n bilgilendirmesi şöyleydi:
Cephede… Merkez Ordular Grubu’nun elinde, sınırlı bir taarruz hazırlıklarının (Roslavl, Smolensk, Vitebsk) ve Merkez Ordular Grubu’nun bloke edilmesi amaçlı manevraların, sürdüğüne işaret eden çokça işaret … 
Cephe, dört beş ay kadar az ya da çok istikrarlıydı. Bu süre bazı yerlerde 18 aydan fazladır. Bu süre, coğrafi özelliklerle uyumlu güçlü bir savunma kurmak için uygun bir süredir. Böylece Alman kuvvetlerinin kapsamlı savunma mevzileri inşa etmek için zamanları oldu. Savunma mevzileri bazı yerlerde 5 ya da 6 hatta kadar çıkarıldı. Savunma derinliği 100 – 130 km.yi bulmaktaydı.
İlk savunma kuşağı (taktik ya da dış) ilk (esas) ve ikinci savunma hatlarını kapsamaktaydı. Bu savunma hatlarının toplam genişliği 12 km. ile 15 km. arasında değişmektedir. Olanak oldukça, yükseltilmiş arazide inşa edilmiştir. Esas savunma hattı, 5 km. derinlikte, üç hatlık siper ve atış noktalarından oluşuyordu ve geniş bir iletişim ağıyla örülmüştü. Atış noktalarının yoğunluğu cephe hattının her kilometresinde 6 ya da 7 adede ulaşmaktadır. Yoğun tank saldırıları beklenen bazı yerlerde üçüncü siper hattında su dolu tank hendekleri vardı. Bunların batı kıyıları dik yapılmıştı. Bu dik kıyıda makineli tüfek yuvaları ve top mevzileri bulunmaktadır. Savunma hattının ileri kesimi üç sıra dikenli tel ve mayın tarlası bandıyla korundu.

İkinci savunma kuşağı, dış savunma kuşağının 10 km. gerisinde ve en önemli yönleri örtecek şekilde düzenlendi. Burada siperlerle birbirine bağlanan ateş noktaları oluşturuldu. Buralar ayrıca dikenli tellerle ve yoğun tank saldırısı olası yerlerde mayın tarlalarıyla korundu. Dış ve ikinci savunma kuşakları arasında bir dizi küçük ateş noktaları ve garnizonlar oluşturuldu. Bu savunma düzeni, Kızıl Ordu dış savunma kuşağını yaracak olursa Sovyet ileri hareketini yavaşlatacaktı. İkinci savunma kuşağının gerisinde ağır toplar mevzilenmişti.

Sonunda, cephe hattının gerisindeki derinlikte, mümkün oldukça ırmakların hemen gerisinde üç ya da dört tane daha savunma hattı kuruldu. Örneğin, önemli savunma hatları Dinyeper ve Desna ırmakları gerisinde kurulmuştur. Ayrıca önemli kent merkezleri savunma hatları içine alındı. Örneğin Yelnya, Duhovşçina ve Spas-Demensk gibi. Bu gibi kent merkezleri uzun bir mücadele için ayrıca tahkim edildiler. Yollar mayınlandı, tanklar için tuzaklarla korundu ve önemli ve yüksek binalara ateş noktaları yerleştirildi.

Taarruz, 7 Ağustos 1943 günü, saat 04:40’da başlayan hazırlık bombardımanın ardından saat 06:30’da başladı. Bunun öncesindeki bir gün boyunca yoklama taarruzları yapılmıştı. Bunda amaç, Alman kuvvetlerinin birinci hat siperlerinden çekilip çekilmeyeceğinin saptanmasıydı. Bu harekât için Sovyet Batı Cephesi emrindeki üç ordu savaşa katılmıştır; 5. Ordu, 10. Muhafız Ordusu ve 33. Ordu.

Taarruz, kısa sürede şiddetli bir direnişle karşılaştı ve durdu. Alman birlikleri iyi hazırlanmış savunma mevzilerinden, tankların, taarruz toplarının ve ağır topçu - havan desteğinde birçok karşı taarruz geliştirdiler. Konstantin Rokossovski anılarında, “Biz, kelimenin tam anlamıyla kendimizi birer birer Alman hatları içine attık” demektedir. Taarruzun birinci gününde kullanılabilir tüm unsurlarla (topçu, muhabere elemanları ve istihkamcılar) savaşa giren Sovyet birlikleri sadece 4 km. ilerlediler.

