nbahardan sonra kış mevsiminin yavaş yavaş soğuk yüzünü göstermesi ile Tekke'nin üstünde bulunan birçok aile hem hayvanlarını koyacak yerlerin genişliği hem de daha ılıman olması nedeniyle daha aşağılarda bulunan Öyekler isimli mezralara taşınmaktaydılar.

Bu durum ortalama 100 – 150 yıl kadar sürdürten sonra 1800'lü yılların başından itibaren Öyekler'e taşınan aileler ilkbaharla birlikte havaların ısınmasının ardından artık Tekke mahallesine taşınmayıp direk Tekeli Yaylası'na göçer oldular. Böylece Öyekler denilen mezraların tamamen yerleşim yeri oluş durumu ortaya çıktı. Bu durum, Hubyarlıların, Orta Asya Türklerinin tipik bir özelliği olan konar göçerliği hâlen taşıdığını göstermektedir

Hubyarlıların nüfuslarının hızla çoğalması sebebiyle birçok aile arazi sorunu yaşamaya başladılar bu durumda zamanla geçim sorununu ortaya çıkardı. 1750'li yıllardan başlayarak birçok aile Tokat, Sivas, Yozgat, Amasya, Çorum gibi Hubyar taliplerinin bulunduğu köylere göçerek hem taliplere dedelik yapmaya başladılar hem de tarım ve hayvancılık için daha geniş imkanlara sahip oldular. Hâlen birçok ilde Hubyar'dan gitmiş dede nüfusu bulunmaktadır.

Tokat iline 121 km, Almus ilçesine 85 km ve Sivas ilinin Doğanşar ilçesine yaklaşık 12 km uzaklıktadır. Köyün iklimi, karasal iklim bozkır(step) etki alanı içerisindedir.

Hubyar Köyü , Orta Karadeniz ile İç Anadolu bölgesi sınırında , 40-41 kuzey paralelleri ile 37 doğu meridyenleri arasında kalmaktadır. Hubyar Köyü yörenin en yüksek dağı ( 2640 m.) olan Tekeli dağı (Dokuzlar) eteklerinde bulunmaktadır.

Köy Tokat-Almus ilçesine bağlıdır. Hubyar Köyü bağlı bulunduğu Almus ilçesine 80 km , Tokat Merkeze ise 115 km uzaklıktadır. Dağlık bir bölgedir. Bölge Eosen (ef) devrinde oluşmuştur. Ana kaya büyük oranda Flis ve Gredir. Toprak orta tekstürde, % 50 den fazla taşlı kahverengi orman toprağı tipindedir. Hubyar Köyü arazisinin genelinde fizyolojik ve mutlak derinlik mevcut değildir. (0– 30 cm ) . Bölgenin genelinde meyil % 60 ın üzerinde olup sarp arazidir. Bölgenin ortalama yüksekliği 2.000 m dir. Bölge örtülü bulunmayıp, çok şiddetli yüzey erozyonu mevcuttur. Bölgeye en yakın 608 m rakımlı Tokat meteoroloji İstasyonunun verilerine göre enterpole edilmeden Yıllık ortalama yağış : 442,4 mm , Yıllık en düşük sıcaklık : -23,4 C , Yıllık ortalama en yüksek sıcaklık : 18,7 C ve Yıllık ortalama sıcaklık 12,4 C dir.

Bölge oldukça kırsaldır. Bitki örtüsü olarak eskilerden oldukça fazla olduğu anlaşılan ormanlardan günümüzde eser kalmamıştır. Birçok sebeplerden dolayı ormanlık çam ve meşelik alanlar kesilerek yok edilmiştir. Bugünlerde Çam alanı olarak adlandırılan veya çamlığın öyek diye isimlendirilen bölgelerde bir veya iki çam ağacına ancak rastlanmaktadır.Tekke' de Kutsal Gürgen Çukuru ormanı kutsallığından dolayı muhafaza edilmiştir. Bekülü mezrasının yamacında bulunan ormanlık bölge Hubyar Köyünün en büyük ormanlık bölgelerinden birisidir ve Kutsal Hubyar Camı bulunmaktadır . Ayrıca Bekülü mezrasının üst kısımlarında yine ormanlık alanlar mevcuttur. Kızılarmut bölgesinde ve öyekler mezralarının bir kısımlarında kısmen küçük ormancıklar bulunmaktadır.

Bugüne kadar başka yerde bir örneğine rastlanmayan sadece Tekeli yaylasında yetişen "tutça çiçeği" vardır.( Mis kokulu beş santim boyunda tepesinde mor çiçekleri olan su kenarında yetişen bir çiçektir.)

