dan sonra tüm olanaksızlıklar içinde yılda ortalama 240 km. uzunluğunda demiryolu yapılırken, 1960 yılından sonra gelişen teknoloji ve maddi olanaklara rağmen yılda sadece 39 km.lik demiryolu yapılabilmiştir. Bu tarihlerde demiryollarının geri plana atılmasının temel sebebi devletin ulaşım politikasının değişmiş olmasıdır. Eski Başbakan ve Cumhurbaşkanı Turgut Özal da demiryolları ile ilgili ""modası geçmiş bir ulaşım yöntemi"" ve ""Demiryolu komünist ülkelerin tercihidir, çünkü ulaşımı merkezi denetim amaçlıdır"" demiştir.

Sonuç olarak, 1960-1997 yılları arasında, demiryolu uzunluğu %11 artmıştır. Ulaştırma sektörleri içindeki yatırım payları ise; 1960'lı yıllarda karayolu %50, demiryolu %30 pay alırken, 1985'den bu yana demiryolunun payı %10'un altında kalmıştır. Türkiye'de karayolu yolcu taşıma payı %96, demiryolu yolcu taşıma payı ise %2'dir. Demiryollarının, mevcut altyapı ve işletme koşullarının iyileştirilmemesi ve yeni koridorlar açılamaması nedeniyle yolcu taşımacılığındaki payı bu yıllarda %38 oranında gerilemiştir.

2002 yılında yaklaşık 14 milyon ton yük taşımacılığı gerçekleştirilmiş bulunmaktadır. Yük taşımacılığı sadece yurt içinde taşınan malları değil yurt dışından gelip başka ülkelere giden malzemeleri de kapsamaktadır.

Türkiye ulaşım sistemi içerisinde karayolu-demiryolu yük taşıma paylarına bakıldığında, karayolu yük taşıma oranı % 94, demiryolu yük taşıma payı ise % 4'dür.

TCDD hem varolan hatların yenilenmesi hem de yeni hatlar eklenmesi için sürekli devam eden bir çalışma içindedir. Özellikle varolan eski ray teknolojisini yenileyip yeni ve daha güncel bir sistem olan hızlı tren sistemine geçiş yapmaktadır.

TCDD 2003 yılında hızlı tren hatları döşemeye başladı. İlk hat olan Ankara-İstanbul YHT hattı 533 km.dir. Hattın Ankara-Eskişehir kısmı 245 km.den oluşmaktadır ve yolculuk süresi 65 dakikadır. İstanbul (Pendik)-Ankara arası yolculuk süresi ise 4 saat 5 dakikadır. Deneme seferleri 23 Nisan 2007, ticarî seferler 13 Mart 2009'da başlamıştır.

TCDD'nin 2010 yılı sonu itibarıyla aktif olarak kullanılan demiryolu uzunluğu 11.940 km.dir. Bunlardan 11.052 km.si konvansiyonel hat ve 888 km.si ise hızlı tren hattıdır.

Konvansiyonel hatların 2.273 km.si elektrikli ve 3020 km.si ise sinyallidir. 2010 yılı sonu itibarıyla 8.722 km.lik konvansiyonel ana hat şebekenin 8276 km.sinde (%95) tek hat işletmeciliği yapılmaktadır.

Konvansiyonel yollar:

439 km.lik hızlı tren ana hattının tamamı çift hat, elektrikli ve sinyalli olarak inşa edilmiştir. Bu şekilde hızlı tren hattının toplam uzunluğu (439*2 + 10) 888 km. etmektedir. (10 km. müselles yolu)


TCDD'nin hükümet düzeyindeki denetimi, gözetimi, koordinasyonu ve ilişkileri Ulaştırma Bakanlığı'nca yürütülmektedir. Merkezi Yönetim 18 ihtisas Daire Başkanlığı ile, Hukuk, Savunma ve Basın Halkla İlişkiler birimlerinden oluşmakta; demiryolu taşımacılığı ile ilgili hizmetler 7 Bölge Müdürlüğünce yürütülmektedir. Ayrıca 7 limanıyla verdiği hizmetlerin sorumluluğu Genel Müdürlüktedir. Şubat 2015 tarrihi itabariyle kurumda 870 memur, 13472 sözleşmeli personel, 11019 daimi işçi ve 863 geçici işçi bulunmaktadır.Toplam personel sayısı 26184 kişidir.

