Manuel Philes

**Manuel Philes of Ephesus** (c. 1275-1345) was a Byzantine poet, specializing in begging poems, in which he complained about his poverty and asked wealthy men to commission his talents. That fact makes him an excellent source on the life of lower classes in Byzantium.

One of his works, Περι ζωων ιδιοτητος ("On the properties of animals"), usually known under the Latin title De animalium proprietate, is a collection of animal descriptions taken from Aelian and Oppian.

## Text

### De Animalium Proprietate, 41

#### Greek original

ΠΕΡΙ ΜΟΝΟΚΕΡΩΤΟΣ

Ὁ μονόκερως θὴρ παρ᾿ Ἰνδοῖς εὑρέθη,

δεινὸς μὲν ἰδεῖν, εἰ δὲ λὰξ ἐπεισπέσοι,

βαρὺς μαχητής, εἰ δὲ κύψας ἐνδάκοι,

μόλις ἰατρῶν εὐφυὴς χειρουργία

πείσει παρελθεῖν τὴν φορὰν τοῦ κινδύνου.

Σοϐῶν δὲ πυκνὰ τὸν κορυφαῖων λόφον,

ὠθεῖ τὸ μακρὸν καὶ φθορᾶς πλῆρες κέρας,

ὃ τῶν ἀκαλῶν ἐκπηφυκὸς ὀφρύων,

οὐ κοῖλων ἐστὶν, οὐδὲ κοῦφον ὡς κέρας,

οὐδ᾿ ἐξ δμαλοῦς τῆς φυῆς προηγμένον,

τραχύτερον δὲ καὶ σιδερέας ῥίνες,

ὡς εἰς ἑλιγμοὺς προσφυεῖς κεκλωσμένον,

ὀξύτερον δὲ και τεθηγμένου βέλους,

ὡς μὴ κεκυφὸς εἰς ῥοπὰς παλιντρόπους.

Μέλαν δὲ πᾶν ἐκεῖνο τῆς ἀκμῆς δίχα.

Ξανθήν γε μὴν, κράτιστε, τὴν λάχνην φέρει,

οὐρὰν δὲ συὸς, καὶ λεόντειον στόμα,

και θεῖν μὲν ὀξεῖς, ἀλλ᾿ ἀνάρθρους τοὺς πόδας.

Ἀσπάζεται δὲ τοὺς ἀπάνθρώπους τόπους

καὶ ζῇ παροίκῶν καὶ πλανώμενος μόνος.

Καὶ πρὸς μὲν ἀλλόφυλα θηρίων γένη

δ θὴρ προσηνὴς, ὡς ἐθὰς ποίμνῃ σκύλαξ

τὸ συγγενὲς δὲ καὶ κατὰ φύσιν φίλων

ἐναντίον μάλιστα καὶ δύσνουν κρίνει.

Πραΰνεται δὲ παρὰ τὸν θῆλυν μόνον,

οἴστρου χαλινοῖς ἐκδαμάζων τὸν τύφον,

ἔως τὸ ῥευστὸν τῆς γονῆς ἀφυϐρίσῃ.

[Ἁλίσκεται δ᾿ οὖν ὁ θρασὺς ξενότρόπος

κόρης ἀπάτης ὄψει καὶ μελουργίᾳ.]

#### Latin translation (F. Dübner, 1862)

DE MONOCEROTE

Monoceros (*unicornis*) fera apud Indos exstat,

terribilis quidem visu; si autem calce impetum facit,

gravis pugnator; at si capite inclinato momorderit,

ægre medicorum sollers tractatio

persuadebit præcipiti periculo ut missum faciat *œgrum*.

Quatiens autem frequenter verticis cristam,

jactat longum et perniciei plenum cornu,

quod inter tetra enatum supercilia

non cavum est neque leve ut cornu,

neque ex æquabili natura *lœve* productum,

sed asperius etiam ferrea lima,

utpote in gyros naturales convolutum,

acutius etiam acuminato telo,

utpote quod non curvetur in flexus retrorsos.

Nigrum *est* autem omne illud præter cuspidem.

Ceterum fulvos, Potentissime, pilos gerit,

caudam vero apri, et rictum leonis,

et pedes celeres quidem ad currendum, sed sine digitis.

Amat locos ab hominibus desertos,

et vivit, tam in lustro quam vagans, solus.

