mişlerdir.

Ancak daha sonra Khonai, özellikle Haçlı Seferleri sırasında birkaç kez Türkler ve Bizanslılar arasında el değiştirdi. Adı Khones / Honas / Honaz olarak Türkçeleştirilen Khonai, 1207 yılında kesin olarak Türklerin idaresine geçti. O zamana kadar bölgenin en önemli şehri konumundaki Honaz, bundan sonraki yıllarda da idari birimin merkezi olarak yarım yüzyıl kadar önemini sürdürdü.

Honaz'ın Osmanlılar'ın eline geçme süreci 1391'de başladı. Yıldırım Bayezid, Denizli ve yöresini Osmanlı Devleti'ne kattı. Honaz 1403'de Timur'un Denizli'yi almasıyla Osmanlı Devleti'nin elinden çıktıysa da, 1429 yılında tekrar Osmanlıların idaresine geçti. Honaz'ın Osmanlı hâkimiyetine kesin geçişi sırasında Osmanlı Hükümdarı olan II. Murat, 1479'da Honaz'da bir cami yaptırdı. Bu cami, bir bölümü yıkılmasına rağmen halen ayaktadır.

19. yüzyıla gelindiğinde Osmanlı Devleti'nin yaşadığı değişim rüzgarından doğal olarak Honaz da etkilendi. Tanzimat'tan sonra yapılan idari değişiklikte Honaz, Aydın eyaletine bağlı Denizli sancağının bir nahiyesi oldu. Honaz'da idari bakımdan asıl değişiklik 20. yüzyılın başında gerçekleşti. 1914 yılında belediyenin kurulmasıyla Honaz'da resmi hizmetler de artmaya başladı. 1987 yılına kadar Denizli iline bağlı bir nahiye olan Honaz, 19.06.1987 tarih ve 3392 sayılı kanunla ilçe statüsüne kavuştu.

Honaz´a bağlı toplam 4 belde ve 12 köy vardır.

 Umar, Bilge, 1998, s. 80'e atfen Dağdaş ve Dağdaş, 2001)





Kale, Denizli

Kale, Denizli ilinin bir ilçesidir. Antik yerleşim yeri olan Tabea şehrinin üzerine kurulmuş fakat bu şehir de daha sonra 1950'li yılların başında yaşayan halkı tarafından terkedilerek şehrin birkaç kilometre kuzeyine taşınmıştır.

Tabea antik kenti tarihi Afrodisias kentiyle komşu bir şehirdir. Karya bölgesinin Frigya sınırındaki en önemli şehirlerinden biri olup Büyük İskender`in fethederek geçtiği kentlerdendir. Anadolu tarihi açısından da çok ilginç bir yerdir. Tabea da tarihten bugüne dek kesintisiz yerleşim olmuş ve bugün her kültürden kalma eserleri görmek mümkündür. Karya döneminden kalma mermertaş üzerindeki yazitlar, Büyük İskender`den sonra kurulan kent devlete ait gümüş ve bronz sikkeler, Roma Hamamı ; Bizans dönemi kalıntıları, şu an sadece minaresi ayakta olan Selçuklu dönemine ait camiii, 18. yy Osmanlı Dönemine ait Cevherpaşa Camii, Ege Üniversitesi Prof. Dr. Bozkurt ERSOY'un Kazı başkanlığını yaptığı ekip tarafından restore edilmiştir.

İlçe merkezi Osmanlı döneminde Kale-Davaz olarak anılmaktadır. Şu andaki Tavas ilçesini de içine alan bu birim daha sonra Kale ve Tavas'ın ayrışmasıyla farklı adlarla anılmaya başlanmıştır. Bugünkü Tavas ilçesi tarihi Kale-Davaz beldesine bağlı Yarengüme adlı kasabanın bu ismi almasıyla kurulmuştur. 
Osmanlı döneminde kuzey-güney hattında Kütahya ile Muğla arasındaki ticaret yollarının kilit noktası olarak önem kazanmış ve doğal kale görünümündeki yerleşim yeri güvenli bir alan olarak idari merkez işlevi de görmüştür.

Türkmen yörük kültürünün ilginç folklorik özelliklerine hâlâ rastlamak mümkündür. Bu açıdan Zeybek kültürünün de önemli alanlarındandır. Davas Zeybeği Kale ilçesinin yöresel oyunlarındandır. Davaz Zeybeği günümüzde Tavas Zeybeği olarak çıksada asıl adı Davaz Zeybeğidir.

Çürüksu Vadisi ile Aydın Ovası'na aynı hat üzerinden bağlanabilen verimli bir ovaya hakim bir yerleşim birimidir.

