Marvel Filmische Universum

*"Denk je dat je de enige superheld ter wereld bent? Mr Stark, u bent onderdeel geworden van een groter universum. Je weet het gewoon nog niet."*
―Nick Fury tegen Tony Stark[src]Het **Marvel Filmische Universum** (Engels; **Marvel Cinematic Universe**; afgekort als **MCU**) is een mediafranchise gecreëerd door Marvel Studios, die zich voornamelijk afspeelt in een gedeeld universum dat wordt aangeduid als de realiteit **Aarde-199999** (Engels; **Earth-199999**) binnen het multiversum-systeem van Marvel, met sommige delen ook in aangrenzende of vertakkende realiteiten.

Begonnen met *Iron Man*, bestaat de franchise voornamelijk uit films die onafhankelijk zijn gemaakt door Marvel Studios, die zich voornamelijk in hetzelfde universum afspelen, net zoals Marvel heeft gedaan met hun strips.

De franchise omvat een reeks korte films, genaamd *Marvel One-Shots*, gelanceerd met de Blu-ray-release van elke film, beginnend met *Thor* en eindigend met *Thor: The Dark World*.

Beginnend met *Agents of S.H.I.E.L.D.*, breidde de franchise zich uit naar televisieseries, waaronder series die in première gingen op de kanalen ABC en Freeform, en op de streamingplatforms Netflix, Hulu en Disney+.

De franchise omvat ook het nieuwsprogramma *WHiH Newsfront* en de digitale serie *Agents of S.H.I.E.L.D.: Slingshot*. Andere inhoud omvat een reeks tie-in-strips en videogames, uitgebracht als promotiemateriaal voor de films, allemaal in dezelfde realiteit. Sommigen van hen, vooral videogames, komen echter niet overeen met de gebeurtenissen die in andere producten voorkomen na hun release en worden in dit universum geclassificeerd als niet-canoniek.

## Films

### Infinity Saga

* *The Incredible Hulk* (2008)
* *Iron Man 2* (2010)
* *Thor* (2011)
* *Captain America: The First Avenger* (2011)
* *The Avengers* (2012)
* *Thor: The Dark World* (2013)
* *Captain America: The Winter Soldier* (2014)
* *Guardians of the Galaxy* (2014)
* *Avengers: Age of Ultron* (2015)
* *Ant-Man* (2015)

* *Doctor Strange* (2016)
* *Guardians of the Galaxy Vol. 2* (2017)
* *Spider-Man: Homecoming* (2017)
* *Thor: Ragnarok* (2017)
* *Black Panther* (2018)
* *Avengers: Infinity War* (2018)
* *Ant-Man and the Wasp* (2018)
* *Captain Marvel* (2019)
* *Avengers: Endgame* (2019)
* *Spider-Man: Far From Home* (2019)
Fase 4* *Black Widow* (2021)
* *Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings* (2021) (binnenkort/post-productie)
* *Eternals* (2021) (binnenkort/post-productie)
* *Spider-Man: No Way Home* (2021) (binnenkort/post-productie)
* *Doctor Strange in the Multiverse of Madness* (2022) (unreleased/post-productie)
* *Thor: Love and Thunder* (2022) (binnenkort/post-productie)
* *Black Panther: Wakanda Forever* (2022) (binnenkort/filmen)
* *The Marvels* (2022) (binnenkort/filmen)
* *Ant-Man and the Wasp: Quantumania* (2023) (binnenkort/filmen)
* *Guardians of the Galaxy Vol. 3* (2023) (binnenkort/in ontwikkeling)
* *Blade* (Onbekend) (binnenkort/in ontwikkeling)
* *Fantastic Four* (Onbekend) (binnenkort/in ontwikkeling)

* *Captain America 4* (Onbekend) (binnenkort/in ontwikkeling)
*Zie Lijst van Onontwikkelde films*

## Korte Films

* *A Funny Thing Happened on the Way to Thor's Hammer* (2011)
* *Item 47* (2012)
* *Agent Carter* (2013)
* *All Hail the King* (2014)
* *Team Thor* (2016)
* *Team Thor: Part 2* (2017)
* *Team Darryl* (2018)

