Ludzie

**Ludzie** – **Atani**, **Drugie** **Pokolenie**, młodsze dzieci Iluvatara. Byli głównymi mieszkańcami Ardy w Czwartej Erze i w kolejnych.

## Historia

Ludzie przebudzili się w krainie Hildórien na wschodzie w Palisorze. Ojcowie ludzi to Atanatari. Zawsze zwracali się w stronę zachodu, gdyż na początku tam wstawało słońce. Pierwszych umiejętności nauczyli się od Avarich.

Na początku ludzie słyszeli Głos, który zachęcał ich do poznawania świata na własną rękę i ubogacania siebie. Gdy Głos stawał się rzadszy do ludzi dotarł Pan Ciemności pod postacią świetlistego mędrca, który zwiódł ich darami i obietnicami. Kazał zbudować na wzgórzu Dom Pana i składać sobie hołd. Wtedy dał się słyszeć po raz ostatni Głos, który mówił że skoro wyrzekli się jego, który wciąż ich jednak kocha, to będą żyć krócej i szybko umierać aby poznać kto jest ich prawdziwym Stwórcą. Pan Ciemności nakłonił wówczas do współpracy prawie wszystkich, aczkolwiek wielu pamiętało Głos i postanowiło odejść. Poszczególne rody rezygnowały odchodząc na zachód. Ponoć pierwszą grupą, który wyszła z Hildorien byli Wosowie. Pan Ciemności deprawował swoich wyznawców i nakłonił aby zabijali i polowali na tych pragnących wrócić do Głosu. Tak Ludzie podzielili się na Lintadorczyków i Arvadorczyków.

Pierwsi do Beleriandu przyszli Edainowie. Przybyli ze wschodu w trzech grupach: ród Bëora, Hadora i Halethy. Dwa pierwsze szły drogą północną przez Góry Mgliste, a krewni Haladinów przemieszczali się wokół Gór Białych. Walczyli oni przeciwko siłom zła, zaś z Elfami przyjaźnili się i uczyli się od nich. Z racji na pomoc w Wojnie Gniewu otrzymali w Drugiej Erze od Valarów swój własny ląd - Numenor. Od tej pory zaczęto używać dla tej grupy nazwy Dunedainowie ("Ludzie z Zachodu"). Rośli w siłę, zapragnęli zdobyć nieśmiertelność, zaczęli odsuwać się od Valarów, rozwinęli własny język (adunaicki). Walczyli z Sauronem, jednak podzielni na dwie grupy (Ludzi Króla oraz Wiernych) ulegli mu. Ci pierwsi ruszyli na Valinor chcąc siłą uzyskać nieśmiertelność, w efekcie Numenor został zniszczony a uratowali się tylko Wierni, którzy przybywszy do Śródziemia założyli Arnor i Gondor. Wcześniej jednak z Numenoru odchodzili Czarni Numenorejczycy. Oni to założyli port w Umbarze. Łatwo jednak wpadli w sferę wpływów Saurona. Żyjący nieopodal Haradrimowie, czarni ludzie, również byli wrodzy do Gondoru. Obydwie te grupy walczyły z Gondorem w Trzeciej Erze i stawały po stronie Saurona w Wojnie o Pierścień.

Kolejną grupę ludzi stanowili Easterlingowie. Ci stali zazwyczaj po stronie Morgotha, jednakże przynajmniej dwa ich plemiona - Bóra i Ulfanga Czarnego stanęły po stronie elfów jeszcze w Pierwszej Erze. Ulfang uciekł do Morgotha, jednak Bór wraz z synami dzielnie walczyli po stronie elfów w Nirnaeth Arnoediad. W Trzeciej Erze Easterlingowie byli podzieleni na wiele klanów (np. Woźnicy, Balkowie itd.), wszystkie jednak walczyły z Gondorem.

