Gandalf Szary

Láthspell

Mithrandir

Olórin

Tharkûn

Gandalf Biały

Gandalf Szary

Marzyciel

Mistrz Gandalf

Szary Pielgrzym

Szary Płaszcz

Szary Wędrowiec

Zła Nowina

*"I stanął przed nim Gandalf. Gandalf! Gdybyście słyszeli o nim choćby ćwierć tego co ja - a i ja znam zaledwie drobną cząstkę krążących o nim opowieści - moglibyście się spodziewać czegoś naprawdę niezwykłego, wszędzie bowiem dokądkolwiek się udał, towarzyszyły mu przygody i najosobliwsze historie"*

**Olórin** w Śródziemiu znany po imieniem **Gandalf** **Szary** to niezwykle mądry Maiar z Amanu wysłany w Drugiej Erze przez Valarów do Śródziemia, by wspierać Wolne Ludy w walce z Sauronem. Był założycielem zakonu Heren Istarion i drugim co do ważności (po Sarumanie) jego członkiem, a także bodajże najsłynniejszym czarodziejem w dziejach świata. Po śmierci i przywróceniu do świata żywych jako Gandalf Biały został głową Istarich, a później przewodniczącym Białej Rady. Jedyny z Istarich, który wypełnił swoją misję. Przez elfów jest nazywany **Mithrandirem**, wśród krasnoludów znany był jako **Tharkûn**, zaś w Gondorze mówiono na niego **Incánus.** Zdaje się, że jako jedyny z Istarich w pełni dokonał swojego zadania.

## Charakterystyka

Po przybyciu do Śródziemia (a może nawet wcześniej) Gandalf przybrał postać siwowłosego, niskiego starca, wyglądem starszego od pozostałych Istarich. Ubierał się w szare szaty, przepasane srebrzystą szarfą. Nosił też wysoki niebieski kapelusz, oraz duże czarne buty. Jego siwa broda sięgała mu poniżej pasa, a krzaczaste brwi wystawały aż poza krąg kapelusza.

## Imiona

* Ekndalf (w Ardorze)
* Garigen Mirak (w Harondorze)
* Greyhame (w Rohanie)
* Greystride (Na północy Artedainu)
* Ibrîgûlôz (w Mordorze i Khandzie, lub generalnie wśród orków)
* Incánus (w Gondorze i Harondorze)
* Láthspell (Wśród Rohirrimów i wśród mieszkańców Dagorlad)
* Mithrandir (dla elfów zwłaszcza wśród Eldarów oraz dla Dunedainów)
* Olórin (w Amanie)
* Shorab lub Shorob (w Dorwinionie i wśród Easterlingów)
* Stormcrow (także dla Rohirrimów)
* Tarka Jasnowidz (na południu Eriadoru i w Forochel)
* Tharkûn (dla krasnoludów)
* Wandalb (w Fordowaith)

## Kalendarium

* DE - spełniają się najgorsze przewidywania Gandalfa - zostaje wysłany przez Valarów na misję do Śródziemia.
* 1350 TE - Gandalf wyprawia się do Angmaru gdzie spełniają się jego najgorsze przewidywania - na czele złowrogiej rebelii stoi Wódz Nazghuli.
* 1685 TE - w czasie podróży przez opuszczoną kopalnię w Ered Luin spełniają się jego najgorsze przewidywania - napotyka na latającego ognistego szleńca.
* 1893 TE - w czasie wyprawy poszukiwawczej do Rhun spełniają się jego najgorsze przewidywania - Błękitni Czarodzieje zaginęli.
* 2004 TE - wraz z kilkoma towarzyszami Gandalf dociera do Minas Morgul gdzie spełniają się jego najgorsze przewidywania - miastem zawładnął Czarnoksiężnik z Angmaru.
* 2063 TE - Gandalf przenika do Dol Guldur gdzie spełniają się jego najgorsze oczekiwania - w twierdzy osiadł czarnoksiężnik.
* 2333 TE - podczas wyprawy Gandalfa na północ spełniają się jego najgorsze przewidywania - wodzem orków na północy nie bylł żaden Helegog ale Fankil.
* 2850 TE - Gandalf po raz drugi przenika do Dol Guldur gdzie spełniają się jego najgorsze przewidywania - czarnoksiężnikiem jest sam Sauron.
* 2942 TE - pod koniec wyprawy do Ereboru pod wodzą Thorina Dębowej Tarczy spełniają się jego najgorsze przewidywania - skuszeni bogactwami orkowie pod wodzą Azoga Plugawego atakują na Erebor.
* 2951 TE - gdy Gandalf razem z dwoma towarzyszami dociera do Mordoru, spełniają się jego najgorsze przewidywania - Sauron na dobre wrócił i jawnie przygotowuje się do wojny.
* 3019 TE - podczas przepawy drużyny Gandalfa przez Morię, spełniają się jego najgorsze przewidywania - w Khazad Dum przebudził się Balrog.

