Ca sĩ

**Ca sĩ** là thành phần bắt buộc, được ưu tiên hàng đầu trong các chương trình ca nhạc.

### Tên gọi khác (nếu có)

Ca kĩ (được sử dụng bởi nhạc sĩ Huỳnh Anh trong bài "Kiếp Cầm Ca")
Singer/vocalist (tiếng Anh)
Rapper (chỉ những ca sĩ hát nhạc rap)
Ca nô/thợ hát (cách gọi khinh bỉ đối với những ca sĩ hát không hay và thiếu đạo đức)

## Định nghĩa

Về cơ bản, ca sĩ là người chuyên sử dụng giọng hát của mình để thể hiện một tác phẩm âm nhạc có lời, có thể thực hiện với sự hỗ trợ của nhạc cụ/vũ đạo hoặc không.

Ca sĩ cũng chính là người sử dụng giọng hát của mình để phổ biến những giá trị nghệ thuật mà các nhạc sĩ đã đúc kết trong các sáng tác của họ đến với công chúng. Đặc điểm chính của một ca sĩ chuyên nghiệp, giống với các nghệ sĩ chuyên nghiệp khác là họ hoàn toàn có thể kiếm tiền từ giọng hát của họ.

## Tính chất

### Ca sĩ thông thường

Một ca sĩ có thể thể hiện nhiều ca khúc thuộc nhiều thể loại khác nhau nhưng chủ yếu trong năm thể loại chính: nhạc trẻ, nhạc trữ tình, nhạc quê hương, nhạc khiêu vũ, hoặc cổ nhạc (cải lương, vọng cổ, tân cổ giao duyên,...).

Đối với các ca khúc nhạc trẻ, ca sĩ có thể thực hiện vũ đạo cho các bài hát hoặc không. Một ca sĩ cũng có thể biểu diễn một hay nhiều loại nhạc cụ nhất định trong lúc hát hoặc sáng tác nhạc nếu người đó có hiểu biết về nhạc lý và có cảm hứng để sáng tác nhạc về một chủ đề nào đó. Thông thường, mỗi ca sĩ thường có một hay nhiều ca khúc top hits của họ (tức những ca khúc mà người đó **thực hiện tốt nhất**, được nhiều khán giả nghe và ủng hộ nhất và **gây được nhiều ấn tượng cho khán giả nhất**).

Trong một liveshow do một ca sĩ thực hiện, chính ca sĩ đó cũng có thể là MC của chương trình của mình.

### Rapper

Một ca sĩ chuyên hát nhạc rap sẽ được gọi là rapper. Đặc điểm chính của một rapper là thường tự thể hiện những ca khúc do chính họ sáng tác. Giới rapper được chia thành hai dòng: dòng ngầm (underground) và dòng chính (mainstream), trong đó, các rapper dòng chính được truyền thông và dư luận biết đến nhiều hơn và được cộng đồng phản ứng và đối xử giống như những ca sĩ chuyên nghiệp khác (họ cũng có khả năng kiếm tiền từ tài năng của họ), và các rapper dòng ngầm thường làm nhạc thiên về một hay nhiều ý nghĩa nhất định hơn là vì mục đích kiếm tiền và thường không được truyền thông chú ý tới, đồng thời họ thường không kiếm tiền từ nhạc của họ.

## Góc nhìn nghệ thuật đối với ca sĩ

> *"Đêm đêm đem lời ca tiếng thơ,*
> *Đời ca hát cho người mua vui,*
> *Nhưng khi cánh nhung khép im lìm,*
> *Ánh đèn lặng tắt,*
> *Gởi ai nỗi niềm..."*
> - trích *Kiếp Cầm Ca* sáng tác bởi nhạc sĩ Huỳnh Anh.
>
>

Trong nhiều tác phẩm âm nhạc, kể cả những nhạc phẩm được sáng tác trong thời điểm hiện tại, người ca sĩ thường được phác họa như sau:

* Họ là những người luôn tỏa sáng rực rỡ dưới ánh đèn sân khấu và luôn có người ủng hộ và tung hô mình vì đã đem lại sự giải trí/niềm vui và những giá trị nghệ thuật của âm nhạc đến với khán - thính giả, tuy nhiên sau khi màn sân khấu khép lại thì những người đó lại cảm thấy cô đơn và luôn cần sự giúp đỡ về mặt tinh thần.
* Họ phải cống hiến hết mình cho nghệ thuật - điển hình là họ phải gắn bó với sân khấu cho đến khi họ không thể tiếp tục biểu diễn vì nhan sắc và sức khỏe đã xuống cấp (nhạc sĩ Minh Kỳ đã so sánh nghề ca sĩ với những con tằm nhả tơ vì đặc điểm chung là đều phải làm việc đến khi không thể tiếp tục làm việc được nữa). Chưa kể, họ phải nhường lại ánh hào quang này cho những lớp nghệ sĩ trẻ hơn.
* Khi về già, có không ít người trong số họ phải sống trong cảnh cơ hàn vì phải mưu sinh kiếm sống và cuộc sống của họ không được mấy hạnh phúc vì phải lìa xa ánh đèn sân khấu và sống trong hào quang kỉ niệm một thời.

