Siemowit II

**Siemowit II** (ur. 171, zm. 220) - król Polski, książę lechicki, oraz mazowiecki. Syn Swarożyca od 187. Syn Kazimierza II, wnuk Przemysła I "Wielkiego", oraz ojciec Mieszka I "Odnowiciela".

## Rodowód

**Pradziadkowie:** Bolesław I "Swarożyc", Milena Krakowianka, Bogdan Głogowski (książę śląski), *???*, Witold z Jaćwingów, *???*

**Dziadkowie:** Przemysł I "Wielki", Żelisława Głogowska, Olgierd z Jaćwingów, *???*

**Rodzice:** Kazimierz II, Aldona z Jaćwingów

## Dzieciństwo

Siemowit urodził się jako syn króla Polski Kazimierza II, oraz córki wodza Jaćwingów Aldony. Jego ojciec zmarł po krótkich i burzliwych rządach, gdy Siemowit miał trzy lata. Regencje objęła wtedy jego matka, która rządziła Polską przez siedem lat, w czasie których musiała zmagać się z najazdami łupieżczymi z Połabia, Pomorza i Warmii. Był to okres zdecydowanego osłabienia korony polskiej. W dodatku stryj Siemowita - Gościwuj, wódz Pułtuska - podjął kolejną próbę przejęcia tronu, podburzając do buntu grody w Czersku i Gostyninie. Wojna o sukcesję trwała ponad dwa lata i zakończyła się zwycięstwem Aldony, która wygnała Gościwuja.

Aldon z Jaćwingów zmarła w 181 roku, na cztery lata przed możliwością objęcia rządów przez Siemowita. Wtedy regentem został nadworny dyplomata Skabimir, prowadzący politykę ostrożności i powolnego umacniania władzy centralnej, oraz odbudowy kraju po latach wyniszczających wojen domowych. Podczas jego regencji doszło do konfliktu z księciem śląskim Bańkiem, który próbował najechać ziemie krakowską. Wspólne siły korony i księcia krakowskiego Radosława rozbiły Bańka pod Wieluniem i zaniechały ekspansji.

Kiedy królewicz miał dwanaście lat, zachorował na ospę, którą ciężko przechodził i w jej wyniku niemal stracił czucie w lewej stronie twarzy, a także pozostały mu liczne blizny. Krótko po tym, Skabimir zaręczył go z księżniczką morawską Jagodą.

## Panowanie

### Początki rządów

Siemowit wstąpił na tron w wieku czternastu lat w roku 185. Miesiąc później ożenił się z rok starszą Jagodą i rozpoczął rządy. W tym okresie zmarł także Najwyższy Kapłan Svarozicy i na jego miejsce król wyznaczył Waldemara z Poznania. Zaręczył również swoją siostrę Dobiesławę z nowo ogłoszonym księciem Lędzian - Leszkiem I.

### Syn Swarożyca

W 186 roku nakazał rozpoczęcie przygotowań do namaszczenia go jako głowy kościoła słowiańskiego, Syna Swarożyca. Wysłał również kilku misjonarzy na tereny morawskie, licząc, że uda się nawrócić tamte ziemie i włączyć do swojej strefy wpływów.

Namaszczenia odbyło się w Dzień Cudów 187, zaś dobę później, w Dzień Ziaren, Siemowit hucznie obchodził urodziny swojego ojca.

### Bunt Radosława

W 190 roku księciem krakowskim był Radosław, mianowany przez zdesperowanego Kazimierza II. Radosław ciągle dążył do niezależności, przez co Siemowit zbudował sobie sieć sojuszy w tym regionie (księstwo morawskie i lędziańskie). Na wiosnę 190, Radosław ostatecznie wypowiedział posłuszeństwo koronie i zmobilizował armię, aby zdobyć grody mazowieckie.

Siemowit wezwał na pomoc swego teścia z Moraw, oraz szwagra z Lędzian. Zanim ich wojska zdążyły połączyć się z armią króla Polski, książę krakowski zdobył gród w Gostyninie, a po jego stronie ponownie stanął Czersk i Pułtusk.

