bölümü 1994'te, "Bart Gets an Elephant" bölümü 1995'te, "Million Dollar Abie" bölümü 2007'de ve "Apocalypse Cow" bölümü 2009'da 2004 yılında, hayvan hakları savunucusu PETA, Lisa'yı "Tüm Zamanların En Hayvan Dostu TV Karakterleri" listesine ekledi.

Lisa ayrıca "TV Guide"ın "Tüm Zamanların En Mükemmel 50 Karakteri" listesinde Bart ile birlikte 11. sırada yer aldı. Yeardley Smith, "Lisa the Greek" ile 1992 yılında bir Primetime Emmy Ödülü kazandı. Lisa'nın merkezinde olduğu birçok bölüm örneğin "Homer vs. Lisa and the 8th Commandment" bölümü 1991'de, "Lisa's Wedding" bölümü 1995'te ve "HOMR" bölümü 2001'de, "En İyi Animasyon Programı" dalındağ Emmy kazandı. 2000 yılında, Lisa ile tüm Simpson ailesi, Hollywood Bulvarı'nda bir yıldız ile ödüllendirildi.

Japonya'da, dizinin yayıncıları diğer dizilerin aksine bu dizide izleyicilerin dikkatini, Lisa karakterini piyasaya sürerek çekebileceklerini keşfettiler. Lisa'nın iyi niyeti ama bir o kadar da kötü kaderiyle, mantığın sesi, ailesinde ve şehirde iyiliğin gücü olması Japonlarla güçlü bir bağ oluşturmasına sebep olmuştur. "Watching The Simpsons" kitabının yazarı Jonathan Gray, Lisa'nın kesinlikle en iddialı ve televizyonda yayını en uzun süren feminist karakter olduğunu düşünür. Aynı zamanda, onun şovun kalbi olduğunu ve sık sık cinsiyet politikalarıyla ilgili sorular sorduğunu söyler. Lisa ve tüm Simpson ailesinin deyimler üzerinde etkisi olmuştur. Lisa tarafından kullanılan "Meh" küçümse teriminin, şov ile popüler olduğununa inanılmaktadır, ve 2008'de Collins İngilizce Sözlüğü'ne eklendi.

Lisa, "Simpsonlar" yayımlarında, oyuncaklarında ve başka ürünlerde yer aldı. Lisa'nın kişiliği ve özellikleri hakkında olan "The Lisa Book" 2006 yılında yayımlandı. Posterler, tişörtler, baseball şapkaları, boxerlar, oyuncaklar, oyun hamurları gibi ticarî ürünlerde Lisa yer aldı. Lisa, Burger King, C.C. Lemon, Church's Chicken, Domino's Pizza, Kentucky Fried Chicken, Ramada Inn, Ritz Crackers, Subway ve Butterfinger reklamlarında yer aldı.

Lisa, 2007 yılındaki "The Simpsons Game" dahil olmak üzere tüm "Simpsonlar" video oyunlarında yer aldı. Televizyon dizisinin yanı sıra Lisa, ilk kez 29 Kasım 1993 tarihinde yayımlanan aylık dergi "Simpsons Comics" sayılarında da düzenli olarak yer aldı. Lisa ayrıca 2008'de Florida ile Hollywood Universal Studios'da kurulan The Simpsons Ride'da da rol aldı.

9 Nisan 2009 tarihinde, ABD Posta Servisi, Lisa ile diğer dört Simpson üyesinin yer aldığı 44 sentlik posta pulunu tanıttı. Simpsonlar, prodüksiyonda iken posta pulu üzerinde yer almayı başaran ilk TV dizisi karakteri oldular. Pullar, Matt Groening tarafından tasarlandı ve 7 Mayıs 2009 tarihinde satışa çıktı.







