ştir.

İçerik:

Madde I: Kadın özgür doğar ve erkeklerle haklar bakımından eşittir. (…)

Madde II: Her siyasi derneğin amacı, kadın ve erkeğin, doğal ve daimi haklarını korumaktır. Bu haklar; özgürlük, mülkiyet, güvenlik ve özellikle baskıya karşı koymaktır.

Madde III: Her bir devlet gücünün esası kadın ve erkeklerin birliğine ve onların ulustaki varlıklarına dayanmaktadır. (…)

Madde IV: Özgürlük ve adalet diğerine ait olan her şeyin iadesinden oluşmaktadır. Böylelikle erkeğin daimi zulmüne karşı çıkma haklarını uygulamanın sınırı olmamaktadır. Sınırlar doğa ve akıl çerçevesinde düzenlenmelidir.

Madde V: Doğa ve akıl yasaları toplum için zararlı olabilecek tüm davranışları yasaklar. Bu yasaların izin verdiği ve ilahi yasaların yasaklamadığı hiçbir şey engellenemez. (…)

Madde VI: Yasa genel iradenin ifadesi olmalıdır. Bütün kadın ve erkek vatandaşlar şahsen veya bir vekil aracılığıyla yasanın oluşumuna katkıda bulunmalıdır. Bütün kadın ve erkek vatandaşlar yasanın önünde eşit olup; bütün rütbe, pozisyon ve resmi dairelere eşit ölçüde kabul edilmelidir. (…)

Madde VII: Hiçbir kadın bu yasaların dışında bırakılmayacaktır. Kadın belirli durumlarda yasalar önünde suçlanacak, tutuklanacak ve hapsedilecektir. Kadınlar da erkekler gibi, hükmü kesin olan bu yasalara bağlı olacaktır.

Madde VIII: Yasa sadece mutlak, açık ve gerekli cezalar vermelidir. (…)

Madde IX: Suçlu bulunan her bir kadına yasanın yaptırımları uygulanır.

Madde X: Kimse genel bir politika olsa bile, mahkûmiyetinden dolayı dava edilemez. Kadın darağacına çıkma hakkına sahiptir, aynı ölçüde konuşmacı kürsüsüne çıkma hakkına da sahiptir. (…)

Madde XI: Fikir ve düşüncelerin özgürce ifadesi kadın haklarının en değerli maddelerinden biridir, çünkü bu özgürlük babaların çocuklarıyla olan babalık bağlarını garanti altına alır. Böylelikle her kadın vatandaş onu gerçekleri gizlemeye zorlayan barbarca ön yargılar olmadan “Ben bize ait olan bir çocuğun annesiyim” diyebilir.

Madde XII: Kadınların ve kadın yurttaşların haklarının güvence altına alınması, daha büyük bir yararı ortaya koyar. Bu güvence, bu hakların tanındığı kişilerin ayrıcalığı olmamalıdır, herkesin yararına hizmet etmelidir.

Madde XIII: Devletin giderleri ve idari giderler için kadın ve erkeklerin katkısı eşittir. Kadınlar bütün yükümlülük ve yorucu işlerde katkıda bulunurlar, bu nedenle görev, iş, talep, onur ve zanaatte de paylaşıma katılırlar.

Madde XIV: Kadın ve erkek yurttaşlar kendileri veya temsilcileri aracılığıyla vergilerin zorunlu olup olmadığına karar verme hakkına sahiptir. Kadın yurttaşlar, sadece varlıklarında değil, aynı zamanda resmi kurumlarda, vergilerin toplanması, bunların kullanılması ve süresinin belirlenmesi sürecine eşit oranda katılabildikleri takdirde bunu kabul ederler.

Madde XV: Vergi ödemesinde erkeklerle bir olan kadınlar, resmi devlet memurundan mali işlerle ilgili bilgi alma hakkına sahiptir.

Madde XVI: Hakların garantisinin olmadığı ve güçler ayrılığının belirlenmediği bir toplumun anayasası yoktur. Ulusu oluşturan bireylerin çoğunluğu yasanın biçimlendirilmesinde katkıda bulunmadıysa, o yasa yoktur ve geçersizdir.

