Fortyfikacje w XIX wieku

# Umocnienia Krolestwa w 1815-30

Był to okres prowadzenia głownie analiz potencjalnych celów budowy. W sumie az do wybuchu powstania Ksiaze Konstanty nie zdecydowal sie jaka strategie obrac. W gre wchodzila rozbudowa fortyfikacji od granicy, albo traktowanie królestwa jako pola bitwy manewrowej i tylko zabezpieczenie lini Wisly. W ostatnich latach przed wojna udalo sie przeprowadzic analize i zaplanowac ewentualne fortyfikacje w Włocławku i Kole.

Umocnienia Warszawy (Powstanie Listopadowe)

# Prace Panstwowej Komisji Fortyfikacyjnej

## Pierwsze projekty

Jako baze do projektów posluzyly wczesniejsze prace gen Pradzynskiego oraz Francuskie projekty z czasow napoleonskich. Na ich bazie w 1838 roku uksztaltowalo sie przekonanie o celach i kierunkach na ktorych trzeba sie skupic. Oczywiscie jako głownych przeciwnikow oceniano Rosje oraz Prusy. Z tego tez powodu te kierunki uznano za kluczowe. Ze wzgledu na ostatnie doswiadczenia ustalo ze region Warszawy uzyska priorytet. Co prawda sama Warszawa miala byc pozostawiona bez umocnien (przynajmniej tych stalych) mialy ja uslaniac jednak inne pozycje. Glowna Twierdza stal sie przez to Modlin. Poza faktem bycia najwieksza Twierdza z głownymi magazynami Armii miala ona stanowic takze baze wypadowa dla Armii przeciw przeciwnikowi ktory zbliza sie do stolicy. Jej dodatkowym elementem bylo przedmoscie w Serocku - zapewniajace przeprawe na Narwii i Bugu. Ostatnim elementem tego trójkąta byla Praga. Ta ostatnia wymagala dodatkowej analizy, ze wzgledu na potencjalna rozbudowe miasta. Dodatkowo ufortyfikowana miala zostac Góra (poznizej Warszawy) ktora miala uzyskac przedmoscie.

Po zapewneniu finansowania dla tych obiektow Komisja zalecala skupic sie na dolnej czesci Wisly. Kluczowymi tutaj mialy byc Twierdza we Włocławku oraz przeprawa w Płocku. Twierdza ta miala ułatwic kontrole armii nad Wisła a takze oslonic Warszawe od strony Torunia. Kolejne obiekty znajdowaly sie na lini Warty. Byly to: Koło oraz Stronk (kolo Sieradza) majace oslonic Warszawe od ewentualnego uderzenia ze slaska. Jesli finanse na to pozwola miala takze zostac odbudowana Twierdza w Łeczycy. Miala ona stanowic magazyny dla operujacego w okolicy wojska.

Trzecim etapem bylaby rozbudowa umocnien na srodkowej i dolnej Wisle. Mialy ja stanowic Twierdza w Dęblinie, w Zawichoscie oraz (ponownie jesli finanse na to pozwola) w Sandomierzu gdzie mialy sie znalezc wieksze magazyny. Zalecano ufortyfikowanie przedmiesc Opatowca oraz Krzeszowa (na Sanie). Ulatwiloby to ewentualne dzialania armii Austriackiej. Komplet fortyfikacji uzupelnial takze Przedbórz stanowiacy łacznik pomiedzy linia Wisly a Warty. Na koniec komisja zalecala takze utrzymanie Twierdzy w Zamosciu jako wysunietego ubiektu na wypadek wojny z Rosja, a takze rozpoczenia planow dla obiektow w Jaroslawiu i Przemyslu.

## Stan na 1853 rok

### Linia wewnętrzna

* **Modlin** - Twierdza głowna - po remoncie
* **Serock** - Przedmoscie - po remoncie
* **Praga** - Przedmoscie - zbudowany dodatkowy fort przy nowym moscie na Wisle
* **Góra** - Przedmoscie - wykonane podstawowe prace

### Linia dolnej Wisly

* **Włocławek** - Twierdza kl.1 - wykonane podstawowe budowle, grobla i działami zewnetrznymi. Wybudownay takze most oraz szaniec przedmostowy.
* Płock - Przedmoscie - prace zawieszone

### Linia Warty

* **Pyzdry** (przy samej granicy) - Przedmoscie - prace wykonane
* **Koło** - Twierdza kl.1 - wykonane podstawowe budowle. Rozbudowa kontynuowana.
* **Stronsk** (kolo Sieradza) - Twierdza kl.1 - wykonane podstawowe budowle. Rozbudowa kontynuowana.
* Krosniewice - Przedmoscie - prace zawieszone
* **Czestochowa** - Twierdza kl.2 - po remoncie
* Przedbórz - Przedmoście - zrezygnowano z budowy

### Linia Wisły Srodkowej

* Dęblin - Twierdza kl.1 - budowa dopiero rozpoczeta
* Puławy - Przedmoscie - prace zawieszone
* **Zawichost** - Przedmoscie - wykonane szance
* **Zamość** - Twierdza kl.2 - bez zmian

### Linia Górnej Wisly

* **Kraków** - Twierdza kl.1 - budowa dopiero rozpoczeta
* Opatowiec - przedmoscie - prace zawieszone
* Sandomierz - Twierdza kl.2 - czeka na sfinansowanie

### Linia Karpacka

* Lwow - Twierdza kl.1 - czeka na sfinansowanie
* Przemysl - Twierdza kl.1 - czeka na sfinansowanie