lar. Ertesi gün albay demir yolu üzerinde ilerlemenin artık imkansız olduğunu anlamıştır zira isyancılar demir yolu hattını daha ileride de tahrip etmiş olabilirdi, zaten tamiratta ağır çatışmalardan dolayı tamamlanamamıştır. Rabago treni orada bıraktı ve askerleri ile beraber yaya olarak kuzey yönünde devam etti ve Ciduad Juarez'e vardı. Gelen destek ile birlikte Orconzo'nun saldırısı başarısız oldu. 7 Şubatta çatışmalar Smalter View'de yoğunlaştı. Bu sırada ülkenin güneyinde Zapata, Madero ile görüşmeye yolladığı adamını bekliyordu. Boş bir adam uğruna hayatını ve kendine güvenenlerin hayatını riske etmek istemiyordu. Adamı geri geldi ve Zapata devrim kararı aldı. Mart ayında Diaz Amerikan Hükümetine baskı uyguladı ve Madero Texas'tan çıkmak zorunda kaldı ve Meksika'ya geri döndü. Ama ülkede hala sağlam bir üssü yoktu. İsyancılar bu kez Amerika sınırında federallerin destek göndermesi zor olan Ciduad Juarez yerine daha güneyde kalan Casas Grande'ye saldırdı, ne de olsa geçen sefer federaller Ciduad'a destek göndermeyi başarmıştı, kuzey ya da güneyin anlamı yoktu ama bir günlük savaş sonucu federaller onları püskürttü. Güneydeki Zapata ise 5.000 adamı ile Cuata şehrinin başkent ile bağlantısını kesmişti ama tam olarak devrime başlamıştı. Martın 10'unda Cuata'da toplandılar ve Zapata tam devrimin yarın başlayacağını duyurdu. Ertesi gün silahlar patladı ve Plan de Ayala duyuruldu. Planı kalabalığa okuyan Torres Burgos iki oğlu ile birlikte federallerce yakalanıp kurşuna dizildiklerinde Zapata'nın devrimi ilk haftasındaydı. Zapata köyleri tek tek almaya başlamıştı, köylü halkı da zaten isyancıları destekliyordu. Federaller ağır topçu desteği ile birkaç köyü geri aldı ama hem güneyde hem kuzeyde işler Diaz ve federalleri için kötüleşmeye başlayacaktı. Mayısta Zapata'nın adamları iyi korunan Jojuta'ya oyuncakların içine sakladıkları dinamitlerle girdi ve kenti içeriden vurarak aldı. Kuzeyde Orconzo bu kez Panco Villa ile birlikte Ciduad Juarez'e saldırdı. Kentin su kaynağını aldı ve sayı üstünlüklerini kullanarak kenti aldı ama bu şartlarda bile federaller 3 gün direndi ve kaynakları tükenince teslim oldular. Bir gün önce ülkenin kalanından izole ettikten sonra 13 Mayıs'ta Zapata 4.000 askeri ile 400 federalin bulunduğu Cuautla'ya saldırdı. Zapata'nın adamları kendilerinin 10 katıydı ama iyi mevzilenmiş ve elit askerleri kenti savunmayı başardı. Zapata ilk gün 300 askerini kaybetti. Ertesi günde durum değişmedi. Öyle ki isyancılar kenti savunanların Meksika Ordusu'nun elit ve yenilgisiz Altın Beşinci Alay'ı idi. Alay komutanı teslim olmayı reddetti ve askerleri ve silahları oldukça savaşacaklarını söyledi. İlerleyen günlerde Zapata'nın ordusu kentte ilerledi ama federaller kent merkezini tutmayı başardı. General Victoriano Huerta 600 adamı ile Morelos eyaleti başkentine ulaştı. Fakat eğer terk ederse kentte isyan başlayacağını fark etti ve Altın Beşinci Alay'ı kendi kaderine terk etti ve başkenti düzene koymaya girişti. Altın Beş ise cephane sıkıntısı çekmeye başladı. Asker vardı ama tüfek bitiyordu. Böylece alay komutanı son cephanesini kenti terk etmeye ayırdı ve 19 Mayıs'ta kuşatmadan kurtulup kuzeye çekildiler, bu önemsiz gibi görünen muharebe tüm savaşın en kanlı muharebelerinden biri olacaktı Zapata 1.500 adamını kaybetti ve sadece bir düzineden biraz fazla federal hayatta kalmayı başarmıştı. Bu gelişmeler sonucunda Diaz, Madero ile görüşmelere başladı. Sonuçta 30 yıllık Diaz devri bitmiş Madero Meksika'nın yeni lideri olmuştu.

