urmuştu. Ayrıca, Bosnalı, Sırp, Macar ve bir miktar Sakson paralı askeri de savaşta yer almıştır. Sultan I. Murad da, Balkanlar ve Anadolu’dan topladığı gönüllü birlikleri ile de güçlenmişti. Savaş taraflarının asker sayısını bugüne dek tam saptamak mümkün olmamışsa da, görüşlerin ağırlaştığı nokta Hristiyan askerlerin Osmanlı askerlerinden fazla olduğu yönündedir.

Savaş sonucunda Sırp ordusu bozguna uğratıldı ve Lazar öldürüldü. Türk hükümdarı I. Murad da savaş meydanında öldü. Miloş Obiliç (Kobiloviç) adlı bir Sırp tarafından yaralandırıldığı ve yaralanma sonucu vefat ettiği söylenmiştir. Bu savaş Sırp mitolojisinden inanılamayacak kadar büyük etkiler yaratmıştır. Etkisi günümüzde de sürmektedir. Savaştan sonraki dönemde Sırbistan’ın tamamı Osmanlı-Türk hâkimiyetine girmiştir.

I. Kosova Savaşı’nın Sırp toplumunun psikolojisine yarattığı etki ise yıllarca değil, geliştirilen mitoloji ve efsaneler sayesinde yüzyıllarca sürmektedir. Her şeyden önce Prens Lazar, Sırp Ortodoks Kilisesi tarafından tanrısallaştırılmıştır. Mevcut mitolojiye göre, I. Kosova Savaşı’nın arifesinde bir melek Lazar’a seslenerek, “fani çarlık” ile “ilahi çarlık” arasında bir seçim yapmasını istemiştir. Sırplara göre Lazar ilahi çarlığı seçmiştir. Dahası, Lazar ile İsa arasında benzerliklerin kurulduğu da görülmektedir. Genel olarak I. Kosova Savaşı ve bu savaşta yer alan karakterler hakkındaki Sırp yorumları, Hıristiyan mitolojisindeki olaylar ve karakterlerle karışmıştır. İşte bu sebepten dolayı, Sırplar kendine “ilahi millet” sıfatını yakıştırmaktadır. Diğer taraftan, Türklere karşı yürütülen Kosova Savaşı hakkında yazılan destansı halk şiirleri, en iyi bilinen ve en güzel kabul edilen şiirlerdir. Bütün bunlar ise, Sırpların Kosova’ya “Sırbistan’ın Kudüs’ü”, “Sırp dini değerlerinin ve Sırp medeniyetinin beşiği” gözüyle bakmasına yol açmıştır.

Sırp milletinin şuurunda I. Kosova Savaşı, tarihlerinin en önemli olayı olarak yaşamaktadır. Sırplar bu savaş hakkında, okula başlamadan önce, dedelerinden öğrenmektedirler. Sırp devleti daha önce parçalanmış olmasına rağmen, Sırp ve Karadağlılar, söz konusu savaşı, Orta Çağ Sırp Devletinin ölümüne ve “Sırpların Türklerce köleleştirilmesine” yol açan savaş olarak hatırlamaktadırlar.

Tam tarihi bile tartışmalı olan I. Kosova Savaşı hakkında kesin olarak bilinenler, çatışmaların şiddetli geçtiği, iki tarafın da ağır kayıplar verdiği, Sultan I. Murad ile Prens Lazar’ın öldüğüdür. Murad ile Lazar’ın tam olarak nasıl ve ne zaman öldükleri hakkında da kesin bilgi yoktur. 18. yüzyıldan itibaren soy ismi “Obiliç” olarak anılmaya başlayan Miloş Kobiloviç (Kobiliç) tarafınca şehit edildiği düşünülen Sultan I. Murad’ın yerine oğlu Bayezid, Lazar’ın yerine ise küçük oğlu Stefan Lazareviç geçmiştir. Annesi Kraliçe Militsa’nın nasihatine uyan Lazareviç, sonradan Osmanlı’ya bağlanmayı kabul etmiştir. Sırplar Osmanlı’dan tam bağımsızlığı ancak 1878 yılında elde edebilmişlerdir.

II. Kosova Savaşı, 1448 yılı Ekim ayında iki gün süren çarpışmalar ile gerçekleşti. Savaşın ilk tarafının lideri Macar önderi János Hunyadi; diğer tarafın lideri Türk hükümdarı II. Murad idi. Sonuç yine aynı olmuştur: Macarlar kaybetmiş ve savaş meydanından püskürtülmüşlerdir. Bu savaşın neticesinde Osmanlı fetihleri Avrupa’nın içlerine doğru gelişme fırsatı bulmuşlardır.

