msız bir devlet gibi hareketlerini önleyemedi. Bunlar yine eşkıya tenkil etmek bahanesiyle Mısır köylüsüne baskı yapıp yüksek vergiler almakta devam ettiler ve Fransa ile anlaşıp Süveyş'ten Hint mallarının geçmesi üzerinde ticaret anlaşması imzaladılar. Yeğen Seyyid Mehmet Paşa'nın bu işi başarmıyacağı iyice anlaşıldı. Tedbir alınmazsa Mısır'ın elden gideceğini anlayan İstanbul hükümeti Mısır meselesini bu sefer özel yetkiler vererek kaptan-ı derya Gazi Hasan Paşa'ya havale etti. 16 Haziran 1786'da İskenderiye'ye donanma ile gelen Gazi Hasan Paşa çok geçmeden gereken temizliği yapıp eyalette sukuneti sağladı ve Mısır vergileri toplanıp İstanbul'a gitmesi gereken kısımları yollanmaya başlandi. Fakat Mısır valisi Yeğen Seyyid Mehmet Paşa ise kendisine menfaat temin etmek için vergilere zam yapmış olması da İstanbul'a kadar erişen şikayetlere konu oldu.

Yeğen Seyyid Mehmet Paşa Ekim 1786'da Diyarbakır eyaleti valisi görevine nakledildi ve 1787'de bu görevden azledildi.

1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nda cepheye gönderilip Zilnik valisi ve Vidin seraskeri oldu. Kasım 1787'de İsmail ordugahına asker sevki görevi verildi. Fakat İsmail seraskeri eski sadrazam Hazinedar Şahin Ali Paşa seraskerlikten azledilince onu yerine İsmail seraskeri yapıldı. Fakat savaş devam etmekte iken yeni görevine giderken yolda ansızın hastalandı ve 6 Aralık 1787'de Köstence'de vefat etti.

Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirilmektedir:

Hareketli, hırslı ve tedbirliydi
Daha tenkitçi bir değerlendirme şöyledir:

Yeğen Seyyid Mehmed Paşa, sadarete ehil bir vezir olmadığı gibi iyi bir vali de değildi; ancak hudutlarda kendisinden bir hizmet beklenmişti. Tercüme-i halini yazanlar, inatçı, tahrikçi ve tamahkâr olduğunu beyan ediyorlar.




Pompidou Merkezi, Paris

Pompidou Merkezi (Fransızca: Centre Georges-Pompidou, Tam adı: Centre national d'art et de culture Georges-Pompidou / "Georges Pompidou Sanat ve Kültür Millî Merkezi"), Paris'te şu anda kütüphane olarak işlemektedir. Burada 2000'in üzerinde periyodik yayın vardır.




Kethüda Hasan Paşa

Kethüda Çerkes Meyyit Hasan Paşa veya Cenaze Hasan Paşa (d. ? - 1810, Yenişehir (günümüzde Larissa)) III. Selim saltanatında 7 Haziran 1789 - 3 Aralık 1789 tarihleri arasında beş ay yirmi altı gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. "Meyyit" "ölü, cenaze" demektir.

Kethüda Çerkes Meyyit Hasan Paşa Çerkes asillidir. III. Ahmet donemi vezirlerinden "Kazıkçı Hasan Paşa"'nın kölesi idi.; Dizlikçi Mehmed Paş'nın hazine kâtibi ve sonra Melek Mehmed Paşa kethüdası oldu. "Kethuda" lakabi uzun yıllar Melek Mehmet Pasa'nin kethudaligi ni yaptığı için verilmiştir. "Cenaze" veya "Meyyit" lakabi ise sadrazamalik muhru humayunu ancak ağır hasta vaziyette yataktayken aldığı için bu isimle anılagelmiştir.

Melek Mehmet Pasa Vidin seraskerligine getirildiği zaman 15 Ocak 1786'de vezirlik verilerek Vidin Muhafizi görevi verildi. Sadrazam Koca Yusuf Pasa 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nda serdar-i ekrem olarak ordu ile Vidin'e geldiğinde ek olarak Sivas eyalat valiligi unvani da verilerek Vidin seraskeriligi görevi verildi. Bu savaşta Avusturya ordularına karşı Muhadiye Muharebesi ve 17-18 Eylül 1788'de Şebeş Muharebesinde büyük yararliklar göstererek bu muharebeleri serdar-i ekrem Koca Yusuf Paşa ile kazandı.

