li'yi öldürüldü. Ölümünden önce Şeyh Sultan Ali İsmail'i varisi ilan eder. Kızılbaşlar, İsmail'in arandığını öğrenince onu bir süre Erdebil'de daha sonra da Reşt'te gizlenmesini sağlarlar. Daha sonra iki kardeş Şii olan Lahican Valisi Karkiya Mirza Ali'nin davetini kabul edip Lahican’a gittiler. Onların Lahican’da olduğuna emin olan Rüstem 300 kişilik askeri güç yolladı, fakat Karkiya her iki kardeşi bir sepete koyarak onları ağaçtan sallayarak kardeşlerin Lahican topraklarında olmadığına yemin etmesi üzerine onlar Tebriz’e geri döndüler. Birkaç ay sonra büyük kardeş İbrahim, annesinden uzak kalmaya dayanamadı ve Erdebil’e yola düştü. Onun sonraki hayatı hakkında bilgi yoktur.

İsmail, Lahican’da Şii alimlerinden Mevlâna Şemseddin Lahicî’den Arapça, Farsça, Kur’an, tefsir ve Şiî mezhebinin prensiplerini ve Kızılbaş reislerden harp tekniklerini öğrendi. Onun Lahican’da savaş eğitimi alıp almadığı konusunda pek bilgi yoktur. Harekete geçmeye karar veren İsmail 1499 yılının Ağustos ayında yalnızca 7 sufi ile Lahican’ı terk etti. Erdebil'e vararak annesi ile görüştü, ecdatlarının mezarlarını ziyaret etti, fakat Erdebil hâkimi Câkirlü Ali Bey’in baskısı ile Erdebil’i terk etmek zorunda kaldı. 
1500 yazında Erzincan'da Ustaclu, Şamlu, Rumlu, Tekelü, Zülkadir, Avşar, Kaçar ve Varsak Türkmen aşiretleri'nden oluşan 7.000 Kızılbaş İsmail'in davetine icabet etmiştir. Kızılbaş ordusu Kasım 1500'de Kura Nehri'ni geçerek Şirvanşahlar Devleti üzerine yürümüştür. Gülistan Kalesi yakınında gerçekleşen Çabani Meydan Muharebesi'nde Şirvanşah Ferruh Yesar'ın ordusunu yenmiş ve Bakü'yü ele geçirmiştir. İsmail Şerur Savaşı'nda Akkoyunlu Elvend Mirza'nin ordusunu yendi. Elvend Erzincan’a doğru kaçtı. Sonralar yeni ordu toplamaya çalışan Elvend 1504’de hastalandı ve ardından Diyarbakır’da öldu. 1501 yılının yazında Tebriz'e girerek taç giyip resmen kendini “Şah” ilan etmiş, Safevi Devleti'ni kurmuştur. Şah olduğunda ilk yaptığı iş, Şii mezhebini resmi mezhep ilan etmesi oldu.

Akkoyunlu hanedanından kalan Murat Bey, büyük bir ordu topladı, Hemedan’da Elmakulağı’na yerleşti, iki ordu arasında 21 Haziran 1503’de olan savaşta Kızılbaşlar galip geldiler, Murat Bey Şiraz'a kaçtı. İsmail 24 Eylül 1503 tarihinde Şiraz'a girmiş ve aynı yılın sonlarına kadar Azerbaycan, Fars ve Irak-ı Acem'in çoğu üzerinde hakimiyet kurmuştur. 1508'de Bağdat'a girdi. 1510'da Merv yakınında Şeybani Hanlığı'nı yendi, savaşta Şeybanî Han'ın ordusundan çoğu asker öldürüldü. Şeybanî Han'ın cesedi bulundu ve Kızılbaşlar onun başını kesip Şah İsmail'in yanına getirdiler.

1514'te Çaldıran Muharebesi'nde Osmanlı padişahı I. Selim'e yenilmiştir. Savaş sırasında Şah İsmail kurşunla kolundan yaralanarak atından düşmüş, bir Osmanlı askerinin saldırısı üzerine Şah'ın yanındaki askerlerden Mirza Sultan Ali, ""Şah benim"" deyip süvariye doğru koşarak esir düşmüş, bu sırada bir seyis Şah'a atını vererek kaçmasını sağlamıştır. Bu yenilgiden sonra ruhsal bir çöküntü yaşadı, savaştan uzak durmaya çalışırken ülke ile ilgili işlere pek önem vermemeye başladı, devlet işlerini daha çok emirlerine havale etti. 1514'ten vefat edene kadar şah şahsen hiçbir savaşa girmemiştir. İsmail 24 Mayıs 1524'te 37 yaşındayken iç kanamadan öldü. Erdebil'deki Safevi Türbesi'ne defnedildi. Şah İsmail'in on bir çocuğu vardı, bunların altısı erkek ve beşi kız idi.

