Mala wojna Pradzynskiego

## Organizacja

Pod koniec stycznia dało się zauważyć w sztabie objawy zaniepokojenia rychłym rozpoczęciem działań wojennych. Wykorzystał ten moment Prądzyński i po raz drugi przedstawił Naczelnemu Wodzowi do zatwierdzenia projekt zorganizowania na obszarze całego kraju działań strategicznych w tzw. małej wojnie Tym razem uzyskał aprobatę i polecenie przy-gotowania rozkazów.
Nowy projekt dzielił kraj na siedem stref. Pierwsza wysunięta najdalej na wschód obejmowała tereny od Kowna po rzekę Łyk, druga ziemie położone między granicą pruską, Wisłą i Narwią, to jest województwa płockie i augustowskie. Później podzielono ten obszar na dwie strefy według województw. Oddzielne strefy pod względem działań partyzanckich miały stanowić obszary między Narwią, Wisłą i Wieprzem oraz województwa: lubelskie, kaliskie i mazowieckie. Natomiast tereny na południe od Pilicy potraktowano jako całość. Granice stref operacyjnych wyznaczały więc naturalne punkty oporu, jakimi były większe rzeki.
Pierwsze rozkazy i instrukcje wyszły ze sztabu 2 lutego 1831 r. Otrzmali je: płk Walenty Zawadzki, któremu został podporządkowany płk Biernacki do woj. kaliskiego, ppłk Piotr Łagowski do woj. mazowieckiego, Michał Godlewski jako komisarz nadzwyczajny do woj. augustowskiego. Do pomocy przydzielono mu płka Aleksandra Oborskiego Natomiast do woj. płockiego skierowano płka Valentina d'Hauterive, a między Narew, Wisłę i Wieprz płka Piotra Strzyżewskiego W woj. lubelskim "mała wojna" miała być organizowana pod dowództwem płka Antoniego Reszki. W tym samym czasie gen. Dwernicki otrzymał nominację na dowódcę wyprawy za Bug
Instrukcje dla woj.: augustowskiego, płockiego i lubelskiego przewidywały użycie do prowadzenia "małej wojny" nowej piechoty, straży bezpieczeństwa i gwardii ruchomej, natomiast na terenie między Narwią a Wieprzem oddziałów partyzanckich Juliusza Małachowskiego, ppłka Karola Geritza i płka Michała Kuszla. W województwach zachodnich "małą wojnę" miały prowadzić gwardia ruchoma i straż bezpieczeństwa, dodatkowo w woj. kaliskim oddział gen. Biernackiego. Prądzyński wykorzystywał więc do działań dywersyjnych głównie straż bezpieczeństwa, gwardię ruchomą oraz rezerwę zgodnie z tendencją zmilitaryzowania tych formacji. Znalazło to nawet oddźwięk w dyskusji sejmowej, która spowodowała, że 3 lutego Rząd Narodowy wydał szczegółowe przepisy zmian organizacyjnych straży oraz sposób zachowania się jej w przypadku przekroczenia granicy przez wojska nieprzyjacielskie. W myśl tych przepisów prezesi komisji wojewódzkich obejmowali stanowiska naczelników straży w swoich województwach, a w obwodach komisarze obwodowi lub wyznaczeni urzędnicy, którym z kolei mieli podlegać setnicy i dziesiętnicy. Całością miał dowodzić oficer mianowany przez Naczelnego Wodza. Instrukcja ta głosiła, że na wypadek pojawienia się nieprzyjaciela dziesiętnicy i setnicy natychmiast mają gromadzić swoje oddziały i udać się z nimi do komendantów obwodów lub w miejsca przez nich wskazane.

