çlendirilebilir. Mesela kıymetlı bir içecekten göğün dört yönüne doğru sıçratılarak, Gök'e (Tengri'ye), yere ve atalara adak verilir ve dua edilir.

Buyanhışıg ya da kısaca Buyan da rüzgâr tayına benzeyen bir kavramdır. Bir insanın davranışları ile güçlenir ya da zayıflar. Tabulara dikkat edilmediğinde, atalara karşı saygısızlık yapıldığında ve gereksiz yere doğaya zarar verilip hayvanlar öldürüldüğünde doğadaki ruhlar öfkelenir ve insanın Buyanı zayıflar. Rüzgâr tayında farklı olarak Buyan, daha çok toplumsal bir enerji kaynağı olarak görülür. Bir kavime ait olan tek bir kişinin yaptığı hata ile tüm kavimin Buyanı zayıflayabilir. Bu yüzden insanlar, birbirlerine karşı da hata yapmamaları için dikkat ederler. Bir kavimin Buyanını güçlendirmek için bir şaman tarafından yönetilen törenler yapılır.

Rüzgâr tayı ve Buyan inanışları, insanların bâzı kurallara uyarak birbirleri ve çevreleri ile geçinmelerini sağlar..

Eski Türklerin daima hareket hâlinde olmuş olmaları, bu yüzden yeterince kazı yapılabilecek yerleşim yerleri bulunamaması, yazı kullanmaya çok geç başlamış olmaları (6. yüzyıl) ve sık sık yabancı kültürlerin etkisi altında kalmış olmaları, antik Türkleri araştırmayı çok zor bir mesele hâline getirir.

Ancak 6. yüzyıldan itibaren kendi yazdıkları dikili taşlar eski Türkler'in neye inandıklarını kanıtlamakta ise de yabancı halkların kalıntılarında Türkleri tarif eden çok daha eski yazılar bulunmaktadır. En mühim bilgiler Çin, Arap, Fars ve Bizans kitâbelerinde bulunur. Ancak bu halklar, Türkleri çoğunlukla düşman olarak görmüş oldukları için yazdıkları da neredeyse hiç olumlu değildir. Bu yüzden yabancı kaynaklarda Tengrici Türkler 'iki ayak üstünde yürüyen köpekler', 'insanlık dışı barbarlar', 'kurt ya da köpek kafalılar' gibi adlandırılmışlardır. Buna rağmen bu kaynaklarda da faydalı bilgiler bulmak mümkündür.

Orta Çağ'ın Türk araştırmacısı Kaşgarlı Mahmud'un 11. yüzyılda tamamladığı Divân-ı Lügati't-Türk adlı sözlüğü, Tengriciliği araştırmak açısından en kıymetli kaynaktır. Kendisi Müslüman olan Kaşgarlı Mahmud, "kâfirler" diye adlandırdığı Tengrici Türklerin yaptıklarını beğenmediğini her fırsatta belirtmiştir. Buna rağmen yazdığı eseri günümüze kadar, İslâm öncesi Türkleri araştıran bütün bilimciler arasında en güvenilir kaynak olarak kabul edilir.

Günümüzde antik Türkleri ve onların inançlarını araştıran bilimcilerin sayıları artmıştır. Ancak birçok önemli noktada tartışmaları hâlâ devam eden farklı görüşler yaygındır.

Eski Türk inancının tek tanrıcı mı, çok tanrıcı mı olduğu hakkında farklı fikirler vardır. Bu noktada en mühim tartışma konusu "Tengri" kelimesinin hangi zamanda "Gök" ve hangi zamanda "Tanrı" anlamında kullanılmış olduğudur. Her iki anlamı da her kaynakta mantıklı bir telaffuz oluşturur. Bu sorunun cevabını bulmak, emin olabilmek için çok mühimdir.

