rtak ataya ulaşılabilir. Bir dizi genden oluşan kromozomun zaman içinde genetik rekombinasyona uğraması ise ortak ataya ulaşılması işlemini zorlaştırıyor. Fakat sadece dişiden gelen mitokondriyal DNA, soyaçekim etkisindeki çekirdek DNA’nın aksine üreme sırasında orijinal formunu asla kaybetmiyor. Bu nedenle Dawkins’e göre anneden gelen genlerin izi sürülerek bulunacak ortak ata bir dişi (Mitokondriyal Havva) olacaktır.

“Saman Altından Su Yürütmek” adındaki bölümde, doğadaki canlı türlerinde gözlemlenen karmaşıklığın nasıl sadece doğal seçilim ile açıklanabileceğini anlatan Dawkins, bu bölümde Yaradılışçılar’a bir karşı tez sunuyor. Doğada gözlemlenen bazı inceliklerin (orkidenin dişi yabanarısına benzemesi, arıların besine giden yolu kovandaki arılara gösteren dansı ya da yaprağı andıran böceklerin varlığı vb.) evrimden kaynaklanamayacağını ve mutlaka tasarlanmış olmaları gerektiği savını çürütüyor. Dawkins, sözgelimi yabanarısının gözünden bakıldığında böyle bir benzerliğin asla bizim algıladığımız gibi algılanamayacağını açıklıyor. Canlıların algılarının deneylerle yapay bir biçimde bozulabildiğini ve bunun kusursuz bir tasarım olmadığını (öldüğünde oleik asit salgılayan arıların, oleik asit sürülmüş canlı arıları kovandan dışarı attıkları ya da hindinin yavrusunu sesinden ayırt edebildiği ve ses çıkaramayan yavrularını nesli için tehdit unsuru sayarak öldürmesi örneğindeki gibi) kanıtlıyor. Yaprağı andıran böceklerin ise başarılı bir kamuflaja sahip olan genleri bir sonraki nesle aktardıkları için günümüzdeki haliyle var olabildiğini anlatıyor. Ve bu doğal seçilimin sadece başarılı bir kamuflajla değil, çevresel koşullarla da (aydınlık, av ve avcı arasındaki mesafe, bakış açısı, avın yaşı ve becerileri vb.) da şekillendiğini açıklıyor. Aynı şekilde insan gözünün kusursuz yaratılmadığını, doğada var olan pek çok farklı görme organının varlığı ve İsveçli bilim insanlarının gerçekleştirdiği simülasyonlarla kanıtlıyor.

“Tanrının Yararlılık İşlevi” adlı bölümde yaşamın bir amacı olup olmadığı tartışılıyor. Dawkins, felsefecilerin ve din adamlarının asırlardır boşuna anlamlandırmaya çalıştıkları yaşamın rastlantısal olduğunu ileri sürüyor. Darwin’in Ichneumonidae türü bir sineğin larvalarını canlı bir tırtılın içine bırakarak çoğalmasının merhametli bir Tanrı’ya yakışmadığını düşündüğünü ve dine olan inancını böylece yitirmeye başladığını alıntılayan Dawkins, sineğin larvaları tarafından canlı canlı yenen tırtılın biz insanlara göre vahşice ölümünü aslında bir yaşam biçimi olarak kabullenmemizi istiyor. Aynı şekilde bir çocuğun yaşlanarak ölmek yerine bir kazada ölmesinin Tanrısal bir düzenin parçası olamayacağını da aynı şekilde kabullenmemiz gerekiyor. Dawkins’e göre amaç, ekonomistlerin “yararlılık işlevi” dedikleri bir şeydir. Mühendisler bir aletin ne işe yaradığını ters mühendislik sayesinde ortaya çıkarabilir. Dawkins bu bölümde Tanrının yaratım sürecine aynı modeli uyguluyor. Sonuç olarak, ekosistemin ya da bir canlı türünün varlığının belirli bir amacı yoktur. O nedenle bir canlının “anlamlı” bir yaşam sürdüğünü ya da ölürken ilahi bir bedel ödediğini söylemek yanlıştır. Doğada sadece genlerin yararlılık işlevi bulunur ve meydana getirdikleri, kullandıkları ve yok ettikleri fizik bedenleri umursamazlar. Bu bakış açısıyla doğanın tek tanrısı genlerdir. Üreme gerçekleştiği ve genler bir sonraki nesle aktarıldığı sürece ebeveynlere ne olduğu önemsizdir. Bu nedenle doğadaki her canlı yok olmadan önce tüm kaynaklarını kullanarak üremeye ve çoğalmaya çalışır.

