Zanokres

Oorspronkelijk deel van het dwergenrijk op Tanaar, de dwergenclan van de Zanokres ging haar eigen weg in lang vervlogen tijden.

## Geschiedenis

### Tijdlijn

De DC geeft de knowledge history nodig om de gebeurtenis (gedetailleerd) te kennen. De jaartelling is volgens de jaartelling van de Antroposi

### de Tocht naar Lucht

De Zanokres clan was oorspronkelijk deel van het rijk dat zich ontsproot op het continent van Tanaar maar, door redenen die ze zelf al niet meer weten, besloten ze hun eigen weg te gaan. Toen de eerste dwergensteden werden gebouwd op Tanaar waren deze dwergen hun eigen weg nog aan het zoeken naar het oppervlakte. Constant belaagd door Orks, Goblins en erger moesten ze letterlijk hun weg naar het oppervlakte vechten, hun vijanden constant voor zich uit drijvend. Honderden jaren na het afsplitsen kwamen ze uiteindelijk boven op het eiland dat ze tot Alstokai doopten in de bergketen die de Rug van de Wereld (of gewoon de Rug) werd genoemd. Tot hun ergernis merkten ze dat ze de Orks niet hadden uitgeroeid of verslagen, maar dat deze gedijden in de wildernis waar ze nu op uitkwamen. Daarom vestigden de dwergen zich hier in een verstevigde stad, Zanokr. Om zich te verdedigen tegen de constante aanvallen van Goblins en Orks werden er allereerst grote muren en verdedigingstorens gebouwd vooraleer er verdere infrastructuur werd aangelegd. Deze omstandigheden zorgden ervoor dat de dwergen erg pragmatisch en praktisch zijn ingesteld. Bovendien zorgde de constante oorlog ervoor dat hun wapensmeden en harnassmeden zich ontpopten tot uitzonderlijke ambachtslieden. Wapens en uitrusting van deze tijd wordt nog steeds gedragen en begeerd door zowel dwergen als andere rassen.

### De Gouden Jaren

Na enkele honderden jaren werd het eerste contact gelegd met rassen buiten Alstokai. Seraphon schepen landen op het eiland en vonden daar het dwergen volk. Hoewel eerste contacten bemoeilijkt werden door hoe afgelegen de dwergen waren en hun terug getrokken natuur, waren deze wel positief. In de jaren die volgden werd er een goede handel opgezet en in reactie hierop besloot de toenmalige koning Algruïk een stad te stichten in kliffen naast de rivier Dolgrim. Deze stad werd Jorunger en ontpopte zich snel tot handelsstad. handelsschepen van de Seraphon en van de elfen Aen Undol op Caed Blatha konden makkelijk de brede rivier op varen en hier aanmeren in de ondergrondse, uitgegraven haven van Jorunger. Dit ging lange tijd goed en door de extra handel van etenswaren van de Seraphon konden de dwergen zich verder richten op het in bedwang houden van de Orkstammen. Hierdoor werden de steden Grunyar en Krolmniet gesticht. Grunyar werd bovenop enorme rijkdommen van edelmetalen en ijzer geplaatst. Onder de dwergen is het algemeen bekend feit dat de Mithralmijnen van Grunyar de grootste waren tot nu toe. Krolmniet werd opgebouwd door dwergen in de Steenbergbossen naast De Rug om een tekort in hout op te vangen. Grote bomen werden hier gekapt en als vlotten langs de rivier Mornos naar Jorunger en Zanokr gebracht. Na verloop van tijd vestigden vooral Gnomes zich hier die de boskap industrie grotendeels overnamen. De weinige dwergen die hier nog leven vestigden zich in grote kalkstenen grotten onder de stad.

Dit alles leidde tot een tijd van rijkdom en overvloed en wordt door de dwergen de "Gouden Jaren" genoemd. Jammer genoeg besloten de Seraphon zich plots terug te trekken waardoor de handel in Jorunger nagenoeg opdroogde. De grote havens kwamen stil te liggen en de vele goederen, nijverig gemaakt door dwergenhanden, bleven liggen in de warenhuizen. Bovendien viel dit samen met een tijd waarin de Orkstammen zich net samenspanden onder één leider. Hierdoor viel, na jaren van beleg, de stad Grunyar onder de hordes die langs de tunnels de stad binnenstroomden. Sindsdien staat de stad onder de Orks bekend als Ulgir. Dit zorgt tot op de dag van vandaag nog voor grote schaamte onder de dwergen en het is van menig dwergenknaap de droom om deel te zijn van de kruistocht die de stad terugneemt van de Orks. Het feit dat deze stad op enorme rijkdommen in de aarde lag, zal hier uiteraard ook voor een groot deel tussen zitten.

