birine, Selevkos İmparatorluğu'na, yöneltmişti. Bir Roma gücü Selevkosları Termopylae Muharebesi'nde yendi ve onları Yunanistan'ı boşaltmak zorunda bıraktı. Ardından Romalılar Selevkosları Yunanistan'ın ötesinde kovalayarak onları belirleyici bir çarpışma olan Magnezya Muharebesi'nde bozguna uğrattılar.

MÖ 179'da, Filippos öldü ve yetenekli ve açgözlü oğlu Perseus, tahtını aldı ve Yunanistan'a yeni bir ilgi gösterdi. Roma da, Üçüncü Makedonya Savaşı'nı başlatarak Makedonya'ya savaş açtı. Perseus'un başlangıçta Romalılara karşı babasından daha büyük askeri başarıları vardı. Oysa bu dönemde tüm yapılanlara Roma sırf başka bir ordu daha göndererek karşılık vermişti. İkinci konsül ordusu beklendiği gibi MÖ 168'deki Pidna Muharebesi'nde Makedonları yendi ve Makedonlar da beklendiği gibi silah bırakarak Üçüncü Makedonya Savaşı'nı sona erdirdiler.

MÖ 150'den MÖ 148'e dek süren Dördüncü Makedonya Savaşı, Roma ve Makedonya arasındaki son savaştı. Romalılar Makedonları İkinci Pidna Muharebesi'nde hemen yendiler. Başka bir Romalı ordusu Korint'i MÖ 146'da kuşatıp yıkarak teslimiyeti ve böylece Yunanistan'ın fethini sağladı.
MÖ 111-104 arasındaki Yugurta Savaşı, Roma ile Kuzey Afrika'daki krallık olan Numidya'dan Yugurta arasında gerçekleşmişti. Bu savaşın sonrasında, Roma çöl ve dağlardan oluşan doğal surlarına ulaştığından kıtadaki yayılışına büyük bir oranda son vererek Kuzey Afrika'daki son Roma barışını oluşturmuş oldu. Yugurta'nın, Pön Savaşları'ndan beri Roma'nın sadık bir bağlaşığı olan Numidya tahtını gasp edişini izleyen Roma, araya girmek zorunda hissetti. Yugurta gaspını kabul etsinler diye Romalıları satın aldı. Yugurta sonunda muharebede değil ancak ihanet sayesinde yakalanmıştı.

MÖ 121'de, Roma (bugünkü Fransa'nın bir bölgesindeki) iki Kelt boyu ile iletişime geçerek ikisini de belirgin bir kolaylıkla yendi. Kimberek Savaşı (MÖ 113–101) önceki, yani MÖ 121'deki, çarpışmalardan çok daha ciddi bir olaydı. Cermen boyları "Kimberek" ve "Tötonlar" Avrupa'nın kuzeyinden Roma'nın kuzeydeki bölgelerine göçüp Roma ve bağlaşıklarıyla çarpıştılar. Aquae Sextiae Muharebesi ve Vercellae Muharebesi'nde iki boy da neredeyse yok edilerek bu gözdağı sona erdirilmiş oldu.

Romalı generallerin komutasında yurtdışındaki süresi uzamış seferler ve bu seferlerde askerlerin çapulla ödüllendirilmesi askerlerde genel olarak gitgide devletten çok generallere bağlı olma akımına yol açtı. Roma'yı bu dönemde kısmen büyük toprak alanlarının, kölelerin Romalı ustalarının sayısını büyük oranda geçtikleri köle tarımına verilmiş olması nedeniyle, birkaç köle başkaldırıları da bezdirmişti. MÖ'nün son yüzyılında en az on iki iç savaş ve ayaklanma oldu. Bu durum, Octavianus (sonraki "Kayser Agustus") Senato'nun yetkisine başarılı bir biçimde karşı gelip "prinçeps" (imparator) olarak ona son verene dek bozulmadı.

MÖ 135 ve MÖ 71 arasında Roma devletine karşı köle başkaldırılarını içeren üç "köle savaşı" gerçekleşti, üçüncü ve son başkaldırıysa sonuçta Gladyatör Spartaküs'un komutası altındaki 120.000 ve 150.000 arasında köleyi kapsadığından en ciddi olanıydı. Ayrıca Roma'nın İtalya'daki bağlaşıkları, Roma'nın askeri seferlerinin tehlikesini paylaşıp ödüllerini paylaşmadıklarından yakınıyorlardı. Bu nedenle bu eski bağlaşıklarla Roma arasında MÖ 91'de Bağlaşıklar Savaşı koptu. Askeri açıdan yitirmelerine karşın, bağlaşıklar 500.000den fazla İtalyana yurttaşlık veren yasal bildirgelerle amaçlarına ulaştılar.

