mamını alfabetikleştiren yazılımlar çıkmıştır fakat bunlarda font problemleri görülmektedir. Mac'te QuarkPress'te Dizin penceresinde bir kavram girildiğinde bütün sayfalar otomatik olarak bulunabilmektedir.
Türk Dil Kurumu'nun bunun için sunduğu bir yazılım mevcuttur, alttaki linkten indirebilirsiniz:

http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFA83883643726FA6B

Bir kitabın dizini genel veya adlar, yerler, kavramlar şeklinde ayrılmış olabilir. Batı dizinlerinde madde içinde altbaşlıklara ayırma, başka maddelere gönderme sık yapılır. Dizinin amacı hem kitapta geçen kavram ve kelimeleri alfabetik olarak görmek, hem de bunların sayfalarını topluca vermektir.




Eyakça

Eyakça ya da Eyak dili (kendilerince "I·ya·q"; Tlingitçe "Yatk̲wáan"; İngilizce "Eyak"), ABD'nin Alaska eyaletinde Copper Irmağı deltasında Eyaklar tarafından konuşulmuş Na-Dene dilleri grubundan bir Kızılderili dilidir. En yakın akrabası olan Atabask dilleriyle birlikte Eyak-Atabask dilleri adı altında bir alt grup oluştururlar. En uzak akrabası ise Tlingitçedir. Son konuşanı Marie Smith Jones'un 21 Ocak 2008'de Anchorage'da ölmesiyle de yok olmuştur. Bu yok oluş sürecinde Eyakça, dillerin gitgide artan yok oluşuna karşı verilen mücadelede bir sembol olmuştur. Haziran 2010 itibarıyla Eyakların toplam nüfusu 428 kişidir.

Eyak dil sahasının komşuları olarak kuzeyde Atabask akrabası Ahtnaca, doğuda Tlingitçe ve batıda da Eskimo Yupik dillerinden Doğu Supikçesi ("Chugach Alutiiq") yer alır. Özellikle Supikçe ile Tlingitçe, Eyakçanın söz alışverişinde bulunduğu dillerdir. Dilin yok oluşunda Tlingitçenin de baskın rolü vardır. Günümüzde Tlingit coğrafyasındaki kimi yer adlarının etimolojik açıklanması Eyakça sayesinde yapılabilmektedir. Örnek olarak, "Katana" (< Eyak ?), "Yaakwdáat" (< Eyak) 'Yakutat', "Laax̲aataa" 'Yakutat Bay' (< Eyak "tla’xa’lah" 'Tlingit habitation') verilebilir.

Eyakça kelime örnekleri:





Marie Smith Jones

Marie Smith Jones (14 Mayıs 1918 - 21 Ocak 2008), kendi anadilinde Udach’ Kuqax*a’a’ch’, Alaska'da Eyak dilini konuşan ve hayatta olan son kişi idi. Smith aynı zamanda kabilesinin, sadece Eyak atalarına sahip olan son üyesi ve reisi idi. Adının anlamını "insanları uzaktan çağıran ses" şeklinde çevirmiştir.

Marie Smith Jones bir müddet, neredeyse yok olmuş kabilesinin geleneksel yaşam stili ile yetişti. 12 yaşında bir çocukken balık yetiştiricilerinden birinde çalışmak zorunda kaldı. 15 yaşına geldiğinde, birkaç düzine üyeden oluşan kabilesi ABD'de son kabilelerden biri olarak tanındı.

ABD makamları Eyak bölgesinde daha fazla kabile yaşadığını tespit ettiklerinde, Cordova'ya gelmiş Kızılderilileri, Aleutları ve İnuitleri kabile toplantısına soktular. Eyaklar böylece kendi bölgelerinde küçük bir azınlık haline geldiler. Varılan uzlaşma gereği Eyak Nehri'nde ormancılık başladığında, Marie Smith meclis üyesi olarak buna karşı koymayı denedi. Ancak kabile meclisi, Eyak Nehri'nin kültürel artefaktı İle ilgilenmiyordu. Böylece kültür kayboldu.

Jones, 5 Mayıs 1948'de bir balıkçı olan "William F. Smith" ile evlenir. Olan 9 çocuğuna Eyak dilini öğretmez. Jones 70'li yılların başında Alaska Anchorage'de yaşayan çocuklarına yakın olmak için oraya taşınır. Böylece Eyak dilinin kaydı tutulabilmiştir, dilbilimci Michael Krauss ile çalışarak dilinin gramerini ve sözlüğünü derleyebilmiştir.

