Sali Mali

Cymeriad plant poblogaidd Cymreig yw Sali Mali, sydd wedi ymddangos mewn llenyddiaeth ac ar y teledu.

## **Hanes**

Crewyd hi'n wreiddiol gan Mary Vaughan Jones yn y llyfr Sali Mali (llyfr) a cyhoeddwyd gan Gymdeithas Lyfrau Ceredigion yn mis Mehefin 1969 gyda darluniau gan Rowena Wyn Jones.

Ymddangosodd Sali Mali mewn nifer o lyfrau eraill gan Mary Vaughan Jones a daeth yn adnabyddus i lawer o blant ifanc sy'n dysgu darllen Cymraeg.

Yn y 90au creuwyd cyfres deledu Caffi Sali Mali yn seiliedig ar gymeriadau Mary Vaughan Jones. Rebecca Harries oedd yn portreadu Sali yn y gyfres ac aeth ymlaen yn ddiweddarach i chwarae'r rhan y gyfres Pentre Bach yn 2004.

Ers 2000 mae Sali Mali hefyd wedi dod yn boblogaidd yn rhyngwladol fel cymeriad teledu animeiddiedig, ac mae llyfrau gan awduron eraill wedi cael eu hychwanegu at y gyfres.

Dathlwyd pen-blwydd Sali Mali yn 50 oed ar 19 Mehefin 2019 gyda pharti yn Yr Egin yng Nghaerfyrddin a goleuwyd y Senedd a'r Llyfrgell Genedlaethol yn oren.

## **Llyfrau**

Cyhoeddwyd y llyfr Sali Mali cyntaf gan Gymdeithas Lyfrau Ceredigion yn mis Mehefin 1969. Mary Vaughan Jones oedd yr awdur, gyda darluniau gan Rowena Wyn Jones. Ymddangosodd Sali Mali mewn nifer o lyfrau eraill gan Mary Vaughan Jones.

Yn dilyn marwolaeth Mary Vaughan Jones yn 1983, ail-gyhoeddwyd nifer o'i llyfrau.

Roedd yr hawlfraint yn perthyn i Gymdeithas Lyfrau Ceredigion hyd i'r wasg gael ei phrynnu gan Wasg Gomer yn 2009.

Ysgrifennwyd nifer o storïau newydd gan Dylan Williams a darlunwyd nhw gan Simon Bradbury. Bu dadlau ynghylch un o'r llyfrau hyn, yn Rhagfyr 2007, pan gyhoeddwyd *Sali Mali a'r Hwdi Chwim*, yn y stori hon mae hwdi yn dwyn iPod Sali Mali. Cafodd y llyfr ei foicotio gan sawl siop a wrthododd ei werthu.

## **Teledu**

### **Caffi Sali Mali**

Cynhyrchwyd cyfres deledu Caffi Sali Mali i blant iau gan Sianco ar gyfer S4C yn 1994.

Ysgrifennwyd gan Ifana Savill, gan ddefnyddio'r cymeriadau a grewyd gan Mary Vaughan Jones, gan gynnwys aderyn dof Sali Mali, Jac-do, a'i ffrind, Jac y Jwc. Yn y gyfres hon, mae Sali Mali yn rhedeg caffi ym Mhentre Bach gyda Rebecca Harries yn y prif ran.

Cafwyd cyfres ychwanegol o'r enw Slot Syniadau Sali gan yr un tim cynhyrchu gyda Sali Mali yn rhannu sut i greu prosiectau creadigol i blant.

### **Pentre Bach**

Yn 2004, cynhyrchwyd cyfres newydd o'r enw Pentre Bach yn dilyn Rebecca Harries fel Sali Mali a'i ffrindiau unwaith eto. Yn wahanol i caffi Sali Mali roedd y gyfres yn portreadu cymeriadau megis Pry Bach Tew a Jaci Soch fel bodau dynol yn hytrach na anifeiliadi. Roedd y gyfre ar ffurf opera sebon i blant.

Adeiladwyd pentref yn arbennig ar ei gyfer, lleolir ym Mlaenpennal, ac mae hefyd yn ganolfan ymwelwyr a gaiff ei redeg gan Ifana ac Adrian Savill.

### **Sali Mali**

Cynhyrchwyd cyfres Sali Mali wedi ei hanimeiddio gan gwmni Siriol ar gyfer S4C yn 2000.

Recordiwyd y gân thema gan Cerys Matthews, ac mae Rhys Ifans yn adrodd y stori.  Gwerthwyd y gyfres i 25 o weldydd a cafodd ei ddarlledu mewn 14 o ieithoedd gan gynnwys Cymraeg, Saesneg a Pwyleg.

Yn 2020 comisynwyd ail gyfres, ugain mlynedd wedi'r cyntaf.

## **Sali Mali mewn diwylliant poblogaidd**

* Yn y flwyddyn 2000 enwyd cân ar ôl Sali Mali ar ddisg bonws albwm Mwng gan y Super Furry Animals.
* Yn 2007 rhyddhawyd sengl o'r enw Sali Mali gan y Threatmantics
* Yn 2019, I ddathlu pen-blwydd Sali Mali yn 50 cafwyd stori yn yr opera sebon Pobol y Cwm ble ceisiodd y trigolion dorri record byd drwy gael y nifer mwyaf o bobl wedi gwisgo fel Sali Mali mewn un lle.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ Jones, Mary Vaughan (1969). Sali Mali, Darluniau gan Rowena Wyn Jones, 1af (yn Gymraeg). ISBN 1902416589
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/48683613
3. ↑ https://www.library.wales/information-for/press-and-media/press-releases/2019-press-releases/happy-50th-birthday-sali-mali
4. ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south\_west/7153291.stm
5. ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/2844891.stm
6. ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/1697973.stm
7. ↑ https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/s4c-set-leading-role-kids-2185041