beldeye gelerek yerleşmiş yerleştikleri bölgenin çayırlarla kapalı düz bir yer olması dolayısı ile Çayıralan adı verilmiştir. İlçe merkezinden beldeye ulaşıncaya kadar olan bu mesafe 22 kmdir.





Çöven

Çöven ya da çöven otu, çöğen ("Gypsophila"), karanfilgiller (Caryophyllaceae) familyasından ekonomik öneme sahip 100 türden oluşan, bir yıllık ya da çok yıllık 5–120 cm boyunda otsu bitki cinsi. Türkiye'de bulunan 50 çöven türü bilinmektedir. Tahin helvası yapımında da kullanılan çöven Türkiye'nin ihraç ürünlerinden biridir. Aynı familyadan onun gibi köpürtücü özelliğe sahip olan sabun otu ("Saponaria officinalis") ile karıştırmamak gerekir

Türkçe çöven kelimesinin aslı çöğen olup Azerice ve Türkmencede çoğan biçiminde geçer. Eski Kıpçakçada da "çoğan" biçimindedir. Osmanlıca Tarama Sözlüğü'nde "çoğan" (چغان) olarak geçer. Anadolu ağızlarında cöğen, cöven, çuvan biçimleri de geçer. Kimi kaynaklarda çevgen olarak da görülür.

Latince cins adı Gypsophila Eski Yunanca γύψος («kireç, tebeşir») ile φίλος («seven») kelimelerinden birleşiktir. Türkçede alçı otu adı da buna dayanır.

Süs ya da kesme çiçek olarak kullanılan türlerine cipsofilya (ya da çiçekçilerin jargonunda: cipso) adı da verilir. "Gypsophila paniculata" türüne bahar yıldızı adı da verilir.

"Gypsophila" cinsinin sınıflandırması 3 alt cins olarak yapılır:

Bu alt cinsler seksiyonlara ayrılır:

Türleri:
Türkiye'de 50 türü bulunur. Bunlardan yalnızca 4 türü oldukça yaygındır. 5 türü ise ekonomik değerdedir:

Azerbaycan'da 4 türü (Azerice "çoğan") bulunur: "G. bicolor, G. capitata, G. dahurica, G. paniculata"

Rusya'da 17 türü (Rusça "качим") bulunur: "G. acutifolia, G. altissima, G. aretioides, G. davurica, G. elegans, G. fastigiata, G. glandulosa, G. globulosa, G. muralis, G. pacifica, G. paniculata, G. perfoliata, G. scorzonerifolia, G. sericea, G. silenoides, G. tenuifolia, G. uralensis"

Polonya'da 7 türü (Lehçe "łyszczec, gipsówka") bulunur: "G. fastigiata, G. viscosa, G. elegans, G. muralis, G. repens, G. perfoliata, G. paniculata".

Litvanya'da 4 türü (Litvanca "guboja") bulunur: "G. elegans, G. fastigiata, G. muralis, G. paniculata".

Estonya'da 4 türü (Estonca "kipslill") bulunur: "G. muralis, G. fastigiata, G. paniculata, G. elegans".

İsveç'te 2 türü bulunur: "G. muralis, G. fastigiata".

İspanya'da 8 türü (İspanyolca "gisófila") bulunur: "G. pilosa, G. elegans, G. muralis, G. repens, G. bermejoi, G. tomentosa, G. montserratii, G. struthium".

Pakistan'da kültüre alınmış 2 ("G. paniculata , G. elegans") tür ile 10 yabani tür bulunur: "G. alsinoides, G. bellidifolia, G. cephalotes, G. cerastioides, G. floribunda, G. lignosa, G. makranica, G. muralis," (ve "G. muralis" var. "stepposa"), "G. pilosa, G. sedifolia".

Bitkinin kullanılan bölümü odunsu kökleridir. Çövenin etken maddesi saponin olup, bulunma oranı türlere göre %15 -25 arasında değişmektedir. Gıda sanayiinde ağdayı ağartıcı özelliğinden dolayı helva ve dondurma yapımında kullanılır. Türk mutfağında tahin helvası, koz helva, kerebiç ve paşa lokumu adı verilen tatlılarda kullanılır. Ayrıca köpürme özelliğinden dolayı sabun ve deterjan sanayiinde de geniş çapta kullanılır. Bir diğer kullanım alanı da, çöven köklerinin kaynatılmasından elde edilen ılık suda, ipekli ve değerli kumaşlardan yapılmış giyecekler temizlenmektedir. Drog olarak ise, dekoksiyon halinde balgam ve idrar söktürücü özelliklerinden dolayı bazı ilaçların bileşiminde yer alır.

