lan binalar için finansman sağlamış, onları restore ettirmiş veya yeniden yaptırmıştır. Sırf Herat şehrinde 40 kervansaray, 17 camii, 10 büyük konak, 9 hamam, 9 köprü ve 20 havuz yaptırdığı belgelenmiştir.

[[Dosya:Attaar0.jpg|thumb|right|200px|Mimarı [[Ali Sîr Nevaî]] olan Ferîduddin Attâr'in [[Nışabur]]'daki türbesi.]]

Bu imar eserleri arasında en önemlileri 13. yüzyılda ünlü tasavvuf şairi olan [[Ferîduddin Attâr]] için kuzey-doğu İran'da Nışabur şehrinde tasarımını yaptırıp ve bina edilmesini sağladığı türbe ve Herat'ta bulunan "Halasiya Mederesi" binasıdır.

[[Dosya:Alisher Navoiy Devonidan sahifa.jpg|thumb|Nevai'nin Divan'nından bir sayfa]]
[[Dosya:Navaisuleyman11.JPG|thumb|right|Nevai'nin Divan'nından başka bir sayfa]]
Ali Şir Nevai'nin [[Çağatayca]] edebiyatının oluşmasında büyük bir rolü vardır. Çeşitli konularda yazılmış 30'a yakın eseri bulunmaktadır. Eserlerinden bazıları şunlardır: Çağatayca Divan (5 tane), [[Farsça]] Divan (5 tane), [[Çihil Hadis]] (Kırk Hadis) ve [[Muhakemet'ül Lugateyn]] (İki dilin karşılaştırılması)'dır.

15. yüzyılda [[Çağatayca]]nın klasik bir yazı dili olarak kimlik kazanmasında Ali Şir Nevai'nin önemi bilinmektedir. Nevai öncesinde ve Nevai’nin çağında, [[Timurlular]] devletinde Türkçe yazan sanatçılar azdır. Nevai, Türkçeyi edebi dil olarak kullanmayan, Farsça yazan çağdaşlarına çatar. Çağdaşlarının [[Farsça]]'nın karşısında edebi dil olarak Türkçeyi yetersiz görmelerini eleştirir; eğer emek verilirse Türkçenin de Farsça kadar, hatta daha fazla anlatım inceliklerine sahip olduğunun görüleceğini belirtir. Bu görüşlerini Muhakemet'ül Lugateyn'de görürüz.

[[Türk dilleri|Türk dili]] tarihinde [[Divânu Lügati't-Türk]]'ten sonra ikinci önemli kitaptır. Hamse sahibi ilk Türk şairidir (hamse 5 mesneviden oluşur). Tezkire sahibidir(günümüz edebiyattaki biyografi): "Mecalüs'ün Nefais". Şehrengiz: Doğup büyüdüğü "Herat" kentinin doğal güzelliklerini anlatır.

Şiirleri yaşamının değişik dönemlerine göre sınıflandırıp [[kronoloji]]k olarak [[divan]]ında toplamıştır.

[[Farsça]]'nın resmi dil olduğu, [[Türk halkları|Türk]] [[aydın]]larının bu dille eser vermeyi hüner kabul ettiği bir zamanda Nevai, [[Çağatayca]]'nın [[Farsça]]dan üstün bir dil olduğunu savunmuştır. Bunu da eserleri ile kanıtlamış ve kendinden sonrakileri bu yolda eserler vermeye teşvik etmiştir.

Türkçe yazdığı şiirlerde kalem adı "Nevāī" (نوائى anlamı "ağlayan") adı altında, Ali Şir Nevai baş yazarların arasında, yazınsal Türk dilleri ailesi yararına büyük değişlik yapmıştır. Nevai kendisi başlıca Çağatay dilinde yazar ve 30 yıllık bir dönemin üzerinde 30 eser üretir, böylece Çağatayca Yazınsal dil olarak çok saygın ve önemli kabul edilmiştir.

Nevai ayrıca Farsça yazdığı şiirlerde ise, Farsça dilinde (فانى‎ ; "Fāni" kalem adı altında, anlamı Arapça "fena" sözünden: yok oluş; mecazi mânâsı ise Allah'ın aşkıyla kendinden geçme, yok olma veya "gelip geçici"), Arapça ve Hintçe çok daha az bir sayıda eser yazmıştır. Ali Şir Nevai'nin en çok tanınmış şiirleri onun dört divan'nında, veya kabaca 50,000 şiir koleksiyonu bulunur.

