Larp

**LARP** (Live Action Role Playing) – aktywność na pograniczu gry i sztuki, podczas której uczestnicy wspólnie tworzą i przeżywają opowieść, odgrywając role podobnie do improwizowanego teatru. Akcja larpa może być osadzona zarówno w świecie rzeczywistym, jak i fikcyjnym.

## Charakterystyka

Można wyróżnić larpy rozgrywające się w zamkniętych pomieszczeniach, jak i takie, które mają miejsce w otwartym terenie. Zdarzają się larpy łączące w sobie oba wyżej wymienione typy. Scenografia i rekwizyty mogą być zarówno dosłowne, jak i umowne.

Twórcy larpa (zwani także Mistrzami Gry – MG lub larpmasterami) to często jedyne osoby, które znają scenariusz w całości. Dają oni początek historii, która jest później kontynuowana przez graczy i ich działania. Przypomina to w swojej formie teatr improwizowany, gdzie Mistrz Gry jest pomysłodawcą fabuły, natomiast uczestnicy – aktorami. Wypowiadane przez graczy kwestie oraz ich działania uznaje się za słowa i czyny ich postaci. Ważne jest, aby dopasować się do zaistniałych realiów, jednocześnie nie wychodząc z roli. Dla przykładu grając kimś honorowym i prawym, nie powinno się zamordować drugiej postaci, mimo iż pod względem praktycznym byłoby to najlepszym rozwiązaniem.

Role kreowane są przez twórców larpa lub przez gracza, który uprzednio porozumiał się z twórcami w tej kwestii. Zależy to od charakteru gry i od założeń fabularnych – przy mniejszej liczbie uczestników role są zazwyczaj tworzone odgórnie, przy większych projektach zaś istnieje możliwość składania własnych propozycji.
Każda postać posiada określone dążenia, często pojawią się także rys psychologiczny i krótka historia. Wszystko to ma na celu jak najlepsze wczucie się w rolę przez gracza.

Istotne w larpach często są stroje (kostiumy), które stanowią ważny element przy tworzeniu klimatu. Mówią one wiele o odgrywanej postaci, niejednokrotnie wskazując na jej status społeczny, zawód czy charakter.

Warto pamiętać, że larpy różnią się od siebie i nie można ich zamknąć w sztywnych ramach. Bazują one zarówno na systemach RPG czy fantazji twórców, jak i filmach, musicalach, książkach itd. Mogą być prowadzone w różnoraki sposób, stawiać na grę aktorską, ale także na umiejętności taneczne, wokalne, manualne – zależne jest to od twórców larpa.

## Definicja

### Definicja według Dogma99

Larp: spotkanie graczy, którzy poprzez swoje role odnoszą się do siebie w ramach fikcyjnego świata.

### Definicja według Oxford Dictionaries

Larp: rodzaj gry w odgrywanie ról, podczas której uczestnicy fizycznie odgrywają scenariusze, zazwyczaj posługując się kostiumami oraz rekwizytami.

### Definicja według Larpbase

Wydarzenie, podczas którego uczestnicy (gracze) wcielają się w role (postacie), przy zachowaniu założenia tożsamości ciała gracza oraz postaci, posiadające zbiór zasad oraz początek, oraz nie posiadające sztywnego scenariusza (w rozumieniu scenariusza teatralnego).

Możliwe jest zaistnienie takiego wydarzenia, dla którego jedynie część uczestników będzie graczami odgrywającymi postacie. W takiej sytuacji granice larpa wytycza zbiór zasad. Uczestnik wydarzenia, który nie został uświadomiony o jego zasadach nie może być graczem w larpie (nie wie, że uczestniczy w grze – przez niego wydarzenia traktowane są przez pryzmat rzeczywistości), a dla larpa spełnia rolę środowiska, w którym larp się odbywa. Od przyjętego zbioru zasad zależy, jakie warunki muszą być spełnione, by uczestnik stał się graczem (obecność na larpie od samego początku, rozmowa z organizatorem wydarzenia, spontaniczne odgrywanie roli).

