recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Tecnologia 4G LTE y Evolución del Internet

Nombre: YOHAN ERICK HILPA PÉREZ

Fue creada al principio como un prototipo en febrero del 2007 donde al principio fue llamado VSF-OFCDM la cual tenia una velocidad de 100 Mbit/s y 1 Gbit/s detenido, actualmente trae unas veocidades mayores a las de 301 Mbit/s con un radio de 8 MHz.

Evolución del Internet

1960 ARPANET, el precursor de la Internet de hoy fue creado, este sistema conectaba a investigadores científicos y académicos de Estados Unidos.

1970 ARPANET realiza su primera conexión a través de todo el país.

1981 IBM anuncia su primera computadora personal (PC).

1993 Fue creado Mosaic el primer navegador de la red.

2004 Se crea Windows Live Hotmail.

2006 Facebook por Mark Zuckerberg es traducido en varios idiomas.

2009 Se crea blogger y skype.

1972 Es creado el correo electrónico mail por Ray Tomlinson en BBN. El símbolo @ es escogido para significar “en”.

1973 ARPANET logra s primera conexión internacional con Noruega y contaba con 2000 usuarios, el 75% lo utilizaban para correo electrónico mail.

1974 Nace la Internet nombrado por Vinton Cerf, Yogen Dalal y Carl Sunshine en la Universidad de Stanford.

1976 Steve Jobs y Steve Wozniak fundan Apple Computer presentando su versión Apple II, la primera computadora personal del mundo.

1979 CompuServe se convierte en el primer proveedor de servicio en línea ofreciendo capacidad de correo electrónico mail y soporte técnico para usuarios de computadoras personales.

1989 ARPANET termina. Sir Tim Berners-Lee crea la World Wide Web, lo que hoy conocemos como la Internet moderna que ha permitido la difusión de información dentro de la Internet a través de un formato fácil de utilizar muy flexible.

1996 Se inicia la “Guerra entre navegadores” con Netscape y Microsoft a la cabeza.

1997 La Internet de Banda Ancha es lanzada con el módem de cable.

1998 El buscador gigante Google fue fundado, se inició como un proyecto de estudio de Larry Page y Sergey Brin mientras estudiaban su doctorado en la Universidad de Stanford.

2005 Myspace tiene su mayor auge hasta el 2008.

2007 Se crea Youtube por Chad Hurley, Steve Chen y Jawed Karim.

2010 Se crea el Gmail de google por Paul Buchheit.

2011 Se crea twitter por extrabajadores de google.
Trolumi

**Trolumo** (angle *trolling*) estas agado, plej ofte en interretaj komunumoj, ĝenerale celanta iun ajn reagon or atenton, ne gravas ĉu pozitivan aŭ negativan. Do, speciale diri polemikajn aferojn, aŭ esprimi radikalajn opiniojn nur por provoki reagon estas ofte konsiderata trolumo. Ofta rezulto de trolumo estas t.n. pugdoloro, t.e. neadekvate forta negativa reago.

## Etimologio

[[Dosiero:Troller.jpg|thumb|right|Bildo pri "troller" (t.e. fiŝkaptisto) el "Flame Warriors" far Mike Reed]]
Trolo (angle *troll*) estas kvazaŭsapienta besto aŭ feo de anglaj kaj nordĝermanaj popolaj mitologioj. La imago de trolo malsamas de mitologio al mitologio, sed estas ĝenerala konsento ke troloj estas grandaj, brutecaj, kruelaj kaj havas malbonan karakteron. Do, ŝajnis logike nomi interretajn provokaciulojn troloj, kaj vere oni nun ofte asociigas rettrolojn kun tiuj bestoj.

Historie, tamen, vorto **trolumo** devenas ne de vorto *troll*, sed de vorto *trolling*, kiu en la angla signifas metodon de fiŝkaptado, en kiu la kaptisto tenas fiŝfadenon kun logo post malrapide movanta barko kaj pacience atendas kiam la fiŝo mordos la logon kaj estos hokita. Artisto kaj unu el interretaj pioniroj Mike Reed verkis kaj desegnis liston Flame Warriors (laŭlitere "militistoj de flamo") pri tipoj de uloj, kiujn li renkontis en Usenet kaj fruaj interretaj forumoj en fruaj 1990-aj jaroj. Tie li enkondukis, inter aliaj, la vortojn *trolling* kaj *troller* ĝuste pri la "fiŝkaptisto", kiu enĵetas iun polemikan aŭ simple provokacian temon (t.e. logon) en la diskuton kaj atendas la reagon. Tio ĉi estas verŝajne la unua konata uzo de tiu ĉi termino, kaj oni povas kun certo diri ke ĝi devenas de tie.

Sed la tekniko de fiŝkaptado ne estas tre kutime konata, kaj do plejparto de uzantoj de tiu ĉi termino pensis ke ĝi devenis de vorto *troll*, des pli, kiel menciitas supre, la imago de interreta provokaciulo vere bone aplikeblas al mitologia imago de trolo. Ĝuste en tiu ĉi signifo ĝi eniris en multaj aliaj lingvoj, inkluzive Esperanton.

## Vidi ankaŭ

* Artikolo Interreta trolo en Esperanta Vikipedio.
* Mike Reed's Flame Warriors — arkivita versio post malapero de propra paĝaro de Mike Reed (angle). Aparte notu la subartikolon pri "troller".

Kategorio:Anglismoj
Kategorio:Interreta slango
Tecnología SDSL e Historia del Internet en 1984

## **Symmetric Digital Subscriber Line**

Es una forma de servicio de la línea simétrica permanente, con velocidades hasta 2.048 kbps con igual ancho de banda para subida y bajada de datos. Teniendo un papel importante, para la telefonía IP, no es sorprendente que NFON – uno de los proveedores líderes en telefonía por Internet e instalaciones telefónicas virtuales – sea también un precursor en el sector de tecnología SDSL.

## **Historia del Internet**

En 1984, se introducen los dominios .org, .net, .com, .edu, .gov, .mil y los de los países. Así mismo se publica el modelo OSI con la idea de servir de referencia en el desarrollo de redes y unos años después se abandonaría debido a la complejidad y lentitud en el desarrollo de sus protocolos. Cabe destacar que este año nace Cisco.
Talpo

**Talpo** estas koncepto kaj insulto, elpensita de Paroliĝema Francisko unue en la Voĉmesaĝejo 2 Sen limoj, kontraù homojn, kiu sinshajnigas favoremaj al Esperanto kaj ghia disvastigo, ghiaj ideoj, kaj do la Fina Venko, sed vere ne estas, kaj nur volas manteni sian povon, lokan famon, kutimojn kaj komunumon. Tiel, »talpo« fakte estus insulto kun la signifo »kriptoraùmisto« (aù »kaŝraùmisto«).

