-sse, Ku-lun-wu-ku, Edizler". Bunların arasında Uygurlar da katılınca Dokuz Oğuzlar, "On Uygur" olarak anılmaya başlandı.

Karabalgasun yazıtının Çince yüzünde Uygurların dokuz aileden meydana gelmiş oldukları anılmıştır., fakat bu "dokuz aile"nin isimleri tek tek sayılmamıştır. Başka Çin kaynakları yardımıyla Uygurların oluştuğu dokuz aileyi şu şekilde sayabiliriz;


Moğolistan'ın doğusunda özellikle Tola (Tuul, Tula) akarsuyu dolayında yaşayanlar Dokuz Boydan oluştukları için onlara Dokuz Oğuzlar denildi.




Matrah

Matrah, vergi borcunu hesaplamak için kullanılan, vergi yasalarına göre belirlenen gelir miktarıdır.

İkiye ayrılır:

Beyan Usulü: Vergi mükellefinin kendi matrahını beyan etmesidir.

Karine usulü: Vergi mükellefinin gelir veya servetinin ölçüsü olduğu kabul edilen çeşitli dış göstergelerden yararlanmak suretiyle vergi matrahının hesaplanmasıdır.

Götürü Usul: Vergilendirmeye esas olacak değer veya miktarın tek tek belirlenmesi yerine aynı durumdaki tüm vergi mükellefleri için genel olarak belirlenmesidir.

İdarece Takdir Usulü: Matrahın belirlenmesi konusunda idarenin takdir hakkını kullanmasıdır.




Titlis Dağı

Titlis, Orta İsviçre'de 3.238 m yükseklikteki bir dağdır. Tercih edielen bir kış sporları ve gezi bölgesi olan Titlis dağı Urn Alpleri'nde bulunur. Obwalden, Bern ve Nidwalden kantonları sınırları arasındadır.

Titlis, Obwalden ve Bern kantonlarının arasındadır. Hem en yüksek zirvesi (Büyük Titlis) hem de Küçük Titlis, kuzeyde Engelberg, güneyde Gadmen belediyesi arasında bulunur. Titlis'in dağ kütlesinin bir kısmı Nidwalden kantonuna uzanır ve kantonun en yüksek zirvesi olan Rotstöckli'yi (2901 m.) oluşturur. Titlis, aynı zamanda Nidwalden kantonunun ve Engelberg vadisinin en yüksek dağıdır. İsviçre'nin coğrafi merkezi dağın 15 km. batısındadır.

Titlis, Susten geçidi'nin kuzeyindeki Uri Alplerinin en yüksek kısmıdır. Bu kısım Hasli ve Reuss vadilerinin tam ortasında yükselir ve böylelikle Aare ve Reuss nehir yataklarını birbirinden ayırır. Engelberg vadisinin ("Engelbergertal") kuzeyinde Reuss'un bir kolu olan Engelberger Aa nehri bulunur. Vadi Luzern gölünün güneyinde yer alır.

Dağ kütlesinin kuzey bölümü Titlis buzulu ("Titlisgletcher") ile kaplıdır. Sarp kayalardan oluşan güney bölümü Wender buzulunun üstünde yükselir. Batı yakası ise "Firnalpeligletscher" buzulu ile kaplıdır.

Bir zamanlar Titlis'e Wendenstock ya da Nollen denilirdi. Aslında bu iki dağ Titlis'den daha alçak olmalarına rağmen, sarp ve inişli çıkışlı zirvelere sahiptir. 1435 tarihli bir belgede yerel bir çiftçi olan "Tutilos"'un adının verildiği ifade edilir. İsim daha sonra Titlis halini aldı.

Uydurma olma ihtimali yüksek olan bir başka açıklama da, dağın en yüksek kısmının bir kadın göğsüne benziyor olmasıdır. Ortaçağ Almancasında Düttel ya da Duttel denilen, bugün Almanca argoda kullanılan "Titte" sözcüğü dağa adını vermiştir.

Dağa ilk çıkış konusunda da farklı açıklamalar sözkonusudur. "Schweizerseiten"'a göre ilk olarak 1739 yılında kimliği bilinmeyen bir hacı zirveye çıkmıştır. "Engelberger Dokumente"'e göre ise ilk olarak 1744'de dört kişilik bir dağcı ekibi zirveye ulaşmıştır. Ancak dağ 3000 metrelik ve birçoklarına göre nispeten kolaz ulaşılabilir bir zirvesi olduğu için muhtemelen daha önceleri de çıkılmış olabilir.

