Dzieje Czesława Jagody, czyli pamiętnik znaleziony na plantacji/2 - Szkoła (raczej niewesoła)

*Szlachecka szkoła męska imienia króla Władysława III w Przybyszowie to żałosna dwuczęściowa budowla przerobiona dwieście lat temu z gospodarstwa rolnego. Klasy od pierwszej do trzeciej znajdują się w dawnym trzypokojowym domu, a klasy od czwartej do szóstej powstały z nieco ciasnej obory. Ja uczęszczam do klasy drugiej, pomimo osiemnastki na karku, ale to wszystko wina rodziciela, który zaniedbał moją edukację. Nie jest ze mną aż tak źle, zważywszy na to, że Jarosław Kaczucha ma czterdzieści lat i jest czwartoklasistą - rozwodnikiem. Ulubionym kolegą z klasy jest oczywiście zaledwie rok młodszy Sławomir Kajka. Gram z nim w różne gry i rozmawiam. Z pozostałymi nie ma o czym, bo to banda dzieciaków. Pozostali uczniowie to Włodek Ugasiński, Mieszko Kielec, Mirek Pszczelarski, Spytek Gościeradzki i Miłosz Zajawka. Włodek pochodzi z Przybyszowa i jest synem Stanisława, na którego utarło się mówić "Stanek-Rymowanek", dlatego że lubi wymyślać wiersze. Włodek to grzeczny, jasnowłosy chłopak i dyżurny za nas wszystkich, klasowy prymus, na którym można polegać. Mieszko Kielec ze wsi Suchowole to przemądrzały chudzielec o monotonnym głosie, sknera i skarżypyta, bardzo dumny syn dumnego Bolesława o przezwisku "Wylewka" z powodu zwyczaju wylewania piwa za kołnierz. Na mojego ojca z kolei w zaścianku i okolicach mówią "Zbysina", nie wiem, dlaczego, ale to bardzo do niego pasuje i tak się utarło. Spytek Gościeradzki to postać niezwykła. Wagarowicz i leń, który spóźnia się i przychodzi na trzecią lekcję albo całkowicie opuszcza zajęcia, a potem sam odrabia pracę domową i dostaje najlepsze oceny. Dużą wagę przywiązuje do pracy indywidualnej i jest prawdziwym geniuszem. Jego ojcem jest kulawy Wojciech z Przybyszowa, na którego wołają "Kulej-Wojtek". Na ojca Sławka mówią "Kajunio", wiadomo, że od nazwiska. Miłosz jest wesołym chłopakiem i mistrzem gier sportowych, zwłaszcza w piłkę. Mieszka w Suchowolach, a jego ojcem jest niejaki Stach "Pierdzioszek". Pszczelarski, zwany "Misiaczkiem", jest synem Władysława i głupiutkim grubaskiem z mojej wsi, o loczkach aniołka i rumianych policzkach.*

*Naszym gronem pedagogicznym przewodzi Jaśnie Oświecony Jego Wielmożność Dyrektor Gniewomir Gadowski, siedemdziesięciopięcioletni nauczyciel historii, który przy każdej możliwej okazji powie, że nasza placówka jest najlepsza w kraju, a sam Rolniczyn najlepszy na kontynencie lub nawet na świecie. Czcibor Rzutki to energiczny i złośliwy matematyk słynny ze stawiania nam coraz wyższej poprzeczki. Przyrodnikiem jest łagodny i bardzo sympatyczny Dobrosław Wątło. Bronisław Podroślak to gruby jak świnia i nerwowy nauczyciel gimnastyki, któremu nie wolno podpaść ani przyjść na ćwiczenia w nieodpowiednim stroju. Więcław Czarnulak uczy nas literatury i języka hagalońskiego i jest okropnie nudnym wykładowcą. Rościsław Bliżewski jest panem od zajęć artystycznych i jest tak dziwny, że chłopcy nazwali go Gejniuszem z powodu wątpliwej orientacji seksualnej.*

*Opiszę środę, przykładowy dzień na zajęciach. Lekcje zaczęły się od języka rolniczyńskiego. Pan Czarnulak usiadł przy biurku, gdy już doszedł drętwym krokiem do swojego miejsca. Pogładził swoją długą brodę i powiedział:*

*- Drodzy chłopcy, zapisujemy temat: "Historia literatury. Kształcenie językowe". Teraz pozwólcie, że sprawdzę listę obecności. Gościeradzki Spycimir.*

