2023

## **Straeon**

#### **Perchenogion newydd y Deri**

Yn dilyn marwolaeth Gwyneth Jones cychwynnodd Cassie Morris deimlo'n unig ar ben ei hun yn Rhif 9. Pan gyhoeddai Britt Monk ei bwriad i werthu’r Deri Arms cychwynnai Cassie ddychmygu dod yn berchennog ar y dafarn unwaith eto.

Yn fuan wedyn bu lladrad yn y dafarn ag MFC gan griw o Newcastle yn ceisio dial ar Garry Monk. Er bod Britt a Cassie yn saff cafodd y ddwy eu siglo gan y profiad.

Wrth i'r newydd fod y Deri yn mynd ar werth ddod yn gyhoeddus daeth cyn-berchennog arall i ddatgelu diddordeb, Kath Jones a oedd hefyd yn teimlo'n unig a digyfeiriad tra bod Brynmor i ffwrdd. Rhannodd Kath ei bwriad gyda Cassie ond cadwodd Cassie yn dawel am ei cynllwyniai hithau. Ceisiodd Cassie wneud i Kath ail ystyried drwy sôn am atgofion poenus o Dyff Jones a Jean McGurk ond doedd dim troi arni. Daeth Kath i glywed y gwir am fwriad Cassie gan Kelly Evans a chafodd Kath ei brifo i'r byw. Bu i Diane Ashurst ochri gyda Kath ac er bod Cassie yn cwympo ar ei bai roedd hi'n benderfynol o barhau gyda phrynu’r dafarn.

Gan fod Britt eisiau gwerthu mor handi â phosib perswadiodd Ieuan Griffiths mai bidiau cudd byddai'r ffordd orau ymlaen. Daeth Kelly i wybod fod Griffiths wedi bod yn siarad gyda chwmni o Loegr a bod yna bosibiliad cryf bydd y Deri yn gadael dwylo lleol yn gyfan gwbl. Sylwodd Cassie a Kath gyda help Mark Jones na'r unig obaith oeddi gydweithio a phrynu’r dafarn gyda'i gilydd.

Ar ddiwrnod y gwerthu aiff ddwy ati i geisio dychryn y prynwyr eraill drwy sôn am y lladrad diweddar ac am pan gafodd Jaclyn Parri ei saethu yno ond yn ofer, mae cwmni mawr o Lundain yn rhoi cynnig llawer uwch i mewn. Yn y pendraw, ac yn groes i ddymuniadau Griffiths bu i Britt newid ei meddwl ar y funud olaf a phenderfynu mynd am gynnig is Cassie a Kath er mwyn lles y pentref.

Wedi derbyn y goriadau doedd cyd-weithio ddim wastad yn dod yn hawdd i'r ddwy yn enwedig ar ôl i Kath gynnig gwaith i Cheryl Thomas heb drafod gyda Cassie. Ar ben hyn daeth y ddwy yn fwy na chydweithwyr pan i Kath benderfynu ei bod am symud i Fflat y Deri a rhentu 39 Maes y Deri i Cheryl ar yr un diwrnod i Cassie dderbyn llythyr yn gadael iddi wybod fod Rhif 9 am gael ei drosglwyddo i berchennog newydd yn ewyllys Gwyneth a dod i'r un canlyniad ynglŷn â symud i'r Deri. Yn rhyfeddol llwyddodd y ddwy i gyd fyw a bu eu noson agoriadol fel perchenogion y dafarn yn llwyddiant.

#### **Swydd newydd Kelly**

Dychwelodd Kelly Evans a Jason Francis o'i mis mêl wedi cael amser ofnadwy ble'r aeth popeth o'i le. Roedd y newyddion trasig am y ddamwain ar noson eu priodas hefyd wedi taflu cysgod dros y cyfan.

Roedd y Western Post yn awyddus i Kelly ohebu ar drasiedi'r ddamwain a'r digwyddiadau o'i gwmpas ond nid oedd ganddi'r galon i drin ei chymdogion fel stori yn y modd hwn. Daeth i'r penderfyniad byrbwyll i adael ei swydd gyda'r papur newydd. Yn ddi-waith a heb fawr o ddewis gan Kelly bu'n rhaid iddi dderbyn cynnig gan Ieuan Griffiths wedi i Anita Pierce ei berswadio i roi cyfle iddi yn Tomos ac Ellis. Ni gychwynnodd y swydd yma yn addawol iawn gan i Griffiths ei thrin fel PA a phenderfynodd Kelly adael. Ceisiodd yn ofer ddarganfod gwaith yn rywle arall yn y pentref ond doedd dim yn mynd yn y Deri na MFC. Gobeithiai byddai Jinx yn gallu cynnig rhywbeth yn y Lle Pizza ond cafodd ei siomi pan iddo egluro fod eisoes wedi cynnig swydd i Dani Monk. Heb fawr o ddewis dychwelodd Kelly at Tomos ac Ellis.

#### **Chwaer a cartref newydd i Gaynor**

Yn **2023** cychwynnodd Gaynor Llywelyn dderbyn galwadau dienw. Bu'n poeni yn arw, yn enwedig pan gychwynnodd dderbyn ar-lein hefyd. Daeth y cyfan i ben pan ddaeth cnoc ar ddrws Llwyncelyn gan ddieithryn - Cheryl Thomas yn datgan bod eu mam wedi marw.

