lbüm aynı zamanda Nightwish’in bugüne kadar kaydettiği en uzun şarkı olan “The Poet And The Pendulum”u içeriyordu. İki albümdür yapıldığı gibi “"Dark Passion Play"”de de orkestra kullanıldı. Uzman müzik eleştirmenlerinin albümle ilgili yorumları genelde, grubun Turunen’den sonra “zincirlerini kırıp özgür kaldığı” yönündeydi.

“Eva” ve “Amaranth” ın ardından yayınlanacak tekli başta “Bye Bye Beautiful” olarak açıklanmışken ondan önce “Erämaan Viimeinen”in Finlandiya’da 5 Aralık’ta yayınlanmasıyla doğal olarak dördüncü tekli oldu. "Last Of The Wilds"ın Fince vokal eklenmiş hâli olan “Erämaan Viimeinen”de ön vokaller bir Finlandiyalı bayanlardan kurulu rock müzik grubu olan Indica’dan Jonsu tarafından yapıldı. “Bye Bye Beautiful” ise 15 Şubat 2008’de yayınlandı. Beşinci tekli, “The Islander” adıyla 21 Mayıs’ta yayınlandı. Parçanın klibi Finlandiya’nın Rovaniemi şehrinde çekildi.

3 Mart 2008’de Metal Storm Ödülleri’nde Nightwish bir oy farkla, “"Dark Passion Play"” albümüyle aday olduğu “En İyi Power Metal Albümü” kategorisinde ödülü kaçırdı ve bu ödülü kazanan grup, “"Ghost Opera"” albümü ile Kamelot oldu. Aynı zamanda “Amaranth” ile aday oldukları “En İyi Müzik Videosu” kategorisinde de ödül Kamelot’a gitti. Ancak; “En Büyük Sürpriz” kategorisinde ödülü kazanan Nightwish’ti.

22 Eylül 2007’de Olzon ile verilen ilk konser, gizli olarak Estonya’da “Nightwish "cover" grubu Nachtwasser” adı ile gerçekleştirildi. İlk resmi konser ise 6 Ekim 2007 tarihinde İsrail’de hayata geçti. ""Dark Passion Play"" turnesinin ilk ayağında ABD, Kanada ve Avrupa’nın tamamına yakınını ziyaret eden grup; 18 Aralık 2007’den itibaren başlayan ikinci bölümde ise Asya ile Avustralya’ya uğradıktan sonra Kuzey Amerika ve Avrupa’ya başka konserler için geri döndü. Üç yıl süren turne ""End Of An Era""nın da çekildiği Hartwall Arena'da ünlü çello rock grubu Apocalyptica ile birlikte 19 Eylül 2009 tarihli bir konserle sonlandırıldı.

Grup, 2009'un Mart ayında ""Made In Hong Kong (And In Various Other Places)"" adını taşıyan bir mini konser albümü yayınladı. Bu mini albüm; Dark Passion Play 2007-2008 Dünya Turnesi esnasında kaydedilmiş sekiz canlı performans, "Bye Bye Beautiful" teklisinin b-tarafları, "Cadence Of Her Last Breath" adlı parçanın daha önce yayınlanmamış demo kaydı ve "Back In The Day... Is Now" adını taşıyan 37 dakikalık bir belgeselden oluşmaktaydı.

Grubun beyni Holopainen'ın, yeni albüm hakkındaki demeçleri:

Holopainen aynı zamanda basgitarist/vokalist Marco Hietala'nın tek başına kaleme aldığı ve baş vokalini üstlendiği en az bir şarkının da albümde bulunacağını açıkladı. Hietala'nın en az ""Dark Passion Play""deki kadar ön planda olacağını belirten Holopainen, erkek vokallerin bir önceki albümden daha melodik biçimde olacağını da belirtti.

Hietala ise söyle demiştir:
Çıkış tarihi Aralık 2011 olarak belirlenen, 13 şarkılık bir albüm ile beraber filmi de çekilecek olan bu iki yapıtın da adı başta Imaginarum olarak belirlense da diğer materyallerle karıştırılmaması amacıyla Imaginaerum olarak 1 Eylül 2011 tarihinde değiştirildiği grup tarafından duyurulmuştur. Ayrıca 11 Kasım Cumartesi günü çıkacağı açıklanan teklinin adı "Storytime" olacaktır.

