Angmar Savaşı

### Sonuç

Arnor ve Angmar krallıklarının yıkılması, Kuzey'in Dúnedaininin gerilemesi, Eótheód'un Anduin Vadileri'nin üst bölgelerini Angmar'ın kalıntılarından alması.

### Önemli Savaşlar

Angmar'ın İlk İstilası, Cardolan'ın Düşüşü, Amon Sûl'ün Düşüşü, Hava Tepeleri çatışmaları, Imladris'in İkinci Kuşatması, Fornost'un Düşüşü, Fornost Savaşı, Eótheód'un Akını

## Savaşanlar

Arnorlular, Gondorlular, Shire'lı Hobbitler, Rivendell Elfleri, Galadhrim, Lindon Elfleri, Anduin Vadileri Adamları, Eótheód
Orklar, Tepe Adamları, Angmar'ın yaratıkları

## Komutanlar

Argeleb I X
Arveleg I X
Son Cardolan Prensi X
Araphor
Arvedui
Eärnur
Frumgar
Círdan
Glorfindel
Elrond

Angmar'ın Cadı Kralı
Tepe Adamları Lordu

**Angmar Savaşı**, Kuzey Dúnedain krallığı ile Cadı Kral'ın önderliğindeki Angmar güçleri arasında yüzyıllarca süren bir mücadele idi.

## Başlangıç

Kral Eärendur'un ölümünden sonra, Arnor Krallığı üç bölüme ayrıldı: Arthedain, Cardolan ve Rhudaur, her biri Eärendur'un oğullarından biri tarafından yönetildi. Üç krallık arasında, genellikle Hava Tepeleri ve Amon Sûl'un palantír'inin kontrolü konusunda çekişmeler vardı. Arthedain'de Malvegil döneminde (y. ÜÇ 1300), Ettenmoors'un ötesinde yeni bir güç ortaya çıktı. Bu yeni Angmar diyarına Cadı Kral tarafından hükmedilmesine rağmen, henüz Yüzük Tayfları'nın şefi olduğu bilinmiyordu. Yukarı Anduin Vadisine uzanan bölgesini orklar ve diğer yaratıklarla doldurdu, ama aynı zamanda büyük olasılıkla yerel Tepe Adamları popülasyonundan elde edilen insanları da doldurdu. Rhudaur'da, Dúnedain azdı ve Tepe Adamları lordu gücü ele geçirdi.

## İlk Savaşlar

Arthedain'lı Argeleb, Isildur soyu Cardolan ve Rhudaur'da başarısız olunca tüm Arnor'un krallığını talep etti. Cardolan'da Argeleb, mevcut prensleri de sürdürmesine rağmen, kral olarak tanındı. Bununla birlikte Rhudaur bu talebe direndi ve açıkça Angmar ile müttefik oldu. Argeleb, Hava Tepeleri'ni güçlendirdi , ancak 1356'da Rhudaur ve Angmar ile yapılan bir savaşta öldürüldü. Oğlu Arveleg, Cardolan ve Lindon'dan yardım alarak düşmanı Hava Tepeleri'nden geri sürmeyi başardı. Bundan sonra, Arthedain ve Cardolan'ın adamları, yıllarca Hava Tepeleri, Doğu Yolu ve aşağı Gribahar (Hoarwell) boyunca bir sınırı korudu. Bu dönemde Cadı Kral Rivendell'i kuşattı, ancak alamadı.

ÜÇ 1409'da, Cadı Kral Arnor'a karşı, Dúnedain savunması etrafından dolanarak güneyden Cardolan'ı istila etmek için büyük bir saldırı başlattı. Büyük yıkıma sebebiyet veren Angmar'ın ordusu kuzeye Amon Sûl'e yürüdü. Büyük gözetleme kulesi alınmıştı ve yok ediliyordu, ancak *palantír* kurtarıldı ve Fornost'a getirildi. Bu savaşta hem Arveleg hem de son Cardolan Prensi öldü. Kalan Rhudaur Dúnedain'i öldürülüp ya da batıya sürülürken, Cardolan'lar sadece Tyrn Gorthad ve Eski Orman'ı tutabildi. Bu arada Fornost, Angmar ordusu tarafından kuşatıldı, ancak Cirdan, genç kral Araphor'un düşmanlarını Kuzey Tepeleri'nden kovmasını sağlamak için Lindon'dan takviye getirdi.

