alışır. Bir davranışı zekice, ustaca gibi niteliklerle betimlediğimizde, bu davranışta belli düzeyde bir zihinsellik olgulaşmış olur. Zihin ve akıl, özü bakımından karmaşık yapılı yatkınlıklar olmalarından dolayı, bu karmaşıklıkların bütünlüğünü anlatan bir özet terimdir.
Evrendeki bütün varlıklar hakkında yatkınlık ya da oluşumdan söz edebiliriz. Yemek yemek, işe gitmek, uyumak gibi eylemlerimiz kuşkusuz oluşuma ait, olgusal durumları anlatırken, ancak birinin iki dil bilmesi olgusal olmayan eylemdir. Bu tür önermelere koşullu önerme diyen Ryle, bunu belirli durumlarda belirli şeyleri yapmaya eğilimli, yatkın olma durumu olarak tanımlar. Sözgelimi sigara içen bir tiryaki düşünürsek, bu kimsenin sigara içtiğinden söz ettiğimizde onun zaman zaman sigara içtiğinden bahsetmiş oluruz. O şimdiki bir olgu durumunu değil, sigara içme alışkanlığında içerilen yatkınlık durumunu belirtir. Yatkınlık şu andaki bir olgu durumu değil, zaman zaman ortaya çıkan ve kendini olgularla belli eden bir durumdur. 
Bilmek, inanmak, istemek, onurlu, duygulu gibi sözcüklerle bireylere ve hayata dair geleceğe dönük tahminlerde bulunuruz. İnsan zihni son derece karmaşık yapılı yatkınlıkları dile getirir, yani zihin bir yatkınlıklar yumağı olarak karşımıza çıkar. Bu anlamda zihin ontolojik boyuta sahip olmadığı için bir töz de değildir. Varolan davranışı ifade etmenin ya da kavramanın başka bir mantıksal kategorisidir. Zihinsellik ve fiziksellik, bir madalyonun iki yüzü gibi iki farklı yapıda, iki farklı kategoride ele alınmaktan daha fazlası değildirler.

• 1949, "The Concept of Mind", London: Hutchinson. (Zihin Kavramı)

• 1954, "Dilemmas", Cambridge: Cambridge University Press. (İkilemler)

• 1966, "Plato's Progress", Cambridge: Cambridge University Press. (Platon'un Gelişimi)

• 1971a, "Collected Papers", vol. 1, London: Hutchinson. (Toplu Eserler 1)

• 1971b, "Collected Papers", volume 2, London: Hutchinson. (Toplu Eserler 2)

• 1979, "On Thinking", ed. K. Kolenda, Oxford: Blackwell. (Düşünme Üzerine)

• 1993, "Aspects of Mind", ed. R. Meyer, Oxford: Blackwell. (Zihnin Görünümleri)

• 1929, “Negation”, "Proceedings of the Aristotelian Society", suppl. vol. IX, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 1-11.

• 1930, “Are There Propositions”, "Proceedings of the Aristotelian Society", XXX, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 12-38.

• 1932, “Systematically Misleading Expressions”, "Proceedings of the Aristotelian Society", vol. XXXII, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 39-62.

• 1933a, “Imaginary Objects”, "Proceedings of the Aristotelian Society", suppl. vol. XII, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 63-81.

• 1933b, “About”, "Analysis", reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 82-84.

• 1936, “Unverifiability-By-Me”, "Analysis", IV, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 121-130.

• 1945, “Philosophical Arguments”, "Inaugural Lecture as Waynflete Professor of Metaphysical Philosophy", reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 194-211.

• 1946a, “Knowing How and Knowing That”, "Proceedings of the Aristotelian Society", XLVI. reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 212-225.

• 1946b, “Why are the Calculuses of Logic and Arithmetic Applicable to Reality?” "Proceedings of the Aristotelian Society", suppl. XX, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 226-233.

• 1949, “Discussion of Rudolf Carnap: ‘Meaning and Necessity’”, "Philosophy", vol. XXIV, reprinted in "Collected Papers", vol. 1, 225-235.

