üzerine köylüler ağanın ürünlerini çalıp satar ve İstanbul'a kaçarlar. Ağa da topraklarını satarak, İstanbul'a göç eder. Fakat şehir yaşamına ayak uyduramayan ağa elinde, avucunda ne varsa yiyip tüketir. Karısı da evi terk eder. Sonunda onu yalnız bırakmayan Kiraz ile yaşamaya başlar ve en iyi bildiği iş olan çiğ köfte yapma işine başlar.






Pirate Gold (film, 1913)

Pirate Gold, 1913 yılı ABD yapımı sessiz film.





Örüntülü örnekleme

Örüntülü örnekleme istatistik bilimi içinde, örnekleme yoluyla veri toplamak için kullanılabilecek bir olasılık örneklemesi yöntemidir. Bu yöntemin ana prensibi bir anakütle çerçevesi içinde bulunan elemanlar numaralanıp sıra ile her elemana bir kod numarası verilebilirse, rastgele seçilmiş veya hesaplama ile bulunmuş bir "kod aralığı" olan "k" aralığı ile her "k"inci elemanın seçimidir.

Bu örnekleme yöntemi için ilk uygulama aşamasi her bir anakütle elemanının tespit edilip birbirini takip eden bir kod numarası verilmesidir. Bu işlem genel olarak basit rastgele örnekleme ile aynıdır. Bazen bu sıralayıp kod numarası verilmesi başka nedenlerle yapıldığı için bu işlem aşaması çok kolaylaşır. Örnegin, anakütle üniversite öğrencileri için birbirini takip edilen kayıt numaraları üniversiteye girişte verilmiş olabilir.

İkinci işlem ise tek bir "başlangıç kod numarası" ve tek bir "k" "kod aralığı" seçilmesidir. "Başlangıç numarası", herhangi bir olasılık rastgele numara üreten bir alet kullanılarak, rastgele seçilmelidir. Birinci aşamada verilmiş olan kod numaralarının başlangıcının, "başlangıç kod numarası" olarak seçilmemesi nedeni, elde edilecek örnekleme biraz daha rastsallık karakteri sağlamaktır. Böylece her bir elemanın örnekleme seçiminin ayni olasılıkta olacaktır ve birinci kod numarası taşıyan eleman her ne olursa olsun örneklemde bulunmayacaktır. "Kod aralığı" olarak bilinen tek bir sayı olan "k" ise pratikte iki değişik şekilde seçilebilir:
Burada INT (tam sayı) operasyonu "k" nin sadece tam sayı olan kısmının bulunması ve kesirlerinin elimine edilmesi gereğine işaret etmektedir. Örnekleme alınacak eleman kod sayısı "başlangıç kod numarası"ndan başlıyarak son elde edilen örneklem kod numarasına "kod aralığı"nı ekleyerek bulunur. "k"nin INT işlemi ile bulunması nedeniyle son kod numarasının her halikarda örneklemde bulunması önlenmiş olmaktadır.

Örneğin, üniversitede 5230 öğrenci kayıtlı ise; kayıt numaraları 2500den başlıyorsa; ve 30 sayıda örneklem hacmi gözümlenmek isteniyorsa; bu halde 
olur. Örnekleme şu kod(=kayıt) numarası olan öğrenciler dahil edilir: 


Bundan anlaşılır ki bu örneklemede bir rastegele başlangıç kod numarası ve bundan sonraki kod numaralarının muntazam olarak aynı aralıkla elde edilmeleri şeklinde bir sistem bulunmaktadır ve bu örüntü yaratmaktadır. Böylece anakütlenin her elemanı aynı olasılıkla örnekleme koyulmaktadir. Genellikle bu türlü örneklem seçimi basit rastgele örneklemeden daha az maliyetli ve daha etken sonuç örneklem ortaya çıkartır.

