Wailweavers

Nidabendler, Devraniçi'nde yazıyı ilk keşfeden ve Üç Nehir Barışı'nı kuran etnik grubun ismidir. Saye, Eski Çapa ve Alazdiyar'da yerleşik oldukları gibi Borzvunan ve Bazegaran gibi uzak bölgelerde de Nidabend dili ile akraba diller konuşan halklara rastlamak mümkündür.

## İsim

Nidabend ismi, Üç Nehir Barışı mitolojisi içerisinde yer alan söylencelere göre, kendilerinin ilk defa sesleri yazıya döken insan topluluğu olmalarından dolayı verilmiş bir endonimdir. Söylenceye göre İyi Çoban, Daimyeşil'den kavmiyle birlikte çıktıktan sonra ilk iş olarak Güney'e, Yaşlı Oniki'nin kutsal diyarına gitmiş ve burada tanrıların hayallerinden yazıyı öğrenerek halkına da öğretmiştir. Bu sebeple kavmi bundan sonra Nidabendler, yani "sesleri bağlayanlar" olarak anılmıştır.

## Tarihçe

### Eski Çapa'ya Yerleşme Öncesi

Gerek Nidabend söylenceleri, gerek eski Onikiler inancı, gerekse sonradan gerçekleşen Tanrıdölleri göçü açıkça gösterdiği gibi Nidabendler Eski Çapa'nın yerlileri olmayıp, bu bölgeye sonradan yerleşmiş bir halktır. Ancak bu göçün ne taraftan gerçekleştiğiyle ilgili yeterli ve güvenilir kaynaklar mevcut değildir.

Modern alimlerin, Tanrıdölleri ve Nidabendlerin dilleri arasındaki bağlantıya dikkat çekmesi ve Tanrıdöllerinin tüm kaynakların görüş birliği ettiği üzere Mavi Yılan'ın doğusundan Üç Nehir Barışı bölgesine geldiği göz önüne alındığında, en kabul gören görüş Nidabendlerin de eski çağlarda Eski Çapa ve Alazdiyar'ın doğusunda yaşamakta olduklarıdır. Bu görüşü savunan alimler, Nidabendlerin kıtlık, kuraklık ve aşırı nüfus artışı gibi sebeplerle şu an yaşamakta oldukları diyara geldiklerini ifade etmektedirler. Alimlerin çoğuna göre Tanrıdölleri ve Nidabendler arasındaki lisan bağlantısı, muhtemelen bu göç hareketini takip eden en az bin senelik bir kesintiye uğramış olmalıdır.

Ancak bu görüşün aksini savunan alimler ise, Nidabend söylencelerinde önemli yer tutan gemi motifine dikkat çekmektedir. Onikiler inancında, Hilebaz ve Mücrimlerin Seyrüseferi anlatısı, Nidabendlerin şu an yaşadıkları yerlere gemi yoluyla gelen ve pek çok adaya sahip bir denizi geçen bir halk olduğu yönündeki iddiaya destek olarak sunulmaktadır. Varış yeri belli olsa da, yola çıkıldığı iddia edilen bu kıyıyla ilgili pek çok teori ortaya atılmıştır. Ancak bu teorileri destekleyen nitelikte, Kuzey veya Güney'de herhangi bir Nidabend dili varlığı veya mimari etkileşim kanıtlayan bir yapı gözükmediğinden, alimler bu konuya şüpheyle yaklaşmaktadırlar.

### Yerleşme Savaşları

Eski takvime göre, Nidabendler 225 yılında Eski Çapa kıyılarına gelmişler ve burada Aşık'ın önderliğinde vahşi insanlar ile Canlara karşı savaşarak tutunmaya çalışmışlardır. Belirtmek gerekir ki, bahsi geçen bu vahşi insanlara veya sözü edildiği üzere büyük çaplı, yıkıcı bir savaşa ilişkin günümüzde herhangi bir kalıntı bulunmamaktadır. Bahsi geçen bu vahşi halklar, günümüzde Üç Düğüm'ün kuzeyinde yaşayan halklar benzeri, ilmi ve fenni olarak geri kalmış, tarımdan bihaber, avcı toplayıcı halklar olsa gerektir. Söylencelerdeki motifler dikkate alındığında, Nidabendlerin bölge halklarına kıyasla ezici bir teknolojik üstünlüğü dikkat çeker.