Şah İsmail, 1501 yılında Tebriz'de tahta oturduktan sonra Şiiliği resmî mezhep ilan etmek için Kızılbaş emirleri ile istişare etti. Emirler Tebriz halkının dörtte üçünün Sünni olduğunu, başlarında bir Şii hükümdar istemeyeceklerini ve buna karşı çıkacaklarını ifade ettiler. Şah İsmail ise, ""Kimseden korkmuyorum. Allah ve On İki İmam benimledir. Eğer bir söz söylenirse kılıcımı çeker ve kimseyi sağ bırakmam."" dedi. Ertesi gün Tebriz Cuma Camii'nde Şii alim Mevlana Ahmed Erdebilî On İki İmam adına hutbe irad etti. Camide neredeyse her iki kişinin arasında silahlı bir Kızılbaş bulunuyordu. Şah İsmail, hutbenin okunduğu minberin yanındaydı. Cami ahalisinin yarısı bu durumdan memnuniyet duyarken diğer yarısı homurdanmaya başlayınca Kızılbaşlar kılıçları ile onları susturdular. Hutbe bittikten sonra Ebubekir, Ömer ve Osman'a lanet okundu ve artık her yerde ilk üç halifeye lanet okunması gerektiği ve okumayanların katledilmesi emredildi. Ayrıca ezana ""Muhammed ve Ali hayrü'l-beşer"", ""Eşhedü enne Aliyye veliyullah"" ve ""Hayyi alâ hayrü'l-amel"" ifadeleri eklendi.

Safevî Devleti gibi güçlü bir devletin kurulması Osmanlı İmparatorluğunu rahatsız ediyordu. Anadolu Kızılbaşlarının İsmail'in yanında yer alması, Osmanlı sınırında artan isyanlar ve dini sebepler I. Selim ile Şah İsmail'i karşı karşıya getirdi. 1513' de I. Selim, Safevî Devletine hücuma geçti. Sultan Selim'in yazdığı mektupların birisi Türkçedir diğerleri Arapça ve Farsçadır. Şah İsmail de hem Türkçe hem Farsça mektuplar yazmıştır. Yine 1514 yılında Çaldıran Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu, Safevileri yenerek büyük bir galibiyet elde etti.

Tebriz'i aldıktan sonra Akkoyunlu hanedanına mensup kişiler ile babası Şeyh Haydar'a karşı savaşanların mezarları açılıp kemikleri yakıldı. Akkoyunlu Elvend Mirza'nın askerlerinden 800'den fazlası kılıçtan geçirildi. Babası Şeyh Haydar'ın başının köpeklere atılmasının intikamını bütün sokak köpeklerini öldürerek aldı. İlk üç halifeye lanet okumayanların katledilmesi, Safevilere ve Şiilere sevgi duyan kişilere zulmeden Sünnilerin intikam ateşinde yakılmaları emredildi. Tebriz ele geçirildikten sonra Azerbaycan'da pek çok kişi katledildi.

Asta kalesi bir ay direndikten sonra aman dileyerek kaleyi teslim ettiler ancak kale halkına ve Türkmenlere katliam yapıldı ve kimi rivayetlere göre 30.000 kimi rivayetlere göre 10.000 kişi katledildi. Türkmenlerin lideri kazığa geçirtilip yakıldı.
Yezd ele geçirildikten sonra şehirde katliam yapılarak en az 7000 kişi öldürüldü. Ebruh hakimi, Osmanlı elçisinin gözü önünde kadın, erkek akrabalarıyla beraber ateşte yakıldı. Kızılbaşlar, Tabes'i ele geçirdikten sonra 7.000 veya 1.000 kişi katledildi.

Babası Şeyh Haydar'la savaşanlar soruşturuldu ve bunun neticesinde pek çok Türkmen kabilesine mensup kişi öldürüldü. Bağdat'a girince çoluk çocuk ayırt etmeden pek çok Türkmen katledildi. Ebu Hanife'nin türbesini yıkıp mezarını açıp kemiklerini yaktılar.

Sünni şehri olan Herat'ı ele geçirince en az 2.000 veya 3.000 kişiyi öldürdü. Herat'ta ilk üç halifeye lanet etmeyi reddeden Şeyhülislam Seyfeddin Ahmed yakılarak, Hafız Zeyneddin feci şekilde öldürüldü.

Şah İsmail, Hatai mahlasıyla şiirler yazdı. Sanatçı kişiliği çok zor koşullar altında geçen çocukluğu sırasında oluştu. Aruz ve heceyle yazdığı şiirler Azerbaycan edebiyatının Nesimi ve Fuzuli arasındaki döneminin en güçlü temsilcisi olduğunu kanıtlar. Özellikle heceyle yazdığı şiirler Anadolu'da gelişen tekke edebiyatını büyük ölçüde etkiler. Alevi-Bektaşi edebiyatının en güzel örneklerini sunar. "Hatai" takma adı ile Azerbaycan Türkçesinde şiirler de yazmıştır.

