Linia nr 1 - MZK Bielsko-Biała

## Linia nr 1

**Aktualna trasa:**

**OSIEDLE BESKIDZKIE** **-** Szarotki/Lotnicza, Szarotki/Cieszyńska, Cieszyńska/Hulanka, Piastowska/Sobieskiego, Piastowska/Starostwo Powiatowe, Piastowska/Dworzec, Hotel Prezydent, Plac Żwirki i Wigury, Plac Mickiewicza, Partyzantów/Apena, Partyzantów/Andersa, Boboli/Szpital Wojewódzki, Zajezdnia MZK, Olszówka ***-*** **CYGAŃSKI LAS**

**CYGAŃSKI LAS -** Bystrzańska/Olszówka, Zajezdnia MZK, Armii Krajowej/Szpital Wojewódzki, Partyzantów/Andersa, Partyzantów/Apena, Plac Mickiewicza, Plac Żwirki i Wigury, Hotel Prezydent, 3 Maja/Dworzec, Piastowska/Lubertowicza, Piastowska/Starostwo Powiatowe, Piastowska/Sobieskiego, Cieszyńska/Hulanka, Szarotki/Cieszyńska, Szarotki/Lotnicza **-** **OSIEDLE BESKIDZKIE**

***Tramwaj Konstal na linii nr 1Linia 1s na objeździe z powodu remontu ulicy PartyzantówMan NL222 na linii nr 1sMercedes Citaro K na linii nr 1sW weekendy i wakacje na "1" można spotkać pojazdy przeguboweSolaris Urbino 12 na linii nr 1Mercedes Conecto na linii nr 1Przegubowa jedynka***
## *Historia tramwajowej "jedynki"*

Historia bielskiej linii nr 1 sięga roku 1893, kiedy to uruchomiona została oczekiwana od dawna elektrownia miejska. W tym samym roku inżynier Miksa Déri – dyrektor zarządzającej nią wiedeńskiej spółki *Internationalen Elektrizitätsgesellschaft* (IEG) oraz bielski radny Alojzy Bernaczik, wystąpili do władz o zgodę na budowę linii tramwajowej Dworzec kolejowy – Cygański Las. Inicjatorzy tego projektu w październiku 1894 roku utworzyli Komitet Akcyjny Lokalnej Kolei Żelaznej. 7 lutego 1895 roku Gmina Miejska Bielsko zawarła z nim umowę, dotyczącą eksploatacji linii tramwajowej. Déri i Bernaczik otrzymali koncesję na prowadzenie jej przez następne 60 lat, po czym miała przejść na własność magistratu. Dla nadzoru nad tworzoną trakcją tramwajową utworzono tymczasową spółkę *Bielitz-Bialaer Local-Eisenbahngesellschaft* (pol. **Bielsko-Bialska Spółka Lokalnej Kolei Żelaznej**).

Po podpisaniu umów o dostawy prądu i zgodzie Ministerstwa Handlu rozpoczęły się prace budowlane. Wzniesiono budynki remizy tramwajowej przy dzisiejszej ulicy Partyzantów oraz wybudowano drewnianą remizę i poczekalnię na końcowym przystanku w Cygańskim Lesie. Zakupiono tabor tramwajowy, który składał się z pięciu wozów motorowych typu Kummer z Drezna, mogących jeździć w dwóch kierunkach (linia bielska nie posiadała końcowych pętli) oraz dwóch wozów doczepnych z wytwórni w Grazu. Pierwsza próbna jazda bielskiego tramwajuodbyła się 23 października 1895 i wypadła nadzwyczaj pomyślnie. **Normalna eksploatacja taboru ruszyła 11 grudnia 1895 roku**.

Uruchomiona w Bielsku linia tramwajowa liczyła 4959 metrów długości i była jednotorowa, o prześwicie torów 1000 mm. Taki charakter utrzymała do końca swojego istnienia. Trasa została wyposażona początkowo w 7 mijanek, z których 2 znajdowały się na końcówkach trasy, a także w 14 przystanków. Trasa przebiegała przez dzisiejsze ulice: 3 Maja, Zamkową, 1 Maja, plac Mickiewicza, Partyzantów, Kustronia, Bystrzańską i Olszówka. Połowa przewozów odbywała się na odcinku Cygański Las – Kasa Oszczędności (*Zigeunerwald – Sparkasse*). Średnia prędkość jazdy ówczesnego tramwaju wynosiła 14 km/h. Szybko stał się on symbolem i wizytówką miasta, ułatwiając przy tym dojazd rzeszom turystów do terenów podgórskich (trasa linii leżała w znacznej mierze na terenie sąsiednich gmin Kamienica i Mikuszowice).

W latach 1925-1926 wybudowano nowy odcinek trasy tramwajowej o długości 787 metrów. Przebiegał on ulicą Zamkową i Partyzantów przez plac Żwirki i Wigury, na którym powstała najdłuższa w Bielsku 90-metrowa mijanka. Przełożenie ruchu tramwajowego z dotychczasowej trasy biegnącej ulicą 1 Maja nastąpiło z dniem 2 maja 1926 roku. W obliczu narastającej frekwencji w 1933 roku został wprowadzony 10-minutowy takt kursowania wozów tramwajowych.

Trasa przejazdu:

* w latach 1895–1926: **Dworzec kolejowy** – 3 Maja – Zamkowa – 1 Maja – pl. Mickiewicza – Partyzantów – Kustronia – Olszówka – **Cygański Las**
* w latach 1926–1971: **Dworzec kolejowy** – 3 Maja – Zamkowa – pl. Żwirki i Wigury – Partyzantów – Kustronia – Olszówka – **Cygański Las**

Podczas wojny z powodzeniem funkcjonowała komunikacja tramwajowa. Początkowo, do listopada 1940 roku, tramwaje kursowały na skróconej trasie (Teatr – Cygański Las), ponieważ wycofujące się oddziały polskie wysadziły w centrum miasta (ulica 3 Maja) tunel kolejowy, uniemożliwiając dojazd tramwaju do dworca kolejowego.

