dönüşünde ""Darüttemsili Osmani"” grubunda yer aldı. Fazıl Reşit ve Aktör Hüseyin Kâni Bey'in yazdıkları ""Ramses"" piyesinde ""Kahin"" rolünü oynadı. Ardından Şark Dram Kumpanyası’na girdi. 1910'da Otello Kâmil ve Komik Ali Rıza Efendi'nin de bulunduğu bir toplulukla Karadeniz turnesine çıktı, ancak Giresun'da saldırıya uğradı ve canını kurtarabilmek için gizlice bir gemiye binip İstanbul'a kaçtı.

1912’de çıkan Balkan Harbi’ne gönüllü katıldı. Döndüğünde çeşitli tiyatro topluluklarında kısa süreli çalıştı. 1914'te başlanan "Himmet Ağa'nın İzdivacı" filminde rol aldı.

Aynı yıl Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk konservatuarı olan Darülbedâyi'nin kurulması üzerine sınavlara girip kazandı. Ancak I. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine savaşa gönüllü katıldı. Çanakkale cephesi’nde savaştı ve kolundan yaralandı.

Mütarekeden sonra yeniden Darülbedâyi çalışmalarına katıldı. “"Kayseri Gülleri"” oyunundaki “"Bodos Ağa"” rolü ile büyük ün kazandı. 1920 de Raşit Rıza ve İbnürrefik Ahmet Bey'in kurdukları "'Yeni Sahne""ye geçti, Raşit Rıza'nın kurduğu ""Türk Tiyatrosu""nda çalıştı. 1923 yılında tekrar Darülbedayi'ye döndü. Bir süre Muhsin Ertuğrul, Raşit Rıza ile beraber çalıştı.

1928 de Darülbedayi'e dönen sanatçı hayatının sonuna kadar bu kurumda çalışıp, değişik karakterleri canlandırdı. ""Pinti"" piyesindeki ""Yahudi Azarya"", ""Venedikli Tâcir""deki ""Şaylok"" ve nihayet ""Mum Söndü""deki ""Şetaret Bacı"" sanat hayatının en unutulmaz rolleri oldu.

Savaştan sonra Himmet Ağa'nın İzdivacı filmi ile yeniden kamera önüne geçen sanatçı; Leblebici Horhor filmi ile ününe ün kattı.

Sedef kakmacılığından, cild tezhibine, mozayikçilikten çiniciliğe kadar pek çok sanat dalına ilgi ve yeteneği vardı. Bir süre Beyoğlu'ndaki "Butak Pastanesini işletti. Para koleksiyonerliği yapan sanatçı, Türk nümizmatik tarihi açısından önemli isimler arasında yer alır. “"Resimli Türk Paraları"" (1947) isminde Nümizmatik bir kitap yayımlamıştır.

Son olarak 1960 yılında Tepebaşı Dram Tiyatrosu’nda Aydın Gün’ün kurduğu İstanbul Operası’nda sözlü rol aldı. 1962’de Yıldız Kenter ile birlikte İlhan İskender Tiyatro Ödülü’nü kazandı. 1963 yılında hayatını kaybetti.




Karl Georg Büchner

Karl Georg Büchner, ( d. 17 Ekim 1813, Goddelau, Hessen Büyük Dükalığı - ö. 19 Şubat 1837, Zürih, İsviçre) Alman oyun yazarıdır. 20. yüzyıl Alman tiyatrosunun temellerini atmıştır. Alman romantizminin aksine yapıtlarında, insanları toplumsal, tarihsel ve psikolojik boyutları ile ele aldı. 1835'de yazdığı, ilk oyunu olan Danton'un Ölümü, Fransız Devrimi'ni konu alıyordu. 1836'da yazmaya başladığı fakat yarıda kalan oyunu Woyzeck sonradan Alban Berg tarafından opera olarak bestelendi. Lenz adında bir uzun öykü yazmıştır.

Darmstadt yakınlarındaki Goddelau'da Dünya'ya geldi. 1831'de Strazburg'da tıp okumaya başladı. 1833'de Giesen Üniversitesi'ne geçti; felsefe, tarih dersleri aldı. 1834'te ""Hessenli Köy Habercisi"" adlı bir bildiri dağıtarak, köylülere kendi haklarını elde etmeleri ile ilgili bir çağrıda bulundu. Ancak bizzat köylüler tarafından ihbar edilip, kaçmak zorunda kaldı. 1835'te Zürih Üniversitesi'nde doğa bilimleri doktorası yaptı. Victor Hugo'dan oyunlar çevirdi. 1836 yılında Zürih Üniversitesi'nde Karşılaştırmalı Anatomi Kürsüsü'nde hoca oldu.

