boyu sürer gider ve artık ona Sadıç diye hitap edilir. Damat ile aynı takım elbise giymesinden tanınır.

SALI, DÜĞÜNÜN BAŞLAMA GÜNÜ

Düğünler Salı günü başlar. Düğünde, erkeklerin oynaması için gerekli oyun havalarını çalanlara Çalgıcı ya da Davulcular denir. Eski tarihlerde, Köy Darbıkaları ve Zilli Maşa’lar vardır. Düğün sahibi fakirse bunlar çalınır oynanırdı. Bazen sadece Gelin Alıcı zamanında köy davulu çalınırdı. Nalbant Salih Türkü söyler, bazen Mehmet ve Selim Gürcan’lar Kaval-Zurna çalarlar, fakirlerin düğünü yapılırdı. Sonraları sadece Davul ve Zurna çalınırken, daha sonra Darbıka, Klarnet, Cümbüş, Keman çalan ekipten oluşan Çalgıcılar tutulmaya başlandı. Çalgıcılar ekibine Çalgı da denir. Çalgı tulumuşsa bu ekip Salı günü öğle veya öğleden sonra gelirler. Çalgıcılar köy altında veya Çamlar Bayırında karşılanırlar. Çocuklar bunların etrafına toplanır, çala çala köye girerler. Düğünün başladığı bu şenlikten anlaşılır.

Tongur

Erkek evi tarafından belirlenen bir kişi, Çalgıcıların ne zaman ve nerde çalacaklarını, ne zaman nereye gidileceğini düzenler. Gençlerin oynama zamanlarını belirler. Oğlan tarafının aldığı tahta Oyun Kaşıklarını, oynamak isteyene dağıtır, oyun sonu toplar. Bu görevli aynı zamanda Çalgıcıların ağırlanmasından da sorumludur. Bu görevliye “Tongur” denir.

Haklamak

Çalgıcılar, düğüne davet amacıyla çala çala bütün köyü dolaşırlar. Buna “Haklamak” denir. Kapısına gelinen ev sahiplerinde, özellikle oğlan tarafının akrabalarında telaş ve heyecan başlar. Kapısına gelinen ev sahibi ikramlarda bulunur, Çalgıcılara bir tepsi verilir ve bir sopaya Basma bağlayıp verilir. Buna “Saçı Toplamak” denir.

Düğün boyunca bütün köylü, kız ve oğlan tarafına tepsi tepsi börekler, çörekler, yemekler götürmeye çalışır. Düğün sahiplerinin misafirlerini ağırlamasına yardımcı olurlar.

Düğün Bayrağı

Düğün Bayrağı’nı hazırlamak Oğlan evi’nin yakınlarının görevidir. Damadın yakın akraba veya arkadaşlarından birisi bu görevi üstlenir. Önce düzgün ve uzun bir sırık hazırlanır. Sırığın ucuna, mevsim uygunsa, çivi ile bir elma çakılır. Meyve Bayrağı hazırlayana bağlıdır. Damat bu meyveden yemek zorunda olduğundan, bazen Damada eziyet olması için Kuru Soğan bile bağlanır. Çiviye bağlanacak gelin telleri, meyvenin etrafına dağıtılarak sırığa bağlanır. Meyvenin çivisine veya hemen alt kısma Muhtarlıkta bulunan normal ölçülerde Türk Bayrağı bağlanır. Daman evi tarafından, Bayraktan aşağı bağlanmak şartıyla (Bayraktan daha yukarı bir şey bağlanamaz) Kumaş, Havlu bağlanır. Bu kumaş, tel ve Bayrak ile süslenmiş sırığa “Düğün Bayrağı” denilir. Gelin Alıcı sırasında Kız Evi de Bayrak direğini kumaş, basma, havlu türü hediyeler bağlar. İki düğün evi arasında bazen Bayrak Direğine en büyük hediyeyi takma yarışı da olur. Bayrak, Sadıç tarafından Delikanlıbaşı’na teslim edilir. Delikanlıbaşı’da Bayrağı gençlerden birine teslim eder. Düğün sonuna kadar gençler tarafından sıra ile taşınır ve hep birlikte korunur.

Sürekli Bayrağın etrafında kalabalık bulunmaya çalışılır. Delikanlı grubu dışındaki daha genç ve daha yaşlılar tarafından, Başka köylere gidildiğinde ise, o köyün gençleri tarafından Bayrak çalınmaya çalışılır. Bu bayrağı düğün sonuna kadar muhafaza etmek Delikanlılar’ın görevidir. Bayrağı çalmak marifettir. Bazen, Bayrağı çalmak-korumak isteyenler arasında kavgalar dahi olur. Çalınması ise kendileri için utanç kaynağıdır. Gelin Alıcının geri dönebilmesi için Çalınan Bayrağın mutlaka bulunması gerikir. Çalınan bayrağı geri almak için istenilen para ödenmek zorunda kalınır.

