OSP Uścikowo

Ochotnicza
Straż Pożarna w Uścikowie działa nieprzerwanie od ponad 80 lat. W ciągu tego
okresu przeżywała swoje wzloty i upadki, sukcesy i porażki. Pomimo wielu
trudnych okresów organizacja ta zachowała się, jako jedyna, spośród pozostałych
10 powołanych w okresie międzywojennym stowarzyszeń społecznych i organizacji
uczniowskich.

zostało przekształcone w Koło Gospodyń Wiejskich. Stowarzyszenie OSP w Uścikowie
powołało 15 obywateli Uścikowa, jako organizację społeczną w myśl art. 19 Prawa
o stowarzyszeniach z 1932 roku.

Członkami założycielami byli:

1. Franciszek Dymek,
2. Eustachy Flaszczyński,
3. Mikołaj Olech,
4. Franciszek Dymek,
5. Feliks Spychała,
6. Stefan Kozłowski,
7. Stanisław Jackowski,
8. Jan Mitręga,
9. Edmund Kamiński,
10. Marian Ignasiak,
11. Jan Surma,
12. Józef Kozłowski,
13. Edmund Krawczyk,
14. Kazimierz Ruks
15. Hieronim Rutkowski.

Dnia 29 sierpnia 1936 roku OSP Uścikowo za pośrednictwem starosty
obornickiego Jana Kozłowskiego przesłało na ręce wojewody poznańskiego wniosek,
do którego załączono 4 egzemplarze statutu wzorowego z prośbą o rejestrację
straży pożarnej jako „Stowarzyszenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Uścikowie”.
W marcu 1937 roku Zarząd OSP Uścikowo dokonał wpłaty 1,30 zł za wydrukowanie
ogłoszenia w Monitorze Polskim. Pod koniec marca 1937 roku Naczelnik Wydziału
Społeczno-Politycznego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu nazwiskiem Zwirski w
piśmie skierowanym do Eustachego Flaszczyńskiego zawiadamiał, że OSP Uścikowo
zostało wpisane do Rejestru Stowarzyszeń i Związków Poznańskiego Urzędu
Wojewódzkiego pod numerem 1694. Jednocześnie OSP Uścikowo, po przyjęciu statutu
wzorowego, zostało członkiem Związku Straży Pożarnych Rzeczypospolitej
Polskiej, którego po likwidacji w 1950 roku, reaktywowano w 1956 roku, jako
Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Dnia 21 marca 1938 roku ukazał się nr
65 Monitora Polskiego, w którym w części poświęconej rejestracjom OSP z
województwa poznańskiego, pod numerem 50 opublikowano fakt rejestracji
Stowarzyszenia OSP Uścikowo.

W kwietniu 1937 roku skład Zarządu OSP Uścikowo tworzyli:

1. prezes OSP – Eustachy Flaszczyński,
2. naczelnik OSP – Franciszek Dymek,
3. zastępca naczelnika OSP – Feliks Spychała,
4. skarbnik OSP – Wacław Kasper,
5. sekretarz OSP – Tadeusz Kozłowski,
6. gospodarz OSP – Stefan Kozłowski,
7. członkowie zarządu OSP – Józef Kozłowski i Kazimierz Ruks.

Delegatem Zarządu OSP Uścikowo został
natomiast Władysław Kozłowski.

Siedzibą OSP Uścikowo stał się budynek Szkoły Powszechnej
w Uścikowie, gdzie w izbie szkolnej odbywały się liczne zebrania członków. Na
budynek remizy OSP, gdzie składowano sprzęt przeciwpożarowy, przeznaczono jedno
z zabudowań gospodarczych szkoły. Z kolei staw, znajdujący się w pobliżu
szkoły, zaadaptowano na zbiornik pożarowo-rybny, który miał nie tylko służyć do
zadań przeciwpożarowych, ale także przynosić zysk dla OSP w postaci hodowli ryb
i ich sprzedaży. Była to wówczas dominująca tendencja wśród ochotniczych straży
pożarnych w całej Polsce. Warto dodać, że OSP Uścikowo wykorzystywało staw w
Uścikowie od 1935 roku do dnia 6 stycznia 2001 roku, kiedy na Walnym Zebraniu
członkowie OSP zadecydowali o zaprzestaniu sprzedaży karpi. Początkowo OSP
Uścikowo posiadało sikawkę konną oraz dwa beczkowozy po 450 litrów. Na
wyposażeniu były również drabiny, wiadra, topory i bosaki.

