1840

## Algemeen

* De economische staat van het land is niet goed. De staatsschuld bedraagt twee miljard gulden, en de rente hierop bedraagt de helft van de staatsuitgaven.9 Van Zanten zegt hierover: "Bij Willems aanvaarding in oktober 1840 verkeerde het land in een diepe crisis, een depressie waarop zelfs de meest capabele en talentvolle politici van die tijd geen antwoord hadden. Thorbecke noemde Nederland in 1839 een 'Augiasstal', een financieel en staatkundige puinhoop.16
* Van der Meulen spreekt overeen economische depressie begin jaren 1840.23
* Tussen 1840 en 1843 verschijnt driemaal per week de republikeinse krant *Tolk der Vrijheid* met aan het hoofd Eillert Meeter die goed op de hoogte schijnt te zijn geweest van wat zich afspeelde in en om het paleis. De inhoud van de krant wordt omschreven als een mengsel van riool-, roddel- en royaltyjournalistiek. Voor Meeter volgden processen, gevangenisstraf en verbanning.3
* Aanspraak van Frankrijk op de Rijn.20
* Plechtige overbrenging van het gebeente van Napoleon naar de Dome des Invalides.21
* Frederik Willem IV, koning van Pruisen.20
* Opiumoorlog, 1840-1842.24

## Maart

* Vanwege de huwelijksplannen van koning Willem I met Henriette d'Oultremont ontstaat een strijd tussen protestantse en katholieke groepen. *De Noordbrabander* plaatst een oproep aan de katholieken zich niet te laten ringeloren door hervormden.4
* Op 11 maart start een campagne van het Algemeen Handelsblad tegen het voorgenomen huwelijk van de koning.8

## September

* Op 4 september wordt de eerste zoon van erfprins Willem geboren.17 In familiekring Wiwill genoemd, voluit Willem Nicolaas Alexander Frederik Karel Hendrik van Oranje.18
* Op 4 september gaat een nieuwe grondwet in werking.18
* Op 12 september maakt koning Willem I in beperkte kring zijn voornemen te abdiceren bekend.7

* Op 16 september 1840 wordt de eerste nieuwe nieuwe grondwet sinds 1815 aangekondigd in Het Staatsblad.2 Enerzijds bestaat een neiging de herziening uitsluitend te beperken tot de artikelen die wijziging behoeven vanwege het afscheiden van België, anderzijds is er een krachtige liberale stroming die al sinds 1815 pleit voor inzage in en controle op de staatsfinanciën, inclusief die van de koloniën, ministeriële verantwoordelijkheid en betere garanties voor de burgerlijke vrijheden.5 Besloten wordt het stemrecht in de steden en op het platteland niet langer via een reglement, maar bij wet te regelen.15 In artikel 75 wordt gesproken over de ministeriële verantwoordelijkheid, welke strafrechtelijk en niet politiek uitgelegd wordt. In artikel 76 wordt bepaald dat alle koninklijke besluiten voorzien moeten zijn van mede-ondertekening van het hoofd van het ministerieel departement waartoe het behoort, de contraseignering.22

## Oktober

* Op 4 oktober worden de achterebleven meubels en kunstwerken van de Oranjes door de Belgische autoriteiten overgedragen. Daarmee handelde de Belgische regering conform het Verdrag van Londen. Op 11 en 12 oktober bereikten de schuiten met de kostbare vracht Den Haag.12
* Koning Willem I abdiceert op 7 oktober 1840.6

## November

* Op 12 november benoemt koning Willem II een commissie om advies uit te brengen over *de verordeningen betreffende het lager onderwijs*.13
* Op 24 november geeft de koning de gouverneurs in de provincies opdracht niet langer de krijgsmacht in te schakelen bij de vervolgingen van de afgescheidenen.13
* Op 27 en 28 november vindt de inhuldiging van koning Willem II plaats.10 De Prins van Oranje wordt bevorderd tot maarschalk, prins Alexander tot generaal en prins Hendrik tot kapitein-ter-zee.11 Volgens de biograaf van Willem III echter wordt deze bevorderd tot luitenant-generaal en inspecteur-generaal van het wapen der infanterie.19
* Op 28 november besluit de koning het verbod voor de katholieke kerk om nieuwe kloosterlingen op te nemen op te heffen. Als gevolg van de onrust die dit veroorzaakt besluit hij dat alleen in Roermond en in Den Bosch apostolische vicariaten zullen worden ingesteld.13

## December

* In december laat de koning weten contact te willen leggen met Rome over de uitvoering van het concordaat van 1827.13
* Op 27 december 1840 wordt het Amortisatie-syndicaat opgeheven.1
* Op 27 december geeft de koning opdracht de juridische vervolging van de afgescheidenen te staken.14

## Voetnoten

1: Koch, *Koning Willem I*, p.409

2: Koch, *Koning Willem I*, p.484

3: Koch, *Koning Willem I*, p.512

4: Koch, *Koning Willem I*, p.525

5: Koch, *Koning Willem I*, p.531

6: Koch, *Koning Willem I*, p.535

7: Koch, *Koning Willem I*, p.533

8: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.361

9: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.368

10: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.370

11: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.375

12: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.382

13: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.401

14: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.402

15: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.405

16: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.594

17: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.118

18: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.120

19: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.121

20: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.47

21: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.49

22: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.155

23: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.164

24: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.91