Ciemna Gwiazda

**Ciemna Gwiazda** - powieść biograficzna autora z akcją osadzoną w XVIII wieku. Głównym bohaterem jest Tomasz Gwiazda. Utwór jest pierwszą częścią cyklu zbójeckiego, poprzedza powieść *Opowieść o Jasiu i Krzysiu,* opowiadanie *Małek i Szybiński* oraz powieść *Krawczak i (prawie) 40 rozbójników*.

## Treść

### Rozdział I

*Zbójectwo na Mazowszu kwitło od średniowiecza. Mało jednak wiadomo o personaliach i życiorysach zbójów grasujących na tym terenie w dawnych wiekach. Inaczej sprawa przedstawia się od drugiej połowy wieku XVII, kiedy to zaczęto przykładać większą wagę do zapisywania danych łapanych lub poszukiwanych przestępców.*

*W wieku XVIII pisano jeszcze więcej. Na tej podstawie udało się stworzyć powieść biograficzną o losach bezwzględnego mieszkańca Inowłodza, który nazywał się Tomasz Gwiazda. Jest to opowieść fabularyzowana, więc wiele szczegółów zostało zmyślonych dla ubarwienia lub ujednolicenia i tak ciekawej już historii.*

*Jej początek sięga roku 1692. Wtedy to na świat przyszło drugie z dziesięciorga dzieci Macieja Gwiazdy i jego żony Marianny z Klimków, któremu na chrzcie w kościele parafialnym nadano imię Tomasz. Rodzeństwem Tomasza byli: starsza siostra Agnieszka oraz sześć młodszych sióstr i dwóch młodszych braci, w kolejności: Piotr, Julianna, Barbara, Magdalena, Krystyna, Kacper, Teofila i Kunegunda. Wszystkie z dzieci, oprócz Julianny, dożyły osiemnastego roku życia.*

*Tomasz Gwiazda przyjął pierwszą Komunię Świętą z rąk miejscowego proboszcza w 1701 roku. O dzieciństwie Tomasza i jego rodzeństwa wiadomo bardzo niewiele, źródła w zasadzie o tym milczą. Wiadomo, że chłopak spędził pierwsze lata swojego życia w gospodarstwie rolnym rodziców. Tutaj też kształtował się jego charakter, którego głównymi cechami dostrzegalnymi w późniejszym życiu były: upór w dążeniu do celu, przekonanie, że cel uświęca środki, zaradność, rozmowność, pracowitość, ale również opryskliwość, chytrość i chciwość. Młody Tomasz da się poznać w przyszłości jako osoba niezwykle zawzięta, bezwzględna i mściwa. Wiadomo również, że dzieci państwa Gwiazdów miały w dzieciństwie pewien bliższy kontakt z rodziną Klimków, a więc bratem matki Janem Klimkiem, jego żoną Zofią i ich siedmioma synami: Bartłomiejem, który w przyszłości odegra w tej historii dość znaczącą rolę, Karolem, Dominikiem, Mateuszem, Marcinem, Franciszkiem i Konstantym.*

*Klimkowie mieszkali nieopodal Gwiazdów i obie rodziny odwiedzały się wzajemnie. Można sobie wyobrazić, jak wyglądały wzajemne wizyty. Prawdopodobnie dzieci bawiły się ze sobą, a dorośli rozmawiali w ich trakcie o bieżących sprawach. Wiele wskazuje na to, że najwierniejszym towarzyszem Tomasza był Marcin Klimek, młodszy od niego o dwa lata, natomiast najmniej chłopak lubił Bartłomieja, co wyjdzie na jaw sporo później.*

*Rodzina Tomasza Gwiazdy pochodziła z samego Inowłodza. Od średniowiecza przodkowie rodziny pracowali na zamku, gdzie palili światło, stąd nazwisko Gwiazda. Pierwszym znanym z imienia przedstawicielem tej rodziny był pradziadek Tomasza, Izydor Gwiazda, który w 1628 roku zawarł związek małżeński z Balbiną Chudą. Dziadek Tomasza i syn Izydora, również Tomasz Gwiazda, był rolnikiem. Urodził się w 1636 roku, a zmarł w 1700, gdy wnuk nazwany jego imieniem miał osiem lat. Maciej Gwiazda, trzeci syn starszego Tomasza, urodził się w 1666 roku. Żył stosunkowo długo, bo zmarł w wieku siedemdziesięciu dziewięciu lat w roku 1745. Jego najstarszy syn miał w tamtym momencie za sobą długą karierę zbójecką.*

*Tomasz Gwiazda najprawdopodobniej należał do najbardziej udzielających się chłopców w jego okolicach. Świadczyć może o tym fakt, że notowany był na listach ministrantów od dziesiątego roku życia niemal do dorosłości i wiadomo o nim, że udzielał się społecznie od dzieciństwa.*