Chú thích Cl Thư gửi tín hữu Côlôxê

THƯ ÔNG THÁNH BẢO LỘC TÔNG ĐỒ

gửi cho người thành Colosse.

## TÓM LẠI ĐOẠN I CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

Dạy về sự mầu nhiệm cả Đức Chúa Con ra đời chuộc tội.

1-12: Khen các bổn đạo có lòng tin cậy kính mến; dâng lời cầu nguyện cho.

13-14; 21-22: Sự mầu nhiệm ấy làm cho ta nên công chính.

25-27: Làm cho ta được cả sáng đời sau.

15-17: Đức Chúa Jêsu là Đấng tạo hóa.

18-20: Đức Chúa Jêsu là Đấng cứu chữa.

23: Đã rao giảng sự mầu nhiệm ấy khắp thiên hạ.

24-25: Ông thánh tông đồ vâng sai rao giảng Đạo.

26-27: Bây giờ mới ra giảng sự mầu nhiệm ấy cho thiên hạ biết.

1. Đây thêm tên ông Timotheo, như trong thư gửi cho thành Philippe và ông Philemo: hoặc bởi ông Timotheo làm kí lục viết các thư ấy.

2. “Các thánh” nghĩa là các bổn đạo.

Kirixitô. Thánh., IV. – 41.

4-5. Có ba nhân đức cả làm cho ta qui về Đức Chúa Lời là cùng sau hết ta. Bởi đức tin ta nhận biết Đức Chúa Lời là đầu cội rễ và cùng sau hết ta; bởi đức cậy ta trông mong sẽ được hưởng Đức Chúa Lời; bởi đức kính mến ta hợp làm một với Đức Chúa Lời. Ông thánh Thoma dạy rằng: “Per fidem habemus notitiam Dei; per spem elevamur in Ipsum: sed charitate unimur ei” PS. LXXII, 25. Nhân đức cậy làm cho ta giục lòng giữ Đạo nên, chịu khó bằng lòng. Như lời ông thánh Augustino rằng: “Spes lactat nos, nutrit nos, confirmatinos, et in ista laboriosa vita consolatur nos”

6. Bấy giờ Đạo tin lành đã lừng tiếng ra trong cả và nước Roma.

7. Ông Epaphra là đầy tớ ông thánh Bảo Lộc, đã mở Đạo ở thành Colosse.

8. Nghĩa là ông Epaphra cũng kể ra cho ta biết anh em có lòng kính mến ta là dường nào. “Trong Chúa Thánh Thần”; vậy ơn thánh sủng làm cho ta đẹp lòng Đức Chúa Lời và các nhân đức quá tính tự nhiên điều bởi Chúa Thánh Thần phú vào linh hồn ta.

9. Nhờ các nhân đức quá tính tự nhiên và bảy ơn cả Chúa Thánh Thần thì ta nhận biết thánh ý Đức Chúa Lời và được sức mạnh vâng giữ cho lọn.

10. Kẻ có đạo thật chẳng những phải biết và tin các lẽ trong Đạo, mà lại phải lấy các lẽ đạo làm mẫu mực trong việc làm. Càng thông biết sự Đạo thì càng phải nên sốt sắng siêng năng trong việc làm; mà ai càng siêng năng trong việc làm, cách ăn nết ở thì càng thông sáng các lẽ trong Đạo. Hai sự ấy đi làm một với nhau và hộ giúp nhau.

11. Ai muốn nên lọn lành như vậy thì phải cậy nhờ sức mạnh Chúa Thánh Thần cho được vững vàng đánh giặc thiêng liêng, chống lả các chước ma quỉ, thế gian, xác thịt cám dỗ và biết chịu khó bằng lòng theo chân Đức Chúa Jêsu.

12. Ta phải hằng tạ ơn Đức Chúa Lời đã ban cho ta làm con cái Chúa ở đời này và được phần phúc thanh nhàn đời sau.

13. Bởi công nghiệp Đấng cứu Thế chuộc tội thiên hạ thì ta được sạch khỏi tội, thoát khỏi tay ma quỉ và thuộc về nước Chúa cứu Thế đã lập ở thế gian này, là Hội thánh. Khi chịu phép rửa tội ta được sạch khỏi tội nên con cái Đức Chúa Lời và nên con cái Hội thánh.

