ı üzerek 10. sırada kalmıştır.






Eski Uygur alfabesi

Eski Uygur alfabesi, Eski Uygur Türkçesi döneminin yazımı için kullanılmış olan alfabedir. Uygur topluluğunun ticarete, şehir hayatına ve yerleşik düzene olan temayülleri, onları Orta Asya’nın tüccar kavmi Soğutlara yakınlaştırmıştır. Kısa zaman sonra Soğut alfabesini öğrenip bu alfabeden Uygur yazısını geliştirmişlerdir. Böylece Uygur ağzı, Uygur alfabesi vasıtasıyla klasik bir yazı dili hâline gelmiş; Orta Asya’daki diğer Türk topluluklarının ortak dili de bu ağız özelliklerinin yaygınlaştığı dil olmuştur. Bazı akademik yayınlarda bu alfabe "Uygur alfabesi" olarak da belirtilir. Çağdaş dönem Uygur Türkçesi için Arap asıllı alfabenin varlığı sebebiyle, ayrım için bu tarihî alfabeye “eski” ibaresi eklenir.

Alfabe, 8.-17. yüzyıllar arasında Doğu Türkistan, Harezm ve Altın Ordu bölgelerinden İstanbul’a kadar uzanan geniş bir coğrafyada kullanılmıştır.

Eski Uygur alfabesinin kullanılmaya başlandığı tarih kesin olmamakla beraber, Annemarie von Gabain’e göre, bu alfabeyle ilk metin örnekleri, 840’tan önçe Koço’ya gelen Türk toplulukları tarafından 750-827 yılları arasında yazılmıştır. Uygur kültürünün muazzamlığının tarihe vurduğu damga, bu kültür taşıyıcısı dilin yazıldığı alfabenin adını da “Uygur” yapmıştır. Üstelik, bu alfabe, Soğutlardan alınan şekliyle değil, Türkçenin ses ihtiyaçlarını nispeten karşılayacak hâle getirildikten sonra Türkleştirilerek, sayısız Türkçe eserin kaydında kullanılmıştır.

Bu yazı ile kütüphaneler dolusu edebiyat, sanat, din, hukuk konularında kitaplar yazılmıştır. Uygurlar Çin, Hint ve İran kültürlerinin etkisinde kalmış ve çok renkli bir kültür geliştirmişlerdir. Uygurlar kâğıt ve matbaayı ilk kullanan Türk kavmidir. Bilinen en eski metinler 9. yüzyıla aittir. Eski Uygur alfabesi, Karahoca Uygur Krallığı’nın yıkılmasından sonra da kullanılmıştır. Türklerin Müslüman olmalarından sonra Arap alfabesini almalarına rağmen Türkistan ve Kırım’daki Türk devletlerinde Uygur alfabesi kullanılmaya devam etmiştir. Timur İmparatorluğu ve kollarında bu alfabe kullanılıyordu. Ebu Said Mirza’nın 1468’de Uzun Hasan’a gönderdiği mektup Uygur alfabesiyle yazılmıştı.

Osmanlı sarayında da Uygurca bilen kâtipler vardı. Örneğin II. Mehmet’in Otlukbeli Savaşı’ndan sonra Özbek Hanı’na gönderdiği zafername Uygur alfabesiyle yazılmıştı.

Uygur alfabesiyle Uygur döneminde yazılmış yazılı nesirler: 

Eski Uygur alfabesi, toplam 18 harfe sahiptir. Sağdan sola doğru yazılır. Harflerin ön, iç ve son ses durumlarına göre başta, ortada ve sonda olmak üzere üçer şekilleri vardır.




Emin Nihat Sözeri

Emin Nihat Sözeri, (d. 1893, Şumnu, Bulgaristan - ö. 1978), Türk asker.

1914 yılında Harp Okulu'ndan mezun olmuştur. 4 Ağustos 1914-17 Mayıs 1915 tarihleri arasında Kara Kuvvetleri'nin çeşitli istihkam birliklerinde görev yaptıktan sonra hava sınıfına geçmiştir. Yeşilköy Hava Okulu'nda uçuş eğitimini müteakip Kafkas Cephesi 7.Tayyare Bölüğü'ne atanmış ve Merinesina ve Filistin Cepheleri'nde görev yapmıştır.

