The Elder Scrolls IV: Oblivion

**The Elder Scrolls IV: Oblivion** (даслоўна — *Старажытныя скруткі IV: Забыццё*) — кампутарная ролевая гульня, чацвёртая частка ў серыі *The Elder Scrolls*.

Адразу ж пасля рэлізу *Oblivion* стала бэстсэлерам у забаўляльнай індустрыі: за першыя два тыдні продажаў было рэалізавана 1,7 мільёнаў копій гэтай эпічнай ролевай гульні. *Oblivion* атрымала масу дадатных водгукаў у прэсе; яе сярэдні рэйтынг, вылічаны на падставе пяцідзесяці рэцэнзій ад самых аўтарытэтных спецыялізаваных выданняў, складае 93 %.

Да *Oblivion* выйшла два буйныя дадаткі: *Knights of the Nine* і *Shivering Isles*, а таксама восем дробных афіцыйных убудоў, дадавалыя новыя лакацыі, квэсты і магчымасці.

## Сюжэт

**The Elder Scrolls IV: Oblivion** — адзінкавая гульня, падзеі якой развіваюцца ў цэнтральнай правінцыі Тамрыэля, Сірадыле. Пратаганіст павінен знайсці спадчынніка трона, спусцелага ў выніку згубе імператара Урыэля Сэптыма. Без праўдзівага імператара загаслі Цмачыныя агні, адчыніліся брама у Аблівіян, і даэдра пачынаюць урывацца ў Нірн, нападаць на яго насельнікаў і селішчы. Галоўнаму герою трэба зачыніць браму і дапамагчы спадчынніку вярнуць Кудмень Каралёў, каб спыніць орды Аблівіяна.

## Асаблівасці гульні

### Графічныя асаблівасці

* Графіка новага пакалення.
* Дададзена функцыя прамалёўкі выдаленага ландшафту заміж туману (зрэшты, досыць сырая і не мелая дэталёвых налад у гульнявым меню).
* Скарыстана тэхналогія *SpeedTree* для большай рэалістычнасці дрэў.
* Скарыстана тэхналогія *FaceGen* для генерацыі тэкстур твараў персанажаў.

### Генерацыя персанажа

* У цэлым, захавана генерацыя персанажа папярэдняй гульні серыі, з некаторымі зменамі.
* Выкарыстанне тэхналогіі *FaceGen* зрабіла працэс дэталёвай налады твараў персанажаў даволі працяглым. Існуе вельмі абмежаваная колькасць фрызур і тыпаў вачэй, але затое вельмі шырокі дыяпазон адцення скуры (поўсці для каджытаў, луска для арганіянаў), і практычна не абмежаваны — для формаў твару і колеру валасоў.

