"Lewiatan" (książka)/Streszczenie

Przedakcja

Rankiem 16 marca 1878 roku w paryskiej willi lorda Littleby przy rue de Grenelle zostaje znalezionych dziesięć ciał – dziewięcioro służących i samego lorda. Po przybyciu na miejsce zbrodni policja zauważa rozbite okno do oranżerii, a pod spodem odcisk buta. Lekarze sądowi stwierdzają, że służba została zabita poprzez otrucie morfiną, którą bardzo profesjonalnie wstrzyknięto całej dziewiątce. Przed zastrzykami służba zebrała się w jednym pokoju w niewiadomym celu i to tam znaleziono ich ciała. Lord Littleby zginął od silnego ciosu w głowę, gdy przebywał w skrzydle willi, gdzie przetrzymywał indyjskie eksponaty. Lord był znanym indologiem i kolekcjonerem, a spośród jego rzeczy sprawca ukradł złotą statuetkę Śiwy, którą zawinął w jedną z zabranych z kolekcji indyjskich chust.

Policja podejrzewa, że wieczorem 15 marca morderca najpierw w tajemniczy sposób zebrał służbę w jednym miejscu, podał im śmiertelne zastrzyki, a następnie poszedł ukraść złoty posążek. Tu jednak zaskoczył go lord Littleby, którego tego wieczoru miało nie być w domu, ale zachorował i został w willi. Zabójca prawdopodobnie natknął się na lorda, spanikował i zabił go, po czym uciekł, wyskakując przez okno w oranżerii.

Śledczy odnajdują przy ciele lorda trop, który może doprowadzić do zabójcy. Dochodzenie w tej sprawie prowadzi doświadczony detektyw paryskiej policji, komisarz Gustaw Gauche.

17 marca w rzece zostaje odnaleziona skradziona złota statuetka Śiwy. Społeczeństwo uważa, że morderca miał wyrzuty sumienia i pozbył się zabranego przedmiotu lub też jest chory umysłowo, skoro nie jest konsekwentny w swoich działaniach.

*Część pierwsza*

PORT SAID – ADEN

*Komisarz Gauche*

Tropem znalezionym przez policjantów okazuje się złota przywieszka wieloryba z monogramem JAP. Litery rozszyfrowano jako „Jasper-Artaud Partnership”, kompanię morską, dla której Mennica Londyńska wybiła srebrne i złote znaczki wieloryba. Są one prezentem dla pasażerów, którzy kupili bilet na dziewiczy rejs statkiem „Lewiatan” z Southampton do Kalkuty. Złote są dla pasażerów pierwszej klasy oraz starszych oficerów pokładowych, a srebrne dla pasażerów drugiej klasy i oficerów technicznych. Komisarz Gauche podejrzewa, że morderca będzie na statku, ale nie będzie miał złotego znaczka, który lord Littleby zdarł mu, broniąc się podczas walki. Wystarczy zatem wsiąść na statek i znaleźć pasażera bez złotego znaczka.

19 marca 1878 roku komisarz wsiada na okręt w Southampton. Z załogi tylko kapitan Josiah Cliff wie o jego sekretnej misji. Pierwszego dnia w salonie dla I klasy odbywa się bankiet, gdzie można wejść za okazaniem biletu lub złotej przywieszki wieloryba. Podczas przyjęcia Gauche odszukuje ludzi z brakującym znaczkiem. Następnie na polecenie komisarza kapitan Cliff przydziela wszystkich podejrzanych do wspólnej jadalni do okrętowego salonu „Windsor”, żeby policjant mógł ich dyskretnie obserwować podczas dalszego rejsu. W ten sposób do jadalni trafia czwórka jedynych pasażerów bez złotego wieloryba: sir Reginald Milford-Stokes, ekscentryczny angielski baronet; Hintaro Aono, Azjata podający się za oficera japońskiej armii; madame Renata Clébère, młoda żona szwajcarskiego bankiera, która ciągle opowiada o swojej ciąży; miss Clarissa Stamp, Angielka w średnim wieku. Oprócz nich Gauche przydziela do salonu również osoby będące poza kręgiem podejrzanych: monsieur Truffo, okrętowego lekarza, którego policjant chce mieć przy sobie jako eksperta od igieł i strzykawek; madame Truffo, angielską żonę lekarza, której Gauche nie chce oddzielać od męża; Anthony’ego R. Sweetchilda, archeologa indyjskiego, którego komisarz chce wykorzystać jako specjalistę od tematu Indii; Étienne’a Bâlois, handlarza herbatą, który wygląda jak typowy przestępca, więc policjant chce go mieć na oku. Przy wspólnym stole miejsce zajmuje również pierwszy oficer okrętowy Charles Régnier, którego komisarz uważa za wyelegantowanego pajaca, ale chce mieć pod ręką kogoś o wysokiej pozycji na statku, gdyż kapitan Cliff odmówił brania udziału w śledztwie. Spośród dodatkowych osób w jadalni tylko madame Truffo nie ma złotego znaczka, ale nie jest ona ani członkiem załogi, ani pasażerem, więc nie przysługuje jej przywieszka w kształcie wieloryba.

W salonie komisarz podaje się za francuskiego rentiera i nikomu z obecnych nie zdradza, że tropi mordercę. Na trasie do pierwszego przystanku w Hawrze Gauche próbuje ustalić, gdzie zniknęły złote przypinki podejrzanych, ale żaden z nich nie udziela wiarygodnej odpowiedzi – Milford-Stokes ignoruje pytanie, Aono w gniewie wybiega z jadalni, madame Clébère stwierdza, że musiała ją zgubić, a miss Stamp z zakłopotaniem odpowiada, że Gauche musiał po prostu nie zauważyć jej znaczka. Komisarz zaczyna podejrzewać, że nikt z nich nie jest zabójcą, a on jednak się pomylił.

1 kwietnia 1878 roku „Lewiatan” dopływa do Port Saidu. Na pokład wsiada nowy pasażer pierwszej klasy, którego Gauche od razu zaczyna podejrzewać, bo nie widzi przy nim przywieszki z wielorybem. Detektyw kontaktuje się z policją francuską i dowiaduje się, że nowym podejrzanym jest Erast Pietrowicz Fandorin, rosyjski dyplomata, który w ciągu ostatnich dwóch lat dwukrotnie odwiedzał Paryż. Na polecenie komisarza Fandorin zajmuje miejsce Bâlois w salonie. Już po pierwszej prywatnej rozmowie Rosjanin domyśla się, że Gauche nie jest rentierem, za którego się podaje, lecz detektywem. Gdy Erast Pietrowicz w końcu pokazuje swojego złotego wieloryba, policjant skreśla go z listy podejrzanych, ale stwierdza, że taki bystry i uważny obserwator jak Fandorin może mu się przydać w śledztwie.

*Reginald Milford-Stokes*

2 kwietnia 1878 roku baronet pisze list do żony, do której właśnie płynie na spotkanie. Opisuje małżonce swoje ekscentryczne zachowania – otwieranie Pisma Świętego na losowej stronie, czytanie fragmentu i interpretowanie go w kontekście obecnych wydarzeń z życia, przyczepianie do drzwi kajuty włosa, aby sprawdzić, czy ktoś nie wchodził pod jego nieobecność, sprawdzanie co trzy godziny kursu statku z obawy, że okręt z niego zboczył.

W liście Milford-Stokes opowiada o swoich odczuciach względem osób jadających z nim przy stole w salonie „Windsor”. Najbardziej z nich wszystkich baronet nie lubi Charlesa Régnier, którego uważa za żałosnego fircyka udającego uprzejmego dżentelmena. Pierwszy oficer próbował się z nim zaprzyjaźnić i zaprosił go do siebie do kajuty, gdzie sir Reginald zobaczył pretensjonalny wystrój i zdjęcie matki Régnier podpisane jako Françoise B.

