sır gugulu da hususî ekmek çeşitleri olarak değerlendirilebilir. Yağlı yufka, ve değişik dürüm çeşitlerini de ilave etmek yerinde olur. Hudayınabit yaban yemişlerinin başında dağ çileği, argun, salor ve az da olsa mor zikredilebilir.

Köy halkı müzik konusunda da geleneklerine bağlı kalmıştır. Tulum, köy halkının vazgeçilmez enstürmanıdır.

Köy halkı geleneklerine bağlı olarak kültürel yapısında herhangi bir değişiklik yoktur ayrıca genel olarak 
Türk toplumunda görülen düğün ve şenliklerde düzenlenen orta oyunları ile kültürel yapıda bir estetiklik görmemiz mümkündür yöresel folklori ve müziğin zaman içerisinde yozlaşmasına da izin vermemiş aksine yüzyıllardır bozulmadan günümüze kadar gelmesini görebiliriz.

Erzurum iline 96, Tortum ilçesine 44 km uzaklıktadır.

Gökdere, İspir, Ovacık sınırında Mescit Dağı ile Naldöken tepesi arasında Gökdere suyunun aktığı vadi içerisinde yer alır. Gökdere mahallesi Tortum tarafından Yazyurdu (Akcirik) ve Kaleboynu (Çanés) köyleri ile İspir tarafında Yağlı, Ovacık tarafında ise Ahırcık (Ahurcuk) ile sınırdaştır. Katıklı (Ödük), Kaleboynu (Çanes), Cihanlı (Maysor) ve Şenyurt (Kiskha) yaylaları ile çevrilidir.

Gökedere'nin her iki mahallesi de vadinin güney tarafında, Gökdere Suyu'nun kenarında yer alır. Vadinin kuzey tarafı yani Kılakom ve Aşağı Gökdere'in karşısı, Yukarı Gökdere'ye kadar kayın ve çam ormanı ile kaplıdır. Yukarı Gökdere'den itibaren Gökdere vadisinin tabanı genişler. Vadinin ortasından akan Gökdere Suyu'nun her iki tarafı da çayırlar ve yer yer tarlalarla kaplıdır. Gökdere Suyu büyük bir sudur. Debisi baharda karların erimesiyle yükselir. Geçit vermez. Büyükbaş hayvanlar için hatta yetişkin insanlar için bile tehlike arz eder. Zaman zaman insan ve hayvanlar suya kapılıp boğuldukları için ""Kanlı su"" diye de anılır. Akarsuda kızıl benekli alabalık yaşar. Son otuz senede aşırı avlanma yüzünden alabalık soyu neredeyse kuruma raddesine ulaşmıştır. Dağlardaki krater göllerinde ise çil benekli alabalık yaşar.

Akarsu boyunda su samuru da vardır. Dağlarında kurt ve tilki bulunur. Tilki ve kurtlar kışın köye kadar gelir, köpekleri boğarlar. 1980'li yıllarda bir vaşak avlandığı hatıralardadır. Meşelikte ayı ve sansar da vardır. Av hayvanlarından tavşan bulunursa da keklikler gibi sayıları çok azalmıştır. Asrın başlarında Gökdere dağlarında yaban keçilerinin, geyiklerin yaşadığı hatta avlandığı bir vakıadır. Ama bugün ne geyik ne de dağ keçisi kalmıştır. Yalnız yüksek kısımlarda, Mayıs, Haziran aylarında ""toy kuşları"" bir süre görülmektedir.

Mahallenin iklimi, yüksek kara iklimi özelliği taşır. Kışlar soğuk ve karlı yazlar ılık geçer.

Gökdereliler bugün gökdere dışında Erzurum merkez, Sivas [Suşehri], Ankara, İzmit [Darıca] ve İzmir'de toplu olarak yaşamaktadırlar.
Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Mahallenin her iki mahallesinde de cami ve ilköğretim okulu vardır. Ancak ilkokul kullanılamamakta, taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Mahallede içme suyu şebekesi mevcut olmasına karşılık henüz kanalizasyon şebekesi, PTT şubesi ve PTT acentesi, Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır.





Hamidiye, Tortum

Hamidiye, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir Kuman(Kıpçak)Türk Mahallesidir.

Mahallede genel olarak ahıska kökenli aileler mevcut olup, genelde şehirlere göç etmiştirler.

Türk-islam kültürü gelenek ve görenekleri yaşanmaktadır.

Erzurum iline 71 km, Tortum ilçesine 20 km uzaklıktadır.

Mahallenin iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Mahallede, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Mahallenin içme suyu şebekesi vekanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol stebze olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır.





Aşık Gülabi

Aşık Gülabi (1950) Türk halk ozanı.

Aşık Gülabi (Gülabi Gültekin), 1 Ocak 1950 yılında Çorum'un Sungurlu ilçesinin Çayan köyünde doğdu.

Aşık Gülabi, 7-8 yaşından sonra saz çalmaya başlamıştır. Saz bilgi ve öğrenimi çocukluk yıllarında Anadolu köylerinde yaygın olarak yerel ozanlarının köy köy gezip köy odalarında dinletiler verdiği döneme denk gelir. Gülabi de Çayan köyüne gelip köy odalarında saz çalan âşıklara ilgi duymuş ve saza başlamıştır.

Aşık Gülabi, halen İstanbul’da yerleşiktir. 2009 yılından beri Ekintürk kanalında Kader Çizgisi ismi altında canlı program yapmaktadır. Ayrıca Ankara'da özel bir kursta saz dersleri vermektedir.

