recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Darren Howarth

## Darren David Howarth

**Mab Meic ac Anita. Gwr Katie Howarth.**

Yn 1999 y cyrhaeddodd Darren y cwm a hynny yn sgil ei ffrind gorau, Mark Jones. Roedd Mark yn achub ar bob cyfle i gymryd mantais ohono ond yn y diwedd llwyddodd Darren i weld trwy gastiau Mark.

Cafodd Darren waith yn y garej gyda Derek ac yn ddiweddarach cafodd le i fyw gan Derek hefyd. Cwympodd Darren mewn cariad gydag Emma a chafodd ei siomi'n ddirfawr pan ddewisodd hi Madog yn hytrach nag ef.

Doedd Darren ddim yn hapus o gwbl pan ddaeth ar draws Meic Pierce, ei dad. Ond bellach mae'r ddau yn ffrindiau ac roedd Darren yn gweld ei angen o gwmpas y Cwm. Daeth Anita, ei fam, yn nôl hefyd ac am y tro cyntaf roedd Darren â teulu o'i gwmpas.

Darren yn priodi:

Priododd â Lowri yn y flwyddyn 2000 a hi bellach oeds cannwyll ei lygaid. Bu'r ddau trwy gyfnodau cythryblus gyda Lowri yn colli plentyn ar ei mis mêl. Ceisiodd guddio’r ffaith taw plentyn Jason ydoedd oddi wrth ei darpar ŵr am gyfnod.

Rai misoedd yn ddiweddarach daeth y ddau ohonynt o hyd i blentyn yn llwyni'r parc a bu Lowri yn ran allweddol yn hanes Melanie Griffiths a'i phenderfyniad i gadw'i phlentyn.

Fe dwyllwyd Darren a Lowri gan Griffiths pan ofynnodd iddynt adael eu ty rhent am gyfnod er mwyn gwneud gwaith adeiladu. Wedi iddynt gwblhau fe drefnodd i denantiaid eraill i symud i mewn. Roedd Lowri'n chwerw iawn am hyn ac yn ffraeo'n aml a Darren. Yn sgil hyn, dechraeodd carwriaeth â Sheryl ond bu iddo roi diwedd arni ar ôl i'w fam ddod i wybod am y sefyllfa. Mae ei dad yn ei annog i beidio difetha ei briodas ond mae Darren yn gwybod fod ei berthynas drosodd beth bynnag. Trwy ddamwain, daw Lowri i wybod am y garwriaeth ac mewn ffrae gyhoeddus ar y stryd cyhoeddwyd Darren mai Sheryl yw'r un mae'n ei garu.

Gadawodd Darren bentref Cwmderi am gyfnod yn Ionawr 2002 i deithio'r byd. Ar ôl iddo ddychwelyd, cafodd sioc i gael newyddion gan Sheryl ei bod hi’n disgwyl ei fabi. Ganwyd ei blentyn cyntaf yn 2002 yn y Deri Arms.

Dychwelodd Darren i'r cwm a bu i'r cwpwl ail gydio ar eu perthynas a symudodd y teulu bach i fflat y Deri, a oedd erbyn hyn dan berchnogaeth Meic ac Anita.
3 Rhagfyr 2013

## Plot

Eistedda Darren ar fainc yn y parc, yn siarad ar ei ffôn yn Saesneg, a daw hi'n amlwg mai trafod ei fab Wil mae e.

Mae Dai yn stopio Colin ar y stryd ac yn gofyn ffafr ganddo - iddo edrych ar ôl APD am y prynhawn - i fod yn 'fos', tra bod Dai yn mynd â Diane i Gaerdydd fel syrpreis.

Yn APD, mae Colin yn hoffi'r syniad ohono fe y tu-ôl i'r cownter, gyda'i got frown, ac yna mae'n cael gafael ar gorachod llychlyd yn y cefn, a chyn hir mae ffenest y siop wedi'i llenwi gyda chorachod Nadoligaidd.

Wrth i Kevin adael tŷ Meic, mae Anita'n ei alw'n 'fochyn', yna daw Sheryl i mewn yn chwilio am Darren. Pan mae'n dod o hyd iddo yn y parc, mae'n dweud wrtho pa mor garismataidd, proffesiynol ac argyhoeddiadol oedd Moc, a sut y twyllodd e bawb. Mae Darren yn dweud ei fod yn deall, ond mae'n amlwg ei fod yn cynllunio rhywbeth.

Yng Nghaerdydd, mae car Dai wedi'i barcio ger adeilad Steele & Kynes Cosmetic Surgery, a phan mae Diane yn clywed mai'r sypreis yw cael ymgynghoriad yno, mae'n gwylltio gyda Dai, gan ddweud mai sarhad fydde hynny. Mae e'n ei hargyhoeddi ei fod e'n meddwl fod cael triniaeth o'r fath yn addas i fenyw o'i hoed hi. Ond dyw hynny ddim yn plesio Diane, ac mae'n dweud wrtho mai'r unig blastig mae hi ei hangen gan Dai yw ei gerdyn credyd. Yn ddiweddarach, maen nhw'n dod nôl i'r car, gyda Dai yn llwythog iawn, yn cario nifer fawr o fagiau siopa.

Pan maen nhw'n cyrraedd yn ôl i'r pentref, mae 'na dyrfa go lew wedi tyrru tu-allan i APD, ac mae Dai yn taranu i mewn, ond yn tawelu tipyn pan mae'n gweld Colin yn gwneud ffortiwn yn gwerthu'r hen gorachod i'r pentrefwyr. Yna mae Diane yn cyflwyno Colin gyda llyfr nodiade digidol - wedi'i talu gyda cherdyn Dai!!

Mae Sheryl a Darren yn dychwelyd i dŷ Meic, lle mae Meic, Sheryl ac Anita yn sicrhau Darren eu bod nhw wedi meddwl eu bod nhw'n gwneud y gorau i Wil, er mwyn ei amddiffyn a'i ddiogelu. Maen nhw'n pwysleisio mai Kevin a Moc yw'r dihirod yn hyn i gyd, gan sôn bod Sheryl wedi mynd i achub Wil. Ac mae clywed y gair 'achub' yn brawychu Darren mwyfwy. Nid yw'n gallu credu'r peth. Tra bod Anita a Sheryl yn y gegin, yn ceisio cymodi, mae Meic yn dweud wrth Darren ei fod yn falch bod y cyfan allan yn yr agored nawr, ac mae Darren yn cytuno. Maen nhw i gyd am fynd i'r Deri.

Yn y Deri, tra'n mwynhau diod, mae Anita yn sicrhau Darren fod teuluoedd yn gallu dod trwy unrhywbeth, gan ddweud hefyd y bydd popeth yn iawn o nawr ymlaen. Wedi cynnig llwncdestun i'r 'teulu', mae Darren yn dweud er gwaethaf iddo wrando ar y cyfan oedd gan ei deulu i ddweud, mae'n ei frifo eu bod nhw wedi anghofio amdano fe yr eiliad y gadawodd am Ganada. Mae'n eu cyhuddo o fod yn bobl hunanol, sydd wedi anghofio sut mae ymddwyn, ac nid yw am weld ei fab Wil yn cael ei fagu gan bobl fel hynny.

Mae am fynd â Wil yn ôl i Ganada gyda fe...
Categori:Penodau
Categori:Penodau 2013
Categori:Cyfres 42
Falkirk

The city of Falkirk is the largest and most diverse on the entire continent of Thena. It is separated into four districts, Bronze, Silver, Gold, and Platinum. Each district is controlled by an Archmage who answer only to Falkirk's royal family.

The Archmagi of Falkirk Each of the four districts of Falkirk is run by an archmage. The current four archmagi are Tirana Shiki: the archmage of bronze, Usidore Farfalla: the archmage of silver, Rasmodius Suidon: the archmage of gold, and Amadeus Whitts: the archmage of Platinum.
Beth Leyshon

## Bethan Mair Leyshon

**Athrawes a phrifathrawes. Cyn-wraig J.W. Bowen a Glyn James. Mam Gwenllian.**

 Daeth Beth i Gwmderi gyda'i rhieni Viv a Clare Leyshon - nhw oedd yn rhedeg caffi'r pentref o flaen Meic Pierce.

Cafodd Beth swydd ddysgu yn Ysgol Gynradd Cwmderi a llwyddodd yn ystod ei chyfnod yno i gael ei dyrchafu'n brifathrawes.

