Święta, Szalony i Szczodre Gody

Poniższe opowiadanie przedstawia historię Endus 0, jego rodziny i przyjaciół w czasie świąt Szczodrych Godów i Bożego Narodzenia. Przepraszamy za wszelkie błędy :)
Tekst zaczęto pisać w grudniu 2019, a skończono - 7 lipca 2020 :P

## Bohaterowie

Co by lepiej poznać główne postaci z opowiadania, zapraszamy do artykułów:

* Endus 0 Szalony
* Abigail
* Markwart
* Endus I Wielebny
* Markwart II
* Liliana
* Edmund
* Marysia
* Marcin
* Endus Wioślarz
* Teresa

## Opowiadanie

Endus 0 obudził się wcześnie rano. Gdy tylko zrzucił z siebie koc i wyszedł z łóżka, podbiegł do okna. Tak. Padał śnieg, a mróz malował niesamowite, kwieciste wzory na przemarźniętej szybie. Rozpoczęła się właśnie zima – był 22 grudnia. Przebrał się, uczesał i zszedł po drabince na parter chaty. Zobaczył Abigail krzątającą się w kuchni, jednak Endus zauważył pewną zmianę.

Zamiast swojej codziennej, szarej sukienki, Abigail założyła odświętną, zieloną kieckę. Było to o tyle dziwne, że Boże Narodzenie, tak bardzo wyczekiwane przez Szalonego, świętuje się 25 grudnia! Czemu Abigail odstroiła się tak trzy dni wcześniej?

Endus 0 podszedł do kobiety i przywitał się:

- Dzień dobry Abigail. Jak tam mija poranek?

- Dobrze, ale już się trochę zmęczyłam. Tyle jest dzisiaj do zrobienia!

- Hmmm, mam dwa pytania.

- Jakie? - spytała Abigail

- Po pierwsze, z jakiej to okazji założyłaś tak wytworną sukienkę, po drugie, gdzie podziała się reszta?

- A co, nie do twarzy mi? - zdziwiła się kobieta

- Tego nie po.... - Abigail przerwała:

- A Wielebny z Markwartem i dziećmi poszli do lasu wybrać drzewko, by wyciąć podłaźniczkę.

- Podła.... co? - zdziwił się Szalony

- Podłaźniczkę! Czy nie wiesz, że dzisiaj mamy świąteczny dzień?

- Jak to, Wigilia jest dopiero pojutrze!

- Ale to nie Wigilia! Przecież wiesz, że my wyznajemy słowianizm, a nie chrześcijaństwo...

- Ech, to bałwochwalstwo...

- Przestań Endus! - zdenerwowała się Abigail

- No ale w zeszłym roku i dwa lata temu normalnie ustawiliśmy szopkę, śpiewaliśmy kolędy i było dobrze...

- Właśnie. 2 razy już dałam ci pokazać swoje tradycje, teraz ty zobacz nasze, których pewnie już nie pamiętasz z dzieciństwa. W dodatku Wielebny wrócił z Azji! - zawołała kobieta

- Ech, no dobrze. W tym roku świętujemy według twoich wierzeń. Myślę, że Markwart też będzie się wspaniale bawić przy tych twoich ...

- Szczodrych Godach. - wyjaśniła Abigail – Szczodre Gody to święto przesilenia zimowego, święto ku czci Welesa i Swaroga.

- Ech, jest jeden ....

- Dobrze Endusie, ja na razie jestem poganką :) A teraz pójdź już na dwór i zawołaj rodzinkę. Będziemy wspólnie sobie gotować!

Endus 0 założył ciepłą, podszywaną futrem kurtkę, wziął swój miecz (na wszelki wypadek) i wyszedł na świeże powietrze. Od razu przeszył go mróz: - 20. Ale śnieg prószył lekko i dodawał światu uroku. Całe Miodowno było białe. Nie było drzewa niepokrytego jasną, śniegową kołderką, nie było chaty, której dach nie uginałby się od grubej warstwy śniegu. A z każdego domu czuć było zapach piecznia ciast lub innych potraw.

Sądząc po śladach stóp licznej gromady, rodzina Wielebnych i Markwart udali się do lasu po drugiej strony głównej ulicy, nie do tajgi od strony ogrodu. Endus 0 Szalony podążył za śladami, po drodze spotkał pustelnika Pomira.

- Sława! - zakrzyknął mnich, starym, słowiańskim pozdrowieniem.

- Niech będzie pochwalo.... - Endus zawahał się. Przez chwilę myślał, że się pomylił i przywitał po chrześcijańsku pogańskiego kapłana. Ale wtem na Pomirze zaczęły pojawiać się dziwne szaty! A to najpierw suknia długa do ziemi, potem sutanna, mitra, aż nawet pojawił się Pustelnikowi pastorał w ręce! Endus 0 widzi nie Pomira, tylko papieża!

- Ojcze duchowny – zawołał Endus 0 i rzucił się na kolana przed zdziwionym Pustlenikiem

- Błogosławże mnie Święty Piotrze!!!

- Chyba coś ci się pomyliło, przyjacielu – wysapał Pomir. - Nie jestem papieżem!

- Słowo twoje złotem panie! - mówił dalej Endus całując nogi mężczyzny

- Prowadźże jeszcze jedną owieczkę przez te pogańskie krainy!

- Koniec tego spektaklu! - krzyknęła guślarka Agata, która akurat przechodziła obok

- Pomirze, idź stąd, a ty Endusie doprowadź się do porządku!

Na głos Agaty Endus 0 nagle oprzytomniał, otrzepał się ze śniegu i zawstydzony ruszył dalej przed siebie. Minął karczmę, przyozdobioną drewnianymi ozdobami z motywami liliowców, minał zrujnowany zimą targ, minął chatę Dziada i Baby, aż w końcu oprócz śladów, Szalony zauważył również bliskich.

Edmund, Marcin, Marysia i Markwart z synem na rękach stali pod drzewem w towarzystwie leśniczego Fulka, który bacznie patrzył się w górę.

Endus 0 podszedł bliżej i powiedział:

- Witam, jak tak ścinani podłazinki, czy czegoś tam?

- Dobrze – odparł Markwart – Z choinką było jednak łatwiej. Wtedy ścinaliśmy całe drzewko, a nie czubek.

- Czubek? A gdzie Wielebny?

- Tam! - wskazał koronę drzew Marcin. - Na szczycie wysokiego świerku, z uczepiony kurczowo pnia, siedział, a raczej wisiał, Endus I. Jedną ręką trzymał się gałęzi, w drugiej miał piłę.