Atque adversus alia bestiarum genera

hæc bellua *est* mitis, tanquam gregi assuetus calulus

verum quod cognatum est et natura amicum,

id adversum maxime et infestum judicat.

Mitigatur autem apud feminam solam,

lasciviæ frenis domans insolentiam,

dum seminis fluxus deferbuerit.

[Capitur ergo ferox ille mirabilem in modum

fraudis puellæ visu et modulis.]

### De Animalium Proprietate, 43

#### Greek original

ΠΕΡΙ ΚΕΡΑΤΟΣ ΟΝΑΓΡΟΥ

Ἰνδῶν βασιλεῦ, τῆς ἐμῆς φωνῆς σύνης,

καὶ δὸς καθαρὸν εἰς ἀπόκρισιν λόγον

τί δή ποτ᾿ εστιν ὁ κράτὴρ, εἰς ὃν πίνεις;

καὶ γὰρ διαυγὴς καὶ προμήκης εὑρέθη,

καὶ τρεῖς ἔχει ζωστῆρας ὡς λίθου φλέϐας,

λευκών τε, καὶ μέλανα, καὶ πορφύρέον. —

Ὄναγρός ἡμῖν ἐστι (φησί) τις μέγας,

ὃς τρίχα λευκὴν εἰς τὸ πᾶν δέρας φέρων,

αὐτὴν ἐρυθρὰν τὴν κεφαλὴν δεικνύει,

ἣ τοῦτό μοι δίδωσι τὸ ξένον κέρας,

ἐκκύπτον ἁπλοῦν τῆς λαϐῆς τῶν ὀφρύων. —

Ἆρ᾿ οὖν μέθης, εἴρηκα, λαμϐάνεις χάριν;

όρῶ γὰρ aὐtὸ καὶ κατὰ πῆχυς μέγα.

Ἢ φιλότιμῆ, καὶ προπίνοις τὴν θέαν; —

Καὶ μὴν ἀναιρεῖ τὴν κακὴν, ἦ δ᾿ ὃς, μέθην,

ἰοῦ τε παντὸς ἀντιφάρμακον μένον,

ἣν ἱερὰν καλοῦσι, καθαιρεῖ νόσον.

Ἀστράγαλον δὲ καὶ χολῆς κύστιν φέρων,

τῶν μωνύχων, βέλτιστε, τῶν ἄλλων μόνος,

ὁ τὸν Γαληνὸν τὸυ κεράτινον φύων,

οὗ τὸ κρέας αϐρωτον ἐξ ἀηδίας,

θεῖ μάλα γοργόν εἰ δὲ κυρίττειν θέλοι,

φεῦγε πτερωτὸν ἐκμιμούμενος τάχος

φονεὺς γὰρ ἐστὶ κἂν παρέλθῃ λακτίσας.

#### Latin translation (F. Dübner, 1862)

DE CORNU ONAGRI

Indorum rex, vocem meam ausculta

et liquidum sermonem ede quo *mihi* respondeas:

quidnam est crater ille in quo bibis?

etenim pellucidus et præaltus est,

ac tria habet cingula tanquam lapidis pretiosi venas,

album, et nigrum, et purpureum. —

Est nobis, inquit *rex*, onager, *animal* quoddam, magnus

qui quum albos pilos in tota cute ferat,

caput tamen rubrum ostendit,

quod mihi dat hoc mirabile cornu,

singulum enascens ex contactu superciliorum. —

Tum dixi: Anne ebrietatis voluptatem captas?

video enim illud ad ulnæ mensuram magnum.

An gloriam affectas et propines (*bibendo monstrare cupis*)

Imo tollit, inquit, malam ebrietatem, [hoc spectaculum?]

et veneni omnis remedium quum sit natura,

quem sacrum vocant morbum exstirpat.

Porro talum et bilis vesicam ferens,

solidipedum, optime, omnium solus,

ille qui Galenum cornutum (*medicinam ex cornu*) gignit,

cujus caro non est idonea esu ob pessimum saporem,

currit velocissime: quando autem cornu petere vult,

fuge alatorum imitans celeritatem:

nam occisor est vel si præteriens modo calcibus feriat.

## External links

* Manuscript in the World Digital Library
* Manuscript in the Internet Archive
* Text in the Internet Archive