aşmanın bir gereği olarak da Samsunspor ile Bordeaux kulüpleri kardeş kulüp olmuşlardır.

Samsun'da futbolun geçmişi 1909 yılında kurulan Tenvir-i Efkâr Gençler Kulübüne dek uzanmaktadır. Samsun'un ilk futbol kulübü olma özelliğini taşıyan bu kulüp Samsun Limanı başkanı ile oğulları Haydar ve Faruk Beyler önderliğinde kurulmuş, ilk başkanı Boşnakzâde Ahmet Resai Bey olmuştur. Samsunlu gençleri kötü alışkanlıklardan uzak tutmak amacını güden kuruluş yalnızca sporda etkinlik göstermemiş, aynı zamanda Fransızca, tiyatro ve sosyal bilimler gibi alanlarda derslerin de verildiği bir okul olmuştur. Kulübün özellikle şehirdeki Ermeni ve Rum gençlerinin kurduğu takımlarla yaptığı maçlar ilgi odağı olsa da Balkan Savaşlarının patlak vermesiyle faaliyetlerine son vermek zorunda kalmıştır. Hemen ardından 1912 yılında darülmuallim ve sultani öğrencileri tarafından kulüp niteliği taşımayan fakat rakipleriyle karşılaşacak nitelikte bir takım oluşturulmuş, bu girişim de çok uzun ömürlü olmamıştır. 1919 yılında ise kırmızı-beyaz renkleriyle kent tarihinin ikinci kulübü olan Samsun İdman Yurdu kurulmuştur. Tahir Usta'nın önderliğinde şehirdeki İngiliz işgal askerlerinin kurduğu takım ile Ermeni ve Rum takımlarıyla mücadele etmek amacıyla kurulan kulüp ilk maçını yine Samsun'daki Rumların kurduğu Atlas ile oynamış ve 3-0 galip gelmiştir. 1921 yılında ise Samsun İdman Yurdu'nun dışında faaliyet gösterecek ikinci bir futbol kulübü kuruldu. Bu kulübün adı Al Yıldız İdman Ocağı, kurucusu ve ilk başkanı ise Gıyas Bey'di. Sarı ve lacivert renkleri benimseyen bu kulübü 1924 yılında Mustafa Kemal, Samsun'a ikinci gelişinde ziyaret etmiştir. 1923 yılında kurulan kırmızı-beyaz renkli Zafer-i Millî İdman Derneği, Samsun'daki üçüncü faal futbol kulübü olmuştur. Aynı dönemde, daha sonraları Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakının da kurucu üyelerinden olacak olan Bafra Kızılırmak ve Çarşamba Yeşilırmak kulüpleri kurulmuştur. Böylece kulüpler arasındaki ilk resmî karşılaşmalar da oynanmaya başlanmıştır. İleriki zamanlarda ise Cumhuriyet Kızılırmak ve Çarşamba Gençlerbirliği kulüpleri de kurularak ittifaka dahil olmuştur.

1926 yılında Zafer-i Millî İdman Derneği tüzüğünde ve adında değişikliklere giderek Türk Ocağı Spor Şubesi adını almıştır. Ertesi yıl ise Türk Ocağı Spor Şubesi ve Al Yıldız İdman Ocağı birleşerek Nuri Bey'in başkanlığında Samsunspor Kulübü kurulmuştur. İlk maçını Haziran 1927'de Bahriye'ye karşı oynayarak 1-0 yenilen Samsunspor ilk galibiyetini aynı yıl içerisinde tertip edilen Samsun İdman Yurdu maçında 5-0 galip gelerek almıştır.

Siyah-beyaz renklerle mücadele eden Samsunspor; 1929-30 sezonunda kapatılarak tüm idarî, teknik kadro ve futbolcuları yeni kurulan Halkspora kaydırılmış fakat bir sonraki sene kapatılan Samsunspor yeniden açılmıştır. Kulüp bu dönemde futbol, voleybol, atletizm ve denizcilik şubelerinde faaliyet göstermekteydi.

1932 Ağustosunda Süleyman Bey'in başkanlığına geldiği Samsunspor ismini mıntıkaya tescil ettirerek Samsun İdman Yurdu, Halkspor, Tütün Fabrikasıspor ve Demirspor'la birlikte mıntıkayı oluşturmuş ancak başarılı sonuçlar alamamış, vasat bir takım görüntüsü sergilemiştir. 1936 yılında ise müsabakalara katılımı okul takımı olması nedeniyle istenmeyen Demirspor, Samsunspor ile birleşmiş Samsunspor-Demirspor Birliği'ni meydana gelmiş ve aynı yıl yapılan seçimde Hikmet Alpaner kulüp başkanı olmuştur. 1938'de Vedat Urfi'nin başkanlığına geldiği Samsunspor kadrosunu güçlendirmiş, 1939'da mıntıka finaline kadar çıksa da Bafraspora 2-1 yenilerek şampiyonluğu kaçırmıştır. Çeşitli imkânsızlıklar nedeniyle kulüp bir süre faaliyetlerine ara verse de 16 Kasım 1950 tarihinde yeniden faaliyete geçmiş ve bu dönemde faaliyet alanlarına güreş de eklenmiştir.

