Ion Antonescu

**Ion Antonescu** [iˈon antoˈnesku] (ur. 15 czerwca 1882 w Pitești, zm. 5 listopada 1944 w Bukareszcie) – rumuński polityk i wojskowy. W latach 1940–1944 sprawował w Rumunii funkcję premiera, faktycznie natomiast posiadał autorytarną władzę dyktatorską jako Conducător w Faszystowskim Narodzie Rumunii. W latach 1937–1938, 1940–1941 oraz 1941–1942 minister wojny, w 1941 również minister spraw zagranicznych oraz minister kultury i spraw religijnych. Marszałek Rumuńskich Sił Zbrojnych.

### Życiorys

Pochodził ze średniozamożnej rodziny mieszczańskiej, która od kilku pokoleń rozwijała tradycje wojskowe. Za namową ojca rozpoczął naukę w Szkole Wojskowej w Krajowie. W 1904 roku jako podporucznik rozpoczął regularną służbę w rumuńskiej armii. Był trudnym do okiełznania żołnierzem. Buntował się przeciwko rozkazom, miał indywidualistyczne zapędy. Zdradzał także upodobania do całkowitego podporządkowywania sobie podwładnych. Był jednak inteligentnym człowiekiem, sprawnym organizatorem i niewątpliwie posiadał zmysł dowódczy. Służył w kawalerii, a w latach 1911−1913 rozwijał swoje umiejętności w Wyższej Szkole Wojskowej. Odznaczył się dużym zaangażowaniem w tłumienie chłopskich protestów, a podczas II wojny bałkańskiej pracował w sztabie. W czasie I wojny światowej sprawował przede wszystkim funkcje sztabowe. W 1918−1919 brał udział w stłumieniu rebelii chłopskiej w rejonie Gałacza oraz walce z Węgierską Republiką Rad. W pierwszej połowie lat 20. XX wieku wyjeżdżał z licznymi misjami dyplomatycznymi, w tym do Wielkiej Brytanii i Francji, obejmując stanowiska attache wojskowego. Od 1928 roku pracował w rumuńskim Sztabie Generalnym, a w 1933 roku został jego szefem. Już rok później zmuszony był ustąpić ze stanowiska, bowiem jego koncepcje dotyczące rozbudowy i reorganizacji armii nie zostały zaakceptowane przez ministra obrony. Co więcej, popadł w konflikt z królem Karolem II. Antonescu zainteresowały się rumuńskie służby wewnętrzne. Niechęć do króla sprowokowała wojskowego do silnego zaangażowania w politykę. Nawiązał on ścisłą współpracę ze skrajnie prawicowymi ugrupowaniami, które w 1937 roku uzyskały duże poparcie w wyborach parlamentarnych. Antonescu został mianowany ministrem obrony w rządzie Octaviana Goga. Następnie rozpoczął szeroko zakrojone przygotowania do ewentualnej wojny z Bułgarią, starając się zabezpieczyć kraj na wypadek konfliktu. **5 września 1940 roku** został powołany przez króla Karola II na stanowisko premiera. Po objęciu funkcji zmusił 6 września 1940 roku króla do abdykacji. Ogłosił siebie *conducatorem* („wodzem”), i przejął faktyczną władzę dyktatorską. Władzę sprawował przy pomocy faszystowskiej Żelaznej Gwardii. Pod koniec 1943 roku, kiedy to Rumunia uwolniła się od ZSRR, Michał I próbował przekonać Antonescu do ogłoszenia zawieszenia broni. Gdy dyktator odmówił, został wkrótce aresztowany i uwięziony. Rozpoczęła się przez to krótka wojna domowa w lipcu 1944 roku aż 23 sierpnia 1944 roku obalono rządy faszystowskie. Nowy Król Michał I wydał rozkaz kary śmierci poprzez rozstrzelanie Antonescu. Wyrok wykonano 5 listopada 1944 roku.

### Ordery i odznaczenia

* Order Michała Walecznego (trzykrotnie)
* Order Cnoty Wojskowej
* Tarcza Krym
* Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii