Józefinizm

Józef II Habsburg, pomysłodawca reform

**Józefinizm** – doktryna polityczno-religijna sformułowana przez Paula Josepha Rieggera i nazwana od imienia cesarza Józefa II Habsburga; poglądy zostały uznane za herezję przez Papieża Piusa IX i potępione. Podstawowe założenia józefinizmu to: przekształcenie Kościoła katolickiego na terenie monarchii habsburskiej w kościół państwowy, odebranie Papieżowi władzy mianowania biskupów (na rzecz cesarza), zerwanie łączności hierarchii kościelnej ze Stolicą Apostolską, delegalizacja świętopietrza oraz przekształcenie księży w urzędników państwowych. Józefinizm uważał władcę świeckiego za głowę Kościoła, dzięki czemu ten miał rzekomo prawo wydawać rozporządzenia dotyczące kultu religijnego (zakaz procesji, redukcja liczby świąt, a także zmniejszenie ilości świec używanych w liturgii). Cesarz wydał również rozporządzenie zabraniające używania trumien, jednak bardzo szybko je wycofał. Wyznawcy józefinizmu określali siebie samych *katolikami*, natomiast wyznawców katolicyzmu - *ultramontanami*.

## Przypisy

1. ↑ Wybrane punkty *Syllabusa* odnoszące się do józefinizmu:

> „*39. Państwo, będąc początkiem i źródłem wszelkich praw, ma uprawnienia niczym nie ograniczone.*
>
>
> 41. Władza świecka, nawet wykonywana przez władcę niekatolickiego, ma pośrednią władzę ograniczania w kwestiach religijnych, a w szczególności prawo do zatwierdzania kościelnych aktów prawnych i przyjmowania skarg na wyroki kościelne.
>
> 42. W wypadku konfliktu ustaw dwóch władz, prawo świeckie ma pierwszeństwo.
>
> 43. Władzy świeckiej wolno anulować, wymówić i unieważnić uroczyste umowy (czyli konkordaty) zawarte ze Stolicą Apostolską, a odnoszące się do praw regulujących niezależność życia kościelnego – i to bez jej zgody i mimo jej sprzeciwu.
>
> 44. Władza świecka może się mieszać do spraw religii, moralności i władzy duchownej. Dlatego może osądzać zalecenia, jakie zgodnie ze swoją misją wydają pasterze Kościoła dla kształtowania sumień; może nawet decydować o udzieleniu sakramentów świętych i warunkach ich przyjmowania.
>
> 46. Co więcej, nawet w seminariach duchownych plan studiów podlega władzy świeckiej.
>
> 49. Władzy świeckiej wolno wstrzymywać swobodne, wzajemne kontakty przełożonych kościelnych bądź wiernych z papieżem rzymskim.
>
> 50. Władza świecka ma z samej siebie prawo przedstawiania do biskupstwa i może wymagać, by jej kandydaci obejmowali rządy diecezji, zanim otrzymają kanoniczną nominację ze Stolicy Świętej i pismo apostolskie.
>
> 51. Co więcej, rząd świecki ma prawo odsuwania biskupów od sprawowania posługi pasterskiej i nie ma obowiązku respektowania papieża rzymskiego w tym, co odnosi się do ustanawiania biskupstw i mianowania biskupów.
>
> 53. Należy znieść ustawy chroniące istnienie, prawa i funkcje zgromadzeń zakonnych; nadto świecki rząd może udzielić pomocy tym wszystkim, którzy chcą porzucić podjęte życie zakonne i złamać uroczyste śluby; może również znieść te zgromadzenia, a także kolegiaty i beneficja – choćby wynikłe z prawa patronatu – zaś ich dobra i dochody podporządkować administracji i decyzjom władzy świeckiej oraz zawłaszczyć.
>
>
>
>
> 54. Królowie i książęta nie tylko wyłączeni są spod jurysdykcji Kościoła, ale nawet w kwestiach jurysdykcji stoją ponad Kościołem.*”
> – Pius IX*
>
>