Hubyar Köyü mezralarında Elma, Armut, Çördük , Aluc , Erik, Ceviz, Fındık v.b meyve ağaçları bulunmakta ve yörede bol miktarda kuşburnu ağacı bulunmaktadır. Bölgede ayrıca bozkıra hakim bölgelerde kendiliğinden yetişen Keven otu yetişir ki, erozyonu önlemesi bakımından önemlidir. Ayrıca yenebilen otlardan madımak, yemlik, efelik, kuzukulağı, kömeç, v.b isimlerini tam olarak sayamadığımız birçok ot çeşidi yetişmektedir.

Hubyar Köyü Dağlarında ve Ormanlarında Yaban Hayvanları olarak Kuşlardan; Kartal, şahin, doğan, atmaca, karga, kırlangıç, saksağan, serçe, üveyik, gügük, baykuş, bıldırcın, keklik, akbaba, sığırcık, güvercin, ağaçkakan Sürüngenlerden ; Yılan, kertenkele, salyangoz, Diğer Hayvanlardan; Ayı, Kurt, Domuz, Tilki, Tavşan, Sansar, Gelincik ( gelenü Tekeli yaylası ), Keskü, Kirpi, Kaplumbağa, Fare, Köstebek, Kurbağa bulunmaktadır.

Daha fazla bilgi,resimler ve köyün videolarını internet üzerindeki Hubyar Köyü web sayfalarından izleyerek görebilirsiniz.

Hubyar Köyünün Anadolu' da bulunan önemli İnanç Merkezlerinden birisi olması sebebiyle özellikle yaz aylarında günü birlik ve yatılı ziyaretçilerin akınına uğramaktadır. Hubyar Sultan Dergahına kurbanlar tığlanmakta, adaklar adanmakta ve ziyaretler yapılmaktadır. Hubyar Köylülerinin geçim kaynağı genelde küçük baş hayvancılıktır. Hayvancılığa yönelik tarım yapılmaktadır. Bölgede binbir çeşit çiçek olmasına rağmen arıcılık yok denecek kadar azdır. Bir iki aile sadece kendi ihtiyaçları için arıcılık yapmaktadırlar.

Hubyarlılar eskilerden KİL ticareti ile uğraşırlarmış. Dedelikten elde edilen Hakkullah da Dedelerin hayatlarını sürdürmelerinde ettirmelerinde önemli yer tutmuştur.

Hubyar köyüne Tokat' dan özellikle yaz aylarında her gün, günde bir defa minibüs seferi yapılmaktadır.

Yaz mevsiminde köyümüzden Doğanşar ilçesine cuma günleri toplu taşıma mevcuttur.

Hubyar köyünde toplam 22 Mezra bulunmaktadır.
Mezraların haritasına ve diğer küçük mezralara buradan ulaşılabilir.

Köyün ilköğretim okulunun faaliyeti 1988 yılında öğrenci yetersizliğinden sonlandırılmıştır.Köyde içme suyu evlere kadar su şebekesi aracılığıyla ulaşmaktadır. Köye ulaşımı sağlayan yol kısmen asfalttır. kısmen topraktan oluşan yollara sahiptir.Köyde elektrik ve sabit telefon vardır. Şu anda Turkcell hat ile köyün uç ve tepe kısımlarında rahat iletişim sağlanabilmektedir.Köyde bazı mahallelerinde kanalizasyon bulunmadığı gibi bazı mahallelerinde bulunmaktadır.

1574 TARİHİNE AİT NÜFUS BELGESİ (Karye-i DEĞERYER, tâbî-i Tozanlu)

Zemin-i GÜRGENÇUKURU, der tasarruf-ı HUBYAR DERVİŞ ehl-i el-reâyâ kimesne olub baltası ile feth edip, Allah rızası için ma'mur etmiş 30 kilelik yerdir. Girü vech-i meşruh üzere zaviyelik üezere hududu ber mûceb-i huccet-i şer'iye mukerrer mezbûr Hubyar Derviş mutasarrıfdır. Mustafa veled-i Hubyar Derviş, Cafer veled-i Ali ve Erdoğan birader-i...

Gürgençukuru Hubyar Derviş'in elindedir. Bu zât-ı muhterem, baltası ile yer açıp, Allah rızası için bir tekye inşa etmiş, 30 kilelik yerdir. Gerisi ise belirtilmiş olduğu gibi tekyelik üzere ve yasal belgelerle tescilli olup, adı geçen Hubyar Derviş'in mülküdür.Derviş Hubyar oğlu Mustafa, Ali oğlu Cafer ve Cafer'in kardeşi Erdoğan .”Elimizdeki bu belge 1841 yılına ait olup Hubyar Köyünde bulunan aile reislerini ve bu ailelerin sahip oldukları mal varlıklarını ifade etmektedir

"Ekili tarla: 236 dönüm"