## Pierwsze Miesiace

"Mała wojna" w myśl koncepcji Prądzyńskiego nie rozwinęła się skutecznie. Wynikało to chyba stąd, że dowódcy poszczególnych stref nie bardzo rozumieli swoje zadania. Np. płk Valentin d'Hauterive po przybyciu do woj. płockiego zajął się organizacją sił zbrojnych, zamiast wypełniać zadanie, które polegało na wykorzystaniu straży i gwardii oraz innych jednostek do działań wiążących siły nieprzyjaciela, atakowanie komunikacji i transportów. Tymczasem traktem kowieńskim ciągnęły spokojnie tran-sporty rosyjskiej artylerii bez żadnej eskorty. W woj. lubelskim sytuacja była podobna. Płk Antoni Reszka opuścił teren i poszedł w woj. sandomierskie wraz z pułkami piechoty nowo organizowanymi, uchodząc przed wojskami Kreutza, zamiast pozostać na tyłach i organizować dywersję. Także oddziały partyzanckie Małachow­skiego, Geritza i Kuszlla w pierwszej fazie wojny nie znajdowały się na wyznaczonych terenach. Dywersja przybrała szersze rozmiary w woj. augustowskim i płockim dopiero w marcu, kiedy zaczęły działać oddziały partyzanckie. Lewobrzeże Wisły - teren wolny od wojsk nieprzyjacielskich stanowił materialne i ludzkie zaplecze armii czynnej. Tu koncepcja "małej wojny" nie miała żadnego zastosowania. Dlatego Wódz Naczelny na początku lutego mianował gen. Stanisława Klickiego dowódcą wszystkich sił zbrojnych na tym obszarze kraju, wobec czego wcześniejsze nominacje Łagowskiego, Zawadzkiego i Sierawskiego straciły znaczenie. Gen. Sierawski został dowódcą korpusu ekspedycyjnego i otrzymał rozkaz działania przeciwko Kreutzowi w okolicach Radomia, a Łagowski otrzymał komendę nad 2. pułkiem jazdy sandomierskiej i przydział do tego korpusu.

## Wojna Partyzancka

Znacznie lepiej rozwijała się działalność oddziałów partyzanckich. Józef Zaliwski przed opuszczeniem Warszawy (10 XII 1830 r.) zgłosił Dyktatorowi projekt planu wojny partyzanckiej. Projekt ten zakładał organizację korpusu złożonego z 1000 ludzi uzbrojonych i umundurowanych zdobyczami na nieprzyjacielu. Do oddziału mieli należeć jedynie ci, którzy zaprzysięgną zupełne poświęcenie.
Na szczególną uwagę zasługuje województwo augustowskie. Działały tu cztery grupy dobrze zorganizowane, dowodzone przez doświadczonych oficerów. Do najbardziej znanych, należy połączony oddział kpt. Zaliwskiego i Godlewskiego Kpt. Józef Zaliwski wraz z sześcioma innymi podoficerami z l. pułku piechoty liniowej został wysłany, rozkazem Wodza Naczelnego z 28 stycznia 1831 r., w Augustowskie, celem utworzenia oddziału partyzanckiego, którego zawiązkiem było 120 strzelców leśnych tego województwa.
Zaliwski w pierwszej chwili nie bardzo rozumiał swoje zadanie. Zamiast ukryć się głęboko w lasach i przeczekać przejście linii nieprzyjacielskiej, a następnie wyjść na jego tyły i działać przeciw komunikacji, wdawał się w potyczki z niewielkimi oddziałami czołowymi, ustępując w kierunku Warszawy. Zatrzymał się dopiero w lasach sochocińskich w woj. płockim, gdzie w końcu marca połączył się z korpusem gen. Umińskiego. Wzmocniony strzelcami łęczyckimi i kaliskimi do liczby 450 ludzi, w tym 150 jeźdźców, poszedł w lasy między Narew i Bug przerywać łączność między korpusami Sockena i gwardii a siłami głównymi Dybicza. Kilka dni wcześniej przed Zaliwskim przybył do woj. augustowskiego z nieograniczonymi pełnomocnictwami Michał Gadlewski, którego zadaniem było zorganizowanie "małej wojny". W krótkim czasie sformował on oddział liczący 440 ludzi, w tym 50 jeźdźców.
Między Godlewskima a Zaliwskim do bliższej współpracy nigdy nie doszło. Zaliwski, mimo wyraźnego rozkazu Naczelnego Wodza z 19 kwietnia, nie podporządkował się Godlewskiemu. Rozkaz nakazywał połączenie oddziałów i przedarcie się na Litwę. Nieporozumienie miał wyjaśnić gen. Jankowski, który objął dowództwo nad obydwoma oddziałami. Po nieudanej próbie przedarcia się na Litwę Gadlewski trapiony chorobą przekazał komendę nad swoim oddziałem Zaliwskiemu. Odtąd oddział Zaliwskiego liczył 700 strzelców i 150 jeźdźców oraz posiadał 2 małe działka. Dalsze losy tego oddziału związane są z Dembińskim i wyprawą na Litwę.