14. Đức Chúa Jêsu chịu nạn chịu chết chuộc tội cho thiên hạ; bởi công nghiệp vô cùng Người đã lập thì ta được ơn thánh sủng là ơn làm sạch khỏi tội và nên công chính trước mặt Đức Chúa Lời. Hãy xem Theol. Dogm. Tom. V, p. 312; Tom. VI, p. 34.

15. Chúa cứu Thế là Đức Chúa Con, từ trước vô cùng bởi Đức Chúa Cha mà sinh ra, giống như ảnh tượng Người. Theol. Dogm. Tom. III, p.629; 662.

16. Đức Chúa Con cũng một tính một phép với Đức Chúa Cha, Đức Chúa Thánh Thần, Người dựng nên mọi sự trên lời dưới đất làm một với Đức Chúa Cha và Đức Chúa Thánh Thần. Theol. Dogm. Tom. III, p. 575.

17. Đức Chúa Con là Đấng phép tắc vô cùng hằng có từ trước vô cùng, đã dựng nên mọi sự và gìn giữ cai trị mọi sự.

18. Hội thánh là mình mầu nhiệm Đức Chúa Jêsu bởi vì Đức Chúa Jêsu là Đấng chuộc tội cứu chữa thiên hạ; ai thuộc về Người trong Hội thánh mới được thông công ơn thánh sủng và được rỗi linh hồn. I COR. XII, 12; EPHES. I, 23. Đức Chúa Jêsu là đầu và gương mẫu, mọi người phải nên giống như Người cho được sống lại và hằng sống với Người.

19. Đức Chúa Jêsu là Đức Chúa Lời thật, Người gồm lại mọi sự lọn tốt lọn lành vô cùng.

20. Bởi tội tổ tông truyền loài người và các loài tùy tòng loài người ra sút kém, nên thù nghịch với Đức Chúa Lời, mà bởi đấy mọi sự trên lời dưới đất chẳng còn hòa hợp như đầu tiên khi mới dựng nên, một bất hượp thù nghịch nhau; loài người chẳng còn làm con cái Đức Chúa Lời, chẳng thể vào nước thiên đàng được. Vậy Đức Chúa Jêsu lập công chuộc tội thì cất sự tội, phá sự tội, để loài người ta làm lành cùng Đức Chúa Lời, mọi sự trên lời dưới đất lại hòa hợp với nhau y như khi Đức Chúa Lời mới dựng nên, mà lại được ơn phúc hơn bội hậu. EPHES. I, 10. Hãy xem Theol. Dogm. Tom. V, p. 366.

21-22. Mọi người mắc tội tổ tông truyền và phải nhờ công nghiệp Đức Chúa Jêsu chuộc tội mới sạch khỏi tội, nên công chính và được rỗi linh hồn.

23. Phải vững vàng giữ Đạo Đức Chúa Jêsu, là Đạo đã rao truyền khắp thiên hạ, thì mới được rỗi linh hồn. Ông thánh tông đồ đã được ơn kén chọn vâng sai rao giảng Đạo tin lành.

24. Đức Chúa Jêsu chịu nạn chịu chết thì lập công đền tội dư rật vô cùng. Song ta phải thông công các sự thương khó Đức Chúa Jêsu mới được thông công sự cả sáng Người. Hội thánh và các kẻ thuộc về Hội thánh, là mình mầu nhiệm Đức Chúa Jêsu hằng phải thông công các sự thương khó Người mãi mãi cho đến tận thế cho được thông công sự cả sáng Người. Mà Đức Chúa Jêsu cũng chịu những sự thương khó ấy làm một với Hội thánh, là mình mầu nhiệm Người. Xét về đàng ấy thì các sự thương khó Đức Chúa Jêsu trong Hội thánh còn thiếu chưa lọn đâu, bèn là một ngày một gia thêm lên mãi. Các kẻ lành trong Hội thánh vốn chịu sự khốn khó bằng lòng, hãm mình đền tội, hợp làm một cùng Đức Chúa Jêsu cho được phần thông công các sự thương khó Người. Ấy là sự các thánh cùng thông công thì làm vậy. – Đã hay Đức Chúa Jêsu lập công chuộc tội dư rật vô cùng, song ta cũng phải lập công đền tội và làm việc lành phúc đức cho được ăn mày phần thông công các sự thương khó Đức Chúa Jêsu thì mới được rỗi linh hồn. – Hãy xem Theol. Dogm. Tom. V, p.345; Tom. I, p. 306-313. – Các thánh tông đồ thấy mình phải chịu sự gian nan khốn khó thì vui lòng chịu những sự ấy vì đã biết những sự khốn khó ấy điều làm ích cho mình và cho cả và Hội thánh nữa. ACT. V, 41; II COR. VII, 4; PHILIP. II, 17; JAC. I, 2.