“Kopyalanma Bombası” adlı son bölümde, Dawkins Darwin’in evrim teorisinin nasıl dünya dışında da işleyebileceğini açıklıyor. Kendini kopyalayabilen varlıkları ortaya çıkaracak kimyasal süreçlerin nasıl işlediğini anlatıyor. Bu türden bir çoğalma ve yayılmanın süpernovalara benzer ama çok daha yavaş bir patlamayla açığa çıktığını belirten Dawkins, yabancı bir gezegende, yabancı bir evrim sürecinde de görülebilecek olan yeryüzündeki yaşamın temel aşamalarını irdeliyor. Bu eşikler, “kopyalanma, bilinç, dil, teknoloji, radyo sinyalleri ve uzay yolculuğu”ndan oluşuyor. İnsanlığın henüz aya ayak basmış olmasının son aşamanın başlangıcı bile sayılamayacağını belirten Dawkins, uzaya başka akıllı canlılar tarafından bulunması için gönderilen uyduların ne yazık ki çok az şansı olduğunu belirterek kitabını noktalıyor.




Son Üç Dakika: Evrenin Nihai Kaderi Hakkında Tahminler

Fizikçi ve yazar Paul Davies, Son Üç Dakika "(İngilizce: The Last Three Minutes, 1994)" kitabında, evrenin nihai kaderi hakkındaki bilimsel temellere dayanan düşünceleri, evrenin sonu geldiğinde insanların neler hissedeceğini işleyen senaryolarla birleştirerek sunuyor.

Kitap, okuruna son gün ışığının sürekli geceye dönüşmesini, yanan yıldızların enerjisi tükendiği zamanki yıldız kıyametinin başlangıcını, Kara deliklerin, yanıp tükenmiş gökadaların dağınık artıklarını yutan son enerji kaynağı olacağı çağlarda bir yolculuk yaşatır.

Acaba evren, sıcaklığın atom çekirdeklerini bile çözecek kadar yükseleceği büyük bir büzülüşle mi sona erecek? Yoksa çok da uzak olmayan bir gelecekte, ani ve beklenmedik bir kozmik felaketle mi? Evren sonsuza dek sürecekse, soyumuzdan gelenler ebedi geceden sonra hayatta kalmanın bir yolunu bulacaklar mı? Davies bu kitabında, insanlığın sonla ilgili sorularının yanıtlarını vermeye çalışır.




II. Pius

II. Pius, gerçek adıyla Enea Silvio Piccolomini (18 Ekim 1405, Corsignano – 14 Ağustos 1464, Ancona), 1458 ve 1464 yılları arasında papa olarak görev almış bir din adamıdır. Seçkin İtalyan Hümanistlerinden biri olan papa, yaşadığı dönemdeki olayları anlatan kitapların yanı sıra genel tarih ve coğrafya yapıtları, şiirler ve en az bir roman kaleme almıştır.

Fakirleşmiş eski bir soylu ailenin oğlu olarak dünyaya gelen papa, geçimini sağlamak amacıyla Kardinal Domenico Capranica'nın yanında sekreter olarak çalışmaya başladı. Onunla birlikte, Papa IV. Eugenius'un karşı çıktığı kilise reformuna destek veren piskoposlarca düzenlenen Basel Konsiline katıldıktan sonra; Kardinal Niccolo Albergatiyle birlikte diplomatik görevle birçok Avrupa ülkesini gezdi. 1436 yılında Basel'e dönerek konsilde görev aldı ve önemli bir hitabet yeteneğine sahip olduğunu kanıtladı. 5 Kasım 1439'da karşı-papa seçilen V. Felix'in sekreteri oldu. Basel'deki piskoposları Frankfurt Meclisinde temsil ettiği sırada III. Friedrich'in dikkatini çekti; onun isteği üzerine Viyana'ya giderek (1442) imparatorluk baş şairi ve imparatorun özel sekreteri oldu.

