lı yanı vardır. Bunlardan bir kısmı şunlardır:

Günümüzde ulaşılabilen en eski Türkçe metin, 687-692 yılları arasında dikilen Çoyr Yazıtı’dır. Bundan sonra giderek çoğalan yazıtlardan en eski tarihliler sırasıyla Hoytu Tamir, Ongin, Köl İç Çor, Altun Tamgan Tarkan, Tonyukuk ve Orhun Yazıtlarıdır. Orhun Yazıtları Eski Türkçe devrine aittir ve o devirde yapılmışlardır.

Eski Türkçede ağız ayrılıklarına ilk metinlerden beri rastlanır. Yine de ağız ayrılıkları büyük olmadığından Eski Türkçe bir bütün olarak görülebilir. İlk ayrılıklara Orhun Yazıtlarında rastlanmaya başlanır. Örneğin birinci tekil kişi için Tonyukuk Yazıtı’nda "ben" denirken Kül Tigin Yazıtı’nda "men" denmektedir. Yine, "on erig sançtı" (on eri öldürdü) ve "on eren sançtı" (on eri öldürdü (sançmak mızraklamak, mızrağı batırmak anlamındadır) aynı anlamda kullanılmıştır.

Eski Türkçe ağızları Göktürk Ağzı ve Uygur Ağzı olmak üzere iki dalda incelenir.

Eski Türkçenin eski yazıları ve Orhun Yazıtları bu ağza girer. Günümüzde kullanılan Türkçeyi büyük ölçüde çağrıştırmaktadır. "Teŋri"- ve "Türk" ("Türük"- ve "Türk" şeklinde) kelimeleri ilk bu döneme ait ünlü Orhun Yazıtları’nda yazılmıştır.

MS 358’den sonrası Uygur Ağzı olarak adlandırılır. Aslında bu pek kanıtlanmamış olup hâlâ tartışılmaktadır. Mani ve Budist olmak üzere ikiye ayrılır.





Rusya'nın federal bölümleri

Rusya'nın federal bölümleri ( "subyektı Rossiyskoy Federatsii"), Rusya Anayasası'na göre Rusya'nın en üst düzey idari bölümleri olan kurucu varlıklardır. Rusya, 85 adet federal bölüme ayrılmakta olup bu bölümler cumhuriyetler, kraylar, oblastlar, federal şehirler, özerk oblastlar ve özerk okruglar olmak üzere altı düzeyde toplanmaktadır.

Her federal bölümün kendi anayasası, yöneticisi, parlamentosu ve anayasa mahkemesi bulunmaktadır. Bu federal bölümlerin hepsi eşit bir biçimde iki delege ile Federal Meclis'in üst meclisi olan Federasyon Meclisi'nde temsil edilirler. Bununla birlikte sahip oldukları özerklik bakımından farklılık gösterirler. Çukotka Özerk Okrugu istisna olmak kaydıyla özerk okruglar kendi federal haklarıyla birlikte kendilerinden daha büyük bir federal bölüme bağlıdır.

1993 yılında Rusya Federasyonu 89 federal bölümden oluşmaktaydı. 2008 yılına kadar federal bölümlerin sayısı birkaç bölümün birleşmesi nedeniyle 83'e düştü. Son olarak 2014 yılında Kırım'ın ilhakının ardından Sivastopol ve Kırım Cumhuriyeti Rusya'nın 84. ve 85. federal bölümleri haline geldiler. Bu bölümler uluslararası alanda Ukrayna'nın parçası olarak kabul edilmektedirler.

Tüm federal bölümler daha büyük sekiz federal bölge altında toplanmıştır. Bu bölgeler idari bölümler olmayıp federal hükûmetin farklı federal bölümlerdeki faaliyetlerini organize etmekten sorumludurlar.

Her federal bölüm aşağıdaki kategorilerden birine dahildir:

2005 yılından başlayarak bazı bölümler birleştirilerek daha büyük bölümler oluşturuldu. Birleştirmeler 1 Mart 2008 tarihi itibari ile tamamlanmış olup günümüzde henüz yeni bir birleştirme planlanmamaktadır.






Jens Lehmann

Jens Lehmann (; d. 10 Kasım 1969, Essen) Alman emekli kaleci. 1996-97 ve 2005-06 sezonlarında UEFA Yılın Kalecisi seçildi ve üç kez FIFA Dünya Kupası kadrosuna seçildi. Ayrıca UEFA Şampiyonlar Liginde 10 maçta sadece bir gol yiyerek rekor kırdı.

