Trzecia Era

**Trzecia Era** – era trwająca od pierwszego pokonania Saurona oraz śmierci Elendila i Gil-galada do zakończenia Wojny o Pierścień i odejścia na zachód Gandalfa, Elronda, Galadrieli, Bilba oraz Froda (w sumie około 3021 lat).

## Kalendarium

* **1** r. –  Isildur obwołuje się królem Arnoru i Królem Wszystkich Dúnedainów, armia Arnoru wraca na północ a Isildur pozostaje w Gondorze, razem ze swymi synami, umacniając granice i porządkując sprawy królestwa.
* **2** r. – Isildur sadzi Białe Drzewo w Minas Tirith i wyrusza na północ do Arnoru. Meneldil, syn Anariona, zostaje koronowany na króla Gondoru, Isildur zrzeka się władzy na południu. Bitwa na Polach Gladden, w wyniku której ginie Isildur oraz jego trzej synowie, a Jedyny Pierścień przepada w odmętach Anduiny. Najmłodszy syn Isildura, Valandil, pozostający w Rivendell na wychowaniu u Elronda, zostaje obwołany królem zarówno Gondoru jak i Arnoru, po mimo tego zatargi między południem a północą nie mają miejsca.
* **3** r. – Ohtar przynosi Odłamki Narsila do Imladris.
* **10** r. –  Valandil wyrusza do stolicy Arnoru, Annúminas, gdzie zostaje koronowany na króla Arnoru i otrzymuje Berło Annúminas. Bunt Hathorian roznieca płomień rebelii w podbojach Mûmakan. Dûshera, Tuktan, Gan i wyspy południowego archipelagu w kolejnych dekadach zrywają jarzmo imperium Shi-Vuusa.
* **48** r. – Rodzi się Eärendil, syn Cemendura, wunk Meneldila.
* **61** r. - Założenie miasta Thôrion nad zatoką Ûsakan. Wyznacza ono obecną zachodnią granicę Tantûrakitów i przez wiele wieków służyło jako główna baza dla operacji wojskowych, a później projektów kolonizacyjnych w regionie graniczącym z zachodnimi Ûsakanitami.
* **87** r. – Rodzi się Eldacar, syn Valandila i następca tronu Arnoru.
* **105** r. - Dwór odzyskuje dwa pierwsze Klejnoty Nieświatła z ich kryjówek.
* **109** r. – Elrond poślubia Celebríanę - córkę Celeborna i Galadrieli.
* **130** r. – Narodziny Elladana i Elrohira, bliźniaczych synów Elronda i Celebríany.
* **136** r. – Rodzi się Anardil, syn Eärendila, wnuk Cemendura i prawnuk Meneldila.
* **158** r. – Umiera Meneldil, czwartym królem Gonodru zostaje jego syn, Cemendur.
* **185** r. – Rodzi się Arantar, syn Eldacara.
* **222** r. – Rodzi się Ostoher, syn Anardila.
* **238** r. – Umiera Cemendur, a tron Gondoru po nim obejmuje jego syn Eärendil.
* **241** r. – Rodzi się Arwena Undómiel, córka Elronda i Celebríany.
* **249** r. – Po długim panowaniu umiera syn Isildura, Valandil, czwartym królem Arnoru po nim zostaje Eldacar.
* **270** r. - Maarav II. z Mûmakanu próbuje odzyskać dawne imperium, atakując Koronandë i Hathorian. Konflikt szaleje przez kilka lat nierozstrzygnięty, głównie dlatego, że Koronandë jest w konflikcie także z Tantûrakitami. Konflikt ten znany jest później jako Wojna Trzech Państw.
* **287** r. - Za radą maga Tantûrakici podpisują traktat pokojowy z Koronandë. Od tamtej pory cesarz Tantûrakitów mógł rozszerzać swoje terytorium na północ, a zwłaszcza na zachód.
* **288** r. - Hathorianie i Koronandë (które może teraz zaangażować całą swoją siłę w tę kampanię) rozpoczynają ofensywę na terytorium Mûmakan.
* **291** r. - Unicestwienie armii Mûmakan i całkowite wyeliminowanie rodziny królewskiej Mûmakan przez sprzymierzone siły w bitwie w pobliżu grobowców Oran-plaar kończy Wojnę Trzech Państw i eliminuje zagrożenie ekspansją Mûmakan na następne stulecia. Ich centralny rząd rozpada się całkowicie, a małe państewka zbudowane przez poszczególne plemiona walczą ze sobą przez następne stulecia.
* **ok. 300** r. - Tantûrakici rozpoczynają systematyczną ekspansję na północ i wschód.
* **407** r. - Gorthaur udaje powracającego Jí Amaava. Jego sukces jest nieco ograniczony z powodu brakujących dziedzicznych przedmiotów boskiego króla i jego niezdolności do pełnego zrozumienia ducha ludzkiego (będąc majarem), a tym samym przekonującego reprezentowania "odrodzonego Jí Amaava".
* **438** r. - Dwór odzyskuje trzeci klejnot.
* **490** r. – Pierwsza inwazja Easterlingów na Gondor.
* **ok. 500** r. - Gorthaur przeciąga pod swój sztandar cztery najpotężniejsze z dwunastu plemion Mûmakan.
* **500 - 1200** r. - Wojny Heretyków (dotyczące prawdziwej ścieżki religijnej) powstrzymują Mûmakan przed ekspansją i angażują ich w wewnętrzne konflikty przez siedemset lat. Sporadyczne pojawianie się Gorthaura jako Jí Amaav w tym okresie podtrzymują wewnętrzne wojny Mûmakan.
