Eraso Titana

1. Liburukiaren azala

***Eraso Titana*** (進撃の巨人 *Shingeki no Kyojin,* h.h. Aurrera Egiten Du(t)en Erraldoia(k)) **Hajime Isayamak** idatzi eta irudiztatutako manga sail bat da. 2009ko irailean argitaratu zen lehen aldiz **Kodansha**-ren ***Bessatsu Shōnen Magazine*** aldizkarian. Saila 34 liburukiz osatuta dago, 139 kapitulu eta 2 aparteko istorioetan banaturik.

Kodansha Comics-en ingelesezko bertsioa 2012ko ekainean hasi zen, Estatu Batuetan. Gaur egun, ez da euskarazko bertsio ofizialik argitaratu.

2013ko urriaz geroztik, Crunchyroll-en manga plataforman eskuragarri egon ziren kapituluak, hilabetero japoniar argitarapenarekin bat eginez ("simulpub"). Amazon 2016ko apirilean hasi zen zerbitzu bera eskaintzen, comiXology eta Kindle Store plataformetan.

## Izenburua

Japonierazko jatorrizko izenburuak (*Shingeki no Kyojin*) esanahi bikoitza dauka. Hitzez hitzezko itzulpena "Aurrera egiten du(t)en erraldoia(k)" edo "Eraso egiten du(t)en erraldoia(k)" da, "erraldoiak" **Titanak** izanik seriearen testuinguruan. Horrela, izenburuak bai aurrera egiten duen Titanen mehatxuari, bai **eraso egiten duen titan bati** egiten dio erreferentzia.

## Argumentua

Seriearen hasiera baino mende bat lehenago, **"Titan"** izeneko giza itxurako erraldoi gizajale arraza bat agertu eta ia gizateria desagerrarazi zuen. Arrisku honetatik babesteko, bizirik iraun zutenek hiru **Harresi** zentrokide eraiki zituzten, Maria, Rose eta Sina. Lurralde mugatu horretan giltzaperatu ziren, kanpoaldeko munduaz eta Harresiak eraiki aurreko historiaz ahaztuz.

Orain, **Eren Jaeger** izeneko mutil batek, bere arrebatzako **Mikasa Ackermanek** eta haien lagun **Armin Arlertek**, egunen batean kanpoaldeko mundua ikustearekin amets egiten dute; baina haien bakea bat-batean eteten da ohiz kanpoko 60 metroko altuerako **Titan Izugarri** batek eta **Titan Korazatu** batek kanpo-Harresia zulatzean. Ondoriozko hondamenean Eren bere amaren heriotzaren lekuko da, eta Titanei mendekua zin egiten die. Honela, **Esplorazio Gorputzean** sartzen da, Mikasa eta Arminekin batera.

Istorioak aurrera egin ahala, Titanen benetako jatorriaren eta munduaren historiaren inguruko misterio ugari jorratzen dira, eta irakurlea Titanak benetako etsaia ez izatea balitekela ohartzen da. Eren eta Esplorazio Gorputza zibilizazioaren azken itxaropentzat geratzen dira, lehenaldiko sekretuak aurkitzen eta gizakien suntsipena orainean eta etorkizunean ekarriko duten indarrak geldiarazteko borrokatzen.

## Garapena

Hajime Isayamari Titanen ideia ziberkafetegi batean gizon mozkor batek lepoa heldu zionean bururatu zitzaion. Gizonaren komunikatzeko eta arrazoitzeko ezintasunak, espezie berekoak izan arren, inspiratu zuen. Gertaera honek "animalia ezagun eta beldurgarriena munduan gizakia dela" pentsarazi zion. Ideia hau Titanen bitartez adierazita dago: giza itxura badute ere, gizatasunik gabeko izaki mehatxagarriak. Muv-Luv eleberri bisuala eta ARMS manga ere aipatu zituen, bere lanerako influentzia nagusitzat.

