a ile en üst seviyeye (tepe noktasına) ulaştığı mesafe 
arasındaki yükselme zamanıdır.
- Kalış (sustain): Sesin en yoğun seviyede ya da tepe noktasında kalma zamanıdır.
- Düşüş (decay): sesin en yoğun seviyeden sesizliğe inme süresidir.

Basit (genleşme değerlerinin düzenli olması;örneğin 
düzensiz;1/500,ikincisi 1/400,üçüncüsünün 1/485 olması gibi) frekanslar 
seste ton farkını meydana getirir. Frekansları aynı olan seslerin 
tonlarıda aynı olur. Seslerin periyodik karakteri dörde ayrılır:

Temel ses: Titreşimleri basit sinüs eğrisi karakteri taşıyan seslere “"saf/temel ses"” denilir. Bir diyapazonanın çıkardığı ses bunun en yalın örneğidir. Doğada “"saf/temel"” ses bulunmaz. Doğadaki sesler her zaman karmaşık yapıya sahiptir.

Karışık ses:

"Gürültü": Periyodik olmayan düzensiz ses titreşimlerine gürültü denir.
"Patlama": Kısa süreli hızlı bir hava yoğunlaşması sonucunda oluşup kulağımıza çarpan seslere ise “"patlama"” denilir.

Anlam 
ayırt edici sestir. Bir dildeki sesbirimleri tespit etmek için zıtlaşan 
çiftlerden yararlanılır. Zıtlaşan çiftler tek bir ses özelliğiyle 
başkalarından ayrılan kelimelere denir. Söz gelişi, ada ve ata kelimelerini
birbirinden ayıran /d/ ve /t/ sesleridir. Bunlardan /d/ ötümlü /t/ 
ötümsüzdür. Aynı şekilde ara, ana, aya, ala, aba kelimelerinde anlam 
farkı yaratan sesler, sırasıyla /r/, /n/, /y/, /l/, /b/’dir. “Ara“yı “arı“dan ayıran /a/ ve /ı/, “ver“i “var“dan
ayıran /e/ ve /a/ sesleridir. İşte bu türden sesler birer sesbirimdir. 
Sesbirimler /a/, /b/, /e/, /t/ gibi iki eğik çizgi arasında gösterilir.

Dilde anlam ayırt etmeyen, ancak farklı telâffuz edilen seslere, "ses değişkesi"
denir. Örneğin bana ve banka kelimelerindeki [n] sesleri farklı 
söylenir. İlki bir diş sesi olan [n], ikincisi bir damak sesi olan 
[ñ]‘dir. Buna göre Türkçede
/n/ sesbiriminin, [n] ve [ñ] olmak üzere en az iki ses değişkesinden 
söz edilebilir. Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi ses değişkeleri 
köşeli ayraç içinde gösterilir. Dilin sesleri incelenirken sesbirimler 
ve onların değişkeleri ayrıntılı olarak ele alınabilir ancak bu 
çalışmada ağırlıklı olarak sesbirimler üzerinde durulmaktadır.





Ercüment Karacan

Ercüment Karacan (d. 1921, İstanbul, Türkiye) - (ö. 10 Ekim 1989, Los Angeles, Amerika Birleşik Devletleri), Türk gazeteci.

Gazeteci Ali Naci Karacan’ın oğlu, Number 1 FM radyosunun sahibi Ömer Karacan'ın babasıdır. 1942 yılında Robert Koleji, 1945 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan İllinois Üniversitesi’ni bitirmiştir. 1944-1948 yılları arasında mühendislik, 1953-1955 yılları arasında İstanbul Sular İdaresi meclisi üyeliği yapmıştır. Babasının ölümünden sonra Milliyet Gazetesi’nin sahibi olmuştur. Bu, Gazeteyi Aydın Doğan'a sattığı 1980'li yıllara kadar sürmüştür. 10 Ekim 1989 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan Los Angeles şehrinde ölmüştür. Zincirlikuyu mezarlığında gömülüdür.




Bem

Bem (Farsça: بم), İran'ın Kirman Eyaleti'nde şehir.

Kendi adını taşıyan Bem şehristanı'nın da idari merkezi olan kent 2003 yılında büyük bir deprem geçirmiştir. Oldukça kurak bir iklime sahip Bem, Lut Çölü'nün güneybatı kıyısında yer alır. Tarihi ve yerel özellikleriyle İran'ın en fazla dikkat çeken kentlerinden birisidir.

