Compagnie" kitabı ve bazı diğer yazarlar vardır.




Diplomatik tanıma

Uluslararası hukukta diplomatik tanıma (veya hukuken tanıma), bir devletin başka bir devlet veya yönetimin, statüsünü veya bir eylemini, kabul ettiği, dahilî ve uluslararası sonuçlar doğuran, tek taraflı bir politik eylemdir. Diplomatik tanıma "de facto" veya "de jure" olabilir, genelde tanıyan hükümetin bir resmî açıklaması yoluyla bu gerçekleşir.

Diplomatik tanımada, devletler ve onların yönetimlerinin tanınması arasındaki farkın altı çizilmelidir. Devletler arasında ikili ilişki sürdürmemeleri, birbirlerini birer devlet olarak tanımamalarını gerektirmez. Bir devlet başka bir devleti resmen tanımakla yükümlü değildir, ama bir devlet olmak için bazı şartları sağlayan herhangi bir varlığa bir devlet olarak muamele etmelidir. Birleşmiş Milletler Sözleşmesi'nde belirtilen, şiddet kullanma veya şiddet tehditi yapma yasağı vardır. Bir devlet, bu yasağı ihlal ederek devlet olma kıstasını elde etmiş bir varlığı tanımama sorumluluğunu taşır. Devletler tanıma veya tanımama güçlerini ister açık, ister zımni yolla uygulayabilirler. Bir yönetimin tanınması onun yönettiği devletin de tanınması anlamına gelir ama bunun aksi doğru değildir.

Devletlerin "de jure" değil de "de facto" tanınması enderdir. "De jure" tanıma daha kuvvetlidir, "de facto" tanıma ise geçicidir ve sadece bir yönetimin bir toprak üzerinde kontrol sahibi olduğunu tanır. Aradaki farkı gösteren bir örnek, Birleşik Krallıkın Sovyetler Birliği'ni "de facto" olarak 1921'de ama "de jure" olarak 1924'te tanımasıdır. Bir diğer örnek, 1948'de kurulan İsrail devletidir, bu devlet ABD tarafından derhal "de facto" tanınmış, üç gün sonra Sovyetler tarafından "de jure" tanınmıştır.

Bir yönetim normal, anayasal bir yolla değişirse (bir seçim veya referandum yoluyla) onun tanınmasının yenilenmesi gerekli değildir, ama askerî darbe veya devrim yoluyla değişirse, bu gereklidir. Yeni bir yönetimin diğer devletlerce tanınması onun uzun vadeli yaşamı için önemlidir. Örneğin, 1996 ila 2001 arasında süren Afganistan'ın Talaban yönetimi sadece Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan tarafından tanınmışken, çok daha sayıda devlet, devrilmiş başkan Burhanuddin Rabbani'nin yönetimini tanımıştı. Hindistan'da bulunan tartışmalı toprak Cemmu ve Keşmir, Pakistan ve Çin tarafından tanınmamakta ama Rusya tarafından tanınmaktadır.

Tanıma, resmi bir açıklamadan başka eylemlerle de ima edilebilir, örneğin bir devlet başkanının ziyareti veya ikili bir anlaşmanın imzalanması gibi. Eğer zımni tanıma yorumu mümkün ise, bir devlet söz konusu eyleminin bir diplomatik tanıma oluşturmadığını açıklama gereğini görebilir, örneğin, ABD'nin 1988'de Filistin Kurtuluş Örgütü ile diyalog başlattığı zamanda olduğu gibi.

ABD'nin Stimson Doktrini, şiddet yoluyla toprak edinimi gibi yasa dışı veya ahlak-dışı durumların tanınmaması doktrinidir. Bu doktrin İkinci Dünya Savaşı'ndan beri önem kazanmıştır, özellikle Birleşmiş Milletler'de, uluslararası hukuk ile uyum sağlamanın için bir aracı haline gelmiştir (örneğin 1965'te Rodezya vakasında). Bir yönetimin diplomatik tanınmasının geri alınması, onunla diplomatik ilişkilerin kesilmesinden daha ciddi bir kınama eylemidir.

