Detective Conan

***Thám tử lừng danh Conan*** (名探偵コナン(Danh thám trinh Conan) *Meitantei konan*?, tựa tiếng Anh: *"Detective Conan"*) là một bộ truyện tranh Nhật Bản (manga) thuộc loại trinh thám được vẽ và minh họa bởi Aoyama Gosho. Bộ truyện này ban đầu là những chương truyện nhỏ được đăng trên tuần báo *Shōnen Sunday* của Shogakukan từ 19 tháng 1 năm 1994 sau đó được đóng thành các tập tankōbon. Tại Việt Nam bộ truyện được Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành dưới tựa *Thám tử lừng danh Conan* [1] Tác phẩm xoay quanh câu chuyện về chàng thám tử học sinh Kudo Shinichi trong một lần đang điều tra bị thành viên Tổ chức Áo Đen bắt uống thuốc độc khiến cơ thể teo nhỏ và trở thành Edogawa Conan.

Xê-ri cũng được chuyển thể thành phim hoạt hình (anime) bởi Yomiuri Telecasting Corporation và TMS Entertainment. Tiếp nối anime, nhiều tập phim chủ đề, ngoại truyện (OVA), trò chơi điện tử, đĩa nhạc, phim live action cũng được ra đời. Riêng anime được Công ty Cổ phần Truyền thông Trí Việt (sau này là TTN Media và nay là Purpose Media) mua bản quyền và phát sóng tại Việt Nam trên kênh HTV3. Các tập tankōbon manga đã bán được khoảng 140 triệu bản tại Nhật Bản. Năm 2001, nhận được Giải Manga Shogakukan lần thứ 46 cho hạng mục *shōnen*.

## Cốt truyện

Kudo Shinichi là một thám tử trung học rất nổi tiếng, thường xuyên giúp cảnh sát phá giải các vụ án khó khăn.[2] Trong một lần khi đang điều tra, cậu bị thành viên của Tổ chức Áo đen phát hiện. Chúng cho cậu uống thử loại thuốc teo nhỏ (APTX 4869) tổ chức vừa điều chế ra nhưng chất độc này không giết chết cậu mà khiến cơ thể cậu trở thành hình dạng một đứa trẻ.[3] Sau đó, cậu đổi tên thành Edogawa Conan sống tại nhà thám tử Mori Kogoro. Xuyên suốt xê-ri cậu âm thầm hỗ trợ phá các vụ án bên cạnh ông Mori.[4] Đồng thời cậu cũng phải đi học lại tiểu học, kết bạn được nhiều người và lập ra Đội thám tử nhí.

Về sau một học sinh tiểu học bất đắc dĩ khác tên là Haibara Ai tiết lộ rằng cô ấy chính là người đã tạo ra thuốc teo nhỏ. Vì muốn tách khỏi băng nhóm nên đã uống thuốc.[5] Trong một vài vụ án liên quan đến Tổ chức Áo đen, Conan đã hỗ trợ các điệp viên của FBI và CIA.[6]

Năm 2007, Aoyama đã lên kế hoạch cho cái kết cho xê-ri nhưng đến hiện tại vẫn chưa ra mắt [7]

