Miejsca

## **Brwinów** – miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Brwinów, 25 km od centrum Warszawy.

### 1. Wieruszówka:

Pałac wzniesiony w 1936 r. według projektu Stanisława Grochowicza, dla rodziny Wierusz-Kowalskich. W serialu rolę pałacu Wierusz Kowalskich pełnił pałac w Natolinie.

**Zespół pałacowo-parkowy w Natolinie** (**park Natoliński**) – park znajdujący się w Warszawie przy ul. Nowoursynowskiej na terenie dzielnic Ursynów i Wilanów.

Historia zespołu pałacowo-parkowego w Natolinie zaczyna się za panowania Jana III Sobieskiego. Wtedy król kupił wieś Milanowo, w której skład wchodził również las, na terenie dzisiejszego Natolina. W Milanowie zbudował pałac w Wilanowie, a na Natolinie stworzył Bażantarnię i zwierzyniec, w którym polował.

Po wojnie na terenie Wieruszówki został utworzony pegeer, którego kierownikiem został Jasiek.

### 2. Karczma Blumethala:

Karczma należąca przed II wojną światową do Żyda Blumenthala. Pracowała w niej Zosia, była narzeczona Damiana. Tam odbyło się wesele Andzi i Guida. Rolę karczmy w Brwinowie pełniła Karczma w Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu.

### 3. Kościół w Brwinowie

Kościół do którego uczęszczała rodzina Winnych oraz inny mieszkańcy Brwinowa. W tym kościele wzięli ślub Mania i Paweł, Andzia i Guido, Mania i Ryszard, Andzia i Stanisław. To tutaj stanęły obiecane przez Stanisława konfesjonały za uratowanie bliźniaczek. W rzeczywistości rzymskokatolicki Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sierpcu znajduje się w Muzeum Wsi Mazowieckiej. Świątynia została wybudowana w 1744 roku przez rodzinę Krasińskich we wsi Drążdżewo, w obecnym powiecie makowskim. W latach 50. ubiegłego stulecia dach kościoła został pokryty blachą. W 1983 roku budowla była remontowana. W latach 90. XX wieku we wsi został wzniesiony nowy murowany kościół. Po ukończeniu budowy kościół był nieczynny, dlatego w 2007 roku został przeniesiony do Muzeum Wsi Mazowieckiej razem z drewnianą dzwonnicą.

Jest to drewniany kościół posiadający trzy nawy, wykonany w konstrukcji zrębowej. Do jego budowy użyto sosnowego drewna. Świątynia nie jest obecnie orientowana. Prezbiterium jest mniejsze od nawy i zamknięte prostokątnie. Po jego obu stronach mieszczą się skarbczyk i zakrystia, wychodzące ryzalitowo poza obrys nawy. Nad nimi są wzniesione loże otwierające się na prezbiterium. Dostawiona do nawy kruchta zakończona jest trójkątnym szczytem. Świątynia nakryta jest gontowym dachem dwuspadowym, ozdobionym dwoma wieżyczkami – większą nad kruchtą, wzniesioną na planie czworoboku, zakończoną blaszanym hełmem z podwójną latarnią oraz mniejszą nad nawą, wzniesioną na planie ośmioboku, zakończoną blaszanym hełmem z pojedynczą latarnią.

Wnętrze przekryte jest pozornymi sklepieniami: w nawach bocznych i głównej kolebkowymi, natomiast w prezbiterium kolebkowo-krzyżowym. Ściany są otynkowane, wnętrze jest podzielone na trzy nawy dwoma rzędami słupów z arkadami, ustawionymi po dwie sztuki. Z tyłu nawy mieści się chór muzyczny. Kościół posiada trzy ołtarze.

Obiekt znajduje się na Pętli Płockiej szlaku krajoznawczego Drewniane Skarby Mazowsza.

### 7. Dom Stanisława Lilpopa

Willa „Aida” – jedna z najstarszych zabytkowych drewnianych obiektów znajdujących się w podwarszawskiej miejscowości Podkowa Leśna, pierwotnie dom letniskowy Stanisława Wilhelma Lilpopa i jego rodziny, następnie pierwszy dom Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów. Willa pochodzi z XIX wieku.