Mayıs helvası (Mayıs Yedisi helvası): Doğu Karadeniz bölgesinde Bulancak, Beşikdüzü gibi Çepnilerin yoğun olduğu yörelerde, yalnızca Mayıs Yedisinden önceki ve sonraki iki ay içerisinde piyasada bulunsa da, en yoğun olarak Mayıs Yedisi (Miladi 20 Mayıs) gününde çöven, şeker, limon tuzu ve sudan yapılan köpüksü helva. Kesilip dövülerek parçalanan çöven kökleri su ile kaynatılır ve şurup kıvamında çöven suyu denen özüt (ekstrakt) elde edilir. Çöven suyu süzülerek parçalarından arındırılır ve soğumaya bırakılır. Soğuyunca makine ile karıştırılarak köpürtülür. Helva yapılacak tavaya şeker ve su koyularak yüksek ateşte eritilir, daha sonra limon tuzu koyularak şerbet kesilir. Ateş kısılarak çöven suyu köpüğü yavaş yavaş şerbete eklenir. Kısık ateşte yaklaşık bir saat süreyle karıştırılırak kaynatılır, uygun kıvama gelince ocaktan indirilir ve soğumaya bırakılır. Mayıs helvası soğuk servis yapılır. Sade veya fındık unu ile karıştırılarak yenir. Genellikle kahvaltılık olarak kullanılır.

Köpük helvası: Trakya bölgesinde çöven otundan yapılan beyaz, köpüksü helva.

Katı üzüm pekmezi (çalma, çalma pekmez): Kökü ("Radix saponariae albae sive") suda kaynatılır ve bu su (ekstrakt) pekmeze ilave edilerek birlikte karıştırılarak katılaşması beklenir.

Çöven ekmeği: Bartın ve Amasra'da bazı taş fırınlarda üretilen 430-450 gram ağırlığında olan tava ekmeğidir.






Mervin Tran

Mervin Tran (d. 22 Eylül, 1990; Regina, Saskatchewan, Kanada) Japonya adına yarışan Kanadalı buz patenci. Partneri Narumi Takahashi ile birlikte çiftler kategorisinde yarışmaktadır.İkili 2008 yılında Japonya Gençler şampiyonu olmuştur.

Mervin Tran Regina, Saskatchewan, Kanada'da doğdu ve buz patenine 4 yaşında iken başladı. Aslında tekler kategorisinde yarışmaktaydı. 2007 Kanada Şampiyonasında novice düzeyinde 9. oldu. Daha sonra Narumi Takahashi ile birlikte çiftlerde yarışmaya karar verdi. İkili Temmuz 2007'de birlikte çalışmaya başladı. Takahashi, Tran ile birlikte çalışmak için Kanada'ya gitti. Uluslararası kariyerleri birkaç ay sonra 2007-2008 ISU Junior Grand Prix ile başladı. Katıldıkları yarışmalarda 12. ve 6. oldular. O yıl Japonya'da ulusal gençler şampiyonu olarak 2008 Dünya Gençler Artistik Patinaj Şampiyonası'na gittiler. Bu yarışmayı 15. sırada bitirdiler.

2008-2009 sezonuna 2008-2009 ISU Junior Grand Prix yarışmaları ile başladılar. Meksika'da elde ettikleri 4.'lük ve Britanya'da kazandıkları bronz madalya ile birlikte Junior Grand Prix Finali'ne katılma hakkı elde ettiler.2008-2009 Junior Grand Prix Finalinde kısa programı 8. serbesti 7. sırada tamamlayarak toplamda 7. sırada yer aldılar. 2008–2009 Japonya Artistik Patinaj Şampiyonasına büyükler düzeyinde katılan çift, tek katılımcının olduğu çiftler kategorisinde şampiyon oldu.

"(Takahashi ile birlikte)"




Doğan (anlam ayrımı)







Hüseyin Baykara

Hüseyin Baykara, lakabı Ebu'l-Gazi, tam adı Hüseyin bin Gıyaseddin Mansur bin Baykara, (; Haziran 1438, Herat - 4 Mayıs 1506, Baba İlahi, Herat yakınları), Timur İmparatorluğu hükümdarı ve şair. Taht kavgaları ve savaşlarla geçen uzun saltanat döneminde bilim, sanat ve edebiyatta büyük gelişmeler sağlanmıştır.

