konomik liberalizm

Ekonomik liberalizm, ekonominin bireyci hatlarla örgütlenmesini ve ekonomik kararların bireyler tarafından alınmasını ifade eder. Kavram, farklı ekonomi politikalarından oluşmakla birlikte her zaman piyasa ekonomisine ve üretim araçlarında özel mülkiyete destek içerir. Genellikle refah kapitalizmi, devlet kapitalizmi veya karma ekonomiler gibi kapitalizmin alternatif formları lehine konumda bulunan sosyal liberalizm ve sosyal demokrasi gibi ideolojilerle bağdaşmaz. Serbest ticaret ve açık pazarlara sunduğu destek sebebiyle korumacılık ile de çelişen ekonomik liberalizm, tarihte merkantilizm ve feodalizme karşı bir tepki şeklinde doğmuştur.

Tarihsel süreçte kavram, laissez faire görüşünü de kapsayan klasik liberalizmin ekonomik bileşenini ifade etmede kullanılmıştır. Devlet müdahalesini baskın işletmelerin çıkarlarına hizmet edeceği, onların lehine piyasayı bozacağı ve dolayısıyla verimsiz sonuçlar doğuracağı gerekçesiyle reddeder. Destekçileri herkesin devlet tarafından yönlendirmesi, yönetilmesi yerine kendi ekonomik kararlarını almasının sonucunda giderek artan refahla uyumlu daha eşit bir toplum oluşacağına inanır. Günümüzde kavram; klasik liberalizm, neoliberalizm, liberteryenizm ve mali muhafazakarlık gibi bazı muhafazakar okullarla ilişkilidir.

Ekonomik liberalizm kamu mallarının sağlanması için kamu girişimini destekleyebilir. Örneğin Adam Smith, özel kuruluşlar tarafından sağlanamayacağını düşündüğü yollar, kanallar, limanlar, okullar ve köprüleri kurma gibi görevleri devletin sunması gerektiğini savunmuştur. Bir başka örnekse Hayek'tir. Hayek de yollar, eğitim, tiyatrolar, spor alanları gibi hizmetleri devletin sunması gerektiğini savunur. Ancak bu görüşler liberteryenizm gibi sınırları keskin, bağlantılı ideolojilerde tartışmaya açıktır. Örneğin modern liberteryenizmde devletin rolü askeriye, polis, yargı ve yasamadan ibarettir. Devlet herhangi bir kamu malı sunma gibi görevi yoktur.





İzmir Kuş Cenneti

İzmir Kuş Cenneti İzmir'in Çiğli ilçesindeki Çamaltı Tuzlası'nda bulunan bir doğal alandır.

Orman Genel Müdürlüğü tarafından koruma altındadır. Ayrıca bölge 1982 yılında Su Kuşları Koruma ve Üreme Sahası ve 1985 yılında "birinci derecede doğal sit alanı" olarak tescil edilmiştir. 8000 hektarlık alanda 205 kuş türü yaşamaktadır. Tepeli pelikan, pembe kanatlı flamingo, yalı çapkını, gri ve siyah leylekler gibi birçok kuşun yaşadığı İzmir Kuş Cenneti Türkiye'nin en önemli sulak alanlarından biridir. Her yıl 50.000 civarında kuşun ziyaret ettiği bölge kuşların göç yolları üzerinde yer almaktadır.






Pelle ile Prof

Pelle ile Prof Norveçli yazar Ingvar Ambjørnsen'in gençler için yazdığı bir kitap serisidir. Kitap, Pelle ile lakabı Prof olan iki çocuk arasında geçmektedir. Bu iki çocuk, suçlar, cinayetler, Nazism, hatta uyuşturucu çeteleri ile ilgilenen iki çocuk polis gibidirler. Bu kitap Franklin Dixon'un "Hardy Boys" adlı kitabına benzemektedir. Bu kitaplarda hikâyeler Torshov, Oslo'da Prof ile aynı apartmanda oturan Pelle trafından anlatılıyor. Pelle yere vurunca ses Prof'un damından duyabilir.

Onlar beraber çeşitli gizemleri çözümlemeye çalışırlar. Prof akıllı olandır. Ayrıca Prof dedektif kitapları okumayı ve yemek yemeyi çok sever. Prof'un abisi Norveç'te başarılı bir gazete olan Dagbladet'de çalışmaktadır. Ayrıca Pelle ile Prof için bilgi toplamaya çalışır.





