sa, Teŋri anï yarïlγaγay».

Yohannes:
«Eger biz aytsaq: «Yazuqsuzbiz», – kensimizni aldarbiz, daγï kertilik bizdä yoq-tur. Eger biz yazuqïmïznï kerti köŋül bile aytsaq, kim Teŋri önündä öltürür, Teŋri küčlü-dür daγï yarlïγančlu-dur bizim yazuqumuz bošatma daγi barča yamandan arïtma».

Yeronimus:
«Yazuχïn aytmasa daγï yuvuq tutmasa, kimese bolmaγay arï».

Arï Ambrosius aytïr:
«Nečik yara yaχši bolmas ičindän temeri čïqmayïnča, alay yazuqlï zan sav bolmas, arïnmas, yazuqï čïqmayïnča. Vay sen, ya­zuqlï kiši, kim sen yazuquŋnï bu dünyada bir kišiden yašïrïrsen! Yaqšï bilirsen, kim ol zehanda yašïnmassen. Uyalïrsen bir kišigä kensi yazuqïn aytmaγa. Anda ne uyat bolγay saŋa ol könü > köni yarïčï alïnda, qayda yazuχïŋ ešitkäyler köktägiler, tamuχdaγïlar! Anda bolγay saŋa ulu uyat, daγï kerti uyat, daγï ölüm uyat. Ol uyat neme dä bolušmaγay saŋa: erkli-erksiz tamuqqa barγaysiz».

Arï Augustin alay aytïr:
«Yazuqlï kiši, kim tiler kensi yazuχïn aytma, nečik Teŋri tiler daγi seniŋ dzanïŋ arïnγay, aŋar kerek tört neme: burun qayγïrmaχ kerek kerti köŋül bile kensi yazuχuŋ üčün; ekinči, tiliŋ bile aytmaγa; üčünči, erkiŋ bile yazuχni qoymaγa; törtünči, ne kim ata aytïr yuvuqun tutmaγa».

Ambrosius:
«Yaχšïraχ-tur bu dünyada erki bilä yazuχïn aytmaγa, tamuχta daγïn kerti yarγuda küč bile aytqïnča. Kim bu zehanda yazuχïn kečiktirse, tamuχta höküm urmaχ bile ayttïrγay. Ol aŋa neme dä bolušmaγay. Sen, aγïrïχ kiši, kačan yaraŋnï häkimgä aytmasaŋ, nečik sav bolγaysen? Anïŋ üčün aytχïl ataγa, kim seniŋ dzanïŋa hakim, seniŋ aγrïχïŋ, seniŋ yazuχïn».
Uyalmaŋïz maŋa yazuχïŋïz aytma tolmač bile, kačan men til bilmen: ol tolmač andï borčlutur ol yazuχnï yašïrma, nečik ata. Kim Teŋriden qorχsa daγï kim köŋül bile burun saγïšlasa, ne­čik uyat bolγay?! Kim anï burun saγïšlasa, ol uyalmas tolmač bile yazuχun aytmaγa.
Kelir aynada aytïŋïz kensi yazuχuŋïznï! Kim aytmasa, birsi aynada men tilemen ešitmä.
Barča kiši borčlu-tur oručta yazuχïn aytma daγi turn alma. Kim här yïlda anï etmes, ol Teŋriden daγi papdan qarγïšlu-dur.

Kim yazuχsuz kerti köŋül bile Teŋirniŋ yetesin alsa, aŋa bolγay kökdägi tügenmes tirilik.

Paulus:
«Kim yazuχ bile daγi arïqsuz köŋül bile Teŋirniŋ yetesin alsa, ol saγïnïr: «Emdi men arïmen». Ol bilmes, kim tamuχnuŋ otun aldï daγi tügen­mes ölümün aldï. Anïŋ üčün yaqčï keŋešiŋiz köŋlüŋiz bile, eger daγi barïsï yazuχuŋuz. Aytïŋïz, yašïrmaŋïz! Kim, bilip bir yazuχun, Teŋirniŋ ye­tesin alsa, aŋa yaqsiraχ-tur yïlan alsa kensi aγïzïna: ol yïlan boyïna yamanlïχ etse, zanïna ete almas, basa Teŋri yetesi boyïn, zanïn öldürür».