*- Nieobecny - odzywa się któryś chłopak.*

*- Ach tak. Ja mu dam. Jagoda Czesław.*

*- Jestem - wołam.*

*- Kajka Sławomir.*

*- Jestem.*

*- Kielec Mieszko.*

*- Jestem.*

*- Pszczelarski Mirosław.*

*- Jestem.*

*- Ugasiński Włodzimierz.*

*- Jestem.*

*- Zajawka Miłosz.*

*- Jestem.*

- *A więc Spytka znów nie ma, a cała reszta jest. Otwórzcie wasze książki na stronie czterdziestej piątej, tam mamy dzisiejszy wiersz do omówienia. Ponownie zajmujemy się poezją Miłosza Wierzby i jej analizą...*

*Lekcja się ciągnie, wlecze, Pszczelarski usypia, aż w końcu woźny dzwoni na koniec. Po przerwie zasiadamy przed obliczem pana dyrektora na lekcji historii.*

*- Witam was, młodzieńcy. Cieszę się, że zaszczyciliście mnie swoją obecnością, a zaledwie jeden z was nie przyszedł dziś na zajęcia. Pragnę powtórzyć, że Rolniczyn to najdoskonalsze państwo naszego kontynentu i rządzone przez najświetniejszego króla Dobiesława, a naszej szkole nie równa się żadna w okolicy. Teraz proszę zapisać temat: "Przemiany polityczne w historii".*

*Skrobiemy gęsimi piórami w zeszytach, a zmanierowany starzec kontynuuje monotonnym i zdartym głosem swój wykład o historii państwa. Państwo jest silne, potężne, zaludnione przez sól tej ziemi zwaną szlachtą. Król jest bogaty, nikomu niczego nie brakuje, a każdy ma to, czego mu najbardziej potrzeba i może rozwijać swoje zainteresowania i poszerzać wiedzę. W zeszycie na jednej lekcji przeciętnie zapisuje się sześć kartek małymi literami. Nie pamiętam ni cholery z tego, co ten dziadek pierniczy, bo aż brakuje nerwów na ten stek nazwisk i dat. Tylko dwóch uczniów i czasem Sławek, rozumie cokolwiek z tego przedziwnego przedmiotu.*

*Trzecią lekcją była gimnastyka. Nasz pan gimnastyk to następny kawał drania. Uwielbia stosować złośliwe uwagi wobec uczniów.*

*- Pszczelarski, ty to masz paluszki jakby cię pszczoły pokąsiły - mówi pan Podroślak do kolegi Mirka. Gościeradzki, co dość spodziewane, przychodzi na gimnastykę po opuszczeniu dwóch wcześniejszych lekcji. Znów dostaje surowe upomnienia, które obchodzą go jak zeszłoroczny śnieg. Ja i Sławek biegamy dookoła podwórka, a młodsi grają w sztachetę. Podwórko jest nieduże i okropnie nierówne, więc łatwo można się potykać. Kiedyś służyło jako zwykłe podwórko gospodarskie, więc nie ma się co dziwić. Dookoła rosną pokrzywy, a całość ogradza stary płotek z drewna. Siniaków i drobnych ran nie brakuje, a co i rusz kogoś użądli osa albo chociaż komar. Sławek parę razy wlazł w pokrzywy i wyszedł z nogami w bąblach. Mój najlepszy kompan jest niestety jednocześnie najmniej uważny, więc trzeba czasem na niego pokrzyczeć.*

*Gra w sztachetę, jeśli nie wiecie, tak ochoczo uprawiana przez młodych, polega na odbijaniu małą sztachetą piłeczki z ogonkiem. Czasami grają też w szczurka. Polega to na tym, że jeden staje w środku i kręci sznurkiem zakończonym kulką. Reszta ustawia się dookoła niego i podskakuje, a osoba, która nadepnie na kulkę, odpada z gry.*

*Najlepsze gry odbywają się jednak zimą. Wtedy to ślizgamy się w odpowiednich butach po zamarzniętej rzece w miejscach, gdzie lód bardziej zgrubiał. Młodzi lepią bałwana przypominającego pana dyrektora lub księdza i mają przy tym prawdziwą masę radochy, nie wspominając już o bitwach na śnieżki, w których rządzi Pszczelarski. Chłopcy z wielkim entuzjazmem budują fortece ze śniegu i walczą jedni z drugimi, jeszcze ciekawiej robi się, kiedy dołącza do nas klasa trzecia. Tam jest jedenastu chłopaków, którzy podobnie jak my lubią dobrą zabawę. Wiosenne czy jesienne gry sportowe też nie należą do najgorszych. Najprzyjemniej jest we wrześniu albo w kwietniu biegać na 300 lub 500 metrów. Sławek albo Spytek biegnie na przodzie, za nimi ja, Miłosz, Mieszko, Włodek i tłuściutki Miruś jak zwykle ostatni. Pan Podroślak wrzeszczy, straszny nerwus, ale nikt na niego nie zwraca uwagi. Te chwile to najpiękniejsze, co spotyka mnie w szkole, a nie znam chłopaka, który by nie lubił gimnastyki.*

