Βαλκάνια

Με την ονομασία ****Βαλκάνια**** (από την τουρκική λέξη «μπαλκάν» (balkan = όρος], ή υψηλή δασώδης οροσειρά, (αρχ. ελλ. Χερσόνησος του Αίμου), λεγόμενη και Βαλκανική χερσόνησος, καθιερώθηκε εσφαλμένα να χαρακτηρίζεται, περισσότερο ως πολιτικός όρος παρά γεωγραφικός, αφενός η περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης και συγκεκριμένα η τρίτη από Δυσμών προς Ανατολάς νότια χερσόνησος της Ευρώπης και αφετέρου συλλήβδην και χώρες γειτονικές που βρίσκονται εκτός των φυσικών γεωγραφικών ορίων της χερσονήσου αυτής, που από το μακρινό παρελθόν λειτούργησε και λειτουργεί ως σταυροδρόμι πολιτισμών, μεταξύ Ευρωπαϊκής και Ασιατικής ηπείρου.

Η διακριτή ταυτότητα και ο τεμαχισμός της "βαλκανικής χερσονήσου" θεωρείται απότοκος της λανθασμένης αντίληψης της ορεινής γεωγραφίας της, αλλά και της συγκέντρωσης πολλών εθνοτήτων σε έναν γεωγραφικά περιορισμένο χώρο και της εξαιρετικά βίαιης ιστορίας της, που είναι γεμάτη πολέμους, επιδρομές, εξεγέρσεις, τις περισσότερες φορές υποκινούμενες από ξένους παράγοντες. Η ευρύτερη περιοχή αυτή των "Βαλκανίων" καλύπτει 550.000 τ.χλμ. και ο πληθυσμός της αγγίζει τα 53 εκατομμύρια. Το όνομα της περιοχής αντλείται από τα Βαλκάνια όρη ή οροσειρά του Αίμου που διατρέχουν την περιοχή από το κέντρο της Βουλγαρίας έως την ανατολική Σερβία.

## Ορισμοί και σύνορα

### Χερσόνησος

Τα Βαλκάνια αναφέρονται ως **βαλκανική χερσόνησος** ή *χερσόνησος του Αίμου*, καθώς περιβάλλονται από την Αδριατική, το Ιόνιο, το Αιγαίο, τον Μαρμαρά και τη Μαύρη θάλασσα, νοτιοδυτικά, νότια και νοτιοανατολικά.
Ενώ δεν είναι ένα πρότυπο χερσονήσου δεδομένου ότι δεν έχει κάποιο ισθμό να τη συνδέει με την ηπειρωτική Ευρώπη, τούτος ο ορισμός χρησιμοποιείται συχνά για να υποδείξει την ευρύτερη βαλκανική περιοχή.

### Γεωγραφικός ορισμός και όρια

Τα βόρεια σύνορα της βαλκανικής χερσονήσου θεωρείται γενικά ότι ευθυγραμμίζονται με τη γραμμή που διαμορφώνεται από τους ποταμούς Δούναβη, Σάβα και Κούπα και ένα τμήμα που συνδέει τις πηγές του Κούπα με τον κόλπο Κβάρνερ.

Υπάρχουν επίσης και άλλοι ορισμοί των βόρειων συνόρων των Βαλκανίων:

* η γραμμή Κόρκα (Krka), (ποταμός στη Σλοβενία) – Βιπάβα (Vipava) - βόρειο όριο του κόλπου της Τεργέστης,
* η γραμμή Δνείστερος - Τιμισοάρα - Ζάγκρεμπ – όρος Τρίγκλαβ,
* η γραμμή Σάβα - Λιουμπλιάνσκο πόλιε (Ljubljansko polje) – ποταμός Ίντριτσκα (Idrijca) – ποταμός Σόκα (Soca).

