10’da merkez komitesinden ayrıldı; 1911’de Meclis Başkanlığından vazgeçti.

18 Ocak 1912’de ilk meclisin feshinden sonraki seçimlere katılmadı ve padişah tarafından 18 Nisan 1912’de Âyan Meclisi üyeliğine getirildi. Bu dönemde İttihatçılar’ı sert biçimde eleştirdi. Bâb-ı Âli Baskını’ndan (23 Ocak 1913) sonra İttihatçılar’la arası tamamen açıldı.
Mütareke döneminde Sultan Vahdeddin tarafından Âyan Meclisi reisliğine getirildi. Mütareke devrinin hemen başında saltanatın çevresinde toplanıp onu güçlendirmek gerektiği tezini ileri sürdü. Ayan Meclisi reisi iken vatanın kurtuluşu için ünlü Osmanlı bürokratlarını içeren Vahdet-i Millî Cemiyeti’ni kurdu. Heyet, altı aylık kısa ömrü boyunca İstanbul’da bulunan yabancı devletlerin sorumlulularına bir muhtıra verdi ve manda konusunda görüşünü soran Amerikan heyetine mandaya taraftar olmadığını bildirdi. Bu girişimleri Ahmet Rıza’yı Damat Ferit Paşa’nın hedefi haline getirdi. 1919 Nisan’ında Ayan Reisliğinden alındı.

Mustafa Kemal’in 22 Haziran 1919’da Havza’dan kendisine yazdığı mektup üzerine Paris’e gitti. Anadolu hareketi lehine burada bir kamuoyu oluşturmaya çalıştı. Ankara hükümetiyle anlaşmak üzere Fransız temsilcisi Franclin Bouillon’un gönderilmesinde etkisi oldu. Lozan Antlaşması’nın imzalanmasından sonra 1926’da yurda döndü.

Son yıllarında Vaniköy’deki çiftliğine çekilerek hâtıralarını ve İttihat ve Terakkî’nin tarihini yazmaya başladı. 26 Şubat 1930’da kaza ile düşüp kalça kemiğini kırdı; aynı gün kaldırıldığı Şişli Etfal Hastanesi’nde öldü. Cenazesi Kandilli Mezarlığı’na defnedildi.

Tarihi bir belge niteliği taşıyan anıları, 1988’de "Meclis-i Mebusan ve Ayan Reisi Ahmed Rıza Bey’in Anıları" adıyla yayımlanmıştır.





İshak Sükûti

İshak Sükûti (1868 - Şubat 1902, San Remo), Osmanlı siyasetçi.

Diyarbakır'da, fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Sükutî, Kuleli Askerî Tıbbiye İdadisinden mezun olduktan sonra, 1887’de Sarayburnu’ndaki Gülhane Mekteb-i Tıbbiye-i
Askeriyesi’ne kaydoldu. Burada, arkadaşı İbrahim Temo ile birlikte, daha sonraları İttihat ve Terakki Cemiyeti olacak, illegal bir örgüt kurdular. Tahsilini tamamlayarak, tabip yüzbaşı oldu. Haydarpaşa Tatbikat Hastanesi’nde çalışırken II. Abdülhamid yönetimine karşı çıktı. Etkinlikleri öğrenilince Rodos Kalesi’ne sürüldü. Buradan kaçarak Paris’e yerleşti. Sonrasında ise İsviçre'ye geçti. 1897’de Abdullah Cevdet, Edhem Ruhi, Tunalı Hilmi, Ahmed Nuri, Mustafa Ragıp gibi arkadaşlarıyla birlikte Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin Cenevre Şubesi’ni kurdu. Osmanlı Gazetesi'ni yayınlamaya başladı. Aynı yıl, cemiyetin Kahire Şubesi’nin kurulmasına da öncülük etti. Hükümet bu çalışmalardan tedirgin oldu. Vazgeçerlerse onlara mesleklerine uygun görevler verileceğini belirtti. İshak Sükuti ve arkadaşları, Trablusgarp’taki 78 siyasi tutuklunun serbest bırakılması karşılığında bu öneriyi kabul etti. İshak Sükuti anlaşma uyarınca Roma Büyükelçiliği’nde doktorluk görevi aldı.

Cemiyet, bu dönemde yayınlarının Londra’da sürdürdü. İshak Sükûti ve arkadaşları imzasız yazılarla bu yayınlara katıldı. Sürgünlük yıllarında vereme yakalanan İshak Sükuti, San Remo’da öldü. Ölümünden sonra, Dr. Rıza Nur tarafından mezarı açılarak, naaşı İstanbul'a getirildi.




Ecmel Kutay

Ecmel Kutay, (d. 1927, İstanbul - ö. 17 Mart 1998, İstanbul), Türk asker, 1981-1982 arasında İstanbul Belediyesi eski başkanı.