Güneydeki Susten vadisinde pek yerleşim olmadığı için, kış ve yürüyüş turizmi daha yumuşak şekilde yükselen kuzey bölümünde gelişmiştir. Bu taraftaki Engelberg ile Titlis arası dağ trenleri ve çeşitli teleferik yollarıyla doludur. Engelberg'den 3020 metre yükseklikteki küçük Titlis'e, Gerschnialp ve Trübsee üzerinden teleferik ile dört ara istasyondan geçilerek gidilir. Titlis Rotair adındaki diğer bir teleferiğin son aşaması 2014 yılında tamamlandı. Bu teleferik dünyanın dönerek ilerleyen ilk teleferiğidir, teleferiğin 360 derece dönmesi sayesinde yolcular tüm çevreyi panoramik şekilde izleyebilir.

Küçük Titlis'ten bakıldığında geniş bir manzara görülür. Batı-Güneybatı yönünde Berner Oberland'ın Finsteraarhorn, Wetterhorn, Schreckhorn ile Mönch ve Eiger gibi devasa dağ kitleleri görülür. Güney'de Sustenghorn ve Dammastock buzullarıyla birlikte görülür. Batı - Kuzeybatı yönünde ise Melchtal'a kadar uzanan 4 küçük göl görülür. Kuzey yönünde Engelberg vadisi ve arkasındaki Üç kanton gölü ve orta İsviçre'yi sınırlayan dağ kitleleri görülür.

Titlis dağının 3041 metre yüksekliğinde 2012 yılında yapılan ve "Cliff Walk" adı verilen asma köprü de turistlerin bir başka ilgi odağıdır. Üzerinde yaya olarak yürünebilen köprünün yerden yüksekliği 500 metredir. Köprüye giden dağ treninin durağından köprüye ulaşabilmek için 140 metre uzunluğunda bir yeraltı tünelinden geçmek gerekir. Köprünün diğer ucundan ise bir buzul telesieji ile buzul yüzeyinin 20 metre altındaki Ice-Flyer'a ulaşılır. Burada buzul içinden görülebilir.




Çıkarma

Çıkarma, temel aritmetik işlemlerden biridir. İki sayının farkının alınması işlemidir. Azalma anlamı vardır.
İki nokta arasındaki uzaklığı belirtir. Sonucun negatif olması, sonucun orijinden negatif yönde bir uzaklığa karşılık
geldiğini gösterir.

x + a = b şeklindeki denklemlerin çözüm kümesi x = b - a şeklinde çıkarma işlemi kullanılarak bulunur. Bir sayıdan negatif bir sayının çıkarılması a – (– b) = a + b özdeşliğine göre bir toplama niteliği taşır.

Aritmetik'te "-" işaretiyle gösterilir. Yapılan çıkarma işaretinin sonucu da eşittir işareti ile gösterilir.

Örneğin:
formula_1 (sözlü olarak "üç eksi üç eşittir sıfır")
formula_2(sözlü olarak "eksi üç eksi üç eşittir eksi altı ")
formula_3(sözlü olarak "eksi altı eksi üç eşittir eksi dokuz")
formula_4(sözlü olarak "Otuz altı eksi beş eşittir otuz bir")

şöyle bir tanımlama yapabiliriz;

"+","-"=büyük sayının işareti

"-","+"=büyük sayının işareti

formula_5 (değişme özeliğine bakınız)

formula_6 (büyük olan sayının işareti yazılır)

formula_7

Kapalılık özelliği vardır.
Birleşme özelliği vardır.




Aušrinė

Aušrinė, Litvanyaca'da Sabah Yıldızı (Venüs) demektir; ama aynı zamanda Litvan Mitolojisi'nde dişi bir tanrıdır. Bazı mitoloji bilimciler onu güzellik, gençlik ve sağlık tanrısı ya da tüm yıldızların kraliçesi Žvaigždės olarak tanımlarlar. Aušrinė'in kardeşleri de diğer yıldızlardır:


Aušrinė aynı zamanda, Güneş, Ay ve Sabah yıldızıyla ilgili başka bir Litvan efsanesinde de gözükür. Bu efsaneye göre Ay (Mėnulis, Litvan Mitolojisi'nde eril bir tanrı), Güneş'ten (Saulė) boşanır ve Aušrinė'e aşık olup onu kaçırır. Mėnulis, Aušrinė ile evlenmek ister ama Perkūnas onların evliliğine müsaade etmez ve bu birlikteliği tüm gücüyle engellemeye çalışır.

Aušrinė diğer mitolojik öykülerde Rytmetėlė, Marių Pana, Ryto Žvaigždelė, Auseklis (Letonyaca) isimleriyle de geçer.