## Series

### Marvel Television Series

	+ *Seizoen Een* (2013-2014)
	+ *Seizoen Twee* (2014-2015)
	+ *Seizoen Drie* (2015-2016)
	+ *Seizoen Vier* (2016-2017)
	+ *Seizoen Vijf* (2017-2018)
	+ *Seizoen Zes* (2019)
	+ *Seizoen Zeven* (2020)
* *Agent Carter*
	+ *Seizoen Een* (2015)
	+ *Seizoen Twee* (2016)
* *Inhumans*
	+ *Seizoen Een* (2017)
	+ *Seizoen Een* (2015)
	+ *Seizoen Twee* (2016)
	+ *Seizoen Drie* (2018)
* *Jessica Jones*
	+ *Seizoen Een* (2015)
	+ *Seizoen Twee* (2018)
	+ *Seizoen Drie* (2019)
* *Luke Cage*
	+ *Seizoen Een* (2016)
	+ *Seizoen Twee* (2018)
* *Iron Fist*
	+ *Seizoen Een* (2017)
	+ *Seizoen Twee* (2018)
* *The Defenders*
	+ *Seizoen Een* (2017)
* *The Punisher*
	+ *Seizoen Een* (2017)
	+ *Seizoen Twee* (2019)

	+ *Seizoen Een* (2017-2018)
	+ *Seizoen Twee* (2018)
	+ *Seizoen Drie* (2019)
* *Helstrom*
	+ *Seizoen Een* (2020)
	+ *Seizoen Een* (2018)
	+ *Seizoen Twee* (2019)

### Marvel Studios Series

Fase 4* *WandaVision*
	+ *Seizoen Een* (2021)
* *The Falcon and the Winter Soldier*
	+ *Seizoen Een* (2021)
* *Loki*
	+ *Seizoen Een* (2021)
	+ *Seizoen Twee* (Onbekend)
* *What If...?*
	+ *Seizoen Een* (2021)
	+ *Seizoen Twee* (Onbekend)
* *Ms. Marvel*
	+ *Seizoen Een* (2021)
* *Hawkeye*
	+ *Seizoen Een* (2021)
* *Moon Knight*
	+ *Seizoen Een* (2022)
* *She-Hulk*
	+ *Seizoen Een* (2022)
* *Secret Invasion*
	+ *Seizoen Een* (Onbekend)
* *Ironheart*
	+ *Seizoen Een* (Onbekend)
* *Armor Wars*
	+ *Seizoen Een* (Onbekend)
* *I Am Groot*
	+ *Seizoen Een* (Onbekend)
	+ *Seizoen Een* (Onbekend)
* Ongetiteld Wakanda TV Serie (Onbekend)

	+ *Seizoen Een* (2015)
	+ *Seizoen Twee* (2016)
* *Agents of S.H.I.E.L.D.: Slingshot*
	+ *Seizoen Een* (2016)
* *Achter de Schermen*
	+ *Agents of S.H.I.E.L.D.: Declassified* (2013-2014)
	+ *Agents of S.H.I.E.L.D.: Double Agent* (2015)
	+ *Agents of S.H.I.E.L.D.: Academy* (2016)

* *Marvel Studios: Expanding the Universe* (2019)
	+ *Seizoen Een* (2021)
* *Marvel Studios: Assembled*
	+ *Seizoen Een* (2021)