Drugą definicją jest wydarzenie spełniające równocześnie wszystkie poniżej wymienione warunki:

* wydarzenie ma początek,
* wydarzenie posiada zbiór zasad,
* dla co najmniej jednej postaci istnieje zbiór cech odróżniających gracza od postaci,
* dla co najmniej jednego gracza istnieje fizyczne ciało tożsame z ciałem postaci,
* dla co najmniej jednej postaci nie istnieje sztywny scenariusz,
* co najmniej jedna postać spełnia 3 powyżej wymienione warunki równocześnie.

### Rozwinięcie definicji

**Wydarzenie ma początek**
larpem jest jedynie rzeczywiste wydarzenie, nie sam scenariusz larpa. Larp nie musi się kończyć, ale musi się zacząć, by zaistniał. Larp niesceniczny, choć teoretycznie możliwy, uznajemy za inną formę sztuki.

Wydarzenie posiada zbiór zasad.
Każdy larp musi posiadać zbiór zasad określających w jaki sposób gracze wcielają się w role. Mogą to być zasady związane z konwencją (zasadą jest, że fabuła odbywa się w magicznym średniowieczu, a postacie powinny odnosić się do siebie zgodnie z konwencją), bezpieczeństwem (zasadą jest, że używana jest jedynie tzw. bezpieczna broń, nie prawdziwa) czy dowolnym innym aspektem gry. W ujęciu szerokim zbiorem zasad określamy zbiór wszystkich cech gry odróżniających ją od otoczenia (przez najbliższe kilka minut Jaś jest policjantem, a Małgosia złodziejem).

Dla co najmniej jednej postaci istnieje zbiór cech odróżniających gracza od postaci.
Przynajmniej jeden uczestnik wydarzenia musi odgrywać rolę, a nie być sobą. Zapis „co najmniej jednej” pozwala uznać za larpy gry perwazywne, których celem jest wciąganie nowych ludzi do gry lub gra bardzo bliska rzeczywistości, w której dopiero wydarzenie mające miejsce w grze zwiększy dystans pomiędzy graczami a odgrywanymi postaciami. Powyższy warunek jest zapisem minimalnym stwierdzenia: „Wydarzenie, podczas którego uczestnicy (gracze) wcielają się w role (postacie)”.

Dla co najmniej jednego gracza istnieje fizyczne ciało tożsame z ciałem postaci.
Warunek odróżniający larpa od klasycznych gier RPG czy gier komputerowych, przy uwzględnieniu możliwości, że część postaci jest obecnych jedynie wirtualnie (np. drogą telefoniczną czy za pośrednictwem internetu).

Dla co najmniej jednej postaci nie istnieje sztywny scenariusz.
Warunek odróżniający larpa od sztuki teatralnej lub innego widowiska.

Powyższa definicja nie wyklucza sytuacji, w której uczestnikami tego samego wydarzenia są ludzie grający w larpa oraz nie grający w larpa.

### Definicja artystyczna

Larp to gatunek sztuki partycypatywnej, spokrewnionej z teatrem improwizowanym, którego cechą wyróżniającą jest przyjęcie przez uczestników równocześnie funkcji reżysera, aktora oraz widza.

## Pisownia i nazewnictwo

LARP jest akronimem typu głoskowego angielskiego pojęcia *Live Action Role Playing*, od którego drogą leksykalizacji powstał termin ‘larp’, traktowany i stosowany w roli nazwy własnej rodzaju aktywności. Na Konferencji Larpowej 2013 we Wrocławiu została oficjalnie przyjęta pisownia ‘larp’ jako poprawna zgodnie z zasadami ortograficznymi stosowanymi dla rzeczowników zwyczajnych na wzór pisowni przyjętej w krajach skandynawskich.

Poza słowem *larp* używane także są określenia takie jak *teatr improwizowany* czy *gry fabularne na żywo*.

## Larpy a gry fabularne

Larpy są formą rozrywki spokrewnioną z tradycyjnymi grami fabularnymi. Zarówno w larpach, jak i tradycyjnych grach fabularnych gracze wcielają się w role, by wspólnie stworzyć opowieść. Podstawowymi różnicami są odmienna rola prowadzącego gry w tradycyjnych grach fabularnych, a larpach oraz tożsamość ciała gracza, a postaci występująca w larpach, a nieobecna w tradycyjnych grach fabularnych.

