Historia Darencji

**Historia Darencji**

## Przejęcie władzy przez komunistów

Po śmierci ostatniego darenckiego króla, Fryderyka II, wśród parlamentu wybuchł konflikt nt. wyboru nowego monarchy. Ugrupowania konserwatywne z premierem Józefem Antonim Ogińskim na czele dążyły do znalezienia odpowiedniego kandydata na nowego króla. Bardziej centrowe skrzydło Konserwatywnej Unii Darenckiej wraz z ministrem spraw zagranicznych Hieronimem Cybulskim skłonne były oddać władzę w ręce niemieckiego króla Piotra I Habsburga, na co przystawała również część polityków z Niemczyzny, chociaż sam król nieprzychylnie odnosił się do tego pomysłu. Współpracownicy Ogińskiego proponowali, by to właśnie premier objął władzę w państwie, proponowano nadanie mu tytułu marszałka Państwa. Sam Ogiński publicznie nie wypowiadał się na tę propozycję, lecz wg. części historyków miał duże ambicje związane z przejęciem tego urzędu. Stronnictwo Demokratyczne proponowało wprowadzenie urzędu prezydenta. Rozpoczęły się wielomiesięczne dyskusje, nie przynoszące jednak żadnego efektu. Rosło niezadowolenie społeczne wywołane brakiem przywódcy, 19 czerwca 1930 wybuchł strajk robotników wspierany przez Darencką Socjalistyczną Partię Robotniczą. Strajk został zignorowany przez władze, lecz pogarszająca się sytuacja robotników, domagających się zwiększenia praw, spowodowała znaczny wzrost poparcia DSPR, który utrzymał się przez kolejne lata. W 1931 na czele partii stanął Wojciech Kozakiewicz, który rozpoczął formowanie "partyjnej policji", która z czasem stała się trzonem tajnej Straży Partyjnej. 29 marca 1933 Kozakiewicz w przemówieniu otwarcie poparł powołanie urzędu marszałka, przy czym zaznaczył, że urząd ten powinna pełnić osoba słuchająca woli ludu i zaproponował powołanie go dopiero po wyborach zaplanowanych na kolejny rok. Jednocześnie podkreślał, iż część konserwatystów chciała powołać na urząd monarchy niemieckiego króla, czym zgarnął sobie sympatię części narodowców. 2 kwietnia w wyniku zawału serca zmarł premier Ogiński, a mająca większość w Parlamencie koalicja Konserwatywnej Unii Darenckiej i Stronnictwa Ludowego – Interesu Chłopów powołała na urząd premiera mało charyzmatycznego Grzegorza Kamińskiego-Lachowskiego. Prowadzone przez koalicję wiece wyborcze nie przynosiły jej sukcesów, a Kozakiewicz, doświadczony mówca, skutecznie mobilizował robotników. 26 stycznia, na tydzień przed wyborami, Kamińskiego-Lachowskiego zamieniono na Bernarda Lgockiego, co nie przyniosło większego efektu. Ostatecznie w wyborach z lutego 1934 komuniści zdobyli 20 z 48 mandatów, dzięki poparciu części posłów Stronnictwa Demokratycznego i Stronnictwa Ludowego – Interesu Chłopów udało się im utworzyć rząd na czele z Jerzym Dmitrukiem. Nie udało się jednak przeforsować ustawy wprowadzającej urząd marszałka państwa przez opór konserwatystów. Po przegranych dwóch głosowaniach zaproponowano powołanie kompromisowego kandydata na urząd marszałka i powołanie Kozakiewicza na urząd premiera. Ostatecznie 16 lutego 1934 na urząd marszałka państwa wybrano niezbyt aktywnego politycznie zubożałego szlachcica Ignacego Podgórskiego, sympatyzującego jednak ze Stronnictwem Ludowym, a dzień później Kozakiewicz powołany został na urząd premiera. Kozakiewicz zaczął rządy od pacyfikacji potencjalnych przeciwników – 20 lutego 1934 aresztowano biskupa Teodora Augusta Gęsia, który po 4 dniach zrezygnował z urzędu, a 22 lutego postrzelony został były minister spraw zagranicznych Hieronim Cybulski, który zmarł po tygodniu. Rząd rozpoczął również szereg reform gospodarczych i administracyjnych – szlachcie odebrano większość majątków (na co Podgórski przymrużał oko, gdyż wiedział, ze protest z jego strony mógłby pozbawić go pozycji), zwiększono prawa chłopów, upaństwowiono wiele zakładów pracy. W połowie 1934 stolicę przeniesiono do Jaroszowa w celu symbolicznego odcięcia od kojarzącej się z kapitalizmem i monarchizmem Gryfii. Przed wyborami z 1938 Podgórskiego oskarżono o defraudację, a w wyniku jego powiązań z Ludowcami partia ta zaczęła tracić na popularności na rzecz DSPR. Po wyborach z 13 marca 1938 Komuniści uzyskali 38 na 48 mandatów w Parlamencie, co pozwoliło im na odwołanie Podgórskiego 29 marca, którego następnie aresztowano. Marszałek zginął w tajemniczych okolicznościach 5 kwietnia 1938, o zabicie Podgórskiego władze oskarżyły Niemców, tłumacząc motywy zabójstwa chęcią ukrycia prób ich działań mających na celu obalenie komunistycznego rządu. 14 kwietnia 1938 na nowego marszałka powołano dotychczasowego premiera Wojciecha Kozakiewicza, a 3 dni później na nowego szefa rządu powołano prawą rękę Kozakiewicza, Stefana Domaniewskiego. Antykomunistyczne sygnały ze strony Niemieckiej coraz bardziej przekonywały władze partii do ataku na Niemczyznę. Zwielokrotniono treningi wojsk i zwiększono liczbę żołnierzy. 14 grudnia 1939 do budynku Radia Kłodnica wdarła się grupa osób, która włamała się do studia i nadała komunikat o włączeniu miasta do Niemczyzny. Informacja wywołała konsternację wśród mieszkańców oraz antyniemieckie protesty. Ujawnione po 1990 roku dokumenty wskazują jednak, że za nadaniem sygnału stali podstawieni przez władzę zamaskowani żołnierze darenccy. W Nowy Rok, 1 stycznia 1940, marszałek Wojciech Kozakiewicz ogłosił atak na państwo niemieckie.