Milford-Stokes jest także nieufny w stosunku do Gauche’a podającego się za rentiera. Zdaniem baroneta mężczyzna jest ograniczony i nadmiernie zapatrzony w siebie samego. Sir Reginald podejrzewa, że Gauche w rzeczywistości jest handlarzem opium płynącym do Indii po egzotyczne tancerki do paryskich rewii.

Do madame Clébère baronet czuje odrazę i obrzydzenie. Kobieta strasznie afiszuje się ze swoją ciążą i ciągle posyła współpasażerów, aby spełniali różne jej zachcianki. Sir Reginald stara się ją ignorować, a jej polecenia najczęściej wypełnia Charles Régnier.

Spośród „windorczyków” Milford-Stokes bardzo lubi Fandorina, który wydaje mu się inteligentnym i dobrze wychowanym człowiekiem, całkowicie innym niż reszta jego rodaków. Na co dzień sir Reginald nienawidzi Rosji oraz Rosjan i uważa ich za barbarzyńców zagrażających cywilizowanemu światu.

Przy kolejnej próbie sprawdzenia kursu statku baronet odkrywa, że zniknął jego sekstant. O kradzież podejrzewa pierwszego oficera, który widział go ubiegłej nocy na pokładzie jak Milford-Stokes sprawdzał kurs. Sir Reginald obawia się, że ktoś go śledzi i celowo nie chce dopuścić, aby spotkał się ze swoją małżonką. W zakończeniu listu baronet obiecuje żonie, że niedługo się zobaczą i pojadą na przejażdżkę kabrioletem po nabrzeżu, ale po napisaniu tych słów stwierdza, że była to obrzydliwa i niewybaczalna uwaga.

*Renata Clébère*

3 kwietnia 1878 roku młoda kobieta budzi się rano i idzie na śniadanie do salonu „Windsor”. Podczas posiłku miss Stamp zaleca się do Fandorina, co wywołuje zażenowanie madame Clébère. Zdaniem żony bankiera Angielka jest zdecydowanie za stara dla Rosjanina, który i tak nie jest nią w ogóle zainteresowany. Popijając kawę, Renata zwraca się do Milford-Stokesa, ale ten odwraca się od niej z obrzydzeniem. Kobieta zdaje sobie sprawę, że baronet nią gardzi i specjalnie wywołuje w nim jeszcze większą niechęć, gdyż ją to bawi.

Gdy po śniadaniu Gauche wychodzi z salonu, z jego teczki wypada wycinek z gazety, czego rentier nie zauważa. Pozostali pasażerowie podnoszą papierek i wspólnie czytają artykuł opisujący dalsze śledztwo w sprawie morderstwa na rue de Grenelle. Dziennikarzom udało się ustalić, że w sprawę może być zamieszana znana międzynarodowa skandalistka Maria Saintfontaine, którą widziano w towarzystwie lorda Littleby. Podobno w dniu morderstwa lord miał jechać na spotkanie właśnie z Marią Sainfontaine, ale dostał ataku podagry i został w willi. W artykule pojawia się również nazwisko komisarza Gauche’a. Na wycinku z gazety znajduje się także fragment innego artykułu o walce z epidemią cholery w Paryżu.

Pasażerowie domyślają się, że rentier Gauche jest w rzeczywistości policjantem i prowadzi śledztwo w sprawie morderstwa. Profesor Sweetchild komentuje, że lord Littleby większość swojej kolekcji zdobył w nie do końca uczciwy sposób podczas tłumienia powstania sipajów. Miss Stamp twierdzi, że powodem morderstwa musiała być statuetka Śiwy, a gdy morderca bestialsko zamordował lorda, przeraził się, obudziły się w nim ludzkie odczucia i wyrzucił figurkę do rzeki. Profesor Sweetchild uważa, że najbardziej interesujący jest sposób morderstwa, gdyż nie wiadomo, czemu służba bez sprzeciwu poddała się zastrzykom z morfiny. Régnier jest zdania, że truciznę musiano podać służbie, gdy była pod wpływem silnej hipnozy.

Nagle do salonu wchodzi Gauche szukający zgubionej kartki. Komisarz szybko orientuje się w sytuacji i wyjaśnia zebranym, że wszyscy bez wyjątku są podejrzani i ma podstawy przypuszczać, że jedno z nich jest mordercą. Następnie, patrząc się na miss Stamp, dodaje, że wkrótce będzie chciał z nimi porozmawiać na temat wspomnianej skandalistki Marii Saintfontaine. Spanikowana pani Truffo mówi, że dzień wcześniej do jej kajuty przez okno zaglądał ktoś z twarzą czarną jak węgiel, o czym mówiła mężowi, ale ten ją zignorował. Zdenerwowana madame Clébère wraca do kajuty, gdzie z pudełka schowanego pod łóżkiem wyjmuje strzykawkę.

*Clarissa Stamp*

4 kwietnia 1878 roku Angielka budzi się o poranku i wychodzi przejść się po pokładzie. Po spacerze udaje się na śniadanie, gdzie rozmyśla o tym, jak bardzo nienawidzi madame Clébère, która jej zdaniem specjalnie obnosi się ze swoją ciążą, żeby być w centrum zainteresowania. Miss Stamp nie przepada także za panią Truffo, gdyż uważa, że jest ona zaledwie żoną lekarza pokładowego, a zachowuje się jakby była damą z wyższych sfer.

Po śniadaniu miss Stamp udaje się na kolejny spacer po pokładzie i zagląda dyskretnie przez okno do kajuty Fandorina. Rosjanin jednak ją zauważa i kobieta ucieka z zażenowaniem. Następnie miss Stamp siada na zewnątrz i zaczyna czytać książkę. Po chwili dołącza do niej Erast Pietrowicz. Dyplomata opowiada jej o sztuce dedukcji na podstawie obserwacji i zabawia ją, opowiadając różne rzeczy o innych pasażerach. Fandorin mówi także, że dostrzega, iż w życiu miss Stamp niedawno zaszła wielka zmiana na lepsze i kobieta przeżyła jakiś wstrząs. Angielka jest przerażona słowami Rosjanina. Podczas rozmowy wychodzi także na jaw, że Erast Pietrowicz jest znacznie młodszy od miss Stamp, co wprawia ją w jeszcze większe zakłopotanie. Wracając do kajuty, kobieta dostrzega na korytarzu wielki czarny cień, który szybko znika z pola widzenia. Angielka obawia się, że to koszmary z jej przeszłości.

Miss Stamp rozmyśla nad zwyczajami, jakie nastały w „Windsorze” po odkryciu, że przy stole wśród nich jest morderca. Wszystkich połączyła tajemnica, którą z nikim nie mogą się podzielić. Pasażerowie przychodzą do salonu wcześniej niż zwykle, znacznie przed czasem, i zostają po posiłku, aby rozmawiać. Wszyscy podejrzewają siebie nawzajem. Gauche stał się najważniejszą osobą w salonie. Pasażerowie patrzą na niego i próbują odczytać z twarzy, czy odnalazł już mordercę. „Windsorczycy” rozmawiają o śledztwie wyłącznie między sobą i tylko w salonie w obecności komisarza.

