vb. isimler takılan bir çeşit rüşvet alıp ve verilmesi usul haline getirmiştir. Bu türlü yolsuz kazanç kazanma ile kendi şahsi servetini de büyük miktarlara yükseltmiştir. Bu yolsuz kazancın yaygınlaşıp alışılır görenek haline girmesi, devlet kademesinde rüşvetin yaygınlaştırılması Osmanlı İmparatorluğu'nun içine bozulma tohumlarını atmıştır.

Tekirdağ'da, Rüstem Paşa Külliyesi adıyla değişik yıllarda Mimar Sinan’a yaptırdığı cami, medrese, kütüphane, çifte hamam, bedesten, kervansaray ve imaretten oluşan bir külliyesi bulunmaktadır. Bu külliyeden günümüzde ancak cami ve bedesten kalmış ve diğer binalar kısmen veya tamamen ortadan kalkmıştır.

Eminönü, İstanbul'da, Rüstem Paşa Külliyesi adıyla anılan 1555-1561 yılları arasında Mimar Sinan’a Rüstem Paşa Camii, altta yer alan tonozlu depolarla dükkânlar, çeşme ve iki handan oluşan bir külliye yaptırmıştır.

Edirne' de Mimar Sinan'a Rüstem Paşa Kervansarayı'nı yaptırmıştır. .

Ankara'da 1522-1523 tarihlerinde Çengel Han'ı inşa ettirmiştir.

Ayrıca Kütahya'da Anadolu Beylerbeyliği yaptığı sırada bir medrese ve bir hamam yaptırmıştır. Kütahya'daki bu eserlerden hamam günümüze kadar gelmiş; taç kapısının bir bölümü hariç yıkılan medrese ise orijinaline uygun olarak yeniden yapılmıştır.

Ayrıca Sakarya'nın Sapanca ilçesinde Mimar Sinan tarafından yaptırılan "Rüstem Paşa Camisi" mevcut olup ibadete açıktır.

Rüstem Paşa'nın tarihçi olarak Osmanlı kültürüne katkıları da bulunmaktadır. "Tevarih-i Ali Osaman" veya "Tarih-i Rüstem Paşa" adı ile yazdığı tarih eseri Osmanlı devletinin kuruluşundan 1561'e kadar dönem tarihini ihtiva etmektedir. Bu eserde kendisinin büyük katkısı olan Kanuni devrini işlemiş ve Osmanlı devletinin gelişmesinin zirvesine tarihsel bir pencere açmıştır. Ancak bu eserin 1923'de ilk Almanca çevrisini ("Die Osmanische Chronik des Rüstem Pascha" adlı) yapan I. Ferrer ve bazı diğer tarihçiler bu eserin Rüstem Paşa tarafından şahsen yazıldığına şüphe ile bakmaktadırlar.

2003 yapımı Hürrem Sultan dizisinde Serhat Nalbantoğlu tarafından canlandırılmıştır. 2011-2014 yılları arasında yayınlanan Muhteşem Yüzyıl adlı dizide ise Rüstem Paşa'yı Ozan Güven canlandırmıştır.






Kara Ahmed Paşa

Kara Ahmed Paşa (ö. 28 Eylül 1555, İstanbul), I. Süleyman saltanatı döneminde, 6 Ekim 1553-28 Eylül 1555 arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır. I. Selim'in en küçük kızı ve Kanuni Sultan Süleyman'ın en küçük kız kardeşi Fatma Sultan'ın eşidir.

Arnavut asılıdır. "Ahmed Paşa Külliyesi" vakifiyesinde babasının adı Abdülmuîn olarak verilmiştir.

Devsirme olarak İstanbul'a getirilmis ve Topkapi Sarayi'nda Enderun'da yetişmiştir. Kapıcıbaşı olarak çıkma yapmıştır. Sonra Yeniçeri ağası olarak atanmıştır.

Kara Ahmed Pasa sefer ordusu ile Budin Beylerbeyi Ali Paşa’nın tavsiyesiyle uyarak Eğri Kalesini de kuşattı ise de alamadı. 18 Ekimde kusatmayi basarisiz olarak kaldirdi. Sonra sulh yapıp 1553'te Kanuni Sultan Süleyman'in yeni İran Seferine katılmak uzere İstanbul'a dondu.

