Bạo lực gia đình tại Quảng bình

3.2 Các dạng bạo lực gia đình tại Quảng Bình.

Bạo lực thể chất

Là những hành vi ngược đãi, đánh đập của một hay nhiều thành viên trong gia đình làm tôn thương đến nhân phẩm, sức khỏe, tinh th ần, tính mạng của một hay nhiều thành viên khác trong gia đình. Là nh ững hành vi mà người gây ra bạo lực thường sử dụng các sức mạnh cơ bắp ( tay,chân) hoặc công cụ ( thậm chí cả vũ khí) gây nên sự đau đớn về thân th ể đ ối v ới nạn nhân. Những hình thức phô biến của bạo lực thể chất thường thấy là: đánh, đập, tát, đấm, đá…Những hành vi bạo lực này th ường gây nên s ự đau đớn về thể xác, nó để lại dấu vết trên cơ thể nạn nhân và đó là nh ững bằng chứng vi phạm pháp luật và dễ bị phát hiện, ng ười gây ra b ạo l ực th ể chất có thể xử lý bằng pháp luật. Bạo lực thể chất chính là nh ững hành động đối xử tồi tệ về thể chất, sử dụng sức mạnh thể lực đối với n ạn nhân cho du có để lại thương tích hay không?

-Theo Giáo trình xã hội học chuyên biệt, GS.TS Đặng Cảnh Khanh – ThS.

Đặng Thị Lan Anh,2014-

9

Bạo lực tinh thần

Là những lời nói, thái độ, hành vi ngược đãi ho ặc s ỉ nh ục m ột hay nhi ều thành viên trong gia đình làm tôn thương đến nhân phẩm, s ức kh ỏe, tâm thần, tính mạng của một hay nhiều thành viên khác. Bạo l ực tinh th ần cũng còn là sự chỉ đạo, áp đặt hoặc xâm phạm tới nguy ện vọng, ý thích, th ị hiếu riêng của mỗi người là những hành vi nhằm hành h ạ tâm lý và nh ững lời nói sỉ nhục, đe dọa, sự lãng quên/bỏ rơi người thân không quan tâm… Những hành vi này không dễ phát hiện và pháp luật khó can thi ệp. Trong bạo lực tinh thần, người ta có thể chia ra những dạng bạo hành nh ư sau:

Đe dọa hoặc hăm dọa đối tượng, lạnh lung với đối tượng, dán nhãn cho đ ối tương hoặc quy gán cho đối tượng không có năng lực. -Theo Hoàng Bá Thịnh,2008-

10

Bạo lực tình dục

Là những hành vi cưỡng ép hoặc bạo lực để thỏa mãn tình dục, ép buộc người phụ nữ phải làm những việc liien quan đến tình d ục trái v ới mong muốn của họ, đòi hỏi tình dục, cưỡng hiếp, giam cầm và sử dụng các công cụ tình dục, xem phụ nữ chỉ như là đối tượng tình dục. Hành vi này có th ể diễn ra một lần hay nhiều lần và diễn ra cả trong quan hệ v ợ ch ồng hoặc tình bạn. Bạo lực tình dục còn bao hàm cả việc ép vợ phải sinh nhi ều con hoặc phải để bằng được con trai.

-Theo Giáo trình xã hội học chuyên biệt, GS.TS Đặng Cảnh Khanh – ThS.

Đặng Thị Lan Anh,2014-

Bạo lực kinh tế

Là việc một hoặc nhiều người dung sức mạnh để đe dọa, áp đặt ho ặc lừa mị nhằm bóc lột sức lao động, chiếm dữ và kiierm soát tài chính c ủa một hoặc nhiều người khác trong gia đình. Dạng bạo l ực này đ ưa đ ến s ự phân công lao động và hưởng thụ bất hợp lý giữa các thành viên gia đình.

-Theo Giáo trình xã hội học chuyên biệt, GS.TS Đặng Cảnh Khanh – ThS.

Đặng Thị Lan Anh,2014Điều tra cho thấy bạo lực gia đình ở huyện Quảng Trạch – Quảng Bình còn tồn tại nhiều hình thức và có 23% gia đình có hành vi về bạo lực về thể chất, 25% có hành vi bạo lực về tình dục và 30% có hành

11

vi về bạo lực tinh thần. Từ những số liệu trên cho ta thấy tình trạng bạo lực gia đình ảnh hưởng nghiêm trọng như thế nào đến đ ời s ống gia đình cũng như đời sống xã hội của từng cá nhân và từng gia đình.

-Theo Đinh Thị Thanh Tuyền,20144. Nguyên nhân và giả pháp bạo lực gia đình tại Qu ảng Bình.

4.1 Nguyên nhân bạo lực gia đình tại Quảng Bình.

Nguyên nhân kinh tế.

Trong các hộ gia đình, vợ chồng đều có thu nh ập và cung quy ết đ ịnh việc chi tiêu thì mức độ bạo lực thấp hơn. Mặt khác, nghiên c ứu này cũng chỉ ra, có mỗi tương quan giữa nghèo khô ( đo bằng s ự t ự phân loại c ủa người được hỏi về của cải của họ so với các gia đình khác trong c ộng đồng) với hành vi bạo lực gia đình. Những gia đình khá giả th ường ít có những ngược đãi bằng lời nói hay ngược đãi bằng thân th ể, mặc du nh ững gia đình này có tỷ lệ cưỡng ép làm tình cao h ơn. Cách gi ải quy ết chung cho hiện tượng này là những cặp vợ chồng phải tự mưu sinh kiếm sống với những khó khăn bươn chải thường phải chịu những áp lực cuộc sống nhiều hơn, do đó dẫn đến những biểu hiện về căng thẳng thần kinh h ơn, và dễ xảy ra bạo lực trong gia đình này.

-Theo Vũ Mạnh Lợi và các cộng sự,1999Những cặp vợ chồng phải bươn chải vất vả để kiếm sống th ường có sự căng thẳng về thần kinh hơn và do đó dễ nảy sinh mâu thuẫn dẫn đến tranh cãi trong gia đình và cuối cung nam giới thường sử dụng quy ền và sức mạnh của mình để gây ra bạo lực với vợ. Tuy nhiên, không th ể đ ô l ỗi cho nghèo đói vì nhiều gia đình khá giả vẫn có b ạo l ực và nhi ều gia đình kinh tế khó khăn nhưng vẫn giữ mối quan hệ tốt đẹp. - Theo http://hoibaotrotuphap.com-

12

>> Nếu trong gia đình một trong hai người vợ hoặc chồng không tự chủ

về mặt kinh tế ( tiền) trách nhiệm làm kinh tế để lên một người => áp l ực, căng thẳng thần kinh=> Bạo lực gia đình. Nguyên nhân về bất bình đẳng giới và định kiến giới.

Những quan niệm xã hội về thân phận người phụ n ữ là tài sản c ủa người đàn ông hay mọi quyền lực thuộc về đàn ông đã khiến cho nam gi ới xem như cách ứng xử của họ với phụ nữ thế nào là quyền của nam giới trong gia đình.

-Theo Hữu Ngọ,2017Những định kiến giới như chồng có quyền dạy vợ; chồng có th ể ch ơi bời nhưng vợ thì phải đoan trang; chồng là chủ gia đình, có quy ền quy ết định mọi việc trong gia đình; tư tưởng trọng nam, khinh n ữ…, hay nh ững các quan niệm bất bình đẳng giới khác về vai trò c ủa nam và n ữ đã làm cho phụ nữ trở thành nhóm có nguy cơ bị bạo lực gia đình cao.

-Theo https://vinhphuc.gov.vnPhụ nữ phải phụ thuộc, yếu đuối, thụ động, nam giới là độc lập, m ạnh mẽ có năng lực và là người ra quyết định. Chồng có quyền dạy vợ, vợ phải nghe theo chồng.

13

Nam là trụ cột trong gia đình, có quy ền quyết định nh ững vi ệc l ớn quan trọng trong gia đình, nữ có trách nhiệm nuôi dạy con cái, n ội trợ trong nhà.