Nevai bu ilk 842 şiir bulunan divanını [[1470]] yılında yazar. Bunlardan 585'i gazel, üçü müstezad, dördü muhammes, ikisi müseddes, üçü terci'-i bend, kırk dokuzu kıt'a, yetmiş sekizi rubâî, onu çistân, elli ikisi muamma, onu tuyuk, kırk altısı müfred'dir.
[[1476]] - [[1483]] yıllarında yazdığı şiirlerini bu ikinci divanında topladı.
[[1499]] yılında yazdığı bu kitabı, devrinde olduğu gibi bugün de Türk dünyası için önemli olan, Türk dilinin gücünü ve yerini anlatan büyük bir eseridir.
"Bedâîü'l-Vasat" orta yaş, yani 35-45 yaşları arasında yazılmış şiirlerden meydana gelir. 
Piri, üstadı ve dostu [[Cami (şair)|Nureddin Abdurrahman Cami]] hakkında "Hamsetü'l Mutehayyırın" ismindeki eserini 1492-94 yılları arasında yazmıştır.
[[1488]] yılında Astrabad valisiyken yazdığı ""Târîh-i Mülûk-i ‘Acem"" (İran Memleketleri Tarihi) kitabı, bunlardan biridir. Nevai, bu eserinde ""Arjasp Binni [[Alp Er Tunga|Efrasiyab]] kim, Türk Padişahi erdi". şeklinde [[Alp Er Tunga]]'dan söz eder.
Bir derleme, 450 üzerinde çoğunlukla çağdaş ozanların (şairlerin) yaşam öyküsü (biyografik) kısa hikâyeleri içeren, çağdaş Timur kültürü tarihçilerine altın bir bilgi kaynağı oluşturur.
[[Hüseyin Baykara]]'ya ve başkalarına yazdığı mektupların toplandığı bu eserini [[1498]] yılında yazmıştır.
Bu kitabında Nevai'nin yaptırdığı imaret, hânegâh, havuz, ribât ("kervansaray") vb. eserlerin listesini veriyor.

"Lisan-üt-Tayr", (لسان الطیر, "Lisan-ol-tayr");
[[Feridüddin Attar]] ([[Farsça]]:فرید الدین عطار,‎ "Farīdo d-Dīn ’Attār")'ın "[[Mantık-ut Tayr|Manteq-ol-tayr]]", veya (منطق الطیر, "Maqāmāt-e Toyūr")'dan esinlenerek, varlık ve ilahi gerçek üzerine görüşlerini, insan, tabiat ve yaşam üzerine 3500 beyitten oluşan tasavvufi bir eserini [[1499]] yılında yazmıştır.

"Nesaim-ül-Mehabbe", (نسایم المحبت, "Nasāyim ul-Muhabbat");
750 tanınmış Sufi şeyhlerin listesi, [[Cami (şair)|Nureddin Abdurrahman Cami]]'nin "Nafahat al-uns" (نفحات الانس) adındaki eserinin [[Çağatayca]] çevirisidir.

[[Dosya:Ali-şir-nevai.gif|thumb|right|Ali Şîr Nevaî’nin doğumunun 550. yılı anısına 1991 yılında [[Rusya]] Merkez Bankası'nca basılan hatıra parası. Bu para ile ilgili [[Dünya Para Kataloğu]]'nda [[Almanca]] olarak şöyle yazmaktadır: ""Alişer Navoi: tschagatai-türkicher Dichter aus Herat heute Afghanistan, Begründer der tschagataischen Literatur sprache und Dichtung Turkestans.""]]
Nevai'nin diğer önemli eserlerini beş destansı şiir ve [[Nizami Gencevi]] (نظامی گنجوی, "Nezāmī Ganjavī", tam ismi: "Neẓām ad-Dīn Abū Muhammad Elyās ibn Yusūf ibn Zakī ibn Mu'ayyid")'den esinlenerek yazdığı "[[Hamse]]" yi oluşturur;
"Hayret-ül-Ebrar" (حیرت الابرار, "Hayrat-ol-abrar"), 
Nevai'nin bu birinci mesnevisi, 7976 mısralık, felsefî bir eseridir. Dünya hayatı, insan kalbi ve cemiyet; tarihler, efsaneler, meseller vasıtasıyla anlatılır.
"Ferhat ü Şirin" (فرهاد و شیرین, "Farhād-o Shirin"),

"Leyla ile Mecnun" (لیلی و مجنون , "Layli va Majnun") ,
[[Azerice]], [[Türkçe]] uyarlaması hikâye, "Leylâ ile Mecnun destanı" (داستان ليلى و مجنون, "Dâstân-ı Leylî vü Mecnûn") ismiyle 16. yüzyılda [[Fuzûlî|Fuẓūlī]] tarafından yazılmıştır. Nevai bu üçüncü mesnevisini, sonradan söylentiye göre efsâneye dönüştürülen bu aşk hikâyesini, yüksek bir sanat ve zevkle Türkçe ve Türk ruhuyla işler. Nevai bu mesnevisinin sonunda şöyle ifade ediyor:
"Seb’a-i Seyyare" (سبعه سیار, "Sab'ai Sayyar") Nevai, dördüncü mesnevisi olan bu eserinde, Şark dünyasında çok yayılmış Behram Gur efsanesini ele alır.
"Sedd-i İskenderi" (سد سکندری, "Sadd-i-Iskandari"), Nevai, bu beşinci mesnevisinde Büyük İskender'le ilgili efsanevî tarihi anlatmanın yanında, bu konuyu araç edip kendi devrinin maddî, manevî problemlerini, devlet, şah, halkın yönetilmesi, adalet, hakikat gibi konuları da işlemiştir.

