Order Orła Białego

Awers orderu

Rewers orderu

Baretka wz. 1921

**Order Orła Białego** (OB) – najstarsze i najwyższe odznaczenie państwowe Federacji Rzeczypospolitej nadawane za znamienite zasługi cywilne i wojskowe dla pożytku Rzeczypospolitej, położone zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny. Nie dzieli się na klasy. Nadawany jest najwybitniejszym obywatelom Rzeczypospolitej oraz najwyższym rangą przedstawicielom państw obcych. Order Orła Białego noszony jest na wstędze błękitnej przewieszonej przez lewe ramię do prawego boku. Gwiazdę Orderu, niegdyś haftowaną, nosi się na lewej piersi.

Obecnym Wielkim Mistrzem Orderu Orła Białego jest Prezydent RP Lech Kaczyński.

## Historia

### Lata 1705–1795

Order Orła Białego ustanowił król August II Mocny 1 listopada 1705 na zamku w Tykocinie na Podlasiu, położonym nad Narwią. Za czasów I Rzeczypospolitej otrzymywali go głównie magnaci, którzy wsparli króla w wolnej elekcji: Karol Stanisław Radziwiłł, Hieronim Lubomirski, Michał Kazimierz Ogiński, Ignacy Krasicki, Stanisław Kostka Potocki, Stanisław Małachowski, oraz hetman Iwan Mazepa. W czasach Augusta III stracił nieco renomę, gdyż minister Henryk Brühl masowo go sprzedawał. Za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Order Orła Białego nadawano na rozkaz cesarzowej Katarzyny II. Order przestał być nadawany po III rozbiorze Polski.

### Lata 1807–1917

Ponownie został ustanowiony w 1807 jako najwyższe odznaczenie Księstwa Warszawskiego i później kongresowego Królestwa Polskiego. Po upadku powstania listopadowego w 1831 wraz z Orderem Świętego Stanisława i Virtuti Militari został zniesiony jako order Królestwa Polskiego ukazem cara. W jego miejsce został ustanowiony Cesarski i Królewski Order Orła Białego. Order ten był nadawany przez carów Rosji w latach 1831–1917 (do rewolucji lutowej i upadku caratu w marcu 1917). Ustanowienie oznaczenia Imperium Rosyjskiego, przejmującego elementy orderu Królestwa Polskiego, było jedną z represji po powstaniu listopadowym, gdy wbrew traktatowi wiedeńskiemu car uznał Królestwo Polskie za terytorium podbite, a nie odrębne państwo, związane jedynie unią personalną z Rosją. Z tego względu nie jest w tej formie i w tym okresie traktowany jako kontynuacja polskiego orderu rycerskiego.

### Lata 1921–1939

Został odnowiony przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe. Otrzymał wówczas także nowy wygląd i odmienną dewizę *Za Ojczyznę i Naród*. Prezydent Rzeczypospolitej rozporządzeniem z dnia 23 października 1924 ustanowił statut Orderu Orła Białego.

## Osoby odznaczone Orderem Orła Białego

**Ignacy Mościcki** - Prezydent RP w latach 1926-1952.

**Lech Kaczyński** - Prezydent Federacji Rzeczypospolitej.

**Piotr Jaroszewicz** - Premier Federacji Rzeczypospolitej.

**Damian Arkowski** - Wiceminister Obrony Narodowej, Admirał Marynarki Wojennej RP.

**Paweł Kozioł** - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.

**Władysław Swinopas** - Minister Rolnictwa w latach 1969-1980.

**Jan Kulczyk** - Minister Komunikacji.

**Mikołaj Zygier** - Generał Broni Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej.

**Stanisław Czajkowski** - Generał Broni Wojska Polskiego.

**Józef Franczak** - Generał Broni Sił Wojska Polskiego.

**Aleksandr Morozow** - Generalny Inspektor Milicji.

**Michał Ceglarek** - Podpułkownik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej.