kurtulmuştur. Yoda da Wookiee'ler ile beraber savaşırken kendisine iki klon askerin düzenlediği komployu anlayarak kurtulup oradan ayrılmıştır. Cumhuriyet'in en olasılığı az sanılan Palpatine aslında yıllarca aradıkları ve bilmeden karşısında savaştıkları Darth Sidious olduğunu ortaya çıkmıştır. Palpatine Anakin ile yakın ilişki kurarak onu karanlık tarafa çeşitli ilizyonlarla çekmiştir ve bu ilizyonlar sayesinde Karanlık tarafa çekmeyi başararak Darth Vader'ı ortaya çıkarmıştır. Ayrıca Star Wars: The Force Unleashed oyunda da emirden bahsedilmektedir oyunun ana karakteri Starkiller filmdeki Emir 66 da bulunmamasına rağmen burada karşımıza çıkmaktadır.




Frigya başlığı

Frigya başlığı; yumuşak, kırmızı renkli, tepesi öne kıvrımlı, koni biçiminde bir başlıktır. Antik Çağ'da Frigya yerlilerince kullanılmış olan donatı, heykel, resim ve karikatürde bağımsızlık ve özgürlük savaşımının simgesidir.

Frigya başlığı, Antik Çağ'da iki farklı anlama gelmekteydi. Bunlar; Yunanların Yunan olmayanlar için kullandığı "barbar" nitelemesi ve Romalıların başlığı özgürlük imgesi biçiminde kullanmalarıdır. Frigya başlığı, vazo boyama ve heykelde görülen Paris gibi Truvalıları simgeliyor ve bütünleştirici Helenler ve İran kökenli Roma tanrısı Mithras ile Anadolu tanrısı Attis tarafından giyiliyordu. Castor ve Pollus ikizleri ise pile adında bir başlık giymekteydiler.

Frigya başlığı, kendisine Apollo'nun laneti üzerine verildiğine inanılan eşek kulaklarını gizlemek isteyen Kral Midas tarafından da giyiliyordu. Söylencenin farklı uyarlamaları başlığın kralı yanlış anlayan halk tarafından da kullanılmaya başladığını öne sürmektedir.

Vazo boyama ve diğer Yunan sanatlarında Frigya başlığı, Troya kahramanı Paris'i simgelemekte ve Romalı ozanlar "Frigyalı" terimini Truvalıları belirtmek için kullanmaktadırlar. Frigya başlığı, Trajan Sütunu oymalarında ve Septimius Severus Kemeri'nde de göze çarpmaktadır.

Makedon, Trakya, Dacia ve 12. yüzyıl Norman asker kepleri Frigya başlığına benzer öne kıvrımlı bir uca sahipti. Bu yumuşak başlığa 4. yüzyıl Trakya mezarlarından birinde de rastlanmıştır (temsili resim).

Roma Cumhuriyeti'nın son yıllarında başlık, serbest bırakılan köleler tarafından özgürlük simgesi olarak taşınmıştır. Brutus tarafından M.Ö. 44-42 yıllarında bastırılan bir madeni parada iki hançer arasında Frigya başlığı görülmektedir (temsili resim). Başlık, Roma İmparatorluğu zamanında Saturnalia gibi şölenlerde giyilmekte ve sahipleri tarafından serbest bırakılmış olan eski kölelerin ardıllarının imparatorluğun yurttaşı olduklarını simgelemek amacıyla kullanılmaktaydı. Bu kullanımın, başlığın bir özgürlük simgesi olarak anılmasındaki payı büyüktür.

Kırmızı Frigya başlığı 18. yüzyılda bir özgürlük imgesine dönüşmüş ve Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasında bir özgürlük bayrağında asılı bırakılmıştır.

Başlığın benimsenmesi diğer birçok Antik Çağ imgesinde olduğu gibi Fransız Devrimi dönemine rastlamaktadır. Hemen tüm makalelerde yer alan "bonnet rouge", devrimin ilk yıllarında kullanılmaya başlanmıştır. Bu giysi ilk kez Mayıs 1790'da ulusu temsil eden bir heykel üzerinde görülmüştür. 1792 yılında Anayasa metnini imzalamaya zorlanan XVI. Louis'nin de bu başlığı kullandığı sanılmaktadır. Voltaire'in büstü, bu sanatçının başyapıtlarından "Brütüs"'ün Comédie-Française'te sergilenmesinin ardından Mart 1792'de kırmızı bir bone ile taçlandırılmıştır. Strasbourg Katedrali'nin çan kulesi, yıkımına engel olmak amacıyla "bonnet rouge" ile örtülmüştür. Parisli cumhuriyetçiler, kırmızı Frigya başlığını giyerek devrim heveslerini açıkça göstermekteydiler. Büyük Temizlik sırasında ise başlık, yeni rejime gönülden bağlı olanlar arasında gizli de olsa kullanılmıştır.

