erişi, kaza ve acil durum tedbirleri, kaçak sınıraşan hareketlere karşı önlemler, sosyo-ekonomik yapının karar sürecinde dikkate alınması ve halkın bilgilendirilmesi maddelerinden oluşan genel tedbirler tüm GDO lar için geçerlidir. Genel tedbirler ulusal seviyede yapılacak düzenlemelere dayanmaktadır.

Protokolün öngördüğü ve uluslararası seviyede düzenleme gerektiren temel mekanizmalar ise takas mekanizması, ön bildirim anlaşması ve dokümantasyon sistemleridir. Bu mekanizmalar uygulamada doğayla etkileşim kriterine dayanarak GDO ları kasıtlı olarak çevreye salımı gerçekleşek olan ve kasıtsız olarak çevreye salınabilecek olan GDO lar şeklinde ayırmaktadır. Kasıtsız çevreye salım kapsamında gıda, yem ve işleme amaçlı GDO lar, transit geçişler ve kapalı kullanıma tabi GDO lar ayrı ayrı ele alınmaktadır.

Kasıtlı çevreye salımı, yani açık ve geniş alanlarda üretimi söz konusu olan GDO lar Ön Bildirim Anlaşması na tabidir. Ön Bildirim Anlaşması işlemi gereğince, ihracatçı taraf ithalatçı tarafa Protokolün Ek-I de belirtilen bilgileri içeren bir bildirimde bulunacaktır. İthalatçı ülkenin yetkili mercii bildirimi aldığında uygulayacağı karar sürecini, yani bildirimdeki bilgilerin yeterliliğine ve sınıraşan hareketin hangi şartlar altında başlayabileceğine dair bilgileri belirterek bir ön cevap verecektir. İthalatçı ülke GDO nun ithalatı konusunda karar vermeden önce GDO yu Protokol Ek-III de belirlenen metodoloji doğrultusunda vaka vaka (case by case) risk değerlendirmeye alacaktır. Aksi ithalatçı ülke tarafından belirtilmediği sürece GDO nun sınıraşan hareketi ithalatçı ülkenin yazılı izni alınmadan başlamayacaktır. GDO nun taşınması sırasında eşlik eden belgelerde GDO olduğu açıkça belirtilecek, GDO nun kimliği, özellikleri, güvenli muamele, depolama, taşıma ve kullanım şartları, ihracatçının irtibat bilgileri, hareketin protokole uygun olarak gerçekleştiğine dair deklerasyon bulunacaktır.

Gıda, yem ve işleme amaçlı GDO lar için uygulanacak işlemler 11. madde ile belirlenmiştir. Buna göre, her bir taraf ülke dahilde doğrudan gıda veya yem veya işleme amacıyla kullanımını ve pazara sürülmesini onayladığı bir GDO ile ilgili olarak 15 gün içinde protokol Ek-II de belirtilen bilgileri içeren bildirimini takas mekanizması vasıtasıyla tüm taraf ülkelere yapacaktır. Yine takas mekanizması vasıtasıyla her bir taraf ülke gıda, yem ve işleme amaçlı GDO lar için öngördüğü ulusal yasa ve işlemlerini diğer ülkelere bildirecektir. Böylece her ülke uluslararası pazara sürülmeden önce gıda, yem veya işleme amacıyla kullanımı onaylanmış yeni bir GDO dan haberdar olacak ve iç mevzuatını harekete geçirecektir. Bu tür GDO lara eşlik eden belgelerde GDO içerebilir ibaresi açıkça konacak ve kullanım amacının çevreye salımı içermediği belirtilecektir.

Transit geçişteki GDO lar için protokol yine uygulanacak işlemi ulusal sistemlere bırakmıştır. Aksi o ülke tarafından belirtilmediği sürece transit geçişteki GDO lar ön bildirim anlaşmasına tabi değildir. Ülkeler bu konudaki düzenlemelerini takas mekanizması vasıtasıyla diğer ülkelere bildirecektir.

Kapalı kullanıma tabi GDO lar da ön bildirim anlaşmasına tabi değildir. Her ülke kapalı kullanım şartlarını ve standartlarını kendisi belirleyecek ve takas mekanizmasına bildirecektir. Bu kapsamdaki GDO lara eşlik eden belgelerde GDO olduğu açıkça belirtilecek, güvenli taşıma, depolama, kullanma bilgileri bulunacaktır.