Kız kardeşi Sophia'nın 1993 yılında ölümünden sonra son konuşan kişi olarak kendini Eyak dilinin korunmasına verir. Bundan sonra Jones, politik bir öneme gelir, ve Birleşik Milletlerde on iki tartışmada konuşur ve barış ve yerli diller hakkında yayımlar yapar. Ayrıca çevresel yerli yayımlarında da etkili olur. 2000 yılından 2005'e kadar, dili öğrenmek için imkân veren "Eyak Dil Projesi"nde çalışır.

Jones hayatının erken dönemlerinde alkol bağımlısı olmuştur, fakat 50'lerin başında bağımlılıktan kurtulmuştur. Ölümüne kadar oldukça sigara içen biri olarak tanınmıştır. 2008 Ocak ayında doğal nedenlerden 89 yaşındayken Anchorage'daki evinde ölmüştür. Hayatı hakkında bir film çekilmiştir.






Sistina Şapeli

Sistina Şapeli (Latince: "Sacellum Sixtinum"; İtalyanca: "Cappella Sistina") Vatikan'da, Papa'nın resmi ikametgâhı Apostol Sarayı'nda bulunan bir şapeldir. Esasen "Cappella Magna" olarak bilinen şapel, adını onu 1477 – 1480 yılları arasında restore eden Papa IV. Sixtus'tan aldı. O zamandan bu yana şapel hem dini hem sivil papalık etkinliklerine ev sahipliği yapan bir yer oldu. Günümüzde papalık seçimlerine de ev sahipliği yapmaktadır. Sistina Şapeli'nin şöhreti büyük oranda iç mekânını süsleyen fresklerden gelmektedir. Bunlar arasında en önemlileri Michelangelo tarafından yapılan Sistina Şapeli tavanı ve "Son Hüküm"dür.

Papa IV. Sixtus döneminde Sandro Botticelli, Pietro Perugino, Pinturicchio, Domenico Ghirlandaio ve Cosimo Roselli'den oluşan bir grup Rönesans ressamı, "Musa'nın Hayatı" ve "İsa'nın Hayatı"nı betimleyen bir dizi fresk yaptı; bu fresklerin üst bölümünde papa portreleri ve alt bölümünde "trompe l'oeil" (gözü aldatma) tekniğiyle yapılmış duvar halıları bulunur. Freskler 1482 yılında tamamlandı ve IV. Sixtus, şapelde 15 Ağustos 1483 tarihinde Meryem'in Göğe Yükselişi için ilk missa ayinini düzenledi. Bu törende şapel takdis edilerek Bakire Meryem'e adandı.

1508 – 1512 yılları arasında Papa II. Julius'un himayesinde Michelangelo, Batı sanatının yönünü değiştirecek, eşi bulunmaz bir başyapıt olan Sistina Şapeli tavanını yaptı. Roma'nın yağmalanmasının ardından 1535 – 1541 yılları arasında farklı bir ortamda şehre geri dönerek Papa VII. Clemens ve Papa III. Paulus için "Son Hüküm"ü resmetti. Michelangelo'nun eserleri beş yüz yıl önce teşhir edildiklerinden beri şapele akın akın ziyaretçi çekmektedir.

Papalık seçimlerine ev sahipliği yapmasıyla bilinen Sistina Şapeli'nin başlıca işlevi, Papalık Şapeli ("Cappela Pontificia") olarak kullanılmasıdır. Papalık Şapeli, 1968'e kadar Papalık Meclisi ("Pontificalis Aula") olarak adlandırılan Papalık hane halkının iki organından biridir. 15. yüzyılın sonlarında, Papa IV. Sixtus döneminde Papalık Şapeli, içinde din adamları, Vatikan devlet görevlileri ve halkın saygın kesimi bulunan yaklaşık iki yüz kişiyi kapsamaktaydı. Papalık Takvimi'nde o sene için tüm Papalık Şapeli'nin toplanması gereken elli etkinlik belirlenmişti. Bu elli etkinlikten otuz beşi kalabalık bir cemaatin katılmıyla düzenlenen missa ayinleriydi ve sekiz tanesi bazilikalarda, çoğunlukla Aziz Petrus Bazilikası'nda yapılmıştı. Bunlardan bazıları, Papa'nın bizzat liderlik ettiği Noel ve Paskalya missalarıydı. Geri kalan yirmi yedi missa ayini ise daha az bir katılımla gerçekleştirilebileceğinden, daha küçük ve daha gözden uzak yerlerde düzenlenebilirdi ve bu nedenle, Sistina Şapeli olarak yeniden inşa edilmeden önce, "Cappella Maggiore"de yapılmıştı.

