gönderildi. 1858'de Mekteb-i Harbiye kumandanı, sonra mekatib-i askeriyye (askeri okullar) kumandanı oldu. Ocak 1868'te askeri şura reisi, Temmuz 1863'te müşir (mareşal) rütbesiyle Birinci Ordu Kumandanı oldu. Rumlar ayaklanınca, 7 Mart 1867'de Girit'e yollandı. 29 Kasım 1867'de Girit Eyalet Valisi oldu. 9 Şubat 1869'da Serasker olarak ilk defa imparatorluk hükümetine girdi.

15 Şubat 1874 - 26 Nisan 1875 tarihleri arasında sadrazam oldu.

30 Mayıs 1876 tarihinde yapılan ve Midhat Paşa'yla birlikte padişah Abdülaziz'in tahttan indirilmesiyle sonuçlanan hükümet darbesinin liderlerinden biriydi. Ancak 15 Haziran 1876 gecesi Mithat Paşa'nın Beyazıt'taki evinde bir hükümet toplantısına katılırken devrik padişah Abdülaziz'in kayınbiraderi Çerkes Hasan'ın konağa yaptığı baskın sırasında Hariciye Nazırı Mehmed Raşid Paşa ile beraber Çerkes Hasan tarafından öldürüldü.






İbrahim Edhem Paşa

İbrahim Edhem Paşa (d. 1818 - ö. 1893) 19. yüzyılda yaşamış Osmanlı Devleti'ne 5 Şubat 1877 - 11 Ocak 1878 arasında sadrazamlık, hükümet nazırlığı, Şura-yı Devlet reisliği ve büyükelçilik gibi birçok yüksek kademe görevlerde hizmet vermiş bir devlet adamıydı.

1818 yılında Rum kökenli bir ailede doğduğuna inanılan İbrahim Edhem Paşa çocukluğunda, 1822'de Sakız Adasında patlak veren isyanlar ve çatışmalar esnasında, kimi kaynaklara göre köle olarak satılmak, kimi kaynaklara göre ise İzmir'e kaçtıktan sonra evlatlık olarak verilmek suretiyle sonradan sadrazam olan Koca Mehmet Hüsrev Paşa'nın velayetine geçmiştir.

Koca Mehmet Hüsrev Paşa çocuklara olan sevgisi ile tanınmakla, 10 kadar kimsesiz çocuğu bu şekilde himayesine almış ve hepsini okutmuştur. Bu çocukların çoğu sonradan önemli mevkilere gelmişlerdir. Zekasıyla kısa sürede dikkat çeken İbrahim Edhem Bey, Hüsrev Paşa'nın ve bizzat padişah II. Mahmut'un gözetiminde Paris'e eğitim için gönderildi. Önce İnstitution Barbet'e kaydoldu. Buradaki en yakın sınıf arkadaşlarından biri de ünlü Fransız kimyacısı ve bilim adamı Louis Pasteur'dü. École nationale supérieure des mines de Paris'den sınıfının en başarılı öğrencilerinden biri olarak mezun oldu ve Türkiye'nin çağdaş anlamdaki ilk maden mühendisi olma ayrıcalığını kazandı.

İbrahim Edhem Paşa'nın Osmanlı Devleti hizmetindeki ilk yüksek kademeli görevi Kasım 1856-Nisan 1857 tarihleri arasında yaptığı Hariciye Nazırlığıdır. Bu görevden sonra sırasıyla Ticaret Nazırlığı (Aralık 1859-Temmuz 1861), Ticaret ve Nafıa Nazırlığı (Şubat-Mayıs 1863), Maarif Nazırlığı (Mart-Mayıs 1863) ve tekrar Ticaret Nazırlığı (Mart 1865-Haziran 1866) görevlerini yüklenmiştir. Bundan sonra 1866 yılınının Eylül ayında Tırhala Valisi, 1867 yılının Haziran ayında da Yanya Valisi olmuş, bu görevde 1868 yılının Mart ayına kadar kalmıştır.

Bu iki valilik görevini tekrar bir dizi hükümet nazırlıkları izlemiştir. Sırasıyla Divan-ı Ahkam ve Adliye Nazırı (Ağustos 1870-Haziran 1871), Nafıa Nazırı (Haziran 1871-Ocak 1873), Ticaret Nazırı (Eylül 1871-Ağustos 1872) ve tekrar Nafıa Nazırı (Şubat 1874-Haziran 1875) olarak görev yapmıştır. Bu görevi Nisan-Aralık 1876 tarihleri arasında yaptığı Berlin büyükelçiliği ve 26 Aralık 1876-5 Şubat 1877 tarihleri arasında yaptığı Şura-yı Devlet reisliği izlemiştir.