Buldozer

Bulldozer, toprak tesviyesinde kullanılan paletli bir iş makinası. Dozer olarak da bilinir. Ön tarafından düşey doğrultuda aşağı yukarı hareket edebilen güçlü bir uzun kepçe vardır. Buldozer bu kepçenin alt tarafındaki kesici bıçakla toprağı parçalar ve kazıyarak kaldırır. Kaldırılan toprağı kepçesi vasıtasıyla ileri doğru iterek sürükleyebilir. Kepçe hareket halinde yukarı konumda dururken toprak yüzeyini kazımak için bir miktar aşağıya indirilir. Kepçenin hareketi daha önceleri çelik kablolar vasıtasıyla sağlanırdı. Bugün ise yaygın olarak hidrolikle tahrik edilmektedir. Kepçenin, buldozerin hareket yönüne olan konumuna göre dik ve eğik tipleri vardır. Yan dozer denilen, eğik tipte, kepçeye sahip buldozerlerde kazıyıp sürüklenen toprak kepçenin eğik tarafından yana atılarak toprağın ön tarafta yığılması önlenir. Günümüzde kullanılan gelişmiş tiplerde bıçağın buldozerin hareket yönüne göre konumu istenildiği gibi değiştirilip ayarlanabilmektedir. Ağırlıkları 4-40 t arasında değişen buldozerler, güçlü bir (50-700 BG) dizel motorla donandığından yüksek bir itme ve çekme gücüne sahiptir. Yol yapımı veya tarla açma gibi çeşitli toprak tesviye işlemlerinde kullanılır. Silindir ve benzeri diğer iş makinalarının çekilmesi gayesiyle de kullanılabilir. Engebeli arazilerin düzeltilmesi için çok elverişlidir. Toprak üzerindeki engebeleri, kazıyıp kaldırılan toprağı sürükleyip yayarak ve çukur yerleri doldurarak toprak yüzünün kabaca düzeltilmesini sağlar. Buldozerlerle toprağın sürüklenerek taşınması ancak 20–30 m gibi yakın mesafelerde iktisadi olarak yapılabilir.

Ayrıca makinenin arkasına takılan riper ile ekskavatör kepçesinin kazamadığı zeminleri yararak yüklemeye uygun hale getirir. Riperin boyu kazılacak zeminin sertliğine ve kazının derinliğine göre ayarlanabilir.

D6, D7, D8, D9 gibi modelleri en sık kullanılan dozer türleridir.





Samtshe

Samtshe, Güney Gürcistan’da tarihsel bölge. Bugünkü Ahaltsihe, Aspindza, Adigeni ilçeleri ile bugün Türkiye sınırları içinde bulunan bu bölgeye bitişik toprakları kapsıyordu. Samtshe’nin tarihsel sınırlarını, batıda Arsiani Dağları, kuzeyde Persati (Ğado) Dağları, güneyde Eruşeti Dağları, Kasri Tepesi, Gumbati ve Van gölleri, doğuda Çobi Vadisi (Kura Irmağı’nın sağ kolu) çiziyordu. Odzrhe ve Atzkuri, Samtshe’nin en eski merkezleriydi. Samtshe preslerinden birinin, Samdzivari’nin ikametgâhı burada bulunuyordu. Samdzivari Andria Hıristiyanlığı ilk kabul eden kişi olmuş. Atzkuri Kilisesi için Meryemin ikonasını yaptırmış.

Samtshe, 1040-50’lerde büyük feodal Laparit Bağvaşi’ye, daha sonra ise krallığa bağlıydı. Bu dönemde feodal Sula Kalmaheli, merkezi yönetimin oluşmasına öncülük etti ve Cakel-Tsihiscvarel ailesi Samtshe preslerinin başı oldu. Moğollar tarafından Samtshe’nin istila edilmesinden sonra, 1266 yılında, prens Sargis Cakeli Moğolların doğrudan egemenliğini kabul etti. 12-14. yüzyıllarda Samtshe ekonomik ve kültürel açıdan önemli gelişme gösterdi. Burada Sapara, Zarzma, Bieti, Çule kiliseleri inşa edildi; kanun kitabı (Beka-Ağbuğa’nın Kanunnamesi) hazırlandı. 16. yüzyılın ilk yarısında Samtshe ve çevresindeki topraklarda güçlü feodal yönetim Samtshe-Saatabago ortaya çıktı.

16. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak Osmanlılar Samtshe’yi aşama aşama ele geçirdiler. 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra Samtshe’nin bir bölümü yeniden Gürcistan’a katıldı.




Tayk (yerleşim bölgesi)

Tao Çoruh Nehri’nin orta havzasında, bugün Türkiye sınırları içinde bulunan Gürcü tarihsel bölgesidir. Tarihte ilk kez MÖ 1112’de, Asur kralı I. Tiglapileser’in yazıtında “Diaeni” adıyla söz edilmiştir. Urartu kaynaklarında Diaohi adıyla geçer. MÖ 401 yılında Yunan tarihçi Ksenefon, bu topraklarda yaşayan insanlardan “Taohiler” adıyla söz etmiştir. Ksenefon, batıdaki Kartveli boyları Halibler ve Skvitinlerden de söz etmiştir. MÖ 1. binyılın başlangıcında Tao, Kolheti Krallığı sınırları içinde yer alıyordu. Doğudaki Kartveli boylarının batıya göçünün ve kültürel etkisinin bu dönemde başladığı sanılır. Doğu Kartveli devleti olan Kartli Krallığı’nın ortaya çıktığı (MÖ 4.-3. yüzyıl) dönemde, Tao bu devletin bir parçasıydı. MÖ 2. yüzyılın başlangıcında Ermeni devletinin denetimine geçti. Sonraki yüzyıllarda Tao, Kartli ve Ermenistan arasında bir çekişme alanı oldu. MS 1-2. yüzyıllarda Tao yeniden Kartli sınırları içinde kaldı. Daha sonra Ermeniler yeniden ele geçirdi ve Tao, 4.-7. yüzyıllarda Mamikonyan ailesinin mülkü olarak kaldı.

