Brabancja

**Brabancja** (fr., nid. *Brabant*) - kraina historyczna w Europie zachodniej, w międzyrzeczu Renu i Skaldy, na terenie dzisiejszej środkowej i północnej Belgii (Region Stołeczny Brukseli oraz prowincje: Antwerpia, Brabancja Flamandzka i Brabancja Walońska) oraz południowej Holandii (prowincja Brabancja Północna). Największymi miastami Brabancji są: Bruksela, Antwerpia, Leuven, Wavre i Turnhout (w części belgijskiej) oraz Eindhoven, 's-Hertogenbosch, Tilburg, Breda, Roosendaal i Bergen op Zoom (w części holenderskiej).

## Geografia

Powierzchnia Brabancji jest w większości nizinna; w środkowej części krainy rozciąga się wschodnia część równinnej Niziny Flandryjskiej, w północnej - południowa część Niziny Holenderskiej. Na południu krajobraz jest nieco urozmaicony pagórkowatym terenem Wysoczyzny Brabanckiej. Na zachodzie Brabancję ogranicza Skalda, na północy zaś Ren i Moza. Wszystkie te trzy rzeki "spotykają się ze sobą" na północno-zachodnich obrzeżach Brabancji, tworząc rozległą deltę na wybrzeżu Morza Północnego. Sieć hydrograficzną Brabancji tworzą takie rzeki jak: Rupel, Dijle, Zenne, Dender i Mark. W Brabancji istnieje też dobrze rozwinięta sieć sztucznych kanałów wodnych usprawniających transport śródlądowy (wśród nich są m. in. Kanał Alberta łączący Skaldę w Antwerpii z Mozą w Liège, Kanał Brukselski między Brukselą a rzeką Rupel i Kanał Charleroi-Bruksela).

Historycznie Brabancja graniczy z następującymi krainami historycznymi: na północy z Holandią i Geldrią, na północnym zachodzie z Zelandią, na zachodzie z Flandrią, od południa z Walonią, a od wschodu z Limburgią.

## Historia

W czasach starożytnych tereny Brabancji zamieszkiwało plemię Nerwiów (*Nervii*), jeden z odłamów Belgów (*Belgae*). W I wieku p.n.e. zostały one podbite przez Rzymian, którzy utworzyli na nich w 57 roku p.n.e. prowincję Gallia Belgica. (w 83 roku n.e. wyodrębniła się z niej prowincja Germania Inferior). W V w. Brabancja została włączona do państwa Franków. W 925 roku wraz z Lotaryngią weszła w skład Królestwa Niemieckiego, a w 959 roku w wyniku podziału Lotaryngii stała się częścią Dolnej Lotaryngii. W 1085 roku powstało Hrabstwo Brabancji, przekształcone w 1183 roku w Księstwo Brabancji. Od XII wieku datuje się prężny rozwój przemysłu i handlu międzynarodowego i okres dobrej prosperity miast (m. in. Brukseli, Antwerpii i Leuven), które stały się wiodącymi ośrodkami przemysłu włókienniczego. W 1356 roku książę Brabancji wydał specjalny statut, w którym zobowiązał się nie być monety, nie wypowiadać wojen ani nie zawierać sojuszy bez zgody mieszkańców państwa. Statut ten był ważny do 1789 i każdy kolejny panujący miał obowiązek każdorazowego jego zaprzysiężenia. W 1430 roku Brabancja wraz z resztą Niderlandów znalazła się pod władzą Burgundii, od 1477 przeszła pod panowanie Habsburgów (od 1556 ich linii hiszpańskiej). Po powstaniu i antyhiszpańskiej wojnie wyzwoleńczej północna, zkalwinizowana część Brabancji została włączona w 1648 do Republiki Zjednoczonych Prowincji (dzisiejsza Holandia), południowa natomiast, katolicka część pozostała pod panowaniem Hiszpanii, a w 1714 r. dostała się z powrotem pod władzę Austrii. Po antyaustriackich powstaniach narodowych w latach 1789-1791 Brabancja została częścią Zjednoczonych Stanów Belgijskich. Od 1795 do 1815 roku wchodziła w skład Francji, a w latach 1815-1830 do Królestwa Zjednoczonych Niderlandów. W 1830 roku, w wyniku rewolucji belgijskiej, większa część Brabancji (oprócz holenderskiej północy) weszła w skład niepodległego Królestwa Belgii.

## Bibliografia

* Belgia. Warunki naturalne - Encyklopedia PWN
* Brabancja - WIEM, darmowa encyklopedia