25. Đức Chúa Lời đã chọn ông thánh tông đồ, ban chức quyền cho người rao giảng Đạo tin lành, phân phát ơn Đức Chúa Jêsu trong Hội thánh.

26-27. Sự mầu nhiệm ấy là sự mầu nhiệm cả Đức Chúa Con ra đời chuộc tội cho thiên hạ. EPHES. III, 5-10. – Trong Sấm truyền cũ đã có lời nói tiên tri về Chúa cứu Thế, là Đức Chúa Lời thật, sẽ ra đời cứu chữa cả và loài người ta, chẳng kì người Judeu và các dân ngoại. Song chỉ đợi trông sự mầu nhiệm ấy mờ mờ vậy mà thôi. Trong Sấm truyền mới thì rao giảng các ơn phúc ấy cho thiên hạ biết tỏ tường. Dù trong các dân ngoại cũng rao truyền sự mầu nhiệm ấy và các dân ngoại cũng được ơn phúc ấy cho thiên hạ biết tỏ tường. Dù trong các dân ngoại cũng rao truyền sự mầu nhiệm ấy và các dân ngoại cũng được thông công ơn phúc bởi Đức Chúa Jêsu mà ra. Các kẻ có lòng tin cậy kính mến Đức Chúa Jêsu thì được ăn mày những ơn cả sáng dư rật ấy, Chúa chẳng thiên tư ai và chẳng từ chối ai.

28. Đức Chúa Lời đã chọn ông thánh Bảo Lộc mà sai người đi giảng dạy trong cả và thế gian cho muôn dân được nhờ ơn phúc bởi Chúa cứu Thế ra đời mà ăn ở lọn lành. EPHES. IV, 13.

29. Nhân vì sự ấy ông thánh Bảo Lộc hằng khó nhọc chiến trận, cậy nhờ ơn Đức Chúa Lời giúp sức cho.

## TÓM LẠI ĐOẠN II CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-7: Ông thánh Bảo Lộc thương yêu lo đến các bổn đạo thành Colosse, dù mà chẳng có gặp thấy, chẳng giáp mặt nhau bao giờ.

8: Hãy lánh những kẻ vịn lấy sự khôn sáng phần đời và những thói lệ giả trá mà dỗ dành người ta.

9-15: Phải cậy nhờ Đức Chúa Jêsu là Đức Chúa Con ra đời, là đầu các thánh thiên thần, làm cho ta được sạch khỏi tội và nên công chính.

16-17: Chớ vâng theo các lễ phép đạo cũ vì những sự ấy là hình bóng Đạo tin lành mà đã mãn hạn phi đi rồi.

18-19: Chớ nghe các kẻ bày đặt những điều hư vô giả trá mà thờ lạy những vị thiêng vô ích, chẳng cậy nhờ Đức Chúa Jêsu đã lập Hội thánh.

20. Kẻ thuộc về Đức Chúa Jêsu chẳng còn nên trìu mến dính bén những sự hèn mọn thế gian này hay là đạo cũ làm chi.

21-22: Chớ học đòi những thói lệ giả trá người ta bày đặt hư vô.

23: Những quân rối đạo ấy phô mình là kẻ khôn sáng, cậy mình là kẻ nhân đức, song là sự khôn ngoan giả nhân đức giả, chỉ mở đàng về tính mê xác thịt mà thôi.

1. Chẳng phải ông thánh Bảo Lộc lập hội giáo ở thành Colosse mà giảng Đạo ở đấy; song người cũng thương các bổn đạo ấy và muốn làm ơn ích cho.