Pierwsza bitwa odbyła się na jesień 190, pod Radzyminem. Tam koalicja pod przywództwem Siemowita pokonała wojska buntowników. Jednakże już kilka tygodni później, z łupieżczą wyprawą na Polskę napadł wódz Serbołużyczan i splądrował cały Poznań. Siemowit zdecydował się na podzielenie swojego wojska i połowę wysłał na zachód, zaś drugą część oddelegował do oblężenia Krakowa i Kielc.

Armia zachodnia pokonała Serbołużyczan pod Poznaniem i w odwecie uderzyła na ich gród w Budziszynie. Tymczasem oblężenie Krakowa zakończyło się porażką, gdyż zostało przerwane przez zreorganizowane oddziały Radosława. Udało się zdobyć Kielce, a Siemowit wymordował całą straż grodu, lecz obsadzona przez niego załoga także została wkrótce rozgromiona.

Siemowit zdecydował się na wynajęcie drogich jednostek najemnych, a konkretnie Pomorzan z Mazur. Dotarła do niego także armia zachodnia. Po połączeniu obu wojsk, ruszył na Radosława, którego ponownie pokonał pod Radomiem. Jednak tym razem oblężenie Krakowa ponownie się nie udało.

Obie strony spotkały się na rozmowach pokojowych w grodzie w Kaliszu na początku 194. Mediatorem został książę Lędzian Leszek. Ostatecznie zarówno Siemowit, jak i Radosław zgodzili się na zachowanie statusu quo, wiedząc, że wojna może ciągnąć się jeszcze przez wiele lat, a żadna ze stron nie ma na tyle dużej przewagi, aby wygrać (król Polski nie mógł przedrzeć się do silnie ufortyfikowanego Krakowa, zaś książę zdawał sobie sprawę, że nie ma środków, ani potencjału na zdobycie Wielkopolski).

### Umowa landowa

Po zakończeniu działań zbrojnych przeciwko krakowskiemu buntownikowi, Siemowit chciał jak najszybciej zwiększyć liczebność swojej armii. W tym celu wydał dekret o tzw. "umowie landowej", czyli zobowiązał się do rozdania ziemi każdemu, kto zgłosi się do drużyny królewskiej. Chciał tym samym wykształcić klasę rycerską, lecz w praktyce sprawiło to, że wielu niewyszkolonych chłopów zalało rynek lokacyjny, a wartość bojowa armii królestwa znacząco nie wzrosła.

### Okres 196-200

Pomiędzy 196, a 200 rokiem na terenie Królestwa Polski nie miało miejsca zbyt wiele wydarzeń stricte politycznych, czy gospodarczych.

W 197 urodziło się pierwsze dziecko Siemowita, Mieszko. Rok później na świat przyszła mu córka, której dał imię Jadwiga. Zmarł także książę krakowski Radosław, a jego miejsce zajął syn - Jan. Wdowa po Radosławie, stryjenka Siemowita Kazimiera, wróciła na dwór do Gniezna. Król zdecydował się wydać ją za wodza pomorskiego Witolda. Zmarł również książę morawski, a więc zakończył się sojusz południowy. Warto zaznaczyć, że książę Lędzian Leszek I zaczął wysuwać nieśmiałe na razie żądania do korony polskiej, choć wciąż trwał w sojuszu z Siemowitem, a przy okazji był brany jako jeden z kandydatów na króla ruskiego.

### Nława Dąbrówka Jasnowłosa

W 194, stryjenka Siemowita - Dąbrówka Jasnowłosa - zmarła. Życie spędziła jako kapłanka w Kaliszu, a co więcej wyznaczała się ogromną dobrotliwością i szczodrością dla ubogich. Dlatego też Najwyższy Kapłan Waldemar zaproponował królowi uznanie jej Nławą, czyli świętą. Siemowit zgodził się.

