Królestwo Danii

# Wielkie Księstwo Danii

## Rejestr przemian w państwie

* + **Królestwo Danii** ( xxx p.n.e. - 5 r. )
		- Imperium Morza Północnego (5 r. - 39 r.)
			* Królestwo Danii i Norwegii (39 r. - 43 r.)
				+ Królestwo Północy (43 r. - 48 r,)
					- **Królestwo Danii** (48 r. - 106 r.)
						* Księstwo Zelandii (106 r. - 110 r.)
						* Księstwo Skandii (106 r. - 110 r.)
						* Księstwo Jutlandii (106 r. - 109 r.)
							+ Wielkie Księstwo Danii (110r. -

## Skrócona historia

Pierwszym nielegendarnym władcą Danii z dynastii Skjoldungów był Gorm Stary. Jego następca Harald Sinozęby wprowadził do kraju chrześcijaństwo. Harald prowadził ambitną, ekspansywną politykę której skutkiem było opanowanie Norwegii. Niedługo po przyjęciu chrztu zawarł sojusz z pogańskimi Obodrytami przeciwko cesarzom Ottonowi I i Ottonowi II. Władca ten znacznie wzmocnił władzę królewską, budował grody wojskowe i fortyfikacje. Mimo to w xxx Otton II zajął pd. Jutlandię. W roku xxx prawdopodobnie władzę próbował przejąć syn Haralda - Swen Widłobrody. Wtedy też nastąpił częściowy powrót Duńćzyków do pogaństwa. Harald musiał w xxx roku zbiec do Jomsborga, gdzie wkrótce zmarł. Toczył walki o utrzymanie władzy w południowej Norwegii, które finalnie zwyciężył. Za jego panowania początkowo łupieżcze wyprawy na Anglię przerodziły się w zorganizowane wyprawy w celu podboju. Po jego śmierci na tronie za sprawą możnych zasiadł Harald II, który jednak po paru latach rządów pełnych walk w anglii zmarł. Wtedy też pełnię władzy zyskał prawowity dziedzic tronu - Kanut Wielki – od teraz król Anglii, Danii i Norwegii. Za swojego życia stworzył wielkie północne imperium, które rozpadło się jednak po jego śmierci. Za czasów panowania Xsamiiego I Walecznego w regionie pojawiła się nowa siła. Na skutek serii starć ze Szkocją Dania straciła tereny Anglii. Chwilę wytchnienia zapewniła Unia Realna tych dwóch państw, która jednak szybko rozłamana została wojną domową. Xsamii I Waleczny zginął w bitwie pod Kopenhagą, a na II obradach w Calais Dania straciła tereny Norwegii oraz niemal połowę półwyspu Jutlandzkiego.

## Władcy

### Harald Sinozęby

Harald Sinozęby wprowadził do Danii chrześcijaństwo, przyjmując chrzest około roku xxx. Zaangażował się on w sprawy wewnętrzne Norwegii, początkowo jako obrońca swej siostry Gunhildy, później już z zamiarem przejęcia terytorium norweskiego, co mu się udało.

Istotnym aspektem polityki Haralda były próby uniezależnienia się od Cesarstwa. W tym celu sprzymierzył się w latach 70. X wieku z Obodrytami – Harald za żonę wziął Tofę, córkę księcia obodryckiego Mściwoja. Harald planował zajęcie tzw. Haithabu, terenów położonych w Szlezwiku niegdyś będących pod kontrolą duńską. Jednak wojna z Niemcami skończyła się dla Duńczyków niepomyślnie; w xxx cesarz Otton II zajął południową Jutlandię. Później Sinozęby popierał Słowian połabskich podczas wielkiego powstania, które wybuchło w xxx roku.

Sytuacja ta, w połączeniu z nawrotem poprzedniej wiary w Danii, bardzo osłabiła pozycję Haralda. Już w xxx – za życia ojca – królem ogłosił się syn Sinozębego, Swen Widłobrody. Po nasileniu się tego konfliktu, podsycanego przez wychowawcę Swena, poganina Palnatoke, ranny Harald zbiegł do Jomsborga, gdzie wkrótce zmarł od odniesionych ran.

W trakcie swego panowania dbał również o rozwój państwa poprzez wspieranie dużych projektów budowlanych. W Jelling, gdzie pod kopcem pochowani byli jego rodzice, wzniósł bogato zdobiony kamień runiczny, będący pierwszym świadectwem chrystianizacji Danii, i zbudował tamże kościół, do którego przeniósł zwłoki ojca.

