ik]] mezhebinin 5. mezhep olarak kabulü ve İran'lı Caferilik mezhebine mensup olan hacıların [[Mekke]]'de Kabe ziyaretlerinin resmen kabulü. Fakat İran'da çıkan isyanlar, ordusundaki hoşnutsuzluk dolayısıyla Nadir Şah'ın önce Saffaviye ricalini ve sonra kendine mensup kişileri öldürüp ortalığı kasıp kavurarak bir terör rejimi başlatması dolayısıyla Osmanlılar 1744 sonlarından itibaren üstünlük kazanmaya başlamışlardır. 8 Ocak 1746'da bir İran elçisi olan Fetih Ali Bey İstanbul'a gelerek barış müzakereletini başlatmıştır. Bu elçi İran'a Osmanlı elçisi Mustafa Nazif Efendi ile birlikte geri geri dönmüştür. [[4 Eylül]] [[1746]]'da İran'da [[Tahran]] ile [[Kazvin]] arasında bulunan Nadir Şah ordugahının bulunduğu Kerden mevkinde [[Kerden Antlaşması]] imzalanıp İran'la sulh temin edilmiştir.

I. Mahmut bu dönemde İstanbul'da imar işlerine girişmişti. Atmeydanı yakınlarında yaptırdığı Defterdarlık Binası 4 Aralık 1744'de hizmete açtı. Bir infilak dolayısıyla yanan Tersane'deki mühimmat deposu yeniden yapıldı. Yine Tersane'de bulunan çöp mahzeni restore edildi. Bakımsız bulunan Beykoz'daki Tokat Bahçesi ve Köşkü yeniden yaptırıldı. 1445'da yanan Rumelihisar'ıdaki Hacı Kemalledin Camii yenilendi. Tophanede yeni bir "Kebir Top Kearhanesi (Büyük Top Fabrikası)" yapılıp açıldı. Denize kazıklar çakılarak kıyı doldurularak Tophane Meydanı genişletildi. Ancak Padişah İstanbul'a yeni hanlar yapılmasını yasak etmişti. Fakat sadrazam, önce padişahtan izin alarak, Beyazıt'ta Vezneciler Kapısı'nda bir han yaptırmıştır

10 Ağustos 1746'da Seyyid Hasan Paşa narh işlerine yeterince ilgi göstermeyip İstanbul şehrinin ihtiyaçlarını karşılamakta başarısız görüldüğü için sadrazamlıktan azledildi; yerine sadaret kethudası olan [[Tiryaki Hacı Mehmed Paşa]] sadrazam yapılmıştır. Bu azle asıl nedenin Seyyid Hasan Paşa'nın Vezneciler Kapısı'ndaki han yaptırması olduğu iddia edilmekte ve yasaklarına rağmen yapılan bu imar hareketine karşı kurnzazca davranan padişahın bu bina yapılması bitince sadrazamı azlettiği belirtilmektedir.

Seyyid Hasan Paşa azilden sonra, önce [[Rodos]]'a sürülmüştür. Mart 1747'de ise arpalık olarak İç-il sancağı (günümüzde [[Mersin]]) mutasarrıflığı verilmiştir. Kasım 1747'de [[Diyarbakır]] Valisi olan Ahmet Paşa Bağdat Valiliğine gönderilmiş ve onun yerin Seyyid Hasan Paşa Diyarbakır Eyalet valisi olarak tayin edilmiştir. Orada Aralık 1748'de hayatına gözlerini kapamıştır.

"Hâdikatü’l-Vüzera Zeyli" Seyyid Hasan Paşa'yı şöyle değerlendirmektedir:

safderun, halim, cömert, sadık, hayırsever, açık kalpli ve doğru olup, cehlinden başka ayıbı yoktu.

"İzzî Tarihi" de kendisini hem pâdişâha ve hem de halka sevdirdiğini, insaflı ve mutedil olduğunu ifade edilmektedir.

Şamdanızade'nin "Takvimu't-Tevarih Zeyli" kitabında,

ceheleden olmakla galetat ile meşhurdur ve kabaca latifeleri vardır.

denilmektedir. Aynı eserde Seyyid Hasan Paşa'hakkında şu latife verilmektedir: 

Hasan Paşa birgün I. Mahmud'a :
- "Bana sevaptır dediler, bir mektep ile sebil yaptım, ana müsakkafat lâzim imiş, bir han yap dediler, sizin yasağınız varmış" demiş. 
Buna karşı pâdışâh 
- "Sana izin" diye müsaade etmesi üzerine :
- "Sevabı senin olsun" diye mukabelede bulunmuştur.
Pâdışâhin huzurundan dışarı çıkarken tekrar geriye dönüp :
- "Bana han yapmak üzere izin verdin ama tamam oluncaya kadar beni azletme" diyerek vaid almıştır.