Madero'nun yavaş ilerleyen reformlarını beğenmeyen Zapata, Plan de Ayala denen acil bir toprak reformu belgesi yayınladı. Belli bir mülkiyet dağıtımından çok toprakların nasıl kullanılacağına köylülerin kendi demokratik seçimleriyle karar verebileceğini içeren bu program, kısa sürede ayaklanmaya damgasını vuracaktı. Çünkü kendisi de bir büyük toprak sahibi olan Madero'nun böyle bir programla uzlaşabilmesi olanaksızdı ve Zapata devrime devam kararı aldı. Zaten artık arkasında onu destekleyen büyük bir kitle vardı. Şiddet devam ediyordu. Şubat ayında federaller Zapata'nın kayın validesini, kız kardeşini ve iki baldızını kaçırdılar. Hemen ardından da Zapata'nın isyan ettiği Morelos eyaletinden çekildiler. Çekilmenin zamanlaması mükemmeldir çünkü tam da kuzeyde Orconzo devrim başlatmıştır. Orconzo aslında Diaz'a karşı Madero'yu desteklemişti ve Juarez'e ilk saldıran Panco Villa ile onu alan oydu. Fakat Zapata'ya benzer biçimde devrime devam kararı aldı ama onun kararı Zapata'nın kine kıyasla daha geç kalmıştı.Bu hamle ile devrim içinden çıkılmaz bir karmaşaya ve güç mücadelesine dönüşecekti. Öyle ki Panco Villa, Madero'ya sadık kalıp Diaz zamanında Zapata ile mücadele etmiş. General Victoriano Huerta ile beraber Orconzo'ya karşı savaşacaktı ki bu ittifak da uzun ömürlü olmayacaktı. Orconzo'ya karşı önce General Gonzales Salas gönderildi. Salas komuta merkezini Torreon'a kurdu, birkaç gün sonra da 6000 askerini Chihuahua'ya Orconzo'nun merkezine doğru sürdü. İlerlemeleri çok yavaştı, isyancılar tren yolu demirlerini köprüleri ve benzeri şeyleri havaya uçurduğundan ilerlemek için tamir edilmeleri gerekiyordu. Salas ordusunu üç gruba ayırdı ve birini keşif için ileri gönderdi isyancıların önemli yerleri boşuna havaya uçurmadıklarını ve ileride onu beklediklerini biliyordu. İlginç bir şekilde keşif grubu ile iletişimini aniden kaybetti. İkinci keşif grubunun akıbeti de ilkinden farklı olmadı. Küçük çatışmalar başladı ama Salas'ın federalleri daha fazlasına hazırlıklıydı ve Orconzo'nun isyancıları Rellano'ya çekildi. Burada destek aldılar ve etkili bir savunma pozisyonu oluşturdular. Orcozo'nun adamları bu noktada lokomotifleri dinamit yükleyip federallerin üzerine yolladılar, fazla kayıp verdiremiyordu ama ileride Orconzo'ya iyi propaganda malzemesi sağlayacaktı. Sonraki gün federaller pusuya düşürüldü ve geri çekilmeye zorlandı, bu sırada Tellez'in süvari alayı ulaştı ve Salas'ın çekilen askerlerini koruyarak geri çekilmeye katıldı. Salas Torreon'a ulaştı ve Tellez'e ya da askerlerinden geride kalanlara ne olduğunun haberini bir bekledi ama ses çıkmayınca intihar etti.

