ary müstehcen olarak nitelendi ve Flaubert bu romani nedeniyle yargılandi.

Guy de Maupassant, insan davranışlarının sıkı bir inceleyicisi olduğunu gösteren kısa Realist hikâyeleriyle ünlü oldu. Normandiya´daki köy yaşamı ve Paris´teki korkunç sosyal hizmet yıllarını anlattığı yazıları çoktur.

Fransa´daki Realist dramanın iki çeşidi vardı. Birincisi iyi planlanmis oyundur (teshir ve ceza ön plandadır). Eugene Scribe´in komedileri buna en güzel örnektir. Diğer tarz ise sorun oyunu ya da tez oyunudur. Çoğu bosanma ve yasal adaletsizlik gibi topolumsal sorunlarla ilgilenmisti. Bu tarzin önde gelen yazarları Emile Augier, Eugene Brieux ve Alexandre Dumas´dir.

Edebi elestiri realist edebiyatta önemli yer tutmustu ve sonraki edebi elestiri tarzlarını da etkilemisti. En önemli gercekci elestirmen Charles Sainte-Beuve idi. Edebi eserin yazarin kisiligi ve yasami ile beraber sorgulanması ve degerlendirilmesi gerektigini düsünüyordu. Ayrica eserin yaratildığı tarihsel arka plan ve toplumsal cevrenin de önemine dikkat cekiyorlardi. 
Doğacılık (Natüralizm)

1800´lerin sonuna doğru Realizmin asiri bir bicimi olarak Natüralizm ortaya cikti. Natüralist yazarlar, insane eylemlerinin genis ve en aşağılık yanlarına dikkat cekiyorlardi. Tipik bir naturalist eser karamsardi ve coğu zaman toplumsal adaletsizligi elestiriyordu. Bu hareket, insanin kisiliginin kendi özgür iradesinden cok cevre ve kalitim ile belirlendığını savunan determinism ögretisini beraberinde getirdi.

Emile Zola, en önemli Fransiz naturalist yazardir. Kurguyu, içinde insan davranışının temelinin anlasilabilecegi bir laboratuvar olarak tasavvur ediyordu. "Rougon-Macquart" (1871-1893) olarak adlandırdığı 20 romanlik dizisinde toplumsal elestirinin basyapıtlarını yaratmisti. Romanların karakterleri, zenginlikten, sefalet, yokluk ve dinmek bilmeyen catismalara sürüklenen bir ailenin bireyleriydi.

Fransiz sembolizmi 1800´lerin sonunda ortaya cikan bir edebi akimdi. Sembolizm aynı zamanda bu akima dahil olmayan ama iliskili olan yazarlara da maledilmisti.

Sembolist hareketin ünlü isimleri sairler Charles Baudelaire, Stephane Mallarme, Paul Verlaine ve Arthur Rimbaud´dur. Siiri geleneksel kaliplardan kurtararak daha özgür yazın biçimleri olusturmak istediler. Sembolistler siirin, dosdoğru ve basit tanimlamalarla gizemli bir gercekligi yakalamaya çalışmayi denemesinden cok anlam cikartmayi sezgiler, sansasyonlar ve etkilenimler yoluyla aramasi gerektigine inanirlardi. Siirlerinin coğu kisisel ve bulanikti.

Charles Baudelaire, Sembolizmin en önde geleniydi. "Şeytanın Çiçekleri" (1857) derlemesi bu tipteki 100 civarındaki siirin toplanmasıydı. Eser, Baudelaire´in insanlik ve onun ahlaksizliklarından ic karartici etkilenmesini yansitir. Baudelaire´in insan dogasinin en aşağılik yönlerinin bile güzelliklere yol acabilecegine inanci, eserinin başlığında kendini belli eder.

Stephane Mallarme, Sembolist sairlerin ve teoristlerin en etkilisiydi. Siirleri, anlamin kendisini sorgular. Siirlerinin en ünlüleri "Faun Akşami" (1876) ve kafa karistirici "Bir Zar Atımı" (1897)´dır.

Paul Verlaine, basit, melodik bir yazına sahipti. "Sözsüz Müzikler"´inde (1874) dizelerle müzik duygusunu vermeye calismisti.

Arthur Rimbaud, daha kücük yastan bir dahiydi. Daha henüz 16 yaşındayken orijinal şiirler yazmaya başlamıştı. 19 yasında, iskence edilmis ruhani deneyimlerini tanimlayan yazın ve dizelerin bir otobiyografik toplaması olan "Cehennemde Bir Mevsim"´i (1873) bestelemisti.