Jaren later werd de stad Kazmukdam gesticht nabij actieve lavatubes die creatief gebruikt werden om allerlei machinerie te bedienen in de stad. Deze stad bracht het bedrukte volk opnieuw enige trots vanwege de indrukwekkende clockwork machines die vanuit deze stad kwamen.

### Het Verval

Jammer genoeg mocht dit niet blijven duren en in het jaar -231 was er een enorme aardbeving die zowel enorme delen van de ondergrondse mijnen als grote delen van de steden Kazmukdam, Zanokr en Jorunger vernielden. Vooral Kazmukdam kreeg het ergste te verduren. Deze gebeurtenis wordt het grote verval genoemd in de volksmond. In de jaren die volgden werd er een bittere strijd geleverd voor de opvolger op de troon, aangezien er ook grote delen van de adel gestorven was in deze aardbeving. Het zou nog een 300 jaar duren vooraleer deze gevechten stopten en de eerste echte heropbouw zou beginnen. Er werden ook expedities uitgestuurd naar de ooit zo mooie stad Kazmukdam en toen de eerste dwergen toekwamen via de onderwegen bleek dat de vele dwergen die gestorven waren in het Grote Verval nog door de ingestorte straten zwierven, hun laatste taken in hun leven steeds herhalend. Daarom besloot Cardak, de generaal die een latere expeditie leidde om een klein deel van de stad opnieuw in te nemen en dit te vrijwaren van de ondoden.

Het was in deze tijden van onrust dat het eerste contact werd gelegd met de mensen, de Antropos, die zich hadden gevestigd op Ipeiros. Sindsdien is er terug wat handel op poten gekomen en de stad Jorunger krijgt opnieuw wat ademruimte.

## Fysieke en Mentale traits

### Zintuigen

Dwergen kunnen zelfs in de donkerste grotten perfect kijken. Desondanks verkiezen ze ervoor om hun steden te verlichten met toortsen en kaarsen. De darkvision die ze hebben stelt hen immers niet in staat om kleuren te onderscheiden maar enkel in grijstinten. Het is daarom dat sommige dwergen ervoor kiezen om schilderijen te maken met fluorescente verf om kleur te geven aan de anders grijze, donkere wereld.

Het gevoel van tast is bij dwergen ook ver ontwikkeld, iets wat men misschien niet zou verwachten van hun eeltige handen. Ze zijn in staat om de kleinste foutjes in steen of houtwerk te onderscheiden die zachtere handen misschien zouden missen. Dit stelt hen in staat om haarscheuren te vinden in tunnels en grotten wat hen kan waarschuwen dat de tunnel op instorten staat.

### Voedsel

Over het algemeen eten dwergen wat ze zelf kunnen telen in hun ondergrondse steden. Een typisch ontbijt zou bestaan uit een stoofpot met paddenstoelen en grote stukken varkensvlees of worsten. Het middagmaal, indien het dagelijkse leven hier tijd aan verleend, is een stuk paddenstoelenbrood met een stuk scherpe kaas. Het avondmaal is vaak een stevig gebraad of hutsenpot met wortelgroenten en brood, weggewassen met sterk bier.

Hoewel deze maaltijden populair blijven, hebben moderne dwergen toegang tot geteelde gewassen van het oppervlakte. Comunnes van dwergen boeren deze op plateau's in de bergen die anders bijna ontoegankelijk zijn, of ze worden verhandeld met andere rassen. Op deze manier komen er ook granen de steden in maar bladgroenten zijn zeldzaam.

### Lang leven

Gezonde dwergen kunnen tot vijf eeuwen oud worden, hoewel de meesten sterven voor hun 350e verjaardag. Vanaf de 2e eeuw beginnen tekenen van ouderdom zich te tonen met baarden die wit worden en haar dat begint uit te vallen. Vele dwergen krijgen last van artritis en pijnlijke gewrichten op het einde van hun 3e eeuw.

Desondanks worden dwergen het leven zelden moe en spenderen vaak hun hele leven aan het verfijnen van hun ambacht.

