Eryteizm

**Eryteizm** - politeistyczna religia, opierająca się na wierze w Eryteusza i inne bóstwa. Jest drugą największą religią na świecie, zaraz po bogotianiźmie.

 Plik:Kościoły Erytejskie .jpg

## Historia

Eryteizm pojawił się w V w. PoN i rozprzestrzenił się na terenie Królestwa Novigradzkiego. Kościół Erytejski, który kształtował się na przełomie III i IV w. wysyłał do wielu miejsc misjonarzy szerzących wiarę. Nowi wyznawcy znajdowali się przede wszystkim w miastach, na wsi zwykle (nie zawsze) dominowały tradycyjne wierzenia. W centrum i na północy państwa wiara w panteon pod wodzą Eryteusza przyjęła się najlepiej, na południu dominował jednak monoteistyczny bogotizm szybko zyskujący wiernych w innych częściach świata. Z kolei działalność misyjna została świetnie przyjęta w prymitywnych państewkach wschodnich, gdzie doszło do wymieszania się eryteizmu z tradycyjnymi kultami. Synkretyzm religijny stał się głównym sposobem kształtowania nowej wiary, która w ten sposób nie tylko powiększyła liczbę wyznawców, ale i również samych bóstw. „Wymienianie” bogów i zapożyczanie ich z innych politeistycznych religii rozwinęło i urozmaiciło religię erytejską. Takiego miksu nie można było dokonać chociażby w bogotiźmie. Dzięki synkretyzmowi, eryteizm stał się główną religią zachodu i północy, rozszerzając się również na terytoria Przesmyku Noterdońskiego i zachodni Gilfar.

## Najważniejsze odłamy

Religia na przestrzeni lat podzieliła się na 3 główne odłamy:

1. **Tradycyjna** – najstarszy odłam eryteizmu, powstały na terenie Zatoki Novigradzkiej w III w. PoN. Wersja ta była pierwszą roznoszoną przez misjonarzy w IV w., ale wraz z procesem szerzenia wiary dochodziło do wymieszania się tradycyjnego odłamu z pierwotnymi wierzeniami danych ludów. Tak powstał odłam synkretyczny. Panteon tradycyjnego odłamu liczy 24 bóstw. Bogowie nie występują zazwyczaj w antropomorficznej wersji, a co za tym idzie, świątynie tradycjonalistów wyglądają inaczej niż u synkretyków.
2. **Synkretyczna** – najpopularniejszy odłam eryteizmu, który wyemancypował się w IV i V w. PoN. Powstał w wyniku wymieszania się tradycyjnej wersji kultu z lokalnymi wierzeniami, które występowały na terenach działalności erytiańskich misjonarzy. Panteon synkretyczny liczy ponad 100 bogów, półbogów i duchów, jednakże ta liczba jest zależna od regionu o którym mówimy (np. panteon synkretyczny w Królestwie Novigradzkim jest mniejszy niż w Lakonii). Główne bóstwa są jednak zwykle takie same, a różnice dotyczą mniej znaczących postaci. Ponadto, bogowie synkretyczni są w większości antropomorficzni. Odłam synkretyczny jest też najbardziej zróżnicowany pod względem rytuałów, a kult obrazów jest wręcz zalecany.
3. **Heretyczna** – specyficzna odmiana eryteizmu, występująca tylko we wschodnim Gilfarze (Ekumena) i w Jerychu. Cechuje się ona mniejszym zbiorem bożków (jest ich zaledwie 6). Ponadto, heretyczna wersja wywyższa mocno postać Eryteusza, a reszcie bogów przypisuje jedynie miano duchów opiekujących się danymi dziedzinami życia na jego polecenie. Z politeistycznego charakteru religii ocalały jednak niewiedza i to, że bogowie nie są wszechpotężni itd. Pół-monoteistyczny eryteizm został jeszcze bardziej zniekształcony, gdy prorok Ekumen uznał się za wcielenie Eryteusza, tworząc już w pełni monoteistyczną wiarę i likwidując wszelkie pozostałości po jej politeistycznym pochodzeniu. Erytianie-heretycy potępili jednak jego idee i odłączyli się od Ekumena, pozostając częścią Kościoła Erytiańskiego. W następnych latach liczba wyznawców heretycznego odłamu stale spadała, jednak nadal utrzymuje się na wysokim poziomie. Heretycy erytiańscy to ikonoklaści i przeciwnicy antropomorfizacji bogów.