Waloryzacja sądowa - zakaz dotyczący kredytów

Sugestie pozwanego, jakoby należałoby poszukiwać „kursu sprawiedliwego” są bezprzedmiotowe i nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Ponownie wskazać trzeba, że umowę można uzupełniać wyłącznie przepisem dyspozytywnym, a takich brak w polskim prawie. Sama umowa nie zawiera też klauzuli salwatoryjnej.

Co ważne, wobec możliwości stosowania instytucji zmiennego oprocentowania, która pełni także funkcję narzędzia waloryzacji kredytu i umożliwia zabezpieczenie się przed skutkami zmiany siły nabywczej pieniądza, ustawodawca zdecydował się wykluczyć możliwość waloryzacji sądowej w przypadku kredytów bankowych. Jak już wskazano powyżej, w roku 1990 weszła w życie fundamentalna nowelizacja kodeksu cywilnego (ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny z dnia 28 lipca 1990 r. Dz.U. Nr 55, poz. 321). Artykuły 12 i 13 tej ustawy wprowadzają zasadę, że do kredytów bankowych nie mają zastosowanie przepisy o waloryzacji sądowej (art. 3581 §3 KC).

Art. 13 Przepisy art. 12 ust. 2 ustawy oraz art. 3581 § 3 Kodeksu cywilnego nie mają zastosowania do kredytów bankowych oraz kwot zdeponowanych na rachunkach bankowych, jak również do kredytów i pożyczek o charakterze socjalnym.

W ocenie Powoda, należy wyprowadzić analogię ze szczególnego zakazu waloryzacji sądowej kredytów bankowych, dla potwierdzenia zakazu także umownej waloryzacji kredytu. Stąd, odwoływanie się przez pozwanego do zwyczaju, tudzież Prawa wekslowego, w prostej linii prowadziłoby do określenia nowego miernika - wskaźnika waloryzacyjnego, którego w umowie nie ma. Uzupełnianie zaś tej luki podpadałoby wprost pod art. 3581 §3 KC. I co więcej, pozwany nawet nie mógłby wystąpić z takowym żądaniem z uwagi na zakaz wyrażony w art. 3581 §3 KC.

Powyższe wynika z tego, że waloryzacja sądowa stanowi wyjątek od utrzymanych zasad pacta sunt servanda i zasady nominalizmu (354 §1 KC i 3581 §1 KC). Wskazuje to wprost na konieczność restryktywnego interpretowania przepisu 3581 §3 KC (jego zakresu i przesłanek). Jednak bliższe rzeczywistej funkcji przepisu byłoby twierdzenie, że waloryzacja sądowa, jako wyjątek od zasady nominalizmu oraz jako wyraz klauzuli rebus sic stantibus, ma zasadę pacta sunt servanda wspierać. I nieprzypadkowo 3581 §3 KC, podobnie zresztą jak 3571 KC, zaliczany jest do tzw. „prawa sędziowskiego”. Oba przepisy, zawierając szereg zwrotów niedookreślonych, odwołują się expressis verbis do ocen organu stosującego prawo, skoro zawierają w swojej konstrukcji klauzule generalne („zasady współżycia społecznego”; „interes stron”). Na tle konstrukcji omawianego przepisu można zatem wyróżnić zakres jego zastosowania, przesłanki oraz kryteria stosowania przepisu. Uznaniowy charakter przepisu wynika przede wszystkim z posłużenia się przez ustawodawcę klauzulami generalnymi przy określaniu kryteriów stosowania. Stąd, ewentualna ingerencja nawet Sądu w umowę kredytu została wyłączona z mocy prawa. Nasuwa się w tej sytuacji konkluzja, iż trudno wyobrazić sobie, aby zasada swobody umów dopuszczała możliwość powiązywania z bliżej nieznaną w dłuższej perpektywie czasu wartością franka szwajcarskiego, jako waloryzatorem stosowanym wprost jak „inny niż pieniądz miernik wartości”.