Kale 1950 sonrası ilçenin ekonomik ve sosyal hayatını etkileyen dramatik bir göç eğrisine sahiptir.

İlçenin ilk adı olan "Tabas" incelendiğinde, Taba sözcüğünün kaya anlamına geldiği, kayalık bir tepe üzerinde kurulduğundan, bu adı aldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, Taba kelimesi, maiyetindekiler, bağlı olan insanlar"anlamına da geldiğinden, krala bağlı insanlar, kralın maiyetindekiler olarak nitelendirilebilir. Diğer taraftan; Tabae'nin bir başka adı Türklerle birlikte, Davas veya Tavas olarak günümüze kadar söylenip gelmiştir.

İlçe ilk olarak antik Tabas kentinin harabeleri üzerine kurulmuştur. Bu şehir, iki surlu bir kaledir. Kaleden dolayı, Kale Davaz olarak bilinir. 1950 yılından sonra ise, sadece Kale denilmeye başlanmıştır.

İlçenin ismiyle bütünleşen tatlısı "Kaledavaz Baklavası" tüm Türkiye'de ün salmıştır.

Denizli-Muğla karayolu güzergahındaki Tabae Ören Yeri içinde bulunan Cevher Paşa Camii dikdörtgen planlı, kuzey tarafında son cemaat yeri, kuzeybatı köşesinde minaresi yer almaktadır.

Harimin doğu ve batı duvarında dörder, güney ve kuzey tarafında ikişer pencere açılmıştır. Dikine dikdörtgen formlu pencerelerin etrafı kesme taşla çevrelenmiş olup, üzeri sağır kemerle dekore edilmiştir. Son cemaat yerinin kuzey batısına bitişik minarenin kürsü kısmı yüksek tutularak caminin çatı seviyesine getirilmiştir. Kesme taşla kaplı minarenin birinci şerefesinin üzerindeki petek kısmından itibaren eski yıllarda yıkılmış olduğundan üzeri metal külahla örtülerek bodur bir minare görünümü kazandırılmıştır.

Caminin haremi dörder adet ahşap iki sütun sırasıyla üç sahına ayrılmıştır. Sütunların üzerine antik kompozit başlıklar yapılarak kalem işi teknikle boyanmıştır. Harimin kuzey bölümünde ise altı adet ahşap sütunun taşıdığı mahfil yer alır. Bu sütunlar da harimin diğer sütunları gibi dekore edilmiştir.

Mihrabı niş şeklinde olup içinde dökümlü perde ve ortada mizan terazisi işlenmiştir. Mihrabın üzerinde ise bitkisel motifli üçgen alınlık oluşturulmuştur. Harimin duvarlarında kare ve daire şeklinde boya ile panolar oluşturulmuş, içi yazı ve bitkisel geometrik desenlerle süslenmiştir.

Son cemaat yerinde altı adet ahşap sütun dizisi yer alır. Sonradan dışa karşı kapatılmıştır. Son cemaat yerinin iki tarafından ahşap merdivenle mahfile geçiş sağlanır. Son cemaat yerinden harime yuvarlak kemerli bir giriş kapısından geçilir. Kapının üzerindeki yazı bandında Hicri 1235 tarihi okunmaktadır. Bundan başka duvarlarda yazı panoları oluşturulmuştur.

Yüksek Öğretim Kurumuna bağlı Pamukkale Üniversitesi Kale Meslek Yüksek Okulu,Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Mustafa Şipar Anadolu Lisesi,Etem Özsoy Çok Programlı Lisesi ve Kale İmam Hatip Lisesi bulunmaktadır. 16 İlköğretim Okulu, 1 Mesleki Eğitim Merkezi ve 1 Halk Eğitim Merkezi vardır.
Bu okullarımızdan 5 İlköğretim ve 3 lise İlçe merkezinde, 
2 İlköğretim Karaköy ve Gölbaşı Beldelerinde, 
3 İlköğretim okulu Köylerimizde olmak üzere toplam 10 tane 8 yıllık İlköğretim, 
Kayabaşı köyünde 5 Şubeli İlköğretim okulu ve diğer köylerimizde 5 Birleştirilmiş sınıf İlköğretim okulumuz vardır. 
İlçede, kapasitesi 288 olan Cumhuriyet Yatılı İlköğretim Bölge Okulu (YİBO) pansiyonunda 127 kız, 124 erkek olmak üzere toplam 245 öğrenci bulunmaktadır.