### Тэхнічныя асаблівасці

* Грувасткі (для карыстачоў PC) інтэрфейс — вынік кросплатформавасці гульні.
* Змененая сістэма экіпіявання. Большасць выглядаў адзення маюць розныя мадэлі для кожнага з падлог негульнявых персанажаў, быўшы надзетымі (порткі / спадніца, камзол / сукенка); немагчыма адначасна надзець адзенне і браню аднаго роду (кашулю і кірасу, порткі / спадніцу і паножы); з'явілася браня, якую можна экіпіяваць адразу поўным камплектам (выключаючы шлем і шчыт), адзенне на два слоты (сукенка / камзол і мантыі), прыбрана такая дэталь адзення, як тканыя пальчаткі (калі не лічыць кайданаў зняволенага) — засталіся толькі з камплектаў даспехаў.
* Больш за 1000 персанажаў, з унікальнымі тварамі і моцна палепшаным (атрымалым назву *Radiant AI*) штучным інтэлектам у параўнанні з *The Elder Scrolls III: Morrowind*.
* Прыбрана магчымасць левітацыі і транспартная сістэма, наўзамен вярнулі сістэму хуткіх вандраванняў (*Fast Travel*) і коней.
* Дададзена сістэма «компас»: маркер, што паказвае на патрабаваныя для працягу таго ці іншага квэста лакацыі і персанажаў.
* Карэнным чынам зменена фізіка (зараз выкарыстоўваюцца тэхналогіі *Havok*): з'явілася магчымасць перасоўваць прадметы ў рэальным часе, выпушчаныя з лука стралы зараз захоўваюцца і таму падобныя навіны, аднак яна трохі не адладжаная — усе прадметы, што знаходзяцца не ў інвентары, залёгкія, па-за залежнасцю ад прапісанай вагі. У звязку з гэтым вельмі складана месцаваць прадметы ў патрэбным парадку, бо месцаванне гэта парушаецца ад кожнага няслушнага руху персанажа гульца.
* Непрадуманы баланс гульні, які прымушае гульца імкнуцца не атрымваць новы ровень, амаль поўная «лявельнасць» (адпаведнасць роўню героя) монстраў, варожых персанажаў, большасці прадметаў і абмундзіроўкі, занадта хуткі рэспаўн (аднаўленне на зачышчанай тэрыторыі), і іншыя недапрацоўкі балансу.
* Усё яшчэ адсутнічае патрэба есці і спаць (аднак па-ранейшаму сон патрэбен для ўзняцця роўня — у сувязі з неадладжанасцю балансу гэта стала адной з «праграмных дзірак»), але адкрыты агонь зараз абпальвае персанажаў, у адрозненне ад *Morrowind*.
* Змененая баявая і магічная сістэма.
	+ Загаворы стала магчыма ўжываць, не прыбіраючы зброі; мана аднаўляецца ў рэальным часе, шанец удала ўжыць загавор, зачараваць прадмет ці зварыць зелле зараз заўсёды складае 100 % (калі хапае навыкаў персанажа).
	+ Зменена сістэма алхіміі (у прыватнасці, прыбрана магчымасць бясконцага ўзмацнення эфектаў зелляў, якая з'яўляецца адной з «праграмных дзірак» папярэдняй гульні серыі).
	+ Зменена сістэма зачаравання, прыкладам, зараз немагчыма зачараваць прадмет на шматразовае выкарыстанне, толькі на сталы эфект (адзенне і даспехі) ці на эфект пры дотыку (зброя); прыбраны адпаведны навык галоўнага героя — зараз зачараванне адбываецца на адмысловых алтарах у Універсітэце чараўніцтва (тое ж самае дакранаецца і стварэння загавораў); дададзена магчымасць скарыстаць для зачаравання душы не толькі монстраў, але і персанажаў з дапамогай адменных чорных камянёў душ.
	+ Колькасць навыкаў была зменшана, але ўведзена сістэма здольнасцяў за роўні.
		- У баявых навыках: скарочаны арсенал — цалкам прыбрана кідальная зброя (кідальныя зорачкі, дроцікі, кідальныя нажы), арбалеты, дзіды і тронкавая зброя. Клас сечнай зброі (сякеры) улучаны ў якая дробніць зброю, з'яднана ўся клінковая зброя (мячы і кінжалы сталі адным навыкам), кіі ж страцілі функцыю якая дробніць зброі (імі можна толькі парыраваць удары і ўжываць загаворы).
		- У ахоўных навыках: з'явілася магчымасць актыўнага парыравання ўдараў суперніка, але прыбраны клас сярэдніх даспехаў і навык бою без даспехаў, адсутнічае такая дэталь абмундзіроўкі, як наплечнікі, няможна экіпіяваць на рукі розныя пальчаткі.

### Гульнявыя асаблівасці

* Вялікі свет для даследавання, але меншы, чым у папярэдняй гульні серыі: правінцыя Сірадыл і Мёртвыя Землі — план Аблівіяна, які належыць Мярунэсу Дагону. На карце вялікая колькасць унутраных лакацый розных тыпаў.
* Пяць гульнявых арганізацый з паўнавартаснымі лініямі квэстаў (практычна незалежнымі адзін ад аднаго і галоўнай сюжэтнай лініі), праходжанне якіх забяспечвае кар'ерны ўзрост да часткі арганізацыі; і некалькі арганізацый, уступ у якія забяспечваецца адным-двума квэстамі і дадае некаторыя гульнявыя бонусы.
* У параўнанні з *Morrowind*, значна ўскладнены сюжэтны бок квэстаў, але пры гэтым квэсты сталі больш цвёрдымі: квэставыя прадметы немагчыма прадаць ці выкінуць з інвентару, квэставых персанажаў — забіць, і таму падобныя абмежаванні. Наяўнасць маркера на компасе спрасціла выкананне заданняў (за некаторым выняткам).
* Змяншэнне колькасці гульнявых арганізацый у параўнанні з *Morrowind*, прыкладам, прыбрана магчымасць уступіць у Імперскі культ, Імперскі легіён, хоць гэтыя арганізацыі прысутнічаюць у гульні.