Do zadań OSP Uścikowo należało, w przypadku wybuchu
pożaru, obowiązkowe niesienie pomocy w promieniu 5 km. Było to spowodowane
faktem, że wiele straży pożarnych (obowiązkowych, ochotniczych, dworskich) nie
było jeszcze zmotoryzowanych, ponieważ powszechne w tamtym okresie były sikawki
konne. Warto dodać, że w 1927 roku w powiecie obornickim istniało 128 straży
pożarnych, jednak dnia 26 kwietnia 1935 roku starosta powiatowy obornicki w
piśmie nr B.10/142/35 w sprawie rejestracji stowarzyszeń ochotniczych straży
pożarnych opatrzonego klauzulą „Tajne” skierowanym do wojewody poznańskiego
wskazywał, że w powiecie obornickim istnieje 5 ochotniczych straży pożarnych
będących członkami Związku Straży Pożarnych RP. Do końca lat 30. liczba ta
zwiększyła się do 24. Obszar o promieniu 5 km pozwalał zatem na w miarę
efektywną akcję przeciwpożarową. Chrzest bojowy OSP Uścikowo przeszło już
niedługo po powstaniu i rejestracji. Dnia 20 września 1937 roku piorun uderzył
w stodołę Sylwestra Ruksa, z kolei 11 listopada 1937 roku, z niewyjaśnionych
przyczyn, wybuchł w Uścikowie pożar, w wyniku którego spłonęły stodoły Kaspra i
Kozłowskiego.

OSP Uścikowo w okresie międzywojennym zakwalifikowane
było, jako straż IV kategorii (straże wiejskie). Od samego początku strażacy
brali udział w zawodach strażackich organizowanych głównie w celu utrzymywania
wysokiej sprawności bojowej. Zawody te polegały na bezbłędnym wykonaniu
musztry, a następnie z poprawnego wykonania ćwiczenia taktycznego. Dnia 5 lipca
1936 roku odbyły się zawody w Ryczywole, w których OSP Uścikowo wzięła udział
pierwszy raz i zajęła ostatnie miejsce w grupie straży kategorii IV (76
punktów). Natomiast już 19 września 1937 roku na zawodach w Bogdanowie OSP
Uścikowo zajęła pierwsze miejsce z 122 punktami, a naczelnik OSP – Franciszek
Dymek, na zebraniu Rady Powiatowej Związku Straży Pożarnych RP, otrzymał z rąk
gen. w st. spocz. Stanisława Taczaka dyplom.

W okresie międzywojennym OSP Uścikowo aktywnie udzielało
się również w życiu społecznym i kulturalnym lokalnej społeczności. W 1936 roku
OSP Uścikowo urządziło zabawę z okazji 18. rocznicy odzyskania niepodległości.
Dnia 16 maja 1937 roku o godz. 15:30 w ogrodzie M. Kozłowskiej w Uścikowie
strażacy zorganizowali zabawę taneczną, z której dochód przeznaczono na
umundurowanie. Członkowie OSP Uścikowo wchodzili również w skład chóru,
organizowali teatr i amatorskie przedstawienia, wspierali rozwój biblioteki
gromadzkiej, a także w 20 rocznicę odzyskania niepodległości przeznaczyli,
ogromną jak na możliwości OSP, kwotę 500 zł na budowę Domu Ludowego w Uścikowie
(Gromada Uścikowo przeznaczyła 1000 zł).

### OSP Uścikowo w czasie II wojny światowej (1939 - 1945)

Wybuch II wojny światowej spowodował, że rozwój OSP pod
polskim Zarządem został zawieszony. Wielu członków straży pożarnej było prześladowanych,
a część z nich wysiedlono do Generalnego Gubernatorstwa. Taki los spotkał
Eustachego i Wiktorię Flaszczyńskich. Nieznany jest los naczelnika OSP Uścikowo
– Franciszka Dymka. Niemiecki okupant nie zlikwidował jednak straży, do której
przynależność była dla Polaków obowiązkowa. Z zachowanych dokumentów wynika, że
w okresie od 1942 do 1945 roku do OSP Uścikowo przystąpiło 8 nowych członków.