Madde XVII: Birlikte veya ayrı olarak mülkiyet her iki cinsin hakkıdır.[…]
Kimse ulusun asıl miras payından yoksun bırakılamaz[…]

1789 bildirgesinden hemen sonra ilan edilen ve bir önsöz ile 17 maddeden oluşan, Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi, her ne kadar önsözde cesaret gibi güzelliği de düşünen cinsiyeti tanımlasa da, kadınlar için sadece basit bir karşıt tasarı olmamıştır. Bu bildiride sık sık ulusu oluşturan her iki cinsiyet de ifade edilmiştir. Olympe de Gouges’in “l’homme” (Fr. ilk yaygın anlamı ile “erkek”, ikinci anlamı ile insan/şahıs) kelimesi yerine “kadın ve adam” sözlerini kullanmasıyla da her iki cinsiyet açıkça betimlenmiştir. Madde VII’de de kadınların ayrıcalığının olmadığı belirtilmiştir.

Her iki bildirgede de sürekli olarak özgürlük, eşitlik güvenlik, özel mülkiyet hakkı ve baskıya karşı çıkma hakkı talep edilirken, 1789 bildirgesindeki olumsuz olarak yer alan “özgürlük” kavramı de Gouges tarafından olumlu olarak değiştirilmiştir. Özgürlük, başka birine zarar vermeyen her şeyi yapabilmekte düğümlenmektedir. Madde IV’de “özgürlük ve adalet”; ait olan şeyin iade edilmesi, anlamına gelmektedir.

Eşit hakların ve eşit görevlerin karşılanması gerekliliği de Gouges’un esas görüşü olmuştur. Bu nedenle de Gouges’un bildirgesinin en önemli ve bilinen sözü ortaya çıkmıştır: “Kadın darağacına çıkma hakkına sahip olduğu ölçüde konuşmacı kürsüsüne çıkma hakkına da sahiptir.”

Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi’nin tarihi önemi de kadın ve erkekleri yücelten genel bir istek olan, ilk evrensel insan hakları bildirgesi olmasından kaynaklanmıştır. İçinde var olan toplumsal düzen ile aydınlanmanın kritik tartışması da yansıtılmıştır.

Tarihsel etki olarak da edebiyatta farklı yerler almıştır. Bir taraftan 1791 bildirgesinin sadece beş örnekle yayınlandığı ve siyasi olarak tamamen göz ardı edildiği işaret edilirken, diğer taraftan da bu bildirge tüm Fransa’da ve yurtdışında da heyecan uyandırdığı anlamına gelmiştir. Gouges’un bildirgesi bugün tarihi dokümanların çoğunda ve listelemelerde eksik olarak görülmüştür. 1972’de Fransız ulusal kütüphanesinde fark edilmeden duran metin Hannelore Schröder tarafından tekrar bulunmuş ve 1977 yılında da Almanca olarak yayımlanmıştır.






Yasin Özdenak

Yasin Özdenak (d. 11 Ekim 1948, İskenderun), Türk eski millî futbolcu ve antrenör. Galatasaray ve New York Cosmos formalarını giymiştir. Futbolculuk hayatından sonra antrenörlük yapan Özdenak, şu an Avustralya ekibi Hume City FC'de görev yapmaktadır. Kardeşi Gökmen Özdenak da eski bir futbolcudur.

Futbol hayatına Altınay Spor Kulübü'nde başladı. 1965'te İstanbulspor'a transfer oldu. Daha 17 yaşındayken kaleyi Mete Bozkurt'tan almayı başardı. Sonraki sezon ise kaleyi yeniden Bozkurt'a kaptırmıştı. 1967'de İstanbulspor ile sözleşmesi sona erdi. Kardeş Gökmen Özdenak ile Galatasaray'a transfer oldu. Turgay Şeren'in jübilesi ile birlikte kaleci arayan Galatasaray'ın kalesini 19 yaşındaki bu futbolcu kazandı. Ancak ilk sezonda Galatasaray yalnızca üçüncü olabildi. Yeni yapılanmaya giden Galatasaray, iki yeni kaleci alınca Özdenak birdenbire takımın üçüncü kalecisi konumuna düştü. Forma giymediği 1968-69 sezonunda lig şampiyonluğu yaşadılar.

Brian Birch'in takımın başına gelmesi ile yeniden birinci kaleci olan Özdenak, 1970-71 sezonu şampiyonluk gördü. Galatasaray o sezon 30 maçta sadece 18 gol yemişti. Galatasaray sonraki iki sezon da üst üste şampiyon olarak lig tarihinde ilk kez üst üste üç şampiyonluk alan takım oldu. Özdenak da bu kadronun başarılı kalecisiydi. Son iki sezon Galatasaray ligin en az gol yiyen takımıydı. Özdenak, 1976'ya kadar Galatasaray kalesini korudu. İki kez Avrupa Kupası macerası yaşayan Özdenak, 1972-73 Şampiyon Kulüpler Kupası'nda FC Bayern München, 1973-74 Şampiyon Kulüpler Kupası'nda ise Atlético Madrid karşısında Galatasaray kalesini korudu ancak güçlü rakiplerini eleyemediler. 1975-76 UEFA Kupası'nda Galatasaray'ın oynadığı 4 maçın 3'ünde kaleyi korudu ve 2. turda elendiler.