Lehmann futbol kariyerine 1988'de Schalke 04'de başladı. 1993'te Bayer Leverkusen maçında üç gol yedi ve 45 dakika sonra oyundan çıkarıldı, ama Lehmann o maçtan sonra yavaş yavaş kendisini ispat ettirdi ve taraftarlarca beğenildi.

Ligdeki ilk golünü 12 Mart 1995'te 6-2 yendikleri 1860 Münih maçında 84. dakikada penaltıdan attı. İkinci golünü ise 19 Aralık 1997'de Borussia Dortmund maçında son dakikalarda attı.

Lehmann 1996-97 UEFA Kupası finalinde Inter maçında penaltılara kalırken Iván Zamorano'nun şutunu kurtardı ve kupayı kazandılar.

1998 yılında Schalke'den ayrılarak AC Milan'a transfer oldu, ancak Schalke'deki performansını sergileyemedi. Bir maçta Gabriel Batistuta'dan üç gol yiyerek hat-trick yapmasını sağladı, bir serbest vuruş golünde ise top üst direkten döndü ve Lehmann topa dokununca içeri girdi. Lehmann sezon arasına kadar sadece 5 maçta oynadı ve sezon arasında Milan'dan ayrıldı.

1999 yılının sonlarına doğru, Lehmann Almanya'ya döndü ve Borussia Dortmund'a transfer oldu. Uzun süre Stefan Klos'un yedeği olarak bekledi. Lehmann disiplin sorunları ve kendine güvensizliği nedeniyle sezona zor başladı. Erkenden takımdan ayrılacağı söylentileri ortaya çıktı, taraftarlar tarafından çok eleştiriliyordu.

Ancak, Borussia Dortmund 2001-02 sezonuna güçlü başladı. Lehmann'ın performansının gelişmesiyle takım içindeki güveni arttı. Takıma önemli ölçüde katkı sağladı, aynı sezon Bundesliga şampiyonu oldular ve UEFA Kupası finalinde Hollanda temsilcisi Feyenoord Rotterdam'a elenerek finalist oldular.

Aynı sezon Lehmann'da disiplin sorunları vardı. SC Freiburg maçında, Lehmann Soumaila Coulibaly pozisyona girerken onunla çarpıştı ve onu tekmeledi, penaltı oldu. Daha sonra Lehmann'ın sözleşmesi bir süre askıya alındı. Hâlâ Borussia Dortmund tarihinde ligde en çok kırmızı kart alan kalecidir.

2003 yılında Borussia Dortmund'dan ayrılmak zorunda kaldı.

Lehmann 25 Temmuz 2003'te David Seaman'ın yedeği olarak Arsenal'e transfer oldu. 2003-04 sezonunda her maçta oynadı. Ancak, Lehmann, oyun tarzı ve sık sık açılması yüzünden bazen hatalı goller yedi. Arsenal 24 Ekim 2004'e kadar yenilmedi. Arsenal'deki ilk sezonunda 54 maçta oynadı.

2004-05 sezonu ortasında, Lehmann istenileni veremedi ve formayı Manuel Almunia'ya kaptırdı. Ancak, Almunia hatalı goller yedi ve Lehmann tekrar formasına kavuştu. Sezon sonunda ayrılacağı spekülasyonları ortaya yayıldı, ancak ayrılmadı. Lehmann 2005 FA Cup finalinde Manchester United maçındaki performansıyla maçın adamı oldu. Önemli kurtarışları ve iyi pozisyon tutmasıyla ilk 90 dakika 0-0 bitti. Uzaltmalarda da gol olmayınca maç penaltılara gitti. Penaltılarda Paul Scholes'un şutunu kurtararak Arsenal'in 5-4 kazanmasını sağladı.

Lehmann 2005-06 sezonunda Arsenal formasıyla 15 Nisan 2006'daki West Bromwich Albion ile yapılan 100. Premier League maçında oynadı. Arsenal'in UEFA Şampiyonlar Ligi finaline ilk kez gelmesinde büyük katkısı oldu. On maçta bir gol yiyerek rekor kırdı. 853 dakika boyunca kalesinde sadece bir gol gördu.

O tek golü de Lehmann'a Bayern Münih'teki Hasan Salihamidžić 2. tur ilk maçında 64. dakikada attı. Lehmann rövanş maçında gol yemedi. Yarı finaldeki Villarreal maçında, Lehmann 89. dakikada Juan Román Riquelme'nin penaltısını kurtardı. 2006 UEFA Şampiyonlar Ligi finalindeki FC Barcelona maçında skor 0-0'ken 18. dakikada Samuel Eto'o'ya yaptığı sert faulle oyun dışı kaldı ve bir Şampiyonlar Ligi finalinde oyuncu dışı kalan ilk kaleci oldu, ama bu Şampiyonlar Ligi'nde yılın kalecisi ödülünü almaya engel olamadı ve sezon sonunda sözleşme yeniledi.

