ker) taşıdır. Örneğin gösterge taşı 3 ise, okey taşı (kısaca okey denir) 4 olmalıdır. Özel bir durum olarak gösterge taşının numarası 13 ise okey taşının numarası 1 olur. Örneğin gösterge 13 ise okey 1 olur.

Okey taşı özel ve önemli bir taş olduğundan diğer taşlardan kolaylıkla ayırmak ve yanlışlıkla yandaki oyuncuya atılmasını önlemek için genelde ters çevrilir. Okey taşı, istenilen herhangi bir taş yerine joker olarak kullanılabilir. Yanlışlıkla okey taşı atıldığında, sırası gelen rakip taşı alabilir. Ancak rakibin taşı kendisinin fark etmesi ve alması gerekir. Başkaları tarafından bildirilen ve bu nedenle alınan okey taşı geri verilir. Okey taşı atan kişinin farkına vararak, okey taşının rakibin eline vurularak alınmaya çalışılması diskalifiye sebebidir. Ayni şekilde yerden alınan taşta da rakibin veya eşinin söylemesi durumunda okey iptal edilir.

Sahte okey taşının sabit bir rengi ve sayısı yoktur. Sahte okey taşı, joker olarak kabul edilen okey taşının yerine geçer. Yani gösterge 5 ise okey taşı 6 olur ve 6 taşına sahip olan kişi bu taşı istediği taşın yerine kullanabilir. 6 taşı joker olarak kullanıldığı için sahte okey taşı da 6 olarak kullanılabilir. Örneğin gösterge 1 ise 2 okey (joker) olur, sahte okey ise 2 olarak kabul edilir ve sahte okey yalnızca 2 taşı yerine kullanılabilir.

Rengi ve tasarımı üretimine göre farklılık göstermektedir. Üzerinde çeşitli simgeler yer almaktadır.

Puanlamaya seçilen herhangi bir sayıdan başlanabilir. Herkesin başlangıç puanı olarak bu sayı kabul edilir. Daha sonra puanlama sistemine göre puanlar düşmeye başlar. Oyun, oyunculardan birinin puanı sıfır olana kadar devam eder. Puan düşme işleminde el bitiren oyuncunun puanı sabit kalır ve diğer oyunculardan bitiş türüne göre puan eksiltilir. Başlama sayısı olarak yaygın biçimde 20 sayısı kabul edilir.

Her bitiş türünün farklı bir puan değeri vardır. ‘Normal bitiş’ için 2 puan, ‘gösterge yapma’ için 1 puan, ‘çiftten bitme’ için 4 puan. Bitişte kullanılan taş okey taşı ise düşülen puanlar 2 ile çarpılır.

Ayrıca oyun düşmeli olarak da oynanır. Düşme sayısı oyuncular tarafından belirlenir. Örneğin düşme sayısı 20 olduğunda, her elin normal bitişinde biten kişiden 2 puan düşülür. Ortaya okey atılırsa 4 puan düşülür. Bu şekilde 0 puana ilk ulaşan oyuncu kazanmış olur.

Bitiş türü, el bitiminde kullanılan taşa (fazla taş) göre ve taşların dizilimine göre belirlenir.

Bitişte kullanılan taş sıradan bir taş ise normal bitiş sayılır. Puan değeri 2'dir.

‘Okey dışarı’'da denir. Bitişte destenin üzerine bırakılan taş Okey taşı ise oyuncu okey atmış sayılır. Elin puan değerini 2'ye katlar.

Taşların dizilimi çiftlere göre yapılmışsa; yani ıstakadaki her taşın bir çifti varsa, oyuncu çiftten bitmiş sayılır. Puan değeri 4'tür.Çifte gitmeyi belirtmek zorunda degildir.

Oyunun başlangıcında göstergenin çifte bağlanabileceğine karar verilirse, gösterge yapan bir kişi çifte giderken elindeki göstergeyi çifti varmış gibi kullanabilir. Bunun için; çiftten biteceği zaman gösterge taşını yerdeki göstergenin üzerine bırakır ve oyun bir tur döndükten sonra yerdeki gösterge taşı ile kendi göstergesini ıstakasına koyar ve göstergenin çiftini de tamamlamış olur böylece çiftten bitebilir.

El bitiren oyuncunun elinde iki tane okey olması durumunda, bu okeylerden birini atmışsa (okey dışarı), tercihine bağlı olarak eli bitirmeyip ikinci okeyi de atmaya çalışabilir. Bunun için; birinci okeyi yere bırakır ve tur dönmeye devam eder. Bu tur dönerken oyuncular ( tur diyen oyuncu hariç) yere atılan taşları alamazlar sadece ortadaki taş kümesinden taş alabilir. İkinci okeyi de atabilecek duruma geldiğinde onu da destenin üzerine bırakır ve böylece çift okey atmış olur. Eğer ikinci okeye dönerken başka bir oyuncu el bitirirse, birinci okey de boşa gitmiş (yanmış) olur. Çift okey normal okeyin iki katı puan değerine sahiptir. Yani elin puan değerini 4’e katlar. Birinci okey taşını attıktan sonra ikinci okeyi de atmak zorundadır.

El bitiren oyuncunun bütün taşları aynı renkteyse oyuncu renkten bitmiş kabul edilir. İki tür renkten bitme vardır.

Bütün taşlar aynı renkte ve 1’den 13’e kadar sıralı ise "sıralı renk" yapılmıştır. Bu durumda puanlar ne olursa olsun hepsi sıfıra düşülür ve oyun biter.

Bu bitiş türünde ise bütün taşlar aynı renkte ve sıralı bir biçimdedir ama bazı taşlar ikişer tane olduğundan sırasız renk yapılmıştır ve sekiz puan değerindedir.

Oyunculardan birisi el bitirdikten sonra, diğer oyuncular ıstakalarını açar ve ellerinde seri yapmadıkları taşlar (işe yaramayan taş veya ıskarta taş) değerlendirilir ve her birinin sayıları toplanarak o oyuncuya ceza puanı yazılır. Oyuncu çifte giderse ceza puanı da ikiye katlanır. Yerdeki taş kırmızı veya siyah ise ceza puanları da ikiye katlanır. Bu yönden bir kâğıt oyunu olan Ellibire benzemektedir.

Günümüzde okey oyununun birçok çeşidi mevcuttur. Oyunlar içerisindeki temel mantalite ve amaç aynıdır.






Lityum

Lityum sembolü Li atom numarası 3 olan kimyasal elementtir. Periyodik tabloda 1. grupta alkali metal olarak bulunur ve yoğunluğu en düşük olan metaldir.
Lityum doğada saf halde bulunmaz. Yumuşak ve gümüşümsü beyaz metaldir. Havada bulunan oksijenle reaksiyona giren lityum, lityum oksit (LiO) oluşturur. Bu oksitlenme reaksiyonunu engellemek için yağ içinde saklanır. Hava ve su tarafından hızlı bir şekilde oksitlenip kararır ve lekelenir. Lityum metali doldurulabilir pillerde (örnek olarak cep telefonu ve kamera pili) ve ağırla yüksek direniş göstermesi sebebiyle alaşım olarak hava taşıtlarında kullanılır. Li iyonunun nörolojik etkilerinden dolayı, lityumlu bileşikler farmakolojik olarak sakinleştiricilerde kullanılır.

Birinci grup elementi olmasına rağmen,lityum aynı zamanda
2. grubun toprak alkali özelliklerini de gösterir. Bütün alkali metaller gibi bir tane değerlik elektronu bulunur ve bu elektronu hemen kaybederek pozitif iyon haline geçer. Bu sebeplerden dolayı lityum su ile çok kısa sürede reaksiyona girer ve doğada doğal halinde bulunmaz. Ancak kendisiyle benzer kimyasal özellikler taşıyan sodyum elementi lityuma göre daha aktiftir ve daha çok insanların midelerinde yer alır

Lityum bıçakla kesilebilinir, sodyumdan biraz daha sert olduğu için, onu kesmek veya bölmek çok daha zordur. Reaksiyona girmemiş Lityum gümüşi bir renge sahiptir, ancak kısa sürede rengi kararır. Düşük yoğunluğu sayesinde hidrokarbonlar üzerinde batmadan durabilir.

Alev üzerine konulduğunda lityumda göz alıcı bir kırmızı renk gözlenir, ancak yanmaya başladığında parlak beyaz bir alev gözlemlenir. Lityum suda ve su buharında bulunan oksijen ile tutuşur ve yanma reaksiyonu gösterir. Oda sıcaklığında azot ile reaksiyona giren tek metaldir. Yüksek özgül ısısı, 3582 J/(kg·K), ve sıvı haldeki geniş sıcaklık değerleri lityumu kullanışlı hale getirmektedir.

Lityum hava ve su ile yanması ve potansiyel patlama tehlikesine rağmen diğer alkali metallere göre daha az tehlikelidir. Oda sıcaklığındaki Lityum-Su reaksiyonu aktif ve çabuk gerçekleşen bir reaksiyon olmasına rağmen çok tehlikeli bir reaksiyon değildir. Lityum alevlerini söndürmek zordur ve bunun için özel kimyasallardan oluşan söndürücüler kullanılır.

Lityum, ten ile temasını engellemek için özel koruma gerektirir. Lityumu toz olarak ya da alkalinli bileşimlerinin solunması, burun yollarında ve boğaz da tahriş ve zarara neden olur.

Lityum ilk olarak 1817 yılında Johan August Arfwedson tarafından keşfedilmiştir. İlk saf olarak izolasyonu ise William Thomas Brande ve Humphrey Davy tarafından lityum oksitten elektroliz yolu ile gerçekleştirilmiştir. Spodumen cevheri ,LiAl(SiO3)2, Lityum içeriği nedeniyle ticarı olarak çok önemlidir. Öncelikle 1100 °C’ de a formu ısıtılarak daha yumuşak b formuna dönüştürülür. b formu sıcak sülfürik asit ile reaksiyona sokularak LiSOL2So4H5rt5 elde edilir. Elde edilen bu çökelek çözeltiden ayrılarak NaCO ile yıkanır. Böylece suda çözünmeyen LiCO elde edilir. Manik depresif tedavisinde ve pillerde kullanılır.

LiSO + NaCO → NaSO + LiCO (katı)

Elde edilen LiCO çökeleği HCl ile reaksiyona sokularak LiCl elde edilir.

LiCO + 2 HCl → 2 LiCl + CO + HO

LiCl erime noktası 600 °C den fazla olduğu için elektroliz ile saflaştırılması zor olduğundan LiCl (55%) ve KCl (45%) karışımı kullanılarak erime noktası 430 °C’ye düşürülür. Bu karışımın elektrolizi ile Li saf olarak elde edilir.


1990 yılında, ABD'nin Texas eyaletinin 28 idari bölümünde (county) içme sularındaki lityum miktarı üzerine bir araştırma yayımlanmıştır. Bu araştırma, içme suyundaki lityum miktarıyla intihar, cinayet ve tecavüz vakalarının negatif korelasyon gösterdiğini destekler veriler sunmuştur. Çalışmaya dahil edilen zaman aralığında, suyundaki lityum miktarı en yüksek bölgelerde, en düşük olan bölgelere kıyasla %40 daha az intihar vakası görülmüştür.

2009 yılında Japonya'da, 1 milyon insanın yaşadığı 18 şehri ve 5 senelik bir zaman dilimini kapsayan bir araştırma bu sonuçları desteklemiş. Bunu takiple Avustralya ve Yunanistan'da da bu iddiaları destekler sonuçların elde edildiği araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmanın sahibi araştırmacılar, çok düşük miktarlarda lityuma maruz kalmanın sinir sistemini koruyucu, hatta sinir hücresi gelişimini destekleyici etkilerinin olabileceği fikrini öne sürmüşlerdir.

Bu araştırmada kullanılan verilerin tekrar analiziyle yayımlanan ikinci bir araştırmada, içme suyundaki lityum miktarındaki artışın, çalışmada gözlenen ölüm oranlarıyla negatif korelasyon gösterdiği bulgulanmıştır.

Bu süreçte, İngiltere'de yapılan bir araştırma, yukarıda anlatılanlara aykırı bir sonuç vermiştir. Fakat bu araştırmaya konu olan bölgede içme sularındaki lityum miktarının, öteki çalışmalara ve ilgili bölgelere kıyasla çok daha düşüktür.

"7-Up", piyasaya "Bib-label Lithiated Lemon-Lime Soda" ismiyle sürülmüştür. İçecek, 1950 yılına kadar da lityum sitrat içermiştir. Şehir efsanelerine göre içeceğin ismindeki "7", lityumun atom ağırlığından kaynaklıdır.

Lityum tuzları bipolar bozukluk tedavisinde, duygudurum dengeleyici olarak kullanılmaktadır. Lit