Başlık, 18. yüxyıl sonlarında ortaya çıkan İrlandalı devrimci örgüt Birleşik İrlandalılar Topluluğu'nca da bir imge olarak benimsenmiştir. İngiliz radikallerin ise 1819 ve 1820 yıllarında beyaz bir "özgürlük başlığı" giydikleri bilinmektedir.

Frigya başlığı, Amerika kıtasının birçok bölümünde özgürlüğü simgelemek amacıyla kullanılmaktadır. Eski Amerikan paraları üzerinde Özgürlük Bayrağı'nı taşıyan insan tasviri buna örnek olarak verilebilir. ABD Ordusu 1778'den bu yana üzerinde ters çevrilmiş bir kılıç ve Frigya başlığı bulunan bir arma kullanmaktadır. Başlık, Batı Virginia, New Jersey ve New York eyaletlerinin bayrakları üzerinde de bulunmaktadır.

Meksika ve Güney Amerika'da meydana gelen sömürgecilik karşıtı devrimlerin büyük bir bölümü Amerikan ve Fransız devrimlerinden esinlenmişlerdir. Bunun sonucunda Frigya başlığı, birçok Latin Amerika ülkesinin armasında yer bulmaktadır.

Başlık, Meksika paralarındaki yerini de almıştır. Bunların en önemlisi kuşkusuz eski 8 Real'dir. Başlık; Nikaragua, El Salvador, Arjantin, Kolombiya, Haiti, Küba, Bolivya ve Paraguay'ın bugünkü armalarında ve ulusal bayraklarında yer almaktadır.

Heykeltıraş Thomas Crawford 1854 yılında Birleşik Devletler Capitolü için taslaklar hazırlarken o zamanki Savaş Bakanı Jefferson Davis, bu yapıtın üzerinde Frigya başlığının bulunmaması gerektiğini savunmuştur. Davis, savını "adalet"i simgeleyen bir büstün üzerinde "Amerikan özgürlük anlayışı"nı yansıtan bir görüngenin bulunması gerektiği, Frigya başlığının "köleyi özgürleştirmek"ten başka bir anlama gelemeyeceği temeline oturtmuştur (Gale, sf. 124). Başlık, heykelin bronzdan yapılmış son sürümünde yer almamaktadır.








Sedef

"Kelimenin diğer anlamları için Sedef (anlam ayrımı) maddesine bakınız."

Sedef, midye ve istiridye gibi deniz hayvanlarının kabuğunda bulunan süslemecilikte kullanılan, pırıltılı, beyaz, sert bir maddedir. 10-20 mikrometre genişliğinde ve 0,5 mikrometre kalınlığında CaCO plakaların birleşmesinden meydana gelen sedef kompozit bir malzemedir. İstanbul, Kudüs ve Viyana gibi merkezlerde, çeşitli zamanlarda süsleme amaçlı kullanılmıştır.





Koçin Yahudileri

Koçin Yahudileri (ya da Malabar Yahudileri ("Malabar Yehudan") eski çağlardan beri Güney Hindistan'da Koçin Krallığı'nda bulunan Yahudiler ve onların torunlarıdır. Geleneksel dilleri Yahudi Malayalamı'dır.

Bazı kaynaklara göre Süleyman'ın İsrail kralı olduğu dönemde ve İsrail Krallığı'nın ikiye bölünmesinden sonra Yahudilerin Malabar sahillerine yerleştiği belirtilir. Bu Yahudiler'e bazen Kara Yahudiler de denir. Ladino dili konuşan ve Avrupa ve Orta Doğu'dan Hindistan'a göç eden Paradesi Yahudileri'ne ise Beyaz Yahudiler denir. İspanyol ve Portekiz Yahudileri olan Sefaradlar 15. yüzyılda Goa'ya yerleşmelerine rağmen bu şehirde cemaatin varlığı uzun surmedi. Koçin Yahudileri özellikle 17. ve 18. yüzyılda Orta Doğu, Kuzey Afrika ve İspanya Yahudileri'nin akınına uğradı.

