arının (Angıl’lar, Vikingler vs.) Run’lar (runes) adıyla anılmış olmasıdır. Run (rune) sözcüğünün Hint-Avrupa dillerindeki anlamı sırdır (mister).(Bu sözcükten türetilmiş raunen sözcüğü « sırdan söz etmek, mırıldanmak » anlamına gelir.)

Futhark alfabesi olarak bilinen, Kuzey Avrupa’daki runik alfabe vaktiyle İskandinav ülkelerinde yaşayanların belirlediği 24 takımyıldıza denk düşecek şekilde 24 harflidir ki, bu halklardan Vikingler bu 24 takımyıldızın oluşturduğu hatta “run (rune) hattı” adını vermişlerdi. 24 harfli olan ilk Futhark alfabesinin MS 800 yıllları civarında 16 harfe düştüğü sanılmaktadır.

Çoğu kaya üzerine yazılmış olan, Avrupa’daki runik yazıtlar MS 2. yüzyıldan 17. yüzyıla dek tarihlenmekte olup, sayıları 5.000’i aşmaktadır. Bunların çoğu İsveç’te,1000 kadarı Norveç’te ve 700 kadarı Danimarka’dadır. Grönland, İzlanda, İrlanda ve Britanya Adaları’nda da runik yazı metinlerine rastlanmıştır. Kuzey Avrupa’da kullanılan runik yazı Töton tarzı, Angıl tarzı ve İskandinav tarzı olmak üzere üç grupta ele alınır. Bu runik yazıların bazıları kimi Etrüsk ve Ön-Türk metinlerinde de görüldüğü gibi sağdan sola doğru yazılmıştır ki, Latin alfabesi kullanan Avrupalı dilbilimciler bu yüzden ilk zamanlar bu yazıları çözmede ve okumada güçlük çekmişlerdir. Avrupa’daki runik yazılar günümüzde okunabilmekle birlikte anlamları bakımından halen tam olarak çözülememişlerdir. Bu yazıların çözülmesindeki güçlük, eldeki az veriyle ve belli belirsiz kanıtlara dayanarak tahmin yürütme anlamındaki “runik yazıyı okuma” deyimini doğurmuştur. Avrupa’daki runik metinlerin çözülmesinde artık Türk araştırmacıların da katkısı olmaya başlamıştır. Çünkü Türk runik yazısında uzmanlaşmış olanlar Futhark yazısını da okuyabilmektedirler.
Futhark alfabesinin kökeni bilinmemekte olup, kökeni hakkında yalnızca varsayımlar ileri sürülebilmektedir. Bunlardan birine göre runik yazının Avrupa’ya gelişi çok eski zamanlarda Orta-Asya’daki Ön-Türkler’in bir kısmının Batı’ya göçleri aracılığıyla olmuştur. Runik yazı konusundaki uzmanlardan biri olan Kazım Mirşan’ın sözünü ettiği, Avrupa’daki yazıtlardan çok daha eski tarihlere dayanan, Asya’daki, runik yazıların bulunduğu yazıtlarla ilgili yeni arkeolojik keşifler kimilerine göre bu tezi desteklemektedir. (Ayrıca, Asya’da keşfedilen yeni yazıtlar, Ön-Türkler’in runik yazısının Orhun alfabesinin harfleri ile sınırlı olmadığını göstermektedir.) Bu görüşte olanların bir kısmına göre, Batılılar’ca runik yazı olarak adlandırılan yazıya Orhun yazısı ya da Göktürk yazısı demek daha doğru olacaktır. Çünkü Kuzey Avrupa runik yazısı Asya’daki runik yazının bir versiyonundan başka bir şey değildir ve hepsinin kökeninde Türk damga (tamga) yazısı bulunmaktadır. (Damga yazısı damga denilen sembol ve işaretlerden (piktogram, ideogram gibi petroglifler) oluşan çok eski Türk resim yazısıdır ki, Aristov gibi Rus bilginlerine göre Türk runik yazısı bu eski Türk damgalarından türetilmiştir.) Bir başka varsayıma göre de, runik yazı, yine Asya’dan veya Anadolu’dan İtalya’ya göç eden Etrüskler’in aracılığıyla yayılmıştır.Avrupa kavimlerinin birçoğunu Uygur Türkleri'nin torunları olarak kabul eden James Churchward’un Mu kıtası varsayımından yola çıkan bazı yazarlar ise, Avrasya’daki runik yazının kökeninin Orta-Asya olduğunu kabul etmekle birlikte gerek bu yazının gerekse önceki resim yazılarının kökeninin sembollerden oluşan Mu alfabesi olabileceğini düşünmektedirler. Her ne şekilde olursa olsun Avrupa’daki ve Asya’daki runik yazıların ortak bir kökeni olduğu fikri giderek kabul görmektedir.

