Francja

**Francja** (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), **Republika Francuska** (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej.

## Historia

W roku 1951 Francja odmówiła przekazanie Libii kontroli nad prowincją Fezzan, która znajdowała się pod francuskim protektoratem od Pokoju Paryskiego z 1947 r. To posunięcie zostało uznane na arenie międzynarodowej za przejaw imperializmu i zawłaszczenia oraz zostało potępione zarówno przez Związek Radziecki, jak i Stany Zjednoczone.

W 1969 r. przypadała 20. rocznica podpisania Paktu Północnoatlantyckiego i jego sygnatariusze mieli możność z niego wystąpić lub domagać się jego modyfikacji: w przeciwnym razie miał on obowiązywać nadal automatycznie. Generał de Gaulle skorzystał z tej okazji i wystąpił z NATO.

Po śmierci Georgesa Pompidou w 1974 roku stanowisko prezydenta Piątej Republiki zajmował przez jedną kadencję prezydent-żałobnik Alain Poher. Jego kadencja przypadła na trudny czas walk w Niemczech i upadku idei Wspólnoty Europejskiej. Sam Poher wsparł RFN w walkach na zachodzie, jednak widząc słabość Niemiec Zachodnich, zabezpieczył obszar na zachód od Renu ustanawiając tam tymczasową administrację. Decyzja ta początkowo została przyjęta przez społeczeństwo jednoznacznie źle, wszak Francuzi byli nastawieni pozytywnie do integracji europejskiej, jednak wkrótce, wobec rozejmu między niemieckimi socjalistami i ordoliberałami, a także wobec braku perspektywy na zmianę sytuacji w Niemczech, francuska opinia publiczna bardziej przychylnie zapatrywała się na nową strefę wpływów Paryża. Mówiono nawet o odtworzeniu granic napoleońskich. Jednak i tak upadek idei wspólnoty europejskiej był wizerunkową tragedią Pohera, który ogłosił, że nie będzie kandydował na kolejną kadencję. Po nim – w 1981 roku – władzę objął gaullista Jacques Chaban-Delmas z UDRu, mający wsparcie prawicy niegaullistycznej. Wygrał on z kandydatem socjalistów Françoisem Mitterrandem przy przewadze zaledwie połowy procenta, wobec czego Delmas był często oskarżany o sfałszowanie i wpłynięcie na wynik wyborów, czemu zaprzeczał.

Nowy prezydent pochodził z lewicowej frakcji gaullistów, dlatego wprowadził trochę prospołecznych reform. Delmas zbudował państwo dobrobytu i przejął część lewicowego elektoratu Mitterranda, który zresztą (podobno ze wściekłości) zmarł po tym jak Delmas zwyciężył po raz kolejny i rozpoczął swoją drugą kadencję. Po Delmasie, w 1995 do władzy doszedł Jacques Chirac, który zapamiętany został jako przeciętny prezydent, mimo że dzięki niemu Francja zyskała quasi kolonię, państwo zależne w Karelii, gdyż uznano to za zasługę jednego z popularnych generałów - Pierre'a de Villiersa. W listopadzie zeszłego roku wybuchły walki w Algierii, w których tubylcy walczą o niepodległość. Zbyt długie zwalczanie rebelii uważa się powszechnie za klęskę rządu, a lewicowcy żądają nadania im niepodległości, z kolei prawica – żąda podjęcia radykalniejszych środków.

## Idee narodowe

***Ideały De Gaulle – Chaban-Delmas*** – Francją rządzą gaulliści i mają stabilną większość w obu izbach francuskiego parlamentu. Taki porządek zbudował na początku, po wojnie, Charles De Gaulle, a w latach osiemdziesiątych wzmocnił jego (już wtedy gnijące) fundamenty Jacques Chaban-Delmas. Ta nowa, lewicowa twarz De Gaulle’a przeprowadziła szereg nacjonalizacji, które objęły pięć kluczowych grup przemysłowych działających w przemyśle wojskowym oraz chemicznym. Nowy przywódca gaullistów przejął także większość udziałów w koncernach Matra i Dassault. Nacjonalizacje nie ominęły dwóch kompanii finansowo-bankowych kontrolujących pakiety innych spółek akcyjnych i 39 banków. Dzięki tym działaniom w rękach państwa znajdowało się 23% francuskiego przemysłu, 75% kredytów, 95% depozytów bankowych, a zatrudnienie w sektorze państwowym wzrosło o 900 tysięcy pracowników. Pozyskane fundusze przeznaczono na: ograniczenie czasu pracy z 40 do 39 godzin, także w ciągu pierwszego roku rządów zwiększono emerytury o 20%, czy świadczenia socjalne dla rodzin z trójką dzieci o 44% i o 81% dla rodzin z dwójką dzieci. Obniżono wiek emerytalny dla większości pracowników do 60 lat, co odbiło się pozytywnie na zatrudnieniu i wzroście gospodarczym kraju. Zwiększona została także płaca minimalna o łącznie 125% w ciągu pierwszych 3 lat, co z powodu wysokiej, lecz wciąż malejącej inflacji stanowiło realny wzrost o około 15% rocznie. Francja jest wzorcowym państwem dobrobytu, jednak ekonomiści liberalni wróżą jej rychły upadek, tylko jeśli koniunktura się osłabi.

