yılında ABD Atom Enerjisi Komisyonu'nun verdiği Enrico Fermi Ödülü'dür. Bu prestijli Fermi ödülünü alan ilk kadın olarak tarihe geçti.

1997 yılında 109 nolu elementin adı onun anısına meitneryum olarak seçildi.




Otto Hahn

Otto Hahn (8 Mart 1879, Frankfurt am Main - 28 Temmuz 1968, Göttingen) Alman kimyacı. Radyoaktivite alanında öncü çalışmalar yapmıştır. 1944 Nobel Kimya Ödülü'nün sahibidir. 




Victor Francis Hess

Victor Francis Hess (d. 24 Haziran 1883 – ö. 17 Aralık 1964), kozmik ışınları keşfi ile 1936 Nobel Fizik Ödülü’nü kazanmış Avusturyalı-Amerikalı fizikçidir.

Victor Francis Hess 24 Haziran 1883’te  Avustralya’nın bir şehri olan, Peggau’da Vinzenz Hess ve Serafine Edle von Grossbauer-Waldstätt oğlu olarak dünyaya geldi. Orta okulunu 1893-1901 yılları arası Graz spor okulunda okudu.1901-1905yılları arasında Graz Üniversitesi’nde lisans eğitimi tamamladı ve 1910 yılında aynı üniversitede doktora yaptı. 1910-1920 yılları arası Stefan Meyer’in asistanı olarak Viyana Bilim Akademisi’nde Radyum Araştırma Enstitüsünde çalıştı. 1920 yılında Marie Bertha Warner Breisky ile evlendi.

Hess, 1921 yılında izin alarak New Jersey’de bulunan  Birleşmiş Milletler  Radyum Kurumu’nda çalışmak üzere Amerika’ya seyahet etti. 1923’te  Graz Üniversitesi’ne geri döndü. İki yıl sonra yetkili deneysel fizik  profesörü olarak atandı. Innsbruck Üniversitesi Hess’i 1931 yılında Radyoloji Enstitü’sine yönetici profesör olarak atadı. 1938 yılında Nazi zulmünden kaçmak için karısıyla birlikte  Amerika’ya taşındı. Aynı yıl Fordham Üniversitesi’ne fizik profesörü olarak atandı. 1944 yılında Amerikan vatandaşlığına kabul edildi. 1955 yılında karısı kansere yenik düşüp
hayatını kaybetti. Aynı yıl karının son dönemlerinde hemşiresi olan  Elizabeth M. Hoenke ile evlendi.

1946’da “Benim İnancım” adı altında inanç ve bilim arasındaki ilişki, ve neden Tanrı’ya inandığı hakkında bir yazı yazdı. 1958 yılında Fordham Üniversitesi’nden emekli oldu. 17 Aralık 1964 tarihinde New York’ta Parkinson hastalığı yüzünden hayatını kaybetti.

1911 ve 1913 yılındaki çalışmaları , 1936 yılında Hess’e Nobel Fizik ödülünü kazandırdı. Uzun yıllar boyunca, bilim insanları atmosferdeki radyasyonun iyonlaşma seviyesini ölçmekte sıkıntılar yaşıyordu. O günlerdeki varsayım radyasyonun dünyadan uzaklaştıkça azalacağı ve radyasyon kaynağının arttığı yönündeydi. Radyasyonun yaklaşık değerlerinin ölçülmesi için elektroskoplar kullanılırdı, fakat atmosferin üst kısımlarında radyasyonun yeryüzündeki değerinden daha yüksek olabilirdi. Hess hassasiyeti arttırılmış cihazı ile beraber balonla yükselip çözmeye karar verdi. 1911-12  yılları arasında 5.3 km irtifada sistemli olarak radyasyon seviyesini ölçtü. Hayatını tehlikeye atıp bu uçuşları gece gündüz demeden devam ettirdi.

Hess’in özenle gerçekleştirdiği çalışması Viyana Bilim Akademisinde yayınlandı. Çalışmaya göre radyasyon seviyesi 1 km irtifaya kadar azalıyordu, fakat sonrasında büyük
ölçüde bir artış gösteriyordu. İrtifa 5 km’ye ulaştığında ise radyasyon
seviyesi deniz seviyesin dekinin neredeyse iki katına çıkıyordu. Radyasyonun
uzaydan atmosfere nüfuz ettiği kanısına vardı. Bu keşfi radyasyona “kozmik ışın”
ismini veren Robert Andrews Millikan tarafından onaylandı. Hess’in bu keşfi
parçacık ve nükleer fizikteki yeni keşiflerin önünü açtı. Carl David Anderson pozitron ve müon’u keşfetti. Hess ve Anderson kozmik ışınlar keşfi ile 1936 Nobel ödülünü paylaştılar.







