rılan Metin Çulhaoğlu'nun Sosyalist Politika grubunun ve bazı diğer bağımsız aydınların da partiye katıldığı kongrede TKP'nin Merkez Komitesi "Aydemir Güler, Kemal Okuyan, Süleyman Baba,Uğur İşlek, Erkin Özalp, Hüseyin Karabulut, Kurtuluş Kılçer, Oğuz Kavala, Hüsnü Atlıkan, Yalçın Cerit, Mesut Odman, Gülay Dinçel, Alper Dizdar, Gamze Erbil, Mehmet Kuzulugil, Yaşar Çelik, Nihal İmeryüz, Tunç Tatoğlu, Sedat Cengiz, Haluk İmeryüz, Arif Basa, Atilla Gökçek" olarak belirlenmiş, 1993 yılından beri Sosyalist İktidar Partisi Genel Başkanlığı'nı sürdüren Aydemir Güler yeniden Genel Başkan seçilirken, Kemal Okuyan Genel Sekreter, Süleyman Baba Örgüt Sekreteri görevlerini üstlenmişlerdir. TKP kuruluş tarihi olarak da 10 Eylül 1920’de gerçekleştirilen Bakü Kongresi’ni esas aldığını ilan etmiştir.

Kurulduktan sonra TKP 2002 genel seçimlerine katılmıştır. 'Paranın saltanatı varsa halkın TKP’si var' sloganı ile katıldığı seçimde TKP aldığı 59.180 oy ve %0.19 oranı ile barajın altında kalmış ve mecliste hiçbir sandalye elde edememiştir. Seçimin ardından parti, TKP 2002 Konferans Raporu'nda altının çizildiği gibi emperyalist planların reddedilmesi bağlamında ABD'nın olası bir Irak işgaline ve Türkiye'nin asker göndererek, sınırları içindeki üsleri kullandırarak veya hava sahasını açarak destek vermesine karşı çıkacağına açıklamıştır. 20 Mart 2003'te Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık önderliğinde oluşturulmuş Çokuluslu Koalisyon Kuvvetlerinin bir askeri harekâtıyla Irak Savaşı'nın başlaması üzerine TKP protesto kampanyası başlatmıştır. Bu amaçla "İşgale Karşı Komiteler" ve "Barış Derneği" kurulmuş, çeşitli kampanyalar ve toplantılar düzenlenmiş ve TKP çeşitli şehirlerde ABD işgalini protesto etmiştir. 

29 Şubat 2004 Pazar günü, Ankara Ahmet Taner Kışlalı Spor Salonu’nda Türkiye Komünist Partisi 7. Kongresi yapılmıştır. TKP Merkez Komitesi seçimlerinin yapıldığı kongrede, Aydemir Güler genel başkanlığa, Kemal Okuyan Genel Sekreterliğe, Süleyman Baba Örgüt Sekreterliğine yeniden seçilmiştir. Kongre'de alınan kararlara göre; TKP 2004 yerel seçimlerine işçi sınıfının çıkarlarının korunması amacıyla katılacağını, özelleştirmelere karşı mücadele edeceğini, AKP hükumetine mücadelenin yoğunlaştırılacağını, Türkiye'nin AB üyelik hedefine karşı etkili yöntemler geliştirileceğini, NATO'ya ve İstanbul'dakini toplantısına karşı örgütleneceğine, Irak’ta işgale karşı direniş gösteren güçlere siyasî destek vereceğini açıklamıştır.

28 Mart 2004 tarihinde yapılan yerel seçimlerde, Türkiye Komünist Partisi il genel meclisi seçimlerinde 85.178 oy alarak %0,26 oy oranına ulaşmasına rağmen hiçbir belediye başkanlığı seçiminde zafer kazanamamıştır. Seçimin ardından 2005 Şubat'ında TKP'nin çağrısında ve öncülüğünde düzenlenen 'Yurtsever Kurultayı' ile yurtseverlik açılımını başlatmış ve Yurtsever Cephe kurulmuştur. Bu cephe emperyalizme karşı mücadelenin hızlı değişen gereksinimlerine işçi sınıfı perspektifinden yanıt üretebilecek özgün bir örgütlenme olarak görülmüş, gücünü merkezi bir yapılanmadan çok, açık ve yalın ilkeler etrafında örülen taban inisiyatiflerinden alacağı belirtilmiştir.