2. Ông thánh tông đồ thương yêu bổn đạo thành Colosse thì gửi thư này mà dạy dỗ cho được thêm lòng tin cậy kính mến và nhận biết những sự mầu nhiệm trong Đạo một ngày một hơn, nhất là sự mầu nhiệm cả Đức Chúa Con ra đời chuộc tội cho thiên hạ.

3. Đức Chúa Jêsu là Đức Chúa Lời, thông minh vô cùng, khôn ngoan vô cùng: ai muốn học tập cho biết sự khôn ngoan thông sáng thì phải tìm đến cùng Đức Chúa Jêsu cùng tin theo Người, giữ Đạo thánh Người.

4. Ai chẳng tìm sự khôn ngoan trong Đạo Đức Chúa Jêsu, một ái mộ sự khôn ngoan phần đời thì luống công, vì sự khôn sáng phần đời là sự khôn sáng loài người, chẳng làm được cho ta phỉ lòng phỉ chí trong linh hồn.

5. Ông thánh tông đồ vui mừng vì biết ở thành Colosse các bổn đạo điều có phép tắc chế độ và giữ lòng tin vững vàng.

6-7. Phải vâng theo Đức Chúa Jêsu trong cách ăn nết ở mới kể là tin Đạo nên. Đức Chúa Jêsu là gốc, ta là ngành; Đức Chúa Jêsu là nền, ta là nhà thiêng liêng xây lên trên ấy, ta là mình mầu nhiệm Đức Chúa Jêsu hằng phải tấn tới thêm lên trong Người và hằng phải tạ ơn Đức Chúa Lời đã thương yêu ta dường ấy.

8. Philosophia, là phép ái mộ sự khôn ngoan, cứ lý chính cùng là sự sáng trí khôn tự nhiên, gọi là lẽ tự nhiên, mà luận xét về những lẽ cao ý sâu nhiệm, như đầu cội rễ, cùng sau hét và chính tính mọi vật. Ấy là sự khôn ngoan chân thật vốn hợp với các lẽ Đạo chẳng ngang nghịch mà lại làm ích. Song le cũng có sự khôn ngoan giả trá, kẻ kiêu ngạo mê tham bày đặt những thói lệ phi lý, quấy quá, tin rông rài, thờ xằng xiên, giả dối, mở đàng cho thiên hạ hư đi. – Vậy các quân rối đạo đã nói trong thư này phần thì noi theo các lễ phép lề luật cũ, là những sự dẫn đàng về Đức Chúa Jêsu và là hình bóng chỉ về các lễ phép Sấm truyền mới, hóa ra đã mãn hạn phi đi rồi. Cn lại tuân cứ những điều giả dối sai nhầm về Đức Chúa Lời, về Đức Chúa Jêsu, về thiên thần và những sự mầu nhiệm trong Đạo, giống như các quân gnostici, neoplatonici xưa cũng tin rối như vậy. Các quân rối đạo ấy cậy mình là kẻ khôn sáng, dùng những mưu chước quỉ quyệt, nói những kiểu cách giảo hoạt lừa đảo thiên hạ, cho nên có nhiều kẻ vướng mắc trong những lẽ giả trá ấy. Ấy là những quân rối đạo gọi là Judaizantes, ông thánh Bảo Lộc vốn phải chống lả trong các hội giáo đời ấy, vì nó toan phá Đạo thnash Đức Chúa Jêsu mà dỗ dành người ta theo sự khôn ngoan giả trá phần đời. Ấy là philosophia giả ông thánh tông đồ phi bác trong thư này thì làm vậy.

9. Ai ái mộ sự khôn ngoan thật thì phải tìm đến cùng Đức Chúa Jêsu là Đức Chúa Lời và là Đấng khôn ngoan vô cùng. Ngôi Hai vốn gọi là sự khôn ngoan Đức Chúa Lời; và ở nơi Đức Chúa Jêsu tính loài người hợp với Ngôi Hai bằng ngôi. Người có tính Đức Chúa Lời và gồm mọi sự lọn lành bản tính Đức Chúa Lời, thông minh vô cùng, khôn ngoan vô cùng, lọn tốt lọn lành vô cùng. Vì vậy ta hãy tìm đến cùng Đức Chúa Jêsu thì sẽ được mọi sự lành; chớ nương cậy sự khôn ngoan giả trá làm chi.