Trên thực tế, có những ca sĩ nổi tiếng nhưng lại cô đơn và thiếu thốn tình yêu thương, điển hình nhất là cố danh ca Ngọc Lan và hiện tại là nữ ca sĩ Như Quỳnh - hai người đã từng trải qua những mối tình đổ vỡ và đều phải chấp nhận sống trong sự cô đơn sau ánh đèn sân khấu.

## Ca nô/thợ hát

### Định nghĩa

Ca nô/thợ hát là hai cụm từ dùng để chỉ chung những người chuyên làm nghề ca hát nhưng lại hát không hay và thường cư xử không có đạo đức với những người xung quanh hoặc với công chúng. Các cụm từ này hoàn toàn có thể áp dụng với những ca sĩ có tư tưởng chính trị đối lập với tư tưởng của những người Việt hải ngoại dù sống trong môi trường văn minh của các nước phát triển mạnh trên thế giới.

Từ *ca nô* là ghép của hai chữ "ca" trong "ca sĩ" tức là chỉ những người đi hát, và chữ "nô" nghĩa là "nô bộc" hoặc "nô lệ", mang hàm ý hạ thấp những đối tượng mà từ này được ghép vào. Vì lý do lịch sự, cộng với hàm ý hạ thấp của hai cụm từ này nên các nhân vật cộng tác trực tiếp với trung tâm Thúy Nga không bao giờ sử dụng chúng mỗi khi phát biểu trước công chúng.

Phiên bản cổ điển nhất của hai cụm từ này chính là *xướng ca vô loài*, vì thời phong kiến ngày xưa quy định rằng những người làm nghề ca hát (nhà phường chèo, con hát) thuộc những tầng lớp thấp kém nhất xã hội (thậm chí được xếp ngang hàng với tội phản nghịch) và con cháu của họ không có được những quyền lợi giáo dục bình thường (đi học, tham gia các kỳ thi để được làm quan) như những người bình thường khác trong xã hội.

### Khi nào bạn được gọi là ca nô/thợ hát?

Để được gọi là *ca nô* hoặc *thợ hát*, thường không nhất thiết người đó phải có giọng hát không hay và khiến người nghe bức xúc vì khả năng thanh nhạc thuộc về năng khiếu của mỗi người và mỗi khán - thính giả đều có cách cảm nhận âm nhạc khác nhau. Ngược lại, một người (không tính các rapper thuộc dòng ngầm vì nhạc rap thuộc dòng này phát triển trong môi trường đặc biệt, không giống như âm nhạc dòng chính) sẽ được gọi là ca nô/thợ hát khi phạm phải những điều sau:

