tesadüfen ölümünden sonra bunu farketmiştir. Bu eser "Memorial" olarak bilinmektedir. İnancı ve dine bağlılığı
canlanmıştır ve Pascal 1655 Ocak’ta Port-Royal’deki iki manastırdan eski
olanını iki haftalığına inzivaya çekilmek için ziyaret etmiştir. Takip eden
dört yıl boyunca düzenli olarak Port-Royal ile Paris arasında yolculuk
etmiştir. Tam bu noktada, yani dönüşümünün hemen ardından, din üzerine yazdığı
en büyük eseri olan "Provincial Letters"’ı
yazmaya başlamıştır.

Pascal 1656’dan
başlayarak, modern çağların başlarında Katolik düşünürlerin (özellikle
cizvitlerin) kullandığı etik bir method olan safsataya karşı unutulmaz
saldırılarını yayımlamıştır. Pascal, safsatanın ahlaki gevşekliği ve diğer
bütün günahları haklı çıkarmak için karışık muhakeme yapılmasından ibaret
olduğunu ilan etmiştir. 18 mektup serisi 1656 - 1657 yılları arasında Louis de
Montalte takma adı altında yayımlanmış ve 
XIV. Louis’yi öfkelendirmiştir. Kral, 1660 yılında kitabın
parçalanıp yakılmasını emretmiştir. 1661 yılında, formüler tartışmanın
ortalarında Port-Royal’deki Jansenist okula el koyulmuş ve kapatılmıştır; okul
ile ilgisi olanlar da Jansen öğretilerini kafirlikle suçlayan 1656 papalık
mühürlü belgeler imzalamıştır. 1657’deki son mektup, Papa VII.
Alexander’a karşı gelmiştir.
Papa Alexander bile resmi olarak onlara zıt düşse de Pascal’ın argümanları
tarafından ikna edilmiştir.

Mektupların dini
etkileri bir yana, "Provincial Letters"
edebi eser olarak popüler olmuştur. Pascal’ın mizahı, alayı ve saldırgan
taşlamayı argümanlarında kullanması bu mektupları umumi kullanıma uygun hale
getirmiş ve Voltaire ve Jean-Jacques Rousseau gibi ileri dönemlerde yaşamış Fransız
yazarların düzyazılarını etkilemiştir.

"Provincial Letters" aynı zamanda övgü de almıştır.
Örneğin Charles Perrault mektuplar hakkında şunları yazmıştır: “Bir yazıda
olması gereken her şey orada - dilin saflığı, düşüncenin asilliği, muhakemenin
sağlamlığı, usta şakacılık ve baştan sona uyum başka yerde bulunamaz.”

Pascal’ın ölümüden
sonra "Pensées" ("Thoughts",
“Düşünceler”) olarak anılacak olan en etkileyici teolojik eseri ölümünden önce
tamamlanmamıştı. Eser, Hristiyan inancının devamlı ve mantıklı incelemesi ve
savunucusu olmuştur, zaten orijinal adı da Hristiyanlık dininin savunması
anlamına gelen "Apologie de la religion
Chrétienne"’dir. ("Defense of the Christian Religion") Ölümünden
sonra bulunan çok sayıda karalama, 1669 yılında kitap olarak bastırılmıştır.
Kitabın adı "Pensées de M. Pascal sur la
religion, et sur quelques autres sujets" ("Thoughts of M. Pascal on
religion, and on some other subjects", “M.Pascal’ın din ve bazı diğer
konular üzerindeki düşünceleri”) olmuştur ve daha sonra yakın zamanda bir
klasik haline gelmiştir. "Apologie"’ninbaşlıca stratejilerinden biri şüphecilik ve stoacılık felsefelerinin
çatışıklığını kullanmaktır. Bir yanda Montaigne diğer yanda ise Epiktetos’un
canlandırmalarıyla, inanmayan kişiyi çaresizlik ve kafa karışıklığına
sürükleyerek onun Tanrı’yı benimsemesini sağlamaktır.

Pascal’ın "Pensées"’inin Fransız düzyazıları
arasında ciddi anlamda bir başyapıt ve dönüm noktası olacağı düşünülüyordu. Sainte-Beuve özellikle bir
bölümden söz ederken (Düşünce #72), Fransız dilinde yazılmış en iyi sayfa
diyerek övgüyle bahsetmiştir. Will Durant ise “Fransız
düzyazıları arasındaki en etkili ve güzel kitap” diyerek övmüştür. Pascal,  "Pensées"’de
birkaç felsefi paradoksu incelemiştir: sonsuzluk ve hiçlik, inanç ve neden, ruh
ve madde, ölüm ve yaşam, anlam ve boşunalık - görünen o ki alçak gönüllülük,
cahillik ve nezaket dışında kesin bir sonuca varamamıştır. Bunların hepsini
birleştirerek Pascal’ın Kumarı’nı geliştirmiştir.