- Pamiętaj, ścinaj pod kątem prostym! - krzyczał z dołu Fulko!

- Inaczej zapłacisz karę za dewastację przyrody!

- Spokojnie – zawołał Wielebny – Nie bój się, jestem wspaniałym drwalem!

- Ta, na pewno – odparł leśniczy - Tylko się nie zabij!

Wielebny chwycił mocniej piłę, by odciąć podłaźniczkę. W tym miejscu pień był wąski, więc przyszło mu to łatwo. Ale wtem powiał wiatr i Endus I stracił równowagę!

- Złap się za świerk! - krzyknął Edmund

I Wielebny faktycznie złapał się za drzewo, tyle że za właśnie ściętą podłaźniczkę. Wraz z nią runął wprost do głębokiego śniegu.

Wszyscy podbiegli do dziury w kształcie Wielebnego.

- Żyjesz? - spytał się Makrwart

- Tak – rozległo się z dziury i Endus wstał. W ręku trzymał przygnieciony, ale jeszcze ładny czubek choinki.

- Macie tą podłaźniczkę. A teraz wracamy do domu, by ją udekorować.

Rodzinka pożegnała się z Fulkiem i poszła w stronę chaty. Endus 0 rozglądał się wokół. Wszystkie chaty przystrojone były przeróżnymi ozdobami. Tak samo dekorował zamek na Agermanii. Tylko że wszyscy mieszkańct wioski nie wyznawali jego wiary! Wszyscy byli poganami, ubierali dom na cześć jakichś bożków! Endus nie mógł tego przełknąć. Użalił się Markwartowi.

- Oj, przestań Endus – odparł Markwart – Wrócimy na Agermanię i będzie Boże Narodzenie. Zobacz, jesteś teraz z rodziną. Czy nie chcesz pobawić się z nią, czy jęczeć, że postępują inaczej od ciebie?

- Masz rację. - Endus 0 wziął głęboki oddech. - Szkoda, że tu nie ma mojej Hiacynty.

- Sam mówiłeś, że nie chcesz jechać do Wilna...

- Ech, racja. Pewnie Hiacynta nie chce mieć już męża.

- Ma innego. Ryszarda. - Wielebny dołączył się do rozmowy. Endus 0 momentalnie zmienił wyraz twarzy.

- Co takiego? - krzyknął – Moja Hiacynta! Jak mogła!?

- Cóż, sądziła że nie żyjesz...

- Moja wdówka! Kochana! Wybaczam ci – wołał nagle w niebo Endus 0 – Hiacynto, już idę!

Wtedy Szalony próbował wdrapać się na drzewo. Uniemożliwił mu to Edmund.

- Wujku, znowu masz jakieś zwidy. Spokojnie...

I w końcu dotarli do domu.

Abigail wkładała tacę z ciasteczkami do pieca.

Markwart II pobiegł do niej wołając: "Mama! Mama!". Wielebny patrzył z ukosa, kiedy Abigail przytuliła chłopca.

- Dobrze – powiedziała kobieta – Widzę, że mamy już podłaźniczkę, teraz ją ubierzemy. A! Mężu!

- Co – spytał Endus I

- Pójdź na stryszek po diducha!

- Dyducha? - zdziwił się mały Markwart II

- Nie synku, diduch to słomiany chochoł, stawia się go przed domem, ma przynosić szczęście rodzinie i...

- Znowu jakiś bożek! - krzyknął Endus 0 – Nie ucz małego takich głupstw!

- Spokojnie, to nie żaden bożek, tylko ozdoba – Liliana przewróciła oczami.

- Lubię diduchy! - zawołał Markwart II

- Markwarciku, chcesz klapsa? - krzyknął Szalony

- Endusie! - wrzasnęła Abigail – Co ty chcesz zrobić?

- Oduczyć dziecko pogaństwa.

Markwart II zaczął płakać, bo nie chciał klapsa. Schował się za Wielebnym, który nie wiedział co się dzieje.

Po minucie napięcia Markwart posłał Endusa 0 do karczmy, by się trochę uspokoił. Reszta zajęła się ubieraniem podłaźniczki. Liliana zawiesiła piękne wstążki, Marysia słomiane ozdoby w kształcie zwierząt, Edmund szyszki, Marcin i Abigail umieścili na gałązkach gliniane bombki. Zostały tylko ciastka, które piekły się piecu.

- Lilka! Chodź tu! - zawołała Abigail stojąc przy stole koło kominka

- Co? - zapytała Liliana

- Rozlej to do tych glinianych form. - wskazała miskę z pachnącym rzadkim ciastem. - Pamiętasz jak się robiło Szczodry Kołacz?

- Jasne, przecież to najważniejsze świąteczne danie!

- Wspaniale, ja muszę pójść do Pomira, może ma cynamon.

- Dobrze, ja tu przypilnuję.

Gdy tylko Abigail miała przekroczyć próg, za jej plecami rozległ się huk i krzyk Endusa I. Mężczyzna spadł z drabiny, znosząc ze strychu diducha.

- No ładnie – powiedziała i wyszła.

- W kółko skądś spadasz – zaśmiał się Markwart

- Nic mi na szczęście nie jest – wysapał – Co innego z tym:

Pokazał rozwalony, w przeciwieństwie do podłaźniczki, chochoł.

- Mój diduch!!! - znów zaczął ryczeć Markwart II. Znowu zrobił się chaos. Dziecko wyło, Wielebny próbował je pocieszyć, Edmund i Marcin próbowali zawiesić podłaźniczkę pod sufitem, ale im to nie szło, a Liliana omal nie spaliła ciastek. Przyszła Abigail, potem Endus 0 i już w ogóle nie dało się zapanować nad sytuacją.

- Cichoooo! - krzyknęła Abigail – Opanujmy się! Mamy mało czasu, bo Pomir mi mówił, że sołtys Filip zaprasza wszystkich na uroczystą wieczerzę. A to już za 5 godzin!

Wszyscy umilkli, bo w obecnym stanie na pójście do Filipa nadawała się tylko Abigail. Liliana była na przykład cała umazana ciastem, Markwart II po płaczu wyglądał jak panda, a Endus I był po prostu niezbyt czysty. Na mycie pozostało niewiele czasu.

Abigail pomogła w zawieszeniu podłaźniczki, sprzątnieciu szczątek diducha, a jako dobra mama i żona – zrobiła nawet wszystkim zupkę :)

Po dwóch godzinach wszystko było gotowe. Szczodry Kołacz dumnie stał na środku stołu, królował nad wszystkimi innymi ciastkami.