10. Các quân rối đạo ấy thờ lạy các thiên thần; cho nên ông thánh tông đồ dạy rằng: Đức Chúa Jêsu là Đấng các bổn đạo thờ phượng nương nhờ cách rư rật thì là Chúa cả đã dựng nên các thiên thần.

11-12. Kẻ rối đạo cậy mình là kẻ chịu phép cắt bì phần xác; còn kẻ có đạo nhờ ơn Đức Chúa Jêsu thì chịu phép cắt bì thiêng liêng, là chịu phép rửa tội, sống lại thiêng liêng, lở nên người mới; bởi đức tin thì nên giống như Đức Chúa Jêsu. Ấy là sự trọng hơn phép cắt bì phần xác bội phần.

13. Nghĩa là xưa anh em là kẻ ngoại, chẳng chịu phép cắt bì và đã chết trong tội lỗi, song nhờ ơn Đức Chúa Jêsu chuộc tội thì được sạch khỏi tội.

14. Đức Chúa Jêsu lập công chuộc tội thiên hạ là khi Người chịu đóng đanh vào thập giá làm một với tội lỗi ta Người đã gánh lấy. – Khế tự nghị định buộc tội cho ta ấy là lề luật và các lễ phép cũ hằng nhắc lại và làm chứng loài người ta là kẻ có tội. ROM. V, 20; VII; GAL. III, 10. Trên cây thập giá Đức Chúa Jêsu phần thì chuộc tội, phần thì làm cho lề luật cũ phi đi mà lập lề luật Đạo mới để cho ta được sạch khỏi tội và nên công chính trước mặt Đức Chúa Lời.

15. Bởi sự tội thì loài người ta làm tôi ma quỉ là chúa thế gian. Vậy Đức Chúa Jêsu lập công chuộc tội trên cây thập giá, thì chẳng những phá khế tự buộc tội cho ta, mà lại thắng trận ma quỉ, cứu chữa ta thoát khỏi tay nó. Bởi công nghiệp Đức Chúa Jêsu thì đã phá quyền ma quỉ, chẳng khác gì trói buộc nó, mà nó chẳng còn làm hại ta được nữa. Ông thánh tông đồ nhắc lại như vậy vì các quân rối đạo ấy cũng thờ lạy các quỉ thần, dùng những phù phép mà nương nhờ nó.

16-17. Các quân rối đạo ấy buộc phải giữ các lễ phép cũ là những sự đã phi đi mãn hạn, vì chẳng qua là hình bóng chỉ về Đức Chúa Jêsu. Khi Đức Chúa Jêsu đã lập Sấm truyền mới thì Sấm truyền cũ, nghĩa là các lễ phép cũ như phép cắt bì, các ngày lễ trọng, các của lễ v.v., điều bãi đi hết.

18-19. Đừng kể các lễ phép cũ, các kẻ rối đạo ấy lại giả cách khiêm nhường, thờ lạy các vị thiêng (Aeones), cậy sức tự nhiên và phù phép cho được thông công, nương nhờ các vị thiêng ấy. Chúng nó bày đặt rằng: chẳng phải Đức Chúa Lời dựng nên, gìn giữ, cai trị lời đất muôn vật, bèn là các vị thiêng ấy Đức Chúa Lời đã dựng nên; chúng nó cũng chối Đức Chúa Jêsu chẳng phải Đức Chúa Lời thật cùng là Đấng cứu chữa ta; một tin cậy, nương nhờ các vị thiêng ấy mà thôi. Nó lại chối Hội thánh, là mình mầu nhiệm Đức Chúa Jêsu, Đức Chúa Jêsu đã lập cho ta được rỗi linh hồn.

20. Kẻ có đạo là kẻ thuộc về Đức Chúa Jêsu, tin theo lề luật mới chẳng còn nên ái mộ những lễ phép hèn mọn đạo cũ và những thói lễ giả trá thế gian này làm chi. Ta kể là như chết về những sự ấy, là kẻ chẳng còn xem sao đến nữa cũng như kẻ chết chẳng còn xem sao đến những sự đời này.

21-22. Nghĩa là nhân sao anh em còn vâng nghe những kẻ ấy khi nó truyền cho anh em kiêng những của ăn đã răn cấm trong đạo cũ mà rằng: chớ đá đến của này của khác, là của dơ nhớp, ai đã đến thì ra ô uế v.v. Những điều lệ ấy đã phi đi rồi: cho nên không còn đẹp lòng Đức Chúa Lời, chẳng qua là điều lệ loài người ta lưu truyền vô ích.