Dat de dwergen zo lang leven is ook een reden waarom ze zo graag met steen of metaal werken. Goed onderhouden steenwerk heeft een grotere kans om mee te gaan tot de tijd van je kleinkinderen, terwijl potten, kleding of dergelijken dan al lang uit elkaar zijn gevallen.

### Fysiek

Dwergen staan erom bekend om een erg sterk gestel te hebben. Uitermate goed bestand tegen ziektes en magie, het is het geloof van veel dwergen dat hoe sneller je uit je ziektebed bent, hoe sneller je genezen bent. Sommige dwergen gebruiken deze eigenschappen in wedstrijden met hun soortgenoten om te kijken wie er het meeste van een giftige plant kan innemen.

Waar dwergen echter niet in uitblinken is hun snelheid. Met hun kortere benen is een wandelende dwerg niet sneller als een belaste mens. Met hun ijzeren wil en fysiek zijn ze er echter toe in staat om dit vol te houden zelfs in de zwaarste bepantsering. Ze kunnen er dan ook niet tegen als personen van de grotere rassen hen hier op wijst, aangezien ze de groep niet willen ophouden. Ze zien zichzelf als de harde kern van de groep in plaats van een last. Het is dan ook logisch voor hun dat de andere rassen altijd gehaast zijn. Met name mensen die volgens hen al bezig zijn te sterven vanaf hun geboorte.

### Vechttraining

Zelfs voor de eerste dwergen uit de aarse boven kwamen, waren ze in een constant gevecht tegen de orks en goblins van de tunnels. Zelfs nu krijgen alle dwergen, zelfs in de veiligste steden, opleiding hoe te vechten tegen reuzen en anderen. Dit zowel ter ere van traditie en uit voorzorg als ze zich terug op de dwergensteden willen storten.

De favoriete en traditionele wapens van de dwergen zijn de hamer en het pikhouweel. Deze werktuigen werden noodgedwongen ingezet als wapens als orks of goblins weer een overval deden op de mijnen of op de smidsen van de dwergen. Bovendien hebben deze dwergen een grote symbolische en religieuze betekenis voor de dwergen. De hamer is wat hen vorm gaf in het vuur van de god Maldrim en de pikhouweel heeft hen tot het oppervlakte gebracht in hun Quest voor Lucht.

Verder is de bijl ook een geliefd wapen onder de dwergen. Deze is namelijk erg geschikt voor hun grootte en het feit dat ze vaak in nauwe ruimtes moeten vechten.

De Skarls, de lijfwachten van belangrijke adel, gebruiken wapens die men buiten het dwergenras niet of nauwelijks vind. Enerzijds gebruiken ze de urgosh, een speciaal type hellebaard, een mengeling van een pole-axe en een speer. Anderzijds gebruiken ze de Dorn-Dergar, een wapen dat veel prestige geniet. Dit is niet meer als een gewicht, vaak een hamer, dat aan een lange ketting wordt bevestigd. Door de lengte van de ketting in de hand te variëren kunnen vijanden zowel dichtbij als ver worden aangevallen.

## Dwergen op Ipeiros

### Alstokai

De dwergen hebben deze archipel als hun thuis gemaakt, en verspreid onder het oppervlakte zijn vele nederzettingen. Vaak zijn deze geplaatst bij mijnen waardoor er vaak ook industrie ontstaat voor het verwerken van de erts die naar boven gebracht wordt. De grootste nederzettingen zijn echter Zanokr, Jorunger, Krolmniet, Grunyar en Kazmukdam. Deze zijn verbonden via brede ondergrondse wegen die vaak gepatrouilleerd worden door de krijgers van de steden. Doorheen de eeuwen zijn er echter zoveel zijwegen aan gebouwd dat het onmogelijk is om alles in de gaten te houden. Daarbij komt dat sommige zijwegen in verval zijn geraakt en dat monsters deze tot hun thuis hebben gemaakt. Daarom kiezen veel handelaars en rijkere reizigers ervoor om huurlingen mee te nemen of anders in groep te reizen.

Doordat Alstokai een eilandengroep is, hebben de dwergen zich aan moeten passen aan het leven op, of op zen minst nabij, de zee. Hiertoe hebben ze hun eigen boten ontwikkeld om het reizen tussen de verschillende eilandjes te vergemakkelijken. Dit zijn brede boten die, hoewel niet geschikt voor de open zee, de dwergen de stabiliteit geven die ze missen op zee. Grotere versies hiervan zijn aangepast voor de jacht op walvissen voor het maken van olie.

