kuru açık habitatları tercih eder. Büyük ölçüde gececildirler. Yiyecekleri, böcekler ve diğer omurgasız hayvanlardır. Ayrıca kertenkeleleri de yerler. Yere 2-3 yumurta koyar.

Güney Avrupa, kuzey Afrika ve güneybatı Asya'da meydana gelirler. Yazın ılımlı Avrupa ve onun sahasının Asyalı parçalarında göçmendir, kışı ise Afrika'da geçirir.

Mısır'da, melodik şarkısı geceleyin duyulur ve kuş neredeyse asla görülmez.




Arısama Dağı

Arısama Dağı, Konya'nın Emirgazi ilçesinin kuzeyinde bulunan ve tepe statüsüne girecek kadar küçük olan dağ.

Arısama, adını doğusunda bulunan eski bir Roma yerleşkesi (Aristama) olan, şimdiki adı Belkaya kasbasından almıştır. Dağ, tarihi öneme sahip, kale, kaya oyması, kilise ve büyük yeraltı şehirleri barındırmaktadır. Dağın batı yamaçlarında bulunan Eskikışla yerleşkesinde, dağın tarihî değerini Hitit hiyerogliflerine benzerlik gösteren fakat değişik bir hiyeroglif yazısı ile yazılmış 2 adet sunak ve 3 adet kitabe bulunmuştur. Yazıtların tercümesi tartışmalıdır. Sunak ve kitabeler İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.




Dallanma öngörüsü

Dallanma Öngörüsü, bilgisayar mimarisinde çalıştırılacak programın buyruk kümesi içindeki dallanma buyruklarına gelindiğinde koşula göre atlanacağını ya da atlanmayacağını önceden varsayarak veya geçmişine bakıp tahmin ederek öngörüde bulunma işidir. Bugünkü işlemcilerin tasarımında boru hattı (bilgisayar) yöntemi kullanıldığı ve başarım hedeflerinin yüksek olduğu düşünüldüğünde bir dallanmada hangi yöne gidileceğini yüksek doğrulukta tahmin etmek kaçınılmaz olmuştur. Bu öngörü işlemciye dallanmanın sonucunu beklemeden diğer buyrukları işleme imkânı verir. Bu da zamandan kazanç anlamına gelir ki başarımı yükseltir. Bu arada da işlemcinin şimdiki buyruğun işlenmesi bitmeden sonraki buyruğun adresini bilmesi gerekir.

Dallanmayı öngörme boru hatttındaki denetim sorununu çözme ihtiyacından doğmuştur. Dallanmanın olduğu yerde sonucun ne olduğunu bilmeden hareket etmeye çalışmak denetim sorunu oluşturur. Bu sorunu sonuç belli olana kadar durup bekleyerek çözmek yerine, öngörüde bulunarak ( tahmin doğru ise devam edip, yanlış ise baştan tekrar deneyip ) çözmek daha doğru bir karar olacaktır.

Dallanmayı öngörme, program sayacının alt bit(en düşük basamak)leriyle erişilen bir sayaç tablosu kullanılarak yapılır. Bu sayaç tablosuna öngörücü denir. Yüksek doğrulukta öngörü için iki bit gerekir; tek bit yeterli olmayabilir çünkü tek bitle sadece bir önceki durum hatırlanabilir.Tek bit ile bir dallanmanın hem başını hem de sonunu yanlış tahmin etme olasılığımız hep vardır. İki bitle ise yanlış tahmin dallanmanın sonunda olmak üzere bir sefere inmiştir.

Dallanmada öngörü yapılsa bile unutulmaması gereken bir durum vardır: "Dallanma buyruğunun sonucu anlaşıldığında çoktan diğer buyruklar boru hattına girmiştir." Tahminin yanlış olması durumunda yanlış yerden yakalanan buyruklar boru hattından geri dönemeyeceğine göre buyrukların boru hattından çıkması beklenir. 
Aşağıdaki kodun 5 aşamalı (Getir -G-, Çöz -Ç-, Yürüt -Ü-, Bellek -B-, Yaz -Y-) boru
hattındaki görünümü üzerinden açıklayalım. Dallanma buyruklarının koşulları yürütme aşamasında çözüldüğü varsayılsın ve sonuçlar yazmaçlara yazıldıkları vuruşta okunabilsin, yürütme sonraki vuruşta başlasın. Dallanma öngörüsü olarak 'atlamadığı' varsayılan bir tasarımda aslında atlaması gereken bir durum karşımıza çıkmış olsun.

codice_1
Burada dallanma buyruğu olan 'BLE R8,R9,B3' ün atlayacağı yürütme vuruşunda çözüldüğü anda ardındaki ve öngörü gereği 'MOVE R3,R7 ve ADD R3,R3,4' buyrukları boru hattına girmiş bulunmaktadır. Burada yapacak bir şey yoktur, bu buyrukların boru hattından çıkması beklenecek, daha sonra 'B3' kısmına atlanacaktır.

