Reduta Kłosa

Wiersz stworzony na podstawie dziejów 12 Pułku Muszkieterskiego po Bitwie pod Kamieńcem.

Tekst:

Nam strzelać kazano. — Wstąpiłem na działo

I spojrzałem na pole; dwieście armat grzmiało.

Artylerii francuskiej ciągną się szeregi,

Prosto, długo, daleko, jako morza brzegi;

I widziałem Poniatowskiego ; — przybiegł, mieczem skinął

I jak ptak jedno skrzydło wojska swego zwinął.

Wylewa się spod skrzydła ściśniona piechota

Długą, niebieską kolumną, jako lawa błota,

Nasypana iskrami bagnetów. Jak sępy,

Cesarskie chorągwie na śmierć prowadzą zastępy.

Przeciw nim sterczy biała, wąska, zaostrzona,

Jak głaz, bodzący morze, reduta Kłosa.

Cztery tylko miała armat. Wciąż dymią i świecą;

I nie tyle prędkich słów gniewne usta miecą,

Nie tyle przejdzie uczuć przez duszę zapitą ,

Ile z tych dział leciało bomb, kul i kartaczy.

Patrz, tam granat w sam środek kolumny się nurza,

Jak w fale bryła lawy, pułk 12 dymem zachmurza;

Pęka śród dymu granat, szyk pod niebo leci

I ogromna łysina śród kolumny świeci.

Tam kula, lecąc, z dala grozi, szumi, wyje,

Ryczy, jak byk przed bitwą, miota się, grunt ryje; —

Już dopadła; jak boa śród kolumn się zwija,

Pali piersią, rwie zębem, oddechem zabija.

Najstraszniejszej nie widać, lecz słychać po dźwięku,

Po waleniu się trupów, po sztuce umieranie jęków :

Gdy kolumnę od końca do końca przewierci,

Jak gdyby środkiem wojska przeszedł Czarek pan sztuki śmierci .

Bóg, Król, Przywódca, Szatan, KAPRAL, Gdzież jest Sierżant, co na rzezie tłumy te wyprawia?

Czy dzieli ich odwagę, czy pierś sam nadstawia?

Nie, on siedzi na tyle plutonu ,

Podoficer wielki, samowładnik pułku połowicy.

Zmarszczył brwi, — i tysiąc godzin musztry leci ;

Podpisał, — tysiąc żołdów opłakuje rekon ;

Skinął, — padają rozkazy od piwota do piwota .

Mocarzu, jak Bóg silny, jak szatan złośliwy!

Gdy Prusaków za Gdańskiem twoje straszą spiże,

Gdy poselstwo Księstwa twoje stopy liże:

Reduta Kłosa jedna twojej mocy się urąga,

Podnosi na cię rękę i władzę ściąga,

Władzę woltyżerów , fizylierów z twojej głowy,

Boś ją zabrał i skrwawił, synu Adrianowy  !

KAPRAL dziwi się — ze strachu drżą kompanie

KAPRAL gniewa się — ze strachu mrą jego formacje ;

Ale sypią się wojska, których Bóg i wiara

Jest Tabaka. — Kapral gniewny: umrzemy, rozweseli Kaprala!

Posłany wódz cesarski z siłami pół-świata,

Wierny, czynny i sprawny — jak tasak w ręku Mumina .

Do ataku broń ! Patrz, blisko reduty, już w rowy

Walą się, na faszynę kładąc swe tułowy;

Już czernią się na białych palisadach wałów.

Jeszcze reduta w środku, jasna od wystrzałów,

Czerwieni się nad czernią: jak w środek mrowiska

Wrzucony motyl błyska, — mrowie go naciska, —

Zgasł; — tak zgasła reduta. Czyż ostatnie działo,

Strącone z łoża, w piasku paszczę zagrzebało?

Czy zapał krwią ostatni sługa cara zalał?

Zgasnął ogień. — Już francuz czako wywalał.