Hoewel de grootste steden ondergronds of in kliffen zijn gemaakt op het grootste eiland, zijn er ook veel kleinere dorpen op andere eilandjes. Deze hebben vaak niet de plaats om een ondergrondse stad te bouwen, en maken hun gebouwen dus bovengronds. Deze zijn deels begraven en de ingang loopt steeds naar beneden, afdalend in de aarde.

#### Belangrijke plaatsen

##### Karrad

Karrad is één van de oudste centra van de dwergen op Alstokai. Gelegen diep onder de stad van Zanokres, het is hier dat dwergen oorspronkelijk begraven werden. Geboren uit een noodzaak om de doden veilig te kunnen begraven, ontstond het complex van Karrad. De clerici die hier hun werk deden (en doen) moesten een brug zijn tussen de levenden en de doden. Overdag beheerden ze de graven, repareerden ze kleine beschadigingen en brachten nieuwe offers naar de doden. s'Nachts wanneer de doden uit hun sluimer ontwaakten, was het hun taak om hun grieven te aanhoren en hier iets aan te doen. In extreme gevallen was het ook hun taak om agressieve geesten terug tot rust te brengen.

Tegenwoordig wordt enkel nog adel begraven in Karrad, terwijl het gewonere volk in catacombes worden gelegd dichter bij de stad die recentelijker zijn uit gegraven.

Doorheen de jaren hebben clerici van andere goden zich ook toegevoegd aan Karrad, waar ze kerken en gebedsplaatsen openden. Maar het klooster van Maldrim is nog steeds de grootste en het centrum van het hele stadje.

##### Targod kanaal

Hoewel niet exact een plaats, het kanaal dat van Zanokr naar Jorunger loopt is een melding waardig. Dit bouwwerk dat getuigd van dwergs bouwkundig vernuft bestaat uit meer als honderd sluizen om het hoogte verschil op te vangen tussen de twee steden en werd gebouwd om handel tussen de twee steden te verbeteren. Bovendien zijn er enorme reservoirs uitgegraven om ervoor te zorgen dat de hoogte van het water geregeld kan worden. Langs de hele lengte van het kanaal loopt een weg langs beide helften waar hondsmollen de schepen van handelaars kunnen trekken. Bovendien zijn op geregelde afstand plaatsen voorzien waar dwergen een tijdlang kunnen rusten, vaak aan sluizen waar permanent dwergen de kleppen en hendels bedienen.

De constructie van dit bijna 200 km lange kanaal begon in de jaren -1550. Het werd uiteindelijk afgewerkt  in de jaren -1480, hoewel er tegenwoordig nog steeds aan wordt gewerkt. Voornamelijk de dorpen die langs het kanaal liggen, breiden nog steeds uit.

Dit kanaal is nog steeds de veiligste manier om goederen te transporteren van de hoofdstad naar Jorunger en omgekeerd. En hoewel de tol die hier gevraagd wordt hoger ligt als op de ondergrondse wegen, maken veel handelaars er dankbaar gebruik van. Doordat er minder connecties met andere grotten zijn, is de kans immers kleiner om gevaarlijke beesten tegen te komen.

Één van de meest verhandelde stoffen is staal en voorwerpen vervaardigd van het metaal (voornamelijk wapens), en geraffineerde lampolie. Deze worden vervoerd in kleine schepen uitgerust met grote koperen vaten, gevuld met het kostbare goedje.

### Antropos

Doorheen de jaren hebben vele dwergen de oversteek gemaakt naar het vasteland om zich te settelen in de steden van de Antroposi. Hier zijn ze erg geliefd als smeden en ambachtslieden. Door hun superieure werk groeien ze zo vaak uit tot voorname lieden van de steden. Hoewel vele dwergen zich goed aanpassen in de maatschappij zijn er ook enclaves waar de dwergen samen hokken. Een voorbeeld hiervan is Thallassa. Hier hebben de dwergen grotten uit gegraven in de kliffen aan de zee, net als bij Jorunger.

Doordat ze samenleven met andere rassen gebeurt het ook af en toe dat dwergen een relatie aangaan met lieden van een ander ras. Dit is echter nog steeds zeldzaam aangezien het onder de dwergen als een absolute schaamte wordt beschouwd.

