Lex Constantina

**Lex Constantina** (750 r.) - Akt erekcyjny Świętej Republiki Kupieckiej Amalfi wydany przez cesarza bizantyjskiego Konstantyna V Nikczemnego w Konstantynopolu w Boże Narodzenie 750 roku.

Cesarz Konstantyn V Nikczemny nadał przywileje ("*lex constantina*") wolnego handlu kupcom greckim i włoskim, aby mogli swobodnie zakładać swoje faktorie na Morzu Śródziemnym.

Utworzenie republiki związane było z rosnąca potęgą kupiecką republiki Weneckiej oraz utworzeniem przez Królestwo Lombardii zależnej republiki Genui.

Bizancjum nie chciało, by handel śródziemnomorski zdominowały rody weneckie i lombardzkie. Jako lenno cesarstwa republika pobierała daniny od kupców na rzecz skarbu w Konstantynopolu.

Cesarz Konstantyn V zaprosił na dwór rody patrycjuszowskie Amalfi i zobowiązał je do do złożenia "Świętego Przymierza".

W odróżnieniu do prawosławnego Bizancjum Amalfi było miastem katolickim, a w domenie mieszały się kultury greckie i włoskie.

Region Amalfi obejmował początkowo wolne miasto **Amalfi**, zamek z baronią **Sorrento** oraz gród klasztorny z biskupstwem **Ravello**.

## Ustrój republiki cesarskiej

Przed okresem republikańskim w mieście Amalfi władzę absolutną sprawowała rada (signiora) złożona z przedstawicieli wszystkich majętnych rodów miasta. Signiora zbierała się raz w roku, by zatwierdzić podatki i uchwalić najważniejsze prawa porządkowe na dany rok.

Censusem wyznaczającym to, czy ród mógł zasiadać w signiorii było posiadanie własnego pałacu w mieście. Ze względu na to, że zabudowa miasta rozłożona była ciasna, na wzgórzach, w Amalfitach pałaców powstało pięć. W połowie VIII wieku zakazano więc w mieście budowy nowych pałaców

Po zawiązaniu "*świętego przymierza Amalfi*" do ochrony i zachowania praw republiki regułą stał się, że w signiorii mogli zasiadać jedynie patrycjusze pięciu rodów z pałaców Amalfi. Konstantyn V dopuścił do Amalfickiej signiorii również barna Sorrento i biskupa Ravello.

Z czasem w miarę rozszerzania się domeny Amalfi ustaliła się zasada, że oprócz patrycjuszy w signiorii zasiadali również wszyscy lennicy domeny Amalfi, czyli burmistrzowie miast, biskupi w tym książę - biskup Ravello i lennicy republiki ze szlachty, czyli hrabiowie.

Najważniejsza prerogatywą signiorii w okresie republikańskim był wybór doży oraz sprawowanie sądów. Każdy członek signiorii dysponował jednym głosem, z tym, że kandydować na urząd doży mógł jedynie patrycjusz. W późniejszym czasie ustalono urząd Najwyższego Sędziego, który stał na czele signiorii i pilnował jej składu.

Gdy na pocz. IX wieku ród Kanaris ze względu na wymarcie musiał zostać wykreślony z signiorii zdecydowano, że jego miejsce zajmie kolejny ród kupiecki, który wylicytuje jego pałac w Amalfi. W ten spsób po prez licytację oprożnionego pałacu można było nabyć prawo do zasiadania w signiorii.

"Święte przymierze" zawarło pięć patrycjuszowskich rodów: greckich - Amalfinos, Drakos i Kanaris oraz włoskich - Pesca i Ravelli. Spośród patrycjuszy rodów zgromadzenie signorii wybierało republiki dożę.

Pierwszym dożą, mianowanym przez cesarza, został Leon z Amalfi.

Doża był zobowiązany "wsłuchiwać się" w głos Rady Republiki ("*consilia*"), która decydowała o najważniejszych sprawach. Conslia została zorganizowana na wzór bizantyjskiego konsystorza. W skład consili wchodzili najwyżsi urzędnicy: **magistros** (kanclerz, odpowiedzialny za dyplomację), **prostrostrator** (zarządzający armią i flotą), **sekelariusz** (zarządca skarbca republiki i podatków), **mystikos** (odpowiedzialny za bezpieczeństwo w mieście i szpiegów) oraz **metropolita republiki** (najwyższy kapłan).