Aşık Gülabi'nin yapıtlarından çoğu daha önceki yıllarda (1965 -1985) 45'lik plak olarak çıkmış olmakla birlikte aşağıda yer alanlar ise albüm olarak yapımcı şirketler tarafından çıkarıldığı yıl ve isimlere göre dizinlenmiştir.Alevi bir söz sanatkarıdır.




İncedere, Tortum

İncedere, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.

Mahallenin adının nereden geldiği ve geçmişi hakkında bilgi yoktur.

Erzurum iline 70 km, Tortum ilçesine 18 km uzaklıktadır.

Mahallenin iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Mahallede, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Mahallenin içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır


http://www.recakose-Recai.blogspot.com




Kaleboynu, Tortum

Kaleboynu, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.

Eski ismi Ermenice:"Çağirnis/Çagirnis" günümüz söylemi ile Çaynis

Erzurum iline 91 km, Tortum ilçesine 39 km uzaklıktadır.

Mahallenin iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Mahallede, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Mahallenin içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır.





Kapıkaya, Tortum

Kapıkaya, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir Kuman(Kıpçak)Türk Mahallesidir.

Mahallenin eski adı keyık olarak bilinmektedir.

Mahallenin gelenek ve görenekleri Tortum'a özgüdür.

Erzurum iline 78 km, Tortum ilçesine 26 km uzaklıktadır.

Mahallenin iklimi, Türkiye'de Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.
Bitki örtüsü gürdür. Yüksek kesimlerde yer yer sık ormanlara rastlanmaktadır.

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Mahallenin sağlık ocağı, dolayısıyla sağlık memuru ve ilköğretim okulu vardır. Ancak okul kullanılamamaktadır ve taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır.

Mahallede elektrik, sabit telefon, içme suyu şebekesi ve kanalizasyon şebekesi olmasına rağmen köye ulaşımı sağlayan yol, ne yazık ki, asfalt değildir.





Karlı, Tortum

Karlı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.

Mahallenin eski adı Noraşen - Norşen olup. Nüfusun yarısını Rize kökenli

Hemşinliler, ve diğer yarısını ise yerli Kıpçak Türkleri oluşturmaktadır.

Türk kültür gelenek ve görenekleri yaşanmaktadır.

Erzurum iline 84 km, Tortum ilçesine 32 km uzaklıktadır.

Mahallenin iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Mahallede ilköğretim okulu vardır. Mahallenin hem içme suyu şebekesi hem kanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahallede elektrik ve sabit telefon vardır.





Kazandere, Tortum

Kazandere, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir mahalledir.

Mahallenin eski adı Zinavor-Tsınavor (Erm) olup karlı demektir. Mahallenin resmi olarak ne zaman kurulduğu bilinmemekle mahallede var olan kale, hamam, kilise vb yapıtlar çok eski ve pek önemli bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir. Mahallenin yedi harebe üzere kurulu olduğu halk arasında yaygın rivayettir. Lehanas, hans, harab evleri,kiliseler, sefgar, mevcut yayla, sinekli, nadaroğlu, emirtuğun sırt, şartel ve sinozli gibi yerlerde pek çok yapı kalıntıları mevcuttur.Define avcılarının akınına uğrayıp birçoğu tahrip edilmiştir. mahallede birde kale vardır ve yapım şekli milattan önceki yapılara benzemektedir. mahallede tarihi bir caminin olması Türklerin çok eskiden (1071'den hemen sonra) köye yerleştiğini düşündürmektedir.

Mahallenin kültürü, Türk-İslam kültürü olarak varlığını sürdürmektedir. Son yıllarda yapılmayan dumlubaba şenlikleri vardır. ilk baha yağmur yağması için gençlerin ev ev dolaşıp; sarı ineğin yağından kara tavuğun yumurtasından, tekerlemesi ile toplayıp yaptıkları helfene (piknik) meşhurdur. kış aylarında sıra geceleri, düğünlerde yapılan damata ve sağdıca eziyet eğlenceleri, şimdilerde olmayan fakat eskilerin çok yaptığı yazın tarladan dönerken özellikle genç kızların teneke ile çalıp türküler söyleyerek yaptıkları eğlenceler, mahallenin gençlerinin aşık (koyunların dizlerinden çıkarılan kemik) oynamaları, şimdilerde unutulmaya yüz tutan eskilerin sürat kitabı dedikleri cenkname ve muhammediye kitaplarının okunması( musiki edayla), mahalle kadınlarının mahallenin sevilen masum (biraz saf) teyzelere yaptıkları henekler(şakalar) mahallenin renkli kültüründen örneklerdir.

Erzurum iline 87 km, Tortum ilçesine 35 km uzaklıktadır. Köy iki çayın birleştiği derede kurulu olup dağlık bir yerdedir. Yayla ve arazileri küçük düzlüklerden oluşur. Eskiden köy bir orman mahallesi iken şimdilerde belli kısımları ağaçlıdır. Bu Ağaçlı kısımlar tamamen köylü halkın koruması ile var olmuştur.

Mahallenin iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir. Halkın Perçin dedikleri bölge tam karasal iklime sahip olup köy içi ve cıvarı karasal iklimle karadeniz iklimi arasında bir iklime sahiptir.

Mahallenin ekonomisi hayvancılığa dayalıdır. Çayırları meşhurdur. patates, buğday