Özdenak lig dışında da Galatasaray ile kupalar gördü. 1972-73 sezonunda Galatasaray'ın 10 Türkiye Kupası maçında da forma giydi ve kupayı müzelerine götürdüler. 1975-76 kupasında da kupaya sahip oldular. Özdenak, final maçlarında forma giymese de 9 maçın 5'inde takımının kalesini koruyup şampiyonluğa destek olmuştu. Özdenak, kariyerinde 5 tane Cumhurbaşkanlığı Kupası finali gördü. Bunların 3'ünde forma giydi ancak o maçlarda kupayı kaybettiler. (Sırasıyla Eskişehirspor, Fenerbahçe ve Trabzonspor'a karşı) Ancak forma giymediği 1969 ve 1972 kupa finallerini kazanıp, kupayı müzelerine götürdüler. 1975'te Galatasaray'ın kalesini koruduğu Başbakanlık Kupası maçında Trabzonspor'u 1-0 yenerek kupayı ilk kez müzelerine götürdüler.

27 Ağustos 1976'da Galatasaray ve Fenerbahçe, Yasin Özdenak'ın jübilesi için karşı karşıya geldiler. Maçı Fenerbahçe 2-1 kazandı. Yasin Özdenak, 20. dakikada yerini Nihat Akbay'a bırakarak futbolu bırakmıştı. Yasin Özdenak, jübile maçında 28 yaşındayken, yerine geçen Nihat Akbay, 32 yaşındaydı.

Futbolu bırakma kararından kısa süre sonra Ahmet Ertegün'ün kurucusu olduğu ABD'nin New York Cosmos takımına transfer oldu. 1977 sezonunda takımın ikinci kalecisi olan Özdenak, 8 maçta kaleyi korudu. Sezon sonunda konferans grubunda ikinci olup finallere kalan takım ABD şampiyonluğunu kazandı. 1978 sezonuna futbolu bırakan Pelé'siz başladılar. 1 Ekim 1977'de yapılan ve dünyada milyonlarca kişinin izlediği Pelé'nin jübilesinde Yasin Özdenak ikinci yarıda oyuna girip, Santos forması giyen Pelé'ye karşı oynamıştır.

1978 sezonu Yasin Özdenak, takımın birinci kaleciliğini kazanmıştı. O sezon hem konferans şampiyonluğu kazanıldı hem de ikinci kez ABD şampiyonu oldular. Cosmos, sezon öncesi yaptığı gösteri maçlarının birinde ünlü yıldız Johan Cruyff'u takıma katınca, Özdenak bu yıldız futbolcuyla da çalışmış oldu. New York Cosmos'un, 3 Kasım 1978'de Arjantin U-20 takımı ile yaptığı maçta Özdenak, 18 yaşındaki Diego Maradona karşısında da forma giymiş oldu. Maçı Arjantin 2-1 kazanırken, Maradona da gollerden birini kaydetti. 11 Ekim 1978'de Cosmos, Yasin'in eski takımı Galatasaray ile bir hazırlık maçı yaptı. Maçı Galatasaray 2-0 kazandı. 1979'da ise kadroya ünlü Hollandalı Johan Neeskens katılmıştı. Bu sefer de konferans liderliği gelse de takım yarı finalde o senenin şampiyonu Vancouver Whitecaps'a elendiler. Sezon sonunda Yasin futbolu bırakmaya karar verdi.

Özdenak, Türkiye millî futbol takımı formasını ilk kez EURO 1972 elemelerinde giymiştir. İlk maçı 5 Aralık 1971'de oynanan Polonya maçıdır. Katıldığı diğer turnuvalar 1974 FIFA Dünya Kupası elemeleri, 1973-76 Balkan Oyunları ve EURO 1976 elemeleri olmuştur. 1974'te düzenlenen ECO Kupası'nda da Türkiye kadrosuna dahil edilen Özdenak, bir maçta forma giymiştir. Kupayı Türkiye kazanmıştır.

17 Ekim 1973'te yapılan Türkiye Futbol Federasyonu 50. yıl maçında İspanya karşısında