recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
"Kazań" ("Kochanek Śmierci")

**"Kazań"** – pensjonat z pokojami do wynajęcia leżący w zaułku Łobkowskim przy Pokrowce.

Była tu główna melina Księcia.

Ten, kto nie wiedział, gdzie leży "Kazań" nigdy by go nie znalazł – nie było tam szyldu, niczego. Brama była zamknięta na głucho, tylko mała furteczka, lekko uchylona, ale i tak nikt łatwo nie wejdzie: tuż przy żelaznej kracie usadowił się Bosman. Za furtką było podwórko, skąd drzwi prowadziły do pokoi. Niedaleko wejścia była oddzielona perkalową zasłoną komórka, gdzie sypiał Szóstka. Pierwszy pokój zajmowali Ryzyk i Fizyk, następny Słonina, kolejny Oczko, a ostatni sam Książę. W pokoju Oczka ściany obwieszone były ikonami świętych, a każda miała przedziurawione oczy nożami, którymi rzucał Oczko. Od pokoju Oczka trzeba było przejść jeszcze kawałek, skręcić, i dochodziło się do numeru z osobną sypialnią. W środku nie było nic szczególnego: łóżko przykryte barwną narzutą, na podłodze kiścień – kolczaste stalowe jabłko na łańcuchu, ale salon urządzono wspaniale – ogromny perski dywan, tak puszysty, że wydawało się, iż człowiek stąpa po leśnym mchu. Pod ścianami stały rzeźbione skrzynie pełne bogactw. Na dużym stole stały rząd butelek wódki i koniaku, srebrne kieliszki, kawałek niedojedzonej szynki i słój kiszonych ogórków.
1053F

**1053F** – agent tajnej organizacji "Azazel". Należał do sekcji "F" zajmującej się polityką, aparatami państwowymi, siłami zbrojnymi oraz policją.

W maju 1876 roku otrzymał stanowisko szefa ochrony osobistej cesarza Brazylii. Wiadomość o jego awansie została 18 maja (30 maja) wysłana do Londynu, gdzie dotarła 16 czerwca (28 czerwca). Bieżecka odebrała list i przesłała informację do Petersburga.

Po wykryciu przez Fandorina prawdy na temat "Azazela" i przesłaniu informacji o międzynarodowym spisku do służb specjalnych innych krajów agent 1053F został stracony.
Aruba

**Aruba** – niewielka holenderska wyspa zamykająca łańcuch archipelagu Małych Antyli.

Stolicą wyspy był Oranjestad. Aruba była nazywana "wyspą szczęścia". Wszyscy mieszkańcy byli zgrabni i wysocy, smagli i czarnowłosi, ale z niebieskimi i zielonymi oczami. Byli potomkami Indian Arawaków, Hiszpanów, Holendrów i czarnoskórych niewolników. Ze względu na swoją odmienność Masa był uważany przez okoliczne kobiety za egzotycznego fircyka, co Japończyk wykorzystywał, gdyż był jedynym takim egzemplarzem w stolicy wyspy.

W 1708 roku niedaleko wybrzeży Aruby zatonął hiszpański galeon "Saint Philippe" przewożący ładunek dwudziestu ton złota.

Około roku 1902 na Arubie osiedli Fandorin i Masa. Erast Pietrowicz uważała Arubę za pierwowzór przyszłego ładu na Ziemi. Twierdził, że gdy zużyją się zasoby naturalne, które pozwalają ludzkości pasożytować na urodzajnych glebach i kopalinach użytecznych, mieszkańcy planety będą musieli pójść w końcu po rozum do głowy – w przeciwnym razie wymrą. Na Arubie, w przeciwieństwie do innych Wysp Karaibskich, nie było niczego – ani zapasów surowców, ani nawet normalnej zieleni. Ziemia była niemal bezwodna, wszędzie rosły tylko zeschnięte, cierniste rośliny, jak na pustyni. Wodę przywożono z lądu. Dlatego miejscowa ludność musiała wytrwale i ciężko pracować. Nic nie było za darmo. Szanowano i ceniono każdy kawałek metalu albo deskę. Budowano solidnie i porządnie. Gospodarowano oszczędnie. Drzewo posadzone w specjalnie przywiezionej ziemi otaczano opieką, podlewano i leczono. Swoim stosunkiem do pracy i bogactw naturalnych – do życia – obywatele Aruby wyraźnie różnili się od mieszkańców beztroskich okolicznych wysp. Byli zamożniejsi, bardziej zrównoważeni i – to chyba najwłaściwsze słowo – doroślejsi.
"Suzdal"

**"Suzdal"** – moskiewska herbaciarnia znajdująca się na Marosiejce.

Zbierali się tu głównie studenci, w tym ci o rewolucyjnych poglądach. Obcego od razu można było zauważyć, dlatego policyjni wywiadowcy się tu nie pchali. Lokal był biedny, ale czysty – niska sala o łukowym sklepieniu, stoły przykryte zwykłymi lnianymi obrusami. Na bufecie stały samowary i leżały wymalowane tace z górami pierników, jabłek i obwarzanków. W rogu stał wielki piętrowy czajnik. Młodzi ludzie – w większości w studenckich tużurkach – pili herbatę, palili tytoń i czytali gazety. Ci, którzy przyszli w towarzystwie, sprzeczali się, chichotali, czasem nawet próbowano chóralnych śpiewów. W "Suzdalu" nie pito alkoholu. Tylnym wyjściem, na lewo od bufetu, można było przechodnimi podwórkami wyjść w stronę Chitrowki.

18 lutego 1891 roku Grin spotkał się w herbaciarni z Rachmetem, aby sprawdzić, czy Rachmet ich zdradził. Gdyby wyszedł z nim na Marosiejkę oznaczałoby, że wszystko jest w porządku. Gdyby wyszedł sam w stronę Chitrowki, miał to być sygnał dla ubezpieczających go rewolucjonistów z moskiewskiego oddziału bojowego, że muszą usunąć Rachmeta.
Anton Iwanowicz ("Azazel")

**Anton Iwanowicz** – jeden z adoratorów Amalii Bieżeckiej.

## Wygląd

Anton Iwanowicz jest opisany jako zażywny jegomość z białym krzyżem na szyi.

## Życiorys

Prawdopodobnie był wpływową osobą w Moskwie i Amalia planowała wykorzystać go na potrzeby "Azazela".

Wieczorem 15 maja 1876 roku był obecny na spotkaniu u Amalii, gdzie podjął temat samobójstwa Kokorina. Opowiedział pozostałym, że wcześniej tego dnia dowiedział się w kancelarii generała-gubernatora, że Kokorin zastrzelił się podczas gry w amerykańską ruletkę. Następnie w trakcie gry w fanty Anton Iwanowicz wrzucił do czapki Zurowa swoje cygaro. Pozostali goście wybrali go na losującego przedmioty, więc Anton Iwanowicz wyciągnął własny fant jako pierwszy. Amalia rzuciła, że dostanie za niego dziurę od obwarzanka.
"Russkoje Słowo"

**"Russkoje Słowo"** – moskiewska gazeta.

W numerze z 11 lutego 1886 roku znalazło się ogłoszenie o turnieju szachowym, w którym Czigorin miał rozegrać partie z dziesięcioma partnerami bez patrzenia na szachownicę i bez zapisywania ruchów.