Devletler, başka devleri tanımanın yanı sıra, devlet yönetimlerini de tanıyabilirler. Yeni bir yönetim yasa dışı yollarla iktidara gelirse (örneğin darbe yaparak), veya iktidardaki yönetim seçim hilesi ile iktidarını devam ettirirse, bu durum sorunlu olabilir. Eskiden devletler, hem bir devletin yönetimini hem de o devletin kendisini tanıdıklarını resmen ilan ederlerdi. Ama, diplomatik ilişkilerin sürdürülebilmesi için diplomatik ilişkinin yapılacağı bir yönetimin olması gerekse de, çoğu devlet artık bu usulü uygulamamaktadır.

Dünyanın bazı jeopolitik varlıkları genel uluslararası tanınmadan yoksundur ama egemen devlet olarak tanınmayı arzu ederler. Bu varlıkların toprakları üzerinde sahip oldukları "de facto" kontrol derecesi farklılıklar gösterir.

Bu varlıkları çoğu, kendi etnik veya millî kimliği olan ülke bölgesidir ve bir ana devletten ayrılmıştır. Bu varlıklar genelde "bağımsızlığını ilan eden bölge" denir. Bazıları kendi kendini yöneten himayelerdir, orijinal devletlerine zorla geri girmelerine karşı başka bir devletin askerî korumasından yararlanırlar. Bu jeopolitik varlıklar, koruyucu devletleri aracılığıyla gayrıresmi diplomatik ilişkilere de girebilirler.

Yukarıda söz konusu olan "kontrol" kelimesi, bulunulan bir alan üzerindeki kontrol demektir, hak iddia edilen bir toprağın işgali değil. Tanınmayan ülkeler, bulundukları topraklar üzerinde ya tam kontrole sahiptirler veya (Batı Sahra örneğinde olduğu gibi) kısmi kontrole sahiptirler. Birinci durumda, o toprakların "resmî" sahipleri, yani "de jure" yönetimler egemen olduklarını iddia etikleri topraklar üzerinde pek az veya sıfır kontrole sahiptirler, ikinci durumda ise değişen derecelerde kontrole sahiptirler ve bölgede yaşayan insanlara hâlâ gerekli hizmetler sağlıyor olabilirler.

Diplomatik olarak tanınabilen diğer unsurlar, bir toprağın işgal veya ilhakı, veya bir ihtilaftaki taraflardan birinin muharrip (İng. "belligerence") hakları olabilir. Uluslararası hukukta savaş halinde olan taraflar muharrip olarak tanımlanır, eğer taraflardan biri bir egemen devlet değilse statüsü ya "muharrip" ya da "asi" sayılır. Muharrip haklarının tanınması, bir devletin tanınmasını gerektirmez. Muharrip haklarının tanınmasına örnekler arasında şunlar sayılabilir:






Encyclopediae seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam profanarum epistemon

Encyclopediae seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam profanarum epistemon, Zagreb doğumlu filozof Paul Skalic ("1534–1573") tarafından yazılan dünyanın ilk ansiklopedilerindendir.

Latince olarak ilk kez 1559 yılında Basel'de, ikinci kez Köln'de 1571 yılında basıldı. Güncel anlamında "ansiklopedi" terimini ilk kez kullanan eserdir. Ancak daha sonra Robert Collison'un Joachim Sterck van Ringelbergh'in "(1499-1556)" 1541 yılındaki bir çalışmasında "cyclopaedia" kelimesini kullandığını yazması ile Paul Skalic'in durumu tartışmalı hâle gelmiştir.




Murtaza








Kurgusal ülke

Kurgusal ülke, gerçekte var olmayan, kurgusal öykülerde kullanılmak üzere tasarlanmış ülkedir. Yazın, film ve video oyunlarında sıkça kullanılan kurgusal ülkeler kendine gerçek yaşamda da yer bulabilmektedir. 978 ve 979 sayılı EAN "ülke" kodlarının ISBN, 977 sayılı kodun ISSN numaraları için kullanılmasına izin veren kurgusal "Bookland" ülkesi bu duruma örnek olarak gösterilebilir. "ZZ" adlı ISO 3166 ülke kodu da kurgusal amaçlı kullanım için ayrılmış olup İnternet alan adı olarak kullanılmamaktadır.

Kurgusal ülkeler erken dönem bilimkurguda sıkça kullanılmıştır. Genellikle Dünya'nın bir parçası olarak tasarlanan bu yapılar daha sonra yazılan öykülerde kurgusal gezegenlere taşınmıştır.

