Filozofia Grecka

### **"Wiem, że nic nie wiem"** - Sokrates

**Filozofia grecka** (z greckiego *phileo* - miłować i *sophia* - mądrość) to zapoczątkowana w VII wieku p.n.e przez Talesa z Miletu nauka ogólna wyjaśniająca pogląd na świat, w starożytności za najwyższe wartości biorąca piękno, prawdę i dobro. Na podstawie innych, szczegółowych nauk opisuje to, co dla ludzkości najważniejsze i najcenniejsze. Starożytni szukali poprzez filozoficzne rozważania odpowiedzi na temat sensu życia, moralności, pochodzenia wszechświata i innych takich, zaś ze swych rozważań konsekwentnie wysuwali nieskończenie wiele wniosków, z których to praktycznie żadnego nie było można w żaden racjonalny sposób udowodnić, za to połowa z nich była ze sobą sprzeczna.

   .

.

.

.

.

.

.

.

.

## Filozofowie

### Sokrates z Aten (469 - 399 p.n.e.)

Sokrates był wielkim nauczycielem dla ludzkości, a przynajmniej tej jej części, która żyła razem z nim w Atenach oraz głosicielem wielu niesłychanie mądrych i postępowych poglądów, których jednak jakoś nie raczył nam zapisać. Na szczęście zrobili to za niego jego uczniowie, którzy w swoich pracach na potęgę kopiowali jego światłe myśli. Dzięki temu wiemy na przykład, że sformułował pojęcie cnoty i wnioskował, że tylko cnotliwe życie prowadzi do szczęścia. Zachowało się też jego słynne powiedzenie, podsumowujące jego stan wiedzy, a ponadto zapamiętano, że był absolutnym mistrzem wszelkich dyskusji, wymyślił między innymi "ironię sokratejską", polegającą na pozornym zgadzaniu się z rozmówcą, lecz ciągnięciem owej zgodności w takim kierunku, że ostatecznie rozmówca sam się ośmieszał i kompromitował.

### Platon z Aten (427 - 347 p.n.e.)

Mędrzec Platon był uczniem powyższego, człowiekiem wszechstronnie wykształconym, co w tamtych czasach oznaczało że potrafił jednocześnie śpiewać, malować i pisać wiersze. Napisał wiele słynnych (przynajmniej 2000 lat temu) dzieł a także jak każdy szanujący się filozof wymyślił własną, idealistyczną filozofię - Platonizm. W wolnych chwilach głosił to co do dziś powtarzają jak mantrę wszelcy duchowni, a mianowicie to że świat ma dwoistą naturę - dzielić się miał na świat fizyczny, materialny, poznawalny przez zmysły oraz świat duchowy, niezniszczalny, niedostępny nam i niezmienny w swej doskonałości. Wyjaśniał to poprzez popularną metaforę jaskini, której jednakowoż nie chce mi się tu przytaczać.

### Arystoteles z Stagiry (384 - 322 p.n.e.)

Słynący ze swej systematyczności Arystoteles większą część swego życia poświęcił na uporządkowanie wiedzy (a także niewiedzy) starożytnych greków. Udało mu się przy tym połączyć idealizm Platona z materializmami wcześniejszych mu ludzi o tej samej profesji. Filozofia Arystotelesa była przez stulecia uznawana za wzór systematycznego, logicznego myślenia (aż do momentu gdy przedstawiciele pewnej dobrze znanej nam religii stwierdzili że nie są one nikomu potrzebne). Jego badania obejmowały metafizykę, logikę, estetykę, poetykę i retorykę. Nader wszystko zaś zapamiętano, że był wychowawcą Aleksandra Macedońskiego, który w późniejszych latach zasłynął podbiciem wszystkiego co tylko obejmowały jego mapy.

### Zenon z Kition (336 - 264 p.n.e.)

    Znany założyciel szkoły stoików, utrzymywał, że człowiek powinien być niewzruszony emocjonalnie, bowiem szczęście zapewnić może jedynie równowaga ducha. Dlatego też powtarzał, iż należy zachowywać "twarz jednakową" niezależnie co by się najlepszego lub - co pewniejsze - najgorszego nie działo. Głosił konieczność życia zgodnie z naturą oraz to by nie przywiązywać zbytniej uwagi do dóbr przemijających, które o ile mi wiadomo obejmowały mniej więcej wszystko.

### Epikur z Samos (341 - 270 p.n.e.)

Epikur - twórca epikureizmu - całkiem po długich rozważaniach doszedł do pewnej głębokiej i dla wielu pewnie szokującej prawdy, a mianowicie tego że życie jest po to by korzystać z życia. Wszem i wobec zaczął więc ogłaszać, że to właśnie należy robić i że trzeba dążyć do przyjemności, choć jak zauważył lepiej by było gdyby do owej przyjemności dążył jakkolwiek moralnie, rozumnie, albo przynajmniej przyzwoicie. Jak każdy człowiek rozumiejący ów sens życia Epikur był ateistą, odrzucał wiarę w zabobony i ingerencję sił nadprzyrodzonych, stawiając nad urojenia o wiecznym życiu, życie doczesne które nad tym drugim ma tę zasadniczą przewagę, że istnieje.