Wiele innych grup żyjących w Śródziemiu, na wschód od Gór Błękitnych, takich którzy nie przeszli na stronę zła, i w większości nie przepłynęli też do Numenoru było zwanych ogólnie ludźmi północy. Żyli w Mrocznej Puszczy, Rhovanionie, Dale, Esgaroth, Dorwinionie, w późniejszych czasach w części stali się poddanymi Gondoru, Rohanu, a także drwalami z Mrocznej puszczy, czy Eothedami.

Na początku Czwartej Ery powiedziano, że okres ten będzie erą ludzi, ponieważ większość Elfów w tym czasie popłynęła do Valinoru, który nie był już częścią Ardy. W tym czasie większość Śródziemia była zamieszkana przez ludzi. Skolonizowali również Nowe Ziemie, Rómenor i Mornendor.

## Plemiona i grupy ludzi

Poniższa lista nie jest konkretnym podziałem, czy drzewem genealogicznym, gdyż stworzenie takiego nie jest możliwe z racji na częste migracje i mieszania (np. Numenorejczycy nie są grupą różną od Edainów lecz wywodzą się łącznie z trzech rodów). Niniejszy podział przedstawia więc pewne pokrewieństwa między plemionami, jak też niektóre linie wywodzenia się jednych od drugich - tam gdzie to było możliwe do przedstawienia.