## Ciekawostki

* "Russkoje Słowo" było autentyczną gazetą, ale było ono wydawane w latach 1895-1918, więc nie mogło ukazywać się w czasie wydarzeń z powieści "Walet pikowy".
Aronzon, Siemion Lwowicz

**Siemion Lwowicz Aronzon** – docent Wyższej Szkoły Technicznej, chemik.

Jest opisany jako mężczyzna noszący złote *pince-nez*.

Miał mieszkanie z telefonem w czynszowej kamienicy na Ostożence, gdzie w nocy z 16 na 17 lutego 1891 roku zamieszkali członkowie Grupy Bojowej po zabójstwie generała Chrapowa.

Następnego dnia Grin i pozostali rewolucjoniści wynieśli się od Aronzona, gdy Rachmet został aresztowany. Od 18 lutego mieszkanie docenta było pod obserwacją Ochrany, gdyż Rachmet zdradził jego lokalizację policji podczas przesłuchania.

21 lutego Igła przyszła do Aronzona, aby poprosić go o środki chemiczne potrzebne do konstrukcji materiałów wybuchowych. Łącznika nie wiedziała, że została zauważona przez agentów tajnej policji. Von Seidlitz próbujący odnaleźć zabójców Chrapowa, przekupił agenta Ochrany i ten przekazał mu, że Igła odwiedziła Aronzona. Sztabsrotmistrz ze swoimi ludźmi weszli do mieszkania docenta i torturowali go - bili, połamali zęby, wypalili kwasem lewe oko. Aronzon od dzieciństwa bał się ślepoty, więc w końcu złamał się i zdradził Igłę. W umówiony sposób wezwał dziewczynę do swojego mieszkania. Przed przyjściem łączniczka opowiedziała Grinowi, że została wezwana przez Aronzona, co wydało jej się bardzo dziwne. Zaniepokojony Grin udał się wraz ze Sniegirem do docenta. Wykorzystując zaskoczenie, Grin zabił von Seidlitza i pozostałych ochroniarzy. Aronzon chciał, aby przywódca Grupy Bojowej go zastrzelił, bo zdradził ich i teraz nikt nie da mu spokoju - ani Ochrana ze względu na śmierć von Siedlitza, ani rewolucjoniści ze względu na zdradę. Jednak Grin odmawił zabicia go, bo wiedział, że każdy ma swoją granicę wytrzymałości, a Aronzon może być pożyteczny nawet z jednym okiem. Następnie na polecenia rewolucjonisty docent został zawieziony do szpitala z informacją, że to chemik poszkodowany w wybuchu w domowym laboratorium. Grin spalił jego mieszkanie razem z ciałami ochroniarzy Chrapowa

## Charakter

Aronzon był raczej liberałem niż rewolucjonistą. Nie popierał terroru, ale był uczciwy i miał postępowe poglądy, więc nie odmawiał pomocy anarchistom.
"Murzik"

**"Murzik"** – milicjant pracujący dla Arkadija Siergiejewicza Siwuchy.

## Wygląd

"Murzik" jest opisany jako długowłosy, fircykowaty brunet ze starannie przystrzyżoną hiszpańską bródką i złotym kolczykiem w prawym uchu. W trakcie wydarzeń z powieści "F.M." "Murzik" nie miał nawet 30 lat.

## Życiorys

Urodził się po 1975 roku. Pracował w centrum kryminalno-analitycznym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Jego służbowym partnerem był Fantomas, z którym tworzyli zgrany duet. Mówiąc, ciągle sobie nawzajem dogryzali.

W lipcu 2005 roku Fantomas i Murzik ustalił, że to Rulet napadł na Morozowa i zabrał mu rękopis Dostojewskiego. Gdy Siwucha dowiedział się od Nicholasa, że pierwsze dwa fragmenty rękopisu mają Rulet oraz Łuzgajew, poseł zlecił Fantomasowi i Murzikowi odnalezienie Ruleta i Łuzgajewa.

Później gdy milicja znalazł sześć zwłok w starym kolektorze nieczynnej oczyszczalni ścieków w Lubiszczach, Siwucha kazał Fantomasowi i Murzikowi znaleźć Igora, który zdaniem Siwuchy odpowiadał za śmierć wszystkich sześciu osób. Razem z Fantomasem i Murzikiem Siwucha pojechał do Nicholasa i powiedział mu o swoich podejrzeniach. Fantomas i Murzik przyczepili Nicholasowi podsłuchy i zawieźli go na miejsce spotkania z Igorem. Obaj mieli obserwować spotkanie z odległości, a następnie zbliżyć się niepostrzeżenie, obezwładnić Igora i go aresztować. Jednak wcześniej w samochodzie Igor podłożył bombę, której wybuch miał wywołać zamieszanie niezbędne, aby Igor mógł uciec z Nicholasem. Bomba nie miała nikogo zabić, bo Igor był przeciwny zabijaniu kogokolwiek. W wyniku eksplozji i pożaru Murzikowi spaliła się połowa włosów. Fantomas i Murzik próbowali dogonić uciekającego Nicholasa, ale nie udało im się to.
Abdułła Nordaranski

**Abdułła Nordaranski** – goczi, turkijski bandyta.

Miał tylko jedną rękę.

Był jednym z poważniejszych bandytów w Baku. Był w konflikcie z bolszewikami.

17 czerwca 1914 roku podczas bankietu u Miesropa Karapietowicza Artaszesowa Fandorin zapytał podpułkownika Szubina o jednorękich bandytów działających w Baku. Szubinowi przyszedł na myśl Abdułła Nordaranski.
Baskakow, Sofia Konstantinowna

**Sofia Konstantinowna Baskakow** – ostatnia z rodu Baskakowów, właścicielka Baskakowki.

Urodziła się około roku 1843 w rodzinie Baskakowów. Jej synem był Siergiej Gawriłowicz, który służył w wojsku. Sofia Konstantinowna mieszkała w rodzinnej posiadłości Baskakowce, gdzie żyła skromnie, a wszystkie pieniądze posyłała synowi.

W 1887 roku Sofia Konstantinowna wypadła z kolaski i potłukła się. Niedomagała przez tydzień, ale potem czuła się jeszcze zdrowsza niż wcześniej. Podczas choroby opiekowała się nią Warwara Iljiniczna i dlatego pani Baskakow umieściła w testamencie zapis, że w przypadku bezpotomnej śmierci jedynego syna, to Warwara wszystko dziedziczy.

W lipcu 1888 roku do Baskakowki przyszła informacja z Pamiru, że Siergiej Gawriłowicz zginął w walce z Afgańczykami. Matka dostała ataku serca.

Prezes Blinow blisko znał się z Warwarą Iljiniczną, więc postanowił doprowadzić do odziedziczenia przez nią majątku. Dziewczyna wcześniej opowiadała, że wyznaje ideę ofiarnictwa i służby ludowi, więc Blinow liczył, że po otrzymaniu spadku przekaże darowiznę na rzecz rozwoju powiatu pachrińskiego. Prezes zaplanował podstępem pozbyć się Sofii Konstantinowny, a do tego celu chciał wykorzystać połoza amurskiego przywiezionego rok wcześniej z Chin. Zgodnie z legendą ród Baskakowów otrzymał bogactwo za sprawą magicznego węża, Skarpei, i za sprawą tego samego węża owo bogactwo miał utracić. Blinow chciał, aby Sofia Konstantinowna ujrzała węża, przez co w obliczu śmierci jedynego syna miała uwierzyć, że ród Baskakowów się kończy.