I. ve II. Kosova Savaşı’nda Osmanlı Türk ordusu karşısında yenilen bütün liderler kendi halkları için unutulmaz kişiler olmuşlardır. Sırplarda Lazar Hrebelyanoviç ve Kosova Savaşı hakkındaki Sırp düşünüşü oluşmuş; Macarlarda hükümdar Hunyadi, ölümüne dek Osmanlılarla mücadele etmiş ve Macar halkınca önemli sayılmış; Ulah kontu Vlad 3. Drakula da bu devirde ünlenmiş; Gjergj Kastrioti (İskender Bey) de bu devirlerde Osmanlılarla yaptığı mücadeleler ve devşirilme hikâyesiyle ünlenmiştir.

1389’da başlayan Osmanlı hâkimiyetinin kesinleştiği tarih olan 1479 ile 1912 yılları arasında Kosova, Osmanlı hâkimiyetinde kaldı. Kosova'nın çok önemli Batı-Doğu ticaret yolları üzerinde bulunması nedeniyle, Osmanlı yönetimi Venedik'in de kontrolüne yakın olan Arnavutluk'un geri kalan bölgelerinin aksine Kosova'da yoğun bir devşirme-İslamlaştırma politikası Kosova'da uyguladı.

Kosova bölgesinde Osmanlı devlet yönetimiyle beraber, Roma devrinden beri sürekli olarak sağlanamayan düzenlilik sağlanmıştır. Bölge, Osmanlı öncesinde buralarda yaşayan Müslüman olmayan Türklerle, Osmanlı Devleti ile beraber artan Müslüman Oğuz Türkleriyle Türklük açısından iyice yoğun nüfuslu bir hâle geldi. 1912 yılı civarlarıyla beraber Osmanlı hükümranlığının kalktığı zamana kadar Kosova’da Türkçe, genel kültürel dil kimliğindeydi. Zaten bölgedeki Türk nüfusu da bunu sağlayan önemli sebeplerin başında geliyordu. Bölgenin Türk olmayan halkları, Türkçe ile hem dinî yönden hem kültürel yönden iyice geliştiler. Türkçeyi, kendi dillerinin yanında kullanmaktan uzak durmadılar. Bunun neticesinde de Kosova ve çevresi, Osmanlı Devleti’nin önemli bölgelerindendi. Osmanlı idaresi, bölgede yaşayan Arnavutlara, Sırplara da herhangi bir zorlama uygulamadı. Özellikle Arnavutlar, kültürel yönden sıkıntılar yaşamadılar ve bugünlerine geldiler. Arnavutlar, Balkan Savaşlarına kadar Osmanlı Devleti’ne bağlı, kendilerini Türklerden pek ayırmayan bir halk kimliğindeyken, özellikle 1800’lerin ikinci yarısında artan bir eğilimle Osmanlı algısından kısmî kopma istek ve tepkilerini geliştirmeye başladılar. Bunda, Hıristiyan Batı dünyasının ayrılıkçı kışkırtmaları ön planda olmuştur. Bu kopma eğilimi Arnavutluk devletinin kurulmasıyla son hâle geldi. Bugün Kosova’da Arnavutlarla Türklerin ortak yaşayışlarındaki sıcak ilişkiler ve samimiyet de gizli veya açık düşmanlıklar da o dönemlerin ürünleridir.

1689’da Kosova, Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları(1683-1699) adlı savaşla anılmıştır. Bu savaş Sırp millî mitolojisinde yerini almıştır. Ekim 1689’da Margrave Badenli Ludwig önderliğindeki küçük bir Habsburg askerî gücü, Osmanlı topraklarına girip Belgrad üzerinden ilerleyerek Kosova toprakları gelmişti. Birçok Sırp’ın da desteği ve katılımıyla gelişen bu orduya Osmanlı kuvvetleri Kosova’da karşı taarruzla cevap vermiş ve Habsburg ilerleyişini durdurmayı başarmıştı. Osmanlı karşı akınlarıyla Habsburg ordusu önce Niş Kalesi’ne gerilemiş, daha sonra da Tuna’nın ötesine püskürtülmüştü.

