r (magic mushroom) gibi maddeler halüsinojendir. Gerçeklik duygusunu zayıflatırlar.




Cumhuriyetçi

Cumhuriyetçi şu anlamlara gelebilir:







Marksist edebiyat teorisi

Marksist edebiyat kuramı, temelini Marksist felsefe ve politika akımlarından alan ve edebiyat eleştirisine ekonomik, politik ve tarihsel açıdan bakmayı savunan bir düşünce sistemidir.

Karl Marx'ın kendisi böyle bir sistem hakkında yazmamış olsa da, sonradan Marksizm adını alacak olan felsefesini kurarken kültürel ve edebî eserlerin analizinden yararlanmıştır.

İlk başlarda onun kullandığı yaklaşımlara bağlı olan Markist edebiyat eleştirisi, zamanla farklı düşünürler tarafından farklı tezlerle geliştirilmiş olduğundan günümüzde tek bir Marksist edebiyat kuramından bahsetmek mümkün değildir.

Bu alanda çalışmaları ön plana çıkan düşünürlerden bazıları şunlardır: Terry Eagleton, Fredric Jameson, Georg Lukács, Louis Althusser, Mikhail Bakhtin, Walter Benjamin ve Theodor W. Adorno. Türkiye'de özellikle Murat Belge bu alanda çalışmalarda bulunmuştur.




Flavius Aetius

Flavius Aëtius(391-454), Döneminin en büyük generallerindendir. Son dönemlerde imparatorun bile Romalı olmadığı Batı İmparatorluğu'nda İngiliz tabiri ile "Last True Roman" olarak sıfatlandırılan gerçek bir Romalıdır.

"True Roman" yani "Gerçek Romalı" deyimi milattan öncesine kadar dayanır. Roma kültürünü ve disiplinini benimseyen namlı kişiler için kullanılır. Ayrıca Romalıları diğer vatandaşlardan da ayırmakta kullanılmıstır.

Aethius, Attila ile yaptığı savaştan sonra Roma'nın kurtuluşu için yapılan kutlamalarda bizzat imparator tarafından öldürülmüştür. Flavius Aetius Batı Roma İmparatorluğu'nun son büyük generalidir. Aetius ile Hun İmparatoru Attila çocukluk arkadaşlardır. Aetius'un adamı Litorius Hunlardan alınan çok sayıda askeri feda edince aralarında savaş çıkmıştır. Campus Mauriacus Savaşı'nda Aetius Attila'ya karşı ağır bir yenilgi almıştır. Sonraki yıl Attila İtalya'yı istila etmiştir. Hatta Papa Roma'ya girmemesi için bizzat Attila'nın önünde diz çökmüştür. Sonraki yıl Attila İtalya'yı istila etmiştir. Aetius'un ise büyük ihtimalle imparatorun eliyle öldürüldüğü düşünülmektedir. Roma'nın gelmiş geçmiş en büyük generallerinden biridir.




Minkowski uzayı

Fizikte ve matematikte, matematikçi Hermann Minkowski anısına adlandırılan Minkowski uzayı veya Minkowski uzayzamanı, Einstein'ın özel görelilik kuramının en uygun biçimde gösterimlendiği matematiksel yapıdır. Bu yapıda, bilinen üç uzay boyutu tek bir zaman boyutuyla birleştirilerek, uzay zamanını betimlemek için dört boyutlu bir çokkatlı oluşturulmuştur.

Kuramsal fizikte, Minkowski uzayı çoğunlukla Öklid uzayıyla karşılaştırılır. Öklid uzayında yalnızca uzaysal boyutlar varken Minkowski uzayında ayrıca bir zamansal boyut da bulunur. Bu yüzden Öklid uzayının bakışım grubu, Öklid grubu olup Minkowksi uzayınınki ise Poincaré grubudur.

Minkowski uzayında geometrik uzunluğa karşılık gelen uzayzaman aralığı ya uzaysal ya ışınsal ("yansız") ya da zamansaldır.

Bir dörtvektör, dört adet koordinat bileşeni olan vektöre denir. Bu maddede dörtvektörler, "koyu ve büyük harfler"le gösterilecektir; "koyu ve küçük harfler"le gösterilenler de üçvektörler, yâni bilinen üç boyutlu vektörler olacaktır.

