Zaginiona kohorta

Przyjęta w pracach historycznych potoczna nazwa szóstej kohorty VIII Legionu wojsk lądowych cesarstwa, która w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach zaginęła w roku 1805, podczas operacji wojskowych w ramach toczących się wojen napoleońskich z III koalicją antyfrancuską.

## Sytuacja międzynarodowa

Ze względu na tradycyjny sojusz Cesarstwa Bizantyjskiego z Cesarstwem Rosyjskim, Bizancjum dołączyło do sił III koalicji antyfrancuskiej, natomiast mimo to, cesarz Bazyli VI zwlekał z wysłaniem swoich wojsk, uważając, że wojna toczona jest zbyt daleko od jego granic, zaś uszczuplenie gotowości legionów mogłoby skłonić Imperium Osmańskie do kolejnych działań ofensywnych.

Formalny sojusz Osmańsko-Francuski, ogłoszony na początku 1805 tym bardziej skłonił cesarza do podjęcia działań obronnych. Na całym odcinku granicznym zostały rozlokowane kohorty IV, V, VII, VIII i IX legionu, zaś na osobistą prośbę cara Aleksandra I, do pomocy armii rosyjskiej został wysłany II legion (który później poniósł duże straty podczas bitwy pod Austerlitz, po czym wycofał się z powrotem na teren Cesarstwa).

## Szósta kohorta VIII Legionu

19 kwietnia 1805 r. Z cesarskich koszar znajdujących się w Selimbrii, nastąpił wymarsz wojsk VIII Legionu w stronę granicy Osmańskiej. Dowódca kohorty, centurion Mikael Degostoudis zgodnie z rozkazami zarządził marsz na wyznaczone wcześniej stanowisko – w okolice wioski Pedio Korakion. Kohorta zajęła stanowiska bojowe dnia 22 kwietnia, następnie rozpoczęła przygotowanie stanowisk obronnych oraz rekonesans terenu.

W chwili wyruszenia z koszar kohorta liczyła sobie 160 żołnierzy oraz około pięćdziesięciu cywili wspierających działania wojskowe.

W dniu 26 kwietnia, po drugiej stronie granicy, rozstawiły się siły Trzeciej oraz Czwartej Orty Bejlików Antalijskich. Mimo wielokrotnych parad żołnierzy obu stron zgodnie z rozkazami nie doszło do otwarcia ognia, ani do żadnych akcji bezpośrednio ofensywno-zaczepnych.

## Zaginięcie

Według źródeł Osmańskich, 16 maja, rankiem stanowiska Antalijskie dostrzegły, że w obozie Bizantyjskim nie palą się żadne ogniska, nie dochodzą też stamtąd żadne hałasy wskazujące na czyjąkolwiek obecność.

Ponieważ żołnierze Osmańscy mieli bezpośrednie rozkazy nie wykonywać jako pierwszy ruchów przeciwko Cesarstwu, przez cały dzień obserwowali stanowiska bizantyjskie. Kiedy rankiem, 17 maja informacje zwiadowcze wskazały, że najprawdopodobniej w obozie żołnierzy nie ma nikogo, dowódca Czwartej Orty, Dogan Karadyuman, uważając, że jest to jakiś podstęp, zarządził wyprawę do obozowiska.

Kiedy osmańscy żołnierze dotarli na miejsce, okazało się, że obóz został całkowicie opuszczone. W swoim dzienniku Dogan Karadyuman zaznaczył, że miejsce wyglądało niezwykle upiornie. Na miejscu pozostała broń, żywność, elementy codziennego użytku. Całość sprawiała wrażenie, jakby żołnierze cesarscy na chwilę opuścili obóz, by za chwilę wrócić.

Widząc to, żołnierze Osmańscy powrócili na swoje pozycji. Karadyuman wspominał w pamiętniku, że było to „przeklęte przez Allacha miejsce, od którego każdy muzułmanin powinien trzymać się z daleka. Nie wiem, czym ci chrześcijanie sprzeniewierzyli się naturalnemu porządku rzeczy, ale musiało to być coś przerażającego, że to miejsce jest już na zawsze skażone”.