Trzy dni po otrzymaniu wiadomości o śmierci syna pani Baskakowa wyszła samotnie do ogrodu swojej posiadłości. Prezes niepostrzeżenie wpuścił tam węża. Kobieta dostrzegła ogromne zwierzę i zgodnie z planem uznała, że jest to legendarna Skarpeja. Sofia Konstantinowna z przerażenia dostała zawału serca, po czym Blinow zabrał węża z ogrodu. Leżącą na ziemie kobietę odnaleźli Kraszeninnikow i jego córka. Gdy nieśli ją do domu, pani Baskakow zdołała powtórzyć "Skarpeja, Skarpeja", po czym zmarła. W chwili śmierci miała 45 lat i według lekarzy była wyjątkowo krzepkiego zdrowia, jak na swój wiek.

## Wystąpienia

* "Nefrytowy różaniec: Skarpeja Baskakowów" (wspomniana)
"Delicatessen"

**"Delicatessen"** – moskiewska restauracja.

6 maja 1896 roku Ziukin zamówił w "Delicatessen" zimne jedzenie na obiad dla dworu wielkiego księcia Gieorgija Aleksandrowicza: pasztet z bekasów, pierożki ze szparagami i truflami, pierogi z farszem rybnym, galarety, ryby, wędzone pulardy i owoce na deser.
"Iwan Groźny"

**"Iwan Groźny"** – rosyjski pociąg ekspresowy.

Kursował na trasie Ryga-Moskwa.

W czerwcu 1995 roku podróżował nim Nicholas. W przedziale towarzyszył mu Kalinkins, zdaniem którego pociąg był "gułagiem na kołach" - konduktorzy roznosili wystygłą herbatę, w bufecie cuchnęło zgniłą kapustą, a na terenie Rosji po wagonach wałęsały się prostytutki. Poza tym po przedziałach chodzili złodzieje będący w zmowie z funkcjonariuszami ochrony kolei i konduktorami.
"Dussault"

**"Dussault"** – moskiewski hotel.

Hotel mieścił się przy Pasażu Teatralnym. Zatrzymywali się w nim Dostojewski, hrabia Tołstoj oraz Kfiestowski. "Dussault" nie różnił się od najlepszych paryskich hoteli – miał własną restaurację, w obszernym hallu rosły w donicach azalie i magnolie, a przed głównym wejściem stał szwajcar w liberii. W hallu stała duża czarna tablica, na której wypisywano kredą nazwiska gości. W pokojach nie było światła elektrycznego ani gazowego, ale było w restauracji i do jesieni 1882 roku miało pojawić się w pokojach.

24 czerwca 1882 roku w "Dussault" zatrzymał się generał Sobolew, zajmując pokój 47 i cały korytarz. Dzień później zamieszkał tu Fandorin, zajmując pokój 20 z widokiem na Pasaż Teatralny, co kosztowało go sześć rubli dziennie. W nocy z 24 na 25 czerwca 1882 roku Sobolew jadł w hotelowej restauracji kolację ze swoimi adiutantami. Podczas posiłku poznał Wandę.

W kwietniu 1890 roku w "Dussault" zatrzymał się Afanasij Kulebiakin przybyły do Moskwy z Petersburga w sprawach majątkowych. Kulebiakin mieszkał w apartamencie za 50 rubli, gdzie był marmurowy wodotrysk w kształcie kwiatu z nimfą. Fontanna stała na środku salonu i wydawała z siebie niemilknące bulgotanie, które już po minucie wydawało się Fandorinowi nieznośne.

## Ciekawostki

* "Dussault" jest autentycznym moskiewskim hotelem. 25 czerwca 1882 roku w tym hotelu zmarł generał Skobielew, historyczny pierwowzór książkowego generała Sobolewa.
"Brykin i Synowie"

**"Brykin i Synowie"** – sklep kolonialny mieszczący się przy Małym Moście Jauskim.

Oszklone drzwi sklepu z wyobrażeniem głowy cukru wychodziły wprost na nabrzeże, skąd most był widoczny jak na dłoni. W sklepie tym pracował subiekt Nikołaj Kukin. Od roku 1875 sklep miał problemy po tym jak panna lekkich obyczajów utopiła się w rzece, co odstraszało klientów. Skukin od tego czasu zabiegał o utworzenie posterunku policji na moście.
"Wiener Zeitung"

**"Wiener Zeitung"** – austro-węgierska gazeta codzienna ukazująca się od 1703 roku w Wiedniu. W latach 1857-1997 była wydawana przez rząd.

18 lipca (30 lipca) 1877 roku w gazecie pojawił się artykuł o sytuacji wojny turecko-rosyjskiej, która zaczęła korzystnie układać się dla wojsk osmańskich.

9 stycznia (21 stycznia) 1878 roku dziennik zamieścił artykuł o znacznej przewadze sił rosyjsko-rumuńsko-serbsko-czarnogórskich nad wojskami tureckimi. Gazeta nawoływała do walki z barbarzyńską Rosją, która zagrażała całej oświeconej Europie.

## Ciekawostki

* "Wiener Zeitung" jest autentycznym dziennikiem.
"Ambasador"

**"Ambasador"** – paryski hotel stojący na rue de Grenelle.

W marcu 1878 roku mieszkała w nim miss Stamp. W nocy z 12 na 13 marca "Wampir", znany paryski oszust i złodziej, udając kochanka miss Stamp, przenocował u niej w pokoju hotelowym. Gdy kobieta obudziła się rano, zastała pokój pusty. "Wampir" wyniósł z niego wszystko oprócz mebli. Skradł jej nawet złotą przywieszkę wieloryba.
Bakamono Rotaro

**Bakamono Rotaro** – japoński ronin.

Pewnego dnia pies nasikał mu na kimono, w dodatku na rodowy herb. Rotaro wpadł w szał i zarąbał psa mieczem. Zgodnie z prawem wprowadzonym przez sioguna Tokugawę Tsunayoshi musiał popełnić harakiri, ale wcześniej poprzysiągł zemstę za tę straszliwą hańbę. Od tej pory na ulicach Edo w nocy zaczął pojawiać się straszny demon - samuraj o głowie psa. Gdy tylko zobaczył psa, nieważne bezpańskiego czy z właścicielem, wyciągał miecz i rąbał psa na drobne kawałki, ale nie ruszał suk w cieczce, bo podobno brał w nim górę samczy pierwiastek i demon.

Wieczorem 26 sierpnia 1894 roku Masa opowiedział Fandorinowi historię o roninie Rotaro.

## Wystąpienia

* "Nefrytowy różaniec: Dolina Marzeń" (wspomniany)
"Azazel" (organizacja)

**"Azazel"** – tajna organizacja o międzynarodowym zasięgu.

Została założona w I połowie XIX wieku przez lady Astair, która zrozumiała, że nie może ratować pojedynczych dzieci, gdy miliony innych giną w tym czasie. Kobieta uznała, że jej przeznaczeniem jest zmienić świat. W tym celu baronowa opiekowała się dziećmi, odnajdując w nich wrodzone talenty i doskonaląc je przez lata. Lady Astair chciała, aby jej wychowankowie dzięki swoim talentom zmienili świat na lepsze, tworząc mądre prawa, odkrywając tajemnice przyrody, tworząc arcydzieła sztuki. Część wychowanków zajmowała w świecie wysokie pozycje polityczne, wojskowe, urzędnicze, gospodarcze, a część zostawała w estarnatach, aby szkolić następne pokolenia dzieci. Czasami zdarzało się, że któreś z dzieci miało talent, który byłby przydatny w przeszłości lub w odległej przyszłości. Takie dzieci stawały się najwierniejszymi i najbardziej oddanymi wykonawcami woli przełożonych. Jedne dzieci były "mózgiem", a inne "rękami". Do wiernych wykonawców należeli m.in. Morbid, Franz i Andrew.

