Leifturstríð

Leifturstríð eða Blitzkrieg var hernaðaráætlun Þjóðverja í seinni heimsstyrjöldinni.

Þessi hertækni skilaði þjóðverjum heilmiklum árangri og margir telja að hún sé ein helsta ástæðan fyrir velgengni Þjóðverja í byrjun stríðsins. Nafnið á þessari hertækni er ekki komið frá Þjóðverjum sjálfum en leifturstríð, eða Blitzkrieg á þýsku, var hugtakið sem fjölmiðlar um allan heim notuðu. Hugtakið lýsir því nokkurnvegin hvernig þetta fór fram. Innrásirnar voru skipulagðar þannig að hægt væri að sækja hratt á andstæðingana, koma þeim á óvart og ná yfirhöndinni snöggt og örugglega.  Það fól meðal annars í sér samhæfingu sprengjuflugvéla og skriðdreka. Þessari aðferð var beitt til að sækja hratt á andstæðingana og halda yfirhöndinni í árásinni. Andstæðingarnir náðu ekki að skipuleggja viðeigandi varnir því leifturstríð gerðist svo hratt.

## **Árásin í Pólland - upphaf árangurs**

Leifturstríð var fyrst notað í árás Þjóðverja á Pólland 1939 og reyndist áætlunin vel. Eftir að Hitler tók yfir Tékkóslóvakíu beindi hann athygli sinni að Póllandi. Aðal ástæðan fyrir því að Hitler réðst inn í Pólland var því hann vildi fá “Lebensraum” í austri. Innrásin í Pólland var skipulögð samkvæmt þessari hugmyndafræði og vildu Þjóðverjar lama Pólverja sem fyrst. Leifturstríð þvingaði Pólverja sífellt lengra inn í landið og voru vígstöðvar út um allt land. Þjóðverjar réðust inn í landið á mörgum stöðum í suðri, vestri og norðri. Það tók þá einungis fjórar vikur að vekja skelfingu í fólki um allt land auk þess sem pólsk heröfl voru algerlega lömuð eftir þann tíma.

Heröfl þjóðverja voru mjög sterk í byrjun. Alls voru 62 deildir þýska hersins sem tóku þátt í árásinni og 1300 flugvélar. Þessi aðferð var tiltölulega ný og hermenn voru fyrst óvissir um hvað þeir væru að gera. Það eina sem þeir höfðu voru skýr fyrirmæli frá Führer, öðru nafni Adolf Hitler og þrátt fyrir að þeir báðu ítrekað um meiri tíma til þess að skipuleggja varnir vildi Hitler að þeir héldu áfram því það sem hann vildi helst af öllu var fljótan og auðveldan sigur.

## **Hverjir stóðu á bakvið þetta allt saman?**

Það er augljóst að á bakvið allar þessar áætlanir og innrásir stóðu margir og valdamiklir menn. Menntun þeirra var að vísu mismikil en allir höfðu þeir eitt sameiginlegt. Saman höfðu þeir það markmið að þróa nýja og áhrifamikla hertækni sem átti að skila Þjóðverjum sem mestum árangri.

### **Hans von Seeckt**

Ekki er hægt að fjalla um Leifturstríðið án þess að minnast á þennan mann.   Hans von Seeckt gerðist yfirmaður Þýska hersins í Febrúar árið 1915, þegar fyrstu heimstyrjöldinni stóð. Þegar fyrri heimsstyrjöldinni var lokið og þá sat Þýskaland, tapliðið uppi með fullt af vandamálum. Í versalasamningnum var meðal annars samið um að Þýskaland þyrfti að minnka her sinn og því sat Seeckt uppi með það að fækka hermönnum þýska hersins. Gerði hann það með þeim hætti að hann valdi hermenn út frá getu og kunnáttu. Það skipti honum því litlu máli hverjir þessir menn voru, því geta þeirra var það sem skipti mestu máli. Því gátu lágt settir menn í samfélaginu unnið sér inn háar stöður í hernum. Þetta varð til þess að her Þjóðverja var sterkari en andstæðingar hans í byrjun stríðs.

### **Heinz Guderian**

    Heinz Guderian var afar valdamikill hershöfðingi í byrjun seinni heimstyrjaldarinnar. Við segjum valdamikill en meiningin á bakvið það er ef til vill öðruvísi en við sjáum fyrir okkur. Hann hafði lagt sitt fram sem hermaður í fyrri heimstyrjöldinni, en nú sýndi hann aukinn áhuga á skipulögðum hernaði í tengslum við innrás inn í annað land. Enda snerist leifturstríð aðallega um innrás frekar en vörn, þ.e hvernig ætti að lama andstæðingana til þess að ná sem mestum árangri.