Şiirlerinde dini ve siyasi motifler de vardır:

"Allah Allah deyin gaziler,"
"Gaziler deyen Şah menem,"
"Karşu gelün secde kılun," 
"Gaziler deyen şah menem."
"Sayılır"redifli hece vezni ile şiiri:

"Hü Diyelim Gerçeklerin Demine"
"Gerçeklerin Demi Nurdan Sayılır"
"On İki İmam Katarına Uyanlar"
"Muhammed Ali'ye Yardan Sayılır"

"Üç Gün İmiş Şu Dünyanın Safası"
"Safasından Artık Olur Cefası"
"Gerçek Erenlerin Nutku Nefesi"
"Biri Kırktır Kırkı Birden Sayılır"

"İhlas İle Gelen Bu Yoldan Dönmez"
"Dost Olan Dostuna İkilik Sanmaz"
"Eri Hak Görmeyen Hakk'ı Göremez"
"Gözü Bakar Amma Körden Sayılır"

"Gerçek Aşık Menzilinde Durursa"
"Çerağ Gibi Yanıp Yağı Erirse"
"Eksikliği Kendözünde Bulunursa"
"O Da Erdir Yine Erden Sayılır"

"Şah Hatayi'm Eydür Bağdad'dır Vatan"
"İkilikten Geçip Birliğe Yeten"
"Erenler Yanında Kıyl Ü Kal Tutan"
"Yolu Dikenlidir Hardan Sayılır"





Yenice, Çanakkale

Yenice, Çanakkale ilinin bir ilçesi. Çanakkale'nin en doğusundaki ilçesidir.

Önceden beri yerleşim yeri olduğu bilinen fakat tarihsel anlatımda 19. yüzyılın başlarında bir köy olarak kurulduğu açıklanan ilçenin ilk yerleşenleri, Denizhan-Kınık Türkleri'nin Kızılkeçili Boyu'ndan gelmektedir. İlçenin ilk sakinleri, Asar Dağı'nın kuzey yamacına bakan bir bölgeye yerleştiler ve ilçeye İnceköy adını verdiler. Sonraları Yenice adını alan ilçenin Seyvan köyüne yakın bir noktada hangi tarihi döneme ait olduğu bilinmeyen bir kale ile Asar Dağı üzerinde, zirvede bir kale yıkıntısı bulunmaktadır. Bu yıkıntılarda yapıya nereden getirildiği belli olmayan ve yörede örneğine hiç rastlanmayan kesme taşlarla inşa edilmiş bazı duvarlar göze çarpmaktadır. Çok stratejik bir gözlem noktasındaki bu kale ve içinde yer alan yerleşimle ilgili başka izlere rastlanmamaktadır çünkü ormanın etkileri nedeniyle izler silikleşmiştir. Zirve arazi olarak ve şekil itibarıyla dar-ince olduğu için ilk yerleşimin bu kale olması mümkün görünmektedir. Zirveye dik bir yamaçtan yine ince bir yokuşla çıkılınca yerleşim olarak kullanıldığı belli olan bir düzlüğe ulaşılır, orada giriş kapısına ait olduğu sanılan duvar kalıntıları vardır, gittikçe daha da daralarak en uçta kayalarla aşağıya doğru dik şekilde inen uçuruma ulaşılır. Bu noktadan Agonya Ovası ve çevresi açıkça görülebilir iken, diğer yönler ağaçlar nedeniyle gözlem yapmaya izin vermez. İnceköy'e gelip sonradan tekrar yerleşenler büyük ihtimalle buranın daha önce de yerleşim yeri olduğunu biliyorlardı ve tekrar gelerek bu kale ya da sur kalıntıları üzerine yerleşmişlerdir.

Asar Kalesi'nin (İnceköy) aşağı kesimlerinde, ormanın içinde çeşitli yerlerde seramik, kiremit benzeri parçalar bulunabilmektedir. Kazdağları'nın ovaya bakan yüzündeki diğer zirvelerinde de çeşitli kalıntılar olduğu bilinmektedir fakat henüz arkeolojik herhangi bir çalışma yapılmış değildir.

1936'ya dek, Balıkesir ilinin Gönen ilçesine bağlı bir köy olan Yenice, bu tarihten sonra belde olarak Biga'ya,1945 yılında çıkarılan yasayla ilçe olarak Çanakkale'ye bağlanmıştır.

Nuri Bilge Ceylan'ın Kasaba filmiyle, Tahir Musa Ceylan'ın İçi Yoksul ve