## Nhân vật chính

*Bài chi tiết: Các nhân vật trong Thám tử lừng danh Conan*
*Tên các nhân vật dưới đây theo thứ tự lần lượt là tên Nhật viết theo truyện tiếng Việt, được viết theo lối phương Tây (tên riêng rồi đến họ), tên gốc tiếng Nhật và tên theo truyện của Mỹ, Canada và Anh.*
* Kudo Shinichi (工藤 新一 Kudō Shin'ichi, Công Đằng Tân Nhất?) Jimmy Kudo: một thám tử học cấp III đang ở trong hình dạng của một cậu bé với bí danh Edogawa Conan ( 江戸川コナン?). Sinh ngày: 4 tháng 5. Tên Kudo Shinichi dịch sang tiếng Việt nghĩa là "Sự thật duy nhất".[8]
* Mori Ran (毛利 蘭 Mōri Ran, Mao Lợi Lan?) / Rachel Moore: bạn thân nhất của Shinichi từ thuở nhỏ. Cô ấy có khả năng về võ thuật và là một thành viên của đội karatetrường trung học Teitan. Cô giành hầu hết thời gian ở nhà để chăm sóc Conan (cô vẫn chưa biết đó chính là Shinichi) và người cha tắc trách của mình, thám tử Mori Kogoro. Tên cô bắt nguồn từ tên cha nuôi *"Maurice Leblanc"* của nhân vật Arsene Lupin trong truyện *"Quý ông đạo tặc"*. Sinh ngày 1 tháng 10
* Mori Kogoro (毛利 小五郎 Mōri Kogorō, Mao Lợi Tiểu Ngũ Lang?) / Richard Moore: bố của Ran, một cảnh sát bị sa thải và là một thám tử tư kém cỏi. Ông kết hôn với bà Kisaki Eri (Eva Kadan), một luật sư thành đạt và xinh đẹp. Hiện tại họ đang sống ly thân. Mặc dù có lối sống vô trách nhiệm, ông ta rất quan tâm chăm sóc đến cô con gái, và đôi khi thể hiện danh dự và đạo đức nghiêm khắc.
* Agasa Hiroshi (阿笠 博士 - Á Lạp Bác Sỹ?) (*Agasa Hiroshi*, hay *Agasa-hakase*) - ông tiến sĩ hàng xóm của Shinichi. Ông là một thiên tài sáng chế, đã tạo ra rất nhiều phát minh giúp cho Shinichi thích ứng được với thân hình bị teo nhỏ.
* Haibara Ai (宮野志保 Miyano Shiho, Cung Dã Chí Bảo/灰原 哀 Haibara Ai, Hôi Nguyên Ai?): Mật danh trong tổ chức Áo Đen là *Sherry* ((シェリー)?), tên thật là Miyano Shiho *(Cung Dã Chi Bảo)*. Trước đây là một thành viên của Tổ chức Áo đen. Cô bị cấp trên dối gạt chế tạo loại thuốc độc APTX-4869, thực chất đó là loại thuốc giết người đã làm Shinichi bị teo nhỏ.Do tổ chức đã sát hại chị gái cô là akemi, cô nhiều lần hỏi chúng nhưng chỉ nhận được sự yên lặng từ chúng, cô đã tìm cách trốn khỏi Tổ chức nhưng bị chúng nhốt vào hầm tối,chờ ngày thủ tiêu. Rơi vào đường cùng, cô nuốt viên thuốc với ý định tự sát nhưng lại bị teo nhỏ. Trốn thoát khỏi Tổ chức với thân hình một bé gái, cô đã được tiến sĩ Agasa nhận nuôi và trở thành bạn của Edogawa Conan.
* Siêu trộm Kid (怪盗キッド Kaitō Kiddo, Quái Đạo Kid?): Tên thật là Kaitou Kuroba, sinh ngày 21 tháng 6 (cùng ngày với tác giả). Đây là một nhân vật với khả năng biểu diễn ảo thuật đặc biệt, còn có biệt danh KID 1412 (tên do Kudo Yusaku đặt cho), trở nên nổi tiếng với 134 vụ trộm cắp 152 món đồ quý giá. Là siêu trộm bị cảnh sát khắp thế giới truy lùng. Anh có biệt tài trong việc cải trang, thay đổi giọng nói và không bao giờ để lại dấu vết gì trong các vụ trộm và có khả năng suy luận. Kid và Conan cùng truy đuổi một tổ chức chính là bọn Mafia Nhật (Yakuza).

