2019

## Straeon

### **Damwain yn Pwll Bach**

Wrth i sawl un o'r trigolion brotestio yn erbyn cynllwyniau Eileen a Jim Probert i droi'r cyn gloddfa Pwll Bach yn safle tirlenwi bu damwain yn achosi i nifer o'r prentrefwyr gael eu dal dan ddaer.

Munudau cyn y ddamwain cusanodd Ed Charles a Gaynor Llywelyn a cyfaddefodd wrthi ei amheuon o briodi Kelly.

Tra'r oeddent yn sownd dan y ddaear cyfaddefodd Gwyneth wrth Dani ei bod wedi newid ewyllys Sheryl Llywelyn a mai Dani oedd yn fod i gael y salon. Anafwyd Tyler a bu'n rhaid i Iolo roi ei ysgwydd yn ôl yn ei le.

Ceisiodd Mark Jones, cyn weithiwr yn y Pwll Bach gwreiddiol gal mynediad i'r gloddfa trwy siafft arall ond anafwyd yntau hefyd.

Yn y pendraw achubwyd y trigolion a daeth pawb allan o'r pwll yn ddiogel ond ddioddefodd Gwyneth ataliad ar y galon. Cafodd ei chymryd i'r yspyty er i Dai Ashurst gesisio ei gadael i'w ffawd.

### **Cariad newydd i Tesni**

Yn fuan iawn wedi symyd i Gwmderi gyda'i theulu gosododd Tesni Parri ei golygon ar Matthew Price a bu i'r ddau gysgu gyda'i gilydd ar ôl parti. Cafodd Matthew sioc yn y dyddiau canlynol pan welodd Tesni yn ei gwisg ysgol.

Roedd ei thad, Gerwyn Parri yn amddiffynnol iawn o'i ferch ac yn fygythiol iawn tuag at unrhyw fachgen oedd yn dangos diddordeb tuag ati. Ceisiodd ef ei chael hi i ddangos diddordeb yn Ricky Jones, a oedd yn nes at ei hoedran tan iddo ddarganfod bod Ricky wedi cael Courtney Probert yn feichiog. Er hyn roedd bryd Tesni ar Matthew.

Cyfaddefodd Tesni wrtho mai'r rheswm dros agwedd ei thad oedd gan iddi gael perthynas a dyn priod yn ei bedwar degau cyn iddyn nhw symud i Gwmderi.

Bu Tesni yn dioddef o colitis ac roedd cadw'r cyflwr yn gyfrinach yn rhoi pwysau mawr ar ei pherthynas a Matthew, yntau ddim yn dallt pam ei bod hi'n ei osgoi.  Yn y pendraw datgelodd Gerwyn wrth Matthew y gwir am gyflwr Tesni a daeth y cwpwl i ddealtwraieth a penderfynnu parhau a'u perthynas.

### **Aaron a Neville**

Gydag ymddygiad ei fam Britt Monk yn tyfu'n fwy afreolaidd, trodd Aaron at ei ffrind 'Ben' a oedd wedi cwrdd ar-lein mewn gem gyfrifiadurol.

Er i'r ddau erioed gwrdd yn y cnawd daeth y ddau yn agos, Aaron yn hapus i gael rhywun i siarad â nhw. Roedd Ben yn hapus i danseilio Britt ac annog Aaron i'w anwybyddu. Wedi cael cynnig dod i beidio myn di'r ysgol ac i gwrdd â Ben yn y parc cafodd Aaron ei siomi pan nad oedd ei ffrind i'w weld yn unman. Er hyn roedd gwyneb cyfarwydd arall yno, Neville McRoy - ffrind ei fam oedd wedi sbwylio Nadolig y teulu. Wedi sgwrs fer aeth Aaron adref.

Pan ddaeth cyfle arall i gwrdd â Ben neidiodd Aaron am y cyfle ond yr un oedd y stori. Doedd Ben yr unman i'w weld tra bod Neville, unwaith eto yn digwydd bod yno. Yn ffodus daeth Colin Evans yn ymwybodol o gynllwyniai Aaron ac aeth i chwilio amdano yn y parc. Roedd Colin yn amheus o'r sefyllfa a chafodd Aaron ei wahardd rhag siarad â Ben.

Rhannodd Colin ei ofidion a Garry Monk a threfnodd y ddau i gyfarfod a 'Ben' drwy ddefnyddio ffôn Aaron. Cadarnhaodd eu hamheuon pan gyrhaeddodd Neville yn y man cyfarfod. Rhedodd Garry a Colin ar ei ôl ac wedi cyrraedd y pentref daliodd Megan Harries Colin yn ymosod yn ffyrnig ar Neville.

Arestiwyd Colin ac er i'r Monks roi pwysau ar Megan i newid ei thystiolaeth penderfynodd Colin bledio'n euog am yr ymosodiad a chymryd ei gosb.

Llwyddodd yr heddlu hefyd i greu achos yn erbyn Neville am fagu perthynas amhriodol gyda help tystiolaeth Aaron.

### **Iselder Britt**

Parhaodd ymddygiad Britt Monk i fod yn anghyson, yn uchel un munud ac yn isel iawn y munud nesaf.

Roedd ei hymddygiad yn peri gofid i'w theulu ac yn ddigon i Catrin Monk benderfynu aros gartref wedi cael cynnig ysgoloriaeth i ysgol ddrama yn Llundain. Pan ddaeth Colin Evans i ddarganfod am y cynnig perswadiodd Catrin ei fod yn gyfle rhu dda i golli drwy addo y byddai’n edrych ar ôl ei mam.

Wedi iddo ymosod ar Neville McRoy carcharwyd Colin - gan adael Aaron ar ben ei hun gyda'i fam. Er iddo erfyn ar Garry o gadw llygaid ar ei chwaer roedd yn gwadu fod unrhyw beth yn bod arni -  yntau yn methu dygymod a'r sefyllfa gan ei fod yn atgoffa o salwch eu mam a achosodd i'r Monks gael eu magu mewn cartref plant.

Dirywiodd gyflwr Britt ymhellach tra bod Colin yn y carchar - ar un achos yn cloi Aaron yn y fflat a'i gadw o'r ysgol er mwyn ei gadw'n saff. Nid oedd Britt yn gallu ymdopi a mynd i ymweld â Colin yn y carchar ond bu Aaron yn ceisio ei orau i wneud i'r sefyllfa gartref yn arferol, gan gynnwys ceisio talu biliau'r siop Chips dros ei fam a choginio i'r teulu.

Pan gafodd Colin ei ryddhau o'r carchar cafodd sioc i weld y sefyllfa gartref a gorfodwyd gwneud y penderfyniad anodd i roi Britt yn yr ysbyty meddwl.

Ychydig ddyddiau ar ôl cael ei rhoi yn yr ysbyty llwyddodd Britt i ffoi tra bod Colin yn ymweld â hi. Diflannodd Britt a bu'r pentrefwyr yn poeni yn arw amdani. Pan ddarganfuwyd corff menyw ar dir y Plas bu llawer yn amau'r gwaethaf mai Britt oedd wedi marw.

Yn ffodus dychwelodd Britt rai dyddiau yn ddiweddarach a gorfodwyd mynd a hi i'r ysbyty unwaith eto. Tra yno cafodd ddiagnosis o anhwylder deubegwn sydd yn golygu ei bod yn profi amrywiadau hwyl sydd y tu hwnt i'r hyn y mae'r rhan fwyaf o bobl yn ei brofi yn eu bywydau.

Cafodd ofal a thriniaeth ddigonol yn yr ysbyty a chafodd ddychwelyd adref ar ôl bron i ddau fis.

Yn poeni am sut y byddai gweld ei fam yn effeithio ar Aaron penderfynodd Colin ddweud celwydd ei fod ar drip ysgol. Wedi darganfod y gwir daeth y teulu i ddealltwriaeth a daeth Aaron yn ôl adref. yn araf bach dychwelodd Britt i'r gwaith ac er bod rhai dyddiau yn haws na'i gilydd cymerodd gamau at gael ei bywyd yn ôl i'r arfer.