Yerleşme Savaşları, anlatıya göre yedi sene sürmüş ve Nidabendlerin zaferiyle sonuçlanmıştır. Bu zaferin ardından, yine anlatılara göre, Aşık tarafından bölgeye getirilen 39 geminin sökülerek bir tapınak, bir uzun ev, bir de depo yapılması emri verilmiş, bu yapıların üzerine Doğum Kapısı kurulmuştur. Ancak bu yapılardan da günümüze bir eser kalmadığından, doğrulayabilmek mümkün değildir.

### Üç Gölge Savaşları

Yazılı kaynakların, yarı efsanevi anlatılarına göre Aşık, kimseyle ilişkisi olmamasına rağmen bir dağın gölgesinden hamile kalarak Boynuzlu Kral'ı doğurmuş, Boynuzlu Kral 15. yaşını doldurduğunda da oğlu lehine liderlikten çekilir. Yarı-efsanevi bir karakter olsa da, elimizde kendi ağzından yazıldığı iddia edilen eski tabletler incelendiğinde Boynuzlu Kral olarak anılan bir hükümdarın gerçekten yaşadığı, Doğu, Batı ve Kuzey olmak üzere üç yöne savaşlar düzenleyerek çevre halkları egemenliği altına aldığı, bu üç seferin sonrasında üç set ördüğü anlaşılmaktadır. Anlatılarda, Boynuzlu Kral'ın Dünya'nın en kuzeyine, Dünya'nın Çivisi olarak bilinen büyülü bir dağa kadar ilerlediği, buraya geldiğinde tanrılarla tanıştığı ve dönüşünde halkına tanrı-krallığını ilan ettiği belirtilmektedir. Üç Nehir Barışı, başlangıcını Boynuzlu Kral'ın bu tebliği olarak kabul eder ve tüm tanrı-krallar da soyunu bu yarı-efsanevi karaktere dayandırırlar.

### Üç Nehir Barışı

Efsanelere göre Boynuzlu Kral ve Dava'nın ortaya çıkarak Alemtaç Pavanı'nın Hadasd'ı almasına kadar geçen sürede 91 tanrı-kral Üç Nehir Barışı'nı yönetmiştir.

(*Üç Nehir Barışı tanrı-kralları listesi)*

#### Bereket Çağı

Üç Nehir Barışı'ndan kalan yarı-efsanevi kronikler incelendiğinde, Boynuzlu Kral ve Tanrıdöllerinin gelişi arasında 51 tanrı-kralın hüküm sürdüğü döneme Bereket Çağı denmektedir. Tanrıdölleri, ortaya çıkmalarından çok sonra, Üç Kapı Savaşları sırasında yazılan kroniklere bakıldığında Eski Takvim'e göre 1532 yılında ilk defa Tharos Budala 4. Aşık Sarrafzade zamanında Deshgiran'da ortaya çıkmış olarak gözükürler.

Aradan geçen 1300 yıllık sürede Boynuzlu Kral'ın duvarlarının ötesine geçilmeyip, Güney'de Aruna ve Tebt tüccarları ile sıklıkla savaştan uzak durulup, ticarete başlanarak, Zarvunan, Deshgiran, Davasd bölgelerinde Nidabendler tarafından yerleşim yerleri kurulur.

Bu döneme Aruna'dan gelen kereste ve Tebt'den gelen bakır ile Üç Nehir Barışı'nın kalay üretimi damga vurmuş olup, üç yönlü ticaret ve Üç Nehir Barışı'nın verimli toprakları nüfusta çok ciddi bir artışa sebep verir. İlk üniversite Hadasd'da kurulur ve bunu Davasd'da kurulan bir ikincisi ve yine Davasd'da kurulan Büyük Kütüphane gibi eserler izler. Deshgiran bölgesinde keşfedilen zengin mermer ocakları sayesinde, halen ayakta kalmayı başaran büyük mimari eserler meydana getirilir.

Üç Kapı Savaşları dönemi kroniklerinin aktardığına göre, Bereket Çağı yüzyıllar sonra Doğu'dan gelen canların akınlarıyla son bulur. Bu dönemden bahseden kronikler, ciddi bir şekilde mitolojik bir görüntü sergilemekte olduğundan, efsane ile tarihi ayırmak zorlaşmaktadır.

