hayta, külhanbeyi, efe" anlamında da kullanılır. Bu mecazi kullanımı Türkçeye Fransızcadan geçmiştir. Bunda, Apaçilerin, özellikle de Çirikava Apaçilerinin yağmacı olmalarının etkisi vardır.

Günümüzde ABD tarafından federal olarak tanınan Apaçi grupları şöyledir:

Yüzyıllar boyunca güneydeki İspanyol kökenli Meksikalılarla savaşmışlar, bu savaşlar sırasında da iyice sert, acımasız ve vahşi tabiatlı bir karakter geliştirmişlerdi. Meksikalılar Apaçileri gördükleri yerde sorgusuz sualsiz öldürüyor, çocuklarını kaçırıp köle olarak kullanıyordu. Buna karşılık da Apaçiler sık sık Meksika'ya yağma baskınları düzenliyordu. Bu karşılıklı güç dengesi kuzeyden Avrupalıların yaklaşması ile değişmeye başladı. 1860 yılından itibaren Siular, Cheyenneler, Comancheler ve Kiowalar gibi büyük Kızılderili ulusları beyazlarla savaşarak topraklarını kaybetmeye başladı. Beyazlar Apaçileri bütün Kızılderililer arasında en vahşi ve en tehlikeli ulus olarak görüyordu.

1876’da Amerika Ordusu Çirikavaları bir Kızılderili kampına taşımayı denedi. Fakat Gerenimo Meksika’ya kaçtı. Beyazlar tarafından korku saçan bir Apaçi olarak tanıtıldı. Yaptığı şeyler abartılı bir biçimde yansıtıldı. Askerler onu yakalayabilmek için çok büyük mücadeleler verdiler. Mücadelenin son 5 ayında 5000 asker ve 500 keşifci izlerini takip ederek Gerenimo'ya ve kampına ulaştı. O ve adamları teslim olmaya zorlandılar ve sonunda yakalandı. Arizona’ya geri gitmeyi umdu ama Gerenimo ve adamları Florida St. Augustine’ye nakledildi. Nakledildikleri yerde çoğu sıtma ve tüberkülozdan öldü.

Gerenimo büyük bir aşkla sevdiği topraklarını bir daha göremedi. Arizona'da yıllar sonra federal hükümetin hapsettiği kampta bir mahkûm olarak öldü...

Diğer Amerika Kızılderililerinden oldukça farklı olan Na-Dene dilleri ailesinden dlleri konuşan Kızılderililer, Sibirya kökenlidir. En büyük grubunu oluşturan Atabask dilleri, coğrafi konumları baz alınarak "Kuzey Atabask dilleri" (Alaska ve Kanada), "Pasifik Atabask dilleri" (ABD'nin kuzey Pasifik kıyıları) ve "Güney Atabask dilleri" (ABD'nin orta güneyi ve Meksika sınırı) biçiminde üç alt grupta toplanırlar. Güney Atabask dilleri alt grubuna, Navaholar dışındakilerin hepsi Apaçi olduğundan Apaçi dilleri adı da verilmektedir.








Siyular

Siyular ya da Siular (Siyuca Lakȟóta/Dakȟóta), Kuzey Amerika'da önceleri Superior Gölü çevresinde yaşayan, Kızılderili kabilesi. Ova Kızılderilileri kültür grubuna dahildirler. Avrupalı sömürgecilerle yaptıkları savaşlar sonucunda yenildiler ve Minnesota ile Dakota'ya sürüldüler. 19. yüzyıl ortalarında toplama kamplarına yerleştirildiler. 1876 yılında ayaklanarak bağımsızlık ve özgürlük savaşını yeniden başlattılar. Liderleri Oturan Boğa öldürüldü. 1890 yılında da ABD güçlerinin düzenlediği büyük bir katliamla direnişleri kırıldı.

Siu kelimesi, Fransızca "Sioux" kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Bu kelimenin ilk kaynağı, Fransız kâşiflerin günümüz Kanada sınırları içinde karşılaştıkları Ojibva kızılderililerinin beyazlara komşu kabileleri aşağılamak için kullandıkları "nahdossiu" kelimesidir. Zamanla bu kelimenin ilk heceleri kaybolmuş, Fransızca çoğul anlamı yükleyecek "x" harfi eklenmiş, aşağılayıcı anlamını yitirmiştir. Siular günümüzde bu kelimeyi benimsemez, kendilerine "Dakota", "Lakota" veya "Nakota" derler.

Crazy Horse (Çılgın At) Oglala Siu kabilesinin şeflerindendir. 1876 senesinde General Custer'ı tepeleyen şef olarak da bilinir

Sioux kabilesinin adı Türkçede Siyu ya da Siu olarak kullanılır. AnaBritannica'da Dakotalar adı Siular 'ın ortak adı olarak kullanılır.


Yanlışlıkla uzun süre Batı Dakotaları için kullanılan “Nakota” adı gerçekte Siyulara yakın akraba Kanada ve ABD'deki Assiniboine [Taş Siyuları] ("Nakhóta") ile Kanada'daki Stoney ("Nakhóda") halkları için kullanılır.

Siular, diğer kızılderililer gibi animistti. Avrupalılarla karşılaştıktan sonra misyonerlerin etkisiyle önemli kısmı 19. yüzyılda hıristiyanlaştı. Genç kuşak politize yerlilerin Hıristiyan misyonlarını bölgelerinden çıkardığı görülmektedir. Eski animinst inanca geri dönen Siular bulunmaktadır.

Paha Sapa, Güney Dakota eyaletinde, Nebraska sınırı yakınlarındaki "Black Hills" de denilen Siular için manevi değer taşıyan, kutsal toprak sayılan tepelerdir. Paha Sapa Siu dilinde "varolan her şeyin merkezi" anlamına gelir.

1868 yılında Paha Sapa, ABD hükümeti tarafından bir anlaşma ile Siu kabilelerine bırakıldı. Ama anlaşmadan kısa süre sonra general Custer'ın "Bu tepelerde her yerden altın fışkırıyor" demesi üzerine altın avcıları bölgeye akın ettiler. 1875 baharında artık bölge altın avcılarıyla kaynamaktaydı. General Custer'ın malzeme arabaları tarafından açılan ve zamanla adı "Hırsızlar Yolu"na çıkan yoldan gelen altın avcıları, Paha Sapa'yı maden ararken delik deşik ettiler, av hayvanlarını tükettiler. 1877 yılında, sekiz yıl önce "işe yaramaz" diye kabilelere bırakılan Paha Sapa'ya, yeni bir hükümet kararıyla el koydu.

1980'de ABD Yüksek Mahkemesi Siu halkına Paha Sapa'ya el konulması nedeniyle 106 milyon dolar tazminat ödenmesine karar verdi. Banka faizleriyle bugün 600 milyon dolar cıvarında olan tazminata Siular el sürmediler.




Tuşeti

Tuşeti veya Tuşetya (Gürcüce: "თუშეთი"), Doğu Gürcistan’da tarihsel ve coğrafi bir bölgedir. Rusya içindeki Çeçenya ve Dağıstan kuzeyinde ve doğusunda, Gürcistan’ın tarihsel bölgeleri Kaheti ve Pşav-Hevsureti güneyinde ve batısında yer alır. Bölgede yaşayanlar Tuş olarak adlandırılır.

Tuşeti bölgesi, dağlık olması dolayısıyla tarih boyunca Gürcistan'ın en özgün bölgesi olarak kalmış ve bölgede yaşayan Tuşlar da Hristiyanlığı en geç kabul eden Gürcü kavmi olmuştur. Tuşeti bölgesi özgün kültürü ve özellikle de gözcü kuleleri ile anılmaktadır.

National Park of Tusheti




Bafeus Muharebesi

Bafeus Muharebesi, Bapheus Muharebesi, veya Koyunhisar Muharebesi, 18 Temmuz ve 27 Temmuz 1302 tarihleri arasında Osmanlı Beyliği ile Bizans İmparatorluğu'nun yaptığı muharebe. Koyunhisar Savaşı Osmanlı Beyliği ve Bizans İmparatorluğu arasında yapılan tarihteki ilk silahlı çarpışmadır. Savaşı Osman Gazi yönetimindeki Osmanlı ordusu kazanmıştır. Halil İnalcık'a göre Osmanlı Beyliği’nin kuruluşu bu muharebeyle başlamıştır.

Halil İnalcık, çeşitli Osmanlı kaynakları ile Yeoryos Pahimeris'e dayanarak Bafeus Muharebesi'nin gerçekleşme sebebini, Osmanlı Devleti'nin Nikea'yı (günümüzde İznik) tekrar Türk hakimiyetine alma isteği olarak göstermektedir.

Köyünhisar Muharebesi diye tanımlanan savaş bugün Bursa ili Yenişehir ilçesine bağlı Koyunhisar ya da diğer adı ile Hamidiye köyünün bulunduğu ovada gerçekleşmiştir.