Pogląd, jakoby larpy bezpośrednio wywodziły się z tradycyjnych gier fabularnych jest błędny. Pierwszy polski larp fantasy, osadzony w świecie Władcy Pierścieni, odbył się pod Warszawą w latach 50. XX wieku, a pierwsze pisemne źródła wskazujące o rozegraniu improwizowanych gier teatralnych oparte o (podobnie do dzisiejszych larpów) role z listą zadań dla graczy pochodzą z XVII wieku. Definicję larpa spełniają także niektóre praktyki BDSM oraz część pierwotnych praktyk religijnych. Niezaprzeczalnym faktem jest jednak, że tradycyjne gry fabularne przyczyniły się do ponownego odkrycia w latach 70. XX wieku w USA oraz wielkiego wzrostu popularności larpów w latach 90. XX wieku na świecie i na początku XXI wieku w Polsce. Także nazwę *larp* można wywodzić od akronimu RPG (ang. *role-playing games*), używanego powszechnie wobec tradycyjnych gier fabularnych.

## Rodzaje larpów

Larpy podzielić można według wielu kryteriów takich jak liczba graczy, cel gry, metodologia tworzenia gry, miejsce odbywania się gry, a nawet wpływy kulturowe. Dla ułatwienia przyjęto stosowanie szeregu określeń pozwalających kategoryzować larpy – kategorie te nie stanowią jednak zbioru zamkniętego, a jedynie popularnie stosowanego w literaturze dotyczącej larpów.

* **Larpy nordyckie** to larpy nastawione na przekaz lub wartość artystyczną. Nazwa została stworzona przez środowisko skandynawskich konferencji Knudepunkt w celu odróżnienia *artystycznych* larpów od tzw. *larpów anglosaskich*. Przed wdrożeniem pojęcia *Nordic Larp* stosowane były określenia takie jak *Arthaus* lub *Artlarp*. Większość larpów nordyckich osadzonych jest w realiach współczesnych lub historycznych.

* **Larpy anglosaskie** to larpy nastawione na rozrywkę i walkę za pomocą bezpiecznej broni. Nazwa została stworzona przez środowisko skandynawskie dla odróżnienia od larpów nordyckich. Pojęcie to jest rzadko stosowane w środowisku polskim, jednak oba te typy – larpy nordyckie, jak i anglosaskie – odbywają się w naszym kraju. Większość larpów anglosaskich osadzonych jest w realiach fantastycznych.

* **Chamber larp** to kategoria larpów odbywających się w zamkniętej przestrzeni, najczęściej dla małej liczby graczy, najczęściej z postaciami przygotowanymi w całości przez autora gry zgodnie z przyjętą wizją artystyczną i najczęściej z minimalną lub symboliczną scenografią. Wszystkie te warunki mogą jednak być złamane, a larp wciąż być uznany za chamber larpa. Głównym kryterium jest przestrzeń oraz decyzja autora. Inne określenia używane dla chamber larpów to *larp stacjonarny* lub *pokojówka*.

* **Larp terenowy** to kategoria larpów odbywających się w otwartej przestrzeni, najczęściej dla dużej liczby graczy, najczęściej z postaciami przygotowanymi we współpracy autora oraz graczy i najczęściej z dosłowną scenografią. Wszystkie te warunki, poza otwartą przestrzenią, mogą jednak być złamane, a larp wciąż będzie uznany za larpa terenowego. Na larpach terenowych często występuje tzw. bezpieczna broń. Często zamiennie do wyrażenia *larp terenowy* stosowane jest słowo *terenówka*. Jest to jednak określenie nieprecyzyjne, używane w innym kontekście także przez inne środowiska (np. harcerzy). W samym środowisku larpowym określenie *terenówka* rozumiane jest dwojako: na południu Polski jako synonim wyrażenia *larp terenowy*, na północy oraz konwencie Flamberg jako określenie dla larpa, w którym występuje prymat mechaniki nad fabułą.

* **Action larp** to kategoria larpów nastawionych na akcję. Konstrukcja gry przewiduje wiele zdarzeń i mechanizmów animujących graczy do działania ruchu. Zarówno chamber larpy, jak i larpy terenowe mogą być action larpami.