Podczas obiadu doktor Truffo porusza temat złotego posążku Śiwy, gdyż uważa, że po porzuceniu statuetki cała zbrodnia jest bezcelowa. Fandorin zwraca mu uwagę, że morderca nadal ma przy sobie chustę. Profesor Sweetchild dodaje, że jest to wyjątkowa chusta, gdyż należała ona do indyjskiego radży Bagdassara zwanego Szmaragdowym Radżą. Bagdassar był jednym z najbogatszych władców świata. Indolog wyjaśnia, że w przeszłości widział skarb radży, na który składała się kolekcja wspaniałych kamieni szlachetnych. Na prośbę pozostałych „windsorczyków” Sweetchild oszacowuje wartość tego majątku i wycenia go na pięćdziesiąt milionów funtów szterlingów, czyli sumę niewyobrażalną dla normalnego człowieka. Następnie profesor opowiada o losach samego Bagdassara, który podczas powstania sipajów został oskarżony o układy z buntownikami. Nie chcąc wpaść w ręce Brytyjczyków, radża otruł się i zostawił list pożegnalny, w którym prosił o przekazanie jedynemu synowi jego Koranu zawiniętego w chustę. Syn, który urodził się z małżeństwa radży z Francuzką, przebywał akurat wtedy w szkole w Europie. Zgodnie z życzeniem Bagdassara księga trafiła do chłopaka, ale chustę zatrzymał sobie brytyjski oficer, który następnie sprzedał ją lordowi Littleby. Z willi na rue de Grenelle skradziono właśnie tę chustę. Sweetchild miał kiedyś okazję ją zobaczyć i wydała mu się ona nietypowa – miała nieregularny stożkowaty kształt, a na niej znajdował się rysunek rajskiego ptaka z dziurką w miejscu oka. Samego skarbu radży nigdy nie odnaleziono, bo przed śmiercią Bagdassar ukrył go w sobie tylko wiadomym miejscu i nikomu nie zdradził tej tajemnicy.

Po skończonej opowieści profesora Gauche komentuje strój miss Stamp i pyta, czy kupiła go w Paryżu. Kobieta zaprzecza i dodaje, że nigdy nie była w Paryżu. Angielka spogląda na Fandorina, który bez słowa bierze do ręki jej wachlarz z napisem hotelu „Ambasador” mieszczącego się przy rue de Grenelle.

*Hintaro Aono*

5 kwietnia 1878 roku Japończyk zapisuje swoje przeżycia i przemyślenia w prowadzonym przez siebie dzienniku. Wspomina siedem lat spędzonych na studiach we Francji oraz opisuje, jak źle mu jest na statku pośród Europejczyków, których kultury w ogóle nie pojmuje.

Aono zapisuje w dzienniku wydarzenia z całego dnia. Najpierw odkrył, że z walizki zniknęło jego najlepsze ostrze, co wywołało w nim niepokój. Potem podczas obiadu Fandorin wypytywał go o japońską armię, a Japończyk wpadł w panikę i wybiegł z salonu. Gdy już się uspokoił, stwierdził, że przy następnym spotkaniu wytłumaczy Rosjaninowi, że nie wolno mu rozmawiać o cesarskiej armii z cudzoziemcami.

Podczas kolacji Azjata prowadzi z Fandorinem dyskusję o gimnastyce. Japończyk już wcześniej zauważył, że Rosjanin interesuje się sportem i ćwiczeniami fizycznymi, więc mieli wspólny temat do rozmowy. Aono w dzienniku opisuje swoją cichą niechęć do madame Clébère, która odwzajemnia to uczucie. Po posiłku żona bankiera udaje się do swojej kajuty, twierdząc, że źle się czuje. Odprowadza ją Régnier, który jak zawsze pierwszy ruszył spełniać jej zachcianki. Po chwili do salonu dolatuje kobiecy krzyk. Z jadalni wybiegają kolejno Fandorin, Gauche, Milford-Stokes, Sweetchild i miss Stamp. Na końcu wybiega Aono, który z racji bycia cudzoziemcem nie od razu zrozumiał wykrzykiwane słowa.

W kajucie madame Clébère pasażerowie znajdują zdenerwowanych żonę bankiera oraz pierwszego oficera, a także martwego Murzyna. Para tłumaczy, że gdy Renata weszła do swojej kajuty, rzucił się na nią wielki czarnoskóry mężczyzna i zaczął ją dusić. Kobietę uratował Régnier, zabijając napastnika swoim oficerskim kordzikiem. Aono bada madame Clébère, ale nie znajduje żadnych ran ani urazów na jej ciele. Fandorin rozpoznaje po tatuażach na ciele Murzyna, że ten pochodził z plemienia Idanga bardzo cenionego wśród handlarzy niewolników. Pasażerowie dochodzą do wniosku, że widywali czarnoskórego już wcześniej – pani Truffo widziała jego twarz za oknem, a miss Stamp dostrzegła wielki czarny cień w korytarzu.

Aono zapisuje w swoim dzienniku, że podczas pobieżnego badania madame Clébère dokonał kilku dziwnych odkryć i chciał się nimi podzielić z kapitanem i komisarzem. Jednak zanim miał do tego sposobność żona bankiera zarzuciła mu tchórzostwo skoro przybiegł z salonu jak ostatni. Upokorzony Japończyk wrócił do swojej kajuty, gdzie w samotności, żeby pozbyć się wewnętrznego gniewu, silnymi ciosami rozłupywał twarde egipskie tykwy kupione wcześniej na bazarze.

*Część druga*

ADEN – BOMBAJ

*Hintaro Aono*

7 kwietnia 1878 roku „Lewiatan” dopływa do Adenu. Aono opisuje w dzienniku miasto oraz różnice jakie występują między Europejczykami a Azjatami. Japończyk wyraża rosnący podziw dla Fandorina, który łączy w sobie natury europejską i azjatycką.

W porcie pasażerom nie wolno zejść na ląd. Oficjalnie ze względu na kwarantannę, ale w rzeczywistości policja portowa i marynarze przeszukują statek w poszukiwaniu innych Murzynów, którzy mogli niezauważeni dostać się na pokład.

Po śniadaniu „windsorczycy” siedzą w salonie i oczekują na wynik przeszukania statku, rozmawiając o morderstwie w willi lorda Littleby oraz o ataku na madame Clébère. Fandorin wyjaśnia, że sprawa morderstwa jest względnie prosta. Komisarz jest oburzony jego słowami i żąda wyjaśnień. Rosjanin pokazuje na czytany wcześniej wycinek z gazety i znajdujący się pod nim fragment artykułu o epidemii cholery. Erast Pietrowicz tłumaczy, że morderca prawdopodobnie wszedł do willi w przebraniu medyka, poprosił, aby cała służba zebrała się w jednym miejscu w celu szczepienia przeciwko cholerze, a następnie podał im truciznę. Komisarz nie wierzy w tę teorię i zwraca uwagę na wybite okno w oranżerii – skoro morderca wszedł drzwiami frontowymi, a następnie zabił służbę, czemu miałby wybijać okno. Fandorin odpowiada, że sprawców prawdopodobnie było dwóch – morderca i wspólnik, który wszedł przez okno. Gauche stwierdza, że zabójca chciał, aby właśnie tak myśleli śledczy i Fandorin dał się złapać. Régnier jest pod wrażeniem zdolności dedukcyjnych komisarza. Miss Stamp zwraca uwagę, że wciąż nie wiadomo, po co morderca włamał się do willi, skoro porzucił skradzioną statuetkę. Fandorin odpowiada, że prawdopodobnie ze względu na chustę i skarb Bagdassara, ale komisarz nadal mu nie wierzy. Madame Clébère próbuje zwrócić na siebie uwagę wszystkich i przypomina, że próbowano ją zamordować, ale komisarz każe jej nie przerywać i kontynuować Fandorinowi. Rosjanin podsumowuje, że chusta przedstawia jakąś wyjątkową wartość, ale sama nie jest cenna, więc musi być związana z czymś ważnym oraz, że tej właśnie chusty dotyczyła ostatnia wola radży Badgassara. Profesor Sweetchild opowiada o zwyczajach radży, z których wynika, że nie był szczególnie bogobojny, więc tym bardziej dziwne jest, że w chwili śmierci przekazał synowi akurat Koran. Fandorin komentuje, że prawdopodobnie chusta jest kluczem do odnalezienie skarbu Szmaragdowego Radży i w związku z takim bogactwem stawka śledztwa oraz towarzyszące mu niebezpieczeństwo są szczególnie duże. Milford-Stokes pyta indologa czy chusta miała w sobie coś szczególnego, ale profesor odpowiada, że nie, więc Fandorin dochodzi do wniosku, że kluczowe są dziwny stożkowaty kształt i dziura w miejscu oka ptaka.

