Bitwa pod Grunwaldem

**Bitwa pod Grunwaldem**

**Bitwa pod Grunwaldem** — jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy, stoczona na polach pod Grunwaldem 15 lipca 1410 roku. Bitwa zakończyła się zwycięstwem wojsk polsko-litewskich i pogromem sił krzyżackich.

## **Od Czerwińska do Grunwaldu**

* 3 - 5 lipca 1410 roku zjednoczona armia polsko - litewska wyruszyła z Czerwińska w kierunku granicy państwa zakonnego. Przebywający w Toruniu Ulrich von Jungingen nie mogąc rozszyfrować taktyki wroga postanowił zgromadzić całą armię zakonną w okolicach Świecia, blisko przeprawy przez Wisłę. Nie wiedział, czy doszło do połączenia polskiej i litewskiej armii i z której strony może nastąpić atak.

* 6 lipca armia Jagiełły wraz taborami przemieszczała się na północ przez księstwo płockie, gdzie dotarli posłowie węgierscy z propozycją pokojowego arbitrażu między zwaśnionymi stronami.

* 7 lipca w Toruniu wielki mistrz odrzucił warunki ewentualnego pokoju i mając od posłów informacje o położeniu wojsk przeciwnika słusznie domyślił się, że wroga armia kieruje się bezpośrednio na północ i będzie musiała przeprawić się przed brody na Drwęcy. Jeszcze tego samego dnia wydał rozkaz wymarszu głównych wojsk zakonu spod Świecia w stronę Kurzętnika. By zmylić krzyżackie dowództwo również 7 lipca polski oddział kierowany z Bydgoszczy najechał na Świecie, w rezultacie wielki mistrz postanowił zostawić tam ochronnie oddział z komturem von Plauenem na czele.

* 9 lipca armia sprzymierzonych przekroczyła granicę Prus, a armia krzyżacka dotarła do Kurzętnika.

* 10 lipca obie armie znalazły się w odległości od 3 do 5 km od siebie po dwóch stronach rzeki. Krzyżacka od północy, sprzymierzona od południa. Pomimo spodziewanego nadejścia nieprzyjacielskiej armii krzyżacki zwiad nie wykrył, że wróg nadciągnął i obozuje tak blisko. Analogiczna sytuacja miała miejsce w obozie polsko - litewskim, gdzie polski zwiad przypadkiem wypatrzył nad rzeką pachołków krzyżackich pojących konie. Jak się szybko okazało bród na Drwęcy został przez Krzyżaków mocno obwarowany a teren do ewentualnego stoczenia bitwy był skrajnie niekorzystny dla armii Jagiełły. Sytuacja była bardzo trudna, została zwołana tzw. Radę Ośmiu w skład której weszli: wielki książę litewski Witold, Krystyn z Ostrowa, Jan z Tarnowa, Mikołaj z Michałowa, Mikołaj Trąba, Sędziwój z Ostroroga, Piotr Szafraniec i Zbigniew z Brzezia. Na naradzie pierwotny plan przemarszu wojsk został zmodyfikowany w taki sposób, by nie przekraczać Drwęcy lecz obejść ją od wschodu, u źródła. W armii wzmocniono też dyscyplinę.

* 11 lipca armia polsko - litewska wycofała się na południe w okolice Lidzbarka i przemieściła się na wschód pod Działdowo.

* 12 lipca do polskiego obozu dotarł poseł węgierski informujący Jagiełłę o wypowiedzeniu wojny przez Zygmunta Luksemburskiego. Nagły odwrót wojsk sprzymierzonych zdezorientował Ulricha von Jungingena, zaczęły krążyć plotki, że Jagiełło i Witold wycofują się z Prus. Wielki mistrz nie dał temu wiary, 12 lipca w Bratianie przekroczył z armią Drwęcę jednak w dalszym ciągu nie wiedział gdzie jest Jagiełło.

* 13 lipca rankiem polsko-litewska armia wyruszyła spad Działdowa na północ, w kierunku Dąbrówna. Miasteczko zostało doszczętnie spalone. Wojska krzyżackie ruszyły na wschód i rozbiły obóz w Lubawie oczekując na dalszy rozwój wydarzeń. Łuna od płonącego Dąbrówna mogła nakierować von Jungingena na położenie polsko-litewskiej armii, jednak wielki mistrz nie był pewny, czy armia ruszy w kierunku Lubawy, Ostródy czy Olsztynka.

* 15 lipca bardzo wczesnym i deszczowym rankiem całe wojsko krzyżackie w pełnym uzbrojeniu wyruszyło z Lubawy w kierunku Stębarka, licząc się z możliwością napotkania wroga w każdym miejscu. Armia polsko-litewska skierowała się z kolei na północ, traktami w kierunku Olsztynka. W przeciwieństwie do Krzyżaków wojsko Jagiełły wyruszyło nieco później i nie było obciążone uzbrojeniem. Drogi obu wrogich armii skrzyżowały się w dość trudnym, pofałdowanym i częściowo zalesionym terenie w okolicach Stębarka, Łodwigowa i Grunwaldu.

## **Tuż przed bitwą**

* 15 lipca około godziny 8 rano wojska krzyżackie przybyły w okolice Stębarka. Szyk chorągwi został uformowany między wsiami Stębark i Grunwald, w kierunku południowo - zachodnim. Wielki mistrz oczekiwał nadejścia wrogiej armii od strony Dąbrówna. Wysłany zwiad przywiózł jednak wieści, że polsko-litewscy zwiadowcy widziani byli od strony południowo wschodniej. Formacja wojsk krzyżackich została więc zmieniona, chorągwie rozciągnęły się teraz pomiędzy wsiami Stębark i Łodwigowo w kierunku południowego wschodu. Armia stała na wzniesieniu i miała przed sobą dolinę, jednak dalej teren stawał się pofałdowany i porośnięty drzewami, Ulrich von Jungingen nie widział ustawienia wroga i obawiał się zasadzki. Nie ryzykował i nie zdecydował się na atak na ślepo. Gdyby podjął takie ryzyko, zaskoczyłby nieprzygotowaną polsko - litewską armię i z dużym prawdopodobieństwem wygrałby bitwę.

