n Dow-Jones hisse fiyatlar endeksi, Londra Borsası için Footsie-100 olarak adlandırılan FTSE100 fiyat endeksi.) Türkiye'de [BIST100] (Borsa İSTANBUL 100) 'Ulusal-100', 'Ulusal-50' ve 'Ulusal-30' adları verilen hisse senedi satış fiyatları için endeks sayıları hazırlamaktadır. Bunlardan 'BIST Ulusal-100' resmi adlı hisse fiyatları endeksi, daha çok IMKD-100 adı ile, yaygın olarak kullanılmaktadır.

Burada hemen bildirmek gerektir ki diğer çeşit endeks sayılar da hesaplamak ve kullanmak mümkündür. Bu değişik endeks sayılarından en önemlileri miktar endeks sayılarıdır. Bunlara örneğin "ihracat endeksi" ve "ithalat endeksi" olur ve her ikisi de binlerce mal kapsayan ihracatın veya ithalatın miktarının hacminin zaman içinde değişmesini "miktar endeks sayıları" ile ölçme amacıyla hazırlanmışlardır.

Tek bir mal veya hizmet için zaman içinde fiyat değişmelerini göstermek için kullanılan fiyat endeks sayıları çeşitidir.
En çok kullanılan fiyat endeks çeşitidir. "Fiyat relatifi" olarak da adlandırılır.

Basit fiyat endeksi için formül

şeklindedir. Burada

Bu fiyat endeksinde temel yıl yoktur. Herhangi bir yıla ait endeks, bir önceki yılın fiyatı temel alınarak hesaplanır. Zincirleme fiyat endeksinde asıl amaç, fiyatın zamanda yıllık değişmelerini incelemek yani her bir yıl bir önceki yıla ait fiyatın ne oranda arttığını ya da azaldığını belirlemektir.

Zincirleme fiyat endeksi için formül

şeklindedir. Burada

Örnek 1: Aşağıda tek bir mal için 2000-2005 yılları arasındaki fiyatlar (sütun 2de) verilmiştir. Temel (baz) yıl 2001 olarak (yani 2001=100) her yıl hesaplanan basit fiyat endeksi 
sütun 3de gösterilmektedir. Zincirleme fiyat endeksi son sütunda bulunmaktadir.

İçinde birden fazla mal veya hizmet içeren bir mal veya hizmet grubu için bileşik fiyatların zaman içinde değişmesini gösteren bir endeks sayılar serisi çeşididir. Örneğin her birinci sınıf birinci sömestr için kullanılan 5 ders kitabı için hazırlanan tek bileşik bir fiyat endeks serisi üniversite birinci sınıf birinci sömestr ders kitabı fiyatlarının zaman içinde nasıl değiştiğini gösterir. Her bir yıl tek bir fiyat endeks sayısı hesaplanır ve amaç bu tek fiyat endeks sayısının zaman içinde değişmesini incelemektir.

Bu tip fiyat endeks hazırlanmasında kullanılan ana prensip tek bir standard miktarlar sepetinin belirlenmesidir. Bu tek standard miktar sepetinde bulunan her bir miktar o mal/hizmetin grup içinde önemini veya ağırlığını ifade eder. Bu standard miktar sepeti cari yıl fiyatlari ile değerlendirir ve temel (baz) yıl fiyatları ile değerlenir ve iki değerinin oranı cari yıl için endeks sayısı olur. Standard miktar sepetindeki miktarlarin seçimi iki değişik tip fiyat endeksi hesaplanabilmesine neden olur.

Bu fiyat endeksinde sadece temel (baz) yıl ait miktarlar standard miktar sepetine koyulur yani temel yılına ait miktarlar sepeti önce cari yıl fiyatlarıyla değerlendirilir ve ayni temel yılı miktarlari sepeti sonra temel yili fiyatlari ile değerlendirilir. Bu iki değer oranı Laspeyres Fiyat Endeksi'ni oluşturur.

Bu tariften anlaşılır ki her yıl için yapılan hesapda oranın paydası (temel yılın miktarlarının temel yıl fiyatları ile değerlendirilmesi olduğu için) değişmemekte ve her yıl için aynı kalmaktadır. Böylece sadece bir kere miktar sayımı, sadece yani temel yıla ait miktar sayımı yeterli olmakta ve her yıl için miktar sayımı yapılmasına gerek kalmamaktadır.

t yılı için Laspeyres Fiyat Endeksi formula_9 için formül

şeklindedir. Burada

formula_11 : i mal/hizmeti için cari t yılındaki fiyatlar;

formula_12 : i mal/hizmeti için temel 0 yılındaki miktarlar;

formula_13 : i mal/hizmeti için temel 0 yılındaki fiyatlar;

Grup içinde bulunan i (1'den n'ye kadar) mal ve hizmetleri üzerinde yapılan toplama işlemi formula_14 ile ifade edilmekte ve 100 ile çarpma ise endeksin normalize edilip 1 yerine 100 olmasını sağlamaktadır.

