Michael Gambon Anısına

## Michael Gambon

-Fergus Gambon (oğul)

-Michael (oğul)

-William (oğul)

-Sleepy Hollow (1999)

-The Insider (1999)

-Layer Cake (2004)

-Fantastic Mr.Fox (2009)

Sir Michael John Gambon CBE (19 Ekim 1940 - 27 Eylül 2023), İrlanda asıllı İngiliz bir aktördü ve Harry Potter ve Azkaban Tutsağı'nın film uyarlamasında ve Harry Potter kitaplarının tüm sonraki film uyarlamalarında Albus Dumbledore rolünü oynadı. Gambon, 2002'de Richard Harris'in ölümünden sonra Dumbledore rolüne seçildi.

## Biyografi

### İlk Yıllar

Gambon, İkinci Dünya Savaşı sırasında Dublin'de doğdu. Babası Edward Gambon bir mühendisti ve annesi Mary Hoare bir terziydi. Babası, Londra'nın yeniden inşasında iş aramaya karar verdi, bu nedenle aile Gambon beş yaşındayken Kuzey Londra'nın Mornington Crescent bölgesine taşındı. Babası, Michael'ın gerçek bir İngiliz vatandaşı olmasını sağlamak için düzenleme yaptı - bu karar, Michael'ın onursal olmayan bir şövalyelik ve CBE almasına izin verecek bir karar oldu (Ancak, 1981 İngiliz Vatandaşlık Yasası'na göre 1949'den önce İrlanda'da doğan herhangi bir kişi hala İngiliz bir vatandaş olarak kayıt oluşturabilir ve beş yıl boyunca Birleşik Krallık'ta ikamet ettikten sonra İngiliz vatandaşı olabilir).

Katolik bir ailede büyüdü ve Somers Town'daki St Aloysius Boys' School'a katıldı ve burada sunakta görev yaptı. Daha sonra Londra'nın Highgate bölgesindeki Hornsey Lane'deki St Aloysius Koleji'ne geçti; bu okulun eski öğrencileri arasında Peter Sellers bulunmaktaydı. Daha sonra bir okulda Kent'e gitti, ancak on beş yaşında hiçbir nitelikle okulu terk etti. Daha sonra Vickers Armstrong'da bir takım yapımcısı olarak çıraklık yapmaya başladı. Yirmi bir yaşına geldiğinde tam anlamıyla nitelikli bir mühendisti. İşini bir yıl daha sürdürdü ve bu süre zarfında antika silahlar, saatler ve klasik arabaları koleksiyon yapmaya büyük bir ilgi ve tutku geliştirdi.

### Kariyer

19 yaşındayken Kings Cross'taki Unity Tiyatrosu'na katıldı. Beş yıl sonra, Dublin'in Gate Tiyatrosu'nu işleten İrlandalı tiyatro impresariosu Michael MacLiammoir'a bir mektup yazdı. Bu mektup, zengin ve tamamen hayali bir tiyatro kariyerini tanımlayan bir özgeçmişi içeriyordu ve kabul edildi.

Gambon, profesyonel sahne kariyerine Dublin'in Gaiety Tiyatrosu'nda 1962 yapımı Othello'da "İkinci Adam" rolüyle başladı ve ardından Avrupa turnesine çıktı. Bir yıl sonra, Richard III'ün açılış monoloğuyla cesurca deneme yaptığında, yıldız yapımcısı Laurence Olivier'nin dikkatini çekti. Olivier, yeni Ulusal Tiyatro Şirketi için umut verici figüranları işe alıyordu ve Gambon, Robert Stephens, Derek Jacobi ve Frank Finlay gibi isimlerle birlikte "tanınmış olacaklar"dan biri olarak işe alındı ve Mike Gambon adıyla çeşitli küçük rollerde sahne aldı. Şirket başlangıçta Old Vic'te performans sergiledi ve ilk prodüksiyonları Olivier'in yönettiği ve Peter O'Toole'un başrolünde oynadığı Hamlet oldu. Gambon, birçok Ulusal Tiyatro prodüksiyonunda dört yıl boyunca oynadı, William Gaskill ve John Dexter gibi yönetmenlerle çalışarak The Recruiting Officer ve The Royal Hunt of the Sun gibi adını duyurmuş rollerde yer aldı.

