arın bastırılması olacaktır. Bu dönemden sonra Bolşevikler tek başlarına iktidar olacaktır. Bu ayaklanmadan sonra Tambov ve Kronstadt Ayaklanmaları çıkacaktır. Ayrıca Bolşevik politikalarına muhalif olarak İşçi Muhalefeti platformu kurulacaktır.

SR’lar genelde 1917 Şubat Devrimine dönülmesini talep ederlerken, anarşistler "Üçüncü Devrim" sloganını kullanacaktır.

Bolşevikler tarafından iç savaş koşullarında uygulanan savaş komünizmi siyaseti çerçevesinde uygulanan ve tepki çeken buğday zoralımına muhalefet Bolşevikler tarafından Beyaz Ordu'ya destek olarak değerlendirilmiş ve cezalandırılmıştır. Bu yönde özellikle kırsal bölgelerde buğdaylarını saklayan zengin köylülerin (kulak) şiddetli şekilde cezalandırılması Lenin tarafından talep edilmiştir.

30 Ağustos 1918 sabahı SR üyesi Leonid Kanngießer Sankt-Peterburg Çeka şefi Moisei Uritski’yi ofisinde öldürür. Aynı gün Bolşeviklerin lideri Lenin SR üyesi Fanya Kaplan tarafından vurulur. Ağır yaralanan Lenin iyileşse de tam olarak sağlığına kavuşamayacaktır.Suikast girişimleri sadece bunlarla kalamayacak ve yerel düzeyde çok sayıda Bolşevik lider öldürülecektir. Bu gelişmelerin üzerine 5 Eylül 1918 günü alınan kararla Çeka, Bolşevik iktidarını hedef alan muhalefete karşı Kızıl Terör uygulamasını başlatır.

Kasım 1918’de 6. Tüm Rusya Sovyet Kongresi toplanır. Burada alınan kararla özellikle sosyalist partilere yönelik bir af kararı alınır. Buna göre Çeka tarafındna tutuklanan ve hakkındaki suç ithamına karşı herhangi bir delil bulunmayanlar salıverilecektir. Bu kararla Bolşevikler aslında karşı devrim saflarına geçmemiş muhalif sosyalist partilere zeytin dalı uzatmaktaydı. Karar meyvesini verecek ve bu dönemde toplanan Menşevik Konferansı Sovyet Hükümetine askeri destek kararı verirken Çeka terörünü de eleştirmekten geri atmıyordu. 30 Kasım günü aldığı kararla VtsIK, devrim düşmanlarıyla bir ilişkisi bulunmamış olan tüm Menşeviklerin Sovyetlere yeniden kabul edileceğini bildirir.

Bolşevik iktidarını tanımayan ve kendi iktidarını ilan eden Komuch, Çekoslovak Lejyonu’nun askeri desteğine sahip konumdadır ve otoritesi Volga-Kama bölgesinde tartışılmazdır. Ne var ki, Sibirya ve Ural bölgesi Komuch ile her konuda çelişen fikirlere sahip parçalı yapılı etnik, Kazak ağırlıklı, monarşi yanlısı ve yerel askeri güce sahip mahalli idarelerce yönetilmektedir. Farklı istekleri olan ve farklı siyasi görüşleri olan bu parçalı yapı Komuch iktidarını ancak kâğıt üzerinde tanımaktadır ve sorunlu bir birleşim oluşturmaktadır. Komuch Eylül 1918’e kadar faaliyet gösterecek ve en gelişkin olduğu dönemde 90 Kurucu Meclis üyesini kapsayacaktır. Volga’dan Pasifik Okyanusuna kadar tüm Bolşevik karşıtı güçlerin ortak koalisyonu olan Tüm Rusya Yüksek Otoritesi oluşturulunca görevine son verilmese de iktidar elinden alınmış olunur. Bu kurumun amacı Kurucu Meclis’in yeniden toplanması ve çalışır hale gelmesidir.