Istorioarentzako paisaiak Isayamaren jaioterriko mendiek inspiratu zituzten. Hark askotan izan zuen mendietatik harantz joateko grina, Erenen Harresiez haraindi joateko desirarengan eragin zuena. **George Waldak**, **animearen** produktoreak, isolatuta egotearen eta "Izuaren Harresia" gainditzearen kontzeptua japoniar kulturaren izaera isolatuak ere inspiratu zuela esan zuen.

Isayamak istorioaren **65 orrialdeko zirriborro bat** marraztu zuen 2006an eta **Shueishako** ***Weekly Shōnen Jump*** sailari aurkeztu zion, baina bere estiloa eta istorioa aldizkariarentzat egokitzeko eskatu zioten. Honi uko egin eta **Kodanshako** ***Weekly Shōnen Magazine*** sailera eraman zuen, non onartua eta ***Bessatsu Shōnen Magazine*** hileroko aldizkari deribatuan argitaratua izan zen lehen aldiz 2009ko irailaren 9an. 23 urte zituela gertatu zen hori, eta argitaratu zuen lehen seriea izan zen.

Haren hileroko programa storyboarda egiteko aste batean eta marrazteko hirutan banatzen da. Titanak diseinatzeko orduan, giza-espresioen erreferentziarako liburu bat erabiltzen du, baita benetako modeloengandik inspirazioa ere: **Yushin Okami** Erenen Titan formarentzat, **Brock Lesnar** Titan Korazatuarentzat, animeko bikoiztaileak, etab. Bere lanerako erraldoiak hautatzearen arrazoietako bat "higuingarri samarrak direla" esan zuen. Bere lehen marrazkiak narrasak ziren, eta Isayamak berak "lardatsak" zirela eta "lan merkaturatuentzat behar den estandarra betetzen ez zutela" onartu zuen; hala ere, nabaria da urteetan zehar asko hobetu direla. Bere narratiba asko oinarritzen da pertsonaien barne sentipenetan.

Isayamak jakinarazi zuen istorioa oso aldez aurretik antolatzen duela, eta aurreikusi dezakela zehazki zein liburukietan gertatuko den egoera jakin bat; nahiz eta ez den behar bezala xehatuta egoten bertan lanean hasten den arte. Seriearentzat amaiera tragiko bat ere prest zeukan, non pertsonaia guztiak hilko ziren, **Stephen Kingen** ***Lainoa*** eleberriaren film bertsioaren antzera, baina mangak eta animeak hainbeste jarraitzaile irabazi ostean, haiengan horrelako amaiera batek izango lukeen eraginak kezkatu zuen eta aurrera ez jarraitzea erabaki zuen. Hala ere, ideia oraindik gustatzen zaiola onartu zuen.

2013ko irailean, seriea 20. liburukian amaitu nahi zuela esan zuen, baina 2015eko ekainean manga "%60 amaituta" zegoela jakinarazi zuen, eta urte berdineko irailean bere editore Kawakubo Shintarok "hiru urte ingururako nahikoa manga kapitulu falta zirela" balioetsi zuen; egia izan balitz, manga 2018an eta 26+ liburukirekin amaitu izana ekarriko lukeena. 2019ko abenduan, Isayamak manga 2020an amaitzeko asmoa zuela esan zuen. 2020ko ekainean, istorioaren %5 baino ez zela gelditzen aipatu zuen elkarrizketa batean, eta %1-2 2020ko azaroan. 2021eko urtarrilean, manga 2021eko apirilean amaituko zela iragartu zen.

## Harrera

Serializatu zenetik, bai Japonian, bai Estatu Batuetan best-seller bat bilakatu da. Bere ospeak **anime egokitzapen bat** eta hainbat spin-off inspiratu ditu; 5 manga serie (batek bere anime egokitzepen bat ere lortu zuen), sei eleberri, 6 eleberri bisual, 2 live-action film, live-action serie labur bat eta **Marvel Comicsekin** crossover bat.