«О siz barïŋïz, yoldan barïrsiz-kelirsiz! tanïŋïz da körüŋiz, bar mu andï qïn, nečik menim qïnïm?» – ol sözni Kristus bükün qïčqïrïr daγi aytïr χačdan barča kristianlarγa. Anïŋ üčün kerekirbiz Kristus bile tözme. Kim Kris­tus bile tözmese, ol Teŋirniŋ kütövünden köpden kemišildi.

Anïŋ üčün bugün daγi bu ayda bizgä saγïnmaχ kerek Kristusnuŋ qïnlarïn daγïn ölümün. Kim ol qïnnï, ol ölümni yaqšï saγïnma tilese, ol Kristusnuŋ saγïtïn, nedän Kristus tözdi, kerek kim biz köŋül közi bile baqqaybiz, yïγγaybiz, čöplegäybiz birge, kültebegni baγla-γaybiz dayï köŋlümize qoyγaybiz. Ol saγïttan köŋlümiz yanγay Teŋirniŋ sövmäklikinä, daγi ol saγït bolγay anïŋ qalqanï barča yekler alïnda. Ol sayïtlar, kim Kristusnu tuttïlar, qïnadïlar daγï öldürtiler, ol saγït ol-tur: qïlïčlar, bulovlar, süŋgülär, suruqlar. Özge saγït – ne bile tuttular: isi fänärlär bile, čïraqlar bile, ne bile anï izdediler baχčada. Daïï kensi qayγïsï, qorqusu, titremeki, kensi yalbarmaχï bile ol sïrt üstünde ol yuqtï. Daγi kensiniŋ qanlï teri tüšti yergä, frište kelip övütti. Daγi kerek bizgä saγïšlamaγa, nečik ol düšmanlarïna utru bardï daγi bir söz bile barčasïn yergä urdï; ekinči berdi alarγa küč, alar anï tuttïlar; nečik Yudas öpti dayï zuhutlar anï tuttular, daγï baγladïlar, daγï yaŋaγïna, boyuna urdïlar; nečik elttiler anï tört yarγïčï alïnda: Annas, Kaifas, Pilatus daγï Herodes; daγï nečik anï tikmägä baγladïlar daγï čïbuχlar, qamčïlar anï qattï ur­dïlar, nečik päyγambär aytïr. Tabanïndan tebesinä degri heč bütün yoχ edi [iochadi] teni, barča yaraydï. Tükürmäk, qamïšlar, örkenler, χač, χadaqlar, süŋgü, tigenek tadzï, qaysïnï bašïna urdïlar. Covγučlar nečik söktiler, eliklädiler. Nečik χač üstündä kerdiler daγï öldürdiler, et caetera.


Sövünčlü bolγïl, Maria, soyurγamaχ bile tolusen! Bey Teŋri seniŋ bile; barča katunlar arasïnda alγïšlïsen, daγi alγïšlï yemiš seniŋ köksüŋde, Yesus Kristus. Amen.


[1-2] Teŋrini sövgil barča üstündä!
[3] Teŋriniŋ atïn bile ant ičmägil!
[4] Ulukünni avurlaγïl!
[5] Ataŋnï, anaŋnï hörmätlägil!
[6] Kišini öldürmägil!
[7] Ersek bolmaγïl!
[8] Oγur bolmayïl!
[9] Yalγan tanïχlïq bermägil!
[10] Özgä kišiniŋ nemäsi suχlanmaγïl!
[+] Sevgil seniŋ qarïndašïn, seniŋ kibi!

[1] Küčlü bolmaγïl.
[2] Künüči [kvnvči] bolmaγïl.
[3] Öpkelemekči bolmaγïl.
[4] Erinček bolmaγïl.
[5] kïzγanči, boγuzγur, ersekči bolmaγïl.
[6] Čaquči bolmaγïl.
[7] Ušakči, künüči [küvnči = künči?] bolmaγïl.
Erseklik. Muratlïq.