1947'de topçu subayı olarak Kara Harp Okulu'ndan, 1949'da Topçu Okulu'ndan, 1966'da da Harp Akademisi'nden mezun oldu. 1973 yılında general olan Kutay, Mekanize Tugay Komutanlığı, CENTO İdari Daire Başkanlığı, Belçika'da SHAPE nezdinde Millî Türk Askeri Temsil Heyeti Başkanlığı yaptı. 12 Eylül Döneminde, Harp Akademileri Komutan Yardımcılığı görevini sürdürürken Ağustos 1981'de İstanbul Belediye Başkanlığına atandı. Belediye Başkanlığını yaklaşık bir yıl sürdüren Kutay, daha sonra Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı görevinde bulundu. 1985'te korgeneral rütbesi ile emekli oldu.

Diş doktoru Prof. Dr. Ömer Kutay'ın babasıdır. Iğdır'ın Aralık ilçesinde bulunan 2. Hudut Taburu'nun kışlasına adı verilmiştir.




Server Paşa

Server Paşa (d. 1821 İstanbul) - (ö. 1886 İstanbul ), Osmanlı siyasetçi.

Bab-ı Seraskeri Nizamiye Hazinesi başkatibi Said Servet Efendi’nin oğludur. Önce Harbiye Nezareti kalemlerinden birine tayin olmuştur. Kalem Mümeyyizliğini kazandıktan sonra Hariciye’ye intisab etmiş, 1850’de Viyana Sefareti Başkatipliği’ne tayin olunmuş birkaç yıl sonra da Paris Sefareti Başkatipliği’ne tayin olmuştur.
Ayşe Sıdıkka Hanım Sultan, (Damat Gürcü Halil Rifat Paşa ile Saliha Sultan (II.Mahmud'un kızı)'nin kızı) evleniyor, ve Üç çocukları oluyor: Ayşe – Azize (Ziya Songülen Annesi) – Fatma.

1854-1885 tarihinde Petersburg Maslahatgüzarlığı’na atanmış, 1860’ta İstanbul’a gelerek Ticaret Müsteşarı olmuş, 1863 senesinde 6. Belediye Dairesi reisliğine getirilmiş, bu görevde bulunurken Komiser ünvanıyla Girit'te vali vekilliği yapmıştır. 19 Mart 1868’de İstanbul Şehremaneti’ne (İstanbul Belediye Başkanı) tayin olmuştur. Bu görevi 18 Temmuz 1870 tarihine kadar sürdürmüştür. Sadrazam ve Hariciye Nazırı Ali Paşa’nın vefatından sonra Hariciye Nezareti’ne tayin olunmuş, 1872’de de Paris Sefaret-i Seniyyesi’ne atanmıştır.

Nafıa Nezareti ve 26 Ağustos 1875-12 Şubat 1876 tarihlerinde Şura-yı Devlet başkanlığı görevlerde de bulunmuştur. Ayan Meclisi'ın ilk teşkilinde ayanlığa seçilmiş ve daha sonra Ayan Meclisi Reisliği’ne getirilmiştir. 12 Eylül 1880-8 Mayıs 1882 tarihlerinde Şura-yı Devlet başkanlığı görevine tekrar getirilmiştir. Daha sonra tekrar Hariciye Nezareti’ne getirilen Server paşa bu görevinden istifa ettikten bir süre sonra Dahiliye ve Adliye Nazırlığı görevlerinde bulunmuştur. Adliye Nazırlığı görevi sırasında vefat etmiş ve II. Mahmut Türbesi bahçesine defnedilmiştir.

Ayrıca Fenerbahçe Spor Kulübü'nün ilk başkanı ve kurucularından olan Ziya Songülen'in dedesidir.




Pepe Salih Paşa

Pepe Salih Paşa (d. 1813, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - ö. 26 Temmuz 1861, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu), Türk siyasetçi.

Zaptiye Müşiri Pepe Mehmed Paşa'nın büyük oğludur. Tahsilini Enderûn-i Hümayun'da tamamlamış, askerlik mesleğinde süvari miralaylığına kadar yükselmiştir. Daha sonra askeri rütbesi mülkiyeye dönüştürülerek Mir-i Miran olmuştur.

Bingazi, Beyoğlu ve Canik Mutasarrıflıkları görevlerinden sonra, yeni kurulmuş olan İstanbul Şehremaneti (Belediye Başkanlığı) görevine 25 Temmuz 1855 tarihinde getirilmiştir. Bu görevde 14 Kasım 1855 tarihine kadar kaldıktan sonra azledilmiştir. Filibe, Tırnova, Varna ve Gümülcine'de kaymakamlık yapmıştır. Ardından 4 yıl süreyle Amasya'da görev yapmış, gözleri rahatsız olduğu için görevden çekilmiştir.