Çağdaş tiyatronun gelişmesinde derin bir etkisi olan Büchner, bir oyun yazarının tarihle ilgilenmesi gerektiğini savunmuş ve bireyin adaletsiz toplumsal yaşam düzeni içinde yalnızlığını ve iletişimsizliğini, toplumsal ve tarihsel koşulların elvermezliğini ortaya koymaya çalışmıştır. Fransız Devrimi ve Aydınlanma hareketinin etkilerini taşıyan yapıtlarında, tarihte halkın konumu, sıradan insanların yazgı sorunlarını ("Danton'un Ölümü"), monarşinin gülünçlüğü ("Leonce ve Lena"), insan kişiliğini ezen toplumsal baskıyı ve bu baskıya karşı bilincin uyanışını ("Woyzeck") işleyen Büchner, son yıllarında içinde yaşadığı Alman romantik akımını aşmış, yeni bir gerçekçilik anlayışıyla kesin kurallara bağlı dramatik tiyatro anlayışının dışına çıkmıştır. Maddeci düşünür Ludwig Büchner onun kardeşidir.

23 yaşında tifo hastalığı yüzünden "Woyzeck"'i tamamlayamadan hayatını kaybetmiştir.






Burak Reis

Burak Reis veya Barak Reis, Osmanlı denizcilerinden biridir. II. Bayezid döneminde Akdeniz'in en ünlü denizcilerinden biriydi. 1488'de Mısır seferine katıldı. 1499'daki Osmanlı - Venedik savaşı sırasında, Mora Yarımadası'nın doğu kıyılarında çatışmaya girdiği Venedik gemileriyle kendi gemisini de yakarak öldü.

Sapienza Deniz Savaşı'nda sağ cenahın kumandanı Burak Reis amiralin gemisine Lurdan ve Istafanos isimli Venedik kaptanlarının gemileri saldırdılar. Lurdan Burak Reis'in gemisine ulaşınca ona çapa ile bağlandı. Atılan oklarla Barak Reis'in gemisinin önce yelkenleri tutuştu. Ardından ateş geminin içine doğru ilerledi. Kemal Reis yardım etmek istedi ama geç kalınmıştı. Geminin cephanesi ateş alınca büyük bir infilak yaşandı. Görenlerin dediğine göre geminin ana yelken direğini ok gibi gök yüzüne atan bir infilak yaşandı. Barak Reis'in gemisi ve yakınındaki Venedik gemileri o gün ve gece boyunca yandılar. Bu olayın tarihi 5 Muharrem 905, yani 12 Ağustos 1499 dur. Bu olayı ilk defa tarihe kaydeden Safai, Burak Reis'in kahramanca Venedik gemileri arasına kendisini attığını söylemez. Bunun aksine onun iki gemi tarafından kıstırıldığını dile getirir. Safai'ye göre Lurdan ve Istafanos'un gemileri Burak Reis'in gemisinden daha büyüktür. Büyük bir ihtimalle Burak Reis'in gemisini Kemal Reis'e ait zanneden iki Venedik kumandanının bu hadise üzerine ölmelerinin ardından taarruza geçen Osmanlı Donanması Venediklileri yenilgiye uğrattı.

Sapienza Deniz Savaşı ismi ile tarihe geçen bu savaş Türkler'in tarihte kazandıkları ilk açık deniz savaşıdır. Daha sonra Sapienza adasına Barak Reis Adası adı verildi.




İyodür

İyodür, iyot elementinin -1 yüklü halidir ve alkali elementlerle tuzlar oluşturur: Potasyum iyodür, sodyum iyodür gibi. Klorür ve bromürler de olduğu gibi aynı adlandırma sistemi kullanılan ve iyodür ile oluşan bileşiklere iyodürler adı verilir.




Sevim Burak

Zeliha Sevim Burak (d. 29 Haziran 1931, İstanbul - ö. 31 Aralık 1983, İstanbul), Türk yazar.

Tiyatro, roman, anı-mektup gibi türlerde eserleri bulunan sanatçı, en çok öykücü kimliği ile on plana çıkmıştır. Mevcut edebiyat topluluklarının hiçbirinin içinde yer almamış, kendi edebiyat dilini oluşturmaya çalışmış bir yazardır Öyküleri bilinç akışı tekniğinin yetkin örnekleri olarak kabul edilir.
26 Haziran 1931’de İstanbul, Ortaköy’de dünyaya geldi. Babası bir gemi kaptanı olan Mehmet Seyfullah Burak; annesi 1910’lı yıllarda Bulgaristan’dan göçmüş Yahudi asıllı bir ailenin kızı olan ev hanımı Aysel Kudret Hanım (Marie Mandil)’dır. Ailenin ikinci çocuğudur.

