Kodeks dobrej praktyki bankowej 1999

**ZWIĄZEK BANKÓW POLSKICH**

**\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_**

**K O D E K S**

**DOBREJ PRAKTYKI BANKOWEJ**

**uchwalony przez VI Walne Zgromadzenie ZBP**
*w dniu 21 kwietnia 1995 roku*
*z uwzględnieniem zmian wprowadzonych przez*
VII i X Walne Zgromadzenie ZBP

***\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_***

**Warszawa kwiecień 1999 r.**

**SPIS TREŚCI**

**Kodeks Dobrej Praktyki Bankowej**
Rozdział I
***Postanowienia ogólne***

Rozdział II
***Zasady postępowania banków w stosunkach z klientami***

Rozdział III
***Zasady wzajemnych stosunków pomiędzy bankami***

Rozdział IV
***Zasady postępowania pracownika banku***

Rozdział V
***Zasady postępowania w stosunkach pomiędzy pracownikiem a bankiem***

Rozdział VI
***Stosunek banków do organów samorządu***

Rozdział VII
***Komisja Etyki Bankowej***

Rozdział VIII
***Postanowienia końcowe***
**Regulamin Komisji Etyki Bankowej - załącznik do Kodeksu Dobrej Praktyki Bankowej**

**Skład Komisji Etyki Bankowej powołanej przez X Walne Zgromadzenie ZBP w dniu 8 kwietnia 1999 r.**

**Rozdział I**

**Postanowienia ogólne**

1. **Postanowienia Kodeksu Dobrej Praktyki Bankowej zwanego dalej "Kodeksem" stanowią zbiór zasad postępowania związanych z działalnością banków.**
2. **Banki w swojej działalności kierują się przepisami prawa, normami przewidzianymi w Kodeksie, uchwałami samorządu bankowego oraz dobrymi zwyczajami kupieckimi, uwzględniając, że są instytucjami zaufania publicznego.**
3. **Banki powinny działać według najlepszej woli i wiedzy, rzetelnie, rzeczowo i starannie, nie nadużywając swych uprawnień.**
4. **Zasady dotyczące działania banków powinny stosować odpowiednio wszystkie osoby zatrudnione przez banki.**
5. **Wszyscy pracownicy banków, wykonując swoje czynności, w szczególności gdy reprezentują bank wobec jego klientów i w stosunkach między bankami, powinny mieć na uwadze, że od ich postępowania zależy dobre imię banku.**

'***Rozdział II'***

'***Zasady postępowania banków w stosunkach z klientami'***

1. **W stosunkach z klientami, banki powinny postępować z uwzględnieniem szczególnego zaufania, jakim są darzone oraz wysokich wymagań co do staranności, rzetelności i rozwagi - jakie są im stawiane.**
2. **Bank powinien traktować wszystkich swoich klientów z jednakową starannością i po partnersku. Nie wyklucza to możliwości różnicowania warunków umów zawieranych z klientami w zależności od oceny opłacalności, ryzyka, warunków stosowanych przez konkurentów i innych okoliczności danej umowy.**
3. **W żadnym przypadku bank nie może wykorzystywać swego profesjonalizmu w sposób naruszający interesy klienta.**
4. **Bank w stosunkach z klientami i przy wykonywaniu czynności na rzecz klienta powinien działać zgodnie z zawartymi umowami, w granicach dobrze pojętego interesu własnego i klientów.**
5. **Zasady działania banku w stosunkach z klientami powinny być formułowane w sposób jasny i zrozumiały.**
6. **Bank powinien zapewniać klientom pełną i bieżącą informację o świadczonych przez siebie usługach.**
7. **Bank powinien informować klienta o rodzajach i warunkach świadczonych usług, w tym o możliwościach uzyskania dodatkowych korzyści oraz o związanych z daną usługą ryzykach, a także o podstawach naliczania opłat i prowizji związanych z wykonywaniem tych usług.**
8. **W informacjach o świadczonych usługach, a także w umowach, dokumentach bankowych i pismach kierowanych do klientów powinny być stosowane powszechnie zrozumiałe i precyzyjne sformułowania.**
9. **Reklama banku nie powinna wprowadzać w błąd, a powinna zawierać rzetelne informacje co do zakresu i warunków świadczonych przez ten bank usług.**
10. **W przypadku przyjmowania poręczeń lub innych zabezpieczeń bank powinien pouczyć, a w treści umowy wyraźnie zaznaczyć, iż udzielenie poręczenia albo innego zabezpieczenia może spowodować odpowiedzialność obok lub zamiast osoby bezpośrednio zobowiązanej wobec banku.**
11. **Bank zobowiązany jest do zachowania poufności co do uzyskanych od klienta informacji, w szczególności dotyczących jego sytuacji ekonomicznej, z wyjątkiem przypadków określonych przez prawo.**
12. **Skargi na działalność banku, składane przez klientów powinny być rozpatrywane rzetelnie, w możliwie najkrótszych terminach, a w przypadku uwzględnienia skargi, klient powinien otrzymać pełną satysfakcję.**