Roedd hi hefyd yn ffyddlon iawn i'r capel ac yn aelod brwd o'i chymdeithas, gan gymryd gofal am y papur bro lleol ac ati.

Yn anffodus i Beth roedd i charwriaethau yn llesteirio'i bywyd. Pan oeddh i'n cael perthynas â'r gweinidog lleol, Alun Morris, dechreuodd Ann Rhys, ei ffrind a'i chydathrawes, gael perthynas ag ef y tu ôl i'w chefn.

Carwriaeth fawr Beth oedd ei charwriaeth â Glyn James, ond wrth i ddaliadau gwleidyddol y ddau eu gwahanu, trodd Beth at ei chydathro John Wyndham Bowen am gysur.

### **Cychwyn newdd a colled**

Erbyn gychwyn **1988** roedd Beth a J.W wedi closio dipyn. Dyweddïodd y ddau, gyda chynlluniau i briodi yr haf hwnnw. Roedd yn fwriad gan y cwpl i brynu'r hen gartref J.W. Rhos yr Hafod. Bu newid mawr i gynllwyniai’r ddau pan ddarganfu Beth ei bod yn disgwyl plentyn, yr athrawon parchus yn poeni am ymateb y pentref i gael plentyn tu allan i briodas.

Newidiwyd y trefniadau yn sylweddol a phenderfynodd y ddau briodi ar unwaith mewn seremoni fach gyfrinachol. Bron i'r cwpwl gael eu dal ar fore'r briodas gan Harri Parri oedd wedi galw yn annisgwyl i'r fflat a gweld y cwpwl yn eu dillad crand.

Roedd priodas y cwpl yn un hapus ac aethant yn eu blaenau i brynu Rhos yr Hafod fel cartref i'w teulu newydd.

Yn anffodus roedd trasiedi ar y gweill. Yn Mis Medi aeth Beth i'r ysbyty i roi genedigaeth. Yn ei frys i gyrraedd ei wraig rhedodd J.W. allan i'r ffordd fawr yng nghanol y pentref heb edrych. Cafodd ei daro gan gar John Powell yn ddamweiniol.
Yn yr ysbyty rhoddodd Beth enedigaeth i Gwenllian yn ddiarwybod bod ei gwr wedi cael ei ladd. Torrodd ei chalon pan rannwyd Glyn James y newyddion gyda hi.

Bu Glyn yn gefn i Beth yn y cyfnod anodd hwn a buan yr ailgyneuwyd tân ar hen aelwyd. Wedi iddiynt briodi, fodd bynnag, crwydrodd Beth oddi ar y llwybr cul wrth i Hywel Llywelyn, athro ifanc brwdfrydig, ddangos diddordeb ynddi.

Llwyddodd y ddau i gadw'u perthynas yn gyfrinach am fisoedd a phan oedd Beth ar fin dweud y cyfan wrth Glyn, cyfaddefodd ef ei fod yn cael perthynas â merch ifanc o'r heddlu.

Ond dyma ddechrau diwedd Beth James wrth i'r gallu i daflu llwch i lygaid afael ynddi o ddifri.

Dechreuodd dwyllo hyd yn oed ei ffrindiau pennaf ynglŷn â'i perthynas hi a Hywel. Yn y diwedd, wrth i'r cwbl ddod i'r amlwg, trodd pawb eu cefnau arni a throdd hithau at y botel mewn pwl o iselder.

Gyda chymorth Rita Jenkins, llwyddodd i ailafael yn ei bywyd ac yn Haf 1993 trodd ei chefn ar Gwmderi ac aeth hi a Gwenllian i fyw i'r Drenewydd at ei rhieni.
Harri Parri

**Un o gymeriadau gwreiddiol y Cwm oedd y gwr hwn o Fôn.**

Roedd yn gweithio yng nghartref henoed Brynawelon a chafodd sawl anghydfod gyda'r ddwy fetron fu yno - Metron Howells a Metron Probert.

Roedd yn gyfaill mawr i'r rhan fwyaf o'r trigolion ac yn dynnwr coes heb ei ail.

Roedd ef a'i gyfeillion agosaf ym Mrynawelon yn cwrdd yn aml yn y sied botio i gael ambell lymaid o gwrw cartref.

Yn 1979 bu bron i Harri briodi a Sister MacGregor a symud i Aberystwyth i fyw, ond newidiodd y ddau eu meddyliau ar y funud olaf.

### **Ymddeoliad**

Yng ngwanwyn 1988, bu'n rhaid i Metron Doreen Probert dorri'r newyddion drwg i **Harri Parri** ei bod wedi derbyn llythyr gan yr awdurdod lleol y byddai'n rhaid i dymor Harri fel gofalwr cartref Brynawelon ddod i ben oherwydd ei oedran. Roedd hyn yn boen mawr i Harri.

Cyfwelwyd Neville Walters ond cafodd Denzil Rees ei ddewis ar gyfer y swydd yn y pendraw. Cymerodd Harri Denzil dan ei adain ond doedd Matron ddim yn hapus pan feddwodd Denz yn ddamweiniol ar win cartref Harri yng nghanol y dydd.

Cafwyd parti ar gyfer Harri yn mis Mai gyda holl drigolion Brynawelon yn ymgynnull i ddathlu ymddeoliad eu ffrind, Ysgrifennodd T L Thomas englyn ar ei gyfer a derbyniodd Harri dlws wedi ei greu allan o hen glo ei sied fel anrheg.

Ym mis Mai 1989, dychwelodd i'w fro enedigol.
Bet Harries

**Gwraig Dil Harries, a mam Reg, Wayne a Sabrina.**

## Straeon

### Salwch Bet

Roedd **Bet Harries** yn fenyw wael ac roedd ei chyflwr yn gwaethygu o ddydd i ddydd. Ei mab Wayne Harries oedd yr unig un o'r teulu i sylweddoli mor sal oedd hi.

Wrth i Sabrina Harries ddathlu ei phenblwydd yn ddeunaw rhuthwyd **Bet Harries** i'r ysbyty. Roedd gan y doctoriaid newyddion drwg i Dil Harries a'r teulu - roedd posibilrwydd cryf y byddai'n rhaid i Bet dreulio gweddill ei hoes mewn cadair olwyn.

Amau gair y doctor a wnaeth Wayne Harries, and profodd y newydd trist yn wir, a bu farw Bet yn fuan wedi gadael yr ysbyty.

## Tu ôl i'r llen

Dychwelodd yr actores **Buddug Williams** i'r gyfres yn 1999 fel **Anti Marian Rees.** Gweler Actorion sydd wedi chwarae rhan mwy nag un cymeriad.
Glenys John

**Merch i'r cynghorydd Emlyn John a bu'n canlyn Hywel Llywelyn am gyfnod byr.**

Ni wnaeth y berthynas ddatblygu i fod yn un ddifrifol gan fod Hywel eisoes yn cael perthynas gudd â Beth James y tu ôl i gefn ei gwr Glyn.

Dychwelodd Glenys i'r Cwm pan oedd yn priodi ei chariad Meurig. Cyflogodd Meic Pierce i greu fidio o'r diwrnod a Derek Jones i ddreifio'r car priodas. Ond nid oedd y diwrnod yn llawer o lwyddiant oherwydd fe dorrodd y car i lawr, ac fe wnaeth niwl amharu ar y lluniau.

Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1991
Categori:Ymadawiadau 1993
Brian Wilcox

**Partner Gill Morgan. Cyd-berchennog Siop y Pentre ar un adeg.**

Fe welwyd Brian yn y Cwm am y tro cynta ym mis Hydref 1996 pan ddaeth i chwilio am Sgt Gill Morgan. Daeth i'r amlwg ei fod yn ddyn priod ac wedi bod yn cael affêr gyda Gill am gyfnod.

Roedd Gill wedi cael llond bol ohono i ryw raddau, oherwydd addewidion Brian y byddai'n gadael ei wraig Delyth er mwyn bod gyda Gill. Ond doedd e byth yn cadw at ei air.

### **Siop y pentre**

Plediodd Brian ar Gill gyda’r newyddion fod wedi gadael ei wraig o’r diwedd a'i fod yn barod i gychwyn bywyd newydd gyda hi - rhywbeth nad oedd yn hollol wir.

Yn frwdfrydig am eu cychwyn newydd gwelodd Gill gyfle i Brian pan glywodd fod Siop y Pentre wedi cael ei roi ar y farchnad gan Olwen Parry. Gyda Brian heb waith a’r cwpwl heb gartref byddai buddsoddi yn y siop yn gyfle gwych. Rhoddodd Gill ei holl arian i mewn i’r fenter ond pitw oedd cyfraniadau Bryan, nes iddo ail-forgeisi ei gartref yn Leeds, yn ddiarwybod i’w wraig.