## Relaties met andere landen

### Eldreys

Relaties met het katten-volk zijn over het algemeen goed. Er is redelijk wat handel tussen de beiden volkeren en af en toe worden er gezamelijke acties ondernomen tegen de orks zuidelijker op Alstokai. ￼

Vooral de meest zuidelijke stad xxx geniet hier erg van doordat de meeste handel ook langs hun passeert om dan verder verkocht te worden.

De laatste jaren is deze relatie wel verder onder druk gekomen door de inactie van de dwergen tijdens de Klauwen Revolutie waarbij Antropos het eiland Masandar annexeerde.

### Aen Undol

Tussen de dwergen en de elfen lopen al spanningen sinds de twee elkaar voor het eerst ontmoeten. Vooral de walvisvangst is voor de elfen een abominatie en ze hebben geregeld schepen van de dwergen aangevallen. Daarom worden walvisjagers nu standaard geëscorteerd door kleinere oorlogschepen en zijn ze zelf relatief zwaar bewapend. Desondanks bestaat er ook geringe handel tussen de twee volkeren, vaak met de Gata van Eldreys als tussenpersoon.

Doorheen de jaren is deze spanning een paar keer geëscaleerd tot open conflict, met de grootste in de jaren -1800. Hierbij vielen de elfen de buitenste eilanden van Alstokai binnen en kwamen zo uiteindelijk op Alstokai zelf terecht. De elfen wisten echter het binnenland niet in te komen en werden teruggedreven. Dit is iets dat de dwergen de elfen nooit echt hebben vergeven. Dit leidde er echter wel toe dat dwergen uit de wateren van de elfen bleven.

### Antropos

Tussen de dwergen en de Antroposi is er al jaren een goede verstandhouding. Zij kunnen immers het industrialisme van de mensen wel appreciëren, en verwelkomen de handel die ze brengen. Dit heeft er ook voor gezorgd dat dwergen zich zijn gaan settelen in de steden van de mensen waar ze hun eigen enclaves stichten. Hoewel vriendschap tussen de twee volkeren wel voorkomt, is het voor de dwergen moeilijk om zich echt te gaan hechten aan mensen. Vergeleken met de lang levende dwergen hebben de mensen een beperkte levensspanne. Een dwerg kan makkelijk 3 generaties van mensen in zijn leven kennen, wat het moeilijk voor de dwergen maakt om hen als iets anders als onvolwassen te beschouwen.

## Klassen

### Fighter

Krijgers zijn erg belangrijk in de samenleving van de dwergen. Door hun steden onder de grond te bouwen krijgen ze vaak te maken met monsters uit de diepte. Bovendien zijn er ook de orks die nog steeds een oorlog voeren met de dwergen. Tenslotte zijn er ook nog de reuzen die dwalen door de bergen. Hierdoor worden de krijgers erg gerespecteerd en krijgt elk dwergenkind al van jongs af aan opleiding om om te gaan met verschillende wapens. Dit heeft zowel een culturele waarde als een praktische, aangezien alle dwergen steeds moeten klaar staan om te vechten tegen andere volkeren.

### Cleric

De dienaars van de goden genieten van een speciale plek in de samenleving aangezien zij voor veel mensen het woord van de goden doorgeven. Niet alleen dat, maar zij vertellen ook de saga's van de vorige generaties. Deze bijgehouden in grote tomes die bewaard worden in de kathedralen van de steden. Sommige dwergen kiezen ervoor niet enkel met woorden hun soortgenoten te helpen, maar nemen wapenen op om de vijanden van hun volk te vernietigen. Deze worden dan vaak Paladins of Warpriests.

Een andere rol van de geestelijken is de tussenpersoon te zijn tussen de doden en de levenden. Om dit te doen gebruiken ze necromantische magie om te communiceren met de doden. Op deze manier kunnen levende nabestaanden om raad vragen bij hun overleden voorouders, hoewel het niet altijd gezegd is dat deze antwoorden.

De tempels van de dwergen beheren ook vaak een necropolis waar dwergen begraven worden. De grootste is deze van Karrad. Deze begon als een tempel aan Maldrim waar zich andere tempels aan toevoegden. Nu is het uitgegroeid tot een enorm complex waar enkel de belangrijkste dwergen zich kunnen laten begraven.

### Wizards en Sorcerers

Hoewel deze minder vaak voorkomen als magie gebruikers van goddelijke origine, is er een academie in Zanokr, genaamd Maruk Dam. Deze academie leert het grootste deel van de magiërs op in Alstokai en heeft een enorme bibliotheek in zijn ondergrondse krochten. Deze lokt ook vaak magiërs van Antropos en zelfs van de elfen op Sidhinnis.