## Manga

Truyện tranh Thám tử lừng danh Conan lần đầu tiên xuất hiện là vào ngày 19 tháng 1 năm 1994 trên tuần san *Shōnen Sunday* của Shogakukan, thời điểm lên ngôi của manga trinh thám sau khi loạt truyện Thám tử Kindaichi ra mắt [9][10][11]. Tác giả Aoyama đã lấy cảm hứng cho câu truyện của mình từ Arsène Lupin, Sherlock Holmes, và loạt phim về samurai của Akira Kurosawa.[12]. Ông nói rằng ông thường dành ra 4 tiếng để nghĩ cốt truyện cho một vụ án bình thường, và 12 tiếng cho những vụ phức tạp [7][13]. Mỗi vụ thường kéo dài trong nhiều chương, và cuối cùng thường được giải quyết khi các nhân vật giải thích động cơ và thủ đoạn của thủ phạm [14]. Một trang chủ có chứa mọi thông tin về các vụ án, nhân vật trong toàn thể bộ truyện đã được mở vào năm 2007 [15][16] .

Trong số những bộ manga dài nhất Nhật Bản, Thám tử lừng danh Conan đứng ở vị trí thứ 22 với gần 900 chương đã được phát hành. Các chương này được tập hợp lại thành từng tập truyện, tập đầu tiên phát hành vào ngày 18 tháng 6 năm 1994 [17]. Các phụ tá của Aoyama Gosho cũng tự vẽ và phát hành 36 tập truyện Conan, mà ở Việt Nam gọi là "Thám tử lừng danh Conan - bộ đặc biệt".[18][19]

Cho đến nay, bộ truyện đã được phát hành tại các quốc gia: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan, Indonesia, Thái Lan, Anh, Pháp, Đức, Áo, Thụy Sĩ, Thụy Điển, Na Uy, Phần Lan, Đan Mạch, Italia, Tây Ban Nha, Hoa Kỳ, Canada... Tại Việt Nam, được phát hành từ ngày 6 tháng 10 năm 1995 [20]

## Chuyển thể

### Anime

*Xem thêm: Danh sách tập phim Thám tử lừng danh Conan (mùa 1-15)*
*Xem thêm: Danh sách tập phim Thám tử lừng danh Conan (mùa 16-nay)*
Truyện được chuyển thể thành Anime dài tập bởi TMS Entertainment và Yomiuri Telecasting Corporation, do Kenji Kodama và Yasuichiro Yamamoto đạo diễn [21][22].Mỗi tập thường kéo dài khoảng 25 phút, tuy nhiên cũng có những tập đặc biệt kéo dài 1 giờ, 2 giờ, hoặc 2,5 giờ. Tập đầu tiên được phát sóng trên Nippon Television Network System (NTV) (Nhật Bản) vào ngày 8 tháng 1 năm 1996 [23][24][25]. Cho đến nay, hơn 800 tập đã được phát sóng, đưa bộ phim này lên vị trí thứ 15 trong số những phim hoạt hình nhiều tập nhất tại Nhật Bản [26][27]. Ban đầu, khoảng từ tháng 6 năm 1996 đến tháng 10 năm 2006, sau khi phim được chiếu trên truyền hình, Shogakukan sẽ tập hợp chúng lại và phát hành dưới dạng các băng cát sét VHS. 426 tập phim đã được phát hành theo dạng này cho đến khi Shogakukan quyết định ngừng lại để chuyển sang phát hành ở dạng đĩa DVD, bắt đầu từ tập đầu tiên [28]. Để kỉ niệm 15 năm ra mắt, xê-ri cũng được cung cấp trên video on demand [29][30]