### 8. Dom doktora Brzozowskiego

**Dworek „Zagroda"**, również **„Bartkiewiczówka”** – zabytkowy dworek znajdujący się w Brwinowie, wybudowany w latach 1905-1910 przez Zygmunta Bartkiewicza.

Od 1977 roku w budynku mieści się siedziba Towarzystwa Przyjaciół Brwinowa. Po roku 2015 decyzją władz gminy Brwinów, przy współpracy z konserwatorem zabytków, obiekt został poddany odnowie.

### 9. Młyn Bartosiewiczów

**Gdańsk -** miasto na prawach powiatu w północnej Polsce w województwie pomorskim, położone nad Morzem Bałtyckim u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego

### 1. Stocznia Gdańska

Łódź – miasto na prawach powiatu w środkowej Polsce, a także siedziba władz województwa łódzkiego, powiatu łódzkiego wschodniego oraz gminy Nowosolna, przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Ośrodek akademicki, kulturalny i przemysłowy.

### 1. Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera

Polska uczelnia artystyczna w Łodzi specjalizująca się w sztukach filmowych. Na tej uczelni studiowała Kasia.

## **Podkowa Leśna** (używająca tytułu „miasto-ogród”) – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim.

### 1. Stawisko - dom Jarosława i Anny Iwaszkiewiczów

Nazwa majątku ziemskiego o powierzchni 18 hektarów, należącego w latach 1928–1980 do pisarza Jarosława Iwaszkiewicza, w którego skład wchodzi zabytkowa rezydencja oraz otaczający ją park. Obiekt obecnie znajduje się w miasteczku Podkowa Leśna (województwo mazowieckie), a od 1980 r. pełni funkcję siedziby *Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku*. Nazwa *Stawisko* została nadana przez J. Iwaszkiewicza mieszkającego i tworzącego w nim swoje dzieła do końca życia.

Tereny przyszłego *Stawiska* były własnością teścia Jarosława Iwaszkiewicza – Stanisława Wilhelma Lilpopa (jako część dawnego folwarku rodziny Wilhelmów). Po ślubie córki Anny w 1922 roku, Stanisław Lilpop podarował Iwaszkiewiczom tę posiadłość, wówczas o powierzchni 35 hektarów. Okazałą willę miał zaprojektować Karol Stryjeński, ale ostatecznie autorem projektu został należący do SARP**,** Stanisław Gądzikiewicz (znany z renowacji Zamku Królewskiego); budowę willi ukończono w 1928. W tym samym roku sprowadziła się tu rodzina Iwaszkiewiczów. Początkowo posiadłość nastawiona była na sadownictwo, uprawę szparagów i zbóż, jednak stopniowo uprawy ograniczano, a dziś większość terenu porasta las.

W latach 30. Stawisko stało się ośrodkiem literacko-artystycznym, w którym często gościli znani twórcy tamtej epoki: m.in. Karol Szymanowski, Antoni Słonimski, Jan Lechoń i Julian Tuwim. W *Stawisku* Jarosław Iwaszkiewicz napisał wiele swoich utworów. W okresie II wojny i okupacji Stawisko (odizolowane od innych miejscowości) stało się schronieniem dla wielu twórców: mieszkali tu m.in. Czesław Miłosz, Krzysztof Kamil Baczyński, Leon Schiller, Pola Gojawiczyńska i Witold Lutosławski.

Podczas trwania II wojny światowej po upadku Powstania Warszawskiego Stawisko stało się schronieniem wygnańców z Warszawy. Gościli tutaj tacy goście jak księżne Czetwertyńska i Lubomirska, Pola Gojawiczyńska, Jerzy Waldorff, Czesław Miłosz, Stanisław Dygat i Jan Parandowski.
Po wojnie w Stawisku gościli przedstawiciele polityki i kultury, m.in. królowa belgijska Elżbieta, Artur Rubinstein i Jerzy Putrament, obok działaczy partyjnych i państwowych PRL. Po śmierci Iwaszkiewicza w 1980 Stawisko zgodnie z zapisem testamentowym przeszło na własność Ministerstwa Kultury i Sztuki. Utworzono tam muzeum, chroniące cenne pamiątki po pisarzu i jego żonie, rękopisy, książki, obrazy i meble

## **Warszawa** – stolica Polski i województwa mazowieckiego, największe miasto w kraju, położone w jego centralnej części, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą

### 1. Szkoła Platerek

**Prywatna Żeńska Szkoła im. Cecylii Plater-Zyberkówny** – zespół szkół katolickich składający się ze przedszkola, szkoły podstawowej i liceum, znajdujący się przy ul. Pięknej 24/26 w Warszawie. Tutaj uczyły się Ania z Manią po skończeniu podstawówki w Brwinowie. Za ich edukację płacił Stanisław Lilpop.

### 4. Getto Warszawskie

Getto dla ludności żydowskiej utworzone przez władze niemieckie w Warszawie 2 października 1940, a zamknięte i odizolowane od reszty miasta 16 listopada 1940. Było największym gettem w Generalnym Gubernatorstwie i całej okupowanej Europie. W kwietniu 1941 w obrębie murów „dzielnicy zamkniętej” mieszkało ok. 450 tys. osób.

W wyniku tzw. wielkiej akcji wysiedleńczej od 22 lipca do 21 września 1942 ok. 75% mieszkańców getta zostało wywiezionych i zamordowanych w obozie zagłady w Treblince. W sierpniu 1942 południowa część getta (tzw. małe getto) została włączona do „aryjskiej” części miasta. W części północnej pozostało ok. 60 tys. Żydów. Większość z nich pracowała w działających w getcie niemieckich zakładach produkcyjnych.

Getto zostało zlikwidowane po powstaniu w maju 1943. Po wywiezieniu pozostałych przy życiu mieszkańców do Treblinki oraz obozów w dystrykcie lubelskim zabudowa „dzielnicy żydowskiej” została na rozkaz Niemców zburzona.

W getcie zginęli krewny Ewy i Róży: Natan, Chaimek i Izaak.

W serialu główną scenerię getta odegrała część Chorzowa, większość scen kręcono przy ulicy Sobieskiego.

### 5. Więzienie na Rakowieckiej

Areszt znajdujący się w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 37. W tym więzieniu Michał spędził 4 lata. Opuścił je w 1956 roku w wyniku tzw. odwilży październikowej.

### 7. Kawiarnia "Modna"

Popularny warszawski lokal pełniący jednocześnie rolę kawiarni oraz dancingu. Było to miejsce spotkań artystów i muzyków. Tam obyła się pierwsza randka Tomka i Basi, tam także Michał jr. poznał Krzysztofa Komedę.

### 9. Szpital na Lindleya

Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus, wcześniej Szpital Dzieciątka Jezus – szpital w Warszawie, w dzielnicy Ochota przy ul. Lindleya 4. Teren szpitala obejmuje obszar ograniczony ulicami: Nowogrodzką, Chałubińskiego, Oczki i Koszykową.

W tym szpitalu pracowała Basia i Ewa. Tutaj umarł Kazimierz. Tam również trafiła po pobiciu Ewa.

### 10. Fabryka "Ursus"

**Zakłady Przemysłu Ciągnikowego „Ursus”** (wcześniej: *Towarzystwo Udziałowe Specyalnej Fabryki Armatur* (1893–1902), *Towarzystwo Udziałowe Specyalnej Fabryki Armatur i Motorów* (1902–1920), *Fabryka Silników i Traktorów URSUS S.A.* (1920–1922), *Zakłady Mechaniczne URSUS S.A.* (1922–1930), *Zrzeszenie Przemysłu Ciągnikowego „Ursus”* (1972–1983), *Zakłady Przemysłu Ciągnikowego URSUS S.A.*) – nieistniejące zakłady mechaniczne znajdujące się w Warszawie w dzielnicy Ursus, znane z produkcji ciągników rolniczych. Miejsce pracy Ryszarda.