Bilindik iççarpıma oldukça benzeyen, hattâ bilindik iççarpım cinsinden yazılabilen Minkovski iççarpımı, dört boyutlu "hiperbolik" bir iççarpım sunmaktadır. Eğer dörtvektörleri formula_1 ve formula_2 olarak seçersek, Minkovski iççarpımı, bileşenler cinsinden
olarak tanımlanabilir. Bilindik iççarpım cinsinden de
biçimini alır. Buradan hareketle bir dörtvektörün boyu da,
olarak bulunur.

Minkovski iççarpımı, Einstein toplam uzlaşımı kullanılarak da tanımlanabilir. formula_5 ifâdesi, birim vektörlerin formula_6 olan bileşenlerini ifâde edecek şekilde her dörtvektör, formula_7 ve formula_8 olarak yazılabilir. Burada birim vektörlerin Minkovski iççarpımları Minkovski metriğinin birim öğesine eşit olarak tanımlanır:
Böylece Minkovski iççarpımı
olarak yazılmış olur. Burada
olarak tanımlandığında iççarpım,
biçimini alır. Bu gösterim genel görelilik kuramı çerçevesinde tensör gösterimlerinde sıkça kullanılmaktadır.

Bilinen vektörlerde olanın tersine, dörtvektörlerin boyları "negatif" çıkabilir. formula_13 olduğu zaman dörtvektörün boyu sıfırdan küçük olacaktır. Bu durum hiperbolik sayılarda da böyle olduğundan bazen dörtvektörler hiperbolik dördübir sayılarla da ifâde edilir:
Burada formula_15 olarak tanımlanan (ve hiçbiri "1"e eşit olmayan) hiperbolik birim sayılardır. Dörtvektörün boyu yine aynı kalır. Bazen sadece,
olarak da gösterildiği olur. Burada aynı şekilde formula_17 olarak tanımlanır. Bu durumda dörtvektörün boyu
olarak elde edilir.

Bilinen şekliyle uzayda vektörler, üç koordinatla gösterilirler: "x, y, z". Ancak özel görelilikte ayrıca zaman koordinatı da uzayın, daha doğrusu uzayzamanın bir parçasıdır. Bu yüzden burada vektörler, dört koordinata sahip olurlar. Örneğin bilinen biçimiyle bir konum vektörü,
şeklindedir (Bu maddede küçük kalın harfler, üçvektörleri betimleyecektir). Bu vektör, "metre" birimindedir. Bu vektöre bir de t koordinatını eklersek birim karmaşası olacağından onun yerine dördüncü koordinat "ct" olarak alınır. Burada "c" ışık hızı olduğundan bu koordinat yine "metre" biriminde olacaktır. O halde bir dörtvektör,
olarak gösterilmiş olur.

Bir dörtkonumun boyu
olarak elde edilir. Burada dörtkonum bir Lorentz değişmezidir, yâni Lorentz dönüşümleri altında eylemsiz tüm başvuru çerçevelerine göre değişmezdir. formula_22 dörtkonumu bir "S" başvuru çerçevesindeki gözlemcinin uzayzamandaki konumunu ve formula_23 dörtkonumu da "S" 'ye göre sabit "u" hızında hareket eden bir başka formula_24 çerçevesindeki gözlemcinin uzayzamandaki konumunu ifâde etsin. O halde,
olduğu Lorentz dönüşümleri kullanılarak kolaylıkla gösterilebilir. Bu durum ışık için de geçerlidir ki aslında ışık için dörtkonum doğrudan özel görelilik kuramının ikinci ilkesi olan "ışık hızının her gözlemciye göre değişmezliği ilkesi"ni ifâde eder. Eğer ışık her gözlemciye göre sabit hızla gidiyorsa, "x=vt" ifâdesinden dolayı her iki yönü de kapsayacak şekilde
olarak yazılır. Bu ifâdenin karesi alındığında
olur ve buradan
çıkarsanır. Minkovski uzayzamanında bu türden bir vektöre ışınsı vektör denir. Bu vektörler "c" ışık hızında giden parçacıkların hareket denklemidir. Herhangi bir gözlemci için
ise, bu tür vektörlere zamansı vektör denir. Bu vektörler, "c" hızından düşük hızlarda hareket eden gözlemcileri betimler. Yine eğer bir gözlemci için,
oluyorsa (olabildiği, "Minkovski iççarpımı" altbaşlığında irdelenmişti) bu durumda bu vektörlere uzamsı vektör denir. Bu vektörler de "c" hızından yüksek hızlardaki gözlemcileri betimler. Bu tür parçacıklara takyon dendiği de olur.

