Heli (przodek Jezusa)

**Heli**, **Eli** (gr. **Ἠλὶ**; translit. **Ēli**; od heb. עֵלִי; translit. **Eli**) - jeden z przodków Jezusa, syn Lewiego w linii Rezy, syna Zerubbabela, perskiego namiestnika Judei wymieniony w genealogii podanej w Ewangelii według św. Łukasza. Jednak według innego ewangelisty Mateusza, święty Józef z Nazaretu, przybrany ojciec chrześcijańskiego mesjasza, pochodził od innego syna Zerubbabela imieniem Abiud. Katolicka tradycja tłumaczy to tym, że Łukasz wymienił przodków Maryi w linii Rezy, a Mateusz Józefa w linii Abiuda.

Urodził się w niepodległym państwie żydowskim między śmiercią Jana Hirkana I w 104 p.n.e, a końcem rządów jego żony Aleksandry Salome w 67 p.n.e. Przyszło mu żyć w ciężkich czasach upadku dynastii machabejskiej podczas chaotycznych rządów Jana Hirkana II (66 - 40 p.n.e) i bratanka Matatiasza Antygona 40 - 37 p.n.e. Zmarł w czasie, gdy królem podległej Rzymowi Judy był Herod Wielki, prawdopodobnie w początkowym okresie jego rządów. Heli był Dawidytą (potomkiem króla Dawida) mieszkającym początkowo w Betlejem w Judei, ale niespokojna sytuacja w Judzie mogła wymusić na nim migracje do bezpieczniejszej Galilei, gdzie zamieszkał w nowo powstałej żydowskiej wiosce Nazaret. Jego imię jest pochodzenia hebrajskiego. Prawdopodobnie jest pochodną od starosemickiego słowa *El* (pl. *Bóg*) albo od hebrajskiego rdzenia *alah* oznaczającego ,,*iść do góry*, *wspinać się*, *wznosić się*". Tak nazywał się arcykapłan przybytku w Szilo, współczesny prorokowi Samuelowi.

Według tekstu Łukasza był on przodkiem Józefa z Nazaretu, przybranego ojca Jezusa, podczas gdy według Mateusza ojciec Józefa miał na imię Jakub, syn Mattana. Powstały różne interpretacje wyjaśniające te sprzeczności. Zgodnie z pierwszą był on ojcem Maryi, a nie Józefa z Nazaretu, ale kobiety były w tamtych czasach często dyskryminowane i nieuwzględniane w genealogiach, więc Łukasz uwzględnił Józefa, jako prawnego członka rodziny zamiast Miriam. Druga tradycja, rzadko spotykana, zakłada, że ojciec i mąż Maryi nosili to samo imię, a więc Heli był rodzicielem bliżej nieznanego Józefa, ojca Marii, a więc jej dziadkiem, nie ojcem. Trzecia, najczęściej spotykana i pochodząca już od ojców kościoła, zakłada że Heli z nieznaną z imienia kobietą spłodził Józefa z Nazaretu, ale zmarł w jakiś czas później i ta kobieta - zgodnie z prawem lewiratu (choć w rzeczywistości ograniczało się ono do braci, a nie kuzynów) - poślubiła jego dalekiego kuzyna Jakuba, który zaadoptował pasierba. W ten sposób Józef, mąż Maryi był biologicznym synem Heliego, a prawnym (halachicznym) synem Jakuba. Kuriozalnie w kościele katolickim, a także prawosławnym, monofizycki i katolickim nurcie anglikanizmu czci się Joachima, poświadczonego jedynie przez tradycje apokryficzną

## Wspomnienie w Nowym Testamencie

Ewangelia Łukasza 3: 23-38:

***23** Sam zaś Jezus rozpoczynając swoją działalność miał lat około trzydziestu. Był, jak mniemano, synem Józefa, syna **Helego**, **24** syna Mattata, syna Lewiego, syna Melchiego, syna Jannaja, syna Józefa, **25** syna Matatiasza, syna Amosa, syna Nahuma, syna Chesliego, syna Naggaja, **26** syna Maata, syna Matatiasza, syna Semei, syna Josecha, syna Jody, **27** syna Jana, syna Resy, syna Zorobabela, syna Salatiela, syna Neriego, **28** syna Melchiego, syna Addiego, syna Kosama, syna Elmadana, syna Era, **29** syna Jezusa, syna Eliezera, syna Jorima, syna Mattata, syna Lewiego, **30** syna Symeona, syna Judy, syna Józefa, syna Jony, syna Eliakima, **31** syna Meleasza, syna Menny, syna Mattata, syna Natana, syna Dawida, **32** syna Jessego, syna Jobeda, syna Booza, syna Sali, syna Naassona, **33** syna Aminadaba, syna Admina, syna Arniego, syna Esroma, syna Faresa, syna Judy, **34** syna Jakuba, syna Izaaka, syna Abrahama, syna Tarego, syna Nachora, **35** syna Serucha, syna Ragaua, syna Faleka, syna Ebera, syna Sali, **36** syna Kainama, syna Arfaksada, syna Sema, syna Noego, syna Lamecha, **37** syna Matusali, syna Enocha, syna Jareta, syna  Maleleela, syna Kainama, **38** syna Enosa, syna Seta, syna Adama, syna Bożego.*

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
Jozafat •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
Achim •
Eliud •
Eleazar •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza