Ideologie

**Ideologie** - lista koncepcji ideowych, politycznych, społecznych i ekonomicznych, które wyłoniły się na przestrzeni drugiej połowy XX wieku.

## Ideologie polityczne

#### **Neo-Sanacja**

Neo-sanacja to ideowy kontynuator Sanacji - ruchu politycznego związanego z Marszałkiem Józefem Piłsudskim i elitą rządzącą, powstałego na przełomie lat 20. i 30. XX wieku.

Ruch sanacyjny przez dziesiątki lat rządów przeszedł szeroko zakrojoną transformacje. Od skrajnego polonocentryzmu, nacjonalizmu polskiego, autokratycznego reżimu i socjalistycznego poglądu na gospodarkę, poprzez stopniową liberalizacje ideologiczną, społeczną i gospodarczą, docierając do wolnorynkowego i demokratycznego ugrupowania, realizującego pierwotne założenia Marszałka Józefa Piłsudskiego odnośnie Federacji Rzeczpospolitej.

Obecnie w kwestiach gospodarczych, tak jak wyżej wspomniano, Neo-Sanacja wspiera i promuje wysoką wolność gospodarczą, ograniczając przy tym struktury podatkowe kraju, minimalizując je do absolutnego minimum. Sprzeciwia się również rozdawniczej polityce socjalnej, promując przy tym archetyp założenia "nie dawać, mniej brać".

W kwestiach światopoglądowych, Neo-Sanacja dba o wykreowanie społeczeństwa świadomego, odpowiedzialnego oraz patriotycznego. Promowany jest wizerunek tradycyjnego modelu rodziny oraz wychowanie w przywiązaniu do kultury i tradycji przodków. Będąc jednocześnie konserwatystami, Neo-Sanacja walczy również o takie rzeczy jak równość płci, walcząc jednocześnie przy tym z dyskryminacją na tle religijnym, etnicznym czy rasowym.

#### **Neo-Endecja**

Neo-Endecja to ideowy kontynuator Narodowej Demokracji - ruchu politycznego związanego z polskim nacjonalizmem, powstałego pod koniec XIX wieku, którego głównym założycielem był Roman Dmowski. Endecja przez wiele lat zmieniła swoje założenia ideowe, głównie z uwagi na zmieniającą się sytuacje w Polsce, ale także przez napływ młodszych pokoleń polityków.

Główna różnica pomiędzy "starą Endecją" a "nową Endecją" to całkowite porzucenie radykalizmu i powiązań z faszyzmem. Nacjonalizm jest pojmowany jako cel istnienia narodu samego w sobie, jako główny czynnik zasilający naród. Nacjonalizm nie powinien jednak oznaczać natychmiastowej dyskryminacji innych narodowości żyjących na terenie kraju. W związku z tym nowocześni endecy popierają idee federalizmu i autonomii, aby każdy naród pomimo życia w jednym państwie mógł rządzić się samodzielnie, pracując na wspólne dobro swoje i wszystkich obywateli.

W kwestiach światopoglądowych Neo-Endecja postuluje konserwatyzm społeczny z silną rolą religii w społeczeństwie. Sprzeciwia się nadmiernemu dążeniu do rozwoju i modernizmowi. Ma też wiele związanego z wolnościowym konserwatyzmem, postulując istotną role wolności człowieka połączonej z odpowiedzialnością. Stosunek do państwa można określić jako wolność negatywną. Generalnie spektrum ideowe Endecji można rozciągnąć od prawicowych tradycjonalistów, przez narodowych liberałów, na paleolibertarianinach kończąc.

W kontekście gospodarczo-ekonomicznym promuje wolność gospodarczą jednostki i jak najmniejszy udział państwa w rynku. W przeciwieństwie do starej Endecji, gdzie dominowały wartości związane z dystrybucjonizmem lub umiarkowaną wolnością gospodarczą, Neo-Endecja skłania się całkowicie w kierunku wolnorynkowym.

Największymi organizacjami związanymi ideowo z Neo-Endecją są Stronnictwo Narodowe "Endecja" i Młodzież Wszechpolska.

## Ideologie ekonomiczne

#### **Łódzka Szkoła Ekonomii**

Szkoła łódzka to jedna z istniejących szkół ekonomii, zainicjowana przez Władysława Karteboera-Niemczewicza w czasie jego reform gospodarczych. Opiera się na podobnych zasadach co szkoła austriacka.

...

## Ideologie kombinowane

### Jagiellonizm

Jest to idea społeczno-polityczna, która powstała na bazie nacjonalizmu polskiej endecji, sanacji/neo-sanacji i opozycyjnego federalizmu (popieranego przez niektóre środowiska neo-sanacji). Pan-nacjonalizm Jagielloński zakłada utworzenie i utrzymanie sfederowanego państwa, zamieszkanego przez największe narody, które żyły w obrębie I Rzeczpospolitej. Za początki jagiellonizmu można przyjąć okres powstania styczniowego. Powstańcy zakładali stworzenie państwa składającego się z trzech narodów: polskiego, ruskiego i litewskiego. W późniejszym czasie można było znaleźć wpływowe grupy i osoby, które były zwolennikami idei powstańców styczniowych w różnych formach. Przykładem takiej osoby może być Józef Piłsudski.

Od lat 30 do końca lat 60 XX wieku nastąpiło zahamowanie rozwoju idei. Dopiero w latach 70 XX w. nastąpił gwałtowny rozwój, prowadząc do utworzenia państwa, spełniającego tę ideę, czyli Federacji Rzeczpospolitej w 1975 r. W tym okresie przestrzeń medialna była pełna głosów poparcia utworzenia federacji i krytyki wobec dotychczasowej polityki wewnętrznej władz II Rzeczpospolitej Polskiej.

Jednak dla niektórych środowisk politycznych nie jest to pożądane rozwiązanie. Polska Unia Pracy i Zjednoczenie Narodowo-Agrarne uważają, że jagiellonizm może pójść jeszcze dalej. Po przeciwnej stronie stoi Socjaldemokracja Rzeczpospolitej "Spartakus", chcąca zdystansować od Polski i Polaków pozostałe republiki składowe i inne narody w Federacji (skupiając się na Bałtii, gdzie posiadają większość). Natomiast na środku stoi neo-sanacja (Blok Narodowy) i neoendecja (Stronnictwo Narodowe "Endecja"). Mimo ponad stuletniej historii pan-nacjonalizm Jagielloński formalnie nie powstał aż do 1992 r., kiedy został zdefiniowany przez Wincentego S. Szukalskiego. Jednak jego koncepcja nie wywodzi się od wcześniejszych teorii, stworzył ją pod wpływem dwóch idei: polskiego nacjonalizmu w środowisku wojskowym i aleksandryzmu.