Mieszko I "Odnowiciel"

**Mieszko I "Odnowiciel"** (ur. 197, zm. 244) - król Polski, książę lechicki, mazowiecki oraz krakowski z dynastii Lechowiczów. Syn Swarożyca od 221 roku. Syn Siemowita II, oraz ojciec Lecha III "Pobożnego".

## Rodowód

**Pradziadkowie:** Przemysł I "Wielki", Żelisława Głogowska, Olgierd z Jaćwingów, *???*

**Dziadkowie:** Kazimierz II, Aldona z Jaćwingów, Karol Morawski (książę morawski), *???*

**Rodzice:** Siemowit II, Jagoda Morawska

## Dzieciństwo i młodość

Mieszko urodził się w 197 roku, jako syn króla Polski Siemowita II, w stosunkowo spokojnym okresie na terytoriach pod władaniem jego ojca. Mając sześć lat został oddany na nauki do zarządcy poznańskiego Gniewomira, pod którego czujnym okiem zyskał szlify administracyjne. Nauki pobierał również u poznańskiego wojewody oraz gnieźnieńskiego mistrza szpiegów i Najwyższego Kapłana Waldemara. Mając czternaście lat otrzymał od ojca w opiekę niewielki gród w Pile. Później wziął udział w nadwornym polowaniu i wojnie defensywnej przeciwko swojemu wujowi, księciu śląskiemu Albertowi II.

Mając szesnaście lat, ożenił się z miłości z jedną z dworzanek, Lucyną, a związek był aprobowany przez jego ojca. Jednak nie doczekał się z nią dzieci, a w wieku osiemnastu lat na świat przyszedł nieślubny syn Mieszka - Czesław.

## Panowanie

### Regencja

W 217 roku, jego ojciec zapadł w śpiączkę, zaś Mieszko objął regencję w jego imieniu, mając dwadzieścia lat. W tym samym roku odprawił ze swojego dworu Lucynę i zaczął szukać innych kandydatek na żonę. Wybór padł na siostrę lędziańskiego wodza Leszka I - Grzemysławę. Leszek, walczący kilka lat wcześniej z ojcem Mieszka w celu zdobycia tytułu króla Polski, spróbował wykorzystać zamieszanie na Rusi i zdobyć tamtejszą koronę, a Mieszko zobowiązał się do pomocy.

W 219, Mieszko całkowicie przebudował armię, rezygnując z nieefektywnego systemu landowego i przechodząc na profesjonalną drużynę królewską, złożoną głównie z lekkiej jazdy, toporników oraz łuczników. Powołał także urząd Wysokiego Wojewody, na którym umieścił swojego kuzyna, wojewodę płockiego Bożydara.

W tym samym roku Siemowit II przebudził się ze śpiączki, lecz rok później popadł w nią ponownie, a następnie umarł, pozostawiając tron Mieszkowi.

### Początki rządów

W 220, w świątyni w Nakle, Mieszko I koronuje się na króla Polski, a dwa miesiące później przybiera tytuł Syna Swarożyca. Państwo, które obejmuje, jest w wątłej kondycji, na etapie przebudowy. Umiera jego wasal, oraz przybrany dziad - książę krakowski Jan. Tron krakowski obejmuje Radosław II.

Grzemysława wije mu pierwsze dziecko z prawego łoża - córkę Aldonę, na cześć babci Mieszka. Sam Mieszko wydaje swoją siostrę Jadwigę za księcia morawskiego Wańka, budując tym samym bezpieczną strefę na południu swojego państwa, z zamiarem ekspansji na Pomorzan, a przede wszystkim utracony przez jego dziada Śląsk.

### Wyprawa na Ruś

Teść Mieszka, Leszek I, książę Lędzian, decyduje się na wyprawę na wschód, w celu zagarnięcia Wołynia. Mieszko wspiera go swoimi oddziałami. Pierwsze grody Czerwieńskie upadają pod siłą koalicji lechicko-lędziańskiej, lecz pod Lwowem, naprzeciw polskiej armii staje książę wołyński Jaroslav. Mieszko i Leszek przegrywają bitwę, a Lędzianie obchodzą się ze smakiem.

### Okres modernizacji

Pomiędzy 222, a 226 rokiem, Mieszko skupił się na unowocześnianiu swojej armii, oraz rozbudowie gospodarstw w Wielkopolsce i na Mazowszu. Wprowadził również nowy podatek "od krowy", wedle którego każdy chłop, który posiadał więcej niż dwie krowy, musiał przeznaczać 1/3 dochodów z jednej z nich do skarbca.

