irlikte Bolşevikler tarafından devrilmişti. İktidara gelen Bolşevikler Kurucu Meclis seçimlerinin yapılmasını sağlamış ve toplanmasına izin vermiştir. Ancak özellikle Bolşevik karşıtı SR’ların çoğunlukta olduğu Meclis, Bolşeviklerin yönetimde ve çoğunlukta olduğu Sovyet iktidarını tanımayı reddedince Bolşevikler tarafından zorla kapatılacaktır.

Bolşeviklerin iktidarı almasına karşı monarşi yanlılarının ağırlıklı olarak oluşturduğu Beyaz Hareket Rus İç Savaşını başlatacak ve bu sırada da kapatılan Kurucu Meclis’in SR üyeleri Bolşevik hakimiyetindeki topraklardan uzaklaşacaklardır. Samara bölgesinde bulunan Çekoslovak Lejyonunun buradaki Bolşevik iktidarı devrimesinden sonra SR vekiller 8 Haziran 1918 tarihinde Samara’da Komuch’un kuruluşunu ilan ederler. Buna göre Bolşevik iktidarını tanımayan Komuch, zorla kapatılan Kurucu Meclis’in otoritesiyle kurulduğunu ve dolayısıyla tüm Rusya’da iktidar olduğu iddiasıyla hareket eder.

Komuch, özellikle Beyaz Ordu hakimiyetindeki bölgelerde kurulmuştur. İlk başta beş SR Kurucu Meclis üyesince kurulmuştur:
Komuch’un yayınladığı ilk bildiride iki üyenin daha ismi geçmektedir. Bunlar:
Komuch, Samara’ya gelenve çoğunluğu SR üyesi olan Kurucu Meclis vekillerinin sayısının artmasıyla büyüyerek Eylül ayına gelindiğinde 96 üyeye sahip olacaktır.

Komuch Yürütme Organı başkanı Yevgeny Rogovsky’dir. Bölgedeki Bolşevik iktidarını Çekoslovak Lejyonu sayesinde deviren Komuch demokratik hakları iade eden açıklamalarla faaliyetlerine başlar. Buna göre 8 saatlik işgünü yeniden tesis edilir, işçi ve köylü toplantılarına, fabrika komitelerine ve sendikalara izin verilir. Ancak bu faaliyetlerinin yanı sıra Komuch, Sovyet kararlarının tersine olarak aldığı kararlarla fabrikaları ve bankaları yeniden eski sahiplerine iade eder, patron örgütlerine izin verir ve özel girişime izin verir. Sovyetlerin aldığı toprakların halka dağıtılması kararını da reddeden Komuch yoksul köylüler tarafından el konan toprakları sahiplerine iade eder. Ayrıca büyük toprak sahiplerinin korunması için askeri birlikler oluşturulup yoksul köylülere karşı saldırılarda bulunulur ve Beyaz Ordu için zorla askere alım işlemi yapılır.

İktidarını ilan ettiği bölgede özellikle yabancı ülkelerin doğrudan askeri desteğini arkasına alan Komuch, sanayi bölgeleri dışında Kızılordu ve Bolşeviklerin yeterince güçlü olmamalarının da etkisiyle hakimiyet alanını genişletir. Samara, Simbirsk, Kazan, Ufa ve Saratov Haziran ila Ağustos 1918 aylarında Komuch yönetimine geçer. Ancak özellikle işçi ve yoksul köylülüğe karşı uyguladığı politikalar Komuch’a karşı halkın yoğun tepki görmesine yol açar. Halk Komuch ve ona bağlı silahlı birliklere karşı direnişe geçmeye başlar. Bu sırada güçlenen Kızılordu da ilerlemektedir.

Komuch, Ufa’da 8-23 Eylül 1918 tarihleri arasında yapılan Geçici Sibirya Hükümeti Konferansına katılır. Çeşitli bölgelerden gelen 170 delegeyle temsil edilir. Komuch bu toplantı sürerken Kazan ve Simbirsk’de iktidarı Bolşeviklere kaybeder. Konferansın sonunda kısa ömürlü Tüm Rusya Geçici Hükümeti ortaya çıkacaktır.

Ancak Amiral Aleksandr Kolçak’ın darbesinden sonra diğer kurumlar gibi Komuch da Kasım 1918’de tasfiye edilir.