Yahudiler Kerala bölgesine ticaret için M.Ö. 700 yıllarında geldikleri bilinmekte. Eski (bir o kadar güvenilir olmayan) bir inanca göre Yahudiler Kudüs Tapınağı'nın M.S.70 yılında yıkılmasıyla antik bir liman şehri olan Kodungallur şehrine yerleşmiştir. Yöresel inanca göre varlıklı bir tüccar olan Yosef Rabban'a Çera hanedanlığına bağlı Kerala İmparatoru Bhaskara Ravivarman II tarafından 72 evlik küçük bir yerleşim birimi tahsis edilmiş. Rabban'ın neslinden gelenler bu yerleşim biriminin liderliğini 15. yüzyılda iki kardeşin koltuk kavgasına kadar yüzyıllar boyunca sürdürmüştür. Bu yerleşim biriminin Hindistan kaynaklarında geçen adı Anjuvannam'dır. Komşu bir prenslik olan Kozhikode'nin prensi 1524 yılında Yahudilerin biber ticaretinde hile yaptığı iddialarıyla Müslümanlar'ı kışkırtıp Yahudilerin üzerine saldırttı. Saldırılar sonucu bulunduğu yerden kaçmak zorunda kalan Yahudiler Hindu Raja'nın koruması altına sığındı. Hindu Raja Yahudilere yaşaması için küçük bir kasaba tahsis etti. Bu kasabaya bugün bile "Yahudi Kasabası" denmektedir.

Aynı dönemde Portekiz'in Koçin'i işgal etmesiyle Yahudilere karşı zulümler başladı. Bu zulümler Hollanda'nın bölgeye ayak basmasıyla son buldu. Protestan olan Hollandalılar Yahudilere hoşgörülü davrandığından Yahudiler tekrar varlıklı olmaya başladılar. 1795'te bölge İngiliz kontrolüne geçti. 19. yüzyılda Koçin Yahudileri'nin yaşadığı şehirler Koçi, Ernakulam, Aluva ve Kuzey Paravur'du.

Koçin Yahudileri Talmud'da yasak olduğu belirtilmesine rağmen kadınların toplum içinde şarkı söylememesi kuralına bağlı kalmadılar. Bu sayede, zengin geleneklerinde kadınlar tarafından Yahudi Malayalamı dilinde söylenen ilahiler ve şarkılar bulunur.

Koçin Yahudileri'nin çoğu İsrail'e göç etti. Büyük gruplar halinde Negev'de Nevatim ve kuzeyde Yuval Moşav'ında ayrıca Kudüs, Birüssebi, Dimona ve Yeruham şehirlerinde yaşarlar. Kerala'da 3 tane sinagogları bulunur.

Kerala'daki Yahudi nüfusunun azalmasındaki sebeblerden bir tanesi din değiştirmiş olmalarıdır. Aziz Tomas zamanında din değiştiren Yahudilere Aziz Tomas Yahudileri denir ve ibadet şekillerinde Yahudilik'ten birçok alıntı bulunur.





Paradesi Yahudileri

Paradesi Yahudileri, Koçin Yahudileri ile kaynaşmış, başta İspanya, Portekiz ve Hollanda olmak üzere Avrupa ve Orta Doğu'dan göç etmiş Yahudiler'in torunlarıdır. Geleneksel olarak anadilleri Ladino olmasına rağman zamanla Yahudi Malayalamı'nı benimsediler. Halaha Yahudiliği'nin takipçisiydiler.
Paradesi Yahudileri Hindistan'ın Kerala eyaletindeki Yahudi cemaatinin bir parçasıdır. Orta Doğu ve Avrupa'dan gelen bu Yahudilere bazen aşağılayıcı bir terim olan Beyaz Yahudiler de denir. Sefarad ve Mizrahi kökenli olan bu Yahudiler Kerala'ya 15.yy'dan itibaren ayak basmaya başladılar. Eskiden cemaat içi evlilikleriyle bilinen bu grup zamanla geleneklerinden uzaklaşıp yerli halkla evlenmeye başladılar ve Hristiyanlığın bir parçası olan Nasarani cemaatini oluşturdular. Geleneklerindeki çözülme 1940'larda başladı.

Paradesilerin bölgeye ayak basmasıyla Yahudi cemaati tarafından hali hazırda kullanılan Yahudi Malayalamı'na Ladino'dan kelimeler girmiştir.

Portekiz'in bölgeye ayak basmasıyla zulme uğrayan Paradesiler zorla Katolikleştirilmeye çalışıldı. Birçoğu Yahudiliğini gizlice devam ettirmek zorunda kaldı. Hristiyan Nasarani cemaati de Paradesi Yahudileriyle yakın bağlarından dolayı zulümden na