Ali Şîr Nevaî, bir beytinde, [[Nevruz Bayramı|nevrûz]] günü gece ile gündüzün eşit olmasından söz etmekte; diğer bir beyitte ise nevrûzla [[Kadir gecesi]]ni bir arada kullanarak, nevrûzu âdeta kutsallaştırmaktadır. Şair, çok güzel olan bir beyitinde, hitap ettiği kişinin her gecesinin Kadir; her gününün de nevrûz olmasını temenni etmektedir:

On beşinci yüzyılda Çağataycanın (Çağatay Türkçesinin) klasik bir yazı dili olarak kimlik kazanmasında Ali Şir Nevâyî'nin önemi bilinmektedir. Nevâyî öncesinde ve Nevâyî’nin çağında, Timurlular devletinde Türkçe yazan sanatçılar azdır. Nevâyî, Türkçeyi edebi dil olarak kullanmayan, Farsça yazan çağdaşlarına çatar. Çağdaşlarının Farsçanın karşısında edebî dil olarak Türkçeyi yetersiz görmelerini eleştirir; eğer emek verilirse Türkçenin de Farsça kadar, hatta daha fazla anlatım inceliklerine sahip olduğunun görüleceğini belirtir. Bu görüşlerini Muhakemetül-lugateyn'de görürüz.

[[Dosya:Ali Şir Nevai'nin kabristan.jpg|thumb|right|Nevai'nin [[Herat]]'taki [[türbe]]si]]
Nevai'nin doğuda Hindistan'ı ve batıda Osmanlı imparatorluğuna kadar olan alanda büyük bir etkisi olmuştur. Nevai bu vasıflarıyla sadece [[Türkistan]] ve Türk dilli devletlere değil bütün dünyaya, bütün insanlığa ibret olacak bir şahsiyettir. Tarihte böyle bir şahsı bulmak zordur.


Klasik dönemde, dil adı ترکی‎ "Turkī", "Türkī" denilen Çağatayca'nın en önemlileri Mīr ʿAlī Schīr Nawā'ī ve [[Babür|Zāhir ad-Dīn Muhammad Bābur]]'dür.

[[Babür|Zāhir ud-Dīn Muḥammad Bābor]] Herat'da şöyle yazar; 
[[Gazel]]inden bir örnek;

Alîşîr Nevâyinin yarattığı orijinal eserler Türk Dünyasında geniş karşılanmış ve beğenilmiştir. Yıllar boyunca eserlerine şerhler ve sözlükler yazılmıştır. En adlım sözlüklerden birisi [[Nadir Şah]] Afşarın Münşi-ül Memâliki olan [[Mirza Mehdi Han Asterabadi]] tarafından Farsça yazılmış [[Senglah Sözlüğü]] adlı açıklamalı sözlüktür.
Şu kitabı [[Gerard Clauson]] faksimilesini 1960 yılında neşr etdi. 2014 yılında ise İranlı türkolog [[Hüseyin Düzgün]] (Hosein Mohammadzadeh Sedigh) kitabın edisiyon kritik yayınını 3 ciltte Tebrizde yayınlama şansı kazanmıştır.


[[Kategori:1441 doğumlular]]
[[Kategori:Herat doğumlular]]
[[Kategori:1501 yılında ölenler]]
[[Kategori:Uygur şairler]]
[[Kategori:Özbek şairler]]
[[Kategori:Etnik Özbekler]]
[[Kategori:Mutasavvıflar]]
[[Kategori:Afganistan'da ölenler]]



Ali Rıza Bezzaz

Ali Rıza Bezzaz Efendi, Bulgaristan'ın Ahyolu köyünden Bandırma'ya göç eden Nakşibendi şeyhi. Nakşibendi Tarikatının Halidi kollarından birinin silsilesinin 34. sırasında yer almaktadır.

Bandırma'da Bentbaşı Mahallesi civarında ikamet etmiş ve Rumi 1330 (1914) yılında yaşamını yitirmiştir. Mezarı Bandırmada'dır. Bandırma'da annnesi Şerife Hanım'ın yaptırdığı iki adet çeşme bulunmaktadır. Bunlardan biri hâlâ kullanılmaktadır.




Adriana Lima

Adriana Francesca Lima (d. 12 Haziran 1981, Bahia) Brezilyalı manken. Victoria's Secret için çalışmalarıyla tanınır.

Adriana Francesca Lima, 12 Haziran 1981 yılında Brezilya’da Salvador, Bahia’da düşük gelirli ve dindar bir ailede dünyaya geldi. 13 yaşında, yerel bir mağazada alışveriş yaparken keşfedilen Amerikan yerlisi, Afrika, Brezilya kökenli Lima, 15 yaşındayken