Viyana Üniversitesi'nin bir makalesinde eski Türk inancı hakkında iki genel fikir olduğu şöyle açıklanmaktadır:

Jean Paul Roux, bu konuya da diğerlerinden daha çok açıklık getirmektedir:

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bu rejimin baskısından kurtulmuş olan Türk halkları, tekrar kendi köklerini ve millî kişiliklerini aramaya başlamışlardır. Bu gelişme, 1990'lı yıllarda ilk başta Tataristan'da, sonradan Rusya'da ve Kırgızistan'da belli olmuştur. Tataristan'da bu hareketin ismi ilk başlarda "Bizneng yul" (Bizim yol) iken sonradan "Tengirçilik" (Tengricilik) daha sık duyulur olmuştur. Zamanla Tengricilik, halkın arasında yaygın olan bir heves olmaktan çıkmış, devlet tarafından desteklenmeye ve enstitüleri kurulmaya başlanmıştır. Böylece 1997 yılında Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te Tengrici bir topluluk kurulmuş ve en son verilere göre 500.000 resmî üyeye sahiptir. Tengriciliğin Kırgızistan'da bulunan başka önemli bir kuruluşu da "Tengir Ordo" (Tengri'nin Ordusu)'dur. Bu kuruluş, Kırgızistan'ın parlamentosunda milletvekili olan Dastan Sarygulov tarafından kurulmuş ve yine kendisi tarafından yönetilmektedir. Ayrıca Tengricilik araştırma merkezidir. Bu kuruluş, İstanbul Üniversitesi'nin Türk Dünyası Araştırma Merkezi ile bir işbirliği yapmaktadır. Tengir Ordo'nun çalışmalarına zamanla diğer Türk halklarının da ilgisi artmış ve Orta Asya'da çok kez basına yansımıştır.

Kazakistan'ın Başbakanı Nursultan Nazarbayev ve Kırgızistan'ın Başbakanı Askar Akayev, yaptıkları konuşmalarında Tengriciliğin Türk halklarının ortak millî ve geleneksel inancı olduğunu vurgulamaktadırlar.

Tengriciliğin Moğolistan'daki organizasyonu ""Golomt Center for Shamanist Studies"" (Golomt Şamanist Çalışmalar Merkezi)'dir. Bu kurum, Tengriciliği araştırmanın yanı sıra bu inancı Batılı ülkelere de tanıtıp yayma amacıyla bir İngilizce İnternet sitesi yayınlamaktadır.

Ayrıca Prof. Dr. Schagdaryn ve Dr. Sendenjaviin Dulam gibi bâzı Moğol bilimcileri, Dünya'nın birçok yerinde yüksekokullarda konuşmalar yapmaktadırlar.

'80'lerin sonu ve '90'ların başında, Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla, Çuvaşistan'da Vattisen Yaly adı verilen ve Çuvaş Toplumunun etnik dinini yeniden canladırmayı hedefleyen bir Tengricilik şekli ortaya çıkmıştır. Vattisen Yaly'i takip edenler "Doğru Çuvaş" olarak tanımlanmaktadır.Çuvaş Ulusal Kongresi, 1990'lar boyunca boyunca bu Ulusal Din düşüncesini sürdürmüştür.Ülkenin aydınları, bu inanışın izini sürerek, eski ritüelleri yeniden uygulayarak topluma kazandırmışlardır.Vattisen Yaly üzerine teolojik tartışmalar sürdürülmüş ve bazı aydınlar tarafından, Katolik Kilisesi inancına benzer şekilde teslis formunda, bazı aydınlarca da tektanrıcı formda olması gerektiği belirtilmiştir.

Bu gelişmelerin yanında Orta Asya ülkelerinin bayraklarında ve armalarında Tengricilikle alakası olan sembollerin geriye döndüğü dikkati çekmektedir. Özellikle Gök'ün mavi rengi ve kurt sembolleri günümüzün Türk Cumhuriyetleri'nin bayraklarında yer almaktadırlar.


Tengrizm kelimesi henüz yayılmak üzere olduğundan farklı kavramlara da rastlamak mümkündür.











Şohet

Şohet: Musevilik’de yenilmesi serbest olan hayvanların kesiminin Şehita adı verilen kurallar dahilinde, özel bir kesim tekniği ile bu işin eğitimini almış ve anatomi bilgisi olan yetkili bir kişi tarafından yapılması gereklidir bu kişiye Şohet adı verilir.

Şohetlik eğitimi amlamış herhangi bir Musevi’nin kesmiş olduğu et, kaşer değildir aynı şekilde Şohet eğitimi almamış bir haham dahi Museviliğe göre kesim yapma hakkına sahip değildir. Şöhet eğitimi almamış bir Musevi kesim yaparsa bu hayvan trefa (murdar) olmuş sayılır.
Bir cemaatte Şohet olmak isteyen, Museviliğin kurallarını iyi bilen ve pratikte de uygulayan bir Musevi, gerekli eğitimlerden geçirilir. Bu eğitimde kesim yapacağı hayvanların anatomileri, bu hayvanlarda bulunabilecek hastalıklar ve kesim tekniği ile ilgili bilgiler verilir. Uzun süren bu eğitimden sonra diplomasını alan Şohet, diplomasında kesmesine izin verilen hayvanları (Kümes hayvanları, küçükbaş hayvanlar, büyükbaş hayvanlar ya da hepsi) kesme yetkisine sahip olur.