### Sahne

Eski Vic'te üç yıl geçirdikten sonra, Olivier, Gambon'a ilçelerdeki tiyatro topluluklarında deneyim kazanmasını tavsiye etti. 1967'de, Othello (favorisi), Macbeth ve Coriolanus gibi başlıca rollerde şansını deneyeceği Birmingham Repertuar Tiyatrosu'na geçtiği Ulusal Tiyatro'yu terk etti.

O yıldız olma yolculuğu, 1974 yılında Eric Thompson'ın onu Alan Ayckbourn'un The Norman Conquests'ındaki hüzünlü veteriner olarak cast etmesiyle başladı. Hızlı bir transferle West End'de parlak bir komik aktör olarak tanınmasını sağlandı; kalabalık bir yemek masasında küçük bir sandalyede çömelerek ve siyah veya beyaz kahve arasında seçim yapmaktan büyüleyici bir şekilde acı çekerek.

Ulusal Tiyatro'da, şimdi Güney Bank'ta, bir sonraki dönüm noktası Peter Hall'ün Harold Pinter'ın Betrayal adlı oyununu prömiyer sahnelediği zamandı. Beklenmedik bir şekilde ince bir performans sergiledi - bir prodüksiyon fotoğrafı, Penelope Wilton'ı hassas elleri ve uzun ince parmaklarıyla kucakladığını gösteriyor (bir usta saat yapıcısının dokunuşu gibi). Aynı zamanda, geniş Olivier Tiyatrosu'nun sert taleplerini ustalaşan nadir oyunculardan biriydi. Simon Callow bir zamanlar şöyle dedi: "Gambon'un 'demir akciğerleri ve ezici karizması, sert duvarları ve uzun mesafeleri aşan bir operatik doluluk komutası yapabiliyor."

Bu, 1980 yılında John Dexter'ın ustaca sahnelediği Galileo'nun Yaşamı'nın, popüler bir başarıya dönüşen ilk Brecht oyununda ona hizmet etti. Hall, onu 'duygusuz, tehlikeli ve son derece güçlü' olarak tanımladı; hatta dönemin Sunday Times eleştirmeni, performansını 'büyük trajedi yolunda bir kararlı adım...muhteşem oyunculuk' olarak nitelendirdi ve meslektaş oyuncular ilk gece soyunma odasında onu alkışlayarak nadir bir iltifat verdiler.

İlk günden itibaren Ralph Richardson, ona "Büyük Gambon" adını verdi, bu unvan, 1990'daki CBE ödülünü ve daha sonraki şövalyelik unvanını bile gölgede bıraktı, ancak Gambon onu bir sirk slogani olarak görmezden geliyor. Ancak Sheridan Morley, 2000 yılında Cressida'yı incelediğinde, "Sahnedeki Gambon'un tuhaflığı, büyük öğretmeni Richardson'unkiyle rekabet etmeye başlıyor" şeklinde dikkatli bir şekilde belirtti. Ayrıca, Richardson gibi, röportajlar nadiren verilir ve daha fazla soru sormaktan çok soru bırakır. Gambon, Ayckbourn'un dediği gibi, çok özel bir insandı, bir "ışıltılı olmayan yıldız". Sahne dışında, ışıltıdan kaçmayı tercih eden, meslektaşları ve ekibiyle gülüşlerini paylaşan bir mütevazı insandı.

Ekranlarda övgü kazanmış olmasına rağmen, hala kırklı yaşlarının başlarında olan Gambon'un, Stratford'da yıpranmış Kral Lear'ı gören hiç kimse, onun kızarmış burnuyla Antony Sher'le harika bir ikili olarak sahnelediği anı unutmayacaktır. Sher, efkarlı bir kuklası gibi efkarlı bir efkarın üzerinde otururken. Ayrıca, Theatre Royal Haymarket'taki Old Times'da ve Pinter'ın Mountain Language adlı eserinde Volpone ve acımasız çavuş olarak dikkat çeken önemli rolleri vardı.