O prawdziwym celu "Azazela" wiedzieli tylko nieliczni, ci najwierniejsi i najodważniejsi. Pozostali wychowankowie po prostu zajmowali się tym, do czego zostali "stworzeni", czym przynosili ludzkości wiele korzyści. Lady Astair z oddali śledziła sukcesy swoich podopiecznych i cieszyła się z ich osiągnięć, a także była świadoma, że w razie potrzeby, żaden z absolwentów esternatów nie odmówi jej pomocy.

Nazwa organizacji wzięła się od upadłego anioła Azazela, który według żydowskich wierzeń nauczył mężczyzn wykuwać miecze i tarcze, dzięki czemu mogli zajmować się rzemiosłem i bronić swego domu, a kobiety nauczył malować się i nosić ozdoby, dzięki czemu mogły wybrać, czy chcą być piękne. Lady Astair wierzyła, że Bóg tworząc świat i ludzkość, dał ludziom karty, ale dopiero Azazel nauczył, jak trzeba grać, żeby wygrać. Zdaniem baronowej każdy z jej wychowanków był Azazelem, gdyż przyczyniał się do poprawy świata.

"Azazel" dzielił się na wiele sekcji, które zajmowały się dziećmi o określonym profilu. Jedną z najważniejszych sekcji była sekcja "F" - Force, której wychowankowie w przyszłości mieli zajmować się polityką, aparatami państwowymi, siłami zbrojnymi oraz policją. Istniały m.in. także sekcja "S" - Science przeznaczona dla przyszłych naukowców, sekcja "A" - Art przeznaczona dla przyszłych artystów oraz sekcja "B" - Business przeznaczona dla przyszłych przedsiębiorców. W czerwcu 1876 roku sekcja "F" liczyła 3854 członków.

Do "Azazela" należeli przede wszystkim mężczyźni. W organizacji działał tylko jeden żeński esternat w Szwajcarii, gdzie szkolono dziewczynki, lecz wychowanek było niewiele. Lady Astair uważała, że jej "córki" są szczególne i możliwe, że są jeszcze cenniejsze niż przeszkoleni chłopcy.
"Wariag"

**"Wariag"** – rosyjski krążownik służący w carskiej flocie podczas wojny rosyjsko-japońskiej.

Przygotowując się do wypowiedzenia wojny, Japończycy rozpoczęli desant swoich wojsk w koreańskim porcie w Czemulpo. W tym czasie "Wariag" stacjonował w pobliskim Port Artur i rosyjskie dowództwo wysłało krążownik, aby powstrzymał wrogie manewry. 27 stycznia 1904 roku pod Czemulpo "Wariag" został zablokowany przez japońską eskadrę. Tego samego dnia podjął próbę przebicia się przez blokadę, a gdy mu się to nie udało, załoga dokonała samozatopienia okrętu. Był to pierwszy statek zatopiony podczas wojny rosyjsko-japońskiej. "Wariag" przeszedł do historii jako symbol determinacji rosyjskiego żołnierza i oddania ojczyźnie.

W nocy 27 maja 1905 roku rewolucjoniści Drozda płynący barką z bronią do Sormowa śpiewali pieśń o krążowniku "Wariag", gdy wiedzieli, że nie uda im się uciec przed policją. Chwilę później Łowca ważek wysadził barkę wraz z holownikiem i załogą.

## Wystąpienia

* "Diamentowa karoca: Łowca ważek" (wspomniany)
"National"

**"National"** – hotel znajdujący się w Baku.

Był to najlepszy i najdroższy hotel w Baku. Mieścił się 5-10 minut piechotą od hotelu "Nowa Europa". Było tu przytulnie i staroświecko, bez nuworyszowskiego zadęcia, a wyszkolony personel witał gości tak, jakby czekał na nich całe życie.

16 czerwca 1914 roku w hotelu "National" zamieszkali Fandorin razem z Masą.

## Ciekawostki

* Hotel "National" był autentycznym miejscem w Baku.
"Teoryjka"

**"Teoryjka"** – fikcyjna powieść Fiodora Dostojewskiego będąca rzekomo pierwowzorem "Zbrodni i kary".

Została napisana latem 1865 roku podczas pobytu Dostojewskiego w Niemczech.

Stełłowski pisał listy do Dostojewskiego do Wiesbaden, domagając się, aby Dostojewski napisał dla niego kryminalną powieść detektywistyczną, za którą wydawca obiecywał zapłacić siedem tysięcy rubli. Dostojewski kończył pisanie powieści w październiku 1865 roku w Petersburgu, ale do jego mieszkania przyszedł rewirowy i komornik z pozwem od strapczego Boczarowa. Z braku jakiegokolwiek majątku, zarekwirowali pisarzowi rękopis "Teoryjki". Później rękopis trafił do policyjnych archiwów, gdzie przeleżał aż do 2005 roku, gdy znalazł go Filip Morozow.
Asaf ("Gambit turecki")

**Asaf** – turkmeński przewodnik.

W maju 1873 roku Asaf prowadził Anwara do Chiwy. Podczas podróży przewodnik postanowił ukraść Anwarowi zegarek, strzelbę i konia. W nocy wrzucił do jego lewego buta jadowitą żmiję. Jednak wąż wypełzł z buta przez dziurę, a Asaf uznał, że to znak od Allaha i opowiedział o wszystkim Anwarowi.

Został wspomniany w artykule d'Evrait o starych butach z 6 (18) czerwca 1877 roku.
Badmaj Kiektiejewicz

**Badmaj Kiektiejewicz** – bogaty handlarz końmi.

## Wygląd

Badmaj był smagłym, skośnooki mmężczyzną z rzadką kozią bródką, w porządnych spodniach w kratę i jedwabnej kamizelce. Z kieszeni zwisała mu złota dewizka. W czasie wydarzeń z powieści "Kochanek Śmierci" miał około 50 lat.

## Życiorys

Był Kałmukiem. Urodził się około 1850 roku.

Latem 1900 roku przyjechał do Moskwy z Chwałyńska wraz z pomocnikiem. Zamierzał kupić rasowe ogiery do swego tabunu. Przywiózł ze sobą trzy tysiące rubli. Zatrzymał się w kupieckim hotelu "Słowiański", gdzie pieniądze schował pod deską w podłodze. Posługacz z hotelu doniósł o jego przybyciu Księciu.

31 sierpnia 1900 roku bandyci przyjechali do hotelu, aby okraść kupca. Książę i Oczko przesłuchiwali kupca i jego pomocnika, ale handlarze twierdzili, że zdeponowali pieniądze w sejfie w kantorze przy Końskim Targu. Po chwili Skorik odkrył skrytkę w podłodze, a Książę wyciągnął z niej pieniądze. Oczko był wściekły, że kupcy go oszukali. Zabił pomocnika kupca, przebijając mu oko szpadą ukrytą w laseczce, a Badmajowi podciął gardło.
"Lektura nadobowiązkowa"

**"Lektura nadobowiązkowa"** – powieść autorstwa Borisa Akunina. Jest to druga książka z cyklu "Przygody magistra".

W Rosji "Lektura nadobowiązkowa" ukazała się w roku 2002. Wydanie polskie zostało opublikowane trzy lata później.

## Czas i miejsce akcji oraz sposób prowadzenia narracji

Kolejne rozdziały na przemian opisują wydarzenia z perspektywy dwóch bohaterów: sir Nicholasa Fandorina oraz jego dalekiego przodka Dmitrija Aleksiejewicza Karpowa.