Pod koniec lat 60. dalsze istnienie trakcji tramwajowej w Bielsku-Białej stanęło pod znakiem zapytania. Wskutek braku dróg przelotowych omijających centrum miasta, ogromnie wzrósł ruch samochodowy, a niemały wpływ na zakorkowanie miasta miały tramwaje, które kursując ciasnymi ulicami tamowały ruch innych pojazdów. Jednocześnie komunikacja szynowa osiągnęła maksimum swych możliwości przewozowych, co spowodowane było ciągłym niedostatkiem taboru, brakiem drugiego toru na obu liniach (przy czym największy problem stanowiły krótkie mijanki) i przestarzałym zapleczem technicznym.

Niechętne tramwajom władze miejskie, p

    rzekonane o słuszności działań KC PZPR i utwierdzone jeszcze w nim po opublikowaniu studium komunikacyjnego Bielska-Białej i raportu z kontroli NIK, przeprowadzonej w MPK, podjęły formalną decyzję o likwidacji trakcji tramwajowej na sesji Miejskiej Rady Narodowej 16 września 1970 roku. Wcześniej jednak, przez wiosnę i lato tego roku trwały prace remontowe na obu trasach, kontynuowana była także budowa zajezdni tramwajowej.

Proces zakończenia eksploatacji linii nr  przebiegał następująco:

1. skrócenie linii nr 1 do przystanku Stawy – 28 lutego 1971,
2. skrócenie linii nr 1 do przystanku Park – 1 kwietnia 1971,
3. **likwidacja linii nr 1 – 30 kwietnia 1971**.

## *Autobusowa linia nr 1*

Swój tramwajowy epizod bielska "jedynka" zakończyła w 1971 roku. W tym samym roku uruchomiona została linia "**K**" kursująca na trasie **Park Ludowy** - Dworzec kolejowy - **Aleksandrowice "Hulanka**" i była połączeniem dotychczasowych linii 1 i 2.Linia numer 1 w Bielsku-Białej zaczęła funkcjonować w 1973 roku i pokryła dokładnie całą trasę jaką wcześniej pokonywały tramwaje na obu liniach łącznie tj. z Cygańskiego Lasu poprzez dworzec, aż do Hulanki w Aleksandrowicach.

Trasa prezentowała się następująco: **Park Ludowy** - Olszówki, Kustronia, Partyzantów, Zamkowa, 3 Maja, Piastowska, Grodeckiego, Konopnickiej - **Aleksandrowice Hulanka.** W trasę powrotną autobus ruszał od razu skręcając z pętli w ulicę Piastowską.

Po wybudowaniu zajezdni autobusowej przy ulicy Długiej "jedynka" stała się linią całodobową. Pomiędzy godzinami 23 a 5 rano trasa linii nr 1 rozpoczynała się przed zajezdnią przy Długiej, a z drugiej strony była wydłużona do osiedla Kopernika i miała pętlę przy ulicy Jesionowej. Kilka lat później "nocna jedynka" została przemianowana na linię "**N**".

Jedynka posiadała również swoją odmianę w postaci linii **1 BIS** o relacji **Dworzec - Bewelana.**

Kilka lat później linia nr 1 została wydłużona do Osiedle Beskidzkiego. Zmieniła się również nazwa pętli w Cygańskim Lesie na **Park Miejski - Osiedle Beskidzkie.** Początkowo przez kilka lat autobusy kursowały ulicą Orzeszkowej i dalej Babiogórską, ale już w połowie lat osiemdziesiątych zmieniono ten fragment trasy i jedynka zaczęła jeździć ulicami Cieszyńską i Szarotki do Babiogórskiej.

Wkrótce później na ulice miasta ponownie wyjechała **1 BIS**. Tym razem autobusy kursowały na trasie **Dworzec - Startowa Basen**.

W 2001 roku po otwarciu Szpitala Wojewódzkiego przy al. Armii Krajowej trasa przejazdu została zmieniona po raz kolejny, tak aby mogła ona przebiegać koło nowego szpitala. Z pętli autobusowej w Cygańskim Lesie autobus skierowano z ul. Olszówka ulicami: Długą, Boboli, al. Armii Krajowej, al. Andersa do ul. Partyzantów. Tym samym z linii nr 1 wydzielono kursy, oznaczone symbolem **1s**.

**Od 24 grudnia 2011 r.** zmianie uległa trasa przejazdu podstawowej "jedynki". Wszystkie kursy są obsługiwane obok Szpitala Wojewódzkiego i Zajezdni MZK w obu kierunkach, obsługując przystanki: w kierunku Cygańskiego Lasu – “Boboli/Szpital” i “Długa/MZK” oraz w kierunku os. Beskidzkiego – przystanki “Długa/MZK” i “Armii Krajowej/Szpital”. Nie obsługując tym samym przystanku “Partyzantów/Belos”. Tym samym po 10-ciu latach zniknęła wariantowa 1s, a na jej miejsce powróciła linia nr 1 o zmienionej trasie przejazdu.

**DNI ROBOCZE**

 1/2
 1/3
 1/4
 1/5
 >>> 14

MEGA - autobus przegubowy, MAXI - autobus 10,5-12m, MINI - autobus klasy mini

**SOBOTY / NIEDZIELE**

 1/2
 1/3
 1/4
 1/5

MEGA - autobus przegubowy, MAXI - autobus 10,5-12m, MINI - autobus klasy mini