Instrukcja dla Kominiarzów okręgowych Departamentu Poznańskiego z 1818 roku

**Instrukcja dla Kominiarzów okręgowych Departamentu Poznańskiego z 1818 roku**

**Względem Instrukcyi dla Kominiarzów okręgowych Departamentu tuteyszego.**

*W następstwie rozporządzenia z dnia 27. Sierpnia r.b. (Dziennik
Urzędowy stron. 596.) podaiemy do wiadomości powszechney i stósowania
się przez interessowaną publiczność, wydaną pod dniem 7. z. m.
instrukcyą dla ustanowionych i ustanowić się maiących Kominiarzów
okręgowych, a na zasadzie instrukcyi dla Kominiarzów d.d. Wrocław 1796.
ułożoną.*

*Poznań dnia 2. Grudnia 1818.

Królewsko – Pruska Regencya I*

**Instrukcya dla Kominiarzów okręgowych.**

**Kominiarz okręgowy powinien**

§. 1.

Nasamprzód trzeźwie i porządne wieśdź życie.

§. 2.

Łożyć wszelką staranność w zapobieganiu pożaróm ogniowym, przyimuiąc
tym końcem na czeladników ludzi pewnych i porządnych, za których
sprawowanie się zawsze odpowiedzialnym bydź, i onychże przed przyięciem
Zwierzchności mieyscowey do złożenia przysięgi przedstawić winien.

§. 3.

Wycieranie kominów naycelnieyszem iego będąc zatrudnieniem, którego
iak naybardziey przypilnować iest obowiązany, gdyż z zaniedbania onegoż
często niebezpieczeństwo wynikać może, powinien ie przeto albo sam lub
przez czeladników swoich uskuteczniać, uczniów zaś do tego nie bez
naywiększego dozoru używać.

§. 4.

Zwyczayne kominy w miesiącach letnich od 1. dnia Kwietnia do 1. dnia
Października ćwierćrocznie, a gdzie podwóyne ogniska, co dwa miesiące, w
 miesiącach zaś zimowych bez różnicy co cztery tygodnie, gdy tymczasem
kominy w browarach, piekarniach, gorzelniach, farbiarniach lub do
podobnego użycia przeznaczonych budynkach, przez cały rok w każdey porze
 co dni 14. wycierane bydź powinny.

§. 5.

Wycieraiąc komin naybardziey uważać na to, ażeby go często i dobrze wymieść i sadze należycie odskrobać.

§. 6.

Prócz tego winien Kominiarz bydź na to bacznym, czyli komin nie iest
uszkodzonym, porysowanym, czy belki lub co innego niebezpieczeństwem
pożaru niezagraża.

§. 7.

Postrzegłszy coś podobnego donieść to powinien niezwłocznie pod
własną odpowiedzialnością Zwierzchności celem niebawnego temu
zaradzenia.

§. 8.

Skoroby właściciel domu lub komornik sprzeciwnym był wyczysczeniu
komina, powinien to Kominiarz natychmiast donieść Zwierzności, która
występnego sztrofem pieniężnym 1. Tal lub 24 godzinnym aresztem ukarze. Z
 kwoty za karę opłaconey odbiera połowę donoszący Kominiarz lub
czeladnik, drugą zaś połowę Kamlarya lub innego nazwiska Zwierzchność na
 utrzymanie narzędzi pożarnych.

§. 9.

Gdy natomiast Kominiarz zaniedbał chędożenia kominów w czasie
przepisanym; obowiązkiem właściciela domu lub lokatora donieść o tem
Zwierzchności, która przeciwko niemu wedle §. 8. postąpić winna.

§. 10.

Powinnością również właściciela domu lub lokatora, aby Kominiarz
ściśle przepisów §. 5. dopełnił, a w razie przeciwnym Zwierzchności o
tem doniósł, która nietylko go do powtórnego wytarcia komina
przyniewoli, ale nadto iescze w miarę okoliczności ukarze.

§. 11.

Ażeby Zwierzchność zawsze wiedziała, czyli kominy w czasie oznaczonym
 wycierane bywaią, winien kominiarz utzrymywać tym końcem regestr,
zapisując w nim dzień i nazwisko tego, u którego komin wytarł, i regestr
 ten w 14 dni po przepisanym terminie Zwierzchności mieysocowey
produkować, która go dokładnie zrewidować, i opieszałości, któreby nie
były iescze zosobna doniesionymi, ukarać winna.

§. 12.