Potem kolejną godzinę zajęło malowanie liliowców na oknach, bo Markwart II był mały i tylko upaćkał całą szybę farbą.

A gdy zrobiło się trochę ciemniej, Wielebny i Markwart zapalili na dworze piękne pochodnie. Tylko Endus 0 siedział na łóżku i prawie nie pomagał. "A gdzie szopka betlejemska!" - myślał.

Ale do pomocy było wystarczająco wielu chętnych.

Nadszedł czas kąpieli. Wielebny przyniósł z piwnicy wielką balię, a Edmund i Marcin z Markwartem poszli z wiadrami nad rzekę. Wrócili i podali wodę Abigail. Ta podgrzała wiadra na piecu. Pierwszy miał się myć Markwarcik II.

Markwart kazał mu wejść do balii. Ale kiedy chłopiec włożył do niej nogę, krzyknął:

- Zimneeeeee!!!

Abigail sprawdziła ręką temperaturę.

- Co ty mówisz, dziecko! - zdziwiła się – Woda jest letnia, podgrzana!

- Zimnaaaaaa! - krzyczał Markwart II

- Ech, niech będzie – westchnęła Abigail – Edmund, pójdź po jeszcze jedno wiadro wody!

Poszedł, wrócił, Abigail podgrzała na piecu, wlała do balii, Markwart II włożył nogę i ... znów krzyknął:

- Zimnaaaaaaa!

Abigail oburzyła się:

- Jak może być zimna?

- Zimnaaaaa!!!!!!!

- Dobrze, Edmund pójdź po jeszcze jedno wiadro wody!

Poszedł, wrócił, Abigail podgrzała na piecu, wlała do balii, Markwart II włożył nogę i ... kolejny raz wrzasnął, tym razem:

- Gorąceeeeee!!!!!

- Dziecko, ty mnie wykończysz – wrzasnęła Abigail. Nagle wpadł jej do głowy pomysł:

- To najpierw się wykąpie Wielebny, a potem ty!

- Nieeeeeee!!!! - krzyknął Markwart II i wskoczył do gorącej wody. W pokoju została tylko Abigail, inni poszli do sypialni. Jako mama, Abigail umyła należycie syna, z każdej strony. Potem powiedziała:

- Synku, mamusia musi iść zrobić siusiu! Poczekaj tu!

Markwart II został sam w balii. Nagle wpadł na pomysł, jak urządzić sobie wspaniałą zabawę! Przecież na pięterku ma swoje zabawki! Jedną z nich niech drewniana rybka! Ciekawe, czy będzie pływać! - tak pewnie pomyślał Markwarcik, kiedy jakby nigdy nic wyszedł z wody i wdrapał się na pięterko. Wziął rybkę i wtem usłyszał przeraźliwy krzyk z dołu.

Zbiegł pędem na parter i ujrzał Abigail nerwowo ruszającą ręką w wodzie, jakby kogoś szukała.

- Co się dzieje mamo? - spytał Markwart II.

Wtedy Abigail się rozpłakała, przytuliła go i dała lekkiego klapsa.

- Koniec tej kąpieli – wysapała. - Teraz reszta.

Wszyscy pokolei się umyli, że woda w balii w końcu zrobiła się szara. Nie chciał się w niej umyć Szalony, akurat to było zrozumiałe.

Gdy Księżyc był już wysoko na niebie, a śnieg mocno sypał, cała rodzina, wymyta i ubrana, wyszła z domu na spotkanie do Filipa. Markwart kazał Szalonemu zachowywać się kulturalnie.

Z daleka widać było wielkie ognisko, znajdujące się w ogrodzie przed chatą Filipa. Nad płomieniami górował drewniany pomnik boga Welesa. Cały dach domu ozdabiały podłaźniczki, pochodnie stały wokół dużego stołu dla wszystkich mieszkańców Miodowna. Na stole stało wiele misek z potrawami i talerzy z ciastami. Pachniało igliwiem i wypiekami.

Przy tym stole siedzieli już sam sołtys z żoną Izabellą. Był też karczmarz z żoną i córką, Rybak i Bartek z Bożeną. Rodzinka Wielebnych dosiadła się obok i od razu Abigail ruszyła plotkować z koleżankami.

Gdy już większość zaproszonych przybyła, Filip oznajmił, że należy zacząć świętowanie. Wzniósł duży, metalowy kielich do nieba i powiedział:

- Przyjaciele, miodownianie! Jak co roku, spotykamy się tutaj, by wspólnie spotkać się w ten piękny dzień. Dzisiaj mamy Szczodry Wieczór roku 1063, dla niektórych roku 24147 lub 6572. Ach te datacje, cóż... W tym szczególnym dniu, życzę wam szczęścia i dostatku, aby wam Swaróg cały czas darzył! Aby przyszły, 1064 rok był jeszcze wspanialszy niż obecny!

A teraz – nasza mała uczta!

Miodownianie klaskali, a potem wzięli się za kosztowanie potraw, jakie przygotował sołtys. Nie jedzono jednak zbyt wiele – przecież każdy w domu miał swoją wieczerzę! Ale nie wypadało odmówić Filipowi. Tak więc każdy sobie coś tam zjadł. Wielebny pałaszował ciasto truskawkowe, Abigail karmiła Markwarta II, Liliana jadła słodkie bułeczki. Markwart i Endus 0 zabrali się za smakowite ciastka z lukrem. Nagle Szalony poczuł w ustach coś niezwykle kwaśnego.

- Co to jest???? - wrzasnał i wypluł ciastko

- Spokojnie, braciszku – powiedział Wielebny – To twoje wróżebne ciastko. Jedna z tradycji słowiańskich! Jedno ciastko z wszystkich musi być kwaśne i wcale nie oznacza to dla ciebie pecha, tylko szczęście w Nowym Roku!

- Co to za wróżby znowu?

- Ludzie! - zawołał na innych Endus I – Endus 0 znalazł Kwaśne Ciastko!

- Niech ci bogi błogosławią! Niech ci bogi błogosławią! - wołali wieśniacy.

- Przestańcie – krzyknął Endus i gawiedź się uciszyła – Jestem chrześcija... - zamilkł, bo zaczęła go boleć głowa. W głowie coś mówiło mu: "zniszcz plugastwo, zniszcz pogaństwo". Endus zaczął się pocić i wydawało mu się, że diduch obok niego świeci czerwonymi oczyma, a każda podłaźniczka śmieje się złowieszczo.

Miał kolejne halucynacje. Nieprzytomnie skoczył i wyrwał pochodnię z ziemi.