Parthian döneminde (M.Ö 247- M.S. 224) kurulduğu tahmin edilen ve Pers İmparatorluğu devrinde önemli bir merkez olan şehre 10. yüzyılda gelen Arap seyyah İbn-i Heval, Surat-ul Arz adlı kitabında , şehrin kalesinden ve el dokuması elbiselerinin güzelliğinden bahseder. Şehrin bu el dokuması elbiseleri o kadar meşhurmuş ki kitapta Horasan, Mısır, Irak gibi ülkelere gönderildiği yazılıdır. Perslerin kurduğu şehir Safevi devleti zamanında çok gelişti. Şehir çöl ortasında kurulmasına rağmen, sulama kanalları (künk) sayesinde bugün olduğu kadar eski zamanlarda da bir tarım merkeziydi. Hakim bir kaleye sahip olması da şehrin askeri önemini arttırmıştır.

Şehrin geçmişinde kalesini ayrı bir yere koymak gerekir. Bam Kalesi 6 km alana kurulu ve 12. yüzyıla tarihlendirilen bir yapıdır. Kerpiçten inşa edilen kalenin içi 13.000 kişinin yaşamını sağlayabileceği kadar büyüktür. 1850 yılına kadar içinde yerleşim bulunan kale, depremde büyük hasar görmüştür.

2000 yıllık bir tarihe sahip Bem Kalesi, dünyanın en büyük kerpiçten inşa edilmiş kompleksi sayılmaktadır. Kerpiç tuğla, saman ve palmiye ağacı dallarının karışımı ile yapılmış kalenin ilk olarak Sasaniler döneminde (224-637) kurulduğu tahmin ediliyor. Günümüze kadar gelen kalıntılardan bir kısmı 12. yüzyıla, diğer bir kısmı ise Safavi dönemine (16-18.yy) aittir. Bu kalıntılar arasında bazı bölümleri sağlam kalmış veya sonradan restore edilmiş kervansaray, okul, cami, sinagog, hamam, elliye yakın dükkanın bulunduğu kapalı çarşı ve pek çok ev bulunuyor. Ayrıca antik kentin en önemli özelliklerinden biri ise şu an kalıntıları yok olsa da yüzyıllar içinde ön İslamiyet, Selçuklu veya Moğol ve Afgan dönemlerinde de mimari bölümlerin eklenmiş olmasıdır. 
Safavi döneminde şehir altı kilometre karelik bir alanı kaplıyordu ve şehri 36 tane kule çevreliyordu ve 400’ün üzerinde ev vardı. Halkın %70’i, yani yaklaşık 9000 ile 13.000 kişi kalenin içinde yaşıyordu. Şehir, güneydeki Arap Yarımadası’ndan İslamiyet'in gelişi ile Zerdüşt, Hıristiyan, Yahudi ve yoğun olarak Müslümanların yaşadığı çok kültürlü bir yerdi. Hatta burası erken Sassaniler döneminde, Zerdüştlerin ateş tapınağını ziyaret eden hacıların önemli kutsal mekanlarındandı. İpek yolu üzerinde bulunduğu için ticaret ve alışveriş merkeziydi. Ayrıca tekstil ürünleri üretimi ile ünlüydü. İslam dünyasında bu ürünler pek revaçtaydı.
Halk,19. yüzyılda kale şehri terk etse de askeriye 1932 yılına kadar burayı kullandı. 1938 yılında restorasyon çalışmaları geç de olsa başladı ve 1953 yılında önem kazandı. 1993 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirasları listesine dahil edildi ve koruma altına alındı.

Şehrin ekonomisi turizm ve tarıma dayalıdır. Bem ve çevresi, İran'da en çok hurma üretimi yapılan bölgedir. Hurmadan başka narenciye ve pamuk üretimi de önemli seviyededir. Bem, yakınında bulunan Bender Abbas limanı üzerinden hurma, kına ve pamuk ihraç eder.

"Ana madde: 2003 Bam depremi"

Şehirde, 26 Aralık 2003 yılında yerel saatle 05.26'da, 6.6 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmiş ve şehir büyük oranda zarar görmüştür. 26.000 kişinin öldüğü, 30.000 civarında kişinin yaralandığı deprem sabahın erken saatlerinde meydana geldiği ve yapıların çoğunun dayanıksız malzemeden (kerpiç) yapıldığı için fazla can almıştır.






Finler

Finler (Fince: "suomalaiset", İsveççe: "finnar"), Finlandiya'da yaşayan yerli halkın etnik kökenidir.

