er profilden verildiği ve bütün tanrı ve tanrıçalar aynı yöne dönük resmedildiği için burada bir tören alayının canlandırıldığı akla gelir. Bu iki sıranın ortada birleştiği noktada Hitit dininin baştanrıları Fırtına Tanrısı ve Güneş Tanrıçası gösterilmiştir. Tanrı ve tanrıça kabartmalarının çoğunun yanına isimleri Luvi hiyeroglifi ile işlenmiş olmakla birlikte, aşınma ve tahribat nedeniyle bunların kimi okunamaz durumdadır. Tanrı ve tanrıça isimlerinin Hitit yerine Hurrice isimleriyle yazılmış olması, MÖ 13. yüzyılda Hurri dini etkisinin Hitit kraliyet kültü üzerindeki güçlü etkisinin bir göstergesidir. Hava Tanrısı Teşup, Hurri ve Şeri adlı iki kutsal boğasıyla birlikte dağ tanrıları Nanni ve Hazzi'nin, Tanrıça Hepat ise bir parsın üstünde canlandırılmıştır. Hepat'ın arkasında duran oğlu Tanrı Şarruma ile birlikte bu üçlü kutsal bir aile oluşturur. Büyük galerideki en büyük kabartma IV. Tuthaliya'ya aittir ve doğu duvarında yer almaktadır.

Ayrı bir girişi olan küçük galeride de kabartmalar vardır. Girişin iki yanında kanatlı ve aslan kafalı iki mitolojik figür yer alır. Galeride IV. Tuthaliya'nın iki kabartması vardır ve bunlardan birinde koruyucu tanrısı Şarruma tarafından kucaklanması gösterilmiştir. Küçük galerideki öbür kabartmalarda 12 tanrı ile Yeraltı Kılıç Tanrısı "(Nergal)" canlandırılmıştır. Gene kayalara oyulmuş üç nişin içinde ise Hitit kral ailesi bireylerinin küllerinin saklandığı kapların bulunduğu ileri sürülmüştür.

Kabartmalar Hitit tanrı, tanrıça ve kralların göstermekle birlikte, Hurri etkisi taşımaktadır. Bu da Yazılıkaya'nın Hurri ülkesinden gelen Kraliçe Puduhepa döneminde yapıldığını düşündürmektedir. IV. Tuthaliya'nın annesi olan Puduhepa'dan Hurri dinini öğrendikten sonra Hitit devlet kültünü Hurri törelerine göre yeniden düzenlediği bilinmektedir. Yazılıkaya Hitit başkentine çok yakın bir konumda olmasına rağmen, Hitit arşivlerinde bulunan binlerce dini belgede özellikle bu tapınakla ilişkilendirilebilen bir dokümana rastlanmamıştır. Tapınağın kullanımı ile ilgili çeşitli görüşler ileri sürülmüştür. A Odası'nın Yeni Yıl festivaleri veya tahta çıkış törenleri için kullanıldığı öne sürüldüğü gibi, bir "huvasi" tapınağı veya "itkalzi" ritüeli alanı olabileceği de iddia edilmiştir. Oda A'dan daha yeni olduğu düşünülen Oda B için ise uzmanlar arasındaki genel kanı burasının IV. Tuthaliya'nın ölümünden sonra bir mozole veya ona adanmış bir abide olarak düzenlendiği yönündedir.

Yazılıkaya'da iki galerinin önünü kapayan temel kalıntıları galerilere ulaşımı da kontrol eden bir tapınağa aittir. Kazılar buradaki yapının çeşitli aşamalardan geçerek zaman içinde değişime uğradığını göstermiştir. Eski Hitit krallığı döneminde bir duvarla kapatıldığı, bina kompleksinin ise son halini MÖ 13. yüzyılda galerilerdeki kabartmaların tamamlanmasıyla birlikte aldığı düşünülmektedir.
Yazılıkaya, Oda A ve B'de bulunan kabartmalar

Eskişehir Yazılıkaya (Midas Anıtı) : 

 Bittel, Kurt, "et al." (1975) "Das hethitische Felsheiligtum Yazılıkaya". ("Bogazköy-Hattusa". Cilt 9). Berlin: Mann.
Seeher, Jürgen (2011) "Taşa yontulu Tanrılar. Hitit kaya tapınağı." İstanbul: Ege Yayınları.





Gayrimüslim

Gayrimüslim, (Osmanlı Türkçesi: غيرالمسلم) "Müslüman olmayan" demektir. Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Hristiyan ve Yahudi gibi Müslüman olmayan halkları belirtmek için kullanılır.