Bu fiyat endeksinde ise standard miktarlar sepeti (yani kullanılan miktar ağırlıkları) cari yıla aittir. Bu nedenle her yıl, kullanılan miktarlar değişirse, değişik miktarlar sepeti (ağırlıklar) kullanılır. Cari yıldakı endeksi bulmak için cari yıl miktarları cari fiyatlarla değerlendirilir ve ayni cari yıl miktarlari temel yıl fiyatları ile değerlendirilir; bu iki değerin oranı o cari yıl için Paasche fiyat endeksi olur. Bu demektir ki her yıl için yapılan hesapta oranın hem payı hem de paydası değişmekte ve değişik yıllar için standard miktar sepeti değişik olmaktadır.

t yılı için Paasches Fiyat Endeksi formula_15 için formül

şeklindedir. Burada

formula_11 : i mal/hizmeti için cari t yılındaki fiyatlar;

formula_18 : i mal/hizmeti için cari t yılındaki miktarlar;

formula_13 : i mal/hizmeti için temel 0 yılındaki fiyatlar;

Grup içinde bulunan tüm i (1'den n'ye kadar) mal ve hizmetleri üzerinde yapılan toplama işlemi 
formula_20 ile ifade edilmekte ve 100 ile çarpma ise endeksin normalize edilip 1 yerine 100 olmasını sağlamaktadır.

Fisher'in ideal fiyat endeksi formula_21
her yıl o yilki Laspeyres formula_9 ile o yılki Paasche fiyat endeksi formula_15' nin geometrik ortalaması hesaplanarak elde edilir.

formula_24
şeklindedir.

Örnek 2: 2000 yılını temel yıl olarak alıp (yani 2000=100) A ve B mallarının fiyat endekslerini, Laspeyres, Paasche ve Fisher fiyat endeksleri olarak hesaplarsak şu tabloyu elde ederiz:






Çaku pekarisi

Çaku pekarisi ya da tagua ("Catagonus wagneri") pekarigillerden (Tayassuidae), Paraguay, Bolivya ve Arjantin'in kuzeyinde Chaco bölgesine özgü bir pekari türüdür. Daha yaygın olan diğer iki pekari türünden daha büyüktür.

Çaku pekarisinin varlığı ilk önce fosillerden anlaşıldı ve 1975 yılına kadar soyunun tükenmiş olduğu sanılmaktaydı. 1975 yılında Paraguay'ın Chaco bölgesinde bu hayvanların aslında hâlâ yaşadığı anlaşılmıştır.





Zağnos Paşa Camii

Zağnos Paşa Camisi veya Balıkesir Ulu Camii, 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet'in vezirlerinden Zağnos Paşa tarafından Balıkesir'de bir külliye olarak yaptırılmıştır. Günümüzde hamamı ve camisi ayaktadır. Çevresindeki türbe, muvakkithane ve hamam ile birlikte bir külliyedir. Cami, Fatih'in 48 adamının görevlendirilmesiyle 6 haftada yaptırılmış ve 3 Mart 1461 günü büyük bir törenle ibadete açılmıştır. Cami, Arnavut İskender Bey'in yol arkadaşı Vrana Konti'nin oğlu olan Zağnos Paşa tarafından 1460-61 yıllarında yaptırılmıştır. 1897 yılındaki bir depremde büyük hasar görmüştür. Bugünkü cami 1902’de yeniden inşa edilmiştir. 1000 kişilik kapasitesiyle Balıkesir'in en büyük camisidir. Balıkesir'in tam ortasında yer almaktadır. Mehmet Akif Ersoy, Kurtuluş Savaşı döneminde bu camide bir hutbe vermiş ve vatanı kurtarma konusunda halkı heyecanlandırmıştır. Ayrıca Atatürk'ün hutbesini okuduğu ilk ve tek camidir. O hutbe, Balıkesir Hutbesi olarak bilinir. Caminin minaresinden şehrin her tarafı izlenebilmektedir.