Başta Komuch’un yerine geçen otoriye SR desteğine sahipken Samara’ya 19 Eylül 1918’de gelen Viktor Chernov her şeyi altüst eder. Yeni yapının aşırı sağda olduğunu ileri süren Chernov güçlü SR partisinin ise yeterince temsil edilmediğini ve bu sebeple bu yeni kuruma destek verilmemesini SR Merkez Komitesine önerir ve önerisini kabul ettirir. Bunun üzerine oluşan siyasi boşluk iki ya sürecektir.Kasım 1918’de demokratik yaşama geçilmesi amacıyla savaşan Beyaz topraklarında askeri darbe yaşanır. Sibirya’daki SR-Menşevik Geçici Hükümeti devrilerek iktidar ordudaki monarşi yanlılarınca ele geçirilir. 16 Kasım 1918 günü askeri bir denetleme için Omsk’da bulunan Amiral Aleksandr Kolçak kendisine gelerek başa geçmesini isteyen subayları reddeder. Benzer bir ayaklanma Ufa’da yaşandıktan sonra Amiral Kolchak yeni Yüksek Yönetici (Rusçası: Verkhovnyi Pravitel) olarak başa geçer. Tüm Rusya Yüksek Otoritesinde bulunan SR yöneticileri Kazak askerleri tarafından tutuklanır. Kalan kabine üyeleri ise Kolchak’ın diktatörlüğe varan iktidarını onaylarlar. Tutuklanan SR liderleri Sibirya’dan atılınca Avrupa’ya geçerler. Tüm Rusya Yüksek Otoritesinin çöküşünden sonra SR lideri Chernov Bolşeviklere ve Monarşi yanlısı Beyazlara karşı üçüncü bir yol oluşturma çağrısı yapsa da bağımsız bir güç olmayı başaramayacak ve elindeki gücü de eriyerek yok olacaktır. Sağ SR liderleri Kolchak’ın onayıyla Avrupa’ya geçerlerken sol SR’lar da Bolşeviklerle yeniden uzlaşmaya çalışırlar. Kolchak yönetimini eleştiren ve hatta ona karşı silahlı bir ayaklanma girişiminde bulunan Chernov ise 22 Aralık 1918’deki başarısız Omsk ayaklanmasından sonra önce Avrupa sonra ABD’ye kaçacaktır.

Ocak 1919’da SR merkez Komitesi Bolşeviklerin iki kötünün iyisi (ehven-i şer) olarak değerlendirerek onlara karşı silahlı mücadeleyi bıraktığını açıklar. SR’lar Bolşeviklerle uzlaşma görüşmelerini başlatırlar ve Şubat 1919’da SR silahlı birlikleri Kızılordu’ya dahil olur. VtsIK, 25 Şubat 1919 günü aldığı kararla Bolşeviklere karşı hala silahlı eylemlerde bulunmayan SR üyelerinin yönetim organlarındaki yasal haklarının iade edileceğini açıklar.

İç savaş koşullarında Bolşevik kontrolündeki bölgelerde ve özellikle fabrikaların bulunduğu şehir merkezlerinde işçilerin çalışma koşulları çok kötüydü. İşçi sınıfının haklı taleplerini dile getirerek iktidarı ele geçiren Bolşevikler savaş durumunda yükselen bu muhalif sesleri de bastıracaktır. Bu kapsamda Mart 1919’da Çeka Bolşeviklere verdikleri destekle ünlü Putilov Fabrikasında operasyon yapacak ve greve giden işçileri tutuklayacaktır. Dört bir cephede savaşan Bolşevikler haklı bile olsa herhangi bir muhalefete izin vermeyeceklerdir. Özellikle gıda dağıtımında bütün öncelik cephede savaşan Kızılordu birliklerine verilince çok sayıda işçi bunu protesto etmiştir. İşçilerin dile getirdiği bu istekler karşı devrimci propagandanın yayılması için uygun bir zemin hazırlasa da uzun soluklu olmayacaktır.

Bolşevikler SR Merkez Komitesinin Moskova merkezli olarak yeniden işlerlik kazanmasına izin verirler. SR’lar Mart 1919’da parti yayınlarını bile çıkaracaktır. Bolşeviklerin 8. Parti Konferansından sonra SR’lar bu sefer üçe bölünür: Bolşevik yanlıları, Beyaz Ordu yanlıları ve Chernov’un önerdiği üçüncü yol yanlıları. SR Merkez Komitesindeki Bolşevik karşıtları tutuklanacak ve Bolşevik egemenliğindeki bölgelerdeki neredeyse tüm SR üyeleri Bolşeviklerin saflarına geçecektir.