5 Şubat 1877 tarihinde padişah II. Abdülhamit o sırada sadrazamlık görevini yapmakta olan Midhat Paşa'yı görevden alarak yerine o sırada Şura-yı Devlet reisi olan İbrahim Edhem Paşa'yı getirdi. Bu tarih 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı öncesinde toplanan Tersane Konferansı'nın başarısızlıkla sonuçlanarak 20 Ocak 1877 tarihinde dağıldığı ve savaşın kaçınılmaz duruma geldiği günlere rastlar. Padişah bu başarısızlıktan Midhat Paşa'yı sorumlu tutmuş, onu sadece sadrazamlıktan indirmekle yetinmemiş, yurtdışına sürgüne göndermiştir. İbrahim Edhem Paşa sadrazam olduktan 2-3 ay gibi kısa bir süre sonra Ruslar hem batıdan, hem de doğudan Osmanlı Devleti'ne saldırarak savaşı başlattılar. İbrahim Edhem Paşa bu savaşın büyük bir bölümünde sadrazamlık görevinde kaldı. Ancak savaşın gidişi sırasında verilen önemli kararlar sadece İbrahim Edhem Paşa değil, onun başkanlık ettiği bir savaş kurulu tarafından verilmiştir. Nihayet 10 Aralık 1877 tarihinde Plevne Savunması'nın başarısızlıkla sonuçlanması ve savaşın kaybedildiğinin kesinleşmesi üzerine padişah 11 Ocak 1878 tarihinde İbrahim Edhem Paşa'yı görevden alarak yerine Ahmed Hamdi Paşa'yı getirdi.

İbrahim Edhem Paşa'nın sadrazamlık dönemi görevi on bir ay dört gün süreyle sürdürmüştür. Bu görevden sonra Mart 1879 -Mart 1882 tarihleri arasında Viyana büyükelçisi ve Mart 1883-Ekim 1885 tarihleri arasında Dahiliye Nazırı olarak görev yapmış, 1893 yılında İstanbul'da vefat etmiştir.

İbrahim Edhem Paşa'nın 2 kız ve 4 erkek olmak üzere 6 çocuğu vardı. Çocuklarından Osman Hamdi Bey Türk müzeciliğinin babası olarak bilinmektedir. Diğer oğlu İsmail Galip Bey ise Türk nümizmatik'inin kurucusu olarak bilinir. Diğer bir oğlu olan Halil Ethem Eldem ise jeoloji ilmine büyük katkılarda bulunmuştur. Ayrıca 1990 yılında bir suikast sonucu öldürülen MİT Müsteşar Yardımcısı Hiram Abas'ın büyük dedesidir.





Ahmed Hamdi Paşa

Ahmet Hamdi Paşa (d. 1826- ö. 1885) Osmanlı Devletinin son yıllarında II. Abdülhamid saltanatında hükümette nazırlık, valilik ve 11 Ocak 1878 - 4 Şubat 1878 tarihleri arasında yirmi dört gün sadrazamlık görevlerinde bulunmuş bir devlet adamıdır.

Ekim 1868-Nisan 1869 tarihleri arasında Evkaf Nazırlığı, Haziran-Ağustos 1871 ve Nisan 1873-Mart 1874 tarihleri arasında Maliye Nazırlığı, Nisan 1873-Mart 1874 tarihleri arasında Maliye nazırlığı, Kasım 1877-Ocak 1878 tarihleri arasında da Dahiliye Nazırlığı yapmıştır. Ayrıca Eylül 1871-Haziran 1872 tarihleri arasında Aydın valisi, Haziran 1872-Nisan 1873 tarihleri arasında Tuna valisi, Mart 1874-Ocak 1875 ve Şubat 1878-Ağustos 1880 tarihleri arasında Aydın valisi, Ocak 1875-Nisan 1876 ve Ağustos 1880-Eylül 1885 tarihleri arasında Şam valisi Ağustos 1876-Kasım 1877 tarihleri arasında da Hazine-i hassa nazırı olarak hizmet vermiştir.

En son olarak da II. Abdülhamid saltanatında 11 Ocak 1878 - 4 Şubat 1878 tarihleri arasında yirmi dört gün sadrazamlık yapmıştır.




Mehmed Sadık Paşa

Mehmet Sadık Paşa (Karavezir) (1825-1901), Osmanlı Devletinin son yıllarında hükümette nazırlık, valilik ve sadrazamlık görevlerinde bulunmuş bir devlet adamıdır.