'***Rozdział III'***

'***Zasady wzajemnych stosunków pomiędzy bankami'***

'***'***

1. **Banki we wzajemnych stosunkach powinny kierować się zasadami solidności i lojalności środowiskowej, zachowując zasady uczciwej konkurencji.**
2. **Banki, nie naruszając własnych interesów oraz zachowując tajemnicę handlową, powinny wspomagać się przy wykonywaniu wspólnych przedsięwzięć, służących umacnianiu systemu bankowego a także przy wykonywaniu czynności bankowych - na zasadzie równości i wzajemności, szczególnie w zakresie wymiany informacji (w tym o niesolidnych klientach, zastrzeżonych dokumentach, itp).**
3. **Przy wzajemnym udzielaniu informacji i wydawaniu poświadczeń banki powinny szczególnie dbać o ich prawdziwość i rzetelność.**
4. **Banki bez ważnych powodów nie powinny wypowiadać sobie umów, zwłaszcza umów o stałej współpracy.**
5. **Banki prowadząc akcje reklamowe swojej działalności powinny tak je prowadzić, aby nie naruszać interesów i nie poddawać w wątpliwość solidności innych banków, ani też nie oceniać ich działalności.**
6. **Banki powinny dążyć do polubownego załatwiania powstających pomiędzy nimi sporów, a w szczególności dążyć do korzystania z sądownictwa polubownego, prowadzonego przez samorząd bankowy.**
7. **Banki nie powinny podejmować działań przeciw innemu bankowi /np. wystąpienie z powództwem do sądu powszechnego, wszczęcie egzekucji na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, obciążanie rachunku w NBP/ przed wyczerpaniem możliwości rozstrzygnięcia spornych kwestii w drodze negocjacji.**

'***'***

'***Rozdział IV'***

'***Zasady postępowania pracownika banku'***

1. **Pracownik banku powinien dbać o dobre imię banku i godnie go reprezentować.**
2. **Pracownik powinien zachowywać się lojalnie wobec banku, w którym jest zatrudniony.**
3. **Posiadaną wiedzę i kwalifikacje pracownik banku powinien wykorzystywać w interesie banku i jego klientów.**
4. **Pracownik banku powinien wykonywać swoje obowiązki starannie i sumiennie, zgodnie z najlepszą wolą i wiedzą, w granicach dopuszczalnego ryzyka uzasadnionego interesem banku.**
5. **Sprawą honoru pracownika banku jest odpowiedzialność za własne słowo, którym powinien czuć się związany tak samo, jak formalnie sporządzonym dokumentem.**
6. **Pracownik banku powinien być uprzejmy i taktowny, udzielać rzetelnych informacji, rzeczowo wyjaśniać klientom istotę świadczonych przez bank usług.**
7. **Dyskrecja i poszanowanie tajemnicy bankowej są zasadami postępowania pracowników banku. Przy negocjacjach warunków umów pracownik udziela informacji, które mają znaczenie dla tej umowy.**
8. **Zasada zachowania tajemnicy obowiązuje także po zakończeniu pracy w banku.**
9. **Pracownik nie może udzielać osobom trzecim informacji dotyczących sytuacji ekonomicznej klientów banku, w którym jest zatrudniony, z wyjątkiem sytuacji określonych przez prawo.**
10. **Pracownik nie powinien podejmować czynności, które mogłyby doprowadzić do powstania konfliktu interesów pomiędzy nim a bankiem, w szczególności nie powinien podejmować działań konkurencyjnych wobec banku, w którym jest zatrudniony.**
11. **Pracownik nie powinien wykorzystywać zajmowanego w banku stanowiska dla osiągania osobistych korzyści.**
12. **Pracownik powinien dążyć do podwyższania swoich kwalifikacji zawodowych.**
13. **Pracownik ma obowiązek zawiadomić przełożonych o nagannych zachowaniach innych pracowników, jeżeli brak takiego zawiadomienia mógłby narazić na szkodę bank, innych pracowników lub osoby trzecie.
W przypadku innego rodzaju zachowań, które ocenia jako naganne powinien zwrócić uwagę danemu pracownikowi w sposób dyskretny i taktowny.**