* Również około godziny 8 rano do Jagiełły, który uczestniczył właśnie w mszy, dotarli zawiadowcy informując go o położeniu i bliskości wroga. W obozie nastąpiła błyskawiczna mobilizacja, wojska nie były przygotowane do walki.

Jagiełło wykorzystał pasywność Krzyżaków i niezbyt spiesznie formował szyki, po obejrzeniu pola bitwy wrócił do obozu gdzie wyspowiadał się i zaczął pasować młodzieńców na rycerzy.Przedpołudniowe słońce zaczęło dokuczać stojącej od rana w szyku bojowym armii krzyżackiej.

* Zniecierpliwiony wielki mistrz wysłał do Jagiełły dwóch posłańców, którzy jako zachętę do walki wręczyli mu dwa miecze. Ulrich von Jungingen wycofał też nieco swoją armię, by zrobić więcej miejsca dla wojsk polsko – litewskich.

* Około południa Jagiełło wygłosił przemowę, następnie polscy rycerze odśpiewali "Bogurodzicę".

## **Bitwa**

* Jako pierwsze do ataku ruszyły z prawej flanki wojska litewskie, następne ruszyły wojska koronne. Z przeciwnej strony z impetem ruszyły chorągwie zakonne. Rozpoczęła się bitwa.

### **Odwrót Litwy i czeskich wojsk zaciężnych**

Po około godzinie walk załamaniu uległa prawa, dowodzona przez Witolda, flanka. Litwini zaczęli uciekać z pola bitwy, część chorągwi krzyżackich rzuciła się za nimi w pogoń. Historycy są zdania, że był to tzw. pozorowany odwrót, taktyka często stosowana przez ludy wschodnioeuropejskie i miała na celu zdezorganizowanie linii obrony wroga. Chorągwie krzyżackie, które rozproszyły się goniąc Litwinów zostały zaskoczone i rozbite przez ponownie uformowane szyki litewskie wspomagane przez chorągwie koronne. Z pola bitwy miały też zbiec czeskie wojska zaciężne walczące po stronie polsko-litewskiej, zatrzymani i zgromieni przez Mikołaja Trąbę rycerze wrócili do walki.

### **Upadek Wielkiej Chorągwi Ziemi Krakowskiej**

Do walki włączył się wielki mistrz atakując osłabioną prawą flankę wroga. Ulrich von Jungingen włączając się do walki stracił kontrolę nad sytuacją na polu bitewnym, trzymający się w pewnej odległości, na wzgórzu, Jagiełło cały czas widział pole bitwy i sprawnie wydawał rozkazy. Walka była zacięta i wyrównana, w pewnym momencie upadła Wielka Chorągiew Ziemi Krakowskiej - symbol całej armii Jagiełły.

Dla wojsk był to sygnał do odwrotu, w każdej chwili mogło dojść do paniki i ucieczki całej armii z pola bitwy. Krzyżacy mieli wtedy triumfalnie odśpiewać swój hymn. Chorągiew wkrótce została podniesiona i nie dostała się w ręce rycerzy zakonnych. Na lewej flance walczyły głównie chorągwie wielkopolskie i zagraniczne, zdobyły one przewagę nad zmęczonymi już Krzyżakami i spychały je wgłąb pola bitwy.

### **Szarża Dypolda von Kökeritz na Jagiełłę**

Ulrich von Jungingen by odzyskać inicjatywę zdecydował się na bardzo śmiały i ryzykowny manewr - zebrał chorągwie z najwyższymi dostojnikami Zakonu oraz kilka chorągwi pozostających w rezerwie i okrążył polską prawą flankę. Formacja krzyżacka znalazła się bardzo blisko Jagiełły, którego przyboczni zwinęli sztandary by nie przyciągać uwagi wroga. Ulrich von Jungingen nie rozpoznał Jagiełły.

Z jego formacji odłączył się jednak jeden rycerz, pochodzący z Łużyc Dypold von Kökeritz. Najprawdopodobniej skuszony łatwym łupem w postaci pięknej zbroi lub rumaka ruszył z kopią na bogatego rycerza, nie miał świadomości, że atakuje króla Polski. Jagiełło podjął walkę na kopie i trafił Dypolda w twarz. Przebywający w pobliżu władcy Zbigniew Oleśnicki zrzucił von Kökeritza z konia i zabił go. Czyn ten, uznany za niehonorowy i potraktowany jak morderstwo, zmusił Oleśnickiego do starania się w późniejszym czasie o dyspensę u papieża by móc kontynuować karierę duchowną.

### **Śmierć wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena**

Manewr wielkiego mistrza i atak na wojska koronne z prawej strony został odparty, w pierwszym uderzeniu zginął wielki mistrz, marszałek zakonu oraz komturowie. Wojska krzyżackie straciły całe dowództwo, ich obie flanki zaczęły ulegać naporowi wojsk polskich i zaciężnych.

### **Koniec bitwy**

Od strony Stębarka nadjechały wojska litewskie, atakując Krzyżaków od tyłu. Chorągwie krzyżackie zostały rozbite, część rozproszyła się i rzuciła do ucieczki, inni dostali się do niewoli. Bitwa trwała około 6 godzin i skończyła się około godziny 19.

## **Galeria**

###  **Grafiki promocyjne**

**Wydarzenia** — **Sezon IV**