Dagor Bragollach

**Dagor Bragollach** czyli **Bitwa Nagłego Płomienia** była czwartą z Wielkich Bitew o Beleriand stoczoną w 455 PE między hordami Morgotha a zaskoczonymi przezeń siłami elfów i ludzi i zakończoną tryumfem sił ciemności oraz przerwaniem trwającego blisko 400 lat oblężenia Angbandu.

## Preludium

Fingolfin, Najwyższy Król Noldorów widząc potęgę swojego plemienia i sprzymierzonych z nim Edainów, a jednocześnie zdając sobie sprawę, że Morgoth w spokoju może przygotowywać zło, jakiego nikt nie potrafi przewidzieć, snuł plany ataku na Angband. Spełzły jednak one na niczym, ponieważ większość elfów
 była zadowolona z ówczesnego stanu rzeczy i nie kwapiła się do wojny.
Morgoth jednak przez cały czas pokoju gromadził siły, aż w końcu
zaatakował.

## Przebieg

Nadeszła zima, noce były ciemne, bezksiężycowe, wielka równina Ard-galen ciągnęła się mroczna pod zimnymi gwiazdami od górskich bastionów Noldorów do podnóży Thangorodrimu. Ogniska strażnicze ledwo się tliły, wartowników było niewielu, mało kto czuwał w obozach jeźdźców Hithlumu.

Znienacka Morgoth wysłał rzeki płomieni zbiegające z Thangorodrimu szybciej niż Balrogowie i rozlewające się po całej równinie. Góry Żelazne pluły ogniem w różnych jadowitych kolorach; cuchnące, mordercze opary przesycały powietrze. Tak zginęło Ard-galen, ogień pożarł jego trawę, cała kraina zmieniła się w spopieloną ponurą pustynię, jałową i martwą, spowitą dusznym pyłem. Dlatego też nadano jej nową nazwę: Anfauglith, Dławiący Pył. Wiele zwęglonych kości znalazło tam swój grób pod otwartym niebem, liczni bowiem Noldorowie zginęli w pożodze, gdy ich dosięgły płomienie, a nie mogli przed nimi uciec w góry. Krawędź wyżyny Dorthonion i ściany Ered Wethrin zatrzymały ogniste potoki, lecz lasy na stokach zwróconych ku Angbandowi spłonęły, a dym wywołał zamęt wśród obrońców. Tak oto się zaczęła czwarta z wielkich bitew, Dagor Bragollach, Bitwa Nagłego Płomienia.

Strugę płomieni poprzedzał złocisty Glaurung, ojciec smoków, teraz już w pełni swej potęgi. Jego tropem biegli Balrogowie, a za nimi czarna armia orków, tłum nieprzeliczony, jakiego Noldorowie nigdy przedtem nie widzieli i nie umieli sobie nawet wyobrazić. Armia ta runęła na noldorskie twierdze, przełamała linie oblężnicze wokół Angbandu, zabijając każdego, na kogo się natknęła: Noldorów i ich sprzymierzeńców, Elfy Szare i ludzi. Wielu najdzielniejszych przeciwników Morgotha zginęło w pierwszych dniach tej wojny, zanim oszołomieni i rozproszeni sojusznicy zdążyli zgromadzić swoje siły. Odtąd wojna nigdy nie ustała całkowicie w Beleriandzie...

Przeciwnicy Morgotha rozpierzchli się niebawem i stracili łączność między sobą. Większa część Elfów Szarych zbiegła na południe, odżegnując się od północnej wojny; wielu przyjęto w Doriath i wówczas królestwo Thingola powiększyło się i umocniło, gdyż złe siły nie mogły przełamać czaru, którym Meliana osnuła granice, i nie wtargnęły do tego ukrytego królestwa.
Inni zbiegowie schronili się w fortecach na wybrzeżu morza lub w Nargothrondzie, a niektórzy opuścili Beleriand i ukryli się w Ossiriandzie lub nawet przeprawili się za góry i tam, bezdomni,
tułali się po pustkowiach. Wieści o wojnie i przerwaniu oblężenia doszły do uszu ludzi zamieszkałych na wschodzie Śródziemia.

Główny impet napaści dotknął synów Finarfina: Angrod i Aegnor polegli, a wraz z nimi zginął
Bregolas, głowa rodu Beora, i znaczna część wojowników, których był wodzem. Brat Bregolasa, Barahir, walczył dalej na zachód, w pobliżu Przełomu Sirionu. Tam właśnie na moczarach Serech król Finrod Felagund, spieszący z południa, został, z garstką tylko towarzyszy, odcięty od swoich wojsk i otoczony. Zginąłby albo wpadł do niewoli, gdyby w ostatniej chwili nie zjawił się z pomocą Barahir z najmężniejszymi swoimi wojownikami; otoczyli króla murem włóczni i ponosząc ciężkie straty wyrąbali przed nim drogę ratunku. Tak Finrod Felagund ocalał i wrócił do podziemnego grodu Nargothrond, lecz poprzysiągł Barahirowi i jego ludziom dozgonną przyjaźń i pomoc w każdej potrzebie, a w zastaw tej obietnicy dał Barahirowi pierścień. Barahir był już wtedy prawowitym władcą ludu Beora, lecz wróciwszy do Dorthonionu stwierdził, że znaczna część jego poddanych porzuciwszy domy uciekła do warownego Hithlumu.