Laù Paroliĝema Francisko, estas eĉ homoj, kiuj ne nur ne zorgas pri esperanta sukceso, sed malvolas ĝin kaj eniras la esperantan movadon specife por detrui ĝin deene, kaj akuzas la homojn, kiuj malinstigis, kritikis, kaj cenzuris lin, esti inter tiaj homoj, kaj nomas tion Kontraùrevolucio. Laù li, tiaj homoj tamen sinshajnigas helpaj al la movado, eĉ gravaj personoj de esperantujo, kaj ke ili estas organizitaj, ĉar ofte kiam iniciataĵo okazas, tiaj homoj envenas kaj tiu tiel kondutas, kaj, ke pro tio esperanto ne sukcesas kaj Fina Venko ankoraù ne okazis. Laù li, kelkaj el tiuj faras tiel ĉar ili estas enviuloj. Li miras, chu ili estas nur personoj kiuj petolas, por amuzeti, aù chu ili estas sendataj de povuloj, por ke esperanto restu simbola lingvo, kaj pensas, ke la dua afero, veras.<note>el Voĉmesaĝejo 2 Sen limoj https://t.me/c/1437788336/29281</note>

Estas komuna admono »Vi estas talpo!«, kiun oni nuntempe ofte ironie ighis memeon, forjhetata al iu ajn, kiun oni volas ataki. Li ofte diris tion petante kabei, kiu en esperantujo estus ege perforta kaj malrespekta ago.

BAB ighis chefa talpakuzejo, kaj talpmemeejo. Tial estas talpo kiel kanalbildo tie.
Kvi-vortoj

**Kvi-vortoj** estas superfundamenta klaso de vortetoj, proponitaj far Hju Rid en lia artikolo "Riproĉinde reformista" en revuo *Esperanto en Skotlando* de printempo de 2017. En tiu ĉi artikolo li, krom kutima diskuto pri reformismo kaj kontraŭreformismo en Esperanto, proponis disigi la ki-vortojn (kio, kia, kiu, kiel, kial, kiam ktp.) laŭ tio, ĉu ili havas demandan aŭ propozician signifon. En la ĉi-lasta okazo oni anstataŭ uzu la respondan formon kun kvi- (t.e. kvio, kvia, kviu, kviel, kviam ktp.). En liaj propraj vortoj,

Alivorte, oni uzu ki-vortojn **kviam** temas pri demando, kaj kvi-vortojn en ĉiu alia kunteksto.

## Ekzemploj

Ki-vortoj uzatas por demando:

* **Kiu** loĝas en tiu ĉi domo?
* **Kien** ni iros vespere?
* **Kiam** vi alvenos?

ktp.

Sed se temas pri uzo de demandvortojn kiel konjunkcioj, oni anstataŭigu ilin per kvi-vortoj:

* La homo **kviu** loĝas en tiu ĉi domo estas nobelo.
* La loko **kvien** ni iros vespere estas tre danĝera.
* **Kviam** vi alvenos ni vespermanĝos.

ktp.

En la artikolo mem Hju Rid donis jenan ekzemplon:

**Kviel** la aŭtoro rimarkas, la komencaj dek unu vortoj de tiu ĉi frazo ŝajnigas ke temas pri demando, kaj nur en la dek dua la leganto komprenas, ke fakte temas pri propozicio. La pli facilkomprenebla formo kun kvi-vortoj estu, do,

## Problemoj

Problemo kun tiu ĉi alveno estas tio, ke en multaj okazoj en Esperanto diferenco de "demanda" kaj "nedemanda" signifo de la vorto ne tuj evidentas por ĉiu leganto. Ekzemple, en la frazoj

* Mi scias **kion** vi faris lastasomere
* Mi lernis **kiom** pezas la Tero
* La doktoro rakontis al mi **kial** mi malbonfartas

kaj similaj konstruaĵoj kun vortoj "scii", "lerni", "klarigi", "rakonti", "pripensi" ktp. la signifo de ki-vortoj jes estas demanda, malgraŭ ke ne estas demandosigno en la fino de la frazo (kaj en la lasta ekzemplo entute temas respondo kaj ne demando). Tio ĉi evidentas de tiu fakto, ke tiaj konstruaĵoj povas enhavi vorton "ĉu" kiel konjunkcion (Mi ne scias ĉu vi aŭdis min ktp), kaj tiu ĉi vorto estas perfekta montrilo, ĉar ĝi ĉiam havas demandan signifon en Esperanto. Tion ĉi ne malfacilas kompreni por tiuj Esperantistoj, **kviuj** jam havas na sufiĉe da sperto pri la lingvo por ekhavi certagradan intuicion, sed por komencantoj tia reformo nur aldonos komplikecon kaj malfacilecon sen iu konkreta bezono aŭ profito.

## Referencoj

1. ↑ http://jorgecice.blogspot.com/2017/05/riprocinde-reformista-de-hju-rid.html

Kategorio:Superfundamentaj gramatikaĵoj
Kategorio:Reformoj
Piĉismo

**Piĉismo** estas nomo de elektrona brumuzik-bando kreita far ukraina muzikisto Gleb Malica. La muzikgrupo mem estis interesa kultura fenomeno dum jaroj de sia ekzisto, sed eĉ pli interesa estas la vorto, uzata por ĝia nomo kaj tiel enkondukita en Esperanton.

**Piĉismo** estas paŭso de rusa sakra vorto *пиздец*, kiu en la rusa signifas vastan aron de malbonaj kaj emocie negativaj aferoj kiel morto aŭ katastrofo, aŭ la plej malbonan rezulton de iu ago aŭ procedo. La vorto **piĉismo** en Esperanto uzatas por marki la plej negativan emocian reagon al io, plej ekstreman gradon de malapogo kaŭ malakcepto.
Ĝanko

**Ĝanko** (angle: *junk*) estas anglodevena slanga vorto. Laŭlitere ĝi signifas "rubo", sed slange ĝi havas signifon "adikta drogo". La angla vorto estis popularigita far William S. Burroughs en liaj libroj, kie ofte rolas drogemuloj. Originale vorto *junk* signifis precipe heroinon sed poste ĝia signifo disvastiĝis al aliaj drogoj kaj eĉ ĉiuj aliaj aferoj kiuj kaŭzas iun mensan staton surface similan al adikto. Tiel vortoj *junk* kaj *junkie* (**ĝank(em)ulo**) ekuzatis por entuziasmuloj de sporto, ekstremaj sportoj (*adrenaline junkies*, t.e. "ĝanko" por ili estas adrenalino), komputiko, videoludado ktp. Ĝuste en tiu pli vasta senco la vortoj eniris en Esperanton. **Trovi sian ĝankon** signifas trovi iun aferon kiu kaŭzos grandan intereson kaj entuziasmon por la aparta homo, iusence trovi sencon de sia vivo.
Kategorio:Slango
Kategorio:Anglismoj
Tecnología VDSL y la historia del internet

## **VDSL**

Esta tecnología se creo en el año 2005.  una tecnología de acceso a Internet, La máxima velocidad de transmisión de la red al cliente está entre 51 y 55 Mbps sobre líneas de 300 metros de longitud perteneciente a la familia de tecnologías xDSL que transmiten los impulsos sobre el cable de par trenzado de la línea telefónica convencional.Las aplicaciones para las que más está siendo usada la tecnología VDSL es para la transmisión de televisión de alta definición por red. Utiliza una computación de tipo Cliente/Servidor

## **HISTORIA DEL INTERNET**

1962 -> Primer proyecto ARPANET

1969 -> Envió de mensajes entre dos computadoras LOGWIN.

1971 -> Se inventa el correo y el arroba. y se envia el primer email.

1972 -> Inaguración de ARPANET.

1981 -> IBM anuncia su primera computadora personal (PC).

1982 -> Se establece el primer protocolo TCP/IP.

