liştirme İdaresi - ing: ).

Alman yapımı bir V-2, 1944 yılının Haziran ayında o zamanlar hala Almanya sınırlarında olan Doğu Prusya'nın Peenemünde kentinde fırlatıldıktan sonra 189 km yüksekliğe erişince tarihteki ilk uzay aracı olmuştur . Sputnik 1 uzay aracı ise yapılmış ilk yapay uydudur. 4 Ekim 1957 tarihinde Sovyetler Birliği tarafından eliptik bir Alçak Dünya yörüngesine fırlatılmıştı. Fırlatma, yakın gelecekte erişilecek olan yeni politik, askeri, teknolojik, ve bilimsel gelişmelerin habercisiydi; Sputnik fırlatılışı tek başına bir olay olmasına rağmen, Uzay çağının başlangıcını işaret etmektedir. Teknolojik bir "ilk" olarak sahip olduğu değerin yanında, Sputnik 1 ayrıca, uydunun yörüngesindeki değişiklerinin ölçülmesi yoluyla atmosferin üst katmanının yoğunluğunun tanımlanmasına katkıda bulunmuştur. Ayrıca iyonosfer'deki radyo-sinyal dağılımı hakkında da veri sağlamıştır. Yapay uydunun sahte gövdesindeki basınçlı nitrojen sayesinde, ilk kez meteoroid-saptama (ing: , Dünya'ya düşen gök taşlarıyla karıştırmayınız.) fırsatı elde edilmiştir. Sputnik 1 uydusu Uluslararası Jeofizik Yılı adlı proje kapsamında, o zamanki Kazak SSC sınırları içerisinde bulunan Gagarin'in Başlangıcı (ing: ) isimli fırlatma sahasındaki 5 numaralı Tyuratam alanından (ing: 5th range) fırlatılmıştır. Uydu saatte 29 000 kilometre (18 000 mi) hızla yol almış, bir tam yörüngeyi 96.2 dakikada tamamlamış ve 20.005 ve 40.002 MHz frekanslarında radyo sinyalleri yaymıştır.

Sputnik 1, Dünya etrafında yörüngeye oturan ilk uzay aracı olmasına rağmen, diğer insan yapımı nesneler Sputnik 1 uydusundan daha önce 100 km yüksekliğe ulaşmayı başarmıştır. Bu yüksekliğe erişen uçuşlar, Uluslararası Havacılık Federasyonu tarafından uzay uçuşu olarak sayılmaktadır. Bu yüksekliğe ayrıca Karman hattı da denmektedir. Özellikle, 1940'larda V-2 roketleri için çeşitli test fırlatmaları (ing: ) gerçekleştirilmiştir ve bu fırlatmalardan bazılarında roket 100  km üzerinde bir yüksekliğe erişmiştir.

2016 yılı itibarıyla sadece üç ulus insanlı uzay aracı uçuşu gerçekleştirmiş durumdadır: SSCB/Rusya, ABD, ve Çin.
İlk insanlı uzay aracı olan Vostok 1, 1961 yılında Sovyet kozmonot Yuri Gagarin'i uzaya taşımış ve Dünya etrafındaki yörüngede bir tam dönüş gerçekleştirmiştir. Vostok uzayaracı kullanmış olan başka beş farklı insanlı uzay aracı görevi daha olmuştur. Tarihteki ikinci insanlı uzay aracına "Freedom 7" adı verilmişti ve bu araç 1961 ylında yörünge-altı uzay uçuşu (ing: ) sırasında Alan Shepard isimli Amerikan astronotunu 187 km civarı bir yüksekliğe çıkarmıştır. Daha sonrasında Mercury uzay aracı kullanılarak beş insanlı uzay aracı görevi daha gerçekleştirilmiştir.

Diğer Sovyet insanlı uzay araçları arasında Voskhod, Soyuz ile Salyut ve "Mir" insanlı Uzay istasyonları bulunmaktadır. Diğer Amerikan insanlı uzay araçları arasında ise Gemini uzay aracı, Apollo uzay aracı, Skylab uzay istasyonu, ile üzerinde ESA'ya ait Spacelab uzay istasyonu modülü sabitlenmiş olan Uzay Mekiği uçağı (Uzay Mekiği'nin uzay uçağı bileşeni, ing: ) ve ABD yapımı olan ve özel sektöre ait Spacehab uzay istasyonu modülü bulunmaktadır. Çin ise Shuguang (ing:) uzay aracını geliştirmiş ancak bu araçla hiç uçuş gerçekleştirmemiştir. Şu sıralarda ise Shenzhou uzay aracı kullanılmaktadır (ilk insanlı uçuşu 2003 yılında gerçekleşmiştir).

