Casus Belli

**Casus belli** to łacińskie wyrażenie oznaczające powód rozpoczęcia działań wojennych. W grze Crusader Kings II potrzebne jest uzasadnione casus belli (CB), aby wypowiedzieć wojnę twoim wrogom. Istnieje wiele rodzajów casus belli, a każdemu z nich odpowiadają konkretne potencjalne rezultaty po zakończeniu wojny. Do wypowiedzenia wojny można wykorzystać tylko jedno CB.

Za wyjątkiem CB Inwazja plemienna konsekwencją skorzystania z któregokolwiek z CB jest dziesięcioletni rozejm. Rozejm dotyczy tylko konkretnych postaci: agresora konfliktu oraz obrońcy. Jeśli którakolwiek z postaci umrze, rozejm przestaje obowiązywać. Konsekwencją złamania zasad rozejmu przez agresora konfliktu jest utrata punktów prestiżu, utrata 25 punktów stosunków ze wszystkimi postaciami tego samego wyznania co obrońca oraz utrata 5 punktów dyplomacji na okres 5 lat.

Dodatkowo sunniccy władcy, którzy wypowiadają wojnę innemu sunnickiemu władcy, będą tracić 2 punkty pobożności za każdy miesiąc trwającej wojny.

## Rodzaje Casus Belli

W grze funkcjonuje wiele rodzajów CB; zostały one wymienione niżej.

### **CB Roszczenie**

Postaci, które nie posiadają jeszcze żadnego tytułu, a mają z którymś z nich jakiekolwiek powiązanie, mogą rościć sobie do niego prawa. Postaci mogą wykorzystać to roszczenie jako CB, by wytoczyć wojnę i spróbować przejąć ten tytuł. Roszczenia mogą być słabe lub mocne. Mocne podstawy do roszczeń mają postaci drugie i trzecie w kolejce do objęcia tytułu. Roszczenia o słabszych podstawach mogą dochodzić postaci z dalszych miejsc w kolejce. Postać może też zyskać mocne podstawy do roszczeń dzięki fałszerstwom kanclerza.

Mocnych roszczeń zawsze można dochodzić. Słabszych roszczeń można dochodzić w przypadku, gdy:

* władcą jest kobieta, a pretendentem mężczyzna,
* obowiązuje regencja,
* dany tytuł został wcześniej uzyskany poprzez roszczenie lub w konflikcie sukcesyjnym,
* pretendent do tytułu jest drugi lub trzeci w kolejce do jego odziedziczenia.

Jeśli twoja postać lub któryś z jej wasali zarządza księstwem lub hrabstwem, którego część jest w posiadaniu innego niepodległego terytorium, możesz rościć sobie prawo o zwierzchnictwo nad jednym z hrabstw/włości tego terytorium. Nawet jeśli inne terytorium posiada więcej hrabstw/włości, masz prawo rościć o zwierzchnictwo nad jednym z nich na raz. Królestwa i cesarstwa nie zapewniają CB de iure.

Jeśli pretendent wygra, zyska zakwestionowany tytuł oraz punkty prestiżu, natomiast przegrana wiąże się z utratą prestiżu.

W przypadku białego pokoju pretendent traci, a obrońca zyskuje prestiż.

Jeśli pretendent odniesie porażkę, traci prawo do roszczeń, złoto i punkty prestiżu, a zwycięski obrońca zyskuje złoto i punkty prestiżu.

### **CB De iure**

Jeśli twoja postać lub któryś z jej wasali zarządza księstwem, którego część jest w posiadaniu innego niepodległego terytorium, możesz rościć sobie prawo o zwierzchnictwo nad jednym z hrabstw w posiadaniu tego terytorium. Nawet jeśli inne terytorium posiada więcej hrabstw, masz prawo rościć o zwierzchnictwo nad jednym z nich na raz.

W przeciwieństwie do zwykłych roszczeń, prawo do roszczeń de iure nie może zostać utracone, dopóki nie utraci się kontroli nad księstwem. Porażka w wojnie równa się utracie 200 punktów prestiżu, nie oznacza natomiast utraty prawa do roszczeń de iure. W przypadku zwycięstwa zyskasz hrabstwo pod lenno. Jeśli roszczenia de iure dochodzone były w imieniu innych postaci, zyskają one hrabstwo pod lenno, a ich opinia o tobie oraz twój prestiż wzrosną o 100 punktów. Porażka w przypadku roszczeń de iure dochodzonych w imieniu innej postaci oznacza konieczność uiszczenia opłaty koncesyjnej.

### **CB Zmiana prawa**

W grze funkcjonuje kilka CB dotyczących zmiany praw, zarówno królewskich, jak i dziedziczenia. W sumie jest ich pięć: przejście na pryncypat (gavelkind), elekcję, seniorat czy primogeniturę oraz obniżenie poziomu autorytetu korony.