Osmanlı Devletinin geleneksel düzeninde gayrımüslim toplulukları "millet-i mahkûme" (egemenlik altına alınan millet) veya "zimmî" (zimmet altında bulunan) olarak adlandırılırdı. Fetih sonucunda İslam egemenliği altına giren bu toplumların askerlik yapması ve kamu yönetimine katılması (birtakım marjinal istisnalarla) yasaktı. Buna karşılık belirli sınırlar içinde kalmak şartıyla inanç ve ibadet özgürlükleri devlet tarafından güvence altına alınır, can ve mal güvenlikleri korunurdu. Sadece gayrımüslimlerin ödediği iki İslami vergi olan haraç ve cizye, Osmanlı maliyesinin en önemli gelir kaynakları arasında idi.

Millet sistemi uyarınca gayrımüslim Osmanlı tebaası Rum, Ermeni ve Yahudi olmak üzere üç millet ("milel-i selase") altında örgütlenmişti. Her üç millet dini liderleri tarafından temsil edilir ve yönetilirdi. Sırplar, Bulgarlar, Süryaniler gibi çeşitli alt gruplar bu üç millet içerisinde yer alırdı. Mesela Sırplar ve Bulgarlar "Rum", Süryaniler ise "Ermeni" sayılırdı.

1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı Osmanlı yönetim felsefesine önemli değişiklikler getirdi. Bu fermanla müslim ve gayrımüslimlerin vatandaşlık hak ve ödevleri bakımından eşit olduğu ilan edildi. Ancak eşitlik ilkesi pratikte belli bir ölçünün ötesinde hayata geçirilemedi.

1856'da ilan edilen Islahat Fermanı ile eşitlik ilkesi bir adım daha ileri götürüldü. Gayrımüslimler bu tarihten sonra ilk kez devlet yönetiminin çeşitli kademelerinde görev aldılar. 1858'de ilk kez bir Hristiyan vezir (paşa) rütbesine yükseltildi. 1867'den sonra bazı kabinelerde gayrımüslim bakanlar yer aldı. 1878'de Hariciye Nezareti (Dışişleri Bakanlığı) görevine atanan Aleksandros Karatodori Paşa bu göreve getirilen ilk gayrımüslim oldu. Osmanlı Ordusunda ise gayrımüslimler daha çok tıbbiye ve istihkâm gibi, muharip olmayan sınıflarda görevlendirildiler. Liva (tuğgeneral) rütbesine kadar yükseldiler.

Gayrımüslimler ilk kez 1912 Balkan Savaşı'nda kitlesel olarak askere alındılar ve Osmanlı Ordusunda er, erbaş, assubay ve küçük rütbeli subay olarak hizmet verdiler. Çanakkale Savaşı başta olmak üzere I. Dünya Savaşı'nın birçok cephesinde Osmanlı/Türk ordusu safında savaşmış ve kayıplar vermişlerdir.

Cumhuriyet yönetimi bir yandan din ayrımı yapmaksızın tüm vatandaşların hak ve ödevler bakımından eşitliğini ilan ederken, bir yandan da Lozan Barış Antlaşması uyarınca azınlık ("ekalliyet") adı verilen yeni bir hukuki statü yarattı. Azınlık statüsü gayrimüslim toplululuklar içinde sadece Rumlar, Yahudiler ve Ermeniler için devam etmektedir. Fakat gayrimüslim olan Süryaniler azınlık statüsünde bulunmamaktadır ve diğer Türk olmayan Müslüman halklar gibi Türk sayılmıştır.

Azınlıklara uluslararası hukukun güvencesi altında bazı ayrıcalıklar tanındı; buna karşılık bazı vatandaşlık hakları kısıtlandı.

1923 yılında Türkiye'de yaşayan 1,5 milyon dolayında gayrımüslimin büyük çoğunluğu 1923-30 yılları arasında zorunlu göçe tabi tutularak yurt dışına çıkarıldı. Kalanların bir bölümü de 1964'te sınırdışı edildi.

Günümüzde azınlıklara yönelik ayrımcı uygulamalar bazı alanda yumuşamış veya kalkmıştır. Bazı Yargıtay kararlarında gayrımüslim TC vatandaşları "yabancı" olarak sınıflandırılarak mülk edinme ve örgütlenme haklarına sınırlamalar getirilmiştir.