W obu przypadkach występuje narracja trzecioosobowa, a miejscem akcji jest Rosja - dla sir Nicholasa głównie Moskwa, a dla Dmitrija Karpowa głównie Petersburg. Opisywane przygody sir Nicholasa mają miejsce w listopadzie 2001 roku, a wydarzenia z życia Dmitrija Karpowa między styczniem a 16 marca 1795 roku.

## Streszczenie utworu

*Uwaga! Ta sekcja zawiera szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.*

Streszczenie
Compass

The Compass is an item in Otherworld Legends. It has the appearance of a compass.

When the Compass is equipped or in the player's Backpack, all the non-enemy rooms in the map will be revealed in the player's minimap.

***Category boost:*** The Compass item counts for any other category boosts as one item with all categories, when equipped. (for example, it counts as one item af all required categories for Channeling Monkey category boost)

This item easily allows you to take the optimal path towards the scene's special room, Shop, Forge, Merging station, Meyer room and secret room so that you don't have to search the entire scene in hopes of finding these rooms. The Compass is also practical since you do not have to equip it instead of more useful combat items.
Astrałow

**Astrałow** – tenor heroiczny z Teatru Marińskiego.

## Wygląd

Astrałow został opisany jako przystojny mężczyzna o zniewalającym głosie, który sprawiał, że ciało Elizy ogarniało rozkoszne znużenie. Bardzo dbał o swoją urodę, wszędzie woził ze sobą toaletowy neseserek, w którym miał komplet do manikiuru, przeróżne szczoteczki, nożyczki oraz błyszczącą jak lustro brzytwę do podgalania brody.

## Życiorys

Był tenorem heroicznym z Teatru Marińskiego. Około trzy miesiące po śmierci Fursztackiego Astrałow zaczął romansować z Elizą, która wtedy pracowała już w "Arce Noego", ale jeszcze kończyła swój koncertowy angaż.

10 lutego 1911 roku Eliza i Astrałow grali wspólnie jednoaktowy duet "Czerwona broda", gdzie ona recytowała i trochę tańczyła, a Astrałow znakomicie śpiewał. Po występie pojechali do Strielny, gdzie spędzili wspólnie noc w hotelu. Rankiem 11 lutego 1911 roku Eliza wyjechała na próbę do teatru, a Astrałow został w hotelowym pokoju. W niewiadomy sposób do pokoju zakradł się Diewiatkin, który od tyłu podszedł do śpiewaka i płynnym cięciem z niewielkim przechyłem z lewa na prawo poderżnął mu gardło. Następnie Diewiatkin uciekł z hotelu, nie zostawiając po sobie żadnych śladów.

Niedługo potem w hotelowym pokoju znaleziono zwłoki Astrałowa. Policja doszła do wniosku, że po nocy spędzonej z kobietą śpiewak, siedząc przed lustrem, sam podciął sobie gardło. Wychodząc z hotelu, Eliza miała na sobie woalkę, więc obsługa hotelowa nie widziała jej twarzy i obeszło się bez skandalu.

Podczas pogrzebu Astrałowa Eliza zauważyła Altairskiego, który spojrzał się na nią, wyszczerzył zęby i szybko przejechał sobie palcem po gardle. Od tego momentu aktorka zaczęła podejrzewać, że to jej mąż zabił Astrałowa.

Zdaniem Elizy Astrałow był bon vivantem.
Bagdassar, Françoise

**Françoise Bagdassar** (**Régnier**) – żona radży Bagdassara, matka Charlesa.

Françoise Régnier prawdopodobnie pochodziła z Marsylii, gdyż tam mieszkała jej rodzina. Była pierwszą tancerką w paryskim klubie "Bagatelle", gdzie poznała radżę Bagdassara. Nie zdołała się oprzeć pokusie i poślubiła egzotycznego księcia, przyjmując jego nazwisko. Jednak małżeństwo nie przyniosło jej szczęścia. Mimo to szanowała męża i pozostała mu wierna. Około 1849 roku Françoise urodziła Bagdassarowi syna - Charlesa.

W 1857 roku, gdy wybuchło powstanie sipajów, radża Bagdassar wysłał żonę i syna do Paryża, aby uchronić ich przed wojną w Indiach. Kobieta początkowo żyła z synem we własnej willi w Paryżu. W tym czasie byli bardzo rozrzutni, mieli mnóstwo służby, a syn uczył się w renomowanym liceum z dziećmi koronowanych głów i milionerów. Pewnego dnia Françoise dostała wiadomość, że jej mąż zginął przy próbie aresztowania przez Brytyjczyków. Zaraz po tym wyprowadzili się do drogiego hotelu, później do tańszego, wreszcie do wynajmowanego mieszkania. Liczba służby stopniowo zmniejszała się do zera. Kobieta jeszcze w młodości była rozrzutna i źle gospodarowała pieniędzmi. Biżuterii zabranej z Indii wystarczyło tylko na 2-3 lata, a potem znaleźli się na skraju nędzy.

Gdy Charles miał 13 lat przeprowadzili się do Marsylii, gdzie życie było tańsze i gdzie mieszkała rodzina matki.

Podczas dziewiczego rejsu "Lewiatanem" Charles trzymał w kajucie portret matki z podpisem "Siedmiu stóp pod kilem, najdroższy! Françoise B."

Według zeznań Charlesa w 1878 roku jego matka wciąż żyła i była wierna nieżyjącemu mężowi.
"Śmierć Achillesa"

**"Śmierć Achillesa"** – powieść detektywistyczna autorstwa Borisa Akunina. Jest to czwarta książka z serii "Przygody Erasta Fandorina".

W Rosji "Śmierć Achillesa" ukazała się w roku 1998. Wydanie polskie zostało opublikowane pięć lat później.

## Czas i miejsce akcji oraz sposób prowadzenia narracji

Powieść składa się z trzech powiązanych ze sobą części. Część pierwsza "Fandorin" opowiada o śledztwie prowadzonym przez Erasta Pietrowicza Fandorina w celu odnalezienia zabójcy swojego znajomego. Przedstawione wydarzenia dzieją się w Moskwie między 25 a 29 czerwca 1882 roku. Występuje tu trzecioosobowa narracja z punktu widzenia Fandorina.

Część druga "Achimas" opowiada losy zawodowego zabójcy, Achimasa Welde, od narodzin do spotkania się z Fandorinem w Moskwie 29 czerwca 1882 roku. Występuje tu narracja trzecioosobowa z punktu widzenia Achimasa.

Część trzecia "Białe i czarne" opisuje spotkanie Fandorina i Achimasa w Moskwie rankiem 29 czerwca 1882 roku. Wydarzenia są przedstawiane na przemian z punktu widzenia obu mężczyzn. Ostatni rozdział tej części opowiada o zakończeniu śledztwa w sprawie śmierci znajomego Erasta Pietrowicza.

## Streszczenie utworu

*Uwaga! Ta sekcja zawiera szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.*

Streszczenie
"Atena"

**"Atena"** – podwójna agentka szpiegująca bolszewików na polecenie Ochrany.

Była członkinią partii bolszewickiej, którą szpiegowała dla Ochrany. Tajną policję wspierała z poczucia patriotyzmu i według generała Lombadze była najzacniejszą damą.