Bilindik biçimiyle bir hız vektörü üç koordinata sahiptir:
Bir hız vektörü, konum vektörünün zamana göre türevi şeklinde tanımlandığına göre, yani formula_33 "özel zaman" olmak üzere;
olduğundan, dörthız vektörü de aynı şekilde dörtkonumun zaman göre türevi olarak tanımlanmalıdır:
Burada formula_36 olduğundan
olduğu görülür.

Ayrıca dörthızın boyunun
olduğu görülebilir. Burada Lorentz çarpanı
olarak yeniden yazılabilir, o halde dörthız vektörünün,
olduğu görülür.

Momentum, kütle ile hızın çarpımıydı,
Burada da aynı usavurum devam ediyor ancak küçük ayrıntılar oluşmakta:
Burada formula_42 durgun kütle ve "m" göreli kütledir.

Burada dikkat edilmesi gereken şey, dördüncü koordinatın sadece kütle oluşudur (sonuçta "c" bir sabit). Bu yüzden dörtmomentumun korunumu aslında Newton fiziğinde "momentumun korunumu" ile "kütlenin korunumu" ilkelerinin ikisini birden kapsar. Böylece iki denklemi
olarak yazmak yerine,
gibi tek bir denklem yazılmış olur. Bunun yanı sıra formula_44 olduğundan aslında bu enerjinin de korunumudur ve dörtmomentumun dördüncü bileşenini enerji yapar:

O halde dörtmomentumun boyu, yukarıdaki dörthızın boyunda elde edilen sonuç kullanılarak
şeklinde elde edilir. Ayrıca, doğrudan boyladığımızda
olduğundan, bu iki ifâde eşitlenince
ortaya özel göreliliğin en temel denklemlerinden biri olan momentum enerji bağıntısı, yâni
bağıntısı çıkar.

İvme, hızın zaman göre türevidir. Bilindik ivme
şeklinde idi. Bu durumda dörtivme,
olarak elde edilir (burada formula_51, üçivmedir). Bu ifādedeki 4. bileşen hızla ivmenin nokta çarpımıdır. Bu çarpım, merkezcil hareketlerde sıfır olur, yani;
olur. Eğer gözlemciyle aynı andaşlık düzlemindeki ivmeyi inceleyecek olursak, "u=0" olacağından
bulunur. O halde, yalnız "özel ivme" formula_54 olduğunda dörtivme formula_55 olacaktır. Oysa formula_56 olsa bile dörthız sıfırlanmıyordu.




Dorothy E. Smith

Dorothy Edith Smith (d. 6 Temmuz 1926 Northallerton-Yorkshire-İngiltere), Kanadalı sosyolog.

Sosyoloji; özellikle feminist teori, aile çalışmaları ve yöntem bilimi içermek üzere sosyoloji alt dalları ile kadın çalışmaları, psikoloji ve eğitim çalışmalarını içeren diğer disiplinler üzerinde önemli etkilerde bulunmuştur. Bir sosyoloji alt dalı olan "kurumsal etnografya" alanının kurucusudur.

Annesi Dorothy F. Place, babası Tom Place'dir. Üç erkek kardeşi vardır: Kardeşlerinden biri, Ullin Place, bir beyin süreci olarak bilinç üzerine çalışmaları ile tanınmaktadır, diğer bir kardeşi, Milner Place, ise tanınmış bir İngiiz şairidir.

Lisans eğitimini Londra Ekonomi Okulu'nda yapmış, doktorasını 1963 yılında Kaliforniya Üniversitesi'nde (Berkeley) tamamlamıştır.

1967 yılında British Columbia Üniversitesi'nde çalışmak üzere Vancouver'e taşınmış ve söz konusu üniversitede Kadın Çalışmaları Programı'nın kurulmasında önemli etkisi olmuştur.

1977 yılında Ontario Eğitim Çalışmaları Enstitüsü'nde çalışmak üzere, iki oğluyla birlikte Toronto, Ontario'ya taşınmıştır. Emekli olana kadar bu kurumda çalışmayı sürdürmüştür. Bu arada kurumsal etnografya alanındaki çalışmalarını sürdürdüğü Victoria Üniversitesi'nde profesör olarak görev almıştır.

"Sosyolojinin dönüşümü"ne olan katkılarından dolayı ve "feminist bakış açısı teorisi"nin sınırlarını "ırk, sınıf ve toplum