Theodore von Kármán

Tódor Kármán ya da bilinen adıyla Theodore von Kármán (11 Mayıs 1881 – 6 Mayıs 1963, Budapeşte), havacılık ve uzay mühendisliği alanındaki katkılarıyla tanınmış Macar-Amerikalı bilimci. Aerodinamik konusunda yaptığı ileri düzeydeki çalışmaları ile ünlüdür. Sesüstü ve hipersonik hava akışlarının karakteristiği konularında çalışmaları dikkat çekicidir.

1929'da Technische Hochschule(Teknik Yüksek Okulu) profesörlüğe yükseldi. Robert A. Millikan ile yeni laboratuvar hakkında çalışmalar yaptı.
1936'da roketle ilgili öğrencileriyle beraber araştırma için Caltech kampüsünde çalıştı. 1938 – 1944 yılları arası Jet Propulsion Laboratory başkanı olmuştur.




Süpersonik

Süpersonik, ses hızının (Mach 1) üzerinde olan hızları belirtmek amacıyla kullanılan terimdir. Bir yaklaşıma göre de 1.2 Mach'ın üzeridir. Deniz seviyesindeki havada sesin hızı yaklaşık olarak 340 m/s, 1,087 ft/s, 761 mph ya da 1,225 km/h olarak kabul edilebilir. Ayrıca gövdesi ve motorları uzun süreli sesten hızlı uçuşa müsaade edebilecek özelliklerde olan uçaklara süpersonik uçaklar denir. Günümüz savaş uçaklarının büyük kısmı süpersonik uçaklardır. F-16 bunlara örnektir. Bloodhound SSC de bu tarz bir arabadır.






Transonik hız

Transonik, Aerodinamikte ses hızının hemen altında ve hemen üzerindeki hızları (yaklaşık olarak Mach 0.8 - 1.2) belirtmek amacıyla kullanılan terimdir. Ayrıca gövdesi ses duvarını aşabilecek kadar dayanıklı olan ve gerektiğinde ses duvarını aşabilen, ancak aslen sesten yavaş uçmak üzere tasarlanmış uçaklara transonik uçaklar denir. F-86 bunlara örnektir.






Von Karman Akışkanlar Mekaniği Enstitüsü

Von Karman Akışkanlar Mekaniği Enstitüsü ("Von Karman Institute for Fluid Dynamics") kar amacı gütmeyen bilimsel bir kurumdur. 1956 yılında Belçika'da Sint-Genesius-Rode'da kurulmuştur.

Üç adet bölümde hizmet vermekte olup, kuruluş sırasına göre şu şekilde sıralanabilir:






Çocuksuzluk

Çocuksuzluk çocuk sahibi olmama ya da olamama durumudur. Gönülsüz ve gönüllü olarak ayrılabilir. Gönülsüz çocuksuzluk, genellikle biyolojik bir sorun olarak ortaya çıkar ve tanı/tedavi bakımından klinik bilimlerin alanına girmektedir. Gönüllü çocuksuzluk ise özellikle gelişmiş sanayi toplumlarında artan bir eğilim olduğundan, daha çok sosyal bilimlerin araştırma konusu haline gelmiştir.

Anne kaynaklı problemlerin ilki kısırlıktır. Eğer annenin östrojen hormon miktarı yetersizse veya hiç yoksa, ya da annenin herhangi bir kalıtsal vs. problemi varsa, kadın mensturasyon döngüsünü, yani adet dönemini yaşayamaz. Yumurtlama olmayacağından da hamilelik imkânsızdır.

Bazı bayanlar yumurtalıklarında yumurta olmasına rağmen adet göremezler. Bu durumda tüp bebek yöntemiyle yumurta sışarıda döllenerek döl yatağına bırakılabilir ve annenin hamile kalması sağlanabilir.

Bazen ise kadının döl yatağında yumurta döllense de tutunamaz ve düşük olur. Bu genellikle çok hareketli, heyecanlı, ve ağır durumlarda görülür. Fakat birdek çok kere art arda kürtaj yaptıran bayanların düşük olasılığı artar.

Erkeklerde sperm üretimi ölene veya herhangi engelleyici bir olay olana kadar devam eder. Fakat eğer bir erkeğin sperm sayısı düşükse, çocuğu olmaz. Yine suni döllenme yöntemiyle çocuk sahibi olunabilir.

Erkeğin iktidar problemi varsa veya testisleri yok veya az gelişmişse de çocuk olmaz.

Evli ve/veya evli olmayan çiftlerin kendi isteklerine bağlı olarak çocuk s