## Historia

### Aman

"*- Czy chcesz może jednak wyruszyć na wyprawę do Śródziemia? - Nie, bo ja zbyt bardzo boję się Saurona. - O czyli wiesz kim jest Sauron. W takim razie na pewno masz niezwykłe rozeznanie w terenie. To świetnie, idziesz z nami. - A..a..Ale ja nie mogę bo jestem taki stary... i zmęczony, tak stary i zmęczony. -To cudownie się składa bo na tę wyprawę wyruszycie pod postacią starców. Nie mam już żadnych wątpliwości. Bierzemy cię!"*

Tak jak i wszyscy Ainurowie, został stworzony przez Eru Ilúvatara przed początkiem świata. Prawdziwe imię Gandalfa brzmiało w Valinorze **Olórin** (Eru."Olrael"). Było to prawdopodobnie imię nadane mu przez Eldarów lub tłumaczenie jego pierwotnego imienia na Quenyę. Był on najmądrzejszym z Majarów. Po stworzeniu świata przez Eru zstąpił razem z innymi Ainurami na Ardę. W Amanie mieszkał w Lórien. Olórin był sługą Manwëgo i Vardy, a także uczniem Nienny.
 Od niej nauczył się cierpliwości i miłosierdzia, ale zawsze też
pozostawał blisko Manwëgo i Vardy. Wiele wędrował i często odwiedzał
elfów, czasem w postaci niewidzialnej, czasem jako jeden z nich. Wlewał w
 ich serca piękne wizje i udzielał im rad. Olórin był także doradcą Irma.

### Wysłanie do Śródziemia

"*- Czy chcesz może jednak wyruszyć na wyprawę do Śródziemia? - Nie, bo ja zbyt bardzo boję się Saurona. - O czyli wiesz kim jest Sauron. W takim razie na pewno masz niezwykłe rozeznanie w terenie. To świetnie, idziesz z nami. - A..a..Ale ja nie mogę bo jestem taki stary... i zmęczony, tak stary i zmęczony. -To cudownie się składa bo na tę wyprawę wyruszycie pod postacią starców. Nie mam już żadnych wątpliwości. Bierzemy cię!"*

