Lazaros Swarliwy

**LAZAROS Swarliwy** z rodu Amalfinos; (ur. 815-861); 10. doża cesarskiej republiki Amalfi, hrabia Syrakuz, Palermo, Agrygentu, baron Sorrento, Tramonti i Cataglia.

## Od sieroty do doży

Był synem doży Himeriusza i Valerii Kanaris. Jego dziadkami byli zatem dwaj pierwsi i legendarni dożowie republiki Leon Okrutny i Theodosios Święty.

Ojciec Himeriusz zmarł gdy Lazaros miał 9 lat. On sam nie był przymierzany na patrycjusza rodu. Pieczę nad majątkiem rodziny przejęła jako regentka druga żona zmarłego doży Gonterote. Macocha nie była dla niego łaskawa. Poświęcała uwagę swojemu synowi Aleksemu, patrycjuszowi rodu. Lazaros zaś trafił na wychowanie do burmistrza Syrakuz Orestesa, wyjątkowo wykształconego człowieka, który porządnie zajął się jego edukacją.

Zdolny młodzieniec wykorzystał ten czas i rozwinął swoje zdolności. Był jednym z lepiej wykształconych przywódców swojego czasu. Jego pasją była poezja grecka, sam też był wprawny w tej sztuce.

Ta pasja zbliżyła o kobiety, którą lazaros poznał za czasow nauki na Sycylii. Religijny katolik, wykształcony erudyta zakochał się za młodu w chłopce z Syrakuz Adriane Trubadur. Poślubił ją miał z nią czworo dzieci.

W 837 roku Syrakuzy, które były siedzibą rodziny Amalfinos, nawiedził tyfus. Choroba zdziesiątkowała ludność. Zmarł jego przyrodni brat młody hrabia Alexios i następca Lazaros syna Pantaleona. Dzięki temu opiekę nad rodem jako patrycjusz i hrabia Syrakuz mógł przejąć 22-letni Lazaros.

Gdy w 849 roku do władzy w republice doszedł doża Euphemios Garbaty. Za czasów Euphemiosa zdolności i sława Lazarosa były już tak duże, że nowy władca ściągnął go do Amalfi i powierzył mu najważniejszy urząd w consilii magistrosa. Z czasem stali się przyjaciółmi, a Lazaros był naturalnym jego następcą.

## Samodzielne rządy

Władzę w republice objął jako doża w 861 roku. Miał wówczas 45 lat. Lazaros oparł swoje rządy jednocześnie na dwóch filarach władzy świeckiej i kościelnej: wierności cesarzom Konstantynopola oraz wierności kościołowi katolickiemu.

Na dworze cesarzowej Aikaterine Sprawiedliwej doszedł nawet do godności magistrosa Konsystorza. Funkcję tę sprawował też po śmierci cesarzowej na dworze jej syna ciesząc się dużym zaufaniem władców. Pozwalało mu to na realizację jego projektów politycznych w republice.

### Dalsza reakcja katolicka. Sztandar św. Teodozjusza

Doża katolik pozwolił kontynuować biskupowi Philipposowi zapoczątkowaną za poprzedniego władcy Euphemiosa Garbatego misję nawracania na katolicyzm "niewiernych" obrządku prawosławnego.

Za czasów Lazarosa większość dworu republiki i dostojników przeszła na wiarę katolicką. Katolicyzm stał się ponownie najsilniejszą wiarą w prowincjach republiki i w Amalfi. Jedyną niekatolicką prowincją była prowincja Amalfi.

Biskup Philippos ustanowił też patrona republiki Amalfi Świętego Teodozjusza (przyp. doża Theodosios Święty Kanaris).

Armia republiki odtąd miała walczyć pod jego świętym sztandarem. Lazaros wspierał kult swego dziadka fundując w Amafli i na Sycylii kościoły jego imienia. W Syrakuzach ustanowiono święto Teodozego na dzień 1 stycznia.