### Oddzial Szona i Puszeta

Do mało znanych w historiografii powstania należą oddziały majorów Karola Szona i Antoniego Puszeta. Wybuch powstania zastał Szana na stanowisku podleśnego w Gryszkobudach w woj. augustowskim. W połowie stycznia zgłosił się do wojska i otrzymał przydział na dowódcę 2. batalionu 23. pułku piechoty liniowej, który miał organizować cztery północne powiaty woj. augustowskiego. W obawie przed rychłym wkroczeniem wojsk nieprzyjacielskich w granice Królestwa zarządzono w koń­cu stycznia ewakuację pułków augustowskich do woj. płockiego. Pułk 24. mjra Wojnarowskiego zdołał przejść cały, natomiast z pułku 23. przeszło zaledwie 500 ludzi, reszta została odcięta 5 lutego przez jazdę Mondersteina zajmującą Augustów. Z oddziałów odciętego pułku i strzelców leśnych mjr Karol Szon zorganizował oddział partyzancki. W tym czasie gen. Szachowski w raporcie przesłanym Dybiczowi donosił, że "leśniczy Szon formuje w Pilwiszkach kosynierów" i że wysyła przeciwko niemu gen. Martynowa z batalionem piechoty, szwadronem jazdy i półsociną kozaków. Niewiele wiemy o organizacji i powiązaniu z terenem, środkach zaopatrzenia oddziału i jego uzbrojeniu. Wydaje się jednak, że trzon oddziałów Szona i Puszeta stanowili strzelcy leśni, uzbrojeni w broń palną, oraz ochotnicy z własnym uzbrojeniem. Zdumiewająca jest liczebność tych oddziałów. W kwietniu liczyły one łącznie do 4 tysięcy ludzi. Wspólnie podejmowane akcje przeciwko większym jednostkom nieprzyjacielskim przekraczały ramy działania partyzantów.
W pobliżu osady Poniewo nad Kanałem Augustowskim, w niedostęp­nych ustroniach leśnych powstał oddział partyzantów pod dowództwem Kazimierza Szarkowskiego, oficera z wojska Księstwa Warszawskiego. Będąc nadleśnym leśnictwa Balinka, zwołał straż leśną oraz chętną młodzież z okolicznych wsi. W ten sposób zebrał około 400 ludzi i założył obozowisko w miejscach niedostępnych, skąd prowadził niewielkimi oddziałami wypady na komunikację nieprzyjacielską po trakcie Petersburg-Warszawa. Osią działania oddziału był Kanał Augustowski aż do Niemna. Przeciwko Szarkowskiemu wyruszył z Grodna, prawdopodobnie na doniesienie miejscowych Żydów, pułkownik gwardii Annikow, z pułkiem piechoty, dwiema socinami kozaków i dwoma działami. Prowadzony przez dozorcę śluzy na kanale, Annikow otoczył obozowisko. Partyzanci rozpierzchli się po lesie. W obozie pozostał broniąc się do ostatniej chwili Szarkowski i 17 letni chłopiec. Wzięci do niewoli, zostali straceni w Sopockinie.

### Wolni Kozacy

Kpt. Ludwik Stecki w połowie czerwca 1831 r. rozpoczął organizowanie oddziału pod nazwą "Wolnych Kozaków Wołyńskich". Stecki był w tym czasie przybocznym polowym adiutanta wodza naczelnego. Z proś­bą o zezwolenie na utworzenie własnym kosztem oddziału zwrócił się do Rządu Narodowego 22 czerwca, na co uzyskał zgodę, lecz bez obietnic jakiejkolwiek pomocy. Nie wstrzymało to Steckiego od żądania tej pomocy, nawet po zawarciu dodatkowej umowy, że nie będzie się o nią ubiegał. W połowie lipca Komisja Rządowa Wojny wydała mu z magazynów dekiwojłoki i szlify żołnierskie dla 169 jeźdźców, w sierpniu natomiast zgodziła się na pobieranie żywności i furażu z magazynu. Na interwencję Komendanta Ziem Ruskich, Komisja Rządowa Wojny odkomenderowała ze starych jednostek do tego oddziału dwóch sztabsoficerów oraz oficerów wyższych i niższych do dwu plutonów. Mimo pomocy Rządu oddział nie został zorganizowany. Stecki oskarżał wodza o nieprzychylność i prosił o dalszą pomoc 18 sierpnia domagał się broni palnej, 300 koszul i tyluż par butów. Rząd i na to się zgodził. Wszystkie te wysiłki nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Oddział nie uzyskał gotowości bojowej przed koncem powstania.