Bu askeri basarilardan dolayi 7 Nisan 1789'da III. Selim tahta gecdikten sonra ve Osmanli ordusu hem Avusturya hem de Rusya cephesinde savaşmak zorunda kaldığı için Sultan Sadrazam ve serdar-i ekrem Koca Yusuf Pasa'yi 28 Mayis 1789'de azletti. Yerine sadrazam ve serdar-i ekrem olarak Meyyit Hasan Pasa'yi sadrazam ve serdar-i ekrem tayin etti. Meyyit Hasan Pasa muhr-u humayunu hasta yatagında almisti ve ordunun basina anack 22 gun sonra gecebildi. 21 Temmuz 1789'da Birleşik Avusturya ve Rusya orduları Osmanli ordugahinin bulunduğu (gunumuzde Romanya'da bulunan) Focsani'ye hücuma gectiler ve ortaya cikan Fokşan Muharebesi'nde Osmanlilar büyük zayiat vererek yenildiler.

Meyyit Hasan Pasa Fokşan Muharebesi'nin intikamini almak ve Bender ve Akkerman kalelerini Rus ordusu kusatmasında nkurtarmak hedefiyle 60.000 kisilik büyük bir Osmanlı kuvveti Rusçuk'tan yola çıktı. Ordu öncelikle Fokşani'ye ulaşmayı buradaki Avusturya ve sonrasında Rus kuvvetlerini yenmeyi ve kışı da burada geçirmeyi hedefliyordu. O sırada Ruslar güçlerini kale kuşatmalarına özellikle İzmail üzerine yoğunlaştırdikları için bölgede hazır Rus gucu sayısı azdı. Ama yakında Prens Coburg kumandasında 18.000 kişilik bir Avusturya gücü vardı. Avusturyalilara büyük Osmanli ordusuna karşı durabılmak için Rus generali Suvarov'dan yardim istediler. Rus ordusu çok zor bir gece yürüyüşu ile Avusturya ordusunun bulunduğu Ramnicu Sarat şehri yakınlarında Ramnicu Sarat Nehri (Rimnik Nehri) ve yakınlarında bulunan Boze Nehrinde kenarına geldi. Burada 22 Eylül 1789'da yapılan Boze Muharebesi'nin ilk saatlerinde 25.000 kisilik Rus ve Avusturya ordusu 60.000 kadar kisilik Osmanli ordusunu büyük bir hezimete ugratti..

Bu hezimettem sonra sdarazamlik ve serdar-i ekremlik görevlerinden azledildi. Aralik 1789'da Tirhala sancakbeyligi ile Ruscuk muhafizligina tayin edildi. Ama Ocak 1790'da vezirlik de geri alinarak Bozcaada'ya surgune gönderildi. Sonra afedilip Haziran 1792'de vezirlik rutbesi tekrar verildi ve Silistre valisi oldu. Ardından Haziran 1792'dse Mora valisi; sonra Kandiye valisi ve 1897'de tekrar Mora valisi olarak tayin edildi. 1798'de vezirlik rutbesi geri alindi ve kendi sectigi bir mahalde surgune gönderildi. Yenisehir'i (gunumuzde Larissa secti ve bir muddet burada oturdu. 1800'de vezirlik geri verildi ve Bender muhafizi tayin edildi. Iki ay sonra Hotin muhafizi yapıldı. 1802'de emekli oldu. Sonra tekrar Bender muhafizligina tayin edildi. 14 Kasim 1806'de Rus ordusu bir baskinla Bender'i eline gecirince Ruslara esir oldu. Ocak 1807'de Ruslar onu Rusya iclerine goturduler. 1810'de kurtuldu ve tekrar Yenişehir'e dondu. çok gecmeden o yıl o şehirde vefat etti.

Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirmektedir:

Tedbirli, gayretli, savaşçıydı.
Hotin'de bir camii yaptırdığı bilinmektedir.





Rusçuklu Çelebizade Şerif Hasan Paşa

Çelebizade Şerif Hasan Paşa (o. 13 Şubat 1791, Şumnu) III. Selim saltanatında 30 Mart 1790 - 15 Şubat 1791 tarihleri arasında on ay on altı gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. Mekke Şerifliği'nın sülalesinden olduğunu iddia etmiş ve "Şerif" lakabı taşımıştır.

Rusçuk ayanından Çelebi Şerif Süleyman Ağa'nın oğludur. Serdengeçti ağalığıyla Kırım hanı Kırım Giray ile birlikte Rusya'ya akın yaparak şecaati görülmüş, pederinin vefatı üzerine kendisine kapıcıbaşılık verilmişti. Fakat memleketinde tek durmayıp âyanlık iddiasıyla ortalığı karıştırdığından dolayı idamı için emir verilmiş ise de, kaçmaya muvaffak olarak eski Kırım hanı III. Selim Giray'ın dairesine iltica eylediğinden, onun ricasıyla memleket işlerine karışmaması şartıyla Rusçuk'ta oturmasına müsaade edilmişti.

Mutlak surette Rusçuk ayanı olmak isteyen Şerif Hasan Ağa, bunu zorla elde ettiği için tedibi emrolunmuş ise de, yine bir takrip kurtulup 1182 H. - 1768 M.'deki Rus seferi münasibetiyle kendisinden istifade tarafına gidilmiştir. Bu seferin sonlarına doğru Rusçuk ayanı Şerif Hasan Ağa orduya getirilip Rusçuk'ta pek çok asker varken Yergöğü kalesinin niçin alınmadığı kendisine sorulmuştu. Şerif Hasan Ağa o tarafın seraskeri Dağıstanlı Ali Paşa'nın yerine seraskerliğe talip olup fakat bunu açık söylemeyerek askerin Dağıstanlı ile aralarının iyi olmadığını beyan etmişti. Bunun üzerine Şerif Hasan Ağa'nın yaşının küçük olduğu gözönüne alındı ve vezir İsmail Paşa Rusçuk serakeri tayin olunarak gönderildi.

Arzusu olan seraskerliği elde edemeyen Şerif Hasan Ağa'nın avdetinden sonra biraderi Mehmet Ağa ordu merkezine gelmiş ve baklayı ağzından çıkararak "biraderime vezaret verilirse Yergöğü kalesinin zaptını taahhüd ederiz" demesi üzerine sadrâzam Muhsinzâde Mehmet Paşa tarafından Şerif Hasan Ağa'ya vezirlik verilmiştir (20 Cemaziyelâhır 1187-8 Eylül 1773).

Şerif Hasan Paşa, taahhüdü mucibince Yergöğü kalesini geri alamadığından dolayı seraskerlikten azlolunarak yerine Cezayirli Hasan Paşa getirilmiştir. Kaynarca antlaşmasını müteakip Özi muhafızlığına tayin edilen Şerif Hasan Paşa gitmek istemeyerek ayak sürüdüğünden vezirliği alınarak bir zaman Gümülcine'de ve sonra Rusçuk ve Selanik'te oturtulup 1201 Zilkade - 1787 Ağustos'ta ve muharebe esnasında vezir Silâhtar Çelik Mustafa Paşa'nın ricası üzerine vezirliği iade olunarak Misivri ve arkasından Vidin muhafızı olmuştur.

Serdar-ı ekrem Koca Yusuf Paşa, Vidin üzerinden Avusturya'ya yürüdüğü sırada Vidin'de sancağı şerif ordusuna kaymakam tayin edilen Şerif Hasan Paşa, daha sonra görevsiz olarak Rahova muhafazasına memur edilmiştir. Bu sırada vezir ve serdarı ekrem Cezayirli Gazi Hasan Paşa vefat etmiş ve Şerif Hasan Paşa Şumnu ordugâhına pek yakın olduğundan, ordu erkânının kararıyla Şumnu'ya davet edilerek serdar-ı ekrem vekâletini üzerine almıştır. Şerif Hasan Paşa, "yeni sadr-ı âzam acaba bize bir mansıb verir mi?" —çünkü Rahova muhafızlığını hiçbir yerden dirliği olmadan ve bir mansıb bekleyerek yapmakta idi— diye düşünürken, şeyhülislâm Hamidizâde'nin tavsiyesiyle Rumeli'deki vezirler arasında çekilen kur'a buna isabet ettiğinden, sadrâzam ve serdar-ı ekrem tayin edilmiş ve bu hale kendisi de hayrette kalmıştır (1 Şaban 1204 - 16 Nisan 1790).

Bunun on ay on gün süren sadrâzam ve serdar-ı ekremliği esnasında Avusturyalılara karşı Yergöğü muvaffakiyeti gibi küçük bir başarı elde edildi ise de, Rus cephesi bozgun haline gelip Kili, İsmail, Tolçı, Isakçı ve diğer bütün kaleler elden çıktı. Şerif Hasan Paşa bu vaziyet üzerine kendisi evvelâ Ruslar üzerine tedarik görmüşken sonra bundan vazgeçerek Avusturya cephesine gitmek istemesi gibi hatası olmakla beraber, kaptan Paşa ile Tatar hanının da vazifelerini yapmamalarını pervasız ve açık olarak pâdişâha bildirmişti.

Serdar-ı ekremin böyle serbest mütalaası İstanbul'un mizacına uymamış ve bundan başka mesul mevkiinde olan vezir-i âzamın kabahat is