Babası Mehmed Paşa'nın vefatından sonra Sultan Abdülaziz tarafından babasının yerine Zaptiye Müşirliği'ne tayin edilmek istenmişse de gözlerinden rahatsız olduğu, hiç maaş ve memuriyeti olmadığı arzedilmiş, bunun üzerine mutfak masrafı adıyla Maliye Nezareti'nden kendisine 4.000 kuruş maaş tahsis edilmiştir.

Son zamanlarında rütbesi Rumeli Beylerbeyliği'ne terfi etmiştir. Ölümünün ardından Süleymaniye Camii haziresine defnedilmiştir. 




Hacı Hüsam Efendi

Hacı Hüsam Efendi (d. 1797 Fatih, İstanbul - ö. 1872), Türk siyasetçi.

Enderun'da yetişmiş Mustafa Efendi'nin oğludur. 15 yaşında iken Muhasebe Kalemi'ne çırak olarak girmiş, 5 yıl orada çalışmış daha sonra Divan-ı Hümayun Kalemi'ne memur olmuş, 1823'te Çavuşbaşı Kesedarlığı'na terfi etmiştir. Tuğrakeşlik, Hacelik gibi makamlardan sonra Devlet Kethüdalığında mühürdarlık ve Sadaret Kaymakamlığı'nda hazinedarlık hizmetlerinde bulunmuştur.

1837'de Su Nezareti'ne, 1842'de Ağnam Müdürlüğü'ne, 1843'te Tophane-i Amire Nezareti'ne getirilmiştir. Dersaadet Emtia Müdürlüğü ve Midilli Adası Kaymakamlıkları görevlerinde de bulunduktan sonra 1846 Şaban'ında Denizli Kaymakamlığı'na tayin edilmiştir. Ebniye-i Emiriyye Müdürlüğü, Selimiye Kışlası Bina Eminliği ve Emtia Gümrüğü Emaneti görevlerinde bulunmuştur.

15 Kasım 1855 tarihinde 'İkinci Mecid Nişanı ve 20 bin kuruş maaşla Şehremaneti'ne tayin olmuştur. 6 Mart 1856 tarihinde bu görevinden azledilmiştir. 3 yıl azledilmiş olarak kaldıktan sonra Refia Sultan Kethüdalığı, Bağdat Vilayeti Kapı Kethüdalığı, Mısır Vilayeti Kapı Kethüdalığı gibi görevlerde bulunmuştur.




No Boundaries





Abdullah Galib Paşa

Abdullah Galib Paşa (d. 5 Mart 1829, İstanbul - ö. 12 Ocak 1905, İstanbul), Osmanlı siyasetçi.

Mısır tüccarlarından Ketencizade Mehmet Sadık Efendi’nin oğludur. Memuriyete, Maliye Varidat Muhasebesi Rumeli Odası’nda maaşsız olarak başlamıştır. 1854'den sonra kırım ordusu muhasebecisi, Seraskerlik Makamı Müsteşarlığı, Divan muhasebat başkanlığı ardından maliye müsteşarlığı ve rüsumat emirliği görevlerinde bulundu. 1871 yılında maliye nazırı oldu daha sonra ise 1873’te Hüdavendigâr Vilayeti Valiliği’ne getirildi.

Galib Paşa 1876'da Mevlevi tarikatına bağlı V. Murat'ın tahta çıkışı ile Defteri hakani nazırı vezir rütbesiyle ikinci defa maliye nazırlığına çıkartılmıştır. V. Murat'ın aynı yıl tahttan indirilmesiyle azledilmiştir. 5 Şubat 1877 tarihinde 25 bin kuruş maaşla Şehremaneti’ne tayin olunmuştur. Bu görevi 6 Aralık 1877 tarihine kadar yürütmüştür. Sonra Hüdavendigâr, Haleb, Kastamonu, Cezayir-i Bahr-i Sefid ve Selanik’te Valilik yapmıştır. 1891’de Evkaf Nezareti’ne getirilmiştir. Cenazesi, II. Mahmut Türbesi avlusuna defnedilmiştir. Kendi adını taşıyan camii Kadıköy Bağdat caddesi üzerinde çok merkezi bir yerdedir.Evi Erenköyde Galip paşa köşkü olarak bilinir.




Mehmed Halet Paşa

Halet Paşa (ö. 1879), Türk siyasetçi.

Kaptan-ı Derya Abdülkadir Paşa'nın oğludur. Devlet hizmetine Tersanede başlamıştır. Anadolu Harp Ordusu Defterdarlığı, Bursa Harir Nazırlığı, Kıbrıs Mutasarrıflığı gibi görevlerde bulunduktan sonra Serasker Müsteşarlığı'na getirilmiştir. Trablusgarb, Edirne, Sivas valiliklerinde bulunmuştur. 20 Eylül 1875 ile 18 Ocak 1876 tarihleri arasında İstanbul Şehremaneti (Belediye Başkanı) Olmuştur. Ardından Nafıa Nazırlığı görevine gelmiştir. Daha sonra Ticaret Naz