Perkūnas

Perkūnas, Litvan Mitolojisi'nde Aušrinė'in babası, ayrıca gök gürültüsü, şimşek, fırtına, yağmur, dağlar ve meşe ağaçlarının da tanrısıdır.

Adının kaynağının Litvanyaca "perkūnas" ("şimşek"), "perkūnija" ("gök gürültüsü-fırtına"), ve Letonyaca "pērkons"tan ("gök gürültüsü" ve "şimşek fırtınası") gelmektedir.




Möðruvallabók

Möðruvallabók ya da AM 132 fol 14. yüzyıldan kalma bir İzlanda el yazmasıdır. Aşağıdaki sıra dahilinde İzlanda sagaları içerir:





Fóstbræðra saga

Fóstbræðra saga veya Yeminli Kardeşlerin Sagası, bir İzlanda sagası. 11. yüzyıl İzlandası'nda senetlerle başı dertte olan Þorgeirr ve Þormóðr adlı iki yeminli kardeşin hikâyesi arasında ilişki kurar.

Þorgeirr çok yetenekli ve gözü cesaretten kararmış bir savaşçıdır. Ne var ki, sonraları zevk için insanları öldürmeye başlar. Þormóðr ise daha karmaşık bir karakterdir. Savaşçı, problem çıkarıcı, zampara ve şairdir. Saga onun özelleşmiş şiirlerini de içerir. En büyük yandaşı, kan kardeşini de anlatan bölümler vardır.




Laxdæla saga

Laxdæla saga, Laxárdalur adlı bir aile/sülalenin sagasıdır. En önemli İzlanda sagalarından biridir ve orijinali eski İskandinavca'nın eski bir İzlanda lehçesiyle yazılmıştır.




Fiyort

Fiyort, denizin buzul vadilerini basması sonucunda oluşan ve çoğunlukla iç kesimlere kadar sokulan; ince, uzun, genellikçe çok derin ve kenarları çok dik körfez. Fiyortlar; genellikle Norveç, Grönland, Alaska gibi kuzey ülkelerinde görülen ilginç bir kıyı tipidir. Norveç'teki Sognefjord' un derinliği 1.234m, Şili'deki Messier kanalının derinliği ise 1.270m'dir. Bu fiyortlardan özellikle Norveç'tekiler dünyanın en güzel görünümlerini oluştururlar. Suya gömülü bu vadiler bu kadar derin olması, buzul kökenli olmalarıyla açıklanır. Bu vadilerde oluşan çok iri, kalın ve ağır buzulların, okyanus sularına karışmadan önce vadi tabanını deniz düzeyinin altına inecek kadar aşındırdığı sanılmaktadır. Buzullar eridikten sonra bu vadileri deniz suyu kaplamıştır. Fiyortların orta ve üst kesimleri denize açılan kesimlerinden genellikle daha sarptır. Bu durum, buzulların kaynaklarına yakın bölgelerde daha hızlı hareket etmesinden ve bu nedenle aşındırma etkisinin daha fazla olmasından ileri gelir. Fiyortları eşik bölgeleri sığdır bu nedenle de çoğunun dibinde, durgun su ve hidrojen sülfür içeren siyah çamur bulunur.

Buzul aşındırması U biçiminde vadileri oluşturduğundan fiyortlar çoğunlukla bu biçimdedir. U'nun alt kesimi su altında kaldığından, fiyortların duvarları su kıyısından dikey olarak yüzlerce metre yükseğe çıkabilir ve kıyı yakınlarında da su derinliği birkaç yüz metreyi bulabilir. Dünyanın en büyük çavlanlarından bazıları, bu tür fiyortların üstünden dökülen küçük akarsularca oluşturulur. Fiyortların genellikle kıvrımlı kanalları ve bazen de keskin köşeleri vardır. Tabanı buzul döküntüleriyle kaplı olan vadi çoğu durumda içerilerdeki dağlara kadar uzanır. Vadinin tepesinde bazen küçük bir buzul kalıntısı bulunur. Özgün vadiyi oluşturmuş olan akarsu, buzun ortadan kalmasından sonra çoğunlukla üst vadinin tabanında yeniden ortaya çıkar ve fiyordun ağzında bir delta yaratmaya başlar. Ancak asıl fiyordun sarp kıyılarında, pek eğimli yamaçlarında, tarım yapılamaz. Topraklar verimli olmadığı gibi iklim de elverişli değildir; vejetasyon dönemi kısa sürer.Ayrıca gemiler için