Hiçbir Sembolist romanci, sairlere yetisemediyse de hayalci Sembolist Maurice Maeterlinck gününün yazarlarını etkilemisti. Maeterlinck Belcikaliydi ama Fransizca yazmisti.

1900´lerin başında Fransiz edebiyatında dört baskin yazar vardı. Bunlar Paul Claudel, Andre Gide, Paul Valery ve Marcel Proust´tu. Hepsi 1870 civarında dogmuslardi ve hepsi de kariyerlerinin basında Sembolist bir dönemden gecmislerdi. 1920´de her biri önemli bir edebi figure olarak kabul edildi.

Claudel, kendi güclü Roma Katolik görüslerini yansitan dramalar, siirler, elestiriler ve dini yorumlar yazdı. Claudel´in siiri kalın metaforlar, vahsi tutkular ve cicekli bir dil içerir. Yine de en bilinen eserleri dini içerikli olanlarıydı; özellikle "Öğle Kırılması" (1906) ve "Mary´e Gelen Gelgitler" (1912).

Gide, din, aile, cinsellik ve ahlak üzerine ortodoks olmayan görüsleri yüzünden oldukca genis bir fikir ayriligi yaratmisti. Kurgusu, karakterlerindeki bicimsel yenilikler ve psikolojik derinlemeleriyle takdir toplamisti. Gide, 1900´lerin basında Fransiz edebiyatinin en önde giden dergisi Yeni Fransiz Revüsü´nün kurulmasına yardim etmisti.

Proust, belki de 1900´lerin en saygin Fransiz romancisiydi. En önemli eseri "Geçmiş Şeylerin Hatırası" 1913´ten 1927´ye kadar yedi parca halinde yayimlandi. Roman oldukca kisisel ve siirsel bir eser olduğu kadar toplumsal tavirların ve kisilik prikolojisiyle ilgili de mükemmeldi.

Valery´nin siiri Fransiz edebiyatındaki rasyonel gelenegin izlerini tasir. Tutkusal denetim ve klasik bicimleri vurgulamıştır. Eserleri içinde uzun siirlerden olusan "Genç Kader" (1917) ve "Etkiler" (1922) vardır. Valery, aynı zamanda etkili bir edebi elestirmendi. 

Sürrealizm, Parisli bir grup yazar ve ressam tarafından 1924´te kurulan bir hareketti. Sürrealistler, bütünlüklü bir insan deneyimi yaratmak için rasyonel varligin içine katilmasi gerektigine inandikları bilincsiz düsünce süreclerini – özellikle de düsleri – incelediler.

Şair Guillaume Apollinaire, Sürrealizm´de önemli bir etkiye sahipti. "Alcools" (1913), imgelem ve modern dünyayi kutlayan siirlerin derlemesinden oluşur. Sürrelaistlerin lideri ve bas kuramcisi Andre Breton´du. Önde gelen sairler, Rene Char, Paul Eluard ve Louis Aragon´du. Ne var ki, ücü de en güzel olarak nitelenen siirlerini 1930´da bu akimdan ayrildiklarında yazmislardi. Temaları, kelimelerin ve görsel imgelerin carpici Birleşimi yoluyla ifade edilen ask ve diğer öznel durumlar üzerine yoğunlasmisti.

Her ne kadar Breton tiyatronun degerini ifsa ettiyse de, oyun yazari Antonin Artaud, Sürrealistlerle yolunu ayirdiktan sonra dramatik kuram üzerine önemli bir makale serisi yayinladı. "Tiyatro ve Onun Çifti"´nde (1938) tiyatronun, seyircisini degistirmede iskence bicimleri ya da dini ritüeller kadar güce sahip olmasi gerektigini savunuyordu.

Egzistansiyalizm, Fransiz edebiyatini 2. Dünya savaşi´ndan sonra etkileyen bir edebi felsefeydi. En önemli varoluscu yazar Jean-Paul şartre, "Çıkış Yok" (1944) ve "Kirli Eller" (1948) oyunlarıyla olduğu kadar felsefi yazıları ve elestirileriyle de ünlüdür. Eserleri özellikle özgürlük ve sorumluluk sorunları ile ilgilenerek ahlaki ve politik konuları inceler. Örnegin, dönemin gençliğinin sorunlarını çok iyi dile getirmesi ile dikkat çeken ilk romanı Bulantı (1938) , varolusun kendisiyle yüzlesmenin getirdığı rahatsiz edici sonuçlarını arastirir. Simone de Beauvoir, "Belirsizlik Ahlaki Icin" (1947) gibi çalışmalarıyla Varoluscu düsüncenin yayginlasmasında etkili olmustu. Ancak, Camus da "Yabanci" (1942), Veba (1947) ve uzun makalelerden olusan "Sisyphus Destanı" (1942) gibi eserleri ile benzer etik ve ahlaki sorunlarla ilgilenmisti.