Działania wojenne w 1945 roku nie ominęły Uścikowa. W
końcowej fazie wojny w okolicach wioski działali radzieccy spadochroniarze,
którzy dokonali morderstwa oficera SS. Wycofująca się ludność niemiecka i
wojska Wehrmachtu dokonała rabunku mienia, w tym również pożarniczego.
Uszkodzeniu uległa szkoła w Uścikowie. Niedługo po działaniach wojennych do wsi
powrócił z Generalnego Gubernatorstwa Eustachy Flaszczyński z rodziną.

### OSP Uścikowo w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

W 1946
roku rozpoczęto reorganizację OSP Uścikowo. Dnia 29 września 1946 roku
uroczyście poświęcono i otwarto nową Świetlicę Strażacką, a także przygotowano
księgę pamiątkową z historią straży pożarnej za okres 1935 – 1946. Jednak
księga ta zaginęła, a jedynym dokumentem potwierdzającym jej istnienie jest
odnaleziona wśród protokołów karta z podpisami osób składającymi życzenia
reaktywowanej straży. Zgodnie z kroniką OSP Uścikowo w tym czasie komendantem
straży zostaje Jan Kozłowski, prezesem Eustachy Flaszczyński, sekcyjnym Tadeusz
Larecki, a skarbnikiem Jan Mitręga. W 1956 roku strażacy z OSP Uścikowo
rozbudowywali szkołę w Uścikowie. W tym samym czasie reaktywowano zlikwidowany
w 1950 roku Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP, którego OSP Uścikowo
zostało członkiem. W 1958 roku OSP Uścikowo pozyskało motopompę przenośną, a
straż liczyła 60 członków. W 1959 roku dokonano ponownej rejestracji OSP. W
skład Zarządu wchodzili wówczas Eustachy Flaszczyński (prezes), Tadeusz
Kozłowski (naczelnik), Czesław Kaczor (sekretarz), Bolesław Kędzierski
(skarbnik) oraz Jan Mitręga (gospodarz). W 1971 roku zmarł Eustachy
Flaszczyński, a funkcję prezesa objął Włodzimierz Flaszczyński, który po roku
przekazał straż Franciszkowi Wójtowiczowi. W tym czasie w skład Zarządu
wchodzili Franciszek Wójtowicz (prezes), Henryk Kęsy (naczelnik), Stanisław
Wojciechowski (sekretarz) i Jan Mitręga (gospodarz). W 1981 roku do Zarządu
weszli, jako członkowie zarządu, Marian Mitręga oraz Stanisław Janowiak. W 1988
skarbnikiem został Ryszard Gromala. W tym czasie OSP Uścikowo powołało komitet
budowy nowej świetlicy wraz z remizą OSP, której budowę zakończono w 1995 roku.

### OSP Uścikowo współcześnie

W 1991 roku wydano nową ustawę o ochronie przeciwpożarowej, która zreformowała
dotychczasowy system. W wyniku tego doszło do ponownej rejestracji OSP
Uścikowo, jako stowarzyszenia zarejestrowanego (nr ST 675) i przyjęto nowy
statut. Sekretarzem w OSP został Mariusz Biedny. W 1994 roku sekretarzem OSP
został Mariusz Biedny. W 1995 roku przystąpiono, przy wsparciu OSP z Dąbrówki
Leśnej, do utworzenia Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej przy OSP Uścikowo. Dnia
13 stycznia 1996 roku nastąpiło, podczas dożynek wiejskich, uroczyste
zaprzysiężenie młodzieżowej drużyny. Przez cały okres Polski Ludowej OSP Uścikowo nie
posiadało własnego pojazdu. Strażacy zmuszeni byli korzystać z pomocy sąsiadów,
którzy dostarczali własne środki transportu. W 1997 roku sprowadzono z jedostki
wojskowej z Żagania samochód marki STAR – 29, który jednak  sprzedano. Dopiero 16 kwietnia 1999 roku
pozyskano dla OSP Uścikowo legendarnego „Żuka”, którego uroczyste przekazanie
nastąpiło podczas „Dnia Strażaka” w Uścikowie. Pojazd ten służył strażakom do
2010 roku, kiedy przekazano organizacji nowy wóz pożarniczy marki Ford Transit
(uroczyste przekazanie nastąpiło 13 listopada 2010 roku na rynku w Obornikach).
W 2001 roku naczelnikiem OSP został Mariusz Misterski. W tym czasie gospodarzem
był śp. Stanisław Janowiak. Dnia 12 maja 2002 roku odbyła się w Uścikowie 65
rocznica istnienia OSP Uścikowo, podczas której przekazano jednostce sztandar
oraz wręczono „Srebrny medal za zasługi dla pożarnictwa”. W 2011 roku w skład
Zarządu weszła Marta Wróblewska-Jur (sekretarz), a także Karolina Mitręga
(skarbnik). Obecnie skład Zarządu tworzą Marian Mitręga (prezes), Marcin
Szczepski (naczelnik), Karolina Mitręga (skarbnik), Tomasz Węgrzak (sekretarz),
Krzysztof Brąberek (gospodarz), a do Komisji Rewizyjnej należą Rajmund
Misterski (przewodniczący), Maciej Antkowiak (protokolant) i Klaudia Brąberek
(członek).