* **Parlor larp** to kategoria larpów nastawionych na rozmowę. Konstrukcja gry zachęca do spiskowania oraz szeroko pojętej gry politycznej. Zarówno chamber larpy, jak i larpy terenowe mogą być parlor larpami. Jest to pojęcie rzadko stosowane w polskiej teorii larpowej, jednak powszechne w anglosaskim środowisku larpowym w Europie zachodniej oraz Ameryce. Jest czasami mylnie stosowane jako synonim słowa *chamber larp*.

* **Jeepform** (używane jest także określenie freeform) to kategoria larpów scenicznych, powstała w środowisku skandynawskim. Cechuje ją obecność widowni, częsty udział widowni w spektaklu i jawność scenariusza (scenariusz jest dostępny przed grą, a tajemnice, jakie przed sobą mają postacie są w pełni znane graczom oraz służą do budowania dramaturgii).

* **Gra miejska** to gatunek gier zaliczany przez część badaczy gier do larpów. Cechują się minimalnym dystansem pomiędzy graczem a postacią (najczęściej gracza od postaci odróżniają jedynie motywacje uczestnictwa w grze) oraz otwartą przestrzenią gry (najczęściej miejską).

## Cel gry

Larpy, postrzegane przez pryzmat gry, w zależności od konstrukcji mogą mieć jeden lub więcej celów – bardzo rzadko jednak umożliwiających *wygranie larpa*. Nie zwycięstwo, a wspólne przeżycie gry jest jej celem, w ramach jednej ze 4 funkcji larpa:

* funkcja ludyczna
* funkcja edukacyjna
* funkcja terapeutyczna
* funkcja artystyczna

## Terminologia

W opisywaniu i badaniu larpów wykorzystuje się szereg pojęć o znaczeniu odmiennym niż zwyczajowym.

### Gracz

Uczestnik larpa odgrywający postać.

Uczestnik larpa, odnoszący się do pozostałych uczestników w ramach przyjętej diegezy za pośrednictwem ról. Gracz podczas larpa przyjmuje równocześnie funkcje reżysera, aktora oraz widza. Relacja pomiędzy graczem a postacią wynika z zasad larpa i może mieć charakter stały (jeden gracz odgrywa w ramach jednego larpa jedną postać) lub zmienny (jeden gracz może odgrywać wiele postaci, wielu graczy może odgrywać jedną postać). Bliskość cech gracza i postaci określana jest mianem dystansu. Mały dystans może skutkować zjawiskiem bleedu – przeniesienia się cech i emocji z gracza na postać (bleed out) lub postaci na gracza (bleed in).

### Postać

Rola odgrywana przez gracza podczas larpa.

Zbiór cech i informacji charakteryzujący sposób, w jaki gracz odnosi się do innych postaci w ramach diegezy podczas larpa. Informacje potrzebne do odgrywania postaci przekazywane mogą być w dowolnej, zrozumiałej dla wszystkich zainteresowanych formie, często pisemnej.

Relacja pomiędzy graczem a postacią wynika z zasad larpa i może mieć charakter stały (jeden gracz odgrywa w ramach jednego larpa jedną postać) lub zmienny (jeden gracz może odgrywać wiele postaci, wielu graczy może odgrywać jedną postać). Bliskość cech gracza i postaci określana jest mianem dystansu. Mały dystans może skutkować zjawiskiem bleedu – przeniesienia się cech i emocji z gracza na postać (bleed out) lub postaci na gracza (bleed in). W trakcie odgrywania postaci może wystąpić zjawisko immersji.

### Immersja

Immersja (z łac. *immergo* – zanurzam; również: imersja) – zjawisko uczucia gracza zanurzenia się w larpa (świat, fabułę postać itd.), którego intensywność zależna jest od stopnia zawieszenia niewiary w przyjmowaniu diegezy, fabuły, semiotyki oraz innych postaci za rzeczywistych dla postaci w którą wciela się gracz.

Im większa immersja, tym silniejsze wrażenie realizmu i tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia zjawiska bleedu u gracza.

Immersja występuje w odniesieniu do odgrywanej postaci, świata oraz fabuły w różnym stopniu, współtworząc motywacje uczestnictwa gracza w larpie oraz obrany styl gry.

Na immersję jako całość składa się szereg zjawisk psychologicznych takich jak flow, immersja sytuacyjna, trans, przywiązanie do postaci, katharsis, kairosis, kenoza.