David Hare'ın Skylight adlı oyunu, Lia Williams'la birlikte, 1995 yılında Ulusal Tiyatro'da büyük övgülerle açıldı, ardından önce Wyndhams Tiyatrosu'na ve sonra dört ay süren bir Broadway gösterimine taşındı, ki bu da onu ileri derecede yorgun bir halde bıraktı. "Skylight, oynadığım her şeyden on kat daha zordu" dediği akşam Standard'ın Michael Owen'a. "New York'ta harika vakit geçirdim ama geri dönmeyi sabırsızlıkla bekledim."

Gambon, neredeyse tek başına Wyndham Tiyatrosu'ndaki Yasmina Reza'nın ART oyununda yer almayan önde gelen bir aktördü. Ancak Simon Russell Beale ve Alan Bates ile birlikte Marc karakterinin lezzetli bir komik radyo versiyonunu sundu. Ayrıca, RSC için, Eileen Atkins ile birlikte Reza'nın İkili oyunu The Unexpected Man'i sahneye koydu, önce Barbican'daki The Pit'te ve ardından Duchess Tiyatrosu'nda, başlangıçta New York için planlanan ancak sonunda diğer taahhütler nedeniyle ertelenen bir prodüksiyon.

2001 yılında, Patrick Marber'ın Pinter'ın The Caretaker eserinin canlandırılmasında, kendisi tarafından "fiziksel olarak itici" olarak tanımlanan bir karakter olan Davies'i oynadı. Ancak prova sürecini mutsuz bir deneyim olarak buldu ve yazarı hayal kırıklığına uğrattığını hissetti. Bir yıl sonra, Daniel Craig'e karşı oynayarak, Caryl Churchill'ın Royal Court'taki A Number adlı eserinde, klonlanmış bir dizi oğlun babasını canlandırdı. Bu performans sırasında bir sigara içtiği sırada öne çıkan yatarak bir an vardı; parlak ışıkla aydınlatılmış dumanın siyah bir zemin karşısında yükseldiği bir sahneydi, bu etkiyi prova sırasında hayal etmişti.

2004 yılında, ömür boyu süren bir hedefine ulaştı ve Nicholas Hytner'ın Ulusal Tiyatro yapımı olan Henry IV, Part 1 ve Henry IV, Part 2'de Sir John Falstaff'ı oynamak için Matthew Macfadyen'in Prens Hal olarak rol aldığı bir prodüksiyonda yer aldı.

### Film

1965 yılında Laurence Olivier'in yönettiği Othello'da (ki bu yapım Maggie Smith'in Desdemona'yı canlandırdığı bir yapımdı) sinema debutunu yaptı. Daha sonra romantik başrolleri oynadı, özellikle erken 1970'lerde BBC televizyon dizisi The Borderers'da, kendisiyle birlikte swashbuckling Gavin Ker rolünde yer aldığı dönemde. Bu nedenle, yapımcı Cubby Broccoli, 1970 yılında James Bond rolü için George Lazenby'nin potansiyel bir yerine, Gambon'un deneme yapmasını istedi (sonunda Amerikalı John Gavin rolü kazandı, ancak Sean Connery'nin geri dönmesi üzerine değiştirildi). Kabarık görüntüsü onu karakter oyuncusuna dönüştürdü, ancak Brecht'in Galileo'su olarak John Dexter'ın Ulusal Tiyatro'daki Galileo'nun Yaşamı prodüksiyonunda eleştirmenlerden övgü kazandığı 1980 yılına kadar gerçek bir tanınmışlık kazanamadı. Ancak Dennis Potter'ın The Singing Detective (1986) adlı yapımla bir halk ismi haline geldi. Bu başarıdan sonra, BAFTA ödülü kazandığı birçok filmde rol aldı, bunlardan biri de Albert Spica'yı canlandırdığı The Cook, The Thief, His Wife and Her Lover'dir, bu filmde sosyopat bir mafya babasını oynadı. İlginç bir şekilde, bu filmin bir karakteri, Ciarán Hinds tarafından canlandırıldı ve Hinds daha sonra Harry Potter filmlerinde Dumbledore'un kardeşi Aberforth'u oynadı (ancak bu iki kardeş hiçbir zaman aynı sahnede görünmediler).

