geri dönmüştür. II. Bayezid devrinde Anadolu kazaskeriyken, 1485' de Rumeli kazaskeri ve 1486' da divanda üçüncü vezir, bir sene sonra da ikinci vezir olmuştur. 1498' de vezir-i azam olup, 1499' da İnebahtı seferinde ordugahta vefat etmiştir.
Tarihçiler; İlim ve fazilet sahibi, iyi ahlaklı, cömert, iyiliksever ve tedbirli olduğunda hemfikirdir. 
İstanbul' da 1478' de yaptırdığı Çandarlızade Atik İbrahim Paşa Camii bulunmaktadır. Ayrıca İznik' te yaptırdığı bir cami ve Kastamonu' da medresesi vardır.





Mesih Paşa

Mesih Paşa (ö. 1501), II. Bayezid saltanatında 1499-1501 yılları arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Aslen Rum olup, Paleologos Hanedanı'na mensuptur. Beylerbeyliği ve vezirlik görevlerine getirilmiştir. 1480 yılında gerçekleştirilen Rodos seferinde serdar olarak atanmış ancak adanın alınamaması üzerine vezirlikten azledilerek Gelibolu sancakbeyliğine gönderildi. Daha sonra divanda vezir bulunurken Çandarlı (2.) İbrahim Paşa' nın vefatı üzerine vezir-i azam olmuştur. 1501 yılında Galata'daki barut mahzenine yıldırım düşmesi sonucu çıkan yangının söndürülmesi için çalışırken, Galata kadısı ile bulunduğu yüksek yerden düşerek yaralanmış ve birkaç gün sonra vefat etmiştir.




Hadım Ali Paşa

Hadım Ali Paşa, veya Atik Ali Paşa (d.?, Saraybosna - ö. 1511, Amasya), Sultan II. Bayezid zamanında 1501-1503 ve 1506-1511 dönemlerinde iki kez sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamı.

Saraybosna yakınlarında "Drozgometva" adlı bir köyde Boşnak asıllı olarak doğmuştur. Ak hadımlardan olup, devşirme olarak eğitimi Enderun'da görmüştür. Bâbüssaâde ağalığı ve bazı beylerbeyliği görevlerinde bulundu.

Sultan II. Bayezid tahta çıktığı zaman Cem Sultan ayaklanmasında II. Bayezid'ın has adamı olarak 1482'de Karaman beylerbeyi yapıldı. Bu görevde iken Cem Sultan ve Karamanoğlu Kasım Bey'in Konya kuşatmasında şehri başarı ile savundu. Sonra Semendire valisi ve Rumeli beylerbeyi oldu. Bu görevde iken Boğdan Prensi "Stefan Çel Mare(III. Ştefan)" isyan etmiş ve Akkerman Kalesi'ni kuşatıp alma girişiminde idi. Hadım Ali Paşa onun üzerine yürüyüp kaleyi kuşatmadan kurtardı ve Prens'in Lehistan'a kaçmasına neden oldu. Bu seferinden başarı ile dönünce 1486'da vezir oldu.

Bundan sonra Hadım Ali Paşa, 1485–1491 döneminde yapılan Osmanlı-Memluk Savaşı'na katıldı ve bu savaşın son safhasında Osmanlı ordusu komutanı oldu. Bu savaş içinde katıldığı ilk sefer serdar sadrazam Davut Paşa'nın maiyetinde olarak 1487'de olmuştu. 1488 yılında devam eden savaşta Osmanlı Ordusu vezir Hadım Ali Paşa komutanlığı altında Çukurova'ya hücuma geçip burayı, özellikle Adana, Tarsus, Anazarva, Sis kalelerini ele geçirdi. Memluk'lular Sultanı Kayıtbay, emir Özbek Bey komutasında bir sefer ordusunu Çukurova'ya gönderdi. Bu ordu ile Osmanlı Ordusu 16 Ağustos 1488 tarihinde Ağaçayırı Muharebesi'ne giriştiler. Hadım Ali Paşa komutası altında bulunan Osmanlı ordusu bu muharebede yenildi. Memluklu ordu komutanı Emir Özbek Bey Çukurova'da Osmanlılardan temizlemeye başladı. Bu arada Osmanlıların elinde bulunan Adana kalesi 3 ay bir kuşatma sonucunda kaybedildi. Bu savaşa katılan paşalar vezirlikten azledildiler.

Sonra Venediklilerle yapılan savaşlara iştirak etti. 1500'de Mora yarımadası ile Navarin, Zantio, Modon ve Koron kaleleri ile Kefalonya ve Ayamavri adalarını aldı. Bunun üzerine ikinci vezir oldu. 1501'de Venedikliler bir baskınla Navarın'ı tekrar ele geçirdikleri için bu kale üzerine tekrar gidip Kemal Reis'in denizden desteği ile geri aldı. Mora valiliğine tayin edildi.