Anette Olzon'un Gruptan Ayrılışı

Grubun 2012 Eylül ayında devam eden Kuzey Amerika turnesi sırasında, 29 Eylül gecesi yapılacak konser öncesinde grup solisti Anette Olzon ağır ateş teşhisiyle hastaneye kaldırıldı. Grup konseri iptal etmek yerine geçici olarak bulduğu vokalistlerle geceyi tamamladı. Anette, resmi blogunda konserin iptalini beklediğini, yerine çıkan solistlerle ilgili ona herhangi bir bildirim yapılmadığını ve bu olaydan haberi olmadığını açıkladı. 30 Eylül gecesinde Anette Salt Lake City'de yapılan konserde son kez Nighwish solisti olarak sahneye çıktı. Ertesi gün Nightwish'in resmi sitesinde ve Anette'nin blogundan ortak olarak Anette Olzon'un gruptan ayrıldığı açıklandı. Grup Imaginaerum Dünya Turnesi'nin kalan kısmını eski After Forever solisti Floor Jansen ile tamamlamıştır.

İlk konserini 31 Aralık 1997 tarihinde Kitee’de veren grup; yıllar geçtikçe, "her yıl daha iyi ve daha fazla konser" düşüncesiyle canlı performans olarak kendilerinin geliştirdi. Kariyerlerinin ilk yıllarında, Nightwish yeterince "metal" olmayan bir konser grubu olarak nam salmıştı. Davulcu Jukka Nevalainen, eski günlerini "Herkesin eski resimlerden görebileceği gibi, imajımız Rock’n’Roll’dan fazla uzaktı." cümleleriyle açıklıyor ve ekliyor; "Yapmacık görünüşlü inek öğrenciler gibiydik".

""Oceanborn"" ve ""Wishmaster""ın yayınlanmasıyla bütçesini genişleten grup, daha büyük arenalarda daha fazla kitlelere gösteri sergileme şansı elde etti. Bu zaman diliminde daha profesyonel ışık sistemleri ve fişekler kullanmaya başlayan grubun günümüzdeki konserlerinde bunlar artık olağan hale gelmiştir.

Standart "setlist"’leri sürekli değişti; ama her zaman eski şarkıların yanı sıra yeni albümden rastgele birkaç şarkıya da yer verildi. ""Dark Passion Play"" ve ""Once"" turnelerinde kapanış "Wish I Had An Angel" ile yapılırken (sadece ""Dark Plassion Play"" turnesinde) bu şarkıdan önce "Wishmaster" ile "7 Days To The Wolves" çalındı. ""Dark Passion Play"" turnesi sırasında, standart "setlist"’leri her zaman "Amaranth", "Bye Bye Beautiful" ve "Nemo" gibi hitleri barındırdı. Bunun yanında, Anette Olzon’un ara vermek için sahne arkasına geçebildiği yumuşak balad "The Islander"ın yanı sıra "Eva" ya da "Sleeping Sun" gibi baladlar da konserlerde icra edilmektedir. Bazı şarkılar da sadece özel durumlarda çalınmaktadır. Örneğin "Creek Mary's Blood" sadece John Two-Hawks, "Last Of The Wilds" da sadece Troy Donockley ziyaret edebildiği zaman çalınırken; "Higher Than Hope", adandığı şahsiyet Marc Brueland’ın ailesi konsere geldiği zaman icra edilir.

2001’den 2005’e kadarki konserlerde, Turunen’in biraz ara verebilmesi için Hietala'nın baş vokalistliği üstlendiği bir "cover" çalınıyordu. Olzon gruba geldikten sonraki gösterilerde, bunun yerine daha çok Olzon'un sonlarında katıldığı "The Islander" çalınmaktadır.

Holopainen; kendisini etkileyen en önemli müziğin film müzikleri olduğunu, ""Van Helsing"" ve ""Crimson Tide""ın müzikleri başta olmak üzere birçok film müziğini çok beğendiğini söylemektedir. “Beauty Of The Beast” (“"Century Child"”), “Ghost Love Score” (“"Once"”) ve “The Poet and the Pendulum” (“"Dark Passion Play"”) bu etkileşimin en çok açığa çıktığı parçalardandır. Bir konser DVD'si olan “"From Wishes To Eternity"”de çalınan enstrümantal bir parçada “Crimson Tide” ve “Deep Blue Sea”ye ait temaların işlendiği görülür. “Bless The Child” adlı şarkıda da “Crimson Tide” teması işlenmiştir. Holopainen bir başka söyleşide de besteci Hans Zimmer, James Warner ve Danny Elfman'ın “bomba gibi bestelerinin” kendisini çok etkilediğini söylemiştir.

