Psy

**Psy** – polski film kryminalny z 1992 roku w reżyserii Władysława Pasikowskiego, wyprodukowany przez Juliusza Machulskiego. Jego polska premiera odbyła się 20 listopada 1992 roku. Osią fabularną filmu jest konfrontacja dawnych przyjaciół, dwóch dawnych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, Franza Maurera (Bogusław Linda) i Ola Żwirskiego (Marek Kondrat), z których pierwszy został przeniesiony do policji kryminalnej, drugi zaś przystąpił do mafii. Konflikt pomiędzy nimi wzmaga również wspólne uczucie do siedemnastoletniej Angeli (Agnieszka Jaskółka).

*Psy* były najbardziej kasowym polskim filmem lat 90. XX wieku. Film jest określany mianem kultowego, a cytaty z zawartych w nim dialogów weszły na stałe do języka. Swoją rolą Franza Maurera Linda wykreował nowy wizerunek aktorski. Pomimo gwałtownej reakcji krytyki film otrzymał pięć nagród (za reżyserię, montaż, muzykę oraz role Lindy i Jaskółki) na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych, a w 1994 roku doczekał się również sequela pod tytułem Psy 2. Ostatnia krew. W 1993 roku powstała powieść sensacyjna pióra Adama Bora na podstawie oryginalnego scenariusza filmu, natomiast w 2012 roku film przeszedł rekonstrukcję cyfrową obrazu i dźwięku. 17 stycznia 2020 roku do kin weszła trzecia część filmu pod tytułem Psy 3. W imię zasad.

## Fabuła

Akcja filmu rozpoczyna się w 1990 roku, kiedy wieloletni funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa, Franz Maurer, zostaje przeniesiony do policji kryminalnej. Uczestniczy w akcji skierowanej przeciwko międzynarodowej szajce złodziei samochodów. Pomimo że policjanci otaczają motel, w którym znajduje się przestępca, nie dają rady go aresztować – przestępca ginie, zastrzelony przez wysłanników konkurencyjnego gangu. W strzelaninie ginie trzech policjantów. Franz, który brał udział w akcji, nie może się pogodzić ze śmiercią kolegów. Kontaktuje się z Olem Żwirskim, który mógłby pomóc w rozszyfrowaniu bandytów. Jednakże Olo dołączył do mafii złożonej z byłych esbeków, którzy są odpowiedzialni za śmierć członka samochodowej mafii. Oprócz handlu kradzionymi samochodami mafia Ola próbuje opanować rynek amfetaminy. Narkotyk ten wytwarzają bracia Słabi, którzy dotychczas sami sprzedawali go na Zachód. Olo otrzymuje polecenie zabicia Zenona Słabego, który nie godził się na współpracę z nimi. Brat Słabego, o pseudonimie „Wielki”, jest bardziej skory do współpracy. Olo wykonuje polecenie. Ubecka banda chce mieć najlepszego specjalistę od amfetaminy. Olo prosi Franza, aby ten zatrzymał specjalistę na krótko w areszcie, gdyż pragnie mieć go do swojej dyspozycji. Oferuje Maurerowi również założenie jeszcze jednej, konkurencyjnej grupy do handlu narkotykami.

Jednakże współpraca między Franzem a Olem nie dochodzi do skutku, gdyż siedemnastoletnia Angela, kochanka Franza, zdradza go z Olem. Gardząc niewierną kochanką, Franz nie umie wybaczyć zdrady przyjacielowi. Sam porywa specjalistę od amfetaminy, wioząc go do „Wielkiego” Słabego. Składa mu propozycję zlikwidowania szajki odpowiedzialnej za śmierć jego brata. Udaje mu się zastrzelić jej szefa, b. majora SB Grossa. Napotkawszy w hangarze Ola, Franz bez skrupułów strzela doń z karabinka AKMS. Próbuje potem popełnić samobójstwo, jednakże orientuje się, że magazynek został już opróżniony. Potem Franz wpada w ręce policji. Skazany na długoletnie więzienie, Franz wini za zaistniałą sytuację Angelę. Kiedy ta pragnie się z nim widzieć, on kwituje rozmowę tylko jednym zdaniem: „Nie chce mi się z tobą gadać” i zrywa z nią wszelkie kontakty.

## Obsada

* Bogusław Linda – por. Franciszek „Franz” Maurer
* Marek Kondrat – por. Olgierd „Olo” Żwirski
* Janusz Gajos – b. mjr SB „Siwy” Gross
* Cezary Pazura – ppor. Waldemar „Nowy” Morawiec
* Agnieszka Jaskółka – Angela Wenz
* Edward Linde-Lubaszenko – kpt. SB Tadeusz Stopczyk
* Zbigniew Zapasiewicz – senator Wencel
* Ryszard Pietruski – adwokat Jaromił
* Sławomir Orzechowski – poseł Rutecki
* Jan Machulski – mjr SB Walenda
* Olaf Lubaszenko – Krzysztof „Młody”
* Tadeusz Szymków – Jerzyk
* Marek Frąckowiak – Kazek
* Ryszard Fischbach – „Dziadek”
* Zbigniew Bielski – Kaniewski
* Witold Bieliński – „Student”
* Aleksander Bednarz – mjr Stanisław Bień
* Jerzy Bończak – Roman „Chemik” Bluszcz
* Tadeusz Huk – Marian „Wielki” Słaby
* Dariusz Odija – Zenon Słaby
* Maciej Kozłowski – Barański
* Andrzej Musiał – Ochocki
* Artur Żmijewski – Radek Wolf
* Andrzej Jurczak
* Jerzy Zass – „Rewizor”
* Edyta Olszówka – pielęgniarka w szpitalu
* Tomasz Dedek – Wawro
* Mariusz Pilawski – wychowawca w domu dziecka
* Tadeusz Falana – Holender zabity przez Grossa
* Wojciech Magnuski – Jaworski
* Aleksander Fabisiak – Nawrocki
* Marek Kasprzyk