İlkokula 1938 yılında babasının görevi nedeniyle bulundukları Çanakkale’de başladı. İlköğrenimini Kuzguncuk’taki Suleyman Şefik Paşa Nakkaştepe 45. İlkokulu’nda tamamladı; 21 yaşına kadar yaşadığı Kuzguncuk, hikâyelerinde azınlık kültürünün yaşlı insanlarına ağırlık vermesinde etkili oldu. Ortaokulu Alman Lisesi’nde tamamladıktan sonra okul hayatına son verdi.

Annesini 17 yaşında iken kaybetti. İlk evliliğini 18 yaşında, keman sanatçısı Orhan Borar ile yaptı (1949). 1950’de Olgunlaşma Enstütüsü’nde mankenliğe başladı. Dönemin Amerikan Büyükelçisi Mc Ghee’nin öncülüğünde düzenlenen kültür etkinlikleri kapsamında Amerika’ya giderek, orada defilelere çıktı. Amerika dönüşünde kendine ait bir modaevi ve atölye açtı. .

Orhan Borar ile evliliğinden oğlu Karaca Borar dünyaya geldi (1955). Bu evliliği sırasında romancı Peyami Safa ile bir aşk yaşayan sanatçının öykü dünyasının şekillenmesinde bu ilişki etkili oldu;eserlerinde kahramanları da bu ilişkiye benzeyen yasak aşklar yaşadı. 1958 yılında ilk eşinden boşandı. Bu dönemde amatör hikayeler yazmaya başladı.

İkinci evliliğini ressam Ömer Uluç'la yaptı; bu evlilikten Elfe Uluç adındaki kızı dünyaya geldi. 1960 ihtilalinden sonra bozulan ekonomi nedeniyle işyerini kapattı ve tamamen hikâye yazarlığı üstüne yoğunlaştı.

İlk hikâye kitabı ""Yanık Saraylar""'ı 1965'te yayımladı. Kapalı ve alışılmadık biçimsel üslubu nedeniyle kitap çok tartışıldı. Sait Faik Ödülü’ne aday oldu ancak ödülü alamadı. Kitabının aforoz edildiğini düşünen Burak, bu kitaptan sonra on yedi yıl boyunca edebiyat piyasasından çekildi. Bu süre içinde “"Mach 1"” adını verdiği romanı üzerinde çalıştı.

Yazar, çocukluğunda geçirdiği kalp romatizması tekrarladığı için 1970’li yıllarda bir tedavi sürecine girdi; ancak eşinin Nijerya’ya atanması üzerine olması gereken kalp kapakçığı ameliyatını geciktirerek 1976’da Nijerya’ya gitti ve bir buçuk yıl orada yaşadı. Bu dönem dışında tüm yaşamını İstanbul’da geçirdi. 1980 yılında İstanbul’da bir ameliyat geçiren Sevim Burak, ameliyata girerken aldığı karar sonucu Ömer Uluç’tan ayrıldı.

Yeniden yazılarını yayımlamaya başlayan sanatçı, 1982 yılında ""Sahibinin Sesi"" adlı oyunu yayımladı. Aynı yıl “"Palyaço Ruşen"” isimli öyküsüyle Sabahattin Ali Öykü yarışmasına katıldıysa da hak ettiğini düşündüğü bu ödülü alamadı ve tepki olarak hikayelerini yayımlanacak antolojiden çekti . 1983’te ""Afrika Dansı"" adlı öykü kitabı yayımlandı. Çok farklı teknikler denediği bu kitap, edebiyat dünyasında büyük tartışmalara neden oldu. Aynı yıl ""Everest My Lord (İşte Baş, İşte Gövde, İşte Kanatlar)"” adlı kitabını yazdı ve romanını yazmayı sürdürdü.

Yeni bir kalp ameliyatı geçirmek üzere yattığı Haseki Hastanesi'nde 31 Aralık 1983 günü ameliyat edilemeden hayatını kaybetti. 5 Ocak 1984 günü Kuzguncuk Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından Nakkaştepe Mezarlığı’na defnedildi.

“"Everest My Lord (İşte Baş, İşte Gövde, İşte Kanatlar)"” (1984) adlı oyunu ve son öykü kitabı ""Palyaço Ruşen"" (1993) ölümünden sonra yayımlandı. Ayrıca oğluna yazdığı mektuplar “"Mach I’dan Mektuplar"” adıyla kitaplaştırıldı (1990).

Öyküleri bilinç akışı tekniğinin yetkin örnekleri olarak kabul edilir. Genellikle kadın sorunlarını anlattığı yapıtlarında şiirsel bir dil kullanmıştır.




Michel Butor