Joanna Chmielewska (pisarka)

**Joanna Chmielewska** (właśc. **Irena Barbara Kuhn**, z domu **Becker**; 1932–2013) – polska pisarka, jedna z najpopularniejszych w XX i XX wieku. Była także ilustratorką książek.

## Biografia

Urodziła się 2 kwietnia 1932 w Warszawie. Ukończyła studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, gdzie uzyskała tytuł inżyniera architekta. Jako pisarka zadebiutowała w 1958 roku, publikując w czasopiśmie „Kultura i Sztuka”. Jej pierwszą powieść, *Klin*, wydano w 1964 roku.

Od tego momentu pisała dużo i różnorodnie, ale największą sławę przyniosły jej powieści kryminalne i sensacyjne. Jest autorką utworów dla dzieci i młodzieży oraz dla dorosłych, ma w dorobku opowiadania, powieści, słuchowiska, scenariusze, a także poradniki i autobiografię.

Pseudonim, który przyjęła (imię z bierzmowania), stał się też nazwą postaci literackiej, bohaterki serii książkowej *Przygody Joanny* (zob. Joanna Chmielewska).

Zmarła 7 października 2013 roku po długiej i ciężkiej chorobie.

## Twórczość

### Powieści

#### Powieści dla dorosłych

* 1964: *Klin*
* 1966: *Wszyscy jesteśmy podejrzani*
* 1969: *Krokodyl z Kraju Karoliny*
* 1972: *Całe zdanie nieboszczyka*
* 1973: *Lesio*
* 1974: *Wszystko czerwone*
* 1975: *Romans wszech czasów* (dawniej jako *Romans wszechczasów*)
* 1976: *Boczne drogi*
* 1977: *Upiorny legat*
* 1979: *Studnie przodków*
* 1989: *Szajka bez końca*
* 1990: *Dzikie białko*
* 1992: *Wyścigi*
* 1993: *Tajemnica*
* 1993: *Drugi wątek*
* 1993: *Florencja, córka Diabła*
* 1993: *Zbieg okoliczności*
* 1994: *Jeden kierunek ruchu*
* 1995: *Lądowanie w Garwolinie*
* 1996: *Duża polka*
* 1996: *Dwie głowy i jedna noga*
* 1996: *Wielki diament*
* 1997: *Krowa niebiańska*
* 1998: *Harpie*
* 1998: *Złota mucha*
* 1999: *Depozyt*
* 1999: *Najstarsza prawnuczka*
* 2000: *Przeklęta bariera*
* 2001: *Trudny trup*
* 2002: *(Nie)Boszczyk mąż*
* 2002: *Pech*
* 2003: *Babski motyw*
* 2003: *Bułgarski bloczek*
* 2004: *Kocie worki*
* 2005: *Mnie zabić*
* 2006: *Krętka Blada*
* 2007: *Zapalniczka*
* 2007: *Rzeź bezkręgowców*
* 2009: *Porwanie*
* 2010: *Byczki w pomidorach*
* 2011: *Gwałt*
* 2012: *Krwawa zemsta*
* 2013: *Zbrodnia w efekcie*

#### Powieści dla dzieci i młodzieży

* 1974: *Zwyczajne życie*
* 1976: *Większy kawałek świata*
* 1979: *Nawiedzony dom*
* 1981: *Wielkie zasługi*
* 1988: *Skarby*
* 1991: *2/3 sukcesu*
* 1992: *Ślepe szczęście*
* 1993: *Wszelki wypadek*
* 1994: *Pafnucy*
* 2003: *Las Pafnucego*

### Opowiadania

* 1983: *Duch* (pierwowzór powieści *Ślepe szczęście*)
* 2005: *Zapalniczka* w antologii *Trupy Polskie* (pierwowzór powieści o tym samym tytule)

### Poradniki

* 1996: *Jak wytrzymać z mężczyzną*
* 1996: *Jak wytrzymać ze współczesną kobietą*
* 1997: *Hazard*
* 2000: *Książka poniekąd kucharska*
* 2001: *Jak wytrzymać ze sobą nawzajem*
* 2005: *Przeciwko babom!*
* 2007: *Traktat o odchudzaniu*

### Autobiograficzne

* 1993: *Autobiografia*, tom 1, *Dzieciństwo*
* 1994: *Autobiografia*, tom 2, *Pierwsza młodość*
* 1994: *Autobiografia*, tom 3, *Druga młodość*
* 1994: *Autobiografia*, tom 4, *Trzecia młodość*
* 1994: *Autobiografia*, tom 5, *Wieczna młodość – aneks do wszystkich pozostałych* (w 2000 wydany jako tom 5 – *Wtórna młodość*)
* 2000: *Autobiografia*, tom 5, *Wtórna młodość*
* 2006: *Autobiografia*, tom 6, *Stare próchno*
* 2008: *Autobiografia*, tom 7, *Okropności*
* 2013: *Życie (nie)całkiem spokojne* – skrócona wersja autobiografii

### Scenariusze

* 1965: *Lekarstwo na miłość* – z Janem Batorym
* 1979: *Skradziona kolekcja* – z Janem Batorym
* 2001: *Samo niebo* – z Martą Węgiel

### Inne

* Posłowie w: Lesley Grant-Adamson, *Jak napisać powieść kryminalną*, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, tłum. Michał Rusinek.