• 1950, “‘If’, ‘So’, and ‘Because’”, in "Philosophical Analysis", ed. M. Black, Ithaca: Cornell University Press, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 234-249.

• 1951a, “The Verification Principle”, "Revue Internationale de Philosophie", V, English translation in "Collected Papers", vol. 2, 287-293.

• 1951b, “Thinking and Language”, "Proceedings of the Aristotelian Society", suppl. XXV, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 258-271.

• 1953, “Ordinary Language”, "Philosophical Review", LXII, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 301-318.

• 1957, “Theory of Meaning”, in "British Philosophy in Mid-Century", ed. C.A. Mace, London: George Allen & Unwin, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 350-372.

• 1962a, “Abstractions”, "Dialogue: Canadian Philosophical Review", 1, reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 435-445.

• 1962b, “Phenomenology versus ‘The Concept of Mind’”, "La Philosophie Analytique, Cahiers de Royaumont Philosophie", IV, English translation in "Collected Papers", vol. 1, 179-196.

• 1968, “The Thinking of Thoughts: What is ‘Le Penseur’ Doing?”, "University Lectures, The University of Saskatchewan", reprinted in "Collected Papers", vol. 2, 480-496.

• 1970, “Autobiographical”, eds. Wood and Pitcher, in "Ryle", 1-15.

• 1979a, “Adverbial Verbs and Verbs of Thinking”, in "On Thinking", 17-32.

• 1979b, “Thinking and Saying”, in "On Thinking", 79-93.

• 1979c, “Negative ‘Actions’”, in "On Thinking", 105-119.

• 1993a, “Privacy”, in "Aspects of Mind", 184-214.

• 1993b, “Avowals and Communication”, in "Aspects of Mind", 215-218.

• Ryle, Gilbert, 2011, "Zihin Kavramı", çev. Sara Çelik, İstanbul: Doruk Yayınları.

• Ryle, Gilbert, 1995, "Zihin Felsefesi", çev. Sara Çelik, İstanbul: Afa Yayıncılık.

• Çelik, Sara, 1993, "Gilbert Ryle’ın Zihin Kavramı", İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi.




Claude Henri de Saint Simon

Claude Henri de Rouvroy, comte de Saint-Simon, genellikle Henri de Saint-Simon veya Claude Henri de Saint Simon olarak anılır (d. 17 Ekim 1760, Paris – ö. 19 Mayıs 1825), Fransız sosyalizminin kurucusu.

Toplumu çaba, üretim, eylem ve yaratma olarak gören; düşünce tarihinde, toplumun bilimi olarak gördüğü sosyolojinin düşünce babası olarak tanınan Fransız filozof ve iktisatçısı.

Saint-Simon, toplumda bir reforma gitmeyi amaçlamış, toplumun endüstri çağının, endüstrinin gereklerine göre düzenlenmesi gerektiğini savunmuştur. Bilimsel düşünceye dayanan bir toplum bilimi kurmanın zamanının geldiğini, artık pozitif bilim çağının başlamış olduğunu öne sürdüğü için, aynı zamanda pozitivizmin de kurucusu olarak da bilinen Saint-Simon’un en büyük düşü, insan toplumunun reformdan geçiril­mesi olmuştur. Ona göre, Fransız Devrimi mutluluk getirmemiştir. Evrensel insan haklarının ilanı, Saint-Simon’a göre, aşağı sınıfların cehaletini ve yoksulluğunu ortadan kaldırmamıştır. Toplumdaki tüm insanların mutluluğunun yeni bir toplumsal düzenleme, bir sosyal reformla sağlanabileceğine inanan Saint-Simon, toplumda gerçekleştirilecek reformun toplumsal yasaların bilgisine dayandığını ve bunun bilimlerde de bir reformu gerektirdiğini düşünmüştür.

