Turcja

**Turcja** (tur. Türkiye), **Republika Turcji** (tur. Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji Zachodniej na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie Południowo-Wschodniej, ze stolicą w Ankarze. Graniczy w Europie z Bułgarią i Grecją, natomiast w Azji ze Zjednoczoną Republiką Arabską, Federacją Arabską, Iranem oraz Zakaukaziem. Część europejska – wschodnia Tracja – stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej Morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcję od północy otacza Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i Morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne (nazywane w języku tureckim Morzem Białym). Republika Turcji została proklamowana w 1923 roku, poprzedzającym ją państwem było Imperium Osmańskie.

## Historia

Gdy w lipcu 1974 roku grecki rząd pod kontrolą junty Czarnych Pułkowników przeprowadził zamach stanu na Cyprze, mający na celu jego całkowitą inkorporację do Republiki Greckiej, rząd turecki musiał zareagować. Jeszcze w sierpniu tego roku premier Bülent Ecevit zainicjował operację ,,Atilla”, w wyniku której tureccy żołnierze zajęli północną część Cypru. W wyniku zawieszenia broni ustanowiono linię demarkacyjną, określaną także jako zielona linia, która przedzieliła wyspę na dwie części: północną – anektowaną przez Turcję, a także południową – anektowaną przez Grecję Czarnych Pułkowników. Premier dogadał się z Anglikami i Amerykanami, by interweniować w regionie Kaukazu i ustanowić tam marionetkowe państwo, czego dokonano w obliczu kryzysu konstytucyjnego roku 1993 w Rosji. W roku 1980, w wyniku wojskowego zamachu stanu, Ecevit został zmuszony do ustąpienia ze stanowiska premiera.

Porządek kemalistyczny umarł w Turcji w roku 1996, kiedy władzę objął dążący do ograniczenia świeckości państwa Necmettin Erbakan. Spotyka się on z oporem wojskowych oraz socjaldemokratów. Sprzeciw ten został wyrażony 28 lutego 1997 roku, kiedy premierowi zostało przedstawione ultimatum. Zażądano przez niego ustąpienia i zezwolenia na przejęcie władzy przez bardziej prozachodni gabinet. Premier odrzucił propozycję i wezwał Turków do solidarności z legalną władzą. Tym sposobem zdołał on zebrać ogromne rzesze Turków na ulice, w których wojskowi dosłownie się utopili. Doszło do kilkuset aktów samosądów, a po samym puczu przeprowadzono sto egzekucji wojskowych, w tym na kilku generałach.

## Idee narodowe

***Duma Turków –*** Kraj półksiężyca wielokrotnie w swojej historii padał ofiarą zachodnich knowań lub stawał się pionkiem mocarstw okcydentu. Oprócz kilku chwalebnych wyjątków. Tak jak przed wieloma dziesiątkami lat Brytyjczycy wspomogli nas w wojnie krymskiej, czy dali nam gwarancje niepodległości pod koniec lat trzydziestych, tak dziś, w tych trudnych czasach, dzielimy z nimi znoje utrzymywania porządku na Zakaukaziu, które nigdy nie zostało zdobyte przez Ankarę. Wzbudziło to w narodzie i jego generałach spore ambicje, a głosy mówiące o przywróceniu chwały i powrotu do granic sprzed stu lat są coraz głośniejsze. Szczególnie nasilają się głosy sprzeciwu wobec perskiej ekspansji - Iran zajął tereny Azerbejdżanu w trakcie interwencji na Kaukazie.

***Duch Kemala –*** Gazi Mustafa Kemal Pasza Atatürk przez prawie całe dwudziestolecie międzywojenne rządził Turcją, a jego partia kemalistyczna władała krajem do końca XX wieku. Ideologia Ojca Turków stanowiła nacjonalizm połączony ze świeckością. Rządząca dzisiaj Partia Sprawiedliwości i Rozwoju Erdoğana niby odchodzi od świeckości na rzecz podkreślania więzi z islamem, a nawet mówieniu o dumnej, osmańskiej przeszłości narodu. Jednak z drugiej strony Recep Erdoğan przyjmował kanclerza Kohla na tle portretu Atatürka. O Mustafie Kemalu Paszy nie można zapomnieć, to Piłsudski Turków.

***Potężna armia –*** Turcja od reform Kemala przez cały okres swojej historii może szczycić się dobrze rozwiniętą, zdyscyplinowaną i silną armią, drugą najliczniejszą w Sojuszu Północnoatlantyckim (nawet za czasów jego świetności). Dziś Ankara ma nadal pod kontrolą wiele dywizji i brygad pancernych, które mogą stanowić potężną siłę na Bliskim Wschodzie.