***Unia Frankofońska*** – Republika Francuska jest liderem Unii Frankofońskiej, czyli międzynarodowej organizacji gospodarczo-politycznej skupiającej Francję i jej byłe kolonie. W UF ludzie posługują się specjalną walutą, Frankiem UF emitowanym przez Bank Francji, a siły zbrojne państw sojuszu są podporządkowane wysłannikowi Francuskich Sił Zbrojnych. V Republika ma z powodu Unii Frankofońskiej duże korzyści, jak i pewne problemy. Francuzi mogą wykorzystywać tanią, afrykańską siłę roboczą, jednak coraz większym problemem stają się imigranckie dzielnice na przedmieściach Paryża, czy buntownicze nastawienie części Afrykańczyków, chociażby zbuntowanych Algierczyków.

***Gniew młodych*** – Od paru lat we Francji coraz silniejsza staje się lewicowo-liberalna Organizacja Studentów Francuskich, otwarcie występująca przeciwko gaullistom i współpracująca z komunistami. Od kilku lat organizują oni manifestacje i zapowiadają ogromny i przełomowy protest przeciwko władzy. Studenci dążą do pogłębienia laickości państwa, zmniejszenia lat kadencji prezydenta do pięciu, nadania niepodległości państwom Unii Frankofońskiej, a także dopuszczenia lewicowych intelektualistów do kadr uniwersyteckich. Rzadziej pojawiają się postulaty o nawiązaniu współpracy z Niemcami Baadera, czy żądania odrzucenia kapitalizmu.

***Euroentuzjazm*** – Wielu francuskich myślicieli uważa, że po tym jak rozbiegły się drogi Paryża i Waszyngtonu, Europa powinna pójść własną drogą. Wśród nich jest Jan Krzysztof Bonaparte, potomek Napoleona I. Jest on znany z wypowiedzi chwalących protekcjonizm, patriotyzm gospodarczy, a także z dążenia do zamknięcia się na wpływy amerykańskie. Mimo tych prawicowych, określanych czasami jako izolacjonistyczne, poglądów, uważa on, że Francja powinna swoją opieką otoczyć wszystkie słabsze państwa europejskie i zbudować niezależny blok gospodarczy. Bonaparte, w przeciwieństwie do wszystkich pozostałych potomków obalonych monarchów europejskich, pełni funkcje państwowe - jest wiceministrem finansów. Został tam powołany niedawno, by mógł opracować koncepcję przywrócenia Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej.

***Wschodzące mocarstwo*** – Francja ma strefy wpływów na prawie każdym kontynencie: Unię Frankofońską w Afryce, Karelię na granicy Europy i Azji, Gujanę Francuską, czy państwo buforowe w postaci nadreńskiego RFN. Jeżeli nic nie zachwieje francuskiego wzrostu potęgi, wkrótce to Francja może wyrosnąć na supermocarstwo konkurujące z mizerniejącymi dziś Stanami Zjednoczonymi. Amerykanie zauważają to już dziś, dlatego ograniczają stosunki handlowe z Paryżem i zachęcają Anglików do tego samego. Francja utrzymuje współpracę wojskową z Luksemburgiem, Nadrenią, Belgią i Holandią.

***Kraj atomowy –*** To mocarstwo jest w posiadaniu strategicznej i taktycznej broni jądrowej, która może zostać użyta przeciwko jakiemukolwiek celowi na Kuli Ziemskiej. Ponadto posiada ono wykwalifikowane kadry zdolne do konserwacji i użycia tejże broni.

## Polityka

Gaulliści rządzą Francją bez przerwy od dwudziestu lat, a nie licząc przerwy na krótką kadencję Pohera - od czterdziestu lat. Jednak ład wykreowany we Francji przez Jacquesa Chaban-Delmasa może upaść przez przeciwników lub ulec wypaczeniu przez niegodnych kontynuatorów sterowników Piątej Republiki.

