Varşova Paktı'na katılan ülkelerin ordularında kullanıldı.

 Beyaz Rusya: 120
 Ukrayna: 24





Fráguas (Vila Nova de Paiva)

Fráguas, Portekiz'de Vila Nova de Paiva belediyesine bağlı olan, 16,63 km yüzölçümüne sahip, 279 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: "freguesia").




Battleaxe Harekâtı

Battleaxe Harekâtı (Anlam: "Savaş Baltası" Harekâtı), II. Dünya Savaşı sırasında Kuzey Afrika Cephesi'nde, İngiliz kuvvetlerinin, Almanların Tobruk kuşatmasına yönelen ikinci saldırı operasyonudur. 15 Mayıs 1941 tarihinde gerçekleşen ve başarısız olan Brevity Harekâtı'nın ardından, 15 Haziran 1941 tarihinde başlatılmıştır.

Operasyon, İngiliz 13. Kolordusu tarafından gerçekleştirilmektedir. 13. Kolordu, 7. Zırhlı Tümen ve 4. Hint Tümeni bünyesinde yaklaşık 20 bin kişilik ve 200 tanklık bir kuvvettir.

İtalyan birliklerinin 1940 yılındaki ileri harekâtları sırasında sahilden içeriye doğru 130 km.lik bir dikenli tel sırası çekilmişti. Ancak, daha sonraki çatışmalar ve göçebelerin geçişleri sırasında pek çok noktada bu dikenli tel engeli bölünmüştür. Rommel, sahilden içlere doğru geniş bir arazi bandı mayınlatmıştır.

Ayrıca sahil kesimindeki Halfaya Geçidi’nde, beton koruganlarda 88 mm.lik tanksavar topları ve 155 mm.lik İtalyan topları konuşlandırılmıştır. Geçidin yaklaşma yönü sık bir biçimde mayınlanmıştır.

Halfaya Sırtı’nda ise 88. mm.lik bir batarya ile top bataryası ve vaha birliği yerleştirilmiştir.

İngiliz harekât planı şöyledir. 4. Hint Tümeni sahile en yakın kesimden yani harekâtın sağ kanadını oluşturacak biçimde, 7. Zırhlı Tümen ise merkez ve sol kanat olarak ilerleyecektir. Alman savunmasının en ileri hattı Halfaya Geçididir. İlk aşamada 4. Hint Tümeni, 4. Tank Tugayı’nın desteğiyle bu geçide saldırırken 7. Zırhlı Tümen’in diğer unsurları da kanadı örterek ilerleyecekler, merkez bölüm Kapuzzo kalesine taarruz edecektir. Harekâtın sol kanadını oluşturan tank tugayı ise Hafid Sırtı’nı dolaşarak Alman savunmasının sağ kanadını kuşatır pozisyonda ilerleyecektir.

Harekâtın ileriki aşamalarında ise sağ ve merkez kanat kuvvetleri doğrudan Tobruk’a taarruz ederken Hafid Sırtı’ndan ilerleyen unsurlar Tobruk’u batı yönünden çevirecektir. Böylece Tobruk kuşatmasındaki Alman birliklerinin geri bağlantısı kesilecektir.

Battleaxe Harekâtı da Brevity Harekâtı'ndaki gibi Alman kuvvetlerinin mevzilendiği Halfaya Geçidi'ne yönelmiştir. Yine gece yapılan 50 km.lik yaklaşma yürüşünün ardından 15 Haziran sabahı 4. Hint Tümeni, 4. Zırhlı Tugay’ın Matilda tankları Halfaya Geçidi'ne saldırması planlanmaktadır. Ancak hazırlık ateşi açacak olan İngiliz topçu bataryasının kuma saplanması gecikmesine neden olmuş, harekât öğlen saatlerine kadar ertelenmiştir. Bu gecikme harekâtı bir baskın olmaktan çıkarmış olmakla birlikte, zaten Halfaya Geçiti artık ciddi biçimde tahkim edilmiş durumdadır. Ön hattaki 88 mm.lik uçaksavar topları, geride konuşlanan sahra topları, İngilizlerin 13 Matilda tankından 12'sini imha etmiştir.

Tank korumasından yoksun kalan piyade birlikleri ise topların ateşi ve Alman özel "Vaha Birlikleri" tarafından etkisiz hale getiriliyor.

Rommel’in merkezdeki Kapuzzo garnizonuna yönelen İngiliz saldırısı, tankların desteğiyle başarılı olmuş garnizon kısa sürede ele geçirilmiştir. Gün içindeki iki karşı taarruz da püskürtülmüştür.

