al Afrika'da geçirirler. Ağustosun ortasından eylülün sonuna kadar göç ederler. Martın ortasında geri dönerler. Ama İspanya'daki popülasyon yerleşiktir. Yüksek ağaçları delerek yuvasını yapar. leylekten farklı olarak ürkek ve ihtiyatlı bir türdür.





Ortodoks Yahudilik

Ortodoks Yahudilik veya Ortodoks Musevilik, Kudüs'teki Mabed'in yıkılışından günümüze kadar gelen resmî Yahudi inanç ve geleneklerini temsil eden, hâlen mensubu en fazla olan Musevilik mezhebidir.

Bugün İsrail Devleti'nde de bu mezhep taraftarları hâkimdir.

Musa Kanunları'na sıkı bir şekilde bağlı olan Ortodoks Yahudiler, Şabat (cumartesi) günü hiçbir iş yapmamak, Kaşerut kurallarına uymak konusunda diğer mezheplerden daha katı tutum sergilerler.

Ortodoks Yahudilere göre Tanrı Musa'ya Tevrat'ı ve On Emir'i vermiştir. Bunlar ilahidir, sonsuza kadar geçerli olacaktır ve hiçbir şekilde değiştirilemez.

Tanrı, yazılı olan Tevrat'ın yanı sıra sözlü emirlerini de Musa'ya vermiştir ve bunlar nesiller boyunca sözlü olarak günümüze ulaşmıştır. Aynı şekilde bunların da ilahi ve kutsal olduğu kabul edilir. Bu konuda özellikle Talmud ve Midraş referans alınır.

Halaha'ya sıkı sıkıya bağlılık gereklidir.




Reformist Yahudilik

Daha çok Avrupa'daki Yahudilerce tanınmış bir Teolog olan Abraham Geiger (1810-1874)'un başlattığı Reformist Yahudilik hareketi, Musevîlik'le çağdaş modern anlayışı birleştirmeyi gaye edinmiştir. Böylece bu mezhebe bağlı Yahudiler, hem geleneklerine uygun yaşayabilecek, hem de modern çağa ayak uydurabileceklerdir. Bu hareketin başlamasının bir başka sebebi de Almanya'daki Yahudilerin dinî uygulamayı, genel kültür için bir engel olarak görmeleridir. Böylece onlardan bir kısmı Hristiyanlaşmış, bir kısmı da geleneklerini değiştirmiştir.

Din ile dünya işlerini birbirinden ayırma düşünce ve gayreti de ilk defa bu mezhep mensuplarından gelmiştir. Reformist Yahudiler dinde modernleşmeden yanadırlar. Bunu sağlamak için, ibadetin bazı şekillerini değiştirerek, kadın-erkek ayırımına son vermişler, cumartesi çalışma yasağını kaldırarak sinagog ayinlerini azaltmışlar, müziğe çok az yer vererek kadınlarla erkeklerin bir arada oturmasını serbest bırakmışlardır. Bir adım daha atarak katı perhiz kaidelerini kaldırmışlar, şifahi Talmud geleneğini inkâr etmişlerdir.




Yeniden yapılanmacı Yahudilik

Bunlara: Yeniden Yapılanmacılar ya da (Reconstructionist) adı verilir.

Ortodoks Musevilik, Tutucu Musevilik ve Reformist Musevilik dışında Mordechai Kaplan'ın kurduğu (Yeniden Yapılanmacı) adında bu mezhep, daha önceleri muhafazakâr Yahudilik içinde yer almıştı.

Zamanla Kaplan'ın fikirleri diğer Yahudi mezheplerini etkilemiştir.

Hareketin kurucusuna göre Yahudiler de diğer milletler gibi bir millettir. "Seçilmişlik" gibi bir özelliği yoktur. Tanrı Yahudileri değil, Yahudiler Tanrı'yı seçmişlerdir. Bunlar yeniden dirilmeyi ve ahireti reddederler. Tevrat, Tanrı vahyi değildir. İsrâiloğulları'nın tarih boyunca meydana getirdikleri bir eserdir. Mesihcilik diye bir kavram yoktur. Sinagoglarda kadın-erkek yan yana ibadet edebilir. Yeniden Yapılanmacı'lara göre kadınlar da haham olabilir.




Küçük martı

Küçük martı ("Larus minutus"), martıgiller (Laridae) familyasından en küçük martı türü.