1989 -> NSFNET transmite 1.5 millones de bit por segundo.

1991 -> Aparece World Wide Web (www).

1993 -> Se lanza el primer navegador web: Mosaic.

1996 -> Es fundado "Hotmail" y Microsoft entra en internet.

1998 -> Nace el buscador "Google".

2005 -> Aparece "Youtube".

2006 -> Se lanza la red social "Facebook".

2011 -> El numero de sitios sobrepasa los 357 millones (según la empresa Netcraft).

2015 -> 25 mil millones de dispositivos conectados a la red.
Bufo

**Bufo** (de la Afrikansa *Boef*) estas ludema aŭ infana vorto por krimulo.

En biologio bufo (latine *Bufo Spp.*) estas genro de senvostaj amfibioj kun dika, seka haŭto kaj bulbeca korpo, kiu ne saltas, kiel rano, sed nur naĝas aŭ grimpas. Tamen, verŝajne pro malbela kaj ege neheroa aspekto de tiu ĉi besto, ĝia nomo en multaj lingvoj povas ankaŭ signifi krimulon. Ekzemple, *toad*, la angla vorto por bufo, ankaŭ slange signifas lokan mafian estron aŭ vendejiston kiu aĉetas kaj revendas ŝtelitajn aĵojn.

Eble parte pro tiu ĉi signifo, en komiksoj pri *X-men* de kompanio Marvel ekzistas rolulo kun nomo "The Toad" — krimulo kiu servas al ĉefmaliculo "Magneto". Li tamen pli signifas al rano ol bufo, ĉar lia plej potenca forto estas saltado.
Kategorio:Afrikansismoj
Ri

**Riismo** estas reformisma movado kadre de Esperanta komunumo kiu proponas forigi genrajn pronomojn de tria persono, t.e. *li* kaj *ŝi* (kaj ankaŭ *ŝli*, se oni agnosku ĝin) kaj anstataŭigi ilin ĉiujn per unu ĝenerala pronomo transfundamenta pronomo **ri**, kiu apliku al ĉiu viva estaĵo. Eĉ pli radikala reformo, kiu proponas ankaŭ ne distingi inter vivaj kaj nevivaj estaĵoj kaj uzi na *ĝi* por ĉiu objekto en tria persono, nomiĝas ĝiismo.

## Kialoj por uzo

Oni povas rimarki, ke genraj pronomoj en la kutima esperanta formo estas eco de nur malgranda parto de ĉiu vasta diverseco de lingvoj en la mondo. La triopo "li/ŝi/ĝi" fakte nur troveblas en hindeŭropa lingvaro. Aliaj lingvoj, ekzemple multaj lingvaroj de Eosta Azio, havas multaj aliaj pronomoj kiuj montras ne nur genron, sed ankaŭ socian statuson de priparolato kaj ŝlian rilaton kun la parolanto, dum lingvoj de, ekzemple, tjurka aŭ suomugra lingvaroj tute ne havas genrajn pronomojn. Do enkonduki na **ri** povas igi la lingvon malpli eŭropcentrisman kaj pli facillerneblan por homoj kun neeŭropa denaska lingvo.

Krome, la ideon de **ri** forte apogis feministoj kaj anoj de GLAT-movado. Fakte, nun la granda plimulto de uzantoj de pronomo **ri** estas membroj de tiuj ĉi movadoj, kaj se oni renkontos tiun ĉi pronomon en iu teksto aŭ kulturaĵo, plej verŝajne temas pri ili. Ili opinias ke tio ĉi estas pli egaleca maniero adresi homojn, kaj ankaŭ ke ĝi estas pli tolerema al neduumuloj.

## Historio

La plej frua mencio de pronomo **ri** aperis en artikolo "Egaleco kaj la Internacia Lingvo" far Ole Hagemann en revuo "Sekso kaj egaleco" de la jaro 1979. La artikolo proponas uzi na **ri** kiam temas pri iu persono kies sekso ne estas konata aŭ ne gravas, kaj uzi na *li* aŭ *ŝi* nur kiam tio ĉi gravas. Nun oni pli verŝajne uzos na *ŝli* tiucele.

Ekde tiam multaj pli toleremaj (aŭ bajzuaj) personoj kaj movadoj ekuzis na **ri**, aŭ por ĉiuj vivaj estaĵoj aŭ nur por neduumuloj. La vorto aperis en multaj libroj, artikoloj, versoj, kantoj ktp.

## Vidu ankaŭ

* Riismo — artikolo en Esperanta Vikipedio
* Ĝiismo
* J-riismo

## Referencoj

1. ↑ https://web.archive.org/web/20181223175436/http://www.gazetoteko.com/ske/ske00.pdf
Пай/Галерея

## В мультсериале

### Who Makes That Voice?

ДумаетУдивлёнНетерпеливыйСчастливыйСмеётсяСлушаетПоклоняетсяРадРазговариетСмотрит на медузПлывёт в мореЛетит на рыбеВзволнованГотов к атакеРассерженныйАтакуетПоражёнИспуганГотовится к прыжкуЛетит в воздухеРассматривает банку
### The Zodiac Maze

СпитТоже, но с другого ракурсаВозмущёнПод плащёмВыпадает из стеныНад обрывомВ тупикеВид сзадиПерепуганРасстроенОтдыхает от бегаКричитТоже, но с закрытыми глазамиНажимает на кнопкуПытается открыть сундукВылазит из стеныСлушаетТоже, но с бровямиОчень удивлёнВозмущёнОбиженЗолВ боевой готовностиБьётСмущёнУклоняется от атакПытается развязать узелРежет верёвкуДерётсяПоражёнКусаетРад появлению МинотавраСлегка удивлёнРавнодушен
### If It's The Last Thing I Poo

УверенМечтаетОтвлёкся на ГиперчистаПодбегаетОстановилсяПрикрылсяЧистыйРазговариваетПоддерживает ГиперчистаВыслушивает ЛакиИдёт по лесуТоже, но с другого ракурсаИспуганУлетаетЛетитВ паутинеПовисСильно напуганРад возвращению ЛакиСмотрит на горящее деревоРад освобождениюСкачет по крокодиламСхвачен змеемВытаскивает скелетаУбегаетПодходит к входу в вулканСлушает ЛакиПотеетПьёт зельеСидит у входаТоже, но вид сзадиНаблюдает за дыханием КошмараВлетает в кратерЛежитЩупает драконаТоже, но вид спередиЦелуетБежитВ шокеНа коленяхТоже, но ближе к лицуПросит прощенияПоказывает остатки ГиперчистаВсталНа пути дыхания КошмараЗастрял в золотеСклонился над ЛакиОбратил внимание на огоньНе верит своим глазамГотов к битвеОпустил мечВозмущёнУгрожает КошмаруДержит новый мечПрижат к Кошмару
### ALIENS

Лежит на ЛакиВ коробкеГолоденТеряет сознаниеТоже, но сзадиСпитВ ужасеПаникуетЕстРадуетсяСлушаетДумаетПоражёнНедоумеваетПлачетВ шлемеВ виде шпротыЛетитСлушаетВосхищён полётомВ суматохеНаблюдает за собакамиТоже, но с другого ракурсаЗащищаетсяУдивлёнВозмужёнЗолБез рукавовСдувает перьяРаненВ больнице
### Lene

Восхищённо бежитТоже, но вид сбокуСпоткнулсяОтбивает ритм ногамиСчастливОчень быстро бежитЛетит на воздушном змееРадостно бежитПытается отдышатьсяСбит с ногНа четвереньках
## Другое

### Основное

Концепт-артЗначёк в титрах (The Zodiac Maze)Значёк в титрах (If It's The Last Thing I Poo и ALIENS)Аватарка (концовка Who Makes That Voice?)РисунокЗарисовка
Na

**Na** estas transfundamenta prepozicio proponita por montri objekton anstataŭ akuzativo en okazoj kiam akuzativo mem estas neuzebla: aparte antaŭ numeraloj, propraj nomoj, komplikaj vortaranĝoj ktp. Ĝi estas utila en multaj okazoj de skriba kaj parola lingvo, kiam sen ĝi ne kompreneblas, kiu estas aganto kaj kiu estas objekto de la ago, aŭ kiam estas ambigueco.

