Orrustan um Stalíngrad

## Helst um Stalíngrad

Orrustan um Stalíngrad, áður Tsaritsyn - nú Volgograd, var einn af mikilvægari atburðum síðari heimsstyrjaldarinnar. Orrusta þessi var ein sú mannskæðasta í síðari heimsstyrjöldinni en talið er að um tvær milljónir manna hafi dáið á meðan henni stóð. Fyrsta sólahringinn dóu 30% af hermönnum þýska hersins. Á einum tímapunkti fóru lífslíkur sovésks hermanns sem barðist í Stalíngrad niður í einn dag. Ástæðan fyrir mikilvægi þessarar orrustu er sú að hún eyðilagði svo margt fyrir her Þjóðverja að þeir náðu sér ekki að fullu eftir það. Orrustan geysaði í fimm mánuði, eina viku og þrjá daga áður en Þjóðverjar gáfust upp 2. febrúar 1943.

## Orrustan um Stalíngrad

Þann 23. ágúst árið 1942 var dagurinn sem Þýskaland réðst inn í Stalíngrad. 19. nóvember, árið 1942 réðust Sovétríkin á her Rúmeníu og Ungverjalands sem voru að verja þýska herinn, sem leiddi til þess að Sovétríkin náðu að umkringja her Þjóðverja. Adolf Hitler meinaði hernum að flýja úr borginni og var reynt að halda hernum á lífi með því að senda mat í flugsskeytum. En þrátt fyrir tilraun Hitlers heppnaðist hún ekki og Sovétríkin náðu að drepa og fanga Þjóðverjana smám saman sem misstu allan herinn sinn á endanum.

Menn Hitlers fundu út bestu aðferðina við að taka yfir stærri borgum eins og Stalíngrad. Sú aðferð var að sprengja allt í loft upp með flugvélum, síðan að keyra skriðdrekum í gegnum borgina og koma að aftan og að lokum fara hermenn inn í borgina að framan og drepa alla andstæðinga sem þeir sjá, þessi aðgerð var hluti af  “Operation Winter Storm” hernaðaráætluninni. Þessi hernaðaráætlun gekk ekki vel hjá Þjóðverjum og þeir náðu ekki að snúa gangi orrustunnar við með henni - sem var markmiðið. Þegar langt var liðið á orrustuna þurftu Sovétríkin að styrkja her sinn við Stalíngrad. Svo á endanum náðu Sovétríkin að taka yfir Stalíngrad og vinna orrustuna. En þrátt fyrir að hafa unnið skildi þýski herinn eftir sig rústir því borgin hafði verið lögð gjörsamlega í rúst á meðan bardaganum stóð.

## Mistök Þjóðverja

Það sem Þýskaland gerði sem leiddi til þess að þeir töpuðu var að þeir létu Ungverja og Rúmeníu herinn hertaka of stórt pláss að miðaðvið stærð hersins og útaf því að Hitler einbeitti sér svo mikið að Stalíngrad höfðu Sovétríkin nægan tíma til að koma sér í stöðu meðfram Don River þar sem þeir tóku sér stöðu á endanum á bryggjum og börðust þegar óvinir komu á hana. Þessi staða kallaðist “bridgehead” og náði að sigra ungverska og rúmenska herinn með þessu. Þegar þeir höfðu drepið báða herina fóru þeir á bak við þýska herinn og umkringdu þá, sem má segja að hafi kostað Þýskaland síðari heimstyrjöldina.

## Tæki sem voru notuð

Í síðari heimsstyrjöldinni voru ekki eins kröftug vopn og eru núna þar sem þróun vopna hafði verið gríðarlega mikil síðustu ár. Í Stalíngrad voru notaðir skriðdrekar, sprengjuvörpur, rifflar (sem dæmi má nefna M1903a3 Springfield rifle), haglabyssur, hrítskotabyssur, skammbyssur, eldvörpur, handsprengjur, sjálfvirkar sprengjubyssur, stórskotabyssur og brynvarin farartæki.

## Úranus Hernaðaraðgerðin

Þann 19. nóvember árið 1942 umkringdi Rauði herinn Þjóðverja í aðgerð sem endaði með að ljúka orrustunni með Sovétmenn sem sigurvegara, kölluð Úranus. Sjötti her Þjóðverja var búinn að hertaka stóran hluta Stalíngrad og Rauði herinn umkringdi þá og náðu þannig að drepa þá flesta og ná Stalíngrad aftur á sitt vald. Aðgerðin var skipulögð af Georgy Zhukov. Zhukov og Sovétríkin létu safna fjölda manna saman en mikil leynd var höfð yfir þessu til þess að koma Þjóðverjum að óvörum. Til dæmis um þessa leynd fluttu Rússarnir hermennina bara til Stalíngrad á nóttunni, sem földu sig í húsum óbreyttra borgara innan við 24 kílómetra frá víglínu bardagans. Þeir luku áætluninni 23. nóvember árið 1942.