Gdy w 1914 roku zjawił się u niej Odyseusz i oznajmił, że zamierza zabić cesarza, Atena powiadomiła o tym Ochranę. Terrorysta polecił Atenie, aby zdobyła dla niego broń i pomogła dostać się do specjalnej strefy otaczającej carski pałac na Krymie. Kobieta pokazała Odyseuszowi Carską Ścieżkę i poleciła, aby tu zorganizował zamach. Przekazała także Odyseuszowi karabin snajperski mannlicher z celownikiem optycznym. Zgodnie z planem Atena miała wyprowadzić terrorystę do miejsca, gdzie miał zostać schwytany przez tajną policję, lecz Odyseusz nie dotarł na miejsce. Zamachowiec zdawał sobie sprawę, że Atena pracuje dla Ochrany.

Po zastrzeleniu Spiridonowa Atenę przesłuchiwał Fandorin. Podczas przesłuchań policyjnych kobieta była wystraszona, płakała i przyznawała się do winy, nie wnosząc niczego nowego do spraw. Erast Pietrowicz zaś rozmawiał z nią inaczej – współczująco, po ojcowsku, choć chwilami miał ochotę zdzielić odrażającą damę po łbie za tępotę i brak spostrzegawczości. Podczas czwartej rozmowy Atena przypomniała sobie pewien szczegół – podsłuchała rozmowę telefoniczną Odyseusza, z której wynikało, że terrorysta ma spotykać się z kimś "w czarnym mieście, u kulawego". Agentka opisała także jak mniej więcej wyglądał Odyseusz.

Atena Była chytra, a nawet kuta na cztery nogi, ale nie miała za grosz rozumu. Jako wyszkolona agentka miała doskonałą pamięć, potrafiła powtórzyć słowo w słowo raz usłyszaną wypowiedź, nawet długie zdanie w nieznanym języku.
"Pietropawłowsk"

**"Pietropawłowsk"** – rosyjski pancernik służący w carskiej flocie podczas wojny rosyjsko-japońskiej, okręt flagowy Eskadry Oceanu Spokojnego.

Od początku wojny brał udział w obronie Port Arthur. Dowódcą pancernika był admirał Makarow.

31 marca 1904 roku "Pietropawłowsk" wpłynął na minę i zatonął wraz z większością załogi, w tym admirałem Makarowem.

Na wieść o zatonięciu "Pietropawłowska" i śmierci Makarowa Fandorin postanowił przyjechać do Rosji i wesprzeć swoją ojczyznę w obliczu wojny.

## Ciekawostki

* "Pietropawłowsk" był autentycznym okrętem.
* Wśród ofiar zatonięcia pancernika znajdował się słynny rosyjski malarz Wasilij Wierieszczagin, którego brat Siergiej był pierwowzorem książkowego Sierioży Bierieszczagina. Na pokładzie znajdował się także wielki książę Kiriłł Wladimirowicz, syn wielkiego księcia Wladimira Aleksandrowicza - pierwowzoru książkowego wielkiego księcia Kiriłła Aleksandrowicza. Kiriłł Wladimirowicz był pierwszym oficerem "Pietropawłowska" i udało się go uratować z katastrofy, ale odniósł poważne rany nóg oraz pleców i został przewieziony do Niemiec na leczenie.

## Wystąpienia

* "Diamentowa karoca: Łowca ważek" (wspomniany)
Aszczeułowski (zaułek)

**Aszczeułowski** – zaułek znajdujący się w Moskwie.

Odchodził od Srietienki, mieścił się pięć minut piechotą od domu Prospera.

Po przyjeździe do Moskwy Fandorin i Masa mieszkali w zaułku Aszczeułkowskim dopóki nie zorientowali się, że są śledzeni. We wrześniu 1900 roku przeprowadzili się do koszar Spasskich.

12 września 1900 roku podczas śledzenia Gendziego, ZZ został w zaułku Aszczeułowskim napadnięty przez Masę, który kazał być mu cicho, a potem ogłuszył ciosem w tył głowy.

W mieszkaniu Fandorin miał jeden pokój, w którym nie było mebli, tylko pasiaste materace na podłodze – tu Erast Pietrowicz i Masa uprawiali japońską gimnastykę. W kuchni, gdzie rządził Masa, nie było kuchenki, beczki z kapustą ani ogórkami, ale stała lodówka, gdzie trzymano surowe ryby, które Fandorin i Masa jedli z ryżem. W sypialni nie było łóżek, ale jedynie podściółki na podłodze. W gabinecie Fandorin trzymał książki, przeważnie techniczne, w obcych językach. Biurko było zawalone kartkami papieru z projektami. Pod ścianą leżało pełno żelastwa, sprężyn, gumowych obręczy i różnych rupieci.

## Ciekawostki

* Zaułek Aszczeułowski jest autentycznym miejscem w Moskwie.

## Wystąpienia

* "Kochanka Śmierci"
* "Kochanek Śmierci"
"Trzeźwość"

**"Trzeźwość"** – owocowa pianka, która rzekomo miała leczyć alkoholizm.

18 października 1911 roku w gazecie "Stołeczna Plotka" ukazał się artykuł reklamujący piankę oraz informacja, ze ogromna liczba nałogowych alkoholików nadesłała wzruszające listy z wdzięcznością i zachwytem nad cudowną pianką. Jednak Razumowski, który próbował korzystać z produktu, uważał, że pianka nic nie pomaga, a tylko wywołuje zgagę.
"Diamentowa karoca"

**"Diamentowa karoca"** – powieść detektywistyczna autorstwa Borisa Akunina. Jest to jedenasta książka z serii "Przygody Erasta Fandorina".

W Rosji "Diamentowa karoca" ukazała się w roku 2002. Wydanie polskie zostało opublikowane trzy lat później.

## Czas i miejsce akcji oraz sposób prowadzenia narracji

"Diamentowa karoca" składa się z dwóch osobnych powieści połączonych postacią głównego bohatera. Pozornie utwory nie mają ze sobą dużo wspólnego, lecz żeby w pełni zrozumieć zakończenie pierwszej powieści, konieczna jest znajomość drugiej.

Część pierwsza zatytułowana jest "Łowca ważek". Wydarzenia rozgrywają się w Zachodniej Rosji między 15 a 27 maja 1905 roku. Trzecioosobowa narracja prowadzona jest z punktu widzenia różnych bohaterów - Łowcy ważek, Mylnikowa, Fandorina i Glikerii Lidinej.

Część druga zatytułowana jest "Między wierszami". Wydarzenia mają miejsce w Japonii (głównie w Jokohamie) w maju i czerwcu 1878 roku. Trzecioosobowa narracja prowadzona jest przeważnie z punktu widzenia Fandorina, czasem także z perspektywy Masy.

## Streszczenie utworu

*Uwaga! Ta sekcja zawiera szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.*

"Łowca ważek" - streszczenie

"Między wierszami" - streszczenie
"Regent"

**"Regent"** – jeden z największych diamentów świata znany także jako **"Pitt"**.

Zdaniem profesora Sweetchilda "Regent" był prawie dwukrotnie większy niż nakazywał "brahmapurski standard".

Obecnie diament stanowi dumę francuskiego skarbca narodowego i jest uważany za najdoskonalszy diament pod względem szlifu. Znajduje się w paryskim Luwrze.
Alichanow-Awarski, Maksud

**Maksud Alichanow-Awarski** – generał armii rosyjskiej na Kaukazie.

Na początku 1905 roku w Baku z podpuszczenia gubernatora Nakaszydze oraz Ochrany rozpoczęły się walki między Tatarami Azerbejdżańskimi oraz Ormianami. Początkowo władza nic nie robiła, ale w końcu gubernator kazał ludności turkijskiej zaprzestać dalszych mordów. Tatarzy Azerbejdżańscy nie dostosowali się, więc Nakaszydze wysłał wojsko do spacyfikowania zamieszek. Żołnierzom przewodził generał Alichanow-Awarski.