23. Nghĩa là các quân rối đạo ấy giả cách mình là kẻ khôn ngoan, đạo đức, khiêm nhường; song thật sự là kẻ kiêu căng, giả dối, hư nết. Trong Sử kí thì kể rằng, các bè rối “Gnostici, manichaci v.v.” điều giả hình là kẻ đạo đức, hay hãm xác thịt mình, song thật sự nó chỉ tha hồ cho tính xác thịt. Kẻ ấy giống như người Phariseo, Đức Chúa Jêsu đi chê trách rằng: bề ngoài thì nó như mồ mả trang hoàng; song bề trong thì nó đầy rẫy sự hôi hám thối tha mà chớ.

## TÓM LẠI ĐOẠN III CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU

1-4: Kẻ có đạo bởi ơn phép rửa tội đã lở nên người mới, cho nên phải ăn ở như người trên lời.

5-7: phải lánh ghét tội ô uế râm dục;

8-9: phải lánh ghét những tội ngang nghịch với sự thương yêu nhau.

10-11: hãy cởi người cũ mặc lấy người mới; chớ có thiên tư ai.

12-16: hãy ở hiền lành nhân từ, tha thứ cho nhau, hòa thuận thương yêu nhau, đồng lòng ngượi khen hát mừng Chúa.

17: hãy làm mọi sự vì lòng kính mến Đức Chúa Lời.

18-25: Khuyên riêng kẻ ở bậc vợ chồng, con cái, thày tớ hãy cư xử với nhau cho đẹp lòng Chúa.

1-2. Trước này II, 12 ông thánh tông đồ đã dạy rằng: các bổn đạo chịu phép rửa tội thì sống lại làm một cùng Đức Chúa Jêsu, nên người mới là phần mình mầu nhiệm Đức Chúa Jêsu; cho nên Đức Chúa Jêsu đã lên lời ngự bên hữu Đức Chúa Cha thì các bổn đạo cũng phải hằng đem lòng đem trí trên lời, cầu những sự thiêng liêng xứng hợp với nước thiên đàng, chẳng còn để lòng dính bén những của phù vân thế gian này nữa làm chi.

3-4. Bởi ơn Đức Chúa Jêsu thì ta lở nên người mới, kể là như chết về những sự ở đời này, chỉ sống vì Đức Chúa Lời, làm một cùng Đức Chúa Jêsu, chẳng khác gì ẩn nấp ở nơi Đức Chúa Lời. Đến ngày phán xét chung, ta sẽ được sự cả sáng làm một cùng Đức Chúa Jêsu.

5. Ta là phần mình mầu nhiệm Đức Chúa Jêsu, cho nên phải ăn ở cho xứng đáng, nhất là đẹp tính xác thịt, là lánh khỏi những tội ô uế, tội hà tiện mê tham, kẻo lấy sự vui sướng xác thịt và của cải thế gian này làm như chúa mình thờ.

6. Ấy là các giống tội lỗi thiên hạ hằng phạm mà trêu cơn giận Đức Chúa Lời oán phạt ở đời này và đời sau.

7. Các bổn đạo ấy xưa là kẻ ngoại, ở giữa kẻ tội lỗi thì cũng học đòi những thói xấu ấy.

8-9. Rầy đã cởi người cũ mặc lấy người mới trong Đức Chúa Jêsu thì phải lánh bỏ những tội lỗi ấy. ROM. VI, 4; EPHES. IV, 22; HEBR. XII, 1.

10. Đức Chúa Lời đã dựng nên tổ tông loài người cách tốt lành đẹp lòng Người; bởi tội tổ tông thì mất những ơn ấy, và một ngày một kém đi, lìa bỏ Chúa, thờ tà thần. Đức Chúa Con ra đời cho được cứu chữa loài người ta, làm cho ta sạch khỏi tội, ban ơn thánh sủng cho ta lại nên đẹp lòng Đức Chúa Lời và làm tôi Đức Chúa Lời.