Kiedy około 1000 roku Trzeciej Ery potęga Saurona w Śródziemiu zaczynała się odradzać, a dawni słudzy Morgotha zbierali swoje siły Valarowie
 za radą Eru postanowili posłać tam wysłanników, którzy przeciwstawiliby
 mu się i pomagali Wolnym Ludom w walce z nim. Początkowo postanowiono
na naradzie Valarów, że będzie ich trzech, lecz pojawił się problem z znalezieniem jakiegokolwiek chętnego na tę misję. Postanowiono więc by zmusić do udziału w wyprawie losowe osoby. Pierwszą ofiarą został Curumo (recydywista który był niegdyś agentem Melkora i jak nikt znał taktyki Złego) wskazany przez Aulëgo, którego potem w Śródziemiu nazywano Sarumanem, a drugim Alatar, sługa Oromëgo (przegrał zakład).
 Wtedy Manwë spytał, gdzie podziewa się Olórin. Ten w tym właśnie
momencie wszedł na zebranie ubrany na szaro, wróciwszy z podróży i
spytał się czego Valar sobie od niego życzy. Gdy usłyszał, że ma
wyruszyć jako trzeci wysłannik, odparł, że nie starczy mu na to sił i że
 boi się Saurona. Manwë uznał to za argumenty tym bardziej przemawiające
 za jego kandydaturą. Ostatecznie do północno-zachodnich rejonów
Śródziemia popłynęło pięciu Mędrców (liczba wszystkich, którzy ogólnie
popłynęli do Śródziemia jest nieznana), których nazwano Istari: czwartym został Aiwendil, zwany potem Radagastem, zabrany przez Sarumana na prośbę Yavanny, bowiem nikt nie chciał go w Amanie, piątym zaś Pallando, przyjaciel Alatara (ten próbował się ratować przed podróżą i oświadczył, że nie może wyruszyć w podróż jako iż nie mógłby znieść rozłąki z przyjacielem).

Źródła podają różne informacje o tym, jako który z kolei Istari Olórin
przypłynął do Śródziemia; jedne mówią o tym, że przybył ostatni, a inne że drugi, zaraz po Curunírze. W Szarych Przystaniach został powitany przez Círdana.
 Elf od razu poznał w nim najmądrzejszego z Istarich i najsilniejszego
duchem. Dlatego też przywitał go z największym szacunkiem, oraz
podarował mu Trzeci Pierścień elfów, Naryę Czerwoną. Mimo, że czarodziej zachował go w sekrecie, to jednak Saruman z czasem dowiedział się o darze i w przyszłości stało się to jednym z powodów jego zawiści
do Gandalfa.

### Początki misji

Pierwsze wieki swojego pobytu w Śródziemiu czarodziej spędził na
wędrowaniu po jego krainach i poznawaniu tych, którzy w przyszłości mieli stanąć do walki z Sauronem. Obszar jego działalności ograniczył się do
północno-zachodnich rejonów. Nikt, oprócz innych Istarich, Círdana, Elronda i Galadrieli
 nie wiedział o jego prawdziwej tożsamości. Ludzie podejrzewali
początkowo, że był to starannie wykształcony ich współplemieniec, jednak
 z czasem, kiedy spostrzeżono, że praktycznie się on nie starzeje,
zaczęto myśleć, że jest on elfem, zwłaszcza, że często przebywał w
towarzystwie Eldarów
 i przyjaźnił się z nimi. Za elfa uważali go też błędnie sami Pierworodni. Stąd pochodzi imię Gandalf, którym zwali go mieszkańcy północnych rejonów Śródziemia, oznaczające „Elfa Różdżki”, czarodziej
bowiem nieustannie wędrował pieszo, opierając się swoją laską. Niektórzy
 uważali go wręcz za wcielenie Manwëgo, co jest oczywistą nieprawdą,
ponieważ zgodnie z Drugim Proroctwem Mandosa Valar nie zejdzie z Taniquetilu przed Dagor Dagorath (założyli się o to kto pierwszy zejdzie z góry - zakład trwa).

Na południu otrzymał imię Incánus pochodzące z Qenyi, które było w dawnych czasach używane w Gondorze. Gandalf pojawił się tam na początku swojej misji w Śródziemiu, za rządów króla Atanatara II, który panował od 1149 do 1226 roku Trzeciej Ery. W późniejszych czasach, kiedy rozpowszechnił się Sindarin i Wspólna Mowa, zaczęto go nazywać Mithrandirem co oznaczało „Szarego Pielgrzyma”.
Podczas całego swojego pobytu w Śródziemiu nie osiadł nigdzie na
stałe. Nieustannie wędrował po północno-zachodnich krainach, pomagając
wszystkim potrzebującym (lubił też zabawiać widzów sztuczkami związanymi z ogniem). Zdobył tym miłość wielu ludów, zwłaszcza w Lindonie, Eriadorze i Dolinie Anduiny. Zaprzyjaźnił się z Elrondem i Dúnedainami. Zainteresowali go też wtenczas hobbici. W Gondorze przebywał rzadko, ponieważ dumni władcy tego kraju nie słuchali niczyich rad, zapuszczał się tam tylko gdy musiał.