Tháng 7 năm 2003, nhà xuất bản FUNimation tuyên bố họ sẽ cấp bản quyền phát hành *Thám tử lừng danh Conan* tại Bắc Mĩ, dưới tên gọi *"Case Closed"*, do tên gọi Conan trùng với tên nhân vật của một bộ truyện khác mang tên *"Conan the Barbarian" (Conan, Kẻ thô lỗ)*, mặc dù *Conan* ở đây chỉ là tên gọi thường như trong trường hợp Conan O'Brien vậy. Phim cũng được ra mắt trong nhiều ngôn ngữ khác như tiếng Pháp, Đức và Ý [31][32][33]. Trên kênh Cartoon Network trong chương trình Adult Swim 50 tập được Funimation pháp sóng vào 24 tháng 5, 2004 do tỉ lệ người xem thấp [34][35]. Kênh truyền hình YTV của Canada đã lên sóng 22 tập phim từ 7 tháng 4 năm 2006 đến 2 tháng 9 năm 2006 [36][37][38]. Funimation đã chiếu xê-ri trên kênh Funimation Channel ngày sau kênh này thành lập vào tháng 11 năm 2005 và tạm thời được Funimation Channel cung cấp trên Colours TV [39][40]. Một phiên bản tiếng Anh riêng lẻ của Animax Asia ra mắt tại Philippines vào ngày 18 tháng 1 năm 2006, dưới tên Detective Conan [41][42]. Vì Animax không có mua thêm bản quyền phát sóng nên phiên bản này chỉ gồm 52 tập [43]. Sau đó được chiếu đi chiếu lại cho đến ngày 7 tháng 8 năm 2006 được gỡ xuống [44]. Funimation cũng đã phát hành DVD phiên bản gốc từ 24 tháng 8 năm 2004 [45]. Ban đầu, các DVD được phát hành dưới dạng đĩa đơn nhưng sau được phát hành trong hộp chia theo mùa; có tổng cộng 130 tập đã được phát hành.[46]

#### Phim điện ảnh

*Xem thêm: Danh sách phim Thám tử lừng danh Conan*
Tính đến năm 2018 đã có 22 phim chủ đề dưạ trên *Thám tử lừng danh* được công chiếu. Các phim do TMS Entertainment tạo hình và được sản xuất bởi Yomiuri Telecasting Corporation, Nippon Television, ShoPro và Toho.[47] Bảy tập phim đầu tiên được đạo diễn bởi Kenji Kodama từ tập 8 đến 18 được đạo diễn bởi Yasuichiro Yamamoto, và từ tập 16 trở đi được đạo diễn bởi Kobun Shizuno. Phim được công chiếu định kì vào tháng tư hằng năm với phim đầu tiên là *Thám tử lừng danh Conan: Quả bom chọc trời* 1997.[48]và phim thứ 22 *Thám tử lừng danh Conan: Kẻ thi hành pháp luật mang tên Zero* được công chiếu vào 13 tháng 4 năm 2018. Phim Thám tử lừng danh Conan: Bản tình ca màu đỏ thẫm năm 2017 lọt vào danh sách 20 phim anime có doanh thu cao nhất tại Nhật Bản thời điểm hiện tại. Lợi nhuận từ doanh thu của phim được Toho tài trợ cho các dự án điện ảnh khác.[49] Mỗi phim được chuyển thể thành truyện tranh phát hành vào quý tư cùng năm.[50][51] Funimation đã phát hành sáu phim đầu tiên phiên bản lồng tiếng Anh DVD ở Khu vực 1 từ 3 tháng 10 năm 2006 đến 16 tháng 2 năm 2010.[52][53]

#### Ngoại truyện (OVA)

*Xem thêm: Danh sách tập OVA Thám tử Conan*
Hai tập OVA được TMS Entertainment, Nippon Television và Yomiuri Telecasting Corporation sản xuất. Mỗi năm Xê-ri OVA *Shōnen Sunday Original Animation* được *Weekly Shōnen Sunday* đặt hàng.[54] Ban đầu *Shōnen Sunday Original Animation* nằm trong số phát hành thứ 26 năm 2000 của *Weekly Shōnen Sunday*với 11 tập OVA được phát hành vào năm 2011.[55][56] Chín tập OVA đầu tiên sau này được tập hợp thành bốn DVD mang tựa *Secret Files* được phát hành từ tháng 3 năm 2006 đến 9 tháng 4 năm 2010.[57][58] OVA thứ hai *Magic File* được phát hành dưới dạng direct-to-DVD. *Magic File* đầu tiên được phát hành vào ngày 11 tháng 4 năm 2007, gồm 4 tập.[59] Từ *Magic File*tiếp theo bao nội dung có liên quan đến cốt truyện gốc.[60]