1445'te karşı-papayla tüm bağlarını kopararak hakkındaki aforoz kararını kaldırttı ve 1446'da papazlığa atandı. Papa IV. Eugenius'un, başpiskopos olan iki Alman elektörünü görevden alması sonucu başlayan siyasi krizi yatıştırdıktan sonra, Alman prensleriyle papanın arasını düzeltti ve III. Friedrich'in Basel Konsilinden desteğini çekmesini sağladı. 1447 yılında yeni papa V. Nicolaus tarafından Trieste piskoposluğuna getirildi. Alman prensleriyle papa arasında arabuluculuk görevinde bulunduğu bu yıllarda, papanın tarafına geçmesinin nedenleri bir mektupla açıklamayı seçmesi bazı çevrelerde hoşnutsuzluğa neden oldu. Yardımları karşılığında papa tarafından Siena piskoposluğuna atandıktan sonra (1449), III. Friedrich'in Portekizli bir prensesle evlenmesi için arabuluculuk görevinde bulundu ve III. Friedrich'in Roma'da papa V. Nicolaus'un elinden Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu tacını giymesini sağladı (1452). Sonraki papa III. Calixtus tarafından Sta. Sabina Kilisesine Kardinal-papaz atandıktan kısa bir süre sonra III. Calixtus'un ölümü üzerine, 19 Ağustos 1458 tarihinde yeni papa olarak seçildi.

II. Pius'un papa olduktan sonraki en önemli amacı, 1453 yılında İstanbul'u ele geçiren Osmanlılara karşı büyük bir Haçlı seferi düzenlemekti. Bu amaçla Mantova'ya Hıristiyan prensleri çağırmasına rağmen beklediği sonuçları elde edemedi. Bu konuda başarılı olamayacağını anladıktan sonra başka konularla ilgilenmeye karar verdi. Kısa süre içinde Papalık Devletlerinin denetimini yeniden ele geçirdi. Fransa'yı papalıktan büyük ölçüde bağımsız kılan "Pragmatique sanction de Bourges" fermanının geri alınması için Fransa'yla yaptığı görüşmelerse, VII. Charles döneminde kesintiye uğradıysa da, onun oğlu XI. Louis döneminde başarılı oldu. Kimi düşmanlıkların sona erdirilmesi ve imparator III. Friedrich ile Burgonya dükü Philip'in destek sözleri üzerine, hasta olmasına rağmen ekim 1463'te yeni bir Haçlı seferi yapılacağını ilan etti ve 18 Haziran 1464'te Roma'dan ayrıldı. Yardımına ise ancak iki adet Venedik gemisi geldi. Hastalığının ilerlemesi üzerine 14 Ağustos'u 15 Ağustos'a bağlayan gece hayata veda etti. Ölen II. Pius'un kalbi Ancona'ya gömüldü. San Pietro Bazilikasına gömülen bedeniyse sonradan S. Andrea della Valle Kilisesine defnedildi. Annesi ile halasının aynı kişi olduğu söylenir.

Osmanlı padişahı II. Mehmed, 1453'de İstanbul'u fethetederek Doğu Roma İmparatorluğu'na son vermiş, sonra Balkanlar da birçok şehir ve kaleyi ele geçirmiş, Yunanistan'ın büyük bir bölümünü Osmanlı topraklarına katmıştı. II. Mehmed'in devletinin sınırları içerisindeki Hristiyanlara geniş haklar vermesi, Rum Ortodoks Patrikhanesi'ni himayesi altına almasını ve patrikhane başkanı olan II. Gennadios'tan Hristiyanlıkla alakalı bir bilgiler alması Avrupa'da padişahın Hristiyanlığa meylettiği şeklinde yorumlanmıştı. Ayrıca Fatih Sultan Mehmed'in hürmet ettiği üvey annesi Mara Hatun'un bir Hristiyan olması bu görüşü pekiştiriyordu. Bu durumda Osmanlı'nın Avrupa işgaline son vermek isteyen Papa II. Pius, Fatih'i Hristiyanlığa davet eden bir mektup yazdı. Mektupta padişahın bir damla suyla vaftiz olup, İncil'i kabul ederek Fatih'in Roma imparatoru olarak tanınabileceği yazmaktadır. Fatih'e mektubun ulaşıp ulaşmadığı ise tartışmalıdır. Tarihçi Halil İnalcık, mektubun Fatih'e ulaştığını fakat padişahın bunu dikkate almadığını söyler. Zira Pius, bu mektubu kaleme aldıktan bir süre sonra Papa II. Pius yeni bir Haçlı seferi düzenleme kararı almıştır.





Sinoptik meteoroloji

Hali hazır hava du