### Bleed

Bleed (ang. krwawienie) to zjawisko przenikania się cech i emocji gracza i postaci podczas larpa. Wyróżnia się bleed-in, będący zjawiskiem przenikania się cech i emocji gracza na postać, oraz bleed-out, będący zjawiskiem przenikania się cech i emocji postaci na gracza.

### Mechanika

Zbiór zasad stosowanych na larpie.

Każdy element mechaniki gry może pełnić jedną z trzech funkcji – augumentacyjną, informacyjną oraz arbitralną.

* **Funkcja augumentacyjna:** mechanika gry umożliwia symulowanie zjawisk niemożliwych do przedstawienia bez sztucznego zbioru zasad (magia, zaawansowana technologia, seks).
* **Funkcja informacyjna:** mechanika gry umożliwia informowanie graczy o cechach postaci.
* **Funkcja arbitralna:** mechanika gry umożliwia rozstrzyganie sporów.

Bardzo często na larpach stosowane są mechaniki minimalistyczne, spełniające przedstawione role jedynie dla najczęściej występujących w grze sytuacji. Do najpopularniejszych mechanik minimalistycznych należą DKWDK (*Du-Kannst-Was-Du-Kannst*, niem. potrafisz to, co potrafisz) oraz DKWDDK (*Du-Kannst-Was-Du-Darstellen-Kannst*, niem. potrafisz to, co potrafisz pokazać).

Coraz to powszechniejsze staje się używanie słów bezpieczeństwa Red-Yellow-Green. Jest to skodyfikowany system bezpieczeństwa polegający na dyskretnym sterowaniu przebiegu fabuły za pomocą wcześniej wybranych haseł, tu: Red (użycie oznacza prośbę o natychmiastowe zaprzestanie sceny), Yellow (użycie oznacza prośbę o mniej intensywne odgrywanie sceny) i Green (użycie oznacza prośbę o intensywniejsze odgrywanie sceny).

## Nauka o larpach

Larpy od lat 90. stanowią przedmiot badań teoretyków i badaczy larpowych. Pierwotnie najaktywniejszym ośrodkiem badań larpowych były kraje skandynawskie, jednak od początku XXI wieku badanie larpów staje się coraz to popularniejsze także w innych krajach, w tym w Polsce. Szczególnym zainteresowaniem larpy cieszą się ze strony badaczy gier, socjologów, psychologów oraz teatrologów.

### Knutepunkt

Knutepunkt (norw. miejsce spotkania) to nordycka konferencja naukowa dotycząca larpów, odbywająca się corocznie od 1997 roku w Skandynawii. Jest największą konferencją dotyczącą wyłącznie tematyki larpowej na świecie i wyróżnia się międzynarodowym charakterem (językiem roboczym jest angielski). Od 2001 roku (z wyjątkiem 2002) corocznie wydana zostaje z okazji konferencji co najmniej jedna publikacja z artykułami dotyczącymi larpów i teorii larpowej w języku angielskim autorów z całego świata. Wszystkie publikacje są bezpłatnie dostępne w bibliotece Larpbase.

### Kola

Kola (skrótowiec od „Konferencja Larpowa”) to polska konferencja naukowa dotycząca larpów, odbywająca się corocznie od 2012 roku w różnych miastach w Polsce. Pierwsze dwie konferencje (2012, 2013) odbyły się we Wrocławiu, kolejne w Gdyni (2014), Katowicach (2015) i Warszawie (2016). Podobnie jak w przypadku Knutepunktu co roku wydawana jest publikacja z artykułami dotyczącymi larpów i teorią larpową, bezpłatnie dostępna w bibliotece portalu Larpbase.

### Humanistyka 2.0 na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

W 2013 roku na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy uruchomiony został kierunek o nazwie „Humanistyka 2.0". Działająca w ramach tego kierunku specjalizacja „Gamedec” kształci studentów między innymi w zakresie projektowania larpów i zapoznaje ich z teorią larpową.

### Larpbase.pl

Larpbase to powstały w 2011 roku portal internetowy udostępniający gotowe do prowadzenia scenariusze larpowe, publikacje larpowe z całego świata, rodzime artykuły dotyczące teorii larpowej oraz patronujący corocznej ankiecie larpowej (od 2012). Wszelkie treści na larpbase.pl dostępne są bezpłatnie.