### Ilustracje

* Teresa Buongiorno, *Chłopiec etruski*, Nasza Księgarnia, Warszawa 1988, tłum. Krystna Kabatcowa, wstęp i konsultacja Witold Dobrowolski.
* Wanda Chotomska, *Dzieci pana Astronoma*, wyd. 2, Kama, Warszawa 1996 – ilustracje z Piotrem Kozerą i Ryszardem Ronowskim.
* *Opowieści z Wołoszy, Mołdawii i Siedmiogrodu*, wybór, przekład i opracowanie Danuta Bieńkowska, Nasza Księgarnia, Warszawa 1987.
* Robert Sabatier, *Dzieci lata*, Pax, Warszawa 1988, tłum. Ewa Gryczko.
* Jonathan Swift, *Podróże Gulliwera w nieznane kraje*, Viator, Warszawa 1995.

## Nagrody i odznaczenia

* 1989: Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży
* 2004: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

## Zobacz też

* Kalendarium wydarzeń związanych z Joanną Chmielewską
* Wszystko Chmielewskie

## Literatura o Joannie Chmielewskiej

* A. Baranowska, *Joanna wciąż na tropie*, „Nowe Książki” 1997, s. 14, 15.
* Joanna Chmielewska, *Autobiografia*, t. I, *Dzieciństwo*, Vers, Warszawa 1993.
* Joanna Chmielewska, *Autobiografia*, t. II, *Pierwsza młodość*, Vers, Warszawa 1994.
* Joanna Chmielewska, *Autobiografia*, t. III, *Druga młodość*, Vers, Warszawa 1994.
* Joanna Chmielewska, *Autobiografia*, t. IV, *Trzecia młodość*, Vers, Warszawa 1994.
* Joanna Chmielewska, *Autobiografia*, t. V, *Wieczna młodość. Aneks do wszystkich pozostałych*, Vers, Warszawa 1994.
* Joanna Chmielewska, *Autobiografia*, t. VI, *Stare próchno*, Kobra, Warszawa 2006.
* Joanna Chmielewska, *Autobiografia*, t. VII, *Okropności*, Kobra, Warszawa 2008.
* Joanna Chmielewska, *Życie (nie) całkiem spokojne*, Wydawnictwo Klin, Warszawa 2013.
* *Lekarstwo na miłość*, „Filmowy Serwis Prasowy” nr 3/1966, s. 3–7.
* Tadeusz Lewandowski, *Chmielewska dla zaawansowanych. Psychobiografia gadana*, Warszawa Kobra Media, 2005.
* Maciej Maniewski, *Zamiast wziąć meprobamat*, „Film” nr 14/1988, s. 14, 15.
* *Pożegnania*, „Kino” nr 11/2033, s. 95.
* G. Strauss, *Czytelnictwo dorosłych Polaków*, „Polonistyka” nr 9/1999, s. 525.
* Katarzyna Wajda, *Szydełko drąży skałę, czyli Chmielewskiej lekarstwo na PR*, „Nowa Dekada Krakowska” nr 6/2013, s. 24–33.
* O. Wasiljewa, *Tajfun „Chmielewska” hula po Rosji. O niezwykłej popularności naszej pisarki u wschodnich sąsiadów*, „Forum” nr 24/1997, s. 18.
* Marta Węgiel, *Jak wytrzymać z Joanną Chmielewską. Opowieść, nie da się ukryć, humorystyczna…*, komentarz Joanna Chmielewska, Agencja Wydawnicza Jolanta Jawornicka, Kraków 2003.
* Beata Zielińska, *Mam pogodne usposobienie. Z Joanną Chmielewską o hazardzie, lekturach i kryminałach rozmawiała Beata Zielińska*, „Cogito” nr 1/2001, s. 4, 5.

### Artykuły w Internecie

* Max Fuzowski, *Joanna Chmielewska: Nie czytam swoich książek*, kultura.newsweek.pl, 7 października 2013; dostęp: 28 lutego 2015.
* *Joanna Chmielewska nie żyje. Jej kryminały bawiły pokolenia*, wyborcza.pl, 7 października 2013; dostęp: 28 lutego 2015.

## Filmy o Joannie Chmielewskiej

* *Joanna Chmielewska, czyli Moje wykopane studnie*, reż. i scenariusz Marta Węgiel, prod. Telewizja Polska (Kraków), 1996.

## Programy telewizyjne z udziałem Joanny Chmielewskiej

* 2005: *Europa da się lubić*, TVP2 (odc. 58, *Europa zaczytana*)
* 2010: *Dzień dobry TVN*, TVN
* 2011: *Kawa czy herbata?*, TVP1
* *W roli głównej*, s. II, odc. 1, TVN

## Strony poświęcone Joannie Chmielewskiej

* chmielewska.pl; dostęp: 28 lutego 2015.
* *Joanna Chmielewska*, culture.pl, kwiecień 2003; dostęp: 28 lutego 2015.
* Wikipedia; hasło: Joanna Chmielewska; dostęp: 28 lutego 2015.

## Przypisy

1. ↑ *Nie żyje Joanna Chmielewska. Pisarka zmarła w szpitalu*, dziennik.pl, 7 października 2013; dostęp: 24 lutego 2015.