TCDD'nin demiryolu endüstrisinde faaliyet gösteren dört bağlı ortaklığı bulunmaktadır:

TCDD yükümlü bulunduğu hizmetleri yürütmek için demiryolu şebekesini toplam 8 bölgeye ayırmıştır. Her bölge ayrı bir bölge müdürlüğünce idare edilmektedir. Bölge müdürlükleri ve merkezleri şu şekildedir:

TCDD kuruluşundan beri yolcu taşımacılığı, yük taşımacılığı ve liman hizmetleri vermektedir.
Kuruluşun yasa ile belirlenmiş temel görevleri aşağıdaki gibidir:

TCDD işletmelerine bağlı olan ve işletmesi TCDD tarafından yapılan limanların listesi:
Bu limanlardan Samsun, İskenderun, Bandırma ve Mersin limanları işletme hakkının uzun dönemli devredilmesi yoluyla özelleştirilmiştir. Derince'nin de aynı yöntemle özelleştirilmesi için iki kez ihale açılmış, ancak ikisi de iptal edilmiştir.

TCDD'nin yolcu taşımacılığı için vermiş olduğu hizmette ana hatlarda kullanılan trenler aşağıda sıralanmıştır:





TCDD ana hatların yanı sıra idari olarak ayrılan bölgeleri içinde de yolcu taşımacılığı yapmaktadır. Bunların listesi TCDD Bölgesel yolcu trenleri maddesinde mevcuttur.

TCDD işletmesi Ankara, İstanbul ve İzmir kentlerinde banliyö trenleri ile şehiriçi toplu taşımacılık yapmaktadır.
Türkiye ile Avrupa ülkeleri arasında İstanbul-Bükreş-İstanbul arasında her gün karşılıklı çalışan Bosfor Ekspresi ve İstanbul-Selanik-İstanbul arasında her gün karşılıklı çalışan trenler vardır.

İstanbul-Sofya, İstanbul-Belgrad, İstanbul-Budapeşte ve İstanbul-Kişinev bağlantısı Bosfor Ekspresi'ne bağlanan vagonlarla sağlanmaktadır.

İstanbul ile Villach (Avusturya) arasında ise özel bir operatör tarafından oto kuşetli Optima Express treni işletilmektedir.


Yabancı turistler TCDD websitesinden doğrudan bilet alamazlar.

TCDD, elinde bulunan çeşitli yük vagonlarıyla hemen hemen her türlü yükü taşıma kapasitesine sahiptir.

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketi (TCDD Taşımacılık A.Ş.), 6461 Sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun tarafından verilen yetki ile TCDD tarafından kurulan demiryolları üzerinde yük, yolcu taşımasını yapacak olan anonim şirketidir.

Demiryolu yük taşımacılığı toplu ve programlı taşımalara yöneliktir, ayrıca münferit taşımalar da gerçekleştirilmektedir. Yurtiçi yük taşımaları hem TCDD'ye ait vagonlarla yapılabildiği gibi hem de müşterinin kendisine ait vagonlarla yapılabilmektedir. 2012 yılında demiryolu ile taşınan toplam 25,7 milyon ton yükün 6 milyon tonu bu özel vagonlarla taşınmıştır.

TCDD, demiryolunun yük taşımacılığındaki payını arttırmak amacıyla, 18 bölgede lojistik köyler inşa etmektedir. 2023 yılına kadar tamamlanması hedeflenen lojistik merkezler ve 2013 sonu itibarıyla durumları şöyledir:

Tamamlanmış Olan Lojistik Merkezler : Halkalı, Samsun-Gelemen, Uşak

1. Etabı Tamamlanmış Olan Lojistik Merkezler : Köseköy-İzmit, Hasanbey-Eskişehir, Kaklık-Denizli, Boğazköprü-Kayseri

İnşaat/Proje Aşamasında Olan Lojistik Merkezler : Yeşilbayır-İstanbul, Gökköy-Balıkesir, Bozüyük-Bilecek, Kayacık-Konya, Yenice-Mersin, Sivas, Türkoğlu-Kahramanmaraş, Kars, Palandöken-Erzurum, Mardin

İstanbul'un şehir içi ulaşım sorununa toplu taşımacılıkla köklü bir çözüm getirmeyi amaçlayan bu proje kapsamında, Avrupa yakasındaki Halkalı'dan Anadolu yakasındaki Gebze'ye kesintisiz, hızlı ve diğer ulaşım sistemleriyle entegrasyonlu 76.3 kilometrelik yüzeysel metro inşa edilecek.

İki etaptan oluşan Marmaray Projesi'nin ilk etabı olan Kazlıçeşme-Ayrılıkçeşme arası Boğaz'ın altından geçen tüneli de kapsayan 13, 5 kilometrelik bölüm 29 Ekim 2013'te ulaşıma açıldı. Bu haliyle sadece şehiriçi yolcu taşımacılığında kullanılan hattın, ikinci etabın tamamlanmasının ardından ulusal demiryolu ağı ile entegrasyonu sağlanmış olacak. Tünelden yük trenlerinin de kontrollü olarak geçirilmesi planlanıyor.