T.
S. Eliot hayatının bu döneminde Pascal’ı “Münzeviler arasında bir dünya adamı,
dünya adamları arasında bir münzevi” şeklinde tanımlamıştır. Pascal’ın münzevi
yaşam tarzı, insanın acı çekmesinin doğal ve gerekli olduğunu söyleyen bir
inançtan türemiştir. 1659 yılında Pascal ciddi anlamda hastalanmıştır. Son
yıllarında sık sık doktorlarının bakımını reddedip, “Hastalık Hristiyanların
doğal halidir.” demiştir.

XIV. Louis, 1661
yılında Port-Royal’deki Jansenist hareketi bastırmıştır. Buna cevap olarak,
Jansenistlerin pes etmemesini sağlamak için Pascal son eserlerinden biri olan "Écrit sur la signature du formulaire"‘i
("Writ on the Signing of the Form") yazmıştır. O yıl içinde kardeşi
Jacqueline vefat etmiştir, bu durum Pascal’ın Jansenism üzerine yaptığı
tartışmalara bir son vermeye ikna etmiştir. Pascal’ın son büyük başarısı,
mekanik dahiliği sayesinde, belki de ilk otobüs hattını açarak, insanların
Paris içinde birçok koltuğu olan bir taşıt ile yolculuk etmesini sağlamaktır.

1662 yılında
Pascal’ın hastalığı daha şiddetli bir hale gelmiş ve duygusal durumu kardeşinin
ölümünden beri ciddi bir şekilde kötüleşmiştir. Sağlığının hızlı bir şekilde
kaybolduğunun farkında olarak hastanedeki çaresiz hastalıklar kısmına gitmek
için bir yol aramıştır fakat doktorları taşınmak için durumunun fazla değişken
olduğunu açıklamışlardır. 18 Ağustos 1662’de Paris’te, Pascal havale
geçirmiştir ve ölmek üzere olan kişinin vücuduna rahibin kutsal bir yağ
sürmesiyle yapılan extreme
unction denilen katolik kilisesi ayini yapılmıştır. Ertesi sabah vefat etmiş
ve  Saint-Étienne-du-Mont mezarlığına
gömülmüştür. Son sözleri “Tanrı’nın beni asla terk etmemesi dileğiyle...”
olmuştur.

Yaplıan otopsi
sonucu midesinde ve karın bölgesindeki diğer organlarındaki ciddi problemlerin
yanı sıra beyninde de hasar olduğu ortaya çıkmıştır. Otopsiye rağmen bozuk
sağlığının nedeni hiçbir zaman tam olarak saptanamamıştır. Yapılan tahminlere
göre verem, mide kanseri ya da ikisinin birleşimi olduğu söylenmektedir.
Pascal’a eziyet eden baş ağrılarının da genel olarak beyin lezyonundan kaynaklı
olduğu düşünülmektedir.

Pascal’ın bilime
katkılarının şerefine Pascal adı basınç birimine, bir programlama diline ve
Pascal Kuralı’na (hidrostatikte önemli bir kural) verilmiştir. Ayrıca yukarıda
bahsedildiği gibi Pascal üçgeni ve Pascal’ın kumarı da hala onun adını
taşımaktadır.

Pascal’ın matematiğe
yaptığı en etkileyici katkı olasılık kuramını geliştirmesi olmuştur. İlk olarak
kumar oynanırken uygulanmıştır fakat günümüzde ekonomi alanında, özellikle aktüaryel
bilimlerde, çok önemli bir yer kaplamaktadır. John Ross yazmıştır ki: “Olasılık
kuramı ve onu takip eden buluşlar belirsizlik, risk, karar verme ve bireylerin
ya da toplumun gelecekteki olayların gidişatını etkileme kabiliyetine bakış
açımızı değiştirmiştir.” Fakat şu da bilinmelidir ki, Pascal ve Fermat olasılık
kuramı ile ilgili oldukça önemli başlangıç çalışmaları yapmalarına rağmen, bu
alanı çok fazla geliştirememişlerdir. Christiaan Huygens, Pascal ve Fermat ile haberleşmesi ile
konuyu öğrenmiş ve bu konu ile ilgili ilk kitabı yazmıştır. Daha sonra kuramın
geliştirilmesine katkıda bulunanlar arasında Abraham
de Moivre ve Pierre-Simon Laplace da vardır.