Hareketleri ve boyutları açısından daha ziyade sumruya benzer. Küçük ve ince olan gagası sumruların gagalarından kısadır, bacakları kısa, kanatları ise sumrulardan biraz daha geniştir ve erişkinin kanat uçları küttür. Üst tarafı açık gri, gövdesi ve kuyruğu beyazdır. Kanat üstü gri, kanat altı siyahımsıdır ve hem kanat üstü, hem kanat altının kenarları beyazdır. Yazın erişkinin başlığı ve gagası siyahtır, beyaz göz kapakları yoktur, bacakları ise kırmızıdır. Kışın beyaz başı, koyu renk küçük tepesi, koyu kulak lekesi ve açık renk bacakları vardır.

Ergeninin kanat ucu değişken derecede siyahtır. Gencinin başı ve boynu koyu, sırtı koyu ve siyah-kahverengi çizgilidir. Sonbaharda sırtındaki koyuluk kaybolur (kara ayaklı martıdakinden daha geniş olan ensesindeki koyuluk ve kara ayaklı martıda hiç olmayan koyu kuyruk sokumu başlangıçta korunur); kanat üstünde siyah zig zag vardır. Bir yaşındakinin lekeli başlığı vardır; kanatların üzerindeki koyu renk zig zag solar, iç kanadı ise diyagonal olarak son bulur. Sesi kesik, sert ve genizden gelen bir ‘kek’tir.





Muhafazakâr Yahudilik

Muhafazakâr Yahudilik, 19. yüzyılın ortalarında, Alman Yahudileri arasında ortaya çıkmıştır. "Konservatif Yahudilik" olarak da bilinir. Muhafazakâr Yahudiliğin temsilcileri Isaac Bermays (1791-1849) ile Zacharia Franklen (1801-1871)'dir. Geleneklere bağlılıkta taviz verememe ve laikliğe karşı olan Muhafazakâr Yahudilik daha sonraki yıllarda Amerika Birleşik Devletleri'nde de sempatizan bulmuştur.




Yahudi bayramları

Musevi bayramları, Musevi takvimine göre hesaplanır Miladi takviminin 2007 yılı Musevi takviminde 5767 yılıdır. Çünkü Musevi takvimi Ay ve Güneş esasına göre çalışır ve Ay takvimleri Güneş takvimlerine göre yılda 11 gün daha kısa olduğundan, Bayramların hep aynı mevsime gelmesi için belli aralıklarla takvime 13. ay eklenir. (bkz. Adar Şeni)

Musevilik'te Bayram ve Matem günlerinin tarihleri Musevi takvimine göre hesaplandığından bayramlar hep aynı tarihe gelmezler ama her zaman aynı mevsime denk düşerler.

En önemli bayram Yılbaşı Bayramı'dır (Roşaşana), ardından on gün sonra 26 saat sürecek olan oruç günü gelir, ki buna Kefaret Günü anlamına gelen (Yom Kipur) adı verilir. Kipur'dan sonra 7 gün süren Çardak Bayramı (Sukot) ve bir yıl içinde Tevrat'ın tüm bölümlerin okunmasının tamamlandığı ve yeniden başlandığı (Simhat Tora), Aralık ayında Hanuka, Mart-Nisan arası Babil'de zamanın Musevi düşmanı (Antisemit) Haman tarafından Yahudilerin kıyıma uğratılması olayının son anda Ester tarafından engellenmesinin anısına 2 gün (Purim), Mısır'dan Musa'nın (Moşe Rabenu) önderliğinde ayrılıp kölelikten kurtulmasının kutlandığı Pesah. Bundan 49 gün sonra gelen 10 Emirin alınmasının kutlandığı Şavuot ve yaz aylarına denk gelen Tapınağın yıkılması ve çeşitli talihsiz olayların anıldığı ve bir matem günü olan Tişa Beav önemli günlerdendir.

Bu bayramlardan Pesah, Şavuot ve Sukot'a Şaloş Regalim adı verilir. Roşaşana ve Yom Kippur'a ise Yamim Noraim (Ulu günler) adı verilir.





Yahudi ayin sistemi

Musevilikte günde üç vakit ibadet etme mecburiyeti vardır bunlar sabah (şahrit), Öğlen (minha) ve akşam (arvit) bölümleridir hafta arası ve hafta sonları için okunan bu bölümler Sidur adı verilen yaklaşık 500 sayfalık bir dua kitabında bulunur. Kitabın yarısı yaklaşık 300 sayfa olmak üzere sabah, öğlen ve akşam üç defada okunur. Geri kalan 200 sayfa ise Cumartesi günleri okunur.
Bayramlar için düzenlenmiş Sidurlara Mahzor adı verilir Bahzorlar da Sidurlar gibi tertip edilmiş olup, içerik olarak bayramlarla ilgili bölümleri içerir.