Ekim Devriminden sonra Bolşeviklere karşı cephe alan anarşistler Çeka’nın kendilerine karşı uyguladığı baskıya karşı özellikle Rostov, Ekaterinoslav ve Briansk’da hapishaneleri basarak tutukluları serbest bırakacak ve Bolşevik karşıtı propaganda yapacaktır. Anarşistler ve onlara bağlı silahlı kuvvetler Bolşeviklerin yanı sıra Beyaz Orduya ve Rus topraklarındaki Alman İmparatorluğu askerlerine de saldırıyordu. Moskova’da ise özellikle yeraltında faaliyet gösteren anarşistler Bolşevik saflarına sızarak tabanı partiye karşı kışkırtmaktaydı. 25 Eylül 1919 günü Komünist Parti Moskova Komitesinin merkezi bomba ile havaya uçurulacaktır. Anarşistlerin bombalama saldırıları artınca Bolşevikler anarşistlere darbe vuracak ve anarşist liderler Kazimir Kovalevich ve Piotr Sobolev öldürülecektir. Liderleri öldürülen anarşistlerin örgütleri de dağıtılmıştır.

Ayaklanma kapsamında değerlendirilmese de Bolşevik iktidarına karşı parti içerisinden yükselen önemli bir muhalif hareket olan İşçi Muhalafeti Aleksandra Kollontay ve Aleksandr Şlyapnikov tarafından kurulur. Bu muhalif duruş, özellikle savaş komünizmi koşullarında işçilerin çalışma şartlarının iyileştirilmesine vurgu yaparak diğer silahlı ayaklanmalarla aynı söylem içinde olsa da hiçbir zaman silahlı direnişe geçmeyecek, barışçıl bir şekilde isteklerini dile getirecek ve Bolşevik iktidarına bağlı kalacaktır. Sovyet iktidarına karşı girişilen silahlı ayaklanmaların bastırılmasından yana olan İşçi Muhalafeti, iç savaş döneminde partinin hizipleri taşıyamayacağının karar altına alındığı ve Mart 1921’de toplanan Rusya Komünist Partisi (Bolşevik) 10.Kongresi kararıyla kapatılacaktır.

Sovyet yönetiminin savaş komünizmi kararları uyarınca buğdaya el koyma politikası Amiral Kolchak denetimindeyken Bolşevikler tarafından alınan Sibirya’daki Tyumen bölgesinde büyük çaplı bir köylü ayaklanmasına yol açar. Kızılordu birlikleri tarafından kontrol altına alınan bölgedeki isyan tamamen ancak 1922 yılında bastırılır.

Bolşevik iktidarını tanımayarak bu yönetime karşı ayaklanma kapsamında değerlendirilebilecek en önemli girişim Gürcistan’da meydana gelmiştir. Gürcistan’da iktidarı ele geçiren Menşevikler 1918 yılında Gürcistan Demokratik Cumhuriyetini ilan ederek eski Çarlık Rusyası toprakları içerisinde Bolşevik iktidarına açıkça meydan okurlar. Yeni ilan edilen cumhuriyetin devlet başkanı olarak Noe Zhordania başa gelir. Yeni cumhuriyet Bolşevik iktidarına karşı savaşan Beyaz Ordu komutanları Amiral Kolchak ve Anton İvanoviç Denikin’e yapılan silah yardımlarının topraklarından geçirilmesine izin verecek, Sovyet topraklarına saldıran Alman İmparatorluğu ve İngiltere ile işbirliği içinde olacaktır. Gürcü yönetimi ülkedeki Bolşevikleri cezalandıracak, yerel azınlık olan Oset ve Abhazlara karşı şiddet uygulayacak ve Bolşevik egemenliğindeki Ermenistan’a saldıracaktır. Gürcistan’daki Menşevik iktidarı Bolşeviklerin Rus İç Savaşını kazanarak Kafkaslara ağırlık verinceye kadar ayakta kalacak, Avrupa ülkelerine yapılan askeri yardım çağrılarına cevap alınamayınca Kızılordu tarafından işgal edilecek ve zorla Şubat 1921’de Sovyet yönetimine dahil edilecektir. Lenin’in talimatıyla Gürcü aydınlarına karşı bir yaptırımda bulunmayacak ancak yeni hükümete Menşevikler dahil edilmeyecektir. Önde gelen çok sayıdaki Menşevik lider ise Paris başta olmak üzere Avrupa’ya kaçacaktır.

Ukrayna asıllı anarşist lider Nestor Mahno liderliğinde başlayan ve Ukrayna ile Kırım’da özellikle etkili olan anarşist hareket Bolşeviklerle koordineli olarak savaşarak Beyaz Ordu’ların bölgede yenilgisinde önemli ol oyanayacaktır. Ancak anarşist birliklerin Bolşevik komutasına girmesini reddeden Mahno, Moskova’dan bağımsız olacak bir sovyet yönetimi kurma p