Urian Tomas Hidalgo

## Rodzina

Domingo Hidalgo (ojciec)
Juanita Fonsi (matka)

## Przynależność

Narodowa Partia Monarchistyczna
Partia Konserwatywna
Ruch Obrony Prawa i Demokracji
Partia Liberalna

**Urian Tomas Hidalgo Fonsi** (ur. 20 października 1864, zm. 18 kwietnia 1929) - jaugarauański polityk, prezydent Jaugarau w latach 1905-1910 oraz 1920-1922.

## Życiorys

### Początki

Pochodził z rodziny właścicieli ziemskich. W 1891 wstąpił do Narodowej Partii Monarchistycznej, a po jej rozwiązaniu w 1893 został członkiem Partii Konserwatywnej. Niedługo potem wziął udział w rewolucji skierowanej przeciwko hiszpańskim władzom kolonialnym, w trakcie której jego poglądy polityczne uległy przeobrażeniu i w 1897 powołał Ruch Obrony Prawa i Demokracji. Celem Hidalgo było stworzenie alternatywy dla rosnącego w siłę stronnictwa narodowego, którego przywódcą stał się Stefan Garraudia. W 1899 Hidalgo wystartował w pierwszych w historii niepodległego Jaugarau wyborach prezydenckich, a jego rywalem był Stefan Garraudia, który co prawda odniósł zwycięstwo, lecz zadecydowała o nim niewielka liczba głosów. Zaniepokojeni poparciem, jakim cieszył się Hidalgo, zwolennicy Garraudii nakłonili go do podjęcia stanowczych działań. Ich efektem było aresztowanie Hidalgo pod zarzutem malwersacji, jakiej miał dopuścić się podczas zbierania funduszy na swą kampanię. Opinia publiczna zwróciła się wówczas przeciwko Garraudii, któremu zarzucono dyktatorskie zapędy i represjonowanie opozycji.

### Dojście do władzy

Dopiero w 1903 Urian Tomas Hidalgo został oczyszczony z zarzutów. Stało się to po porażce Garraudii w następnych wyborach prezydenckich, po których opuścił kraj, przekazując ster rządów w ręce swojego zausznika, Bartolo Ubico Oumeza. Ubico Oumez powołał nowy rząd, w którym powierzył Hidalgo tekę ministra oświaty. Liczył, że w ten sposób uda mu się w częściowym przynajmniej stopniu podporządkować sobie opozycję, jednak wywołało to niezadowolenie wśród stronników Garraudii, którzy obawiali się utraty własnych wpływów. W 1905 doszło jednak do wojskowego zamachu stanu. Generał Francisco Trejo obalił rząd Bartolo Ubico Oumeza, jego samego rozkazał aresztować, po czym zarządzono nowe wybory, w których Hidalgo odniósł zwycięstwo. Sprawa zamachu stanu z 1905 do dziś jest przedmiotem wielu kontrowersji, według oficjalnego oświadczenia wydanego przez sztab generalny garraudyści sami zaplanowali zamach stanu, a działania generała Francisco Trejo stanowiły jedynie działania prewencyjne i próbę udaremnienia spisku. Aż do swej śmierci w 1960 Trejo twierdził, że Hidalgo miał paść ofiarą zamachu wraz z niektórymi innymi przywódcami Ruchu Obrony Prawa i Demokracji.

