i La Liga'da mücadele eden İspanya'nın Bask bölgesi şehirlerinden Pamplona'yı temsil eden futbol kulübü.

Genelde İspanya ligi'nin orta sıralarında mücadele eden kulüp 2005 yılı içinde Copa del Rey'de final oynayarak en büyük başarısını kazandı. La Liga'da 1990-91 ve 2005-06'da sezonlarında elde ettiği 4.lük bu ligdeki en büyük başarısıdır. 2006 yılında sezonu 4. sırada tamamlayarak tarihinde ilk kez UEFA Şampiyonlar Ligi'ne katılma şansı yakaladı, ancak ön eleme turlarında elenerek yoluna UEFA Kupası'yla devam etti.

Osasuna'nın tam kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte, kuruluşunun 1920 yılı Kasım ayı içinde olduğu bilinmektedir. Sportiva ve New Club isimli iki kulübün birleşmesi ile Osasuna Kulübü kurulmuştur.

O dönemde birkaç ilin futbol birliklerinin dağılmasından sonra, bu sporun Navarra'da sönüp gitmesini istemeyen Pamplona'lılar Sociedad Sportiva kulübünü kurdu. İç tartışmalar sonucunda kulübün bölünmesiyle New Club kuruldu. Daha sonraki yıllar bu iki kulübün tekrar birleşmesi çabalarıyla geçti ve 1920 yılında bu çabalar başarıya ulaştı. Bu yeni ortaya çıkan topluluk Club Atlético Osasuna olarak adlandırıldı.

Osasuna ismi Baskça, sağlık, neşe, canlılık anlamlarına gelmektedir.

Osasuna için futbol tarihinin başlangıcı 24 Ekim 1920'dir. İlk maç bu tarihte bir ordu takımına karşı yapıldı. Ertesi yıl, takım ilk başarısını elde ederek İkinci Bölgesel Lig Şampiyonluğu'nda final oynama başarısı gösterdi, ancak finali 2-1 kaybetti.

Pamplona'da Osasuna takımına artan ilgi yeni bir stadyum ihtiyacı doğurdu, sonucunda 21 Mayıs 1922'de San Juan Stadyumu açıldı. Bu stadyumda ilk maç dönemin güçlü takımlarından Arenas de Getxo takımına karşı yapıldı.

Sonraki yıllarda Osasuna farklı liglerde yer aldı, ilk yabancı transferini Alman teknik direktör Walter Gerbart'la yaptı. 24 Nisan 1924'te Arjantin'in güçlü takımı Boca Juniors'la yapılan dostluk maçı 1-0 kaybedildi.

1926-1927 sezonunda Seve Goiboru, millî takıma çağrılan ilk kulüp oyuncusu oldu, oynadığı 12 millî maçta 6 gol kaydetti.

1928'de İspanya Ligleri oluşturuldu ve takımların seviyelerine göre 3 farklı lige ayrıldı: Primera, Segunda, Tercera. Osasuna Tercera olarak adlandırılan 3. Lig'de lig mücadelesine başladı, ilk sezonunda bu ligi 3. olarak tamamladı.

Osasuna 1931-1932 sezonunda evindeki tüm maçları kazanmayı başararak 2. Lig'e terfi hakkını kazandı. 1934'te İspanya Kupası'ndaki parlak performans sonucunda Atletico Madrid safdışı bırakıldı, sonraki turda Real Madrid'le karşılaşıldı. San Juan Stadyumu'nda 9000 kişiye karşı oynanan maç 3-0 kaybedildi.

1934-1935 sezonunda Murcia'ya karşı kazanılan 3-0'lık maçtan sonra Osasuna tarihinde ilk kez 1. Lig'e terfi hakkı kazandı. Aynı yıl İspanya Kupası'nda yarı final oynandı, Sevilla'ya kaybedildi. Ancak 1. Lig'deki ilk yılında deplasmanda hiç puan alamayan Osasuna bir alt lige düşmekten kurtulamadı.

İspanya'nın 1936 - 1939 yılları arasında yaşadığı iç savaş, günlük hayatta birçok alanı etkilediği gibi futboluda derinden etkiledi.

Bu yıllarda savaş nedeniyle transferler ve tüm müsabakalar iptal edildi. 1938'de uygulamaya konan "Copa del Generalísimo" kupasına kadar dostluk maçları dışında karşılaşma olmadı. Ligler ancak 1939-1940 sezonunda normale döndü ve Osasuna kaldığı yerden, ikinci ligden mücadelesine devam etti. İkinci ligdeki ilk yıllar fena geçmese de, çeşitli finansal ve yönetimsel problemler nedeniyle 1944'te 3. lige (Tercera División ) düşmekten kurtulamadı. Peşpeşe 14 yıl ilk iki ligde mücadele ettikten sonra, Osasuna tarihinde sportif, yönetimsel ve finansal krizlerle dolu 3 yıllık bir kara dönem açıldı.

