iştirildi.Yerkes bir başka önemli yapıtı olan Chimpanzees'i (1943; Şempanzeler) yayımladıktan kısa bir süre sonra Yale'den emekliye ayrıldı.





Jérôme Rothen

Jérôme René Marcel Rothen (; d. 31 Mart 1978, Châtenay-Malabry), orta saha pozisyonunda oynayan Fransız eski millî futbolcudur. Çok fazla kullanılmasa da "Robot Rothen" lakabıyla bilinir. Futbolculuk döneminde; oldukça etkili duran topları, ortaları ve pasları ile ön plana çıkmaktaydı.

Rothen, futbola; 1983 yılında, daha altı yaşındayken AS Meudon'da adım attı ve sırasıyla; Versailles, INF Clairefontaine ve Caen'de futbola devam etti. 1997 yılında Ligue 2 takımlarından Caen'de profesyonel olduktan sonra; 2000 yılında, o zaman Ligue 1'de mücadele eden Troyes'e transfer oldu ve orada kendini yavaş yavaş göstermeye başladı. Bunun bir sonucu olarak; 2002 yılının başında Monaco'ya transfer oldu. Burada başarılı bir sezon geçiren Rothen, ilk olarak; 2002-03 sezonunda Ligue 1'de 18 asist yaparak lig tarihinde "bir sezonda en fazla asist yapan futbolcu" rekorunu kırdı ve ardından; Monaco ile 2003-04 sezonunda Şampiyonlar Ligi'nde final oynadı. 2004 yılında doğduğu bölgenin takımı olan Paris Saint-Germain'e transfer oldu ve bu takımda beş yıl forma giymesine rağmen bekleneni tam olarak karşılayamadı. 2009 yılında İskoçya'nın en ön plana çıkan iki takımdan biri olan Rangers'a kiralandı. 2010 yılının başında ise; Süper Lig takımlarından Ankaragücü'ne sezon sonuna kadar kiralandı. Sezon sonunda Paris SG'ye geri dönen Rothen, kadro dışı bırakıldı ve Ekim 2010'da takımıyla sözleşmesini karşılıklı olarak feshetti.

Rothen, 2011 yılında; Ligue 2'ye yeni yükselen ve Korsika adasında yer alan Bastia ile sözleşme imzaladı. Bastia ile ilk sezonunda; hem lig şampiyonluğu yaşayıp tekrar en üst lige yükselme sevincini yaşadı, hem de ligde "yılın oyuncusu" seçildi ve "yılın takımı"'nda yer aldı. 2013 yılında Bastia ile karşılıklı anlaşarak sözleşmesini feshetti. Aynı yıl yaz transfer döneminde futbola başladığı takım olan Caen ile anlaştı ancak 16 Ekim 2013 tarihinde Caen ile olan sözleşmesini karşılıklı olarak feshetti. 1 Ocak 2014 tarihinde ise futbolu bıraktığını açıkladı. Fakat, 19 Ocak 2015 tarihinde amatör takımlardan Plessis-Robinson ile anlaşarak sahalara geri döndü.

Rothen, Fransa millî takım formasını giydiği 2003-2007 yılları arasında 13 maça çıktı ve bir gol attı. Millî takım forması altında 2003 FIFA Konfederasyonlar Kupası ve 2004 Avrupa Futbol Şampiyonası turnuvalarında mücadele eden Rothen, millî takım ile Konfederasyon Kupası şampiyonluğu yaşarken, Avrupa Futbol Şampiyonası'nda ise çeyrek final gördü.

Jérome René Marcel Rothen, 31 Mart 1978 tarihinde, Fransa'nın başkenti olan Paris'ten yaklaşık 11 km uzaklıkta olan Hauts-de-Seine kasabasının güneybatısında yer alan, kalabalık bir mahalle olan Châtenay-Malabry'de, amatör futbolcu olan Jean-Pierre ile öğretmen olan Dominique'nin çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocukluk dönemini bu semtte geçirdi. Okuldan aldığı eğitimden sonra ek olarak öğretmen olan annesinden eğitim alıyordu. Küçük yaşlarda futbola büyük ilgi gösteren Rothen, babsından, dedesinden (Marcel) ve amcasından (Patrick) futbol dersi aldı. Özellikle babası, uzun yıllar AS Meudon'da oynadı ve AS Meudon takımının en önde gelen futbolcularından birisiydi. Bir yandan futbol takımlarında yetişirken bir yandan da babasından, amcasından ve dedesinden futbol dersi alıyordu.