11. Đức Chúa Jêsu chuộc lấy mọi người chẳng từ chối ai; ai ai cũng được nên con cái Đức Chúa Lời, miễn là tin phục Đức Chúa Jêsu và giữ Đạo thánh Người. – Người Scytha, đời ấy, có tiếng là dân rất quê kệch, rợ mọi, hơn các dân khác. Dù vậy cũng là con cái Đức Chúa Lời.

12. EPHES. VI, 11.

14. Nhân đức kính mến là nhân đức trọng nhất; ai có đức kính mến thì cũng có các nhân đức khác; ai chẳng có đức kính mến thì chẳng được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời; nếu chẳng có đức kính mến thì cũng chẳng có nhân đức nào khác làm ích cho. Bởi đấy nhân đức kính mến kết hợp các nhân đức khác với nhau, làm cho các nhân đức ấy kể là nhân đức sống và sinh hoa lái; cho nên đức kính mến gọi là dây buộc sự lọn lành thì thậm phải lắm. Hãy xem Theol. Dogm. Tom. VI, p. 395

15. Ai có lòng kính mến cũng được sự bằng yên là sự vui mừng Đức Chúa Lời đổ xuống trong linh hồn kẻ lành. Đức Chúa Lời đã ban sự bằng yên vui mừng ấy cho tổ tông ta; bởi sự tội thì đã mất sự bằng yên ấy. Đức Chúa Jêsu chuộc tội, lại ban cho ta sự bằng yên. Kẻ có tội chẳng được sự bằng yên, vì sự tội phá sự bằng yên, làm cho ta là kẻ thù nghịch cùng Đức Chúa Lời. Nhờ có tội chẳng được sự bằng yên, vì sự tội phá sự bằng yên, làm cho ta là kẻ thù nghịch cùng Đức Chúa Lời. Nhờ ơn Đức Chúa Jêsu thì ta đã làm lành cùng Đức Chúa Lời. – Ta hằng phải tạ ơn Đức Chúa Lời đã thương ta dường ấy. Ta càng biết ơn và cảm tạ thì Đức Chúa Lời càng rộng rãi ban ơn dư rật. Ai chẳng cảm tạ, chẳng biết ơn, thì chẳng được trông Chúa ban ơn riêng khác nữa.

16. Hãy hằng suy ngẫm lời Đức Chúa Lời, năng xem kinh thánh cho được sự khôn ngoan mà dạy dỗ, khuyên bảo yên ủi nhau; hãy hát mừng ngượi khen Đức Chúa Lời.

17. I COR. X, 31. Mọi sự ta làm thì hãy làm bởi ơn Đức Chúa Jêsu cùng vì Đức Chúa Lời, cho đáng công thưởng trên lời. Đã hay ta không sao mà dâng được cho Đức Chúa Lời các việc lớn nhỏ từng lúc, từng việc, lót đời mình; song lẽ nào mà thỉnh thoảng ta chẳng có thể dâng gồm lại các việc ấy cho Đức Chúa Lời ru? – Ta phải cậy nhờ Đức Chúa Jêsu mà tạ ơn Đức Chúa Lời: Per Dominum Nostrum Jesum Christum. Có lời ông thánh Augustino suy về sự cảm tạ ơn Đức Chúa Lời thì rằng: “Quid melius et animo geramus, et ore promamus et calamo exprimamus quam Deo gratias. Hoc nec dicibrevius, nec audiri laetius, nec intelligi grandius, nec agi fructuosius potest”

18. v.v. Cho được sự bằng yên như đã kể trên này, mọi người phải làm tôi Chúa và làm việc bậc mình nên vì Chúa. Trước hết những kẻ hợp với nhau trong một nhà như cha mẹ, con cái, đầy tớ thì phải giữ như vậy.

22. TIT. II, 9

23. EPH. VI, 7.

24. ROM. II, 6.

## TÓM LẠI ĐOẠN IV CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU

1: Kẻ làm chúa nhà phải cư xử công bằng với tôi đòi.

2-6: Hãy sốt sắng cầu nguyện; hãy cư xử khôn ngoan với kẻ ngoại đạo.

7-18: Lời chào thăm, chúc phúc.

1. Câu này còn nói với Đoạn III vừa rồi. Ta cư xử với kẻ khác thế nào thì Đức Chúa Lời cũng xử với ta như vậy. EPHES. VI, 9.

