Południowa Afryka

### Stolica

Kapsztad (władze ustawodawcze), Pretoria (administracja rządowa), Bloemfontein (władza sądownicza)

### Religia dominująca

Protestantyzm

**Południowa Afryka** (ang. *South Africa*, afr. *Suid-Afrika*), oficjalnie **Republika Południowej Afryki**, **RPA** (ang. *Republic of South Africa*, afr. *Republiek van Suid-Afrika*) – państwo położone na południowym krańcu Afryki, u styku Oceanu Atlantyckiego i Indyjskiego.

## Historia

Południowa Afryka, początkowo funkcjonująca jako Związek Południowej Afryki, jest państwem powstałym w skutek holenderskiego i brytyjskiego osadnictwa na południowym krańcu Afryki. W roku 1949 roku Południowa Afryka zaanektowała Namibię, a w 1952 roku także Beczuanę.

W 1961 roku proklamowano powstanie Republiki Południowej Afryki i ostatecznie przerwano konstytucyjne więzy łączące państwo z koroną brytyjską, opuszczono także Commonwealth. Zachęcano do tego inne białe władze państw afrykańskich, na przykład Rodezję Południową, która niepodległość ogłosiła w roku 1965, a siły południowoafrykańskie pomogły zlikwidować tubylcze zagrożenie. Po 1976 roku rozpoczęły się próby luzowania barier rasowych, jednak ta polityka okazała się być nietrafiona. Zulusi rozpoczęli walki z opozycyjną ANC, w wyniku których śmierć poniosło parę tysięcy ludzi. Wtedy premier Pieter Willem Botha zdecydował o przywróceniu polityki pełnego apartheidu. Prawdopodobnie świat mocniej by na to zareagował, gdyby nie trwający kryzys paliwowy, a także wojna domowa w Niemczech.

Obecnie w Południowej Afryce od dekad władzę sprawuje premier Pieter Willem Botha, polityk Partii Narodowej, jednak jego stan zdrowia wskazuje na to, że nie potrwa to jeszcze długo. Może jego śmierć coś zmieni?

## Idee narodowe

***Apartheid –*** W Południowej Afryce ludność czarnoskóra stanowi około 78% populacji, piętnaście procent to biali, reszta mieszkańców należy do odmiany żółtej. Mimo, że stanowią w RPA mniej niż 1/5 mieszkańców, to biali są jedyną grupą, która ma tam prawa polityczne. Całe życie społeczne podlega segregacji rasowej, istnieją osobne: plaże, restauracje, toalety, autobusy, nawet przejścia pod- i nadziemne. Państwo jest krytykowane za tę politykę przez cały świat, a ONZ uznał ją za zbrodnię przeciwko ludzkości. Mimo polityki bantustanizacji i uspokajania czarnoskórych, ci coraz bardziej buntują się, a ich bunt wspierany jest przez murzyńskie państwa afrykańskie oraz Kaddafiego.

***Rodezja czynnikiem liberalizacyjnym? –*** Od lat osiemdziesiątych wpływy polityczne Południowej Afryki w walczącej z powstańcami Rodezji Południowej coraz bardziej rosły. Rządzący krajem przywódca Frontu Rodezyjskiego, Ian Smith, nigdy nie dałby rady samodzielnie pokonać zagrożenia w postaci czarnoskórych powstańców, dlatego zaczął coraz bardziej uzależniać kraj od pomocy z RPA. Co prawda zachowano samo państwo rodezyjskie, ale teraz stało się ono zależną od Południowej Afryki satelitą. Jednak mimo ogromnych wpływów Partii Narodowej, Front Rodezyjski prowadzi inną politykę niż sojusznicy z południa. W tym państwie biali stanowią zaledwie 8% społeczeństwa, ale nie tylko oni mają prawo głosować. Obowiązuje cenzus majątkowy: do głosu dopuszczani są średniozamożni i bogaci, co oznacza, że większość białych, a także garstka czarnoskórej elity może decydować o przyszłości Rodezji Południowej. Segregacja rasowa w tym państwie jest martwym przepisem i przestrzegana jest rzadko, policjanci nie reagują na jej łamanie.

***Bantustany –*** Od 1968 władze RPA realizowały politykę tzw. bantustanizacji – utworzono kilkanaście autonomicznych jednostek plemiennych, uznanych przez Kapsztad za niezależne państwa. Polityka ta polegała na nawiązywaniu kontaktu i tworzenia porozumień z afrykańską arystokracją plemienną, a także umiarkowanymi działaczami, którzy byli chętni do rozmów z białymi. Obszarom tym nadawano teoretycznie niepodległość, w praktyce jednak nie prowadziły one samodzielnie ani polityki zagranicznej, ani gospodarczej. Gdy na obszarze bantustanu rząd RPA mógł odnieść korzyści w wyniku wydobywania jakiegoś surowca (a minerałów w Południowej Afryce jest bardzo wiele), robił to (i robi tak dalej) nie pytając o zgodę rządu bantustanu, a tylko go o tym informując.

***Włócznia Narodu –*** Konsekwencją nasilenia polityki apartheidu była radykalizacja sił czarnoskórych. ANC utworzyło własne skrzydło zbrojne, reprezentujące murzyńską opozycję – Umkhonto we Sizwe (pol. Włócznia Narodu) – która stała się najsilniejszym ruchem partyzanckim na obszarze południowego krańca Afryki. Kontrolują oni niektóre wsie, budują własną sieć samoobrony, a także fortyfikują się w lasach. Część z nich napada na białych farmerów, czasami są nawet sprawcami okrutnych morderstw wykorzystywanych przez propagandę państwa. Z kolei w Namibii nasila się działalność Organizacji Ludu Afryki Południowo-Zachodniej, która także przeprowadza zamachy terrorystyczne na białych urzędnikach, czy białych farmerach. Walka z terrorystami jest o tyle trudna, że te organizacje mają poparcie wśród czarnoskórych, którzy stanowią przynajmniej trzy czwarte populacji RPA i terytoriów przez nią kontrolowanych.

## Polityka

Hendrik Frensch Verwoerd, prezydent Republiki Południowej Afryki z ramienia Partii Narodowej, biały człowiek, za parę dni będzie obchodził swoje 99 urodziny. Najprawdopodobniej będą to jego ostatnie urodziny i szybko będzie musiał opuścić swoje stanowisko ze względu na słabe zdrowie. Typuje się jego kilku następców: pierwszy to minister spraw wewnętrznych Clive Derby-Lewis, biały, który będzie nadal prowadził politykę apartheidu i raczej nic w Południowej Afryce nie zmieni, chyba że zmuszą go do tego naciski społeczeństwa.

Z kolei działaczem partyjnym, który deklaruje poglądy umiarkowane jest Frederik Willem de Klerk, który wyraża opinię, że należy nadać czarnoskórym prawa polityczne. De Klerk jest obecnie w Partii Narodowej marginalizowany, ma w niej wielu wrogów, jednak uważa się go za jedynego polityka, który jest w stanie dogadać się z czarnoskórymi, i z którym czarnoskórzy chcą rozmawiać.

Kolejnym kandydatem na premiera jest przywódca skrajnie prawicowej frakcji w parlamencie, niestowarzyszonej z Partią Narodową – Eugène Terre’Blanche – polityk radykalny (oskarżany jest nawet o neonazizm), mówiący o potrzebie powołania państwa burskiego i całkowitego odcięcia się od angielskiego dziedzictwa. Ten drugi kandydat ma na razie mniejsze szanse, chyba że zradykalizują się środki stosowane przez czarne organizacje partyzanckie i Terre'Blanche zostanie wybrany przez białych ze strachu o ich życie.

## Gospodarka

Republika Południowej Afryki nie jest jednorodną gospodarką. Z jednej strony dzieli się na rozwinięty, bogaty sektor białych, który jest w stanie konkurować z innymi krajami rozwiniętymi, z drugiej strony natomiast obecny jest ogromny i niedoinwestowany sektor czarnoskórych. Gospodarka ta jest produktywna i uprzemysłowiona, jednak nierówny podział bogactwa i dochodów stanowi dla niej bardzo dużą przeszkodę. Izolacja międzynarodowa RPA nie sprzyja jego rozwojowi gospodarczemu i jest jednym z największych problemów państwa.

## Wojsko

Siły Zbrojne Republiki Południowej Afryki zdominowane są przez białych, czarnoskórzy praktycznie nie mogą osiągnąć wyższego stopnia niż kapitan, a także nie mogą zarządzać oddziałami innymi, niż tymi, które są złożone z innych czarnoskórych. Siły Zbrojne są wyćwiczone w walkach z komunistyczną partyzantką i stanowią oparcie dla bezpieczeństwa państwa.