## Larpy w kulturze popularnej

* ***The Wild Hunt*** w reżyserii Alexandre Franchi (premiera 11 września 2009). Kanadyjski thriller nakręcony w rzeczywistej, regularnie używanej scenografii larpowej. Film wzbudził wiele kontrowersji w środowisku larpowym, z jednej strony umiejętnie pokazując rzeczywistość amerykańskich larpów oraz zależność rzeczywistości i tworzonej fikcji, z drugiej – przedstawiając larpy w wyjątkowo niekorzystnym świetle jako śmiertelnie niebezpieczne hobby.

* ***The Knight of Badassdom* (*Rycerze (nie) na niby*)** w reżyserii Joe’a Lyncha (premiera 25 września 2013), amerykańska komedia opowiadająca o graczach larpowych w USA.
* ***LARP*** w reżyserii Kordiana Kądzieli (premiera 10 sierpnia 2014) – autorski film krótkometrażowy, współrealizowany przez Bractwo Sorontar oraz intensywnie współfinansowany przez polskie środowisko larpowe. Pokaz przedpremierowy odbył się 9 listopada 2013 na Festiwalu Fantastyki Falkon w Lublinie. Obraz nominowany do nagrody Konkurs Młodego Kina w Gdyni.

## Larpy w Polsce

Larpy odbywają się w Polsce najczęściej na festiwalach gier i fantastyki (np. Pyrkon, Falkon, podczas którego odbywa się także konkurs Larpy Najwyższych Lotów, Grojkon) oraz dedykowanych larpom imprezach (np. Hardkon, New Age, Orkon, Flamberg, Fantazjada, Limes Mundi, Sorontar, SPOT – spotkanie z larpami, Teomachia). Na festiwalach rozgrywane są niemalże wyłącznie chamber larpy i jeepformy, zaś na dedykowanych imprezach – w zależności od obranej formuły – jedna wielka gra lub szereg większych i mniejszych gier różnego rodzaju.

Poza festiwalami i dedykowanymi imprezami, larpy organizowane są także przez małe grupy graczy oraz organizacje zajmujące się tematyką larpową (np. Liveform na Śląsku, Wielosfer, Argos oraz Stowarzyszenie Fantazjada na Dolnym Śląsku, Stowarzyszenie Larpownia w Krakowie, Funreal oraz Zardzewiały Topór na Pomorzu, Grimuar w Lublinie, Żywia w Białymstoku, Bractwo OFENSYWA, Sabat Team i Warszawskie stowarzyszenie larpowe - Wawa LARP w Warszawie, Bractwo Sorontar na Opolszczyźnie). Większość grup oznaczona jest na Google Maps.

Najbardziej aktywnym ogólnopolskim forum środowiska larpowego jest grupa facebookowa LARP Poland.

W 2012 r. miał miejsce największy polski projekt edukacyjny, wykorzystujący metodę larpów. Stowarzyszenie Pospolite Ruszenie Szlachty Ziemi Krakowskiej zrealizowało Projekt DEMOkracja, podczas którego ponad 1100 uczniów szkół gimnazjalnych wzięło udział w 64 larpach. Fabuła spotkań skupiona była wokół problemu Rokoszu Zebrzydowskiego z 1606 roku, a uczestnicy wcielali się w role różnorodnie politycznie zorientowanych posłów szlacheckich.