Padişah Kanuni Sultan Süleyman Erdel seferi yapılmakta iken Edirne'de Kanuni adını almaya atif veren hazırlatttigi kanunname ile "Sultan Süleyman Kanunnamesi" ile ugraşmakta idi. Fakat Safavilerin sınır ihlalleri haberini alınca yeni bir İran seferi için İstanbul'a döndü ve hazırlıklara hızla devam edip ordu 28 Ağustos'da İran uzerine Nahcivan Seferi adı verilen askeri sefere çıktı. Kara Ahmed Pasa ordusu ile bu sefere iştirak için Erdel'den erişmişti. Sadrazam Rüstem Paşa daha önce kendine bağlı bir ordu ile Anadolu'da ilerlemeye devam etmekteydi. Rüstem Paşa büyük Şehzade Mustafa'ya karşı Hürrem Sultan'ın hazırladığı komplo planını uygulamaya koydu. Yolda iken padişaha büyük şehzade Mustafa'nın tahti ele gecirmek için planlar yaptıgını bildiren raporlar göndermişti. Karısı Hürrem Sultan'ın da telkinleriyle birlikte bunlar padişahı büyük oğlundan şüphelenmeye ve onu elimine etme kararı vermesine yol açtı. Şehzade 6 Ekim günü Konya Ereğlisi'nde babasının sefer ordusuna erişti. Onun otağına vardığında cellatlar tarfından karşılandı ve dilsiz cellatlar tarafından boğularak idam edildi.

Kapıkulu askeri Şehzade Mustafa'nın idamından çok etkilendiler ve bunu bir cinayet sayıp eyleme gectiler. Bunda kabahatlinin sadrazam Rüstem Paşa olduğunu kabullendiler. Bunun haberini hemen alan padişah ayni gün Sadrazam Rüstem Paşa'yı azletti ve damadı olan Rüstem Paşa'yı İstanbul'a geri gönderdi. Böylece 6 Ekim 1553 günü ikinci vezir olan Kara Ahmed Paşa'ya sedaret mühürü verilerek o yeni Sadrazam olarak atandı. Bu çok karmaşık ve gizemli politik gelişmelerin arkasında ne çeşit entrikaların döndüğü hakkında tarihçilerin pek bilgileri yoktur ama pek çok sorular sormaktadırlar.

Sicill-i Osmani'de şöyle değerlendirilmiştir:

Gazi, gayretli, herkese haddince riayet eder, insaflı bir zat idi. 

Topkapı'da kıymetli çinilerle süslü olan cami kendisinin olup vefatından az evvel yaptırmaya başlamış ise de tamamlanmasını görememiştir. Vefatında eksik kalan kisimlara kethudasi Husrev Bey tarafından tamamlatilmis ve camii 1559/60 yılında ibadete acilmiştir. Kendisi camii yanında medfundur.

2003 yapımı "Hürrem Sultan" dizisinde Mehmet Soykan, 2011 yapımı "Muhteşem Yüzyıl" dizisinde ise Yetkin Dikinciler tarafından canlandırılmıştır.







Semiz Ali Paşa

Semiz Ali Paşa (ö. 28 Haziran 1565, İstanbul), I. Süleyman saltanatı döneminde 1561-1565 yılları arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Semiz Ali Paşa Hersek Sancağı'nda Praca (Brazzo) (Osmanlı dönemi ismi:İvraca) kasabasında Pracic ailesinden Hüseyin adında bir poturun, (yani Hristiyan Bogomil mezhebinde iken Müslümanlığı kabul etmiş olan bir kişinin) oğludur. Osmanlı dönemi kaynaklarında çok iri, şişman ve uzun boylu olduğu için kendisine "Semiz", "Semin", "Kalın" gibi lakaplar verilmiştir.

Babası Müslüman olmadan önce devşirme olarak 1520'li yıllarda İstanbul'a getirildi ve Pargalı İbrahim Paşa'nın kethüdâsı olan akrabası Çeşte Bâli'nin yardımıyla saraya girdi. Enderun’da eğitim gördükten sonra 1545'de mir-i alem olarak çıkma yaptı.

1546 yılında yeniçeri ağası ve takiben Rumeli beylerbeyi oldu. 11 Nisan 1549'da vezirlik ve 2.300.000 akçelik haslarla Mısır beylerbeyiliği görevine getirildi. Bu eyaleti Aralik 1553'e kadar idare etti.

Kubbealtı Üçüncü vezir rutbesi verildi ve Aralık 1553'de o sirada Sultan II. Süleyman 1552-1554 Osmanlı-Safevî Savaşı veya Nahcıvan Seferi için Halep'e gelmişken padişahın mahiyetinde olarak sefere katıldı. Suşehri’nde sol kol komutani sıfatıyla askerlerine gösterişli bir geçit resmi yaptırdı. Savaşın sonunda yapılan barış muzkerelerinde ve 1 Haziran 1555'de Amasya Antlaşması'nın imzalanmasında ikinci vezir olarak bulundu.