### Reformy 866 roku. Edykt Lazarejski i Edykt Miejski

Silna władza doży Lazarosa skusiła go do wydania w 866 roku prawa (edyktu lazarejskiego), który znosił władzę consili gwarantował doży tzw. "*przywilej spisu podatku i poboru*". Od teraz doża bez pytania o zgodę consili, tak było do tej pory, mógł zarządzać spisy podatkowe i spisy poborów od wszystkich stanów (miejskiego, szlacheckiego, duchownego i niewolnych).

Jednocześnie w tym samym roku na zjeździe w Palermo wszystkich stanów doża Lazaros ogłosił tzw. "edykt miejski", który zakładał, że... "*żadne miasto w dominium republiki i jej wasali nie będzie przynależeć przysięgą lenną innemu seniorowi niż tylko Świętej Republice Amalfi*".

W praktyce oznaczało to, że rody, jak i hrabiowie oraz duchowni w swoich dobrach nie mogą posiadać wasali w postaci miast, bo te bezpośrednio podlegać muszą władzy doży i consili. Edykt Lazarejski wzmacniał władzę doży, a Edykt Miejski zapewniał większe dochody skarbu Amalfi. Edykt lazarejski został skasowany Sądem Neapolitańskim w 884 roku.

## Na wojennej ścieżce

Podobnie jak jego poprzednik Lazaros zamierzał zwiększyć dominację terytorialną republiki. Uważał, że w ramach cesarstwa Bizancjum, Amalfi powinno zdominować pozostałe ziemie cesarskie w Italii i przejąć kontrolę nad Sycylią. Jednocześnie wobec kryzysu sułtanatu Afryki planował interwencję i podbój bogatej w przyprawy Trypolitanii.

### Wojna o Palermo z Eudoksią II Grubą 863-865

Korzystając z wpływów w konsystorzu Lazaros Swarliwy uzyskał zgodę cesarzowej Aikaterine na interwencję zbrojną na Sycylii. Wysunął roszczenia wobec strategissy Sycylii Eudoksii II Grubej udowadniając w Konstantynopolu, że jej władza jest bezprawna.

Od czasów Kanarisów Amalfi traktowało prowincję Sycylii jako swoje terytorium. Dla kupców porty w Sycylii stanowiły doskonałe miejsce do przeładunku i tworzenia tutaj magazynów w żegludze po Morzu Śródziemnym. Amalfi posiadając już lenne prowincje Syrakuzy i Mesynę chciało rozszerzyć swoje dominium o Palermo, by w ten sposób zyskać przybrzeżną żeglugę w kierunku zachodnim i ominąć wysokie cła w portach Sardynii.

Licząca 3 tysiące ludzi armia doży Lazarosa przez dwa lata (863-865) prowadziła kampanię wojenną na Sycylii, okupując Palermo. W końcu Eudoksia II musiała ulec i oddać zwierzchnictwo nad Palermo republice. Pokój zaatwierdziła swoją bullą bazylissa Aikaterine Sprawiedliwa.

### Kryzys lombardzki i przyłączenie Lecce

Od 861 w Lombardii toczyła się wojna o koronę. Przeciwko królowi Godescale z dynastii Asprangingów wystąpił książę Ivres Luitbald Luitpradigni. Do wojny po stronie króla wmieszał się sułtan Afryki, który przez Morze Śródziemne wysłał swe posiłki. Dla katolików sojuz islamskim wojskiem w sąsiedztwie Rzymu był nie do zaakceptowania. Przeciwko interwencji muzułman na półwyspie wystąpił zbrojnie papież Stefan IV, który zorganizował koalicję państw katolickich.

Luitbaldowi udało się w końcu osadzić na tronie swoją dynastię (866 r.), ale szybko potem zmarł. Dla papieża stało się jednak jasne, że istnieje realne zagrożenie, by islam tak jak w Hiszpanii, na stałe zagościł w Italii. Wobec wewnętrznych waśni w królestwie Lombardii nie można było liczyć na obronę wiary ze strony władców tego państwa.

Stolica Apostolska podjęła więc działania, by zarazić katolicką wojną w Afryce republikę Amalfi, która za czasów nowego doży i jego wpływów rosła w siłę.