'***'***

'***Rozdział V'***

'***Zasady postępowania w stosunkach pomiędzy pracownikiem a bankiem '***

1. **Banki powinny zapewniać pracownikom równe szanse w karierze zawodowej oraz stwarzać możliwości rozwoju i zdobywania coraz wyższych standardów kwalifikacyjnych.**
2. **Banki powinny zapewniać pracownikom swobodę podejmowania decyzji w zakresie określonym przez ich obowiązki służbowe.**
3. **Przełożeni powinni stwarzać podległym im pracownikom warunki przejawiania inicjatywy, samodzielności i odpowiedzialności.**
4. **W przypadku wskazania pracownikowi banku przez przełożonego - określonego trybu lub sposobu postępowania w konkretnej sprawie, przełożony nie powinien uchylać się od odpowiedzialności za skutki wynikłe z takiego załatwienia sprawy - a w szczególności nie powinien powoływać się na to, że decyzję podjął pracownik.**

'***'***

'***Rozdział VI'***

'***Stosunek banków do organów samorządu'***

1. **Banki powinny współdziałać z organami samorządu bankowego.**
2. **Banki powinny stosować się do uchwał organów samorządowych, działających w ramach ich upoważnień w sprawach istotnych dla środowiska bankowego i działalności banków.**

'***'***

'***Rozdział VII'***

'***Komisja Etyki Bankowej'***

1. **Komisja Etyki Bankowej powołana jest do oceny naruszeń przez bank lub jego pracowników zasad postępowania określonych w Kodeksie.**
2. **Nie podlegają ocenie Komisji Etyki Bankowej sprawy i wnioski dotyczące interpretacji prawnej umow i obowiązujących wewnetrznych regulaminów banków.**
3. **Komisja Etyki Bankowej działa przy Związku Banków Polskich.**
4. **Członkowie Komisji Etyki Bankowej powoływani są przez Walne Zgromadzenie Związku Banków Polskich, spośród osób cieszących się powszechnym poważaniem i autorytetem w środowisku bankowym, z tym że skład pierwszej Komisji na okres jednego roku - do dorocznego Walnego Zgromadzenia - ustali Zarząd Związku w porozumieniu z Prezydiami Sekcji i Komisją Rewizyjną.**
5. **Postępowanie przed Komisją Etyki Bankowej wszczyna się na wniosek osób zainteresowanych.**
6. **Po przeprowadzeniu postępowania Komisja Etyki Bankowej wydaje ocenę, w której stwierdza, czy doszło do naruszenia zasad określonych w Kodeksie.**
7. **O ocenach, o których mowa w pkt 6 Komisja Etyki Bankowej może:**

1. * **poinformować listem poufnym prezesów banków - członków Związku Banków Polskich,**
	* **w przypadkach rażących naruszeń podać informację do publicznej wiadomości poprzez ogłoszenie w czasopismach bankowych.**
2. **W przypadku ustalenia naruszenia przez bank będący członkiem Związku Banków Polskich zasad określonych w Kodeksie, Komisja Etyki Bankowej może również swoją ocenę przedstawić do wiadomości Prezesowi Zarządu Związku Banków Polskich.**
3. **W przypadku ustalenia przez Komisję Etyki Bankowej naruszenia przez osobę zatrudnioną w banku zasad określonych w Kodeksie , Komisja stwierdza w swej ocenie naganność zachowania tej osoby, o czym zawiadamia kierownictwo banku, jednocześnie Komisja może według swego uznania zalecić rozważenie jej przydatności do pracy na zajmowanym stanowisku lub weryfikację standardu kwalifikacyjnego.**
4. **Organizację i tryb działania Komisji określa regulamin, stanowiący załącznik do Kodeksu.**

'***'***

'***Rozdział VIII'***

'***Postanowienia końcowe'***

1. **Banki powinny umożliwiać pracownikom stałe zapoznawanie się z treścią Kodeksu.**
2. **Banki powinny zapoznawać z treścią Kodeksu osoby trzecie, którymi zastępują się przy wykonywaniu swoich czynności.**
3. **Postanowienia Kodeksu wchodzą w życie z dniem przyjęcia Kodeksu przez Walne Zgromadzenie Związku Banków Polskich w drodze uchwały.**