MOBO Ödülleri

MOBO (Music of Black Origin kısaltması) Ödülleri, 1995 yılında Kanya King ve Andy Ruffell tarafından düzenlenen ödül törenidir. Irk ve ulus ayrımı yapılmaksızın, siyah müziği yapanların başarılarını desteklemek amacı ile, her yıl Birleşik Krallık'ta sunuluyor.





Dr. Jekyll ve Bay Hyde (film, 1941)

Dr. Jekyll ve Bay Hyde 1941 ABD yapımı fantastik korku filmdir. Özgün adı Dr. Jekyll and Mr. Hyde dır. Filmin Türkiye'de İki Ruhlu Adam adıyla da gösterildiğine dair kayıtlar vardır.

Victor Fleming'in yönettiği bu siyah beyaz filmin senaryosu John Lee Mahin tarafından İngiliz yazar Robert Louis Stevenson'ın 1886'da yayımladığı "The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde" (Dr. Jekyll ve Bay Hyde'ın Tuhaf Vakası) adlı kısa romandan uyarlanmıştır. Kitap Türkiye'de filmin Türkçe isminde olduğu gibi "Dr. Jekyll ve Bay Hyde" adıyla basılmıştı.

Stevenson'ın romanı 1908 yılından başlayarak defalarca sinemaya aktarılmıştı. Victor Fleming'in 1941 tarihli bu filmi, 1931'deki Rouben Mamoulian'ın filminden sonra romanın ikinci sesli sinema uyarlamasıdır. Mamoulian'ın başrol oyuncusu Fredric March o filmdeki performansı ile 1932'in "en iyi erkek oyuncu" Oscar'ını kazanmıştı.1941 tarihli film'se yeni bir uyarlama olmaktan çok 1931 tarihli olanın bir yeniden çevrimidir. Victor Fleming'in bu yeniden yapımı ise öncekinin başarısına erişemedi, ama daha önce Rüzgâr Gibi Geçti'yi yönetmiş olan Fleming'in varlığı ve zengin oyuncu kadrosu filmi ilginç kılmaya yetmişti. Spencer Tracy, Ingrid Bergman, Lana Turner, Donald Crisp ve Ian Hunter'ın önemli rollerini paylaştıkları filmin siyah beyaz görüntülerini Joseph Ruttenberg çekmiştir.

Victoria dönemi Londra'sında geçen filmde saygın ve örnek bir vatandaş olan Dr. Jekyll'ın üzerinde çalıştığı kendi buluşu olan bir ilacı yine kendi üzerinde denemesiyle geceleri ruhen ve bedenen bir canavara dönüşmesi, gündüzleri de tekrar normale dönmesi anlatılmaktadır. İnsan doğasında bulunan kişilik farklılıklarının bir alegorisi olan film aynı zamanda Victoria dönemi İngiliz üst sınıfının ahlaki düalizmine de bir eleştiri getirmektedir. Bulundukları sosyal konumun beklentileriyle, konumlarına yakışmayan fantezilerinin iç çatışmalarını yaşayan aristokratların/burjuvaların ahlaki kuralların farkında olarak onları bile bile çiğnemelerinin bir alegorisidir.

Film "en iyi görüntü", "en iyi kurgu" ve "en iyi özgün müzik" dallarında Oscar'a aday gösterilmişti.

Filmin konusu 1887 yılında Victoria devri Londra'sında geçer. Şehrin önde gelen hekimlerinden olan Dr. Henry Jekyll'ın (Spencer Tracy) çalıştığı hastanedeki diğer meslektaşlarıyla bazı görüş ayrılıkları vardır. İnsanların içinde hem iyinin hem de kötünün birlikte var olduğunu savunan Jekyll bunların ayrıştırılabileceğini savunmakta ve bu yönde deneysel çalışmalar sürdürmektedir. Bu türden radikal deneysel tedavilerin hastalar üzerinde uygulanmasına karşı çıkan meslektaşları ile sık sık tartışırlar. Dr. Henry Jekyll malikhanesinin ayrı bir bölümünü laboratuvar haline getirmiştir ve deneysel çalışmalarını burada da yalnız başına sürdürmektedir.

Dr. Jekyll, Sir Charles Emery'nin (Donald Crisp) kızı Beatrix'le (Lana Turner) nişanlıdır. Dr. Jekyll'in radikal fikirlerinden endişe duyan Sir Charles ayrıca kızına uluorta sevgi gösterilerinde bulunduğu için ona biraz da içerlemektedir. Hayvan deneylerinde başarılı olan doktor geliştirdiği ilacı içirdiği bir tavşanın saldırgan hale geldiğini, saldırgan bir kemirgenin de uysallaştığını gözlemler ve ilacı kendi üzerinde de denemeye karar verir.

