Transport

## Historia

**Lata powojenne**

Okupacja niemiecka zostawiła warszawski transport publiczny niedomagającym. W czasie wojny całkowicie zatrzymano nowe inwestycje i pracę remontowe, a okupant często aktywnie niszczył istniejący już system, m.in. wywożąc polski tabor w głąb Niemiec. W roku 1945 brakowało więc pojazdów, wiele elementów infrastruktury wymagało remontu generalnego, a większość przebiegów linii należało uaktualnić.

W 1946 przybyły do warszawy pierwsze eks-niemieckie autobusy i tramwaje odzyskane w ramach reparacji wojennych. Spowodowało to m.in. rozpoczęcie procesu remontowania i przekuwania torów tramwajowych z dawnego rozstawu rosyjskiego 1525mm na europejski 1435 mm, odpowiadający zdobycznym tramwajom, pozyskanym z Berlina i Hamburga (łącznie ok 150 jednostek). Był to również element szerzej zakrojonego planu normalizacji rozstawu polskich sieci tramwajowych. Prace, przeprowadzane etapami, zakończyły się w 1948 roku.

W lipcu 1946 w stołecznych tramwajach rozpoczęło pracę pierwsze 20 kobiet-konduktorek. Od tamtej historycznej chwili ilość kobiet pracujących w Warszawskim transporcie publicznym systematycznie rosła.

W październiku 1947 powstał WAiT Warszawskie Autobusy i Tramwaje, w skład którego weszły Miejskie Zakłady Autobusowe oraz Tramwaje Warszawskie, W ramach tej restrukturyzacji, przyłączono do Tramwajów Warszawskich Elektryczną Kolej Dojazdową, tworząc linie D1 i D2 (współczesne T50 i T51) do Grodziska Mazowieckiego i Milanówka

Pod koniec roku 1947 jasne stało się, że Stolica potrzebuje nowych pojazdów. Poniemieckie autobusy, choć niezwykle pomocne w tuż po wojnie, były już bardzo zużyte, a brak części zamiennych uniemożliwiał ich naprawy. Jako rozwiązanie tymczasowe wybrano produkowane w warszawskich Państwowych Zakładach Inżynieryjnych Polskie Fiaty 642RNU, będących jedynie lekko zmodyfikowaną ciężarówką PF 666.

**1949-1961**

O ile lata czterdzieste przebiegały pod znakiem odbudowy zniszczonego systemu, o tyle w latach pięćdziesiątych skupiono się na dalszym rozwoju siatki połączeń. W 1949 ogłoszono szeroko zakrojony projekt rozbudowy sieci autobusowej - zakupiono znaczną ilość nowych autobusów, zarówno polskiej jak i zagranicznej konstrukcji. W ograniczonym stopniu inwestowano również w nowe połączenia tramwajowe: odbudowano np. połączenie przebiegające przez dawne Getto Warszawskie. Niestety, panujący w kraju klimat polityczny zahamował dalszy rozwój sieci tramwajowej w tamtym okresie.

W 1950 rząd podjął historyczną decyzję o budowie pierwszego, około 8 kilometrowego odcinka kolejki podziemnej, łączącego Pętle Marymont z Placem Unii Lubelskiej. Był to projekt o głębokim podłożu polityczno-społecznym. Wystawne stacje i nowoczesna otoczka miały być symbolem odradzającej sę polski oraz sukcesu nowo powstałego Zjednoczenia Narodowego. Pracę rozpoczęto na początku 1951, od budowy Marymonckiej Stacji Techniczno-Postojowej, natomiast samo metro stało się trzecim, obok autobusów i tramwajów, pionem WAiT.

W 1956 rozpoczęto zastępowanie przejściowych autobusów PF 642RNU i wprowadzano znacznie nowocześniejsze Polskie Fiaty 306, które pozostały w służbie aż do końca lat 70tych.

W 1958 otwarta została Linia A warszawskiego metra. Uroczyste otwarte było dość silnie upolitycznione, ukazywane jako sukces nacjonalistycznego rządu oraz polskiego ducha narodowego. W prasie chwalono zbudowane z przepychem stacje, oraz nowe, angielskiej produkcji pociągi. Do obsługi Linii A wybrano, lekko zmodyfikowane pociągi londyńskiej serii R.

Metro okazała się wielkim sukcesem. W pierwszym roku operacji przewiozło blisko 20 milionów pasażerów, stojąc się z miejsca ikoną Stolicy. Na placu budowy kręcono sceny do filmu Przygoda na Nowolipkach, a pociągami Linii A jeździł Eugeniusz Bodo w Szpiedzy Tacy jak Oni.

Sukces Metra spowodował jednak spadek zainteresowania innymi środkami komunikacji, co w 1959 doprowadziło do zlikwidowania kilku dublujących przebieg metra linii tramwajowych.

**1961-1970**

W 1961 Warszawa została wybrana jako host XIX Letnich Igrzysk Olimpijskich.

## Stan Obecny

### **Metro**

#### **Linia A**

Słodowiec - Wilanów/Kabaty [centralny odcinek otwarty ok. 1958 r., finalizacja do ok 1980]

**1977**

A21 Młociny

A20 Wawrzyszew

A19 Stare Bielany

A18 Słodowiec

**1958**

STP Marymont

A1 Marymont

A2 Plac Wilsona

A3 Plac Inwalidów

A4 Dworzec Gdański

A5 Plan Muranowski

A6 Plac Krasińskich

A7 Plac Teatralny

A8 Plac Piłsudskiego

A9 Plac Napoleona

A10 Dworzec Główny

A11 Marszałkowska

A12 Plac Zbawiciela

A13 Plac Unii Lubelskiej

**1968**

A14 Sielce

A15 Park Olimpijski

A16 Królikarnia

STP Południe

**1971**

A17 Dworzec Południe

#### Linia B

Bemowo - Nowa Dzielnica - Nowe Miasto - Dworzec Wileński - Praga Południe - Gocław

**1986**

B12 Kępa Gocławska

B11 Gocław

**1983**

B6 Plac X (Grochowska/Warszyngtona)

B5 Praga Południe

**1981**

B1 WCM

B2 Dworzec Wileński

B3 Nowe Miasto

B4 Plac Krasińskich

**1984**

B7 Arsenał

B8 Bohaterów Września

**1986**

B9 Plac Kercelego

B10 Młynów

**1989**

B13 Moczydło

B14 Ulrychów

**1992**

B15 Jelonki

B16 Chrzanów

#### Linia C

Dworzec Zachodni - Dzielnica Rządowa - Pl. Zbawiciela - Torwar - Saska Kępa - WCM - Targówek - Zacisze [1990-2010]

#### Linia D (w budowie)

2023 (planowane otwarcie) Ochota PKP - Pl. Narutowicza - SGH

2025 (planowane otwarcie) Ochota PKP - Młynów / SGH - Wierzbno

2027 (planowane otwarcie) Młynów - Marymont / Wierzbno Dworzec Południe

2030 (planowane otwarcie) Marymont-Ruda Ewansa / Dworzec Południe - Czerniaków

2032 (planowane otwarcie) Czerniaków - Wilanów

### Tramwaje

Linie: 1-39 linie dzienne normalne

T1 Powązki Cmentarz Wojskowy - Plac Bankowy - Plac Zamkowy - Krakowskie Przedmieście - Nowy Świat - al. Ujazdowskie - Szucha - Pl. Unii - Dworzec Południe

**T2 Metro Młociny - Piaski - Buraków - Powązki - Al. Bohaterów Września 1939 - al. Niepodległości - SGH - Dworzec Południe**

T3 Wyględów - SGH - Pl. Unii Lubelskiej - Szucha - al. Ujazdowskie - Nowy Świat - Krakowskie Przedmieście - Pl. Krasińskich - Pl. Muranowski - Plac Wilsona - Ruda Ewansa