Lazaros dosłużył się w Konstantynopolu tytułu magistrosa (kanclerza) w konsystorzu. W 868 roku umiera cesarzowa Aikatarine Sprawiedliwa. Tron obejmuje jej syn Theodoros II. Lazarosowi udaje się nawet wyswatać wnuczkę Annę za pierworodnego syna nowego cesarza Pamphiliosa. Nowy władca nie panował jednak długo.

W Bizancjum po śmierci bazylissy toczyły się walki wewnętrzne o tron. Ostatecznie w 874 roku Theodoros II musiał oddać władzę 19-letniemu Izajaszowi Żelaznobokiemu z domu Isauros

Młody władca szybko polubił kanclerza, a za zasługi na rzecz dworu Lazaros zyskuje od niego nowe lenno w postaci prowincji Lecce, należącego do hrabiego Matthaiosa rodu Kryston.

### Święta Wojna o Trypolitanię (870-876)

Lazaros wykorzystał konflikt wewnętrzny o władzę w Sułtanacie Afryki. Przeciwko sułtatowi Ayt'ere powstał jego krewny z dynastii Muhallabidów książę Aggur. Wojna domowa była doskonałą okazją, by wkroczyć do Trypolitanii ze swymi wojskami i przyłączyć te ziemie do republiki.

Taką interwencję planował jeszcze doża Euphemios, Lazaros postanowił ją zrealizować.

W Trypolitanii wylądował zatem desant 3,5 tys. żołnierzy Amalfi pod wodzą hrabiego Mesyny Iordanesa Meleukosa, najwybitniejszego woda republiki w tym okresie. Przez sześć lat plądrował on afrykańskie wybrzeże odnosząc sukcesy militarne.

W końcu zmęczony wojną książę algierski Aggur uznał roszczenia Amalfi i zrzekł się trzech prowincji Dżerby, Trypolitanii i Leptis Magna. Traktatu ze zbuntowanym Aggurem nie uznał sułtan Afryki Ayt'ere. Amalfici rozpoczęli mimo to rządy w prowincjach od zainstalowania tutaj w sunnickich meczetach biskupów katolickich. Przyłączone prowincje zamieszkiwał lud Berberów, którym Lazaros przyznał przywileje zachowania własnej tradycji i kultury.

W podbitej Trypolitanii ustanowił burmistrza dla wszystkich miast, który zgodnie z edyktem był wasalem doży i biskupa dla wszystkich trzech prowincji. Hrabstwo Trypolitani uzyskał Krytzios mąż córki Lazarosa, hrabstwo Dżerba uzyskała rodzina Koktokay, a Leptis Magna potomek uchodźców z Wenecji z rodu Partizipazio.

### II Wojna z Eudoxią II Grubą (878-880)

Udana akcja w Afryce i silna pozycja na dworze Konstantynopola ośmielił Lazarosa, który postanowił przyłączyć kolejną prowincję na Sycylii.

W latach 878-880 toczył wal z księżną Eudoxią II Grubą o hrabstwo Agrygent. Amalfi dysponując 3 tys. armią górowało nad siłą militarną sycylijczyków. Wojna zakończyła się przyłączeniem hrabstwa Agrygentu.

Za czasów doży Lazarosa republika powiększyła się z 4 do 10 prowincji.

## Edykt Kościelny w 880 r. Utworzenie księstwa - biskupstwa Palermo

Pod koniec panowania Lazaros przeprowadził centralizację kościoła w republice. Utworzył księstwo-biskupstwo Palermo. Książę - biskup Palermo miał być zwierzchnikiem kościoła katolickiego w republice.

Doża zagwarantował mu prawo podporządkowania każdego kościoła w Italii i na Sycylii. Jednocześnie książę biskup Palermo był nominalnie biskupem Ravello w prowincji Amalfi i ... w Palermo. Spod władzy zwierzchniej wyjęte zostały biskupstwa w Trypolitanii.

Inwestyturę nad księstwem - biskupstwem nadal sprawować miał doża Amalfi. Pierwszym księciem - biskupem Lazaros obwołał Laurentiosa Mozaesa.

Doża Lazaros zmarł w wieku 66 lat. Ostatnie miesiące życia spędził na łóżku jako niedołęga.