Wysoki Wojewoda Bożydar tworzy urzędy oficerskie, kolejno: Waśćmiech, Waśćcięć, Waśćkop i Waśćtur, będące swego rodzaju generałami konkretnych typów jednostek (miecznicy, łucznicy, jazda, topornicy). Wojsko zaczyna być opłacane z podatku od krowy, a także Mieszko gwarantuje wszystkim żołnierzom połowę łupów z wyprawy, jeśli sumiennie będą oddawać wszystkie znalezione skarby królowi. Tworzy również przywilej, wedle którego dziesięć głów zabitych wrogów na wojnie, równa się jednemu polu uprawnemu na zdobytych ziemiach.

### I Wojna Polsko-Śląska

#### Sytuacja geopolityczna

W 227 roku, księciem Śląskim był stary Albert II "Wielki". Obejmując rządy, miał on dość słabe i mało znaczące państewko, będące pod zagrożeniem królestwa Polskiego oraz księstwa Czeskiego, Morawskiego, Serbołużyckiego i Nitrańskiego. Jednakże w ciągu swoich rządów, podbił wiele terytoriów, a nawet uzależnił od siebie wodza ostrawskiego, czyniąc go swoim wasalem. W tamtym czasie, był brany pod uwagę nawet jako jeden z kandydatów do potencjalnego objęcia tytułu króla Czech, a być może nawet oddzielnego króla Śląska. Tymczasem Mieszko upatrywał w Albercie zagrożenie dla swoich wpływów w regionie.

#### Faza Krakowska (227-229)

W listopadzie 227, Mieszko zorganizował swoich wojów i wyprawił się na Opole. Zdobył gród dość szybko, dzięki epidemii grypy, która rozpętała się wewnątrz murów. Albert II przybył ze swoją armią na zimę i wytoczył królowi Polski otwartą bitwę pod Opolem. Odniósł w niej zwycięstwo, a pokonany Mieszko musiał przegrupować się w okolicach Kalisza.

Tymczasem wojska śląskie wyprawiły się na krakowskie posiadłości Radosława II. Radosław, niezaangażowany wcześniej w wojnę, zmierzył się z Albertem pod Częstochową. Bitwa nie została ostatecznie rozstrzygnięta, ale książę śląski wycofał się, by dwa miesiące później rozpocząć oblężenie grodu w Gliwicach. Radosław nie zdążył z odsieczą i gliwiczanie ulegli. Mieszko wysłał do swojego krakowskiego wasala wezwanie do połączenia sił i stoczenia wspólnej, walnej bitwy. Armia lechicka i krakowska złączyła się pod Krakowem, a następnie ruszyła w celu przechwycenia oddziałów Alberta. Ten nie zdecydował się jednak na przyjęcie bitwy i zamiast tego przejął szturmem Częstochowę. W sierpniu 228 roku, wojska Mieszka wyprawiły się łupieżczo na śląskiego wasala - księcia ostrawskiego i doszczętnie splądrowały Ostrawę. W odwecie, Albert napadł na słabo ufortyfikowany Racibórz.

Król i książę krakowski starali się przechwycić siły Alberta przez kilka miesięcy, co udało się na wiosnę 229 roku. Zwyciężyli oni znacząco w bitwie pod Myszkowem, a następnie ruszyli na kontrofensywę na Śląsk.

Z powodu miejsca prowadzonych działań zbrojnych w tamtym okresie, dwuletnią fazę tej wojny nazywa się "krakowską".

#### Faza Ostrawska (229-231)

Armia królestwa podzieliła się - Mieszko wraz ze swoimi wojami wyruszył pod Opole, zaś Radosław ponownie na Ostrawę. Tym razem jednak, książę ostrawski przygotował się do bitwy i zwyciężył z księciem krakowskim, zmuszając go do odwrotu. Mieszko zdecydował się na przerwanie oblężenia Opola i pokonanie armii ostrawskiej. Tamtejszy książę Domamił połączył swoje siły z Albertem i zmierzył się z królem Polski pod wioską Hlucin. Mieszko zwyciężył w bitwie, mimo przewagi liczebnej wroga, a następnie udał się na Ostrawę. Rozpoczął oblężenie w lecie 230 roku, niedługo później przybył do niego Radosław.

W październiku, Albert II podjął próbę przerwania oblężenia. Tym razem, prócz wojsk śląskich i ostrawskich, na pomoc przyszły mu także siły księcia nitrańskiego, z którym zawarł sojusz. Mieszko i Radosław zwyciężyli ponownie, a podczas zimy 231 zdobyli i doszczętnie splądrowali gród w Ostrawie, biorąc także do niewoli żonę i córkę księcia Domamiła.

