Takvimler

Yazının ortaya çıkması ve yaygınlaşmasıyla birlikte Kayıp Çağlar bitse de resmi olarak tarih çizgisinin başlangıcı takvimlerin ortaya çıkmasıyla saptanabilmiştir. Yuva'da ilk başlarda zamanın takibi çeşitli yazarlar, tüccarlar ve katipler tarafından farklı yollarla yapılmış olsa da bir noktada hem devlet işlerinin hem de topluluklar arasındaki iletişime dayalı işlerin anlaşılabilir ve sistemli olması için ortak bir sisteme ihtiyaç duyulmuştur. Bu noktada ise Yuva gezegeninde bilinen ilk takvimler oluşturulmuştur. Bu takvimleri ortaya atan kişiler sıklıkla Giz Sanatı'na hakim kişiler veya göğü inceleyen kimselerdir.

## Çözülememiş Olanlar

### Giz Takvimi

Giz Takvimi adını Yuva'da hala daha sırrı korunmakta olan ve sadece belirli bir güruh tarafından öğrenilmiş ve saklı tutulmuş Giz Sanatı'ndan almaktadır. Giz Sanatı niteliklerini yaradılış ve yaratılmışlarla iç içe olmaktan almaktadır. Dolayısıyla bu takvimi icat eden kişiler yaşadıkları dönemden de öncesini hatta gelecekte ne olacağını bile görebileceklerini iddia etmiştir. Esrarengiz bir şekilde herhangi bir kara bağlantısı olmadan ayrı kara parçalarında yakın dönemlerde ortaya çıktığı için takvimin varlığının bu iddiayı desteklediği geçmişte yaşamış halkların bir kısmı tarafından kabul edilmiştir.

Günümüze gelindiğinde bu takvimdeki zaman hesabının nasıl yapıldığı çözülememiştir fakat Giz Sanatı'na hakim olan son kişiler tarafından başka takvim sistemlerine de aktarılan belgeler sayesinde bu takvimle kayıt altına alınan belgeler günümüze ulaşabilmiştir. Kesin olarak sistemi bilinmese de diğer takvimlerin aksine gün, ay, yıl, mevsim kavramlarından söz edilmemekte ve zaman birbirini tekrar eden daha büyük periyotlara bölünmüş şekildedir. Bu periyodik sistem sayesindeyse eskiden yaşamış kişilerin geçmişte ne olduğunu ve gelecekte ne olacağını tahmin edebildikleri düşünülmektedir.

## Geçerliliğini Yitirenler

### Sürgün Takvimi

Sürgün takviminin hikayesi biraz karanlıktır. Adını Kayıpdeniz’in ötesine sürülmüş isyancılardan alır. Bu isyancılar Asmakale adı verilen kimler tarafından hangi amaçla yapıldığı bilinmeyen antik bir kalede tutsak edilmiştir ve belirli zaman aralıkları ile işkence görmektedir. Bu işkenceler yasalarda veyahut tarihi kaynaklarda alenen gözükmese de Asmakale’de zorunlu olarak görev alan muhafızlar tarafından bir eğlence olarak ortaya çıkmıştır. İşkencelerin varlığının idari birimler tarafından öğrenilmesiyle muhafızlar amaçlarının Asmakale’ye alışmaya başlayan isyancıların yaptıklarını unutmamalarını sağlamak olduğunu belirtince Kovulmuşlar Çağı'nda yaşamış Zalim Edron (II. Edron) tarafından kabul edilerek ceza hukukuna geçirilmiştir.

Bu takvim sene ve ay kavramlarını içermez fakat onun yerine zincir ve halka ifadelerini barındırır. İşkenceler her elli günde bir yapılmaktadır ve bu elli gün tutsaklar tarafından halka olarak adlandırılır. Dört işkencenin geçmesiyle dört halka geride bırakılmıştır, dört halkanın birbirini izlemesi bir zincir oluşumunu andırdığından dört halkaya zincir denir. Tutsaklar arasında günlük tutanlar tarih atarken “3.Zincir 2.Halka 17” şeklinde bulundukları günün tarihini yazdığı için zincir ve halkalar sayıyla belirtilir. İlk zincirin veyahut halkanın kim tarafından belirlendiği bilinmez, takvimin yaygınlaşmaya başlamasıysa muhafızların duvara atılan çizikleri fark edip sorgulaması ve resmi belgelerde bu takvime göre birkaç defa tarih atılması ile başlamıştır. Tutsakların Yuva’nın Fener ve İkizler etrafında dönüş süresi hakkında bir hesap yapmamaları sonucu kaçıncı halkada yaz kaçıncı halkada kış yaşandığı net olarak belli değildir, her zincirde değişir. Asmakale'nin işlevini yitirmesinden ve daha sistemli takvimlerin ortaya çıkmasından sonra Zincir Takvimi güncelliğini yitirmiştir.

### Gökküre Takvimi

Gökküre Takvimi, Başgözcü Krenon tarafından ustası Başgözcü Larenolt'un notları esas alınarak yaratılmış, üst zümre ve aydınlar tarafından kullanılmış bir takvimdir. Yazarlar tarafından da kullanıldığına dair belgeler ve eserler bulunsa da ağırlıklı olarak Menba Kıtası'ndaki devlet işleri ve ticari işlerde kullanılmıştır. Bu takvimde isimlerini tespit edilen altı gökküreden alan altı ay vardır, altı ay dolduğunda takvim tekrar başa döner. Sene kavramı bu takvimde sistemli bir şekilde ilk defa kullanılmıştır. Tarih atılırken önce kaçıncı sene olduğu sonra ayın adı ve en sonunda kaçıncı gün olduğu yazar; günümüz takvimlerine bakıldığında hafta kavramının bu takvimde eksik kaldığı görülmektedir. (Örn: 18.İstimli 7.Gün)