Sezonsal kombine satışlarının 200'e kadar düşmesine rağmen, 1947 yılı Osasuna'nın yeniden diriliş yıllarının başlangıcına tekabül eder. Bu yıllarda kombine satışları 3000'e kadar çıktı, yeni bir başkan seçildi, borçlar ödendi, ve bunların sonucunda Osasuna 1949 yılında tekrar Segunda División'a terfi etti.

50'ler kulüp için büyük dönüşüm yıllarına karşılık gelmektedir. Takım bu yıllarda kendisini yerel kaynaklarla beslemeye karar verdi. Daha çok yerel, alt liglerden gelen, profesyonel olmayan, yetenekli oyuncuların A takıma çıkarılması ile takımın oluşturulması yoluna gidildi.

İlk yıl lig 7. sırada bitirildi. 1952 yılında bir üst lige çıkmaya çok yaklaşıldı, ancak başarılamadı. Bunun için bir sonraki sezonu beklemek gerekecekti. 1953'te tekrar 1. lige çıkan Osasuna, hayal kırıklığı yaratan bir sezondan sonra 2. lige tekrar düşmekten kurtulamadı ve 1957'ye kadar 2. Lig'de mücadele etti. 1957 Osasuna'nın 3. kez Primera División hayallerinin gerçekleştiği yıldı ve takım bu kez 4 yıl bu ligde tutunmayı başaracaktı.

1957-1958 sezonu Osasuna için parlak bir yıl oldu. Finansal olarak da iyi geçen sezon 5. olarak tamamlandı, San Juan unutulmaz maçlara tanıklık etti: Real Sociedad (3-0), Español (3-2), Real Madrid (1-0), Sevilla (3-2) ve Barcelona (1-0).

1960'ta tekrar düşülen 2. Lig'de bir yıllık misafirlikten sonra 1960'ta flaş transferlerle ve parlak sonuçlarla 1. Lig'e tekrar dönüldü. Fakat 1963'teki düşüş uzun bir dönemin başlangıcı oldu ve Osasuna tam 17 yıl boyunca Primera División hayallerini gerçekleştiremedi.

1966 yılında, başa çıkılamayan finansal zorluklar, zor ekonomik koşullar ve borçlar nedeniyle kulübün yıllarca simgesi haline gelmiş San Juan Stadyumu satıldı. Sadar nehrinin kenarında yapıldığı için Sadar Stadyumu ismini alan yeni stadyum 2 Eylül 1967'de açıldı. 25.000 kişi kapasiteli stadyumda ilk maç Zaragoza ile Portekiz ekibi Vitoria de Setúbal arasında oynanadı. Ertesi gün Osasuna, Portekiz ekibi ile yaptığı, bu stadyumda oynadığı ilk maçı 3-0 kazandı.

Ancak 1. lig seviyesindeki bu büyük ve konforlu stadyum Osasuna'ya pek şans getirmedi, takım aynı yıl 3. Lig'e düşmekten kurtulamadı. Sonraki yıllar 2. ve 3. Lig arasında geçti. Kulübün 50. yılı olan 1970 2. Lig'de geçti.

1972-1972 sezonu kulübe tam 23 yıl başkanlık yapacak yeni bir başkanla başladı: Fermín Ezcurra. Ezcurra dönemi kulübün sportif ve finansal olarak düze çıktığı bir dönem oldu.

2 Temmuz 1980'de 17 yıllık hasretten sonra, Murcia'yı 1-0 yenerek bu kez 14 yıl sürecek Primera División macerası yeniden başlamış oldu. 1. Ligdeki ilk yıllarında Osasuna, teknik direktör Pepe Alzate yönetiminde ligin en renkli takımlarından birisi oldu. O yıllarda evinde yenilmeyen, fizik güce dayalı bir futbol oynayan Osasuna, agresif ve mücadeleci futbolu ile ön plana çıktı.

Papa Alzate'den sonra takımnın başına ismi pek duyulmamış Yugoslav Ivan Brzic getirildi. Bu dönemde, Osasuna 1. Lige iyice ısındı, 1984-1985 sezonunu 6. olarak bitirme başarısı gösterdi. Bu sonuç, takımın ilk kez UEFA Kupası'nda oynayacağı anlamına geliyordu.