W 2016 roku OSP Uścikowo obchodziło 80 lecie swojego
istnienia oraz 80 lecie działalności w ZOSP RP, które były połączone z
uroczystością 660 lat Uścikowa. Z tej okazji przygotowano wystawę
okolicznościową na świetlicy wiejskiej, która przy pomocy dokumentów, map,
zdjęć oraz rekwizytów miała przybliżyć mieszkańcom historię wioski i straży
pożarnej. Inicjatywa została dostrzeżona przez Senat RP, który zaprosił OSP
Uścikowo do zorganizowania wystawy rozpoczynającej cykl wystaw o małych
ojczyznach w Senacie RP.

W ciągu ostatnich lat, OSP Uścikowo aktywnie uczestniczy
w zawodach sportowo-pożarniczych na szczeblu gminnym i powiatowym, co roku
wystawiając od 1 do 3 drużyn. W 2010 roku druhny z Uścikowa pojechały na zawody
wojewódzkie do Wągrowca. Część strażaków brała również udział w turniejach
piłki nożnej zdobywając I miejsce w Kowalewku (2014 r.). Dh Weronika Misterska
aktywnie brała udział w Turniejach Wiedzy Pożarniczej. W 2015 roku Tomasz
Węgrzak zdobył I nagrodę na szczeblu ogólnopolskim w X konkursie na prace
popularno-naukowe i monografie dot. pożarnictwa za pracę „Z dziejów OSP
Uścikowo”. Sukces ten został powtórzony w 2016 roku za monografię o
zagrożeniach pożarowych na terenie powiatu obornickiego w latach 1802 – 1939.
Prace monograficzne zostały również dostrzeżone na szczeblu wojewódzkim, a
także w ogólnopolskich konkursach na kroniki zorganizowanych przez ZG ZOSP RP,
które zostały wyróżnione. Z kolei Maciej Antkowiak odnosi sukcesy w
półmaratonach i maratonach. Swoje sukcesy odnotowały również kronikarki OSP
Uścikowo Małgorzata Misterska oraz Katarzyna Misterska prezentując „Kronikę OSP
Uścikowo” na konkursach kronikarskich organizowanych przez ZOSP RP.

Ostatnimi czasy OSP Uścikowo rozwinęło jeszcze bardziej
swoją działalność społeczno-kulturalną. Nasi członkowie są współautorami
Obornickich Zeszytów Historyczno-Kulturalnych, a także dwóch tomów bajek dla
dzieci na podstawie obornickich i wielkopolskich legend spisanych przez Otto
Knoopa i Oskara Kolberga („Zaczarowane miejsca. Obornickie podania, powiastki i
gawędy”, „Zaczarowana okolica. Dwanaście podań i legend z obornickich wiosek”).
Dodatkowo OSP Uścikowo było współautorem albumu „40 Lat Zawodowej Straży
Pożarnej w Obornikach” z okazji jubileuszu 40 lat istnienia Zawodowej Straży
Pożarnej w Obornikach. Ponadto członkowie OSP Uścikowo są honorowymi dawcami
krwi, potencjalnymi dawcami szpiku kostnego Fundacji DKMS, wspierają WOŚP i
akcję „Drugie życie” poświęconej transplantacji. Ochotnicza Straż Pożarna w
Uścikowie uczestniczy również w zabezpieczeniu wielu imprez sportowych,
kulturalnych i społecznych na terenie gminy Oborniki, a także aktywnie wspiera
i współpracuje z sołtysem Uścikowa i Radą Sołecką w Uścikowie w zakresie
organizacji imprez lokalnych, np. Dzień Dziecka, Dzień Seniora, Dożynki
wiejskie itp. W 2017 roku OSP Uścikowo pozyskało dofinansowanie w wysokości
3500 zł na organizację konkursów oraz nagród dla dzieci z okazji Dożynek
wiejskich w ramach programu „Dom Kultury + Inicjatywy lokalne”. Zorganizowano
również warsztaty kulinarne na podstawie tradycyjnych wielkopolskich przepisów
kulinarnych pochodzących z XIX wieku. W 2018 roku dh Tomasz Węgrzak z OSP
Uścikowo wszedł w skład Komitetu, którego celem jest organizacja obchodów 100
rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego oraz 100 rocznicy odzyskania
Niepodległości. We współpracy z sołtysem Uścikowa Pawłem Dregerem, OSP Uścikowo
pracuje nad upamiętnieniem ww. uroczystości również na terenie sołectwa
Uścikowo. W fazie projektu jest ściana wraz z tablicą upamiętniającą 40
powstańców z Uścikowa, którzy byli członkami Straży Ludowej w Obornikach,
organizatorami Powstania Wielkopolskiego na terenie Obornik oraz uhonorowanymi
Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym za udział w walkach na froncie północnym, w
tym zdobycie Chodzieży czy pociągu pancernego w okolicach Szubina.

