Excursie Rijksmuseum

* Door: Arvid Roerdinkholder
* Klas: 5 vwo
* Kandinsky College

**Onderdeel A: Revolusi**

1.1 De relatie tussen onderstaande begrippen en Revolusi[1]

-         **Soekarno:** Leider van de Indonesische Nationalistische Partij en de eerste president van de door hem uitgeroepen Republik Indonesia.

-         **Mohammed Hatta:** De vice-president in de regeringsperiode van Soekarno.

-         **Proclamatie**: De onafhankelijkheidsverklaring van Indonesië voorgelezen op 17 augustus 1945 door Soekarno, in werkelijkheid werd het land pas echt op 27 december 1949 onafhankelijk van de Nederlandse Staat met de beëindiging van de ‘’politionele acties’’.

-         **Excessief geweld:** Structurele geweld acties van met name Nederlandse soldaten tussen 1947 en 1949 op de Indonesische bevolking, ook was er geweld van de andere kant.

-         **Pemoeda’s:** Nationalistische radicale jongeren op Java die streden voor de onafhankelijkheid van Indonesië.

-         **Propaganda:** Nederlandse ondaden werden weggezet als propaganda van Indonesische nationalisten, de Nederlanders wilde hun kolonie niet kwijtraken toen het na de Tweede Wereldoorlog werd bevrijd van Japan.

1.2 Verbeelden

Vijf foto’s van betekenisvolle details met bijpassende woorden:

1.3 Essayistische vragen

-         **Welke stappen werden er genomen om van Indonesië een onafhankelijke natie te maken? Geef minstens drie stappen.** Soekarno en Hatta roepen de Rupubliek Indonesia uit met onderhandelingen met Nederland tot gevolg -> er is veel verzet tegen het Nederlandse gezag en er komt een ‘’politionele actie’’ (schuilnaam voor oorlog) -> door een aantal felle tegenstanders in eigen land en grote internationale druk komt er een wapenstilstand en vinden er onderhandelingen plaats -> er komt geen overeenstemming en even later komt een tweede ‘’politionele actie’’ -> eind 1949 wordt Indonesië erkent door Nederland door dat de VS dreigde de Marshallhulp stop te zetten.[2]

-         **Waarom is het relevant voor deze tentoonstelling dat iemand een jurk gemaakt heeft van kaarten?** Na de Tweede Wereldoorlog was er een textielschaarste in Indonesië, een Nederlandse vrouw die in een Jappenkamp had gezeten gebruikte oude landkaarten die ze op een markt had gekocht in Jakarta als alternatieve stof voor haar jurk.[3]

-         **Beschrijf de rol die kunstenaars in de onafhankelijkheidsstrijd hadden?** Kunstenaars vormden samen met politici een moderne revolutionaire voorhoede. Schilderijen hingen in overheidsgebouwen als verbeelding van de Indonesische revolutie. Posters, graffiti en pamfletten kleurden het straatbeeld. Kunst werd ingezet als politiek middel om de Indonesische onafhankelijkheid in binnen- en buitenland te propageren.[4]

-         **Welk beeld krijg je in deze tentoonstelling van de Nederlanders?** De Nederlandse soldaten waren erg gewelddadig en gingen naar mijn inzien te ver om Indonesië terug te krijgen. Zelfs als het was gelukt zou het intern blijven rommelen en uiteindelijk uit elkaar vallen.

-         **Welk beeld krijg je in deze tentoonstelling van de Indonesiërs?** Ik zie de Indonesiërs als een volk dat lang in staat is om te vechten voor iets wat ze willen.

-         **Waar zou jij een ideologische strijd om voeren?** De vrijheid van meningsuiting. Lees: het respecteren van elkaars politieke standpunten zonder mensen persoonlijk aan te vallen, te bedreigen, reputatieschade aan te richten en/of te cancelen.

-         **Hoe zou je dat doen? Vergelijk in elk geval jouw manier met aanpak van de Revolusi.** Eigenlijk ben geen grote voorstander van geweld tenzij het uit zelfverdediging is of bij een acute levensbedreigende situatie. Ik snap wel dat er tijdens de Revolusi is gevochten maar mijn voorbeeld heeft niet zoveel met specifieke landen te maken dus dat zou dan niet gebeuren. Als ik een revolutionaire politieke beweging zou hebben zou ik er in ieder geval voor zorgen dat we met elkaar in debat gaan over dingen die we zogenaamd niet mogen zeggen op een respectvolle manier en door echt te luisteren.

**Onderdeel B: Ervaring Rijksmuseum**

De kernvraag: Welke invloed heeft de besproken kunst in de snapguide op de identiteit van de Nederlanders?

Voor deze excursie was ik nog nooit in het Rijkmuseum geweest. Ik moet ten eerste zeggen dat ik er meer van had verwacht, ik vond het eerlijk gezegd een beetje saaie verzameling. Het was wel leuk om de werken van de oude meesters een keer in het echt te zien maar daar bleef het wel bij. Aangezien de snapguide het bij ons niet deed heb ik uitgebreid de tijd genomen om alles te bekijken in tegenstelling tot de meeste mensen die ergens op een bankje gingen zitten. Ik kan dus niet zeggen welke kunst er besproken was in de snapguide. Kunst is een weerspiegeling van de tijd waarin het gemaakt is, de Nederlandse cultuur van vooral de Gouden Eeuw is terug te zien in veel schilderijen in de vorm van kooplieden, slavenhandelaren en bestuurders. De Nederlandse ondernemersmentaliteit en behoefte aan vrijheid is zeker terugkoppelen aan de Republiek. Voor mij persoonlijk is kunst wel een belangrijk onderdeel van mijn identiteit – niet zo zeer schilderkunst of beelden maar in de vorm van films, muziek en vind het leuk om fantasiekaarten te tekenen.

**Bronvermelding**

§  *Soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië in 1949*. (z.d.). Parlement.com. Geraadpleegd op 20 juni 2022, van https://www.parlement.com/id/vhm0l02igvut/soevereiniteitsoverdracht\_aan\_indonesie

§  Kennis, N. (2022, 4 mei). *Hoe werd Indonesië onafhankelijk?* NPO Kennis. Geraadpleegd op 20 juni 2022, van https://npokennis.nl/video/14/hoe-werd-indonesie-onafhankelijk

§  Rijksmuseum. (2021, 17 december). *Rijksmuseum - We’re getting ready for Revolusi! Indonesia. . .* Facebook. Geraadpleegd op 20 juni 2022, van https://z-upload.facebook.com/rijksmuseum/posts/10165774863900177

§ *Revolusi! Indonesië onafhankelijk*. (2021, 15 december). ONH. Geraadpleegd op 21 juni 2022, van https://onh.nl/nieuws/revolusi-indonesie-onafhankelijk#:%7E:text=Sudjojono%2C%20Otto%20Djaya%2C%20Basuki%20Abdullah,Otto%20Djaya%2C%201946%20%E2%80%93%201947.

[1] NPO Kennis: *Hoe werd Indonesië onafhankelijk?*

[2] Parlement.com: Soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië

[3] Rijksmuseum: We’re getting ready for Revolusi!

[4] OHN: Revolusi! Indonesië onafhankelijk.