Arnor büyük oranda zayıflamıştı ama Cadı Kral bu avantajdan yararlanamadı çünkü bu noktada elfler Angmar'a karşı kalan güçlerini ortaya çıkardılar. Elrond, Kral Amroth'u Galadhrim'i Yüksek Geçit üzerinden Rivendell'e göndermesi konusunda ikna etti. Lindon'lu akrabalarıyla birlikte, Angmar'a yüzyıllarca zayıflamış bir durumda bırakıldığı bir darbe vurdular.

Ancak Arnor eski gücünü ulaşamadı. Topraklarının çoğu zaten terkedilmişti ve Argeleb II’yi 1601'de Shire’ı hobbitlere vermeye zorladı. On yedinci yüzyılda, doğudan Rhovanion ve Gondor’u tahrip eden Büyük Veba geldi. Arthedain nispeten etkilenmemiş olsa da, Cardolan çok acı çekti ve Tyrn Gorthad'da kalan Dúnedain öldü. Shire hobbitleri de büyük bir kayıp yaşadı, ancak sayıları zamanla düzeldi. Veba'nın ardından, kötü ruhlar Angmar ve Rhudaur'dan aşağı indi ve Höyük Tepeleri'nin Dúnedain'inin cesetlerini topladı.

## Arnor'un Düşüşü

Kuzey Krallık yine de bir süre barış içindeydi, ancak on dokuzuncu yüzyılda Angmar saldırılarını yeniledi. Kral Araval, 1851’de Cardolan’da savaşırken öldürüldü ve aynı yıl Gondor, ilk kez Arabasürücüleri tarafından saldırıya uğradı.  Bu saldırıların tek bir güç tarafından koordine edilebileceğinden şüphelenilen iki krallık, yıllarca süren yabancılaşmayı sona erdirdi. 1940'ta, Arnor asasının varisi Arvedui, Gondor Kralı Ondoher'in kızı Fíriel ile evlendi. Ondoher, dört yıl sonra Arabasürücüleri ile savaşta öldü ve Meneldil'den bu yana doğrudan krallar soyundan gelen son kişi oldu. Arnor’u Angmar’dan kurtarmayı ümit eden Arvedui, Elendil soyundan gelişi ve eşi sayesinde Gondor krallığına olan iddiasını vurguladı. Ancak Gondor'un lordları yeniden birleşmeye sıcak bakmıyordu ve bunun yerine tacı, Arabasürücüleri'ni yenen komutan Eärnil'e verdiler. Arvedui talebinin üstüne gitmedi ve Eärnil, devam eden Angmar saldırılarına karşı onlara yardım sözü vererek Arnor ile iyi ilişkiler sürdürdü. Arvedui 1964'te babasının yerine geçti ancak Arnor'un gücü hızla azalıyordu. 1973'te Eärnil'e büyük sıkıntı içerisinde olduklarını ve Angmar'ın son saldırıya hazırlandığını belirtti. Eärnil bunun üzerine, oğlu Prens Eärnur'un emrinde, Anduin Vadileri'nden birçok atlıyı içeren büyük bir orduyu topladı. Gondorian kuvvetleri denizden yola koyuldu, ancak Angmar saldırmadan önce Lindon'a varamayacaklardı.

1974'te Cadı Kral güçlerini topladı ve Arthedain'e son bir saldırı başlattı. Cadı Kral sert kış şartlarında saldırdı ve Fornost'u aldı. Arnorian kuvvetlerinin kalıntıları Lune nehri üzerinden batıya kaçtı, ancak Arvedui kısa bir süre daha Kuzey Teleperi'ni tuttu. O ve hayatta kalan birkaç arkadaşı, en sonunda kuzeydeki Ered Luin'in terkedilmiş madenlerine kaçmak zorunda kaldılar. Yiyecekleri tükenirken, Forochel'li Lossoth'a sığındılar. Kralın bulunduğu yeri öğrenen Cirdan, onu kurtarmak için Forochel Buz Körfezi'ne bir gemi gönderdi. Lossoth şefinin tavsiyesi üzerine, Arvedui o gece kuzeyden gelen bir fırtına nedeniyle mahvolmuş olan gemiye bindi. Arvedui boğuldu ve onunla birlikte Fornost ve Amon Sûl'ün palantíri de kayboldu.

