Ideridai

**Ideridai** był językiem używanym przez Iderinów i ich potomków. Samo znanie tego języka sugerowało wysoki poziom wykształcenia w kranie Anadunii.

## Gramatyka

### Przedimek

W starej odmianie ideridaia, przedimek *gai* był często używany w sytuacjach, kiedy rozmówca miał na myśli konkretny przedmiot. Po ok. 1500 latach przedimek ten stał się archaizmem i był używany jedynie w oficjalnych pismach i przemowach.

przykład: *Gai enen* (stary) *Gaienen* (itwilski tworzący nazwę własną)

### Rzeczownik

Rzeczownik był nieodmienny od początku istnienia języka. W niektórych odmianach (patrz: Itwilski Ideridai) słowo *e*, które normalnie znajduje się przed wyrazem i wyraża przynależność, zostało wciągnięte w słowo oznaczające część posiadaną.

przykład: *Meno e dane* (stary) *Meno edane* (itwilski) (akceptowalna również forma *Meno eDane*, ponieważ jest to nazwa własna.)

Liczba mnoga jest przedstawiana przez dodanie do słowa końcówki *-kai*.

Poprzez dodanie przedrostka ego- (wszech-) tworzyło się określenie wszystkich podmiotów danej grupy (np. *egoItwiliaan* - Itwilini/wszyscy należący do Itwilii)

### Przymiotnik

Przymiotnik dzierżawczy łączy się z podmiotem przez przedrostek.

* moje - *fi-*

* twoje - *gi-*

* jego - *vi-*

* jej - *li-*

* nasze - *hi-*

* ich - *di*-

* wasze - *pi-*

Przymiotnik można również utworzyć przez dodanie do rzeczownika końcówki *-irand* w starszej formie lub samego *-ad* w nowszej formie.

### Czasownik

Ideridai posiada czas przeszły, teraźniejszy i przyszły. Są one bardzo proste.

* Aby utworzyć czasownik w czasie przeszłym należy umieścić przed nim wyraz *id* oznaczający przeszłość.
* Aby utworzyć czas przyszły należy umieścić przed czasownikiem wyraz *erd* oznaczający przyszłość.
* Czas teraźniejszy jest podstawową formą czasownika, więc nie wymaga dodatkowych słów.

Ideridai posiada również formę dokonaną i niedokonaną.

* Forma dokonana jest przedstawiana przez przedrostek *ne-* przed czasownikiem.
* Forma niedokonana jest również sposobem przedstawiania procesu, dzięki dodaniu do czasownika końcówki *-on.*

Ideridai zawiera również czasowniki posiłkowe używane do sprecyzowania orzeczenia (zwykle są zapisywane z końcówką *-on*.

* robić - *merd*
* mieć - *ardi*
* być - *auri*

W przeciwieństwie do rzeczownika, czasownik jest jak najbardziej odmienny.

* ja - brak końcówki

* ty - *-gai*

* on - *-ov*

* ona - *-ola*

* ono - *-olur*

* my - *-hoi*

* wy - *-pio*

* oni - *-do*

* one - *-goi*

* bezpłciowe (rzeczowniki) - *-ya*

* bezosobowe - *-phon*

Używa się również czasowników modalnych takich jak:

* musieć (odgórny przymus) - *hain*
* musieć (przymus nadawcy) - *tind*
* powinno - *gaur*
* powinno (niepewność o wykonaniu akcji) - *fan*
* potrzebować - *iaan*
* móc - *kyd*
* móc (mniej pewnie) - *div*
* móc (mało pewnie) - *daur*
* móc (niepewnie) - *hon*

Czasownik może zostać zamieniony w rzeczownik przed dodanie końcówki *-ir*. W drugą stronę należy użyć końcówki *-the*.

### Przysłówek

Przysłówek był niezmiernie rzadko używany, co nie znaczy, że przestał istnieć całkowicie. Przysłówek był tworzony przez dodanie do wyrazu końcówki *-odi*.

W przypadku przysłówków, które nie powstały od przymiotników, można było je zamienić na przymiotnik przez dodanie końcówki *-ai*.

### Liczebnik

* 1 - *an*

* 2 - *fin*

* 3 - *larn*

* 4 - *kar*

* 5 - *cian*

* 6 - *fai*

* 7 - *foth*

* 8 - *rav*

* 9 - *ken*

* 0 - *dau*

Przez dodanie poniższych końcówek tworzyło się większe liczby:

* -naście - *-kin*

* -dziesiąt - *-rui*

* -tysiąc - *-dea*

Liczebnik porządkowy powstawał przez dodanie do liczby końcówki *-phir*. Z kolei ułamki powstawały w bardziej złożony sposób. Tworzono je jako *liczebnik z mianownika*. Można to łatwo zrozumieć na przykładzie *an fru fin* 'jeden z dwa' lub 'jedna z dwóch [części]'. Liczbę mieszaną budowaną na tej podstawie: *liczba i liczebnik z mianownika.* Przykładem takiego działania jest *an asta an fru fin* 'jeden i jeden z dwóch'.

### Spójnik

* i/oraz - *asta*

* ale - *dina*

### Przeczenie

Przeczenie było tworzone jedynie przez dodanie przedrostka *eg-*.

### Podmiot

Podmiot czynny był przedstawiany przez dodanie do bazy czasownika końcówki *-en*. W przypadku tworzenia podmiotu biernego, należało dodać końcówkę *-an*.

## Dialekty i odmiany

* Stary Ideridai - Pierwotna wersja języka używana przez ok. 1500 lat.
* Nowy Ideridai - Odmiana ideridaia używana w XX wieku. Jest to najbardziej rozpowszechniona wersja języka od którego odchodzi większość dialektów.
* Itwilski Ideridai - Nazywany również Isimadzkim Ideridaiem. Była to odmiana ideridaia używana głównie na Isimadzie.
* Iniski Ideridai - Odmiana języka używana przez Inisan.

## Przykładowe frazy

### W *Upadku Gwiazdy*

#### Stary Ideridai

* *Erd udanhoi!* - Jeszcze się zobaczymy!
* *Auri aneraipion, fian gherpion, ando eig erd urneipio fargon aurion pior. -* Bójcie się, ci co wchodzicie, ponieważ nie opuścicie lasu tacy sami.
* *Niathenrem, aelo e Arathar, benar e Armairnad Ideria, Agualah asta Greframi. Naio benarkai e Ahelirnad Brendo asta didaenkai kyd eth umer, amuul eval thesam.* - Łamiący wolę, własność Arathara, króla Nowej Iderii, Agualah i Greframi. Tylko królowie Białego Tronu i ich synowie mogą obudzić moc, schowaną w ostrzu.
* *Gibrendo de ferkai!* - Tron twoim na wieki!
* *Dunekai hendon pad! Hendhoion pad fru siaun!* - Zwycięzcy piszą historię! Piszemy historię krwią!

#### Itwilski Ideridai

* *Dunkai hendon pad! Hendo'n pad ru son! -* Zwycięzcy piszą historię! Piszemy historię krwią!

## Przykładowe słowa

* *ahel -* biel
* *ando -* ponieważ/bo
* *anerai[on]* - bać się
* *auri[on]* - być
* *benar -* król
* *brendo* - tron
* *daen -* syn
* *eig, eig- -* nie, [przeczenie]
* *erali -* iść
* *fargon -* las
* *fian -* kto
* *finge -* gwiazda
* *gher -* wejść
* *niath -* łamać
* *pior -* wy
* *urnei -* opuścić

## Ciekawostki

* Ideridai był mocno bazowany na języku angielskim.