Lakin İngilizlerin sol kanattan ileri çıkarak saldıran tank tugayının desteğindeki birlikler, Rommel’in Hafid Sırtı’ndaki tankları ve 88.lik topları önünde püskürtülmüştür. İkinci girişimlerinde ise daha ağır kayıplar vermişlerdir.

Esasen Rommel'in tank mevcudunun yarıya yakın kısmı, 130 km. gerideki Tobruk kuşatmasındadır. Bu durumda savaş alanında tank mevcutları yönünden İngilizlerin avantajı bire dörttür. Saldırıya katılan İngiliz tanklarının neredeyse yarısının gün içinde savaş dışı kalması ve gece boyunca cepheye sevk edilen Alman tanklarının ertesi sabah savaş alanına ulaşmasıyla İngiliz ve Alman kuvvetlerinin tank mevcutları dengelenmiştir.

Harekatın ikinci günü olan 16 Haziran 1941 günü, bu kez güç dengesini sağlamış olan General Rommel ilk karşı taarruzuna girişmiştir. Rommel’in ilk saldırısı kendi sol kanadından, Kapuzzo üzerine olmuştur. 15. Panzer Tümeni’nin 8. Panzer Tugayı, İngiliz birliklerinin sağ kanadını çevirecek biçimde ilerlemişlerdir. Her ne kadar 
Kapuzzo’daki İngiliz savunmasını kıramamışlarsa da, Halfaya Geçidi halen Almanların elinde olduğundan İngiliz birliklerinin sağ kanadı sarılmış olmaktadır.

İkinci günün bittiğinde, İngilizler sağ kanatlarından kuşatılma tehlikesiyle karşı karşıyadırlar. Nitekim harekâtın üçüncü günü başlarken Rommel ikinci karşı taarruzunda, 5. Hafif Tümeni, İngilizlerin geri çekilme hattını tutmak amacıyla Hafid Sırtı’nın açığından dolanacak biçimde ileri sürmüştür. Böylece İngiliz birliklerinin bir gün önceki sağ kanadındaki kuşatma tehdidinden daha ciddi bir kuşatma tehdidi, bu kez de sol kanat açığında ortaya çıkmaktadır.

İngiliz birlikleri, geri bağlantılarını kesecek bu ileri harekâtı durduramamışlar ve günün sonuna doğru taarruz çıkış hatlarına çekilmişlerdir.

Battleaxe Harekâtında İngiliz tank kayıpları 91, Alman kayıpları ise 12 dir. Dahası, Alman tank kayıplarından bazıları, onarılabilecek durumdadır. Personel kaybı, her iki taraf için bin kişiyi bulmamaktadır.






Litvanca

Litvanca (Litvanca: lietuvių), Litvanya'nın resmî dili. 1918'de Litvanya'nın resmî dili olarak kabul edilen Litvanca, Hint-Avrupa dillerine özgü ortak biçimlerden hareketle direkt olarak açıklanabilecek tek yaşayan dildir. Günümüzde yaklaşık 4 milyon kişi Litvancayı anadili olarak konuşmaktadır.

Edebî Litvanca, 16. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bu dille yazılmış ilk metinler, 1525'ten kalma Rabbin Duası adlı amentü ile Ave Maria'nın Litvanca çevirileridir. Yalnızca dinsel metinlerde kullanılan Edebî Litvanca, pek çok özelliğiyle Litvancadan ayrılır. Örneğin sözcük sonlarına getirilen ekler modern edebî Litvancadakilerden daha uzundur. Sözcük dağarcığı diğer Slav dillerinden daha fazla etkilenmiştir. İki fazla duruma yer verir ve vurgulaması çağdaş dilden daha farklıdır. Tüm bu özelliklerin birçoğu 1650'li yıllara dek sürmüştür.

1800'lü yıllarda Litvancanın üç lehçesi kullanımdaydı. Baltık Denizi kıyısında Aşağı Litvanca lehçesi, şiir dilinde Yüksek Doğu Litvanca lehçesi, Doğu Prusya sınırındaki bölgede ise Yüksek Batı Litvanca lehçesini kullanılıyordu. 32 harflik bir Latin alfabesiyle yazılan çağdaş edebî dil, Jonas Jablonskis'in geliştirmiş olduğu Yüksek Batı Litvanca lehçesine dayanır.

Tüm Baltık dillerinde olduğu gibi Litvancada kaynağını aldığı ilk Hint-Avrupa dilindeki çoğu özelliği koruyup barındırmaya devam etmiştir. Bu özellikler arasında isim ve fiillerde ikil sayı belirten biçimler ve Eski Litvanca'da çoğul kalma hâlinde kullanılan -su eki sayılabilir.