30 Haziran 1965 tarihinde Samsun'da bulunan beş amatör lig takımı olan 19 Mayıs, Fener Gençlik, Akınspor ve Samsun Galatasaray Gençlik kulüpleri Samsunspora katılarak dönemin Ticaret Bankası Samsun Şube Müdürü Kadri Ersan'ın başkanlığında kırmızı-beyaz renkleri benimseyen Samsunspor vücut bulmuş ve resmen Türkiye 2. Futbol Ligi'nde boy göstermeye başlamıştır. Samsunspor'u oluşturan kulüplerin birleştiği tarih olan 1927 kulübün esas kuruluş yılı olmasına rağmen resmî kuruluş tarihi, profesyonelliğe başvurduğu tarih olan 30 Haziran 1965 olarak işlenmiştir. Kulübün başvurusu ise Beden Terbiyesi Umum Müdürlüğünce 19 Temmuz 1965 tarihinde onaylanmıştır. Kulübün tescil fişinde yer alan bilgilere göre kulübün bu dönemde futbol, basketbol, voleybol, atletizm, güreş, masa tenisi ve boks şubesi bulunmaktaydı.

Kuruluşunu takiben ulusal çaptaki rakipleriyle mücadele edebilmek amacıyla maddi destek arayışına giren kulüp şehrin bazı ileri gelenlerinden daha sonrasında Spor Toto gelirleriyle ödenmek üzere toplamda ₺35.000 borç ve Samsun Ticaret Odasından ₺10.000 hibeli destek almış ve 29 Temmuz 1965 gecesi Samsun Fuarı'nda düzenlenen bir eğlence programıyla fazladan gelir sağlanmıştır. Yeni takım ilk antrenmanını 1 Ağustos 1965 günü 14.00'dan 17.00'a kadar süren törenle birlikte seyirciye açık şekilde gerçekleştirmiştir.

Samsunspor, profesyonel liglere ilk kez 1965-66 sezonunda günümüzdeki adı 1. Lig olan 2. Futbol Ligi'nde adım attı. 5 Eylül 1965 tarihinde ilk profesyonel lig maçını oynayan Celal Torkal idaresindeki Samsunspor'un rakibi Yeşildirek idi. Samsunspor, Şehir Stadı'nda oynanan ve hakemliğini Nadir Irmak'ın yaptığı maçı Nihat Serçeme'nin attığı golle 1-0 kazanmış ve Samsunspor lig tarihindeki ilk maçında ilk galibiyetini alırken Nihat da Samsunspor tarihindeki ilk lig golünü atan oyuncu olarak tarihe geçmiştir. Ligdeki bu ilk sezonunda Samsunspor Beyaz Grup 5.si olmuş, aynı sezon Türkiye Kupası'nda ise 2. turda Güneşspor'a elenmiştir. 1966-67 sezonu başında kadrosunu yenileyerek teknik direktörlüğüne Muzaffer Gür'ün, sonrasındaysa Nejat Tayman'ın getirildiği takım ligi 2.likle bitirirken, Türkiye Kupası'nda yarı finale kadar çıkmıştır. Kupada Konyaspor, Manisaspor ve Fenerbahçe'yi eleyen takım, Göztepe'ye iki maç sonucunda elenmiştir. Ertesi sezon ortasında Yılmaz Ulusoy'un başkanı olduğu kulüp liderlik için İzmirspor'la yarışsa da 2 puanla ligi 2. sırada tamamlamış, 1968-69 sezonunda ise tarihindeki ilk başarısını elde ederek ligi Kamuran Soykıray'ın teknik direktörlüğünde Beyaz Grup lideri olarak tamamlamış ve ilk şampiyonluğunu yaşamıştır.