'''***Załącznik '''***

'''***do Kodeksu Dobrej'''***

'''***Praktyki Bankowej'''***

'***'***

'***R E G U L A M I N'***

'***Komisji Etyki Bankowej'***

1. **Komisja Etyki Bankowej, o której mowa w Rozdziale VII pkt 1 Kodeksu Dobrej Praktyki Bankowej, zwana dalej "Komisją", działa w oparciu o postanowienia tego Kodeksu i niniejszego regulaminu.**
2. **Komisja składa się z 25-35 członków powoływanych w tajnym głosowaniu przez Walne Zgromadzenie Związku Banków Polskich na okres 3 lat, z zastrzeżeniem Rozdziału VII pkt 3 Kodeksu Dobrej Praktyki Bankowej.**
3. **Każdy bank - członek Związku Banków Polskich może zgłosić dowolną liczbę kandydatów na członków Komisji spośród osób określonych w Rozdziale VII pkt 4 Kodeksu Dobrej Praktyki Bankowej - po uprzednim uzyskaniu pisemnej zgody zgłoszonych przez siebie osób.**
4. **Zgłoszenia, o którym mowa w pkt 3 bank może dokonać pisemnie do Biura Związku Banków Polskich - nie później niż na dwa tygodnie przed terminem Walnego Zgromadzenia Związku - lub ustnie bezpośrednio w toku obrad Walnego Zgromadzenie.**
5. **W toku kadencji członek Komisji może zrezygnować z pełnienia swych funkcji tylko z ważnych przyczyn i w porozumieniu z bankiem rekomendującym.**
6. **Zarząd Związku Banków Polskich dokonuje skreślenia z listy członków Komisji w przypadku:**

1. * **rezygnacji członka z pełnienia funkcji,**
	* **odejścia z pracy w bankowości, na wniosek banku, który zgłosił kandydaturę,**
	* **popełnienia przez członka przestępstwa, stwierdzonego prawomocnym wyrokiem sądowym,**
	* **śmierci członka.**
2. **W przypadku zmniejszenia się w toku kadencji liczby członków Komisji poniżej 20 - najbliższe Walne Zgromadzenie Związku Banków Polskich dokona uzupełnienia składu Komisji, z zachowaniem trybu określonego w pkt 2, 3, 4.**
3. **Kadencja członków Komisji powoływanych w trybie określonym w pkt 7 upływa wraz z kadencją pozostałych członków.**
4. **Każdy członek Komisji może być powołany na kolejną kadencję.**
5. **Członkowie Komisji wybierają ze swego grona Przewodniczącego Komisji, dwóch jego zastępców oraz Sekretarza. Osoby te tworzą Prezydium Komisji.**
6. **Prezydium Komisji kieruje jej działalnością.**
7. **Przy Prezydium Komisji działa Sekretariat kierowany przez Sekretarza Komisji.**
8. **Do zakresu działania Sekretariatu Komisji należy organizacja pracy Komisji oraz jej obsługa kancelaryjna, a także inne czynności przewidziane w Regulaminie.**
9. **Wykonywanie funkcji Sekretariatu, o których mowa w pkt 13 Zarząd Związku Banków Polskich może powierzyć komórce organizacyjnej Biura Związku lub innej wyspecjalizowanej jednostce.**
10. **Postępowanie przed Komisją jest dwuinstancyjne i jest prowadzone przy drzwiach zamkniętych.**
11. **W I instancji Komisja rozpoznaje sprawy w składach 3 lub 5-cio osobowych, w zależności do stopnia zawiłości sprawy.**
12. **W II instancji Komisja działa odpowiednio w składach 5-cio lub 7-dmio osobowych.**
13. **Wszczęcie postępowania następuje na pisemny wniosek zainteresowanego złożony w Sekretariacie Komisji.**
14. **Wniosek o wszczęcie postępowania powinien zawierać:**