Datgelai Cheryl ei fod yn chwaer fiolegol i Gaenor ac mai'r cyntaf iddi glywed amdani oedd pan yrrodd hithau lythyr ar eu mam Elsie Thomas. Gwahoddai Gaynor ei chwaer newydd i aros gyda nhw er mwyn cael dod i'w hadnabod yn well er waethaf amheuon Hywel. Parhaodd Hywel i amau'r gwaethaf, yn enwedig pan na alli ddarganfod tystiolaeth o seremoni angladd Elsie. Cafodd Cheryl ei brifo'n ofnadwy gan ei gyhuddiadau a gadael Llwyncelyn. Y bore canlynol cafodd Britt Monk sioc enfawr i agor MFC a sylwi bod Cheryl wedi torri mewn yno i gysgu, heb unman arall i droi. Yn y pendraw llwyddodd Gaynor i ddarganfod ei chwaer a'i pherswadio i ddychwelyd i Lwyncelyn. Gwaethygu gwnaeth pethau rhwng Hywel a Cheryl fodd bynnag gyda Gaynor hyd yn oed yn ei daflu allan un noson.

Yn dilyn ffrae arall ar ôl i Hywel weld Cai a Gaynor gyda'i gilydd penderfynodd Gaynor ddod a'r berthynas i ben unwaith ac am byth. Yn hytrach na thaflu Esther allan o'i chartref penderfynodd ofyn i Cheryl os gaiff symud ati hi yn 39 Maes y Deri, ble'r oedd Cheryl eisoes wedi gwneud trefniadau i rentu gan Kath Jones.

Roedd byw yn Maes y Deri yn newid byd i Gaynor ac mewn ymgais i geisio plesio ei chwaer aiff dros ben llestri drwy geisio gwario i wneud y lle yn fwy cartrefol. Doedd Cheryl ddim yn hapus iawn gyda hyn a mynnu bod hi eisiau pethau deimlo’n hafal rhwng y ddwy chwaer a bod hi ddim eisiau arian ddod yn broblem rhyngddynt.

#### **Etifeddiaeth annisgwyl**

Pan glywai Cassie Morris fod Rhif 9, Stryd Fawr am gael ei drosglwyddo i berchennog newydd yn dilyn cyhoeddi ewyllys Gwyneth Jones cymerodd yn ganiataol y byddai'r tŷ yn mynd i fab Gwyneth, Gwern. Clywodd Gwern Cassie yn trafod y mater gyda Dani Monk ag aeth ymlaen i frolio o flaen ei ffrindiau a hyd yn oed penderfynu nad oedd angen iddo fynd i'r ysgol o hyn ymlaen.

Sylweddolodd Dani byddai'r teulu yn gallu symud i Rif 9. Clywodd Dani Mark Jones yn rhoi llond ceg i Gwern am ei agwedd a chafwyd ychydig o ffrae rhwng y ddau ffrind. Datgelodd Dani ei bwriad i symud allan a chafodd Mark ei frifo, wedi mwynhau bod yn rhan o'r uned deuluol.

Cymhlethodd bethau ymhellach pan i Jinx dderbyn llythyr annisgwyl yn y post. Iddo ef oedd Gwyneth wedi gadael y tŷ, yr ewyllys heb ei ddiweddaru ers i Gwern ei eni. Er i Dani a Britt Monk geisio rhoi perswâd arno i drosglwyddo'r tŷ i Gwern penderfynu cadw'r tŷ a derbyn yr etifeddiaeth wnaeth Jinx, er bod hyn yn rhoi pwysau mawr ar y berthynas oedd yn datblygu rhwng Dani a Jinx.

Doedd Gwern ddim yn hapus o gwbl i gael clywed y newyddion, yn chwerw am flerwch ei fam, yn teimlo cywilydd fod y tŷ ddim ganddo yn dilyn ei frolio ac yn flin hefo Jinx am ddwyn ei etifeddiaeth. Broliodd i Arwen Hedd bydd yn stopio Jinx gael gafael ar y tŷ.

Y diwrnod canlynol ag Arwen ar ei ffordd i Lundain gyda'i mam gyrrodd Gwern negeseuon i Arwen oedd yn gwneud iddi amau ei fod am wneud rhywbeth gwirion. Cysylltodd â'r heddlu ond roedd cynllwyn Gwern eisoes ar waith. Agorodd y drws i Rif 9 a thaflu potel llawn petrol ar dân i'r tŷ. Yn ddiarwybod iddo roedd Jinx a Kelly Evans i fyny'r grisiau. Achubwyd y ddau heb eu hanafu a chafodd Gwern ei arestio.

Poenai Delyth ei bod wedi gwneud camgymeriad yn peidio mynd a phethau ymhellach pan oedd gan Gwern wn. Torrodd Dani ei chalon a dod i'r penderfyniad anodd i awgrymu y byddai'n well i Gwern petai yn treulio cyfnod mewn uned troseddwyr ifanc yn hytrach na dod adref. Roedd Gwen yn gandryll am y brad hwn ac yn enwedig gan nad oedd Dani yn fodlon credu nad oedd yn gwybod fod Jinx yn y tŷ pan gynodd y tân.

#### **Trawiad Sioned**

Penderfynodd Ffion Llywelyn ail-sefydlu sesiynau hyfforddi tîm merched y clwb rygbi ac wrth ei bodd i glywed bod fferyllydd newydd y pentref, Maya Cooper wedi chwarae i dîm o'r blaen. Maya wrth ei bodd o gael ei ddewis ac yn falch o'r cyfle i ddysgu mwy o Gymraeg.

Llwyddodd y tîm i godi gwrychyn Cai Rossiter drwy gyhoeddi mai'r tîm merched oedd tîm swyddogol Cwmderi erbyn hyn.

Bu i drasiedi daro'r tîm fodd bynnag wrth i Sioned gwympo i'r llawr yn anymwybodol ynghanol gem. Yn ffodus roedd Maya ar y cae i berfformio CPR. Gyda'r ambiwlans yn cymryd yn hirach na ddylai cychwynnai’r trigolion golli gobaith ond parhaodd Maya yn benderfynol.