### Związki z Shire

Gandalf podróżując po Śródziemiu wielokrotnie stykał się z Shire i z hobbitami. Sporadycznie osobnicy z tego plemienia byli przez niego wciągani w przeróżne przygody za co społeczność Shire go nie znosiła. Jak się zdaje, pierwszy jego dłuższy kontakt z nimi nastąpił podczas Długiej Zimy, zwanej przez hobbitów Chudymi Latami. Była to niezwykle sroga i ciężka zima na przełomie 2758 i 2759
 roku Trzeciej Ery. Panował głód, a hobbici umierali z zimna. Gandalf
bardzo im wtedy pomógł i od tego czasu byli bardzo bliscy jego sercu.

Gandalf odwiedzał później często Shire i zaczął palić fajkowe
ziele, które potem wychwalał i mówił, że już tylko z tego powodu ten
kraj jest godny odwiedzenia, z czego potem drwił Saruman. Przywódca Rady
 potajemnie jednak notował wszystkie opowieści Gandalfa, uważając że
kiedyś te informacje mogą mu się przydać. Kilka razy osobiście się tam
wyprawił (hobbici brali go za Gandalfa), a nawet wypróbował fajkowe
ziele, które później regularnie sprowadzał do Isengardu. Bojąc się jednak, że dojdzie to do uszu Gandalfa, zaprzestał wizyt, zostawiając tam wielu szpiegów. Szary Wędrowiec jednak się wcześnie dowiedział o tych wędrówkach i zareagował na to jedynie śmiechem, uznając to za jeden z najmniej szkodliwych sekretów Sarumana.

Niewykluczone (a raczej w sumie to pewne), że Gandalf miał coś wspólnego z podróżami braci Hildifonsa i Isengara Tuka. Pierwszy z nich (ur. w 2844 TE), za młodu wyruszył z Shire na wyprawę i nigdy do domu nie powrócił, drugi żyjący w latach 2862 - 2960 Trzeciej Ery w młodości podobno pływał po Morzu i szukał dawnych Numenorejskich skarbów. Gandalf był przyjacielem ich ojca Gerontiusa Tuka, zwanego Starym Tukiem (który podobno brał udział w jednej z organizowanych przez Gandalfa wypraw poszukiwawczych do Enedwaithu). Podarował mu brylantowe zapinki, które odpinały i
 zapinały się na rozkaz, a podczas przyjęć bawił hobbitów opowieściami o
smokach, wielkoludach i o ratowaniu księżniczek, a co więcej zdarzało się iż zachęcał Hobbitów do brania udziału w takich przygodach (w szczególności zaś zachęcał Tuków, którzy nie raz wyruszali na wyprawy w poszukiwaniu skarbów i dobrej zabawy).

Hobbici na wiele lat zapamiętali fajerwerki od Gandalfa, które Gerontius puszczał w noc
sobótkową. Gandalf darzył też sympatią córkę Starego Tuka, Belladonę która jednak po wyjściu zamąż ustatkowała się i oddaliła od Gandalfa. Wówczas Gandalf przeniósł swoją sympatię na Bilba Bagginsa, odkąd ten był dzieckiem. Wiedział, że ma on wyjątkowy charakter i pragnie dalekich wędrówek oraz przygód. Po śmierci Starego Tuka w 2920 roku, z powodu braku czasu, prawie nigdy nie odwiedzał jednak Shire: ostatni raz przed wyprawą do Ereboru był tam w 2921 roku, kiedy Bilbo miał 31 lat.