I. Dünya Savaşı'dan sonra 3. Tayyare Bölüğü'nde görev almıştır. Kurtuluş Savaşı süresince Batı Cephesi Komutanlığı, İzmir 5. Tayyare Bölüğü, İstanbul Kuvai Havaiye Müfettişliği, Konya Tayyare İstasyonu'nda, Batı Cephesi Karargahı'nda, Eskişehir, Polatlı, Sivrihisar, Otomobil Kolları Komutanlığı ile Konya ve İzmir Hava Komutanlıkları Müfettişliği birimlerinde görev yapmıştır. Ayrıca, İnönü, Eskişehir, Sakarya, Afyon Muharebeleri'ne ve Takip Harekatları'na katılmış, Harp, Gümüş Liyakat, Mafevk (Üst derecede bulunan kimse) Madalyaları ile taltif edilmiştir.

1923-1929 tarihleri arasında, Hava Kuvvetlerinin çeşitli birliklerinde görev yapmıştır. 1926 tarihinde Harp Akademisi'nden mezuniyetini müteakip Eskişehir Hava Müfettişliği 1. Şubede, Diyarbakır Hava Grup Komutanlığı, Eskişehir 8.Tayyare Bölük Komutanlığı görevlerinde bulunmuştur. 15 Haziran 1929 tarihinde İngiltere'ye havacılık tahsiline gönderilmiştir. 1930 yılında yurda dönmüş ve Eskişehir Hava Okulu'nda görevlendirilmiştir.

19 Mart 1931 tarihinde tekrar Kara Kuvvetleri Komutanlığı emrine atanmıştır. 15 Ağustos 1931 tarihine kadar Genelkurmay Başkanlığı 7.Şubede görev yapmıştır. 16 Kasım 1932 tarihine kadar da Ankara 8.Fırka 189.Piyade Alayı 1.Tabur Komutanlığında bulunmuştur. 1932 yılından itibaren Ankara Jandarma Genel Komutanlığı 1. Şube Müdürlüğü, Millî Savunma Bakanlığı Seferberlik 7. Şube Müdürlüğü, Bursa 5. Kolordu 215. Piyade Alay Komutanlığı, Bursa 5. Kolordu 6. Tümen Tugay Komutanlığına takiben son olarak da İstanbul 1. Ordu Kurmay Yar Başkanı iken 25 Haziran 1946 tarihinde emekliye ayrılmıştır.

19 Ağustos 1950 ile 6 Şubat 1952 tarihleri arasında Diyarbakır Valiliği görevini yürütmüştür. 1 Mart 1952 ile 17 Mayıs 1960 tarihleri arasında İstanbul Millî Emniyet Müdürlüğünde görev yapmıştır. Aynı dönemde Çanakkale Şehitleri Anıtı inşası için oluşturulan İnşa Heyet Başkanlığı görevinde de bulunmuştur. 1 Kasım 1963 ile 2 Haziran 1968 tarihleri arasında Bayrampaşa (Sağmalcılar) Belediye Başkanlığı’nı yürütmüştür.




Henry Morgan

Amiral Sir Henry Morgan (1635 – 1688), Galli denizci ve Karayip Adalarında varlık gösteren korsan. Galler’den çıkan en tanınmış ve en başarılı korsanlardandır, bölgede İspanyol hakimiyetini İngiltere lehine zora sokmuştur.

Henry, Monmouthshire derebeyi olan Robert Morgan’ın en büyük oğlu olmalıdır, ancak Bristol şehir kayıtlarında Henry Morgan’ın ismi 1655 yılı için girilen kayıtlarda 3 yıl boyunca Karayiplerdeki Barbados adasındaki tarım işletmelerinde işçi olarak çalışacağı yazılıdır. Bu bilginin dışında Morgan ile ilgili 1665 yılına kadar herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Daha sonra kendisi hayatını anlatırken erken yaşta okulu bıraktığını, kalemden çok mızrağı sevdiğini söyleyecektir. Sonraları Morgan’ın Panama’daki doktoru olacak olan Richard Browne ise genç Morgan’ın İngilizler tarafından 1655 yılında fethedilen Jamaika’ya 1658 yılında geldiğini ve burada ün ve servete kavuştuğunu belirtecektir. Henry’nin amcası Edward Morgan İngiltere tahtına 2.Charles geçtikten sonra Jamaika’ya vali olacak, bunu takiben de Henry, amcasının kızı Mary ile evlenecektir. Dolayısıyla 1663 yılında Amerika kıtasındaki İspanyol toprakları olan Vildemos, Trujillo (Honduras) ve Granada (Meksika) kentlerine yapılan saldırılarda filo komutanı Christopher Myngs’in komutası altında yer aldığı bilinen Kaptan Morgan’ın o olma ihtimali yüksektir. 1665 yılında Edward Mansfield komutasındaki gemiye geçer. Gemi o yıllarda İngiltere hükümetinin el altından desteklediği ve bölgedeki İspanyol varlığına, ticaret hatlarına yönelik saldrılarda kullanılan sayısız gemiden birisidir. Bu tür gemiler resmi olarak herhangi bir ülkenin gemisi değildir ve yasal anlamda korsanlık yapmaktadırlar. Ancak İngiltere hükümeti bunlara korsan dememekte özel gemiler demekte ve resmi olarak kendisine bağlı göstermezken el altnıdan ödüllendirmektedir. Morgan’ın dahil olduğu geminin kaptanı İspanyollar tarafından öldürülünce mürettebat tarafından yeni kaptan olarak Morgan seçilecek ve yasal korsanlık dönemi başlayacaktır.

