Minh Thái tổ Mã Hoàng hậu Truyện

Thái tổ Hiếu Từ Cao Hoàng hậu Mã thị, người Túc châu. Cha Mã công, mẹ Trịnh Ẩo, mất sớm. Mã công chơi thân với Quách Tử Hưng,nên theo nhờ Tử Hưng. Mã công chết, Tử Hưng nuôi như con gái. Tử Hưng thấy kỳ Thái tổ, sau này cưới.

Hậu nhân từ có gương thông minh, giỏi thư sử. Thái tổ viết tráp,đều mệnh hậu làm, sai dịch trong kho chưa từng quên. Tử Hưng thường tin lời sàm, nghi Thái tổ. Hậu giỏi việc làm vợ, nghe lời hiềm khích. Thái tổ đã hạ Thái Bình, hậu dẫn thê thiếp tướng sĩ qua sông.Tới cư Giang Ninh, Ngô, Hán ở gần, chiến không ngày nghỉ, tự tay may áo cho quân sĩ. Trần Hữu Lượng cướp Long Loan, Thái tổ suất binh chống lại, hậu phát hết vàng bạc trong cung cho quân sĩ. Thường nói thái tổ, định thiên hạ lấy không giết người làm gốc. Được Thái tổ quý trọng.

Năm Hồng Vũ nguyên niên (1368), tháng giêng, Thái tổ tức đế vị, sách làm Hoàng hậu. Ban đầu, Hậu theo đế trong quân, nhiều lần nghi lớn, đế lại vì tính đa nghi của họ Quách, thường cấm ăn uống. Hậu ngầm làm bánh, ôm trước ngực, da bị bỏng. Thường trữ miếng thịt cho đế,không hề thiếu sót,do vậy ăn không đủ no. Đến khi quý hiển, đế so sánh “Vu lâu đậu chúc”, “Hô đà mạch phạn”, mỗi lần nói với quần thần hậu hiền, so với Trưởng Tôn Hoàng hậu thời Đường. Quay lại nói với hậu. Hậu nói:

-Thiếp thường nghe "Phu phụ tương bảo dịch, Quân thần tương bảo nan". Bệ hạ nếu đã không quên thiếp khi bần tiện, nguyện cũng mong bệ hạ không quên các quần thần cùng hiệp lực lúc gian nan. Sao thiếp dám sánh Trường Tôn Hoàng hậu được!

Hậu siêng năng nội trị, lúc nhàn dỗi giảng cổ huấn. Cáo lục cung, Tống nhiều hậu hiền, mệnh Nữ sứ chép gia pháp thời Tống, triều tối xem xét. Hoặc nói Tống quá nhân hậu, hậu nói:

-Quá nhân hậu,không tốt hơn quá độc ác sao?

Một ngày, hỏi nữ sử:

-Thuật thuyết Hoàng Lão là điều gì? Vì sao Đậu Thái hậu lại say mê như vậy?

Nữ sử đáp: “Thanh tịnh vô vi vi bổn. Vứt đi nhân nghĩa, khuyến khích dân chúng hiếu thuận hữu ái. Đó là đạo lý của thuật này.

Hậu nói:

-Hiếu thuận hữu ái chính là nhân nghĩa, lại có thể bỏ đi 'nhân nghĩa', kêu người ta chú trọng 'hiếu thuận hữu ái' ư?”

Hậu thường đọc "Tiểu học", cầu đế biểu chương.

Đế tiền điện giải quyết việc,tức giận, hậu chờ đế hoàn cung, thường tùy việc mà can gián. Tuy tính đế nghiêm khắc, nhưng vì thế cũng đã giảm nhiều vụ hình ngục.

Tham quân Quách Cảnh Tường thủ Hòa châu, vì nghe nói con y Trì Sóc muốn giết cha, đế muốn tru Sóc. Hậu nói:

-Cảnh Tường chỉ có 1 đứa con trai,nếu lời nói là giả, giết đi sẽ tuyệt hậu của Cảnh Tường.

Đế điều tra, quả nhiên oan uổng. Lý Văn Trung thủ Nghiêm châu, Dương Hiến vu khống y bất pháp, đế muốn triệu về. Hậu nóit:

-Nghiêm Châu la nơi trọng hiểm, trước mặt sau lưng đều là thù. Nay tự tiện đổi tướng lĩnh, quả thực là hạ sách. Huống hồ Văn Trung là người hiền đức,lời nói của Hiến có thể đáng tin sao?

Đế mới ngừng. Văn Trung sau lại lập công. Học sĩ Tống Liêm vì liên lụy tội cho cháu là Thận,bị giải về kinh,định tội tử hình, Hậu can rằng:

-Các bá tánh dân gian vì con nhỏ mà thỉnh Lão sư, còn đem 'Tôn sư chi lễ' thừa hành cả đời, huống hồ là hoàng gia thiên tử? Tống Liêm chỉ quanh quẩn trong nhà, nhất định là không biết chuyện bên ngoài![1]

- - - - - - -

[1] : Tống Liêm là thầy của Thái tử Tiêu

- - - - - - -

Đế không nghe.Sau hậu cùng đế ăn,không ăn không uống. Đế hỏi nguyên do,đáp:

-Thiếp vì Tống Tiên sinh làm việc công đức.

Đế thấy đúng, buông đua đứng dậy.Hôm sau xá Liêm, an trí Mậu châu. Thẩm Tú là người giàu ở Ngô Hưng,xuất tiền giúp dựng Đô Thành tam chi nhất,lại xin khao quân. Đế giận nói:

-Thất phu khao thiên tử quân,thật loạn dân,đang tru.

Hậu can rằng:

-Thiếp nghe cái gọi là pháp luật, để trừng trị hiện tượng vô pháp, không phải tru điều gở. Dân giàu có thể định nước, dân tự chọn điềm gở. Dân càn quấy, trời ắt sẽ diệt, bệ hạ không cần phải giết!

Bèn thả Tú,đày đến Vân Nam. Đế thường lệnh tội nặng xây dựng thành. Hậu nói:

-Chuộc tội bằng lao dịch,ân huệ lớn của quốc gia.Nhưng những người tù bị bệnh mà còn lao dịch, sợ sẽ chết người.

Đế bèn tha hết. Đế thường giận phạt người Cung nhân, hậu cũng làm bộ giận, lệnh bắt đến Cung chính ty nghị tội. Đế hỏi tại sao, đáp:

-Bậc đế vương không nên lấy hỉ nộ mà phạt thưởng. Lúc bệ hạ đang giận, sợ có hơi nặng. Đến cung chính,ắt sẽ xuy xét công bằng hơn.Giống bệ hạ luận tội ai cũng nên giao cho Hữu ty mà thôi.”

Một ngày, hỏi đế:

-Giờ dân trong thiên hạ có được an lành không?

Đế nói:

-Đây không phải việc nàng nên lo.

Hậu nói:

-Bệ hạ là cha thiên hạ, thiếp nhục làm mẹ thiên hạ,sự an lành của con mình, sao lại không hỏi!

Gặp thiên tai, triếp suất Cung nhân ăn ít,cầu cúng xin giam; năm ác, ắt sẽ có cơm đạm canh bạc. Đế nói việc phát chẩn. Hậu viết: “Phát chẩn không bằng phát vốn có tích lâu.” Quan tấu việc xong, ăn ở trong đình, hậu mệnh Trung quan cầm đồ ăn vào tự nếm thử trước. Vị không ngon, bèn bẩm với đế:

-Làm đồ cung phụng chủ tử của mình không tốt. Thế hẳn cung phụng người khác sẽ tận tâm

Đế cho trách phạt quan viên Quang lộc tự. Đế từ Thái học về, hậu hỏi học sinh bao nhiêu, đế nói

-Hàng nghìn.