## Saga Stalíngrad

Árið 1807 voru íbúar Stalíngrad um 3,000 og átti íbúafjöldinn eftir að hækka gríðarlega hratt næstu áratugina en árið 1900 fór hann upp í 84,000. Fyrir orrustuna, árið 1939, var íbúafjöldi Stalíngrad rúmlega 445 þúsund manns en eftir stríðið voru íbúarnir orðnir fleiri en  milljón árið 2010. Borgin er talin var sú stærsta, mikilvægasta og blóðugasta borg í sögu hernaðar. Borgin var byggð 1555 og hét þá Tsaritsyn þangað til að Jósef Stalín komst til valda í Rússlandi þá nefndi hann borgina Stalíngrad. Svo eftir síðari heimsstyrjöldina vildi ritari kommúnistaflokksins ekki láta borg vera nefnda eftir Stalín og nefndi hana Volgograd, eftir ánni sem rennur í gegnum borgina. Á 19. öld varð Stalíngrad mjög mikilvæg borg fyrir samgöngur og góður verslunarstaður.

## Eftirmáli

Sovétríkin eru talin hafa endað með 478,741 dána hermenn og 650,878 slasaða. Einnig dóu nánast 40,000 óbreyttir borgarar. Hjá Öxulvöldunum lágu í kringum 650 - 750 þúsund hermenn í valnum eða meiddir og áttu að þau auki 91,000 menn höfðu verið handteknir. Af þeim sem voru handteknir hjá Öxulvöldunum voru færri en 6000 sem lifðu af og komust aftur til Þýskalands.

## Ef Þýskaland hefði unnið

Margir segja að tapið í Stalíngrad hafi kostað Þýskalandi síðari heimstyrjöldina sem hefur leitt til margra fleiri kenninga. En þó svo að það sé ekki hægt að staðfesta allt sem hefði gerst ef Þýskaland hefði sigrað, þá er hægt að segja að það séu mjög miklar líkur á að t.d. gyðingar hefðu dáið út ef að Þjóðverjar hefðu sigrað heimstyrjöldina. Ein af nokkrum kenningum er sú að ef Þýskaland hefði unnið orrustuna um Stalíngrad þá hefðu þeir mjög líklega ekki unnið Sovétríkin því þeir voru ekki nógu vel undirbúnir fyrir veturinn sem átti eftir að koma og hefðu þá Bandamenn mögulega sigrað þrátt fyrir tap í Stalíngrad. En það er ekki útilokað að þeir hefðu ekki geta sigrað Sovétríkin og ef þeir hefðu náð því þá hefði það haft mikil áhrif. Ef þeir hefðu sigrað Sovétríkin þá hefði yfirráðasvæði þeirra stækkað sem hefði að öllum líkindum orðið til þess að það yrðu færri hermenn á hverjum ferkílómeter sem myndi þýða það að þó þeir væru með meira landssvæði, ættu þeir þeim mun erfiðara að halda því og yrðu þar af leiðandi veikari á hverjum ferkílómetra. Svo þyrfti að taka með í reikninginn að Bandaríkin voru með stóran og öflugan her sem þýðir að Bandamenn hefðu átt enn meiri líkur á því að sigra Þýskaland smám saman. En þó svo að þeir myndu sigra Þýskaland hefðu þeir ekki útrýmt þeim, heldur mjög líklega minnka svæðið þeirra og láta landið vera undir stjórn annars lands.

Þess vegna mætti segja að þessi eina orrusta hefði breytt heiminum algjörlega ef hún hefði endað á annan hátt.

## Heimildir

Wkipedia. Sótt af 4.maí. 2016 af https://en.wikipedia.org/wiki/Battle\_of\_Stalingrad

Brilliant maps. Sótt 6. maí. 2016 af https://brilliantmaps.com/what-if-nazi-germany-won-world-war-ii/

Wikiwand. Sótt 11. maí. 2016 af http://www.wikiwand.com/is/Orrustan\_um\_Stal%C3%ADngrad#/overview

Wikipedia. Sótt 13. maí. 2016 af https://en.wikipedia.org/wiki/Battle\_of\_Stalingrad#Operation\_Uranus:\_the\_Soviet\_offensive