Futbol şubesinin yanı sıra o dönem hiçbir şubesi bulunmayan kulübün basketbol şubesinin açılması yönünde çalışmaları yapılmaktaydı. 1967 yılında o dönem Samsun Anadolu Lisesi ile birlikte kentin iki güçlü takımından birisi olan 19 Mayıs Lisesinin kadrosunun neredeyse tamamının kulüp bünyesine dâhil edilmesiyle Samsunspor ikinci bir branşta faaliyet göstermeye başlamıştır. İlk maçını Sinop'taki Amerikan askerî üssünün askerleri ile yapan basketbol takımı üç sene içerisinde büyük bir gelişme göstermiş ve Anadolu'nun güçlü takımlarından biri hâline gelmiştir. 1970 Anadolu Kupası şampiyonluğu yaşayan takım Bolu'daki baraj maçlarını aşarak ilk defa Türkiye Deplasmanlı Basketbol İkinci Ligi'ne çıkma başarısı göstermiştir. Osman Şenher, Cudi İmamoğulları, Ferit Bastami, Uğur Pehlivan, Kaya Akal, Ertuğrul Bayraktar, Samet İmamoğulları, Yalçın Gürpınar ve iki Amerikalı oyuncu ile bu başarıyı gösteren takım sadece bir sezon ligde kalmıştır.

1969-70 sezonunda şimdiki adı Süper Lig olan 1. Futbol Ligi'nde ilk sezonunu geçiren Karadeniz takımı Basri Dirimlili yönetiminde lige başlasa da ilerleyen süreçte Lefter Küçükandonyadis göreve getirilmiş ve ligi 6. sırada tamamlamıştır. Samsunspor böylece üç büyük il olan Ankara, İstanbul ve İzmir takımları dışında bu ligde yer alan ilk takım olma başarısını göstermiştir. Beş sezon boyunca 1. Futbol Ligi'nde mücadele ettikten sonra ise 19 Mayıs Stadyumu'na taşındığı sezon olan 1974-75 sezonunda ligi 24 puan ile 15. sırada tamamlamış ve 2. Futbol Ligi'ne düşmüştür. Bunun üzerine teknik direktör Basri Dirimlili'nin görevine son verilmiş ve tekrar Kamuran Soykıray takımın başına getirilmiştir. 1975-76 Türkiye 2. Futbol Ligi sezonunda Soykıray tekrar Samsunsporu Beyaz Grup lideri yapmış ve 1. Futbol Ligi'ne taşımıştır. Ayrıca aynı sezon Gençlik ve Spor Bakanlığı Kupası'nda da mücadele edilmiş ve Bursaspor 2-1 mağlup edilerek bu kupa ilk ve son kez kazanılmıştır.

Futbol takımının başarılı bir grafik gösterdiği yıllarda, 1972-73 sezonunu tek mağlubiyetle Türkiye Deplasmanlı Basketbol İkinci Ligi şampiyonu olarak tamamlayan Samsunspor basketbol takımı, 1973-74 sezonunda Ankara, İzmir ve İstanbul takımları dışında Türkiye Deplasmanlı Basketbol Birinci Ligi'nde yer alma hakkını kazanan ilk takım olarak futbol takımının gösterdiği başarıyı basketbolda tekrarlamıştır. Ligdeki ilk sezonunda tüm maçlara Tansev Mıhçıoğlu, İsmet Badem, Cudi İmamoğulları, İren İmre ve Yalçın Gürpınar ilk beşiyle çıkan Samsunspor maddi anlamda sıkıntılar çekmeye başlamıştır. Oyuncuların maaşlarını ödeyemeyen kulüp ilerleyen süreçte deplasman masraflarını dahi karşılaşamayacak raddeye gelince 1973-74 sezonunun ilk yarısı ligden çekilmek zorunda kalmış ve ertesi yıl da liglere katılmamıştır. Bu süreçte takım dağılmış ve basketbol şubesi kapatılmıştır.

1976-77 Türkiye 1. Futbol Ligi sezonuna 2. Futbol Ligi ve Gençlik ve Spor Bakanlığı Kupası şampiyonu unvanıyla başlayan kulüp ligi 10. sırada bitirmiştir. Türkiye Kupası'nda da 3. turda elenilmiş ve bir başarı sağlanamamıştır. İki sezon daha bu ligde yer aldıktan sonra 1978-79 sezonunda 15. olarak küme düşülmüş fakat bu durum uzun sürmemiştir. 1981-82 Türkiye 2. Futbol Ligi sezonu öncesi Fevzi Zemzem ile anlaşılmış, Yalıspor'dan getirilen Emin Kar hariç olmak üzere Samsunlu yeni futbolcular transfer edilerek kadroda revizyona gidilmiş, sezon sonunda Fevzi Zemzem'in yerine gelen Mehmet Babalık'ın idaresinde D Grubu lider olunarak tekrar 1. Futbol Ligi'ne yükselinmiştir. 1982-83 sezonunu başında Fevzi Zemzem ile tekrar anlaşma sağlanmış, önceki sezon transfer edilen Tanju Çolak'ın gol krallığı yarışında 16 gol ile ikinci sırada yer almasına rağmen takım kötü bir performans göst