Bereket Çağı'nın sonunu anlatan Tharos ile Kancık söylencesinde, Canlar Mavi Yılan'a kadar gelir ancak Boynuzlu Kral'ın kerameti sebebiyle bu dağları aşamazlar. Tharos 4. Aşık Sarrafzade, hükümdarlığının dördüncü yılında, olası bir savaş durumunu düşünerek ordusunu hazırlar ve Doğu'ya, Deshgiran'a doğru yola çıkar. Boynuzlu Kral'ın diktiği burçlardan baktığında yüz binlerce yaratığın, çaresizce dağları aşmaya çalıştığını ancak Mavi Yılan'ın geçit vermediğini görür. Fakat bu sırada gördüğü bir ağaç onu derinden etkiler. Karşı konulmaz bir şekilde ağaçla birlikte olmak ister. Ancak bunun sebebi bir büyüdür. Tanrı-kral ağacın yanına geldiğinde, genç bir kız görünümünde bir canla karşılaşır ve onunla birleşir. Birleşme gerçekleştiğinde büyük bir sarsıntı olur, ertesi gün canlar ortadan kaybolmuştur. İlerleyen günlerde, Batı'dan yükselen bir karanlık dikkat çeker. Bu karanlık ve takip eden 17 yıla Birinci Gelmeyen Yaz Yılları adı verilir. 17 yıl boyunca Üç Nehir Barışı kuraklık ve soğuk sebebiyle büyük zararlar görür. Neticesinde, hükümdarlığının 21. yılında Batı'dan büyük bir Can topluluğu gelir. Başlarındaki lider Tharos Kalkanları'nı kendisine itaat ettirmeyi başarır. Canlar Kralı, Çift Soylu, Üç Nehir Barışı'na ayak bastığında, tüm sınırlar Boynuzlu Kral'ın kerametini yitirir ve ülke üç yandan işgale açık hale gelir. Efsaneler, Canların ülkeyi işgali, Soluk Kıranı, Tharos 4. Aşık Sarrafzade'nin lanetlenerek ölümü ve sonrasında Doğu'dan gelen Tanrıdöllerinin Tharos Açıkkucak 4. Boynuzlu Aşıkzade tarafından kabul edilerek Canların yenilgisinden bahseder. Tanrıdöllerinin gelişi ve Canların yenilgisiyle, gökyüzü 21 yıl süren bir karanlıktan sonra yavaş yavaş eski rengini bulmaya başlar, ekinlerden alınan verim artar. Ancak Bereket Çağı son bulmuştur. Üç Nehir Barışı sınırlarında, o zamana kadar varlığı bilinmeyen pek çok vahşi insan topluluğu gözükmeye başlar.

Yarı-efsanevi ve Üç Kapı Savaşları döneminde kayda geçen bu kroniklerden anlaşıldığı kadarıyla, Bereket Çağı iklimsel koşullar ve bu koşulların yarattığı zorunlu göç ortamı sebebiyle son bulmuş olarak gözükmektedir. Nidabendler, benzer bir dil konuştukları Tanrıdölleri ile birlikte farklı etnik grupların akınlarına son vermiş ve yeni bir dönem başlamıştır.

#### Tanrıdöllerinin Gelişi

Tanrıdölleri, Eski Takvim'e göre 1532 yılında, şu an Bazegaran olarak bilinen bölgede gruplar halinde gözükürler. Oldukça kalabalık sayıda ve sığır sürüleriyle, yarı göçebe bir görünüm çizen Tanrıdölleri, Çift Soylu'nun Üç Nehir Barışı'na girişi ve Soluk Kıranı yüzünden dramatik şekilde azalan nüfus sebebiyle Tharos Açıkkucak 4. Boynuzlu tarafından davet üzerine Üç Nehir Barışı bölgesine girerler. Tanrıdöllerinin çeşitli inanışları, Nidabendler tarafından onların "ilk seçilmişler" olarak efsanelerde geçen ve tanrılarla yürümüş olan insanların torunları olduğu inancına sebep olur. Gerçekten de Yaşlı Onikiler'e benzeyen ortak bir on iki tanrıdan oluşan bir panteona ve her tanrının soyundan geldiğini iddia eden altı büyük gruba ayrılmış oldukları ifade edilen Tanrıdölleri, Nidabendlere Kuzeydoğu'da olup bitenler, kıtlık, ilginç canlılar ve farklı vahşi insan grupları hakkında bilgiler getirirler.