***Kurdowie –*** Turkowie nigdy nie byli przyjaźnie nastawieni do Kurdów. W pamięci całego świata są tureckie zbrodnie z okresu rewolucji Młodych Turków, czy późniejszej. które popełniono na ludzie, z którego wywodziło się wielu wybitnych ludzi, między innymi Saladyn Jednak problemu kurdyjskiego nie da się zatuszować, będzie on istniał stale. W końcu Kurdowie to ponad szesnaście milionów obywateli Turcji: blisko co czwarty obywatel Turcji to Kurd. Ta mniejszość stwarza ogromne zagrożenie dla suwerenności terytorialnej naszego państwa.

***Armia na straży świeckości –*** Zachodni charakter państwa tureckiego oraz jakiejkolwiek formy demokracji chroni armia. Należy sobie jednak zadać pytanie: przed kim i dla kogo jest ta ochrona? Odpowiedź jest prosta: Turcja jest broniona dla Turków przed Turkami. Coraz bardziej radykalizujący się od wielu lat młodzi mieszkańcy kraju, jak i starsi, którzy dorośli do wiernego podążania za naukami Koranu, coraz bardziej sprzeciwiają się panującej w Turcji demokracji. Symbolem ich sprzeciwu wobec systemu jest wybór partii dyżurnego islamisty kraju i obronienie jego władzy przed dotychczas nieugiętą armią.

***Spisek Ecevita –*** Bülent Ecevit to socjaldemokrata, rzecznik pojednania turecko-greckiego, świeckości i powszechnego pokoju i dobrobytu, czyli prawdziwy bandyta. To wróg obecnego państwa tureckiego, który może doprowadzić do utraty zdobyczy dyżurnego islamisty kraju. Na szczęście Ecevit nie jest na tyle lubiany na zachodzie, by zyskać tam jakiekolwiek poparcie. Stał się niesławny po tym, jak doprowadził do aneksji Cypru północnego po inwazji Greków na południowa część wyspy. Jedyną frakcją w kraju, która popiera Ecevita (poza mniejszością obywateli) jest armia, której lojalności nadal nie można być niestety pewnym.

## Polityka

Obecny premier, Necmettin Erbakan, zdaje się być nieskrępowany władzą, co szczególnie martwi opozycyjnie nastawione wobec niego wojsko. Erbakan gra na promuzułmańskich i antygreckich nastrojach, które są dodatkowo wzmacniane przez wrogie posunięcia Aten. Dąży on do zawiązania sojuszu pomiędzy muzułmańskim klerem a rządem w celu zjednoczenia narodu tureckiego przeciwko jego wrogom.

Bülent Ecevit to polityk socjaldemokratyczny i dążący do świeckości, jednak skompromitowany przez to, że był zmuszony do aneksji Cypru Północnego po agresji Grecji. Polityk ten znajduje poparcie w frakcji wojskowych, dążących do świeckości państwa. Organizacja ta nosi nazwę Batı Çalışma Grubu i na jej czele stoi współpracujący ze Stanami Zjednoczonymi generał Çevik Bir.

Wyważonym działaczem zdaje się być Fethullah Gülen, muzułmański uczony, który nie podziela radykalizmu Erbakana, a jest rzecznikiem pokoju i pojednania narodów oraz religii. Jego głos dotyczący religii, w momencie gdy władza wprowadza religię do urzędów, staje się szczególnie głośny i coraz bardziej poważany.

## Gospodarka

Turcja należy do listy dwudziestu najlepiej rozwiniętych gospodarek świata. Znaczne zasoby mineralne, samowystarczalne rolnictwo oraz kapitalnie rozwinięta i wciąż rozwijająca się turystyka, powiększają dobrobyt w tym państwie.

## Wojsko

Turcja posiada największą armię NATO w Europie. Tureckie Siły Zbrojne stoją także na straży kemalizmu. Tę rolę armii stara się ograniczyć obecny rząd, który po zamachu stanu w 1997 sukcesywnie usunął z szeregów wielu oficerów i żołnierzy, niejednokrotnie doprowadzając do skazania ich na śmierć. Kara ominęła przywódcę puczu - Çevik Bira. Prokuratura twierdzi, że przeciw generałowi nie udało się znaleźć niepodważalnych dowodów, co jest nieprawdą. Tak naprawdę wpływy Bira w armii są nadal na tyle wysokie, że jego aresztowanie mogłoby doprowadzić do kolejnego zamachu stanu, do czego rząd nie chciałby doprowadzić.