Gelin Alıcı’da, Gelin Arabasının önünde yürüyen gençler, Çalgılar eşliğinde Türküler söylerken, Bayrağın etrafında kol kola girerek halka olurlar. Halka oldukları halde yürürler. Bayrak direği ne kadar yüksekse, halka o kadar geniş tutulur. Bayrak direğinin devrilmesi halinde, halkanın dışına düşüp çalınmaması amaçlanır. Halka, sokağın genişliği kadar tutulur, Başka köylerde daha da geniş tutulur. Halka halinde yürüyen gençlerin önüne avlu gibi engel çıktığı zaman halkayı bozmamak için, “Bu avlu Cuma günü yapılmış herhalde, yıkın” diyerek avluyu çiğneyiverirler, yollarını değiştirmezler. Düğün boyunca, Delikanlıbaşı tarafından, bütün Delikanlıların Bayrak ile beraber hep bir yerde, beraber olması sağlanır. Gelmeyen gençler cezalandırılır. Delikanlılar topluca neredeyse, Bayrak ta onların yanındadır.

Gelinin Kıyafeti

Kadifeden dikilmiş, Sim ile işlenmiş Bindallı Don-Gömlek (Şalvar Takımı) giyer. Gelinin başı, yüzü, kırmızı işlemeli tülbent ile örtülür. Beyaz gelinlik giyme adeti yoktur. Köyümüzün tarihinde ilk defa, Muallimlerin Fahri’nin hanımı olan Mustafa Aydoğdu’nun kızı Fatma, düğününde beyaz gelinlik giymiştir. Ancak bu, “Kefene Girmiş” diye alay konusu olmuştu.

Kadınların Düğün Alayları

Düğünün yapılacağı boş bir Samanlık ya da geniş bir kapalı mekan önceden temizlenir, beyaz toprakla sıvanır. Kadınların, erkeklerden uzak, kendi hallerinde çalıp oynamaları için, kapalı bir mekan olması gerekir.

Düğünün başladığı bu birinci gece kadınlar, kız evi tarafı kız evinin, oğlan tarafı da oğlan evinin düğün alayında toplanır, ayrı ayrı eğlenirler, oynarlar.

Düğün Alayı için, iç içe, kalaslardan, tahtalardan oturma yerleri yapılır. Orta kısmı, oynama yeri olarak genişçe boş bırakılır. Akşam olunca genç kızlar, kadınlar bu alaylara oturur ve düğünü seyrederler.

Genç kızlar, üç beş Dümbeleğin etrafına otururlar ve sırayla Dümbeleği çalarlar, hep bir ağızdan Türkü söylerler. İki kişi Alayın ortasına çıkar ve kollarını fazla yana açmadan, fazla kaldırmadan ağır ve oturaklı bir şekilde oynarlar. Adımlar vakurlu ve figürlüdür. Karşılıklı yer değiştirerek, döne döne oynarlar. Gelin, Alayın ortasına konulmuş bir Pat ya da sandalyede oturur. Gelinle oynamak isteyen talep eder ve Gelinle karşılıklı oynar. O gece herkes Gelinle de oynamak ister. Geç saatlerde çoğunluğun dağılmasıyla, kalan gelinin yakınları kız evine giderler.

Kadınların oynadığı bu mekanlara 12 yaşın üzerindeki erkeklerin yaklaşması mümkün değildir. Delikanlıbaşı, Korucular, kız ve oğlan evinden birer görevli tarafından genç delikanlıların buraya yaklaşması engellenir. Bazı gençler, yavuklusunu görebilmek için kız elbisesi giyerek yaklaşmayı denerler, yakalandıkları an dayak yemeden oradan çıkmazlar.

Geline Kına Yakma

Gelinin yakın çevresi kız evine gelince, tepsi içinde Gelin Kınası karılır. Gelinin yengeleri, akrabaları gelinin eline ve saçına kına yakar ve bağlarlar. Genç kızlar da bu gelin kınasından ellerine yakarlar. Kına yakma esnasında ilahiler söylenir. Genellikle “Fadime Ana” İlahisi söylenir.

Gelinin kız arkadaşları bu gece gelin evinde yatarlar. Geç saatlere kadar kendi aralarında çalar oynarlar, çeşitli kılıklara girerek oyun çıkartırlar. Bazen uyumaz sabahlarlar.