* Arvadorczycy
	+ Avarimowie
		- Avaradanowie
			* Wômawowie
				+ Góakawowie
				+ Wômacowie
				+ Wômowie
				+ Móakawowie
				+ Rûlurkowie
					- Rôlfandanowie
			* Zori
				+ Dúrakhani
				+ Władcy Chmur
				+ Sulini
		- ...
			* Ludzie z Orocarni
				+ Valgowie
			* Leśni Ludzie z Dalekiego Wschodu
				+ Ilhianowie
				+ Micghinátczycy
					- Aegawowie
				+ Lemnbarbástczycy
				+ Lôkawowie
			* Cuivakowie
				+ Sûrkowie
					- Vulmawowie
						* Ludzie z Codyi
						* Lôchansowie
			* Inne Ludy Wschodu
				+ Falowie
				+ Ykinowie
					- Yinkowie
					- Odontowie
						* Mieszkańcy Jaskiń
						* Vûlowie
				+ Ludy Brariku
					- Lakhabowie
						* Wâlârowie
						* Wôlimowie
						* Brôdimowie
						* Tananowie
						* Prorici
							+ K'prurowie
	+ Ludzie z Mórenorë
	+ Linerimowie
		- Hôrlowie
		- Arklu-shenowie
		- Ûsteri
		- Dhilikhranowie
			* Oplan Din Kaarnowie
			* Raliani
				+ Ral Bursianowie
				+ Ral Cuvianowie
				+ Tif Cabianowie
				+ Tif Kankanianowie
				+ Tif Lenianowie
	+ Mornerimowie
		- Umlici
			* Umlirowie
				+ Hazgaci
		- Wschodni Śnieżni Ludzie
			* Kúborowie
			* Algarowie
			* Angclaci
			* Zettanowie
			* Urdaryci
				+ Śnieżna Horda
			* Orizianici
			* Rúborczycy
			* Sédyci
			* Sharthanie
	+ Talatherimowie
		- Shayci
		- Ioriagici
			* Asdriagici
			* Aiviriagowie
				+ Odhragowie
			* Variagowie
				+ Ûsrievrimowie
			* Magriagowie
			* Kýkurianowie
				+ Balkowie
					- Rostamushyci
						* Jangovarczycy
					- Bozorganushczycy
						* Szarzy Easterlingowie
					- Narimanrushyci
						* Khundolarowie
			* Nûriagowie
			* Nûrniagowie
		- Ulgathowie
			* Kugathowie
			* Murgathowie
				+ Waagathowie
					- Logathowie
					- Sagathowie
			* Urgathowie
				+ Brygathowie
					- Chorerenici
				+ Gathmarigowie
			* Lotani
				+ Hunkarimowie
				+ Haidici
			* Brogathowie
		- Chailûzanie
			* Cheyanowie
			* Chyanowie
				+ Clyci
				+ Górale z Heb Ārán
				+ Lódenûlyci
				+ Mogulyci
				+ Idurakimowie
				+ Bulchyci
			* Sîranianici
				+ Haranici
				+ Mûranianowie
				+ Rzeczno-Dolinny Lud
					- Bausairini
					- Ludzie Rzeki Sîraynu
				+ Tyarici
				+ Chennacattyci
				+ Póatyci
			* Tedjini
		- Tyryci
			* Myrianie
			* Lú Tyryci
			* Langurczycy
			* Dírianie
			* Chegranie
				+ Ky'taaryci
				+ Fustirczycy
					- Fustir-gostczycy
					- Syrkakarczycy
			* Vorganitczycy
			* Desdursyci
			* Palachowie
		- Aharowie
			* Orgothratczycy
			* Relmetherinowie
			* Kul-aharowie
			* Kargarimowie
			* Dalpigyjczycy
			* Otyassyci
			* Gaathgykarowie
			* Rycolińczycy
		- Adekdarowie
			* Burskadekczycy
			* Alduaknatczycy
		- Nayci
	+ Wschodnie Czarne Ludy
		- Nejdhi
		- Jôpijczycy
		- Ts'danowie
			* Sakal An-kharowie
			* Ts'ballowie
			* K'prurowie
		- Zurghirczycy
		- Charsuowie
	+ Narnerimowie
		- Haradrimowie
			* Haruzani
				+ Jelutowie
				+ Haruzeni
					- Ludzie z Sikanu
					- Zachodni Haruzeni
						* Ludzie z Haruzanu
							+ Ludzie z Chelkaru
							+ Ludzie z Pezarzanu
							+ Urdwanowie
							+ Ludzie z Lûrmsakun
					- Wschodni Haruzeni
					- Ludzie z Arysisu
			* Apysanici
				+ Pelani
				+ Apysańscy Beduini
					- Aukuagowie
					- Aytenowie
					- Covshek-pustowie
					- Gettaniyańscy Ludzie Szczepów
					- Koanozeni
					- Quarsagici
				+ Ludy Morza
					- Tandini
					- Khurn-nagalnie
					- Narodbrijigici
					- Balkumagânâimowie
					- Bozishnarodyci
					- Bellakazowie
						* Bellanrodowie
					- Nandrûini
					- Etulianie
					- Drêlowie
					- Adenanie
					- Sorijanie
				+ Magrici
		- Mornedainowie
			* Vog Murianowie
				+ Eduum-kaici
			* Tulwanyini
			* Górale z Zupełnego Południa
				+ Sharaekici
			* Kîrowie
				+ Drênimowie
				+ Tuktanici
					- Râkheni
					- Sâreni
						* Sekâreni
				+ Kirani
					- Ludzie z Koronande
				+ Ganimowie
			* Akanlini
				+ Ûsakanici
					- Tantûrakici
				+ Mûmakanici
					- Mûlambûrici
					- Mahûdowie
			* Ludzie z Tûr Betark
				+ Sederici
					- Elornanowie
				+ Ahavonowie
	+ Ludy Południowego Wschodu
		- Nargaathinowie
		- Ivabici