## Cultuur

### Religie

De religie van de dwergen op Alstokai loopt voor een groot deel parallel met de dwergen van Agralis. Het belangrijkste verschil is dat men niet gelooft dat de dwergen gebaard werden door een godin, maar eerder gemaakt door een smidgod aan zijn vuur. Bovendien zijn door de eeuwen heen de namen die ze aan de goden geven veranderd, hoewel er nog felle gelijkenissen zijn.

#### Maldrim

Maldrim is voor veel dwergen op Alstokai de belangrijkste god. Volgens hen is hij degene die de dwergen gemaakt heeft aan het smidsevuur en hen leven gaf. Bovendien gaf hij hen ook de werktuigen, en het verstand om ze te gebruiken, om hun ondergrondse steden te bouwen.

Hij wordt vaak afgebeeld werkende aan zijn vuur, met zwartgeblakerde armen.

#### Mareda

Net als de andere goden een kind van Ydgis, en wordt als het schoonheidsideaal gezien. Vaak wordt ze afgebeeld in badhuizen, waar ze zich net bedekt met haar lange haar.

Deze godin staat voor passie, en als een dwerg extra uitgelaten is wordt er gezegd dat Mareda in zijn oor fluistert.

#### Ydgis

De moeder van alle dwergengoden. Ze staat voor vruchtbaarheid en wordt aanbeden voor een goede oogst.

#### Gobar

De god van dieren en van de jacht. Wordt voor door dwergen dicht aan het oppervlakte aanbeden. Hij wordt vaak afgebeeld met everzwijnentanden en een werpspies.

#### Arzum

Deze god wordt vaak aanbeden door de mijnwerkers in juweelmijnen. Zij geloven dat de edelstenen in de muren de ogen zijn van deze god die op hen neer kijken. Het vrijmaken en ontginnen van deze stenen wordt gezien als een dienst naar Arzum toe omdat zijn zicht zo verruimt wordt. Dwergen die lange tijd in donkere tunnels doorbrengen vragen hem ook vaak om een oog op hen te houden.

#### Herza

Deze godin wist het geheim om dwergen te maken te onfutselen van Maldrim en gebruikte dit om haar eigen dwergen te maken. Hiervoor werd ze als straf gevangen gezet door de andere goden. De dwergen geloven dat zij de duergar schiep.

### Bouwkunde

Tijdens hun verblijf onder de aarde zijn de dwergen erg afhankelijk geweest van hun bouwkundig vernuft. Aangezien de kleinste misrekening het einde kon zijn van een volledige gemeenschap, zijn vele dwergen uitgegroeid tot perfectionisten, iets dat zich ook uit in hun andere ambachten. Het is hier onder de grond dat ze hun eerste aquaducten maakten om vers water te voorzien aan hun steden. Bovendien slaagden ze erin om een simpel pompmechanisme te maken waarmee het mogelijk werd om water langs ondergrondse warmtebronnen te leiden en dan terug te pompen naar hun badhuizen. Het water dat hier gebruikt werd, wordt dan terug door de stad geleid om het vuil weg te spoelen.

Het is in deze badhuizen trouwens dat vele dwergen, hoewel voornamelijk politici, komen om te netwerken.

Een andere voorbeeld is het Targod kanaal dat ondergronds helemaal van de stad Zanokr, tot aan de stad Jorunger loopt. Hierbij worden kleine schepen via honderden sluizen langs vele hoogte verschillen geleid. De rivier die van Zanokr de bergen uit loopt is immer op vele plaatsen onbegaanbaar door watervallen en dergelijken. Deze weg is vaak ook veiliger als de Heyrweg die loopt van Zanokr naar Jorunger omdat hier minder zijwegen zijn langs waar vijanden het kanaal op kunnen.

Jammer genoeg is veel van de kennis die ze ooit bezaten verloren gegaan in de eeuwen dat ze nu boven de grond leven. Hoewel vele andere rassen hen zien als de meesters van de ingenieusiteit, zijn hun gouden jaren al lang achter zich. Dit geeft soms problemen aangezien de steden enorm afhankelijk zijn van de aquaducten en de dammen die jaren en jaren geleden gebouwd zijn.