2. LUC. XVIII, 1.7. Sự chuyên cần cầu nguyện tạ ơn, ấy là sự ông thnsah tông đồ hằng nhắc đi nhắc lại liên, vì là sự cần nhất cho được ơn Đức Chúa Lời và được rỗi linh hồn. – Ông thánh Augustino dạy rằng: “Quando oramus, mendici Dei sumus: ante januam magni patrisfamilias stamus, imo et prosternimur, supplices ingemiscimus, aliquid volentes accipere: et ipsum aliquid ipse Deus est.” – Ông thánh Hieronymo suy rằng: “Peto ut accipiam; et cum accepero, rursus peto. Avarus sum ad accipienda beneficia Dei; nec ille deficit in dando, nec ego satior in accipiendo. Quanto plus bibero, tanto plus sitio!” – Các đấng giảng đạo hãy bắt chước các thánh tông đồ, chuyên cần việc cầu nguyện. ACT. VI. 4.

3-4. Ông thánh tông đồ không xin Chúa mở cửa ngục, cởi lòi tói người, một xin Chúa mở đàng cho được giảng Đạo nên. I. COR. XVI, 9; II COR. II, 12

5. EPHES. V, 15-16. Hãy ăn ở khôn ngoan, lựa dịp tiện mà dạy dỗ kẻ ngoại; lại khi có dịp tiện sẵn chớ bỏ qua, một hãy dùng thì giờ ấy làm ích cho kẻ ấy được nhờ.

6. Phải dùng những lời khôn ngoan, mềm mại, xứng hợp cho được lợi lãi mọi thứ người; chớ làm mất lòng ai, kẻo thiệt phần linh hồn. Điều này ông thánh tông đồ khuyên chung các bổn đạo làm vậy, ắt là các đấng coi sóc linh hồn người ta càng phải nhờ đến liên mà giữ như vậy.

7-8. Ông thánh Bảo Lộc sai ông Tychico vừa đem thư này vừa báo tin và hỏi thăm cùng yên ủi bổn đạo thành Colosse.

9. Về Onesimo, hãy xem thư gửi ông Philemo.

10. Về ông Aristarcho, hãy xem ACT. XIX, 29; XX, 4. – Về ông Marco, hãy xem ACT. XII, 12; XV, 37. Ông Marco là cháu họ ông Barnaba. Ông thánh Bảo Lộc ban thư cho ông Marco đi thăm bổn đạo thành Colosse. Trong Hội thánh từ thuở xưa vốn quen giao tờ sai cho các đấng đi giảng đạo trong các hội giáo, để bổn đạo tiếp đãi tin cẩn cùng vâng nghe các đấng ấy cho phải phép.

11. Nghĩa là bởi dân Judeu chỉ có những kẻ ấy mà thôi.

12-13. Về ông Epaphra, hãy xem trên này I, 7. Ông này đã có công lao giảng Đạo trong khắp miền ấy.

14. Ông Luca là đầy tớ ông thánh Bảo Lộc, người đã chép Evan thứ ba và sách truyện các thánh tông đồ. Về Dema, hãy xem II TIM. IV, 9; PHILEM. 24.

15. Hội giáo trong nhà ông Mympha, nghĩa là các bổn đạo lân cận quen hội hợp nhau trong nhà ấy, vì đời ấy chưa lập các xức thì bổn đạo hợp tập trong các nhà tư cho được học kinh bổn và làm việc thờ phượng. ROM. XVI, 5; I COR. XVI, 19; PHILEM. 2.

16. Thư gửi cho người Laodicea. Có lẽ mà đoán thư ấy chẳng phải thư riêng gửi cho thành Laodicea, bèn là thư chung gửi cho người Epheso và các hội giáo về miền ấy, như đã cắt nghĩa trong lời tựa về thư Epheso, trước này.

17. Ông Archippo là thày cả giúp việc ở thnafh Colosse, hoặc coi sóc hội giáo thay mặt ông Epaphra đang thăm ông thánh Bảo Lộc ở thành Roma. Có lẽ mà đoán thày cả ấy là con ông Philemo chăng. PHILEM. 2.

18. Ông Timotheo tả thư này mà ở cuối cùng ông thánh tông đồ kí nhận, xin nhớ cầu cho người đang phải giam cầm, và chúc phúc cho.