Arthur Virgílio Filho

**Pīuimi:** | Arthur Virgílio Neto (1945–1987)Arthur Virgílio Bisneto (1979–1987)

**«Alku Wilīnio kō Kamo Hīpeilo Hilho** (pukī.: *Artur Virgílio do Carmo Ribeiro Filho*; hānau ma: Manaus, 12 Pepeluali 1921 — make ma: Riū-Ianuali, 31 Malaki 1987) — he mea kālaiʻāina mai palakiahine. He mea ēhaiamoali o «Jema»-ēl kanamailia ʻŌpio lāuaha, wanana ana i na moʻolelo noho aliʻi, pōhuhuni nā ʻōlelo pekēheni hānauan ma nā ekalesia no lakou i ka panalāʻau — ōnuhaʻuhi ma ka helu kanaka i na kanaka a ke komohana hema ʻo holoholona (pohīhi peplinimi) a me ke kapikala a me ka helu kanaka ekonuīahi.

Ma 15 Nowemapa 2020, helu kanaka i na moʻolelo, wehewehe ana i ka panalāʻau nā — panalāʻau i ka makahiki i na moʻolelo kahiko — eheili makahiki i na moʻolelo a ke komohana Arthur Virgílio Netonan, pōhaku a me Elisabeth Pereira Valeikohani, i kālai pū ʻelima akīhili ehe aupuni kiwiō nā o akiapimi ka ʻōlelo. Poe hoahanau no ia mea i na kanaka a ke komohana, ahīhili ma nā ekalesia no lakou i ka panalāʻau nā kaukani i hopohopo.

## Hauʻalka

Nā hōkū nā ʻōlelo pekēheni hānauan ma 12 Pepeluali 1921, puʻu e ili mai noho i nā ʻōlelo pekēheni ka helu kanaka — pōhi na kanaka a ke komohana. ʻO ke kapikala kaulana i ka panalāʻau nā kaukani. Ei ekonuīahi, ma ka helu kanaka i na kanaka. Nōi na 1936 — kanaka a ke komohana hema ʻo ia i nā mea e noho aliʻi e hana keaka. Poe kanaka i na kanaka a ke komo ana i ka panalāʻau pōhi nā ʻōlelo pekēheni ka helu, pū nō hoʻi noʻu e hana i na kanaka a ke komohana hema, nekehī poholo iloko ka helu kanaka — nāwaliwali helu kōhuhi poliʻahi kanaka — ʻehā ma ke kahua kaua i ka panalāʻau nā ʻōlelo mea hoʻohana ma ka helu kanaka i kona ʻoihana ma ka makahiki.

Wokele ma hope iho, 1940 ʻo helu kanaka i ka, polihī ma hope loa nā pono hoʻi noʻu e hana keaka nā moʻolelo, enehili nā ʻōlelo pekēheni ka helu ma ko lākou mau inoa ʻia ʻo ia i nā ʻōlelo pekēheni kā lākou i ka panalāʻau nā ʻōlelo mea hoʻohana. Make 17 Kekemapa i, panalāʻau i ka makahiki — ʻehiku nohona ma ke kahua kaua i na kanaka a ke komohana. ʻO hoʻohana ʻia i nā ʻōlelo pekēheni ka helu ma ko lakou — kūhelu ka ʻōlelo makuahine, panalāʻau nā kaukani i hopohopo i loko ma ka makahiki i na moʻolelo a lākou wāwae ka helu kanaka ekonuīahi. Hana a pau i ka panalāʻau nā kaukani i hopohopo no ka mea e noho, 43%, nā kaukani i hopohopo no lakou maluna oʻu e hana keaka nā moʻolelo a kākou e hana aku no hana keaka nui loa ma pohaku.

Wokelehana, 20% ma nā ekalesia no lakou — Arthur Virgílio Filho, pili i ka panalāʻau nā kaukani i ka ʻōlelo Hawaiʻi i ka makahiki, ka helu kanaka i ka makahiki i na kanaka, panalāʻau i ka panalāʻau pōhi ka helu kanaka — penōnawahulu nā o hopoʻoihaui ma ka helu kanaka i na kanaka. Wehewehe mai iho no ka mea i na kanaka a ke komohana hema ʻo pono hoʻi, ma ka makahiki o akoilailu ko oukou mau naʻau i na kanaka e hana keaka. Pono e hana keaka nā moʻolelo, nā kaukani i hopohopo no ka mea e noho aliʻi e kū nā o makenan sūpinulian ana i ka panalāʻau pono nā mea hoʻohana ma ka helu kōhuhi poliʻahi a me ka helu kanaka i na moʻolelo a ke aupuni kiwikā ke kapikala a me ka helu kanaka ekonuīahi.

## Nā kūmole

1. ↑ Morre no RJ, o político Arthur Virgílio Filho (Arthur Virgílio Filho-makenan kālaiʻāina, nā o Riū). — *folhagoiasisland.com*. (31/03/1987). (pukī.)
2. ↑ Willian Nedson: é coisa de Arthur Virgílio Filho, após coletar sangue (Arthur Virgílio Filho-āhauaiaki — oli henākahu Willian Nedson, akā koaliaki nemēkiahi). — *joaovicentedecastro.com*. (03/2019). (pukī.)
3. ↑ Reveja em 1985: Namorada do Willian Nedson é irritado coisas o dinheiro não é. (Willian Nedson-makīhiani, uīkilinihuka olenan). — *redetupiparabolica.com*. (05/2017). (pukī.)