Dzierganie na drutach

Dzierganie na drutach daje bardziej elastyczną i miękką dzianinę, niż w przypadku szydełka. Podstawą dzianiny są dwa rodzaje oczek: oczka prawe i oczka lewe. Poprzez łączenie ich w rozmaitych kombinacjach otrzymujemy wzory gładkie bądź z fakturą, bardziej lub mniej elastyczne.

Wszystkie ilustracje w artykule są autorstwa użytkowniczki Singri (zaznacza, że dzierganie wychodzi jej bez porównania lepiej niż rysowanie).

## Nabieranie oczek, czyli podstawa podstaw

Dzianie należy rozpocząć od nabrania oczek na druty. Najczęstszą techniką jest wykonanie pętelki jak do początku łańcuszka szydełkowego i nałożenie jej na dwa złączone druty (żeby potem nie było nam zbyt ciasno robić). Następnie układa się nić na palcu wskazującym i kciuku lewej ręki, przytrzymując obie nitki pozostałymi palcami:

Następnie, utrzymując lekko napięte nitki, zaczepiamy drutami o nić na kciuku, przekręcamy lekko druty, by chwycić nić pod palcem wskazującym, przeciągamy ją pod pierwszą nitką i lekko pociągamy za obie nitki, by zacisnąć oczko. Sekwencję ruchów postaraliśmy się przedstawić za pomocą strzałki:

To brzmi i wygląda strasznie skomplikowanie, ale już po pierwszych dwóch-trzech oczkach wiadomo o co chodzi :)

Zazwyczaj w opisie podane jest, ile oczek należy nabrać, ale jeśli zamierzamy użyć innej włóczki niż podano, należy wykonać próbkę. Próbka jest to z grubsza kwadratowy kawałek dzianiny, wykonany ściegiem, jakiego chcemy użyć, o wymiarach około 10x10 cm (zawsze należy robić większą). Po wykonaniu próbki pierzemy ją ręcznie, prasujemy albo nie (w zależności od tego czy będziemy prasować gotowy wyrób) i przy pomocy linijki przeliczamy, ile oczek i ile rzędów wchodzi na 10 cm robótki.

Przy wzorach z fakturą ważne jest, by nabrać odpowiednią liczbę oczek, np przy ściągaczach powinna być parzysta.

Zawsze też przy liczeniu należy uwzględnić dwa oczka dodatkowe, są to tzw. oczka brzegowe, ale o nich za chwilę ;)

## Oczka prawe, lewe i brzegowe, czyli z czego składa się robótka.

Po nabraniu oczek na druty wyjmujemy jeden z nich i przystępujemy do dziergania właściwego.

W lewą dłoń chwytamy drut z nabranymi oczkami, w prawą ten pusty. Palec wskazujący lewej dłoni odginamy i przekładamy przez niego nitkę, której dalszy ciąg przytrzymujemy pozostałymi palcami.

Pierwsze oczko z lewego druta zdejmujemy bez przerabiania, i jest to pierwsze oczko brzegowe.

**Oczko prawe:**

Prawy drut wkłuwamy w najbliższe brzegu oczko na lewym drucie, chwytamy czubkiem druta nitkę przewieszoną przez palec, przeciągamy ją przez oczko. Spuszczamy oczko z lewego druta i jeśli wszystko poszło dobrze, powinno być ono teraz pod nowym oczkiem, które powstało na prawym drucie po przeciągnięciu nitki. Kierunek ruchu wskazuje strzałka:

Ostatnie oczko w rzędzie również przerabiamy na prawo, niezależnie od wzoru. Jest to ostatnie oczko brzegowe.

Jeśli są to Wasze początki z robótkami na drutach, proponujemy na razie poprzestać na oczkach prawych i wykonać jakąś małą robótkę tylko nimi, skupiając się na utrzymaniu oczek na drutach oraz na właściwym napięciu nitki. Ścieg, jaki otrzymacie nazywa się **rowkowy** (od faktury, wychodzą takie poprzeczne paski) lub **francuski** i nadaje się na podkładkę pod kubek, myjkę do twarzy lub większą do ciała, waciki kosmetyczne wielokrotnego użytku, portmonetkę-bilonówkę bądź małą torebkę. Nie ma zakazu wykonywania nim większych prac, podsuwamy tylko pomysły, które pozwolą Wam dobrze opanować oczka prawe, ponieważ za chwilę przejdziemy do oczka, które na początku zawsze wydaje się trudniejsze:

**Oczka lewe:**

Początek i ułożenie drutów oraz nici pozostaje bez zmian. Podobnie jak pierwsze oczko brzegowe.

Różnica polega na tym, że prawy drut w oczko na drucie lewym wkłuwamy niejako od tyłu. Trudno to wytłumaczyć i rysunek też nie wyszedł dobrze...

Czubek druta umieszczamy między pierwszym oczkiem na lewym drucie a drugim, wsuwamy go w oczko pierwsze (w kierunku odwrotnym niż przy przerabianiu oczka prawego), chwytamy nitkę, przeciągamy...

I nie wyszło.

W końcu wyjdzie, ręczę za to, a po dwóch rządkach będziecie się zastanawiać co w tym trudnego.

Gdy nauczycie się już wykonywać oczka lewe, polecam spróbować ze ściegiem **dżersejowym**. Jego rzędy nieparzyste przerabia się oczkami prawymi, a parzyste lewymi. Daje gładką, dość cienką dzianinę, po jednej stronie widać same oczka lewe, po drugiej same prawe. Ma tendencję do zwijania się na brzegach, co można wykorzystać do wykończenia dzianiny. Nadaje się na wszystko, co nie musi być bardzo grube, na początek możemy spróbować z szalikiem bądź opaską na głowę. Odważni ze spódnicą.