Symudodd Gill a Brian i mewn i’r siop ond gyda Brian yn dychwelyd i Leeds bob penwythnos i weld ei blant cychwynnodd craciau ymddangos yn y perthynas yn o fuan.

Categori:Preswylwyr fflat y Siop
Categori:Gweithwyr y Siop
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1996
Categori:Ymadawiadau 1997
Categori:Perchenogion y Siop
Carla

Daeth Carla i Gwmderi gyda'i babi newydd, Hana yn rhedeg i ffwrdd o gartref.

Cafodd letu yn fflat y caffi gan Meic Pierce a buan iawn oedd yntau a Derek Jones am y gorau yn ceisio creu argraff arni.

Pan ddaeth ei phartner Declan i'r pentref yn chwilio amdani bu'n bygwth rhoi cweir i Meic cyn i Carla ei berswadio fod Derek ag ef yn gwpwl hoyw.

Gadawodd Carla gyda Declan a'u merch.
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1992
Categori:Ymadawiadau 1992
Clem Watkins

## Clement Watkins

**Rheolwr Iard Gwyther. Gŵr Siân.**

 Dyn na chafodd erioed lawer o lwc - dyna Clem.

Roedd wedi bod yn gweithio'n ffyddlon yn Iard Gwyther am bymtheg mlynedd erbyn i ni ei weld am y tro cyntaf ym Mawrth 1988, ond gorfodwyd ef i ddwyn oddi ar ei gyflogwr ei hunan er mwyn talu am lawdriniaeth i Sian, ei wraig.

Wedi marwHerbert Gwyther, roedd Clem yn ei chael hi'n anodd cydweithio â Carol ac roedd yn falch o'r cyfle i adael a mynd i weithio fel rheolwr i Reg a Megan Harries yn y Deri.

Datblygodd cyfeillgarwch agos rhyngddynt a bu'r ddau'n gefn mawr iddo ym Medi 1992 pan lofruddiwyd Sian a phan gafodd Clem ei hun ei amau am gyfnod.

Trwy gydol y flwyddyn anodd a ddilynodd, roedd Reg a Megan yno ar ei gyfer bob amser. Wedi cyfnod hir yn ddi-waith roedd Clem wrth ei fodd pan gafodd waith ym Mhwll Bach. Fodd bynnag, peryglwyd y cyfle hwnnw pan ymosododd yn ffyrnig ar Mark Jones (Arwyn Davies) am dorri i mewn i'w dŷ. Bu ond y dim i Clem gael ei garcharu a phan ryddhawyd ef addunedodd Kath (Siw Hughes) y byddai hi'n dial arno.

Yn 1996 dechreuodd Clem ddangos cryn ddiddordeb mewn cyrifiaduron -diddordeb gwahanol fawn colomennod y bu'n eu cadw unwaith!
Gwyneth Gregory

**Cyfnither Sandra a Carol Gwyther. Nith Herbert a Dora.**

Cyrhaeddodd Gwyneth Gwmderi ym Mawrth 1987 i chwilio am loches gyda'i chyfnither Carol ar ôl cael ei thaflu allan o'i chartre' wedi ffrae am erthyliad yr oedd hi newydd ei gael. Credai ei mam, chwaer Herbert Gwyther, ei bod wedi dod â gwarth ar y teulu.

Nid oedd Gwyneth am i'w hewythr Herbert wybod ei bod wedi dod i Gwmderi, neu fe fyddai'n siŵr o adael i'w chwaer Bet wybod bod ei merch wedi cyrraedd Cwmderi.

Ond fe adawodd Meic Pierce y gath mas o'r cŵd wrth ddatgelu wrth Herbert fod 'na ferch gwallt coch wedi bod yn gofyn lle oedd tŷ Carol Gwyther y noson flaenorol.

Er nad oedd Herbert yn rhy hoff o'r ffaith fod Gwyneth wedi cyrraedd Cwmderi ar y dechrau, cytunwyd fel teulu y gallai hi aros gyda Carol yn ei thŷ.

Yn fuan ar ôl penderfynu setlo yng Nghwmderi am gyfnod, cafodd Gwyneth swydd yn gweini gyda Meic Pierce yn y caffi, ond buan iawn y daeth y DHSS i glywed ei bod yn gweithio yno, a hithau'n dal i dderbyn arian dôl.

Daeth yn ei hôl ym mis Ionawr 1988 i ymweld â'i chyfnither Carol ar ôl clywed ei bod hi a Dr Gareth Protheroe wedi gwahanu. Roedd yn dal i fod yn ddi-waith, ond wedi i Herbert Gwyther cael trawiad fechan, aeth i weithio yn y Swyddfa Bost, ar ôl i Carol Gwyther orfod mynd i weithio i iard Gwyther.
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1987
Categori:Ymadawiadau 1988

Categori:Gweithwyr Caffi'r Cwm
Ceridwen Price

**Cyn-ddarlithydd a warden Prifysgol. Un o drigolion Angorfa.**

Roedd Ceridwen yn llysieuwraig, gyrhaeddodd Cwmderi gan ymweld â Y Deri Arms, gan feirniadu'r fwydlen yno, gan wylltio'r perchennog, Reg Harries a Meic Pierce.

Aeth draw i Angorfa i chwilio am le i fyw gyda Ken a Linda Coslett - gan fynnu bod yna le hefyd iddi barcio'i char - y Morris Minor!

### Gadael Cwmderi

Fe adawodd Ceridwen y Cwm ym mis Ebrill 1989, ar ôl blino ar y drefn o fyw yn Angorfa. Bu llawer o wrthdaro rhyngddi hi a'r preswylwyr eraill - Bella Davies a Jacob Ellis yn arbennig - ac fe symudodd o Gwmderi i fyw gyda ffrindiau yn Abertawe tra'n chwilio am fflat newydd addas iddi hi'i hun.
Beach

The **Beach** is a coastal area in the southwest corner of *Alpha Penguin*. As it's bordered by the sea, and fairly quiet, it is a popular place to relax. Located here is the Lighthouse, which not only serving as a hangout, but helping guide ships, including The Migrator, owned by Captain Rockhopper , who frequently docked here.

Like any other beach, there is not much decoration. Near the Lighthouse, there was a pile of various objects, including crates, fishing nets, and one of many buoys. There is also a small dock for ships to land. In the center of the Beach, there were beach chairs, an umbrella, and a small castle made of snow.

## Trivia

* During The Beta Party , there was a glitch where you could get into Rockhopper's Ship (Christmas Edition). This could be done by walking towards the spot where Rockhopper's ship entrance would have appeared. The ship was never visible, but later on this glitch got removed.
Alun Bevan

**Cariad Nia Matthews a phrentis yng Nghardy Cwmderi - garej Derek Jones.**

Daeth Alun i'r Cwm yn haf 1996, i weithio fel prentis i Derek yng Nghardy Cwmderi, gan gymryd lle Karen Parry.

Buan iawn bu gwrthdaro rhwng Alun a Dora Jenkins, fu'n helpu Derek i redeg y garej ar ôl ymadawiad Karen.

### **Triongl serch**

Wrth dreulio’r gwyliau haf gyda’i thad yn Llwyncelyn cyfarfu Nia Matthews ag Alun am y tro cyntaf, Gwnaeth Alun beth argraff ar Nia - ei agwedd at fywyd yn cyferbynnu a’i dyweddi difrifol, Gavin Roberts.

Ar ei wahoddiad ymunodd Nia ag Alun yn yr Eisteddfod Genedlaethol Cymru yn Llandeilo. Tra yno cymrodd Alun gorddos o ecstasy, a llewygodd. Treuliodd gyfnod yn yr ysbyty a daeth yn amlwg i Gavin fod Nia yn magu teimladau tuag ato. Penderfynodd Nia ddod a’i pherthynas a Gavin i ben ac o fewn dim cychwynnodd weld Alun. Doedd Derek ddim yn hapus i weld Nia yn treulio gymaint o’i amser yn y garej yn tynnu sylw Alun rhag ei waith.