### **Blacmel a llofruddiaeth**

Ar wyliau sgiio yn Ffranic anafwyd Sioned Charles yn ddifriol. Tra bu Angela Probert yn ymweld a hi yn yr yspyty cyhuddodd Ed hi o ymyrryd gyda'r offer anadlu a ceisio lladd ei chwaer. Camddealltwriaeth llwyr oedd hwn, ond fe wnaeth pawb ochri gydag Ed. I dalu'r pwyth yn ôl, cyhuddodd Angela yntau o'r un peth a bygwth rhannu fideo ohono yn cusanu Gaynor i'w bartner Kelly Evans.

Daeth Ed i herio Angela tra bod hi'n ymweld â safle Pwll Bach ac yn ystod ffrae rhwng y ddau fe wthiodd hi lawr siafft agored ar ddamwain. Gan feddwl ei bod hi wedi marw, torrodd i mewn i dŷ Hywel Llywelyn ble'r oedd Angela wedi bod yn aros ac ysgrifennu nodyn yn dweud ei bod hi wedi gadael Cwmderi. Dipyn yn dipyn cychwynodd Ed dderbyn negeseuon destyn yn ei alw'n llofrydd. Cychwynodd ymddwyn yn paranoid a throdd yn gas gyda'i ffrindiau wrth iddo eu amau o fod y tu ôl i'r negeseuon.

Ar ddiwrnod priodas Ed a Kelly datgelwyd i Ed fod Angela dal yn fyw a mai hi oedd y tu ôl i'r negeseuon creulon. Bygythiodd ddweud y cwbl wrth Kelly os na chai ddeng mil o bunnoedd gan Ed o fewn wythnos.  Wedil i Angela gael ei arian, fe orchmynodd am ddeng mil arall, swm oedd yn amhosib i Ed gael ei afael arno. Ymosododd Ed arni, ond fe darodd yn ôl ar i ben. Llwyddodd Angela i ddianc gyda’r pres a gadael Ed yn anymwybodol ar y llawr.

Daeth Kelly ar draws Angela yn yr ysbyty lle rhannodd hi'r gwir am gusan Ed a Gaynor cyn diflanu unwaith eto. Cyfaddefodd Ed am y gusan ond penderfynnodd peidio datgelu'r gwir am yr arian a'i ymosodiad ar Angela. Llwyddodd y cwpwl i roi'r cyfan y tu ôl iddyn nhw am gyfnod a datgelwyd Kelly ei bod hi'n disgwyl babi ond rhai misoedd yn diweddarach daeth neges gan Angela unwaith eto yn hawlio mwy o arian gan Ed.

Trefnodd Ed i gyfarfod ag Angela yn y coed ger y pentref, yr arian a chyllell yn ei fag. Er i Angela wneud sioe o ddileu'r tystiolaeth fod Ed wedi ymosod arni daeth i'r amlwg ei bod yn dweud clwyddau ac ei bod eisioes wedi gyrru'r recordiad yn barod at Kelly. Plediodd ar Ed i adael Cwmderi gyda hi a chychwyn eu bywydau o'r newydd ymhell i ffwrdd o'r pentref. Cyrhaeddodd Kelly i weld Ed ag Angela yn cusanu, eiliadau cyn iddo drywannu Angela â chyllell a'i lladd.

Yn dilyn marwolaeth Angela cadwodd Ed Kelly yn gaeth mewn bwthyn ar gyrion y pentref. Ei fwriad oedd perswadio Kelly i adael Cwmderi gydag ef i gychwyn bywyd newydd yn yr Iwerddon ond roedd Kelly yn poeni am ei bywyd. Yn y pendraw llwyddodd Kelly i redeg i ffwrdd, Ed yn dilyn ar ei sodlau. Daeth y ddau i stop ar ben clogwyn, ac yn dilyn ffrae disgynnodd Ed tros yr ochor. Ceisiodd Kelly ei achub ond pan nad oedd ganddi'r nerth i'w godi ceisiodd Ed lusgo Kelly tros yr ymyl gydag ef. Llwyddodd Dylan Ellis i achub Kelly ond disgynnodd Ed i'w farwolaeth.

### **Priodas y Jones'**

Cafodd Mark Jones siom pan ofynodd i Debbie ei briodi a cael ei wrthod. Honai hithau ei bod yn hapus gyda'u perthynas fel yr oedd. Yn dilyn cyngor Iori Davies gofynodd unwaith eto ond yr un oedd yr ateb.

Yn hytrach na priodas penderfynnodd Mark roi ei ymdrechion i fewn i drefnu parti penbwlydd 50 gwerth chweil i Debbie. Yn y cyfamser cychwynodd Kath fod yn ddrwgdybys o Debbie, yn ei gweld yn ymddwyn yn od ac yn ei dal yn gwneud galwadau cudd. Cyhuddodd hi o gael affêr, ac er waethaf gwadu Debbie penderfynodd Kath rannu ei gofidion gyda'i mab.

Ar ddiwrnod y parti cychwynai Mark boaeni pan nad oedd Debbie i'w weld yn unman, ond cafodd sioc enfawr pan ddaeth i'r amlwg bod Debbie wedi paratoi i droi'r pati yn briodas. Daeth Dol, Vicky, Liam a Josh i'r seremoni ac er fod y briodas ddim yn un gyfreithlon daeth Mark a Debbie yn Mr a Mrs Jones yn lygaid eu teulu a'u ffrindiau.

Yn ddiweddarach, ar Orffennaf 26 bu'r ddau briodi'n gyfreithlon mewn seremoni fach yn y swyddfa gofrestru.

### **Swydd a chariad newydd i Izzy**

Bu sioc i Gaynor Llywelyn un diwrnod wrth gyraedd adref i Lwyncelyn a gweld Izzy, ei merch yno. Wedi cyfnod yn trafeilio‘r byd a dysgu mewn ysgol dramor roedd Izzy wedi penderfynu dychwelyd i Gwmderi am gyfnod. Er ei bod yn gyndyn trafod y sefyllfa gyda’i theulu, mewn gwirionedd wedi llosgi allan oedd Izzy, yn methu ymdopi gyda’r gwaith.

Yn hapus o gael ei march adref perswadiodd Gaynor Izzy i drio am swydd yn y Fenter fel swyddog datblygu cymunedol - yn trefnu digwyddiadau i’r ifanc yn hybu’r gymraeg, swydd oedd Sion White eisoes a’i flys arni. Llwyddodd Izzy i blesio’r panel cyfweld a cafodd ei phenodi yn y sywdd er mawr siom i Sion. Bu yntau’n pwdu a Tyler ei fab-yn-nghyfriaeth am beidio ei benodi am gyfnod hir.

Wedi cael y sywdd aeth Izzy ati’n syth i drefnu nifer o ddigwyddiadau megis gig yn y Deri, noson arlunio bywyd a ceisio tori byd record i ddathlu penblwydd Sali Mali.

Ar yr un pryd cychwynodd fagu diddordeb yn Eifion Rowlands. Wedi mynd ar ambell i ddêt gyfrinachol daeth Izzy i wybod am ddeurywioldeb Eifion a nid oedd hi’n hapus iawn ei fod wedi cuddio hunnu rhagddi. Er hynnu penderfynodd y ddau barhau a’u perthynas nes i Colin ddod i wybod am y peth. Datgelodd yntau y gwir wrth Gaynor ar gamgymeriad a doedd hi ddim yn hapus o gwbwl i glywed am y berthynas. Rai blynyddoedd yn flaenorol cafodd Gaynor ag Eifon berthynas fer a bu yntau yna yn bygwth Gaynor gyda lluniau yr oedd wedi gymryd ohoni.

Er waethaf wrthwynebiad Gaynor parhaodd Izzy ag Eifion gyda’i perthynas. Bu i Izzy hydnoed gynnig wneud y berthynas yn un agored er mwyn dyhuddo deurywioldeb Eifion, er penderfynnodd y ddau ar ôl dipyn mai cangymeriad oedd hyn.

Wrth i’r flwyddyn fynd yn ei flaen cychwynodd Izzy gymryd mantais yn ei swydd a gwneud cyfres o benderfyniadau anghyfrifol heb feddwl am ganlyniadau ei gweithredoedd megis gadael i Eifion edrych ar ôl y clwb carco ac yntau heb y gwiriadau cyfreithiol angenrheidiol a defnyddio arian yr antur er mwyn talu em ei gwyliau. Er mawr siom i Gaynor llwyddod Izzy i guddio ei thwyll drwy ddiwygio anfonebau gan yr Ysgol Gydol Oes.