#### Faza Śląska (231-235)

W lato 231, Mieszko udał się ponownie pod Opole, które przejął szturmem. Tymczasem Radosław odbił Racibórz, a następnie zdobył Głubczyce. Albert II zreorganizował wojska i wytoczył Mieszkowi bitwę pod Opolem, którą nieznacznie zwyciężył. Król Polski wstrzymał swoją ofensywę i wezwał na pomoc księcia lędziańskiego Leszka. Leszek przyjął wezwanie i stawił się ze swoimi oddziałami pod Ostrowem Wielkopolskim.

232 był rokiem tymczasowego zawieszenia broni. Na styczeń tegoż roku zmarł Najwyższy Kapłan Waldemar, a na jego miejsce powołano Bożydara Bezwłosego, zaś kilka miesięcy później urodził się pierwszy syn Mieszka z prawem łoża - Lech.

Na wiosnę 233 roku, połączone siły Mieszka, Radosława i Leszka ruszyły prosto na gród Kluczborku, zajmując go szturmem. Miesiąc później przejęły także Namysłów, a potem Oleśnicę. Albertowi II udało się zorganizować armie dopiero wiosną 234, wytaczając im bitwę pod Wrocławiem, którą przegrał. Koalicja króla Polski zaczęła oblężenie tego wielkiego grodu, tymczasem Radosław wyprawił na południe, na księstwo ostrawskie, chcąc włączyć je do swojej domeny. Zwyciężył w bitwie z Domamiłem, a potem, mając wciąż w niewoli rodzinę wrogiego księcia, wymusił na nim zdanie hołdu. Dodawało mu to prestiżu i siły, co nie było na rękę Mieszka, lecz król, wdzięczny Radosławowi za pomoc w wojnie, zgodził się na taki obrót sprawy.

Gród we Wrocławiu padł na zimę. Z początkiem 235, na świat przyszedł drugi prawy syn Mieszka, któremu nadał imię Kazimierz. O rękę jego córki Aldony, stara się wódz Jaćwingów - Klejstut. Mieszko wydaje ją za niego i zawiązuje sojusz z bałtami, którzy wkrótce potem dołączają do wojny. Ostateczna bitwa ma miejsce pod Rawiczem. Koalicja pro-polska zwycięża Alberta, który ginie, a władzę przejmuje jego syn Bożydar.

#### Rozstrzygnięcie

Mieszko, Radosław, Leszek, Bożydar, Klejstut i Domamił spotykają się we Wrocławiu na rozmowy pokojowe. Ostatecznie dochodzi do umowy:

* Królestwo Polskie (Mieszko I) anektuje w swoją domenę całe Opole.
* Domamił, książę ostrawski, składa hołd Radosławowi, księciu krakowskiemu.
* Bożydar uznaje Mieszka królem Polski i odnawia śluby Svarozicy dla Śląska, zobowiązując się także do działalności misyjnej.
* Bożydar wypłaca Mieszkowi, Klejstutowi i Leszkowi duże odszkodowanie wojenne.
* Mieszko I uznaje Bożydara księciem śląska i zrzeka się praw do wasalizacji tego tytułu.

### Kryzys po 235

Po zakończeniu wojny ze Śląskiem, skarbiec Królestwa był niemal pusty. Mimo tego, że Mieszko cieszył się świetną renomą i prestiżem, poddani zaczęli mówić na niego "Odnowiciel", zaś jego pozycja geopolityczna znacząco wzrosła, państwo było w ciężkiej sytuacji. W celu jej poprawy, Mieszko zaczął stopniowe reformy gospodarcze, skupione wokół ziemi nadanej na Opolszczyźnie swoim wojom.

W 236 zmarła żona Mieszka, Grzemysława Lędziańska, co zerwało jego sojusz z Leszkiem I. Swojej następnej małżonki szukał początkowo wśród Rusinów, lecz ostatecznie wybór padł na siostrę wodza Jaćwingów Klejstuta, Vanię, co jeszcze bardziej umocniło ich sojusz. Mieszko planował bowiem najechać na Podlasian i Prusaków. Tymczasem jednak miał inne problemy na głowie. Zmarł jego Wysoki Wojewoda, niezwykle utalentowany Bożydar. W jego miejsce wszedł mniej umiejętny Czcibor, który w rzeczywistości trzymał wojsko w stagnacji.

Gospodarczo Królestwo zaczęło prosperować, lecz w styczniu 237 roku, Mieszko cudem uszedł z życiem, unikając wypicia trucizny. Krótkie śledztwo wskazało jednoznacznie, że zamachowcem był nieślubny syn Mieszka, Czesław. Król wydał rozkaz aresztowania go, lecz młody bękart zbiegł i udał się w ukrycie na ziemie śląskie. Książę Bożydar nie zgodził sie na wydanie go, co zaogniło ponownie relacje lechicko-śląskie.