*Po ulubionej lekcji pan Bliżewski zabiera nas na spotkanie z muzyką hagalońską. Samodzielnie gra na flecie kilka kawałków z minionej epoki i swoim delikatnym głosikiem objaśnia ich pochodzenie i znaczenie kulturowe, dopóki jego przemowy nie zakłóci głośne chrapanie Pszczelarskiego. Gejniusza w zasadzie tylko Mieszko, nasz prymus, lubi przynajmniej trochę. Cała reszta nie przepada za nim, wyśmiewa go przy byle okazji i nudzi się śmiertelnie na jego lekcjach. Każdemu wstawia po dwójce, a za dodatkową aktywność, a tutaj wszystko w rękach Mieszka, także jedyneczki. Nigdy w swojej dopiero kilkuletniej karierze nauczycielskiej nie wstawił nikomu słabej oceny, nawet tym przygłupom z czwartej klasy.*

*Po najnudniejszej lekcji w dziejach edukacji, dodajemy i odejmujemy z łysym jak kolano panem Rzutkim, którego wścieka tego dnia wszystko, począwszy od roztargnionego Miłosza ziewającego na pierwszej ławce, a skończywszy na zdechłej musze leżącej w końcu sali. Starsi mówią, że jego łysina wzięła się z tego, że z nerwów po wyjątkowo nieudanych lekcjach wyrwał sobie z głowy wszystkie włosy. Piątki sypią się u niego na lewo i prawo, od czasu do czasu wpadnie komuś szóstka, czwórki zdarzają się najlepszym uczniom, na trójkę umie zarobić tylko Mieszko, a nawet on rzadko, a dwójki i jedynki są u niego nieosiągalne i podkreśla, że w życiu nie wpisał ich nikomu do dziennika, a uczy od dwudziestu jeden lat. Jego sposób poruszania się jest tak nerwowy, że całym nim trzęsie od stóp do łysej głowy. Na twarzy, przypominającej ziemniaka, malują się na każdej lekcji wszystkie osiągalne negatywne emocje, czasem przyjmując wyraz wręcz diabelski czy demoniczny, który może niektórych przestraszyć. Kiedy naprawdę się zezłości, jest w stanie potłuc pięć doniczek po kolei, wyzwać od osłów, niezdarów i niemot życiowych całą klasę, potargać swoją kozią brodę, podskoczyć nerwowo dziesięć razy w miejscu, bardzo głośno przy tym tupiąc, po czym z czerwoną twarzą kontynuować lekcję albo, jeśli już się skończyła, wyjść z sali, trzaskając drzwiami tak, że słychać w całej szkole. Jest jednocześnie okrutnie przepisowy, przestrzega regulaminu pięć razy bardziej niż pan dyrektor, a dziesięć razy niż wszyscy inni. Czyste buty i mundurki, ułożone fryzury, cisza i skupienie i czystość klasy, jeśli sam nie nabałagani w ataku furii, to jego priorytety. Nie ma też lekcji matematyki, na której żaden z nas nie zostanie bałwanem, gamoniem, osłem, niemotą, niezdarą, błaznem, szaleńcem, wariatem, idiotą, odmieńcem, leniem, włóczęgą, głupcem, świrem, postrzałem, łobuzem, szelmą, nygusem, leserem, śmierdzielem, szachrajem, zdrajcą albo warchołem.*

*Ostatnią lekcją dnia była przyroda, więc pan Wątło wprowadził nas w zagadnienie budowy grzybów i naturalnego ich występowania. Ten nauczyciel najlepiej przygotowuje swoje lekcje. Gejniusz ma flet, na którym gra melodie i czasami rysuje ilustracje mające przybliżyć malarstwo różnych epok, ale pan Dobrosław jeszcze lepiej się szykuje do przyrody. Na każdą lekcję przynosi grzyby, zasuszone rośliny, a nawet wypchane ryby czy gryzonie. Ozdabia też salę wieloma barwnymi ilustracjami, więc z jego lekcji najwięcej się pamięta. Matematyka, jak już wspomniałem, prowadzona jest w sposób bardzo chaotyczny i trudno wyłuskać z gadanin pana Rzutkiego cokolwiek treściwego. Historia polega nie tylko na wykładach pana dyrektora, ale też na samodzielnym czytaniu podręcznika, który jest napisany bardzo trudnym językiem, a jego treść napisana jest w formie powieści dokumentalnej, więc to też pewien rodzaj literatury. Lekcje językowe są równie nudne, ale pan Czarnulak dba, żeby każdy miał w głowie chociaż jedną scenkę z omawianych powieści albo pamiętał chociaż trzy nazwy środków stylistycznych albo części mowy i znał chociaż dwa fakty z życiorysu Miłosza Wierzby czy innego Stolaka.*