## Узнагароды

**The Elder Scrolls IV: Oblivion** валодае вялікай колькасцю ўзнагарод і заахвочанняў, за год, лічачы з рэлізу, гульня не валілася ў англамоўных рэйтынгах ніжэй пятага месца.

* Лепшая RPG на E3 2005 *Game Critics Award*
* Лепшая RPG на E3 2005 *Game spot*
* Лепшая RPG на Паказе *GameSpy*
* Лепшая RPG на Паказе *DailyGame*
* Лепшая RPG *TeamXbox*
* Лепшая RPG *Games Domain*
* Лепшая PC RPG *IGN*
* Лепшая Маштабная Гульня на E3 2005 *RPG Fan*
* Лепшая Маштабная Гульня, Лепшая RPG, Лепшая Гульня для PC *Game Chronicles*
* Гульня гады, лепшая RPG *Spike TVs VGAs*

## Класы і навыкі

У гульні прысутнічае восем асноўных атрыбутаў: «Цягавітасць», «Інтэлект», «Спрыт», «Чары», «Сіла», «Сіла волі», «Хуткасць» і «Поспех». Напачатку гульні прапануецца выбраць два асноўныя атрыбуты, якія адразу ўстануць на пяць адзінак. Кожны з атрыбутаў (апроч «Поспеху») адказвае за тры навыкі. Пры развіцці аднаго з гэтых трох навыкаў (няважна асноўны ён ці другасны) расце множнік таго атрыбута, які за гэты навык адказвае (максімальнае значэнне множніка — пяць), які вельмі важны пры падвышэнні роўня, дазваляючы эфектыўней павялічваць атрыбуты. Прыклад: калі навык «Гандаль» быў развіты на дзесяць адзінак, то множнік атрыбута «Чары» будзе роўны пяці, такім чынам, пры выбары атрыбута «Чары» пры падвышэнні роўня ён устане адразу на пяць адзінак, а не на адну. Адзіны атрыбут, што не адказвае ні за якія навыкі — гэта «Поспех». Але гэты атрыбут ускосна ўплывае на ўсе навыкі.

### Знакі народзінаў

Знакі народзінаў таксама цацкаюць немалаважную ролю і бываюць розных выглядаў. Некаторыя знакі народзінаў павялічваюць атрыбуты, некаторыя даюць унікальныя загаворы, а ёсць і такія, якія павялічваюць колькасць магічнай энергіі. Нейкія знакі будуць карысныя толькі для чараўнікоў (да прыкладу, Знак Чараўніка, які павялічвае колькасць магічнай энергіі на пяцьдзясят адзінак), нейкія — для ваяроў, а нейкія — для зладзеяў. Трэба вельмі сур'ёзна паставіцца да выбару сузор'я, бо калі выбраць непадыходнае, гэта можа моцна паслабіць персанажа.

### Класы

Клас персанажа вызначае найболей важныя навыкі. У гульні ёсць дваццаць адзін ужо зададзены клас, па сем для кожнай спецыялізацыі (Ваяр, Чараўнік, Злодзей). Напачатку гульні праграма аналізуе стыль гульні гульца і ў адпаведнасці з гэтым прапануе яму адзін з ужо наяўных класаў. Ён можа пагадзіцца з гэтым выбарам, выбраць іншы клас ці стварыць свой уласны. Апроч таго, пад канец уступу існуе магчымасць змяніць свой развязак.

### Навыкі

Існуюць роўні навыкаў, што залежаць ад іх велічыні:

З кожным новым роўнем гулец або атрымвае розныя здольнасці, што залежаць ад навыку. Для баявых навыкаў — гэта магчымасць здзяйсняць камбінаваныя ўдары. Для агульных навыкаў — магчымасць выконваць складанейшыя дзеянні. Для магічных навыкаў — проста павялічвае здольнасці валодання загаворамі той ці іншай школы магіі.

Навыкі падзяляюцца на асноўныя і другасныя:

#### Асноўныя навыкі

У кожнага класа ёсць сем асноўных навыкаў. Напачатку гульні ровень асноўных навыкаў роўны 25 адзінкам і дадзеныя навыкі лягчэй палепшыць. Паляпшаючы асноўныя навыкі, персанаж павялічвае свой ровень.

#### Другасныя навыкі

Усе навыкі, што не з'яўляюцца асноўнымі, ставяцца да другасных навыкаў. Напачатку гульні ровень другасных навыкаў роўны 5 адзінкам, і дадзеныя навыкі паляпшаюцца павольна. Паляпшэнне навыкаў, што не належаць да асноўных, не набліжае атрыманне новага роўня, але ўплывае на бонусныя ачкі, якія можна размеркаваць пры атрыманні новага роўня персанажа.