İç kargaşa yine de, MÖ 82'nin başında Konsül Lucius Cornelius Sulla'nın neden olduğu iki iç savaşla en ağır durumuna ulaştı. Roma kentinin tam da kapılarındaki Collina Kapısı Muharebesi'nde, Sulla önderliğindeki bir Romalı ordusu bir Roma senatosu ordusunu alt ederek kente girdi. Sulla'nın eylemleri Romalı birliklerin istekliliğinde birbirlerine karşı savaş açarak en sonunda cumhuriyeti devirecek ve Roma İmparatorluğu'nun kurulmasına neden olacak bir dönüm noktası oluşturdu.

Büyük Mitridates MÖ 120'den 63'e kadar Küçük Asya'da (bugünkü Türkiye) geniş bir krallık olan Pontus'un hükümdarıydı. Mitridates krallığını genişletmeye çalışarak Roma'ya karşı çıktı ve Roma'nın kendisi de savaş ve getirebileceği ganimetlerle saygınlık için eşit derecede istekli görünüyordu. MÖ 88'de, Mitridates krallığında yaşayan 80.000 Romalının büyük çoğunluğunun öldürülmesini buyurdu. Bu kırım Birinci Mitridates Savaşı'yla düşmanlık halinin başlaması için verilmiş resmi nedendi. Romalı General Lucius Cornelius Sulla Mitridates'i tamamen Yunanistan'dan dışarı attı; ancak ardından rakibi Gaius Marius tarafından ortaya atılan iç tehdidi yanıtlamak için İtalya'ya dönmek zorunda kaldı. Roma ve Pontus arasında barış yapıldı; ancak bu yalnızca geçici bir ara oldu.

İkinci Mitridates Savaşı, Roma Mitridates'in kendisinin olduğunu iddia ettiği bir eyaleti topraklarına katmaya çalıştığında başladı. Üçüncü Mitridates Savaşı'nda, ilk Lucius Licinius Lucullus, ardından da Büyük Pompeius Mitridates'in üzerine gönderildi. Mitridates sonunda Pompeius'a gece Likus Muharebesi'nde yenildi.

Akdeniz bu sırada çoğu Kilikyalı olan korsanların eline düşmüştü. Korsanlar sırf nakliye rotalarını boğazlamadılar, Yunanistan ve Asya kıyılarındaki pek çok kenti de çapulladılar. Pompeius korsanlara karşı savaşması için özel bir donanma çalışma koluna komutan atandı. Denizin batıdaki kısmını korsanlardan temizleyerek İberya (İspanya), Afrika ve İtalya arasındaki iletişimi onarması Pompeius'un yalnızca kırk gününü aldı.

İberya'da (bugünkü İspanya) pretör olarak bir dönemi sırasında, Pompeius'la eş dönemdeki Jül Sezar muharebede iki yerel boyu yendi. MÖ 59'daki konsül döneminin ardından, beş yıllık bir dönemliğine Galya Çisalpine (bugünkü Kuzey İtalya), Galya Narbonensis (bugünkü Güney Fransa) ve İllirya (bugünkü Balkanlar) Valiliği'ne prokonsül olarak atandı. Eylemsiz bir valilikten hoşnut olmayan Jül Sezar, kendisine peşinde koştuğu çarpıcı askeri başarıyı verecek olan Galya'yı istilaya neden bulmak için çabaladı. İki yerel boy kendilerini Romalı eyalet Galya Narbonensis'in (içine değil) yakınına götürecek bir yol üstünde göçmeye başladığında, Jül Sezar MÖ 58'den MÖ 49'a dek süren Galya Savaşları için kendisine gereken ucu ucuna uygun gerekçesini bulmuştu.

Jül Sezar MÖ 58 ve MÖ 57'de büyük muharebelerde geniş orduları yendi. MÖ 55 ve 54'te de Britanya'ya iki sefer düzenleyen ilk Romalı oldu. Jül Sezar ardından Alesia Muharebesi'nde Arverni kabilesinden Vercingetorix'in liderliğindeki isyancı Galyalılarin birliğini yenerek Galya Narbonensis'in Romalılarca fethini bitirdi. MÖ 50'ye gelindiğinde, Galya'nın bütünü Roma'nın elinde bulunmaktaydı. Galya asla Kelt kimliğini bir daha kazanamadı, asla başka bir ulusalcı ayaklanmaya daha kalkışmadı ve 3. yüzyıldaki bunalımın dışında, 476'da batıdaki imparatorluk düşene dek Roma'ya bağlı kaldı.

