Vương Thế Sung

Vương Thế Sung, tên tự Hành Mãn, là một tướng lĩnh của triều Tùy. Ông là một trong số ít các tướng Tùy đã đánh bại được các đội quân khởi nghĩa, trong đó có Lý Mật. Tuy nhiên, sau đó ông đã phế truất hoàng đế Dương Đồng của triều Tùy và trở thành hoàng đế của nước Trịnh

## Tân Đường thư

Vương Thế Sung tự Hành Mãn. Tổ là người Hồ Tây Vực,tên gọi Chi Đồi Nậu, sau dời Tân Phong,chết , người vợ sau làm thiếp của Vương Sán người Bá Thành.Con Đồi Nậu Thu theo, đổi sang họ Sán, làm quan Tùy, từng làm Trưởng sứ hai châu Hoài, Biện. Sinh Thế Sung,tiếng sài cuộn llaij, kỵ khắc thâm trở. Trải qua đọc sách, thích binh pháp, thông pháp luật và kinh sử. Tập ấm làm Tả dực vệ,dời Ngự phủ trực trưởng, Binh bộ Viên ngoại lang. Cùng Dương Tố bắc phạt, làm Trưởng sứ U châu.

Đầu Đại Nghiệp, làm Dân bộ thị lang,có tài đối đáp, tập pháp, gan dạ lịch sự trên dưới. Cùng người khác biện bác, Thế Sung khéo léo ăn nói, ngay cả khi nói ra những điều không hợp lý, người ta cũng không thể bác lại lý lẽ.Rời làm Giang Đô Tán trị, rời Quận thừa. Dương đế thường xuyên đến, Thế Sung giỏi nhìn săc mặt đế,hùa ý thuận chỉ. Tính cơ xảo, trang hoàng cung điện cực kỳ phung phí, khiến đế tín nhiệm, bái Giang đô Thông thủ, kiêm Tri cung giám sự.

Thế sung quan tùy chính phương loạn, nhi giang tả phù phiếu dịch động, nãi âm kết hào kiệt, hữu hệ ngục giả, giai nạo pháp thải giảm, dĩ thụ tư ân. Dương huyền cảm phản, ngô nhân chu tiếp, tấn lăng nhân quản sùng khởi giang nam ứng chi, binh thập dư vạn. Tùy tương thổ vạn tự, ngư câu la thảo chi bất khắc, thế sung dĩ thiên tương mộ giang đô vạn nhân, tần kích phá chi. Mỗi tiệp tất quy công vu hạ. Lỗ hoạch tẫn thôi dữ sĩ tốt, cố nhân tranh vi hiệu, do thị công tối đa.

世充观隋政方乱，而江左浮剽易动，乃阴结豪桀，有系狱者，皆桡法贷减，以树私恩。杨玄感反，吴人朱燮、晋陵人管崇起江南应之，兵十余万。隋将吐万绪、鱼俱罗讨之不克，世充以偏将募江都万人，频击破之。每捷必归功于下。虏获尽推与士卒，故人争为效，由是功最多。

　　大业十年，齐贼孟让转寇诸郡，至盱眙，世充拒之，保都梁山，列五壁不战，羸兵以示弱。让笑曰：“世充文法吏，安知兵？吾今生缚之，鼓行下江都矣！”时百姓皆入保，野无所掠，让众餧，又苦五壁闭道不得南，即分兵围之。世充数战，阳不利，走壁；让益骄，数日，稍分其下南略，裁留兵足围壁。世充知贼懈，夜夷灶撤幕，为方阵外向，毁垣而出，奋击，大破之，让以数十骑去，斩首万级，虏十余万人。炀帝以世充有将帅略，复委捕诸盗，所向辄定。会突厥围帝雁门，世充悉发江都兵赴难，诈为可喜事以邀声誉。在军蓬首垢面，日夜悲泣，不释甲，卧必席藁。帝以为忠，愈属信之。

　　厌次贼格谦兵十余万屯豆子岗，太仆卿杨义臣杀谦，世充讨其余党，夷之。进击贼卢明月于南阳，俘系数万。还，帝自持酒为劳。

　　世充启帝：“江淮良家女愿备后廷，无繇进。”帝喜，令阅端丽者，以库赀为聘，费不可校，署计簿云“敕别用”，有司不敢闻。具舟送东都宫，会道路剽夺，使者苦之，或沈舟亡去，世充屏不奏。