Runik yazıyla ilgili çalışma yapan Türk araştırmacılar arasında Turgay Kürüm, İsmail Doğan ve Kazım Mirşan’ın isimleri sayılabilir. Kürüm ve Doğan’ın son çalışmaları ""Türk Runik Yazısıyla İlgili Yapılan Son Çalışmalar"” adıyla kısa zaman önce yayımlanmıştır. Runik yazıyla ilgili olarak Türkçe yayımlanan diğer eserler arasında Kazım Mirşan’ın bazı eserleri ve Türk Dil Kurumu tarafından 2000 yılında yayımlanan, İsmail Doğan tarafından hazırlanan “"Doğu Avrupa'daki Göktürk (Runik) İşaretli Yazıtlar"” adlı eser sayılabilir.

Unicode evrensel kodlama endustri standardında runik harfler için de kodlar öngörülmüştür.





Panzerkampfwagen I

Panzerkampfwagen I (Zırhlı muharebe aracı I), 1930'larda Almanlar tarafından üretilen hafif tank. Mühimmat envanter tanımı Sd.Kfz.101'dir (özel amaçlı taşıt 101).

Panzer I ilk olarak 1936 yılında İspanya İç Savaşı sırasında faşist general Francisco Franco'ya destek amacıyla gönderilen Alman birliklerinde kullanıldı. Cumhuriyetçilere ait Sovyet T-26 ve BT-5 tanklarına göre bu tanklar motor bakımından güçsüz, silahsız ve sınıfsız araçlardı. Birkaç tanesinde 20 mm ya da 25 mm lik tanksavar silahı vardı.

15 adet Panzer IA Çinli milliyetçiler tarafından satın alındı. Bu tanklar Şangay çatışmaları sırasında Ağustos-Kasım 1937 tarihleri arasında Japonlara karşı kullanıldı. Neredeyse hepsi yok edildi veya terk edildi.

Panzer I asıl eğitim tankı olarak dizayn edildi. Ve daha sonra yerini Panzer III tankına bıraktı. Ancak bu tanklar göreve çıkana kadar olan sürede Polonya Seferi, Fransa Seferi, Norveç'in istilası ve Danimarka harekatlarında onların yerine kullanıldı.

Norveç'in istilası sırasında ilk zamanlar çok başarılı oldular. Bunun sebebi Norveç ordusunun elinde hiç tanksavar silahının bulunmamasıydı. Ama ilerleyen zamanda bu tanklar ağır makineli tüfek, direk top ve hava atışı, geliştirilmiş patlayıcı ünite ve Molotof kokteyli ile yapılan saldırılarla yok edildi.

1941 yılı sonuna kadar birkaç Panzer I hala Yugoslavya, Yunanistan, Kuzey Afrika ve Barbarossa harekatlarında kullanılmaktaydı.

Panzer I daha sonra işgal edilen yerlerde güvenliği sağlamak ve panzer birliklerinin eğitimi sırasında kullanıldı. Birçoğu ise modifiye edilerek mühimmat taşıma, komuta aracı, alev makinesi veya uçaksavar silahlarına şase olarak kullanıldı.

Panzer I'in taretinin üst kısmı 8 mm, kulenin alt ve üstü 6 mm, diğer yerleri 13 mm dökümsüz ya da yarı dökümlü homojen çelik zırh ile kaplanmıştı. Bu zırh birçok tüfek mermisini durdurmasına rağmen bundan daha güçlü tanksavar mermi ve toplarına karşı aracı koruyamazdı.

Panzer I taretinde iki adet 7.92 mm makineli tüfek taşırdı. Panzer I piyade ve silahsız araçlara karşı kullanışlı olmasına rağmen zırhlı araçlara karşı etkisizdi.

Panzer IA 57 beygirlik Krupp M305 4-silindirli benzinli motoru bulunuyordu. Bu motor araca yolda 37 km/s hız ve 145 km menzil sağlıyordu. Panzer IB'de ise 100 beygirlik 6 silindirli Maybach NL38TR motor bulunuyordu. Bu motorda araca yolda 40 km/s sürat ve 170 km menzil sağlıyordu.

Panzer I'de iki kişilik mürettebat bulunuyordu. Sürücü ön bölümde komutan ise taret kısmında otururdu. Komutan silahları ve telsizi kullanırdı.

