ı köyde kiliseden dönüştürülmüş bir cami, hamam,yatır, yunak ve çeşmeler vardır.Yanik cami ve kilise adlı bölgelerde ise eskiden cami ve kilisenin olduğu sanılmaktadır. Köyde kadı mezarının bulunması Osmanlı döneminde köyün önemli bir yerleşim alanı olduğunun kanıtıdır.Köyde yakın geçmişe kadar medrese kültürü yaşayabilmiştir.Yeni Kaleköy ise Tokat-Amasya karayolu kenarına kurulmuş olup eski ipek yolu güzergahında olması nedeniyle çavuşhanı ve hanyeri gibi geçmişte hanların olduğu bir bölgedir. Ambar Taş, Kuş Kayası, Çavaşyeri, Palankaya gibi bölgelerin eskiden yerleşim alanı olduğu tahmin edilmektedir.

Köyde birçok gelenek yaşatılmaktadır. Düğünlerde erkekler kadın kılığına girerek evlerden yiyecek alırlar. Düğünlerde kümeslerden yapılan hırsızlığa kimse ses çıkarmamaktadır. Her yıl 23 Nisanda Keşkek festivali düzenlenmektedir.Fırınlarda çömlekte pişirilen keşkekle birlikte konuklara yağlı denilen yöresel yiyecek ikram edilir.gençler düğün kurulurken simsim ateşini yakar bu ateş düğün bitene kadar sürer 
düğünlerde sabun vurma gibi edetlerde vardır köy halkı çok sevecendir bir parça ekmeğini paylaşır seninle ve herkesin o doğal harika yerlerini görmelelerini isteriz köy muhtarı Mesut BERBER'in evinde 365 gün 24 saat misafir olabilirsiniz.

Amasya merkezine 30 km uzaklıktadır.Çevresi tepelerle çevrili olmakla birlikte düz bir alana kurulmuştur.Köyün tam ortasındam geçen deli çay dışında karabayalık deresi, tilkilon deresi, taşlı dere , ulu dere vb. birçok dere bulunmaktadır. Bu dereler yazın kurumaktadırlar. Köyün kuzeyinde yer alan , çamlı tepe gibi alanlardaki orman daha gürbüz olup, köyün güneyinde yer alan bitki örtüsü daha cılızdır. Köyün denizden yüksekliği yaklaşık 650 metre olup, köyde geçiş iklimi hüküm sürmektedir.Özellikle yaz aylarında yaşanan kuraklık köyulüyü olumsuz etkilemektedir.

Köyün iklimi, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.
Ancak tüm orta karadeniz bölümü gibi geçiş ikliminin etkileri belirgindir.yazları sıcaklı +40 kışlaı ise -10 derece olabilmektedir.iklimi sayesinde doğal ortamda beyaz ve lırmızı laleler yetişmektedir.ayrıca amasya elması (misket)köyde yetişebilmektedir.

Köyde ilköğretim okulu ve anaokulu vardır. Köyün hem içme suyu şebekesi şebekesi hem de kanalizasyonu vardır. PTT şubesi yoktur ancak PTT acentesi vardır. Sağlık ocağı yoktur ancak sağlık evi vardır. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.Köy Tokat yolu üzerinde olmasından dolayı ulaşım sıkıntısı yoktur.Köyde 2si aşağı 2si yukarı köyde olmaz üzere 4 cami 2 imam vardır.





Kapıkaya, Amasya

Kapıkaya, Amasya ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Köyün adının nereden geldiği ve geçmişi hakkında bilgi yoktur.

Amasya merkezine 11 km uzaklıktadır.

Köyün iklimi, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.Meyvecilik yaygınlaşmıştır.Özellikle kiraz, şeftali, erik ve elması meşhurdur.Ayrıca son yıllarda patlıcan da yapılmaktadır.

Köyde, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Köyün hem içme suyu şebekesi hem kanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi yoktur ancak PTT acentesi vardır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.





Karaali, Amasya

Karaali, Amasya ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Bir rivayete göre, köyün adı eskiden burada yaşayan 3 kardeş evliya varmış. Soyadları Karaali'ymiş. Bunlar vefat edince köyün üç ayrı yerine defnedilmişler. Birincisi köyün girişindeki tekke içerisine, ikincisi "Karaali Düzü" denilen tepe üzerindeki tekke içerisine, üçüncüsü ise köyün yukarısına, Kayalık Tepesi'nin üzerindeki tekkeye defnedilmişler. Buraları ziyaretle birlikte yağmur duasına çıkılınca üçüne birden kurban kesilir. Köyün girişinde toplanılarak dağıtım yapılır ve çeşitli dileklerde bulunulur.

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Nakliyecilik de köy ekonomisinde etkin rol oynar.

Köyde, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamaktadır. Köyün hem içme suyu şebekesi hem kanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi yoktur ancak PTT acentesi vardır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.





Karaçavuş, Amasya

Karaçavuş, Amasya ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Köy Amasya'ya bağlı merkez köylerinden tahminen 250-300 yıla dayanmaktadır. Köyün ilk ismi "Kayaönü" olup Yeşilırmak'ın Amasya yakasına konuşlanmış ve daha sonra Kayı ismiyle karşı yakaya taşınmıştır. İnsanlar buraya, çoğunlukla Sivas ve diğer illerden göç etmiştir. Yeşilırmak'ın üst kısmında Kayı Köyü olarak oturduktan sonra yeni yerleşim yerine taşınmışlar; yani yeni Kayı olarak bir süre devam ettikten sonra ismi değiştirilerek Karaçavuş ismini almıştır.

Atalar Oğuz'ların Kayı Boyundan geldiği için İslam öncesi Türk gelenek ve görenekleri köyde halen yaşamaktadır. Arap kültürü etkileri görülmez. Köy insanı misafirperver ve yardımseverdir. Yaşlı bayanların giysileri yıllar önceki ve şu an orta Asya'daki Türklerde rastlanılan giysilerdir. Lehçede yine orta Asya Türkçesi vardır. Alevi köyüdür.

Karaçavuş Köyü Orta Karadeniz bölgesinin iç kesimlerindeki Amasya ilinin, güneyinde bulunan Tokat iline bağlı Turhal ilçesinin kuzeybatısında, Zile ilçesinin kuzeyindedir. Yerleşim yeri deniz seviyesinden yaklaşık 450 metre yüksekliktedir. Köy Yeşil ırmağın güneyinde meşeliklerin içinde bir yamaçta kurulmuştur. Önünden Yeşilırmak geçmesi sebebiyle sulak bir araziye sahiptir. İklim, Karadeniz ile İç Anadolu bölgesi geçiş bölgesinde olduğundan iki bölgenin iklimi hakimdir.

Köyün 2 km kuzey kısmında Yeşilırmak boyunu takip eden Devlet Demir Yollarına ait, Samsun - Sivas arası çalışan demiryolu geçmektedir. Köye 5 km uzaklıkta Kızoğlu tren istasyonu mevcuttur. Ulaşım eskiden beri trenle sağlanmaktadır. Ayrıca köy halkı için bir gelir kaynağı durumundadır.
Karaçavuş Köyü Amasya şehir merkezine karayolu ile 43 km, Tokat iline bağlı Turhal ilçesine 35 km mesafededir. Turhal ile köy arasındaki yol asfalt olup günlük minibüs veya otobüs ile ulaşım sağlanmaktadır. Amasya'ya giden yolda sadece Kızoğlu köyü ile Damuderesi köyü arası toprak yoldur. Amasya'ya ulaşım Ardıçlar köyünden günlük işleyen minibüs aracılığıyla ile ya da demiryolu ile sağlanmaktadır.

köyün 3 tarafı Tokat iline bağlı köylerle çevrilidir. Merkeze bağlı köylerin en uzakta olanı ve sonuncusudur.

