zi

Çanakkale Krizi (), Türk kuvvetlerinin 9 Eylül 1922'de İzmir'e girmesinden sonra, Eylül 1922'de İngiliz-Fransız kontrolündeki Boğazlar Tarafsız Bölgesi'ne ilerlemesiyle ortaya çıkan siyasi ve askeri bir krizdir. Bu kriz, Birleşik Krallık Başbakanı David Lloyd George'un iktidarını kaybetmesine sebep oldu. Buna ek olarak, Kanada hükümeti bu kriz ve sonrasında Birleşik Krallık'tan diplomatik olarak bağımsız davranmaya başladı. Ayrıca bu kriz İngiliz Milletler Topluluğu'na üye devletlerin dış işlerinde serbest bırakılmasının önünü açan 1931 Westminster Yasası'nın oluşmasında en önemli etkenlerden biri oldu.

Türk Ordusu, 9 Eylül 1922 tarihinde İzmir'e girdikten sonra Çanakkale'den başlayan tarafsız bölge üzerinden İstanbul'a doğru ilerlemeye başladı. Birleşik Krallık Bakanlar Kurulu, 15 Eylül 1922 tarihinde bir araya geldi ve İngiliz kuvvetlerinin konumlarını koruması gerektiğine karar verdi. Ertesi gün, Dışişleri Bakanı Lord Curzon'un yokluğunda, bazı kabine bakanları Türkiye'nin Sevr Antlaşması'nı ihlal ettiği gerekçesiyle, İngiltere ve dominyonları tarafından Türkiye'yi bir savaş ilanı tebliği ile tehdit etti. 18 Eylül'de Fransa'da bu konuyu görüştükten sonra ülkesine geri dönen Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Lord Curzon, Fransa Başbakanı Raymond Poincaré tarafından geri çağrıldı. 20 Eylül'de tekrar Fransa'ya gelen Curzon'a Poincaré, Çanakkale'de bulunan Fransız birliklerinin derhal geri çekilmeye başladığını bildirdi ve ateşkes yapılması için sert bir dille azarladı.

İngiliz halkı, Çanakkale'de Türklerle tekrar savaşa gitme olasılığı ile paniğe kapıldı. Dominyonlar, Başbakan David Lloyd George'un bu konu hakkında danışmaması üzerine hiçbir kuvvet göndermeyeceklerini açıkladılar. Kanada Başbakanı Mackenzie King, durumun 8 yıl önce patlak veren I. Dünya Savaşı'ndan farklı olduğunu, asker gönderebilmek için Kanada Meclisi'nin karar vermesi gerektiğini açıkladı. İtalya, Romanya ve Sırbistan da Çanakkale'ye savaşmak için herhangi bir kuvvet göndermeyeceklerini açıkladılar.

23 Eylül'de toplanan Birleşik Krallık Bakanlar Kurulu, Doğu Trakya'yı Türkiye'ye terk etme kararı verdi. Bunun üzerine Türk Orduları Başkomutanı Gazi Mustafa Kemal Paşa, orduya durma emri verdi. Ayrıca ateşkes görüşmeleri için Mudanya'yı teklif etti. Taraflar, 3 Ekim'de Mudanya'da bir araya geldi. 11 Ekim'de ateşkes şartları İngilizlerin takviye kuvvet alması üzerine 2 saatlik bir gecikmeyle Birleşik Krallık tarafından kabul edildi. Türkiye, bu takviyenin herhangi bir mukavemete sebebiyet vermemesi konusunda ikna oldu.

Muhafazakâr Parti, 12 Ekim 1922'de Carlton House deklarasyonuyla hem hükümetten çekildi, hem de bir sonraki seçimlere Liberal Parti'den ayrı olarak gireceğini beyan etti. Böylece Lloyd George önemli bir destekten yoksun kaldı. Ayrıca Lord Curzon, Lloyd George'tan desteğini çektiğini açıkladı. Daha sonra Lloyd George, parti siyasetinde önemli bir figür olarak dönmemek üzere başbakanlıktan istifa etti.

İngiliz ve Fransız kuvvetleri Lozan Antlaşması'nın onaylanmasının ardından, 1923 yılının yaz aylarında tarafsız bölgeden çekildi.




Daniel Rutherford

Daniel Rutherford (d. 3 Kasım 1749 - ö. 15 Kasım 1819) İskoç kimyacı ve doktordur. 1772 yılında azot diğer bir adıyla nitrogen (Latince "nitrum", Yunanca ("doğal soda", "genler", "şekillenmek" anlamında olan "Nitron" kelimesinden gelmektedir)'in izolasyonunda ün kazanmıştır.