Pan ddaeth yr amser i Nia ddychwelyd adref i Aberystwyth plediodd Nia ar ei rhieni i gael aros yng Nghwmderi a symud i Ysgol y Mynach. Pan wrthododd Llew ag Anna Matthews gan ddadlau na fyddai symud yng nghanol ei Lefel Ac yn gwneud lles iddi rhedodd Nia i ffwrdd unwaith eto. Y tro yma daeth Llew o hyd iddi yng nghartref Alun. Yn y pendraw doedd gan Llew ddim dewis ond ildio i ddymuniadau Nia a gadael iddi symud i Lwyncelyn yn barhaol.

Parhaodd berthynas Alun a Nia i ddatblygu er waetha pyliau o genfigen ar ran Nia - yn amau Alun o ffansio Mandy Roberts ar un achos. Daeth cymhlethodd arall pan ddychwelodd Gavin i’r ardal a chael llety gan Mandy a Fiona.

Yn ddiweddarch daeth ei berthynas ef a Nia i ben a cychwynodd ymhel gyda Steven Williams oedd yn gwethu cyffuriau. Cychwynodd Alun ddefnyddio cyffuriau ei hun.

Wedi i Derek roi'r sac iddo am beryglu enw da'r garej aeth Alun ati i foddi ei ofidiau drwy gymeryd coctel o gyffuriau.

Bu farw ar ôl cymeryd gorddos o heroin ar gamgymeriad.
Ian Howells

**Peilot awyren. Partner Nerys Cadwaladr ar un adeg.**

Roedd Ian yn enedigol o Aberteifi, ac wedi derbyn addysg breifat yng Ngholeg Caeron.

Mewn parti ffasiynau yn Athens y cyfarfu Ian a Nerys am y tro cyntaf.

Daeth yn ôl i Gwmderi ym mis Tachwedd 1988, i ymweld â Nerys unwaith eto. Roedd â diddordeb buddsoddi mewn cwmni mewnforio deunyddiau ffabrig o'r Dwyrain Pell, er mwyn eu gwerthu ym Mhrydain. Byddai dau neu dri ffrind iddo hefyd yn rhan o'r fenter, ond doedd y banciau ddim yn rhy hoff o'r syniad o roi benthyciad iddyn nhw.

Ceisiodd gael berswad ar Nerys i fod yn *guarantor* iddo yn y fenter, ond doedd hi ddim yn rhy hoff o'r syniad, oherwydd nad oedd ganddi lawer o wybodaeth am y fenter. Yn y diwedd, fe gytunodd.

Ar ôl sylwi fod Ian yn diflannu am gyfnodau hir, yn beio'i waith, daeth Nerys i'r casgliad fod Ian wedi cyfarfod â menyw arall. A dyna oedd y gwirionedd.

Roedd wedi bod yn caru gyda menyw fusnes o'r enw Lisa Page, ac roedd wedi bod yn dweud celwyddau wrthi hi a Nerys am fodolaeth ei gilydd.

Yn Chwefror 1989, daeth Lisa Page i Gwmderi i gyfarfod â Nerys am y tro cyntaf. Llwyddodd Nerys a hithau dalu'r pwyth yn ôl i Ian drwy gyfarfod ag ef yn Y Felin, gan ei orfodi i gyfadde'r gwir.
Pin

Pins are simply little items in the top left of player cards that are updated each week. Once a pin's week is up, that pin will never return.

## Always Accessible Pins

* Rockhopper's Key located at the end of the book *The Journal of Captain Rockhopper* in the Book Room.
* The Moss Key which grants access to the secret Underwater Room, which can be accessed through following a squid on the first level of saving the black puffle in Puffle Rescue. (pictured)
Em Morris

## Mai Morris

**Merch Cassie Morris a Huw Humphries. Cymeriad aneuaidd cyntaf Pobol y Cwm**

### **Dychwelyd i Gwmderi**

Dychwelodd i Gwmderi yn 2020 ar benblwydd ei mam. Roeddent wedi colli cysylltiad gyda’i gilydd saith mlynedd yn ddiweddarach a nid oedd gan Cassie unrhyw syniad ble'r oedd ei phlentyn ond llwyddod ymchwilydd briefat wedi'i logi gan Garry Monk ei darganfod.

Dategelodd Mai ei bod erbyn hyn yn uniaethu yn aneuaidd h.y. nid ydynt yn ystyried eu hunain naill ai'n wrywaidd neu'n fenywyaidd. Roeddynt yn defnyddio'r enw Em yn hytrach na Mai.

Yn y blynyddoedd wedi i'w mam adael bu Em yn byw gyda'u tad Huw Humphries yn Nogledd Cymru. Wedi i Huw dderbyn diagnosis o gancr yr ysgyfaint penderfynodd Em aros i edrych ar ei ôl yn hytrach na mynd i'r coleg. Arhosodd gydag ef tan ei farwolaeth yn mis Mawrth 2020.

Roedd y berthynas rhwng Em a'u Mam yn un anodd, yr un yn dallt y llall ag Em yn enwedig yn teimlo eu bod wedi cael eu gadael i lawr gan eu Mam ond ar annogaeth Garry a Sion White ceisiodd Cassie wneud yr ymdrech i geisio dallt safbwynt ei phlentyn.

Dipyn wrth ddipyn daeth y ddau i ddealtwriaeth a chychwyn datblygu berthynas o'r newydd.

Cafodd Cassie ei siomi pan ddaeth i wybod bod Huw wedi gadael ei gartref iddi yn ei ewyllys. Sylwodd mae cael gafael ar y tŷ oedd prif amcan Em ar ddod i Gwmderi nid i ail-gysylltu a'u mam. Trodd Cassie yn gas a gwynebu Em gyda'r gwir. Cyfaddodd Em y cwbwl ond ymbil ar eu mam i weld fod y berthynas oedd wedi datblygu rhyngthynt yn un go iawn.

Er bod Cassie yn gyndyn i goelio ei phlentyn llwyddod Garry i wneud iddi weld beth oedd hi'n daflu i ffwrdd a llwyddodd Cassie i gymodi gyda Em cyn iddynt adael Cwmderi yn barhaol. Rhoddod Cassie y tŷ i Em a cytunodd y ddau i gadw mewn cysylltiad.
Hannah Francis

**Merch Emma Francis a Steffan Humphries.**

Ganed Hannah yng nghyfnod Nadolig 2000. Aeth ei mam Emma Francis i esgor yn gynnar ar ôl darganfod bod Steffan Humphries, tad y babi wedi cysgu gyda Diane Francis, mam fabwysiedig Emma.

Cafodd Emma hi'n anodd ymdopi gyda'r babi newydd ac roedd hi'n benderfynol o gadw Steffan ymhell i ffwrdd o'i merch. Yn methu ymdopi, o fewn llai nag wythnos ar ôl yr enedigaeth fe redodd Emma i ffwrdd a gadael Hannah yn ofal Reg Harries.

Yn absenoldeb Emma, llwyddodd Steffan drwy ei berthynas a Diane i gael dod treulio amser gyda'i ferch. Closiodd y ddau unwaith eto a chychwyn perthynas gudd er waethaf priodas Diane a Reg. Rhoddwyd yr enw Charlotte i'r babi a chynllwyniai'r ddau i'w magu gyda'i gilydd.

Wedi i'r gwirionedd am berthynas Steffan a Diane ddod i'r amlwg symudodd y ddau i mewn gyda'i gilydd, yn mynd a 'Charlotte' gyda nhw.

Dychwelodd Hannah i Gwmderi a thorrodd ei chalon o weld Diane a Steffan gyda'i gilydd. Penderfynodd Emma ei fod am gymryd ei merch yn ôl ond nid oedd unrhyw awydd ar Steffan i rannu'r gofal.

Llwyddodd Emma i fynd y tu ôl i gefn Steffan i gofrestru ei merch heb roi enw'r tad ar y dystysgrif. Yn ogystal rhoddodd yr enw Hannah ar y ferch.

Yn ddiweddarach derbyniai Steffan a Diane lythyr cyfreithlon yn rhoi gwarchodaeth dros dro o Hannah i Emma. Pan ddaeth yr achos ger bron y llys enillodd Emma warchodaeth lawn.

Heb Hannah i fagu daeth perthynas Steffan a Diane i ben.

Iselder ôl-enedigol:

Cafodd Emma hi'n anodd ymdopi ar edrych ar ôl Hannah er ben ei hyn, hydynoed gyda help Reg a Doreen Bevan.

Cychwynnodd Emma deimlo'n isel ac esgeuluso'i merch, a'i gadael ar ben i hyn y fflat. Daeth i Reg i boeni am les Emma, yn enwedig ar ôl darganfod cleisiau ar gorff Hannah.