## Naismo

Esperantistoj, kiuj uzas na **na** nomiĝas **naistoj**. Pli radikala frakcio de naistoj eĉ proponas tute anstataŭigi akuzativon per **na**, ĉar ĝi estos supozeble pli facile uzebla kaj komprenebla por komencantoj kies denaskaj lingvoj ne havas koncepton de kazo. Bedaŭrinde, la rolo de akuzativo en Esperanto estas pli vasta kaj komplika ol simpla montro de objekto de iu ago, kaj do forigi ĝin ne tiom facilas.

## Ekzemploj de uzo

**Na** estas aparte utila en okazoj kiam nek subjekto nek objekto de iu ago estas normala esperanta o-vorto, el kiu eblas krei akuzativon. Sed eĉ se nur unu el ili estas nenormala, **na** ankaŭ utilas. Ekzemploj estas:

* Ne esperantigitaj propraj nomoj: *Michael batis John* — el tiu ĉi frazo ne kompreneblas, kiu batis kiun. Oni diru *Michael batis na John* aŭ *Na Michael batis John*
* Numeraloj: *En la batalo unu mortigis mil kaj du dek mil* — ĉar ne eblas fari akuzativon de numeralon, tiu ĉi frazo estas tute nekomprenebla kaj oni devas tute rekonstrui ĝin. Sed kun uzo de **na** ĝi iĝas sufiĉe legebla eĉ en tiu ĉi formo: *En la batalo unu mortigis na mil kaj du na dek mil*.
* Komplikaj frazoj: *Mi bezonas pli ol du cent kvin dek dolarojn* estas neambigua kaj komprenebla, sed malgracia kaj probable tre komplika por komencantoj. Pli bonus diri *Mi bezonas na pli ol du cent kvin dek dolaroj*. Eĉ pli ekstrema ekzemplo estus *Mi nur havas cent dolarojn, sed mi bezonas (na) pli ol du cent kvin dek*. Tiu ĉi lasta frazo sen **na** sendube konfuzigos iun komencanton.

## Malna

Iuj esperantistoj duonŝerce proponas krom **na** por montro de objekto ankaŭ uzi antoniman prepozicion **malna** kiu anstataŭe montrus aganton. Ekzemple:

*Kato kaptas na muso* == *Muso kaptas malna kato*

Tiu ĉi vortoformo estas iom bizara versio de *Muso estas kaptata far kato*. Ĝi estas pli mallonga kaj gracia, sed tre nekutima kaj logike stranga, almenaŭ por homoj kun eŭropaj denaskaj lingvoj. Vidi ĝin serioze uzatan ŝajnas malprobable.
Kategorio:Superfundamentaj gramatikaĵoj
Tecnologia MPLS e internet(evolución)

MPLS(MultiProtocol Label Switching)

Tecnología WAN que comenzó a usarse después de la ATM, los paquetes viajan en comunicación basada en etiquetas, su velocidad de transferencia va desde 1.55 Mbps hasta 155 Mbps, tiene una combinación de conmutación por circuitos con la de paquetes.

1993, se lanza el primer navegador web para entorno gráfico: Mosaic, desarrollado por NCSA ( National Center for Supercomuting Applications), red accesible para todo público.

1994, Tim Bernerns-Lee creo World Wide Web Consortium(W3C) para intervenir como foro neutral donde empresas y organizaciones dialogan y acuerdan nuevos protocolos.

1995, la NSF da el control momentáneo
de Internet a 4 operadoras norteamericanas (MFS Datanet, Sprint, Ameritech y Pacific Bell); Amazon comienza como una tienda de libros.
Alternativaj nomoj de landoj

**Nomoj de landoj** estas sendube iom tikla temo pro ke iuj landoj nomiĝas tre malsame en malsamaj lingvoj. En Esperanton plej ofte eniras tiaj nomoj de landoj, kiuj venas el la plej disvastiga lingvo de responda lando, sed el tiu ĉi regulo ankaŭ ekzistas esceptoj kiam la nomoj venas de la plej parolataj eŭropaj lingvoj en la tempoj de Zamenhof. Krome, multaj landoj ankaŭ havas alternativajn nomojn kiujn uzas indiĝenuloj. Pro tio paralele kun "oficiaj" landonomoj en Esperanto ofte ekzistas la alternativaj, bazitaj je lokaj aŭ indiĝenaj lingvoj kaj supozeble pli politike korektaj.

Jen la malgranda kaj certe kreskiginda tabelo de tiaj landonomoj. Ĉi tie -i- estas pseŭdosufikso, kiun oni en ĉiu okazo povas anstataŭigi per radiko -land-.
Pugdoloro

**Pugdoloro** (paŭso de angla *butthurt*) estas kutima termino de interreto vaste signifanta la aron de negativaj emocioj kiujn homoj sentas dum iu diskuto, konflikto, flamo aŭ agado de troloj. Tiu ĉi emociaro inkludas frustron, ofendiĝon pro tuŝo de sentema temo, ĉagrenon pro iuj nekomfortaj faktoj de realo aŭ simple malĝojon pro malgajno en iu disputo. Kiel kutimas en Esperanto, la vorto povas roli kiel a-vorto, e-vorto, verbo ktp.

Kategorio:AnglismojKategorio:Interreta slangoKategorio:Paŭsoj
Лес

Лес в «If It's The Last Thing I Poo»

**Лес** — огромная локация, распологаемая почти по всей поверхности Грибной Звезды.

## Описание

Как уже было сказано ранее, лес — невероятно, огромная местность, занимающая большую часть суши Грибной Звезды, включая в себя и множество других локаций. По своей сути, лес можно назвать площадкой для жизни большинства существ планеты и местонахождения других, более мелких мест.

Впервые лес был продемонстрирован в клипе «My Winners Song», где играл скорее второстепенную роль и находился на заднем плане. Из клипа стало ясно, что в лесу живут как и привычные тому месту волки, так и не совсем свойственные ему курицы и грифы. Что интересно, лес здесь был показан достаточно редким, с большим количеством участников, покрытый эх кустарником или травой.

В мультсериале же лес впервые был показан в третьей серии — «If It's The Last Thing I Poo». По сюжету Лаки, Пай и Гиперчист пробирались через лес в попытках дойти до Золотого вулкана, что им в итоге удалось. По пути им встретились уже знакомые нам волки, а также те, кто ещё нигде не появлялись: паук, гигатский змей и новые виды птиц. Стоит отметить, что лес, в сравнении с «My Winners Song» стал более густым, мрачным и наполняющим чувство опасности. Анаголичная ситуация происходит и в серии, вышедшей спустя год после предыдущей, не считая того, что цветовая гамма сменилась на жёлто-зёлёную, что объясняется наступлением осени.