Edinburgh'ta doğan bilim adamı, babası John Rutherford (1695–1779)'un tıp alanında profesör olduğu Edinburgh Üniversitesi'nde eğitim görmüştür. Henüz öğrenci iken, 1772'de azot izolasyonunu ve 1778'de oksijeni hayati hava olarak tanımlamıştır.

Joseph Black karbondioksitin özellikleri hakkında çalışırken, mumun onun içinde yanmadığını buldu. Kapalı bir alanda mum yandığı zaman, bir süre dışarı çıkarıldı ve geri kalan hava alevin söndürdü. Bu gayet normaldi fakat kimyasallar tarafından karbondioksit absorbe edilirken , bazı havaları absorbe edilmemiştir. Geride kalan hava alevi sürdüremedi. Black bunun üzerine çalışmalar yaparken, aynı zamanda birbirinden habersiz Rutherford da bu konu üzerine çalışmaktaydı. Çalışmasında fare ölene kadar nitelikli havayla hapsedildi. Sonra geri kalan havanın içinde sönene kadar bir mum yaktı. Sonradan aynı yerde artık yanmayana kadar fosfor yaktı.




Gaz odası

Gaz odası, idam için kullanılan bir yöntemdir. Kilitli bir oda ve içine konulan zehirli veya boğucu gazlardan oluşur. Bu oda için en çok kullanılan gaz, "hidrosiyanür" dür; "karbon dioksit" ve "karbon monoksit" de kullanılabilir.

1789'da Fransız Devriminin başında faaliyete geçen ancak etkisi II. Dünya Savaşında artan mahkûmların zehirli CO gazıyla öldürüldükleri dar çaplı odalar. Gaz odalarının asıl kullanım alanı savaştan kaçan askerlerin savaş sonunda cezalandırılmaları ya da savaşta esir alınan düşman kuvvetleri askerlerinin etkisizleştirilmesidir. Ancak 1939-1943 yıllarında Yahudi soykırımı olarak da bilinen katliamlarda ve esir çingenelerin öldürülmesinde yasa dışı şekilde kullanılmıştır.

Bu zehirli gazların keşfi gaz odalarının bulunmasından yaklaşık olarak 122 sene sonra 1911'de ünlü fizikçi Albert Einstein tarafından üniversite tezi konusu olarak hazırlanmıştır. Gaz odaları Almanya ve Fransa dışında İngiltere Askeri Akademisinde verilen emre itaatsizlik suçunda ağır olmamak şartıyla öğrenciyi bayıltacak derecede de kullanılmıştır. Ancak kaldırılması 1982 yılını bulmuştur. Son olarak 1942'de İkinci Dünya Savaşı kaçağı Kaly France'in öldürülmesi için kullanılmış ancak riskli olduğu gerekçesiyle önceleri sadece suçlular üzerinde kullanılırken sonraları sadece ağır suç işlemiş kişiler için kullanılmıştır. Kısmî olarak da vatan suçu (devlet sırrını açığa vurma, devlete bayrağa millete hakaret) işlemiş kişiler için kullanılırdı. Bu ceza çeşidi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince "kullanım maksadını aştığı" gerekçesi ile 17 Kasım 1982'de Avrupa Senatosunca kaldırılmıştır.

Gaz odaları, 1920'lerin başında, ABD'de idam mahkûmları için kullanılırdı. 
Yahudi katliamı süresince, Almanlar, soykırım programının bir parçası olarak geniş çaplı gaz odalarını toplu idamlar için kullanırlardı. Gaz odalarının Kuzey Kore'de de kullanıldığı rivayet edilir.

Gaz odaları, hayvan ötanazileri için kullanılır, ölümcül dozda karbon dioksit verilerek. Bazen, bunlarla küçük hayvanlara anestezi yapılır.




Hard Candy (Madonna albümü)

Hard Candy, Amerikalı şarkıcı Madonna'nın on birinci stüdyo albümü. 19 Nisan 2008'de Warner Bros. tarafından yayımlandı. Albüm sanatçının Warner Bros. etiketiyle yayımlanan son stüdyo albümü oldu ve 25 yıllık kayıt geçmişini noktaladı. Madonna albümün üzerinde çalışmaya 2007'nin ilk aylarında başladı ve Justin Timberlake, Timbaland, Pharrell Williams ve Nate "Danja" Hills ile iş birliğine gitti. Genelinde R&B havası bulunan albüm özünde dans-pop türündedir. Warner Bros. Pet Shop Boys'a albümde Madonna ile çalışmayı teklif etti, daha sonra fikir değiştirerek daveti geri çekti.