- Co robisz!? - krzyczał Markwart i usiłował powstrzymać przyjaciela. Ale Szalony był szybszy. Zamachnął się pochodnią i podpalił największego diducha. Ludzie krzyczeli przestraszenie. Wtedy Endus przystawił pochodnię do posągu Welesa, który momentalnie zajął się ogniem. Potem Szalony wskoczył na stół i wrzasnął: "Precz z poganami!!!" i uciekł z polany.

Oburzeni mieszkańcu wsi przystąpili do gaszenie pożaru. Edmund znowu musiał nosić wiadra z wodą, ale udało się pozbyć płomieni. Niestety, zwęglonego posągu boga zaświatów i magii nie udało się uratować. Filip oznajmił, że to koniec wieczerzy i wszyscy rozeszli się do chałup.

- Już ja powiem Endusowi 0 – zdenerwował się Markwart

- Popsuł całe święto – użalała się Marysia – No, ale cóż, ma problemy z głową.

- Nie macie na Agermanii wariatkowa? - spytała drwiąco Liliana

- Nie ma – westchnął Markwart – Rozumiem was wszystkich, ale współczuję Endusowi. Jest chory... I nie umie tolerować innych religii, to prawda.

- No – rzekł Edmund – Ty, wujku, umiesz się zachowywać wśród, hmmm, no w sumie według ciebie: pogan.

- Nie przeszkadzają mi wasze tradycje. Oczywiście, bardzo kłócą się z moją wiarą, ale dla mnie najważniejsza jest tolerancja i rodzina. Trudno, muszę uprzytomnić Szalonemu, że niszcząc cudzą kulturę i religię, nie zyska sympatii.

- Spokojnie – powiedziała Abigail – Raczej mu wybaczymy, ale uważam, że podpalając diducha i posąg, to już nieco przesadził.

Wielebni i Markwart dotarli do chaty koło pól. Niestety, nie zastali tam Endusa 0.

- Ech, muszę po niego pójść. - westchnął Markwart – Co gorsza, śnieg zaczyna mocniej sypać. Zerwie się śnieżyca.

- Bądź ostrożny – powiedział Endus I – Przyprowadź braciszka z powrotem. Nie chciałbym, by mu się coś stało. My tymczasem zaczniemy już świętować.

Edmund wyjął z szafki lampion i po zapaleniu go podał Markwartowi. Mężczyzna wyszedł z chałupy, zostawiając za sobą rodzinkę, która zabierała się za krojenie Szczodrego Kołacza.

- Mam nadzieję, że trochę mi zostawią – pomyślał.

Zgodnie z przewidywaniami zbierało się na burzę śnieżną. Markwart wolno parł przed siebie, spowalniany przez silny wiatr. Wołał Szalonego, ale nikt nie odpowiadał.

- Raczej nie złożył nikomu wizyty – zastanawiał się syn Swituna. - Musi być na zewnątrz. - Szedł dalej i dotarł na "rynek" wsi. Paliło się tam ognisko, przy którym się trochę ogrzał. Niestety, Endusa 0 tam nie było. Martkwart jął się już zamartwiać, że jego przyjaciel miał halucynacje, pognał gdzieś do lasu i zamarzł na śmierć. Coraz bardziej w to wierzył, kiedy mijały kolejne minuty, śnieg sypał niemiłosiernie, a Szalony nadal nie dawał znaku życia. Nagle mężczyzna usłyszał krzyk, dochodzący z pól.

- A masz! A masz! - wrzeszczał ktoś, a tym kimś było oczywiście Endus 0... Markwart pobiegł na polanę.

Zastał ciekawy widok. Tuż obok starego młyna stały cztery bałwany – różnych wysokości. Naprzeciwko śniegowych ludzi stał Szalony z mieczem w gotowości. Zanim Markwart zdołał coś powiedzieć, Endus 0 ruszył w kierunku bałwanów. Rzucił się na nie i pociął, przeraźliwie krzycząc.

- Endusie, chodź... - wysapał Markwart i zwrócił na siebie uwagę zwariowanego rycerza. Ten jednak nie poznał przyjaciela. Syn Swituna był cały pokryty śniegiem. Szalony uznał go za kolejnego bałwana, który dziwnym trafem ożył.

- Giń, demonie! - wrzasnął rycerz i rzucił się na Markwarta. Mężczyzna otworzył szeroko oczy. Powtarzała się sytuacja z Agermanii, kiedy syn Oganessona myślał, że jego przeciwnik to krwiożerczy smok! Markwart rzucił na bok latarenkę i wziął nogi za pas. Szalony go gonił. Biegli przez pole, przez las, przez ścieżki. Wyglądało to nad wyraz groźnie, ze względu na miecz trzymany przez Endusa 0. Wtem Markwart poślizgnął się i runął w zaspę. Szalony już nachylił się, by przebić potwora na wylot, lecz wtedy potwór krzyknął:

- Szalony, opanuj się! Nie poznajesz mnie!!?

Zaiste, Endus nie poznawał. Podniósł miecz to góry. Markwart przeturlał się na szybko bok, gdy rycerz wbił broń obok w ziemię. Markwart cudem nie został przebity! Krzyczał:

- Błagam! Endus! Przestań!!! Przeeeestań!

Wtedy Szalonemu wszystko się odkręciło i trans minął. Rozpoznał kompana i pomógł mu wstać. Markwart był cały mokry od śniegu i trząsł się z zimna.

- Matko, o mały włos mnie nie zabiłeś, Endusie! - wysapał

- Przepraszam... - wyszeptał Szalony – Nie chciałem...

- Wierzę, ale naprawdę, mógłbyś mnie podziurawić!

- Niestety to nie ode mnie zależało. Teraz co robimy? Czemu po mnie przyszedłeś? Dobrze się bawiłem samemu...

- Ta, zamieniłbyś się w sopel. A przyszedłem po to, by cię zawrócić do domu.

- Ale czemu! Do tych pogan?

- Przede wszystkim to twojego brata, bratowej i ich dzieci. Oni na ciebie tam czekają, Zero. Bardzo jest im przykro.

- Aha. Ale czemu ty jesteś po ich stronie? Przecież do bałwochwalstwo!

- To, że wierzą w coś innego nie przeszkadza mi w tym, że ich lubię i szanuję. Może ty też powinieneś się dostosować. Poza tym.... hmmmm...pojutrze Wigilia. Co stoi na przeszkodzie, żebyśmy zrobili, my we dwójkę, własną wieczerzę, chociażby samemu.

- To nie jest zły pomysł – Endus 0 podrapał się po głowie.

- Też tak sądzę. A teraz chodźmy już. Jakoś przeżyjemy ten pogański wieczór. W dodatku będą słodycze... - zaśmiał się Markwart

- Byle nie kwaśne! - uśmiechnął się Szalony. Potem dodał:

- No dobrze, Markwart. Przekonałeś mnie. Idźmy już do Wielebnego i Abigail.

Wielebni bardzo ucieszyli się na powrót Agermanów. Obściskali Endusa 0, który przeprosił ich za zepsucie święta. Zostało mu to wybaczone. Ku uciesze przybyłych, na stole czekały na nich jeszcze dwa ostatnie kawałki ciasta. Potem cała rodzina odśpiewała znaną szczodrogodową pieśń, w którą wczuł się nawet Szalony, mimo wcześniejszej niechęci. Najważniejsza była miła atmosfera w gronie rodzinnym. Po części kolacyjnej i muzycznej, przyszła pora na zabawę. Zabawiono się w kalambury, zagadki, a nawet w bardzo głupią grę o intrygującej nazwie: salonowiec. Jeśli ktoś nie wie, na czym owa gra polega, to wiedzcie, że gdyby miała w nią grać Hiacynta, na pewno wyszłaby z pokoju. Ale że Hiacynty nie było w Miodownie, to wszyscy inni bawili się przednie. Po jakimś czasie Abigail powiedziała:

- No, a teraz pora na... prezenty!

- Prezenty? - zdziwił się Szalony – Przecież upominki rozdaje się w Boże Narodzenie!

- Nie tylko – wyjaśnił Wielebny – Słowianie też obdarowują się podarunkami w Szczodre Gody.

- No to miło – uśmiechnął Szalony. Prezenty wydawały mu się mniej pogański, niż na przykład diduch. A właśnie koło słomianego chochoła leżały jakieś przedmioty, poprzykrywane tkaninami, aby stworzyć element niespodzianki. Abigail usiadła na stołku koło diducha. Miała czytać, do kogo należy dany prezent. Sięgnęła i wyjęła z pod diducha pierwszy upominek.

- Dla Marysi – co by wiosną ładnie wyglądała – powiedziała Abigail i podała córce zawiniątko. W środku znajdowało się białe giezłeczko z przepięknymi haftami.

- Piękne! - zawołała Marysia – Zawsze o takim marzyłam! Dziękuję! - Wielebny się uśmiechnął. To był jego pomysł.

- Teraz...Marcin! - przeczytała Abigail. Syn już chciał wziąć prezent, kiedy kobieta cofnęła rękę i krzyknęła:

- WIERSZYK PROSZĘ! - No tak... Zawsze przy prezentach muszą być wierszyki i piosenki. Marcin trochę się zastanawiał, co by tu powiedzieć. W końcu wpadł na pomysł i wyparował:

*Biegła Lilka przez chałupę*

*Pokazując gołą... głowę!*

Wielebny najpierw otworzył oczy, a potem zaczął się śmiać. Liliana za to ciężko obraziła się na Marcina, że w "wierszyku" użył właśnie jej imienia i zdzieliła brata szmatką. Gdy wszyscy się uspokoili, chłopak odpakował prezent, a nim był nożyk do strugania. Potem nadeszła kolejna na Endusa 0. Tym razem Abigail kazała szwagrowi zaśpiewać piosenkę. Szalony też trochę się namyślał, ale po chwili już wiedział, o kim zaśpiewa. O samym sobie. Rozległo się donośne:

*Endus 0 Szalony*

*Mąż i władca swej żony*

*Urodziwej Hiacynty*

*Ynty, ynty, ynty.*

Rodzina biła brawo, a Zero ukłonił się. Tak oto narodziła się jedna z ważniejszych enduskich pieśni. Jej tekst zapamiętał Wielebny, dzięki czemu znana jest do dziś. Jednak zwariowany bohater utworu musiał jeszcze odpakować prezent. Bardzo się zdziwił, kiedy zobaczył, co dostał. A otrzymał ciekawe rzeczy – skarpety z morskimi motywami, uszyte przez matkę Abigail – Dorotę i... namalowany na desce portret jego samego.

- To ja siam malowałem! - zakrzyknął mały Markwarcik – Farbikami!

- Brawo – pochwalił chłopca obdarowany – Masz prawdziwy talent!

Następnie inni pootwierali sobie prezenty. Będzie to opisane w nieco skróconej formie, by nie znudzić czytelnika. Markwart również dostał portret, namalowany przez jego syna, lecz zamiast skarpetek otrzymał rękawiczki. Wielebny wzbogacił się o dodatkowy kufel do piwa, ozdobiony jego imieniem i nazwiskiem i jakimiś rysunkami. Lilka dostała małą, lecz nietanią książkę – romansidło, Edmund – koszulę. Abigail otrzymała zestaw malowanych, ceramicznych talerzów i... kilo cebuli (dowcip męża). Markwart II mógł się bawić nowymi klockami. Poza tym Kachna i Alek (którzy świętowali Szczodre Gody samodzielnie) ofiarowali rodzinie poduszkę z wyhaftowanymi kwiatami i ich domem.

Każdy bardzo cieszył się z upominków. Niestety, pustka pod diduchem oznaczała, że miły wieczór powoli się kończy. Wszyscy sobie jeszcze trochę pogawędzili, lecz nie trwało to długo. Po jakiejś godzinie cała rodzina poszła spać.

Tak minął pierwszy dzień świąt Szczodrych Godów. Ogień miło buzował w kominku. Śnieg cały czas padał, coraz bardziej zasypując Miodowno. Księżyc świecił zza chmur, dym leciał z komina... Jednym słowem – było pięknie.

Rankiem wszyscy obudzili się wcześnie. Był 23 grudnia, drugi dzień Szczodrych Godów. Tego dnia Wielebni poszli na spotkanie przy Kamiennym Kręgu, aby złożyć tam resztki z wieczerzy, jako ofiarę dla bogów. Endus 0 i Markwart w tym rytuale już nie uczestniczyli. Czas spędzili we dwójkę, rozmawiając i grając w jakieś gry. Zastanawiali się także, jak i gdzie zorganizują swoja, chrześcijańską Wigilię. Nie chcieli przeszkadzać innym członkom rodziny i myśleli nad różnymi miejscami.

- Może młyn? Tam nikogo niw ma... - zaproponował Markwart

- Gdzie tam – odparł Endus 0 – Dachu tam nie ma, śnieg nam napada. W dodatku to miejsce źle mi się kojarzy. Wielebny opowiadał mi, co tam się działo...