* Xúc phạm, bôi nhọ, làm nhục, xâm hại đến thân thể, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của các đồng nghiệp trong giới nghệ thuật nói chung, đặc biệt là các ca sĩ, nhạc sĩ thuộc thế hệ đi trước.
* Không công nhận sự tồn tại, phổ biến của những giá trị nghệ thuật tốt đẹp, nhân văn của các tác phẩm âm nhạc (bất kể cổ điển hay hiện đại) dù chúng có nổi tiếng hay không (trừ trường hợp đó là những ca khúc mang tính phong trào, "mì ăn liền" hoặc mang tính tuyên truyền, thường có rất ít hoặc không có giá trị nghệ thuật trong đó), tệ hơn nữa là còn lên tiếng đả kích, yêu cầu chính quyền cấm phổ biến những giá trị đó dưới bất kỳ lý do, hình thức nào.
* Thực hiện các hành vi hoặc có lối sống trái ngược với các chuẩn mực đạo đức xã hội nói chung.
* Cư xử không lịch sự, lễ độ với người khác và trước công chúng.
* Sử dụng ma túy và các chất kích thích thường xuyên đến mức trở thành người nghiện.
* Liên tục thực hiện những sản phẩm âm nhạc vi phạm bản quyền, ví dụ như đạo nhạc, sử dụng nhạc nền đã được đăng ký bản quyền mà không được sự cho phép của người sở hữu (chỉ tính riêng trong trường hợp ca sĩ tự sáng tác nhạc và đồng thời tự phổ biến chúng, không bao gồm những trường hợp ca sĩ thể hiện những bài hát bị đánh bản quyền một cách vô lý bởi một tổ chức độc tài hoặc có liên hệ với nhà nước độc tài).
* **Có tư tưởng chính trị ủng hộ bất cứ tư tưởng độc tài/khủng bố/diệt chủng nào trên thế giới, sẵn sàng đả kích bằng ngôn từ hoặc thậm chí là bạo lực, xâm hại danh dự, nhân phẩm của những người không cùng chính kiến cũng như công khai chỉ trích xã hội vì không cùng chính kiến với mình.** Hành động này được coi là cấm kị tuyệt đối đối với tất cả những người nổi tiếng trong lĩnh vực nghệ thuật nói chung trong bối cảnh lịch sử, văn hóa, chính trị ngày nay vì nó ảnh hưởng rất lớn đến danh dự/sự nổi tiếng của họ, và cũng là lý do khiến nhiều ca sĩ chọn xu hướng trung lập (neutral) và tỏ thái độ im lặng khi nhắc đến những vấn đề chính trị vì họ là những người nổi tiếng, có tiếng nói, ảnh hưởng trong xã hội.

## Tuyển lựa bởi trung tâm Thúy Nga

### Hình thức

Một ca sĩ có thể được tuyển lựa bởi trung tâm Thúy Nga thông qua hai hình thức chủ yếu sau:

* Gửi một sản phẩm âm nhạc do chính mình thực hiện (một album hay một MV, với điều kiện là bản thân người thực hiện phải chịu trách nhiệm về bản quyền có trong những sản phẩm đó) đến CEO/giám đốc sản xuất của trung tâm Thúy Nga (hiện tại là Marie Tô/Tô Ngọc Thủy và Paul Huỳnh/Huỳnh Thi) hoặc trực tiếp gây ấn tượng với họ bằng tài năng ca hát của mình. Nếu như tài năng của người đó được giám đốc và các đồng giám đốc chú ý (và chính bản thân người đó cũng có đầy đủ những đức tính cần thiết của một người nghệ sĩ chân chính) thì người đó sẽ được trung tâm liên lạc và sẽ có cơ hội được xuất hiện trên sân khấu Paris By Night.
* Tham gia các chương trình tuyển lựa nghệ sĩ do trung tâm Thúy Nga tổ chức (cụ thể là cuộc thi PBN Talent Show năm 2007 và series cuộc thi V-Star từ năm 2012 đến nay) và cho phép tài năng của mình được đánh giá bởi những nghệ sĩ, nhạc sĩ có hiểu biết, cảm nhận sâu sắc về thanh nhạc đến từ trung tâm Thúy Nga. Những quán quân của cuộc thi sẽ được trao thưởng bằng tiền, kèm theo (ít nhất) một lần được xuất hiện trong các chương trình Paris By Night. Theo hình thức này, các ca sĩ dù không thắng được các cuộc thi nói trên vẫn có cơ hội được xuất hiện trên sân khấu Paris By Night, tùy vào quyết định của giám đốc sản xuất của trung tâm.

Thời hạn hợp đồng cho các ca sĩ/nghệ sĩ đối với trung tâm Thúy Nga thường là 2 năm.

Các ca sĩ, nghệ sĩ thuộc thế hệ đi trước như Chế Linh, Thanh Tuyền, Tuấn Ngọc, Hoàng Oanh, Lệ Thu... thay vì được tuyển lựa để họ cộng tác với trung tâm theo hợp đồng, họ sẽ được mời tham gia chương trình một hay nhiều lần, tùy vào quyết định của trung tâm. Điều này giải thích tại sao cùng thời điểm xuất hiện lần đầu những nghệ sĩ trên có số tiết mục tham gia ít hơn so với những nghệ sĩ cộng tác theo hợp đồng.

### Các trường hợp ca sĩ không được tuyển lựa bởi trung tâm Thúy Nga

Những ca sĩ chuyên hát nhạc đỏ (tức thể loại nhạc gồm những ca khúc mang tính tuyên truyền và cổ vũ cho chủ nghĩa cộng sản) sẽ **không bao giờ** có cơ hội được trung tâm Thúy Nga liên lạc và mời cộng tác vì trung tâm Thúy Nga được thành lập trong cộng đồng người Việt hải ngoại vốn từng là nạn nhân của chủ nghĩa cộng sản tại Việt Nam. Ngoài ra, những ca sĩ phạm phải những điều được nêu trong mục "Ca nô/thợ hát" hoặc không có visa hợp lệ để nhập cảnh vào Hoa Kỳ cũng không được trung tâm mời cộng tác.