Şohet eğitimini almamış kişi tarafından veya şehita kurallarına uyulmadan yapılmış kesim hayvanın etini trefa (Mundar) hale getirir.





Menaker

Musevilikte bir et şehita kurallarına uygun olarak bir şohet tarafından kesilmiş olsa bile bu hayvanın arka butları içerisinde siyatik siniri (Git anaşe) olduğundan yenilmesi yasaktır. Bu siyatik sinirini tek parça halinde çıkartan ve bunun eğitimini alan kişiye menaker adı verilir.

Menaker kesimi yapılan hayvan üzerinde uzun süren bir anatomi eğitimi almış olduğundan hayvanın sinirinin nereden geçtiğini çok iyi bilir ve bu siniri hiç zedelemeden tek parça halinde çıkartabilir.

Menakerlik eğitimi çok uzun sürdüğünden birçok Musevi Cemaatinde menaker bulunmaz bu sebeple, böyle cemaatlerde butların tamamı trefa sayılır ve yenilmez.




Trefa

Trefa ya da Taref (ibranice: טרף, "trehf"): Musevilikte bir yiyeceğin dini kurallara göre yenilmesinin haram olması durumu (Mundar). Bu kelime “Kaşer” (koşer) kelimesinin zıt anlamlısı olarak kullanılır.

Genel olarak:

gibi besinler trefa (murdar)’dır.

Ayrıca yenilmesi serbest olan etlerden üretilse bile:

Trefa kapsamına girerler, bu ürünler tüketilemeyeceği gibi, bu tür ürünlerin pişirildiği tencereler, kullanılan kapkacak da Trefa (murdar) haline gelir.




Şehita

Musevilikte yenilmesi serbest olan hayvanlar ile ilgili kesim kurallarına Şehita adı verilir.

Musevilikte bir hayvanın etinin yenilebilmesi için, o hayvanın yenilmesine izin verilen bir hayvan olması yetmez. Aynı zamanda o hayvanın da Musevi dini kurallarına uygun olarak kesilmesi gerekir. Şehita kurallarına uyulmadan yapılan kesim sonucu ortaya çıkan etler trefa sayılır ve Musevilerce tüketilemez. Şehita kurallarını bilen ve bu kurallara uygun kesim yapan kişiye ise Şohet adı verilir.





Parve

Kaşerut kurallarına göre Musevilikte et ile süt ürünlerinin aynı anda tüketilmesi yasaktır, et yiyen bir kişinin bunun üzerine süt veya süt ürünü içeren bir yiyecek yiyebilmesi için 3-6 saat kadar bir süre geçmesi gerekir. Yahudiliğe göre et veya süt grubundan sayılmayan sebze, meyve, hububat gibi besinlere Parve adı verilir.

Parve kategorisinde bulunan yiyecekler hem etlilerle hem de sütlülerle birlikte kullanılabilir. Bunun için bunların bulunduğu yiyeceklerin ambalajında Parve olduğunu belirten bir ibare mutlaka bulunur.




Lafarge

Lafarge, merkezi Fransa'nın başkenti Paris'te bulunan ve inşaat malzemeleri üreten şirket. Çimento, agrega ve beton, çatı malzemeleri, alçı ve alçı levha olmak üzere dört ana faaliyet alanı bulunmaktadır. Kuruluşu 1833'e kadar uzanan Lafarge Grubu'nun bugün 68 ülkede 160 fabrikası ve 68.000'i aşkın çalışanı bulunmaktadır.

Türkiye'deki ilk çimento fabrikası 1911'de Kocaeli, Darıca'da yerel ortaklarla kurulan Aslan Çimento'dur. Lafarge 1989 yılında bu fabrikayı bünyesine katarak Türkiye'de çimento sektörüne girdi. Şirket 1992 yılında Lafarge Ereğli Çimento Öğütme Tesisi'ni de bünyesine kattı. 1994'de Yibitaş Holding ile ortaklık yaparak Yibitaş Lafarge Orta Anadolu Çimento AŞ'yi kurdu. Bu yeni şirket Sivas, Çorum ve Yozgat Çimento fabr