Następnego dnia, do obozowiska dotarli zwiadowcy Piątej Kohorty zaniepokojeni brakiem kontaktu. Przeszukanie stanowiska przez centuriona Leona Nikharadisa dało bardzo podobny opis, co wieści Karadyumana.

Ze względu na wciąż trwającą sytuację wojenną, dowódca legionu zalecił uzupełnić siły i wysłać kolejną jednostkę na opuszczone stanowiska. Jednak ani żołnierze IX, ani XII kohorty nie zgodzili się stacjonować w obozowisku, twierdząc, że to miejsce miało być nawiedzone.

12 czerwca zostało wzniesione nowe stanowisko Cesarskie, w odległości 4 kilometrów od starego, gdzie pozostało aż do 1807 roku.

## Konsekwencje

Tuż po tych wydarzeniach, cesarz Bazyli VI ogłosił w edykcie, że uważa żołnierzy kohorty za zdrajców, którzy opuścili swoje stanowiska w obliczu wroga – a w związku z tym powinni zostać ukarani śmiercią.

Rejestry cesarskie stwierdziły, że aż do roku 1867 było 345 potwierdzonych przypadków kiedy ktoś zgłosił się po nagrodę za schwytanie zbiegów oraz na dowód pokazywał elementy uzbrojenia żołnierskiego – natomiast żadne z nich nie należały do żołnierzy kohorty, bądź zostały wycofane z użycia przed wyruszeniem wojska w ostatnią misję.

Od samego ogłoszenia edyktu, powszechne było powątpiewanie w oficjalną wersję wydarzeń. Dotychczas centurion Mikael Degostoudis pełnił wzorową służbę i był jednym z wyróżniających się oficerów, którego nikt nie podejrzewał o porzucenie frontu.

Sformułowano następujące hipotezy:

* Żołnierze kohorty zostali porwani przez wojsko osmańskie, a następnie wywiezieni w niewole. Przeciwko tej tezie świadczy fakt, że w obozowisku nie odnaleziono żadnych śladów walk. Ponadto również eksperci od wojskowości wskazywali, że Czwarta Orta Bejlików Anatolijskich nie była w stanie pokonać dobrze uzbrojonej kohorty cesarskiej. Ponadto, w dotychczasowych kampaniach wojennych żołnierze osmańscy nie ukrywali, że brali w niewolę cesarskich oficerów, a tutaj nigdy nie stwierdzono obecności żołnierzy szóstej kohorty na terenach Osmańskich

* Żołnierze kohorty wykonywali tajną misją na osobiste polecenie cesarza, przez co musieli „zniknąć”, po czym udać się w niewiadome miejsce. Część historyków wskazywała, że udali się do Rosji, aby wspomóc tamtejsze wojska w potyczkach z Francuzami. Niemniej żadne źródła nie potwierdzają tej wersji.

* Popularna, szczególnie na przełomie XIX-XX wieku teoria głosiła, że na obozowisku, żołnierze odkryli zagrzebane w Ziemi dawne ślady obecności na tym terenie Templariusze, a w związku z tym musieli zostać wyeliminowani przez przedstawicieli Bizantyjskiej Masonerii. Jednak teoria ta pozostaje jedną z teorii spiskowych.

## Kohorta w kulturze

Do dzisiaj nie udało się wyjaśnić, ani nawet przedstawić zadowalającej hipotezy wskazującej co się stało z żołnierzami. Temat ten wielokrotnie inspirował twórców literatury, opery oraz filmu do opowiadania tej historii, podając różne wyjaśnienia.

Szczególnie popularną okazała się powieść fantastyczna amerykańskiego pisarza Harry'ego Turtledove'a "Zaginieni w boju" z roku 1987, przeniesiona w roku 2003 na ekran filmowy.

Otwarcie w roku 1992 archiwów w Stambule dla badań profesora Koniliosa (pierwszy cesarski uczony dopuszczony do tajnych archiwów osmańskich) oraz jego wieloletnie badania również nie wykazały, żeby strona Osmańska miała jakąkolwiek wiedzę na ten temat.

Patrz również:

Czwarta Orta Bejlików Antalijskich

Teorie spiskowe Bizancjum

Masoni w Bizancjum - wiek XVIII -XX

Autor wpisu: Isidorus Stratioticus

Badacze

Wpisy

Strona główna