İşleme tabi tutularak yaşamsal aktivitesini yitirmiş olan ancak yeniden çoğalabilir nitelikte genetik materyal içeren GDO ürünlerinin doğaya kontrolsüz olarak salımını önlemek üzere protokol gereği yapılan bildirimlerin bu tür GDO ürünlerine ilişkin bilgileri ve ürünün kullanım amacını içermesi öngörülmektedir. GDO nun risk değerlendirmesi yapılırken de GDO nun ürünleri dikkate alınacaktır. GDO ürünlerine ilişkin bilgiler takas mekanizması vasıtasıyla diğer ülkelere bildirilecektir.

Protokolün temel hükümlerinden birisini oluşturan risk değerlendirme, GDO nun olası potansiyel alıcı çevrede, vaka vaka, yeni genotipik ve fenotipik özelliklerinin belirlenmesi, olumsuz etkilerinin ortaya çıkma olasılığının ve gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak sonuçların değerlendirilmesi, sebep olduğu genel riskin tahmin edilmesi, sebep olduğu riskin kabul edilebilirliğinin ve yönetilmesine ilişkin stratejilerin belirlenmesi, alıcı çevre içerisinde gözlenmesi yoluyla bilgi eksikliklerinin ve belirsizliklerin giderilmesi amaçlarını taşımaktadır.

Tüm işlemler tamamlanıp, GDO piyasaya sürüldükten sonra da olabilecek olumsuzlukların önceden belirlenmesi amacıyla risk yönetimi öngörülmektedir. Risk yönetimi GDO nun bulunduğu çevrede izlenmesi esasına dayanmaktadır.

Protokol 50. ülkenin onay belgesi BM Sekreteryasına ulaştıktan sonra 90. günde dünyada yürürlüğe girecektir. Protokol yürürlüğe girinceye kadar, protokolün temel mekanizmalarının alt yapısı oluşturulacaktır. Bu kapsamda takas mekanizmasının kurulması, gelişmekte olan ülkelerde protokolün uygulanması için gereken teknik kapasitenin oluşturulması ve ulusal yasal düzenlemelerin yapılması öncelik taşımaktadır.

Protokol yürürlüğe girdikten sonra ise belgeleme ve etiketleme standartları, protokole uygunluk şartları, sorumluluk ve telafi mekanizması Protokol taraflarınca belirlenecektir.





Calvin ve Hobbes

Calvin ve Hobbes, Bill Watterson tarafından 1985 ve 1995 arasında yayımlanmış çizgiroman dizisidir. Tüm dünyada 2400'ün üzerindeki gazetede yayınlanan karikatürler Calvin isminde 6 yaşındaki zeki ve hayalgücü kuvvetli ABD'li bir çocuk ile başkaları tarafından cansız, fakat Calvin tarafından canlı olarak görülebilen en yakın arkadaşı Hobbes ismindeki oyuncak kaplanının maceralarını anlatmaktadır.

Calvin ve Hobbes, isimlerini 16. ve 17. yüzyılda yaşamış düşünürlerden, John Calvin ve Thomas Hobbes'dan almışlardır.

Serinin yaratıcısı Watterson, çizgiroman literatürüne Peanuts (Snoopy) ve Pogo ile beraber dünyanın en başarılı serilerden birini kazandırırken, kendi eserine yaklaşımı ile de hayranlık verici bir örnek yaratıyordu. Watterson, çizimlerinin ve karakterlerinin değişik alanlarda kullanımına, yani bir ticari metaya dönüştürülmesine (lisanslamaya) karşıydı. "Disney" veya "Peanuts" karakterlerinin örneğinde olduğu gibi "Calvin ve Hobbes" da sırf lisans haklarının satılması ile milyonlarca dolar gelir sağlayabilecek bir fikri eserdir. Ancak baştan beri yayın haklarını elinde tutmaya özen gösteren Watterson, yaratısını porselen bardaklar, tişörtler ya da nevresimler üzerinde görmeyi reddediyordu. Watterson bundan Calvin ve Hobbes Kolekisyonu'nun önsözünde bahsetmiş, gençliğinde oyuncak bir robotun satışlarını artırmak için ona ayrı bir çizgi roman yapması için zorlandığını ama kabul etmediğini ve bu yüzden yıllar sonra Calvin ve Hobbes'ta da eserini ticarete dökmeyi reddetiğini söylemiştir.