Nam giỏi việc xã hội, nữ phải giỏi việc nhà. -Theo Thành Trung,2010-

>>

Nếu là nữ giới thì không có tiếng nói, lời nói của n ữ gi ới không có

trọng lượng bằng nam giới. Nếu là nữ giới phải nghe theo nam gi ới, không có quyền hành gì trong gia đình. Nh ững việc mà ph ải cả hai ng ười là v ợ và chồng cung quyết định thì chỉ cần người chồng quyết định là đủ. Mọi ý kiến của vợ đều bị bác bỏ. Những giả sử trên đi ngược lại không đáp ứng như mong đợi thì sẽ xảy ra tình trạng ngược đãi => bạo l ực gia đình.

Nguyên nhân về tệ nạn xã hội

Khi sử dụng các chất kích thích như rượu, ma túy… nam gi ới th ường có nguy cơ giải quyết những khó khăn bằng hành vi bạo lực, chẳng h ạn nh ư nhiều người thường lấy cớ say rượu, thua bạc để đánh đập, hành h ạ v ợ con, bắt vợ phải đưa tiền để đi uống rượu và chơi cờ bạc.

- Theo http://hoibaotrotuphap.comMột số nghiên cứu xã hội học cho thấy: thói quen uống r ượu, c ờ b ạc, nợ nần làm tăng sự bất an về kinh tế trong hộ gia đình, các tệ n ạn xã h ội

khsc có liên quan đến bạo lực gia đình. Một phần c ơ bản, nh ững khó khăn về kinh tế và hiện tượng nghiện rượu có quan hệ t ới hành vi b ạo l ực gia đình. Đàn ông có thể uống rượu nếu họ nghèo khô để quên đi những khó khăn của mình, và một người chồng phung phí nguồn thu nhập ít ỏi vào rượu có thể làm căng thẳng thêm cuộc sống gia đình. Nam gi ới cho r ằng uống rượu là hành vi bình thường trong trách nhiệm xã hội c ủa mình. M ột số gia đình xuất hiện xung đột vợ chồng do việc người chồng thường xuyên đi uống bia ôm và đến các nhà hàng massage.

-Theo Giáo trình xã hội học chuyên biệt, GS.TS Đặng C ảnh Khanh – ThS. Đặng Thị Lan Anh,2014-

>> Khi mà người chồng trong gia đình sử dụng các chất kích thích như rượu bia, ma túy…thì lý trí phần nào đã không tỉnh táo, c ộng thêm s ự c ằn nhằn của người vợ => khó chịu => không kiểm soát đ ược hành động c ủa mình => bạo lực gia đình. Nguyên nhân về trình độ học vấn

Trình độ học vấn cũng được xem là một y ếu tố tác đ ộng đ ến b ạo l ực gia đình. Trình độ học vấn của chồng và vợ thì tỷ lệ đàn ông ch ửi m ắng, đánh đập vợ, ngăn cản các hoạt động phấn đấu của v ợ, ép buộc tình d ục càng thấp. Ví dụ: một số thông tin định tính từ những nghiên cứu v ề bạo l ực gia

đình cho thấy chiến tranh lạnh xảy ra nhiều hơn trong các cặp v ợ ch ồng trung lưu có học vấn cao hơn. Các cặp vợ chồng có h ọc v ấn cao, đ ịa v ị xã hội cao thường giải quyết xung đột bằng đối thoại. Điều này t ương ph ản với các gia đình mà trong đó người ch ồng có h ọc v ấn th ấp h ơn và hay s ử dụng vũ lực để giải quyết vấn đề này. -Theo Vũ Mạnh Lợi và các cộng sự, 1999-

được những công việc lương cao sẽ thấp. Nếu cơ hội tìm đ ược nh ững công việc lương cao như vậy thì sẽ không có thu nhập ôn định. Không có thu nhập ôn định thì sẽ không đáp ứng được các nhu cầu về kinh tế => áp l ực, căng thẳng => mâu thuẫn trong gia đình tăng cao => bạo l ực gia đình. Ho ặc nếu trình độ học vấn của chồng thấp hơn của người vợ thì người ch ồng sẽ cảm thấy vị trí của mình trong gia đình bị giảm, khó chịu => sử dụng vũ l ực để giải quyết vấn đề này.