Ama yine de daha külliyedeki hanının inşaatının yarısı bitmişken Seyyid Hasan Paşa sadrazamlıktan azledilmiştir. Yarım kalan han 1747'de Sultan I. Mahmud tarafından tamamlatılmış ve kendi vakfına alınmıştır. Ama yine de "Hasan Paşa Hanı" olan adı değiştirilmemiştir.

Seyyid Hasan Paşa tarafından Istanbul'da Beyazit yakininda Vezneciler'de bir medrese, han, [[sıbyan mektebi]], sebil, iki çeşme, fırın ve dükkânlar ihtiva eden iki grup binadan olusan Mimarbaşı Mustafa Ağa tarafından tasarlanip yapilan "Seyyid Hasan Pasa Kuliyesi" bulunmaktadir.

Zeyrek'te Voynuk Şücâ mescidi karşısında bir çeşmesi daha vardir. Molla Gürani tarafındaki Fenayi mescidine minber koydurmuştur. [[I. Süleyman|Kanunî Sultan Süleyman]] tarafından yaptırılmış olan Beykoz'la Anadolu Kavağı arasındaki bir tepede bulunan Tokat köşkü harap olduğundan, I. Mahmut emriyle 1746'de Seyyid Hasan Paşa tarafından tamir ettirilmiştir. Belgrat'ta da cami ve mektep yaptirmis oldugu belgelidir.

Seyyid Hasan Paşa'nın oğlu "Seyyid Mehmed Said Efendi" ilmiye sınıfından yetişerek İstanbul kadısı olmuş ve 1776'de vefat etmistir.



[[Kategori:Osmanlı sadrazamları]]
[[Kategori:1748 yılında ölenler]]
[[Kategori:Tokat doğumlular]]
[[Kategori:Doğum tarihi bilinmeyenler]]
[[Kategori:Diyarbakır'da ölenler]]



Tiryaki Hacı Mehmed Paşa

Tiryaki Hacı Mehmet Paşa (d. 1680? İstanbul - ö. 31 Temmuz 1751, Resmo, Girit) I. Mahmud saltanatında, 9 Ağustos 1746 - 24 Ağustos 1747 tarihleri arasında bir yıl on altı gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Babası yeniçeri ocağı mensubu İvaz Odabaşı'dır. Babası gibi o da yeniçeri ocağına yazıldı. Önce ağa kapıcılığına ve sonra da 1736'da başyazıcılığa terfi etti. O yıl ordu ile birlikte Babadağı'na gitti. Sefer sırasında sedarat kethüdası Osman Halis yanına girdi. Onun desteğiyle hacegan sınıfına girerek süvari mukabelçisi oldu. 1739'da mevküfatçı oldu. Sonra yeni Osmanlı-Avusturya sınırlarının tespiti ile görevlendirilen Kadı Numan Efendi'nin yanında 1741'e kadar Belgrat'ta çalıştı. 1741'de yeniçeri katibi görevi verildi ve 1743'de azledildi. 1744'de ikinci defa yeniçeri katipliği görevine getirildi. 25 Mart 1745'de tersane yangınından sonra yeni tersane yapılarını yapmak üzere tersane emini görevi verildi. Bu görevde gösterdiği başarı ile yeni tersane binalarının kısa bir zamanda yapılmasını sağlaması ile Sultan I. Mahmud'un ilgisini çekti. Temmuz 1746'da sedaret kethudalığına getirildi.