Fantastik romanlar da grubun etkileşimlerinden biridir. ""Dragonlance"" serisi ve J.R.R. Tolkien'ın ""Yüzüklerin Efendisi"" adını taşıyan eseri başta olmak üzere, şarkı sözlerinde bu tür romanlardan alıntılar dikkat çekmektedir. 'The Kharolis Mountains', 'Shalafi', 'Krynn', 'Elbereth' ve 'Gray Havens' gibi öykülerden izlere, “Wishmaster” ve “Wanderlust” gibi şarkılarda rastlanabilir. "“7 Days To The Wolves”un müziği de Stephen King’in ""Kara Kule"" serisinden esinlenilerek yazılmıştır.

Nightwish, başka müzisyenlerin de etkilendiği bir gruptur. Epica'nın solisti Simone Simons, Nightwish grubunundan etkilenerek şan dersi almaya başlamıştır. Visions Of Atlantis'in eski solisti Nicole Bogner, ilk albümlerinde Nightwish'in kendileri için büyük ilham kaynağı olduğunu açıklamıştır. After Forever'dan Sander Gommans; Nightwish'in, yeni şarkılar yazarken kendilerini etkileyeceğini açıklamıştır. Sonata Arctica grubundan Tony Kakko, Nightwish grubunun müzisyen olarak kendisini “ne kadar çok etkilediğini” belirtmiştir.

Başlangıçta genel olarak mitolojik ve fantastik temalar üzerine söz yazan Holopainen, "metafizik ile doğa" konularını da ele alıyordu. Yıllar geçtikçe sanatçının yazdığı şarkı sözleri daha kişisel bir hal aldı. ""Wishmaster""da, albüme adını veren parça "Tolkien ve diğer fantastik roman yazarlarına övgü" amaçlı yazılmıştı; bunun yanı sıra albümün duygusal bir tarafı da vardı. Bu duygusallığın en iyi ortaya çıktığı şarkılardan "Dead Boy's Poem" için Holopainen söyle demiştir:

Bu gelişme, ""Wishmaster""ı takip eden albüm ""Century Child""da daha belirgin bir hal almıştı. Eski bayan vokalist Turunen albümün "alıştığımızın aksine, hayali dünya yerine hayatın acımasızlığı" ile ilişkili olduğunu düşünmektedir. 2004'te piyasaya sürülen ""Once"" ise, bu albüm kadar melankolik ve dramatik bir çalışma değildi." ""Once"" albümünden "Kuolema Tekee Taiteilijan" (Fince: ""Ölüm Sanatçı Yaratır"") kaybetme deneyimi ve onun sanat üzerindeki etkisini anlatırken, "Nemo" kayıp olmanın duygusuyla alakalı bir eserdir. 

Diğer taraftan, Dee Brown'ın bir eseriyle aynı adı taşıyan "Creek Mary's Blood" şarkısı, Kızılderililerin 19. yüzyıl sonlarındaki hallerini konu eden bir çalışmaydı. Tekliler dışında ""Dark Passion Play"" albümü; Holopainen'ın çocukluğu, Turunen ile eşi Marcelo Cabuli, Edgar Allan Poe ve Stephen King gibi yazarlardan alıntılara dayanıyordu. 

""Angels Fall First"" adını taşıyan ilk albümlerinde birkaç Fince şarkıya yer veren grup, daha sonraki albümlerinde neredeyse tamamen İngilizce şarkılar yazmıştır. Bunun tek istisnaları "Kuolema Tekee Taiteilijan" (""Once"") ve enstrümantal parça "Last of the Wilds"ın (""Dark Passion Play"") vokalli versiyonu "Erämaan Viimeinen" adlı şarkılardır. Holopainen "Erämaan Viimeinen"ın sözleri konusunda çok kararsız kaldığını belirtimşir; çünkü ona göre Fince şarkı sözü yazmak İngilizceye göre daha zor olmakla beraber Fince, "şarkı sözlerinde bazen çok çirkin durabilen" bir dildi.

Nightwish parçalarının çoğu klavyeci Holopainen tarafından yazılmıştır. “"Dark Passion Play"” için bir parçayı tek başına yazan Emppu Vuorinen daha önce de bazı katkılarda bulunmuştu. Marco Hietala da giderek daha fazla söz yazmaya başlamıştı. Örneğin, “"Century