Avrupa arenasındaki ilk maç Ibrox Park'ta Rangers'a karşı 1-0 yenilgiyle başladı. Ancak, Pamplona'da alınan 2-0'lık galibiyetle İskoç ekip UEFA Kupası'nda safdışı bırakıldı.

Ancak, kupa rüyası ikinci turda sona erdi. Osasuna, Belçika ekibi Waragem'e deplasmanda ilk maçta 2-0'la yenildi. Pamplona'daki rüvanşın 2-1 kazanılması Avrupa'da devam edebilmek için yeterli olmadı.

80'lerin ikinci yarısı takımın başına Brzic'in yerine Pedro Mari Zabalza'nın geçmesiyle başladı. Bu yıllar ligde düşme korkusundan uzak, ilk sıralara yakın veya orta sıralarda geçen yıllar oldu. Takım, ligi 1988'de 5., ertesi yıl 10., 1990'da 8. bitirdi.

1990-1991 sezonu kulüp tarihinin en unutulmaz sezonlarından birisi oldu. Lig 4. sırada bitirilerek kulüp tarihinin en iyi lig performansı gösterildi. Ek olarak, bu sonuç 5 yıl sonra yeniden Avrupa Kupalarına katılma anlamına geliyordu. Aynı yıl içinde, 30 Aralık 1990 tarihi Osasuna için tarihi bir maça tanıklık etti; Real Madrid'e karşı Santiago Bernabéu'da alınan 4-0'lık zafer Osasuna taraftarları için unutulmaz maçlar arasına girdi.

90'lı yılların başını C.A. Osasuna'nın altın yılları olarak adlandırmak doğru olacaktır. Takım, Uefa Kupası'na katılma hakkı elde etmesinin yanında, 1991-1992 sezonunda bu kupada unutulmaz maçlar çıkardı.

İlk turda Bulgar Slovan Sofia'a karşı ilk maçta alınan 1-0'lık yenilgiye rağmen, ikinci maçta alınan 4-0'lık galibiyet turu getirdi.

İkinci turda Alman Stuttgart takımı ile Pamplona'daki ilk maç golsüz bereaberlikle sonuçlandı. Stuttgart'ta oynana rövanş maçı, Osasuna tarihinin unutulmaz maçlarından birisine tanıklık etti. Osasuna, deplasmanda 3-2 kazandığı maçla kupada son 16 takım arasına girdi.

Osasuna, bu turda, daha sonra finalde İtalyan Torino takımını finalde yenerek kupayı alacak olan Hollanda'nın Ajax takımına karşı her iki maçta alınan 1-0'lık yenilgi ile elendi.

Bu parlak dönem 1993-1994 sezonunda sona erdi. Takımın yeniden yapılandırıldığı bu kararsız dönem atlatılamadı ve 1. Ligdeki 14 kesintisiz yıldan sonra 1 Mayıs 1994'te takım tekrar Segunda División'a düştü. 2000 yılına kadar takım 1. Lige çıkamadı. 1994 ayrıca 23 yıllık başkanlıktan sonra Fermín Ezcurra'nın başkanlıktan ayrıldığı yıl oldu.

1997 kulüp için diğer yıllara göre ayrıca kötü bir yıl oldu; Segunda División B klasmanına düşmek üzere olan takım, ancak son beş maçta aldığı mucizevi sonuçlarla ligde kalmayı başardı.

1998'de başkan olan Javier Miranda, 1998 yılında takımın başına Miguel Ángel Lotina'yı getirdi. 1999-2000 sezonunda yaşanan parlak bir sezondan sonra takım tekrar Primera División'a merhaba dedi.

2002 yılında hem başkan Javier Miranda hem teknik direktör Miguel Ángel Lotina istifa etti. Patxi Izco yeni başkan oldu, ve 80'lerde Osasuna'da oynamış eski bir futbolcu olan Meksikalı Javier Aguirre'yi takımın başına getirdi. 2003'te ortalarda geçen rahat bir sezondan sonra, 2004 Osasuna için etkileyici bir sezon oldu. Bu sezonda son maça kadar Uefa Kupası'na katılma ümitleri devam etti. Aynı sezon, Real Madrid'e karşı Santiago Bernabéu'da 3-0, Valencia'ya karşı Mastella'da 1-0 kazanılan maçlar unutulmaz maçlar olarak tarihe geçti.

2004-2005 sezonu kuşkusuz Osasuna için en unutulmaz sezonlardan birisi oldu. Takım, Javier Aguirre yönetiminde oldukça parlak bir sezondan sonra 3. kez Uefa Kupası'na katılma hakkı elde etti.

Ancak yılın en dikkate değer başarısı kuşkus