- Co?

- Nie chcesz wiedzieć. Takie tam...

- No to gdzie w końcu pójdziemy? Do karczmy?

- Zły pomysł. Jeszcze ci rozpita hałastra wtargnie na Wigilię. A miejsce dla dodatkowego gościa jest tylko jedno...

Markwart nie miał już innych pomysł. Powiedział więc:

- Jutro pochodzimy po domach. Może ktoś wyjeżdża, albo po prostu nas ugości.

- Dobrze, tak zrobimy – przyznał rację Szalony.

Po chwili do domu wróciła reszta domowników. Nie ma sensu opisywać reszty dnia – pogoda była ładna, dlatego rodzina Wielebnych poszła na pola. Tam wszyscy rzucali się śnieżkami, Markwart II ulepił bałwana, którego Endus 0 na szczęście nie zaatakował. Wieczór minął również rodzinnie, przy graniu w coś, co przypominało chińczyka. Dzień można było uznać za równie udany, co poprzedni.

Następnego dnia Markwart i Szalony obudzili się najwcześniej. Musieli najpierw znaleźć miejsce na Wigilię, a potem jeszcze wszystko przygotować. Czasu było na złośc mało.

Przyjaciele zjedli szybko śniadanie, ubrali się ciepło i wyszli na ziąb. Minęli drogę do chaty Pomira, bo wiedzieli, że słowiański żerca raczej nie zechce zorganizować u siebie świąt. Poszli do mamy Abigail – Doroty. Ta jednak powiedziała, że jest bardzo zmęczona i przyjaciele będą jej przeszkadzać. Agata miała jakieś bardzo ważne sprawy do załatwienia. Rybaka Radka w ogóle nie zastali w domu. Filip był obrażony na Endusa po spaleniu posągu Welesa. Pszczelarz z żoną gościli znajomych z Khermirowa. Kachna i Alek chcieli spędzać czas samotnie.

Każdy miał jakieś wytłumaczenie. Endusa 0 szlag już trafiał.

- Czy my będziemy musieli świętować na ulicy! - złościł się.

- E tam – pocieszał Markwart – Jeszcze zostało parę chałup. A teraz chodźmy skrótem, nie chce mi się obchodzić tej karczmy.

Skrótem była ścieżka, biegnąca wzdłuż rzeki. Przyjaciele skręcili w drożynę.

Wtem zobaczyli na ścieżce kiwającego się na boki mężczyznę. Był to Endus Wioślarz – straszny pijak, który często odwiedzał gospodę w Miodownie. Endus 0 i Markwart spojrzeli na niego ze wstrętem. Od mężczyzny pachniało wódką, na dodatek zaczął śpiewać:

*Pije Łuna*

*Do Peruna*

*Perun do Swaroga*

*Pijesz ty*

*Piję ja*

*I Rzepicha droga*

*A kto nie wypije...*

Wioślarz podszedł do Endusa 0 i chwycił go. Zawołał:

- Czeeść ... kolego, Enduusie Zyro... - wysapał i poleciał na Markwarta.

- Szalony, zrób coś. Ten pijak się na mnie przewrócił! - wysapał Markwart

- Ja się nie... przewróciłeeem, tyl.. ko ty panie, na mnie... się..wylazłeś – ciągnął nieprzytomnie Wioślarz.

Wtedy Endus 0 wpadł na bardzo dziwny, ale to najdziwniejszy pomysł. Coś mówiło mu, że z Wioślarza może być dobry towarzysz na Wigilię... Coś mówiło mu, że ten pijak może się zmienić i... nawrócić.

Szalony pociągnął Wioślarza do rzeki.

- Cooo, ty...kolego. Panie. Zyro, roobisz? - dziwił się moczymorda.

A Endus wziął w dłonie trochę lodowatej wody i polał nią Wioślarza.

- Endusie – powiedział Zero – Ja ciebie chrzczę, w Imię Ojca, i Syna, i Ducha Świętego.

- Co – zawołał Markwart – Przecież nie masz uprawnień!

- Gdy nie ma wyjścia – można. Będziesz szukał księdza? - wyjaśniał Szalony. Markwart machnął ręką.

- Ale przecież on się nie nawróci! Przecież jest poganinem!

- Coś mi mówi, że się nawróci.

A Wioślarz patrzył się na Szalonego i Markwarta. Cudownym sposobem, w momencie otrzeźwiał... Szturchnął ponownie Endusa 0 i cicho go spytał:

- Kolego, a kim jest ten Ojciec, Syn i Duch Święty?

Endus 0 kazał usiąść nowoochrzczonemu na ziemi. Potem przez godzinę wyjaśniał z Markwartem Wioślarzowi przeróżne prawdy teologiczne, opowiadał o Ewangeliach, przedstawiał przypowieści.

W końcu Wioślarz orzekł:

- To co mówisz jest niezwykle mądre.

I tak nastąpiła w nim przemiana. Tak jak Endus 0 przewidywał, Wioślarz przeszedł na chrześcijaństwo. Biskup Wacław by się ucieszył. Endus 0 i Markwart pożegnali się z Wioślarzem i poszli dalej szukać gościny. Dziad i Baba, tak samo jak Dorota, narzekali na brak spokoju. U Fulka wisiało pełno skór i stało kilka wypchanych zwierząt, co wprawiało Szalonego w obrzydzenie. W takich warunkach nie zamierzał wieczerzować.

Smutni i znudzeni przyjaciele dotarli pod próg ostatniego domu. Zapukali. Drzwi otworzyła im wieśniaczka Teresa.

- Dzień dobry – przywitał się Endus 0 – Mamy do pani pytanie i zarazem prośbę...

- Słucham?

- Otóż my, proszę pani, jesteśmy chrześcijanami. Jutro świętujemy Boże Narodzenie, a dzisiaj urządzamy Wigilię.

- To bardzo ciekawe. - zainteresowała się Teresa – Co w związku z tym?

- Mamy mały problem. - teraz zaczął mówić Markwart – Nie mamy miejsca, gdzie moglibyśmy spędzić ten wieczór. Nie chcemy zakłócać spokoju naszym członkom rodziny, a nikt w wiosce nie chciał nas ugościć. Może...pani?

- Hmmmm... - zastanowiła się Teresa – W sumie byłoby to możliwe. Dzisiaj wyjeżdżamy z mężem do Pskowa, bo w karczmie "Pod białym kotem" będzie jakiś koncert. Wstęp wolny, a ja lubię muzykę. Będzie tam podobno nawet znana trubadurka Wiole...

