onra bir ara soğutucu ile içeri alınan havanın soğutulması ayrıca verimi arttırılır.

Çok soğuk havalarda, dizel yakıt koyulaşır, viskozitesi artar, balmumu kristalleri oluşur veya jel haline dönüşür. Yakıt enjektörü, yakıtı silindirin içine etkili bir şekilde itemez ve bu yüzden soğuk havalarda motorun çalıştırılmasını zorlaştırabilir. Dizel teknolojisinde bu zorluğu yenmek için çeşitli önlemler geliştirilmiştir. Sıkça kullanılan bir uygulama, yakıt hattı ve yakıt filtresini elektrikle ısıtmaktır. Bazı motorlarda silindir içinde bulunan kızdırma bujileri denen küçük elektrikli ısıtıcılar, çalıştırmak için silindirleri önceden ısıtırlar. Az sayıda motorda kullanılan başka bir teknolojide ise, manifold içindeki rezistans telli ısıtıcılar, motor çalışma sıcaklığına gelinceye dek giriş havasını ısıtır. Soğuk havalarda, motor uzun süreli (1 saatten daha fazla) kapatıldığında kullanılan ve şehir cereyanı ile çalışan motor blok ısıtıcıları, aşınma ve çalıştırma zamanını azaltmak için sıklıkla kullanılır.

Eski dizel motor sisteminin en önemli parçası hız kontrol ünitesidir; bu ünite yakıtın gelme hızını kontrol ederek motorun hızını sınırlar. Benzin motorlarından farklı olarak dizel motorlarda hava emme sübabı yoktur(burada kastedilen benzinli motorlardaki karbüratörün içindeki kapış diyaframı ve hava emiş kelebeğidir), bu yüzden hız kontrol ünitesi olmazsa motor fazla hızlanır. Eski tip hız kontrol üniteleri motordan bir vites sistemi ile yönlendirilir ve böylece sadece motor hızıyla doğru ilişkili olarak yakıt sağlanırdı.

Modern elektronik kontrollü dizel motorlar, benzin motorlarındakine benzer bir kontrol mekanizmasını "(ECM) Elektronik Kontrol Modülü" veya "Elektronik Kontrol Ünitesi (ECU)" yoluyla uygularlar. Motor "bilgisayarı" ECM/ECU içinde motorun çalışmasıyla ilgili algoritmalar ve kalibrasyon tabloları kaydedilmiştir. "ECM/ECU" bir sensörden motor hızına dair sinyal alınca gereken bilgi işlemlerini yapar, elektronik ve hidrolik valfler aracılığıyla yakıt miktarını ve yanma zamanlamasını kontrol ederek motor hızını sabit tutar.

Yakıtın pistonların içine enjeksiyonunun başlama zamanının kontrolü, emisyonların azaltılması ve motor veriminin (yakıt ekonomisi) artırılması için en önemli unsurdur. Silindir içine yakıt enjeksiyonu başlama zamanlaması, günümüz modern motorlarında elektronik olarak kontrol edilmektedir. Zamanlama, genellikle "üst ölü noktanın (TDC/Top Dead Center)" önündeki pistonun krank ünitesi açısı ile ölçülür. Örneğin, piston üst ölü noktadan 10 derece önde olduğu zaman eğer "ECM/ECU" yakıt enjeksiyonuna başlarsa, "enjeksiyon başlama veya zamanlama 10 derece öndedir" denir. Optimal zamanlama, motorun hızı ve yükü kadar tasarımına da bağlıdır.

Dizel motorlarda yakıt enjeksiyonu, "endirekt" ve "direkt" olarak iki tiptir.
"Endirekt enjeksiyonda" yakıt, dizel motorda yanma odası dışında, "ön oda" olarak adlandırılan yere verilir. Yanma başladığında yanma odasının içine yayılır. Bu tipte motordaki aşırı gürültü ve titreşim düşürülür, fakat ısı kaybı artar ve motor verimi düşük olur.
"Direkt enjeksiyon" ise modern dizel motorlarda kullanılır. Burada motordaki yanma odasına yakıt doğrudan püskürtülür.

Dizel motorların en büyük sorunlarından biri, yanma veriminin düşük olmasıdır. Bir başka deyişle, yanma odasına giren yakıt homojenize bir şekilde yanmaz. Bunun sonucunda ortama çok fazla sera etkisi yapacak gazlar verilir. Bunun kontrolü son yıllarda dizel motor üreticilerinin en büyük sorunlarından birisi haline gelmiştir. Avrupa Birliğinin almış olduğu karara göre Kasım 2008'de Euro V standartları Avrupa'da devreye girmiştir.