Strażacy z Uścikowa aktywnie wystawiają poczet
sztandarowy podczas ważnych uroczystości narodowych, państwowych, kościelnych i
strażackich. W ostatnim czasie powstał oficjalny profil na portalu
społecznościowym Facebook, który w chwili obecnej prowadzi i rozwija dh Marta
Wróblewska-Jur. W fazie organizacji jest „Wideokronika OSP”, a także „Projekt
Straż Wiki” poświęcony zagrożeniom pożarowym w XIX wieku i ochotniczym strażom
pożarnym z terenu powiatu obornickiego (następstwo bloga straz-oborniki.pl,
który ze względu na rozwój mass-mediów został zamknięty przez portal
internetowy, a na którym opublikowano 42 artykuły poświęcone historii
pożarnictwa od 1802 do 1939 roku). Działalność ta ma na celu zachowanie dla
przyszłych pokoleń wiedzy, tradycji i historii o działalności poprzednich i
obecnych pokoleń społeczności lokalnej w Uścikowie i najbliższej okolicy.

OSP Uścikowo, jako stowarzyszenie wykształciło w sobie
nieformalny podział na dwie grupy, z których jedna aktywnie uczestniczy w
wyjazdach ratowniczo-gaśniczych, a druga rozwija działalność straży pożarnej w
kierunku społecznym i kulturalnym. Nie oznacza to jednak, że członkowie
odcinają się od innych sfer działalności OSP. Każdy z ochotników aktywnie
bierze udział we wszystkich sferach realizowanych przez straż pożarną.
Zaangażowanie, chęci i poczucie obowiązku względem społeczności lokalnej to
cechy, które najlepiej charakteryzują druhów z OSP Uścikowo.

Dodatkowo dnia 3 maja 2018 roku ZOSP RP w Obornikach
docenił pracę OSP Uścikowo za całokształt tych działań nadając dh Tomaszowi Węgrzakowi
tytuł „Strażaka Roku”, a samo OSP Uścikowo w plebiscycie Głosu Wielkopolskiego
otrzymało tytuł „Asy Bezpieczeństwa” na etapie powiatowym. W 2019 roku w
plebiscycie Głosu Wielkopolskiego dh Piotr Micek zdobył tytuł „Strażaka Roku”
na etapie powiatowym, a OSP Uścikowo na etapie powiatowym zdobyło tytuł
„Jednostka OSP roku 2019”. Zaangażowanie strażaków OSP Uścikowo sprawiło, że
sekretarz OSP dh Tomasz Węgrzak i dh Karolina Mitręga zostali członkami Rady
Sołeckiej Uścikowo, a sama dh Karolina Mitręga została wybrana na prezesa
reaktywowanego Koła Gospodyń Wiejskich.

OSP Uścikowo jest organizacją przygotowaną (wyposażoną i
wyszkoloną) do podejmowania działań ratowniczo-gaśniczych w czasie pożarów,
ratownictwa technicznego i drogowego, ratownictwa powodziowego i nawodnego,
ratownictwa medycznego, ratowniczo-poszukiwawczych, a także w czasie klęski
żywiołowej. Straż liczy 24 członków.