Dallanma Öngörüsü genel anlamda iki türlü yapılabilir:

Durağan:
Tasarımda en baştan dallanma davranışına karar verilir. Dallanmanın her durumda "atlayacağını" varsaymak bu türden bir öngörüdür ( Tersi, yani her zaman atlamayacağını varsaymak da aynı şekilde). Kuşkusuz hata olacaktır; hata olduğu takdirde boru hattını temizleyip diğer durumun buyruklarını boru hattına almak gerekir. Durağan öngörüler döngülerin bolca kullanıldığı programlarda iyi çalışabilir.

Devingen:
Dallanmanın geçmişine bakılarak fikir sahibi olunur, programın gelecekte nasıl bir yön izleyeceğine bu şekilde sonradan karar verilir. Burada bir tahmin söz konusudur, programın geçmiş davranışına ait desen, örnek vs. bir tabloda tutulur, program sayacıyla birlikte bu tablo da kullanılarak karar verilir.
Çift Doruklu:Dallanmaların çoğu zaman atlama ya da atlamama davranışı gibi iki kutuplu özelliği söz konusudur. 
İki Aşamalı:Geçmişin tutulduğu bir tablo ve buna göre öngörünün yapıldığı ikinci tablo ile iki seviye söz konusudur.
Melez:Farklı öngörücülerin daha yüksek verim almak adına birleştirilerek dallanmaya göre seçimi söz konusudur.

Tipik bir dallanmanın davranışı aslında rastgele değildir; ya çoğu zaman atlarlar ya da atlamazlar. Çift doruklu öngörü de işte, bir dallanmanın bu iki davranıştan hangisini gösterdiğinin ayrımından faydalanır. Öngörücüsü, program sayacının alt bitleriyle adreslenen bir sayaçlar tablosudur. Her sayaç iki bit uzunluktadır. Her atlandığında uygun olan sayaç bir arttırılır; aynı şekilde atlanmadığında uygun olanı bir eksiltilir. En anlamlı bit öngörüyü belirler. Sayacın sıfırdan (00) ve üçten (11) sonra doyuyor olması (yani 11 den sonra artmaz ve 00 dan sonra eksilmez), tekrarlı atlayan dallanmaların atlayacağı, atlamayanların ise atlamayacağı anlamına gelir. Bu 2-bit öngörücüyle art arda iki kez yanlış tahmin yapıldığında öngörü değişir. Küçük öngörücü tablolarda birkaç dallanma aynı sayacı paylaşabilmesine rağmen daha büyükleri için her bir dallanma tek bir sayaca gider. Tahmindeki doğruluk daha az sayıda paylaşılan sayaç olması koşuluyla öngörücü tablosu boyuyla doğru orantılı olarak artar ve SPEC’89 denektaşları ile %93 civarında doygunluğa ulaşır.

Öngörü gerçekleştirimi için farklı bir yol ise kümeli ilişkilendirme metoduyla her sayaca bir de etiket ekleyerek sayaç-dallanma eşleştirmesinde karşılaştırma yoluna gidilmesidir. Bu yol sabit sayıdaki sayaçlar için daha verimlidir. Öngörüde yapılan yanlışlıkların sebebi ise o dallanma için yanlış tahmin yapılması ya da farklı dallanma buyruğunun geçmişinin okunarak tablo adreslemesinde hata yapılmasıdır.

