyordu. 1959 yılına gelindiğinde ABD'de irili ufaklı hemen hemen tüm plâk şirketleri en az bir tane "exotica" albümü çıkarmışlardı. 1960'ların sonuna gelindiğinde Amerikalıların Hawaii'ye olan ilgisinin sönmesiyle birlikte bu müzik türüne olan ilgi de giderek kayboldu. Son yıllarda bu türe olan ilgide bir canlanma gözlenmektedir.

Kolay dinlenen ve kulağa hoş gelen, düşük tempolu bir müzik türü olan "Exotica" stilistik kökenini Caz müziğinden alır. Bir tür "salon müziği" veya "ortam müziği" ("ambient") olan lounge music veya meditasyon müziği tarzına, hattâ dinlendirici chill out müziğine yakındır. Yerel, etnik renklere yer verdiği için World music ("Dünya müziği") grubuna da sokulabilir. "Exotica"nın Afro-Küba cazı veya Mood caz tarzına yakın olan bir türüne "caz exotica", diğerine "pop exotica" adı da verilmiştir. Kısaca bu müzik türünü tarif edecek tek bir sözcük yoktur, "exotica" birçok müzik stilini içinde barındıran geniş bir kavramdır.

Bu türün örnekleri büyük çoğunlukla enstrümantaldir, sözleri olan şarkılara pek rastlanmaz. Seyrek duyulan insan sesi ancak yeri geldiğinde enstrüman yerine kullanılır (akapella), ya da ara sıra yöre insanının anlaşılmaz nidaları işitilir. Parçalarda zaman zaman ilkel tapınma törenlerine ait olduğu varsayılan biteviye ve monoton ilahi sözcükleri yer alır. İstisna olarak sadece Yma Sumac'ın albümlerinde insan sesi hep ön plandadır. Türün enstrümanları arasında piyano, flüt ve vibrafonun yanı sıra marimba, bongo, conga, ukulele ve bambu çubukları dahil diğer etnik çalgılara da yer verilmiştir. Ormanların egzotik havasını canlandırmak için yer yer tropikal kuşların sesleri, vahşi tabiatın tehlikelerini hissettirebilmek için de büyük kedilerin kükremeleri hatta maymunların çığlıkları bile kullanılmıştır.

"Exotica" müzik türünün ikonik figürleri şunlardır:






NGC 524

NGC 524, Balıklar takımyıldızı yönünde bulunan bir sarmal gökada. 4 Eylül 1786 tarihinde William Herschel tarafından keşfedilmiştir.




Karanfil yaprakbükeni

Karanfil yaprakbükeni ("Cacoecimorpha pronubana") Tortricidae familyasından pul kanatlı zararlı böcek türü.

Yumurtaları ilk bırakıldığında parlak-yeşil renkte olup, daha sonraları ise sarı renge dönüşmektedir. Ovalimsi yapıda, yuvarlak, basık ve bir pulcuk görünümündedir. Dış zarı ağımsıdır. Boyu yaklaşık 1 mm olup, eni 0.6 mm kadardır. Zararlı yumurtalarını 10-200’li gruplar halinde bırakır.

Başlangıçta sarı renkli olan larvanın (tırtılın) başı siyah olup, ikinci larva döneminden sonra kahverengiye dönüşür. Yedi larva dönemi sonunda boyu yaklaşık 14.65±0.83, eni 2.87±0.22 mm’ye kadar ulaşır. Son dönem larvanın başı kahverengimsi sarı renkli olup, üzerinde değişik koyu lekeler vardır. Protoraksın arka kısmında dört koyu leke mevcut olup, yeşilimsi