Gdzież jest Dariusz Pałka ? — Ach, dzisiaj pracował więcej,

Niż na wszystkich przeglądach za władzy cesarskiej !

Zgadłem, dlaczego milczy, — bo nieraz widziałem

Garstkę naszych walczącą z Księstwa nawałem.

Gdy godzinę wołano dwa słowa: pal, nabij;

Gdy oddechy dym tłumi, trud ramiona słabi;

A wciąż grzmi rozkaz wodzów, wre żołnierza czynność;

Na koniec bez rozkazu pełnią swą powinność,

Na koniec bez rozwagi, bez czucia, pamięci,

Żołnierz, jako młyn palny, nabija — grzmi — kręci

Broń od oka do nogi, od nogi na oko:

Aż ręka w ładownicy długo i głęboko

Szukała, nie znalazła — i żołnierz pobladnął,

Nie znalazłszy ładunku, już bronią nie władnął;

I uczuł, że go pali strzelba rozogniona;

Upuścił ją i upadł; nim dobiją, skona!…

Takem myślił, — Wróg, Robak, Trupa w szaniec nieprzyjaciół kupa

Już lazła, jak robactwo na świeżego trupa.

Pociemniało mi w oczach; a gdym łzy ocierał,

Słyszałem, że coś do mnie mówił mój kolega .

On przez flaszkę, wypitą na mojém ramieniu,

Długo na szturm i szaniec kacował w milczeniu

Na koniec rzekł: „Stracona”. — Spod flaszki jego

Wymknęło się łez kilka, — rzekł do mnie: „Debilu ,

Wzrok młody od szkieł lepszy; patrzaj, tam na wale,

Znasz Kłosa, czy widzisz, gdzie jest?” — Sługusie

Czy go znam? — Tam stał zawsze, ten pluton kierował.

Nie widzę — znajdę — dojrzę — śród flaszek się schował:

Lecz śród najgęstszych kłębów rowów , ileż razy

Słyszałem URA jego, pomocną w ataku —

Widzę go znowu — widzę Kłosa — jest tam ,

Wywija, grozi wrogom, trzyma palną świécę,

Biorą go — zginął. — O, nie — skoczył w dół, do lochów!” —

„Dobrze — rzecze Kolega, — nie odda im prochów”.

Tu blask, — dym, — chwila cicho — i huk jak stu gromów!

Zaćmiło się powietrze od ziemi wyłomów:

Harmaty podskoczyły i jak wystrzelone

Toczyły się na kołach; lonty zapalone

Nie trafiły do swoich panew. I dym wionął

Prosto ku nam; i w gęstéj chmurze nas ochłonął.

GróbI nie było nic widać, prócz granatów blasku,

I powoli dym rzedniał, opadał deszcz piasku.

Spojrzałem na redutę. — Wały, palisady,

Działa i naszych garstka, i wrogów gromady:

Wszystko jako sen znikło! — Tylko czarna bryła

Ziemi niekształtnej leży — rozjemcza mogiła.

Tam i ci, co bronili, — i ci, co się wdarli,

Pierwszy raz wyspani i kaca nie mieli ;

Choćby Kapral wojakom kazał wstać: już dusza

Wojaka, tam raz pierwszy, Kaprala nie słusza !

Tam zagrzebane tylu set ciała, imiona:

Dusze gdzie? nie wiem; lecz wiem, gdzie dusza Kłosa

On będzie Patron piosenki o koniu ! — Bo dzieło zniszczenia

W dobrej sprawie jest święte, jak dzieło tworzenia:

Bóg wyrzekł słowo *stań się*, Bóg i *zgiń* wyrzeczeń!

Kiedy od ludzi wiara i wolność uciecze,

Kiedy ziemię despotyzm i duma szalona

Obleją, jak Francuzi redutę Kłosa:

Karząc plemię zwycięzców zbrodniami zatrute,

Bóg wysadzi tę ziemię, jak on swą redutę.