12 Temmuz 1561de Damat Rüstem Paşa'nın vefatından sonra Vezir-i Azamlık görevine getirildi. Bu görevde 28 Haziran 1565'de vefatına kadar 3 yıl 11 ay 19 gün boyunca kaldi. Tarihçiler barış durumunu devam ettirerek bu görevde başarılı olduğunu kabul etmektedirler.

Avrupa'da barış ortamının sürmesini sağlamak için Avusturya ile ilişkileri iyi tutmaya çaba göstermiştir. Damat Rüstem Paşa'nin sadaret döneminde günün Avusturya elçileri devamlı gözetim ve denetim ile büyük bir baskı altında bulundurulmuşlardı. Semiz Ali Pasa bu gözetim ve denetim rejimini hafifleştirdi. İstanbul merkezinde bir veba salgını çıktığında Avusturya elçisi olan Busbecq'e Büyükada'ya taşınıp orada oturması için izin verdi. Avusturya elçisi Busbecq ile ciddi ve her iki tarafta da iyi niyetle müzakerelere başladı. Bu müzakereler sonunda 1562'de 8 yıl süreli bir barış antlaşması imzalandı.

Semiz Ali Paşa'nin sedaret döneminde önemli bir olay da İstanbul'un tarihinin en büyük sel felaketi ile karşılaşması oldu. 20 Eylül 1563'de bir gün bir gece devamlı olarak şiddetli yağmur yağıp şimşekler düştü. Halkalı Deresi o zamana kadar hiç görülmemiş şekilde yükselip seller ortaya çıktı. Yenibahçe'den Langa Bostanları'na kadar semtler seller altında kaldı. Diğer dere yatakları ile Boğaz’a yakın yerlerde de büyük yıkımlar oldu. Düşen yağıştan köklerinden sökülüp yere yıkılmış olan ağaçlar ve çöken tahta evler düşen yıldırımlar dolayısıyla tutuşup yangınlar çıktı. Sellerden, yıkılan ağaçlar ve çöken evlerden dolayı çok sayıda insan öldü. İstanbul'a Belgrad ormanlarından su getiren su kanallarının içi tamamen kumla kapandı. Bu su kanalının üzerinden geçtiği Moglova Kemeri de yıkıldı. İstanbul şehrine su akmamaya başladı. Şehirde büyük bir su kıtlığı ve büyük bir su sıkıntısı başladı.

Padişah I. Süleyman da bu sel sırasında sürek avı için Yeşilköy'de bulunmaktaydı. Sığındığı köşk de seller altında kaldı. Enderun ağaları padişahı sırtlarında taşıyarak sel alanından kurtardılar. Yağmurlar kesilip seller sona erdikten sonra Kanûnî Sultan Süleyman refakatinde sadrazam Semiz Ali Paşa ve diğer devlet ricali yıkılan su kemerlerini ve su yolları güzergahını gezdiler. Sultan ivedilikle zarar görmüş köprülerin, yolların, su yollarınin ve su kemerlerinin onarılıp işler hale getirilmesini emretti. Bu görevler başmimar Mimar Sinan'a verildi. Ayrıca Kâğıthane suyunun İstanbul’a getirilmesine karar verildi.

Tarihçi Selaniki'ye göre Sadrazam Semiz Ali Paşa Kâğıthane suyunun İstanbul’a getirilmesi aleyhinde idi. İstanbul'a Kağıthane'den de su getiriiip her semte bir çeşme yapılırsa ve böylece şehrin su sıkıntısı ortadan kaldırilırsa Anadolu'da çiftini bozan köylüler, hatta Arraplar ve Acemler İstanbul'a gayet büyük sayıda yerleşmek için göç edip geleceklerinden korktuğunu ifade etti. Hatta sadrazam bunu önlemek için su yollarının güvenliğinden sorumlu Nikola adlı bir gayri müslimi gizlice kaçırtmıştı.

1565'de Akdeniz'de Osmanlı üstünlüğünü hiçe sayan Malta Hospitalier Şövalyeleri Akdeniz’de deniz üzerinde seyahat eden müslüman hacılara, tüccar ve yolculara korsan saldırılarda bulunmakta ve Osmanlı Devleti tebalarına zararlar vermekte idiler. Osmanlı ilerigelen paşalarının denizden bir seferle hiç olmazsa onları bertaraf etmek için adayı ele geçirmek istemekteydiler. Semiz Ali Paşa bu fetih teklifini mevsimsiz bulup karşı çıktı. Fakat bir sindirme harekatı ka