Örüntülü örnekleme eğer anakütle elamanları araştırma sorunu bakımından homojenlik gösteriyorsa uygulanmalıdır. Eğer anakütle içinde kendi aralarında homojen, diğer tabakalardan çok değişik olan tabakalar bulunuyorsa (yani tabakalı örnekleme daha uygunsa) veya veri toplama maliyetleri çok değişik veri kümeleri bulunuyorsa (yani küme örneklemesi veya çok aşamalı örneklemesi daha uygun ise "örüntülü örneklem" yerine bu daha uygun bir rastgele örnekleme yöntemi kullanılması tavsiye edilir. Diğer taraftan, eğer kullanılan kod sayıları (özellikle başka nedenle hazırlanmış kod numaraları kullanılıyorsa) içlerinde kendine has bir değişik bir sistem bulunuyorsa öruntülü örnekleme rastgele örneklem ortaya çıkartmıyacaktır. Örneğin, eğer ögrencilere kayıt numarası verilirken öğrenciler önceden 'Üniversite Giriş Sınavları' sonuçlarına göre tasnif edilmişse ve ona göre kayıt numarası verilmişse, bazı sorunlar için "örüntülü örneklem" uygun olmayacaktır.





The Young Millionaire (film, 1912)

The Young Millionaire, 1912 yılı ABD yapımı bir sessiz filmdir. Bu film Earle Foxe'nin aynı yıl çektiği üçüncü filmdi ve aktör henüz 17 yaşındaydı. Alice Joyce ve Earle Foxe'nin beraber oynadıkları üçüncü filmdir. Daha önce The Street Singer ve The County Fair adlı filmlerde birlikte oynamışlardı.





The Pasha's Daughter

The Pasha's Daughter, 1911 yılı ABD yapımı romantik, kısa sessiz film. 
Yönetmenliğini Francis Boggs'nın (d. 1870- ö. 1911) yaptığı filmin başrolünde William Garwood oynuyordu.




Soylulaştırma

Soylulaştırma, İngilizce "gentrification" kelimesinin karşılığı olan ve Türkçede mutenalaştırma, seçkinleştirme, burjuvalaştırma, nezihleştirme, kibarlaştırma, centrifikasyon, jantileşme vb. kullanımları da olan "soylulaştırma", kısaca orta ve üst sınıfların dar gelirlilerin yaşadığı, kent merkezlerindeki semtlere yerleşme süreci olarak tanımlanmaktadır.

Soylulaştırma, en basit ve sınırlı tanımıyla, dar gelirlilerin yaşadığı, kent içerisindeki köhneleşmekte olan konut alanlarına, daha üst sınıfların yerleşmeye başlaması süreci olarak tanımlanmaktadır. Değişimin gerçekleştiği mahallelerde, bir taraftan eski ve bakımsız kalmış konutların yenilenmesiyle gözle görülür fiziksel iyileşmeler yaşanırken; diğer taraftan eski sakinlerin, yerlerini biraz da gönülsüz olarak sonradan gelenlere bıraktığı, literatürde yerinden edilme (displacement) olarak adlandırılan bir süreç yaşanıyor. Bu süreç ile birlikte kentsel fiziki alt yapı ne kadar sabit kalırsa kalsın el, işlev ve tip değiştirilmiş olmaktadır.

"Soylulaştırma" ile ilgili semtlerde varolan mahalle kültürü farklı grupların varlığıyla giderek değişime uğruyor.

Başlangıç aşamasında eski sakinlerin, güvendikleri "güçlü" komşularının varlığıyla yaşam alanlarına olan aidiyet duyguları güçleniyor. Ancak zamanla yaşadıkları semtler üst gelir gruplarının tercih ettiği yerler haline geliyor ve dolayısıyla emlak yatırımcılarının ilgisini çekiyor ve çoğunlukla spekülatif bir biçimde bu semtlerdeki emlak fiyatları artıyor. Bu evreden sonra mahallenin dokusunda yaşanan ciddi değişimler sonucunda, genellikle kiracılardan oluşan eski sakinler gönülsüz de olsa yaşam alanlarını terk etmek zorunda kalıyorlar.

Soylulaştırma ilk olarak, 1950’li ve 1960’lı yıllarda Londra ve New York gibi merkez ülke şehirlerinde karşımıza çıkıyor. İstanbul ise soylulaştırmayla 1970’li yılların sonlarına doğru tanışıyor. Dolayısıyla soylulaştırma İstanbul’da en az 25 senedir gerçekleşiyor. Süreç, İstanbul içerisinde on senelik aralıklarla yeni bölgelere sıçrayarak ilerliyor: 1980’lerde Boğaziçi (Arnavuktöy, Ortaköy ve Kuzguncuk), 1990’larda Beyoğlu (Cihangir, Galata ve Asmalımescit) ve 2000’lerde Haliç (Fener ve Balat) bu şekilde soylulaşıyor. İçinde bulunduğumuz dönemde ise Süleymaniye, Tarlabaşı, Tophane ve Sulukule gibi kentsel dönüşüm projeleri ile gündeme gelen bölgeler soylulaştırma tartışmalarına konu oluyor.