Proces trwał przez sześć lat, aż do 200 roku, co było pierwszym udokumentowanym, zorganizowanym mechanizmem przyznawania w Svarozicy godności świętej. Sam Siemowit niezwykle szanował swoją stryjenkę, przez co nakazał jej wielki kult, malując obrazy, stawiając rzeźby i własnoręcznie układając hymny pochwalne. Dąbrówka Jasnowłosa stała się jednym z głównych religijnych symboli, a w 203 roku, Bogdan ze Spichlerza ułożył "*Pieśń Białowłosej Damy*", która przez następne sto pięćdziesiąt lat otwierała każde namaszczenie.

### Wojna z Podlasianami

Na północnym-wschodzie od granic królestwa żyło plemię Podlasian. Siemowit, posiadając odbudowaną armię, a także chcąc zrekompensować się za brak jednoznacznego zwycięstwa w wojnie z Radosławem, zdecydował się najechać ich granice. Szybko i bezproblemowo zajął gród w Ostrołęce, a później w Myszyńcu. Tym razem plany pokrzyżowała mu jednak zaraza, która rozniosła się wśród jego armii. Udało mu się wygrać bitwę pod Myszyńcem, lecz na początku 203 roku stracił już 1/3 swoich wojsk i zdecydował się na poprzestanie w ekspansji na zdobytych dotychczas grodach.

### Najazd Pomorzan i Lędzian

W 206 roku umiera Witold, wódz pomorski. Jego następca, Klejstut, nie jest synem Kazimiery Lechowiczowej, więc sojusz nie obowiązuje. Niemal od razu Klejstut organizuje najazd na północne tereny Polski. Pomimo silnie ufortyfikowanych grodów w górnej Wielkopolsce, przedziera się do wewnątrz, a Siemowit zbyt późno organizuje swoje jednostki. Wtedy dochodzi także do zdrady - książę Lędzian, Leszek I, odsyła swoją żonę Dobiesławę do Gniezna i razem z armią wyprawia się na Kielce.

Siemowit jest w patowej sytuacji, więc wzywa na pomoc swojego wasala z Krakowa. Jan okazuje się wierny i przybywa z wojskiem pod Kalisz, gdzie obie armie łączą się. Król najpierw wyrusza na Lędzian, którzy jednak pokonują go w bitwie, a niedługo później zajmują Kielce i przygraniczny Sandomierz. Ruszają w głąb Świętokrzyszczyzny, zajmując szereg pomniejszych grodów.

Siemowit wytacza im następną bitwę - tym razem zwycięża. Wie jednak, że jeśli zdecyduje się na odbicie utraconych grodów, jego armia będzie zbyt mała, aby pokonać szarżujących na północy Pomorzan. Wyrusza więc, aby stawić im czoło. W tym czasie Pomorzanie opanowali już Lubasz oraz Wieleń, a także plądrują Kruszwice. Król przybywa i wytacza im walną bitwę pod Poznaniem, którą jednak przegrywa. Pomorzanie ponoszą ciężkie straty i zaprzestają dalszej ekspansji, lecz Siemowitowi nie udaje się odzyskać już żadnych z utraconych ziem.

### Okres 209-214

W tym czasie nie działo się zbyt wiele zawirowań politycznych. Urodziły się dwie córki Siemowita - Aldona (210) oraz Rzepicha (213). Tymczasem zmarł Najwyższy Kapłan Waldemar, a zastąpił go Zbyszek z Lubusza. Niedługo później umiera także żona Siemowita, a ten poślubia księżniczkę krakowską Hannę. W 214 roku organizuje również wielki festyn, a później, śladem prapradziada Lecha II, nadworne polowanie, w którym zwycięża wojewoda Gostyniński, Wacław.

### Najazd Śląski

W tym czasie na Śląsku rządzi brat stryjeczny Siemowita, Albert II. Zwyciężył on szereg kampanii na Połabiu i Czechach, znacznie polepszając swoją pozycję polityczną; tak bardzo, że poddani zaczęli nazywać go "Wielkim". Ma on aspiracje do tytułu króla Polski.