Sovyet taarruzlarının güçlü olmasına karşın, üç ordunun Alman hatlarını yaramayacağı anlaşıldı. Sovyet komutanlar, bu durumda ihtiyatta tutulan 68. Ordu’yu da muharebeye sokmaya karar verdiler. Almanlar da savunmayı desteklemek için Oryol kesiminden üç tümeni, bölgeye getirdi. Bu tümenler, 2. Panzer Tümeni, 33. Piyade Tümeni ve 56. Piyade Tümeni idi.

Sovyetler, ertesi gün daha kuzeyde yer alan Yartzevo yönünde girişilen bir başka saldırıyla birlikte taarruzları sürdürdü. Her iki taarruz, sert Alman direnciyle durduruldu. İzleyen 5 gün boyunca Sovyet birlikleri, ağır kayıplarla ve yıkıcı karşı taarruzlar altında ağır bir şekilde Alman savunması içinde ilerlediler. İhtiyat kuvveleriyle desteklenen taarruzlar sonucu Kızıl Ordu 11 Ağustos’a kadar, 15 – 25 km. ilerleme sağlamayı başardı.

Taarruzun ileriki aşamalarında savaşa sürülen 6. Muhafız Süvari Kolordusu’nun süvari kuvvetlerinin ve zırhlı birliklerin taarruzları, güçlü Alman savunması karşısında ağır kayıplarla sonuçlandı ve taarruz bir açmaza düştü.

Spas - Demensk bölgesindeki Spas - Demyansk Taarruz Harekâtı’nda, (Спас-Деменская наступательная операция) 10. Ordu taarruzu daha iyi bir gelişme gösterdi. Wehrmacht’ın bölgede daha az sayıda birliği ve sınırlı yedekleri vardı. Daha etkin olan 10. Ordu’nun Alman hatlarını yarması ve 10 km. ilerlemesi, 2 gün aldı.

5. Mekanize Kolordu’nun Kirov’dan ayrılması ve yarma harekâtının başarısını genişletmek için savaşa sokulması başarısız oldu. Bu başarısızlığın esas nedeni, Luftwaffe’nin pike bombardıman uçaklarının, Valentin tanklarını da hedef alan saldırıları karşısında Kolordu Uçaksavar savunmasının zayıf kalmasıydı. Kolordu ağır kayıplara uğradı ve muharebeden çekilmek zorunda kaldı. Sonuçta Sovyet birlikleri 13 Ağustos 1943 tarihine kadar 25 km.den fazla bir ilerleme sağladılar ve Spas - Demensk’i geri aldılar.

Dukhovshchina-Demidov taarruz harekâtı, STAVKA tarafından verilen emirle Dukhovshchina yakınlarında hemen hemen bir hafta sonra, 13 Ağustos 1943 tarihinde başladı. Cephenin diğer kısımlarında olduğu gibi Sovyet 39. ve 43. Orduları, ciddi bir direnmeyle karşılaştılar. Muharebenin ilk gününde Wehrmacht’ın, tanklar, taarruz topları ve hava unsurlarıyla desteklenen, alay düzeyinde 24 karşı saldırısı oldu.

Sovyet birlikleri izleyen 5 gün boyunca 6 – 7 km. ilerlemeyi başardılar. Wehrmacht birliklerine ağır kayıplar verdirmelerine karşın kendi kayıpları de ağırdı.

Ağustos ayı ortalarında, Smolensk cephesi kesimindeki Sovyet operasyonları durdu, muharebeler kesildi ve cephe hattı kararlı bir durum aldı. Sovyet taarruzlarının tıkanmasının sonucu, bunun bir yenilgi olmamasına karşın, taarruzları ilerletmedeki başarısızlıklarını farklı şekillerde açıklayan Sovyet komutanları açısından acı oldu. Genel Kurmay Başkan Yardımcısı Aleksey Antonov şunları yazdı. “Biz, hem ormanlar ve bataklıklarla, hem de Bryansk bölgesinden aktarılan düşman takviye tümenleriyle artan direnç ile uğraşmak zorunda kaldık.” Öte yandan eski STAVKA üyesi Mareşal Nikolai Voronov, tıkanmayı anılarında analiz ederken, ana nedenleri sekiz başlık altında açıklamaktadır.


Tüm bu etmenlerin dikkate alınmasıyla Voronov, Bryansk Cephesi’nden 4. Tank Ordusu ile 8. Topçu Kolordusu’nun, Smolensk civarındaki taarruzu desteklemen için bu bölgeye aktarılmasını istedi.