Beyaz Ordu bileşenleriyle arasında ortak tek bir yan Bolşevik karşıtlığı olduğu için bir süre bu kurumdaki SR siyasi hattına tahmmül edilmiş daha sonra kurum tasfiye edilmiştir. Kurum iktidar olduğu dönemde halk için sahip çıkılacak hiçbir yenilik getirmemiş tersine Şubat Devrimi ile kazanılan çoğu hakkı gasp etmiştir. Bu yüzden halk desteği de olmayan kurum kolaylıkla tasiye edilmiştir. Tasfiyede SR siyasi hattının da belirsizliğinin payı büyüktür. Viktor Chernov önderliğindeki SR’lar Bolşevik karşıtı olmalarına rağmen Beyaz Ordu içersindeki monarşi yanlıları atrafından aşırı sol bulunarak desteklenmemiştir. SR’lar ise Kızılordu veya Beyaz Ordu arasındaki Rus İç Savaşında üçüncü bir taraf olmak isteseler de olamışlar ve ortadan kaldırılmışlardır. Parti içerisinden ayrılan Sol SR’lar Ekim Devrimi sürecinde Bolşeviklerle ittifak yapsa da Brest Litovsk Antlaşmasının imzalanmasından sonra yollarını ayıracaklar ve Bolşeviklere karşı başarısız bir darbe girişiminde bulunacaklardır.




Çekoslovak Lejyonu

Çekoslovak Lejyonu (Çekçe: Československé legie) I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri bünyesinde savaşan Çek ve Slovaklardan oluşan gönüllü ordu. Rus İç Savaşı'nda önemli bir silahlı güç olarak yer almış, I. Dünya Savaşı'nın ardından Çekoslovakya'nın bağımsızlığının ilanında etkili olmuştur.

Çek ve Slovaklar I. Dünya Savaşı öncesinde Avusturya Macaristan İmparatorluğu egemenliği altındaydı. Bağımsızlık peşindeki Çekler ve Slovaklar I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletlerinin zafer kazanmaları durumunda Çekoslovakya’nın bağımsız olacağını vaatlerine icabet ederek savaşa silahlı destek vermişlerdir. Farklı ülkelerdeki Çek ve Slovak gönüllülerin, serbest bırakılan savaş esirlerinin katılması ve sürgündeki aydın ve politikacıların çağrısıyla giderek büyüyen bir silahlı kuvvet oluşturulur. Çabalar sonuç verecek ve 1918 yılında Çekoslovakya bağımsız olacaktır.
Çekoslovak Birlikleri Fransa, Sırbistan, İtalya ve Rusya’da savaşacaktır. Rusya Ordusunda birlik seviyesindeyken 1917 yılında Çekoslovak Lejyonu kurulacaktır. Fransa’da ve daha sonra Sırbistan ve İtalya’da savaşan Çekoslovak birlikleri I. Dünya Savaşının ilk günlerinden itibaren cephede görev yapar. Birlik bünyesinde ABD’den gelen gönüllüler, çeşitli zamanlarda savaş esiri olmuş askerler ve diğer gönüllüler bulunuyordu. Birliklerde görev yapanların yaklaşık %90’ı Çek, %7’si Slovaktı. 
Lejyon terimi savaş sırasında yoğun olarak kullanılmamıştır. Fransız Ordusunda görev yapan yabancı askerlerin Fransız Lejyonu olarak adlandırılmasından ötürü bu terimin kullanılabileceği öne sürülmektedir.

I. Dünya Savaşı çıktığında Rus İmparatorluğu bünyesinde yaşayan etnik Çekler Çar II. Nikolay’a başvurarak ülkelerini işgal etmekte olan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’a karşı savaşmak için ulusal bir birlik kurmak istediklerini ilettiler. İstekleri kabul edildi. 1914 yılında ilk Çek birliği kuruldu ve Çarlık Ordusuna eklendi. Mayıs 1915’e gelindiğinde Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Ordusundan firar eden ve esir edilen Çeklen katılımıyla birlikteki asker sayısı artmaya başladı. Şubat 1916’da birlik yeniden teşkilatlanacak ve Mayıs ayında 7300 kişiye ulaşarak kolordu seviyesine çıkar. İleride Çekoslovakya’nın ilk cumhurbaşkanı olacak olan Tomáš Masaryk ve General Milan Rastislav Štefánik 1917 baharında Rusya’ya gelerek birliğin büyümesi, Çekoslovak Ulusal Konseyinin komutasına girmesi ve Çekoslovakya’nın bağımsız ordusu olarak örgütlenmesini konuşarak Geçici Hükümet ile anlaşırlar.
Çekoslovak Lejyonu üç alaydan oluşmaktaydı:
Temmuz 1917’ye gelindiğinde toplam asker sayısı 38 bin 500 olacak, lejyondaki asker sayısı 61 bine kadar çıkacaktır. I. Dünya Savaşı sırasında Rus Çarlık Ordusu bünyesinde 4,112 Çek ve slovak hayatını kaybetmiştir.

