hallesinin ve Çalkaya Köyününde Roma ve Bizanslılar döneminde önemli yerleşim merkezi olduğu belirtilmektedir.

Tarihi kalıntılar bakımında zengin sayılan Pınarbaşı ilçesinde Sümenler Köyü sınırlarında bulunan Ilgarini Mağarası, yine aynı köyün Kayadibi mahallesinde Hacet Kayası, Çalkaya köyünün batısında bulunan Kurtgirmez tepesinde büyük bir mağara, aynı köyün güneyinde Kedikayası, Ilıca köyünde Bizanslılardan kalma hamam, Çamkışla köyü Benle mahallesindeki yüksek va dik kayalığa insan sureti kazılmış ve yörede Kızkayası olarak bilinen örnekler verilebilir.Ama ne yazıkki buralar define avcıları tarafından harap edilmektedir.

Pınarbaşı'nın doğusunda Azdavay ilçesi, batısında Bartın ili Ulus ilçesi, kuzeyinde Cide ilçesi, kuzeydoğusunda Şenpazar ilçesi, güneyinde ise Daday ilçesi ve Karabük ili Eflani ilçeleri ile çevrilidir. Pınarbaşı; zümrüt yeşili ormanları, eşi bulunmaz kanyonları ve mağaraları, ahşap evleri, şirin köyleri ve geleneksel yaşam tarzı ile Anadolu’nun Kuzeyinde Küre Dağlarının güney kesiminde yer alır. (33° 07’E, 41˚36’N) Yüzölçümü 571 km2, rakımı 650mdir.İlçe dağlık engebeli bir araziye sahiptir. Dağlar arasında kalan vadiler küçük plato düzlükleri ile Zara Çayı’nın vadi tabanı ekonomik faaliyet ve yerleşim alanıdır. Başlıca dağları; Kurtgirmez Dağı 1338 m, Büyük Dağı 1151 m, Gavurharman Dağı 1136 m. Yüksekliğe sahiptir. Önemli akarsuyu Zara Çayıdır. Çavuş köyü hudutları içinden doğan bu çay güneyden kuzeye akarak Ilıca köyünde Devrekani Çayı ile birleşir. İklim Karadeniz iklimi ile kara iklimi arasında geçiş iklimidir. Kışlar uzun ve soğuk geçer yazlar kısa ve sıcaktır. İlçe orman bakımından oldukça zengin olup, yörenin %63’ü ormanla kaplıdır. Yükseklerde iğne yapraklı ağaçlar yaygın olup, alçak kesimlerde çayır ve makiye benzer bitki örtüsü hakimdir.

31 Aralık 2009 tarihinde açıklanan Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre ilçe merkezi nüfusu 1.698 kişi, köylerin nüfusu 3.373 kişi olup, toplam nüfus 5.071’dir. Nüfus varlığının gelişememesinin nedeni dışarıya göçtür. Ekonomik zorluklar halkı özellikle İstanbul ve diğer büyük şehirlere itmiştir. Köy nüfusunun %85’i 50 yaş ve üzerindeki insanlardan oluşmaktadır. Öğrenim çağı dışına çıkan gençler askerlik öncesinde İstanbul’a göçmekte, askerlik dönüşünde de İstanbul’a yerleşmektedir. Pınarbaşı, Kastamonu'nun İstanbul'a en çok göç veren ilçelerindendir.

Pınarbaşı İlçesi Muratbaşı Köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır. Kanyonun ilçeye uzaklığı 26 km’dir. Muratbaşı Valla Mahallesine kadar stabilize yoldur. Kanyona kadar olan 1.5 km'lik kısmı ise orman içi patika yoldur.

Pınarbaşı ilçesine bağlı Muratbaşı köyündeki Valla Kanyonu Devrekani Çayı ile Kanlıçay’ın birleştiği bölgeden başlamakta olup, Cide ilçesi istikametinde 12 km uzunluğunda yan duvar kayaların yüksekliği yer yer 800–1300 m'yi bulur.

Valla Kanyonu 1994 yılında İstanbul Teknik Üniversitesinden gelen 4 öğrencinin burada kaybolup, 14 gün sonra Cide ilçesinden çıkmaları ve burasını Vahşi Cennet olarak tanımlamaları ile basında yer alıp, doğa severlerin ziyaret yeri haline gelmiştir. Kanyonun techizatsız geçilmesi mümkün değildir.

İlçe merkezine uzaklığı 36 km olup, Sümenler Köyü Kazla mahallesi Top Meydana mevkiine kadar vasıta ile ulaşmak mümkündür. Sorkun Yaylasından itibaren dik ve kayalık orman içi patika yoldan yaya olarak 2 saat yürüyerek mağaraya ulaşmak mümkündür.