Uzay mekiği dışındaki kurtarılabilir (ing:recoverable) insanlı yörüngesel uzay araçları, şimdiye kadar hep uzay kapsülü (ing:) türünde olmuştur.

2000 yılından beridir mürettebat bulunduran Uluslararası Uzay İstasyonu, Rusya, ABD, Kanada ve birkaç diğer devlet arasında yürütülen bir ortak girişimdir.

Tekrar-kullanılabilir türdeki araçların bazıları sadece insanlı uzay uçuşu için tasarlanmıştır ve bunlar genellikle "uzay uçağı" olarak adlandırılırlar. Bunun ilk örneği, 1960'larda 100 km yükskliğe ulaşan iki adet insanlı uçuş gerçekleştirmiş olan, X-15 isimli uzay uçağıdır. Tekrar-kullanılabilir türdeki ilk uzay aracı olan X-15, 19 Temmuz 1963 tarihinde yörünge-altı doğrultuda (ing: sub-orbital trajectory) havada fırlatılmıştır (ing:air-launch).
Kısmi olarak tekrar-kullanılabilir türdeki ilk yörüngesel, kapsül-olmayan kanatlı uzay aracı olan Uzay mekiği, ABD tarafından, Yuri Gagarin'nin uçuşunun 20. yıl dönümüne denk gelen 12 Nisan 1981 tarihinde fırlatılmıştır. Uzay mekiği döneminde, altı adet mekik/yörüngezer (ing:orbiter) üretilmiştir. Bunların hepsi atmosfer içinde uçurulmuşken sadece beşi uzayda uçurulmuştur. "Enterprise" mekiği sadece yere yaklaşma ve iniş testleri için kullanılmış olup testler sırasında Boeing 747 SCA (ing:) üstünde hedef yüksekliğe taşınarak fırlatılmış, havada süzülerek, Edwards Hava Üssündeki motorsuz iniş (ing:) noktasına iniş yapmıştır. Uzaya çıkan ilk Uzay Mekiği "Columbia" olmuştur; ardından sırasıyla "Challenger", "Discovery", "Atlantis", ve "Endeavour" mekikleri uzaya çıkmıştır. "Endeavour" mekiği; 1986 yılı Ocak ayında meydana gelen bir kaza (ing: ) sırasında kaybedilen "Challenger" mekiğinin yerine üretilmiştir. "Columbia" mekiği ise 2003 yılının Şubat ayında atmosfere tekrar girişi sırasında parçalarına ayrılmıştır.

İlk otomatik ve kısmi olarak tekrar-kullanılabilir uzay aracı olan "Buran"- sınıfı uzay mekiği SCCB tarafından 15 Kasım 1988 tarihinde fırlatılmıştır ancak bu mekik sadece bir uçuş gerçekleştirmiş olup o uçuş da insansız olmuştur. Bu uzay uçağı bir mürttebat için tasarlanmıştı ve büyük ölçüde ABD'nin Uzay Mekiğini andırıyordu ancak atılabilir hızlandırıcıları sıvı yakıt kullanıyordu, Buran'ın ana motorları American Mekiğinde dış tankların oluduğu yere denk gelmekteydi ve fırlatma sırasında kullanılmıyorlardı. Sermaye azlığı, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının yarattığı karışık durum, Buran mekiğinin daha sonraki uçuşlarını engellemiştir. Uzay Mekiği ise, gerekli durumlarda atmosfere otomatik olarak tekrar girebilecek hale getirilmiştir.

George W. Bush taraafından 2004 yılında duyurulan "Uzay Araştırmaları için Vizyon" (ing:) planı çerçevesinde, Uzay Mekiği programı 2011 yılında; uzun yıllardır kullanılıyor olması, program maliyetinin uçuş başına bir milyar doların üzerinde bir rakama ulaşması gibi sebeplerden ötürü emekli edilmiştir/durdurulmuştur. Mekiğin insan taşıyıcı rolünün SpaceX'e ait Dragon V2 ve Boeing'e ait CST-100 Starliner uzay araçlar tarafından, 2017'den daha geç olmamak üzere, doldurulması beklenmekteydi. Mekiğin ağır kargo taşıyıcı rolünün ise Space Launch System ve SpaceX'in Falcon Heavy roketi gibi harcanabilir roket sistemleri tarafından doldurulması beklenmekteydi.