Pierwsze cztery mogą być wykorzystane przeciwko twojemu feudałowi, o ile dany typ dziedziczenia już tam nie występuje. CB obniżenie poziomu autorytetu korony może być wykorzystane przeciwko twojemu feudałowi, jeśli jest królem bądź cesarzem. Nie możesz wykorzystywać tych CB przeciwko postaciom, które w hierarchii są wyżej od ciebie o więcej niż jeden stopień, więc jeśli przykładowo jesteś wasalem króla Czech, to nie możesz starać się obniżyć poziomu autorytetu korony w Świętym Cesarstwie Rzymskim.

Jeśli wygrasz wojnę, proponowane prawo zostanie ustanowione. Jeśli dojdzie do impasu lub przegrasz, stracisz 100/200 punktów prestiżu.

### **CB Niepodległość**

Dopóki jesteś czyimś wasalem, możesz spróbować zyskać niepodległość poprzez wojnę. Zwyciężając, zyskasz niepodległość, a jeśli feudał, wobec którego się buntujesz, jest królem lub cesarzem, poziom autorytetu korony obniży się o jeden. Jeśli dojdzie do impasu, stracisz 100 punktów prestiżu, a w przypadku porażki trafisz do więzienia i stracisz 200 punktów prestiżu. Podobnie jak w przypadku zmiany prawa, nie możesz wykorzystać tego CB przeciwko postaciom, które w hierarchii są wyżej od ciebie o więcej niż jeden stopień.

### **CB Dymisja feudała**

Dopóki nikt inny nie stara się zdymisjonować twojego feudała, a twój feudał nie stara się zdymisjonować kogoś innego, lub zyskać niepodległość, możesz spróbować zmusić go do dymisji. W przypadku zwycięstwa poziom autorytetu korony obniży się o jeden (jeśli zdymisjonowanym feudałem jest król lub cesarz), a zdymisjonowany feudał ustąpi miejsca temu spośród prawowitych dziedziców, którego lubisz najbardziej. Jeśli dojdzie do impasu, stracisz 100 punktów prestiżu, a w przypadku porażki trafisz do więzienia i stracisz 200 punktów prestiżu. Podobnie jak w przypadku zmiany prawa, nie możesz wykorzystać tego CB przeciwko postaciom, które w hierarchii są wyżej od ciebie o więcej niż jeden stopień.

### **CB Obalenie władcy**

Dopóki jesteś czyimś wasalem, możesz spróbować obalić swojego feudała i sięgnąć po jego tytuł. W przypadku zwycięstwa zyskasz tytuł i punkty prestiżu, a jeśli obalony władca był królem lub cesarzem, poziom autorytetu korony obniży się o jeden. Dodatkowo jeśli twój feudał posiadał jakiekolwiek inne tytuły, będzie on zmuszony przekazać je swojemu dziedzicowi. Jeśli dojdzie do impasu, stracisz 100 punktów prestiżu, a w przypadku porażki trafisz do więzienia i stracisz 200 punktów prestiżu. Podobnie jak w przypadku zmiany prawa, nie możesz wykorzystać tego CB przeciwko postaciom, które w hierarchii są wyżej od ciebie o więcej niż jeden stopień.

### **CB Pretensje do dziedzictwa**

Jeśli jesteś pretendentem do tronu twojego feudała, lub ktoś z twojego terytorium jest pretendentem do któregokolwiek tronu, możesz zgłosić pretensje do dziedzictwa. W przypadku zwycięstwa twoja postać (lub postać w imieniu której zgłaszasz pretensje do dziedzictwa) obejmie tron. Jeśli dane terytorium jest królestwem bądź cesarstwem, poziom autorytetu korony obniży się o jeden. Nie ma możliwości zawarcia białego pokoju. W przypadku porażki trafisz do więzienia, stracisz 200 punktów prestiżu oraz możliwość zgłaszania pretensji do tego dziedzictwa.

### **CB Inwazja**

Jeśli rościsz sobie prawo do tronu, albo atakowane przez ciebie terytorium jest większe niż twoje, a Papież daruje ci twoją decyzję o inwazji (co kosztuje cię 500 punktów pobożności), możesz wykorzystać CB inwazji. W przypadku zwycięstwa zasiądziesz na tronie i zyskasz 400 punktów prestiżu oraz każdą okupowaną włość. Z tego powodu należy okupować wszystkie włości przed wysunięciem żądań, ponieważ później można obsadzić ich znaczące stanowiska zaufanymi szlachcicami. Jeśli dojdzie do impasu, stracisz 100 punktów prestiżu. Porażka wiąże się z utratą 200 punktów prestiżu i prawa do tego tronu oraz obowiązkiem uiszczenia opłaty koncesyjnej.

