oldu ve Celalettin Harzem Şah yenildi, bölgeye hakim olan Alaattin Keykubat'ın 1237 yılında ölümü üzerine yerine oğlu II. Gıyaseddin Keyhüsrev geçti. Onun zamanında devlet Moğolların istilasına uğradı. 1240 tarihinde Erzurum'u işgal eden Moğollar, Erzincan'ı da geçerek 1243 tarihinde Kösedağ Savaşı'nda Anadolu Selçuklu Devletini hezimete uğrattı. Böylece Erzincan ve yöresi İlhanlıların eline geçti. İlhanlılar, Erzincan'ın da aralarında olduğu bölgeyi beylerle yönettiler. Bir ara Çobanoğulları Hükümdarı Küçük Şeyh Hasan Erzincan ve yöresini kendi beyliğine kattıysa da 1338'de Memluk Sultanı Nasreddin Muhammed'in yardımı ile Erzincan ve yöresi Küçük Şeyh Hasan'dan geri alındı. Erzincan bu beylik döneminde de el değişmiştir. Alaeddin Eretna 1352'de öldükten sonra yerine oğlu Gıyasettin Mehmet getirildi. Çıkan anlaşmazlıklar sonunda Erzincan bağımsız olarak, Burak Bey'e bırakıldı. Sırası ile Ahi Ayna Bey, Pir Hüseyin, Mutahhareten Bey yönetimi ele aldı. Mutahhareten döneminde, Kadı Burhanettin Erzincan'a ve yöresine birkaç kez saldırı düzenledi. Bu saldırılar Akkoyunlu Hükümdarı Kutlu Bey'in yardımı ile atlatıldı.

Erzincan Emiri Mutahhareten'in Timur'a bağlanması dönemin Osmanlı Padişahı Yıldırım Beyazıt'ı kızdırmıştı. Bu olayın üzerine Beyazıt, 1401 yılında Erzincan'ı kuşattı. Fakat çok geçmeden Ankara Savaşı patlak verince bölge 1402 yılında tekrar Timur hakimiyetine geçti. Bölgede II. Mehmet dönemine kadar Osmanlılar etkili olamadılar. 1419'da I. Mehmet zamanında Karakoyunlu Beyi Kara Yusuf Erzincan'ı zapt etti ve Pir Ömer'i vali olarak tayin etti.
Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan Erzincan'ı 1455 yılında aldı. Kaleyi yeniden onardı. Yöre Fatih Sultan Mehmet ile Uzun Hasan arasında çıkan Otlukbeli Savaşı'na kadar (11 Ağustos 1473) Akkoyunlar'ın elinde kaldı. Bu savaştan sonra Osmanlıların denetimine geçti. 1502 tarihinde Safevi tahtına gecen Şah İsmail Erzincan'ı karargâh yapmıştı. Anadolu'yu eline geçirmek isteyen Safeviler'e Yavuz Sultan Selim 23 Ağustos 1514'te Çaldıran Savaşı'yla dur deyince, Erzincan tekrar Osmanlılar'ın yönetimine geçti. Yine Kanuni Sultan Süleyman 1534'te Tebriz Seferi, 1540'da İran Seferi sırasında Erzincan'a uğramıştır.

I. Dünya Savaşı başlangıcında Osmanlı toprakları olan Erzincan, Sivas, Trabzon civarları savaş devam ettikçe Çarlık Rusyası ordusunun himayesine geçmiştir. Savaş sırasında gerçekleşen Şubat Devrimi sırasında Rusya toprağı olan bu bölgeler, Rusya’nın diğer bölgelerinde gelişen olaylardan aynı şekilde etkilenmiştir. Bolşevik askerler kendi subaylarını tutuklamışlar, ayaklanmışlar, bununla birlikte [[Sovyet (konsey)|sovyetler) kurmuşlardır. Bunlardan biri de, savaş döneminde Rusya toprağı olan Erzincan'da bulunan Bolşevik askerlerin kurduğu Erzincan Sovyeti hükümetidir.

Sovyet hükümeti, Bolşeviklerin askeri, siyasi, ve ekonomik desteği ile kısa zamanda gerçek bir iktidar oldu. İlkin, [[Sovyetler Birliği]]deki [[Kolhoz]]ların benzeri bir kolektif üretim çiftlikleri oluşturuldu. Ardından istihbarat ve askeri örgüt ve polis teşkilatı kuruldu. Maliye kanunu çıkarıldı ve vergilerin İstanbul hükümetine değil, Sovyetlere ödenmesi kararlaştırılarak vergi miktarları belirlendi. Toprak kanunu çıkarıldı, topraksız köylülere toprak dağıtıldı. 1921 yılında [[Kuvâ-yi Milliye]] müdahalesi sonucunda feshedilmiştir. Bazı kaynaklar ise Osmanlı Ordusu tarafından yıkıldığını belirtir.

