Tyranozaur

## Wstęp

Tyranozaur (*tyrannosaurus*) to dinozaur gadziomiedniczny z podrzędu teropodów. Jest to prawdopodobnie najpopularniejszy dinozaury na świecie.

## Rozmiary

Tyranozaur był największym tyranozauroidem i być może największym teropodem. Największy odnaleziony tyranozaur, nazwany "Sue" osiągnął długość 12,3 metra, wysokość 3,45 metra w biodrach i została oszacowana na wagę 8-9 ton. Inne okazy w tym badaniu zostały oszacowane na wagę 9 ton.

## Materiał kopalny

Odnaleźliśmy bardzo dużo szkieletów tyranozaura, niektóre z nich są bardzo dobrze zachowane. Oto lista odnalezionych okazów:

#### YPM 4192 (1874)

Odkryte przez Arthura Lakes'a, *kilka zębów*. Po odkryciu zostały wysłane do Othniel'a Charles'a Marscha do Muzeum Yale Peabody. Nie zostały opisane, aż do 2002 gdy paleontolog Kenneth Carpenter, uznał je za pierwszy okaz tyranozaura.

#### ? (1888)

*Kawałek dolnej szczęki*, odnaleziony w 1888 roku przez Georga L Cannona. Szczęka ta, do dziś nie została naukowo opisana.

#### "Ornithomimus grandis" (1890 - 1891; opisane w 1896)

W latach 1890 do 1891, paleontolog John Bell Hatcher odnalazł okaz tyranozaura. W 1896 roku Othniel Charles Marsch opisał szkielet i uznał go za gatunek olbrzymiego ornitomima. Dziś wiemy, że szkielet należał do tyranozaura. Okaz składał się z: *częściowego prawego śródstopia, lewej kości udowej, piszczela, częściowej kości strzałkowej i prawej kości udowej.*

#### "Manospondylus gigas" (1892)

W 1892 roku, Edward Drinker Cope znalazł *kilka kręgów*, które opisał i nazwał "Manospondylus gigas". Według niego, należały one do ceratopsa, lecz dziś wiemy, iż należały do tyranozaura.

#### "Dynamosaurus imperiosus" (1900)

Odnaleziony w 1900 roku szkielet tyranozaura i innych stworzeń wmieszanych w szkielet, niegdyś uważanych za jednego dinozaura. Henry Fairfield Osborn opisał go i nazwał "Dynamosaurus imperiosus", zauważył, że ten szkielet był jak nic, co wcześniej widział. Dziś wiemy, że stało się tak, gdyż kości różnych dinozaurów i zwierząt zostały pomieszane i pomyślano, że były jednym stworzeniem. Z *zębami, dolną szczęką, żebrami oraz kręgami tyranozaura*; były pomieszane *osteodermy i zęby ankylozaura*, *przednie kończyny innego teropoda*, *szczątki szczęki oraz zębów hadrozaura*, *kryza ceratopsa, łuski ryby oraz dużo innych niezidentyfikowanych szczątków*.

#### CM 9380 - holotyp tyranozaura (1902)

Szkielet został odkryty w 1902 przez Barnum'a Brown'a w formacji Hell Creek.Kompletność szkieletu wynosiła 10%. Ciekawe jest to, że w oryginalnym papierze naukowym Barnum Brown opisał tyranozaura i "dynamozaura" jako dwa oddzielne gatunki. Dopiero później w 1906 roku podłączył oba szkieletu pod jeden takson tyranozaura. Okaz składa się z: *lewej szczęki, obu k. łzowe, obu k. zębowe, lewej k. łuskową, zębów, niekompletnych kości kończyn przednich, bardzo niekompletnych kości kończyn tylnych, niektórych kręgów szyjnych i grzbietowych, 6 żeber i 3 elementów gastralii oraz kości krzyżowej.*

**Scotty**

Ten tyranozaur mimo przekonań, jest mniejszy od Sue. Ma 12 metrów długości i waży 6 ton

1. ↑ 1,0 1,1
> "A T.rex named Sue", Muzeum Historii Naturalnej w Chicago.
>
>
2. ↑ Oszacowane przez: John R. Hutchinson Karl T. Bates, Julia Molnar, Vivian Allen, oraz Peter J. Makovicky (2011) "A Computational Analysis of Limb and Body Dimensions in *Tyrannosaurus rex* with Implications for Locomotion, Ontogeny, and Growth"
3. ↑ Korekta badania z 2011 roku napisana przez: John R. Hutchinson, Karl T. Bates, Julia Molnar, Vivian Allen, oraz Peter J. Makovicky (2014)
"Correction: A Computational Analysis of Limb and Body Dimensions in *Tyrannosaurus rex* with Implications for Locomotion, Ontogeny, and Growth"