Aono zapisuje w dzienniku, że postanowił podzielić się z komisarzem swoimi spostrzeżeniami na temat madame Clébère. Po ataku Murzyna kobieta obraziła go akurat wtedy, gdy chciał zwrócić uwagę innych na pewien aspekt. Renata udaje osłabioną, ale w rzeczywistości jest bardzo zdrowa, więc prawdopodobnie coś ukrywa. Twierdzi, że została zaatakowana, ale na jej ciele brak jakichkolwiek śladów rąk napastnika. Lecz najdziwniejsze jest to, że na zgięciach jej łokci widnieją ślady po zastrzykach. Aono pytał doktora Truffo, ale ten zaprzeczył jakoby szczepił madame Clébère.

*Clarissa Stamp*

8 kwietnia 1878 roku miss Stamp dyskretnie obserwuje pana Aono, którego podejrzewa o bycie mordercą. Kobieta poprzedniego dnia przyłapała Japończyka, jak rozłupywał tykwy w swojej kajucie, więc wie, że Aono jest bardzo silny i byłby w stanie zabić lorda Littleby ciosem w głowę. Ponadto kilka dni temu miss Stamp próbowała porozmawiać z nim o wyścigach konnych, ale okazało się, że Japończyk nic nie wie na ten temat, co wydało się kobiecie bardzo podejrzane, skoro Aono podaje się za absolwenta francuskiej szkoły oficerskiej. Dodatkowo miss Stamp nienawidzi Azjatów i uważa ich za zwierzęta próbujące udawać ucywilizowane. Zdaniem kobiety tylko ktoś dziki mógłby dokonać tak okrutnego morderstwa, jak to w willi lorda Littleby.

Przed salonem „Windsor” miss Stamp spotyka komisarza i opowiada mu o swoich podejrzeniach względem pana Aono. Policjant jednak nie przejmuje się jej słowami i pyta, czy jej rodzice są zdrowi. Kobieta odpowiada, że jest sierotą, co Gauche podsumowuje słowami, że właśnie to chciał usłyszeć, po czym wchodzi do salonu.

Podczas obiadu komisarz opowiada obiecaną wcześniej historię o Marii Saintfontaine. W trakcie opowieści rzuca spojrzeniami i uwagami w stronę miss Stamp. Maria urodziła się w Belgii, gdzie w wieku sześciu lat zamordowała swojego nowo narodzonego braciszka z zazdrości, że rodzice poświęcali mu całą uwagę. Była to jej jedyna zbrodnia, jaką udało się udowodnić w ciągu całej kryminalnej kariery. Dziewczynka za karę została zamknięta w klasztorze szarytek, skąd odeszła po kilkunastu latach. Wkrótce Maria rozpoczęła życie słynnej oszustki i złodziejki. Dokonywała licznych przestępstw na całym świecie, lecz policji nigdy nie udało się jej niczego udowodnić, więc kobieta pozostawała bezkarna.

Régnier, doktor Truffo, profesor Sweetchild oraz madame Clébère są rozbawieni historiami o oszustwach dokonanych przez Saintfontaine. Komisarz dodaje, że według opisów Maria jest kobietą przeciętnej urody. Fandorin na podstawie opowieści szacuje, że złodziejka ma obecnie dwadzieścia dziewięć lat. Miss Stamp odpowiada na wcześniejsze uwagi komisarza, że Gauche jest w błędzie, gdyż wśród nich nie ma Marii Saintfontaine – ona sama jest za stara, madame Clébère za młoda, a pani Truffo nie mówi po francusku, więc żadna z nich nie pasuje do profilu. Régnier dodaje, że przed wypłynięciem załoga dołożyła wszelkich starań przy sprawdzaniu pasażerów i wraz z kapitanem zapewniają, że na statku nikt nie ukrywa się pod fałszywym nazwiskiem.

*Reginald Milford-Stokes*

10 kwietnia 1878 roku arystokrata pisze kolejny list do żony. Na wstępie zaznacza, że czuje się jakby popełnił jakąś straszliwą zbrodnię, ale nie pamięta na czym ona polegała. Baronet opisuje swoją niechęć do profesora Sweetchilda. Uważa, że indolog oszalał na punkcie skarbu Bagdassara, bo w salonie ciągle opowiada historie o bogactwach Wschodu. Od czasu gdy Fandorin oświadczył, że skradziona chusta jest prawdopodobnie kluczem do odnalezienia skarbu radży, Sweetchild jest czymś wyraźnie podekscytowany.

Dalej sir Reginald wspomina w liście pobyt w Adenie trzy dni temu, gdy śledził profesora po zejściu na ląd. Indolog wynajął lokalnego dorożkarza i gdzieś pojechał. Milford-Stokes poczekał na niego przy statku, gdyż uważa powozy za niebezpieczne i boi się nimi jeździć. Baronet w liście informuje żonę, że słyszał historię o tym, jak młody człowiek wsadził do powozu żonę w ósmym miesiącu ciąży, po czym konie poniosły i dorożka się wywróciła. Mężczyźnie nic się nie stało, lecz kobieta poroniła i zmarła.

Czekając na powrót profesora, baronet kupił w sklepie dla marynarzy nowy sekstant oraz przewodnik żeglarski z wzorami astronomicznymi. Gdy dorożka wróciła, a profesor udał się na statek, sir Reginald zapłacił woźnicy, aby opowiedział mu, co się działo. Woźnica wyznał, że profesor pojechał do punktu telegraficznego, a potem jeszcze kilkukrotnie tam wracał, żeby odebrać odpowiedź na swoją wiadomość.

Od czasu wizyty w Adenie Milford-Stokes śledzi Sweetchilda. Baronet podejrzewa, że indolog wcale nie jest profesorem, lecz przestępcą, który przez telegraf kontaktował się ze swoimi wspólnikami.

Wieczorem 10 kwietnia na statku urządzany jest bal. W trakcie walca Sweetchild nagle ucieka z parkietu do stołu i pisze coś na serwetce, którą następnie chowa do kieszeni. Baronet i Fandorin chcą dowiedzieć się, co takiego zapisał indolog, więc Rosjanin zwraca uwagę profesorowi, że przez roztargnienie schował do kieszeni zużytą serwetkę. Żeby nie wyjść na dziwaka, zrezygnowany Sweetchild rzuca serwetkę pod stół i odchodzi. Milford-Stokes i Fandorin wyciągają serwetkę i zauważają na niej dziwne symbole oraz napis „palace !!!”. Rosjanin komentuje, że należy poczekać, bo profesor jest bliski celu. W tym momencie na balu następuje rozstrzygnięcie wielkiej loterii dobroczynnej. Zwycięzcą jest Fandorin, a nagrodą wielki stojący zegar w kształcie Big Bena.

*Renata Clébère*

14 kwietnia 1878 roku madame Clébère przed kolacją udaje się do kajuty komisarza, gdzie zwierza się ze swoich podejrzeń co do baroneta. Jej zdaniem to sir Reginald jest mordercą, gdyż gazety od samego początku pisały, że zabójca z willi na rue de Grenelle jest szaleńcem, a spośród „windsorczyków” tylko Milford-Stokes jest niespełna rozumu. Żona bankiera widziała, jak baronet w nocy wyszedł na pokład i patrzył się na księżyc przez jakieś dziwne urządzenie. Kobieta podejrzewa, że sir Reginald jest maniakiem, którego napady szału są zależne od faz księżyca. Jednak Gauche nie przywiązuje dużej wagi do wyznań madame Clébère. Zamiast tego krzyczy na nią, aby powiedziała mu prawdę o strzykawce.