"Ekinsiz tarla: 253 dönüm"

"Sağmal koyun: 159 baş"

"Kısır koyun: 58 baş"

"Sağmal keçi: 430 baş"

"Kısır keçi: 373 baş"

"Kuzu: 155 baş"

"Oğlak: 345 baş"

"Sağmal inek: 98 baş"

"Kısır inek: 20 baş"

"Düve: 38 baş"

"Tosun: 24 baş"

"Döllü kısrak: 5 baş"

"Erkek merkep: 1 baş"

"Katır: 58 baş"

"Arı kovanı: 1 adet"

Hubyar köyünde – hanenin toplam 489 dönüm arazisi bulunmakta. Bunun 236 dönümü ekilirken geriye kalan 253 dönüm arazinin ekilmediği dikkati çekmektedir. Köyde arıcılık yok denecek vaziyettedir.

Köyde kısır koyun, keçi ve ineklerin fazla olduğu görülmekte. Bunun sebebi geliri az göstermek olabilir.

Beş baş döllü kısrak ile bir baş erkek merkebin bulunduğu köyümüzde 58 katır bulunmaktadır. Tozanlı'nın diğer köylerinde döllü merkepten 15 kuruş, döllü kısraktan 40 kuruş gelir hesaplayan yetkililer, Hubyar'da bulunan katırların her biri için 250 kuruş gelir hesaplamışlardır. Böyle bir durum katırlarla taşımacılık yapıldığını ifade etmektedir. Yörenin konumu ve bölgenin geçmişte ormanlık olduğu düşünüldüğünde Tokat ve Sivas'a odun taşımacılığı yapıldığını söyleyebiliriz.

2- 1850 yılına ait olduğu bilinen bir tarihte ise köyde bulunan Erkek Nüfus sayılmıştır.

Buna göre; Hubyar Köyünde

13 Yaşına kadar : 75 Erkek

13-30 yaş arası : 39 Erkek

30-40 yaş arası : 24 Erkek

40 yaş ve üzeri : 34 Erkek

Toplam :172 Erkek

Askerde olan yok.

Dışarıda olan yok.

Bu verilerden yola çıkarak bu dönemde evli olan erkek sayısının yaklaşık 85 kişi olduğu , bu 85 kişinin erkek çocuklarının burada yazılı olması sebebiyle geriye kız çocuklarının ve eşlerinin sayısını tahmin edersek tüm nüfusu aşağı yukarı bulmuş oluruz. Bu da 85 evli erkeğin 85 karısı ve kız çocuk nüfusunun erkek çocuk nüfusundan her zaman fazla olduğunu dikkate alırsak 100 civarında kız çocuğun olduğuna ulaşabiliriz. Ve toplam bu tarihte Hubyar Köyünde 357 civarlarında bir nüfusun olduğunu düşünmek oldukça gerçekçidir.

Erkek Nüfus: 172

Kadın Nüfus (Tahmini) :185 

Toplam Nüfus: 357





Ağmusa, Artova

Ağmusa, Tokat ilinin Artova ilçesine bağlı bir köydür.

470 kişinin yaşamakta olduğu Ağmusa köyünün adının ve yerleşik halkın nereden ve nasıl geldiği kesin olarak bilinmemekle birlikte köyün daha önceki adının Alp Oğuz olduğu söylenmektedir. 1455-1600 yılları arası yer isimlerine bakıldığında Ağmusa köyünün Alpugumd Akmusa olarak kayıtlara geçtiği görülmektedir. Ağmusa adı ile ilgili olarak bölge halkının genelinin bildiği ve dilden dile söyleneni, Artova bölgesine gelerek yerleşen akraba yâda kardeş olduğuna inanılan üç tane Musa adındaki insanın varlığıdır. Rivayete göre, Musa adındaki bu kişilerden biri kağnı ve at arabası yapımı ile uğraşmakta olduğundan yerleştiği köyün adı Arabacı Musa adını almış olup burası 1987 yılında ilçe yapılarak adı Yeşilyurt olarak değiştirilmiştir. Musa’lardan ikincisi ise hayvancılıkla uğraşmakta olup özellikle tereyağı üretimi ile iştigal ettiğinden yerleştiği yere Yağcı Musa adı verilmiştir ve halen adı Yağcımusa köyü olarak kullanılmaktadır. Adı Musa olan üçüncü kişiye ise Ağa Musa denilmekte olup şu anki Ağmusa köyünün bulunduğu yere yerleştiği için buraya Ağa Musa denilmiş, daha sonra söyleniş kolaylığı nedeniyle değişime uğrayarak Ağmusa olarak yerleşmiştir.

Köyün gelenek, görenek ve yemekleri başta madımak yemeği ve yaprak sarmasıda gelenek y