Er waethaf ymdrechion ei theulu a'i ffrindiau daeth Emma i'r penderfyniad ei bod am roi Hannah i gael ei mabwysiadu. Nid oedd Steffan yn gyfforddus a'r penderfyniad ond nid oedd chwaith yn siŵr os oedd am gymryd y cyfrifoldeb o fagu Hannah ei hun. Rhoddodd Emma Hannah iddo i warchod tra roedd yn dod i'w benderfyniad.

Wedi i Hannah gael damwain pan nad oedd Steffan yn canolbwyntio penderfynodd ei fod yn fodlon magu ei ferch a chytunodd Emma i adael iddo gael gwarchodaeth.

Categori:Cymeriadau
Categori:Y teulu Francis

Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Ymadawiadau 2018
Categori:Ymadawiadau 2006
Categori:Dyfodiadau 2000
Categori:Dyfodiadau 2017
Categori:Genidigaethau 2000
21 Heol Llanarthur

**Cartref cyfredol Rhys Llywelyn, Sara Francis, Dylan Ellis a Ifan Francis**

## **Cynllun**

Gwelwyd 21 Heol Llanarthur ar sgrîn am y tro cyntaf yn 1997. Mae ei leoliad drws nesaf i'r Orsfa Heddlu (Y Deri Arms yn ddiweddarach) wedi aros yn gyson ond mae rhai nodweddion o'r adeilad wedi newid dros y blynyddoedd.

Rhwng 1997 a 2012 roedd rhan o'r adeilad yn cael ei ddefnyddio ar gyfer bunses, gyda Deri Deithio yn cael ei redeg o un o'r stafelloedd ar y llawr cyntaf, gyda mynediad allanol i'r Styd Fawr ei hun.

Gwelwyd tu mewn yr adeilad am y tro cyntaf yn 1998 pan symudodd Karen Parry i fewn yn dilyn diwedd ei phriodas a Derek Jones. Mae cynllun y stafelloedd wedi aros yn gyson ers hyn er fod maint yr ystafelloedd wedi tyfu yn sylweoddol yn dilyn dyfodiad set newydd barhaol yn 2012.

Yn bennaf ar y sgrîn gwelwn ystafell fyw y cartref, gyda grisiau amlwg a cegin cysylltiedig. Yn wreiddiol roedd drws yn gwahanu'r gegin a'r lolfa ond erbyn hyn yna gynllun mwy agored. Mae'r drws cefn i weld yn y gegin sydd yn agor i'r ardd. Mae sawl cymeriad wedi cael eu gweld yn dod mewn i'r adeilad drwy'r drws cefn sy'n golygu fod yna ffordd i fewn i'r ardd o'r styd.

Mae ystafell flaen yn wynebu'r stryd fawr nad yw wedi cael ei weld ar y sgrîn.

Mae'n debyg bod yna o leiaf tri ystafell wely.
Iori Davies

Mwddrwg mewn oed ddylai wybod yn well! Mae Iori wedi bod yn un o gymeriadau Cwmderi ers blynyddoedd sydd yn hoff o daro ambell i fargen slei fan hyn a fan draw

### **Marwolaeth ffug Iori**

Wedi treulio’r cyfnod clo gyda'i gilydd yn Las Vegas dychwelodd Brenda Parri a Iori Davies i Gwmderi yn gyfrinachol. Roedd cynllwyn ar y gweill gan y ddau ddireidus ac aeth Brenda yn unswydd at ei theulu i gyhoeddi fod Iori wedi marw ar ôl iddynt briodi draw yn America.

Bu i gynllwyn y ddau cael ei beryglu wedi i Iori dorri i mewn i Rif 7 i gael ychydig ei eiddo oedd wedi cael ei roi ar gamgymeriad yn ôl a chael ei ddal gan Iolo. Bu i Iori geisio perswadio Iolo mai gefell Iori, Ianto oedd o ond yn ofer, Iolo yn gweld drwy'r twyll yn hawdd.

Honnai Iori mai ceisio twyllo cwmni yswiriant oedd pwrpas y cynllwyn er mwyn elwa o daliad yswiriant bywyd. Cytunai Iolo gadw'n dawel am y cynllwyn am y tro.

Yn y flwyddyn newydd penderfynai Brenda gynnal noson goffa ar gyfer Iori yn y Deri. Yn anffodus ni allai Iori osgoi'r demtasiwn i glywed yr hyn oedd gan bobl i ddweud amdano. Ni allai gadw'i geg ar gau a datgelodd ei hun er mawr sioc i Cassie a Kath.

Datgelodd y ddau eu bod wedi gorwario yn Vegas ac wedi ffugio marwolaeth Iori er mwyn gallu ffoi rhag talu'r bil. Doedd trigolion y pentref ddim yn hapus o gwbl i glywed am y twyll.
Dave Lewis

## David Gerwyn Lewis

**Gwr Pat Lewis a cyn berchennog Caffi'r Cwm.**

### **Agor caffi**

Gwelwyd Pat a Dave yn Nghwmderi nesaf yn 1996 pan oedd Pat a'i golygon ar agor busnes.

Wedi i'w gwr Alex gael damwain car tra allan yn sbaen penderfynodd Olwen Parry werthu salon Deri Dorri i dalu'r costau - lleoliad oedd yn berffaith ar gyfer bunes newydd Pat a'i gwr.

Ceisiodd Tony ei orau i seboni hefo Pat er mwyn sicryhau ei swydd ond nid oedd bwriad ganddi i gadw'r busnes yn salon.

Bu cryn siarad yn y pentref am fwriad Pat a Dave ar gyfer y salon. Roedd llawer iawn o drafod ynglyn â beth fyddai union natur y busnes a credai lawer o'r prentrefwyr mai 'sex shop' byddai'n agor ar y safle, stori oedd Pat a Dave yn hapus iawn i annog, ond troi Deri Dorri yn ôl yn gaffi a wnaeth y ddau. Agorwyd Pantri Pat yn mis Mawrth 1996.

Byr fu arhosiad Pat a Dave y tu ôl i'r cownter serch hynny, wrth i Pat golli amynedd gyda'i chwsmeriaid hynafol. Cyflogwyd Mandy Roberts merch oedd Dave wedi cwrdd â hi o'r blaen i edrych ar ôl y busnes a symudodd i mewn i'r fflat uwchben y caffi. Roedd Dave a'i olygon ar Mandy am fwy na gwaith ond ni chymerodd hi ddim o'i nonsens.

### **Gwerthu**

Doedd Dave ddim yn hapus iawn pan ddaeth i wybod fod Mandy wedi cynnig ystafell am ddim i Fiona uwchben y caffi a mynnodd fod y ddwy yn cychwyn talu rhent. Ceisiodd yntau wneud trefniant o fath wahanol gyda Fiona, yn cynnig gostwng eu rhent am ffafrau rhywiol ond rhoddodd Fiona ef yn ei le.

O fewn dim bu Mandy a Fiona yn cymryd mantais o gyfleusterau'r caffi i redeg busnes ar yr ochor yn gwerthu a dosbarthu brechdanau i adeiladwyr lleol.

Daeth Dave i wybod am waith ychwanegol y merched a cheisiodd roi'r sac i Mandy. Cafodd Fiona a Mandy y gorau drosto drwy atgoffa am ei ymddygiad amhriodol tuag at y ddwy. Aeth Fiona un gam ymhellach a chynnig prynu’r caffi. Erbyn hyn roedd Pat wedi hen golli diddordeb yn y busnes ac wedi i Fiona sicrhau'r arian gan ei thad cytunodd Dave i werthu'r busnes.

Newidwyd enw'r caffi o Pantri Pat i Caffi'r Cwm.

Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1995
06 Rhagfyr 2000

1. ail-cyfeirio Nodyn:Penod

## Plot

Cytunai Derek Jones i fod yn rhan o lun y garej ar gyfer y calendr ond dyw Tom ddim mor frwdfrydig pan gaiff e'r un gynnig gan Y Deri.

Mae Stacey yn awyddus iawn i'r Deri gael tudalen yn y calendr hefyd ond cawn wybod gan Cassie Morris fod pob mis wedi ei lenwi eisoes.

Mae Jason yn rhwystredig ar ddiffyg ei welliant yn y gym ond mae Tom yn ei annog i ddyfalbarhau a bod angen amynedd.

Dwedai Jason wrth Steffan mai arian yw'r unig beth sy'n ei gadw fel rhan o S&J Construction a bydd yn gadael y cwmni cyn gynted ag y gallai. Wrth baratoi ar gyfer eu llun yn y calendr gwelai Jason farciau ar hyd corff Steffan ac mae'n amau nid Emma Francis sydd yn gyfrifol.

Daw Reg Harries a siec o ddeg mil o bunnoedd i Derek i'w dalu yn ôl am yr arian gafodd ei ddwyn gan Gareth Wyn.

Cyfaddefai Diane wrth Steffan ei bod hi'n ei chael yn anodd yn y fflat gyda Jason ar y soffa, Rhian Haf yn aros yno a phawb ar ben ei gilydd. Mae hi'n crybwyll cyfaddef wrth Reg am ei pherthynas gyda Steffan ond ceisio ef ei darbwyllo. Cychwynnai ffrae rhwng y ddau sy'n gorffen mewn cusan a mae Reg o fewn trwch blewyn o'i dal.

Aiff Meic Pierce draw at Anita i sôn am yr holl helynt mae Dwayne wedi achosi rhwng Darren a Lowri ac mae hithau'n ei synnu drwy gytuno gydag ef. Mae eu sgwrs hyntau hefyd yn troi yn gusan

## Cast

Derek Jones - Hywel Emrys

Meic Pierce - Gareth Lewis

Darren Howarth - Huw Euron

Reg Harries - Huw Ceredig

Jason Francis - Rhys ap Hywel

Tom Foulkes - Dafydd Emyr

Kath Jones - Siw Hughes

Stacey Jones - Shelley Rees

Steffan Humphries - Huw Garmon

Diane Francis - Victoria Plucknett

Cassie Morris - Sue Roderick

Anita Richards - Nia Caron

## Lleoliadau

Rhif 10, Stryd Fawr

Y Deri Arms

Fflat y Caffi

Y Sosban Chips

Y Stryd Fawr

Tŷ Anita

S&J Construction

Categori:Cyfres 27
Categori:Ymddangosiadau Derek Jones
Categori:Ymddangosiadau Meic Pierce
Categori:Ymddangosiadau Darren Howarth
Categori:Ymddangosiadau Reg Harries
Categori:Ymddangosiadau Jason Francis
Categori:Ymddangosiadau Tom Foulkes
Categori:Ymddangosiadau Kath Jones
Categori:Ymddangosiadau Stacey Jones
Categori:Ymddangosiadau Steffan Humphries
Categori:Ymddangosiadau Diane Francis
Categori:Ymddangosiadau Cassie Morris
Categori:Ymddangosiadau Anita Pierce
Categori:Penodau
Categori:Penodau 2000
Gruff Hughes

**Mab Mr Hughes, prifathro Ysgol y Mynach, a brawd Dafydd a Catrin.**

Gyda'i ffrind Ben Owen cychwynodd chwarae triciau ar bysgotwyr y cwm wrth chwilio am bethau i wneud dros wyliau'r haf.

Pan oedd Gruff a'i deulu ar wyliau yn Llydaw, credai Ben fod eu cwningen 'Flopsy' wedi cael ei ladd gan Snot, ci Darren Howarth, a oedd yn ei ofal ar y pryd.

Gyda help Teg llwyddodd Ben i gael cwningen arall yn ei le a'i baentio i edrych yn debyg i Flopsy. Cafodd Gruff a'i deulu syndod enfawr wedi dychwelyd o'u gwyliau gan fod y Flopsy gwreiddiol wedi marw cyn iddyn nhw adael.

Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 2001
Categori:Ymadawiadau 2001
Dewi Roderick

**Cyn ficer a drodd yn fragwr. Cyfaill cyson i Nerys.**

Bu yn help mawr i Megan a Cliff James wrth iddynt geisio mabwysiadu plentyn. O fewn ychydig fisoedd cyrhaeddodd bachgen i'r cwpwl, Gareth Wyn Harries.

### **Gelyniaeth Rhian a Nerys**

Daeth Bob Cadwaladr, mab Nerys Cadwaladr, draw o Ganada ac wrth i Rhian Roderick, gwraid Dewi gyhoeddi erthygl feirniadol am Nerys a’i chynlluniau ar gyfer Y Felin yn y wasg leol, penderfynodd Nerys, er mawr dristwch i Jacob Ellis, ddychwelyd i Ganada gyda'i mab am gyfnod.

### **Ysgariad anodd**

Gofynnodd Rhian Roderick i Dewi am ysgariad ond cyfaddefodd ef wrth Reg Harries fod hynny'n groes i'w ddaliadau.

With i Nerys Cadwaladr wynebu argyfwng yn ei bywyd yn dilyn marwolaeth Cadi Harries datblygodd Dewi i fod yn gefn mawr iddi, ac ar ôl iddi gael ei rhyddhau o'r ysbyty parhaodd y ddau i fod yn gyfeillion agos.

Wrth i Rhian Roderick roi pwysau ar Dewi i roi ysgariad iddi, ceisiodd Nerys Cadwaladr hithau, am resymau hunanol, ei berswadio i ysgaru.

Penderfynodd Dewi mai'r unig ffordd ymlaen oedd gadael yr eglwys and perswadiodd yr Esgob of i dynnu ei ymddiswyddiad yn ôl. Chwalodd hyn fyd Nerys a phenderfynodd ddychwelyd i Ganada.

Er iddo ddewis yr eglwys yn yr achos hyn, troi ei gefn arni wnaeth e yn y diwedd beth bynnag, gan ddewis mynd i wneud gwaith cymdeithasol. Yn ddiweddarach daeth ei briodas a Rhian i ben.

### Menterau cymdeithasol

Yn 1980 penderfynodd sefydlu papur bro yn yr ardal a chytunodd Beth Leyshon i'w helpu. Dyma eni Cwm Ni.

Daeth Dewi yn gyfaill i Nuala Flynn, sipsiwn a ddaeth i Gwmderi. Llwyddodd Dewi berswadio Maggie Post i roi swydd iddi yn y Siop tra bod Sabrina i ffwrdd yn yr Almaen.

Dechreuodd Nerys a Dewi glosio unwaith eto a darganfu Nerys hen lun ohoni'i hun un nhŷ Dewi. Fodd bynnag, tarfwyd ar eu perthynas pan ddychwelodd Nuala Flynn i Gwmderi a chael llety gan Dewi.

Yn y diwedd cafodd y sefyllfa ei datrys wrth i Wayne Harries ofyn i Agnes Spotelli fynd i fyw ato ef ac i Nuala fynd i fyw at Beth ac Ann Rhys.

### Agor bragdy

Yn 1983 penderfynodd Nerys a Dewi eu bod am agor bragdy a daeth Reg a Megan Harries yn bartneriaid yn y fenter.

Penderfynodd Dewi yn 1984 ei bod yn bryd iddo adael Cwmderi a daeth Nerys yn rheolwraig y bragdy.
Gavin Lewis

**Cyn gariad Karen Parry, Nia Matthews, Lowri Jenkins a Doreen Bevan, fu'n byw gyda Derek Jones am gyfnod.**

### **Rhedeg i ffwrdd**

Cafodd Llew Matthews sioc annisgwyl un dydd pan ddaeth Nia, ei ferch ifanc i ymweld ag ef yng Nghwmderi. Er ei honiad ei bod hi ar drip ysgol yn yr ardal, mewn gwirionedd wedi gadael yr ysgol heb ganiatâd oedd hi.

Yr wythnos ganlynol cafodd alwad gan Anna, ei gyn wraig - roedd Nia wedi diflannu unwaith eto, ond y tro yma roedd bethau'n llawer mwy difrifol. Roedd hi wedi rhedeg i ffwrdd o gartref gyda'i chariad Gavin.

Llwyddodd y cwpwl ifanc i logi fflat yng Nghaerdydd a chael gwaith yn y ddinas ond doedd dim bwriad ganddynt o adael i'w rhieni wybod ble'r oedden nhw y tu hwnt i'r ffaith eu bod yn ddiogel. Gwirionedd y sefyllfa oedd bod Nia yn disgwyl babi a'i bod yn poeni yn ymateb ei theulu.

Ni lwyddodd Llew, Anna a Karen Parry i ddarganfod ble'r oedd y cwpl er waethaf eu hymdrechion.

Yn ddiweddarach disgynnodd Nia yn sâl a gorfodwyd ei rhuthro i'r ysbyty ble collodd y babi. Er i Nia fynnu dychwelyd i'r fflat yn erbyn cyngor y doctoriaid cychwynnodd Gavin ddeall difrifoldeb eu sefyllfa. Rhoddodd alwad i Llew heb i Nia wybod yn rhoi manylion lle gallant nhw ddod o hyd iddi. Daeth Anna a Llew i Gaerdydd a mynd a'u merch adref.