#### Üç Nehir Barışı'nın Yayılması ve Ortanca Nida

Nidabendler, dillerini öğrenmenin ve kendi dillerini öğretmenin vahşi halklara göre daha kolay olduğunu fark ettikleri bu topluluğu sınır boylarına yerleştirerek Canlara karşı koruma sağlarlar. Yeni gelenler bu konuda başarılı olurlar, hatta öyle bir başarı elde ederler ki, şu an Saye olarak bilinen toprakları da ele geçirerek Kuzey'de Koyak, Batı'da deniz kıyısına kadar ilerlerler.

Bu sırada işgal edilen yerlerden pek çok vahşi halk da Canların müttefikleri oldukları gerekçesiyle kıyıma uğrar. Saye'de Ashouana ve Ursransar haricinde hiçbir bölgede tutunamazlar. Tanrıdöllerinin yayılışı, Vautes'in başarısız Koyak seferi sonrası Kuzey'de son bulurken, Güney ve Batı'da pek çok adanın ele geçirilmesinden sonra, Aruna destekli Tebt denizcileri ve Piçlerle karşılaştıktan sonra ivmesini kaybetmiştir. Bu süreç zarfında tanrı-kral ailesi de dahil olmak üzere, iki halk birbirine büyük ölçüde karışsa da, Güney ve Batı yönüne ilerleyen Tanrıdölleri kimlikleri ve dillerini bir nebze daha fazla muhafaza etmeyi başarmış olarak gözükmektedir.

Bu dönemden itibaren Nida da, yeni gelenlerin diliyle etkileşime girerek farklı bir karakter kazanır. Günümüzde Üç Nehir Barışı'na dair bulunan yazılı kaynakların çoğu Ortanca Nida denilen 1700 ve sonrası tarihli eserler olup, Eski Nida'dan günümüze Hadasd'ın Yağmalanması sebebiyle çok az yazılı kaynak kalmıştır.

#### Üç Kapı Savaşları ve Çift Sütun

(*Üç Kapı Savaşları)*

 Nidabendler ve Tanrıdöllerinin zaman zaman zorunlu, zaman zaman gönüllü bir hal aldığı gözlenen ittifakları iki halk arasında evliliklerle pekişir. Tharos zamanında ilk defa bir tanrı-kral, eş olarak bir Tanrıdölü olan ve ailesi Canlar Savaşı'nda büyük hizmetlerde bulunmuş Rüzgarsevdiği'nin kızıyla evlenerek akrabalık ilişkisi kurulur. Zamanla Rüzgarsevdiği ailesinin yönetimde aktif rol oynamasının önünü açan bu durum bazı önde gelen Nidabend ailelerinin tepkisini çeker. Zarvunan soylularından çekinen tanrı-krallar zamanla bu tutumu bir adet haline getirirler. Kanatçıklar Pavanlığı'nın başında olan Rüzgarsevdiği ailesi, arkasında tanrı-kralların da desteğiyle adalarda yayılır. Üç Nehir Barışı'nın toprak kanunlarının değişmesinde rol oynarlar ve sınır genişletme savaşlarına katılan kişilere kast dışına çıkma şansı verilir. Batı'da aslen Dehliz kökenli Centvorion ailesi, etrafına topladığı gönüllülerle Serçeşme'yi fetheder. Zamanla Tanrıdöllerinin Üç Nehir Barışı içerisindeki etkinlikleri rahatsızlık verici bir hal almaya başlar. Netice itibariyle önceleri Centvorion ve Zarvunan soyluları arasında gerçekleşen küçük çatışmalar, Tharos'un Zarvunan soyundan gelen eşinden doğmuş ilk oğlu yerine, yine bir Rüzgarsevdiği eşinden doğan üçüncü oğlunu veliaht ilan etmesi savaşı tetikler.