Günümüzdeki cami, dönemin mutasarrıfı Ömer Ali Bey tarafından 1904 yılında eski caminin temelleri üzerine yaptırılmıştır.




Bir Pesimistin Gözyaşları

Bir Pesimistin Gözyaşları, Sagopa Kajmer'in 6 Haziran 2003 tarihinde tamamlayıp 3 Nisan 2004'te çıkardığı 4. stüdyo albümüdür. 2 bölümden oluşur: İlk CD "Melankolik Damlalar", ikincisi ise "Karanlık Damlalar". İçinde "İnce Kırmızı Hat", "Yaralı Yüz", "Schindler'in Listesi", "Forrest Gump", "Karanlıkta Dans", "Cani", "Yüzyılın Fırtınası" gibi birçok sinema filmlerinden skitler bulundurur. Ayrıca bu albümde bulunan altyapılarda birçok parçadan editlediği sample'lar yer almaktadır. Tüm şarkıların sözleri Sagopa Kajmer'e aittir. Sagopa Kajmer; albümde eşi Kolera, Fuchs, Toolz, Mista Brown, Kasırga, DJ Funky C gibi isimlere de yer verdi.





Yakalı pekari

Yakalı pekari ("Pecari tajacu") pekarigillerden (Tayassuidae) Kuzey Amerika'nın güneydoğusundan Orta ve Güney Amerika'ya kadar olan bölgede, üç pekari türü içinde en yaygın olan pekari türüdür.

Yakalı pekariler gündüzleri etkindir ve genellikle 6-9 bireyden oluşan ama 20'ye kadar sayısı artabilen gruplar hâlinde yaşarlar. Kökler, otlar, meyveler, omurgasızlar ve küçük omurgalılarla beslenirler. Geceleri eski ağaç köklerinde saklanarak uyurlar.

Yakalı pekarinin on dört alt türü üç grup hâlinde sınıflandırılır:





Tayassu pekari

Tayassu pekari ("Tayassu pecari") pekarigillerden (Tayassuidae) Orta ve Güney Amerika'da yaşayan pekari türüdür.

Tayassu pekariler gündüzleri etkindir ve genellikle 50 ile 300'den fazla bireyden oluşan gruplar hâlinde yaşarlar. 2.000'e yakın hayvanın bir arada görüldüğü de bildirilmiştir. Hepçil olan tayassu pekari kökler, otlar, meyveler, omurgasızlar ve küçük omurgalılarla beslenirler. Doğal düşmanları jaguar ve pumadır. Ancak köşeye sıkıştırıldığında saldıran tayassu pekari, içlerinden biri yaralandığında tüm sürü olarak saldırmaktadır. Bu şekilde jaguarları bile parçalara ayırabilirler.

Tayassu pekarinin alt türlerinin sınıflandırması aşağıdaki gibidir: 





Hämeenlinna

Hämeenlinna (), Finlandiya'nın Kanta-Häme bölgesinin merkezi olan şehirdir. Şehir, ülkenin en eski şehirlerinden biri olup halen bölgedeki önemli şehirlerden biridir. Yüzölçümü 2,031.53 km² olan şehrin nüfusu 31 Ağustos 2017 tarihi itibari ile 67,601'dir.

Hämeenlinna'nın yakınındaki şehirler Helsinki (100 km), Tampere (73 km) ve Lahti'dir (72 km). Şehir, Orta Çağ'dan kalma Häme Kalesi'ne ev sahipliği yapmaktadır.

Hämeenlinna, 13. yüzyılda Häme Kalesi etrafında kurulmuştur.

Şehrin birçok ünlü Fininin okuduğu okulları ve akademileri ile tanınıyor. Okullar, hükümet ve ordu, Hämeenlinna'nın tarihini karakterize etmiştir.

Finlandiya'nın il demiryolu 1862 yılında Helsinki ile Hämeenlinna arasında inşa edilmiştir.

En büyük işverenler (çalışan sayısına göre):

Hämeenlinna'nın HPK adlı bir buz hokeyi takımı ile FC Hämeenlinna adında bir futbol takımı bulunmaktadır.

Besteci Jean Sibelius Hämeenlinna'da doğup büyümüştür. Hämeenlinna Lisesi'nden 1885 yılında mezun olmuştur.

Halk/viking metal grup Turisas Hämeenlinna'dandır.

Formula 1 pilotu Kimi Räikkönen ve Jenni Dahlman 2004'te Hämeenlinna'da evlenmişlerdir.





Marmon-Herrington CTLS

Marmon-Herring