Các rapper thường không được trung tâm Thúy Nga để ý tới vì vào thời điểm series Paris By Night của trung tâm bắt đầu thịnh hành, nhạc rap tiếng Việt chưa ra đời và sau đó, khi những ca khúc nhạc rap tiếng Việt đầu tiên ra đời, thể loại này ban đầu không được phổ biến như những thể loại nhạc dòng chính và không mang tinh thần văn hóa Việt như các thể loại nhạc được sử dụng để trình diễn trong các chương trình Paris By Night. Rapper thuần túy duy nhất từng được xuất hiện trong series chương trình PBN là Thaifoon (xuất hiện lần đầu trong PBN 89 thu hình tại Nam Hàn), mặc dù người này chỉ rap bằng tiếng Anh - Tommy Ngô mặc dù có khả năng rap nhưng vì anh là ca sĩ, hát nhạc pop là chủ yếu nên không được tính là rapper thuần túy.

## Xuất hiện trong các chương trình Paris By Night

Một ca sĩ có thể xuất hiện trong các chương trình Paris By Night tùy theo dự định và kế hoạch của ban tổ chức chương trình, và khi không có những tác động tiêu cực từ bên ngoài như thiên tai, dịch bệnh, khủng hoảng kinh tế... trung tâm sẽ quyết định quy mô và số lượng ca sĩ tham gia một chương trình Paris By Night.

Tùy theo chủ đề của chương trình và tính chất của những nhạc phẩm xuất hiện trong chương trình (cụ thể là những ca khúc được sử dụng trong chương trình đó có phù hợp với giọng hát của các ca sĩ hay không) mà một ca sĩ có thể xuất hiện trong chương trình đó hay không. Ví dụ:

* Chương trình *Paris By Night 125 - Chiều Mưa Biên Giới* không có sự xuất hiện của những ca sĩ nhạc trẻ như Lương Tùng Quang, Như Loan, Diễm Sương, Quỳnh Vi và Hoàng Mỹ An vì các tác phẩm của nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông không phù hợp với giọng hát của họ, và kể cả những ca sĩ chuyên về nhạc trữ tình như Bằng Kiều, Quang Dũng, Trần Thu Hà và nhạc quê hương như Quang Lê, Đan Nguyên cũng không xuất hiện trong chương trình vì lý do nói trên (và cũng có thể vì lý do chính trị theo như một số những người theo dõi trung tâm Thúy Nga).
* Tương tự, chương trình *Paris By Night 118 - 50 Năm Âm Nhạc Đức Huy* cũng không có sự xuất hiện của các ca sĩ dòng nhạc quê hương như Như Quỳnh, Hương Thủy, Tâm Đoan, Mai Thiên Vân, Hạ Vy, Quang Lê, Phi Nhung, Trường Vũ, Ngọc Ngữ, Châu Ngọc Hà và Hoàng Nhung dù họ xuất hiện trong *Paris By Night 119 - Nhạc Vàng Muôn Thuở* thu hình liền sau chương trình nhạc Đức Huy nói trên.

Trong chương trình *Paris By Night 135 - Từ Công Phụng - Trên Ngọn Tình Sầu* có sự xuất hiện của các ca sĩ thuộc thể loại thính phòng và trữ tình góp mặt trong chương trình này và ca sĩ nhạc trẻ như Myra Trần cũng như nhạc quê hương Như Quỳnh là trường hợp ngoại lệ.

## Thông tin bên lề

* Theo nữ ca sĩ Hương Lan, giấc ngủ là thứ quý giá nhất với một nghệ sĩ, bởi bà cho rằng chỉ khi được ngủ đủ giấc thì họ mới có giọng hát khỏe.
* Các ca sĩ thường được hướng dẫn hát theo giọng Bắc bởi vì âm điệu của miền Bắc cho phép phát âm rõ các từ ngữ trong bài hát hơn.

## Chú thích

1. ↑ Mai Thiên Vân từng khẳng định rằng cô được cộng tác với trung tâm Thúy Nga theo hình thức này.
2. ↑ Myra Trần từng được trung tâm Thúy Nga mời cộng tác bằng cách này.
3. ↑ https://www.youtube.com/watch?v=EWWCflk1fVg