Köyün iklimi, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Köyde, ilköğretim okulu vardır; ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Köyün içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesivardır PTT şubesi yoktur ancak PTT acentesi vardır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.





Karaibrahim, Amasya

Karaibrahim, Amasya ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

köyün yaklaşık olarak 650 yıllık geçmişi vardır anlatılan rivayete göre köy göçebe hayatı yaşayan ibrahim isimli esmer bir otlakçının yerleşmesiyle yurt haline gelmiş ve kara ibrahim diye ünlenen bu şahısın çocuklarının da burada çogalarak kalmasından köy haline gelmiştir kafası büyük ogluna kocabaş yaylada dogana yayla vs isimler konmuştur

Köyün gelenekleri, görenek ve yaprak sarma,keşkek,aşure,haşhaşlı çörek, hakkında bilgi yoktur.

Amasya merkezine 57 km uzaklıktadır.

Köyün iklimi, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.emekli sayısı oldukça fazladır.kalkınmış bir köydür.ahşap ev yok denecek derecede azdır.

Köyde ilköğretim okulu vardır. Köyün hem içme suyu şebekesi hem kanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi yoktur ancak PTT acentesi vardır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.





Karakese, Amasya

Karakese, Amasya ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Köyün adının nereden geldiği ve geçmişi hakkında bilgi yoktur.Fakat köyün Osmanlının Anadoluya ilk geldiği yıllarda kurulduğu söylenmektedir.Akdağın ilk köylerinden olduğu bilinmektedir.
Karakise köyünden Cumhuriyetten önce köy halkı geçim sıkıntısından dolayı Amasya iline bağlı Suluova ilçesinin "Saygılı" köyü ve "Kapancı" köyüne gelerek buralara yerleşmişlerdir. İki köyün nüfusunun %90'ı "Karakise" köyünden gelmiştir.

Köyün gelenek ve görenekleri hakkında bilgi yoktur.

yemeklerinden tarhana çorbası, et yemekleri, kavurma, çörek, fırında keşkek meşhurdur.

Amasya merkezine 43 km uzaklıktadır. Suluova'ya ise 33 Km.'dir.

Köyün iklimi, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Köyde, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamakta ve taşımalı eğitim de yapılmamaktadır.
Köyün Amasya merkeze bağlı yolu bozuk sayılabilecek derecede kötü stabilize yoldur.





Karataş, Amasya

Karataş, Amasya ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Köyün ilk kuruluşu hakkında kesin bir bilgi olmasa da;Yaşlılarımızdan dinlediğimize göre köy Ovada şimdiki Ezine ile Heniske köyleri arasında AGILCIK denen bölgede yerleşikmiş.Dolayısıyla köyün ilk ismi de Agılcık'tır.Ancak köyün şimdiki yerleşim yerine taşınmasıyla ilgili iki rivayet bulunmaktadır.Bu rivayetlere göre;

1- Yavuz Sultan Selim ile Şah İsmail arasındaki Çaldıran Savaşından sonra Yavuz Selim'in Anadolunun tamamındaki Alevi/Bektaşi inancındaki insanlara zulmetmeye, Asimilasyon politikalarına başlamasıyla bu baskı ve zulüme dayanamayan diğer Alevi köyleri gibi bizim atalarımıznda mevcut yurtlarını terk ederek kendilerini daha güvende hissettikleri şimdiki yerleşim yerleri olan köye (kaçmaları)gelmeleridir.
2- Agılcık'ta yaşayan atalarımızın başlıca geçim kaynaklarıi o zamanlar Hayvancılık ve tarım üzerinedir.Hayvanları otlatmak için dışarı salarlarmış. Başıboş hayvanlarıda sık sık şimdiki köyün olduğu bölgelerden toplarlarmış.Mevcut Agılcık köyünde hayvanların yayılacagı mera ve otlaklar yetersiz olduğundan Köy