　　李密逼东都，诏世充为将军，以兵屯洛口。大小百余战，无大胜负。诏即拜右翊卫将军，趣破贼。十四年，世充引军与密战洛南，有气若城压其营，世充大败，众几尽，走保河阳。自系狱，请罪于越王侗，侗以书慰勉，赐金帛安之，召还洛，裒亡散得万人，屯含嘉城，畏缩不敢出。

　　会江都杀逆，群臣奉侗为帝，以世充为吏部尚书，封郑国公。宇文化及拥兵北还，侗听内史令元文都、卢楚等谋，以重官畀李密，使讨贼，若化及破而密兵亦疲，乘其弊，可得志。乃遣使以太尉、尚书令即军中拜密，趣兵北讨。密称臣奉制，引后从化及黎阳，战胜来告，众大悦；世充独谓其下曰：“文都等刀笔才，必为密禽，且我军与贼战，多杀其父子兄弟，一旦为之下，吾属无类矣！”以此言激众，文都等闻，大惧。

　　侗欲以文都为御史大夫，世充不许，曰：“尝与公等约，左右仆射、尚书令、御史大夫，留待勋旧。今各欲得，则流竞开矣，何以共守？”文都憾焉，潜与楚谋，因世充入殿伏甲杀之。纳言段达庸怯，畏不果，驰告世充。世充夜以兵袭含嘉门，围宫城。右武卫大将军皇甫无逸等遣将费曜、田阇拒战太阳门，曜败，世充入之，无逸以单骑遁，收楚杀之。时紫微宫尚闭世充扣门，绐侗曰：“元文都等欲执陛下降李密，臣不反，诛反者耳。”段达执文都送世充，杀之。世充悉遣腹心代卫士，然后入谢曰：“文都、楚无状，规相屠戮，臣急为此，非敢它。”侗与之盟，进拜尚书左仆射，总督内外诸军事。乃去含嘉城，居尚书省，专宰朝政，以其兄世惲为内史令，居禁中，子弟皆将兵。分官吏为十头，以主军政。

　　未几，李密破化及，还屯金墉，劲兵良马多死。世充欲击之，恐士心未一，乃谋以鬼动众，令德阳门卫张永通言梦人谓己曰：“我，周公，能以兵助讨密。”世充白侗，立祠洛旁，使巫宣言：“周公令急击密，有大功；不然，兵且疫。”世充下皆楚人，信妖，遂请战。乃简精卒二万、骑二千，跨洛水为三桥以度兵。密军偃师北山，新破敌，有轻世充心，不设壁垒。世充夜遣二百骑蔽山伏，因秣马蓐食，迟明薄之，密阵未成，伏兵上北原，乘高驰下，压其营，纵焚庐落，密众大溃，降其将张童仁、陈智略，进拔偃师。初，密得世充兄世伟及子玄应于化及军，囚之，至是皆归。世充兵次洛口，密长史邴元真、司马郑虔象以城降，悉收美人、宝货而还。密以数十骑跳奔。

　　于是，世充自为太尉、尚书令，加黄门印绿綟绶，以尚书省为府，置官属。乃设三榜于府外，其一求文学堪济世务者，其一武干绝众、推锋陷阵者，其一能治冤抑不申者。繇是上书陈事日数百，皆慰劳省接，虽吏卒，必饰词诱纳。而世充素诡妄，不能仇其语，士大夫遂贰。初，杀文都，欲诡众取信，乃请事侗母刘太后为假子，至是加号圣感太后。散骑常侍崔德本曰：“此王莽文母何异乎？”后食侗前，得呕疾，疑见毒，遂不复朝。以将张绩、董浚卫宫城。

　　武德二年，矫侗诏假黄钺，相国总百揆，封郑王，授九锡，冕十有二旒，建天子旌旗，金根车，驾六马，备五时副车、旄头云罕，舞八佾，设宫县，出入警跸。术士桓法嗣自言能决谶，乃上《孔子闭房记》，画男子持一竿驱羊状，因说世充曰：“隋，杨姓也；于文，‘干一’为‘王’，王处羊后，大王代隋之符。”又陈庄周《人间世》、《德充符》二篇曰：“上下篇与大王名协，明受符命，德被人间，为天子也。”世充喜曰：“天命也！”拜受之。以法嗣为谏议大夫。又罗取飞鸟，书符命于帛，系鸟颈纵之，有弹捕得鸟而献者亦拜官。讽百官劝进。时纳言苏威老就第，世充以威隋大臣，有素望，每表必署威名。使段达等胁侗曰：“天命不常，今郑王功德甚盛，请揖让，用尧、舜故事。”侗怒曰：“天下者，高祖天下，若隋德未究，此言不可发。必天命遂改，尚何禅？公非先帝旧臣乎？朕何赖？”达等流涕。世充又诈曰：“天下未定，须镇以长君，待天下安，则复子明辟。”