18 Şubat 1869 1869-8 Ağustos 1870 tarihleri arasında Maliye nazırlığı görevinde bulundu. 28 Nisan 1869' de vezirlik rütbesi aldı. Ağustos-Ekim 1870 tarihleri arasında Evkaf nazırı görevine getirilen Mehmet Sadık Paşa 24 Ekim 1970' de Aydın valiliğine gönderildi. 22 Eylül 1871’de ikinci defa Maliye nazırı oldu. Sadrazam Mahmud Nedim Paşa' yla anlaşmazlığa düşmesi üzerine 13 Kasım 1871' de görevinden alındı. 30 Haziran 1872' de ikinci defa Aydın valiliğine getirildi. Midhat Paşa’nın sadrazamlığında 13 Ağustos 1872' de üçüncü defa Maliye nâzırı oldu ve 16 Şubat 1873 yılına kadar bu görevde bulundu. 7 Mayıs 1873 yılında "Sultan Abdülaziz" tarafından Rüsumat nezaretine tayin edildi. 1874 yılı Temmuz ayı başlarında bu görevinden ayrıldı. 25 Ekim 1875 yılında Paris elçiliğine getirildikten sonra 5 Şubat 1877'de Tuna valiliğine gönderildi. Üç ay sonra valilikten alındı. Meclis-i Askeriyye’ye dahil edildi. Ardından Muhacirîn Komisyonu başkanlığına getirildi. Kasım 1877' de İstanbul mebusu olarak yeni açılan meclise girdi.

11 Ocak 1878 yılında ikinci defa rüsumat nâzırı oldu. 18 Nisan 1878’de Nâfia Nezâreti uhdesinde kalmak şartıyla Meclis-i Vükela reisliğinde başvekil oldu. Ali Suavi liderliğindeki Çırağan Baskını sonrasında 28 Mayıs 1878 yılında görevinden alındı. 12 Haziran 1878' de üç sene görevde bulunacağı Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti valiliğine (Rodos ve Sakız adası valiliği) getirildi. 4 Haziran 1881 yılında görevinden alınan Mehmet Sadık Paşa Limni’de oturmaya mecbur edildi.

Nisan-Temmuz 1901 yılında Limni’de vefat eden "Mehmet Sadık Paşa" buradaki Niyâzî-i Mısrî Türbesi civarına defnedildi.





Mehmed Esad Safvet Paşa

Mehmed Esat Safvet Paşa (d. 1814 - ö. 1883), Osmanlı hükümetinde çeşitli nazırlıklarda ve II. Abdülhamit döneminde 4 Haziran 1878 - 4 Aralık 1878 arasinda altı ay sadrazamlık görevinde bulunmuş bir Osmanlı devlet adamıdır. Tanzimat döneminin en mühim simalarındandır. Hürriyet gazetesinin kurucusu Sedat Simavi'nin dedesidir.

Babası kaza Voyvodalığında bulunmuş Sürmene eşrafından Mehmet Hulusi Ağa olan Mehmed Esad Safvet Paşa 1814 yılında İstanbul'da doğdu. Öğrenimine mahalle okullarında başlamış, Bayezid Medresesi'nde devam etmiştir. Devlet memurluğuna 1831 yılında 17 yaşındayken Divan-ı Humayun kalemine girerek başladı. Burada asıl adına geleneklere uygun olarak Safvet mahlası verildi.

Dürüst ve değerli bir devlet adamı olarak tarihe geçmiştir. Nüktedan esprili bir kişiliğe sahiptir. Eğitime çok önem verdiği bilinmektedir, torunlarının eğitime gitmek istememesi üzerine "Bu gençlere ne oluyor biz çocukken Haydar (semt)inden kar demez kış demez yürüyerek Beyazit Camisi'ne medrese eğitimine giderdik." demiştir. Sürmene gazetesinin kurucusu Resul Hamza Emin'in araştırmasına göre Safvet Paşa'nın kızı Aliye hanım Samsun Mutassarrıfı Mustafa Bey'le evlenmiştir. Bu evlilikten karikatürist ve Hürriyet gazetesinin kurucusu Sedat Simavi doğmuştur. Sedat Simavi anne tarafından Safvet Paşa'nın torunudur yani anne tarafından Sürmenelidir.

Altı defa Hariciye Nazırlığı, üç defa da Maarif Nazırlığı yapmıştır. 1868 yılında Maarif Nazırı iken Şimdiki Galatasaray Sultanisini kurmuştur, Galatasaray Lisesi o dönemde 7 dilde eğitim veren ve Dünyada bir benzeri olmayan bir okuldu. 1869 yılına kadar parça parça olan Osmanlı Maarif Teşkilatı ilk defa onun zamanında bir kül halinde "Maarif-i Umumiye Nizamnamesi" ile toparlanmış ve yeniden tanzim edildiğinden bu devreye tanzimat adı verilmiştir. İlk defa bu devrede eğitim hizmeti halk işi olmaktan çıkıp devlet hizmeti olarak algılanmaya başlanmıştır.

Toplam 14 defa çeşitli nazırlık görevlerinde bulunmuştur. 4 Haziran 1878-4 Aralık 1878 tarihleri arasında da 6 ay süreyle sadrazamlık görevini yerine