1501'de Mesih Paşa'nın ölümü ile ilk kez sadrazam yapıldı. İki yıl sonra azledilerek yerine Hersekli Ahmed Paşa getirildi.

1506'da ikinci defa sadrazamlığa getirildi ve ölünceye kadar bu görevde kaldı.

Nisan 1511'da isyana başlayan Şahkulu İsyanı' nı bastırmakla görevlendirildi. Sivas civarında Çubukova ya da Gökçay mevkiinde yapılan Gökçay Muharebesi'inde Sadrazam Hadım Ali Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Şahkulu güçlerini yendi ve isyanın bastırılmasını sağladı.

Ama sadrazam Hadım Ali Paşa bu muharebede ağır yara almıştı. Sadrazam tedavi için Amasya'ya getirildi fakat tedavisi yararlı olmadı. Kısa bir zaman sonra vefat etti. Naaşı Amasya'da bulunan Kurtboğan Türbesi yanındaki Vezir-i Âzam Atik Ali Paşa Türbesi'ne defnedildi.

Hadim Ali Paşa ölmeden önce II. Bayezid' ın şehzadelerinin sultan olma için aralarındaki mücadelede Şehzade Ahmet'in tahta geçmesini desteklemekteydi. Ölümüyle Şehzade Ahmet taht kavgasında büyük güç kaybetti. 1512'de Yavuz Selim babasını tahttan indirip Osmanlı İmparatorluğu tahtına çıktı.

Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirmektedir:

Düşüncesi ve tedbirleri kabul olunur, cesur ve cömertti. Ulemâyı ve faziletli insanları severdi. Yazısı güzeldi. Hayır işlerine düşkün(dü).
Hadım olmakla beraber cesur, bilgili bir devlet adamıydı.

İstanbul'da Divan yolundaki, Atik Ali Paşa Camii'si ile yanındaki medrese, mektep, ve imareti o yaptırmıştır. Ayrıca Fatih' teki Vasat Atik Ali Paşa Camii'si ile Edirne'de adıyla anılan camiyi yaptırmıştır.





Koca Mustafa Paşa

Koca Mustafa Paşa (ö. 1512, Bursa), II. Bayezid saltanatı sonunda ve I. Selim saltanatı başında 1511-1512 döneminde sadrazamlık yapan Osmanlı devlet adamıdır.

Fatih Sultan Mehmed (1451-1481) devrinde saraya alınarak, Enderun’da eğitim ve öğretim görmüştür. 1481’de Hazinedârbaşı, 1482’de Kapıcılar Kethüdası olup, 1489-1492 tarihleri arasında Kapıcıbaşılık yapmıştır. 1490’da Roma’ya gönderilip, Sultan II. Bâyezîd tarafından kardeşi Cem Sultan’a gönderilen nâme ve hediyeleri götürdü. Cem Sultan'ın berberbaşı oldu. Kaplanboğan otu zehiri sürülmüş ustura ile Cem Sultan'ı tıraş ederek, öldürdü. 1495’te Avlonya, 1497’de Gelibolu Sancakbeyi olmuştur. 1498’de Rumeli Beylerbeyliğine tâyin olunmuştur.

Koca Mustafa Paşa, Rumeli Beylerbeyi olarak, Sultan İkinci Bâyezîd Han devrinde, Osmanlı-Venedik Harbinde, 1499 İnebahtı Seferinde, burasının karadan kuşatılmasına memur edilmiştir. Ağustos 1499’da İnebahtı Kalesinin anahtarlarını teslim almıştır.

1501’de vezir oldu. İkinci vezirken, 1511’de Vezîr-i âzam tâyin edildi. Sultan İkinci Bâyezîd'i tahttan indirdikten sonra Yavuz Sultan Selim da onu Vezîr-i âzamlıkta bıraktı. Fakat Yavuz Sultan Selim saltanatının ilk yıllarında olan Şehzâdeler Meselesi hâdiselerine adı karışınca, 1512 yılında Bursa’da öldürüldü. Koca Mustafa Paşanın kabri Pınarbaşı’nda Bursa Mevlevîhanesi karşısındadır.

İstanbul’da "Koca Mustafa Paşa" semtinde kendi adıyla anılan câmi, imâret, medrese, mektep ve tekkeden meydana gelen bir külliye, Eyüp’te câmi, Rumeli’nde Yenice-i Karasu’da imâret, Nevrekop’da câmi ve mektep yaptırmıştır.