### Kapitan Jasiuk

Należy także wspomnieć o trochę nietypowym oddziale partyzanckim kpt. Stanisława Jasiuk a Nietypowość ta polegała na tym, że kpt. Jasiuk nie organizował oddziału, otrzymał pod swoje dowództwo żołnie­rzy z formacji liniowych. Po przekroczeniu przez gen. Chłapowskiego granicy pruskiej odłączył się w kilka koni i przedarł z powrotem do armii polskiej. Po przybyciu do Warszawy otrzymał niewielki oddział, zło­żony ze stu strzelców i kilku jezdnych z przeznaczeniem uprawiania partyzantki nad Wisłą między Płockiem i Czerwińskiem. Pilnował on prawego brzegu Wisły powyżej Modlina. Prowadził wywiad i ścigał grasujące oddziały nieprzyjacielskie wychodzące z Pułtuska. Mając niewielki oddział, walczył podstępem, unikał otwartych starć. Był bardzo ruchliwy, gdzie mógł, podchodził niewielkie grupki kozaków. Zabierał transporty i pocztę. O poruszeniach przeciwnika informował dokładnie komendanta twierdzy modlińskiej. W Dobrykowie podszedł i zabrał transport złożony ze 129 beczek soli i 78 worków mąki. Załadował to wszystko w Wyszogrodzie na barkę i wysłał do Modlina. Takich akcji przeprowadził znacznie więcej Kapitan Jasiuk był jednym z tych żołnierzy, którzy wypełniali swoje obowiązki sumiennie, a o których niewiele pisano. Nie zostawił po sobie papierów, na podstawie których można by odtworzyć jego czyny.