## Savaşın Sonu

Cadı Kral artık kralın sarayındaki tahtına oturmuştu, ancak Eärnur'ın elfler ve insanlar arasında neşe ve merakla gelmesi çok uzun sürmedi. Filoda Forlond, Harlond ve Gri Limanlar'ı dolduran çok fazla gemi vardı; Gondor'un gücünün küçük bir kısmı olmasına rağmen, kuzey halkı çok şaşırdı. Círdan, Noldor, Sindar ve Arnor Adamlarından geriye kalanları çağırdı. Müttefikler, Fornost'un işgalcilerine meydan okumak için Lune'a yürüdü.

Son zaferlerinden sonra kendinden emin ve gururlu olan Cadı Kral kuşatmaya hazırlanmadı, ama ordusunu Batı'nın ordusu ile yüzleşmek için gönderdi. İnsanlar ve elfler, Evendim Tepeleri'nden indiler ve Angmar güçlerini Nenuial ve Fornost arasındaki ovalara soktular. Batının ordusu, savaşta daha iyiydi ve Angmarim Fornost'a geri çekilmeye başladı. Aniden kuzeyden, tepelerden geçen ve düşmanı çevreleyen Gondor süvarilerinin ana gövdesi geldi. Angmarim'in tepesine bindiler ve onlara büyük bir darbe vurdular. Cadı Kral birliklerinden toplayabildiğini topladı ve onları Angmar'a geri götürmeye çalıştı, ancak Prens Eärnur liderliğindeki Gondor süvarisi tarafından yakalandılar. Aynı zamanda Glorfindel'in önderliğindeki bir elf kuvveti Rivendell'den çıktı ve Angmar'ın ordusunun kalıntıları tamamen yok edildi. Savaşın sonuna doğru, Cadı Kral Eärnur'u öldürmeye çalıştı, ama Glorfindel'in ortaya çıkmasından dolayı kaçtı. Angmar ortadan kaldırıldı ve dağların batısındaki bütün insanlar öldürüldü ya da kovuldu, ancak Cadı-Kralın kendisi (2002'de Mordor'da yeniden ortaya çıkmak üzere) doğuya kaçtı. Fornost Savaşı'ndan iki yıl sonra Frumgar, Éothéod'u Anduin Vadileri'nin kuzeyine götürdü ve dağların doğusunda kalan Angmar halkından geriye kalanları uzaklaştırdı. Bu çatışmanın en son eylemiydi.

Bu son savaşın yol açtığı yıkım, Arnor'u bir krallık olarak fonksiyonsuz hale getirdi ve Arvedui'nin oğlu Aranarth, yalnızca Dúnedain Şefi olarak bilinecekti. Arthedain ve Cardolan'ın nüfusu azalırken, Rhudaur popülasyonu öldürüldüğü veya sürüldüğünden savaşın sonunda tamamen terkedilmişti.  Bununla birlikte Gundabad Dağı, orklar tarafından başkent olarak kullanılmaya devam edildi.  Fornost savaştan sonra yeniden iskân edilmedi ve buraya Bree Adamları tarafından *Ölü Adamların Hendeği* adı verilen ve korkulan yalnız bir harabe olarak kaldı. Binlerce yıl sonraki Yüzük Savaşı'ndan sonra Kral Elessar'ın önderliğinde yeniden iskan edildi.

Üçüncü Çağ'da Gandalf, Sauron'un Angmar ve kuzey geçişleri üzerinde kontrolü yeniden kurmak istediğine, ancak cüceler ve Dale Adamları nedeniyle yapamayacağına inanıyordu. Onlar olmasaydı (Gandalf'a göre), Eriador'da tekrar savaş olurdu.

## Referanslar

1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Yüzüklerin Efendisi, Ek A
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Yüzüklerin Efendisi, Ek B
3. ↑ Orta Dünya Halkları, "Elendil'in Varisleri", s. 195, 209-210
4. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Yüzük Kardeşliği, "Sığlığa Kaçış"
5. ↑ Hobbit, "Bulutlar Patladı"
6. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Kralın Dönüşü, "Zorunlu Eve Dönüş"
7. ↑ Bitmemiş Öyküler, "Erebor Görevi"