**T4 Kawęczyńska Bazylika - Dw. Wschodni - Targowa - Dw. Wileński - Dw. Gdański - Stołeczna - Leszno - Ulrychów**

T5 Babice - Koło - Pl. Kercelego - Leszno - Pl. Bankowy

**T6 P+R Okęcie - Pl. Narutowicza - Towarowa - Srebrna - Twarda - Pl. Grzybowski - Pl. Piłsudskiego - Pl. Zamkowy - Dworzec Wileński - Stare Bródno**

T7 Stare Bródno - ZOO - Dworzec Wileński - PKP Targowa - WCM - Grochów

**T8 Metro Młociny - Piaski - Buraków - Nowy Żoliborz - Stołeczna - Pl. Bankowy - Marszałkowska - Pl. Unii - Dw. Południe**

T9 Gocławek - Grochów - WCM - al. 3 Maja - al. Jerozolimskie - Towarowa - Wolska - Fort Wolski

**T10 PKP Targówek - Targowa - WCM - al. 3 Maja - al. Jerozolimskie - PL. Narutowicza - P+R Okęcie**

T11 Ustronie P+R - Bródno - Most Gdański - Pl. Muranowski - Nowa Dzielnica - Pl. Kercelego - Pl. Narutowicza - Szczęśliwice

T12 Metro Marymont - Stołeczna - Pl. Bankowy - Marszałkowska - Dw. Główny - Pl. Zbawiciela - Pl. Unii - Dworzec Południe

T13 Pl. Narutowicza - Towarowa - Srebrna - Twarda - Złota - Marszałkowska - Pl. Piłsudskiego - Pl. Zamkowy - Dw. Wileński - Targowa - Dw. Wschodni

T14 Wyględów - SGH - Pl. Unii Lubelskiej - Szucha - al. Ujazdowskie - Nowy Świat - Krakowskie Przedmieście - Pl. Zamkowy - Dw. Wileński - Dw. Wschodni

T15 Ulrychów - Leszno - Plac Bankowy - Pl. Muranowski - Pl. Wilsona - Metro Marymont - AWF - Metro Młociny

T16 Koło - Chłodna - Plac Mirowski

**T17 Pl. Na Rozdrożu - Pl. Zbawiciela - Filtry - Pl. Narutowicza**

T18 Czynszowa - Dw. Wileński - Pl. Zamkowy - Pl. Piłsudskiego - Marszałkowska - Pl. Unii Lubelskiej

T19 Ustronie P+R - Dw. Wileński - Pl. Zamkowy - Pl. Piłsudskiego - Pl. Bankowy - Leszno - Wolska - Fort Wolski

T20 Plac Starynkiewicza - Pl. Grzybowski - Pl. Piłsudskiego - Pl. Zamkowy - Pl. Muranowski - Pl. Wilsona - Ruda Ewansa

T23 Gocławek -Grochów - Targowa - Dw. Wileński - ZOO - Most Gdański - Muranów - Pl. Wilsona - Metro Marymont - AWF - Młociny

T24 Gocław - WCM - al. 3 Maja - al. Jerozolimskie - PL. Narutowicza - P+R Okęcie

**pogrubiono linie o najwyższej częstotliwości**

#### Linie 40-49 linie szczytowe

T40 Szczęśliwice - Pl. Na Rozdrożu

T41 Szczęśliwice - Dw. Wschodni - Plac Mirowski

T45 Koło - Chłodna - Plac Mirowski

#### Linie 50-59 szybki tramwaj

T50 WKD Grodzisk Mazowiecki - Pl. Na Rozdrożu

T51 WKD Milianówek - Dw. Wschodni - Plac Mirowski

#### Linie 90-99 linie nocne

T90 Młociny - Marymont - Dw. Główny - Moktów - Dworzec Południe

T91 Gocławek - WCM - Dw. Główny - Pl. Narutowicza

T92 Młociny - Powązki - Pl. Bankowy - Pl. Zamkowy - Pl. Unii - Dworzec Południe

T93 Dworzec Wschodni - Dworzec Wileński - Pl. Zamkowy - Pl. Grzybowski - Pl. Starynkiewicza