"Cappella Maggiore" İtalyancada "daha büyük, daha üstün şapel" anlamına gelmektedir. Şapele bu ismin verilme nedeni, o zamanlar Papa ve beraberindekilerin günlük ibadetlerini başka bir şapelde gerçekleştiriyor olmasıydı. Papa IV. Sixtus döneminde bu, Fra Angelico tarafından dekore edilen V. Nicolaus Şapeli'dir. "Cappella Maggiore"nin 1368 yılında var olduğu kayıtlara geçmiştir. Trabzonlu Andreas'ın Papa IV. Sixtus'a ilettiğine göre, yeni şapele yer açmak için yıkılmadan önce "Cappella Maggiore"nin duvarları yıkık dökük, virane bir haldedir.

"Cappella Maggiore"nin bulunduğu alana yapılan ve günümüzde de varlığını sürdüren Sistina Şapeli, 1473 – 1481 yılları arasında Baccio Pontelli tarafından Papa IV. Sixtus için tasarlanmıştı ve adını da Papa'dan alıyordu. Şapelin inşası ise Giovannino de Dolci tarafından tamamlandı. Bu yeni şapelin proporsiyonları eskisine çok benzemektedir. Tamamlanmasının ardından şapel, aralarında Sandro Botticelli, Domenico Ghirlandaio, Pietro Perugino ve Michelangelo'nun bulunduğu bazı önemli Yüksek Rönesans ressamları tarafından fresklerle süslendi. Sistina Şapeli'nde ilk missa ayini 15 Ağustos 1483 tarihinde düzenlendi. Bu ayinde Meryem'in Göğe Yükselişi kutlandı ve şapel takdis edilerek Bakire Meryem'e adandı.

Sistina Şapeli işlevini günümüze kadar sürdüregeldi ve hala, Papa'nın seyahat ettiği zamanlar haricinde, önemli Papalık Takvimi etkinlerine ev sahipliği yapmaktadır. Şapelin daimi bir korosu bulunmaktadır. Sistina Şapeli Korosu için pek çok orijinal eser yazılıp bestelenmiştir. Bunların en önemlisi Gregorio Allegri'nin "Miserere" adlı eseridir.

Sistina Şapeli'nin bir diğer özelliği de her papalık seçiminde Kardinaller Heyeti'nin toplandığı yer olmasıdır. Bu toplantı yapılacağı zaman, şapelin çatısına bir baca kurulmaktadır ve bu bacadan yükselen duman, kardinallerin kararını göstermektedir. Eğer bacadan, oy pusulalarının yakılmasıyla ortaya çıkan beyaz bir duman yükseliyorsa, yeni bir papa seçilmiş demektir. Ancak aday üçte ikiden daha az oy almışsa, oy pusulalarının yanında ıslak saman ve bazı kimyasal maddeler de yakılmakta ve siyah bir duman yükselmektedir. Bu da, seçimin henüz sonuçlanmadığı anlamına gelmektedir.

Seçim toplantısı için kardinallere missa ayinlerini duyabilecekleri, yemek yiyebilecekleri, uyuyabilecekleri ve zaman geçirebilecekleri bir alan sağlanmakta ve onların ihtiyaçlarını karşılayacak hizmetçiler görevlendirilmektedir. Büyük Bölünme öncesinde bu toplantılar, bir Dominiken manastırı olan Santa Maria sopra Minerva'da yapılmaktaydı. 1455'ten beri ise Vatikan'da yapılmaktadır ve 1996'dan beri, II. Ioannes Paulus'un Apostol anayasası "Universi Dominici gregis"e göre kardinallerin, seçim sürecinde Domus Sanctae Marthaede konaklamaları fakat Sistina Şapeli'nde oylama yapmaya devam etmeleri gerekmektedir.

Bir zamanlar saygınlık göstergesi olarak her seçmen kardinalin papalık seçimlerinde kanopi kullanması gerekirdi. Yeni papa seçim sonucunu kabul ettikten sonra yeni adını söylerdi ve bunun ardından diğer kardinaller koltuklarına bağlı olan bir ipi çekerek kanopilerini alçaltırlardı. Aziz X. Pius'un reformlarına kadar, hangi kardinalin hangi papa tarafından görevlendirildiğini belirlemek için kar