Soylulaştırma, büyük oranda içerdiği yerinden edilme boyutu nedeniyle 1980’li ve 1990’lı yıllar boyunca yurtdışındaki akademik çevrelerde yoğun tartışmalara konu oldu. Türkiye’de ise, son beş-altı yıldır ortaya çıkan ve sayıları giderek artmakta olan konuya ilişkin araştırmalar ve yayınlarla, soylulaştırma yeni yeni akademik çevrelerin gündemine giriyor.

Soylulaştırma, çok sayıda farklı faktörü ve süreci tek bir çatıda toplamaktadır. Bu durumda, sürecin genel işleyişi hakkında fikir sahibi olabilmek için izlenebilecek yollardan birisi, soylulaştırmayı farklı bileşenlerine ayırıp bunları kendi içerisinde değerlendirmektir. Bu noktada Çağlar Keyder’in devlet, müteahhit ve birey merkezli gerçekleşen iç içe geçmiş üç farklı süreci birbirinden ayırarak yaptığı sınıflandırma literatüre önemli katkılar sağlıyor. Keyder, sürecin İstanbul’daki gelişimini bu üç dinamik çerçevesinde Avrupa ve Amerika örnekleriyle paralellikler kurarak aktarıyor. Keyder’in dikkat çektiği bir diğer önemli konu da soylulaştırmanın, kapitalizmin içinde bulunduğumuz evresinin karşı konulamaz bir parçası olduğu gerçeği. Dolayısıyla aslında soylulaştırma karşıtı söylemin, Keyder’e göre kapitalizme karşı olmaktan farkı yok.

İhsan Bilgin soylulaştırmayı; sanayisizleşme, sosyal projelerin azalması ve büyük sermayenin küresel ölçekte konut piyasasına girmesi süreçleri ile birlikte tarihsel bir perspektife yerleştirdikten sonra, yukarıda sözü edilen kentsel dönüşüm projelerini üç farklı kesitte inceleyerek (büyük sermaye yatırımları, küçük girişimler ve kültür yatırımları) bunların, çevrelerini dönüştürme potansiyellerini irdeliyor. Bilgin özellikle kültür eksenli projelerin, kayda değer sınıfsal bir değişime yol açmadığının altını çiziyor. Bilgin aynı zamanda, sosyal politikalar ile desteklendiği takdirde, soylulaştırmanın kentsel politika aracı olarak kullanılabileceğine dikkat çekiyor.

Doğan Kuban, Behiç Ak, Tan Morgül, Pelin Tan ve Ahmet Polat ise süreci farklı boyutlarıyla tartışıyor. Doğan Kuban, içinde bulunduğumuz dönemde yerel yönetimler tarafından İstanbul’da Süleymaniye ve benzeri bölgelerde gerçekleştirilmesi düşünülen dönüşüm projelerinin, tahmin edilenin aksine, üst sınıfların ilgisini bölgeye çekmeye yetmeyeceğine, belli bir tarihsel ve kültürel bilince ulaşmadan, sadece “fiziksel kılıflar” üreterek soylulaştırmanın tetiklenemeyeceğine işaret ediyor.

Behiç Ak, kendine özgü ilginç üslubuyla kentte gerçekleşmekte olan farklı süreçlerin tek bir kavram ile ifade edilmeye çalışılmasını eleştiriyor ve ortaya attığı “hipotetik kâr” kavramı ile soylulaştırmanın gözlerden kaçan çıkmazlarına dikkat çekiyor. Tan Morgül, Kuzguncuk’taki sivil toplum hareketinin, yeni gelenlerle eski sakinlerin bir araya gelmesinde ve kaynaşmasındaki katkısına vurgu yapıyor. Morgül aynı zamanda, artan kira değerlerine rağmen, dar gelirlilerin mahallede kalmalarına olanak sağlayan enformel mekanizmaları açığa çıkarıyor.

Pelin Tan, sanat ve sanatçının, soylulaştırmanın farklı aşamalarında değişen rolünü, konumunu ve soylulaştırma karşısındaki duruşunu tartışıyor; özellikle 1990 sonrasında ortaya çıkan sanat ve kültür eksenli kentsel dön