Jugów

Flaga Jugowa

**Jugów** (niem. *Hausdorf*), dawniej **Domowice** - wieś położona w Gminie Nowa Ruda, siedziba OSP Jugów i Nadleśnictwa. Najwięksi wrogowie i największe zagrożenie dla Nowej Rudy.

## Historia

Wieś założył legendarny Hugon przed 1327, sprawiając że Jugów stało się znane pod wieloma nazwami takimi jak Hennigi Villa i Hugonivilla.

Nazwa Hausdorf pierwszy raz pojawiła się w 1446 roku i przetrwałaaż do do 1945. Wówczas, gdy pośpiesznie ustalano polskie nazwy, dosłownie przetłumaczono brzmienie nazwy na Domowice (od niem. Haus-dom), nazwa ta utrzymała się jedynie przez dwa lata bo już w 1947 roku zmieniono Domowice na Jugów od „Jug” (południe).

Na terenie Jugowa od wieków miejscowa ludność trudniła się rzemiosłem, rolnictwem, wydobywaniem węgla kamiennego oraz rud miedzi i żelaza.

W centrum wsi zachowały się zabudowania dawnej kopalni węgla „Kurtschacht”. Inne ślady działalności jak: przemysłowe obiekty, pokopalniane budowle, hałdy i sztolnie można spotkać wokół wsi i w przyległych do niej przysiółkach, a wiele z nich zasługuje na ochronę jako zabytki techniki. W XV w. istniała tu huta szkła, a od XV w. do XIX w. funkcjonowała kopalnia rud miedzi, którą wytapiano w miejscowej hucie.

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XIV w., ale znaleziska archeologiczne potwierdzają, że w okresie średniowiecza istniał tutaj niewielki gród, będący poprzednikiem obecnej wsi.

Osada rozwijała się bez większych przeszkód aż do czasu wojny 30-letniej, kiedy to zniszczeniu uległa nie tylko wieś, ale i istniejąca tu huta szkła. W kolejnych wiekach podstawą rozwoju Jugowa było tkactwo oraz górnictwo węgla kamiennego. Były tu czynne: młyn, browar, tkalnia, szwalnia, kopalnia, kuźnia, wiele zakładów rzemieślniczych oraz kilkanaście sklepów. Z czasem te dziedziny przemysłu zaczęły słabnąć, a ich miejsce zajmowała turystyka, bowiem wieś była popularnym miejscem startu wycieczek na Wielką Sowę, Kalenicę i inne szczyty Gór Sowich. W Jugowie przed II wojną światową działała grupa Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego), w początkach XX w. był to prężny ośrodek turystyczno-letniskowy, działało tu kilka restauracji i schronisk turystycznych, a we wsi pod koniec lat 30. XX wieku było blisko 120 miejsc noclegowych.

## Charakterystyka

Jugów to łańcuchówka z kilkoma rozgałęzieniami wzdłuż potoków, w których ulokowały się przysiółki Pniaki, Krzów,

   Goliszyn, Nagóra, Jutroszów, Olszowiec i Jastrzębiec. Jest to największa wieś na Dolnym Śląsku, pomimo tego jednak współżyje z naturą. Jest położona w dolinie Jugowskiego Potoku i jego dopływów w Górach Sowich u podnóża Kalenicy na północ od Nowej Rudy.

Jugów zachował w pełni układ pierwotnej wsi łańcuchowej i bardzo liczny zespół zróżnicowanej zabudowy, która miejscami nadaje mu charakter osiedla miejskiego. Po wojnie miejsce spotkania się kilku kultur, ponieważ przybyli tu osadnicy wojskowi oraz z centralnej Polski, przymusowi polscy wysiedleńcy zza Buga oraz osoby powracające z emigracji zarobkowej z zachodniej Europy – głównie polscy górnicy pracujący we Francji (Masyw Centralny i okolice, Lille), jak również pozostało tu wielu niemieckich górników, którzy pracowali w kopalniach węgla kamiennego. Przybyli tu Polacy w wyniku krzyżówek z Niemcami i Czechami wyewoluowali na przestrzeni lat w Yugo.

Wieś charakteryzuje się tym że spora jej część jest niemalże zabytkowa, a Yugo - dominujący mieszkańcy wioski - są wyjątkowo zmyślni i pomysłowi, obudowywując szopy złomem i gromadząc śmieci do późniejszego użytku. Uwielbiają też naturę, rośliny i zwierzęta, często udając się na grzybobrania i spacerując po lesie.

W Jugowie podstawowymi źródłami pokarmu są Sklepy i Kioski, Yugo prowadzą też Pub Dobre Miejsce oraz inne restauracje.

Jugowianie korzystając z technologii pozostawionych przez Niemców byli w stanie stworzyć Wunderwaffe, takie jak pociski V1 i V2, a także Die Glocke i Haunebu. Wyprodukowali też Xerum 525. Na budynkach zamontowane są obronne Cewki Tesli. Wieś posiada też wiele Mostów Bojowych. We wsi znajduje się wiele rowerzystów.

## Fauna

W Jugowie roi się podobnie jak w wielu innych miastach i wsiach tego rejonu od dzikich psów oraz dachowców, dodatkowo w lasach Jugowa występują łasicowate oraz muflony.