Спустя некоторое время после выхода четвёртого эпизода вышел первый комикс по мотивам «The Legend of Lucky Pie», в котором также демонстрировался лес, чей внешний облик не изменился в сравнении с последним на тот момент эпизодом, что компенсировалось начинаем новых персонажей-жителей (Гигантская птица) и представителей растительного мира (хвойные деревья и деревья с вкусными красными плодами). Что же касается комикса «Опасность?», то в нём не демонстрируется почти ничего касательно леса, сосдеродачиваясь на мелких локациях на пути главных героев.

## Появления

### В мультсериале

* «If It's The Last Thing I Poo»
* «ALIENS»

### В клипах

* «My Winners Song» (дебют)
* «Lene»

### В комиксах

* «Рождественский комикс»
* «Опасность?»
Хелл

Хелл

**Хелл** (англ. *Hell*, кит. *雕*) — втростепенный персонаж мультсериала «The Legend of Lucky Pie».

## Внешний вид

Своим внешним видом Хелл схож с Ксеной и Паем, являясь гуманоидным существом, вобравшее в себя черты птицы и человека. Тем не менее, у Хелла имеется полно отличий, которые отличают его от своих собратьев. Прежде всего, к ним относятся другой цвет окраса. Ксена и Пай имеют белый окрас и, судя по всему, лишены перьев на большей части тела. Хелл же покрыт перьями полностью и имеют они тёмно-серый окрас, что может быть доказательством того, что он и вовсе не является совой. Как и вышеуказанные персонажи, у него есть пара крыльев, однако ему не приходится выбирать между возможностью летать и умением держать предметы передними конечностями, поскольку он может одновременно иметь и крылья и руки. Помимо всего прочего, предводитель войска собак имеет и разительные отличия на голове. Мало того, что она полностью заросла перьями, от чего получила более звездообразный вид, так ещё и на его лице помимо глаз, похожих на совьиные, и рта присутствует ещё и нос в виде клюва.

Из одежды Хелл имеет лишь весьма странную мантию, закрывающую переднюю часть тела лишь наполовину, а заднюю всего до лопаток. На ногах же присутствуют не менее странные короткие шорты, начинающие практически с уровня плеч. Шорты окрашены в тёмно-синий цвет, как и мантия, которая, всё же, более светлая, нежели шорты.

## Личность

Сложно сказать что-то конкретное о характере Хелла исходя из его действий, поскольку их, на данный момент, было продемонстрировано крайне мало. В единственном диалоге Хелла и Ксены показано, что Кюона относится к своему соправителю не очень уважительно, считая себя выше его. Хелл же, в ответ на данную грубость, лишь неодобрительно вздохнул и полетел выполнять волю самопровозлашённого командира. Как именно данная ситуация характеризует персонажа сказать однозначно сложно. Она может демонстрировать как и подкладистость Хелла, так и его сдержанность или даже страх перед Ксеной.

## Способности

Как и его пернатые гуманоидные собратья, Хелл имеет возможность летать с помощью своих крыльев, растущих, в данном случае, из его спины. Кроме быстрого полёта крылья дают ещё и возможность зависать в воздухе и парить в одном месте определённое количество времени.

## Отношения

### Ксена

Не смотря на равный статус, Ксена, по неизвестным причинам, свято уверена в своём превосходстве над Хеллом, а посему позволяет чуть ли не хамские высказывания в его сторону. Хелл же терпит заносчивость своей коллеги, что может говорить как и о терпимости, так и о подкладистости.

## Галерея

### В мультсериале

ВдалиВедёт войскоОбернулсяТоропит КсенуВздыхаетОтступает
### Другое

Концепт-артЗначёк в титрахНа постереНа обложке серии
## Интересные факты

* Дословно оригинальное имя персонажа переводится с китайского как "орёл". Английское же имя персонажа переводится, как "ад".
Земля

**Земля** (англ. *Earth*, кит. *地球*) — планета, входящая в состав Солнечной системы. Родной мир людей и существ, переместившихся на Грибную Звезду через портал. На момент событий мультсериала «The Legend of Lucky Pie» захвачена чужеродной цивилизацией.

## История появления

Впервые Земля была показа в концовке серии ALIENS, в котором быда показана история Земли в неназванный промежуток времени после отлёта Три, тоесть после 2160 года. Второй и последний раз Земля фигурировала в комиксе, посвящённому Три, в котором на Земле уже происходило основные действия. Временной же отрезок не был указан точно, но по сюжету комикса можно сделать вывод, что это — начало или середина 22 века.

## Описание

### История

Полная история планеты неизвестна, однако то, что она отличается от истории реальной Земли можно понять по тому, что расположена материков и островов на планете во флэшбэке Кота-пророка очень сильно отличаются от реального расположения суши. Из комикса, посвящённому Три известно, что в начале и середине 22 века на планете существало государство, являющееся местной версией Китая, а также государства или же одно государство, в котором основной язык был английский. После того, как Три покунул Солнечную систему в 2160 году проходит неизвестное количество времени, после которого происходит отправление Ноевого Ковчега с образцами всех живых существ на Земле в космос, не смотря на то, что пригодная для жизни планета ещё не была найдена. Проходит небольшое количество времени и Землю посещает внеземная цивилизация, что, по словам очевидцев, стало для неё катастрофой. Спустя некоторое время большая часть людей покинула планету, а пришельцы установили на ней свой контроль. Оставшиеся на Земле существа же попали на Грибную Звезду через портал, который по неизвестным причинам открылся в месте, расположение которого не уточняется. Дальнейшая судьба Земли неизвестна, но Кот-пророк говорил, что во время прохождения через портал они поняли, что покинули Землю не навсегда.

### Природные условия

О природных условиях Земли известный не очень много. На момент отлёта Ноевого Ковчега на земле присутствовала вода,а большая часть суши была покрыта растительностью. Изменения климата после захвата пришельцами неизвестны, но по местноми, на которой появился портал, можно предположить, что часть суши или же вся суша стала каменистой пустыней.

### Флора и фауна

В 22 веке флора и фауна была очень похожа на реальную из 21 века, по крайней мере, домашние животные и люди остались прежними, а растения и вовсе ничем не отличались от реальных. Тоже самое можно сказать и о временном отрезке, в которых был запущен Ноев Ковчег. На момент открытия портала на Земле осталось небольшое количество людей, а также собаки, кошки, совы, кони, мухи и некоторые другое представители фауны, которые были перенесены на Грибную Звезду. О флоре на тот момент ничего сказать нельзя, поскольку единственное место, показанное в том временном отрезке — каменистая пустыня.
Abulio

**Abulio** (skribita en diversaj lingvoj kiel *aboulia* aŭ *abulia*, de greka vorto *βουλή* kun latina neiga prefikso *a-*) estas medicina termino, plej kutime uzata en neŭrologio. Ĝi originale signifas nervan aŭ psikan staton en kiu la malsanulo ne havas volon aŭ motiviĝon fari ion ajn, eĉ moviĝi, manĝi aŭ trinki. Ĝi estas kutima simptomo de deprimo, skizofrenio, Parkinsona malsano, Alzheimer-malsano kaj multaj aliaj malsanoj de nerva sistemo.