1667 yılında Morgan valilik tarafından Küba’dan bazı İspanyol askeri personelin kaçırılmasıyla görevlendirilir. Bu sayede Jamaika’ya yapılmasından korkulan İspanyol saldırısına dair istihbarat elde edilebilecektir. 10 gemi ve 500 kişiyle Küba’ya inen Morgan, Puerto Principe kentine saldırır ve kenti yağmalar, daha sonra Panama’daki çok sayıda asker tarafından iyi korunan kent olan Portobelo’ya doğru yönelir. Panama valisi, bu cesur çaba karşısında şaşkına dönmüş ve işgalcileri defetmek için boşuna mücadele vermiştir. Sonunda Morgan yüklü bir fidye ödenmesi karşılığında kentten geri çekilmiştir. Bu tür maceralar ve seferler sayesinde Morgan’ın İngiltere devletiyle olan parasal anlaşmasının yenilenmesini gerektirecek kadar görkemliydi. Ancak Morgan’ın her ele geçirdiği yerin beraberinde katliam ve işkence haberleri eksik olmuyordu. Jamaika valisi ise İspanyollara her tür ve şekilde her zaman saldırmaları gereğinden hareketle bu tür haberleri örtbas ediyordu. Londra’daki Amirallik bu örtbas taktiğini onayladıktan sonra Morgan ve mürettebatı seferlerinin kutlamak için Port Royal, Jamaika’ya birer kahraman olarak dönerler. Vali bu seferden hemen sonra Morgan’a İspanyol Kübasını yağmalamak için yeniden görevlendirecektir. Londra ise Port Royal şehrine Oxford isimli bir savaş gemisini hediye edecek, vali ise gemiyi Morgan’ın filosuna dahil edecektir. Bu gemi Ocak 1669’da kazayla alev alacak ve barut yüklü gemi havaya uçacaktır. Mart ayında Venezuela sahillerini yağmalayan Morgan, Maracaibo kentindeki zenginlerin servetlerini alacaktır. Bu limanda demirli üç İspanyol gemisinden bir tanesini kendisine alacak, diğer ikisini de batıracaktır. Jamaika’ya döndüğünde ise vali tarafından sadece uyarılacaktır. İspanyollar artık saldırılara karşılık vermekte Jamaika’yı tehdit etmeye başlamaktadır. Morgan’a yeni bir görev verilir; Jamaika’nın sahip olduğu tüm gemilerle beraber İspanyol şehirlerine ve gemilerine savaş açacaktır, kazancı ise seferin ganimeti olacaktır. Böylelikle Morgan ve ekibi korsan değil ama yasal korsan olmuş olacaklardır. Küba ve sahillerini yağmaladıktan sonra Morgan gözünü Panama’ya diker.Aralık 1670’de Panama’daki San Lorenzo kalesini ele geçiri, garnizondaki 300 kişiden sadece 23 kişiyi hayatta bırakır. Sonra 1400 adamıyla beraber Panama kentine doğru ilerler...

Ocak 1671’de Morgan, Panama’da ancak 1500 piyade ve süvari olduğunu öğrenir. Kuvvetlerini ikiye ayırır, birisi doğrudan saldıracakken diğeri ise orman tarafından çevirme harekatı yapacaktır. Deneyimsiz İspanyol askerleri Morgan’ın deneyimli savaşçıları karşısında tutunamaz ve çevirme harekatı tamamlanınca Morgan ile Panama arasında bir engel kalmamıştır. Panama o zamanının İspanyol Amerikasındaki en zengin ve görkemli kenttir. Buna rağmen morgan ve adamları umduklarından çok az yağma ile karşılaşırlar. Şehre ait zenginliklerin önemli bir kısmı daha önceden donanmaya aktarılmıştır. Yağmalanacak zenginlik bulamayan Morgan Panama şehrini a