Ermenistan devletinin ekseni içinde bulunması, Tao’nun Ermeni etkisi altında kalmasına yol açıyordu. Kartveli nüfusu, kendi etnik ve kültürel çehresini giderek kaybediyordu. Dinsel ayrışma sırasında, Ermeni Kilisesi monofizitliği seçereken Gürcü Kilisesi diofizitliği benimsedi. Tao, diofizitliğin güçlü merkezi haline geldi. 7. yüzyılda Kartveli nüfusu kendi etnik ve dinsel kültürüne dönmeye başladı. Tao, yönetsel açıdan Kartli Krallığı’nın bir parçası haline geldiği 8. yüzyılda bu süreç daha da pekişti. 8.-10. yüzyıllarda burada çok sayıda manastır inşa edildi. Bana, Hahuli, Oşki, Parhali, Dört Kilise bunların başında gelir. Tao, Kartveli devletinin ve kültürünün başta gelen merkezlerinden biri oldu. Bagrationi (Bagratlı) hanedanın krallığı burada başladı. I. Aşot Büyük Kuropalati, Tornike Eristavi gibi devlet adamları, İoane Mtatzmindeli, Ekvtime Mtatzmindeli gibi kültür adamları burada yetiştiler. Tao, 12-13. yüzyıllarda Gürcistan’ın sınır prensliklerinden biriydi. 13. yüzyılın ikinci yarısında Samtshe-Saatabago sınırları içinde yer aldı. 14. yüzyıldan itibaren birleşik Gürcistan’ın bir parçasıydı. Gürcistan’ın krallık ve prensliklere bölündüğü 15. yüzyılın ikinci yarısında Samtshe-Saatabago topraklarına katıldı. 1550'lerde, Samtshe-Saatabago’nun batı bölümünü, Mesheti, Şavşeti ve Tao’yu Osmanlılar ele geçirdiler.




Sığırkuyruğu

Sığırkuyruğu, sıraca otugiller (Scrophulariaceae) familyasından "Verbascum" cinsini oluşturan iki yıllık bitki türlerine verilen ad.

Haziran-Ağustos aylarında parlak sarı renkli çiçekler açan 20 ile 150 cm boylarında iki yıllık otsu bir bitkilerdir. Daha çok ekilmemiş yerlerde ve yol kenarlarında bulunurlar. Gövdeleri dik bazen dallanmış ve yünümsü tüylerle kaplıdır. Yaprakları gövdenin alt kısımlarında rozet halinde dizilmiş olup, yünümsü tüylüdür. Gövdedeki yapraklar ise sapsızdır. Çiçekler gövdenin ucunda sık veya seyrek, az veya çok uzun bir salkım durumda toplanmışlardır. Çiçeklerin çanak ve taç yaprakları beşer parçalıdır. Meyveler yuvarlakça olup, çok tohumludur.

Çiçekleri müsilaj, uçucu yağ ve glikozitler taşır. Balgam söktürücü ve göğüs yumuşatıcı olarak kullanılır. Bazı sığır kuyruğu türlerinin tohumları saponin taşıdıklarından dolayı balıklar için zehirli olup, balık avlamada kullanılır. Bitkinin yaprakları da terletici, balgam söktürücü, idrar arttırıcı ve kabız edici olarak kullanılır. Basur için de kullanılır.
İç Anadolu bölgesinde " Kurt Kulağı " ismide verilir. Bitki kuruduğunda odunsu bir yapı aldığı için. Kolay yanmasından dolayı " Çoban Çırası " da denmektedir.

Türkiye, sığırkuyruğu türleri bakımından çok zengin olup, takriben 200 kadar tür bulunmaktadır.




Kemal Eraslan

Kemal Eraslan, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi emekli öğretim üyesi ve Türkoloji dünyasının tanınmış bilginlerindendir. Ahmed Yesevi'nin Divan-ı Hikmet adlı eserinden Türkiye Türkçesine