Sartre ve Camus´nun da içinde bulunduğu bircok romanci ve sair 1900´ların ortasında Fransiz dramasına katida bulunmustu. Diğer önde gelen oyun yazarları Jean Giraudoux, Jean Cocteau ve Jean Genet´ti. Giraudoux, suni, köylü ve alayci bir sekilde yazdı. En bilinen oyunları askin dogasi ya da savaşa ve acgözlülüge karsi protestoyu inceler. Cocteau mitolojik konular üzerindeki yazılarıyla ünlü olmustu. Genet ise toplumsal dislanmislardan olusan karakterlerin ritüelik betimlemelerine dikkat cekmisti.

1950´lerde Fransa´da Absürd Tiyatro denen bir hareket belirdi. Oyun yazarları, yasamin anlamsiz dogasi olduğuna inandikları seyleri dramatize etmeye calistilar. En bilinen Absürdistler Samuel Beckett ve Eugene Ionesco´ydu. Beckett İrlandaliydi de Ionesco da Romanyali, ancak ikisi de Fransizca yazdılar ve en önemli eserleri ilk önce Paris´te sergilendi; örnegin, "Godot´u Beklerken". 

Bu dönemdeki ana degisiklik Yeni Roman´dı. Belli basil temsilcileri Alain Robbe-Grillet, Michel Butor, Nathalie Sarraute ve Claude Simon´du. Bu yazarlar, romanlarındaki olayları bicimlendirmek için disardan bir öyküsel cerceve kullanmamislardi. Bunun yerine, romanlarını, karakterlerin olayları algilayislarının disında geliştirmeye calismislardi. Bu, zamanin ve perspektif üzerinde sarsici etkilere yol acti.

Şu kişiler Fransız edebiyatına, dolayısıyla dünya edebiyatına, yaptıkları üstün katkıları nedeni ile Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülmüşlerdir:






Sirayalar

Siraya (西拉雅族) Tayvan'ın yerli halklarından biridir. Yoğun olarak Tayvan'ın güneybatı düzlüklerinde, Tainan ve Pingdong arasındaki ovalarda yaşamaktaydılar. Bu nedenle de "Ova Halkı" olarak anılırlar. Günümüzde Siraya'lar dillerini kaybetmiş büyük oranda "Çinlileşmiştir". Siraya, Tayvan hükümetinin kabul ettiği Tayvan aborjinleri arasında sayılmazlar.

Taiwan Journal adlı derginin haberine göre, Şubat 2006'da Tayvan'daki Academia Sinica Enstitüsü tarihçileri ve dilbilimcilerinden oluşan bir grup araştırmacı 17. ve 18. yüzyıllar arasında Siraya dilinde yazılmış "Sinckan Yazmalarının" (ya da Sinkang Yazmaları) %80'lik bölümünü deşifre ettiklerini açıklamışlardır. Günümüzde kayıp bir dil olarak kabul edilen Siraya dili, 17. yüzyılda Hollandalılar tarafından yazıya aktarılmıştır. Sirayalar arasında Hıristiyanlığı yaymak isteyen Hollandalı misyonerler bu amaçla Siraya dilini öğrenmiş, bu dil için bir alfabe icat etmiş ve daha sonra bu alfabeyi Sirayalara öğretmişlerdir. Bu arada İncil de Siraya diline çevrilmiş; bu İncil'den Matthew İncil'inin elyazmaları günümüze kadar ulaşmıştır. Bu yazmalar genelde çift dilli olup, Siraya ve Çince karşılıklıdır.




Tecavüz

"Tecavüz" şu anlamlara gelebilir:




Bluegrass

Bluegrass, Amerika Birleşik Devletleri'nin güney kısmından gelen geleneksel bir müzik türü. Özellikle fakir ve geri kalmış Appalachia bölgesinde yaşayan İrlanda ve İskoçya kökenli insanlar tarafı