Przepisanym rewizyom ogniowym zawsze kominiarz przytomnym bydź
powinien i stósować się do wyznaczonych tym końcem terminów; na
wszystkie wady kominów bydź bacznym i zwracać na nie uwagę Kommissyi,
która oraz dochodzić będzie, na ile on obowiązków swoich dopełnił.

§. 13.

W przypadku zapalenia się sadzy w kominie, właściciel domu, którego
obowiązkiem dać baczność na chędożenie onegoż, ponieść ma karę pieniężną
 1 Tal. Lub areszt 24rogodzinny. Jeżeli się zaś okaże, iż przypadek
takowy pochodził z zaniedbania przez kominiarza obowiązków w §§. 4, 5, 6
 i 7. obiętych ma tenże uledz karze pieniężney 4 Tal. Lub zastósowania
więzienia, a w przypadku niesczęścia ztąd iakiego, do indagacyi i
ukarania bydź pociągnionym.

§. 14.

Gdy się ogień w mieyscu zamieszkania Kominiarza pokaże, powinien
tenże natychmiast z ludźmi swemi tamże pośpieszyć, bydź opatrzonym w
haki, miotły i mokre worki, czekać na dalsze przytomnych osób
przełożonych rozkazy, wypełniać oneż śpiesznie i punktualnie,
nieopusczaiąc mieysca pogorzeli, iak tylko za wyraźnem Zwierzchności
zezwoleniem.

§. 15.

Że do okręgu iednego Kominiarza kilka miast należy, on zaś w iednem z
 nich tylko zamieszkać może, stanowi się przeto nienieyszem, iż
sczególneiy pod władzą Burmistrza mieysca zamieszkania swego ma
zostawać.

§. 16.

Wybieraiąc się Kominiarz do innych mieysc okręgu swego, winien tak o
tem, iako też o sposobie odbycia tey podróży, niemniey mieyscu, w którem
 go w każdym czasie znaleśdź można, donieść Burmistzrowi, i przedstawić
pewnego czeladnika, maiącego go w obowiązkach pod niebytność zastąpić.

§. 17.

Zapłata od wycierania kominów ustanawia się:
a) od każdey poiedyńczego dymu 6 gr.
b) od każdego komina iednopiętrowego domu 12 gr.
c) o dwu lub więcey piętrach 18 gr. pol.

§. 18.

Na przesąpienie taxy stanowi się kara 1 Ta. Za każdy sczególny przypadek.

§. 19.

Wolno natomiast Kominiarzowi układać się oddzielnie o zapłatę za
wycieranie kominów w wielkich gmachach i instytutach. Gdyby zaś i w
takowych przypadkach lub przez ugodę z całemi gminami kontentował się
mnieyszą od zwyż ustanowioney zapłatą, winien wszelako trzymać się
ścisle poprzednich terminów.

§. 20.

Nikt natomiast niepowinien ociągać się w zapłacie Kominiarzowi, lecz
takową naydaley ćwierćrocznie uisczać, w czem Zwierzchność, na
doniesienie Kominiarza, śpieszney mu przeciw opeiszałym udzielać winna
pomocy.

§. 21.

Co do wsiów, obowiązany Kominiarz w zakreślonym mu okręgu, równie iak
 po miastach, starać się o to, ażeby kominy większych domów wymiatane
były równie tak często i przy zachowaniu przepisów względem miast
wydanych.

§. 22.

Co do poślednieyszych budynków n.p. hat chłopskich i t.p. winien
kominiarz naymniey co kwartał bezpłatnie doglądać, czyli mieszkaniec
komin swoy należycie wytarł, i czyli nie iest w czem uszkodzony. Uwagi
iakie w tey mierz obiawić winien Zwierzchności mieyscowey, i czynić z
swoiey strony wszystko dla oddalenia niebezpieczeństwa pożaru.

Dopełniając ściśle przepisów tych pewnym bydź może Kominiarz nie
tylko życzliwości, ale i nayczynnieyszey pomocy ze strony Zwierzchności
swoiey, w przeciwnym zaś razie przynależytego ukarania, a nawet w miarę
okoliczności z usług oddalenia.

*Poznań dnia 7. Listopada 1818.

Królewsko-Pruska Regencya I.*

\*ZACHOWANO ORYGINALNĄ PISOWNIĘ

**Źródło:** *Dziennik Urzędowy Królewskiey Regencyi w Poznaniu*, 29.12.1818, nr 53.