Madonna, Timberlake'in 2006 yılında çıkan albümü "FutureSex/LoveSounds"u dinleyince sanatçıyla iş birliği yapmayı düşündü. Birlikte albüm için birkaç şarkı hazırladılar, fakat bu hazırlıkların temeli Williams'ın demolarıydı. Madonna'nın elinde albüm için yazılmış bazı şarkılar vardı; Timberlake bunları görünce şaşırdı. Bir şarkıyı kaydetmeden önce aralarında yoğun tartışmalar yaptılar. Daha sonra Madonna, "Hard Candy"deki şarkıların çoğunun pek çok açıdan otobiyografik olduğunu belirtti. Fakat bunun kasıtlı olmadığını, albümün hazırlık sürecinde kendiliğinden geliştiğini ifade etti.

Madonna başlangıçta kapak görselinde kendisini Siyah Meryem olarak göstermeyi ve albüme "Black Madonna" adını vermeyi düşündü, fakat daha sonra bu düşüncenin tartışmalara neden olabileceğini fark etti. Bunun yerine albüme sertlik ve tatlılık anlamı taşıyan "Hard Candy" adını koydu. Genelde olumlu eleştiriler alan "Hard Candy", yayımlandıktan sonra aralarında ABD, Almanya, Avustralya, Birleşik Krallık, Fransa, İspanya, Japonya ve Kanada'nın da bulunduğu 37 ülkede listelere bir numaradan girdi ve 2008 yılında dünya genelinde en çok satan on birinci albüm oldu. Albüm dünya genelinde dört milyondan fazla kopya sattı.

Albümden üç single yayımlandı. İlk single "4 Minutes", 21 ülkede bir numara olarak dünya genelinde bir başarı yakaladı ve Madonna'nın "Billboard" Hot 100 listesinde ilk ona giren 37. single'ı oldu. Daha sonra "Give It 2 Me" ve "Miles Away" single'ları yayımlandı. Albümü tanıtmak için Madonna, üç şehirde küçük mekânlarda şarkı söylediği küçük bir tanıtım turnesine çıktı. Albümün asıl tanıtımı 2008–09 yıllarında, kadın bir solo sanatçı tarafından gerçekleştirilen tüm zamanların en çok hasılat yapan turnesi olan Sticky & Sweet Tour ile yapıldı.

Şubat 2007'de Timbaland, Madonna ile sanatçının yakında çıkacak olan on birinci stüdyo albümünün üzerinde çalıştıklarını söyledi. Albüm Madonna'nın Warner Bros. Records tarafından yayımlanan son stüdyo albümü oldu ve hit şarkılarının yer aldığı bir koleksiyon ("Celebration") yayımladıktan sonra Madonna, konser organizatörü Live Nation tarafından kurulan Live Nation Artists'e katılacaktı. Live Nation ile yapılan 10 yıllık anlaşma, Madonna markasının kötüye kullanımı, yeni stüdyo albümler, turneler, ticari faaliyetler, fan kulüpler/web siteler, DVD'ler, müzik ile ilgili televizyon ve film projeleri ve bunlarla ilişkili sponsorluk anlaşmaları dahil Madonna'nın gelecekteki tüm müzik ve müzik ile ilgili işlerini kapsamaktaydı. Ağustos 2007'de Timbaland, albümün gelişimi hakkında MTV News'e konuştu. Justin Timberlake ve kendisinin, Madonna ile albümde çalıştıklarını doğruladı ve sanatçı için on şarkı yazdıklarını söyledi. "La, La" ve Pharrell Williams'ın yazdığı "Candy Shop" şarkılarının hazırlandığını doğruladı. Timbaland ayrıca şunları söyledi:

"Ben ve Justin kayıtları yaptık. Madonna harika bir albüme sahip. Justin'in albümüyle birlikte onunki de orada. [...] Ah, adamım, bir şarkı var, onu 'You must be my luck-eee starrrr!' gibi eskiye götürüyoruz ... Bubba Sparxxx'ın 'Ugly' şarkısını hatırlıyor musun? O