Anne ve Baba tarafından Barlaslardan ve Cengiz Han soyundan olan Hüseyin Baykara, 14 yaşına kadar Herat'ta Devlethane denen sarayda kaldı ve iyi bir eğitim gördü. 1452'de Herat'a egemen olan Ebu'l Kasım Babür'ün hizmetine girdi. 1454'te Semerkand'a gitti. Burada, yakın akrabası Ebu Said Mirza onu koruması altına aldı. Daha sonra Merv hükümdarı Muizeddin Sencer'in yanına gitti ve kızı Bike Sultan'la evlendi. Ebu'l Kasım Babür'ün ölümünden (1457) sonra Horasan tahtına çıktı. Horasan ve Maveraünnehir'de uzun yıllar hüküm sürdü.

Herat hükümdarı Ebu Said Mirza'nın Muhammed Ali Bahşi komutasındaki 3 bin kişilik ordusunu çok küçük bir kuvvetle yenerek gücünü gösterdi. Daha sonra Sogdlu Said bin Hüseyin Türmen'le yaptığı savaşı da kazanarak Esterabad'ı ele geçirdi. 1461'de Mahmud Mirza'yı Esterabad yöresinde yenerek bütün Esterabad eyaletini egemenliği altına aldı. 1464'te Turşiz yöresinde Emir Muhammed Ali Yahşi'yi yenilgiye uğrattı ve aynı yıl Horasan'ı bütünüyle ele geçirdi. Ebu Said Mirza'nın 1468'de Karabağ yakınlarında Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'a yenilmesi ve bu olaydan kısa bir süre sonra ölmesiyle büyük ölçüde rahatladı. Mart 1469'da Herat tahtına oturdu. Yadigar Muhammed Mirza'nın Türkmenlerden kurduğu büyük bir kuvvetle Esterabad üzerine yürüdüğünü haber alınca, onu Derbend-i Şahan'da karşılayarak yenilgiye uğrattı. 1470'te yeniden kuvvet toplayarak bu kez Herat'a yürüyen Yadigar'ı Çenaran'da ikinci kez yendi ve idam etti. Sonraki yıllarda Ceyhun (Amu Derya) boyundaki kaleleri güçlendirmeye ağırlık verdi.Ama oğullarının giderek bağımsız bir tutuma yönelmesi egemenliğini sarsmaya başladı.Belh valisi olan oğlu Bediüzzaman Mirza'nın, 1490'da çıkardığı ayaklanmayı bastırdıysa da aralarındaki gerginlik uzun yıllar sürdü. 1500'den sonra Türkistan'a egemen olan Özbeklerin Harezm dolaylarında Ceyhun'u aşarak Herat üzerinde akınlar düzenlemesi üzerine, 1506'da güçlü bir orduyla çıktığı seferde öldü.

Timurlu soyunun son büyük hükümdarı olan Hüseyin Baykara, Türk kültürünün Çin, Kuzey Asya ve Hint etkilerini özümleyerek parlak bir düzeye ulaşmasında önemli rol oynamıştır. Herat'taki sarayını canlı bir bilim merkezi durumuna getirmiş, döneminin önde gelen düşünür ve sanatçılarını koruma altına almış ve onların yakınlıklarını kazanmıştır. Şair Cami, ünlü minyatürcü Behzad, dede ve torun tarihçiler Mirhand ve Handemir, Hilali, Hatifi, Tezkiretü'ş-Şuara'nın yazarı Devletşah, hattat Meşhedli Sultan Ali, aynı zamanda Hüseyin Baykara'nın çocukluk arkadaşı olan Ali Şir Nevai, Herat'taki Devlethane'ye bilimler akademisi özelliği veren sanatçılar olmuşlardır. Hüseyni mahlasıyla Türkçe ve Farsça şiirler de yazan Hüseyin Baykara'nın Türkçe şiirleri Divan-ı Sultan Hüseyin Mirza Baykara adıyla yayımlanmıştır.Şiirlerinin bir bölümü de Hüseyn-i Baykara Divanı'ndan Seçmeler adı altında basılmıştır.




İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi tarafından 1946 yılından beri İstanbul'da yayımlanan Türkoloji dergisi. Uzun süre yıllık olarak çıkarılan derginin bazı sayıları birleştirilerek yayımlanmıştır. Son yıllarda Haziran ve Aralık dönemlerinde iki kez yayımlanmaya başlamıştır. Kurucusu Ahmet Caferoğlu'dur. İlk 30 sayısının makale dizini derginin 30. sayısındaki tanıtmalar bölümünde verilmiştir.




Alemdar Mustafa Paşa (film, 1918)

Al