- Życzę udanego spektaklu – przerwał wypowiedź Teresy Szalony

- Też lubię muzykę! Znam parę piosenek. Na przykład...

Zero chciał już odśpiewać "Endus 0 Szalony, mąż i władca...", lecz Markwart go powstrzymał. Spytał kobietę:

- Czyli będziemy mogli się wprowadzić na jedną noc? - pragnął się upewnić

- Tak, jasne! Możemy się spotkać tuż przed zachodem słońca.

- A zatem jesteśmy umówieni. - podsumował Szalony – Dziękujemy pani i do widzenia!

- Do zobaczenia! - pożegnała się Teresa i zamknęła drzwi.

Endus 0 spojrzał się na Markwarta.

- No, wspaniale! Teraz musimy się przygotować.

- Racja, nie mamy sporo czasu. Trzeba zacząć od choinki.

- Tak, od choinki. Lećmy do Fulka po piłę i zetnijmy to.

Leśnik bardzo się zdziwił, że rodzina Wielebnych (do której Szalony przecież należał) tak często ścina drzewa w lesie.

- Jeszcze trochę i tajgi nie będziemy mieli – zaśmiał się Fulko, ale oczywiście pomógł Agermanom. Razem wybrali świerk i ścięli. Markwart wziął jakieś deski i skonstruował mocny, choć chybotliwy stojak.

- Ozdoby się skombinuje potem – powiedział Markwart – Może coś jeszcze znajdziemy w domu.

- Tak, teraz jeszcze szopka.

- Czekaj, Endusie. Jak ty chcesz zrobić tę stajnię? W zeszłym roku była cała scenka, że Liliana grała Maryję, Marcin Józefa, a mały Markwarcik – Jezuska.

- No tak. Ale było wtedy wspaniale! Jak twój syn nie zmieścił się do żłóbka i ...

- No dobrze, ale jak ty chcesz odegrać tę scenę w tym roku? Nie myślisz chyba, że my i Wioślarz będziemy Świętą Rodziną!?

- Faktycznie sprawa jest skomplikowana... Cóż, w tym roku nie będzie szopki...

Przyjaciele bardzo zmartwili się tym faktem. Poszli do domu, by rozejrzeć się za dekoracjami. Zastali Abigail, karmiącą Markwarcika II rosołkiem...

- Nie chcę! - wrzeszczało dziecko.

- Skarbie, jeszcze troszeczkę...

- Nie!!!! Brzuch mnie boli juź!

- Jeszcze jedna łyżeczka...

- Nie!

Markwart jako ojciec musiał zareagować:

- Synu, za mamusię!

- Niech sobie mamusia sama za siebie zje!

- Markwart – westchnęła Abigail – Ja chyba z tym dzieckiem oszaleję!

- Dobra, daj mi tą łyżkę – powiedział syn Swituna. Kobieta wstała i jej stołek zajął Markwart. Przystąpił do ceremonii karmienia.

- Jedzie fura....CHLUP! - mówił wzorowy tatuś, usiłując zmusić dziecko do jedzenia. Abigail zwróciła sie do Szalonego:

- Ufff, zmęczyłam się już tym wszystkim. W czym mam tobie pomóc?

- Szukamy ozdób, żeby ubrać choinkę. Może jeszcze coś zostało?

- To całkiem prawdopodobne – powiedziała Abigail – Nie zużyliśmy wszystkich dekoracji na podłaźniczkę. Chodźmy do piwnicy!

Żona Wielebnego i Endus 0 zeszli na dół po drabinie, zostawiając Markwarta samego z synem. Kobieta dobrze myślała – w worku znajdowały się jeszcze jakieś drewniane ozdoby i wstążki. Po ich wyjęciu Abigail zapytała jeszcze szwagra:

- To wszystko? Czy może trzeba coś ugotować? Pamiętam, że w zeszłym roku było aż 12 potraw!

- To prawda, lecz w tym roku ja i Markwart sobie je podarujemy. Tylko najważniejsze dania.

- Zaraz się za nie zabierzemy. Uwielbiam gotowanie! Czego dokładnie potrzebujecie?

- Powinny być pierogi i zupa grzybowa. Karp i makiełki. No i oczywiście nie może zabraknąć słodyczy... - wtedy rycerz wpadł na wspaniały pomysł – Szopka z piernika! Tak! Tego nam było trzeba!

Wygramolił się z Abigail z piwnicy i przedstawił jej plan działania. Kobieta znała wszystkie przepisy i wiedziała, jakich składników jej brakuje. Wysłała Wielebnego na dwór, by poszedł do karczmy i rybaka, by uzupełnił braki.

Po kilkunastu minutach Endus I wrócił i wyłożył zakupy na stole. Gotowania nie było wcale mniej, niż dwa dni wcześniej. Abigail pilnowała, by nic się nie spaliło, a Endus 0 pomagał jej jak umiał. Wkrótce potem do grona kucharzy dołączył również Markwart, kiedy w końcu zmusił syna do zjedzenia całej zupy. Po dwóch godzinach dania były gotowe. Należało je szybko przenieść na miejsce docelowe, czyli do chaty Teresy, by nie ostygły. Słońce zmierzało ku zachodowi, więc Markwart i Endus 0 postanowili już odwiedzić gościnną kobietę. Wielebny pomógł im przenieść tace z jedzeniem, worek z ozdobami i choinkę.

Teresa czekała już przed drzwiami. Gdy przyszli Endus 0, Wielebny i Markwart, kobieta pozdrowiła ich, a potem poszła już w swoją stronę. Endus I pożegnał się z Agermanami i też ich opuścił. Zero i Markwart otworzyli drzwi i rozejrzeli się po chacie. Była dosyć duża. Od razu w oczy rzucała się antresola, na której stały beczki i skrzynie.

- Wejdźmy na górę – powiedział Szalony – Tam urządzimy wieczerzę.

- Dobry pomysł – przyznał Markwart.

Przyjaciele zajęli się ubieraniem choinki, co poszło sprawnie. Markwart rozpalił w piecu, bo mimo pośpiechu, wszystkie potrawy zdążyły już dawno ostygnąć. Szalony z pomocą kompana wniósł na poddasze stół. Przykrył go obrusem, a pod nim umieścił oczywiście sianko. Gdy Endus 0 uznał, że już wszystko gotowe, posłał Markwarta po Wioślarza. Ten powstrzymał się od napojów do czasu Wigilii. Ubrał się na dodatek zadziwiająco odświętnie. Bardzo cieszył się na ten wieczór.