# Người vợ bị bạo hành 11 năm

Chúng tôi tới thăm nhà mẹ đẻ của chị Hoàng Nhật A. ở thôn Cồn, xã Tây Trạch, huyện Bố Trạch (tỉnh Quảng Bình) vào buổi chiều tà của 1 ngày giữa tháng 8. Dường như các thành viên trong căn nhà nhỏ này vẫn chưa hết bàng hoàng sau những ngày đón chị A. về mang trên mình đầy thương tật.

Lau vội giọt nước mắt, bà Dương Thị Vưa (SN 1959, mẹ nạn nhân A.) nghẹn ngào: “Vợ chồng tôi sinh được 5 đứa con gái, đứa nào đứa nấy đều ngoan hiền, chịu thương chịu khó. A. là đứa con thứ 2 trong gia đình, từ nhỏ nó đã siêng năng cần cù. Ấy thế mà cuộc đời nó lại lênh đênh, trải qua 2 lần đò vẫn chưa tìm thấy hạnh phúc”.

Bà Vưa (mẹ đẻ chị A.) nghẹn ngào trước nỗi đau của đứa con gái bị chồng bạo hành.

Bà Vưa kể, ngày đến tuổi cập kê, chị A. lấy chồng về xã bên, được chừng khoảng hơn một năm rưỡi. “2 vợ chồng nó chẳng có con nên bàn nhau dừng lại cuộc sống hôn nhân để vợ chồng tìm bến đỗ khác, mong tìm được mụn con”, bà cho biết. Thế rồi chị A. về nhà mẹ đẻ, được một thời gian thì anh D. đến nhà tìm hiểu và xin cưới chị A. về, còn chồng cũ của chị A. cũng đi lấy vợ mới.

Thế nhưng, chồng cũ của chị A. lấy vợ mới đến nay cũng chưa có mụn con nào. Chị A. và anh D. cũng vậy, 11 năm trôi qua, hai vợ chồng vẫn nuôi hy vọng có được một đứa con cho vui cửa vui nhà.

“2 vợ chồng nó dựng một căn nhà nhỏ sống trong rẫy cao su để làm ăn, cách nhà khoảng 5km. A. là người vợ chịu khó, cứ 3 giờ sáng là nó đã thức dậy đi lên rẫy cạo mủ cao su, ngoài thời gian đó nó còn chăn nuôi một đàn bò 5 con nữa. Vì ở xa nhà, cách biệt khu dân cư, lại thường xuyên lên rẫy làm, đường đi khó khăn nên nó cũng ít về thăm gia đình. Chứ ai ngờ đâu, 11 năm qua nó sống trong sự hành hạ về thể xác lẫn tinh thần như vậy. Thật đau lòng”, bà Vưa khóc nghẹn.

“Lúc tiễn con gái đi về nhà chồng là một hình hài nguyên vẹn, ấy thế mà ngày đón con trở về, trên người con đầy thương tật. Nhìn con chịu đau đớn như vậy, làm sao mà những người làm cha, làm mẹ như chúng tôi lại không đau lòng, xót xa được chứ?”, bà Vưa nghẹn ngào.

Căn nhà giữa rẫy cao su, nơi chị A. bị chồng bạo hành suốt 11 năm qua

##### **Ngày trở về mang đầy thương tật**

Nằm bất động trên chiếc giường cũ với những vết thương, nước mắt chị A. không thôi ứa ra. Theo kết quả chẩn đoán của Bệnh viện Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới, chị A. bị gãy mỏm ngang L2, L3 bên trái đốt sống; khuyết eo L4, L5 cả hai bên. Nghẹn ngào nước mắt, chị cho biết những vết thương đau đớn này là kết quả của của chính người chồng đã chung sống với chị suốt 11 năm qua gây ra. Nói chưa dứt lời, nước mắt chị lại ứa ra, dường như trong ánh mắt chị A. vẫn không thôi ám ảnh về những chuyện đã xảy ra.