### Handel en grondstoffen

De meeste dwergen steden doen wel aan handel met andere rassen. Het merendeel hiervan loopt via de stad Jorunger, maar er zijn ook vele andere en kleinere havensteden waar boten komen om te handelen. Het meeste wordt er gehandeld in harnassen en wapens, geslepen edelstenen en sieraden en uiteraard goed bier. Bovendien is er ook een gezonde industrie in het verfijnen van olie van walvissen, vissen en zeehonden. Dit maakt hen niet geliefd bij de elfen, en aanvallen van niet (officieel) gesanctioneerde elfen op de jagende schepen van de dwergen maakt de onderliggende relaties tussen de steden alleen maar moeilijker. De lampolie die zo gemaakt wordt is van betere kwaliteit als die van de meeste andere rassen en geeft minder rook. Dit wordt daarom veelal gebruikt in de steden zelf, maar is ook erg gewild bij andere rassen.

Dwergen importeren grote hoeveelheden graan en gewassen om hun povere landbouw mee aan te vullen. Bovendien geloven ze dat alle gravende beesten heilig zijn en daarom ongeschikt om te eten. Hierdoor gaan ze voornamelijk vlees nuttigen van geïmporteerd vee. Schapen, koeien en geiten worden op weides in de bergen gezet om te grazen en worden gebruikt voor melk, wol en vlees van te verkrijgen door dwergen die dichter bij het oppervlakte leven. Sommige houden varkens en geiten onder de grond waar ze paddenstoelen en afval te eten krijgen om aan te dikken. Kippen geeft hen dan weer gemakkelijk toegang tot eieren en vlees.

Het meeste afval wordt gecomposteerd om grote krochten vol paddenstoelen te bemesten. De meest geliefde is de ijzerbloem paddenstoel. Hoewel deze enkel groeit in gebieden waar veel ijzererts te vinden is, is hij vaak gemakkelijk te telen door de gewoonte van dwergen om zich bij mijnen te vestigen.

Door goed gebruik te maken van natuurlijk vormende grotten, hebben dwergen toegang tot vele droge en koele grotten. Deze worden veelal gebruikt voor voedsel in de vorm van gedroogd vlees en kaas op te slagen. Aangezien melk snel slecht wordt, wordt dit gezien als een luxeproduct en gaat men er eerder voor kiezen om er kaas van te maken wat langer goed blijft.

Tenslotte zijn de dwergen beruchte bierbrouwers. Toen ze bovengronds kwamen, merkten ze dat water de drager kon zijn voor vele ziektes. Daarom werd er naar andere rassen gekeken en namen ze met veel verve het bierbrouwen over. Voornamelijk de alcohol in de drank was onverwachte, doch aangename bijwerking. Wegens hun gelimiteerde toegang tot fruit focussen de meeste dwergen zich op het brouwen van bier en in minder mate ook op wodka en whisky. Vele dwergen hebben de drank ondertussen in hun hart gesloten en op belangrijke feesten en festivals is er altijd wel een bierproever wedstrijd. De winnaar kan erop rekenen dat hij goed zal verkopen en winnaars geven dus vaak aan op hun bier met een zegel welk jaar ze gewonnen hebben.

Enkele voorbeelden van dwergse bieren zijn de volgende:

#### Ossen adem (Auroch's Breath)

Deze bittere drank doet wat denken aan ossenvlees en helpt hardwerkende dwergen het langer vol te houden aan de smidse. Het helpt hen tegen de warmte van het vuur waardoor ze langere uren kunnen werken. Een pint van deze drank geeft hetzelfde effect als endure elements, maar enkel tegen hitte. Één pint kost 1 gp.

#### Oude Hal trappist (Lost Halls Porter)

Deze trappist heeft een nasmaak als amandelen en vergroot de weerstand van de drinker tegen vergif. Deze drank geeft dwergen, en enkel dwergen, een +1 bonus op saving throws tegen vergif. 1 pint kost 1 gp.

#### De Tapdans (Wondrous Whippersnapper)

Dit lichte bier is een zeldzaamheid onder de bieren en vergroot de darkvision van dwergen met 1d3 x5 feet (afhankelijk van batch tot batch en zelfs van persoon tot persoon) voor 1 uur. Hierdoor is het een populair bier bij dwergen die moeten wachtlopen in de donkerste grotten onder de dwergensteden.