### Książę Krakowski

W kwietniu 237 roku bezpotomnie umiera Radosław II. Wiadomość ta jest na tyle zaskakująca, że nawet elita krakowska nie jest pewna, kto powinien odziedziczyć tron. Początkowo wynosi na niego kuzyna Radosława, niejakiego Świętopełka, lecz ten szybko zostaje zamordowany, a jego miejsce zajmuje książę ostrawski Domamił. Mieszko nie chce zaakceptować tej sytuacji i wzywa Domamiła przed swoje oblicze. Zażądał on zrzeknięcia się tytułu, na co nowy książę krakowski się nie zgodził. Mieszko uwięził go więc w lochu i zamordował jego obstawę, wymuszając na nim decyzję.

W Dzień Cudów 238, Mieszko przybył do świątyni krakowskiej i przyjął tytuł księcia krakowskiego.

### II Wojna Polsko-Śląska

W 240 roku, Mieszko I ponownie wezwał Bożydara do wydania mu syna Czesława. Ten nie zgodził się i ponadto poparł roszczenia Czesława do korony polskiej, łamiąc postanowienia z Wrocławia. Mieszko zdecydował się więc na wszczęcie wojny - wezwał na pomoc Klejstuta oraz Domamiła Ostrawskiego, a następnie udał się na Leszno. Po zdobyciu grodu, wyruszył na Rawicz. Tam naprzeciwko niego stanęła armia śląska, którą pokonał i zdobył gród.

W zimie 241, Mieszko poważnie zachorował i musiał przerwać działania wojenne, zajmując jednak na stałe dwa zdobyte grody. Po powrocie do Gniezna, urodziła mu się druga córka, której nadał imię Wisława.

### Ostatnie lata rządów

Pomiędzy 241, a 244, Mieszko głównie chorował. Wprowadził wtedy wiele reform gospodarczych i militarnych, a także zorganizował huczne obchody Dnia Cudów w Poznaniu, lecz poza tym prawie nie wychodził ze swojego łoża. W 242, jego wojska musiały odeprzeć łupieżczy atak Podlasian. Kampanię przeprowadził jego Wysoki Wojewoda i zakończyła się sukcesem. Mieszko wysłał swojego syna, Lecha, na nauki do świątyni w Nakle, oraz zaręczył drugą córkę z trzyletnim następcą księstwa ostrawskiego, Ludmiłem. Na potencjalnego regenta po swojej śmierci, wyznaczył Najwyższego Kapłana Bożydara Bezwłosego. Znacznie rozwijał i wspierał akcję kolonizacyjną swoich wojów na Opolu, a pod koniec jego panowania, Opolszczyzna była po Wielkopolsce najbardziej rozwiniętym regionem kraju.

### Śmierć

Mieszko I zmarł w lutym 244 roku, prawdopodobnie na zapalenie płuc. Jego najstarszy syn z prawego łoża, Lech, miał wtedy dwanaście lat. Mieszko pochowany został w Sanktuarium Lechowiczowskim.

## Próba oceny rządów

Panowanie Mieszka I "Odnowiciela" uznaje się za jednoznacznie pozytywne. Odbudował on kraj po nieowocnych rządach swojego ojca i dziada, przywracając go niemal do czasów świetności za rządów Przemysła I "Wielkiego". Znacznie poprawił on sytuację geopolityczną Polski, rozbudował i zreorganizował armie, wprowadził efektywny system gospodarczy i skolonizował swoimi wojami ziemie opolską. Za jego czasów nastąpiła jednak kulturalna stagnacja w Lechii. Mimo to, nie bez powodu został nadany mu przydomek "Odnowiciela", gdyż zdecydowanie przywrócił Królestwo na dobre tory po ciężkim okresie.

## Rodzina

Mieszko I był żonaty trzy razy - dworzanka Lucyna urodziła mu najstarszego syna, księżniczka lędziańska Grzemysława powiła mu trójkę dzieci, zaś siostra jaćwińskiego wodza Klejstuta Vania - jedną córkę.

* **Czesław** (ur. 213, zm. 259) - uzurpator tytułu Króla Polski. Syn Lucyny.
* **Aldona** (ur. 220, zm. 270) - żona wodza Jaćwingów Klejstuta. Córka Grzemysławy.
* **Lech III "Pobożny"** (ur. 232, zm. 285) - następca, Król Polski, książę lechicki, mazowiecki i krakowski. Syn Swarożyca, Nław Svarozicy. Syn Grzemysławy.
* **Kazimierz** (ur. 235, zm. 282) - podksiążę świętokrzyski. Syn Grzemysławy.
* **Wisława** (ur. 241, zm. 308) - żona księcia ostrawskiego Ludmiła. Córka Vanii.