* **512** r. - Trzęsienie ziemi niszczy twierdze Fhûl i w mniejszym stopniu Ny Chennacatt.
* **ok. 550** r. - Grupa młodych niewolników przewiezionych na ten obszar z północnego Endoru ucieka do Tur Betark. Tworzą oni grupę górską zwaną Danak.
* **634** r. - Kiedy siły Tantûrakitów dotarły do rzeki Tumakal, która tworzy granicę między Ûsakanem i Tumag, era wielkiej ekspansji Tantûraków zaczeła dobiegać końca. Nawet problem Uvag-Aak mógł zostać zminimalizowany dzięki ostrożnemu wycięciu części północno-zachodniego lasu Ûsakal.
* **640** r. – Narodziny Eärendura z Arnoru.
* **664** r. - Imrazor II z Pel pokonał Magri w bitwie pod Emyn Hith i podporządkował sobie Tumag jeszcze w tym samym roku. Został zamordowany, zanim mógł wzmocnić swoje nowe królestwo. Mag i Tumag zostały utracone na rzecz Pel. W kolejnych latach państwo Magri w Sparcie wzmocniło się i okazało się niemal niepokonanym wrogiem, choć jego ekspansja była bardzo ograniczona.
* **685** r. - Tantûrakici kontrolują wszystkie zamieszkałe ziemie na południe od Gór Żółtych i między Tumakalem a Pel Dûshera. Ziemie te stały się później głównym terytorium Tantûrakitów, czyniąc to królestwo jednym z najsilniejszych państw Arûwanu w Endorze. Okresowo jego granice są powiększane, ale nigdy nie zmniejszają się poważnie w porównaniu do obecnych.
* **712** r. - Darin Tesarath osiedla się na ziemiach Mag i Tumag.
* **726** r. – Narodziny Amlaitha z Fornostu.
* **771** r. - Dwór przejmuje czwarty klejnot. Pozostałe trzy okazują się trudniejsze do znalezienia.
* **777** r. - Miasto Narad-dum zostało założone przez Nara i jego zwolenników. Wierzyli, że miasto nigdy nie upadnie dzięki okolicznościom jego założenia.
* **861** r. – Śmierć Eärendura, Królestwo Arnoru rozpada się na Arthedain, Cardolan i Rhudaur.
* 977 r. – Narodziny Atanatara II z Gondoru .
* 1000 r. – Przybycie Istarich do Śródziemia.
* 1028 r. – Śmierć króla Belega, Mallor zostaje trzecim królem Arthedainu.
* 1050 r. – Harfootowie przybywają do Eriadoru.
* 1304 r. – Śmierć króla Calmacila, Rómendacil II zostaje dziewiętnastym królem Gondoru.
* 1409 r. – Angmar zdobywa Cardolan i Rhudaur.
* 1437 r. - Osgiliath zostaje spalone.
* 1601 r. – W Shire osiedlają się Hobbici.
* 1635 r. – Wielka Plaga w Śródziemiu.
* 1940 r. - Arvedui poślubia Fíriel.
* 1974 r. – Królestwo Arthedainu zostaje zdobyte przez Angmar.
* 1975 r. – Bitwa o Fornost, zwycięstwo Gondoru nad Angmarem.
* 1979 r. – Bukka zostaje pierwszym thanem Shire.
* 1980 r. – Krasnoludowie z Morii budzą Balroga. Zabija on Durina VI i otrzymuje miano Zguby Durina, Nazgûle powracają do Mordoru.
* 1999 r. – Założenie Ereboru.
* 2063 r. – Gandalf wypędza Saurona z Dol Guldur.
* 2463 r. – Sméagol wchodzi w posiadanie Jedynego Pierścienia
* 2475 r. – Zniszczenie Osgiliath
* 2475 r. – Pojawienie się Uruków w Śródziemiu
* 2510 r. – Założenie Rohanu.
* 2758 r. – Wulf przypuszcza atak na Rohan.
* 2759 r. – Saruman osiedla się w Isengardzie.
* 2770 r. – Erebor zostaje zajęty przez Smauga.
* 2799 r. – Bitwa w Dolinie Azanulbizar
* 2807 r. – Rodzi się Mungo Baggins, dziadek Bilbo Bagginsa.
* 2850 r. – Gandalf wkrada się do Dol Guldur, gdzie otrzymuje Mapę Thróra i klucz od więzionego tam Thráina.
* 2900 r. – Umiera Mungo Baggins.
* 2931 r. – Narodziny Aragorna II Elessara.
* 2933 r. - Śmierć Arathorna II.
* 2941 r. – Wyprawa Thorina, Bitwa Pięciu Armii.
* 2951 r. – Sauron rozpoczyna odbudowę fortecy Barad-dûr, Aragorn poznaje Arwenę.
* 2953 r. – Ostatnie spotkanie Białej Rady.
* 2956 r. – Aragorn poznaje Gandalfa i zaprzyjaźnia się z nim.
* 2968 r. – Rodzi się Frodo Baggins.
* 2980 r. – Théoden zostaje siedemnastym Królem Rohanu.
* 2984 r. – Denethor II zostaje dwudziestym szóstym Namiestnikiem Gondoru.
* 2989 r. – Grupa Krasnoludów pod wodzą Balina próbuje zasiedlić Morię, Frodo Baggins przechodzi pod opiekę Bilba Bagginsa, który ustanawia go swoim dziedzicem.
* 2994 r. – Śmierć krasnoludów próbujących zasiedlić Morię.
* 3017 r. – Gollum zostaje wypuszczony z Mordoru. Aragorn poluje na Golluma.
* 3019 r. - Wojna o Pierścień.
* 3021 r. – Bilbo, Frodo, Gandalf, Elrond i Galadriela opuszczają Śródziemie i udają się do Amanu. Koniec Trzeciej Ery.

Następna Era: Czwarta Era