ÇARŞAMBA, DÜĞÜNÜN İKİNCİ GÜNÜ

Düğünün ikinci günü Çalgılar, öyleye doğru çalmaya başlarlar. “Misafir Toplamak” adı altında misafir kalan evleri, tek tek dolaşırlar. Daha sonra kahvehanenin birinde toplanırlar ve erkeklerin oyunları devam eder.

Kına Koyucu

Öğleye doğru, erkek tarafında toplanan kadınlar, “Kına Koyucu” adıyla kız evine giderler. Kız tarafında, Kına Koyucular gelecek diye hazırlıklar yapılır, yerlere hasırlar serilir, yerler çamur ise yerlere saman dökülür. Gelin, akşamki elbiselerini çıkartır, başka bir Şalvar-Gömlek takımı elbise giyer. Bir müddet çalıp oynadıktan sonra dağılırlar.

Takı

Aslında buna “Dakı” denir. Akşam olunca düğün alayı dolar taşar. Bu gece erkek tarafı da kız evinin olduğu yere gelmiştir. Birkaç saat çalıp oynandıktan sonra, gelin düğün alayının orta yerine bir pat ya da sandalyeye oturtulur. Gelin, Kadifeden dikilmiş, Sim ile işlenmiş Bindallı elbisesini giymiştir. Gelinin başı, yüzü, kırmızı işlemeli tülbent ile örtülüdür. Gelinin yanına “İnge” (Yenge) dikilir. Önce kız tarafının hediyeleri gelir. Herkes bu akşam hediyesini yanında getirmiştir.

Hediyeler gelinin yanındaki İnge’ye verilir. İnge, hediyeyi gelinin başının üzerinde çevirir ve yüksek sesle hediyenin kimden ve ne olduğunu söyler. “Meemet Agasından bi tane Bakır”, “Ayşe Abusundan bi tane Çerge”, “Dayısından Kırmalı Saan”, “Emne Tizesinden Çinko Tepsi”, “Hasan amcasından bi tane ibrik”, “Sali Dedesinden elli lira”. Sonra erkek tarafının Dakı’ları gelir ve İnge ilan eder yine.

Dakı bittikten sonra, bir müddet daha çalıp oynarlar ve düğüne gelenler bu akşam biraz erken dağılırlar. Gelinin yakın arkadaşları ve genç kızlar yine gelinin yanında kalırlar. Düğünden dağılanlar, 50-60- metre uzaktan erkeklerin eğlencelerini, oyunları seyretmeye giderler.

Damat Kaldırma

Gelinin yanında kalan genç kızlar, onlara eşlik eden birkaç erkek nezaretinde “Damat Kaldırma” adı altında, Tümbek (Dümbelek) çala çala Türkü söyleyerek Damadın evine giderler. Damadın evinin önüne varınca çalar oynarlar. Damat, Sadıç aracılığıyla kızlara bir miktar para gönderir. Parayı alan kızlar yine Türkü söyleyerek gelinin yanına gelirler. Bu gece yine eğlenir, çalar oynarlar, Kına Koyucuların getirdiği kınadan ellerine, saçlarına kına yakarlar.

Erkeklerin Eğlenceleri

Muhtar Odasının önüne, Çalgıcıların, ihtiyarların ve misafirlerin oturması için kenarlara oturma yerleri hazırlanır. Ev sahibinin öküz arabasıyla önceden hazırlanıp getirilmiş odunlarla akşam olunca büyük bir ateş yakılır. Yatsı namazından çıkılınca bütün erkekler toplanır ve Çalgıcılar yerlerini alırlar.

Damat Giydirme

Delikanlılar, Delikanlıbaşı’nın önderliğinde topluca ateşin etrafında geniş bir halka oluştururlar. Kız evi oğlan evi ayrımı olmadan bütün gençler sırayla oynamaya çalışır. 3-5 kişi oynamaya çıkar ve Tongur kaşıkları dağıtır. İlk oyun genellikle “Çiftetelli” ile başlar. “Yörük Ali” “Söğüdün Erenleri”, Birkaç hava oynandıktan sonra oyun kaşıkları Tongur’a teslim edilir. Bazı gençlerin bellerinde, sapları topuzlu, sap uçlarına yavuklusu tarafından renkli ipten püskül, topuz yapılmış kaşıkları vardır, onlarla oynarlar. Çiftetelli’de, “çök” havası vurulduğu zaman, atılan nara seslerinden, ıslık seslerinden sokaklar çınlar adeta. Gençlerin oyunları bitince misaf