Podczas kolacji w salonie pasażerowie żartują sobie z nagrody wygranej przez Fandorina w loterii dobroczynnej. Zegar jest zbyt duży, żeby zmieścił się do kajuty, więc tymczasowo został postawiony w salonie. Jego podstawa jest węższa niż reszta zegara, więc chwieje się przy falowaniu morza i podmuchach wiatru. Erast Pietrowicz zaznacza, że nie zamierza zabierać go ze sobą na brzeg.

Madame Clébère rozmyśla o osobie Rosjanina, który wydaje jej się interesujący i pociągający. Kobieta przypomina sobie, że kilka dni wcześniej była świadkiem rozmowy między Fandorinem i panią Truffo, po której żona bankiera nabrała podejrzeń, że Erast Pietrowicz próbuje uwieść żonę lekarza. W trakcie rozmowy pani Truffo wyjawiła, że w przeszłości miała do czynienia z medycyną. Po odkryciu, że Rosjanin romansuje z żoną lekarza w madame Clébère obudziła się próżność i sama próbowała uwieść Fandorina, ale bezskutecznie, gdyż ten pozostał nieczuły na jej wdzięki.

Nagle do salonu wbiega podekscytowany profesor Sweetchild, krzycząc, że rozwiązał tajemnicę Szmaragdowego Radży. Indolog chaotycznie rzuca uwagami, że wszystko mu się zgodziło, wszystko jest na swoim miejscu – i chusta, i syn – i teraz wystarczy sprawdzić archiwa uczelni morskich. Komisarz wątpi, że profesor faktycznie coś odkrył, ale madame Clébère prosi Sweetchilda, aby wszystko im wyjaśnił, ale po kolei i od początku. Kobieta prosi, aby Milford-Stokes przyniósł jej szal z kajuty, lecz baronet w ogóle nie reaguje na jej słowa, więc po szal idzie Régnier. Pani Truffo udaje się po swoje druty i robótkę. Po chwili oboje wracają. Profesor opowiada o dziwnych komnatach w pałacu Bagdassara, gdzie na szklanych ścianach namalowany był górski pejzaż. Dokładnie ten sam, który znajdował się wokół pałacu.

Niespodziewanie do salonu dolatuje dźwięk dzwonu okrętowego i kobiecy krzyk. Régnier rozpoznaje, że to sygnał pożarowy i wybiega z „Windsoru”, a za nim rusza reszta pasażerów. Madame Clébère zatrzymuje komisarza i prosi, żeby się nią zaopiekował, bo jako ciężarna kobieta nie da sobie sama rady na płonącym statku. Po chwili pierwszy oficer wraca i ze śmiechem tłumaczy, że to fałszywy alarm wywołany tlącym się cygarem wyrzuconym do kosza na śmieci przez jednego z pasażerów. Do salonu wracają pozostali „windsorczycy”, niosąc to, co starali się uratować w obliczu pożaru: miss Stamp z butelką oranżady i portmonetką, doktor Truffo z torbą lekarską, pani Truffo z kołdrą, pan Aono z kolorowym węzełkiem, Milford-Stokes z zestawem do pisania listów. Régnier i madame Clébère są rozbawieni przedmiotami, które chcieliby ratować pasażerowie. Do salonu wraca także Fandorin, a madame Clébère śmieje się z niego, że wrócił po wygrany zegar. Rosjanin oświadcza, że profesor Sweetchild został zamordowany. Ktoś bardzo precyzyjnie poderżnął mu gardło skalpelem chirurgicznym.

*Komisarz Gauche*

15 kwietnia 1878 roku o świcie „Lewiatan” dopływa do Bombaju, gdzie na pokład wchodzi indyjska policja w celu przeszukania kajut podejrzanych. W tym czasie „windsorczycy” wraz z komisarzem siedzą w salonie i rozmawiają o morderstwie profesora. Doktor Truffo twierdzi, że zabójstwa dokonano za pomocą bardzo ostrego skalpela, co zdaniem Fandorina nie wymagało dużej siły, wystarczyło tylko zaskoczyć Sweetchilda atakiem od tyłu.

Wkrótce do salonu przychodzi indyjska policja po skończonej rewizji. Gauche z dumą oznajmia zebranym, że śledztwo w sprawie morderstwa na rue de Grenelle zostało zakończone i opowiada o przebiegu dochodzenia:

W ręce martwego lorda Littleby znaleziono złotą przywieszkę wieloryba i śledczy domyślili się, że lord zerwał ją mordercy podczas walki. Dlatego Gauche wsiadł na „Lewiatana”, odnalazł jedynych pasażerów bez złotych znaczków i zebrał ich w jednym salonie, aby móc ich obserwować. Początkowo komisarz podejrzewał lekko szalonego sir Reginalda, ale otrzymał od francuskiej policji depeszę wyjaśniającą stan psychiczny baroneta. Potem podejrzenia detektywa padły na miss Stamp, która twierdziła, że nigdy nie była w Paryżu, ale miała wachlarz z hotelu stojącego przy tej samej ulicy, co willa lorda Littleby. Dlatego Gauche myślał, że to ona jest Marią Saintfontaine. Wkrótce komisarz telegraficznie skontaktował się z francuską policją i dowiedział się, że miss Stamp niedawno odziedziczyła duży majątek, dzięki któremu podróżowała po świecie. Podczas swojego pobytu w Paryżu została okradziona przez znanego oszusta, który udawał jej kochanka. Angielka wstydziła się tej przygody i dlatego nikomu o niej nie powiedziała. Oszust zabrał jej także złotego wieloryba, więc miss Stamp nie miała go przy sobie, wsiadając na pokład „Lewiatana”. Przez krótką chwilę Gauche podejrzewał także madame Clébère, bo pan Aono zwrócił mu uwagę na ślady zastrzyków na jej ciele. Ale komisarz szczerze z nią porozmawiał i żona bankiera przyznała się, że jest uzależniona od środków przeciwbólowych. Jednak na polecenie policjanta kobieta wyrzuciła strzykawkę za burtę. Prawdziwym zabójcą jest pan Aono. Japończyk w niewiadomy sposób dowiedział się o skarbie radży Bagdassara i o tym, że kluczem do jego odnalezienia jest chusta będąca w posiadaniu lorda Littleby. Azjata na statku podawał się za oficera cesarskiej armii, ale wszyscy zauważyli, że ma niewielką wiedzę z zakresu wojskowości. Gauche otrzymał z Paryża depeszę z informacją, że Aono wcale nie ukończył studiów oficerskich. W rzeczywistości jest dyplomowanym chirurgiem, co ukrywał, żeby odsunąć od siebie podejrzenia. Wieczorem 15 marca Japończyk przyszedł do willi lorda Littleby, podając się za pracownika miejskich służb sanitarnych. Pod pretekstem szczepień przeciwko cholerze podał służbie śmiertelną dawkę morfiny, a następnie poszedł ukraść chustę. Jednak tu spotkał lorda i doszło między nimi do walki. Azjata z łatwością pokonał kolekcjonera i roztrzaskał mu głowę. Pasażerowie „Lewiatana” byli świadkami, jak Aono często uprawiał gimnastykę, więc Gauche jest świadomy, że Japończyk dysponuje wystarczającą siłą, aby gołymi rękami rozbić komuś głowę. Podczas walki lord zerwał Japończykowi złotą przywieszkę wieloryba, czego Azjata nie zauważył. Littleby prawdopodobnie krzyknął podczas walki, co mogło zaalarmować przechodniów. Aono przestraszył się, że ktoś usłyszał lorda, więc nie mógł wyjść głównymi drzwiami. Dlatego wyskoczył przez okno w oranżerii. Wcześniej zabrał ze sobą chustę oraz złoty posążek Śiwy, aby sprawić wrażenie, że to figurka była prawdziwym celem kradzieży. Na pokładzie „Lewiatana” Japończyk ukrywał swoją profesję, lecz podczas rewizji policjanci znaleźli w jego kajucie torbę lekarską z brakującym skalpelem. Ostrze prawdopodobnie zostało wyrzucone do morza po tym, jak Aono poprzedniego dnia zabił profesora Sweetchilda. Gdy rozpoczął się alarm pożarowy, Azjata wybiegł z salonu, dogonił indologa i zabił go, bo nie mógł pozwolić, żeby profesor zdradził innym tajemnicę ukrycia skarbu Szmaragdowego Radży.