2006 yılı boyunca TKP çalışmalarını Yurtsever Cephe çalışmalarının kurulan inisiyatiflerin artırılması ve güçlendirilmesi yönünde yoğunlaştırmış ve bu doğrultuda "Yurtsever Gazetesi" yayımlanmaya başlamıştır. 28 Aralık 2006‘da ise Türkiye Komünist Partisi 8. Kongresi gerçekleştirilmiştir. Kongre sonunda yayınlanan TKP 8. Kongre Raporu'nda siyasî tezlerini açıklanmıştır; Buna göre TKP, Türkiye'de devlet çözülmekte olduğunu, devletin çözülme sürecine girmesinde dinciliğin önemli bir etkisinin bulunduğunu ve Türkiye'de işçi sınıfının örgütsüz ve bölünmüş olduğunun tespitini yapmıştır. Bu noktadan hareketle, TKP işçi sınıfının örgütlü gücünü artırmak için sendikal hareketin ilkelerinin netleştirilmesi amacıyla konferans düzenlenmesi, Türk ve Kürt Halkının Birliği İçin partinin Kürt işçiler arasında örgütlenebilmesi gerekli düzenlemelerin yapılması, emperyalizm ile mücadele için Avrupa Birliği'ne üyelik sürecine ve ABD'nin Ortadoğu politikalarına karşı mücadelenin artırılması kararlarını kongrede almıştır.

22 Temmuz günü gerçekleştirilen ve TKP'nin "Sürüden Ayrılma Zamanı" sloganı ile girdiği 2007 genel seçimlerinde parti 79.258 oy alarak %0,23 oy oranı ile seçimi tamamlamıştır. Aynı yıl partinin 8.Kongre'de aldığı karar doğrultusunda Yurtsever Cephe İşçi Kurultayı ve Yurtsever Cephe İşçi Birliği birliği kurulmuştur. 2008 yılında ise TKP ve Yurtsever Cephe öncülüğünde İstanbul Kadıköy'de “AKP’yi İstemiyoruz" mitingi düzenlenmiş, üniversitelerde soL Üniversite Konseyleri Derneği (ÜKD) tarafından başlatılan ve partiye yakın akademisyenleri destek verdiği "Ülkemizi ve Üniversitemizi Gericiliğe Teslim Etmiyoruz" başlıklı imza kampanyası ile üniversitelerde türban giyilmesine karşı çıkılmıştır.

2009 yılının başında 1 Şubat tarihinde partide önemli değişiklileri getirecek olan Türkiye Komünist Partisi 9. Kongresi İstanbul Gösteri Merkezi'nde gerçekleştirilmiştir. Kongre'de o güne kadar Genel Başkanlık görevinde bulunan Aydemir Güler ve Genel Sekreterlik görevini üstlenen Kemal Okuyan bu görevlerini bırakırken, Erkan Baş genel başkanlık için seçilmiştir. Bunun yanı sıra, kolektif önderlik sıfatıyla görev yapan Siyasî Büro'da o güne kadar eşit sorumlulukla çalışan Aydemir Güler, Kemal Okuyan ve Süleyman Baba'ya birlikte kurula Erkan Baş, Erhan Nalçacı, Kurtuluş Kılçer ve Mehmet Kuzulugil'in yeni üyeler olarak göreve başlamış, üye sayısı 3'ten 7'ye çıkarılmıştır. Toplantıda konuşan TKP Genel Sekreteri Kemal Okuyan 2007 Konferans sürecinden bu yana partinin önüne koyduğu örgütsel dönüşüm hedefine ulaştığını belirterek 9.Kongre ile yeni bir döneme girildiğine vurgu yapmıştır. Kongre sonunda yayımlanan rapora göre parti 2008'de yaşanan küresel ekonomik krizin Türkiye'ye olan etkilerinin sonuçlarından işten çıkarmalar, ücretsiz izin uygulamaları, çalışma saatlerinin keyfi biçimde belirlenmesi, reel ücretlerdeki gerilemeye karşı somut yasal düzenlemeler yapılması gibi uygulamalara karşı işçi sınıfının haklarının savunulacağını ve işçi sınıfının dağınık tepkilerinin örgütlenerek mücadele kannlarına aktarılmasına çalışılacağını, 2009 yerel seçimleri için çalışma yürüteleceğini, Kürt sorununun Türkiye’de yaşayan bütün ulusların eşitliği temelinde çözümü için mücadele edileceğini kararlaştırmıştır. Yine aynı raporda, TKP yaşanan Ergenekon operasyonları için ABD’nin Türkiye’ye bölgesel yeni misyonlar yüklemek ve daha önemlisi Türkiye’yi yeniden biçimlendirmek için yaptığı kapsamlı müdahale olarak değerlendirmiş, sol adına operasyonlarda hükumete destek veren tüm liberal kesimlere karşı ideolojik mücadeleyi sürdüreceğini belirtmiştir.