### Współpraca z nacjonalistami

W 1907 Stefan Garraudia powrócił do Jaugarau i stanął na czele Narodowej Partii Jaugarau. W 1910 Hidalgo przegrał wybory i władzę przejął Pablo Evado Torquado y Soares, który krótko po objęciu stanowiska rozprawił się z kierownictwem Narodowej Partii Jaugarau, nakazując aresztowanie wielu członków, w tym m.in. samego Garraudię, którego oskarżono o próbę zorganizowania zamachu stanu. Evado zaproponował wówczas Hidalgo urząd ministra spraw zagranicznych, aby zapewnić sobie poparcie lewicowej opozycji przeciwko radykalnym garraudystom. Urian Tomas Hidalgo objął urząd, zaś w 1915 został ministrem spraw wewnętrznych, kiedy następcą Evado został Pedro Zaldivar. Część działaczy Ruchu Obrony Prawa i Demokracji zarzucało Hidalgo stopniowe odchodzenie od ideałów partii oraz ugodowość względem poczynań rządu, jednak największą niechęcią darzyli go liderzy ugrupowań prawicowych, którzy próbowali wymusić na Evado i Zaldivarze odsunięcie Hidalgo od wpływu na życie polityczne. Kiedy ich działania nie odniosły skutku, doszło do powstania sprzysiężenia, na którego czele stanął pułkownik Gregorio Barjas. Doszło do zamachu stanu, w którym Zaldivar został obalony.

### Upadek

Barjas powołał juntę, na czele której stanął Bartolo Ubico Oumez, lecz nie był w stanie zapewnić sobie odpowiednio mocnego zaplecza politycznego ani poparcia w społeczeństwie, zaś Stefan Garraudia nie żył już od kilku lat, przez co nacjonalistom zabrakło silnego przywództwa. Zamach stanu wywołał też zaniepokojenie ze strony Stanów Zjednoczonych, które nie tylko opowiedziały się za obalonym rządem, ale i pozwoliły mu dalej funkcjonować na terenie Waszyngtonu. Hidalgo zastąpił Zaldivara na stanowisku szefa emigracyjnego rządu i zwrócił się o pomoc do prezydenta USA w celu obalenia członków junty, którzy próbowali utrzymać się u władzy na drodze terroru. W 1922 amerykańscy żołnierze wkroczyli na teren Jaugarau i zmusili garraudystów do wycofania się ze stolicy. Urian Tomas Hidalgo po raz drugi został prezydentem kraju, jednak będąc odpowiedzialnym za interwencję wojskową Stanów Zjednoczonych zraził do siebie znaczną część swoich dotychczasowych zwolenników. Opinia publiczna była oburzona faktem, że poprosił o pomoc obcego mocarstwa, przeciwnicy z różnych opcji politycznych zarzucali mu naruszenie suwerenności kraju i zdradę konstytucji. Generał Jose Mariano Lopez wykorzystał społeczne niezadowolenie i w 1922 odsunął go od władzy.

### Schyłek życia

Po utracie stanowiska Urian Tomas Hidalgo przeszedł do Partii Liberalnej, której członkowie nie tylko w większości stanęli po jego stronie, ale i mieli nadzieję, że pomoże on wyrwać im się z marginesu na jaugarauańskiej arenie politycznej. Jako sekretarz generalny Partii Liberalnej, Hidalgo startował z jej ramienia jako kandydat na prezydenta w wyborach z 1926, lecz cieszył się on najniższym w całej swej karierze poparciem (20,2%), przegrywając z generałem Arturo Sabaudo, który mimo to postanowił dać liberałom miejsce w swoim rządzie, mianując swego rywala ministrem wojny. Hidalgo pozostał członkiem rządu przez resztę życia, jednak nie udało mu się już odbudować swojego autorytetu. Ruch Obrony Prawa i Demokracji wykluczył go ze swoich szeregów niedługo po inwazji USA, lecz pozbawiony jego przywództwa stopniowo tracił na znaczeniu i został rozwiązany po jego śmierci. Nieco inaczej stało się z Partią Liberalną, która skorzystała z jego członkowstwa i na pewien czas zyskała większe wpływy. Chociaż Hidalgo pod koniec życia był uważany przez lewicową i demokratyczną opozycję za człowieka, który sprzeniewierzył się własnym ideałom w celu osiągnięcia korzyści politycznych, tak przedstawiciele skrajnej prawicy, a zwłaszcza założona w 1926 przez Pedro Zaldivara Faszystowska Partia Jaugarau, uważała go za osobę stanowiącą zagrożenie dla jedności ruchu patriotycznego oraz bezpieczeństwa kraju.