Po wyjaśnieniach komisarza pan Aono rzuca się do ucieczki, ale od razu zostaje złapany przez policjantów i skuty kajdankami. Gdy Gauche zaczyna go wyprowadzać, Fandorin tłumaczy, że Japończyk jest niewinny:

Pan Aono, jako potomek rodu samurajów, uważa, że największym zaszczytem jest służba wojskowa w armii. Lecz ojciec pana Aono posłał go na studia medyczne, a syn nie mógł mu się sprzeciwić. Bycie lekarzem Hintaro uważa za hańbę i poniżenie, więc ukrywał swój prawdziwy zawód przed innymi pasażerami. Azjata faktycznie nie ma złotego znaczka, gdyż go wyrzucił. Na przywieszce widnieją litery JAP, czyli pogardliwe słowo, jakim Europejczycy określają Japończyków. Z tego powodu pan Aono uznał to za dodatkowe poniżenie i wyrzucił swój znaczek. Swojego skalpela chirurgicznego Japończyk wcale nie wyrzucił do morza, lecz został on mu skradziony. Fandorin podejrzewa, że Murzyn, który zaatakował madame Clébère był zbiegłym niewolnikiem. Mężczyzna zakradł się na „Lewiatana”, licząc, że statek zawiezie go z powrotem do domu. Na statku Murzyn niepostrzeżenie zabierał pasażerom różne przedmioty. Gdy po jego śmierci załoga przeszukiwała statek, Erast Pietrowicz także udał się na poszukiwania i w jednej z szalup odnalazł kryjówkę, gdzie czarnoskóry niewolnik składował skradzione rzeczy – kolorowe szmatki, biżuterię, sekstant oraz skalpel pana Aono. Rosjanin nikomu o tym nie powiedział, bo liczył, że załoga szybko trafi do tego miejsca. Gdy po kilku godzinach Fandorin ponownie zajrzał do szalupy, przedmiotów już nie było, więc uznał, że zabrali je marynarze. Jednak zabójstwo profesora Sweetchilda dowodzi, że rzeczy zostały zabrane przez mordercę, który przewidywał, że skalpel może mu się przydać, aby w razie potrzeby zrzucić winę na kogoś innego. Ostatecznie próba ucieczki pana Aono niczego nie dowodzi, gdyż Japończyk wcale nie chciał uciec śledczym. Policjanci są świadomi, że ze statku nie da się uciec. Azjata chciał pobiec do swojej kajuty, aby popełnić tam rytualne samobójstwo, co miałoby go uchronić przed dodatkowym poniżeniem w postaci bycia niesłusznie aresztowanym.

Po wyjaśnieniach Fandorina indyjska policja wypuszcza pana Aono.

*Część trzecia*

BOMBAJ – CIEŚNINA PALK

*Hintaro Aono*

18 kwietnia 1878 roku Japończyk opisuje w dzienniku przemianę, która zaszła w nim po wystąpieniu Fandorina. Azjata zaczyna rozumieć, że inni ludzie są mu przychylni i nie ma potrzeby wstydzić się, że jest lekarzem, co więcej pasażerowie okazują mu szacunek po tym, jak wyszło na jaw, że jest chirurgiem i w dodatku jest niewinny. Nawet madame Clébère zaczęła był dla niego miła, a i on zaczął ją lubić. Najbardziej Aono jest wdzięczny Fandorinowi, dzięki któremu nie został aresztowany. Japończyk podczas rozmowy przyznaje, że ma wobec Rosjanina dług wdzięczności, lecz zdaniem pana Aono Erast Pietrowicz nie pojmuje powagi sytuacji, gdyż odpowiada, że Azjata może się odwdzięczyć, ucząc go języka japońskiego.

W przeddzień opuszczenia Bombaju na statek dociera depesza dla kapitana Cliffa z informacją, że jego przebywająca w Anglii córka trafiła do szpitala w ciężkim stanie. Kapitan chce natychmiast wracać do kraju. Jednak po zejściu na brzeg dostaje wylewu krwi do mózgu i traci przytomność, po czym sam zostaje zabrany do szpitala. Dowództwo nad „Lewiatanem” tymczasowo przejmuje Régnier.

Aono odnotowuje także w dzienniku, że jego zdaniem nikt z podejrzanych nie jest mordercą. Gdyby Fandorin był zabójcą, nie miałby powodu, żeby dowodzić niewinności Japończyka. Państwo Truffo są zbyt dobroduszni, aby skrzywdzić kogokolwiek. Milford-Stokes bywa nerwowy, ale Aono dostrzegł w jego oczach ogromne cierpienie i wie, że ktoś o takim spojrzeniu nie mógłby zabić człowieka. Madame Clébère nie mogła zamordować profesora, bo jako jedyna została z komisarzem w salonie. Natomiast miss Stamp jest zbyt delikatna, aby własnymi rękami popełnić morderstwo.

*Komisarz Gauche*

W nocy z 18 na 19 kwietnia 1878 roku na morzu trwa sztorm, przez co komisarz nie może spać. Nagle do jego kajuty puka Fandorin. Rosjanin wyjaśnia, że sir Reginald jak zwykle sprawdzał w nocy kurs statku i odkrył, że okręt kieruje się na skały. Dyplomata chce ratować „Lewiatana” i natychmiast aresztować nowego kapitana.

Gauche początkowo nie wierzy w słowa Erasta Pietrowicza, ale Fandorin tłumaczy, że to Régnier stał za wszystkimi zbrodniami – morderstwami na rue de Grenelle oraz zabójstwem profesora Sweetchilda. Régnier jest w rzeczywistości synem radży Bagdassara, któremu miały być przekazane Koran i chusta. Zdjęcie, które stoi u pierwszego oficera w kajucie jest podpisane Françoise B. – Françoise Bagdassar. Przedstawia ono francuską żonę radży. Sweetchild odkrył, że syn Szmaragdowego Radży wciąż żyje i studiował we Francji, więc wystarczyło sprawdzić archiwa uczelni morskich, aby ustalić jego tożsamość. Régnier nie mógł na to pozwolić i pod pretekstem pójścia po szal dla madame Clébère wyszedł z salonu i wzniecił niewielki pożar, a gdy pasażerowie wybiegli na korytarz, zabił profesora skalpelem pana Aono, który wcześniej znalazł w kryjówce Murzyna. Po uniewinnieniu Japończyka krąg podejrzanych zaczął się zawężać, więc pierwszy oficer wiedział, że śledczy wkrótce wpadną na jego trop. W Bombaju Régnier wysłał sfałszowaną depeszę z informacją o wypadku córki kapitana, bo wiedział, że Cliff opuści statek i wtedy on, jako pierwszy oficer, przejmie dowództwo. Teraz Régnier chce zatopić statek, żeby zabić śledczych, podejrzanych oraz zatrzeć wszystkie ślady. Jemu samemu nic się nie stanie, gdyż przed wpłynięciem na skały ucieknie z „Lewiatana” przygotowanym wcześniej kapitańskim kutrem.

Gauche i Fandorin wspólnie idą na mostek aresztować nowego kapitana. Po drodze mijają kajutę madame Clébère, która wygląda na korytarz, mówiąc, że obudzili ją hałasujący mężczyźni. Gauche zauważa również, że drzwi do kajuty miss Stamp są uchylone. Po dotarciu na mostek komisarz i dyplomata wspólnie zatrzymują mordercę, a „Lewiatan” zostaje uratowany.