Lehmann'ın sözleşmesi 2007 yazında sona eriyordu ve hakkında birçok spekülasyon vardı. Ancak, 26 Nisan 2007'de sözleşmesini 2008'e kadar uzatarak bu spekülasyonlara cevap vermiş oldu.

2007-08 sezonunun ilk lig maçında, Lehmann daha 52. saniyede büyük bir hata yaptı ve David Healy, Fulham adına bir gol attı. Ancak Arsenal maçı 2-1 kazandı. İkinci lig maçı ise Blackburn Rovers maçıydı, yine bir hata yaptı ve Blackburn David Dunn'ın ayağından beraberliği buldu, maç 1-1 sonuçlandı. 24 Ağustos'da, İngiltere maçındaki aşil tendonu sakatlığı yüzünden tedavi için Almanya'ya döndü. Bu yüzden, ligin üçüncü maçında Manuel Almunia kaleye geçti.

Lehmann daha sonra formasını geri almak için dört ay daha beklemek zorunda kaldı ve Şampiyonlar Ligi grup maçı olan Steaua Bükreş maçında forma giydi. Yaklaşık bir ay sonra, Arsenal formasıyla FA Cup üçüncü tur rakibi Burnley karşısında beşinci maçına çıktı. Bu arada Lig Kupasında ise üçüncü kaleci Łukasz Fabiański oynuyordu. Lehmann, Manuel Almunia'nın ardından ikinci kaleci olduğu için hayal kırıklığına uğradı.

Arsène Wenger daha sonra Lehmann'a söz verdi, eğer Arsenal'de kalırsa FA Kupasındaki her maçta oynayabilecekti. 29 Ocak 2008'de, Lehmann sözleşmesinin sonuna kadar takımdan ayrılmamaya karar verdi. Lehmann taraftarlar, oyuncular ve ailesi için takımda kaldı. 2 Şubat 2008'de, Almunia'nın sakatlığıyla beş ay sonra Manchester City maçıyla formasına kavuşmuş oldu. Arsenal maçı 3-1 kazandı. Almunia sakatlığı geçtikten sonra grip olmasıyla, Lehmann Şubat ayında üç maçta daha oynadı. UEFA Şampiyonlar Ligi 2. tur ilk ayak maçında AC Milan'a 4-0 yenildi.

Almunia Nisan ayı başlarında başka bir sakatlık daha geçirdi, Lehmann 13 Nisan 2008'de Manchester United maçıyla geri döndü. Arsenal bu maçta 2-1 yenildi. Lehmann'ın son maçı olacağı ile ilgili spekülasyonlar vardı, ama Lehmann 19 Nisan'daki Reading maçında oynadı ve Arsenal maçı 2-0 kazandı. Sonraki hafta, Łukasz Fabiański Derby County maçında kaleye geçti ve ilk lig maçında oynamış oldu. Almunia daha sonra iyileşti. Ancak, 4 Mayıs 2008'de Everton maçında Lehmann son kez oynadı ve son 20 dakika Fabianski kaleye geçti. Lehmann oyundan çıkarken taraftarlar onu alkışladı. Daha sonra, Wenger o maçın Lehmann'ın veda maçı olduğunu doğruladı.

Haziran 2008 başlarında, Lehmann VfB Stuttgart ile bir yıllık sözleşme imzaladı. 24 Temmuz 2008 tarihinde sezon öncesi antrenmanlara katıldı ve kulüpteki ilk maçına 30 Temmuz 2008'de eski takımı Arsenal ile yapılan hazırlık maçına çıktı. Kulüpteki ilk resmi maçına ise 10 Ağustos'ta DFB-Pokal'de FC Hansa Lüneburg'u 5-0 yendikleri maçta çıktı ve bir hafta sonra Bundesliga'daki ilk maçında Borussia Mönchengladbach'ı 3-1 yendiler.

3 Nisan 2009'da sözleşmesini 2010 yazına kadar uzattı. 30 Haziran 2010'da futbolu bıraktığını açıkladı.

14 Mart 2011'de, Alman gazetesi "Bild" Lehmann'ın emeklilikten vazgeçip Arsenal ile görüştüğünü bildirdi. 17 Mart 2011 tarihinde Arsenal'de Wojciech Szczęsny, Lukasz Fabianski ve Vito Mannone sakatlandığı için Lehmann ile sezon sonuna kadar sözleşme imzaladı. Lehmann 19 Mart 2011'de West Bromwich Albion maçında oynadı, ama gezeteler yaşı nedeniyle Lehmann'ın formda