Erkan Baş Genel Başkanlığında girdiği 29 Mart 2009 tarihinde gerçekleştirilen yerel seçimlerinde TKP il genel meclisi seçiminde 87.182 oy ile o güne kadarki en yüksek oy sayısına ulaşmış ve seçimi %0,21 oy oranı ile tamamlamıştır. Parti bu seçimde hiçbir il veya ilçe belediye başkanlığını kazanamamıştır.

Türkiye Komünist Partisi 12 Eylül 2010 tarihinde gerçekleştirilen ve Türkiye'de yargı sisteminde önemli değişiklikler öngören 2010 Türkiye anayasa değişikliği referandumu hayır cephesinde yer almış ve bunun için politik mücadele yürütmüştür. Türkiye solunda önemli bölünmelere yol açan referandum sürecinde TKP yaptığı "Halkı Aptal Yerine Koyanlara Hayır! İkinci 12 Eylül'de de Hayır!" başlıklı referandum açıklamasında anayasa değişikliğine en başından beri karşı çıktığının altını çizmiş, AKP'nin kendi iktidarını sağlamlaştırmak için yürütme erkini güçlendirmeye çalıştığını belirtmiş ve hayır oyunun 'AKP iktidarına karşı tavizsiz bir konumlanış' olduğunu vurgulamıştır. Referandum sonucunda anayasa değişikliğinin kabul edilmesinin ardından TKP Siyasî Büro yaptığı değerlendirmede sağın AKP'de birleştiği saptamasını yaparken, CHP'nin seçim performansı eleştirilmiş, TKP'nin bir alternatif olarak sosyalizmi savunmaya devam edeceğinin altı çizilmiştir.

Referandumun hemen ardından TKP partinin bundan sonraki dönemde siyasetini belirleyecek Türkiye Komünist Partisi Merkez Komite 90. Yıl Tezleri yayımlanmıştır. Bu tezlerde, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu bir tarihsel ilerleme olarak görülmekte, Türkiye’de cumhuriyetin bağımsızlık, laiklik ve hukuksallıkla birlikte tanımlandığı öne sürülmekte ve laikliğin bir tarafa bırakıldığı, bağımsızlığın emperyalistlere kaybedildiği ve İslami cemaat ve tarikatların ülkeyi teslim aldığı öne sürülen AKP döneminin cumhuriyeti tasfiye ettiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, AKP'nin kurduğu yeni cumhuriyetin tek alternatifinin ise sosyalizm olduğunu belirtilmekte ve sosyalizmin bu ikinci cumhuriyetin karşısında durularak kurulacağı vurgulanmaktadır. Tezlerde TKP'nin kendi örgütsel yeniden yapılanması için siyasal görevlerde açıklanmıştır. Buna göre, 9.Kongre'den o güne kadar Siyasî Büro tarafından üstlenilen kolektif önderlik işlevinin artık Merkez Komite'de içinde bir başka iç kurulun değil doğrudan onda vücut bulması amacıyla adımlar atılması gerektiği vurgulanmıştır.

TKP bu tezler ışığında 2011 Türkiye genel seçimlerinde parti olarak katılmak için siyasal çalışmalar yürütmüştür. "TKP boyun eğmeyen 500 bin kişi arıyor!" sloganı ile başlatılan seçim çalışmaları hakkında parti AKP'ye karşı toplumda yeterli enerjinin biriktiğini belirtmiş ve siyasî dengelerin köklü bir biçimde değişmesi için halkı TKP'ye destek vermeye çağırmıştır. Seçim öncesinde yaptığı açıklamada Merkez Komite üyesi Kemal Okuyan 500bin oy hedefinin, TKP'nin yarattığı siyasal ilgi ve Türkiye'de sosyalizmin etkisi göz önüne alındığında rakamın gerçekçi bir hedef olduğunu belirtmiştir. Fakat 12 Haziran'da gerçekleştirilen seçimlerde TKP ancak 64.006 oy alabilmiş ve %0,15 oy oranında kalmıştır.

Seçim sonuçları oyların artırılması bir yana bir önceki seçimle karşılaştırıldığında TKP için düşüş olduğunu göstermektedir. Yayımladığı yazılı açıklama ile seçim sonuçlarını değerlendiren TKP Merkez Komitesi, partiyi seçimlerin en başarısız partisi olarak d