### Dzialania ks. Mirskiego

Gen. Giełgud po nieudanej próbie zajęcia Wilna próbował zorganizować "małą wojnę" na Żmudzi, wykorzystując miejscowe powstanie oraz dopływ świeżych sił z terenów woj. augustowskiego. W związku z tym 23 czerwca w Beczy nad rzeką Swiętą rozkazał ks. Mirskiemu udać się do północnej części Augustowskiego i przeprowadzić tam mobilizację do regularnych jednostek ułanów i strzelców pieszych Dowódca ekspedycji litewskiej dobry żołnierz, lecz słaby strateg, lękający się podejmowania decyzji -nie zdawał sobie sprawy z faktu, że sytuacja za Niemnem od czasu jego przejścia tamtędy uległa zmianie. Giełgud po rozgromieniu Sackena w okolicach Rajgrodu starał się stworzyć w woj. augustowskim warunki do przeprowadzenia mobilizacji. Uwolnił teren od nie-przyjaciela i pozostawił w Łomży, Rajgrodzie, Augustowie, Sejnach, Kalwarii i Maryaropolu nieliczne załogi, które mogły w każdej chwili przejąć funkcje organizatorów nowych formacji. Jednak utrzymanie tych załóg, jak również rozwinięcie działalności organizacyjnej było niemożli­we z uwagi na dyslokację armii nieprzyjacielskiej, która po bitwie ostro-łęckiej zajęła okolice Pułtuska blokując gardziel augustowską. Zamykała połączenie z pozostałą częścią kraju i armią powstańczą. Poza tym Rosjanie niepewni sytuacji na Litwie, wysłali pod dowództwem gen. Kreutza w kierunku Grodna i Wilna silny korpus, który przeszedł południowo­-wschodnią częścią woj. augustowskiego. Wracając ze Zmudzi do armii głównej, po zmuszeniu Giełguda i Chłapowskiego do przekroczenia granicy pruskiej, Kreutz raz jeszcze z 25 000 korpusem przeszedł głównymi traktami tego województwa. W takich warunkach utrzymanie wojskowej administracji polskiej i formowanie regularnych jednostek było nie do pomyślenia. Jedynie we wschodniej części powiatów działały resztki rozbitych oddziałów partyzanckich Szona i Puszeta oraz przybyłego z Litwy Prozora. Wałęsało się także trochę żołnierzy z wojska regularnego, pozostawionych jako załogi. Organizatorem wszystkich sił zbrojnych był w tym czasie mjr Fuszet Podlegały mu wszystkie oddziały partyzanckie, z wyjątkiem Zaliwskiego, który z korpusem gen. Giełguda poszedł na Litwę. Ks. Mirski po przybyciu do powiatu maryaropolskiego wydał 8 lipca odezwę, wzywając w niej mężczyzn, którzy ukończyli 18 lat życia, nie wykluczając Niemców i Zydów, do zaciągania się ochotniczo w szeregi obroń­ców Ojczyzny. Przystąpiono następnie do formowania jazdy i piechoty. Kapitulacja gen. Giełguda nie przerwała czynności ks. Mirskiego. Korpus oficerski w większości utworzono nominując zamożniejszych obywateli, leśniczych i urzędników oraz z partyzantów mjr. Puszeta Spośród urzędników gmin i miasteczek obwodu maryaropolskiego zanotowaliśmy 34 nominacje na oficerów i podoficerów. Natomiast mjr Fuszet odkomenderował ze swego oddziału pod dowództwo ks. Mirskiego ppor. Piotra Łukaszewicza, 3 podoficerów i 24 szeregowych. Oprócz tego cały oddział płka Winnickiego, który wcześniej podlegał Puszetowi, na skutek choroby dowódcy znalazł się w formacjach Mirskiego 79, zasilając je doświadczonymi partyzantami. Komendantem oddziału formowanego w Wiłkomierzu został Maciej Matuszewicz, włościanin gminy Michaliskiej. Była to nominacja bardzo niefortunna. Matuszewicz po zorganizowaniu i uzbrojeniu kilku ludzi zaczął na własną rękę działać, dopuszczając się wielu nadużyć. Doniósł o tym ks. Mirskiemu dowódca ułanów. Z różnych pism, nadsyła­nych od wójtów oraz organizatorów oddziałów, dowiadujemy się, że Matuszewicz trudnił się rabunkiem i ściąganiem kontrybucji, szantażując przy tym miejscową ludność wydaniem w ręce wojsk rosyjskich za sprzyjanie rewolucji. Na miasteczko Prawny nałożył kontrybucję w wysokości 500 zł. Niewypłacenie mu tej sumy miało pociągnąć śmierć burmistrza. Wśród miejscowej ludności miał opinię zdrajcy i szantażysty-człowieka, który był w zmowie z wrogiem. Brak odpowiednich źródeł nie pozwala śledzić dalszych jego czynów. Z pisma do ks. Mirskiego, z datą 20 sierpnia 1831, wynika, że Matuszewicza aresztowano w Rudzysiach nad Niemnem, przetransportowano do miejscowości położonych dalej od granicy i osą­dzono. Rekrutację ochotników oraz zaopatrzenie, umundurowanie i uzbrojenie czerpano głównie z gmin przygranicznych, takich jak: Kidule, Gieł­gudyszki, Błogosławieństwo, Dobrowola i Kratkompia. Mała liczba zachowanych raportów nie pozwala ustalić rozmiarów materialnego wkładu tych gmin w formowane jednostki. Wydaje się, że był