1878 yılında Osmanlı Devleti’nin Arnavutların da yaşadığı dört eyaletinden katılımlarla oluşturulan Prizren Birliği (Prizren Ligi), Osmanlı yapılanması içinde Arnavut milliyetinin gelişme ve yeni yaklaşımları kurma aracı olarak işlev gördü. 1910’da Jöntürkler’den de destek aldıkları düşünülen Arnavut ilerigelenleri, Bab-ı Ali’ye baskı yapmaya başladılar. Bu devirde ayrıca, Priştine’den gelişen bir isyan da söz konusu olmuştur. Bu gibi olumsuz gelişmeler sebebiyle Sultan Mehmet Reşat, Rumeli ziyaretiyle Kosova Vilayeti’ne de gelmiş ve halkla birebir temas içinde olmuştur.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası Berlin Antlaşması ile tam bağımsızlığını kazanan Sırbistan Kosova'da da hak iddia etmeye başladı. Osmanlı Devletinin 1912 yılındaki I. Balkan Savaşı'nda yenik düşmesi üzerine Kosova, Yugoslavya Krallığı'nın bir parçası haline geldi.

Arnavut millî hareketi birçok sebep sonucunda doğmuştur. Millî Rönesans’ın Arnavut aktivistler üzerinde yaptığı etki en önde gelen sebeptir. 1870’lerde Osmanlı Devleti, Slav halklarına karşı başarısızlıkla neticelenen savaş tecrübeleri yaşamıştı. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı ile, Sırp askerî bölükleri, Kosova Vilayeti’nin kuzeydoğu kısımlarına dayanmışlardı. San Remo Konferansı ile Kosova’nın kuzey kesimlerinde çizilen yeni sınırlarla Arnavutlar, büyük sıkıntılar içinde kalmışlardı. Bu sınırlar sonucunda Sırbistan’a bazı topraklar bırakılmak durumunda kalınmıştı.

Arnavutların yaşadığı toprakların bazı kısımlarının, yeni kurulan Balkan devletleri toprakları içinde kalması Arnavutlar arasında endişelere sebep olmuştu. Bu sebeple, Berlin Kongresi’nden üç gün önce 10 Haziran 1878’de Prizren Ligi kuruldu. Prizren Ligi, Arnavutların durumlarının iyileştirilmesiyle Osmanlı’nın da rahat bulacağı düşüncesiyle Osmanlı sultanından destek gördü. Ancak, bu birliğin Arnavut liderleri, birliği Arnavut milliyetçi hareketlenmesi için kullanmakta aceleci oldular. Birlik İtalo-Arnavutlar “Arbëreshë”lerden temellendi ve halkın belli kesiminden gelişme hususunda yardım buldu. Birliğin ilk üç yılının sonunda fikir, Osmanlı Devleti içinde oluşturulacak bir Arnavut özerk bölgesi talebi idi. Ömer Prizrenli (Ymer Prizreni) başkanlığında, Abdül Fraşeri ve Süleyman Vokşi idaresinde bir geçici hükümet teşkil edildi. Ancak, bazı Balkan vilayetlerindeki bu hamleler, Büyük Devletlerin ve Osmanlı idaresinin durdurmasıyla karşılaştı.

Kosova, Prizren Ligi’nin etkisizleştirilmesinden sonra İpek merkezli bir birliğe sahne oldu. Bu birliğin başında Hacı Zeka yer alıyordu. Bu birlik 1900 yılına dek yürürlükte olmuştur.

20. yüzyıl başlarında Arnavut millî hareketlenmesi, Arnavutların kendi millî benliklerini geliştirmelerini sağlamak, dillerinin tanınmasını sağlamak, eğitim hakkını sağlamak gibi amaçlarla Jön Türklerden destek almıştı. Herhangi bir dış müdahleyi önlemek için, 1908’de Ferizovik’te 20.000 Arnavut çiftçi, liderleri Bayram Curri ve İsa Boletin’in sultana gönderdiği telgramda belirttikleri anayasa ilanı ve meclisin açılması taleplerini için ayaklandı.

Jön Türklerin de desteklediği taleplerine cevap alamayan Arnavutlar, Şubat 1909’da Kosova’nın Arnavut kesimlerinde başarısız bir ayaklanmaya giriştiler. Nisan 1910’da İdris Seferi ve İsa Boletin tarafından idare edilen silahlı isyancı grup, Osmanlı ordusunca etkisiz hâle getirildi.

Balkan Savaşları esnasında Kosova topraklarının büyük kısmı Sırbistan Krallığı hükmü altına girdi. Kosova’nın güney kısımları ise Karadağ Krallığı işgalini yaşadı.

1913 Mayısında gerçekleşen Londra Antlaşması’nda, 1912 1. Balkan Savaşı’nı takip eden yıllarda Kuzey Kosova, uluslararası camia tarafından Sırbistan’ın parçası, Güney Kosova kısımları ise Karadağ’ın parçası olarak kabul edilmişti. 1918’de Sırbistan, yeni yapıl