Her ay eşit sayıda günden oluşmamaktadır, aylar hangi gezegenden adını aldıysa o gezegenin dönüş süresiyle orantılı şekilde güne sahiptir. Ayların isimleri ve gün sayıları şu şekildedir (Aylar takvimdeki sıraya uygun şekilde verilmiştir):

* Yağar    26
* Ayaz      22
* Yuva      43
* İstimli   54
* Ufalı     30
* Yalaz     71

Ay-gün hesabı arasında bir bağıntı olup olmadığı tam olarak ortaya konmasa da kış mevsiminin her sene Yağar’ın bitimine, Ayaz’ın başlangıcına denk geldiği ve kar fırtınası olan günlerin 21-24 gün kadar sürdüğü fark edilmiştir.

## Geçerliliğini Koruyanlar

### Fener Takvimi

Yüceler Çağı'nın başlamasından kısa bir süre sonra Lord Driscol’un Yuva’da ayak basılan her yere sefer düzenleyip fethetmesi ve ufkun başlangıcından bitimine kadar uzanan bir imparatorluk kurmasıyla bütün toprak parçalarında ortak bir takvim kullanmayı istemesi ile katipler tarafından hazırlanmış bir takvimdir. Katipler tarafından diğer tüm takvimler birkaç aylık bir süreçte incelenerek bütün takvimlerin öne çıkan, tutarlı özellikleri bir araya getirilmiştir. Bir yenilik olaraksa ilk defa çağ kavramından bu takvimde bahsedilir, zamanın çağlara bölünmesiyle tarih yazıcılığı yeniden şekil almıştır. Bu takvimde de tıpkı Gökküre Takvimi'nde olduğu gibi altı adet ay vardır fakat farklı olarak ayların gün sayıları birbirlerine çok yakın tutulmuştur. Aylar sırasıyla Buzulyas, Fenerkıran, Gürbaran, Altıngök, Yelgeçer ve Kızılyar şeklindedir. Bu sıra ve adlandırma Krenon Takvimi'nden değiştirilmeden alınmıştır. Buzulyas, Gürbaran ve Kızılyar ayları kırk gündür diğer üç ay ise kırk iki günden oluşur. Her yedi gün bir hafta eder.

* Buzulyas ayı kış mevsiminin yaşandığı aydır, bu ayda Yuva Fener’den uzaklaşarak İkizler’e yaklaşır bu nedenle Yuva soğumaya başlar dördüncü haftaya girildiğinde kar fırtınaları kendini gösterir.
* Fenerkıran ve Gürbaran ayları ise ilkbahar mevsiminin kendini gösterdiği aylardır. Fenerkıran ayı ismini ilk üç gün Yuva’nın en büyük uydusu Karadev’in Fener ve Yuva arasına girmesiyle Fener’in ışıklarının Yuva’ya ulaşamamasından alır. Bu üç güne ise "Kayıp Günler" denir.
* Altıngök ayına girilmesi ile yaz mevsimi başlar. Fener gökyüzündeki en büyük konumunu alır ve Yuva Fener’e çok yaklaşır bu nedenle ısınmaya başlar. Uzun süre gökyüzünün bulutsuz olmasından ve Fener’in gökte altın gibi parlamasından dolayı adını buradan aldığı söylenir.
* Yelgeçer ve Kızılyar aylarında sonbahar mevsimi ağırlıklı olarak etkisini gösterse de Kızılyar mevsiminin son iki haftasında yer yer tuhaf hava olayları yaşandığı için o iki hafta halk içinde beşinci mevsim olarak kabul edilir, halk arasında adı Kıyım’dır. Yelgeçer ayı rüzgarların etkisini daha çok gösterdiği bir aydır, adını buradan alır.

Takvime göre tarih atılacağı zaman genellikle “Gün/Ay/Yıl” sırası tercih edilir. Belgede çağ genellikle yazılmaz, belge içeriğine göre anlaşılır.

### Krenon Takvimi

Adını Başgözcü Krenon'dan alan ve bizzat kendisi tarafından Menba Kıtası'nda ortaya çıkarılmış eski bir takvimdir. Geçmişten günümüze kadar geçerliliğini koruyan en eski zaman sistemi olmasıyla tarih çizgisi için önemlidir. Varlığını Gönenç Kıtası'na taşıyamamış olsa da Menba Kıtası'nda Uzul halkı tarafından hala daha kullanılmaktadır ve kıtalararası etkileşimlerde diğer milletlere Uzullar tarafından dayatılmaktadır. Gökküre Takvimi'nden dolayısıyla Başgözcü Larenolt'un çalışmalarından ciddi bir şekilde etkilenildiği görülen bu takvimde ay isimleri halk arasında -özellikle çalışan halk arasında- gizli bir kimlikle birkaç ay boyunca dolaşan Krenon'un öğrencileri tarafından toplanan bilgiler ışığında türetilmiştir. Hem halk hem de idari yönetim arasında bir dil birliği kurabilmesinden ötürü takvimin Menba'da yaygınlaşması oldukça hızlı olmuştur.

Bir gün diğer takvimlerde de olduğu gibi yaklaşık yirmi dört saate tekabül eder ve artık bir gün veya herhangi bir zaman dilimi mevcut değildir. Haftalar yedi gündür fakat aylar arasında kar fırtınası ve Fener Tutulması gibi durumlardan ötürü gün aktarımı görüldüğü için bir ayın kaç gün olduğu değişiklik göstermektedir. Aylar sırasıyla Buzulyas, Fenerkıran, Gürbaran, Altıngök, Yelgeçer ve Kızılyar şeklindedir.