n sonra padişaha hadisenin "Düşmanla bulgur gibi kaynaşma oldu" diye anlatılması üzerine verildiği sanılmaktadır.

Julia Pardoe'nun 1838 yılında Londra'da yayınlanan "The Beauties of the Bosphorus" isimli kitabında, Bulgurlu'nun adı "Mountain of Bulgurlhu" ve "Mount Bulgurlhu" (Bulgurlu dağı, tepesi) olarak geçmekte ve Bulgurlu hakkında iki sayfalık bilginin yanında, Bulgurlu'yu o tarihlerde tasvir eden bir resim de bulunmaktadır.




Jeostatik yörünge

Jeostatik yörünge ya da Yer sabit yörünge, Dünya’nın çevresinde Dünya ile aynı dönme süresine sahip ve yerden bakılınca uzayda konumu sabit olan yapay uydu için hesaplanan yörünge. Yer sabit yörünge için yer yüzeyinden itibaren yükseklik sınırı 35,786 kilometredir. Yer yüzeyinden Eğikliği sıfır olan dairesel Yer eşzamanlı yörüngelerdir. Bu yörüngede yer alan bir cisim, yerdeki sabit bir gözlemciye gökyüzündeki sabit bir nokta şeklinde görülecektir.

Günümüz teknolojisinde her türlü iletişim uydular yoluyla kurulabilmektedir. Ne var ki sağlıklı bir iletişim için uydunun Dünya’daki alıcı ve vericiye göre uzayda hep aynı noktada bulunması gerekir. Aksi takdirde alıcı ve vericinin uydunun gökyüzünde durmadan değişen konumunu izlemek için, sürekli olarak anten yönlendirmesi yapma zorunluluğu doğar. Bu sebepten alıcı ve vericileri sürekli anten ayarı ile meşgul etmeyecek bir uydu için yörüngenin şu koşullara uyması gerekir.

1.Yörünge enlemi 0 derecede, yani ekvator üzerinde olmalıdır. Bu uydunun kuzey güney salınımı yapmaması için zorunludur.

2.Uydu Dünya çevresini Dünya’nın kendi çevresini döndüğü sürede dönmelidir. Yani uydunun ortalama açısal hızı ile Dünya’nın kendi çevresindeki açısal hıza eşit olmalıdır. Bu da uydunun Dünya’ya göre doğu batı hareketi yapmaması için zorunludur.

3.Ayrıca uydu çembersel bir yörüngede dönmelidir. Yörüngenin eliptik olması halinde uydu gök yüzünde Dünya’ya göre periyodik olarak ileri geri salınımlar yapacaktır.

Yukarıdaki ilk iki koşula uyan yörüngelere jeosenkron, her üç koşula da uyan yörüngeye ise jeostatik yörünge denilir. İletişim için uydularının üçüncü koşula da uymaları gerekir. Aşağıda jeostatik yörünge söz konusu edilecektir.

Jeostatik yörünge ile ilgili ilk öneri 1928 yılında Sloven mühendis Herman Potocnik (1892-1929) tarafından yapılmıştır. Fakat 1945 yılında bu konuyu kitaplarında işleyerek, kamuoyunun dikkatini çeken kişi İngiliz kurgu bilim yazarı Arthur C. Clarke (1917-2008) olmuştur. Bu yüzden jeostatik uydu yörüngelerine bazen Clarke yörüngesi de denilir.

İletişim amaçlı jeostatik uydular 1963 yılından beri hizmet görmektedir.

Şayet uydu kütlesi m, Dünya merkezinden uyduya olan mesafe R, Dünya kütlesi M ve evrensel çekim sabiti (Yerçekimi sabiti) G ise Dünya’nın uydu üzerindeki çekim kuvveti (uydunun kütlesinin Dünya kütlesi yanında ihmal edilebilir düzeyde olduğu göz önüne alınarak),

Bu kuvvet Dünya çevresindeki v süratiyle hareket etmekte olan uydu üzerindeki merkezkaç kuvvetle dengelenir.

Sürat çember çevresinin T periyoduna bölümü olduğuna göre, merkezkaç kuvvet

Çekim ve merkezkaç kuvvetler eşit olduğundan,

Uzaklık (uydunun Dünya merkezinden uzaklığı) için düzenleme yapılınca

G ve M parametreleri iyi bilinmekteyse de, her ikisinin değerlerinde de belirsizlik (hata toleransı) bu iki parametrenin çarpımını ifade eden μ parametresinden daha fazladır. Bu sebepten, hesaplarda G ve M parametreleri yerine μ parametresi tercih edilir.

Burada C Dünya kütlesine bağlı bir sabittir. Yörünge yarıçapıyla dönüş periyodu arasındaki bu ilişki Johannes Kepler'in (1571-1639) üçüncü yasasının Dünya çevresindeki uydulara uygulanmış halinden başka şey değildir.

Bulunan bu uzaklık uydu ile Dünya merkezi arasındaki uzaklıktır. Uydu ile uydunun Ekvator üzerindeki izdüşümü arasındaki uzaklık için Dünya yarıçapını bu uzaklıktan çıkarmak gerekir.

İzdüşüm dışındaki noktalar için d uzaklığı ise yaklaşık olarak şu şekilde verilir:

Bu denklemdeki β söz konusu nokta ile uydu izdüşüm noktası arasındaki açı farkıdır.

MKS birimleriyle

C sabiti

Jeostatik yörüngedeki uydunun Dünya’nın kendi dönüşü ile aynı hızda dönmesi gerekir. Ancak Dünya dönüş peryodu tam olarak 24 saat değildir. Bir günün 236 saniyesi Dünya’nın Güneş çevresindeki hareketinden kaynaklandığından,

Rakamlar yerine konduğunda

Dünya’nın Ekvatorda 6378 km olan yarıçapı bu rakamdan çıkarıldığında, uydunun izdüşümündeki deniz seviyesinden yüksekliği r bulunur.

Uydunun bu yükseklikteki hızı ise çember çevresinin perioda bulunması suretiyle bölünür. Yani; m/sn cinsinden,

Ekvator üzerinde olmayan bir noktanın uyduya olan uzaklığı için bir örnek verilebilir.
Mersin kent merkezinin enlemi ortalama olarak 36º48" dir.Bu açının kosinüsü 0.80 dir.Şu halde Mersin ile aynı boylamda olan bir jeostatik uydu ile Mersin arasındaki uzaklık;

Yapay uydu




I. Leo (imparator)

I. Leo Trakyalı (Latince tüm ismi "Flavius Valerius Leo") (d. 401–ö. 18 Ocak 474), 457 – 474 döneminde Doğu Roma\Bizans İmparatorluğu imparatoru olmuştur. Taraftarları tarafından "Magnus Thrax" ("Büyük Trakyalı") olarak; düşmanları tarafından "Makalles" ("Kasap") olarak anılmıştır. Leo önce Doğu Roma İmparatorluğu merkezi Konstantinopolis reel iktidarı elinde tutan ordu başkomutanı ("magister militum") rütbeli barbar Alan asıllı Aspar'in bir kuklası olacağı görülerek imparatorluğa yükseltilmiştir. Fakat imparator olduktan sonra diğerlerinin bir kuklası olmadan yetenekli bir idareci ve çok becerikli bir siyasetçi olduğunu göstermiştir. Saltanat yıllarında Roma İmparatorluğu'nun barbar kavimlere kaybetmiş olduğu arazilerin geri alınması ve çok zayıf olarak bocalayan Batı Roma İmparatorluğu'nun desteklenmesi için birçok ileri görüşlü ve azimli ekonomik ve siyasi planların yapılması ve uygulanmaya çalışılması ile geçmiştir.

I. Leo 401 yılında ya Roma Dakya eyaletinden yaşayan "Daci" ya da "Bessi" kabilesi mensubu bir Trakyalı-Romalı ailesinin çocuğuydu ve Leo Marcellus adını taşıyordu . Roma ordusuna katıldı; gösterdiği kabiliyet dolayısıyla kadem kadem orduda yükseldi ve son olarak 'kont' ("comes") rütbesine erişdi. Doğu Roma Ordu Başkomutanı (magister militum per orientem) olan Aspar'in ordu kışlalarında vekilharçlığını yapmakta idi. 457'de Batı Roma İmparatoru III. Valentinianus ve hemen sonra aynı yıl Doğu Roma İmparatoru Markianos öldükleri zaman imparatorluk hanedanı olan "Theodosius Hanedanı"nin tek bir erkek mensubu hayatta kalmamıştı. Roma gelenek ve görenek kurallarına göre imparatorluk belli hanedan mensuplarına geçmesi gerekmiyordu ve ordu mensupları istedikleri kişiyi imparator ilan edebilirlerdi.