* Lintadorczycy
	+ Edainowie
		- Lud Hadora
			* Númenorejczycy
				+ Atalantedainowie
				+ Dúnedainowie
					- Dúnedainowie z Północy
						* Dúnedainowie z Rhudauru
						* Dúnedainowie z Cardolanu
						* Arthedainczycy
					- Dúnedainowie z Południa
						* Ludzie z Gondoru
				+ Zjedrahirowie
					- Udahirowie
				+ Adúnalici
				+ Ludzie Króla
					- Umbarczycy
					- Saruleani
					- Mîredorianie
					- Elornanie
					- Ciryedainowie
						* Tandijczycy
					- Bellakaranicy
					- Kobiety Amazônu
				+ Eneadurianie
		- Lud Halethy
		- Lud Bëora
		- Eriedainowie
			* Północni Eriadorianie
				+ Forodrimowie
				+ Ludzie z Północnych Bagien
				+ Ludzie Rzek
					- Ludzie z nad Baranduiny
					- Ludzie z nad Lhûn
				+ Powracający Eriadorianie
				+ Barbarzyńcy z nad Gwathló
			* Nortowie z Rhovanionu
				+ Ninnideńczycy
				+ Nenedainowie
					- Bejibarowie
						* Berningowie
							+ Beorningowie
					- Béoachowie
						* Lud Ymirów
					- Estaravi
					- Vogningi
					- Ludzie z Dale
						* Ludzie z Miasta na Jeziorze
							+ Bardanie
					- Madugardi
						* Maethelburgczycy
					- Mangeranie
					- Herimandi
						* Guldurimowie
				+ Hathorianie
				+ Wschodni Nortowie
					- Bairgathiuda
					- Kugathowie
					- Ibnothiuda
					- Wensgaujanie
						* Wendragarda
					- Ullthiuda
						* Synowie Faedreda
							+ Giudmarinie
								- Leśni Ludzie
						* Aivathiuda
							+ Strajowie
							+ Gramuzczycy
								- Ludzie z Emyn Muil
								- Vindiranie
									* Vinihestanie
										+ Grimthiudczycy
										+ Athalanie
							+ Eriadoriańscy Ludzie Północy
								- Ludzie z Północnych Bagien
								- Vulseggi
								- Cardolańscy Ludzie Północy
									* Cereni
						* Éothrymowie
							+ Marhathiudanie
								- Gadrauhtowie
							+ Éothéodzi
								- Eorlingowie
						* Mieszkańcy Wschodniej Wyręby
	+ Arhûnerimowie
		- Nadhrimowie
			* Botharowie
			* Thuulkanowie
			* Uldragorczycy
		- Kultura Umarłych
			* Górale
				+ Rhûdaurczycy
			* Angmarczycy
				+ Blady Lud
			* Gauredainowie
		- Baradhrimowie
			* Easterlingowie Bóra
				+ Angmarczycy
				+ Koralowcy
					- Forodwaithowie
						* Leveäjälatczycy
							+ Lossothowie
					- Täässijätczycy
						* Jäämiehetczycy
						* Merimetsästäjetczycy
				+ Górale
			* Easterlingowie Uldora Przeklętego
				+ Ulbarimowie
					- Shrelowie
						* Hathigowie
						* Guvarowie
		- Daenowie
			* Daan Morczycy
				+ Gwathuirimowie
					- Mebdeńczycy
					- Daen Lintisowie
						* Dunowie
							+ Południowcy
								- Ludzie Klanów
								- Dunlendingowie
			* Wschodni Daenowie
				+ Donaeńczycy
				+ Kultura Miedzianego Topora
					- Núrnothowie
						* Ludzie z Mordoru
						* Lugalinowie
			* Donathowie
				+ Dorwinrimowie
				+ Mebion Brończycy
					- Ludzie z Bree
					- Calenardhończycy
					- Górale
				+ Gargathowie
					- Szczury Rzeczne
			* Daenowie z Gondoru
				+ Sakalaiczycy
					- Lud Ethiru
					- Umbarejczycy
					- Dunhirczycy z Andrastu
				+ Danan Linowie
					- Bandyci z Udûnu
					- Wiejscy Gondorczycy
					- Eredrimowie
					- Orodbedhrimowie
		- Haladinowie
		- Drûghu
			* Daen Fiadachowie
			* Honninowie
			* Ytali-gan
			* Rukhimowie
				+ Yem-Rukhanie
				+ Pustynni Rukhimowie
			* Beffraenowie
			* Drúedainowie
				+ Wosowie
					- Wosowie z Andrastu
					- Beffrinowie
			* Chaialla
			* Koralowe Ludy