Rothen, futbola; 1983 yılında, altı yaşındayken AS Meudon takımında başladı. 1988 yılında Versailles takımında, 1991 yılında ise; Fransa'nın en seçkin futbol akademilerinden biri olan olan INF Clairefontaine'de futbola devam etti. Rothen, Clairefontaine'de futbola devam ederken William Gallas, Louis Saha, Thierry Henry, Nicolas Anelka gibi oyuncularla yer aldı. Özellikle Clairefontaine'de futbola devam ettiği dönemlerde, William Gallas ve Thierry Henry ile birlikte Clairefontaine'in en iyi genç futbolculardan birisi olarak gösteriliyordu. 1994 yılında ise o zaman Division 1'de mücadele eden Caen'de futbola devam etti.

Rothen, 1996-97 sezonunda Caen'in A takımıyla antrenmanlarda yer aldıysa da hiç A takımının formasını giyemedi. Caen o sezon Division 2'ye düştü.

Rothen, 1997-98 sezonunda Caen takımında o zamanki teknik direktör Gabriel Calderón döneminde profesyonelliğe adım attı. Caen forması altında kariyerindeki ilk resmî maçına; 13 Eylül 1997 tarihinde 2-1 kaybettikleri maçta Toulon karşısında çıktı ve 45 dakika sahada kaldı. Kariyerindeki ilk golünü ise; 21 Ocak 1998 tarihinde 2-0 kazandıkları maçta Laval karşısında attı. Rothen, 1997-98 sezonunda 23 maça çıktı ve üç gol attı.

Rothen, 1998-99 sezonundaki ilk maçına; 8 Ağustos 1998 tarihinde 2-1 kaybettikleri Gueugnon'a karşı çıkarken; 3 Ekim 1998 tarihinde 4-1 kazandıkları maçta Guingamp'a karşı hem sezonun ilk gollerini attı, hem de kariyerinde ilk kez iki gol birden atmayı başardı. Rothen, 1998-99 sezonunda 39 maça çıktı beş gol attı.

Rothen, 1999-2000 sezonundaki ilk maçına; 31 Temmuz 1999 tarihinde 1-0 kazandıkları maçta Toulouse'a karşı oynadı. 21 Ağustos 1999 tarihinde ise Créteil karşısında 2-1 kaybettikleri maçta kendi kalesine gol attı. 16 Ekim 1999 tarihinde 1-1 biten maçta yine Stade Lavallois karşısında bu sefer rakip kaleye attı. 1997'den itibaren sürekli oynamaya başlayan Rothen, 1999-00 sezonunda 39 maça çıktı ve üç gol atarken; Caen'de oynadığı süre boyunca 114 kez forma giydi ve 11 gol attı.

Rothen, Caen'deki performansıyla Troyes'in o zamanki teknik direktörü Alain Perrin'in dikkatini çekti ve Rothen, 2000-01 sezonunda Ligue 1 takımlarından Troyes'e transfer oldu. Troyes ile ilk resmî maçına 28 Temmuz 2000 tarihinde Marseille karşısında çıkan Rothen, ilk golünü ise 6 Eylül 2000'de daha sonra uzun süre forma giydiği Paris Saint-Germain karşısında serbest vuruştan kaydetti. 27 Ocak 2001'de oynanan ve 3-3 biten Strasbourg maçında ise 64. ve 82. dakikalarda olmak üzere, iki gol birden attı. Rothen, 2000-01 sezonunda 38 maça çıktı ve dört gol attı. 2000-01 sezonunda başarılı bir performans sergileyen Rothen, lig şampiyonu olan Nantes'ın radarına girse de, transfer gerçekleşmedi.

30 Haziran 2001 tarihine gelindiğinde; WIT Georgia ile oynanan ve Troyes'in 6-0 kazandığı Intertoto Kupası 2. ön eleme turu karşılaşması, Rothen'in ilk Avrupa tecrübesi oldu. Rothen, 25 Temmuz 2001 tarihinde Wolfsburg ile oynanan Intertoto Kupası'nda yarı final ilk maçının 22. dakikasında kazandıkları penaltıyı kullandı ve bu penaltıyı Wolfsburg kalecisi Claus Reitmaier kurtardı ama Troyes maçı 1-0 kazanarak rövanş maçı için avantaj sağladı. 1 Ağustos 2001 tarihinde ise Wolfsburg ile oynanan rövanş maçında bir gol attı ve bu gol; kendisinin Avrupa Kupalarında attığı ilk goldü. Troyes, bu maçtan sonra finale yükselerek, UEFA Kupası'na gidebilmek için İngiliz takım Newcastle United ile eşleşti. Troyes, Newcastle United ile oynanan ilk maçı 0-0, ikinci maçı ise 4-4'lük sonuçlarla tamamladı. Troyes, bu sonuçla deplasman gol avantajıyla Intertoto Kupası'nın sahibi oldu ve UEFA Kupası'nda mücadele etmeye hak kazandı.