　　四月，矫侗策禅位，幽侗于含凉殿，犹三让。遣诸将以兵清宫，世充袭戎服，法驾，导鼓吹入宫，每历一门，从者必呼。至东上閤，更兖冕，即正殿僣位。建元开明，国号郑。乃封兄世衡为秦王，世伟楚王，世惲齐王，诸族属以次封拜，以子玄应为皇太子，玄恕为汉王。世充每听朝决政，诲喻言语谆复百绪，以示勤笃，百司奏事者听受为疲。出则轻骑，无警跸，游历衢肆，行者但止立，徐谓百姓曰：“故时天子居九重，在下之情无繇察。世充非贪位者，本救时耳。正若一州刺史，事皆亲览，当与士人共议之。恐门卫有禁，无以尽通，今止顺天门外置座听事。”又诏西朝堂听冤诉，东朝堂延谏者。繇是章牍真委，观省不暇，后亦不能复出。

　　五月，裴仁基与其子行俨及宇文儒童、崔德本等谋劫世充，复立侗，不克，夷三族。六月，鸩杀侗，以绝众望。世充率众东徇地至滑，以兵临黎阳。时黎阳为窦建德守，故建德亦破世充殷州，以报其役。

　　三年，下书大赦，筑练兵台于伊阙。守将罗士信、豆卢达稍稍归国，世充顾下多背己，乃峻诛暴禁以威之。户一人逃，家无少长皆坐，父子、兄弟、夫妇许相告免。令伍伍相保，一家叛，举伍诛。樵牧出入皆为限，公私不聊生。遣台省官督十二郡营田，行者自谓仙去。以宫城为大狱，意所猜恶，必收系其人，内家属宫中。或命将，亦质其孥乃遣。既而囚质且万口，食不足，饿死者日数十。

　　七月，高祖诏秦王率兵攻之，至新安，屯保多下，败世充于慈涧城。八月，王陈兵青城宫，世充悉精兵来拒，隔涧言曰：“隋失其国，天下分崩，长安、洛阳各有分地，吾常自守，不敢西顾。熊、谷二州在度内，不取，敦邻好也。今王远涉吾地，越三崤，馈粮千里，勤师远出，将何求？”王曰：“四海之人皆承唐正朔，独公迷不复。东都士民来请师，陛下重违，我是以来。公若降，富贵可保；必拒我，勉之，无多言！”世充约割地，不许。颍州总管田瓚请举山南二十五郡归。九月，王君廓进拔轩辕，徇地至管城，河南州县以次降定。始窦建德与世充隙，至是建德遣使结好，并陈赴援意。世充遣兄子琬、内史令长孙安世报，且乞师。

　　四年二月，青城宫守将以宫降，王进保之。世充引兵出方诸门，临谷水以战，王阵北邙，令屈突通步士五千逾水击之。兵接，王以骑决战，世充排䂎兵殊死斗，自辰及午乃溃，俘斩八千人。王傅城，堑而守之。世充粮且尽，人相食，至以水汨泥去砾，取浮土糅米屑为饼。民病肿股弱，相藉倚道上，其尚书郎卢君业、郭子高等皆饿死。御史大夫郑颋丐为浮屠，世充恶其言，杀之。然气竭，但婴城须建德之救。

　　五月，王禽建德，并获王琬、长孙安世，俘示东都城下，且遣安世入言败状。世充惶惑，将突围出保襄、汉，谋于诸将，皆不答，遂率将吏降军门。王受之，以属吏，陈兵入城，发府库赉将士。其黄门侍郎薛德音以移檄嫚逆，崔弘丹造弩多伤士，前诛之；又收段达、杨汪、孟孝义、单雄信、杨公卿、郭士衡、郭什柱、董浚、张童仁、朱粲、王德仁等斩洛渚上。以世充归长安，高祖数其罪，世充曰：“计臣罪不容诛，但秦王许臣以不死。”乃赦为庶人，与其族徙于蜀。将行，为羽林将军独孤修德所杀。初，修德父机尝仕越王侗，世充既篡，谋归唐，为所屠者也。高祖免修德官。子玄应，兄世伟，在道谋反，伏诛。世充篡，凡三年灭。