IV Bitwa o Hami

Chińscy żołnierze w Hami

**IV Bitwa o Hami** (2.05.1950 - 21.05.1950) - Oblężenie miasta Hami należącego do Chanai przez połączone siły armii Chińskiej i Brytyjskiej. Jedna z najbrutalniejszych bitew w drodze do wolności Chanai. Porażka w bitwie była wielkim ciosem dla Huanga, a przebieg dla mieszkańców Hami. Siły zjednoczonych armii poniosły pyrrusowe zwycięstwo.

## Podłoże

Atak na Hami był częścią kontr odbicia terenów zajętych przez Chanai. Hami jest miastem industrialnym cennym w przemyśle zbrojeniowym. We wszystkich atakach ze strony Chanai, czy też Chin wszystkie fabryki były omijane i starano się ich bronić za wszelką cenę, były one cenne dla obu stron.

Chanajscy żołnierze wraz z prowizorycznymi maskami

Chińscy żołnierze

Chanajska obsługa karabinu maszynowego

Brytyjscy żołnierze w gazie bojowym

Chanajczycy podczas ataku

## Przebieg

Żołnierze Chanajscy nie spodziewali się już trzeciego ataku na Hami, wręcz przeciwnie, uważali, że Armia Chińska będzie unikać potyczek na terenie nieszczęsnego dla nich miasta.

Dnia 2 maja 1950 roku o około czwartej rano Zjednoczone Armie wkroczyły do Daquanwanxiang, wtedy też jeden z Chanajskich piechurów zobaczywszy wrogie wojska wsiadł na swój motocykl i wyruszył do Hami by zawiadomić stacjonującą tam 3 Dywizje Piechoty oraz 1 Batalion Pancerny z II Chanajskiej Armii Ludowej. Dotarł do miasta przed piątą wówczas gdy wojska wroga znajdowały się ok 20 km od Hami.

Bombardowanie gazowe rozpoczęło sie równo o 6:00 przy pomocy Brytyjskiego RAF, natomiast artyleria gazowa Armii Chińskiej rozpoczęła atak równo 30 minut później. Chanajscy siły miały ledwo godzinę na przygotowanie się do walki i zajęcie pozycji. Po rozpoczęciu bombardowania Chanajczycy musieli we większości przypadków improwizować, nie byli gotowi na użycie gazu bojowego w mieście pełnym cywilów. Wielu żołnierzy musiało używać improwizowanych masek przeciwgazowych ze względu na niewystarczającą ilości profesionalnego sprzętu. Podczas obu ataków gazowych życie straciło ponad 500 Chanajskich żołnierzy piechoty.

Armie wkroczyły do miasta około godziny 7:00 w pełni gotowe na prowadzenie zaciętej walki w warunkach wszechobecnego gazu. W skład Zjednoczonych Armii wchodziły siły Chińskie: 2 Dywizja Piechoty, 8 Dywizja Zmechanizowana z Nowej IV Armii oraz 1 Dywizja Piechoty Natarcia, 2 Dywizja Zmechanizowana z VII Armii Zmotoryzowanej. Oraz siły Wielkiej Brytanii: 1 Dywizja Błyskawiczna z I Azjatyckiej Armii Pancernej oraz 3 i 5 Dywizja Piechoty z I Armii Kontynentalnej. Pierwszego dnia po obu stronach życie straciło około 1200 osób oraz zniszczonych zostało 11 pojazdów.

Gaz utrzymywał się przez 18 dni na wskutek ponawianych ataków gazowych. Ludność cywilnia uciekała albo barykadowała się w swoich domach będąc wrogo nastawiona do obu stron konfliktu. Chanajczycy fortyfikowali się w budynkach oraz prowadzili działania na skalę partyzancką w gazie, który skutecznie uniemożliwiał dobrą orientację w mieście. Huang Rotsu III zarządził wymaganą nagłą dostawę sprzętu, który miał na celu pomóc w obronie Hami. Zjednoczone Armie zajmowały skutecznie z dnia na dzień coraz więcej ulic i budynków, kierując się na zachód. Przez liczne zasadzki i pułapki wielu Chińskich i Brytyjskich żołnierzy straciło życie.

15 maja gdy 2 Dywizja Zmechanizowana dotarła do centrum dzielnicy Qia Erbage czekały tam na nich cztery drużyny Chanajskich czołgów z I Bataliony Pancernego. Doszło do zaciętego starcia pancernego w środku miasta w którym wciąż znajdowali się cywile. Zdecydowaną porażkę poniosły siły Chińskie - 17 straconych czołgów. Był to szczególnie mocny cios dla okupantów.

Natomiast do innego starcia pancernego doszło 2 dni później, gdzie te same drużyny Chanajskie starły się z czołgami z I Dywizji Błyskawicznej na polach w Aletun, przez przewagę liczebną sił Brytyjskich Chanajskie czołgi nie miały szans na odwrót i poniosły zdecydowaną porażkę - Chanai straciło 13 czołgów (jeden zdołał przetrwać), natomiast Wielka Brytania straciła tylko 2 czołgi.

Dnia 18 maja miał miejsce tragiczny inceydent. Zawalił się 4-piętrowy szpital w dzielnicy Ai Zezimu w którym stacjonował Batalion Brytyjskich Żołnierzy z 5 Dywizji Piechoty. Przeżyło tylko 49 z 673 osób które znajdowały się w środku.

II Chanajska Armia Ludowa wycofała się z Hami 21 Maja 1950 roku po 19 dniach walk w nieludzkich warunkach. Obie strony doznały wielu porażek, wystapiła masowa trauma w związku z użyciem gazów bojowych.

## Ciekawostki

*Yuan Yahui* - Jeden z najbardziej szalonych żołnierzy Chińskich pochodzący z 2 Dywizji Piechoty z Nowej IV Armii. Yuan był ex-japońskim piechurem który po II Wojnie Światowej postanowił dołączyć do Armii Chińskiej jako iż miał Chińskie korzenie. Charakteryzował go fakt, że podczas starć na bardzo bliskie odległości w mieście używał swojej katany, którą zachował z Japońskiej armii. Według legendy bardzo nie znosił Chanajczyków i lubił na nich polować. Jest znany przypadek gdzie napadł w nocy samemu na Chanajski patrol, do którego mógł się zbliżyć i pozostać niezauważony przez wiszący w powietrzu gaz. Lokalni dowódcy wyznaczyli nagrodę za jego katanę - chcieli pozbawić go broni. Od Brytyjskich żołnierzy dostał przydomek "Mad-Man", a z kolei od Chanajczyków "Sǐwáng Lièrén" co można przetłumaczyć na "Myśliwy Śmierci"