Emisyon değerlerini düşürmek için ise araştırmalar hâlâ devam etmekte. "NADI" konsepti diye tabir edilen bir uygulama ile emisyon değerleri düşürülürken performans artışı da kayda değer bir şekilde artmaktadır. Bu uygulama ile enjeksiyon açıları düşürülerek küresel ısınmaya etkisi olacak gazların oluşumu bir nebze olsun azaltılmaktadır.




Brendibadesi

Brendibadesi (O.L.: Brandywine), Tolkien'in kurguladığı hayalî Orta Dünya evreninde bir nehirdir.

Üçüncü Çağ'da Eriador'un üç büyük ırmağından biri idi. Tepelerden aşağıya, yok olan Arnor krallığının bir zamanlar merkezini oluşturan Evendim Gölü kıyısındaki Annúminas'tan geçerek güneybatıya doğru akan bu ırmak, Shire ile Eski Orman'ı geçtikten sonra Mavi Dağlar'ın güney ucundan denize dökülüyordu.

Bütün nehir boyunca yalnızca iki yerden geçit vardı: Bunlar, Shire'ın güneyindeki Sarn Geçidi ile Shire'ın doğusunda, Eski Orman'ın hemen kuzeyinde ve Büyük Doğu Yolu'nun üzerinde yer alan Bridge of Stonebows (Taşkemerler Köprüsü) idi. Irmağın Elfçe ismi, rengine atfen ve "sarı-kahverengi ırmak" anlamına gelen Branduin idi. Brandywine adı ise, Shire'ın doğu sınırını belirlediğinden "sınır-suyu" anlamına gelen ırmağın asıl Hobbitçe ismi Branda-nîn'in Ortak Lisan'a tercüme edilmiş halidir. Zamanla bu ad, "eski bira" anlamına gelen Bralda-hîm biçiminde bozulmuş olduğundan, Brandywine olarak tercüme edilmiştir.




Bree (Orta Dünya)

Bree, J. R. R. Tolkien'in kurgusal Orta Dünya evreninde bir şehirdir.

Güneşin İkinci Çağında Bozdiyar'dan gelen insanlar tarafından kurulan Bree, Bree eli'nin başköyü idi; diğer köyler ise Koyak, Tokay ve Staddle adını taşıyordu. Shire'ın doğusunda ve bir zamanlar Arnor krallığının merkezini oluşturan topraklarda Büyük Doğu Yolu ile Kuzey Yolunun kavşak noktasında bulunan köyde sayısı yüze yaklaşan Hobbit ve İnsan yaşıyordu. Yüzük Savaşı dönemine gelindiğinde Bree oldukça küçülmüş ve Arnor krallığının güçlü döneminde sahip olduğu önemi fazlasıyla yitirmişti. Fakat, Angmarlı Cadı Kral'ın Arnor'a vermiş olduğu zararın büyüklüğü gözönüne alındığında, Bree'nin tamamen yokolmaması epey şaşırtıcıdır. Yokolmayışının nedenlerinden en önemli iki tanesi kuşkusuz, Kuzeyli Kolcuların sağladığı koruma ile iki ana ticaret yolunun kavşak noktasında bulunmasıdır. Bu yollarda seyahat edenler için Bree'nin ünlü olmasının nedeni, bölgenin en eski hanı ve hem yakın hem uzak bölgelerden gelen haber ve dedikoduların duyulabileceği tek yer olan, Sıçrayan Midilli Hanı idi.




Celeborn

Tolkien’in eseri Yüzüklerin Efendisi’nde, Lord Celeborn ("Keleborn"), Galadriel’in Elf kocası, Galadhrim Beyi ve Galadriel ile birlikte Lothlórien’in yöneticisidir. Teleri Elfi'dir. İlk Çağ'da Doriath Prensi'dir. Lórien Efendisi olarak Üçüncü Çağ’da tanınmıştır. Elrond’un eşi Celebrian’ın babası, dolayısı ile Arwen Akşamyıldızı’nın dedesidir. Ayrıca İlk Çağ Elf Kralı Thingol’ün hısmıdır. Celeborn, Sindarin dilinde “(uzun) gümüşi ağaç” demektir.

Kendisine, Lórien Beyi, Galadhrim Efendisi veya Altın Ormanın Efendisi diye farklı şekillerde de hitap edilir. Lothlórien’de sadece Lord Celeborn veya Lord olarak anılır.

Peter Jackson’ın Yüzük Kardeşliği filminde bu rolü Marton Csokas oynamıştır.