## Мадыфікацыі гульні

Мадыфікацыі для *Oblivion* дазваляюць разнастаіць гульнявы свет. Большасць убудоў лёгкія ва ўсталёўцы і мадыфікацыі, лакалізацыі і іншых маніпуляцыях, з дапамогай гульнявога канструктара можна стварыць свой уласны дадатак для гульні ці нават стварыць сваю ўласную гульню на рухавічку *Oblivion*. Для стварэння ўласных дадаткаў патрабуецца *Construction Set*. У адрозненне ад папярэдняй гульні серыі канструктар не пастаўляецца ў камплекце з гульнёй, але яго нескладана знайсці ў Сеткі.

### Афіцыйныя ўбудовы

На дадзены момант выдадзена дзесяць і афіцыйна лакалізавана  дзевяць афіцыйных дадаткаў для *Oblivion*:

* «*Дрыготкія Выспы*» (арыг. *Shivering Isles*) — буйны афіцыйны дадатак. У ім пратаганіст трапляе ў царства Шеагарата, Даэдрычнага Прынца Утрапёнасці.
* «*Рыцары Дзевяці*» (арыг. *Knights of the Nine*) — буйны афіцыйны дадатак, што выдаваўся на асобным дыску разам з сямю драбнейшымі (апроч *Fighter's Stronghold*). Апавядае пра святога рыцара (пратаганіст), лёс якога забіць айлэйдскаго караля Умарыла Неаперанага.
* «*Тома загавораў*» (арыг. *Spell Tomes*) — дадае ў гульню адмысловыя кнігі з загаворамі, прачытаўшы якія, можна вывучыць новы загавор, з адным ці некалькімі дзеяннямі. Першая кніга стане даступная пасля напады звар'яцелага чарадзея, астатнія можна будзе адшукаць у розных лакацыях.
* «*Пячора „Глыбокае пагарда“*» (арыг. *The Vile Lair*, даслоўна: *Нязбожнае логава*) — дадае ў гульню вольную пячору, былое логава вампіра з Цёмнага Братэрства, з адмысловымі алтарамі, двума схаванымі ад чужых вачэй выйсцямі і свяцілішчам Сітіса. Сама пячора дастаецца герою задарма, абставіць яе можна, скарыстаўшыся дапамогай гандляра (новы персанаж). У пячоры ёсць элементы, што дазваляюць вылечвацца ад вампірызма у абыход гульнявога квэста па вылячэнні.
* «*Брытва Мерунэса*» (арыг. *Mehrunes' Razor*) — убудову дадае магчымасць адправіцца на пошукі знакамітага даэдрычнага артэфакта. Дадаецца падземнае шахцёрскае селішча пад разбураным фортам і старажытны пракляты айлейдскі горад. Падчас пошукаў можна даведацца пра падступныя планы тэлваннійскага вяльможы па заваёве Сірадыла, сустрэць асасіна Мораг Тонг і пазмагацца з цэлым войскам данмераў.
* «*Зладзейскае логава*» (арыг. *The Thieves Den*) — убудова дазваляе выявіць велізарную пячору пад Анвілам, у якой знайшла сваю смерць легендарная хеўра піратаў, і пасля спачынку іх душ уладкаваць у ёй зладзейскае логава з гандлярамі, настаўнікамі і наймітамі, якіх можна пасылаць «на справу».
* «*Спічак Фросткрег*» (арыг. *Wizard's Tower*, даслоўна: *Вежа чараўніка*) — убудова дадае не мелую аналагаў вежу чараўніка з аранжарэяй, алтарамі зачаравання і загавораў, алтаром выкліку сталых кампаньёнаў-атранахаў, тэлепортамі ва ўсе буйныя гарады Сірадыла і мноствам іншых карысных рэчаў. Вежа дастаецца пратаганісту па спадчыне, задарма, але за яе становішча давядзецца заплаціць досыць буйную суму гандлярцы (новы персанаж з вялікай выточнай сумай грошай).
* «*Імперская Абсерваторыя*» (арыг. *Orrery*, даслоўна: *Планетар*) — убудову дадае магчымасць аднавіць Імперскую абсерваторыю — велізарны планетар, што знаходзіцца на тэрыторыі Ўніверсітэта чараўніцтва. У залежнасці ад фаз месяцаў галоўны герой зможа з дапамогай мудрагелістага механізма атрымваць новыя здольнасці.
* «*Браня для коней*» (арыг. *Horse Armor*) — дадае магчымасць абараніць кожнага каня адным з двух тыпаў брані: сталёвай ці эльфійскай. Першы камплект у рэкламных мэтах дастанецца пратаганісту задарма.
* «*Крэпасць ваяра*» (арыг. *Fighter's Stronghold*) — убудову дадае магчымасць стаць лордам уласнага замка, змесцаванага на захадзе Каррола, у Калавіянскам сугор'е. Трэба толькі дапамагчы абараніць яго ад нападных бандытаў, і жыхары прызнаюць пратаганіста новым гаспадаром. Пасля гэтага можна на свой густ абставіць замак. Таксама можна набыць дзьвемерскую кузню, што падвышае навык «Збройнік», скарыстацца паслугамі таксідэрміста, які пры наяўнасці патрэбных кампанентаў створыць пудзілы забітых звяроў, пасля чаго яны будуць выстаўлены ў галоўнай зале на ўсеагульны агляд.