1.Ave, učmaqnïŋ qabaγï,
tirilikniŋ aγačï!
Yemišiŋ bizgä teyirdiŋ,
Yesusnï kačan tuvurdïŋ.
2.Ave, Maria, kim bizgä
tuvurdïŋ bu dzehanda
anï, kim Teŋri tuvurur,
psalmos nečik aytïp turur.
3.Ave, qïz, kim küsänč özä
qïčqïrïpsen Teŋrigä!
Soyurγatïp išittirdiŋ,
sözin tengä biriktirdiŋ.
4.Ave, Maria! zanïgnï
yarïttï Ata nurï;
yüzüniŋ yarïqrïχïndan
bizgä teyir oŋlïq nišan.
5.Ave, Teŋriniŋ sen övi,
yazuqlïnïŋ sïγïnčï:
saga kertlep kim sïγïnïr,
yek tušmandan ol qutulur.
6.Ave, Kristusnïŋ anasï,
aγrïqïmïznïŋ tïmarï!
Aγrïγïmïznï oŋaltγïl,
qayγïmïznï sen tarγatγïl!
7.Ave, Maria! Ičriχiŋ
Teŋri tintti äsä häm boyïŋ,
barčalardan artuq arï
seni tabub-tur häm sili.
8.Ave, qïz, kimniŋ oγulï
bizni tiley yarlï boldï,
kökni-yerni yarattačï,
barčalarnï erksindäči.
9.Ave, bizni čïγarïp turγan
ölümniŋ qabaqïndan!
Sionda biz kim turalïm,
ögünč yïrïn saa aytalïm!
10.Ave, Arï Tïnnïŋ övi,
qayda Beyimiz Kristus qondï!
Yarlïlarγa andan baγmïš,
yarïlγamaqγa yöpsinmiš.
11.Ave, kimniŋ sözlemäki
erür kümišniŋ avazï,
yeti otda čïnïγïp turγan,
matellerni barča ačγan.
12.Ave, qïz, kimniŋ tuvγanï,
ič közimizniŋ yarïγï
erip, azamnï qutqardï,
ölüminde uyutmadï.
13.Ave, Maria, kim bizgä
uruχ tuvrupsen azïχqa,
barčamïzča andan bašqa
teyišli edik tas bolmaγa > bolmaqγa.
14.Ave, kimniŋ termäsindä
yalγïz qonup-tur Mišiχa,
ayïpsïz anda kimni qïldï,
meŋi tavγa aγïndïrdï.
15.Ave, qïz, kimniŋ miräti
kökdän kelip χačqa mindi:
alay bizni ilindirdi
sövmäklikniŋ tuzaγï.
16.Ave saa, kimniŋ tili
meŋü sözdän bilik aldï
anča čaqlï, kim frištälär
saa yetmeyin taŋlarlar.
17.Ave, Maria, kim ačtïŋ
kökni daγïn endirdiŋ
qutqaručïmïz Yesusnï,
kim tušmanïmiznï yeŋdi.
18.Ave, qyz, kimniŋ kertegi
kündey yarïχ-tïr häm isi:
Kristus küyövni qondurdïŋ,
barčalarnï sövündürdiŋ.
19.Ave, kimniŋ qurbanïnï
yavlï körüp yarïlγadï:
tïŋ u kös-könü öpkäsin
qoyup berip-tir alγïšïn.
20.Ave, Maria, anamïz!
Seni sövüp čïn χanïmiz
barčadan üstün kötürdi,
χanlïq dačïnï keydirdi.
21.Ave, qïz, kimdän atasïz
qurtley tuvup Beyimiz Yesus,
burulïp turγan yïlannï
basïp yančtï daγïn öltürdi > erksiz qïldï.
22.Ave, Yesseniŋ čïbuγï!
Tayaq bizgä sendän bitti:
egrimizni ol könderir,
küčsizimizni kötürir.
23.Ave sen, qïz, kim zanïŋnï
almayïpsen bolmačï;
čïn χan büsrep seni sevdi,
kim barčadan-tïr haybatlï.
24.Ave, qïz, kim soyurγattïŋ,
učmaq yolïn bizgä ačtïŋ!
Bizni yürgän yollarïŋa
küvürüp yetkirgil Yesusγa!
25.Ave, kimgä altarïnï -
Yesus Kristus boyïnï
Teŋri tutturïp-tïr, sövüp,
qollarïŋnï arov körüp.
26.Ave, kim atïŋa körä
bu zähannïŋ teŋizinä
batmaz yulduznï tuvurdïŋ,