Güneyde çatışmalar şiddetlenmişti. Zapata bazı bölgeleri ele geçirdi. Nisan ayında federaller birkaç köyü geri aldı ama bu bile Zapata'yı durdurmaya yeterli değildi. Kuzeyde bir kez daha federaller saldırıya hazırlanıyordu. Bu kez Huerta federallerin başına geçti, yanında Genetal Panco Villa da vardı. Orconzo onlara Torreon'un hemen kuzeyinde saldırdı ama federaller savunmada başarılıydı. Bu saldırılarda Orconzo'nun ordusu bir kısım toplarını geride bırakarak kaçmıştır. Huearta ise Madero'dan gelen desteği beklemektedir, geldiğinde federallerini kuzeye doğru sürer. Orconzo ilk savaşta olduğu gibi onları yavaşlatmak için tren yolunu hasara uğratır ve bir kez daha Rellano istasyonu civarındaki tepelerde savunmaya geçer ama bu kez sadece batı tarafında yeterli top vardır. Huearta önce düşmanı test edecek küçük çaplı taarruzlarda bulunur. Elbette ki Orconzo bunları kolayca püskürtür ama pozisyonları açığa çıkar ve Huearta doğu tarafını yeterli topçu desteğine sahip olmadığını görür. Federallerin koruma ateşi altında Villa'nın adamları doğu tarafını gece yarısı zapt eder ertesi sabah Huerta'nın süvarileri Orconzo'nun isyancılarını kalan mevzilerden söküp atar. Orconzo yine lokomotifleri dinamit doldurur ama Huerta dersine çalışmıştır. Kalan günlerde de Orconzo'nun isyancıları dağılır ve devrimi sona erer. Ne var ki başkent hiçbir zaman rahat nefes alamaz. Zapata'nın devrimi devam eder ve oldukça etkilidir, ayrıca daha büyük bir tehlike kapıdadır. Yıl sonunda iki general daha isyan bayrağını açar fakat bu isyanlar kısa sürede bastırılır, isyancı generaller yakalanıp başkent Meksiko'ya getirilir. Bu başlangıçta normal karşılanacak bir şeydir fakat bu doğru devrim ateşinin Meksika'nın kalbine taşınmasına yardımcı olacaktır. Her şeye rağmen 1912 sonunda barış hakimdir. Kuzeyde Orconzo ABD'ye kaçmıştır ve uzun bir süre geri gelemeyecek kadar kötü yenilmiştir, güneyde ise Zapata'nın rehin tutulan ailesi salıverilir.

Durum tamda sakinleşmeye yüz tutmuşken 1912 sonunda ayaklanan generallerin destekçileri onları hapisten kaçırmak için başkente gelir. Kaçış sırasında generallerden biri ölür ama diğeri kaçmayı başarır. 9 Şubat günü olan bu olay devrimi ülkenin kalbine taşır. Devam eden on gün boyunca Huearta'nın federalleri çeşitli isyancı gruplarına karşı Meksiko sokaklarında mücadele verir. Savaş o kadar şiddetli ve acımasızdır ki şehrin belirli kısmı enkaz haline gelir ve daha sonra Meksika halkı bu olayı On Trajik Gün olarak adlandıracaktır. Çatışmalar sokak sokak devam etmektedir ve iki taraftan herhangi biri de zafere yakın değildir. Zafer iki taraf için uzak bir ihtimal ise yenilgi de o kadar uzaktır, zira isyancılar devrimi başkente taşımıştır ve bu onların kesin zaferi olabilecek bir durumdur. Öte yandan burası Madero hükümetini ve Huearta'nın federallerinin kalbidir, her asker her tüfek her top cepheye burada gitmektedir. Sonunda ABD araya girecektir. Meksiko'daki elçilik binasında kaçak general Felix, Huearta ve ABD büyük elçisi görüşür. Sonuçta olay tatlıya bağlanır ama Madero artık başta kalmayacaktır. Buna karşılık isyancılar Huerta'nın Madero'nun yerine geçmesine ses çıkarmayacaktır. Onuncu gün Huerta'nın federalleri Madero'yu darbe ile devirir. Huearta yeni başkan olmuştur ve isyancılar şehri terk eder. Ama bu da ülkede durumu daha karmaşık hale getirmekten öteye gitmeyecektir. Orconzo aradığı fırsatı bulduğuna inanır ve darbeye destek verir, böylece ülkeye döner ve Huerta'nın generallerinden biri olur, oysa onunla savaşmayı bırakıp ülkeden kaçalı bir yıl bile olmamıştır. Bu kez kuzeydeki isyancı rolünü Panco Villa alır, Zapata ise en başından beri devrime devam etmektedir, zaten Madero ise başka bir yere nakledilirken yolda vurularak öldürülür.

Kuzeydeki ayaklanmacılar Pancho Villa önderliğinde Kuzey Tümeni olarak yeniden ayaklandılar. Meşrutiyetçi burjuvazinin Carranza önderliğinde “Anayasalcı” bloku yeni bir odaktı. An