3 lipca 1907 roku Alichanow-Awarski zginął w zamachu bombowym zorganizowanym przez ormiańskich terrorystów.

Historię pogromu bakijskiego 1905 roku Kara Hasym opowiedział Fandorinowi.

## Ciekawostki

* Maksud Alichanow-Awarski był postacią autentyczną.

## Wystąpienia

* "Czarne miasto" (wspomniany; jego imię nie pada w powieści)
"Elizjum" (klub)

**"Elizjum"** – elitarny moskiewski klub dla homoseksualistów.

Mieścił się w willi na pięknej ulicy zabudowanej pałacami i willami.

Za drzwiami wejściowymi znajdował się bogato udekorowany przedpokój. Dalej na górę prowadziły białe schody, wychodzące na ogromne zwierciadło w brązowej oprawie, gdzie po wejściu przeglądali się goście przybyli na spotkanie klubu. Wyżej rozległa sala była umeblowana z przepychem i smakiem w najnowszym wiedeńskim stylu - ze złotymi i srebrnymi malunkami na ścianach, z wygodnymi zakątkami i niewielkimi grotami, utworzonymi w wyniku odpowiedniego ustawienia tropikalnych roślin w donicach. W rogu urządzono bufet z winami i zakąskami, a na niewielkim podwyższeniu stał jaskrawoniebieski fortepian. Zewsząd rozbrzmiewał gwar rozmów, śmiech, pachniało perfumami i drogim tytoniem.

W trakcie przyjęć na podwyższeniu odbywały się występu artystyczne: śpiewy, taniec brzucha i kankan.

W piwnicach "Elizjum" znajdowały się wygodne gabinety, gdzie członkowie klubu mogli się dyskretnie zabawiać. Była tam sala do zabaw sado-masochistycznych, gdzie na ścianach wisiały jedwabny bicz i żelazne kajdany na kostki i nadgarstki wyłożone wewnątrz grubą warstwą tkaniny.

13 maja 1896 roku przebrani Ziukin i Endlung dostali się na przyjęcie śledząc lorda Banville’a i mister Carra. Prawie doszło do skandalu, gdy lord chciał wyzwać na pojedynek wielkiego księcia Symeona przebywającego incognito w klubie, ale sytuację uratował książę Gliński, wyzywając lorda.
"Słowiański Bazar"

**"Słowiański Bazar"** – kompleks hotelowy mieszczący się w Moskwie przy ulicy Nikolskiej.

W 1873 roku w "Słowiańskim Bazarze" otwarto restaurację, która szybko zyskała dużą popularność wśród moskiewskiej społeczeństwa.

We wrześniu 1876 roku ze "Słowiańskiego Bazaru" zostali specjalnie ściągnięci kucharze, aby przygotować ucztę z okazji ślubu Jelizawiety von Evert-Kołokolcew i Erasta Pietrowicza Fandorina.

Według gazety "Moskowskoje Gubiernskoje Wiedomostwo" w związku z wojną rosyjsko-turecką marny obiad w traktierni w Bukareszcie kosztował tyle co bankiet w "Bazarze Słowiańskim".

## Ciekawostki

* W 1897 roku w "Słowiańskim Bazarze" spotkali się Konstanty Sirgiejewicz Stanisławski i Władimir Iwanowicz Niemirowicz-Danczenko, aby omówić wspólne teatralne przedsięwzięcie. W wyniku ich kilkugodzinnej narady powstał Moskiewski Teatr Artystyczny.
* "Słowiański Bazar" był miejscem autentycznym.

## Wystąpienia

* "Azazel" (wspomniany)
* "Gambit turecki" (wspomniany)
Bank Rosyjsko-Azjatycki

**Bank Rosyjsko-Azjatycki** – bank, którego filia mieściła się w Moskwie.

13 maja 1876 roku z kasy moskiewskiego oddział Banku Rosyjsko-Azjatyckiego zniknęły 7853 ruble i 40 kopiejek. Następnego dnia Gruszyn przeczytał o tym w raportach policyjnych, ale nie zwrócił na to większej uwagi, uznając, że to sprawa Antona Siemionowicza z wydziału przestępstw gospodarczych.

1 września 1900 roku Skorik rozmienił w banku pięćset rublowy banknot, udając, że jest gońcem z hotelu "Wielki Moskiewski" i że robi to dla jednego z gości.

## Wystąpienia

* "Azazel" (wspomniany)
* "Kochanek Śmierci"
"Winter Queen"

**"Winter Queen"** – hotel mieszczący się na Grey Street w Londynie.

Był to wolno stojący, zwyczajny trzypiętrowy budynek w stylu georgiańskim, wyraźnie pamiętający lepsze czasy. Przed 1776 rokiem hotel "Winter Queen" doszczętnie spłonął i został potem odbudowany.

W środku przy kontuarze wisiał wyblakły portret średniowiecznej damy ze wspaniałym żabotem. Dama prawdopodobnie była właśnie ową "Królową Zimy".

Hotel "Winter Queen" pełnił rolę skrzynki kontaktowej sekcji F organizacji "Azazel". Członkowie z całego świata wysyłali informacje o swoich awansach do hotelu, adresując je do Miss Olsen. Od maja do czerwca 1876 roku listy te odbierała Amalia Bieżecka za pośrednictwem Johna Morbida.

16 czerwca 1876 roku w hotelu zameldował się Fandorin pod fałszywym nazwiskiem Erazmusa von Dorn z Helsingforsu. Fandorin zamieszkał w pokoju numer piętnaście na drugim piętrze.

## Ciekawostki

* Angielska wersja powieści "Azazel" nazywa się "The Winter Queen".
Adelajda Stiepanowna

**Adelajda Stiepanowna** – bohaterka fikcyjnej powieści Fiodora Dostojewskiego "Teoryjka". Narzeczona Arkadija Swidrygajłowa.

Gdy w 1865 roku Swidrygajłow postanowił zmienić swoje życie i zabijać osoby, które jego zdaniem zatruwały innym życie, zaplanował, że jego pierwszymi ofiarami miały być panna Siegel oraz madame Resslich. Za pośrednictwem pani Resslich Swidrygajłow zaręczył się z Adelajdą Stiepanowną, której ojciec otrzymał od niego tysiąc rubli jako zaliczkę. Madame Resslich umówiła się ze Swidrygajłowem, że po ślubie przyprowadzi do niej dziewczynę, a ona zrobi z niej prostytutkę. Jednak Swidrygajłow wcale nie planował wypełniać umowy. Chciał zabić madame Resslich, a później planował wyjechać do Ameryki.
Adelajdka

**Adelajdka** – moskiewska prostytutka.

Pracowała na Graczowce i była koleżanką Ineski.

8 kwietnia 1889 roku Ineska, zakochana w Fandorinie udającym alfonsa, miała zaprowadzić detektywa do Głaszki. Jednak Ineska specjalnie przeszła z nim przez całą dzielnicę, aby koleżanki zobaczyły i zazdrościły. Adelajdka nie widziała tego spaceru, ale Ineska stwierdziła, że koleżanki jej przekażą co trzeba.
"Great Eastern"

**"Great Eastern"** – największy na świecie parowiec.

"Great Eastern" był największym statkiem swoich czasów. Jules Verne opisał go w swojej powieści "Pływające miasto".