### Kleding

Ook de kleding van de dwergen is degelijk gemaakt en van goed en sterk materiaal. Hoewel het oorspronkelijk erg gereguleerd was via sociale controle wat wie mocht dragen, kiezen jongere dwergen tegenwoordig vaker voor het modieuze en het handige tegenover het traditionele. De meeste dwergen nemen mode van de mensen over dat naar hun smaak wordt aangepast. Over het algemeen kiest men voor een simpeler ontwerp en materialen tegenover te opzichtige kleding. Vaak versiert men kleding met stenen, metaal of ivoor.

Werkkleding is vaak voorzien van extra zakken, riemen en lussen om werktuigen aan te hangen. Dit soort design zet zich ook makkelijk voort in meer formele kleding.De kleuren van de dwergse klederdracht zijn voornamelijk aardetinten wegens hun gewoonte om ondergronds te wonen en voornamelijk door de kleuren die voorhanden zijn. Door hun nabijheid bij de bron hebben zelfs de laagste dwergen juwelen en het is niet ongewoon om gouden of mithral trouwsieraden te zien.

Formele kleding is ofwel erg utilitair, met een simpel en strak ontwerp, of mixt het ontwerp van simpele werkkleding met extravagante grondstoffen. Zijden kleding met gouden of zilveren sierdraad zijn hier voorbeelden van. Dit soort kleding wordt vaak gedragen door rijke dwergen die een zittend beroep doen, vaak juwelen snijden of juwelen maken.

### Haartooi

Vele mannelijke dwergen verkiezen het om hun baarden lang te laten groeien, terwijl vrouwelijke dwergen houden van lang haar. Er zijn weinig dingen waar een dwerg zo trots op is als zijn baard. Vaak wordt het haar of de baard gevlochten en versierd met kleine versieringen en tokens. De rijkere dwergen gebruiken hier graag edelstenen voor. Deze voorwerpen wijzen vaak op persoonlijke overwinningen of de sociale status van de dwerg in kwestie. Deze geven aan of de dwerg getrouwd is of niet, geboortes van zijn kinderen en gevechten gewonnen en verloren. Bovendien gebeurt het vaak dat een dwerg een voorwerp in zijn baard invlecht als een herinnering aan een belofte gemaakt door of aan de dwerg. Tenslotte gaat men ook tekenen van de goden gebruiken om in te vlechten om hun toewijding aan een bepaalde godheid aan te duiden.

De baardtooi is erg onderhevig aan de sociale status van de dwergen. Hoe langer de baard van een dwerg, hoe hoger hij op de ladder staat in de sociale hiërarchie. De grote heren en de edel laten hun baarden tot belachelijke lengtes groeien, rijkelijk versiert met edelstenen en sieraden. Kortere baarden hoeven echter niet te betekenen dat de dwerg laag in status staat. Krijgers en ambachtslieden, waarbij een lange baard bij het werken in de weg zou komen te hangen, houden er vaak een kortere baard op na.

Bij bepaalde gebeurtenissen wordt een dwerg geacht zijn baard in een bepaalde stijl te houden. Dwerg met onverzorgd en onversierd haar is bijvoorbeeld aan het rouwen over een vriend. Een dwerg die dan weer zijn baard in 2 vlechten heeft met een gouden band aan elk uiteinde duid aan dat hij het ritueel van courtship is aangegaan.

Spelden bedoeld om baarden aan kleding te spelden om ervoor te zorgen dat ze uit de weg hangen zijn ook bijzonder populair. Uitermate gedecoreerde spelden duiden bovendien ook op persoonlijke prestaties, en kunnen de komst van een erg geprezen of juist gehate dwerg aanduiden nog voor introducties zijn gegeven. Een voorbeeld van zo een speld is die van Cardak de Machtige, de dwerg die de eerste kruistocht naar de stad Grunyar begon. Ook wel gekend als de Splijter, deze gevreesde maar erg gerespecteerde tunnelvechter leidde veel tochten tegen de orks die de stad hebben ingenomen en had een bijna religieuze haat tegenover orks. Deze loden speld beeld een dwerg uit die orks neer maait met twee handbijlen. Cardak had de speld laten maken om zijn vele overwinningen te vieren op de orks. Tegenwoordig siert het de kluizen van de koning in Zaronkr nadat Cardak gevallen was in de strijd nabij Grunyar.

Een dwerg die de speld draagt krijgt een +2 bonus op intimidate checks tegen orks op Alstokai en een +2 bonus op diplomacy om dwergen te beïnvloeden. Tenminste, zolang ze niet denken dat de speld gestolen is.