mış ve aslen Türk olan Mavi Kart hamillerine
tanımamış olması ve üstelik açık bir şekilde yasaklamış olması doktrinde de isabetli
bir düzenleme olarak değerlendirilmemektedir. Oy kullanma hakkına ilişkin kanun koyucunun
iradesi kanuni sınırlama ile belli olsa da, basında bazı devlet adamları Mavi Kartlıların seçme ve seçilme hakkına ilişkin ilerleyen dönemlerde bir çözüm bulunabileceğine ve bulunması gerektiğine işaret etmişlerdir. Hukukçu Erdi Sarı'ya göre ilerleyen dönemlerde Mavi Kartlılara Avrupa Birliği ülkelerinde örnekleri olduğu gibi yerel seçimlerde oy kullanabilme hakkı tanınması isabetli bir çözüm olacaktır. Yine bu kişiler yurtdışında Türk vatandaşı olarak geçirdikleri süreleri borçlanarak 3201 sayılı kanun kapsamında emekli de olabilirler. Fakat vatandaşlığın kaybından sonra geçen
süreler emeklilik süresi hesabına katılmamaktadır. Ayrıca bu kişilerin Vatandaşın iade edilmezliği ilkesinden yararlanıp yararlanamayacakları da tartışmalıdır.

5901 sayılı Türk vatandaşlığı kanununun 28 inci maddesine göre, yalnızca doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler ve bunların 3 üncü dereceye kadar olan altsoyları Mavi Kart alabilirler.

Bu nedenle, 5901 sayılı Türk vatandaşlığı kanunun 28 inci maddesinin uygulanabilmesi için mutlaka aşağıdaki 1 inci ve 2 inci şartın birlikte mevcut olması gerekir.

"Yetkili makam kararı (vatandaşlığa kabulle), evlat edinilme ya da seçme hakkı kullanılarak Türk vatandaşlığının kazanılmış olması, doğumla değil, sonradan kazanılmış vatandaşlık olarak tanımlanır."

"Dolayısıyla Türk vatandaşlığını bu şekilde "sonradan kazanan kişiler", diğer şartları yerine getirseler bile, doğumla Türk vatandaşlığını kazanmamış olmalarından ötürü hukuken Mavi Kart alamazlar."

Doğumla Türk vatandaşlığı, 5901 sayılı Türk vatandaşlığı kanununun 6 ıncı maddesine göre ancak soybağı veya doğum yeri esasına göre olmak üzere iki ayrı şekilde kazanılabilir, dolayısıyla Türk vatandaşlığını ancak bu yolla kazanan kişiler Mavi Kart alabilmek için gerekli olan 1 inci şartı haizdirler.

» "Soybağı esasına göre doğumla Türk vatandaşlığı aşağıdaki şekilde kazanılır;"

"Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği veya dışında doğan çocuk doğumundan itibaren Türk vatandaşıdır." (5901/m.7)

» "Doğum yeri esasına göre doğumla Türk vatandaşlığı aşağıdaki şekilde kazanılır;"

"Türkiye'de doğan ve yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk, doğumundan itibaren Türk vatandaşıdır." (5901/m.8)

5901 sayılı Türk vatandaşlığı kanununun 28 inci maddesine göre, Mavi Kart alabilmek için gerekli olan 2 inci şart yetkili makamdan (İçişleri Bakanlığından) çıkma izni alınarak Türk vatandaşlığını kaybetmiş olmak şarttır.

Dolayısıyla, Türk vatandaşlığından çıkarılmış/Türk vatandaşlığından atılmış olanların ya da seçme hakkı kullanılarak Türk vatandaşlığını kaybetmiş olanların Mavi Kart alabilme hakkı yoktur.

Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişilerin 3 üncü dereceye kadar olan altsoylarının ("çocuklarının, torunlarının, torununun çocuğu") Mavi Kart alabilmesi için gereken tek şart, 5901 sayılı Türk vatandaşlığı kanununun 28 inci maddesinin 5 inci fıkrası gereğince "Mavi Kart almak isteyen altsoyun, üstsoyu ile olan soy bağını belgelendirmesi" şartıdır. "Mavi Kart almak isteyen altsoyun Türk vatandaşlığını doğumla kazanmış olması ve çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybetmiş olması şart değildir". Önemli olan kendisi ile soy bağını belgelendirmek istediği üstsoyunun bu şartı yerine getirmiş olması, yani üstsoyunun Türk vatandaşlığını doğumla kazanmış ve çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybetmiş olmasıdır. Bu bakımdan 5901 sayılı Türk vatandaşlığı kanununun 28 inci maddesi altsoyların Mavi Kart alabilmesi için, yalnızca üstsoyu ile soy bağını belgelendirmesini, yalnızca üstsoyun doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybetmiş olmasını yeterli görmüştür.

Mavi Kartlılar, Türkiye’ye girişte vize alma zorunluluğu, geçerli bir ikamet iznine ve
çalışma iznine sahip olma gibi yükümlülüklerden, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaları nedeniyle muaftırlar. Yabancılar için uygulanan mezkûr düzenlemeler Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesindeki açık hüküm ve Başbakanlığın 2005 yılındaki 2005/6 sayılı Genelgesi gereğince Mavi Kartlılara tatbik olunamaz. Zira 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesi, “bu madde de belirtilen istisnalar dışında” ifadesini kullanarak, Mavi Kartlı
kişilerin yararlanamayacağı hakların Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesinde tahdidi olduğunu
ve bu nedenle başka hiçbir şekilde sınırlanamayacağını ifade etmiştir. Yine 5901 sayılı Türk vatandaşlığı Kanunun 28 inci maddesinin 10 uncu fıkrası “Kamu kurum ve kuruluşları, bu madde hükümlerinin uygulanması amacıyla her türlü tedbiri alır ve gerekli düzenlemeleri yapar.” emredici hükmünü de içermektedir. Kanun
maddesinin lafzından da anlaşılacağı üzere 28 inci madde dışında diğer kanunlara
veya yönetmeliklere dayandırılarak getirilen her türlü kısıtlamalar, yabancılar için düzenlemeler ya
da istisnalar Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesinin açık amir hükmüne
aykırılık teşkil edeceğinden, Mavi Kartlıların haklarını etkilemesi ve sınırlaması
mümkün olmayacaktır. "Zira Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesi belirttiği istisnalar dışında Mavi Kartlıların Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanacaklarını hüküm altına almıştır. Tüm bunlara rağmen, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunumuzun 12 inci maddesinin 1 inci fıkrasının ç bendi ile 20 inci maddesinin 1 inci fıkrasının f bendi, herhangi bir karışıklığa mahal vermemek amacıyla, Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesi kapsamında olduğu anlaşılanları açık bir şekilde vize ve ikamet izni alma zorunluluğundan muaf tutmuştur. Yine, yabancıların çalışma izinlerine ilişkin kanunumuzun 2 inci fıkrası, Mavi Kartlı kişileri açık bir şekilde çalışma izni alma zorunluluğundan da muaf tutmuştur." Ayrıca Mavi Kartla ilgili olarak uygulamada (banka, sgk, tapu, ptt, noter gibi kurumlarda işlem yaptırılamadığında) karşılaşılan sorunlara ilişkin olarak Başbakanlığa bağlı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı’na +90 312 218 4050 nolu telefon numarasından başvurulması gerekmektedir. Ayrıca Mavi Kartlıların sorunları ile ilgili sosyal paylaşım sitesi Facebookta kurulan T.C. MAVİ KART VE ÇİFTE VATANDAŞLIK adında birçok hukukçu, politikacı ve akademisyenlerin oluşturduğu bir grupta mevcuttur.