Parhaodd ymddygiad anghyfrifol Izzy ac yn dilyn cawlach ffair grefftau aflwyddianus cafodd rybudd swyddogol gan ei gwaith ynghylach a'i perfformiad.

### **Dirywaid Sioned**

Yn dilyn marwolaeth ei chwaer, Angela Probert a’i chyn-wr Ed Charles trodd Sioned at gysyr mewn bywyd hedonistaidd. Cychwynodd yfed yn drwm a cysgu o gwmpas er mawr ofid i’w ffrindiau Matthew a DJ. Cychwynodd garwriaeth fer a Dylan Ellis ond pan ddaeth yn amlwg nad oedd ganddo ddiddordeb mewn perthynas ddyfnach trodd Sioned at gyffuriau i lenwi’r bwlch. Cafodd fanylion deliwr lleol gan Ows a cychwynodd dderbyn danfoniadau cyffuriau gan ferch ysgol leol Jamie Fenchurch.

Cychwynodd Sioned ymddwyn yn wyllt ag anghyson, yn gwneud sioe o’i hun yn y Deri a phoeni chryn dipyn ar ei ffrindiau. Cymlethwyd bethau ymhellach pan gysgodd Sioned a Rhys Llywelyn wedi iddo ffraeo a’i bartner Ffion Llywelyn.

Ceisiodd Matthew roi perswad ar Sioned i roi gorau i’r cyffuriau ond cuddiodd hithau ei thabledi mewn potel paracetomol, penderfyniad a byddai’n cael canlyniadau trasig rai dyddie yn ddiweddarach pan gynhaliwyd parti fflat y siop.

Yn y parti dangosodd Sioned gryn ddiddordeb yn Ricky Jones. Ac yntau a cur pen cymerodd rai o'r tabledi paracetomol a welodd yn y fflat heb sylwi ei fod wedi cymeryd cyffuriau. O fewn dim roedd Ricky o dan effaith y cyffur ac ar ben do’r siop. Er waethaf ymdrechion Matthew a Sioned i annog Ricky i ddod yn ôl i mewn i’r fflat disgynnodd oddi ar y to a dioddef anafiadau difrifol.

### **Darganfod y deliwr**

Tra bod Ricky Jones yn yr ysbyty yn dilyn ei gwymp o do'r siop daeth ei dad, Mark Jones yn benderfynnol o ddarganfod pwy oedd yn gyfrifol am ddelio’r cyffuriau. Bu’n cwesitynu Jamie Fenchurch a cafodd fanylion cysywllt y deliwr gan Sioned Charles ond yn ofer by ei ymdrechion er ddo greu stwr drwy gyhuddo nifer o’r prentrefwyr gan gynnwys Garry Monk a Kath Jones ei fam. Yn ddiarwybod i’r teulu Jones roedd yr un a oedd yn gyfrifol am ddelio’r cyffuriau yn lawer agosach nad oedd unrhywun wedi ddyfalu - Debbie Jones.

Droes flwyddyn yn gynt roedd Debbie wedi cael ei hun mewn dyledion mawr, ac er mwyn eu clirio cychwynodd ddosbarthu cyffuriau ar ran Jesse, deliwr lleol. Yn dilyn anafiadau Ricky cychwynodd Debbie gwesitynu ei rhan yn y cylch a ceisodd fynnu wrth Jesse bod ei dyddiau o ddelio drosodd. Cododd fygythiadau Jesse gryn ofn arni, ac i wneud pethau yn waeth bu i Gwyneth Jones, cyflogwr Debbie ddarganfod ei chyfrinach.

Wrth weld cyfle i wneud arian ychwanegol penderfynodd Gwyneth gymryd lle Debbie yn gweithio i Jesse. Er ei amheuon cytunodd Jesse a’r trefniant ond o fewn dim ceisiodd Gwyneth gymryd mantais o'r sefyllfa a twyllo ei chyflogwr newydd drwy lastwreiddio'r cyffuiau er mwyn gwerthu mwy ohono.