Edebiyatta, Pascal
Fransız klasik döneminin en önemli yazarlarından biri olarak kabul edilir ve
bugün, Fransız düzyazısının en büyük ustalarından biri olarak okunmaktadır.
Taşlamayı ve ince esprileri kullanım biçimi daha sonraki polemikçileri
etkilemiştir. Edebi eserlerinin içeriği en iyi René Descartes’in rasyonalizmine karşı kuvvetli aykırılığıyla ve ana
telafi edici felsefe olan empirizmin de önemli gerçekleri saptamadaki
yetersizliği ile ilgili eş zamanlı iddialarıyla hatırlanmaktadır.

Fransa’da, Blaise Pascal Chair denilen prestijli senelik ödüller, araştırmalarının Ile de France bölgesinde yürütülmesi için olağanüstü
uluslararası bilim adamlarına verilmektedir. Clermont-Ferrand’daki
üniversitelerden birine onun adı verilmiştir. (Université Blaise Pascal) 
Ontario, Kanada’daki University of Waterloo Pascal’ın adına her yıl matematik
yarışması düzenlemektedir.

Roberto Rossellini, orijinali 1971 yılında İtalyan
televizyonlarında yayınlanan Blaise Pascal isimli bir biyografik film
yönetmiştir. Pascal, Don Cupitt tarafından sunulan 1984 yılındaki BBC
Two belgeseli "Sea of Faith"’e de konu olmuştur. bir tür filozof olmuştur ve bunu bilen kimse olmamıştır

"Essai pour les coniques" (1639)
"Experiences nouvelles touchant le vide" (1647)
"Traité du triangle arithmétique" (1653)
"Lettres provinciales" (1656–57)
"De l'Esprit géométrique" (1657 ya da 1658)
"Écrit sur la signature du formulaire" (1661)
"Pensées" (ölümünden dolayı
tamamlanamamıştır)




Charles Sanders Peirce

Charles Sanders Peirce. 1839-1914 yılları arasında yaşamış Amerikalı pragmatist filozof. Öncelikle pragmatizm akımının isim babası olmuş, daha sonra da onun yönteminin ana hatlarını çizmiştir. O, felsefede işe bilgi konusundan başlamış ve burada, Aristoteles'in düzeni doğada bulan nesnel yaklaşımı ile Kant'ın bilgideki düzenin zihnin eseri olduğunu dile getiren öznel yaklaşımının bir sentezini yapmıştır. Kavram, fikir ve kuramlarımızın doğruluklarını, onların yararlılıklarıyla özdeşleştiren Peirce'a göre, yöntem öncelikle düşüncelerimizi açık ve seçik hale getirmekten oluşur, öyle ki bu yöntemle felsefe bir bilime dönüşecektir.











Pragmatizm Üzerine Ders Notları





Hardwick, C.S. (ed.), Semiotic and Significs: The Correspondence between C.S. Peirce and Victoria Lady Welby, Texas Technological University Press, Lubbock, TX, 1977, 2001.


van Heijenoort, Jean (1967), "Logic as Language and Logic as Calculus", Synthese, 17, 324-30.




Phyrrhon

Phyrrhon (Phyrrhon, Pyrrhon, Phrrhon, Pirron veya Piron) MÖ 365-275 yılları arasında yaşamış olan kuşkuculuğun kurucusu ünlü Yunan düşünür. Abderalı Anaksarkhos'un öğrencisi olan Pyrrhon Elis'de öğretmenlik yaptı. Yaşamındaki en önemli olay, hocası Anaksarkhos ile İskender'in yanında Orta Asya'ya, Hindistan'a dek gitmiş ve buradan Doğu kültürü, Hint bilgeliğini öğrenmiş olmasıdır.

İnsanın bilgiye ulaşmasının, görünüşleri aşıp, gerçekliğe erişmesinin olanaksız olduğunu savunan Phyrrhon, her görüş için leyhte ve aleyhte aynı derecede güçlü olan kanıtlar bulunduğunu, bundan dolayı yapılması gereken en iyi şeyin hiçbir tarafa meyletmemek, bi