Türk Hukukunda çifte vatandaşlığa haiz olan kişilerin vatandaşlıklarından birinin Türk
vatandaşlığı olması durumunda, bu kişilerin Türkiye’de bulundukları süre içerisinde
ve yapacakları her türlü resmi işlemlerde Türk vatandaşlığı esas alınır. Ancak bu
kişilerin yurtdışında aynı zamanda vatandaşlık bağı ile bağlı oldukları diğer devlete
karşı hak ve yükümlülükleri saklı kalmaktadır. Durum böyle olunca, birçok Türk
vatandaşı yurtdışında daha iyi yaşam şartlarına kavuşmak, ekonomik, sosyal ve siyasal
haklardan yararlanmak amacı ile aynı zamanda başka devletlerin vatandaşlığına da
geçmek istemektedirler. Buna karşın Avrupa’daki bazı önemli ülkeler Türk
vatandaşlarının Türkiye ile olan mevcut vatandaşlık bağlarını kesmeksizin aynı
zamanda kendi vatandaşlıklarını kazanmalarını önlemek amacıyla çifte vatandaşlık
yasağı getirmişler ve bu kişileri Türk vatandaşlığından çıkmamanın ve Türk
vatandaşlığına tekrar geçmenin sonradan kazanılan mevcut yabancı vatandaşlığın
kanun gereğince otomatikman kaybedilmesi ve bu kişilerin sınır dışı edilmesi gibi çok
ağır bir yaptırıma tabi tutmuşlardır. Her ne kadar, Türk yetkilileri yabancı ülke
vatandaşlığına geçildikten sonra, yeniden Türk vatandaşlığına geçenlerin bilgilerinin
yabancı ülkelere verilmediğini birçok oturumda ve basın açıklamalarında belirtmesine
rağmen, Almanya, Avusturya gibi ülkeler kendi vatandaşlığına
aldığı kişilerin eski T.C. kimlik numaralarını sorgulamak ve pasaport veya kimlik
çıkartma veya uzatma gibi işlemlerde eski Türk vatandaşı olan vatandaşlarından yine
de Türk nüfus müdürlüklerine ya da konsolosluklarına gidip vukuatlı nüfus kayıt
örneği getirmesini istemekte ve bu belgelere istinaden bu kişilerin Türkiye'deki vatandaşlık
statüsünün aktif olup olmadığını, yeniden vatandaşlığa geçip geçmediklerini, nüfus
kayıtlarının kapalı olup olmadığını, T.C. Kimlik numaraları ile kontrol etmek suretiyle
tespit etmeye çalışmaktadır. Bu durumdan da en çok etkilenen kişiler ise, Almanya
ve Avusturya vatandaşlığına geçen Türkler olmuştur. Durum böyle olunca, bazı
nedenlerle ve yurtdışındaki ülkelerin dayatması ile Türk vatandaşlığından çıkma izni
alarak çıkmak zorunda kalan kişilerin nüfus kütüklerindeki kayıtları kapatılarak
yabancı muamelesine tabi tutulmakta, dolayısı ile ancak Türk kanunlarının yabancılara
tanıdığı haklardan yararlanabilmekte idiler. Bu nedenle de vatandaşlarımız
Türkiye’de kazanmış oldukları müktesep haklarını yitirmekteydiler. Bu nedenleri göz
önünde bulunduran kanun koyucu 1995 yılında 403 sayılı Türk vatandaşlık
Kanununda yapılan çok spesifik bir düzenleme ile hukuken çifte vatandaş olmayan
ya da olamayan doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk
vatandaşlığını kaybeden kişilere çok özel haklar tanınmıştır. İlk çıktığında pembe
kart olarak adlandırılan ve söz konusu maddede belirtilen haklardan
faydalanabileceklerini gösteren bu kart, daha sonra resmi şekilde Mavi Kart olarak
tanımlanmış ve nitekim 2012, 2014 ve 2015 yıllarında yapılan son yasal
düzenlemelerle hukuken çifte vatandaş olmayan ya da olamayan doğumla Türk
vatandaşlığını kazanmış olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını
kaybedenlere ve bunların 3 üncü dereceye kadar olan altsoylarına neredeyse çifte
vatandaşlığa eşdeğer bir statü kazandırmıştır. Doktrinde bu statüye imtiyazlı
yabancılık statüsü denilse de, birçok siyasetçi Mavi Kart hamili kişiler için