Ayrıca bakınız Litvanca dil bilgisi

Litvanca, başta Litvanya olmak üzere Beyaz Rusya, Letonya, Polonya ve Rusya'da yaşayan çok sayıda etnik grup tarafından da konuşulur. Ayrıca Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, Estonya, İzlanda, İrlanda, İsveç, İngiltere, Norveç, Finlandiya, Uruguay ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan göçmen insanlar tarafından da anadil olarak konuşulur. 3 milyonu Litvanya'da olmak üzere toplam 4 milyon kişinin anadilidir.

Litvanca, Letonca ile birlikte yaşayan iki Baltık Dili'nden biridir. Eski Prusya dili 19. yüzyılda öldüğünde Letonca ile birlikte yaşayan tek Baltık dili olarak kaldı. Hint-Avrupa Dil Ailesi'nin Baltık Dil grubuna girer. Baltık dillerinin doğu ağzıdır.

Litvanca, Litvanya'nın resmî dilidir, aynı zamanda Avrupa Birliği'nin resmî dillerinden biridir.

Litvancanın iki lehçesi (tarmės) vardır: Aukštaičių (Yukarı Litvanya'da konuşulur) ve Samogitçe ("Žemaičių" ya da "Žemaitiu") (Aşağı Litvanya'da konuşulur). Standart Litvanca ile Žemaičių lehçesi arasında büyük farklılıklar mevcuttur. Litvancanın lehçeleri, Litvanya'nın etnografik bölgelerinin dağılımıyla derinden ilgilidir.

Her iki lehçenin de üç şivesi vardır. Žemaičių'nun şiveleri Batı, Kuzey ve Güney, Aukštaičių'nun şiveleri Batı (Suvalkiečiai), Güney (Dzūkai) ve Doğu şiveleridir.

Standart Litvanca, Batı Aukštaičių şivesi temeline dayanır.

Litvancada 12 sesli harf vardır. Standart Latin harflerinin diyakritik işaretler almasıyla harf çeşidi genişletilmiştir.

Litvancada 20 sessiz harf vardır.

"Ana madde: Litvanca dil bilgisi".

Litvanca dil bilgisi, Litvancayı konuşabilmeyi sağlayan kurallar bütünüdür. Litvanca dil bilgisi aşırı derecede karmaşık ve eskidir. Sözcükler kullanımda çok fazla farklı biçimlere bürünürler ve çoğu zaman bu farklılık çok büyük olur.

Litvanca'da 11 çeşit sözcük vardır:


Litvanca grameri özel ve cins isimler arasında bazı değişiklikler yapmayı öngörür. Sadece özel isimler aktifleştirilmiştir. Bazı isimlerse, örneğin Güneş ve Ay hem özel hem de cins isim olabilirler.

Litvanca'da sözcükler eril ve dişil olarak iki cinsiyettedirler. Genel bir kural, eril sözcüklerin yalın durumda -s ile, dişil sözcüklerinse -(i)a veya -ė ile bitmesidir. Cinsiyet konusunda kesin kurallar yoktur. Örneğin "upė" (nehir) dişildir ama upelis (dere) erildir. Almanca'daki gibi nötr cinsiyet de yoktur. Ama birkaç sözcük eşit olarak iki cinsiyetli olabilirler. Bunlar genellikle insanları tarif eden, yan anlamlı ve -a ile biten sözcüklerdir. Örneğin; "vėpla" - sahte (insan), "elgeta" - dilenen, "naktibalda" - uyumayan (insan), "mėmė" - aptalca bakan (insan).

Çoğu sözcük tekil veya çoğul türdedir. Aynı zamanda Litvancada çift sözcükler de vardır fakat bunlar sadece bazı Litvanca şivelerinde kullanılır.

Bazı sözcükler sadece tekil, (örneğin; "pienas" - süt, "auksas" - altın, "gripas" - grip, "laimė" - mutluluk.) bazıları ise sadece çoğuldur. (örneğin; "lubos" - tavan, "miltai" - un, "kelnės" - pantolon.) Böyle sözcüklerin çoğu soyut (dokunulamaz sözcükler, yani, şans, aşk gibi ya da ev, masa gibi bazı istisnai sözcükler), bir eşyayı tarif eden sözcükler ya da hastalıklardır. Buna rağmen, örneğin şiir dilinde, tekil sözcüklerin çoğul biçimlerde kullanıldığı da görülür.

Bitirmek : Baigti