## Zobacz też

* Teatr improwizowany
* Teatr alternatywny
* Rekonstrukcja historyczna

Szablon:Uwagi
Szablon:Przypisy

## Bibliografia

* Alfsvåg A., Storrø I., Hansen E.E. (red.), *The Book*, 2001.
* Andresen L., Carbonelli L., Heebøll-Christensen J., Nielsen C.B., Oscilowski M. (red.), *Do Larp*, 2011.
* Bierlich C., Hansen K.F., Henriksen T.D., Kølle V. (red.), *Think Larp*, 2011.
* Bøckman P., Hutchison R. (red.), *Dissecting Larp*, 2005.
* Donnis J., Gade M., Thorup L. (red.), *Lifelike Web*, 2007.
* Elge, L. (red.), *Playing Reality*, 2010.
* Fatland E., Holter M., Tømte E. (red.), *Larp, the Universe and Everything*, 2009.
* Fritzon T., Wrigstad T. (red.), *Role, Play, Art*, 2006.
* Gade M., Sander M., Thorup L. (red.), *As Larp Grows Up*, 2003.
* Meland K.J., Svela K.Ø. (red.), *Crossing Habitual Borders*, 2013.
* Meland K.J., Svela K.Ø. (red.), *Crossing Physical Borders*, 2013.
* Meland K.J., Svela K.Ø. (red.), *Crossing Theoretical Borders*, 2013.
* Mochocki M., „Teatralne gry fabularne (LARP-y) w nauczaniu szkolnym”, 2009. Wersja elektroniczna dostępna na: http://ptbg.org.pl/dl/16/Micha%C5%82%20MOCHOCKI%20-%20Teatralne%20gry%20fabularne%20(LARP-y)%20w%20nauczaniu%20szkolnym.pdf
* Pettersson J. (red.), *States of Play. Nordic Larp Around the World*, 2012.
* Raasted C. (red.), *Talk Larp*, 2011.
* Montola M., Stenros J. (red.), *Beyond Role and Play*, 2004.
* Montola M., Stenros J. (red.), *Playground Worlds*, 2008.
* Tabisz J. (red.), publikacja Konferencji Larpowej KoLa, 2012.
* Tabisz J. (red.), publikacja Konferencji Larpowej KoLa, 2013.
* *Larp: Myśli i Szkice*, 2012.

## Linki zewnętrzne

* http://www.larpbase.pl
* http://jeepen.org/
* http://nordiclarp.org/
* http://mylarp.wordpress.com

Błąd rozszerzenia *cite*: Istnieje znacznik `<ref>` dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika `<references group="uwaga"/>`