Dallanmaların çoğunlukla yinelenen örüntü (desen) davranışı gösterdiğini göz önünde bulundurursak, çift doruklu öngörüden daha fazlasını yapabiliriz. Şöyle bir döngümüz olsun:
for (i=1; i<=4; i++) Döngünün testi öbeğin sonunda yapılıyorsa, altlayanlar için 1 atlamayanlar için 0 kullanalım, bu dallanma buyruğu formula_1 sefer çalıştırıldığında formula_2 örüntüsünü yaratacaktır. Bu tahmin yönteminin öngörücüsü, biri önceki dallanmaların geçmişini tutan, diğeriyse yine çift doruklu tahmin yapan iki tablodan oluşur. Geçmiş dallanmaların öyküsünü tutmanın farklı yolları vardır: dallanma buyruğunun adresinin alt bitlerini kullanmak ya da kümeli ilişkili geçmiş tablosu tutmak. Böylece formula_1 kez çalıştırılan dallanmanın atladı ya da atlamadı öyküsünü tutan tablonun sonucu, tahmin yapacak 2-bit sayaçlar tablosunda kullanılarak tahmin yapılır. Ancak biri diğerini bekleyen böyle iki tablonun birlikte kullanılması işlemi yavaşlatacaktır. Burada geçmiş ve sayaçlar tablolarının girişlerinin aynı sayıda olduğunu düşünebiliriz, zira küçük öngörücüler için eğer aşırı geçmiş girişi varsa geçmişi tutmanın pek bir anlamı olmaz. 128 baytın üstü için yerel öngörü daha iyi bir sonuç verir. Büyük öngörücüler için doğruluk, çift dorukluların yanlış tahminini de yarıya indirerek %97,1 e yaklaşır.

Şu an işlenen bir dallanmanın yönü eğer başka dallanma buyruklarının sonucuna kuvvetli bir biçimde bağlıysa, bu önceki dallanmaların sonucu öngörüde kullanılabilir. Şu örneği ele alalım: 
if (x<10) : : :
if (x>10) : : :
Burada eğer birinci koşul alındıysa ikinci koşulun alınmayacağını biliriz, yani ikinci koşulun yönünü birinci koşulun yönüne bakarak söyleyebiliriz. Her bir dallanma çoğunlukla aynı yöne gittiği zaman, bundan önceki dallanma dizileri de aynı şekilde tek bir dallanma için yinelenen ama diğer dallanmalar için farklı bir davranış gösterir. Böylelikle bu öngörücü farklı dallanmaları ayırt edebilir. Öngörü, en son yürütülen formula_1 dallanmanın hareketini bir kaydırmalı kaydedici Genel Geçmiş Yazmacı kullanılarak saklanıp, bu değerin de 2-bit sayaçlar tablosunda kullanılmasıyla yapılır.

Adresleme Seçmeli Genel Geçmişli Öngörücü: Dallanma buyruğu adresi ve genel geçmiş birlikte kullanılarak daha verimli bir öngörü yapılabilir. Gselect denilen bu yaklaşımla adres bitleriyle geçmiş bitleri seçilerek katıştırılır, daha çok adres biti mi kullanmalı yoksa geçmiş biti mi karar verilir. Örnek olarak gselect 4/4: hem adres hem de dallanma bitlerinin 4 alt bitini katıştırır. 1KB’tan daha küçük öngörücü boyutlarında daha iyi işler.

Adresleme Paylaşmalı Genel Geçmişli Öngörücü: Aynı şekilde ama bu kez, dallanma buyruğu adresi ve genel geçmiş bitlerinin özel veya işlemine tutulması, her birinin tek başına sağladığı yarardan daha fazlasını verir; gshare 8/8 ile gselect 4/4 ün fark edemediği durumları ayıt etmiş oluruz. Bu Gshare yaklaşımı 256 bayttan büyük öngörücülerde iyi işler. 
Adresleme Bölmeli Genel Geçmişli Öngörücü: Çoklu tablo girişi, iki farklı dallanmanın aynı girişe eşlenmesi gibi bir sorun yaratır. Aslında bu durum örüntü geçmiş tablosunun küçük olmasından ziyade bu tablodaki ilişkilendirme sorunundan kaynaklanır. Gskew yöntemi ile geçmiş tablosu parçalara bölünüp her birine farklı hash fonksiyonuyla erişilir, daha küçük bir yanlış tahmin oranına ulaşılır.

Her dallanma öngörü yönteminin her ayrı durumda farklı avantajları vardır. Seçimin duruma göre yapılması gerekir. Peki, bu öngörücüleri birleştirerek yerel geçmiş öngörüsü kadar doğru ama genel geçmiş öngörüsü kadar hızlı bir sonuç elde edilebilir mi? ref: McFarling Combining Branch Predictors Bir seçici devre kullanılarak her bir dallanma için hangi öngörücü daha iyiyse onun seçil