alesinden devam eden nesilleri kalmamıştır. Şu an köyün tamamı Şapsığ'dır.Halen Şapsığce dili konuşulmaktadır. Dinar-Denizli karayolu üzerindedir.Dinar'a 10 km.dir.

GENÇALİ KÖYÜ HALKININ KÜLTÜR YAPISI

Gençali Köyünüde yaşayan halkın halen için bulunduğu ve eskiden uygulayıp 
şimdi terk ettiği ve sonradan edindiği kültür yapısıyla geleneklerini açıklamaya 
çalışacağım. 
a. Adiğe ( Çerkes ) Kültürü 
b. Türk Kültürü olmak üzere iki ana başlıktan meydana gelmektedir.

a. Adiğe Kültürü

Gençali Köyü halkının Adiğe kültürünün M.Ö.15-25 yıllarına dayandığını Merhum 
Yazar General İsmail BERKOK'un Tarihte Kafkasya isimli kitabını okuduğumuzda 
ve köyümüzde 19 ncu yüzyıllarda yaşayan merhum Hacı Rıza YILDIRIM, İbrahim BİL- 
GİÇ,İsmail PEKER, Zahret PEKER ve İzzet GÜLKAYA gibi değerli büyüklerimizin 
ölmeden önceki yaşamlarında gördükleri, duydukları ve bizzat yaşadıklarını kendi 
çevrelerine öğretmişler ve aktarmışlardır. Ben de araştırdığım bu bilgiler ışığında, siz 
okuyucularıma yazıyorum.

Bireysel ve toplumsal Gelenekleri: Kafkasya'dan geldikleri tarihten itibaren birey- 
sel ve toplumsal ilişkilerinden örnekler vererek anlatmak istiyorum. Toplumda yaşlı 
insanlara fevkalade itibar edilir. Hatırı sayılır. Küçükler kendinden büyük yaşlılarla 
muhatap olacaklarsa, önce kılık kıyafetini düzeltir. Giydiği ceket ve hırka gibi kostüm- 
lebinin düğmelerini ilikler, konuşmak için izin alır. Hatta konuşacağı yaşlının yanında 
bir başka daha yaşlı veya misafir var ise, önce misafirden, misafir yoksa, yanında 
bulunan yaşlıdan yaşlı yoksa, yaşlının kendisinden izin alınırdı.Yaşlı ile konuşma kısa, 
aaçık ve alçak sesle olmalıdır. Bağırarak ve izinsiz konuşmak çok ayıp sayılırdı. Konu- 
şacağınız yaşlı az işitiyor veya hiç işitmiyor ise, kendi için işaretle bir vekil gösterirdi. 
İşaret edilenle görüşme yapılır. Daha sonra vekil de yaşlıyı bilgilendirirdi. Yaşlıyla gö- 
rüşmeler bittiğinde, yüzünüz yaşlıya dönük vaziyette,geriye doğru birkaç adım gidilir. 
Daha sonra sırt dönülerek yürünürdü. Diğer türlü ayrılmak çok ayıp karşılanırdı. 
Büyükler kapalı bir mekâna girmeden önce bir iki öksürür ve bir süre bekler on - 
dan sonra içeri girer. Hiçbir yaşlı kendisine ait mekâna olsun ya da olmasın kapalı 
mekâna birden girmezdi. Çünkü kendiden genç olanların toparlanmasını ve uygun 
ortamın oluşmasını beklerdi. Küçükler de kapalı mekâna girişte ses vererek, kapıyı 
çalarak içeri girerlerdi. 
Küçükler büyüklerin yanında bacak bacağa atıp oturamazlar,yüksek sesle konu- 
şamazlar, herhangi bir şey çiğneyemezler,şarkı söyleyemezler ve izinsiz oturamazlar. 
Büyüklerde bunu bildikleri için küçüklerin yanında uzun süre oturmazlar ve küçükleri 
rahatsız etmezlerdi. 
Bu davranış biçim bay-bayan tüm kesimde uygulanır. Bundan dolayı çerkeslerde 
en yaşlısından en küçüğüne kadar herkesin yeri ve davranış biçimi bellidir.Hiçbir ak- 
saklık olmazdı. 
En yaşlı bay kadar en yaşlı bayan da otorite sahibidir. Erkek ve Kadın ayrımı ya - 
pılmaksızın saygı gösterilirdi. Çerkes toplumunda yaşlılar bilgedir. Onlar her şeyin 
en doğrusunu bilir ve en adil şekilde hareket edeceğini inanır ve itaat ederlerdi. 
Bir bayan yaşı ne olursa olsun bir delikanlı erkeğin önünden geçmez. Bir erkek