### Swen Widłobrody

Tron Danii i Norwegii objął po śmierci swojego ojca xxx. Umocnił on swoją pozycję w Danii, utracił jednak tron norweski na rzecz Olafa Tryggvasona. Ambicje nowego króla norweskiego do podboju całej Skandynawii nie podobały się Widłobrodemu, który utworzył antynorweską koalicję Danii, Szwecji i Słowian, która 9 października 1000 pokonała Olafa w bitwie pod Svolder. Olaf zginął, a Swen odzyskał władzę w Norwegii.

### Harald II Svensson

Harald był najstarszym synem Swena Widłobrodego i Sygrydy Storrådy. Został regentem Danii, gdy jego ojciec walczył z Xsamiim Artoriusem Castusem w Anglii. Pierwotną intencją Swena było obsadzenie Haralda na tronie Danii, a Kanuta na tronie Anglii. Jednak w chwili śmierci, na następcę tronu wyznaczył on Kanuta; w tej sytuacji Harald został królem tylko dzięki poparciu możnych. Poza tym Kanut w owym momencie zajęty był kontynuowaniem walki ojca w Anglii – był tam w momencie śmierci ojca. Rządzący wówczas Danią Harald odmówił podzielenia się z nim władzą, zapewnił jednak bratu militarne wsparcie w Anglii.

### Kanut II Wielki

Po nagłej śmierci ojca królem Danii okrzyknięty został Kanut Wielki. Nie udało mu się jednak uzyskać korony, którą zdobył jego starszy brat, Harald II. Został również okrzyknięty królem Anglii, lecz sprzeciwiła mu się lokalna ludność. Woleli oddać koronę Oberonowi Artoriusowi Castusowi, który uciekł do Bretanii przed armią Swena Widłobrodego. Xsamii zebrał armię i zmusił Knuta do opuszczenia Anglii z resztą swoich wojsk, zaś następnie ruszył zwalczyć imperialnych. Knut udał się do Danii, gdzie zaproponował swojemu bratu współrządy w Królestwie. Harald w odpowiedzi zaproponował Knutowi pomoc w podboju Anglii, w zamian za zrzeczenie się przez Kanuta praw do tronu Danii.

#### Podbój Anglii

Kanut nie przyjął propozycji brata i w xxx ponownie ruszył podbijać Anglię. Prowadził ze sobą armię w liczbie ok. 10 000 żołnierzy. Wsparł go jego wuj, książę Bolesław I Chrobry. Najeźdźcy wylądowali na wybrzeżu hrabstwa Essex. Hrabstwo zostało błyskawicznie opanowane. Następnie ruszono na Nortumbrię, którą rychło zajęto.

Wiosną, gdy Knut zyskiwał poparcie na terenach dawnego Danelaw, duńska flota skierowała się na Tamizę i zaatakowała Londyn. Nagle zmarł Xsamii Artorius Castus i spowrotem jedynym królem okrzyknięto jego brata Oberona (na czas wojny podzielili się oni władzą). Oblężenie Londynu zajęło wikingom kilka miesięcy. Latem Oberon wydostał się z Londynu i udał się na prowincję w celu zebrania armii. Ponieważ oblężenie Londynu nie przynosiło rezultatów, Knut ruszył ze swoją armią do Mercji i na Wessex, z zamiarem zmuszenia Oberona do bitwy. Knut zebrał całą swoją armię w Esseksie i zmusił w końcu Oberona do stoczenia bitwy w okolicach Ashingdon.

Armia Brytanii poniosła klęskę. Ranny Oberon wycofał się na pogranicze walijskie, ale w końcu musiał zacząć pertraktować z Knutem z pozycji przegranego. Uzyskał jednak całkiem znośne warunki. Brytania została podzielona na dwie części – ziemiami Anglii miał władać Knut, zaś tereny Walii i Bretanii pozostały w ręku Oberona. Dwa lata później Harald powrócił do Danii z większością armii inwazyjnej. W tym samym roku zmarł nie pozostawiając potomstwa. Królem Danii został więc Kanut, który przybył objąć tron wiosną.

#### Polityka dotycząca Anglii

Aby usunąć groźbę powrotu starej dynastii załagodzić nastroje obywateli, poślubił wdowę po Xsamiim, Emmę, córkę Ryszarda I Nieustraszonego, księcia Normandii. Syn z tego małżeństwa, Knut III, został ogłoszony dziedzicem ojca i odesłany do Danii, by wychował się tam jako przyszły król tego państwa.

Jako król Anglii Kanut utworzył administrację państwową składającą się zarówno z Duńczyków, jak i Brytów. Podzielił kraj na cztery hrabstwa – Wessex, Mercję, Nortumbrię i Anglię Wschodnią. Ustalił w ten sposób system podziału terytorialnego państwa, który stał się podstawą późniejszych podziałów administracyjnych. Utrzymano tradycyjne brytyjskie prawa i zwyczaje. Kanut zreformował system monetarny, wprowadzając monety o wartości zbliżonej do monet używanych w Danii i Norwegii. Nastąpił również rozwój handlu po wielu latach zastoju.

#### Utworzenie Imperium Morza Północnego

Gdy Kanut zajmował się stabilizowaniem sytuacji na nowo podbitych terenach oraz ziemiach ojczystych, w Norwegii doszło do przewrotu. Norwegowie na prezydenta wybrali Jensa Hundeida, a tym samym Duńczycy na następne lata utracili kontrolę nad Norwegią. W tym okresie na tych terenach dochodziło do wielu buntów. Republika przkształciła się w Konfederację Północy, mającą w swym składzie również Szwecję, a następnie została zrównana z ziemią przez piratów.

W xxx Kanut Wielki przybył do Norwegii z 50 okrętami. Był wtedy królem zarówno Danii, jak i Anglii. Dzięki obietnicom przywrócenia ich dawnej pozycji w państwie udało mu się przekonać lokalnych możnych sprzyjających monarchii. Decydująca bitwa rozegrała się w okręgu Trøndelag niedaleko Stiklestad. Nacierająca na Trøndelag armia przewyższała liczebnie siły samozwańczego przywódcy korsarzy, który poległ w bitwie, a większość jego armii została wymordowana ku przestrodze. Przejmując w ten sposób kontrolę nad terenami Norwegii i Szwecji Kanut ustanowił Imperium Morza Północnego.

Knut zmarł w xxx w Shaftesbury w hrabstwie Dorset , a jego następcą na tronie Imperium Morza Północnego został Kanut III Surowy.

### Kanut III Surowy

Niedługo później zbuntowała się Norwegia i Szwecja. Ich nowi władcy wspólnymi siłami zaatakowali Danię. Hardekanutowi udało się jednak odeprzeć ten najazd. Zaczęły go jednak pochłaniać również sprawy angielskie. Po śmierci ojca został tam okrzyknięty królem, ale sprawy duńskie sprawiły, że nie mógł osobiście udać się na Wyspy, gdzie jego sprawy broniła jego matka, królowa - wdowa Emma. Konkurentem do tronu był przyrodni brat Hardekanuta, syn Knuta Wielkiego z nieprawego łoża, Harold I Zajęcza Stopa. Królowa Emma podjęła próbę zbrojnego oporu i z pomocą sił Oberona Artoriusa Castusa udało im się odeprzeć buntowników.

Król zmarł xxx. Podczas uczty, którą wyprawił w Lambeth, wzniósł kielich do toastu, ale nagle zwalił się na ziemię w konwulsjach. Zmarł niedługo później.

### Xsamii I Waleczny

#### Podbój Norwegii

Syn Kanuta Wielkiego i młodszy brat Kanuta III, który objął władzę po jego śmierci. W pierwszych latach swoich rządów skupił się on na odzyskaniu utraconych za rządów poprzedniego władcy terenów w Norwegii, jednakże ze względu na konieczność pozostawienia części wojsk na granicy Skania-Szwecja, kampania ta szła mozolnie i podbić udało mu się jedynie południe kraju. Jako, iż w skład tych terenów wchodziła dotychczasowa stolica Norwegii - Oslo, gdzie znajdowały się insygnia koronacyjne, to parę tygodnii później Xsamii koronował się na króla Norwegii.

#### Wojna ze Szkocją

Mimo starań Xsamiiego Imperium Morza Północnego utraciło swe angielskie włości na rzecz nowej potęgi w regionie - Szkocji. Po wojnie władcy obu państw doszli jednak do porozumienia formując Królestwo Północy. Nie przetrwało ono jednak próby czasu i po skandalu wywołanym obecnością Duńskich szpiegów na obradach w Calais nowo powstałe przymierze rozpadło się. Doszło do wojny domowej pomiędzy Królestwem Danii i Norwegii oraz Księstwem Szkocji. Xsamii I Waleczny zginął w bitwie pod Kopenhagą, co przypieczętowało porażkę Duńczyków. Po wojnie władzę w państwie objął dawny Książę Walijski, pełniący teraz funkcję regenta, ze wzglęu na młody wiek prawowitego spadkobiercy tronu - Haralda III. Na II obradach w Calais podpisano traktat pokojowy, na którego skutek Dania straciła tereny Norwegii oraz niemal połowę półwyspu Jutlandzkiego.