e ki yükseltileri batıdan doğuya doğru artan birbirine paralel dağ ve platolar arasına sıkışmış ve birbirinden orta yükseklikteki eşik alanlara ayrılan diziler halinde çeşitli boyutta ve kopartman şeklindeki ovalar bölgenin genel morfolojik görünümünü oluşturur. 
Yer şekillerinin bu özelliği iklimin batıdan doğuya doğru daha karasal bir karakter almasını sağlar.

Tarihin ilk devrelerinde Mezopotamya ile Anadolu’nun iç kısımları arasında bağlantı sağlayan stratejik yerlerden birine karşılık gelen ilçemizin yeri bu günde Güneydoğu Anadolu ile Anadolu’nun diğer bölümleri arasındaki bağlantıyı sağlayan önemli geçitler üzerinde yer alır. İlçenin kuruluş yeri Hazarbaba Dağlarının kuzey eteklerindedir. Çeşitli efsanelere de sahip olan 2347 metre yüksekliğindeki Hazarbaba Dağı yörenin en yüksek dağı olma özelliğini de taşımaktadır. Gene İlçenin güneyinde bulunan Karaoğlan Dağı ve kuzeyinde bulunan Mastar Dağları 2171 metre yüksekliğindedir. Bu genelde doğu batı istikametinde uzanmaktadır.

Sulu tarım alanlarında ise;en fazla fasulye, şeker pancarı, biber, domates, patates, çilek, mısır, yonca, fiğ ve maş gibi ürünler yetiştirilir. Ayrıca akarsu kenarlarında da ve su kaynakları civarında yer alan meyve bahçeleri ve kavaklıklar da sulu tanı alanlarına girerler. İlçemiz arazisinin büyük bir kısmının eğimi % 45 den fazladır. Bu fazla eğimli alanlardaki oldukça küçük parçalara ayrılmış tarım alanlarında modern aletler pek kullanılamamaktadır. İlçenin genel arazisinin büyük bir kısmı dağlık alanlara karşılık gelmesi dolayısıyla eğim oldukça fazladır. Bu nedenle çok az bir alanı kaplayan vadi tabanları dışında sulu tarıma uygun olmayan alanların genişlikler kapladığı görülür. Başka bir deyişle vadi tabanları ve kaynaklar çevresi dışında kalan sahalarda yer alan tarım alanları kuru tarımın uygulandığı alanlar olarak ortaya çıkar.

İlçe genelinde yer alan bu kuru tarımın alanları bir takım çevre şartlarının olumsuz etkileri altındadır. Bunların başında topografyanın eğimli olması ve şiddetli erozyona maruz bulunması nedeniyle toprakların sığlığı gelir. Bu sığ olan topraklar ana kayanın ve iklimin etkisiyle kireçlilik ve taşlılık gibi sorunları da içerirler. Zaten sığ olan toprak, sürülmesi sırasında tabandan çıkan irili ufaklı taşlarla kaplıdır. Topraklarda görülen bu taşlılık ve yüksek oranda kireç bulunması verimi düşürmektedir. Bu kuru tarım alanlarında verim bire sekiz kadardır.

Hazar Gölü Anadolu'nun güney ve doğusuna mührünü vuran Torosların yükseğindeki bir maviliğin adıdır. Güneyinde Hazarbaba, kuzeyinde Mastar Dağları göğe baş, kaldırır. Çevre halkı tarafından "Gölcük" adıyla bilinen Hazar Gölünün EİE İdaresi ve DSİ'nin hazırladıkları raporların verdikleri bilgilere göre alanı 78.6 kilometre karedir (1240) metre seviyesine göre.

Göl güneybatı-Kuzeydoğu yönüyle yaklaşık 20 kilometre uzunluğunda, 5-7 kilometre genişliğindedir. EİE idaresine tahmin edilen su miktarı 7 milyar metreküp kadardır. Gölün derinliği konusunda kesin ölçümler olmadığından değişik araştırmacılar tarafından çeşitli rakamlar verilmiştir. Chaput, çevre halkına atfen 300 metre olabileceğini belirtmekte, Huntingıon yaptığı batimetrik haritada ise 213 metre olarak göstermektedir. DSİ raporları (1960)'da 152 metre olarak belirtmektedir. Görüldüğü gibi değişik tahminler yapılan derinliği konusu ancak kesin ölçmelerle belirlenebilecektir. Fakat kesin olan gölün çok derin olmasıdır.