#### Đặc biệt

Tập đặc biệt phát sóng trên truyền hình hai tiếng với tên *Lupin III đối đầu Thám tử Conan* (ルパン三世VS名探偵コナン *Rupan Sansei Vāsasu Meitantei Konan*?) sản xuất bởi TMS Entertainment, Nippon Television và Yomiuri Telecasting Corporation vào ngày 27 tháng 3 năm 2009.[61] Bộ phim được thông báo lần đầu trong số phát hành thứ 9 của *Weekly Shōnen Sunday* năm 2009.[62] Nội dung kể về Kudo khi còn là thám tử trung học điều tra về cái chết của Nữ hoàng Vespania trong lúc Arsène Lupin III từ xê-ri Lupin IIIđang cố gắng đánh cắp vương miện nữ hoàng. Tập đặc biệt này thu hút đến 19.5% tỉ lệ hộ gia đình xem tại Nhật Bản.[63] VAP đã phát hành trong tập đặc biệt này trong định dạng DVD và đĩa Blu-ray vào ngày 24 tháng 7 năm 2009.[64][65]

### Trò chơi điện tử

*Xem thêm: Danh sách trò chơi điện tử Thám tử lừng danh*
Một trong những đột phá của *Thám tử lừng danh Conan* là tham gia vào ngành công nghiệp trò chơi điện tử. Vào ngày 27 tháng 12 năm 1996, *Detective Conan: Chika Yuuenchi Satsujin Jiken* được Game Boy phát hành.[66] Sau đó, 20 trò chơi cùng với *Detective Conan: Kako Kara no Zensōkyoku Prelude* được Nintendo DS và PlayStation Portable đặt hàng vào mùa xuân 2012.[67] Hiện tại,các trò chơi chính chỉ phát hành tại Nhật Bản mặc dù Nobilis đã bản địa hóa *Thám tử Conan: Tsuioku no Gensou* cho khu vực PAL.[68] Hầu hết các trò chơi *Detective Conan* được phát hành trên Game Boy, Sony, WonderSwan và Nintendo DS được Bandai phát triển.[69][66][70][71][72] Banpresto phát triển thương hiệu *Thám tử lừng danh* trên Game Boy Color và Game Boy Advance còn Marvelous Entertainment phát triển *Thám tử Conan: Tsuioku no Gensou*.[68][73][74]

### CD nhạc

*Xem thêm: Thám tử lừng danh Conan (nhạc phim)*
Ono Katsuo đã phổ nhạc và phối khí các bài hát trong hoạt hình *Thám tử lừng danh Conan*; sau đó phát hành thành nhiều đĩa CD.[21][75][76][77] Hai album có hình gồm các bài hát do diễn viên lồng tiếng nhân vật trong phim thể hiện cũng đã được phát hành.[78][79] Nhiều ca khúc chủ đề được thể hiện bởi các ca sĩ hoặc nhóm dòng nhạc pop như B'z, Zard và Garnet Crow. Bốn bài hát đầu được Universal Music Group phát hành và tất cả những ca khúc về sau do Being Inc. phát hành[80][81]

### Phim người đóng

*Xem thêm: Danh sách tập phim live action Thám tử lừng danh Conan*
Bốn phim live action đặc biệt và một phim truyền hình không dựa trên xê-ri này được Yomiuri Telecasting Corporation và TMS entertainment tạo ra.[82] Hai tập đặc biệt đầu tiên phát sóng vào năm 2006 và 2007 trong phim Oguri Shun thủ vai chàng trai Kudo Shinichi và Kurokawa Tomoka vai Mori Ran.[82][83] Phim đặc biệt thứ ba và thứ tư được ra mắt vào năm 2011 và 2012 với Mizobata Junpei vai Shinichi và Ran do Kutsuna Shiori đóng.[84] Bảng phân vai này được sử dụng cho tập đặc biệt truyền hình phát sóng từ 7 tháng 7 năm 2011 đến 29 tháng 9 năm 2011.[85][86]