Gençali KÖYÜ ( Nibjiçealiy ÇİLE )

yaşı ne olursa olsun bir bayana kötü davranmaz. Bayanı taciz etmez, ona laf atmaz 
ve arkasından ıslık çalmaz bu ve benzeri davranışlarda bulunmak çok ayıp sayılırdı. 
Bu davranışları da zaten çerkes toplumunda görmeniz mümkün değildir. 
Bir delikanlı kendi önünü kesmeyen yaşlıya hürmet eder. Halını hatırını sorar.Taşıdığı 
herhangi bir şeyi var ise gideceği yere kadar taşırdı.Küçük bir erkek kendinden bir 
kaç yaş büyük ise yolunu bekler.Selamlaşırlar. Daha sonra yoluna devam ederdi. 
Küçükler hiçbir zaman kendinden büyüklerin yanında ne sigara ne de içki içerdi. 
Akrabası olup olmaması hiç önemli değildi. Bu da bir nevi saygıydı. Sigara içen biri 
kendinden büyük birini görür görmez ya söndürürdü, ya da saklardı. Büyüklerde bu- 
nu bildikleri için kendilerinden küçüklerin yanına yaklaştıklarında mutlaka sesli bir 
davranış biçimi olurdu. 
Büyük küçük herkes topluma giriş ve çıkışlarda dikkat ederdi. Girişte selam verir. 
Çıkışta da vedalaşırdı. Ev aile ortamı veya herhangi sebepten dolayı yapılan kapalı 
mekân topluluklarında kapı çalınır, giriş sağ ayakla ve selam vererek, çıkış ise veda- 
laşarak ve sol ayakla yapılırdı.Giren kişinin yaşına göre odadaki toplulukta yerini alır. 
En yaşlı ise baş köşeye, en gençleri ise kapı dibine otururdu. Odaya girenin selam- 
lamasıyla birlikte odada oturanların tamamı ayağa kalkarak saygı gösterirler ve her 
yaştaki kişi kendine uygun olan yeri bilir ve oraya otururdu. Aynı mekândan biri ayrılı- 
yorsa, tekrar ayağı kalkılır. Ayakta uğurlanır. Daha sonra tekrar oturulurdu. Toplumun 
nezaket kurallarındaki bu uygulama kimseye zor gelmezdi. Çünkü karşılıklı sevgi ve 
saygı muhabbeti vardı.Halen de var. İnşallah var olmaya da devam edecektir. 
Aile ortamında en yaşlı erkek aile reisidir. Bütün maddi manevi konular buradan 
organize edilir. Sorunlar aile reisi durumundaki kişi tarafından çözülür. Reisin baş 
danışmanı kendi eşidir. Eşi yoksa kendinden sonra gelen yaşlı her kim ise veya sü- 
laleden ve kendi yaşına yakın kişilerle birlikte hareket ederek meseleleri gizlilik için 
de çözer. Gençali Köyü aile toplumunda lider annedir. Baba kararlarını demokratik 
yollarla eşi ve çocuklarıyla paylaşarak hareket eder. Ben bu ailenin reisiyim benim 
dediğim olacaktır. Şeklinde radikal kararlar olmaz.Önemli kararlar bütün aile birlikte 
ve hatta bütün sülale ile birlikte verilir. Bu şekildeki bir karar aile fertlerinden birini 
doğrudan ilgilendiren bir husus olduğunda uygulanır. Diğer türlü hareket etmek ayıp- 
tır. Adiğe geleneğine uymaz. Bu nedenle çok önemli bir karara örnek verecek olur- 
sak kız almak ve kız vermek gibi konular meydana geldiğinde bu husus uygulanmak- 
tadır. Bu konuyu düğün gelenekleri bahsinde geniş şekilde anlatacağım. 
Gençali Köyü toplumunda anne şefkat, baba otoritedir. Bu düzen değişmez bir ku- 
raldır. Çocuğu anne doğurur, baba ihtiyaçlarını karşılar, hala,amca,teyze ve toplumun 
diğer fertleri ile komşular ve de köy halkı terbiye eder. Çerkes geleneklerinin tama- 
mını harfiyen herkes üzerine düşeni ve gördüğü hataları yalnızken birebir anlatarak 
uygulatarak öğretir. Bu konuda hiçbir anne ve baba rahatsızlık duymaz bilakis me- 
mun olur ve teşekkür ederdi. 
Küçükler kendinden birkaç yaş büyüklerle herhangi bir yere gidiyorsa, büyüklerin 
üç adım sol yan gerisinde yürürdü. Kendinden büyük bir kimse ile yan yana dahi yü- 
rümek ayıptı. Ancak kendi yaşıtı olan kimselerle yan yana yürüyebilirdi. Birlikte yürü- 
yecek kimsenin akrabası olup olmaması değil, yalnızca yaşlı olması önemlidir. Bu 
nedenle küçük, büyükle yan yana yürüyemezdi. 
Köy Kahvehanesinde küçüklerle büyükler bir arada oturmaz. Mutlaka arada bir 
paravan kullanılır. Sebebi bellidir. Büyüklere olan saygıdan ve küçüklerinde kahve-