Tveimur árum fyrir fyrri heimstyrjöldina var hann, ásamt nokkrum öðrum, færður yfir í aðra liðsveit sem sérhæfði sig í notkun nýrra fjarskiptabúnaða. Á þessum tíma nam hann einnig tvö tungumál, frönsku og ensku, auk þess sem hann fékk mikla kennslu í hertækni. Það má  segja að þarna hafi hann fengið grunninn sem hann nýtti sér svo sannarlega u.þ.b 20 árum seinna.

Guderian var meðal Þjóðverjanna sem byrjuðu að plana þessi stríðsátök eftir fyrri heimstyrjöldina. Þýski herinn var að byggja sig aftur upp á þessum tíma, en þó var fjöldinn takmarkaður þar sem herinn mátti ekki verða of stór vegna versalasamninganna. Plönin þeirra voru fullmótuð árið 1929 en vegna pólitískra deilna var þeim ekki komið almennilega á framfæri fyrr en árið 1934.

## **Af hverju Blitzkrieg?**

Orðið Blitzkrieg eða Leifturstríð á íslensku er ekki komið frá Þjóðverjum eins og margir halda. Það var fólk á vestrænum slóðum, en aðallega fjölmiðlar sem notuðu þetta orð yfir strið. Það er ekki skrítið, enda lýsir orðið því mjög vel hvernig þetta leit út í þeirra augum og í augum almennings. Þótt þetta orð lýsi því nokkuð vel út á hvað

tæknin gekk, notuðu Þjóðverjar önnur orð sem þeir töldu vera meira lýsandi. Þrjú mest notuðu orðin voru:

 Bewegungskrieg
 Schwerpunkt

## **Yfirburðir Þjóðverja í hernaði**

þessum tíma voru miklar framfarir í tækni. Betri byssur, skriðdrekar og sprengjuflugvélar.

Helsta framförin var án efa skriðdrekinn. Skriðdrekinn er með brynju og og getur færst úr stað. Með komu hans styrktust herdeildir í sókn til muna.

Það sem Þjóðverjar höfðu umfram aðrar þjóðir voru talstöðvarnar. Talstöð var lykil búnaður í þýskum skriðdrekum. Hermenn gátu talað saman í rauntíma og komið skilaboðum áleiðis um

framgöngu árása. Allt gekk miklu hraðar hjá Þjóðverjum heldur en hjá bandamönnum og Rússum, þar sem bara skriðdrekar foringjanna höfðu talstöðvar.

Sprengiflugvélar voru nýjung og mætti segja að flugvélin af gerðinni Ju 87 stuka hafi verið einkenni Þýska flughersins. Með flugvélum var auðvelt að skipta um þungamiðjur og beina árásum á aðra staði hratt og örugglega. Það sem gerði flugvélina enn

óhugnarlegri er að hún var útbúin háværum sírenum sem hræddi fólk á árásarsvæðum mikið.

Flestar hersveitir voru sérhæfðar í ákveðinni tækni, til dæmis skriðdrekahernaði. Þjóðverjar voru þjálfaðir í þessu öllu. Þeir gátu því valið hvaða tækni hentaði. Það gaf þeim mikið forskot og tryggði þeim mikla velgengni.

## **Heimildaskrá**

Landezentrale für politische Bildung Baden-Württemberg. (2016). Sótt 29. apríl af

https://www.lpb-bw.de/beginn-zweiter-weltkrieg.html

Vísindavefurinn. (07.01.2016). Sótt 26. apríl af

http://www.visindavefur.is/svar.php?id=22704

Die welt. (24.09.2014). Sótt 29. apríl af

http://www.welt.de/geschichte/zweiter-weltkrieg/article132503668/Sogar-die-Wehrmacht-war-vom-Blitzsieg-ueberrascht.html

Lemo. (19.05.2015). Sótt 3. maí af

https://www.dhm.de/lemo/kapitel/der-zweite-weltkrieg/kriegsverlauf/ueberfall-auf-polen-1939.html

Your dictionary. (2010) Sótt 3. maí af  http://biography.yourdictionary.com/heinz-guderian

School history. Sótt 6. maí af
http://www.schoolshistory.org.uk/EuropeatWar/blitzkrieg\_poland.htm

Ibiblio. Sótt 10. maí af  http://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/DAP-Poland/Campaign-III.html

Blitzkrieg Warfare. Sótt 10. maí af  http://blitzkriegwarfare.weebly.com/blitzkrieg.html

Encyclopædia Britannica. (2016) Sótt 13. maí af

http://www.britannica.com/biography/Hans-von-Seeckt

Inga Lilja, María Björg, Fjóla Ósk og Stefanía Elín