Jan Śliwa

Jan Śliwa

Alicja Śliwa

Witold Śliwa

**Jan Śliwa** (ur. 9 lutego 1904 w Krygu, zm. 25 listopada 1989 w Libuszy) - polski lutnik i członek Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.

### **Dzieciństwo** i **wczesna młodość**

Jan Śliwa urodził się 9 lutego 1904 roku w Krygu jako drugie dziecko Pawła i Elżbiety Śliwy. Jego matka została zamordowana w 1912 roku, wobec tego jej nie pamiętał. Ze swoim ojcem miał dobre relacje. Był też wychowywany przez swoją babcię od strony matki — Łucję Delwę, która w późniejszym okresie najprawdopodobniej zmarła ze starości. Jan Śliwa wraz z czwórką rodzeństwa był uczony przez swojego ojca zawodu: cieśli i lutnictwa. Chodził do szkoły podstawowej w Krygu. Od czternastego roku życia zaczął pracować na utrzymanie siebie i swojego rodzeństwa pracując jako najemnik w polu u mieszkańców w okolicy.

W czasie I wojny światowej pracował u właściciela kopalni ropy naftowej w Krygu. Uczył Jana obsługiwać wszystkie urządzenia, które były potrzebne do pracy przy pompowaniu ropy naftowej. Pracował zawodowo już jako cieśla. Roznosił w tym czasie tajne informacje dotyczących działalności powstańców. Na samym początku wojny jego ojciec zginął w trakcie działań powstańczych w I wojnie światowej, wobec tego wraz z rodzeństwem był wychowywany przez swoją ciocię — Agatę Delwę.

### **Młodość**

Odbył służbę wojskową i później zajął się pracą zawodową jako cieśla w kopalni w Krygu. Chodził w wolnym czasie na kawalerkę i grał na skrzypcach w zespole ludowym na weselach i potańcówkach. Około 1930 roku poznał swoją przyszłą małżonkę — Ludwikę Król i jej rodziców — Michała i Katarzynę Król, prawdopodobnie na którymś z zabaw.

1 listopada 1932 roku przystąpił do Centralnego Związku Górników w Polsce.

14 lipca 1934 roku zawarł związek małżeński z Ludwiką w zabytkowym drewnianym kościele w Libuszy (spłonął 15 lutego 1986), później dzięki temu przeprowadził się do domu żony w ich rodzinnej wsi.

Na świat przyszło czworo jego dzieci. Od najstarszych — Aleksander (22 lutego 1935), Alicja i Alfreda jako bliźniaki (27 kwietnia 1936, Alicja zmarła 14 listopada tego samego roku na chorobę zakaźną, a Alfreda 20 stycznia 2023 roku w wieku 86 lat) i Witold (15 czerwca 1937).

### **Czasy wojny i działalność w partyzantce**

Gdy wojna wybuchła w 1939 r. Jan włączył się w działalność partyzancką.

Po 17 września, gdy ZSRR zaatakowało Polskę, jako niebezpieczny dla Rosjan został schwytany i wywieziony do łagru w Bykowni. Później z Bykowni miał zostać wywieziony na Syberię. Po kilku tygodniach pobytu w łagrze zorientował się, że masa ludzi, która została z nim wywieziona, grypsowała i sam widział śmierć polskich oficerów m.in. poprzez bicie, poniżanie i zabetonowanie żywych ludzi w dołach do połowy ciała na stojąco. Po kilku miesiącach dostrzegł szansę na ucieczkę i z trzema współwięźniami idąc okrężnymi drogami, lasami i zaroślami pijąc okazjonalnie wodę z kałuży, uciekł z Bykowni.

Po pierwszej ucieczce latem 1940 roku wrócił w nocy do swojego mieszkania, widząc się z dziećmi i żoną. Później został złapany ponownie przez Rosjan i wzięty na jeńca. Będąc już w transporcie na Syberię, został odbity przez Niemców i trafił do obozu na przymusowe roboty do Niemiec na trzy lata.

W 1945 r. został członkiem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Pod koniec wojny, Niemcy potrzebując fachowców do produkcji nafty i ropy naftowej, zwrócili się do obozu pracy w Niemczech z prośbą, aby odesłali Jana do Polski pod nadzorem do Krygu, jako pracownika przy produkcji w kopalni.

Znając sytuację z wojny w ZSRR, Niemczech i Polsce, przekazywał swoją wiedzę swojej żonie.

Oficjalnie do domu wrócił już po sprowadzeniu przez Niemców z Niemiec do Krygu po przebywaniu w obozie pracy w 1945 roku.

W tym czasie w ich domu rodzinnym w Libuszy w mieszkaniu stacjonowali Niemcy, posiadając radiostację. Ludwika była łączniczką AK (Armii Krajowej), współpracując z łączniczką w Zagórzanach na stacji PKP. Prowadziła z mężem działalność konspiracyjną, ratując ludzi od śmierci w obozach koncentracyjnych. Ponieważ była przyuczoną pomocnicą chirurga, u którego pracowała w Żywcu za czasów swej młodości, wykorzystywała tę wiedzę wtedy jako osoba pomagająca rannym. Niemcy nie podejrzewali Ludwiki o działalność w AK.

### **Po wojnie**

Po wojnie zajął się gospodarstwem, ponieważ dom był stary, drewniany i za mały, więc postanowili zacząć budowę na działce nowego domu. Były wielkie trudności w pozyskaniu materiału budowlanego, dlatego cała budowa rozciągnęła się na długie lata.