1. * **określenie wnioskodawcy,**
	* **wskazanie osób, które zdaniem wnioskodawcy dopuściły się naruszenia zasad dobrej praktyki bankowej lub osób, które taki zarzut postawiły wnioskodawcy,**
	* **zwięzły opis okoliczności, w których w ocenie wnioskodawcy nastąpiło naruszenie zasad powołanych w pkt 2,**
	* **zobowiązanie się wnioskodawcy do pokrycia kosztów postępowania w przypadku, gdy Komisja w swej ocenie nie uwzględni żądań wnioskodawcy.**
2. **W przypadku, gdy wniosek zawiera braki, Sekretariat Komisji wzywa wnioskodawcę do ich usunięcia w określonym terminie.**
3. **W przypadku nieusunięcia przez wnioskodawcę braków wniosku w terminie określonym w wezwaniu, wniosek podlega odrzuceniu.**
4. **Gdy wniosek o wszczęcie postępowania spełnia wymagania, o których mowa w pkt 19 regulaminu lub ew. braki wniosku zostały usunięte w terminie, Komisja po stwierdzeniu swojej właściwości wszczyna postępowanie wyznaczając termin posiedzenia nie później niż w ciągu 21 dni od daty złożenia wniosku lub usunięcia jego braków.**
5. **Skład zespołu rozpoznającego sprawę ustala Sekretarz w porozumieniu z Prezydium Komisji.**
6. **Na posiedzenie wzywa się strony oraz inne osoby, których wysłuchanie, zdaniem Komisji, będzie mogło przyczynić się do pełnego wyjaśnienia sprawy.**
7. **Wzywając na posiedzenie osoby, o których mowa w pkt 19 ppkt 2 - Komisja przesyła tym osobom odpisy wniosku, zwracając się jednocześnie o zajęcie na piśmie stanowiska.**
8. **Stronami w postępowaniu przed Komisją są: wnioskodawca i osoby przez niego wskazane we wniosku /pkt 19 ppkt 2/.**
9. **W przypadku, gdy w toku rozpoznawania sprawy Komisja uzna, iż jeszcze inne oprócz określonych w pkt 25 osoby powinny brać udział w postępowaniu jako strony - wezwie je do wstąpienia do sprawy w tym charakterze.**
10. **W toku postępowania strony występują osobiście. Mogą także ustanawiać pełnomocników.**
11. **Pełnomocnikiem strony może być każda osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych.**
12. **Przebiegiem posiedzenia kieruje Przewodniczący zespołu rozpoznającego sprawę wybierany przez członków zespołu spośród siebie.**
13. **W toku postępowania zespół rozpoznający sprawę bierze pod uwagę wszystkie okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia - a po ich rozważeniu wydaje na piśmie, w imieniu Komisji ocenę w przedmiocie naruszenia zasad dobrej praktyki bankowej a także podejmuje decyzję co do zastosowania postanowień Rozdziału VII pkt 6, 7 i 8 Kodeksu. Pod wydaną oceną wszyscy członkowie zespołu składają podpisy.**
14. **Wydając ocenę, Komisja może wytknąć wnioskodawcy bezzasadność złożenia wniosku.**
15. **Postanowienie o ogłoszeniu oceny w pismach fachowych - poczytnych w środowisku bankowym - Komisja może podjąć także w przypadku ustalenia, iż nie doszło do naruszenia zasad dobrej praktyki bankowej, o ile uzna to za celowe ze względu na charakter sprawy.**
16. **Swoje stanowisko zawierające ocenę, o której mowa w pkt 31 zespół rozpoznający sprawę ogłasza stronom informując o trybie odwołania. Niestawiennictwo którejkolwiek ze stron nie wstrzymuje ogłoszenia.**
17. **Strona, która się nie zgadza z oceną Komisji w I instancji może złożyć pisemne odwołanie do II instancji w terminie 21 dni - od ogłoszenia, o którym mowa w pkt 34.**
18. **Do postępowania w II instancji stosuje się odpowiednio postanowienia pkt 22 - 34 Regulaminu.**
19. **Ocena wydana przez Komisję w II instancji jest ostateczna.**
20. **Akta spraw rozpoznawanych przez Komisję przechowywane są w Sekretariacie Komisji przez lat 5 /pięć/ .**
21. **Działalność Komisji finansowana jest przez Związek Banków Polskich.**
22. **W razie nieuwzględnienia wniosku - szczególnie w przypadku, o którym mowa w pkt 32, Zarząd Związku może obciążyć wnioskodawcę kosztami postępowania - w tym kosztem ogłoszenia oceny w pismach fachowych.**
23. **Sekretarz Komisji za swe czynności, a członkowie Zespołów orzekających za posiedzenia, otrzymują ryczałtowe wynagrodzenie w wysokości wynikającej z zasad wynagradzania ustalonych przez Zarząd Związku.**