## Strips

* *Iron Man: Security Measures* (2008)
* *The Incredible Hulk: The Fury Files* (2008)
* *The Incredible Hulk: The Big Picture* (2008)
* *Iron Man: I Am Iron Man!* (2010)
* *Iron Man 2: Security Breach* (2010)
* *Iron Man: Will Online Evils Prevail?* (2010)
* *Iron Man 2: Nick Fury: Director of S.H.I.E.L.D.* (2010)
* *Iron Man 2: Public Identity* (2010)
* *Iron Man 2: Phil Coulson: Agent of S.H.I.E.L.D.* (2010)
* *Iron Man: Limited Edition* (2010) (geen officiële titel)
* *Iron Man 2: Black Widow: Agent of S.H.I.E.L.D.* (2010)
* *Iron Man Royal Purple Custom Comic* (2010)
* *Iron Man 2: Fist of Iron* (2010)
* *Captain America: First Vengeance* (2011)
* *Thor, The Mighty Avenger* (2011)
* *Thor: Rescue* (2011)
* *Captain America: Evil Lurks Everywhere* (2011)
* *The Avengers Voorspel: Fury's Big Week* (2012)
* *The Avengers: Iron Man Mark VII* (2012)
* *The Avengers Voorspel: Black Widow Strikes* (2012)
* *The Avengers: The Avengers Initiative* (2012)
* *Iron Man 2 Adaptation* (2012)
* *Iron Man 3 Voorspel* (2013)
* *Thor Adaptation* (2013)
* *Thor: The Dark World Voorspel* (2013)
* *Thor: Crown of Fools* (2013)
* *Captain America: The First Avenger Adaptation* (2013)
* *Captain America: The Winter Soldier Infinite Comic* (2014)
* *Captain America: Homecoming* (2014)
* *Guardians of the Galaxy Prequel Infinite Comic* (2014)
* *Guardians of the Galaxy Voorspel* (2014)
* *Guardians of the Galaxy: Galaxy's Most Wanted* (2014)
* *Agents of S.H.I.E.L.D.: The Chase* (2014)
* *The Avengers Adaptation* (2014)
* *Avengers: Age of Ultron Voorspel - This Scepter'd Isle* (2015)
* *Ant-Man Voorspel* (2015)
* *Ant-Man - Scott Lang: Small Time* (2015)
* *Avengers: Operation HYDRA* (2015)
* *Ant-Man: Larger Than Life* (2015)
* *Jessica Jones* (2015)
* *Captain America: Civil War Voorspel* (2015)
* *Captain America: Civil War Voorspel Infinite Comic* (2016)
* *Captain America: Road to War* (2016)
* *Doctor Strange Voorspel* (2016)
* *Doctor Strange Voorspel - The Zealot* (2016)
* *Doctor Strange: Mystic Apprentice* (2016)
* *Guardians of the Galaxy Vol. 2 Voorspel* (2017)
* *Spider-Man: Homecoming Voorspel* (2017)
* *Thor: Ragnarok Voorspel* (2017)
* *Black Panther Voorspel* (2017)
* *Avengers: Infinity War Voorspel* (2018)
* *Ant-Man and the Wasp Voorspel* (2018)
* *Captain Marvel Voorspel* (2018)
* *Avengers: Endgame Voorspel* (2018)
* *Spider-Man: Far From Home Voorspel* (2019)
* *Black Widow Voorspel* (2020)
* *Nick Fury: Spies Like Us* (2009)
* *Captain America & Thor: Avengers!* (2011)
* *Iron Man: The Coming of the Melter* (2013)
* *Avengers: Age of Ultron Episode 0* (2015)
* *Doctor Strange: Episode 0* (2016)
* *Spider-Man: Homecoming: Fight or Flight* (2017)
* *Spider-Man: Homecoming: Morning Rush* (2017)
* *Spider-Man: Homecoming: School of Shock* (2017)
* *Spider-Man: Far From Home - Got To Hand it To Him* (2019)
* *Spider-Man: Far From Home - Them's The Brakes* (2019)

## Spelletjes

* *The Incredible Hulk* (2008)
* *Iron Man 2* (2010)
* *Thor: God of Thunder* (2011)
* *Captain America: Super Soldier* (2011)
* *Iron Man 3 - The Official Game* (2013)
* *Thor: The Dark World - The Official Game* (2013)
* *Captain America: The Winter Soldier - The Official Game* (2014)
* *Spider-Man: Homecoming - Virtual Reality Experience* (2017)
* *Spider-Man: Far From Home - Virtual Reality Experience* (2019)
* *Avengers: Damage Control* (2019)

## Boeken

* *The Art of Iron Man 2* (2010)
* *The Art of Thor* (2011)
* *The Art of Captain America: The First Avenger* (2011)
* *The Art of The Avengers* (2012)
* *The Art of Iron Man 3* (2013)
* *Iron Man Manual* (2013)
* *The Art of Thor: The Dark World* (2013)
* *The Art of Captain America: The Winter Soldier* (2014)
* *The Art of Guardians of the Galaxy* (2014)
* *Agents of S.H.I.E.L.D.: Season One Declassified* (2014)
* *The Art of Avengers: Age of Ultron* (2015)
* *The Road to Avengers: Age of Ultron - The Art of the Marvel Cinematic Universe* (2015)
* *Agent Carter: Season One Declassified* (2015)
* *The Art of Ant-Man* (2015)
* *Agents of S.H.I.E.L.D.: Season Two Declassified* (2015)
* *The Art of Captain America: Civil War* (2016)
* *Agents of S.H.I.E.L.D.: Season Three Declassified* (2016)
* *Agent Carter: Season Two Declassified* (2016)
* *The Art of Doctor Strange* (2016)
* *The Art of Guardians of the Galaxy Vol. 2* (2017)
* *Marvel: Creating the Cinematic Universe* (2017)
* *The Art of Spider-Man: Homecoming* (2017)
* *Agents of S.H.I.E.L.D.: Season Four Declassified* (2017)
* *The Art of Thor: Ragnarok* (2017)
* *The Art of Black Panther* (2018)
* *The Road to Avengers: Infinity War - The Art of the Marvel Cinematic Universe Vol. 2* (2018)
* *The Art of Avengers: Infinity War* (2018)
* *The Art of Iron Man: 10th Anniversary Edition* (2018)
* *The Art of Ant-Man and the Wasp* (2018)
* *The Art of Captain Marvel* (2019)
* *The Road to Avengers: Endgame - The Art of the Marvel Cinematic Universe Vol. 3* (2019)
* *The Art of Avengers: Endgame* (2019)
* *The Art of Spider-Man: Far From Home* (2019)
* *WandaVision: The Art of the Series* (2021)
* *The Art of Black Widow* (2021)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - The Incredible Hulk* (2015)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Iron Man 2* (2015)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Thor* (2015)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Captain America: The First Avenger* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - The Avengers* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Iron Man 3* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Thor: The Dark World* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Captain America: The Winter Soldier* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Ant-Man* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D. Season One* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Guardians of the Galaxy* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Avengers: Age of Ultron* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D. Season Two* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Marvel's Agent Carter Season One*
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D. Season Three* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Marvel's Agent Carter Season Two* (2016)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Captain America: Civil War* (2017)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Doctor Strange* (2017)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Guardians of the Galaxy Vol. 2* (2017)
* *Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D. Season Four* (2018)