Bir 16. yüzyıl teologu olan John Calvin'e atfen adlandırılan Calvin'in soyadından hiçbir sayıda bahsedilmemiştir. Okuldaki kötü notlarına rağmen Calvin, zekasını sofistike kelime haznesi ve felsefi düşünceleriyle gösterir.

Baba: "Öyle olsaydı, emin ol stratejimi yeniden gözden geçiriyor olurdum."
Calvin sonra dönüp annesine: "Anne, babam bana hakaret ediyor!."

Genellikle kırmızı-siyah çizgili bir tişört ve beyaz-açık kırmızı ayakkabılar giyer. Okula giderken veya karda oynarken üstünde bir ceket de görünür. Hevesli bir çizgi roman okuyucusudur ve okuduğu çizgi romanlarda veya favori mısır gevreği olan Çikolata Kaplı Şeker Bombası'nda tanıtılan ürünleri sipariş etme gibi bir yatkınlığı vardır. Watterson, Calvin'i şöyle tanımlamıştır:

Calvin'i çizmesi çok kolay, çünkü çok dışadönük ve neşeli bir çocuk, ve aklındakileri söylemekten hiç de çekinmiyor.
Sanırım yaşı için biraz fazla zeki. En sevdiğim yanı kendini hiçbir zaman dizginlemiyor; henüz yapmaması gereken şeyleri bilecek deneyimi yok.

Calvin'in aynı zamanda duyarlı yönü de vardır. Bu tarafı, ölmekte olan bir rakun bulup onu kurtarmaya çalışması, fakat başaramamasında gösterilmiştir. Calvin'in Hobbes'tan hiçbir yere gitmemesini istemesi ve Hobbes'un da onu kucaklayıp bunun için söz vermesiyle bu sayı daha da dokunaklı hale getirilmiştir.

Diğer karakterlerin bakış açısından Hobbes, Calvin'in oyuncak kaplanıdır. Calvin'in perspektifindense Hobbes ondan çok daha büyük, bağımsız tavırlar ve düşüncelerle dolu bir antropomorfik kaplandır. Perspektif başka bir karaktere geçtiğinde Hobbes oturup boşluğa bakan bir peluş oyuncak olarak görünür. Watterson şöyle açıklıyor:

Hobbes'un bir karede oyuncak diğerinde canlı olmasıyla Calvin'in ve yetişkinlerin gerçekliğini yan yana koyuyor ve okuyucuyu hangisinin daha doğru olduğuna karar vermeye davet ediyorum.

Birden fazla sayıda Hobbes çamaşır makinesinde yıkanırken görünüyor, bu Hobbes'un doğal karşıladığı ve Watterson'a göre Hobbes'un aslında ne olduğu konusunda en çok kafa karıştıran şeylerden biri.

Watterson'ın "insan doğasına belirsiz bir bakış" olarak adlandırdığı Hobbes, ismini 17.yy filozofu Thomas Hobbes'tan almıştır. Hobbes, Kalvin'e göre çok daha mantıklı olması ve yaptıklarının sonuçlarını düşünmesine karşın Calvin'in yaramazlıklarına birkaç dolaylı uyarı dışında nadiren karışır. Calvin sevmediği şeyler konusunda ikiyüzlülük yaptığında Hobbes çoğunlukla ironikleşir.

İlk sayı Calvin'in Hobbes'u bir ton balıklı sandviçi yem olarak kullanmasıyla elde ettiğini söylese de daha sonraki bir sayıda Hobbes'un Calvin'le bebekliğinden beri beraber olduğu ima edilmiştir.

Watterson sonunda Calvin ve Hobbes'un nasıl tanıştığının önemli olmadığına karar vermiştir.

Calvin'in ismi geçmeyen anne babası tipik bir orta sınıf ailesinin özelliklerini taşır. Serideki pek çok diğer karakter gibi ayakları yere basar ve Calvin'in çılgın davranışlarına mantıklı tavırla yaklaşırlar.

Watterson, bazı hayranların anne-babasının Calvin hakkındaki görüşlerinden rahatsız olduğunu söylemiştir. Bu, Calvin'in babasının onun yerine bir dachshund istemesi ve sıklıkla biyolojik oğlu olduğunu reddetmesiyle vurgulanır.





Biyogüvenlik

Biyogüvenlik, biyoteknolojik çalışmalar