Morgoth uderzył z taką siłą, że Fingolfin i Fingon nie mogli przyjść z pomocą synom Finarfina. Wojska Hithlumu zmuszone były cofnąć się z wielkimi stratami do fortec w górach Ered Wethrin, które z trudem zdołali obronić przed atakami orków. Pod murami Eithel Sirion poległ sześćdziesięciosześcioletni Hador Złotogłowy, walcząc w tylnej straży w obronie swego pana, Fingolfina; zginął też u boku ojca młodszy jego syn, Gundor, przeszyty kilku strzałami, a obu ich opłakiwały elfy. Władzą po Hadorze objął starszy jego syn, Galdor Smukły. Dzięki wysokości i potędze Gór Cienia, które się oparły potokowi ognia, a także dzięki męstwu elfów i ludzi z Północy, których ani Balrogowie, ani orkowie nie mogli wówczas pokonać, Hithlum nie został przez nieprzyjaciół zdobyty i zagrażał z flanki atakującym wojskom Morgotha, lecz Fingolfin oddzielony był od pobratymców morzem wrogów.

Wojna wzięła bowiem zły obrót dla synów Feanora; nieprzyjaciel zajął prawie cały obszar wschodnich marchii. Wojska Morgotha, wprawdzie z wielkimi stratami, lecz sforsowały przełęcz Aglon; Kelegorm i Kurufin, pokonani, uciekli na południo-zachód pograniczem Doriathu i dotarli w końcu do Nargothrondu, szukając schronienia u Finroda Felagunda. Przyprowadzone przez nich wojska wzmocniły armię Nargothrondu, lecz - jak się później okazało - lepiej byłoby, gdyby ci dwaj książęta zostali na wschodzie wśród swoich najbliższych krewnych. Maedhros dokonał czynów niezwykłego męstwa, orkowie pierzchali na sam widok jego oblicza, gdyż od czasu męki na skale Thangorodrimu duch w nim płonął niby biały płomień, a Maedhros stał się podobny do tych, którzy wrócili z krainy śmierci. Tak więc potężna twierdza na wzgórzu Himring obroniła się, a wielu najdzielniejszych spośród tych, którzy zostali na wschodzie Beleriandu, czy to z Dorthonionu, czy z marchii wschodnich, przyłączyło się do Maedhrosa. Na czas jakiś udało się zamknąć znów przełęcz Aglon, by orkowie nie mogli tą drogą wedrzeć się do Beleriandu, lecz słudzy Morgotha rozgromili konne oddziały ludu Feanora na równinie Lothlann; tam bowiem zjawił się Glaurung, który przedostał się przez Szczerbę Maglora i spustoszył cały kraj leżący między dwiema odnogami Gelionu.

Orkowie zdobyli też fortecę na zachodnim zboczu góry Rerir, zniszczyli Thargelion, krainę Karanthira, i zbrukali jezioro Helevorn. Stąd posunęli się dalej, na drugi brzeg Gelionu, i dotarli daleko w głąb Beleriandu Wschodniego, szerząc wszędzie pożogę i grozę. Maglor przyłączył się do Maedhrosa na Himringu, lecz Karanthir zbiegł i wraz z niedobitkami swego ludu dołączył do rozproszonego ludu myśliwych, podległych Amrodowi i Amrasowi, a cofając się na południe przekroczył Ramdal. Utrzymywano straże i oddziały wojska na Amon Ereb, a pomagały też
Noldorom Elfy Zielone. Orkowie nie weszli tylko do Ossiriandu ani do Taur-im-Duinath i na południowe pustkowia.

## Skutki

* Zakończono oblężenie Angbandu i Długi Pokój.
* Choć większość z najpotężniejszych elfickich książąt przeżyła bitwę ich kadry oficerskie nie miały tyle szczęścia- poległo blisko 45 % Noldorskich kapitanów i oficerów armii, a także najlepsi wojownicy.
* Wszystkie krainy północy zostały opanowane przez Morgotha.
* Splugawienie równiny Ard-galen odtąd zwanego Anfauglith.

## Notatki

* Według badaczy dziejów, gdyby Morgoth zaczekał z atakiem jeszcze jakiś czas, Noldorowie zostaliby całkowicie wytępieni. Tak się jednak nie stało, ponieważ nienawiść w końcu wzięła górę nad jego rozumem.