Bundan dolayı, onun felsefesi öncelikle toplum konusunu ele alır ve bir toplum felsefesi olarak ortaya çıkar. Toplumu bir or­ganizma olarak gören ve bu organizmanın evrimini inceleyen Saint-Simon’a göre, top­lumun kökeninde çıkar öğesi vardır. O, bir toplumun insanlarının birbirlerine gelişigü­zel yaklaşmadığını söyler. İnsanlar, ancak bir çıkar durumu ortaya çıkınca, bir toplum halinde bir araya gelirler. Toplum, Saint-Simon’a göre, çıkar öğesinin bir sonucu olarak uzlaşmayla kurulur. Bir toplumun kuru­labilmesi, çıkarın sonucu olan bir toplumsal bağın var olmasına ve dolayısıyla kolektif bir vicdanın oluşmasına bağlıdır.

Saint-Simon'a göre, insanlar kendilerine özgü orijinal varlıklar olmanın yanında, doğada hüküm süren determinizme tabi olan varlıklardır. Fizik ve kimya alanındaki ağır­lık merkezi yasası gibi, toplumları yöneten bir ilerleme yasası vardır. Sosyoloji biliminin görevi, bu yasanın varlığını gösterip, in­sanlara bu yasaya itaat etmeyi öğretmektir. Zira, Saint-Simon’a göre, bu yasayı insanlar koymuş değildir. Biz, bu ilerleme yasasını, siyasi, ahlâki, ekonomik, vb, olaylar içinde görürüz. Sosyolojinin tarihsel yöntemi be­nimseyen bir gözlem bilimi olmasının nede­ni budur. O, bu ilerleme yasasını düzenli bir yöntemle açıklayarak, Avrupa Uygarlığının toplumsal ve siyasi evriminin genel yasalarını elde etmeye çalışmıştır.

İnsanın toplumsal tarihinin kendilerine ayrı düşünce tarzlarının karşılık geldiği üç ayrı aşamadan, yani sırasıyla çoktanrıcılık/kölelik, teizm/feodalizm ve pozitivizm/endüstriyalizm evrelerinden geçtiğini öne süren Saint-Simon'a göre, toplumsal değişme ve düzenin yasaları, pozitivizmin mari­fetiyle, bulunabilir. Toplumun, ona göre, başlıca görevi, yaşamak için gerekli nesne­leri çoğaltan üretimi geliştirmektir; çünkü mutluluk ancak bu şekilde sağlanır. Yeni düzende toplumu anlar, yani endüstri ala­nında çalışanlar yönetecektir. Endüstri alanında çalışanlarla, o zanaatlarla uğraşanları, çiftçileri, fabrikatörleri, yatırıma açtıkları kredilerle üretime katılan bankerleri, türlü üretim dallarındaki uzmanları anlatmak ister. Toplumu endüstri alanında çalışanla­rın yönetmesi. Yoksulları yoksulluklarından kurtaracaktır; ona göre, bilimle, akla uygun olarak düzenlenecek üretim, bütün çalışanları her bakımdan yükseltecektir. Herkes çalıştığı, görevini yerine getirdiği ölçüde, üre­timden payına düşeni alacaktır. Üretimi yönetenler, Saint-Simon’a göre, halkı keyiflerine göre değil, fakat üretimi geliştirmenin gereklerine göre yöneteceklerdir. Bu yöneticilerin görevlerini kötüye kullanmala­rına, halkı aldatmalarına, halka ödevlerini anlatacak yeni bir din ile toplumu aydınlatacak bilginler engel olacaktır.

O, bilim konusunda, tüm bilimlerin şim­diye dek bilimsel olmayan yöntem ve adımlarla işe başlamış olduğunu söyler. Bundan başka, her bilim birtakım dini tasarımlar, metafizikle ilgili sanılarla yüklüdür. Başlangıçta, teolojik bir temeli olan ve metafizik kavramlarla geliştirilen, gerçek olmayan bir bilimin yerine, Saint-Simon’un çağında ger­çek bilim, pozitif bilim geçmiştir. Ona göre, ilerlemeyi sağlayan etken de bilimin, başlangıçta onun içine karışmış olan bu öğeler­den temizlenmesidir. Saint-Simon, artık po­zitif bilim çağının başlamış olduğunu söyler.

Saint Simon'a göre fizik bilimi fiziki olayları önceden görmeyi ve onları kontrol altına almayı mümkün kıldığı gibi sosyal fizikte sosyal