[[Dosya:Collection of Muslim corpses from Erzincan’s Armenian district on February 12, 1918 at Caucasus Campaign in WWI.jpg|thumb|200pik|[[Kafkasya Cephesi]]'nde Ermeni mahallesinde hapsedildikten sonra 12 Şubat 1918 tarihinde yakılan Türklere ait cesetler defnedilmek üzere taşınırken, Erzincan (1916).]]
Şehir [[I. Dünya Savaşı]]'nda Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasında yapılan [[Erzincan Muharebesi]] sonucunda 11 Temmuz 1916 tarihinde Ruslar tarafından şehir işgal edilmiş, bunu fırsat bilen ayrılıkçı [[Ermeniler]]'de silahlı birlikler oluşturarak faaliyete geçmişlerdir. 18 Aralık 1917 de [[Sovyetler Birliği|SSCB]] Hükumeti ile yapılan [[Erzincan Mütarekesi]] ile 11 Ocak 1918 de Rus askerleri bölgeden çekilmiş ancak ermeni çeteleri birçok kanlı olaya neden olmuştur. Bu dönemde [[Bolşevik]]lerden etkilenen ve Sovyet yönetimini benimseyen gruplar kısa süreli [[Erzincan Şûrası]]'nı kurmuştur. [[Kazım Karabekir]] komutasındaki askeri birlikler 13 Şubat 1918 de Erzincan'ı, 22 Şubat 1918 de ise [[Tercan]]'ı Ermeni silahlı örgütlerden kurtarmışlardır. [[Kurtuluş Savaşı]]'nda ve hareketli geçen cumhuriyetin ilk yıllarında Erzincan halkı [[Mustafa Kemal Atatürk|Atatürk]] ve silah arkadaşlarının yanında savaşmıştır.

Kentin adının Eriza veya Aziriz kelimelerinden geldiği, ilk önce Erziricin daha sonra da bugün ifade edildiği şekilde Erzincan'a dönüştüğü rivayet edilmektedir. 1923 yılında kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin bir ili olan Erzincan, [[1939 Erzincan depremi]] olarak bilinen şiddetli depreme maruz kalmış, şehirde büyük bir yıkım yaşanmış, on binlerce insan hayatını kaybetmiştir. Depremden sonra şehir yeniden inşa edilmiştir.

5 Temmuz 1993'te akşam üzeri 100'e yakın [[PKK]] mensubu [[Kemaliye]] ilçesine bağlı [[Başbağlar, Kemaliye|Başbağlar]] köyünü bastı. Ezanın okunduğu sırada camiye giren örgüt mensupları cemaati zorla dışarı çıkardı. 1,5 saat örgüt propagandası yaptıktan sonra tüm erkekler kurşuna dizildi, burada 29 sivil katledildi. Daha sonra köy ateşe verildi ve 214 ev, köy okulu, köy camii ve halkevi yakıldı. Yakılan evlerde saklanan 1'i kadın 4 kişi de yanarak can verdi.

11 Temmuz 2005 tarihinde PKK'lılar Tunceli-Erzincan Karayolu'nu kesmiş, araçlarda bulunan yolcuların para ve ziynet eşyalarına el koyan PKK'lılar 1 askeri kaçırarak olay yerinden uzaklaşmıştır.

Türkiye'nin en büyük depremi olarak anılan [[1939 Erzincan depremi]]nde on binlerce insan hayatını kaybetmiştir. Depremden sonra [[demir yolu]]ndan yukarı yeni bir şehir inşaatına başlanarak bugünkü Erzincan şehri meydana getirilmiştir. 27 Aralık 1939 gecesi 7,9 büyüklüğünde bir deprem yaşanmış, şehir harabeye dönmüş taş taş üstünde kalmamıştır. Bu deprem Türkiye'nin gördüğü en şiddetli deprem olup 30.962 kişi hayatını kaybetmiştir. Gece 2:00'de Erzincan'ı 52 saniye boyunca sallayan deprem ayrıca [[20. yüzyıl]]ın depremleri sıralamasında 15. olmuştur. Erzincan'ı ve hattâ , [[Koyulhisar]]'ı da tümüyle haritadan silen bu deprem; [[Amasya]], [[Ordu (il)|Ordu]], [[Kayseri]], [[Kırşehir (il)|Kırşehir]], [[Ankara]], [[Çankırı (il)|Çankırı]], Sivas, [[Samsun]], [[Yozgat]] ve [[Tokat (il)|Tokat]] illeri ve çevresinde hissedilmiştir. Toplamda 116,720 bina yıkılmış ve deprem gecesi hava sıcaklığının 0 derecenin altında 30 dereceyi göstermesi de ölü sayısının artmasında büyük etken olmuştur. Deprem sırasında kentin demiryolu köprüsü de yıkılmış, telgraf hatları kopmuş, Erzincan'ın çevreyle bütün ilişkisi tamamen kesilmiştir. Bu depremde [[Kuzey Anadolu Fay Hattı]]'nın varlığı anlaşılmıştır. Erzincan'da yıkıcı bir başka deprem de 13 Mart 1992'de yaşanmıştır. Bu deprem 6,8 büyüklüğünde olmuş, 653 kişi hayatını kaybetmiştir.