MÖ 59'a gelindiğinde güç ve etki paylaşımı için, Gaius Iulius Caesar, Marcus Licinius Crassus ve Gnaeus Pompeius Magnus ("Büyük Pompeius") arasında Birinci Triumvirlik olarak bilinen siyasal gayriresmi bir bağlaşıklık oluşturulmuştu. MÖ 53'te, Crassus Part İmparatorluğu'na (bugünkü Irak ve İran) bir Romalı istilası başlattı. Başlangıçtaki başarılardan sonra, çölün derinliklerine ordusunu yürüttü; ancak burada, düşman bölgesinin derinliklerindeki, Crassus'un kendisinin de can verdiği Harran yakınlarında yapılan Carrhae Muharebesi'nde ordusunun etrafı sarılıp katledilerek yok edildi. Crassus'un ölümü Triumvirlik'teki dengenin bir kısmını kopardı ve dolayısıyla, Caesar ve Pompeius ayrı hareket etmeye başladılar. Caesar Galya'da savaşıyorken, Pompeius Roma için, kendisinin Caesar'a yönelik en karşıt kişi olduğunu açığa çıkaran bir yasama gündemiyle ilerleme kaydederek Caesar'ın siyasal düşmanlarıyla el altından bağlaşıyordu. MÖ 51'de, bazı Romalı senatörler ordularının denetimini devlete teslim edene dek, Caesar'ın konsüllüğe adaylığını koymasına izin verilmemesi isteğinde bulundular ki Caesar düşmanlarının önünde savunmasız kalabilsin. Caesar komutasından vazgeçip yargılanmayla yüzleşmektense İç Savaş'ı seçti.

MÖ 49'un ilkbaharına gelindiğinde, Caesar'ın pişkin lejyonları Rubikon Irmağı'nı geçip İtalyan Yarımadası'nda hızla Roma'ya doğru yürürken, Pompeius Roma'nın boşaltılmasını buyurdu. Daha sonra Caesar dikkatini İberya'daki (bugünkü İspanya) Pompeius kalesine yöneltti; ancak Yunanistan'da Pompeius'un kendisini durdurmaya karar verdi. Pompeius başlangıçta Caesar'ı yendi; ancak yengisini sürdürmekte başarısız oldu ve böylece MÖ 48'deki Farsala Muharebesi'nde bozguna uğratıldı; oysaki Caesar'ın güçlerini alt rütbeli birlikleriyle de birlikte ikiye katlıyordu. Pompeius bu kez de Mısır'a kaçtı; ancak burada öldürüldü.

Pompeius'un ölümüyle iç savaş sonuçlanmamıştı; çünkü Caesar'ın düşmanları savaşmaya devam ettiler. MÖ 46'da Caesar belki de ordusunun neredeyse üçte biri kadarını yitirdi; ancak en sonunda Thapsus Muharebesi'nde Metellus Scipio komutasındaki Pompeiuslu ordusunu yenmek için geri geldi, ardından da Pompeiuslular bir kez daha İberya'ya çekildiler. Caesar sonrasında birleşik Pompeiuslu güçlerini Munda Muharebesi'nde yendi.

Caesar artık Roma devletinin birincil kişisiydi ve güçlerini büyütüp sağlamlaştırdığından düşmanları zorba bir hükümdar olmaya yönelik tutkuları olduğundan korkuyordu. Roma Cumhuriyeti'nin tehlikede olduğunu savunduklarından bir küme senatör bir komplo kurup MÖ 44'ün mart ayında Senato'da Caesar'ı öldürdüler. Marcus Antonius, Caesar'ın vekili, Caesar'ın suikastını kınadı ve iki bölek arasında savaş koptu. Antonius halk düşmanı ilan edildi ve Caesar'ın evlatlık oğlu ve seçilmiş kalıtçısı Gaius Octavianus da, ona karşı olan savaşta komutayla yetkilendirildi. Mutina Muharebesi'nde Antonius ikisi de öldürülen konsüller Hirtius ve Pansa'ya yenildi.

Octavianus İkinci Triumvirlik oluşturulduğunda Caesarcı Antonius ve Lepidus ile MÖ 43'te anlaşmaya vardı. MÖ 43'te Triumvirler Marcus Antonius ile Octavianus, Caesar'ın suikastçıları Brutus ve Cassius'a karşı Filippi Muharebesi'nde savaştı. Brutus'un Octavianus'u yenmesine karşın, Antonius, ke