Rothen, 2001-02 sezonunda Troyes forması altındaki ilk maçına 28 Temmuz 2001'de 3-0 kazandıkları maçta Guingamp'a karşı çıktı. 1 Kasım 2001 tarihinde ise; UEFA Kupası'nda, Troyes'in Leeds United'ı 3-2 yendiği maçta takımının 3. golünü attı. Ama Troyes ilk maçta 4-2 yenildiği için UEFA Kupası'na veda etti. Rothen, 2001-02 sezonunun ilk yarısında 30 maça çıktı ve iki gol attı. Troyes formasıyla ise 68 maça çıktı ve altı gol kaydetti.

Troyes takımında gösterdiği performansla, Monaco teknik direktörü Didier Deschamps'ın transfer listesine giren Rothen, 2001-02 sezonunun devre arasında, 11 Ocak 2002 tarihinde; 4,7 milyon € karşılığında Monaco'ya transfer oldu ve 4,5 yıllık sözleşme imzaladı. Rothen, Monaco'ya geldiğinde 11 numaralı formanın sahibi oldu. 2002-03 sezonunda ise, her zaman giydiği 25 numaralı formanın sahibi olacaktı. Transfer edildiği ilk dönemlerde ilk on bire girmekte zorlanan Rothen, daha sonra maç sürekliliğini sağlamayı başardı. İlk resmî maçına; 23 Ocak 2002 tarihinde 3-0 yenildikleri maçta eski takımı Troyes karşısında çıkarken, ilk golünü ise; tam bir ay sonra, yani 23 Şubat 2002 tarihinde Guingamp karşısında yaklaşık 35 metreden attı. Rothen, 2001-02 sezonunun ikinci yarısında 15 maça çıktı ve bir gol attı. 2001-02 sezonunda ise toplam 45 maçta oynadı ve üç gol attı.

Rothen, 2002-03 sezonundaki ilk maçına; 3 Ağustos 2002'de 4-0 kazandıkları maçta yine eski takımı olan Troyes karşısında çıkarken; ilk golünü ise 24 Ağustos 2002'de 1-0 kazandıkları maçta Sochaux'a karşı attı. 15 Aralık 2002 tarihinde ise; 4-0 kazandıkları maçta yine Guingamp'a yine iki gol birden atmayı başardı. 2003 yılında, Monaco ile birlikte Fransa Lig Kupası şampiyonluğu sevincini yaşadı. Rothen, 2002-03 sezonunda 42 maça çıktı ve 4 gol attı. Monaco, 2002-03 sezonu sonunda ligi ikinci sırada tamamlamasına rağmen yaşadığı kriz ve mali sorunlar nedeniyle gelecek sezon için Ligue 2'ye düşürüldü ve yerine ligi 18. sırada tamamlayan Le Havre'ın gelecek sezon da lige devam etmesi kararı verildi. Monaco'da oynayan bazı futbolcuların (Rothen de dahil olmak üzere) takımdan ayrılıp yeni kulüp bulmaları beklenirken Monaco, açılan davayı kazandı ve gelecek sezon da Ligue 1'de mücadele etmeye hak kazandı.

Rothen, 2003-04 sezonundaki ilk maçına; 2 Ağustos 2003'te 2-0 kazandıkları maçta Bordeaux karşısında çıktı. Monaco, 3 Kasım 2003 tarihinde; Şampiyonlar Ligi gruplar mücadelesinde, Deportivo karşısında 8-3 kazanmıştı ve o dönemde; "Şampiyonlar Ligi tarihinin en gollü maçı" olarak tarihe geçerken; Rothen, maçın ilk golünü attı ve kariyerindeki ilk Şampiyonlar Ligi golünü attı. 2003-04 sezonu devre arasında İngiltere'den Arsenal ve Liverpool ile İtalya'dan İnter, Milan ve Juventus takımlarının Rothen'e teklif götürdüğü haberleri çıktı. Mevcut sezonda Şampiyonlar Ligi'nde başarılı sonuçlar alan Monaco, UEFA Şampiyonlar Ligi çeyrek final rövanş maçında Real Madrid'i 3-1 yenerek yarı finale yükseldi. Yarı finalde Chelsea'yi de eleyen Monaco, finale yükselmeyi