Ery Świata

Świat jest stary, bardzo stary i nikt (przynajmniej wśród śmiertelników) nie wie ile ma lat. Historia jego podzielona jest na trzy okresy, znane jako Czas Bogów, Czas Elfów i Czas Ludzi, podzielonych na pomniejsze ery a także kilka okresów przed powstaniem świata, które jednak nie obchodzą nikogo może poza samymi Bogami. Zebrane tu opowieści rozgrywają się w Czwartej Erze Ludzi, niemniej jednak nie zaszkodzi przytoczyć co działo się wcześniej:

## Przed stworzeniem Aldaronu

### Praczasy

Nie wiele wiadomo o tym co było przed nastaniem naszego wszechświata. Być może wcześniej także istniały krainy podobne do naszego i minione już królestwa. W podaniach elfów wspomina się o praświecie - Fanabarze, widocznym choć niematerialnym, stworzonym całe eony temu przez bogów, jakoby plan i wizję tego co potem nastąpiło. Mówi się, że na długo przed stworzeniem fizycznego czasu i ukształtowaniem tej rzeczywistości, gdzieś w najdawniejszym z wymiarów zrodzili się (albo - co pewniejsze w kreacjonistycznym świecie - zostali stworzeni) Wielcy Bogowie zwani Potęgami - architekci tego a może i innych światów a także Święci zwani przez ludzi Aniołami, którzy są niby słabsze ich odbicie i którzy zwykle służą im i pomagają (acz nie zawsze i nie wszyscy). Oni to moc swą wykorzystują do kreacji kolejnych wszechświatów - nikt nie wie ilu jest razem Bogów ani ile wymiarów dotąd stworzyli, wygląda jednak na to, że Alderon był jednym z pierwszych i najpiękniejszych (przynajmniej w początkowym zamyśle) ich dzieł.

### Archaon

Archaik czyli Pierwsza Faza Kształtowania Świata, to termin obejmujący pierwsze tysiąclecia... no w każdym razie momenty wszechświata, kiedy jeszcze nie istniały w nim żadne żywe istoty ani nawet prawidłowy czas. Wtenczas podzielono nowe uniwersum na sześć wymiarów: Ea (Świat Materialny), Ez (Świat Duchów), Ex (Świat Snów), El (Świat Czasu), Ei (Świat Energii) i Es (Świat Rzeczywistości bądź Alternatyw). Ten rozdział dziejów zakończył się wraz z pełnym ukształtowaniem fizycznego czasu i zastosowaniem pierwotnej materii.

## Czas Bogów

### Wiosna Świata

Mawiają, że w całej historii Aldaronu nigdy potem nie było równie cudownych i beztroskich czasów. W tych mileniach Bogowie stworzyli pierwsze rośliny, które niebawem przerodziły się w bujne lasy, zrodziły się pierwsze zwierzęta, świat skąpany był w blasku, po ciemności na pozór nie został żaden ślad, praptaki śpiewały, prakrowy muczały a rzeki płynęły mlekiem i miodem (dosłownie - trochę czasu zajęło Bogom stwierdzenie, że jednakowoż woda jest nieco bardziej praktyczna). W tych czasach na Aldaron przybyły bądź narodziły się na nim najstarsze rasy: po świecie stąpali zrodzeni z minerałów i skał olbrzymi (podobno niewiele ustępujący Świętym w potędze), pierwotnych konstrukcji doglądali Starsi, tam gdzie gromadziła się pierwotna energia zamieszkały żywiołaki, a po lasach biegały Jednorożce.

## Czas Elfów

Czas Elfów zwany Erą Legend to okres, który trwał od przebudzenia elfów w krainie na wschodzie do pewnych smutnych wydarzeń znanych jako: Mrok nad Valinorem, Powrót Czarnego Władcy i Pierwsze Bratobójstwo w Przystaniach oraz Rebelia Noldorów. Były to epoki dawnych ras i czynów ludziom nieznanych ale z cała pewnością wielkich oraz rzecz jasna wojen w Władcą Ciemności.

## Czas Ludzi

Czas Ludzi to okres w historii świata od odnowienia Słońca i Księżyca oraz przybycia na nasz świat ludzi, trwa do dziś i trwać będzie aż do Zmierzchu Bogów i Końca Świata. To o nim mamy najpewniejsze dane i to podczas niego toczy się większość spisanych przygód. Czasu ludzi to następująco:

### Pierwsza Era (Dawne Dni)

Pierwsza Era rozpoczęła się wraz z dwoma wielkimi wydarzeniami: wielka bitwą elfów z Władcą Ciemności oraz (co ważniejsze) pojawieniem się na świecie ludzi (skąd owi ludzie przybyli do dziś pozostaje w sferze domysłów). Za tych Dawnych Dni nowo przybyli byli jeszcze prymitywni, ale silni i dzielni a z czasem wiele nauczyli się od starszych ras: gnomów, elfów i krasnoludów. O czasach tych wiele krąży opowieści wśród ludzi i wiele zapisano w elfich kronikach o tamtych dziejach. Były to czasy wielkich bitew z Pierwszym Władcą Ciemności, haniebnych zdrad i czynów desperackiej odwagi. Era ta rozpoczęła też Zmierzch Elfów (i wielu innych dawnych ras) bowiem w tamtych wojnach wielu z nich poległo lub zmuszonych zostało do odejścia do Ukrytych Krain a królestwa ich w Starym Świecie zostały niemal wszystkie zniszczone. Rozpoczęła zaś powolny rozkwit kultury krasnoludów oraz mnożenie się ludzi. Pierwsza Era zakończyła się wydarzeniami znanymi jako Ostatnia Interwencja Bogów i Wojna Gniewu z Władcą Ciemności.

### Druga Era (Mroczne Lata, Świt Atlantydy)

Era ta paradoksalnie zawsze uznawana jest albo za najmroczniejszą albo najświatlejszą epokę w dziejach ludzkości. Ci bowiem z ludzi , którzy w ostatniej wojnie stanęli po stronie Zachodnich Bogów hojnie zostali przezeń wynagrodzeni - ofiarowano im wielką siłę i długowieczność. Zwano ich potem Atlantami, gdyż niebawem w większości odeszli z Starego Kontynentu i zaludnili dotąd dziki (ale piękny) kontynent Atlantis, pośrodku Wielkiego Oceanu. Królestwo znane jako Atlantyda lub Numenor z czasem stało się największym i najwspanialszym ludzkim imperium w historii, którego kolonie rozciągały się od Starego Kontynentu aż po Krainy Słońca na najdalszym wschodzie, a o chwale tamtych dni dużo spisano w kronikach ludzkich. Niemniej jednak większość śmiertelników nie miało tyle szczęścia. Ci którzy w ostatniej wojnie stanęli po niewłaściwej stronie (tzn. tej która przegrała) zostali przegnani i żyli półdziko nękani przez orków, trolle, ghule i inne plugawe bestie w ciemności i strachu. W Drugiej Erze powstały też, stworzone przez szlachetnych elfów i krasnoludzkich rzemieślników liczne artefakty znane i cenione potem w środowiskach magów, herosów i Władców Ciemności. Jak wiadomo era zakończyła się wraz z Upadkiem Atlantydy (bowiem z czasem Atlantydzi stali się dumni i mroczni, a z biegiem lat rozpoczęli krwawe podboje i sprzeciwili się Bogom) oraz zgodnie z tradycją wojną z nowym Władcą Ciemności.

### Trzecia Era (Era Przejścia)

Trzecia Era była jakby okresem przejściowym - w jej czasie elfy powoli zaniknęły a krasnoludy, które w Drugiej Erze stały się niemalże gatunkiem dominującym w świecie powoli utraciły znaczną część swych siedzib i majątków na skutek wojen ze smokami lub też trollami. W tym okresie żyjący na uchodźstwie potomkowie Atlantów założyli liczne królestwa, choć nie tak wspaniałe i dumne jak dawne imperium ich przodków. W tej erze pojawili się po raz pierwszy w większej liczbie ludzcy magowie, którzy założyli z czasem Heren Istarion, Zakon Czarodziejów. Był to też okres zmagań dobrych ludzi (czyli tych, którzy piszą podręczniki) ze złymi ludźmi oraz walk o dominację nad światem podziemnym. Zakończyła się jak wszystkie inne - wojną z odrodzonym Władcą Ciemności.

### Czwarta Era (Era Bohaterów)

Zdecydowanie najniezwyklejsza z er świata: liczba Władców Ciemności podwoiła się, liczba odważnych rycerzy także, wieże do więzienia księżniczek stały się standardem a bohaterowie stali się niemalże głównym towarem eksportowym. Na początku tej ery zachodem Starego Kontynentu władało potężne Zjednoczone Królestwo. Ale nie ma to większego znaczenia, gdyż do końca tej epoki pozostało po nim tylko parę pomników, tablic ku czci i pamięci oraz ciekawie brzmiących nazwa na mapie świata. W tej erze nader spopularyzowali się magowie, powstał najbardziej prestiżowy (tzn. jedyny) magiczny uniwersytet, powstało pierwsze w dziejach imperium kolonialne oraz narodził się największy bohater tego świata. Bogaci arystokraci knuli intrygi, wojownicy zwalczali z niezwykłą skutecznością złe bestie i innych wojowników, a pod koniec przygody a nawet ratowanie świata były na porządku dziennym. Rzecz jasna pod koniec doszło do Wielkiej Wojny w Obronie Świata z ostatnim Władcą Ciemności.

## Notatki

* Jednym z podstawowych problemów dla historyków jest to, że koniec jednej ery a początek następnej nie zawsze się pokrywają. Na przykład Era Ciemności skończyła się dopiero wraz z Wojną Potęg, choć następująca po niej Era Elfów zaczęła się już tysiąc lat wcześniej.