Gençali KÖYÜ ( Nibjiçealiy ÇİLE )

hane ortamında daha rahat hareket etmelerini sağlamaktır. Eğer böyle bir bölünme 
yok ise, küçüklerin olduğu yere yaşlılar girmez. Yaşlıların olduğu yerede küçükler gir- 
mezdi. O halde bu iki kesim kahvehaneye nasıl giderdi. Bu yeri nasıl müşterek kul- 
lanırlardı.Yaşlılar; gündüz sabahtan itibaren öğlenden sonraya kadar, akşam ile yat- 
sı namaz arası. Gençler (Küçükler) de öğlen ve akşam arası, akşama ve yatsı 
namazından sonra gece yarısına kadar kahvehaneyi ayrı kullanırlardı. Kahvehaneye 
giriş ve çıkışlarda mutlaka ceket düğmeleri iliklenir. Selam vererek girer, vedalaşa- 
rak çıkardı.Bu gelenek halen devam etmektedir. Halkla ilgili konularda burada topla- 
tı yapılır. Karalar burada alınır. Toplantıya katılması gereken büyük küçük kendini ilgi- 
lendiren kişiler katılır. Herkes yaşını geregi olan yerde yerini alır. Toplantının açlış ko- 
nuşmasını o toplantının en yaşlısının açılış konuşması ile başlar. Konuşulacak konul- 
rın bitiminde aynı yaşlı toplantı kapanış konuşmasını yaparak toplantı biter. Toplantı 
sonunda toplantıya katılanlar birbirleriyle vedalaşarak dağılırlar.Toplantılarda toplan- 
tıyı yönlendiren ve idare eden kişi veya kişilere Thamete denir. Thamete; Gün gör- 
müş ve geçirmiş, bilgili, kültürlü, geleceği iyi görebilen, konuşma diksiyonu düzgün 
ikna kabiliyeti yüksek ve becerikli kişilerden olur. Thamete halk oyu ile seçilmez. 
Halkın arasında iken yaptığı iyi işlerle, ortam ve zaman içinde kendilğinden ortaya 
çıkar. Halkta bunu benimser ve herkesce takdir edilir duruma geldiğinde Thamete 
olabilir. Yoksa her önüne gelen thamete olamaz.

Afyonkarahisar iline 123 km, Dinar ilçesine 13 km Denizli iline 100 km ,Isparta iline 60 km uzaklıktadır.

Köyün iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Köyde, ilköğretim okulu yoktur fakat taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Köyün içme suyu şebekesi ve kanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi yoktur. Sağlık ocağı vardır ancak sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.





Göçerli, Dinar

Göçerli, Afyonkarahisar ilinin Dinar ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihi çok eskilere dayanmaktadır. Eskiden yörükler bu yörede hayvanlarını otlatırken bu köyün dağlarına yerleşmişlerdir. "Kurt Kayası" Mağaraları ve "Karanlık İn" mağaraları ve "Asma mağarası" vardır. Göçerli köyünde bir de höyük vardır.
sivas icesu yörüklerinden gelmişlerdir

Köyün gelenek, görenek ve gelenekleri eskiye dayanmaktadır. PULLU dedikleri entari şeklide elbiseleri vardır. Ayrıca son günlerin yeni modası olarak bilinen ışıldayan diye bir entari giyerler. Genelde köyde düğünler 2 gün sürer. Gelin; gelinlik değil de köyün kendine has gelinliğini yasperla enterilerle. Sonra traktörün römorkunda gelin köyü dolaştırılır. Arkasında da traktör konvoyları uzanır.

Afyonkarahisar iline 63 km, Dinar ilçesine 47 km uzaklıktadır.

Köyün iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.yazları sıcak ve kurak kışları soğuk ve ser