Noce i dnie

***Noce i dnie*** – powieść obyczajowa autorstwa Marii Dąbrowskiej. Została wydana w latach 1932-1934, zaś dzieli się na cztery tomy, w tym dwa dwuczęściowe.

Książka opowiada historię rodziny Niechciców. W dwóch pierwszych tomach skupia się na losach Barbary i Bogumiła. W trzeciej i czwartej części główną bohaterką staje się również ich córka, Agnieszka.

Akcja utworu rozgrywa się w mieście Kaliniec (Kalisz) oraz jego okolicach w latach 1863-1914, od rozpoczęcia powstania styczniowego do wybuchu I wojny światowej. Inne miejsca pojawiające się w utworze to m.in. Warszawa, Częstochowa, Lozanna i parę miast szwajcarskich.

## Opis fabuły

### Tom I - Bogumił i Barbara

"*Jak to dobrze, że ja nie wyszłam i nigdy nie wyjdę za mąż.*"
― Barbara
Utwór rozpoczyna opis rodzin Bogumiła Niechcica i Barbary Ostrzeńskiej. Następnie zostaje przybliżony tryb życia głównej bohaterki powieści: mieszkanie w środku miasta, spotkania w oczytanym gronie, przyjęcia, tańce, obcowanie z wiedzą i sztuką oraz towarzystwo Józefa Toliboskiego. Na jednym z wieczorków towarzyskich dochodzi do pierwszego spotkania Barbary i Bogumiła. Ich znajomość kończy się małżeństwem, które przepełnione jest wątpliwościami ukochanej Niechcica. Barbara stopniowo oswaja się z wiejskim życiem i zyskuje cenne umiejętności przy prowadzeniu gospodarstwa. Niebawem na świat przychodzi Piotruś - ukochany syn Niechciców. Narodziny dziecka są dla Barbary szczęśliwym wydarzeniem, od tej pory ma lepsze stosunki z sąsiadami, a rodzina odwiedza ją coraz częściej. Swojego syna darzy ogromną miłością, dlatego jego nieoczekiwana śmierć jest dla niej potężnym ciosem. Zaniepokojony stanem swojej żony Bogumił postanawia przenieść się w nowe miejsce. W tym celu pisze list z prośbą o pomoc do siostry Barbary, Teresy. Dzięki niej Niechcicowie przeprowadzają się do majątku w Serbinowie. Początkowo muszą stawić czoła problemom takim jak spory z dawnym administratorem domu, zaniedbane gospodarstwo, braki i niedobory w podwórzu, długi oraz fatalny stan budynków. W międzyczasie na świat przychodzi Agnieszka, pierwsza córka Niechciców. Zaprzątnięci pracą i dzieckiem mają mało czasu na zawieranie przyjaźni z sąsiadami. Barbara pozostaje w zażyłych stosunkach jedynie z Teresą, która stopniowo podupada na zdrowiu. Tuż przed wyjazdem na Litwę jej stan znacząco się pogarsza. Barbara opiekuje się chorą siostrą. W nadziei, że jej zdrowie uległo poprawie, na chwilę wybiera się do swojego domu, lecz kiedy wraca do Teresy, nie zastaje jej przy życiu. Po pogrzebie odkrywa, co przez wiele lat nękało siostrę, a w międzyczasie Bogumił zatrudnia Romana Katelbę, pisarza do pomocy w kancelarii. W kolejnych latach rodzina Niechciców powiększa się o dwoje dzieci, Emilkę i Tomaszka. Później wprowadza się do nich babcia Ostrzeńska, która bez przerwy myśli o Julianie, bracie Barbary zamieszkałym na stałe w Rosji. W Serbinowie stopniowo zapomina o swoim synu i przez parę miesięcy cieszy się dobrym zdrowiem. Po ataku sercowym coraz ciężej się z nią porozumieć, traci kontakt z rzeczywistością, a w końcu umiera. Wkrótce odbywa się pogrzeb Ostrzeńskiej, po którym członkowie rodziny i starzy przyjaciele babci udają się na obiad do Serbinowa. Kiedy odjeżdżają, Barbara zasypia, a później rozmyśla o życiu i przemijaniu.

## Ciekawostki

* Na podstawie powieści w 1975 roku powstał film fabularny zatytułowany *Noce i dnie*. Odtwórcami głównych ról zostali Jadwiga Barańska (Barbara) i Jerzy Bińczycki (Bogumił). Trzy lata później stworzono serial telewizyjny oparty zarówno na książce, jak i na filmie.