*Renata Clébère*

19 kwietnia 1878 roku rankiem madame Clébère przychodzi na śniadanie jako ostatnia. W salonie pozostali pasażerowie opowiadają jej o tym, że Charles Régnier jest synem radży Bagdassara i w nocy próbował zatopić statek. Żona bankiera uważa jednak, że jest to nieprawdopodobne i twierdzi, że pierwszy oficer musi być chory psychicznie.

Wkrótce do salonu wchodzi Gauche, mówiąc, że Régnier siedzi w karcerze, gdzie pisze zeznania. Po chwili do jadalni wbiega marynarz z informacją, że pierwszy oficer popełnił samobójstwo, rozbijając głowę o występ w ścianie. Fandorin, madame Clébère, pan Aono oraz pani Truffo idą obejrzeć zwłoki oficera. Gdy wracają, komisarz czyta zebranym zeznania zabójcy:

Régnier przyznał się do bycia synem radży Bagdassara. W trakcie powstania sipajów ojciec dla bezpieczeństwa wysłał go wraz z matką do Francji. Do czasu śmierci radży żyli dostatnio w Paryżu, lecz potem skończyły im się pieniądze i popadli w nędzę. Charles w spadku otrzymał Koran z ręcznymi zapiskami Bagdassara, lecz nie znał arabskiego i nie potrafił ich rozszyfrować. Dopiero wiele lat później dzięki podróżom do krajów arabskich nauczył się języka i odczytał notatki ojca. Jednak nie widział w nich sensu, gdyż radża wspominał o tajemniczej chuście. Rok temu Charles dowiedział się, że przed swoją śmiercią ojciec przekazał mu nie tylko Koran, ale także chustę, którą przywłaszczył sobie brytyjski oficer. Régnier wyśledził, że chustę obecnie posiada lord Littleby i postanowił ją ukraść. Wydarzenia w willi na rue de Grenelle potoczyły się dokładnie tak, jak wcześniej przedstawił to Gauche z tym wyjątkiem, że to Régnier był sprawcą, a nie pan Aono. Charles nie planował zabijać służby, a jedynie ją uśpić, lecz źle wyliczył dawkę morfiny. Pierwszy oficer nie zauważył, że podczas walki lord zdarł mu złoty znaczek, ale z łatwością załatwił sobie duplikat. Po wypłynięciu z Port Saidu Régnier odkrył, że chusta zniknęła z jego kajuty i wpadł w rozpacz. Kilka dni później trafił na nią ponownie, gdy był świadkiem ataku Murzyna na madame Clébère. Napastnik miał przy sobie chustę, którą wcześniej musiał ukraść z kajuty pierwszego oficera. Charles zabił zbiegłego niewolnika i korzystając z nieuwagi żony bankiera, zabrał chustę. Potem odnalazł resztę skradzionych przez Murzyna rzeczy i skalpelem Japończyka zamordował profesora Sweetchilda, bo indolog był zbyt bliski odkrycia, że to on jest synem Szmaragdowego Radży. Wtedy Régnier zrozumiał, że chusta wcale nie prowadzi do skarbu, lecz do wiecznej Nicości. Spalił ją więc i postanowił zatopić statek, zabijając siebie i wszystkich, którzy wiedzieli o skarbie Bagdassara. W Bombaju Charles sfałszował depeszę do kapitana, aby pozbyć się go z pokładu i zająć jego miejsce, co mu się udało. Następnie w nocy próbował rozbić „Lewiatana”, ale Gauche i Fandorin mu przeszkodzili.

Erast Pietrowicz przedstawia swoją hipotezę co do miejsca ukrycia skarbu. Jego zdaniem w pałacowych komnatach o szklanych ścianach należy odnaleźć malowidło góry, której kształt idealnie odpowiada kształtowi chusty. Po przyłożeniu chusty do obrazu dziura w miejscu oka ptaka wskaże miejsce zakopania skarbu. Zaskoczony komisarz stwierdza, że domysły dyplomaty zgadzają się z dalszymi zeznaniami pierwszego oficera. Gauche uznaje, że to ostatecznie zamyka śledztwo, a on może wracać do Paryża. Fandorin odpowiada jednak, że madame Clébère ma jeszcze coś do powiedzenia.

*Clarissa Stamp*

Madame Clébère przyznaje, że ma jeszcze coś do powiedzenia, ale przekaże to na osobności komisarzowi. Kobieta wychodzi razem z policjantem. Reszta oczekuje wyjaśnień od Fandorina, lecz Rosjanin milczy.

Miss Stamp wspomina sobie, że po wyjawieniu prawdy na temat jej przeszłości przez komisarza poczuła się ośmieszona i przez trzy dni nie wychodziła z kajuty. Odwiedzali ją dwukrotnie pani Truffo, raz pan Aono i raz Fandorin. W końcu Clarissa się przemogła, ubrała i poszła do kajuty Fandorina, któremu wyznała, że ten jej się podoba. Zakłopotany Rosjanin odpowiedział, że chce żyć samotnie, bo boi się kolejnej straty, ale miss Stamp dodała, że niczego od niego nie oczekuje. Rozmowę przerwało pukanie Milford-Stokes’a, który wyciągnął Fandorina na korytarz, a potem razem poszli uratować statek i aresztować Régnier.

Do salonu nagle dobiegają odgłosy dwóch wystrzałów. „Winsdorczycy” biegną do kajuty komisarza skąd słychać dwa kolejne strzały. W kajucie na podłodze leży martwy Gauche. Pod ścianą stoi zapłakana madame Clébère. Kobieta twierdzi, że komisarz ją zaatakował, więc ona w przypływie emocji podniosła jego pistolet i zaczęła do niego strzelać, uciekając wokół stołu. Wszyscy udają się do salonu, gdzie żona bankiera wyjawia, że chciała zdemaskować komisarza, gdyż to on zabił Régnier, a następnie upozorował samobójstwo pierwszego oficera. Gauche oszalał na punkcie skarbu Szmaragdowe Radży i sam zapragnął go zdobyć. Detektyw zagroził żonie bankiera, że zabije ją, jeżeli powie komukolwiek prawdę o śmierci syna radży. Jednak przez przypadek to ona zastrzeliła jego. Po stronie madame Clébère niespodziewanie staje sir Reginald, który wcześniej w ogóle nie okazywał jej sympatii. Jednocześnie Milford-Stokes okazuje przejawy wrogości wobec Erasta Pietrowicza.

Fandorin gratuluje madame Clébère, że wszystkich okłamała i wyjawia jaka jest prawda:

Madame Clébère tak naprawdę jest Marią Saintfontaine. Kobieta w niejasnych okolicznościach poznała Régnier, a ten się w niej zakochał. Jego ostatnie zeznania były tylko częściowo prawdziwe, gdyż chciał odwrócić podejrzenia od ukochanej i skrycie liczył, że Maria mu pomoże i wyciągnie go z aresztu. To Maria nakłoniła syna radży, żeby odnalazł zaginiony skarb ojca. Podstępem chciała zabrać chustę lordowi Littleby, a gdy odkryła, że się to nie uda, postanowiła zabić jego oraz całą służbę. Nakłoniła Régnier do kradzieży, w trakcie której zginął lord. Maria przez kilkanaście lat przebywała w klasztorze szarytek, gdzie poznała podstawy medycyny, więc z łatwością podała zastrzyki służbie na rue de Grenelle. 15 marca to ona razem z synem radży przyszli do willi lorda, podając się za lekarzy. Gdy Régnier odkrył, że stracił znaczek, Maria oddała mu swój, bo jej prościej było wytłumaczyć się z brakującego złotego wieloryba. Jednak po opuszczeniu Port Saidu indyjska chusta zaginęła i oboje wpadli w panikę. Gdy w kajucie zastali Murzyna, który miał ją przy sobie, Régnier szybko zabił złodzieja i upozorował napad na madame Clébère. Od tego momentu Fandorin zaczął ich podejrzewać, gdyż z przeszłości wiedział, że plemię Idanga jest plemieniem rolniczym, więc niewolnik nikogo by nie zaatakował. W dodatku na ciele kobiety nie było żadnych śladów napaści. Potem gdy profesor Sweetchild ogłosił, że rozwiązał zagadkę, Maria posłała Régnier po szal, aby dać mu czas na przygotowanie zabójstwa. Dla zmylenia pozostałych poprosiła sir Reginalda o spełnienie jej prośby, ale wiedziała, że baronet nią gardzi i odmówi. Po szal poszedł pierwszy oficer, który wywołał niewielki pożar na korytarzu. Gdy rozległ się alarm, madame Clébère celowo przytrzymała komisarza w salonie, aby w tym czasie Régnier mógł zabić profesora skalpelem Japończyka. Oboje planowali zrzucić winę na pana Aono, ale jego niewinności dowiódł Fandorin. Krąg podejrzanych zaczął się zawężać i komisarz niedługo domyśliłby się prawdy, więc Maria i Charles postanowili zatopić statek. Oni sami mieli opuścić okręt na kapitańskim kutrze i bezpiecznie dopłynąć do brzegu, a następnie odnaleźć skarb. Fandorin w bagażu w przygotowanej łódce odnalazł ubrania madame Clébère, a idąc w nocy na mostek, rozmawiali z nią na korytarzu. Kobieta nie spała, gdyż czekała aż „Lewiatan” wpłynie na skały, a ona ucieknie razem z pierwszym oficerem. Chusta Bagdassara wcale nie została spalona, jak Régnier opisał to w liście pożegnalnym. Syn radży chciał, aby komisarz myślał, że skarb przepadł na zawsze. Gauche jednak zrewidował pierwszego oficera, odnalazł chustę i zaślepiony wizją bogactwa zabił syna radży, pozorując samobójstwo. Z zachowania komisarza Maria wywnioskowała, że komisarz ma chustę i postanowiła ją odzyskać. Pod pretekstem własnych zeznań zaciągnęła policjanta do kajuty, gdzie zabrała jego pistolet i kolejnymi strzałami torturowała go, aby oddał jej chustę. W końcu Gauche oddał klucz do skarbu, a Maria go zastrzeliła.

Kobieta próbuje się bronić, stwierdzając, że Rosjanin oszalał i nie ma żadnego dowodu na potwierdzenie swoich teorii. „Windsorczycy” stwierdzają, że znalezienie rzekomo spalonej chusty dowiedzie, iż dyplomata ma rację. Po chwili chusta zostaje odnaleziona pod dywanem w kajucie komisarza. Erast Pietrowicz tłumaczy, że od zabicia detektywa Maria miała tylko kilka sekund na ukrycie chusty zanim przybiegli pasażerowie zaalarmowani wystrzałami, więc musiała ukryć ją gdzieś blisko. Madame Clébère zgadza się powiedzieć prawdę.

*Reginald Milford-Stokes*

W liście do żony sir Reginald opisuje swoją nienawiść do Fandorina, którego wcześniej uważał za kulturalnego i inteligentnego człowieka. Baronet wspomina, jak po wspólnym uratowaniu „Lewiatana” przed roztrzaskaniem się na skałach Rosjanin wyznał, że Gauche już dawno powiedział mu prawdę o losach Milford-Stokesa. Dyplomata złożył sir Reginaldowi kondolencje z powodu śmierci żony i dodał, aby baronet przestał się obwiniać za śmiertelny wypadek, gdy jego żona wypadła z powozu. Erast Pietrowicz wyjaśnił, że on także poniósł wielką stratę i radzi baronetowi, aby pogodził się ze śmiercią małżonki i przestał żyć w świecie iluzji, bo to sprawia mu tylko jeszcze większą krzywdę. Milford-Stokes w liście stanowczo zaprzecza jakoby jego żona nie żyła, bo przecież właśnie płynie do niej na Tahiti. W prawdzie nie pamięta, czemu jego żona tam przebywa, ale na pewno ma ku temu jakieś ważne powody.

Madame Clébère odpowiada na zarzuty Fandorina:

Faktycznie nazywa się Maria Saintfontaine, ale nie ma żadnych dowodów, ani poszlak, że to ona za wszystkim stoi. Zakochała się w Charlesie, z którym wzięła oficjalny ślub, ale nie była świadoma, że jest on synem radży Bagdassara ani nie wiedziała o zaginionym skarbie. Régnier był szaleńcem opętanym żądzą odzyskania rodzinnego bogactwa i sam bez wiedzy żony udał się na rue de Grenelle, gdzie zabił służbę oraz lorda Littleby i ukradł chustę. Następnie Charles zabrał Marię ze sobą w rejs „Lewiatanem”, bo nie chciał się z nią rozstawać. Na statku kobieta występowała pod fałszywym nazwiskiem, gdyż pierwszy oficer nie mógłby wziąć żony na pokład. Maria nie wiedziała ani o tym, że jej mąż zabił profesora Sweetchilda, ani o jego planie zatopienia całego okrętu. Jej rzeczy znajdowały się w przygotowanym do ucieczki kapitańskim kutrze, bo widocznie Régnier zamierzał ją obudzić tuż przed wpłynięciem na skały i wspólnie uciec, lecz ona nie wiedziała o jego planie. Teoria Fandorina, że to ona torturowała komisarza, aby oddał jej chustę jest całkowitą bzdurą. Jednak Maria dziękuje Rosjaninowi za odnalezienie chusty i żąda jej oddania.

Między „windsorczykami” dochodzi do kłótni o losy chusty. Maria domaga się zwrócenia przedmiotu, gdyż jej dziecko jest prawowitym spadkobiercą radży Bagdassara i to do niego należy zaginiony skarb. Kobieta żąda także, aby jej sprawę, jako belgijskiej obywatelski, rozpatrywał sąd w Belgii. Miss Stamp twierdzi, że chusta i skarb należy do Brytyjczyków, którzy w czasie powstania sipajów skonfiskowali majątek radży Bagdassara. Doktor Truffo żąda, aby chustę przekazano Francuzom, gdyż Régnier był francuskim obywatelem i za popełnione zbrodnie podlega karze konfiskacie majątku.

Fandorin, jako przedstawiciel neutralnego państwa, zabiera chustę i kładzie ją na stole przy oknie, żeby zapobiec jej rozszarpaniu. Gdy dyskusja między pasażerami trwa dalej i staje się coraz zacieklejsza, Rosjanin otwiera okna w salonie, mówiąc, że zrobiło się duszno. Po chwili podmuch wiatru wywiewa chustę przez okno i klucz do skarbu Szmaragdowego Radży tonie w wodach oceanu. Rozwścieczona Maria rzuca się na dyplomatę. Broni go jednak pan Aono. Kobieta wyciąga ukryty pod ubraniem pistolet i strzela do Japończyka, który pada na podłogę. Gdy Maria celuje do Erasta Pietrowicza, w burtę statku nagle uderza większa fala. Zegar wygrany przez Fandorina na loterii dobroczynnej traci równowagę i przewraca się na Saintfontaine, która traci przytomność. Doktor Truffo bada postrzelonego Azjatę i stwierdza, że to niegroźna rana. Rosjanin pociesza pana Aono, że teraz spłacił swój dług wdzięczności.

Maria zostaje aresztowana, a pasażerowie komentują, że ciąża uratuje ją przed karą śmierci. Jednak Fandorin dodaje, że nie ma żadnych dowodów jej udziału w morderstwach. Jedyne co jej grozi, to wyrok za usiłowanie zabójstwa pana Aono, a i tak pewno sąd ją uniewinni, bo weźmie pod uwagę stratę ukochanego i ciążę, więc kobieta wkrótce wyjdzie na wolność.

Wszyscy nagle zapominają o utracie chusty i skarbu. Erast Pietrowicz postanawia zabrać ze sobą zniszczony zegar, a Milford-Stokes cieszy się, że już niedługo spotka się żoną i będą razem szczęśliwi.