1992 yılında, Barry Levinson'ın Toys adlı filminde psikopat bir generali canlandırdı ve aynı zamanda Georges Simenon'un dedektifi Müfettiş Jules Maigret'i canlandırdı, Simenon'un kitap serisine dayalı bir ITV uyarlamasında. Ayrıca, Macar yönetmen Károly Makk'ın 1997 yapımı The Gambler adlı filminde Fyodor Dostoyevsky'i oynadı, bu film Dostoyevsky'nin The Gambler adlı novella yazımı hakkındaydı.

### Son iş

Son yıllarda, 1998 yapımı Dancing at Lughnasa ve Plunkett & Macleane gibi filmler, aynı zamanda Wives and Daughters (1999) gibi dizilerdeki televizyon performansları (bu performansla bir BAFTA ödülü kazandı), Samuel Beckett'ın Endgame adlı eserinin televizyon için uyarlaması (2001) gibi eserler, David Thewlis ile birlikte Hamm ve Clov'u oynadığı, ve Perfect Strangers (2001) gibi yapımlar, komedi yeteneğini ortaya koydu. 2004 yılında, Wes Anderson'ın tuhaf komedisi The Life Aquatic with Steve Zissou dahil olmak üzere beş filmde rol aldı; İngiliz gangster filmi Layer Cake; tiyatro draması Being Julia; ve CGI aksiyon fantastik yapım Sky Captain and the World of Tomorrow. (İlginçtir ki, bu son filmde, daha sonra Fantastic Beasts serisinde Albus Dumbledore'un genç bir versiyonunu oynayacak olan Jude Law ile birlikte rol aldı.)

Ancak 2004 yılındaki en önemli rolü, Harry Potter and the Prisoner of Azkaban filmindeki Albus Dumbledore rolüydü. Gambon, bu rolü 2002 yılında Hodgkin hastalığı nedeniyle hayatını kaybeden diğer İrlandalı aktör Richard Harris'ten devraldı (ilginç bir tesadüf olarak, Harris, Gambon'un bu rolü aldığından dört yıl önce televizyonda Maigret'i oynamıştı) ve daha sonraki tüm Harry Potter filmlerinde bu rolü yeniden canlandırdı.

Harry Potter film serisinde Dumbledore'ı canlandırırken, Gambon ayrıntılı açıklamalarda bulundu. Özellikle, Dumbledore'ı canlandırırken, kendisinin kesinlikle "herhangi birini oynaması gerektiğini" söylemediğini belirtti. Ayrıca, "Sadece bir sakal takarım ve kendimi oynarım, yani büyük bir yetenek gerektirmez. Hiçbir rolü kolayca benimseyemem - oynadığım her karakter, sadece kendi kişiliğimin bir varyasyonudur. Aslında hiçbir zaman bir karakter oyuncusu değilim" diye devam etti. Bu, Gambon'un bir karakterin belirli durumlara nasıl tepki vereceğine dair kendi sezgisel yorumlarına dayalı olarak performans sergilemeyi tercih ettiğini gösteriyor. Kısacası, Gambon, kitaplarda bahsedilen Dumbledore'ın belirli özelliklerini takip etmeyi bilinçli bir şekilde hedeflemedi, ancak kendi kişiliğini karakterinin kişiliğiyle birleştirdiği bir oyunculuk tarzı geliştirdi. Ayrıca, Gambon'un Dumbledore rolünü almadan önce kitapları okumadığı ve rolü aldıktan sonra hiçbir kitabı okumamayı tercih ettiğini belirtildi, çünkü "Aktörler kitabı okuyup da 'Oh, kitaptaki sahnem kesilmiş' diye farkına varınca biraz hüzünlenebilirler. İşin aslı bu değil."