Finler, Finlandiya dışında Norveç'teki Kvenler, İsveç'teki Tornedalyanlar, Rusya'daki Ingriyalılar olmak üzere farklı ülkelerde de yaşamaktadır. Finler arasında "heimo" diye adlandırdıkları oymaklar bugün iç göç nedeniyle önemini yitirmiştir. Çoğunlukla Estonca ve Karelyaca gibi Baltık-Fin dilleri arasında bulunan Finceyi konuşurlar. Finlerin nüfusu yaklaşık 8 milyondur.

Finler, Finlandiya'ya yaklaşık 2000 yıl önce ulaşmaya başlayan Baltık bölgesinden gelen göçmenler ile Buz Çağı'ndan sonra bölgeye taşınan asıl yerlilerin soyundan gelir. Dil bakımından ise Estonlar ve Macarlar ile birlikte Finler de Fin-Ugor dil ailesine mensuptur.
Finlerin %84.6’sı (2002) Protestan Hıristiyandır ve Evangelik Luteryan Kilisesine mensupturlar.
Finler ile Türklerin akraba olduğunu ileri sürenler vardır.

Fin müziğinin ilk dönemlerinde övünülecek pek bir şey olmamakla birlikte sadece Jean Sibelius’un (1865-1957) çıkışı Fin müziğinin tanınmasını sağlamıştır. Günümüzdeki Fin bestecileri kendi tercihleri doğrultusunda ilerlemektedir. Einojuhani Rautavaara, Kaija Saariaho ve Magnus Lindberg dünyaca ün kazanan Fin bestecilerinden sadece birkaçıdır. Uluslararası müzik alanında ayrıca şaşırtıcı sayıda Fin orkestra şefi bulunur. Esa-Pekka Salonen, Jukka-Pekka Saraste, Osmo Vänskä ve Sakari Oramo bunların en iyi örneklerindendir.

Opera dünyasında ise Karita Mattila, Matti Salminen, Jorma Hynninen ve Monica Group dünyadaki başlıca opera binalarında düzenli olarak sahneye çıkmaktadır.

Çağdaş Fin, halk müziği ile popüler müzikte başarılı bir yol katetmektedir. Kadın halk müziği gruplarından Värttinä, kendi tarzı ile büyük başarı yakalamıştır.

Önde gelen Caz gruplarından ikisi Trio Töykeät ve Jukka Perko & Hurmio’dur. Tamamen farklı bir müzik ise üç viyolonsellist ve bir davulcudan oluşan ve heavy metal çalan Apocalyptica tarafından yapılmaktadır.

En eski Fin edebiyatı, kökleri 1500 yıl öncesine giden sözlü anlatıma dayanan halk şiiridir. Halk şiiri dünyanın en büyük epiklerinden biri olan Kalevala için de tema olmuştur. Yazılı Fincenin çok kısa bir tarihi vardır. Mikael Agricola, İncil çevirisi ile 1548’de yazılı Finceye bir şekil vermiştir. İlk detaylı Fin edebiyatı İsveç dilinde 18. yüzyılda yazılmıştır. İlk önemli Fin yazar Aleksis Kivi 1860’larda ortaya çıkmıştır. Uluslararası tanınan Fin yazarlar arasında 1939 Nobel Ödülünü kazanan F.E. Sillanpää, Mika Waltari, Vainö Linna, Veijo Meri, Paavo Haavikko ve Arto Paasilinna bulunmaktadır.

Finlandiya’da tiyatroya halk tarafından duyulan istekliliğin anahtarı ulusal bilinçlenme ve işçi hareketi ile yakın bağları olan ulusal karakter ve belirli geleneklerdir. Minna Canth, 19. yüzyılın sonlarındaki en başarılı oyun yazarıdır. Canth, oyunlarında kadının toplumdaki yerini ve savunulan çağdaş radikal sosyal fikirleri tasvir etmektedir. Fin edebiyatının büyük bir kısmı kadınlar tarafından yazılmıştır: L.Onerva, Maria Jotuni, Eeva Joenpelto, Annika Idsröm ve Anja Snellman sadece birkaçıdır.

Eski Fin tarım toplumlarında büyük aileler farklı kuşaklarla aynı çatı altında yaşardı. Ekonomik yaşam çeşitlendikçe daha fazla insan mesleklerini değiştirdi ve kasabalar ve sanayi merkezlerinde yaşamaya başladı. Büyük aileler kaybolmaya başladı. Günümüzde büyükanne ve büyük babaların çocukları ile birlikte yaşadığına pek rastlanmaz. Emeklilik zamanı geldiğinde insanlar genellikle emeklilik daireleri edindikleri merkezler veya ihtiyaçlarını gidermek