Bu sebeple Musevi dini tören kitapları:


olmak üzere beş tanedir bunlara ilaveten Zebur'un bulunduğu Teilim ve Tevrat'ın bölümlerini içeren Peraşa Kitabı ile sayı 7 olarak ifade edilebilir.

En son olarak Purim gününde okunan ve deri rulo şeklindeki Megillat Ester ile bu sayı 8 olur.

Her bayramda Sinagogda Hazan o bayramın kitabından okurken cemaatte elindeki kitaptan takip eder.

Dualar İbranice, Aramice, Ladino ve Türkçe dillerinde gerçekleşmekte olup ağırlıklı dil İbranicedir.




Musevi Ayinleri

Musevilikte günde üç vakit ibadet etme mecburiyeti vardır bunların her birine İbranice'de Tefila adı verilir. Üç tefila vardır bunlar: sabah (şahrit), Öğlen (minha) ve akşam (arvit) bölümleridir hafta arası ve hafta sonları için okunan bu bölümler Sidur adı verilen ve yaklaşık 500 sayfa olan bir kitapta bulunur. Bu kitapta okunması gereken dualar sırayla yazılmıştır.

Cumartesi günleri'in bitiminde ve Bayramlar'ın bitiminde ayrı bir bölüm daha okunur ki buna Avdala adı verilir.




Pinochle

Pinochle. Amerika Birleşik Devletleri'nde 19. yüzyılın ortalarında geliştirilmiş bir iskambil oyunudur. Fransız oyunu Bezik'ten türemiştir. Oyunda iki takım vardır. Ortaklar birbirleriyle karşılıklı olarak otururlar. Kağıt destesi özeldir ve toplam 80 karttan oluşur. Destede sinek, karo, maça ve kupa'nın asları, papazları, damları, valeleri ve onlarından dörder adet bulunur. Kartlar karıştırılır ve dağıtılır. Her bir oyuncunun elinde 20 kart bulunur.

Oyunun amacı takımlardan birinin 500 puana ulaşmasıdır. Eğer her iki takımda aynı anda 500 puana ulaşırsa o elde ihaleyi alan takım oyunu kazanır.

Türkiye'de Hoşkin adıyla oynanan bu oyun, yörelere göre farklılık gösterse de genel olarak üç oyuncu arasında oynanır.
Kağıt destesi özeldir ve toplam 80 karttan oluşur. Destede sinek, karo, maça ve kupa serilerinin as, papaz, kız, vale ve onlu'larından dörder adet bulunur.

İlk elde tabelacının (skorları kaydetmekle görevli oyuncu) sağındaki oyuncu kartları dağıtır. Kartlar beşer beşer dağıtılır, ilk tur sonunda 5 kart "gömü"ye ayrılır. Her oyuncunun elinde 25 kart bulunur. Kartları dağıtanın sağındaki oyuncu "mecburcu" olur.

Mecburcu, ihaleyi 550 ile başlatır veya pas geçer. Mecburcu pas geçerse sağındaki oyuncu ihaleye 650 ile başlamak zorunda kalır. Bu oyuncu da pas geçerse kartları dağıtan oyuncu ihaleyi 750 ile alır veya pas geçer. Herkes pas geçerse mecburcu ihaleyi 550'ye almış olur. Bu durumda mecburcunun elinde herhangi bir seriden K-Q yoksa kartlar yeniden dağıtılır.

En yüksek teklifi söyleyerek ihaleyi alan oyuncu aynı seriden papaz ve kızı yere açarak kozu ilan eder. Gömü (yerdeki kapalı beş kart) ihaleyi alan oyuncu tarafından açılır. nun elinde karo, maça, kupa veya sineğin herhangi birinden bir evlilik bulunmuyorsa ihaleyi alan oyuncu batar. İhale bedeli puanlarından düşülür. Diğer oyuncular

Dağıtanın sağından itibaren her oyuncu konuşur veya pas geçer. Her konuşma belli puanları içeren sayılardan oluşur. Açılış konuşması en az 550 diyerek yapılır. İhale 750'ye kadar onar onar arttırılır. 750'den sonra ihaleyi ellişer ellişer artırmak zorunludur. 600 diyerek ihaleyi alan oyuncu o el en az 600 puan toplamak zorundadır.

Pas geçen oyuncu artık bir kere daha ihaleye katılama