km doğusunda yer alır. 1897 yılında, botanikbilimci "Yelizaveta Klements" tarafından bulunmuştur. Açık alanda bulunduğu ve yeterince korunmadığı için büyük ölçüde tahribata maruz kalmıştır ve orijinal şeklinden oldukça farklı görünüm arz etmektedir.

Moğolistan'da Baykal gölünün güneyinde, Orhun Irmağı vadisindeki Koşo Saydam gölü yakınlarındadır. Dört yönlü iki taş üzerindeki iki yazıttan birincisi 243 cm; ikinci yazıt ise, 217 cm yüksekliğindedir. Birinci taş üzerinde batı ve doğu yüzlerinde yedişer, güney yüzünde 10, kuzey yüzünde ise 11 satır olmak üzere toplam 35 satır; ikinci taşın ise batı yüzünde 9, doğu yüzünde 8, güney yüzünde 6 ve kuzey yüzünde 4 olmak üzere toplam 27 satır Köktürk harfli Türkçe metin bulunmaktadır. İki taşın toplam satır sayısı 62'yi bulmaktadır.

Yazıtı, Bilge Kağan dönemine kadar başkomutanlık ve vezirlik yapmış olan Tonyukuk dikmiştir. Yazıtın yazılış/dikiliş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Araştırmacıların bir kısmı bu tarihi 720-725 olarak gösterirken; bir kısmı ise (Köl Tigin Yazıtı, Bilge Kağan Yazıtı ve Bilge Tonyukuk Yazıtlarının içeriklerinde hareketle) Bilge Tonyukuk Yazıtıları'nın Bilge Tonyukuk'un bizzat kendisi tarafından Köl Tigin yazıtına cevap olarak yazıldığını, bu sebeple de Köl Tigin Yazıtı'ndan sonraki Bilge Kağan Yazıtı'ndan önceki bir dönemde (732- 734) dikilmiş olabileceğini ileri sürmektedirler.

Yazıtlarda Köktürk dönemine ait tarihi olaylar anlatılır. Olayları nakleden bizzat Bilge Tonyukuk'un kendisidir. Tonyukuk, ilk 47 satırda İlteriş Kağan ile Kapgan Kağan'ın dönemlerinden bahsetmektedir. Daha sonraki satırlarda ise kendisinden bahsederek Göktürk tarihi hakkında önemli bilgiler vermektedir.

1897 yılında, botanikbilimci "Yelizaveta Klements" tarafından bulunmuştur. İnsan heykelleri, üzerleri çiçek motifleriyle işlenmiş lahitler, balballar, kaide parçaları içeren büyük bir külliye içerisinde yer alır. 1897, 1909, 1925 ve 1957 yıllarında külliyede gerçekleştirilen resmi ve gayrıresmi kazıların da etkisiyle külliye orijinal şeklini kaybedip harabeye dönüşmüştür. Bu kazılar sonucunda ortaya çıkarılan Türk kültür ve sanat eserlerinin bugün nerede ve kimlerin elinde olduğu da bilinmez.

"Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı" (TİKA) koordinasyonunda Bilge Tonyukuk Anıt bölgesindeki kazı çalışmaları Prof. Dr. Ahmet Taşağıl başkanlığında devam edilmektedir. Kazılarda 1300 yıl öncesine ait parmak izleri bulunmuştur. Ayrıca ortaya çıkarılan su tahliye kanallarının zamanının örneklerine göre ileri teknolojiyle yapılmış olduğu, iyi durumda korunması sayesinde görülebilmiş, bu da çalışmaların önemli buluşlarından biri kabul edilmiştir. Kazı alanında bir müze kurulması planlanmaktadır.






Arzuhan Doğan Yalçındağ

Arzuhan Doğan Yalçındağ (d. 1964), TÜSİAD'ın seçilmiş ilk kadın başkanıdır.

Yalçındağ, Aydın Doğan'ın kızıdır. Mehmet Ali Yalçındağ ile evli ve iki çocuk sahibidir.
Saint Michel Fransız Lisesi'ni bitirdi. Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji bölümü mezunudur. İngiltere’de İşletme tahsilini tamamladıktan sonra 1990 yılında profesyonel iş yaşamına başlamıştır.