W roku 1878 "Great Eastern" zajmował się kładzeniem na dnie oceanu dwóch kabli telegraficznych.

## Ciekawostki

* "Great Eastern" był autentycznym okrętem.
* Statek pierwotnie nazywał się "Leviathan", ale po pół roku nazwę zmieniono na "Great Eastern".
Ke

Ke
--

Every time when Shao Xuan would find stones that could be made into tools, he would trade them for food with a stoneware crafter. The man he chose to do trading with was also fixed. Shao Xuan made the decision after he observed a few stoneware crafters in the mountain foot district.

The stoneware crafter he chooses was named Ke. People said that he was in charge of placing traps back on his hunting team. It’s just that during a hunting mission, he lost one of his legs, so he had to retire from the hunt and became a stoneware crafter near the mountain foot district. Now he made stone wares to earn a living.

In the past, Old Ke had also planned to take in some apprentices and teach them seriously, however, it was such a shame that none of the kids were good enough. They were either too impatient, or too indecisive. Some did not even dare to swing the hammer once they were dealing with some fine stone cores. Old Ke directly drove them away and he never spoke to them again. Many would say that Old Ke was too harsh on others, however, the fact was, he was merely too disappointed.

Yet, after such a long time, Ke had finally found a satisfying apprentice in Shao Xuan.
"Cytryna 1"

**"Cytryna 1"** – łódź podwodna Fandorina.

Na początku XX wieku Erast Pietrowicz używał "Cytryny 1" do eksploracji dna Morza Karaibskiego.

Łódź była niezgrabna i niestateczna. Mogła pomieścić tylko dwóch członków załogi: Fandorina i Masę. "Cytryna 1" została kiedyś zaatakowana przez gigantycznego rekina, który wziął ją za dużą zdobycz. W wyniku ataku uszkodzeniu uległa śruba napędowa, którą pogiętą Fandorin przyozdobił taras wynajętego domku na Arubie.

Udoskonaloną wersją "Cytryny 1" była "Cytryna 2".

## Wystąpienia

* "Planeta Woda: Planeta Woda" (wspomniana)
Ambrozjusz

**Ambrozjusz** – pisarz mediolańskiej inkwizycji.

W 1565 roku spisywał zeznania Saventusa. Dowiedział się o Ewangelii Judasza i tym, co w sobie zawiera. Po skończonych przesłuchaniach Inkwizytor Hieronymus kazał uciąć Ambrozjuszowi język i obie ręce, a następnie wysłać do odległego klasztoru, by tam umarł.
Arietti

**Arietti** – moskiewski policjant.

W 1889 roku był registratorem kolegialnym.

8 kwietnia 1889 roku po północy razem z podpułkownikiem Swierczynskim przyjechał do Szpitala Mariinskiego, gdzie przebywał ciężko ranny Tulipanow. Arietti stenografował zeznania chłopaka przed jego śmiercią, a następnie je przepisał i przekazał Smoljaninowowi do dostarczenia do Fandorina.
Afera Dreyfusa

**Afera Dreyfusa** – skandal społeczno-polityczny, który wydarzył się we Francji na przełomie XIX i XX wieku.

W grudniu 1894 roku francuski oficer żydowskiego pochodzenia, Alfred Dreyfus, został fałszywie oskarżony o szpiegostwo na rzecz Niemiec i skazany na dożywotnie zesłanie do kolonii karnej w Gujanie Francuskiej. Sprawa była głośno omawiana przez społeczeństwo całej Francji, które w tych latach okazywało antysemickie nastroje. Po kilku latach pojawiły się plotki, że Dreyfus jest niewinny. Ostatecznie w 1898 roku oficjalnie potwierdzono, że dowody, na podstawie których skazano Dreyfusa były spreparowane, a niemieckim szpiegiem był inny wojskowy – major Esterhazy. Mimo to francuskie władze nie uniewinniły Dreyfusa, bo uważały, że zaszkodziłoby to wizerunkowi armii. Nastawiona antysemicko część społeczeństwa także domagała się podtrzymania kary. W 1899 roku zesłanie zostało ostatecznie anulowane, lecz dopiero w 1906 roku sąd orzekł, że Dreyfus był niewinny. Major Esterhazy uciekł do Wielkiej Brytanii i nigdy nie poniósł konsekwencji swojej szpiegowskiej działalności.

## Nawiązanie w serii "Przygody Erasta Fandorina"

Wydarzenie zostaje wspomniane w mikropowieści "Planeta Woda: Samotny żagiel".
Abbas Wielki

**Abbas Wielki** – perski szach panujący w latach 1587-1629.

Jeden z przodków radży Bagdassara był tak maniakalnie przywiązany do "brahmapurskiego standardu", że kupił od Abbasa Wielkiego żółty szafir o wadze trzystu tandułów, czyli ponad 200 karatów. Za kamień zapłacono kością słoniową, którą wiozło dziesięć karawan. Szafir był większy niż nakazywał "brahmapurski standard", więc radża kazał go przyszlifować do właściwych rozmiarów.
"Kochanka Śmierci"

**"Kochanka Śmierci"** – powieść detektywistyczna autorstwa Borisa Akunina. Jest to dziewiąta książka z serii "Przygody Erasta Fandorina".

W Rosji "Kochanka Śmierci" ukazała się w roku 2001. Wydanie polskie zostało opublikowane trzy lat później.

## Czas i miejsce akcji oraz sposób prowadzenia narracji

Wydarzenia przedstawione w powieści mają miejsce Moskwie między 4 sierpnia a 23 września 1900 roku.

Akcja powieści "Kochanka Śmierci" i "Kochanek Śmierci" toczy się równolegle.

Każdy rozdział podzielony jest na trzy części, z których każda ma inny sposób narracji:

1. "Z gazet", gdzie historia jest przedstawiona w formie artykułów prasowych
2. "Z dziennika Kolombiny", gdzie historia przedstawiona jest w formie pierwszoosobowej (dziennik) i trzecioosobowej narracji z punktu widzenia Kolombiny
3. "Z teczki 'Doniesienia agenturalne'", gdzie historia jest przedstawiona w formie listów kierowanych do policji, więc jest to pierwszoosobowa narracja z punktu widzenia tajnego informatora ZZ.

## Streszczenie utworu

*Uwaga! Ta sekcja zawiera szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.*

Streszczenie
"Azincourt"

**"Azincourt"** – brytyjski krążownik.

## Budowa

Okręt był wyposażony w cztery kominy i sześciocalowe działa. Jego załogę stanowiły dwie setki piechoty morskiej oraz trzystu marynarzy.

## Historia

W październiku 1903 roku "Azincourt" pełnił dyżur bojowy na neutralnych wodach niedaleko Teneryfy. Agent Thornton chciał na pokładzie przetrzymywać Fandorina, Masę i Bulla do czasu rozwiązania sprawy profesora Kranka, po tym jak Fandorin odmówił pomocy brytyjskiemu wywiadowi.

Gdy Fandorin odkrył położenie tajnej bazy podwodnej pod Saint Constantin, przekazał przez brytyjski konsulat informację o konieczności szybkiego ataku krążownika na wyspę. 27 października 1903 roku "Azincourt" przystąpił do desantu na wyspie pięciuset osobowej załogi. Zanim okręt zbliżył się do Saint Constantin został trafiony torpedą z udoskonalonym krankitem i systemem naprowadzania akustycznego. Pocisk wystrzelił Claude z łodzi podwodnej kierowanej przez Napoleona. Trafiony krążownik od razu zatonął.