Scaled Composites (ing: ) şirketine ait SpaceShipOne tekrar-kullanılabilir bir yörüngesel uzay uçağı'ydı ve 2004 yılında art arda uçuşlarda Mike Melvill ve Brian Binnie isimli pilotları taşıyarak Ansari X Prize adlı yarışmayı kazanmıştır. The Spaceship Company (ing:, 'Scaled Composites' ve 'Virgin Galactic' ortak girişimi) şirketi; SpaceShipOne uçağının ardılı olan SpaceShipTwo uzay uçağını üretecektir. SpaceShipTwo uçaklarından oluşan ve Virgin Galactic şirketi tarafından işletilecek olan bir filonun 2014 yılında yolcu taşıyarak ticari uçuşlara (ing: ) başlaması planlanıyordu ancak VSS Enterprise kazası (ing:) sonrasında bu plan ertelenmiştir.













Bir uzay aracı sistemi, görev profiline bağlı olarak, çeşitli alt sistemlerden oluşmaktadır. Uzay aracı alt sistemleri uzay aracının 'çatısı'nı (ing:) oluşturur; yönelim belirlenim ve denetimi (ing: ), kılavuzluk (ing:guidance), yolbul (ing:navigation) ve kontrol -KYK- (ing: Guidance-Navigation&Control GNC ), iletişim (ing: comms), komuta ve veri işleme (ing: command and data handling CDH), elektrik güç sistemi (ing: Electrical Power System EPS), uzay aracı ısı yönetimi (ing: TCS), itki sistemi ve diğer yapıları içerebilir. Uzay aracının çatısına genellikle görev yükü yerleştirilir/bağlanır.
















Notlar
Bibliyografi




Çevre Mühendisleri Odası

Çevre Mühendisleri Odası (ÇMO), TMMOB çatısı altında çevre mühendislerinin Mesleki Dayanışma arttırmak amacıyla kurulmuştur.

Daha önceleri Çevre Mühendisleri İMO büyesinde faaliyet gösteriyorlardı. Çevre Mühendisleri Odası (ÇMO) 1991 sonunda yapılan ÇMO Genel Kurulunda alınan karar gereğince İMO Genel Kurulu'na ÇMO'nun kurulması istemi istenmiştir. İMO Genel Kurulu'nca olumlu bulunan bu istek TMMOB 32. Olağan Genel Kurulu'nda görüşülmüş ve 23.05.1992 günü ÇMO'nun kurulması oy birliği ile kabul edilmiştir.

Çevre mühendisliği Türkiye'de ilk defa bir meslek disiplini olarak 1980'de tanımlanmıştır.

Türkiye'deki çevre sorunlarının bilimsel bilgi ve teknik ile tespitlerini yapan ve çözüm üreten bir yaklaşıma sahiptir. Çevre mühendislerinin Türkiye'de ve dünyada yaşanan çevre sorunlarının çözümünde kamu yararı gözeten duruşunu kamuoyu ile paylaşır.





İnşaat Mühendisleri Odası

İnşaat Mühendisleri Odası, Türkiye'de 6235 (7303) sayılı yasalarla kurulmuş olan kamu kurumu niteliğinde bir meslek örgütüdür. Mezun olan her inşaat mühendisinin üye olması zorunlu olan oda 19 Aralık 1954 günü kurulmuştur. Kısa adı İMO'dur.




Makina Mühendisleri Odası

Makina Mühendisleri Odası (MMO), "1954" yılında kurulmuş , Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne (TMMOB) bağlı "Kamu Kurumu" niteliğinde meslek kuruluşudur. Bazı mühendislik dallarının kendi meslek odalarının olmaması ve Makine Mühendisliği'nin alt disiplinleri olması sebebiyle, aşağıdaki mühendislik dallarından eğitim almış kişiler de Makine Mühendisleri Odası'na kayıt olmaktadırlar. Bu yüzden Türkiye'deki en fazla üye sayısına sahip mühendis meslek odası Makine Mühendisleri odasıdır.







Perais

Perais Portekiz'de Vila Velha de Ródão belediyesine bağlı olan, 81,84 km yüzölçümüne sahip, 589 nüfuslu (2001) bir bucaktır. (Portekizce: "freguesia").




Sarnadas de Ródão

Sarnadas de Ródão Portekiz'de Vila Velha de Ródão belediyesine bağlı olan, 59,83 km yüzölçümüne sahip, 693 nüfuslu (2001) bir bucaktır (Portekizce: "freguesia").




Vila Velha de Ródão (bucak)

Vila Velha de Ródão Portekiz'de aynı adı taşıyan Vila Velha de Ródão belediyesine bağlı olan, 90,41 km yüzölçümüne sah