### Tin liên quan

Trong lễ kỉ niệm 50 của *Weekly Shōnen Sunday* và *Weekly Shōnen Magazine*, hai công ty đã hợp tác xuất bản tạp chí mười hai tuần một lần gồm các chương truyện của *Thám tử lừng danh Conan* của *Weekly Shōnen Sunday* và *Thám tử Kindaichi* của *Weekly Shōnen Magazine*.[87] Tạp chí bắt đầu hoạt động từ 10 tháng 4 năm 2008 đến 25 tháng 9 năm 2008.[88][89]

Shogakukan cũng sản xuất nhiều quyển sách được chuyển thể từ xê-ri. Năm mươi tập truyện dài được phát hành ở Nhật Bản từ tháng 6 năm 1996 đến tháng 8 năm 2000, bao gồm 143  tập anime đầu tiên, dù nhiều tập được lược bỏ.[90][91][92][93] Năm truyện thêm mang tên *5 Juuyou Shorui* (5重要書類?, lit. 5 Important Documents) được xuất bản từ tháng 7 năm 2001 đến tháng 1 năm 2002 và gồm các tập chọn lọc từ tập 162–219.[94][95] Mười ba sách chỉ dẫn chính thức được xuất bản từ tháng 6 năm 1997 đến tháng 4 năm 2009.[96][97] Shogakukan cũng xuất bản các tiểu thuyết,[98] sách về tiêu hoá,[99] sách giáo dục,[100] và sách đố vui.[101]

## Phản hồi

Truyện *Thám tử lừng danh Conan* bán được hơn 140 triệu quyển trên thị trường toàn cầu đánh dấu là xê-ri manga bán chạy nhất thứ 15 [102]. Ở Nhật Bản, các tập riêng lẻ thường xuất hiện trên danh sách các manga bán chạy nhất[103][104]. Là bộ truyện bán chạy nhất thứ 19 vào năm 2011 với 2,120,091 bản [105]. Tạp chí Nikkei Entertainment đã liệt kê tác giả bộ truyện vào top 50 người đứng đầu sáng tạo manga được bán từ tháng 1 năm 2010 cho đến số ra tháng 9 năm 2011; Aoyama Gosho, tác giả *Thám tử lừng danh Conan* xếp hạng thứ 16 với 3,320,000 bản bán ra[106]. Vào năm 2012 là manga thứ 17 bán chạy nhất với 2,430,572 bản [107]. Năm 2013 trở thành manga bán chạy nhất thứ 24 với triệu bản được bán ra [108]. Tác phẩm nhận được Giải Manga Shogakukan lần thứ 46 cho hạng mục shōnen vào năm 2001 [109] và trong cuộc thăm dò trực tiếp đối với công dân Nhật Bản ở giữa độ tuổi hai mươi thì mọi người bình chọn *Thám tử lừng danh Conan* là một trong ba manga mà mọi người muốn được tiếp tục xuất bản [110][111][112]. Tập đầu tiên bộ truyện từng ba lần xuất hiện trong danh sách top 10 bán chạy ngay sau khi ra mắt [113]. Tập này cũng từng xuất hiện trên danh sách xếp hạng của Diamond Comic Distributors. Các tập xuất bản sau cũng từng xuất hiện trên Danh sách manga nhiều người mua nhất trên New York Times [114][115][116][117]. Ở Pháp, xê-ri từng được đề cử cho giải truyện tranh trong Liên hoan Angoulême [118].

Phiên bản hoạt hình chuyển thể từ xê-ri cũng khá thành công ở Nhật Bản, hiện nằm trong top 6 xếp hạng truyền hình Nhật Bản mọi thời đại [119][120]. Theo một cuộc bình chọn do tạp chí Animage tổ chức từ năm 1996 đến năm 2001 phim nằm top 20 còn theo một cuộc bình chọn do mạng lưới truyền hình TV Asahi tổ chức vào năm 2005-2006 thì phim nằm ở vị trí thứ 23 trong top 100 anime.