### Неафіцыйныя ўбудовы

* Адным з найболей папулярных неафіцыйных убудоў для *The Elder Scrolls IV: Oblivion* з'яўляецца *Oscuro's Oblivion Overhaul* (Скарочана *ТАА*). Сама ўбудова ўносіць істотныя змены ў гульню, асабліва ў геймплэй, павялічваючы адчуванне рэальнасці які адбываецца. У снежні 2006 года *GameSpy* назваў *Oscuro's Oblivion Overhaul* модам года.
* Часопіс ЛКГ досыць высока адзначыў англамоўны мод *Haunted House*: квэст на тры гадзіны гульні.
* Нямецкі мод *Nehrim* цалкам перапрацоўвае арыгінальны *Oblivion* і пазіцыянуецца аўтарамі (камандай *SureAI*) як новая гульня. Існуе рускамоўная лакалізацыя мода.

## Цікавыя факты

* Надпіс на даэдрыцы у цэнтры кола ў кнізе «Містэрыюм Заркса» абвяшчае: «*Лорду Дагону, які вечна адраджаецца ў агні і крыві вод Аблівіяна*». Гэты ж надпіс апраўляе скрынку для дыска звычайнага выдання гульні.
* Вокладкі звычайнага (не калекцыйнага) выданні і кіраўніцтвы па гульні выкананы ў выглядзе кнігі «Містэрыюм Заркса» (у старым перакладзе — Ксаркса), якая цацкае важную ролю ў галоўнай сюжэтнай лініі.
* Саўндтрэк іграння, напісаны кампазітарам Джэрэмі Соўлам, быў выдадзены асобным дыскам «*The Elder Scrolls IV: Oblivion Original Soundtrack*».
* Плакат, што часта сустракаецца ў Імперскім горадзе і які рэкламуе Арэну, вельмі падобен на малюнак са скрынкі першай гульні серыі *The Elder Scrolls: Arena*.
* Каментары да «Містэрыюму Заркса» напісаны ў духу «Сатанінскай бібліі».

## Нататкі

1. ↑ Oblivion / Knights of the Nine. Лакалізацыя
2. ↑ Haunted House. — «Лепшыя кампутарныя гульні», № 6 (79) чэрвень 2008
3. ↑ http://nehrim.de/indexRV.html

## Патчы

На дадзены момант існуе два тыпы патчаў:

* Афіцыйныя — з англамоўнай крыніцы.
* Неафіцыйныя — з англамоўнай крыніцы.

Існуюць таксама індывідуальныя патчы, усталёўка якіх ухіляе розныя багі, даступна для спампавання на рускамоўным сайце.

 **Важна:** *уважліва чытайце апісанне, бо прысутнічаюць патчы не для «Залатога выдання ад 1З!*

## Спасылкі

### Афіцыйныя спасылкі

* Сайт Bethesda Softworks
* Афіцыйны сайт
* TES Construction Set Wiki

### Папулярныя іншамоўныя сайты пра Oblivion

* Неафіцыйныя старонкі старажытных скруткаў
* Oblivion Source
* PlanetElderScrolls
* Tesnexus

### Рэцэнзіі

* Рэцэнзія у інтэрнэт-выданні iXBT.com
* Агляд гульні

Альтэрнатыўныя інтэрвікі

* українська