La vorto **abulio**, tamen, estas ankaŭ uzata en nemedicina senco pri iu stato de menso en kiu onia volpovo malkreskas aŭ mankas motiviĝo produkte labori. Multaj homoj havas tiajn **abuliajn** temperojn, kiam fari ion produktan ŝajnas neebla, kaj tio tute ne signifas ke ili estas mense malsanaj. Same kiel okazis pri vorto deprimo, la originale klinika termino eksignifis staton de normala homa menso.

## Ekzemploj de uzo

La vorto **abulio** estas uzata far fama ukraina esperantisto kaj akademiano Paŭlo Moĵajevo en sia traduko de ruslingva religia kanto de sia amiko Paŭlo Grebenjuk "Denove malvarmiĝis la aero…":

La mondon regas vintra abulio,
Sed nin varmigos tiu ĉi vespero:

Oni povas suspekti ke Moĵaevo decidis enmeti tiom raran vorton nur pro tio ke li ne povis trovi konvenan rimon por vorto "familio". En la sama kanto li ankaŭ enkondukis alian vorton homilio por la sama ŝajna celo. Tamen, enkonduko de novaj vortoj en Esperanto ne estas io evitenda, des pli tiam, kiam la vorto tiel enkondukata estas jam niŝe aŭ fake uzata.
Inĝenuo

**Inĝenuo** (de la franca *ingénue*) estas unu el klasikaj teatraj rolfakoj, kiuj ankaŭ aperas en kino. La roluloj de tiu ĉi rolfako estas personoj (plej ofte, kvankam ne ĉiam, junaj knabinoj), kiuj estas malgrandaj, ne tre fortaj, junaj, nespertaj, naivaj kaj samtampe ĝojemaj, bonkoraj kaj optimismemaj. Ankaŭ ofte **inĝenuinoj** havas blondajn hararojn, kiu estas supozeble unu el la fontoj de stereotipoj pri stultaj blondulinoj.

Multaj famaj aktorinoj en historio de teatro kaj kino ofte ludis **inĝenuajn** rolojn. Inter ili estas Mademoiselle Mars, Marilyn Monroe, Mary Pickford, Reese Witherspoon kaj multaj aliaj.
Kategorio:Kino kaj teatro
Kategorio:Faka terminaro
Nova Esperantujo

**Nova Esperantujo**, ofte mallongigita kiel **NE** kaj neformale konata kiel **la Kloako**, estas Telegrama grupo en Esperanto. Ĝi estis kreita la 18-an de julio de 2020 reage al la *Pafilogate* kaj perceptita manko de esprimlibereco en la Malnova Esperantujo. Kun la tempo, Nova Esperantujo iĝis granda kaj vigla spaco, kie abundas memeoj, ŝercoj kaj polemikaj diskutoj.

## Puĉo de EK

Puĉo de EK estas abrupta ŝanĝo en la posedo de la grupo Nova Esperantujo, kiu okazis la 21-an de majo de 2023. En tiu tago, la uzanto EK (Eterna Krokodilanto), uzante rethakitan konton de originala posedanto de Nova Esperantujo, sukcesis akiri la posedon de la grupo kaj abrupte ŝanĝis la administrantaron. Pro malapero de la unika etoso de "klasika" NE, multaj malkontentaj uzantoj forlasis la grupon kaj kreis diversajn novajn malgrandajn babilejojn kun celo konservi la spiriton de "vera kloakeco". La plej granda el ili iĝis la Kloaka Respubliko (ligilo al telegramo).

## Referencoj

1. ↑ https://t.me/klfne/3
2. ↑ https://t.me/klfne/21
Flamo

**Flamo** (angle: flame) estas arĥaa kaj rara Esperanta vorto por ardo aŭ fajrero. Sed kuntekste de interreto ĝi signifas, samkiel responda vorto en la angla, tre aktivan (ardan) diskuton kie personaj atakoj, ofendaĵoj kaj sakraĵoj kutime uzatas. **Flami**, do, signifas persone ataki iun personon aŭ grupon per interretaj medioj kiel retpoŝto, babilejoj, tujmesaĝiloj ktp.

Nuntempe pro disvolvo de interreto kaj malpliigo de la limo inter interreto kaj "vera vivo", oni ofte rimarkas la vorton **flamo** uzata ankaŭ por vervivaj, ne interretaj diskutoj. Se uzata en tiu kunteksto, la vorto havas pli mapli la saman signifon kiel vortoj "blasfemo", "(inter)insulto", "vortobatalo" ktp.

Kategorio:AnglismojKategorio:Interreta slango
Malnova Esperantujo

**Malnova Esperantujo**, mallongige **ME** estas kromnomo de telegrama grupo Esperantujo 🍀. Ĝi estas supozeble unu el la plej malnovaj kaj konataj Esperantistaj grupoj en Telegramo, kaj certe la plej granda grupo de telegramo.org. Kreita la 5-an de decembro de 2015, ĝi baldaŭ fariĝis la ĉefa Telegrama grupo por esperantistoj. Tamen, pro la skandalo konata kiel *Pafilogate* (aŭ *Pafilogejto*), okazinta la 18-an de julio de 2020, kreiĝis la grupo Nova Esperantujo (NE), kies celo estas protekti esprimliberecon. La "originala" Esperantujo, do, ekhavis prefikson "Malnova" por distingi ĝin de NE. Nuntempe NE estas plejtempe pli vigla kaj aktiva ol ME.

## Ligiloj

Senpera invitligilo
https://t.me/joinchat/AZriqTvfqSL9gb0SHNI7Mg
TTT-a devena ĉiamaligilo (postulas malliberan javaskripton)
https://esperantujo.telegramo.org/
Ĉefpaĝo

Saluton!

Bonvenon al Esperanto 2.0 Vikio — la vikio por memeoj, slangaj pruntvortoj, neologismoj, dialektiĝoj reformaj gramatikaĵoj kaj ĉiuj aliaj ideoj kiuj povas igi nian lingvon pli riĉa, logike preciza kaj kulture diversa. Mi decidis krei ĝin parte por havi sendependan deponejon por ĝisdatigoj de la lingvo, kiu ne dependu je volo de pli ĉeffluaj esperantaj risurcoj, kaj parte pro malamikema pritrakto de reformismo en tiaj centroj de nuna Esperanto-movado kiel la Esperanta Vikipedio.

Tio ĉi estas vikio kiun ĉiuj povas redakti, ĝisdatigi kaj aldoni siajn proprajn ideojn. Espereble, eventuale tio ĉi helpos al disvolvo kaj evoluo de Esperanto.

## Slangaj pruntvortoj laŭ devena lingvo

Afrikansismoj

Anglismoj

Ĉinismoj

Germanismoj

Koreismoj

Rusismoj

Tajismoj
Modoro

**Modori** estas vorto en esperanta slango kiu signifas "multe ridegi". Ĝi devenas de esperanta siglo MDR, kiu estas siavice pruntita el iu eŭropa lingvo, plej probable el la franca.

