Telegramo

**Telegramo** (Telegram) estas tujmesaĝilo kreita far rusa programisto kaj enterprenisto Pavel Durov. Ĝi estas bone kongrua kun ambaŭ komputiloj kaj poŝtelefonoj, havas multajn modernajn ecojn kiel glumarkoj, voĉmesaĝoj, amasaj babilejoj ktp, kaj pro tio iĝis populara inter tre diversaj grupoj de uzantoj. Kompreneble, ankaŭ esperantistoj ne ignoris tiun ĉi teknologion kaj kreis familion de babilejoj por gesamideanoj por pridiskuti diversajn temojn.

Pli interesas, tamen, la komunumo kaj ekosistemo kiu emerĝis ĉirkaŭ la esperantaj babilejoj, kun siaj lingvaĵoj, dialektiĝoj, memeoj, ktp. Ĝuste pri tio indas skribi en tiu ĉi vikio. Oni diras, ke je Telegramo estas la plej granda interreta esperantista komunumo.

## Telegramo.org

La plej granda parto estas videbla ĉe paĝaro telegramo.org, kreita kaj administrata far nederlanda esperantisto Robin van der Vliet kaj entenas — krom kromaĵo kiel esperanta glumarkararo, traduko de Telegramo al esperanto, ktp. — grandan liston de babilejoj kaj kanaloj (sinsekvo de novaĵoj/elsendoj de ĝiaj aŭtoroj), ĉiuj kun moderna liva/bajzua moderacio. Ĉiu ligilo estas fakte specifa paĝo, kun specifa retnomo, kaj skripto kiu redirektas al la vera, rekta telegrama invitligilo. Tio uzas (senlicencan, do malliberan) javaskripton por malebligi spamajn botojn aliĝi al grupojn.

La plej uzitaj grupoj ol tiaj estas Esperantujo kaj Voĉmesaĝejo, kaj ankaŭ diversaj etnalingvaj grupoj ofte estas aktivaj. Aliaj grupoj en Telegramo.org, ekzemple hobiaj, ideologiaj ktp, estas ne tre aktivaj kaj preskaŭ mortaj en la jaro 2022.

### La Kloako

Arbitra moderacio kaj kutima malemo al disvastigi kaj plifamigi aliajn grupojn de ekster kondukis al la kreado de Nova Esperantujo. La Kloaka Epopeo rakontas ĝian historion.

## La Paroliĝemaj

Paroliĝema Francisko kreis multajn pli aŭ malpli popularajn babilejojn kadre de sia koncepto de la Voĉmesaĝa Revolucio, kelkaj el ili kun iu formo de anonimeco (se entute eblas paroli pri anonimeco en babilejoj bazitaj je voĉmesaĝado):

* Voĉmesaĝejo 2 Sen limoj
* Paroligxemologio
* Mov. 17F per bildoj
* Vocxmesagxa Legado
* CBTalk 3 en Esperanto
* Paroligxema Prezidonto de UEA
* Esperantujo 3 Sen limoj
* Paroligxemaj Memeoj por Rapida Uzado.
* Rivoluciejo

## Anonimaj Babilejoj

Estas kielo, telegrame, fari "grupon" anonima. Por tio ĉi one kreu kanalon kaj igu ĉiujn uzantojn administrantoj: tiel, ĉiu rajtas alsendi "je la nomo de la kanalo", kaj krom se iu redaktas sian mesaĝon, la aùtoro ne estas videbla. Komuna okupo je tiaj ejoj estas trolado, atakoj, fulmo, mallivegado, sendo de memeoj kaj provoj diveni kaj doksi aŭtoron de aparta mesaĝo. Pro la ena limigo de Telegramo, ne povas esti pli ol 50 administrantoj en ĉiu kanalo, kaj do uzantkvanto de anonimaj babilejoj estas efektive limigita. Alia ebla meĥanismo de anonima mesaĝado en Telegramo estas sendi ilin per robotoj.

* AEB
* BAB
* Anonima Grupo 3. Meza Venko.
* Anonima Esperantujo
* tutmonda bonkora anonima esperanta babilado preskaù sen limoj 5
* Esperantujo 3 Anonima.
* Kontraŭtalpa Anonima Grupo
* Libera kaj Anonima Babilejo por Esperanto
* @Anonymous\_telegram\_bot — roboto per kiu eblas sendi mesaĝojn anonime en ĉiun grupon kie ĝi havas mesaĝrajtojn.

## Aliaj entelegramaj aroj

Ekzistas aliaj entelegramaj aroj de esperantaĵoj:

* https://t.me/EsperantoEnTelegram
* https://t.me/+DkxQChPXAP4yYzJk