Sadrazam Seyyid Hasan Paşa'nın 10 Ağustos 1746'da narh işlerine yeterince ilgi göstermesi bahanesi ile sadarazamlıktan azledilmesi üzerine Tiryaki Hacı Mehmed Paşa sadrazamlığa getirildi. Sadrazamlığının ilk günlerinde yüksek devlet memurlerı ile saray erkanı arasında büyük bir tasfiye uyguladı ve kalanlar arasında da mevkiler değiştirdi. Sadrazamlığı başında 14 Eylül 1746'de Afşar Hanedanı'nın kurucusu İran Şahı Nadir Şah ile yapılan 1742-1746 Osmanlı-İran Savaşı'nı sona erdiren Kerden Antlaşması imzalandı. Diğer taraftan 18 Eylül 1739'da Avusturya ile imzalanmış olan Belgrad Antlaşması'nın yenilenme dönemi gelmişti ve bu antlaşma problem çıkmadan yenilendi. 1746'da İran elçisinin İstanbul'a gelmesi ve hemen arkasından Kırım Hanı Selim Giray'ın İstanbul'u ziyareti nedeniyle İstanbul'da karşılama merasimleri, resmikabuller ve ziyafetler düzenlendi. Sultan I. Mahmud yeni yatırımlarla Beşiktaş Sarayı'nı tevsi ettirerek genişletti; Yalı Köşkü'ne onarlattı ve oraya som gümüşten bir taht koydurdu. ve Hırka-i Saadet Odası için yeni kıymetli madelerden yapılmış eşya saklama kabları yaptırıldı. 1747'de Niş kalesi yeniçerileri ulufe almadıkları için ayaklandılar. 1645'de İran'la yapılan savaşta hasta olan serdar Yeğen Mehmet Paşa'nın komutalarını ve onun yerine gelen diğer alt komutanlarının emirlerini dinlemeyen ve böylece 21 Ağustos 1745'de yapılan Revan Muharebesi'nde galebe beklenirken büyük bir hezimet sonucuna neden olan levent birlikleri bu ihanetleri için Tiryaki Hacı Mehmet Paşa sadrazamlığı sırasında şiddetle cezalandırıldılar ve bundan sonra levent askeri ve birlikleri kullanılmamasına karar verildi ve levent olduğu bilinen askerlere ağır cezalar verildi.

Tiryaki Mehmed Paşa sadrazam iken çok sinirli ve haşin acayip uygulamalar yaptığı hikâyeleri İstanbul'a ve ülkeye yayıldı. Yaşlanan atını cezalandırmak isteyip hayvanı bir at değirmenine bağlattığı ve bunun hayvanlara uygun kalebendlik olduğu söylemesi bunlardan biridir. Uzun zamandır yeniçeri ocağıyla iş gören ve bu nedenle "Ocak Bezirganı" olarak bilinen tanınmış bir Yahudi sarraf olan David'i, ona eski kırgınlığı neddeniyle, hiç suçsuz yere boğdurup idam ettitrmişti. Huzuruna gelen gayrimüslim sarrafları, istediği şartlarla borç varmeyi kabul etmemeleri üzerine, büyük hakaretlerle huzurundan kovdurmuştu. 24 Ağustos 1746'da hırçınlığı ve şiddeti dolayısiyla Tiryaki Mehmet Paşa sadrazamlıktan azledildi.

Bu azili hemen takiben Rodos adasına kalebendlik sürgününe gönderildi. Sonra afedildi. Kasım 1747'de İçel valisi, Mart 1748'de Musul valisi ve Kasım 1748'da Bağdad valisi olarak tayin edildi. Fakat Bağdad valiliği görevinde de başarısız oldu. Bunu üzerine kendisine şeyhülharem eki ile Cidde valiliği verilmek istendi. Fakat Tiryaki Mehmed Paşa bu tayinleri kabul etmedi.

Bunu üzerine ceza olarak vezirlikleri alındı ve Resmo, Girit kalesine hapse gönderildi. Kısa bir müddet sonra 31 Temmuz 1651'de orada vefat etti.

Ölümünden sonra şanssız olduğu ifade edilir. Vefat ettiği gece Büyük Karaman'da bulunan konağı yanmış ve konağın kıymetli halı ve tefriş eşyaları kurtulamamıştı. İstanbul'a gönderilmek üzere bir gemiye yüklenen taşınabilir mücevherat ve diğer kıymetli eşyaları da bu geminin denizde iken kazaya uğrayıp batması ile kaybolmuştur.

Afyon kulladığı için "Tiryaki" lakabı verildiği belirtilir. Bu tiryakiliği ile bağlantılı olarak, zamanında içki, tütün, afyon ve her türlü muşkıratın çok ucuzlatılmış olduğu rivayet edilir.

Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirir:

Şadâretten önce bulunduğu hizmetlerde başarılı olup şadâretten sonra bir işe yaramamıştır. Hırslı ve sertti.




Seyyid Abdullah Paşa

Boynueğri Seyyid Abdullah Paşa (ö. Mart 1761, Halep) I. Mahmud saltanatında, 24 Ağustos 1747 - 3 Ocak 1750 tarihleri arasında iki yıl dört ay on gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Doğum tarihi bilınmemektedir. Seyyid Hasan Paşa'in oğludur; babası "Kerküklü Firari" olarak da anılmaktadır. Enderun'da yetiştikten sonra önce silahsor olarak çıkma yapmış ve sonra sırasıyla kapıcıbaşı, kapıcılar kethüdası ve 1738'de de birinci imrahor görevlerini yapmıştır.

1745'de Kıbrıs Valisi olarak saray'dan çıkmıştır. Bu görevle birlikte kendine vezirlik de verilmiştir. Kasım 1746'da yıllık 120.000