## Etimologio

Pli malpli ekde la plej komencaj versioj de interretaj babilejoj, paĝaroj, forumoj ktp, aŭ eble eĉ antaŭ la apero de interreto en Usenet aŭ Bultenejoj, uziĝis angla siglo LOL (angle *Laughing Out Loud*, t.e. "laŭte ridante"). Dum disvastigo de elektronaj komunikiloj en aliajn kulturojn krom la angla-usona tiasignifaj sigloj ankaŭ aperis en aliaj lingvoj. En la franca oni uzis tiusence siglon MDR kiu signifas *Mort De Rire* — laŭlitere, "(mi) mortis pro rido" aŭ "(mi estas) mortanta pro rido". Eventuale la sama siglo eniris Esperanton, sed oni elektis por ĝi pli pacan signifon: "Multe Da Ridoj".

Kiel kutimas por Esperantaj sigloj kiam ili iĝas ofte uzataj, MDR iĝis vorto **modoro**, t.e., laŭlitere, multe da ridoj. Laŭ reguloj de Esperanta vortfarado, oni povas uzi kaj uzas vortojn **modori**, t.e. multe ridi, **modora** aŭ **modoriga**, t.e. treege ridinda, ktp ĝis tiaj kutmetaĵoj kiel **primodorindaĵo**.
Upismo

**Upismo** estas *ad hoc*-termino por la skolo de Esperantistoj kiuj opinias ke Esperantaj vortoj signifantaj homojn havu apartajn sufiksojn por genro kaj apartajn por biologia sekso, ĉar, laŭ moderna genra teorio, tiuj ĉi du aferoj ne nepre kongruas kaj ili ambaŭ estas gravaj por homa personeco. Por distingi inter tiuj ĉi aferoj anoj de tiu ĉi skolo proponas reformon de genra sufikssistemo.

Oni proponas uzi la genrajn sufiksojn *-in-*, *-iĉ-* kaj *-ip-* por genroj, laŭorde ina, iĉa kaj neduuma, kaj por respondaj seksoj uzi na, laŭorde, **-un-**, **-uĉ-** kaj **-up-**. Tiel oni povas facile diferenci inter genro kiel socia rolo kaj identiĝo kaj sekso, t.e. certa tipo de genitaloj. Oni ankaŭ povas tre facile krei vortojn por apartaj tipoj de neduumuloj, ekzemple **uĉino** estos biologia viro kiu identiĝas kiel ingenra, **unipo** estos biologia virino kiu ne identiĝas nek kiel iĉo nek kiel ino kaj, ekzemple, **unino** estos cisgenra virino. Cetere, tiu ĉi reformo bone kunlaboras kun la menciita en PMEG neoficia sufikso *-uk-*, kiun oni uzas por kastrita aŭ iel alie senfekundigita besto. Oni povas ankaŭ uzi ĝin por homoj kiuj ne havas aŭ perdis genitalojn, same kiel sufikso **-up-** estu uzata por interseksuloj, t.e. homoj kies genitaloj ne estas nek viraj nek inaj pro iu disvolviĝa anomalio. La responda genra sufikso estus **-ik-**, kiun oni povas uzi por homoj kiuj identiĝas kiel sengenruloj, kvankam tio ĉi kolizios kun jam ekzistanta neoficia signifo de sufikso -ik-.

Tiu ĉi reformo estas ĝeneraligo de reformoj kiuj proponis sufiksojn *-iĉ-* kaj *-ip-*. Ĝi estas pli radikala ol ili, ĉar ĝi postulas rompon de tradicia uzo de la lingvo. Ekzemple, por bestoj jam ekzistas tradicio uzi sufikson *-in-* kaj foje ankaŭ *-iĉ-*, sed laŭ tiu ĉi sistemo nur eblas uzi **-un-**/**-uĉ-**-sufiksojn, ĉar bestoj ne havas genrojn en homa socia senco de la vorto. Oni povas ankaŭ uzi sufiksojn **-up-** por nature hermafroditaj animaloj kiel helikoj kaj **-uk-** por senseksaj bestoj kiel formika aŭ abela "laboristo". Tio ĉi, tamen, postulos grandan reverkon de jam ekzistantaj biologiaj fakaj tekstoj.

## Referencoj

1. ↑ https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/neoficialaj\_afiksoj/sufiksoj/uk.html
Beletro

**Beletro** (de la franca *belles lettres*) estas parto de fikcia literaturo, kiu pli fokusas je bela lingvaĵo kaj emocia kaj amuza rakontomaniero ol je iu serioza mesaĝo. Laŭ difino el Esperanta vikipedio, Beletro estas "arta, spirite kaj emocie ambicia literaturo - kontraste al faka kaj scienca literaturo". Iam oni ankaŭ difinas beletron tra ĝia distra kaj amuziga funkcio, tiel ankaŭ kontrastante ĝin al religia, mora aŭ politika fikcio kaj tiel nomata "alta literaturo" kiu estas pura "arto por arto" sen celo amuzigi la leganton.

Inter Esperantaj verkistoj troveblas multaj **beletristoj**, kiuj por siaj celoj ofte enkondukas interesajn neologismojn en la lingvo. Tiuj neologismoj estas karakteraj je tio, ke ili ne nepre estas necesaj aŭ pli precizaj ol jam ekzistantaj Esperantaj vortoj, ili enkondukiĝas ĉar ili estas simple pli belaj de la vidpunkto de la aŭtoro aŭ pli taŭgaj por transdoni la etoson kaj ideon de ŝlia rakonto. Tiaj **beletraj** neologismoj formas apartan klason de neologismoj, enkondukitaj por pure literaturaj kialoj.
Hossein Esmaeilzadeh

**Hossein Esmaeilzadeh** ( Born 30 June 1991 Shahrekord ) is an Iranian canoeist.

## Personal Life

He is originally Lor Bakhtiari. At a young age, due to his father's interest in swimming, he got acquainted with water and pool and became interested in this sport. Along with studies, there was always a professional sport in his daily life schedule. At first he became interested in taekwondo. But after a few months of activity, he gradually lost his interest and Dike was not attractive to him and he mostly went to group and team sports, which coincided with the time of studying at school. He chose handball and I played professionally. In these years, swimming and communication with the pool was always maintained. It was at the beginning of high school that he got acquainted with rowing and started his activity in this field as an amateur, and due to the great attraction that water courses had for him, he was able to progress very quickly and step on the path of becoming a professional.

He chose the field of calm water kayaking and training continued in this field along with his studies, but due to the decrease in the water flow of the Zayandeh Rood Dike River, he had no place to practice, and for this reason, he gradually became interested in related fields in rough waters. and started working in the field of rafting.

## Career

He has been a member of the national white water rafting team for about 10 years and during this time he was able to win numerous championships at the national level as an athlete and at the international level as a coach of women under 19 years old. In 2013, he experienced the first overseas deployment and was sent to the World Championship in New Zealand, and then he was sent to the World Championship and the European Cup in Italy 3 times in 2017, 2018, 2022. He also participated in the World Championships in Turkey in 2018 and was able to raise the level of rafting in the country and make many people interested in the championship aspect of this sport.
Виноградины

Виноградины в комиксе

**Виноградины** — раса второстенных персонажей. Дебютируют (не считая Пинота и Поу) в комиске, посвящённому Пинота и Поу.