Tavananna

Tavananna, Hititlerde kral eşlerine verilen hititçe unvan. Türkçe karşılığı 'anne kraliçe'dir.

Hititlerde tavananna büyük yetkilerle donatılmıştı. Kral, eşiyle neredeyse eşit haklara sahipti. Tavananna devlet işlerinde etkindi; öyle ki adı kraliyet mühründe bile bulunmakta, antlaşmalar ve devlet yazışmalarında kralın adının yanında yer almaktaydı. Savaş veya yolculuk gibi durumlardan meydana gelen kralın yokluğunda krala vekalet eder, yetkilerini üstüne alırdı. Ayrıca tavananna kralın başrahip olması gibi, başrahibe olarak da önemli bir dini güce sahipti.

Hitit kraliçelerinin sahip oldukları saygınlık, hitit sosyal yaşamının da belirgin bir özelliğiydi. Kraliçeler tavananna unvanını kral kocaları öldükten sonra da taşıyorlardı. Yeni kralın eşi tavananna unvanını ancak bir önceki kral eşinin ölümünden sonra elde edebiliyordu. Bu yasa kazanılmış bir hakkın koruyucusu olma özelliğinden, o dönemki hitit hukukunun gelişmişlik düzeyinin önemli bir göstergesi olarak değerlendirilir.

En çok tanınan tavanannalardan biri MÖ 13. yüzyılda yaşamış Puduhepa'dır. Hitit hükümdarı III. Hattuşili'nin karısı ve IV. Tuthaliya'nın annesidir. İki kralın yönetim süreleri içinde de Hitit Devleti'nin tavanannası olmuştur.




Arthur Compton

Arthur Holly Compton (d. 10 Eylül 1892 - ö. 15 Mart 1962), 1927’de elektromanyetik radyasyonun parçacık doğasını gösteren Compton etkisinin keşfi ile Nobel Fizik Ödülü kazanmış Amerikalı fizikçidir. Zamanında çok dikkat çeken bir buluştur. Işığın dalga doğası o zamanlarda iyi anlaşılmış olsa da ışığın hem dalga hem parçacık olabileceği fikri kolay kabul görmemiştir. Kendisi ayrıca Manhattan Projesindeki Metallurji Laboratuvarının başı ve 1945 ile 1953 seneleri arasında  St. Louis Washington Üniversitesi Rektörüdür.

1919’da Compton Ulusal Araştırma Kurulu tarafından ilk defa verilen iki burstan birini alarak yurtdışında eğitim görme fırsatı kazanmıştır. Gamma ışınlarının saçınımı ve absorpsiyonu konusunda çalışacağı Cambrigde Üniversitesi’ndeki Cavendish Laboratuvarını tercih etmiştir. Daha sonraki araştırmaları sonucunda Compton etkisini bulmuştur. X-ışınlarını kullanarak ferromanyetizmi incelemi ve bu olayın elektron spinlerinin aynı hizaya gelmesi sonucu olduğu sonucuna varmıştır, ayrıca kozmik ışınlar üzerine çalışmış ve bunların prensipte pozitif yüklü parçacıklar olduğunu keşfetmiştir.

2. Dünya Savaşı sırasında ilk nükleer silahların geliştirildiği Manhattan Projesinde anahtar rollerden birini oynamıştır. Raporları projenin başlatılmasında önemli rol oynamıştır. 1942’de Metalurji Laboratuvarının lideri konumuna gelmiştir ve sorumlulukları arasında uranyumu plutonyuma çevirecek reaktörleri üretmek ve tasarlamak, uranyum ile plutonyumu birbirinden ayıracak yolları bulmak ve bombanın tasarımını yapmak vardır. Compton Enrico Fermi’nin Chicago Pile-1 tasarımını öngörmüştür ve ilk nükleer reaktör olarak tasarım ilk defa 2 Aralık 1942’de çalıştırılmıştır. Metalurji
Laboratuvarı ayrıca Oak Ridge Tennessee’deki X-10 Graphite Reaktörünün tasarlanması ve işletilmesinden de sorumludur. Plutonyum üretimi Hanford
alanındaki reaktörlerde 1945’de başlamıştır.