Başta Bursa valisi Atranos, Ketel ve Kite tekfurları Osman Bey'e karşı birleştiler. İmparator II. Andronikos Palaiologos da 2.000 kişilik çoğu paralı asker olan Alan'lardan oluşan bir merkezi ordu gücü gönderdi. Ancak bu birleşik Bizans ordusu, Osman Bey komutasındaki Osmanlı kuvvetleri tarafından, İzmit'in kuzeydoğusunda Koyunhisar (Baphaeon) denilen yerde ağır bir yenilgiye uğratıldı.

Bu savaş sırasında yenilen Bizanslı güçlerin çok fazla zayiata uğramadıkları ve birçok merkezi Bizans gücüne ait Alan asıllı paralı askerin dağınık şekilde İzmit'e döndüğü bildirilmektedir. Osmanlı gücünden ise Osman Bey'in yeğeni Aydoğdu Bey hayatını kaybetmiştir. Osman Gazi yeğeninin ölümüne çok üzülmüştür. Aydoğdu Bey'in kabri halen Koyunhisar beldesinin girişindedir.






Tiran, Arnavutluk

Tiran (, , ) Arnavutluk'un başkenti ve en büyük şehridir. Şehrin nüfusu 2015 yılı itibarı ile nüfusu 800,986'dır.

Şehrin adı eski Yunanca'da mutlak güç sahibi yönetici anlamına gelir. Tiran, Dalmaçya Denizi'ne kıyısı olmamasına rağmen, Arnavutluk'un sahil kesimine ulaşmak için en uygun geçiş noktasıdır. Şehir kamu kurumları ve özel üniversitelere ev sahipliği yapmakta ve ülkenin siyasi, ekonomik ve kültürel yaşam merkezidir.

Tiran 1614 yılında İşkodra Valisi Süleyman Paşa tarafından kuruldu. Şehre ilk olarak Eski Cami ve külliyeler kuruldu. Türk egemenliği sırasında İşkodra Vilayeti'nin Dıraç Sancağı'nda bir kaza merkezi olan Tiran, XVII. yüzyıla kadar küçük bir köy olarak kaldı. 1700'lü yıllarda şehir gelişerek önemli bir ticaret merkezi haline geldi. Balkan Savaşları sırasında 1912 yılında Osmanlıların elinden çıktı. 1919 yılında da bağımsız Arnavutluk'un başkenti ilan edildi.

Tiran (41.33°K, 19.82°D), Tiran ili'nin Tiran ilçesi'nde Ishëm Nehri'nin kıyısında denizin 32 kilometre uzağında yer almaktadır. Tiran'ın ortalama yüksekliği deniz seviyesinden 110 metre olup en yüksek noktası 1.828 metrelik Mali me Gropa'dır. Şehir doğuda Dajti Dağı ve kuzey-batısında uzaktan Adriyatik Denizi manzarasına sahip açık alan ile birlikte tepelerle çevrilidir. Tiran Nehri şehrin içinden geçmekte olup Lane Nehri ile kesişmektedir.

Şehirde dört adet yapay göl olup bunlar Tiran Yapay Gölü (Büyük Park'ın içindedir), Paskuqani Gölü, Farka Gölü ve Tufina Gölü'dür.

Tiran, Napoli, Madrid, İstanbul ve New York ile aynı enlem ve Budapeşte ve Kraków aynı meridyen üzerindedir.

Tiran nemli subtropikal iklime sahip olup (Köppen iklim sınıflandırması CFA) yazın sıcak ve orta derecede kuru, kışlar ise serin ve yağışlıdır.
Tiran idari olarak 24 idari bölüme ("njësi administrative") ayrılmaktadır. Bu alt belediyelerinin her birinin kendi belediye başkanı ve meclisi bulunmaktadır.

Tiran'ın mevcut belediye başkanı Arnavutluk Sosyalist Partisi'nden Erion Veliaj'dır.

Tiran Arnavutluk'un en büyük endüstri ve finans merkezidir. 1920'lerden itibaren hızlı bir büyüme yaşamış ve tarım ürünleri ve makineleri, tekstil, ilaç, metal ürünleri ve hizmetler gibi birçok sanayi kolları kurulmuştur.

Tiran, çarşının kurulduğu ve esnafı tarafından ipek ve pamuklu kumaşlar, deri, seramik ve demir, gümüş ve altın eserler imal edildiği 16. yüzyılda gelişmeye başladı. 1901 yılında şehirde 140.000 zeytin ağacı, 400 yağ fabrikası ve 700 dükkân bulunmaktaydı. Şehirde 85 metrelik TID Kulesi inşa halindedir. Tiran'da City Park, QTU, Casa Italia, ve Tirana East Gate gibi alışveriş merkezleri bulunmaktadır.

Tiran'ın tarihi nüfusu:

1967 yılında Tiran'daki ca