Gaullizm to ogólne określenie na dość szerokie spektrum poglądów. Według samego Charlesa de Gaulle'a najważniejszymi składnikami jego myśli były: chrześcijańskie zasady moralno-etyczne, konserwatyzm jako chęć konserwowania aktualnego ładu polityczno-społecznego, liberalizm gospodarczy, polityczny pragmatyzm i uważanie interesów francuskich za pierwsze oraz historyzm (w szczególności przypominanie o wzniosłych osiągnięciach bonapartyzmu). Warto dodać, że już drugi wielki gaullista - Jacques Chaban-Delmas - zmodyfikował zasady swojej polityki, liberalizm gospodarczy zamieniając na dążenie do państwa dobrobytu. Doprowadziło to do kilku konfliktów natury ideologicznej wśród tych, którzy dążą do kontynuowania myśli de Gaulle'a.

### **Zgromadzenie na rzecz Republiki**

Pośród gaullistów wynurzyły się trzy, stosunkowo równie wpływowe nurty. Przedstawiciele każdego z nich uważają swoich przeciwników za ludzi, "z których wielki generał de Gaulle" nie byłby dumny.

Lider ugrupowania, Jacques Chirac, określany jest jako lewicujący Gaullista. Sam prezydent częściej mówi o kontynuowaniu dzieła Chaban-Delmasa, niż de Gaulle'a, co często daje powód do krytykowania jego polityki. Z ust jego przeciwników często padały obraźliwe porównania jego polityki, szczególnie ekonomicznej i zagranicznej. Przykładowo, Nicolas Sarkozy, konserwatywny liberał, który dążył do przywrócenia myśli gaullistowskiej więcej swobody i liberalizmu gospodarczego, w jednym z wywiadów nazwał Chiraca radykalnym socjalistą. Najbardziej konserwatywnym gaullistą (a raczej gaullistką) jest Michèle Alliot-Marie, określana jako "ortodoksyjna gaullistka". Dąży ona nie tylko do zahamowania polityki państwa opiekuńczego, ale także do przywrócenia bardziej arbitralnego stylu rządzenia i podjęcia się bardziej zdecydowanych działań na rzecz przywrócenia potęgi Francji w tychże (jak sama określa) "niezwykle korzystnych okolicznościach historycznych".

Gaulliści mają kilku konkurentów wśród francuskiej prawicy. Najbliżej gaullistów, z racji na ich historyczne sentymenty, jest Jan Krzysztof Bonaparte, wiceminister finansów w rządzie Jacquesa Chiraca. Bonaparte jest zwolennikiem zjednoczenia Europy w drodze pokoju, by nowy, zjednoczony front państw Starego Świata mógł przywrócić swoją hegemonię nad całym światem. Jan Krzysztof Bonaparte przoduje w sondażach wśród samych gaullistów, przez co żaden z liderów tej formacji nie darzy go sympatią.

Twarzą lewicy we Francji jest kontrowersyjny Jean-Luc Mélenchon, przywódca Partii Socjalistycznej. Mélenchon zwyciężył w wewnętrznym głosowaniu partyjnym na lidera po kolejnych wygranych przez gaullistów wyborach. Ten oryginał stał się obecnie główną twarzą zbuntowanej przeciwko władzy prawicowców młodzieży i na pewno będzie dążył do wykorzystania tego nowego i ciekawego wizerunku. Dzięki kolejnym mniejszym aferom lub większym niepowodzeniom władzy Mélenchon ma pewność, że dotrwa do drugiej tury wyborów prezydenckich.

## Gospodarka

Francuska gospodarka to przykład państwa opiekuńczego. Rozbudowany jest tutaj system socjalny i zapomogowy, a progresja podatkowa jest na tyle daleko idąca, że najwyższa stawka podatku dochodowego sięga 52%. Niektórzy politycy wzywają do prywatyzacji, gdyż (jak się uważa) rząd nacjonalizując w czasach Chebana-Delmasa bardzo wiele gałęzi gospodarki, przejął zbyt dużą kontrolę nad ogółem gospodarki, doprowadzając do zbytniego rozciągnięcia kompetencji władzy centralnej. Innym problemem Francji jest nie najniższa inflacja, która od kilku lat spada, w roku 1999 osiągając wysokość 6%.

## Wojsko

Wojsko francuskie jest bardzo zróżnicowane. Z jednej strony mamy do czynienia z oddziałami kontynentalnymi, które są rzeczywiście dobrze uzbrojone i w miarę nowoczesne. Z drugiej natomiast strony są siły Legii Cudzoziemskiej, które są często słabo przeszkolone i wyposażone przestarzałą technologią. Wynika to z przeświadczenia, że Murzyni i tak nie zdobędą wystarczającego uzbrojenia, by móc pokonać nawet źle uzbrojonych żołnierzy francuskich. Też w ten sposób ogranicza się możliwość zdobycia przez wroga lepszego uzbrojenia, choć osłabia się zdolności wojskowe Legii.