Celeborn ve Galadriel'in hayatı Bitmemiş Öyküler kitabında farklı versiyonlarda anlatılmıştır. Orta Dünya'daki yaşantılarına dair iki farklı versiyon mevcuttur. İlkinde Celeborn ve Galadriel, Alqualondë'deki ilk akraba kıyımında ufak bir mücadeleden sonra birlikte Orta Dünya'ya doğru yolculuğa çıkarlar ve Doriath'a gelirler. Diğer versiyonda Galadriel, Noldor ile beraber Helcaraxe'den geçer ve Doriath'a gelir. Kardeşi Finrod, Nargothrond'a gitmesine rağmen kendisi kalır. Çünkü ilerde evleneceği Celeborn ile tanışmıştır ve aralarında büyük bir aşk vardır. Nargothrond ve Gondolin düşmeden önce Orta Dünya'ya gelmişlerdir ve elfler tarafından Eriador'un Beyi ve Hanımı ünvanını almışlardır.

Celebrimbor ile birlikte Eregion yöneticiliği de yapmışlardır. Ayrıca Celeborn, Eregion'un düşüşünde mücadele etmiştir. 3. çağın ortalarında Amroth'un kaybolmasından sonra elflere sahip çıkmak için Lorien'e kalıcı olarak yerleşme kararı almışlardır. Lorien krallık olmasına rağmen Kral ve Kraliçe ünvanlarını almamışlardır. Çünkü kendilerini elflerin doğudaki son ileri karakolu olan bu güzelim şehri korumaya adamışlardı. Lorien'in Beyi ve Hanımı olarak bilinirler. Lorien, Yüzük Savaşları döneminde Dol Guldur tarafından üç defa saldırıya uğradı. Her saldırı Celeborn, Galadriel, Nenya'nın gücü ve Galadhrim sayesinde püskürtüldü. Tek Yüzük yok edildikten sonra Celeborn, sayısız tekneyle Anduin'i geçti. Birkaç gün içinde Dol Guldur'u ele geçirdi, Galadriel kalenin duvarlarını yıktı ve orman temizlendi. Celeborn, Dol Guldur'un yer aldığı toprakları aldı ve Doğu Lorien olarak isimlendirdi.

Filmdekinin aksine Celeborn gümüş saçlıdır ve Galadriel Orta Dünya’dan ayrıldığında, Celeborn bir süre daha kalmıştır. Galadriel'in gidişinden sonra Ayrıkvadi'deki torunlarının yanına, Elrond'un oğulları olan Elrohir ve Elladan'ı görmeye gitmiştir. Ancak hanımına ve kızına duyduğu sevgi nedeniyle daha fazla Orta Dünya'da kalamaz ve Dördüncü Çağ’da, Valinor’a gitmek üzere Orta Dünya’dan ayrılır. “Aragorn ve Arwen’in Öyküsü”, kısa süre sonra Lórien’in tamamen boşaltıdığını anlatır. Celeborn’un, eski zamanların anılarını aktaran son kişi olduğu söylenir.

Celeborn ayrıca Tol Eressëa’da büyüyen Beyaz Ağaç’ın adıdır. Galathilion ağacının tohumundan büyümüştür, Valinor’un İki Ağacı’nın daha yaşlı olanıdır. Númenor ve Gondor’un Ak Ağaçları’nın atasıdır.




Meriadoc Brandybuck

Tolkien Evreninde Kurgusal Kahraman

Meriadoc Brandybuck, Shire'lı bir hobbittir. Üçüncü Çağın 2982. yılında doğan Meriadoc Brandybuck, Erdiyarı'nın efendisi Saradoc Brandybuck'ın oğludur.

Üçüncü Çağ'ın 3018 yılında Merry, Yüzük Kardeşliği'nin dört hobbit üyesinden biri olarak seçildi. Kardeşlik ile birlikte Mordor'un derinliklerine gitmek, Frodo'nun yüzüğü atmasına yardımcı olmak görevini üstlenirken hiç tereddüt etmedi.Kardeşlik kafilesi ile birlikte Moria'da savaştı ve Gandalf'ın köprüden düşüşüne ve soyu tükenmiş olan balrogların son ferdiyle savaşmasına tanık oldu.

Kafilenin geri kalanıyla -Aragorn'un liderliğinde- Lothlórien'e gitti ve bizzat üç yüzüğün taşıyıcısından biri olan Galadriel'le yüz yüze görüştü ve ondan elf pelerini hediyesi aldı.

Kardeşliğin son konak yeri olan Amon Hen'de arkadaşı Pippin ile birlikte, u