[[Dosya:Munzur Valley, Ovacik.JPG|thumb|200pik|Erzincan sınırları içerisine uzanan [[Munzur Dağları]] ve delta ovası]]
[[Dosya:Widok Eufratu - okolice Erzincan - 000959s.jpg|thumb|200pik|[[Fırat Nehri]]'nin Erzincan kolu, 1976]]
Erzincan [[Doğu Anadolu Bölgesi]]nin Kuzey Batı bölümünde yukarı Fırat havzasında 39 02 ve 40 05 kuzey enlemleri ile 38 16 ve 40 45 doğu boylamları arasında yer almaktadır. Yüzölçümü 11.903 km² olup il merkezinin denizden yüksekliği 1.185 metredir. İlçeleri; [[Çayırlı]], [[İliç]], [[Kemah]], [[Kemaliye]], [[Otlukbeli]], [[Refahiye]], [[Tercan]] ve [[Üzümlü]]'dür. Birinci derecede deprem kuşağı üzerinde olan ilin "1939 Erzincan depremi"nden sonra şehir merkezi, şimdiki yerinde yeniden kurulmuştur.

Erzincan ili genellikle [[dağ]]lar ve [[plato]]larla kaplıdır. Dağlar çeşitli yönlerde belli bir sıra içerisinde uzanır. Güneybatıdan [[Munzur Dağları]], Kuzeybatıdan [[Refahiye Dağları]] il sınırlarına girer. Doğudan Erzurum'dan gelerek, batıya doğru uzanan [[Karasu ırmağı]] ve [[Kop Dağları]] il alanını derinlemesine, aralarında geniş düzlükler bırakacak şekilde böler. Dağlar il topraklarının yaklaşık % 60'ını kaplar. [[Esence Dağları]] (Keşiş), ilin en yüksek noktasını (3.549 m) oluşturmaktadır. [[Köhnem Dağı]] 3.045 m, [[Sipikör Dağı]] 3.010 m, [[Mayram Dağı]] 2.669 m, [[Kop Dağı Tünel]]'nin geçtiği [[Kop Dağı]] 2.963 m, Mülpet Dağı 3.065 m, [[Munzur Dağları]] 3.449 m, [[Kazankaya Dağı]] 2.531 m, [[Ergan Dağı]] 3.256 m, [[Dumanlı Dağları]] 2.618 m ve [[Coşan Dağı]] 2.976 m'dir.

Erzincan ilinde ovalar, doğu-batı ve kuzey-güney doğrultusunda uzanan dağ sıraları arasındaki çöküntü alanlarında ye alır. Ovalar birbirine boğazlarla bağlanmıştır. Erzincan ovası, doğu-batı yönünde uzanır. Denizden yüksekliği 1.218 m. olan ovanın uzunluğu 40 km, toplam alanı ise 500 km²'dir. Kuzeyinde, doğu-batı yönünde uzanan bir [[fay hattı]] vardır. Kalın bir alivyon tabakasıyla kaplı olan ovada, sulu tarım yapılmaktadır. Orta verimlilikte olup, buğday, şekerpancarı ve fasulye yetiştirilmektedir. [[Fırat]] vadisinin iki yanında [[Sansa Boğazı]]'na dek olan alandaki çok sayıda düzlükler, Tercan ovalarını oluşturur. En genişi 180 km²'lik, Çadırkaya (Pekeriç) ovasıdır. Denizden yüksekliği 1.450m ile 1.500 m arası olan bu ova kalın bir alivyon tabakası ile örtülmüştür.

İl toplam alanının, 1/20'sini yaylalar kaplamaktadır. Güneyde "Munzur Dağları"nın uzantıları üzerinde, özellikle [[Koşan Dağı]] yöresindeki yaylalar, seyrek ve kısa otlarla kaplıdır. Yer yer [[meşe]]liklere rastlanmaktadır. Daha doğuda Erzurum-Erzincan-­Bingöl sınırında bulunan [[Cemal Dağları]]'nın, Erzincan'da kalan uzantıları üzerinde, verimli yaylalar bulunmaktadır. Önemlileri arasında Çimen, Melan ve [[Sarıçiçek Yaylası (Malatya)|Sarıçiçek yaylaları]] zengin bitki örtüsüne sahip ilin en büyük ve en önemli akarsuyu [[Fırat|Fırat ırmağı]]dır. Fırat 43,8 m³/sn ile 1320 m³/sn arasında değişen debisi ile sulama, [[enerji]] ve [[su sporları]] amaçlarıyla kullanılmaktadır.