Chị A. kể, những ngày bình thường, cả hai vợ chồng vẫn sống vui vẻ cùng nhau, song mỗi lần chồng đi uống rượu về là anh D. lại gây chuyện và đánh đập. 11 năm chung sống với anh D. là ngần ấy năm chị sống trong nỗi chịu đựng của những trận đánh đập không thương tiếc. Đôi lúc chị nghĩ, cuộc sống đến bao giờ mới thôi bế tắc khi không được ngày nào yên ốn với cơn say xỉn của chồng.

“Cứ uống rượu về là anh ta lại chửi, chửi xong rồi đánh. Sống biệt lập giữa rừng cao su, tôi chẳng biết kêu ai. Thế là đành chịu đựng, có khi lại chạy ra rừng cao su trốn. Cuộc sống không một ngày yên ổn vì những lời mắng chửi thậm tệ và bị chồng đánh đập như cơm bữa”, chị A. nhớ lại.

Cũng theo chị A, có 2 lần chị bị đánh và được 1 người đi làm rẫy cao su gần đó cứu. Vài lần chị không chịu nổi phải bỏ về nhà bố mẹ, vài lần chạy qua nhờ các chị gái của D. cứu. Lý do lâu nay chị cam chịu là vì bị D. đe dọa sẽ làm hại đến cả gia đình chị.

Mọi sinh hoạt của chị A. phải phụ thuộc vào người thân

\* Như PNVN đã phản ánh, ngay sau khi nắm được thông tin về vụ việc chị A. bị chồng bạo hành suốt thời gian dài, Hội LHPN xã Tây Trạch đã phối hợp với lãnh đạo địa phương đã đến thăm hỏi, động viên, hỗ trợ, tư vấn nạn nhân về tâm lý, sức khỏe để sớm ổn định tinh thần. Ngoài ra, Hội LHPN xã cũng đã phối hợp với chính quyền, cơ quan chức năng địa phương có các giải pháp ngăn chặn, xử lý kịp thời đối với người gây ra bạo lực theo đúng quy định của pháp luật.

Làm việc với PV, ông Dương Thanh Luyện, Chủ tịch UBND xã Tây Trạch, thừa nhận, do gia đình chị A. sống giữa rừng cao su, đi lại khó khăn nên chính quyền địa phương phát hiện vụ việc chậm trễ. Ông Luyện cho biết, hiện địa phương đã báo cáo sự việc lên công an huyện để cùng phối hợp, có hướng xử lý nghiêm với những hành vi vi phạm pháp luật, đòi lại công bằng cho nạn nhân.

Sau khi nhận được thông tin về vụ việc, lãnh đạo Hội LHPN tỉnh Quảng Bình, Hội LHPN huyện Bố Trạch đã trực tiếp tới nhà nạn nhân Hoàng Nhật A. để thăm hỏi, nắm tình hình sức khỏe, đồng thời làm việc với chính quyền địa phương để nắm rõ thêm tình hình, kiến nghị giải quyết vụ việc. Tại buổi làm việc, Ban Thường vụ Hội LHPN tỉnh Quảng Bình đề nghị UBND xã, Công an xã Tây Trạch kịp thời có các biện pháp bảo vệ chị Hoàng Nhật A. và tiến hành điều tra, xác minh để xử lý kịp thời, nghiêm minh đối với người gây ra bạo lực theo đúng quy định của pháp luật. Đề nghị Công an xã tiến hành rà soát các hộ gia đình ở những khu vực xa khu dân cư để có các biện pháp phòng ngừa, răn đe các vi bạo lực gia đình và bảo vệ, hỗ trợ quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ, trẻ em.

“Chúng tôi cực lực lên án các hành vi bạo lực đối với phụ nữ, trẻ em và đề nghị các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương thực thi nghiêm túc các quy định pháp luật trước vụ việc bạo hành nghiêm trọng, xâm hại tới sức khỏe, tinh thần của hội viên phụ nữ Hoàng Nhật A.”, bà Đỗ Thị Bích Thủy, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN tỉnh Quảng Bình, cho biết.