Mağaranın tabii kemerli bir girişi vardır. İçeri girildiğinde iki kola ayrıldığı görülür. Girişte Bizans dönemine ait olduğu sanılan bir köy yıkıntısı mevcuttur. Sağdaki düz yoldan gidildiğinde bir su sarnıcı bulunmaktadır. Bu sarnıç zaman içinde tahribata uğramıştır. Bu bölümde odalar ve sarkıtlar bulunduğundan Avizeli Salon denilmektedir. Mağaranın sola ayrılan diğer yolundan gidildiğinde ağızdan itibaren –250 m derinliğe kadar inilmekte ve M.Ö. 2000 yılına ait insan yaşantısı izlerine rastlanılmaktadır. Bu değerleri ile dünyanın 4. mağarası olduğu bilinmektedir. Yolun başlangıcından aşağıya inildiğinde küçük bir düzlüğe ulaşılmaktadır. Buraya kadar inerken 40 kadar dönüşlü, taştan örülmüş ve viraj şeklinde bir yol kullanılmaktadır. Bu düzlükte kilise kalıntısı ve mezarlar vardır. Bu kısımda 7 adet mezar mevcuttur. Mezarlar zaman içinde gerek araştırmacılar gerekse başka amaçlarda tahrip edilmiştir. Kafatası, kol ve bacak kemiklerine rastlanılmaktadır. Buradan sonra da yola devam edebilmek için teknik malzeme gerekmektedir. Böylece ulaşılabilen yere kadar mağaranın uzunluğu 858 m’dir.

Pınarbaşı Ilıca Köyü sınırları içerisinde bulunup, 12 km uzaklıktadır. Ilıca Köyünden itibaren patika yoldan yaya olarak yarım saat sürmektedir. Su yaklaşık 10 metre yükseklikten dökülmektedir ve bu suyun döküldüğü yerde doğal olarak bir havuz oluşmuştur. Bu şelalenin en önemli özelliği de oluşan bu havuzun etrafının çok sayıda ağaç ve bitki örtüsü ile çevrili olmasıdır. Yine şelalenin üst kısmından gidildiğinde yıllardır akan su ile kayaların aşınması sonucu kayalarda oluşan çukurluklar ve oymalar şelaleye ayrı güzellik katmaktadır.

Yine aynı köy içerisinde Bizanslılardan kalma bir hamam mevcuttur. Hamam yontma taştan yapılmış kubbe şeklinde 2 metre genişliğinde 3.5 metre uzunluğunda 1.8 metre yüksekliğindedir. Hamamın yaz ve kış aylarında su ısısı 23 °C'dir. Yine hamamın yan duvarlarında insanların yıkanmaları için sabunluklar ve oymalar mevcuttur.

Zara Çayı üzerinde olup, suyun taştaki kireçleri aşındırması ile oluşan derin kazanlar şeklinde çukurlar mevcuttur. Eski dönemlerde yaşayan insanların kayaları oyarak su kanalı açıp, bu kanaldan su ile çalışan un değirmenine su akıtmaları yine ayrı bir dikkat çekmektedir.

Kanyon girişi Meydandüzü diye bilinen havza'dan başlar. Ayıderesi'ni geçerek Ilıca Şelalesi'nde sona erer.





Seydiler

Seydiler, Kastamonu ilinin bir ilçesidir. Seydiler, İnebolu-Kastamonu karayolu üzerinde çok eski tarihlere dayanan bir yerleşim yeridir. Kurtuluş Savaşı'nda eli silah tutanların cephede olduğu sıralarda İnebolu'ya çıkarılan silah ve cephanelerin Kastamonu üzerinden Ankara'ya ulaştırılmasında yarar sağlamıştır.

Cumhuriyet öncesi İnebolu ilçesine bağlı olan Seydiler 1926 yılında Küre'nin ilçe oluşu ile buraya bağlanmış, 4 Ağustos 1944 tarih ve 4642 sayılı kanunla ilçe olan Devrekani'ye bağlanarak uzun süre bucak statüsünde idare edilmiştir. 1967 yılında belediye teşkilatı kurulan Seydiler 20 Mayıs 1990 gün ve 3644 sayılı kanunla ilçe olmuş, 8 Mayıs 1991 tarihinde ilçe kaymakamının fiilen göreve başlaması ile Kastamonu ilinin 19. ilçesi olarak faaliyete geçmiştir.




Şenpazar

Şenpazar, Türkiye Cumhuriyeti'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Kastamonu ilinin bir ilçesidir.

