Todor z Rydlewa

Portret Todora nieznanego autora

**Todor z Rydlewa**, także: **Fiodor**; właściwie **Grigorij Iwanowicz Niczyporuk** / biał. *Грігорій Івановіч Нічыпорук* (ur. najprawdopodobniej przełom lat 70 i 80 XIX wieku - zm. 17.07.1958 w Rydlewie k. Żnina) - pałucki ziemiosławny mistyk, asceta i nauczyciel duchowy. Uważany za najwybitniejszego przedstawiciela narodu Białorusinów pałuckich.

## Życie i działalność

Nic nie wiadomo o wczesnym życiu Todora. Zgodnie z relacjami kilku ludzi, którzy go znali (informacje ostatecznie niepotwierdzone) w młodości Todor zajmował się grabieżami na napływającej na Pałuki ludności niemieckiej. Inne źródła wspominają o tym, że był zwykłym chłopem, któremu Bóg powiedział historię prawdziwą i wskazał mu drogę. Prawdopodobnie nigdy nie otrzymał żadnych postrzyżyn mniszych.

Pierwsze wzmianki o mistyku mieszkającym w zachodniej części Rydlewa, przy Jeziorze Małym Żnińskim, pochodzą z początków XX wieku. Już wtedy dało się słyszeć o wybitnych darach Ducha Świętego, jakie posiada ten pustelnik. Ponoć nie było problemu, którego nie umiałby rozwiązać, albo swoją radą albo modlitwą.

Największy rozgłos Todorowi przyniosło wydarzenie z listopada 1918 roku. Przyjechał on wtedy do Żnina, wszedł na najwyższe piętro Baszty i zaczął krzyczeć do ludu pałuckiego, wyzywając ich do rozbrojenia wojsk niemieckich i wyzwolenia się z polsko-niemieckiej okupacji. Od tego czasu, Todora w Rydlewie nawiedzały grupy pielgrzymów szukające rady i pocieszenia. Kilka razy odwiedził go nawet Jan Monetarny oraz Wanda Pieniężna. Drugą wojnę światową przetrwał spokojnie, a jego chaty bożej nie odnaleźli czerwonoarmiści. W 1947 roku został aresztowany przez Polaków, jednak wypuszczono go po kilku tygodniach, gdy w tajemniczych okolicznościach zginął komendant żnińskiej MO i kilku członków prezydium PPR w Żninie. Zmarł otoczony aurą świętości w swojej chacie 17 lipca 1958 roku.

## Twórczość

Większość nauk Todora została przekazana światu przez ludzi, z którymi rozmawiał, jednak sam Todor wydał też kilka własnych, niedużych publikacji, które omawiały konkretne zagadnienia teologiczne i moralne. Pierwszym i najważniejszym jego dziełem była 50-stronicowa broszurka *Rasa pałucka - Naród Wybrany* opublikowana w 1921 roku. Za posiadanie i rozpowszechnianie tej publikacji w 2RP można było dostać karę śmierci. W 1941 roku ukazały się *Porady duchowe*, które stanowił zbiór najczęściej zadawanych pytań oraz odpowiedzi do nich. Lata 50 obfitowały w literaturę duchową autorstwa Todora. W 1951 roku ukazał się *Komentarz do "Pism Bożych" świętego Rodłosława*, a rok później *Współczesny los Pałuczan w świetle Ewangelii*. Ostatnim dziełem Todora była wydana w 1955 roku *Obszerna historia Ziemiosławia*, która do dziś stanowi najlepsze źródło wiedzy o Cerkwi Ziemiosławnej.

Warto dodać, że w swoim testamencie Todor przeklął każdego, kto zarabia na jego dziełach, dlatego cena każdego dzieła Todora stanowi tylko i wyłącznie cenę druku książki.

## Kontrowersyjne poglądy

Todor, jak większość nieoficjalnych i niezależnych od Cerkwi mistyków, był postacią dość kontrowersyjną. Poniżej wymienione jest kilka najsłynniejszych i najbardziej dyskusyjnych poglądów Todora:

**Fotografowanie zamyka duszę w aparacie** - Todor wierzył, że zrobienie zdjęcia zamyka duszę w aparacie i uniemożliwia jej wyjście (a co za tym idzie: zbawienie), póki aparat nie zostanie zniszczony. Jedynym *aparatem Bożym* miało być urządzenie wykonane w całości na Pałukach i z materiałów także pozyskanych na pałuckiej ziemi. Niestety do dziś nie udało się skonstruować takiego urządzenia, a radykalni ziemiosławni nie godzą się na bycie fotografowanymi.

**Bóg jest Pałuczaninem** - W tym twierdzeniu mistyk powoływał się na dawną symbolikę Chrystusa, która przedstawiała Go jako herb Szubina - pelikana karmiącego krwią młode.

**Rasizm i szowinizm** - Todor uważał Pałuczan oraz pałuckie mniejszości etniczne za rasę nadrzędną wobec Słowian, zwłaszcza Polaków. Często porównywał Pałuki do starożytnego Izraela a Polaków do Babilończyków i czcicieli Baala.

Wokół Todora zebrała się także grupa jego zwolenników, tzw. *todorowcy*, którzy zakładali odizolowane wsie i żyli w komunach oddając się tylko pracy na roli, płodzeniu dzieci oraz obrażaniu Polaków. Todor nie ustosunkował się nigdy do działalności tej grupy religijnej.