on niewielki. Ra-port Wodzińskiego z 20 sierpnia 1831 r. donosił, że obywatele gminy Kidule złożyli 14 par bielizny, 8 par butów i 24 łokcie samodziału. Inny raport z 12 sierpnia pisany przez Karpowicza informuje, że gminy Błogosławieństwo i Giełgudyszki złożyły na potrzeby wojska "nie-wielką ilość efektów oraz 374 zł w gotówce" Zdumiewające jest to, że ten niewielki teren, zaledwie 5 gmin, o których jest mowa, dostarczyły aż 73 karabiny. Prawdopodobnie większość tej broni pochodziła od straż­ników i strzelców leśnych, którzy mieli prawo do jej posiadania. Wiadomość o prowadzonej mobilizacji w woj. augustowskim szybko rozeszła się za Niemnem, krzepiąc ducha walki Litwinów. Teraz po zlikwidowaniu korpusu gen. Giełguda widzieli możliwość prowadzenia dal-szych działań w połączeniu z ks. Mirskim. Zwracano się kilkakrotnie, by wydał odezwę łączenia się pod jego dowództwem. Tekstu odezwy nie spotkaliśmy, jednak rozwój wydarzeń wskazuje na to, że została ona wydana. Wystarczy wskazać na fakt, że mjr Stanisław Bagiński połą­czył wiele drobnych oddziałów partyzanckich i zbliżył się z nimi do Niemna, a Ludwik Zwierkowski będąc już w Prusach zebrał grupę rekonwalescentów i przedostał się z nimi na Litwę, gdzie zajmował się tworzeniem większego oddziału. Według relacji W. Zwierkowskiego, mjr Bagiński skupił pod swoim dowództwem około 3000 partyzantów, nosząc się z zamiarem połączenia z ks. Mirskim. Mobilizacja w woj. augustowskim natrafiała na coraz większe trudności. Brakowało środków materialnych, wyposażenia i amunicji, które trze-ba było zdobywać na nieprzyjacielu. Mimo tych trudności zdołano do połowy września zorganizować spore oddziały. Kawaleria składała się z dwóch niepełnych szwadronów. Pierwszy liczył 70 jeźdźców, w tym 11 oficerów, l wachmistrza, 13 podoficerów, l trębacza i 44 żołnierzy. Drugi natomiast był znacznie słabszy, miał zaledwie 39 jeźdźców, w tym 10 oficerów, l wachmistrza, 11 podoficerów i 17 żołnierzy. Obóz jazdy znajdował się w okolicach Wysokiej Rudy, w lasach. Piechota była znacznie liczniejsza. Nowych ochotników zgłosiło się ponad 400. Ponadto kilkadziesiąt osób przyszło z innych oddziałów partyzanckich. Batalion dowodzony przez kpt. Wachowskiego już 23 sierpnia liczył 215 ludzi, w tym 8 oficerów, 2 starszych sierżantów, 22 podoficerów, 3 wicepodoficerów, l fizylier młodszy, 5 muzykantów i 173 szeregowych. Batalion Sobolewskiego liczył w tym czasie 310 ludzi pod bronią. Łącznie więc piechota liczyła ponad 525 osób. Po upadku Warszawy sytuacja partyzantów w woj. augustowskim z każdym dniem stawała się coraz trudniejsza. Rosjanie zajęli w obwodzie maryaropolskim miasteczka i wysyłali silne oddziały na przeczesywanie lasów. Utrzymanie się i nawiązanie równorzędnej walki z uwagi na słabe zaopatrzenie w amunicję było prawie niemożliwe. Pod koniec września pierścień wokół formacji ks. Mirskiego zacieśniał się coraz bardziej. W Maryampolu, Kalwarii i Sejnach stały duże jednostki nieprzyjacielskie. Natomiast w Szakach stało 2000 wojska rosyjskiego, a w Pilwiszkach je-den batalion. Mniejsze oddziały do 400 ludzi podchodziły do Gryszkobud
W tej sytuacji ks. Mirski zwołał 27 września 1831 r. radę wojenną, na której postanowiono podzielić obie formacje na małe oddziały i przedzierać się lasami na południe do armii głównej. Na tym urywają się w zasadzie wszelkie informacje źródłowe o mobilizacji w woj. augustowskim. Ks. Mirski po ostatniej Radzie Wojennej opuścił partyzantów udając się do Prus 9~. Jaki był los poszczególnych od-działów, nie potrafimy dziś odpowiedzieć. Jedno jest pewne, że do połą­czenia z armią główną nie mogło dojść, ponieważ ta 5 października pod Szczutowem i Górznem przeszła granicę pruską i złożyła broń. Przedostanie się z północnego krańca woj. augustowskiego do Płocka, gdzie stała w tym czasie armia polska, klucząc między jednostkami nieprzyjacielski-mi było niewykonalne dla kilku oddziałów.

## Mundur i stopnie

Wódz naczelny próbował rozwiązać problem przez nadanie setnikom, dziesiętnikom i czterotysięcznikom stopni wojskowych i prawa noszenia mundurów, które miały być szyte według wzoru gwardii warszawskiej z dodaniem kołnierza w kolorze danego województwa. Znaki odróżniające stopnie odpowiadały dystynkcjom oficerskim i były następujące: dowódca 100 ludzi nosił znaki podporucznika, 1000 ludzi kapitana, 4000 ludzi majora. Była to formalna zamiana cywilów urzędników na oficerów, co w niczym nie zmieniało dotąd istniejącej sytuacji.