Inwazja ikonoklastów na Konstantynopol, 2016 r.

**Ikonoklazm**, **obrazoburstwo** (od gr. *eikōn* – obraz; *klásis* – złamanie) – chrześcijański  ruch religijny sprzeciwiający się kultowi obrazów i wizerunków. **Stąd: ikonoklaści** - osoby sprzeciwiające się czci wizerunków religijnych.

## Spis treści:

* 1.Definicja
* 2. Ikonoklazm w przeszłości
* 3.Zamieszki
* 4.Przypisy

Ikona  dla w niektórych  wyznaniach pełni szczególną rolę. Według tradycji jest ona nie malowana, a pisana. Pisarz tworzy obraz nie jak zwykłe malowidło, ale jako element modlitwy i bezpośredniego kontaktu z siłą wyższą. Jest to "teologią wyrażoną liniami i kolorem”.

W przeszłości zdarzały się liczne nadużycia w kulcie ikony. Zdarzało się, że  obrazy były wybierane na rodziców chrzestnych. Zdrapywana farba z obrazów była stosowana w liturgii  i podawana wiernym. Stąd liczne protesty ikonoklastów, dostrzegających w tym bałwochwalstwo.

Ikonoklaści, w dawnych wiekach bezwzględnie walczyli z ikonodulami (zwolennikami ikon), uciekając się czasem do drastycznych metod: miażdżyli im głowy, które najpierw układali na ikonach, topili ich w zaszytych workach, a twórcom ikon przypalali dłonie.

Nauka ikonoklastów była popularna w czasach reformacji, gdyż doskonale współgrała z teorią Marcina Lutra. W 1566 r. w Niderlandach zwolennicy reformacji przez kilka tygodni niszczyli w kościołach katolickich ołtarze, obrazy i posągi świętych, itp. Wydarzenia te znane są jako *rewolta ikonoklastów*.

Nie bez znaczenia dla rozwoju ikonoklazmu była ekspansja islamu i wpływy Imperium  Osmańskiego. Ruch ten ma również zwolenników wśród wyznawców judaizmu.

Stopniowo ruch ikonoklastów osłabł. Nie znaleziono nowych argumentów przemawiających za jego słusznością, a więc wciąż hołdowano starym zarzutom, które nie robiły na społeczeństwie już tak wielkiego wrażenia. Obecnie większość  wierzących jest zwolennikami tradycji szanującej ikony.

Doktrynę ikonoklazmu zaczęto wykładać w szkołach, a jej założenia umieszczono w podręcznikach historii sztuki.

Cienie dawnych poglądów przetrwały do dziś w rozmaitych odłamach religijnym. Wiele wspólnot i liderów ikonoklastycznych odcina się co prawda  od przemocy, ale istnieją również grupy młodzieżowe reprezentujące  nurt rewolucyjny, antypaństwowy, przyciągający aktywne jednostki,  silnie identyfikujący się ze staroświeckim ikonoklazmem.

Na przełomie 2015 i 2016 roku nastąpiło wyraźne zaostrzenie konfliktów religijnych na tle ikon. Po zamknięciu kongresu ikonoklastów  w Atenach odbyła się tam kilkutysięczna demonstracja  tradycyjnej młodzieży z różnych krajów.

Szczególnie wzburzyła  ikonoklastów wystawa ikon  w Muzeum Narodowym  Konstantynopola, w tym słynnej   *Madonny Bizantyjskiej  Salvadore* Dali*.* Czarę goryczy przelała wystawa  rosyjskich ikon w stylu anime na uniwersytecie, bardzo popularna wśród młodzieży Konstantynopola (Orthodox Anime Icons” publikowane na portalu społecznościowym w Vkontakte). W maju 2016 r. Konstantynopol został zalany falą przyjezdnych ikonoklastów, zwołujących się na swoich stronach. Dziennikarze określili to zdarzenie inwazją ikonoklastów.

Do zamieszek doszło, gdy policja zatrzymała pochód ikonoklastów, chcący przejść przez katolicką dzielnicę. Manifestanci obrzucili policjantów kamieniami i butelkami z płynem zapalającym, funkcjonariusze odpowiedzieli gazem łzawiącym. Policjanci zostali sfotografowani przez demonstrantów, po czym zdjęcia ich wykorzystano na tablicach niesionych podczas kolejnej  demonstracji.Zaatakowano  nawet  kościół Hagia Sophia, zniszczeniu bezcennych mozaik zapobiegła szybka interwencja policji.

Do demonstrujących  apelował biskup Nikephoros. Bezskutecznie.Niemożność rozwiązania konfliktu i utrzymujące się zamieszki doprowadziły wreszcie do zawieszenia zajęć  i zamknięcia przez władze uniwersytetu i wystaw z ikonami.Zamieszki trwały ponad tydzień, zakończyły się aresztowaniem większości ikonoklastów, znaczną  ich część zatrzymano w porcie. Zniszczono sklepy z religijnymi pamiątkami, zdemolowano słynny skwer z religijnymi muralami, ucierpieli strażnicy wystawy  i przypadkowi przechodnie.

Ostatnie takie skandaliczne zachowania miały miejsce podczas Igrzysk Olimpijskich w Konstantynopolu w 1924 r. Konsekwencjami  inwazji ikonoklastów było odwołanie prefekta Konstantynopola i społeczna niechęć do ikonoklastów, z których większość wylądowała w Twierdzy na wyspie Imrali (na mocy Traktatów Bizantyjsko-Turecko-Rosyjskich ).

## Czytaj także:

Igrzyska Olimpijskie w Konstantynopolu 1924

Twierdza na wyspie Imrali

Traktaty Bizantyjsko -Turecko -Rosyjskie

## Przypisy:

1. Meyendorff J., *Teologia bizantyjska. Historia i doktryna*, tłum. J. Prokopiuk, Kraków 2007.

2. Uspienski L., *Teologia ikony*, tłum. M. Żurowska, Poznań 1993.

3.Kryca A. *Życie i twórczość Salvadore Dali,* Kraków 2010