W 215 wypowiada zatem wojnę kuzynowi i rozpoczyna oblężenie Wielunia. Siemowit organizuje wojsko z Wielkopolski, Mazowsza i Małopolski i stawia czoło Albertowi, przegrywając jednak w bitwie. Gród w Wieluniu upada i książę śląski kieruje się na Kalisz. Jednakże nie udaje mu się zdobyć tego grodu, więc obsadza bardzo silną załogę w Wieluniu i wraca do kraju.

### Zapaść systemu landowego

W latach 215-217 doszło także do zapaści systemu landowego. Z powodu dużych strat terytorialnych, zaczęło brakować terenu do rozdawania. Przerośnięta i słabo wyszkolona armia Siemowita, przy dużych problemach logistycznych, nie dawała mu w rzeczywistości dużej potęgi militarnej, a jedynie uszczuplała skarbiec z potrzebnych funduszy.

Z tego powodu, Siemowit zdecydował się zrezygnować z systemu landowego, a przy okazji odebrał wielu żołnierzom ziemie. Ci, którzy się buntowali (a była to większość) byli skazywani na banicję. W efekcie, król Polski pozbawił się zarówno armii, jak i szacunku wśród wojska, wyrzucając tych, którzy zdobyli już pewne doświadczenie.

Według profesor Pawła Grzdęga, jedynie głęboko zakorzeniony szacunek do tytułu Syna Swarożyca, oraz do bojowej tradycji Lechowiczów, uchroniły Siemowita od masowej rebelii swojego wojska.

### Śmierć

Śmierć Siemowita II przez lata stanowiła zagadkę dla historyków. Jednakże najnowsze badania, oraz odkrycie *Kroniki Siemowitańskiej*, każą sugerować badaczom, że król Polski zażywał środki halucynogenne, (prawdopodobnie grzyby), które po przedawkowaniu wprawiły go w stan śpiączki. Cierpiał na nią od końca 217 roku, przez dwa lata. W tym czasie regencje sprawował jego syn, Mieszko. Po następnym przedawkowaniu w 220 roku, Siemowit nie wybudził się z następnej śpiączki i został pochowany (jako pierwszy) w nowo wybudowanym Sanktuarium Lechowiczowskim.

## Próba oceny rządów

Rządy Siemowita II z reguły oceniane są jako negatywne. Pomimo stosunkowo niezłych wyników w pierwszych latach panowania, z czasem było już tylko gorzej. Można powiedzieć, że wraz ze swoim ojcem, niemal do końca zaprzepaścił to, co budował jego dziad, Przemysł I "Wielki". Swojemu synu pozostawił królestwo o wątpliwej reputacji politycznej, z dwoma wrogimi książętami, posiadającymi ambicje do tytułu króla Polski. O słabości rządów Siemowita II może świadczyć przydomek, jaki otrzymał jego syn - "Odnowiciel". Jednak niektórzy badacze wskazują, że Siemowit przez poddanych był uważany za władcę sprawiedliwego i dobrego, a także zwracają uwagę na nieprzeciętne zasługi kulturowe, oraz umiejętności literackie władcy.

## Rodzina

Siemowit II był żonaty dwukrotnie - z księżniczką morawską Jagodą, oraz księżniczką krakowską Hanną. Tylko ta pierwsza wydała mu na świat czwórkę potomstwa.

* **Mieszko I "Odnowiciel"** (ur. 197, zm. 244) - następca, król Polski, książę lechicki, mazowiecki oraz krakowski. Syn Swarożyca.
* **Jadwiga** (ur. 198, zm. 250) - żona księcia morawskiego Wańka.
* **Aldona** (ur. 210, zm. 282) - kapłanka w Nakle.
* **Rzepicha** (ur. 213, zm. 230) - zaręczona z wodzem podlaskim Borem.