Bursa'nın diğer büyük şehirlere ve Anadolu'ya demiryoluyla bağlanmasını sağlamanın amaçlandığı, ticarette demiryolu vasıtasıyla Gemlik limanını da kullanarak İstanbul'un yükünün azaltılmasının planlandığı projedir.

TCDD 2003 yılında hızlı tren hatları projelerine başladı. İlk hat, toplam uzunluğunun 533 km. olması öngörülen İstanbul-Eskişehir-Ankara hattıdır. Yüksek Hızlı Tren'in şu anda Ankara-Pendik ve Ankara-Konya kısmı işletimdedir. Bu yollarda Ankara-Konya, Ankara-Pendik ve Pendik-Konya arasında düzenli yolcu taşımacılığına başlanmıştır.

Ankara - İstanbul arasındaki mevcut hattın toplamı 576 km. olup, tümü sinyalli ve elektriklidir. Mevcut hattan bağımsız, 250 km/saat operasyonel hıza uygun, çift hatlı, elektrikli ve sinyalli, olarak inşa edilen Hızlı Tren hattının Ankara-Eskişehir etabı 15 Mart 2009, Eskişehir - İstanbul etabıysa 25 Temmuz 2014'te tam faaliyete başlamış, Ankara-Eskişehir-İstanbul arasındaki demiryolu mesafesi 523 km.ye yolculuk süresi ise 3,5 saate inmiştir.

Eskişehir-Konya hızlı tren hattı, Ankara-İstanbul hızlı tren hattından Polatlı'da ayrılarak Konya'ya uzanan çift hatlı, elektrikli, sinyalli Yüksek Hızlı Tren hattıdır. İşletmeye açık olan Ankara-Konya ve Ankara-Eskişehir hatlarından bağımsız olarak 2013 yılında açılan hat, 355 km. uzunluğa sahiptir. Hatların birbirine entegre olmasıyla, 2014 yılından beri İstanbul-Eskişehir-Konya seferleri de düzenlenmektedir. İstanbul-Eskişehir-Konya hattı yaklaşık 4,5 saatte, Eskişehir-Konya hattı ise 2 saatte kat edilmektedir.

Ankara-Konya YHT, Ankara-İstanbul YHT'den Polatlı'da ayrılarak güneye doğru inen çift hatlı, elektrikli, sinyalli hızlı tren demiryoludur.

Ankara'dan Konya'ya uzanan hattın uzunluğu 306 km.dir. Hattın 96 km.lik bölümü yapımı önceden tamamlanmış olan Ankara-İstanbul YHT Hattı'nı paylaşmaktadır. 212 km.lik Polatlı-Konya etabının yapımı ise Ağustos 2006'da başlamış ve hattın tamamı 23 Ağustos 2011 tarihinde hizmete açılmıştır. Bu hat ile, eskiden (arada doğrudan bir hat olmaması dolayısıyla) 10 saat 30 dakika olan Ankara-Konya tren yolculuk süresi 70 dakikaya düşmüştür. Proje kapsamında 7 köprü, 27 üst geçit, 83 altgeçit, 143 menfez, 2030 metre uzunluğunda bir tünel yapılmıştır.

Hattın sırasıyla Ankara-Afyonkarahisar-Uşak-Manisa-İzmir şehirlerinden geçmesi planlanmaktadır Polatlı'yı geçtikten sonra Ankara-Konya YHT'nin 120. km.sinde Kocahacılı, Polatlı'da çatallanarak Afyon istikametine ilerleyecektir.

Toplam uzunluğunun 624 kilometre ve toplam yapım maliyetinin 4 milyar TL olması beklenen projenin, birinci etabını Ankara-Afyonkarahisar, ikinci etabını Afyonkarahisar-Uşak-Eşme ve üçüncü etabını ise Eşme-Manisa-İzmir arası oluşturmaktadır. Hat tamamlandığında, Ankara-İzmir arasındaki seyahat süresi 3,5 saat, Ankara-Afyonkarahisar ise 1,5 saat olacaktır.

Hattın 287 kilometrelik Ankara-Afyonkarahisar etabının altyapı yapım sözleşmesi 11 Haziran 2012'de Sigma-Burkay-Makimsan-YDA iş ortaklığı ile imzalanmıştır. 167 km. uzunluğunda olan etabın 3 yıl içerisinde bitirilmesi hedeflenmektedir. İkinci etap olan