1990-1993 yıllarında Milpa bünyesinde, Alman Quelle firması ile birlikte Mail Order şirketini kurmuş ve yöneticiliğini yapmıştır. 1994-1995 yılları arasında Alternatif Bank'ın kuruluş çalışmalarına katılmış ve bankanın faaliyete geçmesiyle beraber Yönetim Kurulu’nda yer almıştır. 1995-1996 yılları arasında Milliyet Dergi Grubu'nun yönetiminde göreve başlamış ve Finans Bölümünün sorumluluğunu üstlenmiştir.

1996-2005 yılları arasında Kanal D televizyonunun çeşitli birimlerinde çalışmıştır. 1999 yılında CNN International ile Doğan Yayın Holding arasında haber kanalı kurulması yönündeki çalışmaları başlatmış ve proje Amerikalı Time Warner grubu ile ortak olarak 2000 yılında CNN Türk adıyla yayın hayatına başlamıştır.

2005 yılında Doğan TV Holding AŞ'yi kuran Arzuhan Doğan Yalçındağ, şirketin İcra Kurulu Başkanlığını üstlenmiştir.

Arzuhan Doğan Yalçındağ, 2007-2010 yılları arasında Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği'nin (TÜSİAD) Yönetim Kurulu Başkanlığını yürütmüştür. Yalçındağ, TÜSİAD'ın tarihindeki ilk kadın başkandır.

Arzuhan Doğan Yalçındağ, Dünya Ekonomik Forumu tarafından Genç Global lider seçilmiştir.

Avrupa Birliği için Kadın İnisiyatifinin kurucu başkanı olarak da Türkiye adına AB ülkelerinde lobi çalışmalarını yürütmüş olan Arzuhan Doğan Yalçındağ, Aydın Doğan Vakfı'nın ve Türkiye Kadın Girişimciler Derneği (KAGİDER) kurucu üyesi olmuştur. Türk Eğitim Gönüllüleri Vakfı, Türk-Amerikan İş Adamları Derneği, Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı üyesi olan Yalçındağ, aynı zamanda İstanbul Modern Sanat Müzesi Yönetim Kurulu üyesidir.

Arzuhan Doğan Yalçındağ Doğan TV Holding AŞ Yönetim Kurulu Başkanıdır.




Pat Smear

Pat Smear (d. Georg Ruthenberg olarak 5 Ağustos 1959), Nirvana grubunun 2. gitaristidir. Aynı zamanda arka(geri) vokal yapmıştır. Pat'ın gruba alınma sebebi Kurt Cobain'in vokale daha çok ağırlık verme isteğidir. Nirvana dağıldıktan sonra Pat Smear ve Dave Grohl Foo Fighters'ı kurmuşlardır. Hala Foo Fighters'da çalmaktadır.




Steve Albini

Steve Albini, 1980'lerin kült gruplarından olan Big Black'in üyelerinden olan daha sonra grubun dağılmasıyla alternative rock piyasasının öncü yapımcı.

Chicago'da gençliğini geçiren Steve Albini Cheap Trick ve Ohio Players gibi yöresel müzik gruplarını dinleyip fanzinlerde yazılar yazdı. 1982 yılında ise Big Black adlı grubu kurdu. Aradan süre geçtikçe ve grup ilerledikçe gruba üyeler dahil oldu ve bir anda Big Black Amerika'nın en önemli gruplarından biri oldu.

Big Black ilk albümünü olan Atomizer'ı 1986'da yayınladıktan bir yıl sonra grubun ikinci albümü olan Song About Fucking çıkmadan önce grubu dağıttı. Grup dağıldıktan sonra Steve Albini ona büyük plak şirketlerinden gelen tekrifleri kabul etmedi ve bağımsız bir şekilde devam kararını aldı. Başka gruplarla beraber yapımcı olarak çalışmaya başladı ve bir anda alternative müzik çevrelerinde ünü arttı.

Çok farklı yapıya sahip birçok müzik grubu ve tarzı ile çalışmasına rağmen kendisinin müziksel bir sabitliği vardı: Ham ve dağınık perküsyonlar, sert gitar tonalitesi ve birçok orta-hızda ritim değişklikleri. Kendisini, bu gruplarla çalışırken yapımcı kelimesindense engineer () olarak tanıtıyordu.

Steve Albini yapımcılık işinin yanında hala müzisyen olarak çalışmalarınada devam ediyor. 1988 yılında David Sims ve Rey Washam ile beraber ikinci grubu olan Rapeman'i kurdu.