Jonathan Swift'in Lemuel Gulliver adlı baş kahramanı birçok yer dolaşmış, Edgar Rice Burroughs imzalı Tarzan öyküleriyse Afrika'nın o zaman için bilinmeyen yerlerinde tasarlanmıştır. Bu yazarların ürün verdiği dönemde büyük ilgi toplayan yaratık ve varlıklar batılı gezginlerin Dünya'nın hemen tümünü keşfettiği 19. yüzyıl itibarıyla önemini yitirmiştir. Daha sonra konu edilen ütopya ve distopyalar ise uzaydaki diğer gezegenleri temel almıştır. Kurgusal ülkeler uzak gelecekte geçen öykülerde de kullanılmaktadır.

Dünya üzerinde tasarlanan kurgusal ülkeler çizgi romanlar ve gerilim türündeki yapıtlarda da kullanılmaktadır. Bu ülkelerin büyük bölümü tek bir öykü, TV dizisi bölümü ya da çizgi roman sayısı için oluşturulmuştur.

Kurgusal ülkeler genellikle gerçek yaşamda karşılaşılan ülkelerle benzerlikler taşımaktadır. Gerçek ülkenin adında yapılan küçük değişikliklerle oluşturulan kurgusal ülke adları yazarın neyi anlatmak istediğini açıkça ortaya koymaktadır. Yazar, olayları bir kurgusal ülke aracılığıyla anlatmakla karakter seçimi ve olay örgüsü bağlamında daha rahat davranabilmekte, okurların içli dışlı olduğu bir ortam hazırlamaktadır. Kurgusal ülke, yazarın kendini bir gerçek ülkenin tarih, siyaset ya da kültürüyle sınırlamak zorunda hissetmesini engellerken kurgusal bağımsızlığı artırmakta; bir ülke, siyasi parti ya da kişiyle ilişkiler üzerine kurulacak olası eleştirilerin de önüne geçmektedir.

Kurgusal ülkeler askeri amaçla da kullanılmaktadır. Hawaii çevresindeki adaların "Blueland" ve "Orangeland" olarak adlandırılması bu duruma örnek olarak gösterilebilir.

Yazar, "Dış Güç" olarak tanımlanan ve genellikle arketip olarak tasarlanan bir karakter oluşturabilir. Örneğin, kurgusal bir Doğu Avrupa ülkesi eski bir Sovyet uydu devleti olarak tanımlanabilir.

Bir kurgusal Orta Doğu ülkesi genellikle Arap Yarımadası'nda yer alan, petrol geliri yüksek ve sultan tarafından yönetilen bir yeri konu almaktadır. Öte yandan, Latin Amerika'yı temel alan bir kurgusal ülke bir muz cumhuriyetini andırmakta; devrimler, askeri darbeler ve askeri diktatörlüklerle örülü bir yaşam sürmektedir. Kurgusal Afrika ülkeleri açlık ve iç savaş gibi sorunlarla boğuşurken Karayipler'de öne çıkan konu vudu olacaktır.

Çağdaş yazarlar yarattıkları öyküleri bir gerçek olarak sunmamaktadır. 18. yüzyılda yaşamış olan George Psalmanazar ise kendini Formosa (bugünkü Tayvan) prensi olarak tanıtmış ve bunu birçok kurgusal öyküyle kanıtlamaya çalışmıştır.

Dolandırıcılık amacıyla oluşturulmuş kurgusal ülkeler de bulunmaktadır. Örneğin, Gregor MacGregor adlı bir girişimcinin 1820'li yıllarda Poyais toprağını sattığı bilinmektedir. Melchizedek Dominyonu ve EnenKio Krallığı da benzer suçlamalarla yüz yüze kalmıştır.

Kurgusal ülkeler anketlere de konu olmuştur. Nisan 2004 tarihli bir araştırmaya göre, Britanyalıların %10'u Luvania'nın yakın gelecekte Avrupa Birliği'ne üye olacağını düşünmektedirler. 1989 yılında ABD'de yapılan bir araştırma ise "Wisian" adlı kurgusal etnik grubun toplumsal statüsü üzerinedir. Ankete katılanların büyük bölümü toplumda bu tür bir etnik kökenin bulunmadığını kabul etse de, böyle bir olgunun varlığına inananlar