Το συνηθέστερα χρησιμοποιούμενο βόρειο σύνορο Δούναβης-Σάβα-Κούπα είναι αυθαίρετο ως προς τα φυσιογραφικά χαρακτηριστικά του, όμως μπορεί να αναγνωριστεί εύκολα στο χάρτη. Είναι ιστορικά δικαιολογήσιμο επειδή η περιοχή που καθορίζεται έτσι (μαζί με τη Ρουμανία, αποκλείοντας το Μαυροβούνιο, τη Δαλματία και τα Επτάνησα) αποτελούσε τον μεγαλύτερο τμήμα της ευρωπαϊκής επικράτειας της Οθωμανικής αυτοκρατορίας από τα τέλη του 15ου έως τον 19ο αιώνα. Ο ποταμός Κούπα σχηματίζει ένα φυσικό σύνορο μεταξύ της νοτιοανατολικής Σλοβενίας και της Κροατίας, ο Σάβα διχοτομεί την Κροατία, τη Σερβία και τον Δούναβη, ο όποιος είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος ευρωπαϊκός ποταμός (μετά τον Βόλγα) και διαμορφώνει ένα φυσικό σύνορο μεταξύ Βουλγαρίας, Σερβίας και της Ρουμανίας. Βόρεια αυτής της γραμμής βρίσκεται η πεδιάδα της Παννονίας και (στην περίπτωση της Ρουμανίας) τα Καρπάθια Όρη.

Το υψηλότερο σημείο των Βαλκανίων βρίσκεται στο όρος Ρίλα, στη Βουλγαρία (υψόμετρο 2.925 μ.) ενώ το χαμηλότερο στο Φρέαρ των Οινουσσών, ανοιχτά της Μεσσηνίας με βάθος 5.267 μέτρα.

### Κλίμα

Τα Βαλκάνια έχουν γενικά μια ποικιλία Ορεινού, Ηπειρωτικού και Μεσογειακού Κλίματος, στα Βόρεια οι Χειμώνες είναι πολύ ψυχροί με θερμοκρασίες -24°C και -28°C και μπορεί να φτάσουν και -30°C ενώ στα νότια είναι πιο ήπιοι με θερμοκρασίες από +11°C και +3°C και μπορεί να φτάσει και -1°C. Τα Καλοκαίρια είναι αρκετά ζεστά σε όλες τις Βαλκανικές χώρες και μπορεί να φτάσουν έως +40°C. Οι ακραίες θερμοκρασίες που έχουν σημειωθεί στα Βαλκάνια είναι +48°C στην Ελλάδα και -39°C στην Ρουμανία.

### Χώρες

Σύνθεση πληθυσμών ανά εθνικότητα και θρησκεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ακολουθεί κατάλογος με τον πληθυσμό των βαλκανικών χωρών.

Οι κύριες θρησκείες της περιοχής είναι ο ανατολικός ορθόδοξος Χριστιανισμός, ο Καθολικισμός και ο Ισλαμισμός. Επίσης ασκείται μια ποικιλία διαφορετικών παραδόσεων της κάθε πίστης, με κάθε μία από τις ορθόδοξες χώρες να έχει την εθνική της εκκλησία.

Η Ορθοδοξία είναι η κύρια θρησκεία στις παρακάτω χώρες:

1. Βουλγαρία
2. Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
3. Ελλάδα
4. Ρουμανία
5. Σερβία
6. Μαυροβούνιο

Ο Καθολικισμός είναι η κύρια θρησκεία στις παρακάτω χώρες:

1. Κροατία
2. Σλοβενία

Το Ισλάμ είναι η κύρια θρησκεία στις παρακάτω χώρες:

1. Αλβανία
2. Τουρκία
3. Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Το γεγονός ότι υφίσταται μία κύρια θρησκεία δε σημαίνει ότι οι παραπάνω πληθυσμοί είναι θρησκευτικά αμιγείς, ενώ υπάρχουν σημαντικά προβλήματα ανεξιθρησκίας στην Τουρκία, και εν μέρει στην Βουλγαρία, όπου οι ετερόδοξοι δεν έχουν το τυπικό δικαίωμα δημιουργίας χώρων λατρείας ή ναών.