Richard Harris'ın oyunculuğuyla karşılaştırıldığında, Gambon Dumbledore'ı daha güçlü, sesli ve oldukça eksantrik bir büyücü olarak canlandırdı. Richard Harris'ın yorumu ise karakterinin çok daha sakin bir tavır benimsemesini tercih etti. Filmler şu ana kadar Gambon'un yorumu ile Harris'ın daha sakin, fiziksel olarak daha sakin performansı arasındaki bu farklılığı ele almaya çalışmadılar. Bu nedenle Harry Potter serisi, açıklama sunulmayan bir başrol oyuncusunu değiştiren aynı yolu izledi, 1960'ların sihir odaklı sitcom'u Bewitched gibi.

Son olarak Londra'daki Duke of York Tiyatrosu'nda Beckett'ın Eh Joe adlı eserinde gecede iki performans sergileyen Joe rolündeydi. Şu anda Guinness'in yeni reklamlarının penguenderi seslendirmesini yapıyor. 2007 yılında BBC TV için Stephen Poliakoff'un Joe's Palace adlı yapımında ve Mrs. Gaskell'ın Cranford romanlarının beş bölümlük uyarlamasında önemli roller oynadı.

2008 yılında Gambon, Harold Pinter'ın No Man's Land adlı eserinde Hirst rolünde David Bradley (Spooner olarak) ile birlikte Gate Theatre, Dublin'de Rupert Goold'un yönettiği bir yapımında sahneye çıktı. Bu yapım daha sonra Londra West End'deki Duke of York Tiyatrosu'na taşındı ve her iki oyuncu da 2009 Laurence Olivier En İyi Erkek Oyuncu Ödülü için aday gösterildi. Pinter'ın 24 Aralık 2008'deki ölümünden sonra, Gambon, Pinter'ın cenazesinde okuması için seçilen Hirst'in monoloğunu okudu. Bu monolog, sahneden, cenaze töreninden ve BBC Radio 3 tarafından 22 Şubat 2009'da yayınlanan Words and Music programından yapılan anma konuşmalarında okundu.

2010 yılında Gambon, Harry Potter filminin diğer yıldızları Gary Oldman ve Frances de la Tour ile birlikte The Book of Eli filminde yer aldı. BBC ayrıca Gambon'ın 2010 Doctor Who Noel özel bölümü olan "A Christmas Carol"da konuk oyuncu olarak yer alacağını duyurdu ve bu bölüm aynı yılın Noel gününde yayınlandı. Gambon ayrıca 2010 yapımı The King's Speech filminde Kral George V olarak rol aldı.

Gambon, 2015 yılında Harry Potter yazarı J. K. Rowling'in The Casual Vacancy adlı televizyon dizisinde Miles Mollison karakterini canlandırdı.

2017 yılında, Kingsman serisinin ikinci filmi olan "Kingsman: The Golden Circle"da Arthur rolünü Michael Caine'in ilk film olan "Kingsman: The Secret Service"de canlandırdığı karakteri devralarak oynadı.

### Ölüm

Michael Gambon'ın ailesi, aktörün zatürre hastalığına yakalandıktan sonra hastanede hayatını kaybettiğini basına bildirdi. Bu bilgi 28 Eylül 2023 tarihinde yayımlandı.

### Seçilmiş Filmografi

1. The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover (1989)
2. The Singing Detective (1986) (TV Dizisi)
3. Gosford Park (2001)
4. Harry Potter ve Azkaban Tutsağı (2004)
5. The King's Speech (2010)
6. The Book of Eli (2010)
7. Kingsman: Altın Çember (2017)
8. Fantastik Canavarlar Nelerdir, Nerede Bulunurlar (2016)
9. The Casual Vacancy (2015) (TV Dizisi)
10. Steve Zissou ile Deniz Altında Macera (2004)

Lütfen unutmayın ki bu eksiksiz bir liste değildir ve Michael Gambon'un zengin ve kapsamlı bir filmografi bulunmaktadır.

### Şu Mükemmel Sözle Bu Sayfayı Kapatalım

Ölüler için üzülme Harry, yaşayanlar için üzül; en çok da sevgisiz yaşayanlar için. Bize aslında kim olduğumuzu gösteren şey yeteneklerimizden çok seçimlerimizdir.