### Kolej

#### Kolej dużych prędkości

* Linia Kraków/Katowice - Warszawa Lotnisko (rok budowy 1977) - maksymalna prędkość 250 km/h
* Linia Warszawa - Warszawa Lotnisko - Łódź (rok budowy 1989) - maksymalna prędkość 250 km/h (technicznie 320)
* Linia Łódź - Wrocław/Poznań (rok budowy 1995) - maksymalna prędkość 250 km/h (technicznie 320)
* Linia Warszawa Lotnisko - Płock - Toruń - Gdańsk - rok budowy 2011 - maksymalna prędkość 250 km/h (technicznie 350)

Siatka połączeń EX:

* EX1 Gdynia - Gdańsk - Toruń - Płock - Warszawa Lotnisko - Warszawa - Lublin - Lwów
* EX2 (Wilno) - Warszawa - Warszawa Lotnisko - Kraków (Zakopane/Nowy Sącz) / Katowice (Bielsko-Biała)
* EX3 (Jelenia Góra/Drezno) - Wrocław - Kalisz - Łódź - Warszawa Lotnisko - Warszawa (Wilno)
* EX4 (Berlin) Poznań - Kalisz - Łódź - Warszawa Lotnisko - Warszawa (Lwów)
* EX5 (Gdynia) Poznań - Wrocław
* EX6 Gdynia - Toruń - Płock - Warszawa Lotnisko - Kraków - Rzeszów - Lwów
* EX7 (Wilno) Warszawa - Katowice - Opole - Wrocław

Odcinki planowane:

* Poznań - Berlin
* Wrocław - Praga

### Inne ważne linie magistralne

* Wilno - Warszawa (200 km/h)
* Gdańsk - Warszawa - Lwów (160/200km/h)
* Lwów - Przemyśl - Kraków - Katowice - Wrocław (160/200 km/h)
* (Królewiec LT) - Olsztyn - Toruń - Poznań - Berlin (160/200km/h)

#### S6: Otwock - Warszawa Gdańska - Warszawa Sady Żoliborskie

+ centralny odcinek linii średnicowej wygląda tak: Warszawa Zachodnia, Warszawa Ochota, Warszawa Grzybowska, Warszawa Żelazna, Warszawa Pl. Saski, Warszawa Powiśle, Warszawa (Nowa dzielnica biurowa), Warszawa Wschodnia

#### Główne węzły

Warszawa Ochota: M3/S1/S2/S3

Pl. Saski: M1/S2/S3

Pl. Krasińskich M1/M2

Plac Zbawiciela M1/M3

Warszawa Wschodnia M2/M3/S2/S3

Dw. Gdański M1/S4/S6

Warszawa Wileńska M2/S5

Warszawa Zachodnia S1/S2/S3/S4

## Lotniska

### Gocław (zamknięte)

A) po wojnie Władze również doszłyby do wniosku, że potrzeba na północ od wawy bazy lotniczej i odbyłaby się praktycznie powtórka z irl z areoklubem B) Gocław przejąłby część ruchu pasażerskiego tuż po wojnie, zwłaszcza zważywszy na napięcia polityczne w latach 50tych i potrzebe rozmieszczenia dużej liczby samolotów wojskowych, równiez na Okęciu. Z czasem stałby sie lotniskiem low-cost/executive, zamkniętym pewnie w 90tych/00, albo działającym z silnymi restrykcjami dźwiękowymi C) Problemy z Gocławiem i wojskową aktywnością na okęciu doprowadziłby do zamknięcia Gocławia i zabudowania go/przerobienia na park, templehof style, i podjęcia decyzji o budowei nowego hubu z dala od centrum