könülük yolïn körgüzdiŋ.
27.Ave, qïz, kimniŋ qovatï
erdi arï tïn mihiri;
boyïŋ anda čičeklenmiš,
Teŋri sendän kačan tuvmïš.
28.Ave, üniŋ orγananï,
körkiŋ yeŋip-tir Libannï;
kim bizim üčün öltürüldi
buzovley, anïŋ anasï.
29.
χačda ölgendä oγulïŋ;
sövünčgä ačuvïŋ töndi,
ölümindän kačan qoptï.
pro impiorum scelere,
cuius planctus in gaudium
con versus est per Filium.
когда Сын твой умирал на кресте;
твоя скорбь обратилась в радость,
когда он воскрес из мертвых.
30.
baldan tatlï Teŋri sözi:
anï bizgä sen tatïrγïl,
yüz yarqïnïnda yašïrγïl!
quod gustatum non decrescit,
quae ab omni iam tumultu
in Divino lates vultu.
Слово Божие, что слаще меда:
дай нам вкусить его,
укрой нас в сиянии лица Его!
31.
Teŋri tamam tügel qïldï,
kačan sendän anïŋ sözi
ten išisiz tenli boldï.
tune instruxit ad perfectum
Verbum Dei, quando carnem
ex te sumpsit non per carnem.
Бог сделал абсолютно совершенным,
когда от тебя Слово Его
воплотилось без телесного действия.
32.
seni taŋlap-tïr qonušγa;
Teŋri saa nečik tüšti,
bizgä baχïp yarïlγadï.
33.Ave saa, kim ačïqtïŋ,
azïχ tiley kökgä kirdiŋ;
andan bizgä sen yavdïrdïŋ
kök ötmäkin häm tatïrdïŋ.
34.Ave, kim yalγïz Teŋrigä
bilip-tirsen qovanmaγa;
baχtlï dzanïŋ andan tïndï
tolu qïlï häm sövündi.
35.Ave, qïz, elbekligiŋdän,
kim tilesä, alïr rayγan
susun, dzannï kim esirtir,
häm aš, tïnni kim toydïrïr.
36.Ave, kim tïn uruχlarïŋ
muχtač devül bu dünyäniŋ
ötmekinä: Teŋri asrar,
tïn ašïnï berür aar.
37.Ave saa, kim köterdiŋ
barča tügel küsänčleriŋ
Teŋrigä; anda sen sïzdïŋ
yavleyin, aar oq sindiŋ.
38.Ave saa, kim tözlikiŋ
yöpsinip yaratqanïŋ
birikip-tir oγluŋa,
birikgänni berdi saa.
39.Ave Kristus anasïna!
Oγluŋ qurban boldï äsä,
qurban barča andan qaldï,
töräniŋ tügeli yetti.
40.Ave! Yazïqsïzlïqïŋnï
arzulap Teŋri köčürdi
haziz boyïŋ meŋülükgä,
olturttï öz öz oŋïnda.
41.Ave, Maria, kim Teŋriŋ
körüvsäp sen susadïŋ:
muradïŋa emdi teydiŋ -
yüzün körä olturup turdïŋ.
42.Ave, yarïχnïŋ anasï,
kim tuvurur Ata Teŋri;
yollarïŋnï ol bašladï,
meŋülük tavγa yetkirdi.
43.Ave, qïz, χannï tuvurγan,
šaytannï erksiz etkän!
asrovïŋ bizgä teyirgil,
meŋülik oŋγa yetkirgil!
44.Ave, χatunlarnïŋ dačï!
Oγuluŋ saa keydirdi
türlü-türlü keyitlerni,
öz oŋïnda olturγuzdï.
45.Ave, qïz, kim erdeŋlikiŋ
erür kermen meŋü χannïŋ:
tiri bulaχ andan aγar,
Teŋri öz kensi alγïšlar.
46.Ave sen, qïz, kim qollarïŋ,
avuzïŋ daγïn saγïnčiŋ
barča birgä qopsap turur,
ögünč tekši berip turur.
47.Ave, alγïšnïŋ yïχövi,
yarlïγamaqnïŋ anasï!
Saa yïγlap kim yügünür,
maγat-tïr, kim yarïlγatïr.
48.Ave, kimniŋ söz