Kale Ege Bölgesinin İçbatı Anadolu Bölümünde Denizli iline bağlı Denizli-Muğla karayolu üzerinde Denizli il merkezine 75 km. Muğla iline ise 80 km. mesafede orta büyüklükte bir Anadolu şehridir.
İlçe Tavas,Beyağaç,Karacasu ilçeleri ve Muğla ili ile çevrilidir. Ilçenin yüzölçümü 533km2 olup eski yerleşim yerinin doğal kale oluşundan dolayi ilçemize Kale Davaz (Kale-Tavas)da denilmektedir. Kale ilçesi 29 derece Doğu meridyeni ile 37 derece Kuzey paralelinde yer almaktadır.


Akçay: Beyağaç Derebaşı mevkiinden başlayıp Sazak,Demirciler,Gökçeören,Muslugüme,Künar köylerini takip ederek İnceğiz köyü hudutlarından Kemer Barajına dökülür.

Yenidere Çayı: Tavas ilçesi hudutlarından başlayıp Kale ilçesinin Narlı,Yenidere,Künar ve İnceğiz köylerini takip ederek Akçay’a dökülür.

Küfrekdere Çayı: Ortatepe köyü hudutlarından başlayıp Yenidere çayına dökülür.


Kale ilçemiz Ege Bölgesinin İçbatı Anadolu bölümünde Akdeniz Bölgesinin geçiş alanında bulunmaktadır. Bu nedenle yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçer. Akdeniz iklimi ile Karasal iklimin özellikleri de görülebilmektedir. Yıllık yağış tutarı 654mm.civarındadır. Hakim rüzgar batı ve kuzey yönlerinden eser. En fazla yağış ocak ayında görülmektedir. En az yağış ise temmuz ayında görülmektedir. İlçe Akdeniz iklimi tesirinde daha fazla kaldığından doğal bitki örtüsü Akdeniz bitki örtüsü oluşturmaktadır. Bunlar maki türleri ve iğne yapraklı ağaçlardır.İlçede geniş yer kaplayan saf karaçam kızılçam ve az miktarda ardıç ağaçlarından oluşmuş ormanlar mevcuttur. Bunların dışında münferit ve küçük topluluklar halinde çeşitli meşe türleri sedir, zeytin, kızılağaç, çınar ve karaağaç türleri vardır. Ayrıca ormanaltı örtüde kekik mantar, meyan ve garig formasyonu dediğimiz küçük ot toplulukları bulunmaktadır.
İlçe topraklarının jeolojik yapısı oldukça karmaşıktır.İlçede denizel karbonifer kalkerleri hersiniyen stüktürü, karstik röliyefler bulunduğu gibi az eğimli oligosen tabakalar mesezoike ait kıvrımlı kalkerler, mesezoik yaşında serpantiner platolar miyosen dönemine ait monoklinal tabakalar dördüncü zamana ait alüvyon dolgu özelligi gösteren araziler mevcuttur.

Arazi yüzey şekilleri olarak engebeli ve dağlıktır. Sandıraz dağları ve Kepez en önemli dağ sıralarıdır. Bunların yanında küçük çapta mahalli isimlerle anılan ve pek tanınmayan çok sayıda dağ ile tepe mevcuttur. Karayayla köyündeki İtburnu Yeniköy’deki örük,Özlüce köyündeki Tandır ile Demirciler köyündeki Havut dağı bunlardan bazılarıdır.

Denizden yüksekliği 450m.ile 1500m. arasında değişmektedir.İlçe merkezinin ortalama yükseltisi 1050m.civarındadır.İlçe sınırları içinde Akçay, Yenidere ve Küfrük dere deresi ile bunlara bağlı olan çok sayıda derelerle dik ve derin vadilerle oyulmuştur.

İlçe merkezi ile Karaköy kasabası Tavas ovası üzerinde kurulmuştur. Bunun dışında önemli bir düzlük yoktur.

İlçenin ekonomisi genelde tarım ve hayvancılığa dayanır. Bunun yanında ormancılık, küçük sanayi ve el sanatları, ticaret, madencilik ekonomiye katkı yapmaktadır.

Tarım: İlçe arazisi % 72,2 ormanlık saha, % 21 tarım arazisi, % 1,8 kullanılmaz vasıfta olmak üzere ayrılmaktadır. 
Buna göre:

Orman % 72,2 562,400 dekar
Tarım arazisi % 21 152,500 dekar
Kullanılmaz arazi % 1,8 13,000 dekar

İlçede 3500 aile çiftçilik yapmaktadır. İlçe arazisinin çok büyük kısmı sulanamadığından tarımda genellikle hububat ve tütün üreticiliği yapılmaktadır. Son yıllarda zeytincilik yapılm