Gölün seviyesi hakkında değişik kaynaklarda çeşitli rakamlar verilmektedir. Bu rakamlar Harita Genel Komutanlığının değişik tarihlerde yayınlamış olduğu harita­larda alınmış değerler olduğundan bunları belirtmeye çalışalım;1944 yılında yayınlanmış olan 1:200 000 ölçekli haritada 1155 metre, 1958 tarihli 1:100 000 ve 1: 25 000 ölçekli haritada 1248 metre olarak gösterilmiştir. En son olarak 1986 yılında ya­yınlanan 1:25 000 ölçekli haritada ise 1238 metre olarak tespit yapılmıştır. Diğer kaynaklarımızdan da anlaşıldığı üzere bu değerlerden son ikisi doğru olarak veril­mektedir.

Göl, çevresindeki dağlardan inen çoğu fay kaynaklarının ayağı olan küçük dere­ler tarafından beslenir. Bu derelerin en büyüğü Kürk suyudur. Sonradan Behramaz deresi de göle çevrilmiştir.

Göl 20 km uzunluğundaki tektonik bir çukurun ortasında yer almaktadır. "Tek­tonik" değişik anlamlara gelebilen bir jeoloji ve jeomorfoloji terhü olup genellikle "yer kabuğunu" meydana getiren katmanların sıralanışımda "STRÜKTÜR-YAPI" karşılığında kullanılmaktadır. Yer kabuğu iç ve dış tesirlerle değişir. Hazar Gölü daha çok iç kuvvetlerin tesiriyle yer kabuğunun kırılması ve çökmesi neticesinde milyon­larca yıl evvel teşekkül etmiştir. Dibinden kaynayan ve yamaçlardan inen küçük de­reler ve sel sularıyla bugünkü halini almıştır.

Hazar hidroelektrik santralinin (1957-1967) faaliyete geçmesi ile en önemli su kaybına bu santrale su taşıyan tünel olmuştur. 1215 metre koduna kadar inen 30 metre derinliğinde 10 metre genişliğinde bir kuyu ile göle bağlantısını sağlayan tü­nel 4453 metre uzunluğundadır. Yılda ortalama 76 milyon metreküp suyu gölden çekmekte ve Çelemlik Dağı kuzeyindeki Hazar I ve bundan 90 metre daha aşağıdaki Hazar II santralini beslemektedir.

Göl suyunun yüzey sıcaklığı yazın ortalama 24 santigrat derecedir. Gölün suyu hayvanlar tarafından içildiği, göl kıyısında hatta su içinde bitkilerin yetiştiği, çevrede tarla sulamada kullanıldığı görülmektedir.
Göl balık bakımından zengindir.

Gölün kuzey kıyılarında Elâzığ-Diyarbakır kara yolu, güney kıyısından ise Elâzığ-Diyarbakır demir yolu geçmektedir. Suları tatlı olup, gölde turistik mahiyette balık ve kuş avcılığı yapılmaktadır. Etra­fında 25 kadar resmi kuruluşun kamp tesisleri vardır. Halka açık plaj ve mesire yer­leriyle yöre halkının önemli eğlence ve dinlenme yeridir.

Hazar Gölü'nü Besleyen Akarsu ve Göller

Bu derelerin büyük bir kısmı fay kaynaklarından aldıkları suyu göle taşımaktadırlar. Bu nedenle çevredeki dereler, boyları kısa olmakla beraber yılın büyük bir kısmında su taşırlar. Ancak taşıdıkları suyun azlıklarından dolayı fazlaca dikkat çekmemektedirler. Hatta ilk bakıldığında bunların sel yatağı olduğu izlenimi uyanır. Gerçekte bu derelerin bir kısmı yağışlı mevsimlerde su taşıyan sel yataklarıdır. Bunlardan en önemlileri Kürk suyu ve sonradan göle çevrilen Behramaz deresidir. Gezin Beldesi civarında Hazar Gölüne akmaktadır. Ayrıca Dicle Nehri'nin çıkış kaynağının önemli kollarından biri Hazar Gölüdür.

Kürk Suyu

Göle batıdan kavuşan Kürk suyu ya da Kürk Çayı, batıdan Kavak Köyü güneyinde oldukça gür iki kaynağın birleşmesiyle Kavak Deresi adıyla ortaya çıkar ve Yedipınar Köyü ile Kürk Köyü arasında fay hattına yerleşmiş derin bir kertik vadi içinde çıkar bu arada Hazar Dağı eteklerinde yüzeye çıkan birçok fay kaynağının suyunu da alır ve Sivrice'nin batısında büyük bir delta oluşturduktan sonra göle ulaşır. Kürk Suyu kış ve özellikleri bahar aylarında bol su taşır. Temmuz-Ağustos-Eylül aylarında epeyce azalırsa da yine de bir miktar su taşımaktadır.