Yn ddiweddarach ar ôl cyfnod yn byw ar y stryd rhoddodd Gavin alwad i Llew er mwyn cael gwybod sut oedd Nia. Llwyddodd Llew i'w berswadio i ddychwelyd adref. Yn ddweddarch bu i'r cwpwl ifanc ddyweddio.

### **Triongl serch**

Wrth dreulio’r gwyliau haf gyda’i thad yn Llwyncelyn cyfarfu Nia Matthews ag Alun Bevan, bachgen ifanc oedd wedi cael gwaith yn garej Derek Jones. Gwnaeth Alun beth argraff ar Nia - ei agwedd at fywyd yn cyferbynnu a’i dyweddi difrifol, Gavin.

Ar ei wahoddiad ymunodd Nia ag Alun yn yr eisteddfod ble cafodd adwaith niweidiol wedi cymryd ecstasi. Treuliodd gyfnod yn yr ysbyty a daeth yn amlwg i Gavin fod Nia yn magu teimladau tuag ato. Penderfynodd Nia ddod a’i pherthynas a Gavin i ben ac o fewn dim cychwynnodd weld Alun. Doedd Derek ddim yn hapus i weld Nia yn treulio gymaint o’i amser yn y garej yn tynnu sylw Alun rhag ei waith.

Pan ddaeth yr amser i Nia ddychwelyd adref i Aberystwyth plediodd Nia ar ei rhieni i gael aros yng Nghwmderi a symud i Ysgol y Mynach.

Parhaodd berthynas Alun a Nia i ddatblygu ond daeth cymhlethdod pan ddychwelodd Gavin i’r ardal. Honnai ei fod yn dal mewn cariad a Nia a bu’n gobeithio ailafael yn eu perthynas. Heb arian na swydd bu’n cysgu yn ei gar am gyfnod cyn i Fiona a Mandy deimlo drosto a chynnig llety iddo.

## **Gwybodaeth ychwaneol**

Yn wreiddiol cyfeiriwyd at y cymeriad fel Gavin Roberts ond yn ddiweddarach defnyddiwyd y cyfenw Lewis ar ei gyfer.

Yn 2017 dychwelodd Gavin i'r gyfres am gyfnod byr. Er mai Meilyr Sion oedd yn chwarae'r rhan ac enw'r cymeriad oedd Gavin Lewis ni chyfeiriodd at ei orffennol yn y cwm, na chwaith at ei hanes personol gyda Sara Francis (cymeriad a oedd yn rhyngweithio a hi yn y golygfeydd cyfredol), a hwythau wedi gweithio a'i gilydd am gyfnod yn Y Plas.
Huw Humphries

**Tad mabwysiedig Steffan Humphries a tad enedigol Mai 'Em' Morris.**

Yn mis Mawrth 2020 datgelwyd for Huw wedi marw o gancr yr ysgyfaint. Yn ei fisoedd olaf gadawodd ei blentyn Em eu addysg er mwyn yn edrych ar ei ôl yn ei salwch. Treuliodd ei wythnos olaf mewn hosbis.
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau

Categori:Cymeriadau marw
Categori:Marwolaethau 2020
Gwilym Cooper

**Bar gyfreithiwr a chyn gariad Mair James.**

Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn 1994 fel y cwnsler erlyn yn yr achos llys yn erbyn Clem Watkins ynglyn â'i ymosodiad ar Mark Jones.

Bu Gwilym yn gweithredu ar ran Rod Phillips yn achos gwarchodaeth Gwen.

Yn ddiweddarach bu'n erlyn Steffan Humphries pan gyhuddwyd o dreisio Karen Parry.

Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1994
Categori:Cyfreithwyr
Inspector Gwenda Roberts

I**nspector gyda'r heddlu.**

Gwelwyd Inspector Gwenda Roberts yng Nghwmderi am y tro cyntaf yn ystod gwarchae Rhif 7, pan oedd Gina Walters wedi cipio Lisa Jordan.

Inspector Roberts fu'n rhedeg gweithrediad yr heddlu o Deri Dorri drws nesaf.

Bu hefyd yn flaenllaw yn ymgyrch Sgt Gill Morgan, pan roedd D.I. Vodden yn ei phoenydio, a hi hefyd fu'n un o'r rhai fu'n gyfrifol am achub Dr Rachel Price ar ôl cael ei dal yn wystl gan Andrew Evans.

Categori:Dyfodiadau 1996
Categori:Heddlu
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Glyn Hughes

**Prifathro Ysgol y Mynach. Tad Dafydd, Gruff a Catrin.**

Fel athro yn ysgol uwchradd y Cwm, gwelwyd Glyn Hughes am y tro cyntaf yn Nhachwedd 1986, yn ymweld â Matron Probert ym Mrynawelon i drafod ymddygiad diweddar ei mab Barry John Probert yn dilyn ymadawiad ei dad, Kevin.

Bu hefyd yn athro dosbarth ar Gareth Wyn Harries, fynegodd bryder pan oedd yn amau fod Gareth yn cael ei fwlio yn yr ysgol.

Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Athrawon
Ifor Walters

**Ffarmwr a** **Gŵr Mary Walters a thad Eileen, Maureen a Gina Walters.**

Pan yn ifanc cafodd Mary, ei wraig affêr gyda llanc ifanc oedd yn gweithio ar y fferm, Robert Jones. Yn sgil y berthynas hyn cafwyd Mary yn feichiog gyda'i merch ieuengaf, Gina.

Er fod Ifor yn gwybod am y berthynas penderfynodd fagu Gina fel petasai'n ferch naturiol iddo.

Yn ddiweddarach pan oedd Eileen yn yr ysgol cafodd hi fabi gyda bachgen o'r enw Tudur. Mynnodd rhieni'r ddau, gan gynnwys Ifor gadw'r cyfan yn gyfrinach a gorfodwyd i Eileen symyd at fodryb dros dro tra'n feichiog.

Ganed y babi trwy cesarean a'i roi i'w fabwysiadau yn syth heb i Tudur na Eileen ei gyfarfod na hydnoed gwybod ei ryw. Cadwodd Tudur ag Eileen yn bell o'u gilydd a wnaeth neb sôn am y babi am flynyddoedd maith.

## Gwybodaeth ychwanegol

Wedi marwolaeth WJ Phillips, yr actor Martin Griffiths fu'n portreadu rhan Ifor.

Categori:Y teulu Walters
Categori:Ffermwyr
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1990
Beti Griffiths

Gwraig fferm a prifathraws ar Ysgol Gynradd Cwmderi.

Symuddod i Gwmderi i fyw ar fferm ar gyrion y pentref gyda'i ail wr Colin Griffiths, a'i merch Cathryn Griffiths. Bu farw ei gwr cyntaf Dafydd, o salwch.

Bu Colin yn gefn mawr i Beti pan redodd Cathryn i ffwrdd o gartref am gyfnod, wedi i'w rheini wrthod iddi gael swydd yn siop Maggie Post.

Yn ddiweddarach collodd Beti ei gwr mewn damwain ar y fferm. Wedi ei farwolaeth ymrôdd i'w gwaith yn yr ysgol. Dechreuodd Dic Ashurst helpu Beti ar y fferm a cheisiodd ei thwyllo hefyd.

Wedi iddi adael yr ysgol rai blynyddoedd yn ddiweddarach cafodd Beth Leyshon ei phenodi'n brif-athrawes.

## Nodiadau

Dychwelodd Margaret Williams i'r gyfres yn y flwyddyn 2000 fel Hetty, chwaer Beryl Tushingham.

Am fwy o wybodaeth gweler: Actorion sydd wedi chwarae rhan mwy nag un cymeriad

## Galeri

Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Cymeriadau
Categori:Athrawon
Categori:Dyfodiadau 1981
Categori:Ymadawiadau 1986
Ann Morgan

**Gwraig Gwilym Morgan, a diweddar fam Lisa.**

### **Marwolaeth**

Cyrhaeddodd Gwilym Morgan Gwmderi yn wreiddiol i chwilio am ei ferch Lisa. Amharod iawn oedd Lisa i siarad â’i thad hyd yn od wedi iddo ddatgelu bod ei mam **Ann Morgan** yn yr ysbyty yn Aberystwyth gyda dyddiau yn unig i fyw.