1. ↑ http://larpownia.pl/2012/06/23/czym-sa-larpy/.
2. ↑ „A LARP is a meeting between people who, through their roles, relate to each other in a fictional world.”, http://fate.laiv.org/dogme99/en/index.htm.
3. ↑ http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/LARP.
4. ↑ Dembinski (2013), http://larpbase.pl/?page\_id=1239.
5. ↑ Dembinski (2013), http://larpbase.pl/?page\_id=1239.
6. ↑ Larp „Drama Cieszyńska” rozpoczął się w 1998 i trwa nieprzerwanie do dziś.
7. ↑ Tabisz(2013).
8. ↑ „Larping uznane za słowo w Oxford Dictionary – http://www.thestar.com/news/world/2012/04/03/larping\_scratchiti\_declared\_words\_by\_the\_oxford\_english\_dictionary.html.
9. ↑ Wystąpienie Clausa Raasteda na konferencji Knudepunkt 2011 nt. używania słowa ‘larp’, http://www.youtube.com/watch?v=T25RTNZjG90.
10. ↑ Źródło: Wystąpienie Piotra Milewskiego na Konferecji Larpowej KoLa 2012 we Wrocławiu.
11. ↑ Źródło: Wystąpienie dr. Michała Mochockiego na Konferencji Larpowej KoLa 2012 we Wrocławiu.
12. ↑ Więcej na temat historii larpów można przeczytać w artykule Briana Mortona „larps and their cousins through the ages”, opublikowanym w Lifelike Web (2007) – http://larpbase.pl/wp-content/uploads/2013/11/lifelike\_web\_20071.pdf.
13. ↑ Fatland, (2005) – http://knutepunkt.laiv.org/kp05/Knutepunkt%20and%20Nordic%20Live%20Role-playing,%20A%20crash%20course.pdf.
14. ↑ Stark (2012) – http://lizziestark.com/2012/08/08/nordic-larp-for-noobs/.
15. ↑ Milewski (2013) – http://www.hardkon.pl/index.php?option=com\_content&view=article&id=297:czym-sa-larpy&catid=23&Itemid=259&showall=&limitstart=2.
16. ↑ Chamber Games – http://chambergames.wordpress.com/.
17. ↑ Pojęcie używane przede wszystkim w środowisku Warszawskim oraz w okół konwentu gier fabularnych Orkon. (A. Kurek, 2013).
18. ↑ Pojęcie używane w środowiskach na Górnym Śląsku oraz Śląsku Cieszyńskim. (Dembinski, 2007).
19. ↑ Dembinski (2011).
20. ↑ Milewski (2013) – http://www.hardkon.pl/index.php?option=com\_content&view=article&id=297:czym-sa-larpy&catid=23&Itemid=259&showall=&limitstart=2.
21. ↑ Fijałkowski (2012) – http://spot.larp-zt.pl/index.php/co-to-jest-gra-terenowa/.
22. ↑ Chmielewski (2012).
23. ↑ All About Parlor Larps – http://www.larping.org/all-about-parlor-larps/.
24. ↑ Wpis of Jeepformach na Nordic Larp Wiki: http://nordiclarp.org/wiki/Jeepform).
25. ↑ http://jeepen.org/dict/.
26. ↑ Tabisz (2010) – http://larp.polter.pl/LARP-a-co-to-c21559.
27. ↑ Tabisz (2013) – Czemu LARP-y nie są grami miejskimi?, Publikacja z Konferencji Larpowej 2013.
28. ↑ Wykład Krzysztofa Chmielewskiego, Funkcje larpa, Warsztaty larpowe GKF, 2012. Temat funkcji artystycznej został poruszony na warsztatach w ramach tezy o statusie sztuki larpów. Wnioskiem końcowym było stwierdzenie, iż istnienie 'sztuki dla sztuki’ wymaga wyróżnienia funkcji artystycznej w celu zachowania możliwości określenia celowości gry w wypadku jej zamierzonego braku.
29. ↑ *A Semiotic View on Diegesis Construction*, Mika Loponen & Markus Montola, Beyound Role and Play (2004), ISBN 952-91-6843-8 (pdf), http://www.ropecon.fi/brap/brap.pdf.
30. ↑ 'Stop saying immersion*, Matthijs Holter, Lifelike web (2007), ISBN 978-87-989377-1-5, http://larpbase.pl/wp-content/uploads/2013/11/lifelike\_web\_20071.pdf.*
31. ↑ *The multi-tier game immersion theory*, J. Tuomas Harvianinen, As larp grows up (2003), ISBN 87-989377-0-7, http://nordiclarp.org/w/images/c/c2/2003-As.Larp.Grows.Up.pdf.
32. ↑ Bleed na Nordic Larp Wiki: http://nordiclarp.org/wiki/Bleed
33. ↑ Dembinski (2013).
34. ↑ Uniwersalne mechaniki larpowe, Dominik Dembinski (2012), opublikowane w Larp: Myśli i Szkice. http://larpbase.pl/?p=954.
35. ↑ Mechanizm stosowany powszechnie w BDSM (https://en.wikipedia.org/wiki/Safeword). Po raz pierwszy użyty na larpie „All My Loving” (Bujniewski, Dembinski, Domagalski, Gryszka, Tumińska; 2012).
36. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Knutepunkt.
37. ↑ biblioteka.larpbase.pl
38. ↑ Oficjalna strona KoLa2014: http://kola2014.larpowa.eu/.
39. ↑ biblioteka.larpbase.pl
40. ↑ http://www.humanistyka2.pl/index.php/specjalnosci.
41. ↑ http://www.imdb.com/title/tt1493886/
42. ↑ http://www.filmweb.pl/film/Knights+of+Badassdom-2013-557497
43. ↑ http://polakpotrafi.pl/projekt/larp-film-krotkometrazowy, Głównymi sponsorami z polskiego środowiska larpowego byli stowarzyszenie Liveform, Grimuar, Festiwal Fantastyki Falkon oraz Bractwo Sorontar
44. ↑ Szablon:Cytuj stronę
45. ↑ http://www.liveform.pl.
46. ↑ http://www.wielosfer.pl.
47. ↑ http://www.argos.edu.pl.
48. ↑ Szablon:Cytuj stronę
49. ↑ http://www.funreal.org.
50. ↑ http://www.larp-zt.pl.
51. ↑ http://www.grimuar.org.
52. ↑ http://zywia-bkl.blogspot.com/.
53. ↑ http://ofensywa.waw.pl/
54. ↑ http://sabat-team.pl/forum/
55. ↑ http://wawalarp.org/
56. ↑ www.sorontar.pl
57. ↑ Mapa Polskich Grup Larpowych
58. ↑ grupa facebookowa "Larp Poland".
59. ↑ www.projektdemokracja.pl