Çandarlı İbrahim Paşa





Dukakinoğlu Ahmed Paşa

Dukakinoğlu Ahmed Paşa (d.? - ö. Mart 1515), I. Selim saltanatında 18 Aralık 1514 ile Mart 1515 tarihleri arasında toplam iki buçuk ay sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Arnavut kökenli bir hristiyan olup, Arnavutluk'un önemli bir ailesi olan Dukakinler' den gelmekteydi. Kendi iradesi ile müslüman olarak Osmanlı hizmetine girmiş ve hızla yükselerek sancakbeyiyken Yavuz Sultan Selim döneminde ikinci vezir olmuş, Çaldıran Savaşı dönüşünde azledilen Hersekli Ahmed Paşa nın yerine veziriazamlığa getirilmiştir. Ayrıca I. Selim'in kızkardeşinin damadıydı. I. Selim, Amasya'da kışladığı sırada, ilkbaharda tekrar İran üzerine gidileceği haberini alan yeniçeriler ayaklandı. Yeniçeriler, Dukakinoğlu Ahmed Paşa ile Vezir Piri Paşa'nın evleri bastılar, ertesi günü Divan'a gelerek edepsizliklerine devam ettiler. Yavuz Selim olay hakkında yaptırdığı gizli soruşturma sonucu olayda Dukakinoğlu Ahmed Paşa'nın tertibi olduğunu öğrendiğinde huzuruna getirtip bizzat kendi hançeriyle Dukakinoğlu Ahmed Paşa'yı yaralayıp yanında bulunan akhadımlara başını kestirerek öldürtmüştür.





Yunus Paşa

Yunus Paşa (ö. 13 Eylül[1517), I. Selim saltanatında, 23 Ocak 1517-13 Eylül 1517 tarihleri arasında yedi ay yirmi gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Kökenin Rum, Pomak, Sırp ya da Hırvat olması konusunda çeşitli rivayetler vardır. Bir devşirme olup Yeniçeri Ocağı'nda yetişerek Yeniçeri Ağası olmuştur. 1511'de kubbealtı vezirligi ile birlikte Anadolu beylerbeyi olmuştur.

Mercidabık Muharebesi sonrasında vezir Yunus Paşa kumandasındaki Osmanlı birlikleri süratle hareket ederek Halep'e girdi ve oradan da Hama ve Humus' u arkasından da Şam' ı işgal etmiştir. Ridaniye Savaşı sonrasında yeniçeri kuvvetleriyle Kahire' ye girdi ve 3 gün 3 gece süren şiddetli çatışmalardan sonra şehri ele geçirdi. Yunus Paşa Mısır üzerine harekette çölü geçerken on beşbin deve ile ordunun su ihtiyacını temin ederek sıkıntı çektirmemiştir.

Başarıları nedeniyle, sadrazam Hadım Sinan Paşa' nın Ridaniye Muharebesi'nde şehit düşmesinden 8 gün sonra Vezir-i azam olmuş ve daha sonra Mısır valiliğine atanmıştır. Bu iki görevin verdiği güç ile hemen bir rüşvet ve haraç düzeni kurmuştur. Bunun duyulması üzerine Mısır valiliğine Hayır Bey getirilmiş, kendisi sadece Vezir-i azam bırakılmıştır.

Sefer dönüşü Yavuz Sultan Selim yolda Mısır arkamızda kaldı. demiştir. Yunus Paşa' da Mısır valiliğinde bırakılmayıp valiliğin Çerkes Hayır Bey' e verilmesinden üzüntüsü nedeniyle Evet, bu kadar zahmet çekildi, ordunun yarısı kumlar içinde mahvoldu. Mısır'ı böyle yine Çerkesler elinde bırakacağımız bilinseydi, zahmet çekilip buraya kadar gelinmezdi. sözleriyle karşılık vermiştir. Bu sitem nedeniyle öfkelenen Yavuz Sultan Selim solaklar kethüdasına emredip hemen orada boynunu vurdurmuştur.





Ayas Mehmed Paşa

Ayas Mehmet Paşa (veya Ayas Paşa) (d. 1483, Avlonya - ö. 13 Temmuz 1539, İstanbul), I. Süleyman saltanatı döneminde 14 Mart 1536-13 Temmuz 1539 arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Ayas Mehmed Paşa Avlonya'da doğmuştur. Babası İşkodralı, annesi Avlonyalı idi. Bazı kayıtlardan babasının, 1522'den sonraki bir tarihte İslamiyeti kabul ederek Mehmed adını aldığı anlaşılmaktadır.

Ayas Mehmed Paşa devşirme olarak saraya alındı. Yavuz Sultan Selim zamanına kadar Enderun'da eğitim gördü. Yavuz Sultan Selim'in İran seferine k