O zaman Doğu Roma ordusu başkomutanı Aspar'dı; orduyu büyük bir otorite ile idare etmekte idi ve bundan dolayı yiılardır Bizans devletinin ve hükümetinin gerçek, gizli idarecisi durumunda idi. Aspar bir barbar kavim olan Alan asıllı olduğu için Bizans halkı tarafından hiç tutulmayacağını bilmekteydi. Bunun için kendini imparator yapmaktan çekindi ve kendi isteklerini hemen, her zaman yerine getirecek bir kukla imparator seçmek yolunu tercih etti. Kendinin çok iyi tanıdığı ve kendi askeri birliklerinin tedarik ve idari işlerini bir vekilharç olarak yapan Dakya eyaleti asıllı bir Ortodoks Hristiyan yüksek rütbeli subayı, Leo Marcellus'u, bu kukla imparatorluk için uygun gördü. Aspar'in emri altında bulunan askerler kışlalarında Aspar'in isteklerine uyarak, Leo'yu kalkanları üzerinde ordugahta gezdirerek onun imparatorluğunu ilan ettiler. 7 Şubat 457'de de Ayasofya Kilisesinde I. Leo olarak Konstantinopolis Patriği "Anatolius" tarafından bir dinî törenle I. Leo'ya imparatorluk tacı giydirildi. Bu ilk defa bir Roma İmparatoruna Patrik tarafından tac giydirilişi idi ve bundan sonra dini törenle imparatora taç giydirme Bizans için bir gelenek haline geldi.

Leo özel bir eğitim görmemişti, ama kendinin sağduyusuyla istediğini bilen ve istediğini diğerlerine yaptırabilecek kadar otoriter idi. Aspar'in bir kuklası olmamaya kararlıydı. Leo'nun saltanatının ilk haftalarında Aspar'in oğullarından birinin yüksek gelir getiren bir devlet memurluğuna getirilmesini kabul etmemesi üzerine Leo ile Aspar'in arası açıldı. İmparator olarak Leo Avrupalı Germen kavimler mensuplarının Bizans ordusunu ve böylece Bizans devletini idare etmelerini önlemek istiyordu. Bunu başarmak için Anadolu'da batı Toroslarda ve Çukurova etrafında dağlık bölgelerde yaşayan İsauryali kabilelerin mensuplarına önem vermeye başladı. Böylece Bizans sivil ve askerî hükümeti iki büyük kiliğe bölünmüş oldu. İmparator I. Leo, devlet merkezinde bulunan İsauryalılar arasında prestiji çok büyük olan bir İsauryalı kabile reisi olan ve asıl ismi "Tarasikodissa Rusumbladeotes" olan kişiye dayanmaya başladı. I. Leo Tarasikodissa'yı büyük kızı Ariadne ile evlendirdi ve bu evlilik dolayısıyla Tarasikodissa da ismini Zeno olarak değiştirdi. Diğer kiliğin başında ise Aspar bulunmaktaydı ama onun da bürokratlar arasında ve Saray'da temsilcileri bulunmaktaydı. Bunlar arasında I. Leo'nun karısı Verina'nin erkek kardeşi ve yine bir general olan Basiliscus çok önemliydi.

I. Leo'nun saltanatı sırasında Doğu'nun, Batı Roma İmparatorluğu üzerinde olan siyasal nüfuzu daha da arttı. 467'de Batı Roma İmparatoru olarak Anthemius'un seçilip taç giymesi bu nüfuzun bir gösterisi oldu.

Bu siyasal başarı uzerine I. Leo, barbarların ellerine geçirdikleri eski Roma arazilerini tekrar Doğu Romalılar eline geçirilmesi için planlar yaptırdı. Bunlar arasında Roma'nin eski Kuzey Afrika bolgelerinden olan ve Roma'nin zahire ambarı oldugu kabul edilen eski Kartaca ve etrafındaki ülkeleri, bir barbar kavim olan ve bir donanma kurup İspanya'dan oraya geçen Vandal'lar eline geçmişdi ve Vandallar Kıral Geiserik hükümdarlığı altında Kartaca merkezli bir krallık kurmuşlardı. 468'de I. Leo çok büyük bir ordu ve donanma hazırlayarak Vandallar üzerine büyük bir deniz ve kara askeri seferi düzenledi. Bu seferin komutanlığına karısı Verina'nin kardeşi olan general Basilicus getirildi. Bu sefer için yaklaşık 70.000 kilo altın ve 350 kilo gümüş harcandı ve sefere 1.113 gemi ve bunların taşıdığı 100.