Cephedeki bu tıkanma, STAVKA’nın istediği sonuçtan uzaktı. Fakat yine de harekât, Doğu Cephesi’ndeki tüm Alman birliklerinin % 40’ını Smolensk civarında bağladı. Sonuçta güneyde, Kursk yakınlarındaki Sovyet birliklerinin daha kolay görev yapmalarını sağladı. STAVKA, taarruzlara 21 Ağustos’ta yeniden başlamaya karar vermişti. Fakat Sovyet birliklerinin ikmali ve takviyesi için erteledi.

Ağustos ortalarında, Kızıl Ordu’nun genel taarruzu başlatmasıyla genel durum değişti. Bu değişim, Kutuzov Harekâtı (12 Temmuz - 18 Ağustos) ve Rumyantsev Harekâtı (3 - 23 Ağustos) ile başladı ve Kuzey Ukrayna’da Dinyeper Taarruzu ile devam etti. Yine de Wehrmacht komutası, Oryol civarından çektiği birkaç tümenle Smolensk ve Roslavl civarındaki kuvvetlerini halen takviye etmeye devam ediyordu. Sonuç olarak Kursk savunma operasyonunu (Kursk Savaşı, 5 - 23 Temmuz) izleyen iki Sovyet karşı taarruzu, Kızıl Ordu açısından Oryol kesiminde görece daha kolay sürdürüldü ve Smolensk’le Bryansk’ın güneyinde Alman hatlarının içine doğru geniş bir girinti oluşturdu.

Bu durumda izleyen taarruz ekseni Roslavl ve Bryansk’ın güneybatısına yöneldi. Sonuçta yarar sağlamayan bir taarruzdu. STAVKA, taarruz eksenini batıya, Yelnya ve Smolensk yönüne kaydırmaya karar verdi.

Yelnya - Dorogobuzh taarruz harekâtı'na (Ельнинско-Дорогобужская наступательная операция) Smolensk’e bir anahtar gözüyle bakıldı ve Wehrmacht birlikleri, kent civarında geniş çaplı müstahkem savunma mevzileri oluşturdu. Desna ve Ugra ırmakları arasındaki bataklık arazi mayınlandı ve kente hakim tepelere ağır toplar yerleştirildi.

Sovyet orduları, Wehrmacht’ın hazırlıklarının farkındaydı ve 20 - 27 Ağustos tarihleri arasındaki bir hafta boyunca, topçu ve tank unsurlarıyla takviye edildi.

Sonuçta taarruz 28 Ağustos 1943 tarihinde başladı. Taarruza, 10. Muhafız Ordusu, 21. Ordu ve 33. Ordu, 3 tank kolordusu katılmıştır. Harekâtı, bir mekanize kolordu ve 1. Hava Ordusu desteklemiştir. Birlikler, oldukça yüksek bir yoğunluk oluşturdu. Bu 4 ordu, sadece 36 km.lik bir cephe hattına yerleşmişti. Bununla birlikte iki hafta yetecek kadar akaryakıt ve ikmal malzemesi stokları vardı.

Sovyet birlikleri, 90 dakikalık şiddetli bir bombardımanın ardından ileri harekâta geçtiler. Yer saldırı uçaklarıyla birlikte hazırlık bombardımanı, Wehrmacht hatlarına büyük ölçüde hasar verdi. İzleyen Kızıl Ordu taarruzu, 25 km.lik bir taarruz hattında bir yarma harekâtı icra etti. Gün sonunda 6 – 8 km.lik bir ilerleme sağlandı. Muharebenin ikinci günü olan 29 Ağustos’ta Kızıl Ordu piyade tümenleri daha ileri geçerek 30 km. genişlikte ve 12 – 15 km. derinlikte bir girinti oluşturdular.

Başarıyı genişletmek için 2. Muhafız Tank Kolordusu muharebeye atıldı. Sovyet birlikleri bir günde 30 km. ilerlediler ve Yelnya’nın dış mahallelerine ulaştılar. Kızıl Ordu birlikleri, Wehrmacht’ın güçlerini yeniden gruplandırması için vakit bırakmadan kente saldırdı ve bir kuşatma kurmaya başladı. Wehrmacht kuvvetleri 30 Ağustos 1943 tarihinde Yelnya’yı ağır kayıplara katlanarak tahliye etmek zorunda kaldılar. Bölgedeki tüm Wehrmacht kuvvetleri geri çekilmeye başladı. Sovyet kuvvetleri 3 Eylül 1943 tarihinde Dinyeper’in doğu kıyılarına ulaştı. 

Bryansk yakınlarında, şiddetli Alman direnişine karşın Sovyet orduları yönünden işler aynı derecede iyi gitti. Ancak ortaya çıkan bir zaaf, önceki tüm planları değiştirdi. Bryansk’ın kuzeyindeki Dubrovka bölgesine hakim