## Wojna z Niemczyzną

Czołgi darenckie przekroczyły granice Niemczyzny 1 stycznia 1940 o godzinie 05:11. Udało się zająć Kwiciewo (niem. Blützen), lecz pozostałe miasta pozostały pod kontrolą Niemiecką, a 2 stycznia czołgom niemieckim udało się przekroczyć granicę darencką, minęły Przedzamcze i rozpoczęły atak na Kłodnicę. Wojska darenckie ewakuowały mieszkańców, po czym rozpoczęły ostrzał miasta, wiedząc, że przebywa w nim liczna mniejszość niemiecka. Zniszczonych zostało wiele kamienic. Armia Darencka uderzyła od południa na wojska niemieckie i 3 stycznia odbiła Kłodnicę. 18 stycznia zajęto Bodzany (niem. Bötzen), a 20 stycznia – Grędzbork (niem. Grenzburg). 13 lutego zdobyto Komoryce (Kummoritz), 16 lutego – Cyrkonice (Zirkonitz), W marcu miała miejsce bitwa na wodzie pod Sieraszynem, wygrana przez wojska darenckie pod dowództwem admirała Gabriela Tymona. Rozpoczęto ostrzał Dzieżbarku (niem. Dreisberg), który skapitulował 13 marca. 13 kwietnia udało się zdobyć Przekonie (niem. Prikannen), a 19 kwietnia – Czarnolesie (niem. Schwarzwalde). Tego samego dnia wojska przekroczyły granicę w pobliżu Łubnia i zajęły Omiaty (niem. Ohmit). 24 kwietnia zdobyto Milewo (niem. Mühlburg). 25 kwietnia rozpoczął się atak ze wszystkich stron na Wragieżbonę (niem. Wragensburg), 26 kwietnia rozpoczęło się oblężenie, miasto skapitulowało 7 maja 1940. Wcześniej, 25 kwietnia, zdobyto Lasęcice Wragieżbońskie (niem. Waldberg bei Wragensburg), a 28 kwietnia Świmin (niem. Schwimmin). 2 maja udało się zdobyć Franawy (niem. Freinau), a 4 maja – Kotyny Wielkie (niem. Groß Katzendorf). Dalszy atak został jednak zahamowany – wojskom darenckim nie udało się wypłynąć z Dzieżbarku, a między Liwgoszczą (niem. Löwegast) i Radostkami (niem. Radest) żadna ze stron nie mogła powiększyć kontrolowanego obszaru. Od poczatku lipca front przenosił się coraz bliżej Nowej Wsi Bogusławowskiej (niem. Neudorf bei Eiritsch), 13 lipca zajęto Radostki, 19 lipca – Nową Wieś Bogusławowską, 20 lipca – Bogusławówko (niem. Klein Eieritsch), a 22 lipca – Bogusławowo (niem. Groß Eiertisch). Kolejne ekspansje terenowe miały miejsce dopiero pod koniec września – zajęto m.in. Trzebieszyno (niem. Trebschin), a na początku października – Swarzęcice (niem. Schwarzenstein). Przez następny rok kolejne tereny były na przemian zajmowane przez Niemczyznę i Darencję. W 1941 zajęto tereny na wschód Dzieżbarku, m.in. Oleszcz (niem. Alst). W marcu 1942 odbyły się wybory parlamentarne, do których dopuszczono Darencką Socjalistyczną Partię Robotniczą oraz wspólny blok partii centrowych i prawicowych o nazwie Wspólnota Demokratyczna. Wskutek sfałszowania wyników wyborów 44 na 48 mandatów przypadło komunistom. W 1942 rozpoczęły się również rozmowy pokojowe, trwające do 1945 i zakończone podpisaniem Pokoju Darenckiego 27 lutego 1945.

## Lata powojenne

Jako, że sytuacja gospodarcza Niemczyzny również przed wojną nie prezentowała się najlepiej, większość mieszkańców zajętych podczas wojny terenów pozostało w miejscu zamieszkania. Organizowano kosztowne nauki języka polskiego.