Savaşın ardından Compton St. Louis Washington Üniversitesinde rektör olarak görev almıştır. Çalıştığı sırada üniversite resmi olarak ırk ayrımını lisans bölümlerinde sonlandırmış, ilk bayan profesörünü işe almış ve savaş emeklilerinin Amerika'ya dönmesi ile rekor sayıda öğrenci almıştır.

Elias ve Otelia Catherine Compton’un oğlu Arthur
Compton 10 Ekim 1892 tarihinde Wooster Ohio’da dünyaya gelmiştir. Ailesi
akademik kariyer sahibi idi. Elias Arthur’un da katıldığı Wooster
Üniversitesinde dekandı. Artur’un en büyük kardeşi Karl, kendisi de Wooster’a
katılmıştır, fizik alanında doktorasını Princeton Üniversitesinden 1912
senesinde almış ve MIT’de 1930 ile 1948 yılları arasında başkanlık görevi
almıştır. İkinci kardeşi Wilson da Wooster’a katılmış ve ekonomi alanında
doktorasını Princeton’da 1916 senesinde almıştır ve Washington Eyalet
Üniversitesinde 1944 ile 1951 seneleri arasında başkanlık görevi almıştır. Her
üç kardeş de Alpha Tau Omega yurdunun üyesidir.

Compton ilk başlarda astronomi alanı ile
ilgilenmiştir ve Halley kuyrukluyıldızının 1910 yılında fotoğrafını çekmiştir.
1913 yılı civarında yaptığı, dairesel bir tüpün içindeki suyun hareketini
inceleyerek dünyanın dönüş hareketini gösterdiği bir deney yaptığından bahsetmiştir.
O sene Wooster’dan lisans derecesi ile meazun olduktan sonra Princeton a girdi
ve orada 1914 senesinde beşeri bilimler yüksek lisansını tamamlamıştır. Compton
bundan sonra fizik alanında doktorasını Hereward L. Cooke denetiminde “X-ray
yansıma yoğunluğu ve atom içinde elektronların dağılımı” konusunda tezini
yazmıştır.

Arthur Compton doktorasını 1916 senesinde
doktorasını aldıktan sonra Karl ve Wilson ile beraber ilk defa 3 kardeş olarak
Princeton’dan mezun olan kişiler oldular. Ablaları Mary , misyoner C. Herbert
Rice ile evlenip Lahore’dakki Forman Christi an College’da müdür oldu. Haziran
1916’da Wooster’dan sınıf arkadaşı Compton Betty Charity McColaskey ile
evlendi. Arthur Alan ve John Joseph Compton adında iki çocukları oldu

Compton Minnesota üniversitesinde 1916-1917 yılları
arasında fizik eğitmenliği yaptı. Ardından 2 sene sodyum buhar lambasını
geliştirdiği Westinghouse Lamba Şirketi’nde araştırma mühendisliği görevi aldı.
1. Dünya Savaşı sırasında Haberleşme Bölüğü için uçak enstrumanları geliştirdi.

1919’da Compton Ulusal
Araştırma Kurulu tarafından ilk defa verilen iki burstan birini alarak
yurtdışında eğitim görme fırsatı kazanmıştır. Gamma ışınlarının saçınımı ve
absorpsiyonu konusunda çalışacağı Cambrigde Üniversitesi’ndeki Cavendish
Laboratuvarını tercih etmiştir. Daha sonraki araştırmaları sonucunda Compton
etkisini bulmuştur. X-ışınlarını kullanarak ferromanyetizmi incelemi ve bu
olayın elektron spinlerinin aynı hizaya gelmesi sonucu olduğu sonucuna
varmıştır, ayrıca kozmik ışınlar üzerine çalışmış ve bunların prensipte pozitif
yüklü parçacıklar olduğunu keşfetmiştir.

Bir süre Compton Vaftiz Kilisesinde papaz
yardımcılığı yaptı. “Bilim insanların Tanrı’nın çocuğu olduğu postulasını
ortaya atan din ile tartışamaz” demiştir.

Compton 1920’de Amerika’ya dönünce Wayman Crow tarafından Fizik profesörü ve St. Louis Washington Üniversitesinde Fizik bölüm başkanlığına getirildi. 1922’de serbest elektronlar tarafından saçılan daha uzun dalga boylu X-ray miktarını ve Plank ilişkisine dayanarak olarak gelen X-ışınlarından daha az enerjili olduklarını , aradaki enerji farkını
elektronlara aktardıklarını buldu. Bu buluş “Compton