İlçede 4 adet tuğla fabrikası, mevcuttur. Bu fabrikalarda 500 kişi istihdam edilmekte olup, yıllık üretimleri 20 milyon tuğla civarındadır. 1969 yılında kurulan TÜGSAŞ Gübre Fabrikası Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 18.04.2000 tarih ve 2000-28 sayılı kararı gereğince Fırat Üniversitesi'ne bedelsiz olarak devredilmiştir. İlçenin Uslu köyü halkından 5-10 aile geçimini çömlekçilikten, İlçedeki bazı aileler ise balıkçılıktan sağlamaktadır. Arıcılık İlçemizde yaygın hale gelmiştir. Köylerde arıcılığın geliştirilmesi için açılan arıcılık kurslarında 600 vatandaşımız belge almıştır. “İdari bağımlılık, ekonomik bağımlılığı gerektirmez” özdeyişinin tipik bir örneğini ilçede görmekteyiz. İlçeye bağlı 50 köy olmasına rağmen bunlardan sadece 10 kadarının Sivrice ile ekonomik ilişkisi vardır. Bu nedenle ilçede fuar, sergi ve panayır kurulamamakta, sadece bazı yıllarda göl şenliği düzenlenmektedir. İlçede tarım ve hayvancılık önemli geçim kaynaklarındandır.

İlçe sınırları içindeki Hazar Gölü çevresinde TURPOL Turistik Tesisleri, Mavi Göl Otel, D.D.Y., P.T.T., Fırat Üniversitesi, T.P.A.O., Çimento, Sağlık Müdürlüğü, Orman, Köy Hizmetleri, Maliye, Milli Eğitim (Hazar İzcilik), Harp-İş Sendikası, 8’ci Kolordu, D.S.İ. Karayolları ve Emniyete ait 16 adet Kamp mevcut olup, bunlardan 4’ü hariç, diğerleri faaldir. Bu tesislerden bir kısmı günü birlik tesis olup, yataklı tesislerin yatak kapasitesi yaklaşık 1.000’dir. Ayrıca, 1 adet Turizm işletme belgeli tesis ve çok sayıda lokanta mevcuttur.

Yazlık konut sayısı, 400, inşaat halindeki konut sayısı ise 220 civarındadır.

Turizm sezonu kısa olduğundan, gölden yeteri kadar yararlanılamamaktadır. Bu nedenle, kış turizmini de dahil etmek amacıyla Hazar Baba Dağ’ında İlimiz Özel İdaresi imkanlarıyla yapılan kayak merkezi tamamlanmış olup, hizmete sunulmuştur. Yapımı tamamlanmış 2 binanın yanı sıra, garaj ve idare binası tamamlanarak hizmete girmiştir.

İlçemizde tarım ve hayvancılık önemli geçim kaynaklarındandır. En önemli tarım ürünleri arasında buğday, arpa, patates ve fasulye bulunmaktadır. Bunun yanı sıra 45.000 adet elma, 11.600 vişne, 29.850 kayısı, 10.400 armut, 8.800 kiraz, 5.050 erik, 11.200 dut ve 8.100 adet badem ağacı bulunmaktadır. İlçede koyun, keçi sığır en fazla bulunan hayvanlar arasındadır.

Ekilebilir Arazi:
Sulu :33.627 Dekar
Susuz :46.998 Dekar
Toplam :80.625 Dekar

Hayvan Varlığı:
Sığır : 4.377.Baş
Koyun :16.000 “
Keçi : 4.475 “
Arı Kovan :13.400 Adet 
Kanatlı hay. :25.000 adet

Üretim:
Hububat : 6.900 Ton
Sebze : 4.120 “
Meyve :10.000 “
Süt : 3.950 “
Et : 4.500 “
Bal : 100 “
Yumurta :1.400.000 (Adet)

2004 yılı ilkbahar döneminde; 865 adet muhtelif meyve fidanı yarı bedelli olarak çiftçilere dağıtılmıştır. İlçemizde, hayvan varlığına yönelik olarak yapılan aşılama çalışmalarına 2004 yılı içinde de devam edilmiştir. Yine aynı yıl içinde, 1978 adet sığıra ve 3978 küçük baş hayvana şap aşısı yapılmış olup, 824 adet sığıra da suni tohumlama yapılmıştır.

İlçemiz Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfınca; 1989 yılından 2004 yılına kadar Arıcılık, Sera