İlacı aldıktan kısa bir süre sonra hem fiziksel hem de ruhen değişikliğe uğrayan Dr. Jekyll kaba saba bir görünüme bürünmüştür. Laboratuvarında çıkardığı garip seslerden endişelenen uşağına kapıyı açmadan seslerin bir arkadaşı olan Bay Hyde'a ait olduğunu söyler. Artık bu ikinci kişiliğinin adı da belli olmuştur. Görünümüyle adeta canavarlaşmış olan Bay Hyde'ın zekası ve anlık dikkatinde hiçbir değişiklik olmamıştır, ama ahlaki karakterinde büyük bir çöküntü meydana gelmiştir. Daha önce sokakta bir saldırıdan kurtarıp evine bıraktığı kız Ivy Peterson'ın (Ingrid Bergman) barmaid olarak çalıştığı müzikhol/bar'a gider, etrafa para saçarak kızı locasına davet eder, ona tacizde bulunur. Pervasızca davranışlarıyla ortalığı birbirine katar, patrona rüşvet vererek kızı bardan kovdurur ve onu arabasına alarak evine götürür. Artık ona sahip olmuştur ve eve kapattığı kıza işkence yapmaya başlar.

Aynı kişi olduklarını bilmeden Ivy tanıdığı tek doktor olan Jekyll'in evine gider ve ona işkence yaralarını gösterir, yardım ister. Jekyll de ona kendisini Hyde'dan kurtaracağına söz verir, hatta kıza acıyan doktor onun evine arkasında zarf içinde yüklüce bir para bile gönderir. Ancak korkulan olur ve Dr. Jekyll o gece aniden serum almamış olduğu halde tekrar Bay Hyde'a dönüşür ve özgürlüğünü kutlamakta olan Ivy'nin evine gider, orada onu boğarak öldürür. Polis peşindeyken kendi evine gider ama içeri giremez, Hyde görünümünde olduğu için uşağı (Peter Godfrey) da onu tanımayarak içeri almaz. Arkadaşı ve meslektaşı Dr. John Lanyon (Ian Hunter)'dan mektupla ilaçlarını kendisine getirmesini ister, tanımadığı bir insana ilaçları teslim etmek istemeyen Lanyon'ın gözü önünde antidotu içerek normale döner ve ona sırrını anlatır. Şimdi onun çift kişilikli olduğundan haberdar olan yaşayan tek kişi dehşet içinde bu değişime tanıklık etmiş olan Dr. Lanyon'dır.

Daha sonra da nişanı bozmak için Beatrix'in evine giden Dr. Jekyll kontrolü dışında tekrar Bay Hyde'a dönüşür ve ona saldırır, araya giren Sir Charles'ı bastonuyla vurarak öldürür ve laboratuvarına kaçar. Kırık bastonu tanıyan Dr. Lanyon polisle birlikte laboratuvara gelir, bu sırada tekrar antidot almış olan Dr. Jekyll normal görünümde olduğu için polisler ondan özür dileyip gitmek üzerelerken Lanyon onlara engel olur. Polislerin şaşkın bakışları altında son kez Bay Hyde'a dönüşen ve bıçakla saldıran arkadaşını durdurmak da yine Dr. Lanyon'a düşer, Lanyon Hyde'ı tabancayla vurarak öldürür, ölüm anında Hyde'ın yeniden normale dönüştüğü görülür.

Spencer Tracy'nin filmdeki performansı 1941 yılında eleştirmenler tarafından çokça tartışılmıştı. Eleştirmenler "Bay Hyde" olarak oldukça inandırıcı bulmalarına rağmen onu "Dr. Jekyll" olarak kabullenebilmekte oldukça zorlandıklarını yazmışlardır. Oysa bir önceki sesli versiyon olan 1931 tarihli Rouben Mamoulian filminde aynı rolü üstlenmiş olan Fredric March hem Jekyll hem de Hyde rolünde çok başarılı ve inandırıcıydı, zaten bu başarısı ona bir de Oscar ödülü getirmişti.

Ayrıca Tracy, biraz külhanbeyi tavırlarıyla Londra'lı üst sınıftan bir Victoria dönemi doktorunu canlandırmak için