Panzerler, II. Dünya Savaşı'na damgasını vuran o dönemin en iyi harp makinelerinden biriydi.

İlk üretilen modeldi. Haziran 1934 ile Temmuz 1936 yılları arasında 818 adet üretildi. Her ne kadar eğitim ve geliştirme aracı olarak düşünülse de ileriki yıllarda üretilecek Alman Panzer tanklarının atası sayılır. En son 1941 yılında Kuzey Afrika ve Finlandiya Harekatında kullanıldı. Ausf A modeli (5.4 ton) ağırlığında ve (4.02 m) boyunda idi.Paletlerinin dışında kolayca tanınmasını sağlayacak 4 tekerleği vardı. Azami hızı 37 km/s ve menzili 145 km idi.

Bu modelin kulesi yoktu. Üst kısmı tamamen açıktı. Önde sürücü öğrenci oturuyor arkada 3 öğrencide onu izliyordu. Süspansiyon ve kule kısmı aynen Ausf A gibiydi. Ağırlığı 3.5 ton ve yüksekliği 1.15 m idi.

Ausf A şasesinin elverişsiz olan süspansiyon kısmı deha sonra monte edilen malzeme ile güçlendirildi. Daha sonra bu malzeme Panzer II tanklarında da denendi.

Makinalı tüfeklerin yerine araca 25 metre menzilli ve 10 sn süreyle ateşlenebilen alev makinesi takıldı. Fikir İspanya iç savaşı sırasında kısa menzildeki hedeflere karşı düşünüldü. Ancak kalıcı olmadı ve sadece Tobruk Harekatı'nda Alman 5. Hafif Tank Tümeninde kullanıldı.

Bu model panzer birliklerine komuta etmek amacıyla üretildi. Araca 5. bir tekerlek ve geliştirilmiş motor eklendi.

The Ausf B en fazla üretilen Panzer I modeliydi. Ağustos 1935 ile Haziran 1937 tarihleri arasında 675 adet üretildi. Bu modelin geniş kulelisi ve güçlü Maybach NL38TR motoru bulunuyordu. Başlıca üreticileri Daimler-Benz, Henschel, Krupp, MAN, ve Wegmann firmalarıydı.
Panzer I Ausf B specifications


The Ausf B ohne Aufbau modelinde Ausf B şasesi kullanıldı ancak kule ve taret kısmı iptal edildi.164 adet üretilen bu model panzer düzeltme ve onarım aracı olarak tasarlandı. Ancak 1940'lı yıllarda daha büyük ve ağır tankların ortaya çıkması ile bu görevden eğitim görevine gönderildiler. Ausf B modeline benzemesine rağmen 4 ton ağırlığında ve daha kısaydı. Mürettebatın bulunduğu kısmın üstü açık ancak kulesi zırhlı idi.

Genelde Panzerjäger I adıyla bilinen bu model Almanların savaşta kullandığı ilk tank imha aracıydı. Taret yerine 4.7 cm PaK (t) tanksavar topu (Çekoslovakya'dan ganimet alınan) ile bunu çevreleyen kalkan yerleştirildi. 14.5 mm kalın zırhın arkası ve üstü açıktı ve sadece önden ve yandan gelen saldırılara karşı koruyordu. Top 35° sağa ve sola -8° to +12° açı ile aşağı ve yukarı dönebiliyordu. 86 mermilik mühimmatı vardı. Ausf B modeline yakın özellikleri vardı. Ağırlığı 6.4 tondu ve Ausbf'ye göre 2.25 m daha uzundu.

Ausf B şasesi üzerine konabilecek en ağır silah olan 150 mm ağır piyade silahı sIG 33 monte edilmiş ve taret kaldırılmıştır. Bu dev silahla aracın yüksekliği 2.8 metreye, genişliği ise 2.06 m ye çıkmıştır. Zırhı ise 10 mm oluşan hafif bir zırhtı ve sadece ön ve yanlardan koruma sağlıyordu. Toplamdaki 8.5 tonluk ağırlık üzerine konulan şase için çok fazlaydı ve başarısız bir çalışma oldu. 38 adet eski Ausf B tankı in Şubat 1940 ta değiştirilmeye başlandı ve sadece 6 adet araç 1943 yılında göreve çıktı. sIG 33 silahı 25 ° of yanal hareket alanı ve +75° / -4° arasındaki yükselme açısıyla çalışıyordu. Rblf36 model görüş tertibat vardı. Mühimmatı başka bir araç ile taşınıyordu.Çünkü araçta bunları koyacak yer kalmamıştı. Bu s