Wedi sawl galwad gan nyrs yn ysbyty ei mam perswadiwyd Lisa i fynd i ymweld â hi yn yr ysbyty. Doedd y ddwy heb siarad ers blynyddoedd ac roedd Ann yn benderfynol o ymddiheuro i Lisa am adrodd cyn gariad priod i Lisa i'r awdurdodau am gysgu a hi pan oedd hi o dan oed - ffrae a gredai Ann oedd sail y bwlch rhyngddynt. Roedd ymateb Lisa yn gandryll gan ei bod hithau am i’w mam ymddiheuro am rywbeth llawer mwy difrifol. Gadawodd ei mam yn ei dagrau a bu farw Ann y diwrnod canlynol heb faddeuant ei merch.

Er nad oedd bwriad gan Lisa i fynychu’r cynhebrwng, yn y pendraw nid oedd hi’n gallu cadw draw. Wedi’r angladd daeth Gwilym i Gwmderi i wynebu ei ferch ble daeth y gwir am berthynas Lisa a‘i rhieni i’r fei. Pan oedd Lisa yn blentyn roedd Gwilym edi ei cham-drin yn rhywiol. Roedd Lisa yn grediniol bod ei mam yn gwybod y cyfan am y cam-drin, rhywbeth nad oedd yn wir.

Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Marwolaethau
Categori:Marwolaethau 1997
Categori:Dyfodiadau 1997
Categori:Ymadawiadau 1997
27 Awst 2001

## Plot

1. ail-cyfeirio Nodyn:PenodMae Bleddyn yn dal i fod yn flin gyda Sheryl a Llew am iddynt ei dwyllo gyda'r tric ble'r oedd Sheryl yn ffonio Cwm FM gan smalio bod yn 'Ursula'. Ceisiai Sheryl gymodi hefo Bleddyn hefyd ond nid yw'n fodlon gwrando a phan mae Cilla yn gwneud hwyl ar ben Bleddyn mae ei dymer yn gwaethygu ag euogrwydd Sheryl yn tyfu.

Mae Sheryl yn ymddiheuro hefyd i Delme am yr hyn ddigwyddodd yn y clwb rygbi'r wythnos flaenorol ac yn cynnig rhoi reid am ddim yno yn y tacsi tro nesaf. Aiff Delme i'r Bull i wynebu Dai a gweld pam ei fod e wedi bod yn ei ddilyn o'r clwb rygbi ag i ddod i ddallt gwraidd ei ymddygiad tuag ato. Dan yr argraff fod Delme eisoes yn gwybod cyfaddefai Dai mai gydag ef oedd gwraig Delme wedi cael perthynas cyn iddi gael ei lladd, gwybodaeth hollol newydd i Delme.

Daw Diane i'r ysbyty i gyfarfod a Stacey a dangos ffigyrau iddi i brofi bod elw'r Deri wedi cynyddu tros ei chyfnod hi rhedeg y lle. Pwysleisiai Diane bod ei theulu angen sicrwydd er mwyn gallu trefnu at y dyfodol ond does gan Stacey ddim llawer o gydymdeimlad. Gan sôn am y ffordd mae Diane wedi bod yn ei thrin ers iddi fod yn y Deri mae Stacey yn ymfalchïo ar gael y pŵer ac yn edrych ymlaen at gael y teulu allan o'r dafarn erbyn yr Hydref.

Drwg yw tymer Dave Marshall hefyd ac mae wedi dod i'r penderfyniad bod yn rhaid iddo ffoi o'r ysbyty. Mae Stacey yn anghredadwy ac yn ceisio ei ddarbwyllo i ail-feddwl.

## Cast

Llew Matthews - Rhys Parry Jones

Bleddyn Matthews - Dewi Rhys Williams

Sheryl Hughes - Lisa Victoria

Delme Jenkins - Gwyn Vaughan Jones

Diane Harries - Victoria Plucknett

Stacey Jones - Shelley Rees

Dave Marshall - Robert Gwyndaf Jones

Dai Ashurst - Emyr Wyn

Cilla Lloyd - Karen Elli

## Lleoliadau

Llwyn Celyn

Deri Deithio

Yr Ysbyty

Y Stryd Fawr

Y Bull

Y Deri Arms

## Nodiadau

* Yn wreiddiol credai Delme a Lowri mai gyda Albanwr o'r enw Andrew a oedd Miriam Jenkins wedi cael perthynas.

* Enw gwreiddiol cymeriad Miriam Jenkins yn 1996 oedd Mair.

1. ↑ 1.0 1.1 21 Mawrth 1996
Categori:Cyfres 28

Categori:Ymddangosiadau Llew Matthews
Categori:Ymddangosiadau Bleddyn Matthews
Categori:Ymddangosiadau Sheryl Hughes
Categori:Ymddangosiadau Delme Jenkins
Categori:Ymddangosiadau Diane Francis
Categori:Ymddangosiadau Stacey Jones
Categori:Ymddangosiadau Dave Marshall
Categori:Ymddangosiadau Dai Ashurst
Categori:Ymddangosiadau Cilla Lloyd
Categori:Penodau
Categori:Penodau 2001
08 Rhagfyr 2000

1. ail-cyfeirio Nodyn:Penod

## Plot

Mae Angharad yn ffonio'r swyddfa heddlu yn dweud ei bod rhaid iddi gwrdd â Rob Owen y noson honno. Ar ôl i Rob roi ei esgusodion i Alison, mae'r ddau yn cyfarfod mewn bwyty, a datgelai Angie ei bod hi'n disgwyl ei fabi. Mynnai Rob dalu am erthyliad ond mynnai Angie bod hi am ei gadw.

Daw Steffan a breichled fel anrheg i Emma ac mae hi'n holi fel jôc beth maewedi'i wneud i deimlo'n euog amdano.

Yn y cyfamser mae Jason yn bygwth i Diane ei fod am ddweud wrth Emma am ei affêr hefo Steffan. Llwyddai Diane i'w bwyllo dros dro gan ddweud y byddai'r newyddion yn gwneud dim lles i Emma a hithau yn disgwyl. Ar ôl y ffrae daw Diane i'r bragdy i ddweud wrth Steffan na camgymeriad oedd eu perthynas a fod popeth ar ben rhyngddynt.

Mae Jordan a Paul Hill yn ffraeo gan fod Paul yn rhu brysur i helpu Jordan gyda'r siop gan ei fod yn canolbwyntio ar ei fusnes newydd gyda'r tacsis.

Mae Cassie yn cynnig rhoi tudalen y siop chips i'r Deri ar gyfer y calendr ar ôl cam ddealltwriaeth gyda gwerthu'r misoedd. Ar ôl dychwelyd i'r siop chips derbynia lythyr bygythiol gan y rhai y mae Hywel yn eiddo arian iddyn nhw. Daw Hywel i gyfaddef y cwbl wrthi a dweud ei fod arno ugain mil mewn dyledion.

Aiff Jason draw i dy Emma, ac mae hi eisiau gwybod pam bod Jason a Steffan wedi ffraeo. Penderfynai Jason ddweud y gwir wrthi am berthynas Steffan a Diane. Pan ddaw Steffan adra, gwynebai Emma ef yn dweud wrtho'n blwmp ac yn blaen ei bod yn gwybod y gwir a bod eu perthynas drosodd.

## Cast

Rob Owen - Rolant Prys

Angharad Davies - Catherine Ayers

Emma Francis - Catrin Arwel

Steffan Humphries - Huw Garmon

Hywel Llywelyn - Andrew Teilo

Cassie Morris - Sue Roderick

Paul Hill - Ali Yassine

Jordan Hill - Robert Marrable

Jason Francis - Rhys ap Hywel

Diane Harries - Victoria Plucknett

Stacey Jones - Shelley Rees

## Lleoliadau

Y Swyddfa Heddlu

Y Stryd Fawr

Cysgod y Glyn

Bragdy Cic Mul

Fflat y Caffi

Y Deri Arms

Y Siop Chips

Bwyty

###

Categori:Cyfres 27

Categori:Ymddangosiadau Rob Owen
Categori:Ymddangosiadau Angharad Davies
Categori:Ymddangosiadau Emma Francis
Categori:Ymddangosiadau Steffan Humphries
Categori:Ymddangosiadau Hywel Llywelyn
Categori:Ymddangosiadau Cassie Morris
Categori:Ymddangosiadau Paul Hill
Categori:Ymddangosiadau Jordan Hill
Categori:Ymddangosiadau Jason Francis
Categori:Ymddangosiadau Diane Francis
Categori:Ymddangosiadau Stacey Jones
Categori:Penodau
Categori:Pennodau 2000