Wszyscy usiedli dookoła stołu. Endus 0 wypowiedział z pamieci fragment Pisma Świętego. Chciał się podzielić opłatkiem... No właśnie. Opłatek!

- Markwart, zapomnieliśmy o opłatku! - zawołał Szalony

- Matko Boska! Jak!!! - krzyknął syn Swituna i omal nie strącił rękoma piernikowej szopki.

- Trzeba biec szybko do Abigail, by zrobiła podpłomyki! - dodał.

- Nie zawracajmy już jej głowy – powiedział Zero – Sami możemy je zrobić.

Wioślarz kompletnie nie wiedział, o co chodzi. Nie miał pojęcia, co to takiego "opłatek"...

Wszyscy zbiegli na dół do pieca. Na szczęście Teresa miała wszystkie potrzebne towary, potrzebne do upieczenia podpłomyków.

Niestety, Endus 0, chociaż znał przepis, to nigdy samodzielnie tej potrawy nie piekł. Pierwszy podpłomyk stał za długo na ogniu i zwęglił się.

- Mówię ci, więcej wody! - krzyczał Markwart.

- Mąki! To ma być mąka! - wrzeszczał Szalony.

Mąka spadła na podłogę.

- Co ty zrobiłeś, Endus! Jak to teraz pozbierasz!?

- Weź ty tu rób! Patrz. Drugi się spalił!

- Ja nie wierzę, depczesz po tej mące!

- To weź ją sprzątnij, a nie komentujesz!

Trzeci podpłomyk również nie wyszedł.

- Lej tę wodę spokojnie, jeszcze mnie polejesz – wołał Markwart.

- Auuuu! - wrzasnął Zero – Poparzyło mnie!

Czwarty podpłomyk stał się czarny.

- Ajjjjjj!

- To co, może pocałować?! - krzyknął Markwart

- Przestań, to nie jest śmieszne!

Kiedy piąty podpłomyk się spalił, Markwart wylał wodę na piec, a Szalony pomylił sól z mąką, Wioślarz nagle powiedział:

- Ej, koledzy. Skończcie ten cyrk!

Markwart i Endus 0 spojrzeli na część pieca, na której urzędował Wioślarz. Zobaczyli trzy piękne, rumiane podpłomyki, gotowe do jedzenia. Zdumieli się, że pijaczyna z karczmy może mieć talent kulinarny.

Nie powiedzieli jednak nic, a poszli na górę. W końcu podzielili się opłatkiem, czyli właśnie podpłomykiem i mogli zacząć jeść. Potrawy były wyśmienite, przez co szybko zniknęły ze stołu. Potem Markwart i Endus 0 odśpiewali kolędy, a paru z nich nauczyli Wioślarza. Następnie miały być prezenty – Wioślarz postarał się jak mógł i tak Agermanowie dostali... fikuśne baryłeczki, wypełnione piwem.

- Zdobyłem od karczmarza Olafa. Ostatnie!

Markwart i Endus 0 ucieszyli się. A oni też mieli coś do podarowania Wioślarzowi. I tym podarunkiem było...

- Wiosło! - zdziwił się mężczyzna – Skąd je macie, koledzy?

- Mamy różne źródła – zaśmiał się Markwart.

Wioślarz nie miał innych pytań. Prezent przypadł mu do gustu.

Po wręczaniu upominków znowu śpiewano kolędy. Jednak nic innego, nie było niestety do roboty. W trójkę przyjaciele nie mogli zbyt wiele zdziałaś. Porozmawiali sobie trochę, lecz potem zaczęli już po prostu sprzątać. Musieli zostawić dom w idealnym stanie. Rozsypana mąka na pewno nie sprawiała wrażenia porządku.

Lecz nagle rozległo się pukanie do drzwi.

- Kto to może być? - zdziwił się Szalony

- Może zbóje! - przeraził się Markwart. Endus 0 chwycił miecz. Podszedł do drzwi i dzielnie otworzył. Ale przed progiem nie stali bandyci, lecz... cała rodzina Wielebnych.

- Tak sobie myśleliśmy... - zaczął mówic Endus I – Że może być wam smutno, siedzieć tak w trójkę po cichutku.

- I dlatego przyszliśmy wam potowarzyszyć! - zawołała Liliana.

Wielebni wpakowali się do środka. Endus 0 westchnął i rzekł do Markwarta:

- Poganie i Boże Narodzenie? Znów będzie jak w zeszłym roku... Ech.

- Niech sobie będą. Jak wrócimy na Agermanię, to będziemy sami. Tylko ja i ty. No i pewnie mały Markwarcik.

- Dobrze, niechaj tak będzie. Jeszcze jeden raz przeżyję.

I ten jeden raz okazał się być całkiem miłym razem. Wielebni odpowiednio się wczuli i razem z Agermaniami śpiewali kolędy. Czy ten jeden jedyny dzień w roku nie powinien być dniem zgody i miłości?

Świętowano całą noc. Potem trzeba było jednak opuścić chatę Teresy i wrócić do domu...

Endus 0 zamknął drzwi do chałupy Teresy. Wielebni ruszyli już w drogę do domu. Obok stał tylko Markwart. Ten mrugnął do Szalonego okiem.

- Wyszło nam trochę multi-kulti – zaśmiał się.

Endus 0 uśmiechnął się. To niestety była prawda. Lecz pomyślał sobie – czy było aż tak fatalnie? Czy żałuje rozdawania prezentów w Szczodre Gody? Czy żałuje szalonego pieczenia podpłomyków? Szalony zrozumiał, co było dla niego najważniejsze – czas spędzony z rodziną. Nawet najwspanialsze Boże Narodzenie na Agermanii nie mogło się równać z tym, kiedy Endus świętował nie tylko z Markwartem, ale też z Wielebnym, Abigail, Lilką, czy Wioślarzem...

- Tak... - powiedział Szalony – To były niezapomniane święta. Niesamowicie dziwne, ale piękne...

## Ilustracja

W grudniu 2019 roku powstał obrázek, będący jakby zapowiedzią całego opowiadania. Przedstawia on bohaterów historyjki - od lewej: Endusa 0, Wielebnego, Abigail, Lilianę i Markwarta II. Ilustracja jest dosyć śmieszna i często komentowana :) Skojarzenia są różne: mówi się, że Szalony wygląda na niej tak, jakby właśnie wrócił z krucjaty, Wielebny jak gdyby przeniósł się do współczesności, wziął ubrania i wrócił, Abigail wyszła jak na Oktoberfeście, a Markwarcik wygląda jak wiewiórka. Jedynie Liliana wyszła w miarę normalnie ;)