Verhalen geïnspireerd door het Universum* *Iron Man: Teen Novelization* (2008)
* *Iron Man: The Junior Novel* (2008)
* *Iron Man: A New Hero* (2008)
* *Iron Man: I Am Iron Man!* (2008)
* *Iron Man* (2008)
* *The Incredible Hulk Movie Novelization* (2008)
* *The Incredible Hulk: A Hero Called The Hulk* (2008)
* *The Incredible Hulk: Larger Than Life!* (2008)
* *The Incredible Hulk: Movie Sticker Book* (2008)
* *Iron Man 2* (2010)
* *Iron Man 2: The Official Movie Storybook* (2010)
* *Iron Man 2: The Junior Novel* (2010)
* *Iron Man 2: Iron Man's Friends and Foes* (2010)
* *Iron Man 2: Meet the Black Widow* (2010)
* *Iron Man 2: Iron Man vs. Whiplash* (2010)
* *Iron Man 2: Iron Man Fights Back* (2010)
* *Iron Man 2: The Reusable Sticker Book* (2010)
* *Thor (Junior Novelle)* (2011)
* *Thor: Movie Storybook* (2011)
* *Thor: Heroes & Villains* (2011)
* *Thor: From Asgard to Earth* (2011)
* *Thor: Attack on Asgard* (2011)
* *Thor: Thor's Revenge* (2011)
* *Captain America: The First Avenger (junior novelization)* (2011)
* *Captain America: The First Avenger: Movie Storybook* (2011)
* *Captain America: The First Avenger: America's Secret Weapon* (2011)
* *Captain America: The First Avenger: The Hydra Files* (2011)
* *Captain America: The First Avenger: Operation: Super-Soldier* (2011)
* *Captain America: The First Avenger: The Great Escape* (2011)
* *The Avengers: The Avengers Assemble* (2012)
* *The Avengers: Movie Storybook* (2012)
* *The Avengers: Battle Against Loki* (2012)
* *The Avengers: The S.H.I.E.L.D. Files* (2012)
* *The Avengers: Reusable Sticker Book* (2012)
* *Iron Man 3: Suits of Armor* (2013)
* *Thor: The Dark World (Junior Novelle)* (2013)
* *Captain America: The Winter Soldier: Falcon Takes Flight* (2014)
* *Captain America: The Winter Soldier: Rescue at Sea* (2014)
* *Guardians of the Galaxy: The Junior Novel* (2014)
* *Guardians of the Galaxy: Battle of Knowhere* (2014)
* *Guardians of the Galaxy: Friends and Foes* (2014)
* *Guardians of the Galaxy: Rocket and Groot Fight Back* (2014)
* *Avengers: Age of Ultron: The Junior Novel* (2015)
* *Avengers: Age of Ultron: Avengers Save the Day* (2015)
* *Avengers: Age of Ultron: Battle at Avengers Tower* (2015)
* *Avengers: Age of Ultron: Friends and Foes* (2015)
* *Avengers: Age of Ultron: Hulk to the Rescue* (2015)
* *Ant-Man: I Am Ant-Man* (2015)
* *Ant-Man: The Amazing Adventures of Ant-Man* (2015)
* *Ant-Man: The Incredible Shrinking Suit* (2015)
* *Captain America: Civil War: The Junior Novel* (2016)
* *Captain America: Civil War: Avengers Declassified* (2016)
* *Captain America: Civil War: Captain America Versus Iron Man* (2016)
* *Captain America: Civil War: Choose A Side! Sticker Book* (2016)
* *Captain America: Civil War: Escape From Black Panther* (2016)
* *Captain America: Civil War: The Rise of Crossbones* (2016)
* *Captain America: Civil War: We Are The Avengers* (2016)
* *Doctor Strange: The Junior Novel* (2016)
* *Doctor Strange: I Am Doctor Strange* (2016)
* *Doctor Strange: Strange Stickers* (2016)
* *Doctor Strange: Strange Tales and Talismans* (2016)
* *Doctor Strange: The Path to Enlightenment* (2016)
* *Doctor Strange: The Sorcerer Supreme* (2016)
* *Guardians of the Galaxy Vol. 2: The Junior Novel* (2017)
* *Guardians of the Galaxy Vol. 2: Guardians Save the Day* (2017)
* *Guardians of the Galaxy Vol. 2: Meet the Team!* (2017)
* *Guardians of the Galaxy Vol. 2: Revenge of the Ravagers* (2017)
* *Guardians of the Galaxy Vol. 2: The Best Sticker Book in the Galaxy* (2017)
* *Guardians of the Galaxy Vol. 2: The Return of Rocket and Groot* (2017)
* *Spider-Man: Homecoming: The Junior Novel* (2017)
* *Spider-Man: Homecoming: Mayhem at the Monument* (2017)
* *Spider-Man: Homecoming: Meet Spidey* (2017)
* *Spider-Man: Homecoming: The Stick-Like-Spidey Sticker Book* (2017)
* *Spider-Man: Homecoming: The Tangled Web of Super Tech* (2017)
* *Thor: Ragnarok: Get in the Ring!* (2017)
* *Thor: Ragnarok: Into the Fire* (2017)
* *Thor: Ragnarok: The Junior Novel* (2017)
* *Thor: Ragnarok: Thor vs. Hulk* (2017)
* *Black Panther: Meet Black Panther* (2018)
* *Black Panther: On the Prowl!* (2018)
* *Black Panther: The Junior Novel* (2018)
* *Black Panther: The Official Movie Special* (2018)
* *Avengers: Infinity War: The Heroes' Journey* (2018)
* *The Cosmic Quest Volume One: Beginning* (2018)
* *Ant-Man and the Wasp: Escape from School* (2018)
* *Ant-Man and the Wasp: The Heroes' Journey* (2018)
* *Ant-Man and The Wasp The Official Movie Special* (2018)
* *Thanos: Titan Consumed* (2018) (Niet Canoniek)
* *The Cosmic Quest Volume Two: Aftermath* (2018)