2019ko abenduan, mangak 100 milioi kopia zeuzkan salduta munduan zehar lehen aldiz argitaratu zenetik, historian gehien saldu diren manga serieen zerrendan 11. geratuz salmenta orokorrekin eta 4. (berdinketan) amaitu gabekoen artean (nahiz eta top 100etik hamarkada bat baino gutxiagoko argitalpenarekin bi serie soilik egon, bestea ***Kuroko no Basket*** izanik). 12. liburukiak 2,5 milioi kopiako inprimatzea jaso zuen, serie hau 2 milioi kopia baino gehiagoko inprimatzea izan duten bi mangetako bat bihurtuz, ***One Piece***-ekin batera. 13. liburukiak 2.750.000 kopia saldu zituen lehen inprimatzean, Kodansharen errekorra izanik.

2013z geroztik, animearen lehen denboraldiak eman zion ospearen ondoren, urtero egon da Japoniako 3 manga salduenen artean. 2014ko lehen erdian, lehen postuan egon zen, *One Piece*-en manga salduenaren 5 urteko gailentasunari amaiera emanez. Isayamak irakurleak eskertu zituen, ez baitzuen espero. Urtea 2. postuan amaitu zuen, 12 milioi kopia salduz. 2016ko lehen erdian, 3. geratu zen, hileroko argitalpendun mangarik salduena bihurtuz, baita Kodansharen serie salduena ere, bigarren postuan geratu zen ***The Seven Deadly Sins*** 1,6 milioi kopia baino gehiagogatik gaindituz.

Salmentak 2011z geroztik hauek izan dira:

* 2011 - 11. (3.766.194 kopia salduta).
* 2012 - 15. (2.682.504 kopia salduta).
* 2013 - 2. (15.933.801 kopia salduta).
* 2014 - 2. (11.728.368 kopia salduta).
* 2015 - 3. (8.778.048 kopia salduta).
* 2016 - 4. (6.544.081 kopia salduta).
* 2017 - 2. (6.622.781 kopia salduta).
* 2018 - 3. (5.235.963 kopia salduta).
* 2019 - 7. (4.704.234 kopia salduta).
* 2020 - 10. (4.306.012 kopia salduta).
* 2021 - 4. (7.332.398 kopia salduta).

*Eraso Titanak* **Kodansha Manga Saria** irabazi zuen 2011n shōnen kategorian, eta hautagai izan zen 4. **Manga Taishō Sariarentzat** eta 16. eta 18. **Tezuka Osamu Kultura-Sariarentzat**. *Kono Manga ga Sugoi!* aldizkariaren 2012ko edizioak gizonezko irakurleentzat 8. manga hoberen izendatu zuen, eta 2014ko edizioak 6. onena. *Yomiuri Shimbun*-en Sugoi Japonia Sarietan lehen postuan geratu zen 2015eko manga serie gogokoena bezala.

Kodansha Comicsen Ingelesezko bertsio ofizialak ere arrakasta handia izan du Estatu Batuetan. 2016ko urtarrilaren 17aren astean, 1. liburukiak ***The Chicago Sun Times Manga Best Seller*** zerrendan 120 aste bete zituen, 82 jarraian, eta 2013ko urrian une hartan argitaratutako zazpi liburukietatik sei top 10ean sartu ziren aldi berean. Hilabete berean, 1. liburukiak **Nielsen BookScanen** liburu-denda amerikarretako 20 eleberri grafiko nagusien zerrendan lehen postua irabazi zuen, eta aurreko hilabetean bost liburuki zeuden bertan, beste edozein seriek lortu duena baino gehiago. **Young Adult Library Services Associationak** haien "Nerabeentzat Eleberri Grafiko Aparta" bat bezala izendatu zuen 2013an. 2014an, ingelesezko bertsioak **Harvey Saria** irabazi zuen Atzerriko Materialaren Edizio Amerikar Onena bezala, eta manga bakarra izan zen 2015eko **Goodreadsen** Choice Award for Best Graphic Novel/Comic sarietan hautagai.

Kodanshak seriea konpainiaren 18 urtetan lehen diru-sarrera hazkundetzat hartu du, eta ***Mainichi Shimbunek*** "hamarkadatik behineko" arrakasta izan dela aitortu zuen.