Hậu nói:

-Nhân tài đầy đầy đấy. Chư sinh có chu cấp,nhưng không đủ chu cấp con cái?

Do đó lập bản thương đỏ, tích lương tứ nhà bọn họ. Thái học sinh thêm lương từ hậu bắt đầu. Các tướng khắc Nguyên Đô,mang bảo ngọc đến. Hậu nói:

-Nguyên có bảo vật này mới có thể lấy được thiên hạ, ý nói đế vương át có bảo bối.

Đế nói:

-Trẫm biết hậu nói là được hiền tài là bảo vật vậy.

Hậu bái tạ:

-Như bệ hạ nói. Thiếp cùng bệ hạ xuất thân nghèo hèn, đến hôm nay, lại sợ rằng xa xỉ quá sẽ buông thả, mất chết nơi chỗ nghèo nàn, mong có hiền nhân cùng quản lý thiên hạ-lại nói-Pháp chế nhiều luật hủ bại, pháp hủ bại ắt có kẻ gian; dân bị quấy ắt khốn, dân khốn ắt sinh loạn.

Đế cảm thán:

Lời này thật có lý.

Mệnh Nữ sứ viết vào sách.Quy tắc của hậu chính trực, gần giống như vậy.

Đế mỗi lần ngự thiện, hậu đều tự thầ kiểm tra.Quần áo đều phải sạch sẽ,dù cũ không thay.Nghe chuyện Hoàng hậu của Nguyên Thế Tổ nấu giây cung,cũng dùng lụa trắng thành chỉ sách, để tứ người cao tuổi. Còn lụa tợ tằm, tập thành quần áo, tứ các Vương phi Công chúa, dùng dây dâu rất khó khăn. Phi tần cung nhân có người được sủng bị chết, đối đãi cực trong. Mệnh phụ nhập triều, đối đãi như người nhà. Đế muốn cho người trong tộc hậu làm quan, hậu từ mà nói:

-Tước lộc cho nhà ngoại, phi pháp.

Nỗ lực từ chối mới thôi. Nhưng nghe đến phụ mẫu chết sớm,khiến chỉ mình lưu lại nhân gian. Đế phong Mã Công Từ vương,Trịnh Ảo Vương Phu nhân, tu sửa mộ lập miếu thờ.

Tháng tám năm Hồng Võ thứ mười lăm bệnh nặng. Quần thần xin thờ cúng, cầu lương y. Hậu nói với đế :

-Sống chết do mệnh, thờ cùng có ích gì!Hơn nữa có thể chữa một người chết sống lại chăng!Nếu uống thuốc không khỏi, không phải thiếp cố ý làm tội người y sao?

Lúc sắp mất, đế hỏi nguyện vọng. Hậu nói: “Nguyện bệ hạ cầu hiền nạp gián,đối đãi trước sau, con cháu đều là người hiền, thần dân có được chốn ở.

Bính tuất tháng ấy băng, năm 51. Đế đau buồn,quyết định không lập hậu nữa.Canh ngọ tháng chín năm ấy táng Hiếu lăng, thụy Hiếu Từ Hoàng hậu. Cung nhân tiếc thương làm ca rằng: “Ngã hậu thánh từ, hóa hành gia bang. Phủ ngã dục ngã, hoài đức nan vong. Hoài đức nan vong, ư vạn tư niên. Bí bỉ hạ tuyền, du du thương thiên”

Vĩnh Lạc nguyên niên(1403) thượng tôn thụy Hiếu Từ Chiêu Hiến Chí Nhân Văn Đức Thừa Thiên Thuận Thánh Cao Hoàng hậu.Năm Gia Tĩnh thứ mười một gia thượng tôn thụy Hiếu Từ trinh Hóa Triết Thuận Nhân Huy Thành Thiên Dục Thánh Chí Đức Cao Hoàng hậu.