Ay

**Ithil**, **Ay**, Arda'nın göklerinde geceleri görülen gök cismidir.

## Tarih

Valinor'un Karartılması'ndan ve İki Ağacın yıkılmasından sonra, Beyaz Ağaç Telperion sona ermeden önce son bir Gümüş Çiçeği kalmıştı. Yaşlı Günlerin bilgilerine göre, Aulë ve halkı gümüş çiçeği havaya taşıyacak bir gemi yaptılar ve Oromé'nin avcılarından Tilion'a; Yeni Ay'ı gökyüzünde yönlendirme görevi verildi.

Tilion, Fingolfin Orta Dünya'ya girdiğinde yükünü batı gökyüzüne yönlendirdi ve böylece Birinci Çağ'ın başlangıcını işaretledi. Yedi kameri "gün" den sonra, Arien, Güneş de yükseldi. Ay, ilk olarak dünyanın en batısındaki Valinor'un üzerine yükseldi, ancak Varda bu düzenlemeyi değiştirdi, böylece Ay dünyanın altından geçecek ve doğuda, bugün olduğu gibi doğacaktı.

Elflerin efsanelerine göre, Tilion bazen Dünya'nın altında uzun süre ikamet eden veya Güneş'le aynı zamanda gökyüzünde görünen kararsız bir dümen idi. Valinor'dan kendi gemisinden kısa bir süre sonra fırlatılan yeni parlak Güneşe çekildi  ve ateşli yoldaşına çok yaklaşması Ay'ın yüzünün kararmasının nedeniydi.

Bir geleneğe göre,   Melkor, Gece Kapısı'nı nasıl kıracağını keşfedecek ve hem Güneş'i hem de Ay'ı yok edecektir.

## Ay Bilgisi

### Númenórlular

Númenórlular için, Güneş ve Ay - *Ûri* ve *Nîlû*, topluca da *Ûriyat* ("iki güneş") veya *Ûrinîl(uw)at* ("iki güneş-ay") - de kişileşmiş varlıklardır, Aydaki Adam ve Güneşteki Bayan.  Onlar baş kutsal ışıklar ve ebedi Karanlığın düşmanlarıydılar.

Bu fikir, Elendil'in oğullarının her birinin kendi adında ışıklardan birinin olduğu Gondor'a taşındı: Isildur ve Anárion ve onlarla birlikte şehirleri Minas Anor ve Minas Ithil ve onlarla ilgili topraklar, Ithilien ve Anórien.

### Hobbitler

Hobbitler hâlâ göçebe bir halk iken, onların takvimsel birimleri bir “hafta” değil, “bir ay” idi ve Ay tarafından az ya da çok yönetilirdi. Bununla birlikte, yabancı halklarla (belki de Arnor'lu Dúnedain) temasa geçerek, Shire Hesabı'nı oluşturan haftalar kavramını benimsemişlerdir.

Hobbit folklorunda, ayda Aydaki Adam'ın yaşadığı sanılıyordu.

### Cüceler

Cüceler takvimlerini Ay'a dayandırıyorlardı. Cüce yılı, Kış eşiğindeki son sonbahar ayının ilk günü ile başladı.  Bununla birlikte, Üçüncü Çağ'ın sonunda Cüceler, Vekilharcın Hesabı'nı benimsemiş,  ve çok azının Durin Günü'nü hesaplama becerisine sahip oldukları görülmektedir.

## Diğer Adları

* **Isil** - Vanyar tarafından Quenya'da Ay'a verilen bir isim. "Pırıltı" anlamına gelir.
* **Rána** - Valinor'da Ay'a verilen isim Isil olmasına rağmen, Noldor kendi belirledikleri ad olan *Rána*'ı "Dik başlı" tercih etti.
* **Ithil -** "Ay" veya "(tam) ay" anlamına gelen bir Sindarin kelimesi.   Aynı kelime *Minas Ithil*, *Ithilien*, ve *Ithildin'*de görülebilir.
* **Elfaron** - "Yıldız avcısı" anlamına gelir
* **Phanaikelūth -** Ayın en eski kaydedilen Valarin ismidir. Bunun “parlak ayna”;  ay ışığının kökenini doğru bir şekilde tanımlayan tek isim olduğu söylenirdi.
* **Beyaz Yüz** - Gollum'un aya verdiği isim
* **Avcı Ayı -** Kasım ayının ortasındaki dolunay, Avcı Ayı olarak anılıyordu.

## Referanslar

1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Silmarillion, "Güneş ve Ay ve Valinor'un Saklanmasına Dair"
2. ↑ Orta Dünya'nın Şekillendirilmesi
3. ↑ Kayıp Yol ve Diğer Yazılar
4. ↑ Sauron Yenildi, "Anadûnê'nin Batması"
5. ↑ 5,0 5,1 J.R.R. Tolkien'in Mektupları, Mektup 347 (17 Aralık 1972 tarihli)
6. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Ek D
7. ↑ Tom Bombadil'in Maceraları, "Aydaki Adam Çok Geç Kaldı"
8. ↑ Hobbit, "Kısa Bir Dinlenme"
9. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Ek D
10. ↑ Silmarillion, Quenta Silmarillion, "Güneş ve Ay ve Valinor'un Saklanmasına Dair"
11. ↑ Wayne G. Hammond ve Christina Scull (eds), Yüzüklerin Efendisi: Bir Okurun Arkadaşı, s. 232 (Bitmemiş dizinden alıntı; form: ithil)
12. ↑ J.R.R. Tolkien, "Yüzüklerin Efendisindeki Çeşitli Dillerde Kelimeler, Cümleler ve Pasajlar", Parma Eldalamberon XVII (Christopher Gilson tarafından düzenlenmiştir), s. 30, 39, 121 (form: İthil)
13. ↑ Kayıp Yol ve Diğer Yazılar, "Üçüncü Bölüm: Etimolojiler" (PHAR'a giriş)
14. ↑ Mücevherler Savaşı, "Dördüncü Bölüm. Quendi ve Eldar", s. 401
15. ↑ Yüzüklerin Efendisi, İki Kule, "Sméagol'un Ehilleştirilmesi"; Yüzüklerin Efendisi Tolkien, İki Kule, “Bataklık Geçidi”; Yüzüklerin Efendisi, İki Kule, "Yasak Havuz".
16. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Yüzük Kardeşliği, "Yüzük Güneye Gidiyor"