1917 yılındaki Şubat Devrimi ile Çarlık rejimi devrilecek ve ikili iktidar dönemi başlayacaktır. Asker ve işçilerin taban örgütlenmesine dayanan Sovyetler ile Çarlık Dumasındaki vekillerin oluşturduğu Geçici Hükümet ülkeyi yönetir. Geçici Hükümet, İtilaf Devletlerine verdiği teminatlara göre savaşa devam etme kararını alsa da toplumdaki savaş karşıtlığı yüksektir. Ekim Devrimi ile iktidarı alan Bolşevikler emperyalist olarak adlandırdıkları I. Dünya Savaşından çekildiklerini açıklarlar. Doğu cephesinde savaşmakta oldukları Almanya İmparatorluğu ile 1918 başlarında Brest Litovsk Antlaşmasını imzalayarak savaştan çekilirler. Bolşevikler topraklarındaki bu silahlı kuvvetin ülke dışına çıkarak Fransa’da savaşmasını onaylarlar. Ancak Rusya’nın Avrupa’daki limanları güven altında olmadığından birliklerin Sibirya üzerinden geçerek, Pasifik Okyanusundaki Vladivostok limanından ABD’ye buradan da Avrupa’ya geçmesi öngörülür. Birliğin avrupa’ya geri dönmekte olduğu haberini alan ve artık özgür olan çok sayıda Çek ve Slovak savaş esiri Çekoslovak Lejyonuna katılır.

Çek politikacı Masaryk, Lejyon komutanlarına geçmekte olan Rus topraklarındaki karışıklıklara ve iç siyaseti ilgilendiren olaylara karışmamalarını talimatla belirtse de gerçekte böyle olmayacaktır. Ekim Devriminden sonra iktidarı alan Bolşeviklere karşı savaşan Beyaz Ordu, Rus İç Savaşını başlatmıştır ve Rusya’da farklı bölgelerde farklı taraflar hüküm sürmektedir. Bu iç savaş sırasında silahlı ve kalabalık Çekoslovak Lejyonu taraf olacak ve Bolşeviklere karşı savaşacaktır.

Zaten çok uzun olan tahliye güzergahı, dönemin taşıma yoklukları yüzünden de oldukça sıkıntılı ve uzun zaman alarak ilerler. En önemli ve işleyen neredeyse tek yol olan Sibirya tren yolu da tıkabasa doludur. O dönemde Almanya ile imzalanan Brest Litovsk Antlaşması gereğince Alman, Avusturyalı ve Macar savaş esirleri Sibirya’daki esir kamplarından Almanya’ya bu yolla taşınmaktadır. Ayrıca iç savaş ortamında ülkede başıboş kalan bir silahlı kuvvetin varlığını kabul etmeyen Savaş Komiseri Leon Troçki de Çekoslovak Lejyonunun silahsızlandırılmasını emreder.

Silahlarının alınması girişimleri artınca Çekoslovak Lejyonu Mayıs 1918 tarihinde ayaklanır. Sibirya tren hattı boyunca cepheye gitmekte olan Alman, Avusturyalı ve Macar askerle Çekler arasında zaten sık sık sürtüşmeler yaşanmaktaydı. Çelyabinsk tren istasyonunda yaşanan bir olayın kıvılcım etkisi yaptığı iddia edilse de kanıtlanan bir durum yoktur. Sonuçta Bolşeviklerin iktidarda bulunduğu yerlerde Çekoslovak Lejyonu doğrudan Bolşeviklerle savaşacak ve iktidarı Beyaz Orduya verecektir.

Tren hatlarındaki sıkışıklık ve kargaşa yüzünden Çekoslovak Lejyonunun tümü aynı zamanda aynı yerde değil, farklı trenlerle farklı şehirlerde ilerlemekte veya beklemektedirler. Bu parçalı durumda yerel Bolşevik kuvvetleriyle sayısız irili ufaklı çatışma yaşanacaktır. Bölgede Troçki’nin Kızılordusu henüz nüve halinde olduğu için Çekoslovak Lejyonu Trans Sibirya Demiryolu hattı boyunca tek silahlı güç olarak egemen hale gelir ve iç savaş ortamındaki Rus iç politikasına