Grup bir albüm ve bir ep çıkardıktan sonra ismi yüzünden grup tepki almaya başladı ve baskı fabrikasındaki işçiler grubun adının geçtiği şeyleri basmayacaklarını açıkladı ki, Steve Albini grubla tam yeni yeni alışmaya başlamış ve asıl performansını göstermeye yeni başlamıştı. Grup bu talihsiz olaydan sonra dağıldı. Bundan sonra Steve Albini bir süreliğine hiçbir gruba katılmadı ve onun yerine yeni yeteneklerle ve bir sürü grupla beraber çalışmalara katıldı. Bu zaman içerisinde Steve Albini büyük plak şirketlerini sevmemesine rağmen bu şirketlere bağlı Nirvana, PJ Harvey, Auteurs gibi gruplarla ve kişilerle çalıştı. Bu işler ona bir sürü para kazandırdığı için kişisel projelere ve bilinmeyen grupların önünü açmada önemli rol oynadı.

Steve Albini en sonunda müzik piyasasına grubu Shellac ile geri döndü. Grup produktör/müzisyen dostu olan Bob Weston (volcano suns), ve Todd Trainer (rifle sport, brick layer cake)'den oluşuyordu. Shellac ilk albümü olan At Action Park'ı 1994 yılında yayınladı. Shellac ile turneye çıkan albini aynı anda Bush, Storm & stress, Melt-Banana ve Pw Long gibi gruplarla çalıştı. Shellac 1998 yılında ise ikinci albümleri olan Terraform'u piyasaya sürdü.

Steve Albini halen müzik kariyerine Shellac ile devam etmekte ve halen başka gruplarla yaptığı çalışmaları sürdürmektedir.





Fly-by-wire

Fly-by-wire, manüel uçuş kumandalarını elektronik bir arayüz ile değiştiren gelişmiş uçuş kumanda sistemi. Bu sistemde uçak pilottan bağımsız bilgisayar kontrollü basit bir yapay zekaya sahiptir. Bu görev bilgisayarı, hız, irtifa, hava durumu, uçağın donelerini, ağırlığı ve pek çok önemli veriyi (data) sayısal ortamda harmanlayarak uçağa en güvenli uçuşu sağlar. Bu teknoloji, yeni nesil uçaklar olarak adlandırılan ve uçuş kumanda yüzeylerinin hareketinin side-stick denilen lövye ile sağlandığı uçaklarda bulunur.

Fly By Wire sisteminde 2 veya daha fazla (Airbus a320 serisinde 5 bilgisayar varken F22 raptorda her biri 180 mb 7 adet bilgisayar bulunmaktadır) bilgisayar bulunmaktadır. Konsoldaki joystik veri giriş aracıdır. Şöyle ki; joystiki yukarı çekersek pclere yukarı komutu vermiş oluruz. Joystikteki hassas duyargalar kola asılma oranına göre sisteme dijital veriler yollar. Sistem bir çeşit sinir sitemini andıran data hattına sahiptir. Pilot kola yüzde 25 oranında asıldığında; uçağımız bu komutu tek başına harekete cevirmez. Uçağın dışındaki alıcılar hızı ve irtifayı sisteme her saniye aktarır. Uçağın yakıt tankları, mevcut ağırlığı ölçüm cihazlarıyla algılanır. Bütün bu veriler ışığında uçuş bilgisayarı uçağa en ideal kanat hareketlerini hidrolik sisteme iletir. 

Uçağın düşük bir hızda ilerken pilot joysitiki %100 oranında yukarı çektiğinde sistem uçağın verilerini hesaplayarak mümkün olan en idal açı ile tırmanmaya başlar. Şöyle ki normal bir uçak %100 yoke çekiminde burnunu 50 derece kaldırıyorsa fly by wire sistemi Stala kalmamak için burnu yüzde 20 kaldırabilir. Başka bir anlamda %100 joystik hareketi esnasında stala kalmamak için motorlara maksimum güç verebilir.

Klasik yöntemde pilotun kumanda ettiği kumanda kolu (lövye) uçuş kumanda yüzeylerine kalın kumanda kabloları ile fiziksel olarak bağlıyken ve temelde mekaniki bir hareket iletimi mevcutken, fly-by-wire sistemiyle donatılmış uçaklarda bunun aksine kumanda yüzeyleri ile side-stick arasında hiçbir fiziksel bağlantı yoktur. Fiziksel bağlantı yerine hareket komutu tamamen elektriki olarak iletilir. İngilizce "wire" (Türkçe:Tel) sözcüğü ile ifade edilir.

Pilot tarafından sidesticke uygulanan kuvvet sidestick tarafından algılanır ve bu algıl