Şenpazar isminin bu bölgeye ilk yerleşen kişilerden biri olan Şeyh Şir Ali Bani'den geldiği tahmin edilmektedir. Candaroğulları Beyliği döneminde Orta Asya'dan bu bölgeye gelen Şeyh Şir Ali Bani'nin yerleştiği bölgeye "Şeyh Şir Ali Bani’nin şehri veya şehir kuran" manasına “Şehribani” adı verilmiştir. Daha sonra Şehribani isminin halk arasında “Şarabana” olarak telaffuz edildiği ve 1948-1950 yılları arasında İl Genel Meclisi tarafından “Şarbana” olarak belirlendiği bilinmektedir.

İlk olarak “Şehribani” daha sonra ise halk arasında “Şarabani veya Şarbana” biçiminde söylenmeye başlanan ilçe adı daha sonra 1968 yılında günümüzde de kullanılan “Şenpazar” olarak resmileşmiştir.

Şenpazar ilçesi idari açıdan ilçe merkezininde içerisinde olduğu yedi mahalle ve 23 köyden oluşmaktadır.

Alancık, Aşıklı, Aybasan, Başçavuş, Büyükmutlu, Celallı, Dağlı, Demirkaya, Dereköy, Dördül, Edeler, Fırıncık, Gürleyik, Gürpelit, Harmangeriş, Himmet, Az.Kalaycı, Küçükmutlu, Salman, Sefer, Tepecik, Uzunyol ve Yarımca

Merkez, Çevrik, Dibekli, Güneytekke, Karaman, Korucak ve Kuztekke

2016 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre ilçe merkezinin nüfusu bir önceki yıla oranla küçük bir artış sağlayarak 2.268 olarak belirlenmiştir. Ayrıca köylerin nüfusu 2.755, toplam Şenpazar nüfusu da 5.023 olarak tespit edilmiştir. Buna rağmen 2016 resmi kayıtlara göre Türkiye'de Şenpazar nüfusuna kayıtlı 29.515 kişi yaşamaktadır. Buna göre ilçe nüfusuna kayıtlı 24.000 kişiden fazla bir nüfus ilçe dışında bulunmaktadır. Ayrıca nüfus kaydını başka il nüfuslarına aldıran binlerce Şenpazarlı yaşamaktadır.

İlçede iş sahaları ve sanayi kuruluşları olmadığından, arazi de tarım için işlemesi zor bir yapıya sahip olduğundan ilçe sürekli dışarıya göç vermektedir. 1990 yılı nüfus sayımında 8.950 (2.887 Şehir - 6.063 Köy) olarak belirlenen ilçe nüfusu yıllar içerisinde belirtilen nedenler nedeniyle her geçen sene göç vererek bugünkü verilere ulaşmıştır.

Şenpazar, Kastamonu ilinin kuzeybatısında, Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz bölümünde yer almaktadır.

Kastamonu il merkezine 100 km mesafede olup, Karadeniz kıyısına uzaklığı 37 km dir. İlçe kuzeyde Cide, güneyde Azdavay, kuzeydoğuda Doğanyurt ilçeleri tarafından çevrilmiştir. İlçenin denizden yüksekliği 335 metredir.

İlçe, Karadeniz Bölgesinin jeolojik yapısına uygun olarak genç kıvrım dağları ile kaplıdır. Dağlık ve engebeli olan bu arazi üzerinde, akarsuların oluşturduğu vadiler bulunur. İlçe merkezi de böyle bir vadi üzerinde bulunmaktadır. Değişik yollarla beslenen Şenpazar Çayı ilçe merkezinden geçer.

Arazinin dağlık ve engebeli oluşu ile ilçe merkezinin Şenpazar Çayı yatağında bulunması dağlık bölgede kurulu köylerle ilçe merkezi arasında büyük bir yükseklik farkı oluşturmaktadır.

Şenpazar tipik Karadeniz iklimi etkisi altındadır. Bölgenin bol yağışlı olması doğal bitki örtüsü açısından zenginleşmeyi de beraberinde getirmiştir. İlçenin toplam yüzölçümünün %70'i ormanlar ile kaplıdır. Genel olarak Karadenize ait ağaç türlerinden olan karaçam, kayın, meşe, kestane, şimşir, ıhlamur, ceviz türü ağaçlarla kaplı ormanları vardır.
Şenpazar'ın yerleşim yeri olarak ne zamandan beri kullanıldığına dair kesin bir bilgi olmamakla birlikte, halk arasında söylenegelen değişik rivayetler bulunmaktadır. İşte bu rivayetlerin bir kısmından ve çevrede bulunan kerpiç yapı ve mezarlık kalıntılarından hareketle Şenpazar’ın Bizans