## Описание

Как уже было сказано выше, виноградины являются целой расой персонажей, проживающих на поверхности Грибной Звезды. Впервые выноградины появились в серии «ALIENS», в которой две виноградины—сиамских близнеца находились на лечении в больнице, поскольку у одного из них количество воды в организме понизилось до критического. Остальные же виноградины впервые были показаны лишь в комиксе под названием «История Пинота и Поу, в которой помимо указанных выше героев были показаны и виноградины, растущие вместе с ними на одной грони.

Как стало понятно из комикса, виноградины рождаются на деревьях, после чего они происходит процесс их созревания, во время которого они вынуждены висеть на ветках дерева, не имея возможности даже немного передвинуться. После созревания же виноградины имеют несколько вариантов дальнейшего сценария жизни, большинство из которых сводится к использованию их, как вещей и скорой смерти. Например, их могут съесть, сделать из них вино, высушить на виноград и т.д. Интересно то, что большинство виноградин абсолютно равнодушны в отношении к факту своей вероятной скорой кончины, а некоторые даже рады этому. Однако, существует вероятность, что виноградина после созревания будет доставлена в некий Город Фруктов, о котором на данный момент нет никакой информации. Что же касается сородичей Пинота и Поу, то их жизнь оборвалась именно благодаря тому, что их съел бегемот. Вышеуказанные герои же спаслись буквально чудом, сумев не попасть в рот чудовищу.

## Появления

### В комиксах

* «История Пинота и Поу» (остальные виноградницы)
Urgi

**Urgi** estas neologisma vorto por konduto de bajzuoj. Oni difinas ĝin kiel "utili kaj labori por la Bajzua Finvenko kontraŭ ĉiuj siaj kontraŭuloj". La "Bajzua finvenko" estas abstrakta ideala mondo kie ne plu ekzistos iu maltoleremo, malrespekto, trolumo aŭ entute iu ajn diverseco de opinioj. La sola opinio kiu venkos estu la plej virta kaj la plej politike korekta, senrigarde de la faktoj aŭ objektiva realo.

Krom vorto **urgi** ankaŭ utiliĝas vorto **malurgi**, tio estas malhelpi, kontraŭi strebon al la Bajzua Fina Venko, ekzemple subtenante diversecon de opinioj aŭ rifuzante ŝanĝi sian konduton por esti pli tolerema kaj neofenda.

## Deveno

La vorto devenas de la nomo de iu uzanto de telegramo, kiu afiŝis enketon en esperantaj grupoj, demandante *Kie vi sekvas nin?*. Neniu ĝuste komprenis la demandon, kaj, ĉar la elektoj ne enhavis ĉiujn lokojn de la mondo, oni mokante kunligis ŝlian nomon kun supozebla bigoteco kaj antaŭjuĝo en la enketo kaj tiel la vorto ekuziĝis.
Aŭto-

**Aŭto-** en Esperanto estas transfundamenta neoficiala prefikso. Ĝi devenas de la greka, kie ĝi estis propra prefikso, kaj troveblas en grek- kaj latindevenaj Esperantaj vortoj kiel *aŭtobiografio*, *aŭtodidakto*, *aŭtomobilo* ktp. kun pli-malpli sama signifo kiel la Esperanta afikso *mem-*. Tamen en Esperanto ĝi estas nuntempe produkta kun iom malsama signifo: ĝi troviĝas en vortoj kiuj priskribas aŭtomataj kaŭ komputilaj procezoj, t.e. en moderna Esperanto ĝi uziĝas kiel mallongigo de la vorto *aŭtomata*: **aŭtokorektilo**, **aŭtorespondilo**, **aŭtostiranta aŭto** ktp.

Kontraste al fundamentaj kaj transfundamentaj propraj afiksoj en Esperanto, tiu ĉi prefikso estas neapartigebla, t.e. oni ne povas uzi ĝin kiel radikon kun sama semantika signifo, kiel, ekzemple, kun prefikso *eks-*, el kiu oni formas vortojn *eksa*, *eksigi*, ktp. Vorto *aŭto* estas simple mallongigo de *aŭtomobilo*, kaj vortoj kiel **autoo**, **aŭtoa** ktp ne troveblas en iu uzata versio de Esperanto. Similaj, kvankam ne tute samaj, aferoj okazis kun aliaj grek- aŭ latindevenaj afiksoj kiel *pseŭdo-*, *semi-*, *tele-*, *pre-* ktp, kaj ankaŭ oni povas komapri ilin kun pseŭdosufikso *-i-* en nomoj de landoj.
Paŭsoj el rusaj sakraĵoj

En la rusa lingvo tradicie ekzistas multaj vortoj surbaze de sakraj radikoj, plej ofte devene de vortoj "kaco", "piĉo" kaj "fiki". Multaj el tiuj vortoj jam ne signifas ion obscenan kaj estas nur emfaze emocia maniero esprimi iujn kutimajn, eĉ rutinajn aferojn. Pro granda kvanto de ruslingvanoj en Esperanta komunumo, paŭsoj el tiaj rusaj esprimoj ankaŭ aperis en Esperanto.

Jenas plej verŝajne ne kompleta listo de rusaj sakraj paŭsaĵoj en Esperanto, kiuj iam povas renkontati, en neniu aparta ordo:

* **Nek kaco(n)** — nenio(n) aŭ preskaŭ nenio(n)
* **(Ek)kaciĝi** — 1. ekmiri pro elstara kazo aŭ ies aroganteco; surpriziĝi; 2. iĝi agresema aŭ aŭdaca, konduti malafable sen timo de reago
* **Piĉismo** — granda katastrofo, tragedio aŭ fiasko: ekzistas opinio, ke pli trafa estas la vorto "pizdetso", kreata per esperantigo de la rusa termino
* **Piĉiĝi** — 1. iĝi tute freneza, 2. (malofte) fali
* **Ĝisfiki**, **finfiki** — ĉikani, ĝeni per tro forta aŭ tro formala kritiko, aktive serĉi konflikton
* **Forfikiĝi** — foriri, malaperi
* **Trafiki** — perdi, preterlasi
* **Trafikiĝi** — erari, fiaski
* **Ĝispiĉe**, **laŭkace** — ne zorgige, ignorate, prifajfende
* **Ĝiskace** — ege multe
* **Kacaĵo** — sensencaĵo, sentaŭga aŭ senutila afero
Spino

**Spino** estas jam konata vorto el klasika esperanto. Laŭ ReVo, spino estas la centra akso de homa skeleto, t.e. vertebraro. Tiusignife ĝi estas enkondukita en Plena Vortaro de Esperanto far SAT, kiu eldoniĝis en jaro 1934.

Tamen, en fiziko la vorto **spino** havas tute alian signifon. Spino estas unu el kvantumaj nombroj, kiuj karakterigas elementan partiklon. La termino devenas de angla vorto *spin*, t.e. rotacii ĉirkaŭ fiksa akso. Kvankam ni ne povas diri pri subatomaj partikloj ĉu ili vere rotacias, la vorto mem jam pli malpli eniris en Esperanto tra la sciencaj cirkloj kaj oni de foj' al foj' uzas ĝin je tiu ĉi signifo: **spini** — rotacii ĉirkaŭ fiksa akso. **Spinilo** (angle: *fidget spinner*) estas moda ludilo, kiun oni spinigas en siaj manoj kiam fingra aktiveco necesas.
Kategorio:Anglismoj
Kategorio:Scienca terminaro
Kategorio:Plursignifaj vortoj