Pierwszy z dzieci — Aleksander, gdy był uczniem w szkole podstawowej, okazał się wyjątkowo zdolnym dzieckiem, jednocześnie niedożywionym i chorowitym (jak i pozostałe dzieci). Aby poprawić kondycję fizyczną jego dziecka, zaczął z nim ćwiczyć, dźwigając kamienie i cięższe przedmioty. Uczył go jednocześnie gry na akordeonie i skrzypcach. Jednocześnie Aleksander rzeźbił w drewnie i pięknie malował.

Po wojnie w Polsce pomagały zlikwidować ogromną biedę inne państwa takie jak USA. Z UNRRA przechodziły pieniądze do szkoły, aby wspomagać wyjątkowo zdolne dzieci. Z jakiejś przyczyny Aleksander nie otrzymał żadnego wsparcia ani pieniędzy od nauczycieli. Muzyki miał go uczyć ówczesny organista.

Rozwścieczony Jan postanowił wziąć sprawę w swoje ręce i sam go ucząc, wysłał prywatnie do nauczyciela muzyki I stopnia z nazwiska Komurek z Kobylanki prawidłowej gry na skrzypcach. Organista zaniechał nauki, bo bał się, że posadę po nim obejmie Aleksander ze względu na talent. Chcąc podratować życie syna, wysłał go do prewentorium, ponieważ był podejrzewany o gruźlicę.

Jesienią 1957 roku w trakcie nieobecności członków rodziny (Jan był w pracy w Krygu, a Aleksander pojechał do Gorlic po farby, aby pomalować swój karawan) ich drewniany stary dom doszczętnie spłonął wraz z karawanem jego syna. Przyczyną pożaru prawdopodobnie było zaproszenie ognia z komina, ponieważ był pieczony chleb przez jego żonę. W wyniku pożaru narzędzia Jana i Aleksandra potrzebne do rzeźbienia spłonęły. Spłonęły też dokumenty i inne ważne rzeczy.

### **Późniejsze lata i wnuki**

Dom, w którym aktualnie mieszka rodzina Śliwów był już częściowo wybudowany w stanie surowym, więc na ten czas zamieszkali u bliższej rodziny Przybyłowiczów. Jan jako cieśla umiał wykonywać stolarkę do budynków, wozy i wszystkie narzędzia do tych wozów z synem, żeby przed zimą wejść do domu.

Jan kontynuował pracę na kopalni w Krygu i równocześnie kończyła się budowa nowego domu. W późniejszym okresie poznał swoją synową — Marię Kazanowską i zajmował się swoimi przyszłymi wnukami — Jackiem i Agnieszką.

Maria, Aleksander i Jacek zostali zameldowani w Libuszy w 1972 roku. Ponieważ relacje Ludwiki i Jana były bardzo dobre z Aleksandrem i jego rodziną, postanowili przepisać na niego swój majątek. Na stałe Maria, Aleksander i Jacek przeprowadzili się w 1974 roku, kiedy dom został na tyle ukończony, że mogła mieszkać w nim cała rodzina. W tym czasie Jan pracował na kopalni, Maria pracowała w szpitalu w Gorlicach jako pielęgniarka, a Aleksander nadal pracował w ASPA jako spawacz. Jan, będąc już od 1975 roku na emeryturze, pomagał w rozbudowie gospodarstwa domowego i Aleksandrowi wybudować etapowo dom gospodarczy (ukończona została siłownia, boisko, stajnia, warsztat i pomieszczenie na kuchnię gospodarczą). W tym czasie Jan Śliwa zaczął podupadać na zdrowiu przez astmę i niewydolność krążenia. Synowa Maria cały czas pracowała w szpitalu w Gorlicach, a mąż Aleksander zajmował się gospodarstwem i swoimi dziećmi.

Jan Śliwa zmarł 25 listopada 1989 roku w wieku 85 lat o piątej nad ranem. 28 listopada ciało Jana z rodzinnego domu zostało przewiezione karawanem (wykonanym przez jego syna Aleksandra sprzed lat) do tymczasowej kaplicy. Po uroczystej mszy został pochowany na cmentarzu parafialnym w Libuszy, w grobowcu rodzinnym spoczywając obok swojej żony i teściowej.

Pogrzeb Jana ŚliwyPrzewiezienie ciała Jana Śliwy karawanem jego syna
### **Upamiętnienie**

* Za działalność w okresie II wojny światowej jako żołnierz otrzymał Złoty Krzyż Zasługi za przynależność do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.
* Jako lutnik wykonał do Muzeum Regionalnego w Bieczu basy.

# Galeria

Jan Śliwa w trakcie odbywania służby wojskowej (1922)Chrzest Aleksandra (Marzec 1935)Razem z dziećmi, na dole po lewej (lata 30.)Jan Śliwa, lata 30.Z rodziną po wojnie (od lewej: Witold, Ludwika, Aleksander, Jan i Alfreda Śliwowie, Lata 40.)Zdjęcie z legitymacji Związku Bojowników o Wolność i Demokracji (1949)Jan Śliwa w wieku około 50 latW wieku 70 latObok swojego domu (Lata 70.)Obok warsztatu (od lewej: Jan, Aleksander Śliwowie i Andrzej Szymański)Grając z synemZ Janem i Amalią Kazanowskimi (lata 80.)Z synem grając na skrzypcach (Późne lata 80.)Z rodziną (późne lata 80.)Grobowiec rodzinny Śliwów (stan z 21 września 2020)