Ekonomia i system monetarny

**System ekonomiczny** to jedna z najważniejszych rzeczy tego świata, która determinuje wiele aspektów życia. Ale co to w ogóle znaczy?

Wszystko co otacza bohaterów międzyplanetarnych podróży w mniejszym lub większym stopniu jest związane z ekonomią. Ta z kolei jest bardzo "indywidualną" sprawą w skali planetarnej i państwowej. Te dwa spektra określają złożoność i charakter ekonomii i gospodarki, stosunki panujące w całym systemie i ogólną specyfikę. I tak na przykład Unia Galaktyczna jest państwem wolnorynkowym - wolna konkurencja i wolność działalności gospodarczej sprawiają, że w różnych sklepach można kupić wiele artykułów różnego przeznaczenia i produkcji, można chodzić po różnych warsztatach w poszukiwaniu jak najniższej ceny usług, których potrzeba. Działalność gospodarczą można założyć dosłownie od ręki, wypełniając kilka formularzy, a obciążenia prawne należą do jednych z najłagodniejszych w Galaktyce. Nieco inaczej jest w Federacji, gdyż państwo to jest znacznie mniej liberalne gospodarczo od swojego demokratycznego odpowiednika. Przez wielu ekonomistów określana jako gospodarka nakazowo-rozdzielcza, a także gospodarka niedoboru, Federacja jest państwem o systemie korporacjonizmu autorytarnego. Konkurencja praktycznie tam nie występuje - państwo jako nadzorca zapobiega konfliktom wewnątrz swoich granic, grupując przedsiębiorstwa w holdingi lub grupy kapitałowe i wyznaczając im dziedzinę działania. Przez to, na półkach sklepowych często goszczą niedobory wszelkiej maści - produkty pierwszej potrzeby, takie jak żywność, czy ubrania są często reglamentowane za pośrednictwem systemu bonów, zaś dobra dalszych potrzeb są ciężkie do zdobycia. Jeżeli w tym samym miejscu działa kilku usługodawców, państwowy system przymusu cenowego bezpośrednio określa ceny usług i towarów w wąskich przedziałach, przez co rozbieżności są bardzo niewielkie. Założenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej wiąże się z wypełnieniem szeregu regulacji prawnych i instytucjonalnych, a także wymaga na przedsiębiorcy dołączenie do którejś z grup korporacyjnych.

Do tego, każdy świat posiada swoją własną, lokalną specyfikę. Za te same produkty, tych samych marek i producentów w Antares zapłacimy kilkukrotnie więcej, niżeli na Soitanii. Eridu III, będące rajem podatkowym (najniższe stopy podatku od osób fizycznych i prawnych) jest formalną siedzibą wielu koncernów, które w żaden sposób ze śnieżną planetą nie są połączone. Realia gospodarcze są bardzo różnorodne...

Kolejną istotną kwestią jest system monetarny. Oficjalną walutą, która obowiązuje w całej znanej galaktyce są orby. Ustanowiona bardzo dawno temu waluta obowiązuje z kilkoma poprawkami do dnia dzisiejszego, jednak jej dzisiejszy charakter znacznie różni się od przeszłych form. Najbardziej znamienną i najważniejszą różnicą jest forma pieniądza - obecnie omalże wszystkie transakcje odbywają się wirtualnie, poprzez przepływy między rachunkami bankowymi. System przelewów również został uproszczony - obecnie każdy swoje konto sprzężone ma z HI-boardem, co znacznie ułatwia dokonywanie transakcji. Wystarczy jedno zbliżenie i potwierdzenie, a wyznaczona suma pieniędzy przepływa między rachunkami. Jednakże jak wiadomo, szara strefa nie może przeprowadzać transakcji poprzez przelewy bankowe. Dla tych, których działalność nie jest zgodna z prawem pozostaje operowanie na przestarzałych już monetach, których wartość jest jednak bardzo niepewna - banki emitują gotówkę w bardzo niewielkich ilościach, wobec czego dochodzi do kuriozalnych sytuacji, gdy wartość rynkowa pieniądza jest większa, bądź mniejsza od nominalnej. I tak w pewnych miejscach i okresach moneta dziesięcioorbowa może osiągać realną wartość tysiąca, a nawet dziesięciu tysięcy orbów. Drugą możliwością, nieco bardziej ryzykowną, ale i zyskowną może być skorzystanie z tak zwanej szarej bankowości. Istnieją bowiem instytucja parabankowe, które rejestrowane są w nietypowych miejscach - na niezamieszkanych planetach, na planetach wyjętych spod prawa (głównie Neith IV) i innych dziwnych miejscach. Takie "instytucje" nie są w żaden sposób kontrolowane przez jednostki nadzoru finansowego i posiadają ukryte serwery, za pośrednictwem których prowadzą całe systemy. Dzięki temu, przestępcy i inni nieuczciwi handlarze mogą wykonywać quasilegalne operacje bankowe bez obawy o wykrycie. Posiadanie jednak takowego konta wiąże się z dosyć wysokimi kosztami prowadzenia rachunku, co nie zawsze jest opłacalne.

Jak jednak wygląda rynek? To zależy. Od wielu czynników. Bochen zwykłego chleba zbożowego na Soitanii w sklepie "Delikatesy Roguers'a" kosztuje cztery orby, jednak w "Piekarni Suvorikovów" na Antares cena bochenka chleba to już dziesięć orbów. Lot luksusowym promem z Hapax do Thypo Prime będzie kosztował trzysta osiemnaście orbów, jeżeli skorzystamy z usług przewoźnika "LuxTrans", a doliczyć trzeba będzie jeszcze koszt wizy wewnętrznej. Jeżeli jednak zdecydujemy się na podróż z Melh Thalas do Yal Aethel na Nowej Veście, za pośrednictwem firmy "u Quasimira", będziemy potrzebowali dziewięćdziesięciu orbów. Zatrudniając się w kopalni "Ciotka" na Thypo Prime nie powinniśmy liczyć na więcej niż tysiąc orbów wynagrodzenia miesięcznie i bony na pięć kilogramów szynki. Pozostanie wtedy zazdrościć programistom z Antares zarobków sięgających sześciu tysięcy orbów już na początku kariery. Ci jednak pozostają daleko w tyle za vestariańskim arystokratą Morganem Volturi, którego majątek wzbogaca się miesięcznie średnio o dwadzieścia tysięcy orbów. Życie w tej Galaktyce jest ciężkie i okrutne... ale cóż. Jakoś trzeba sobie radzić!