### Diogenes z Synopy (412 - 323 p.n.e)

    Ostatni z wielkich filozofów greckich - Diogenes, buntownikiem zwany choć pochodził z Synopy, zamieszkał w Atenach gdzie głosił swą ponurą filozofię odtąd zwaną cynizmem. Żył jak chciał, wyzwolony od dóbr materialnych, a zwłaszcza od posiadania pieniędzy. Zasadniczo jego filozofia życiowa nie różniła się zbytnio od pana Mietka, zamieszkującego pod pobliskim mostem - chodził w łachmanach, żył na ulicy, jadł byle co, a mieszkał jak mawiają w porzuconej przy drodze beczce. Trudno powiedzieć czy w ogóle był filozofem, czy to po prostu ludzie mylili szmaty w które się przyodziewał z ubraniem filozofa. W każdym jednak razie była to osobowość dziwna, stanowiąca swego czasu pewien element ulicznego folkloru miasta. Zasłynął z specyficznych i niezrozumiałych dla nikogo może poza nim samym (ale tylko może) akcji - odnotowano na przykład jak pewnego razu biegał w środku dnia po ulicach miasta z zapaloną latarnią (skąd wziął ów latarnię źródła nie informują). Zapytany przez przechodniów co właściwie robi odpowiadał "szukam człowieka". Nikt nigdy się nie dowiedział o jakiego człowieka chodziło, niektórzy spekulowali że to może jakaś nowa doktryna filozoficzna, choć bardzo możliwe że Diogenes po prostu wreszcie zwariował skutkiem jedzenia szczurów i mieszkania w beczce. Inna historia mówi o tym, że pewnego razu Diogenesa spotkał sam Aleksander Wielki, zdobywca Grecji, Tracji, Lidii, Gordionu, Efezu, Miletu, Halikarnasu, Egiptu, Cecylii, Fenicji, Persji, Medii, Asyrii, Babilonu, Baktrii, Partii, Chorezmu, Zachodnich Indii, Sogdiany i generalnie wszystkiego, który zaintrygowany postacią owego jegomościa przedstawił się jako zdobywca Grecji, Tracji, Lidii, Gordionu, Efezu... i zaproponował że w swej potędze może spełnić jedno jego życzenie. Na co ten odparł że jego jedynym życzeniem jest by Aleksander przesunął się nieco bo zasłania mu słońce. Ogólnie dziwna postać.

## Szkoły filozoficzne

### Sofiści

Programem sofistów było przede wszystkim przekonywanie innych - do czego konkretnie nie udało nam się ustalić, jako że oni sami twierdzili że nie ma prawd absolutnych - przypuszczamy zatem, że przekonywali innych do sztuki przekonywania innych. Odkryli też że nie ma takiego kłamstwa jakiego nie dałoby się udowodnić za pomocą sztuki wymowy, prawdę tą do dziś wykorzystują między innymi politycy.

### Platonicy

Głównym zajęciem platoników było rozprawianie o idealnej naturze naturze bytu, a także o niezwykle trudnej sztuce życia. Mądrość uważali za źródło wszelkiego dobra, piękna a nader wszystko pieniędzy z których się utrzymywali.

### Arystotelicy

Ci z kolei przeważnie przechadzali się wte i we wte dyskutując nad zasadami rządzącymi światem czy dociekaniem nad pierwszą przyczyną wszechrzeczy, której biorąc pod uwagę współczesną nam absolutną niewiedze w tym zakresie raczej ustalić im się nie udało. Zwykle też całkiem spore zainteresowanie arystotelicy poświęcali kulturze i sztuce.

### Stoicy

Stoicy przede wszystkim zajmowali się nauką sztuki życia, powtarzając że ważnym jest by zarówno w szczęściu jak i nieszczęściu zachować spokój. Prawdopodobnie najsłynniejszym ze starożytnych stoików był wzmiankowany już wyżej Zenon z Kition.

### Epikurejczycy

Ta grupa niewiele różniła się od współczesnych hedonistów - za najważniejszą wartość całkiem słusznie uznawali bowiem szczęście. Wykładali oni jak stale odczuwać przyjemność i nader wszystko jak unikać cierpienia. Przypuszczalnie jedyna szkoła filozoficzna której nauki komuś ułatwiły życie.

### Cynicy

Kolejny ważny odłam w filozofii greckiej, do dziś zresztą w niewiele zmienionej formie znany. Cynicy zajmowali się głównie okazywaniem swej pogardy wobec dóbr materialnych, drwinami z autorytetów i generalnie olewaniem wszystkiego. Jednym z bardziej znanych cyników był także wspomniany już wyżej Diogenes z Synopy.

### Sceptycy

Ostatnie z filozoficznych ugrupowań zajmowało się głównie sianiem zwątpienia, propagowaniem sceptycznego myślenia i ogólnie powtarzaniem, że cała ta filozoficzna farsa i tak nie ma sensu, skoro stan faktyczny jest tak niemożliwie wręcz skomplikowany, że nie ma co się nawet z nim trudzić.

## Notatki

* Nie wiadomo z czego żyli owi filozofowie