### **CB Inwazja plemienna**

Aby móc wykorzystać to CB, konieczne jest wprowadzenie odpowiednich modyfikacji. Jednak dzięki rozszerzeniu do gry Miecz islamu, to CB jest teraz dostępne dla rodów islamskich. CB inwazja plemienna pozwala ci siłą dokonać inwazji na inne terytorium i w przypadku zwycięstwa przejąć wszystkie tytuły do niego przypisane. Każdy islamski władca może wykorzystać to CB. Na przykład: jeśli jesteś sunnickim władcą starającym się przejąć kontrolę nad chrześcijańskim bądź szyickim terytorium, to CB niemal zawsze będzie dla ciebie dostępne. Pamiętaj jednak, że jest ono dostępne tylko dla plemion islamskich i pogańskich.

### **CB Krucjata/Dżihad**

Jeśli papież zlecił przeprowadzenie krucjaty, możesz wypowiedzieć wojnę danemu terytorium, jednak sam system został zmieniony. Kiedy zwierzchnik religijny zleci przeprowadzenie krucjaty lub dżihadu, to ich celem będzie całe królestwo de iure, nie jedynie księstwo, a pierwszym agresorem zawsze będzie dany zwierzchnik, na przykład, jeśli papież zleci przeprowadzenie krucjaty w Andaluzji, będzie jedynym agresorem do momentu, w którym dołączą do niego inni katoliccy władcy. Podobnie jest w przypadku dżihadu. Jeśli krucjata zakończy się powodzeniem, nowo zdobyte królestwo przypadnie temu władcy, który był najbardziej zaangażowany w działania zbrojne.

### **CB Podbój**

To CB jest dostępne wyłącznie dla muzułmanów i pogan, więc wykorzystanie go nie będzie możliwe, dopóki nie pobierzesz rozszerzenia do gry Miecz islamu. Jeśli dwa islamskie terytoria sąsiadują ze sobą, a jedno z nich zdecyduje rozszerzyć swoje granice, możliwy jest podbój i zdobycie hrabstwa. *Jeśli agresor odniesie porażkę, będzie zmuszony uiścić opłatę koncesyjną. Zwycięstwo wiążę się z przejęciem hrabstwa.*

### **CB Wojna religijna**

Jeśli jesteś odmiennego wyznania niż twój cel, jesteś heretykiem bądź twój cel nim jest, możesz wypowiedzieć mu wojnę religijną. W przypadku zwycięstwa zyskasz 50 punktów prestiżu oraz wszystkie włości (o ile są przez ciebie okupowane bądź nieokupowane przez nikogo) w zaatakowanym księstwie. Jeśli dojdzie do impasu, stracisz 50 punktów pobożności i 100 punktów prestiżu. Porażka oznacza utratę 150 punktów pobożności, 200 punktów prestiżu oraz przymus uiszczenia opłaty koncesyjnej.

### **CB Religijne wsparcie**

Jeśli inne terytorium tego samego wyznania co twoje stanie się celem CB wojny religijnej, możesz wypowiedzieć wojnę agresorowi. Dzięki temu możesz zapobiec upadkowi swojego wyznania. Przyczyniając się do zwycięstwa, zyskasz 50 punktów pobożności i prestiżu. Jeśli dojdzie do impasu, stracisz 50 punktów pobożności i 100 punktów prestiżu, a przegrana wiąże się z utratą 150 punktów pobożności, 200 punktów prestiżu oraz przymusem uiszczenia opłaty koncesyjnej.

### **CB Ekskomunikowany władca**

Jeśli inny władca, z którym dzielisz jednego zwierzchnika religijnego, został ekskomunikowany, możesz wypowiedzieć mu wojnę. W przypadku zwycięstwa zyskasz między 10 a 70 punktami pobożności oraz między 50 a 400 punktami prestiżu zależnie od rangi ekskomunikowanego władcy. Przegrany władca zostanie zmuszony do abdykacji, a wyzwolone terytorium zostanie ponownie ochrzczone. Zawierając biały pokój, stracisz 50 punktów pobożności i 100 punktów prestiżu. Porażka wiąże się z utratą 100 punktów pobożności, 200 punktów prestiżu i przymusu uiszczenia opłaty koncesyjnej.

### **CB Ponowny podbój cesarski**

Po reformacji Rzymu w rozszerzeniu do gry Dziedzictwo Rzymu zyskasz nowe Casus Belli, umożliwiające zdobycie wszystkich terytoriów, które historycznie były częścią Cesarstwa Rzymskiego. Zwycięstwo wiąże się z wasalizacją wszystkich szlachciców w obrębie księstwa, przejęciem stolicy oraz samego tytułu książęcego. Dzięki ponownemu zjednoczeniu terenów nadających się do podbicia zyskasz 100 punktów prestiżu.