Üç Kapı Savaşları sonrası kısa süreli olarak Zarvunan etkisi kurulmuş olsa da, sonrasında Centvorion ailesi gücü ve başkenti ele geçirir. Çift sütun sistemine geçilir. Bu sisteme göre, tanrı-kral devleti başkentten yönetecek ve kutsallığını sürdürerek Beyaz Sütun olacakken, devletin askeri ve idari kanadı Kırmızı Sütun'da toplanacaktır. İlk Kırmızı Sütun, Robith Centvorion olurken sonradan gelecek olan Vautes Centvorion, döneme damgasını vurur. Askeri ve idari erkin bir Tanrıdölünün idaresine ilk kez geçtiği bu dönemden itibaren Nidabendler artık Üç Nehir Barışı'nın en önemli öğesi olmaktan çıkar.

#### Bazegaran

Üç Kapı Savaşları'ndan mağlup ayrılan Rüzgarsevdiği ve Ateşdostu aileleri sürülür. Rüzgarsevdiği ailesi Batı'ya Alemtaç'a göç ederken, Ateşdostu ve takipçisi pek çok Nidabend, Mavi Yılan'ı aşarak Bazegaran'a yerleşir. Bazegaran'a yerleşen Nidabendler, Üç Nehir Barışı'ndan bağımsız olarak halen varlıklarını sürdürürler ve Eski Nida'nın varyantını konuşmaktadırlar.

#### Üç Nehir Barışı'nın Çözülmesi

Centvorion ailesi yönetimi altında Nidabendler ayrıcalıklarını yitirir. 2433 yılında Kırmızı Sütun olan Vautes Centvorion, özellikle ülke sınırları içerisinde kalan Canlara ve tüm komşularına karşı saldırgan bir tutum izler. Yazılar, Ashouana, Deryadeniz ve Ursransar kendisi tarafından fethedilip, yağmalanır; Alemtaç bağlılığını ilan eder. Kanatçıklar'ın yeni efendileri Pençe'yi ele geçirir ve denizi aşarak Batı topraklarına gelirler. Bu sırada Kuzey'den yeni topluluklar görünmeye başlarken, Üç Nehir Barışı içerisinde de büyük bir salgın başlar.

Vautes'in Koyak seferi büyük bir başarısızlıkla sonuçlanır ve Aylaklar - Koyak ittifakı tarafından öldürülür. Oldukça dindar bir karakter olan Vautes ve döneminde yükselen ruhban sınıfının etkisinden uzak durmak isteyen Tanrısız Kral Eski ve Yeni Onikiler'in aslında Bir'in farklı görünümleri olduğu ve ibadetin yalnız Bir'e yapılması gerektiği inancını ortaya koyar. Aylaklar İkinci Gelmeyen Yaz Yılları'nda Koyak yoluyla Üç Nehir Barışı'na gelirler. Savaş yanlısı beylerle savaşır ve onları ezici bir mağlubiyete uğratırlar. Vautes'in büyük oğlu da bu savaşta öldürülür. Yerine geçen küçük oğlu Nidabendlerce kabul görmez. Tanrısız Kral, sadece basit bir cüppeyle Aylak Hanı Kıyan'ın ayağına gider ve bağışlanma diler. Kabul edilir. Ancak başkente geri dönerken Vautes'in oğlunu destekleyen Dehliz Pavanı ve askerlerince öldürülür. Bunun üzerine Kıyan Han Dehliz, Serçeşme, Deryadeniz ve Yazılar'ı yağmalar. Erken ölümü sebebiyle Aylaklar geri döner.

İç çekişmeler ve sair sebeplerle zayıflayan Üç Nehir Barışı, Aruna'nın Siyah Ordusu ve Tebtli Müttefiklerinin işgaline uğrar. Hadasd düşer. Sonradan Asendil ailesinden Evlatlık Sakin Efendizade önderliğinde, Çoban Krallar ve Aruna yenilir. Evlatlık, Gök Yolu ile evlenir ve Çoban Krallar Üç Nehir Barışı'na katılır. Kapı Eşiği de, Üç Nehir Barışı'nı süzeren olarak kabul eder.

Savaşlar sebebiyle ciddi sarsıntı geçiren ülke halkının çeşitli yerlerde ayaklanması, Baldırıçıplaklar, sonunda Ozan'ın tebliği doğrultusunda ciddi bir politik güce kavuşur. Alemtaç Pavanı Rüzgardostu'nun desteğiyle Dava Savaşı kazanılır. Hadasd yağmalanır ve yıkılır. Başkent Kebirkümbet'e taşınır.