## Ściegi

O ściegach zrobimy osobne artykuły, ale już znając te dwa podstawowe oczka, można przebierać w najrozmaitszych wzorach:

O ściegu **francuskim** i **dżerseju** już wspominałam, są to dwa najprostsze ściegi jakie istnieją, ale pozostałe nie są wiele trudniejsze.

**Ściągacz:**

Bardzo elastyczny „wszerz”, ma fakturę pionowych pasów. Zazwyczaj stosowany przy mankietach rękawów i na dole swetrów. Można też nim zrobić bardzo praktyczny golfik do noszenia pod kurtką (gdy opis się pojawi, zostanie tu podlinkowany) zamiast szalika. Przydaje się też przy rękawiczkach i skarpetkach, natomiast w całości można nim wykonać np długie mitenki lub ocieplacze na łydki.

Zaczynamy od nabrania parzystej liczby oczek i przerabiamy: oczko brzegowe, oczko prawe, oczko lewe, oczko prawe, oczko lewe... I tak do końca, po czym zamieniamy druty miejscami i powtarzamy, przerabiając oczka prawe nad prawymi, a lewe nad lewymi. Wyjdą nam wąskie pionowe prążki.

**Ściągacz podwójny:**

Wariacja na temat powyższego. Nabieramy tyle oczek, żeby liczba była podzielna przez 4 + 2 oczka brzegowe. Przerabiamy podobnie jak ściągacz pojedynczy, ale w układzie 2 oczka prawe, 2 oczka lewe. Prążki wyjdą szersze.

**Ścieg ryżowy:**

Obecnie niemal zapomniany, robi się go bardzo niewygodnie, ale jego zaletą jest sztywność gotowego wyrobu — nie zwija się ani nie rozciąga. Może to się okazać czasami przydatne.

Liczba oczek podzielna przez 4+2 oczka brzegowe.

W pierwszym i drugim rzędzie przerabiamy jak ściągacz podwójny — 2 oczka prawe, 2 lewe. W trzecim rzędzie zamieniamy kolejność oczek, prawe wykonujemy pod lewymi i odwrotnie. Czwarty rząd jak trzeci, w następnym znów zamieniamy, czyli wykonujemy rząd piąty i szósty jak pierwszy i drugi. I tak dalej, do końca robótki albo naszej cierpliwości. Ta zamiana oczek jest bardzo niewygodna.

**Ściegi bardziej skomplikowane:**

Czytając starsze podręczniki robótek, znaleźliśmy tam całą masę ściegów polegających na łączeniu oczek prawych i lewych i tworzeniu w ten sposób rozmaitych szachownic, rombów i tym podobnych. Obecnie jednak te ściegi nie cieszą się powodzeniem, więc je tu pominiemy.

Jedyne, jakie jeszcze przetrwały, to ściegi **fakturowe**, **warkoczowe** i **ażurowe**, jednak na ich temat powstaną osobne artykuły.

## Zakańczanie dzianiny, czyli zrobiliśmy i co dalej?

Zakańczanie dzianiny to kolejna rzecz, która wydaje się trudniejsza niż jest w rzeczywistości. Wybaczcie, będzie bez rysunku, chyba że uznacie go za niezbędny.

Układ wyjściowy bez zmian — w lewej dłoni drut z oczkami, w prawej pusty, nitka przerzucona przez palec.

Pierwsze oczko zdejmujemy bez przerabiania. Drugie przerabiamy na prawo (w bardziej skomplikowanych wzorach tak, jak wypadałoby ze wzoru). Następnie lewy drut wsuwamy w pierwsze oczko, podnosimy je lekko, przekładamy nad drugim już przerobionym i nad końcówką druta. Następne oczko przerabiamy na prawo, wsuwamy drut w poprzednie oczko i przekładamy je nad nowym oczkiem i nad końcówką druta. Jeśli wszystko robimy poprawnie, powinien zacząć tworzyć się brzeg. Powtarzamy przerabianie i przekładanie, aż zostanie nam tylko jedno oczko. Ucinamy nitkę, zostawiając długi koniec (który posłuży nam później do zszycia robótki) i rozciągamy to ostatnie oczko aż koniec nitki nam „wyskoczy” i z oczka zrobi się pojedyncza nitka. Jeśli nie planujemy zszywać robótki, trzeba zostawić trochę krótszą nitkę i przy pomocy grubej igły przepleść ją pomiędzy oczkami, a następnie przyciąć.

## Zszywanie gotowego wyrobu

Jeśli zastanawiacie się, jakim ściegiem zszywać części wyrobu, to przestańcie. Ścieg okrętkowy słabo się do tego nadaje, daje sztywny i widoczny szew (nawet jeśli szyjemy po lewej stronie). Najlepiej jest ułożyć dzianinę przed sobą na stole (lub własnych kolanach), złożyć brzegi razem (pilnując by obie części były lewą stroną do wierzchu) i przy pomocy grubej igły i nici, która została od robótki chwytać na zmianę rzędy obu części. Przy odrobinie wprawy ścieg będzie niewidoczny. Na końcu należy profilaktycznie zawiązać supełek, przeszyć parę razy w tym samym miejscu, a następnie przepleść nić przez kilka oczek i uciąć.

**I GOTOWE!**

## Galeria

Ścieg francuski20 oczek nabranych na drut