## Trivia

* Tot nu toe hebben de uitgebrachte films van het Marvel Filmische Universum wereldwijd $22.587.809.615 opgebracht. Het is de eerste grote filmfranchise die de markeringen van $9, $10, $11, $12, $13, $14, $15, $16, $17, $18, $19, $20, $21 en $22 miljard overschrijdt. Het is ook de eerste franchise geworden die de markeringen van $3, $4, $5, $6, $7 en $8 miljard in eigen land in Noord-Amerika heeft overschreden en is de best scorende franchise aller tijden.
* Met *Avengers: Infinity War* en *Avengers: Endgame* is het Marvel Filmische Universum de eerste en momenteel enige filmfranchise waar meer dan één film wereldwijd $2 miljard opbrengt.
* Vanwege financiële problemen waarmee Marvel in het verleden werd geconfronteerd, moesten ze de filmrechten aan verschillende van hun personages verkopen. Sommige van deze verkopen zijn nog steeds van kracht en daarom kunnen de tekens niet in de MCU worden gebruikt. Interessant is dat Nick Fury in een alternatieve versie van de postcredescène van Iron Man vermeldde dat er "gamma-ongelukken", "radioactieve insectenbeten" en "diverse mutanten" zijn in het "grotere universum" waar Tony Stark deel van uitmaakt. Deze versie bleef uiteindelijk ongebruikt van de voltooide film, waarschijnlijk omdat zowel de filmrechten van Spider-Man als de X-Men op dat moment eigendom waren van respectievelijk Sony Pictures Studios (die ze nog steeds bezit) en 20th Century Fox.