*Ciekawe wydarzenie miało miejsce na pewnej lekcji Czarnulaka. Powiedział nam, abyśmy podzielili się z nim naszymi przemyśleniami na temat omówionej powieści "Dzieje rodziny Kenotadów". Sławek Kajka, kiedy przyszła na niego kolej, wstał i odważnie powiedział:*

*- Nie podobała mi się ta książka. Była nudna, miała zbyt dużo niemożliwych do zapamiętania wątków pobocznych, brak ciekawych zwrotów akcji lub interesujących zdarzeń, długie i monotonne dialogi o niczym i beznadziejnie zarysowaną intrygę o posiadłość rodzinną.*

*Słysząc wypowiedź kumpla, starzec podskoczył jak rażony piorunem, zdębiał i po chwili drżącym, przytłumionym głosem odpowiedział na słowa ucznia:*

*- Coś ty po...powiedział?*

*- Wyraziłem osobistą opinię. Literatura hagalońska w ogóle do mnie nie przemawia.*

*- Cała literatura hagalońska? Jest przecież bardzo bogata i różnorodna!*

*- Tak, cała poznana na lekcjach wydaje mi się nudna i monotonna, bardzo przestarzała i niepasująca do obecnego czasu ani miejsca.*

*- Dobrze, widzę, żeś jest patriota. Literatura hagalońska może rzeczywiście tutejszego odbiorcę nudzić lub denerwować, czego nie powiecie na pewno o literaturze rolniczyńskiej.*

*- O niej można powiedzieć dokładnie to samo. Jest podobnego rodzaju, jeśli nie gorsza, bo jej wszystkie wzorce wzięły się z Hagalonu - ciągnął Sławek.*

*- Niesamowite, czy ty w ogóle jesteś obywatelem naszego kraju, jeśli tak mówisz?! Czy ty rzeczywiście, prawdziwie jesteś Lachem, a nie jakimś Kalifidem, krasnoludem czy niziołkiem?!*

*- Tak, jestem laskim szlachcicem, takim samym jak pan.*

*- Niewiarygodne! Nawet naszą piękną literaturą wzgardził! Czego chcesz od Miłosza Wierzby, przecież był najwybitniejszym poetą swoich czasów!*

*- Zupełnie nie rozumiem ani nie kupuję jego stylu, a opisywana przez niego historia kraju jest wręcz karygodnie przerysowana i upiększona.*

*- Za wiele na moje skołatane nerwy! Może Miłosz Wierzba się nie podobać, ale czy nie zachwyca cię Władysław Stolak? Czy Godzisław Barnowski nie spodobał ci się swoimi wierszami miłosnymi, czy powieści łotrzykowskie Chwalisława Słonkowskiego nie zdobyły twojego serca, czyś się nie zakochał w wierszach Jarosławy Kulikowskiej albo Dobiesław Kołoborski nie zasłużył na twoją pochwałę swoim długim na trzy tysiące stronic traktatem o obyczajowości szlacheckiej?! Nawet zabawne przygody opisywane w opowiadaniach Przemysława i Przemysławy Tusińskich ci nie dogodziły?!*

*- Nie. Wszystkie te utwory napisano tak samo, nudno i staroświecko.*

*- A Kamieniowski?! Włodzimierz Stanisław Kamieniowski, autor wierszy wiejskich?!*

*- Nie miał pojęcia o prawdziwym życiu na wsi, twórca zakłamanych sielanek od siedmiu boleści.*

*- A chociaż Wrocisław Stański i jego "Młyn w Sielecku"?! Przecież to doskonały wzgląd na społeczeństwo, na biedę!*

*- Pana obchodzi bieda z trzystuletniej powieści, a biedy miejscowych chłopów pan najwyraźniej nie widzi albo udaje, że jej nie ma.*

*- Szaleńcze! Nie atakuj mojej dumy szlacheckiej!*

*- Duma szlachecka w pańskim wykonaniu to powód do wstydu.*

*- Teraz to żeś pojechał! Czy cokolwiek w literaturze ci się podoba?!*

*- Tak, jest coś takiego.*

*- Cóż to?!*

*- Jedna, jedyna książka przeczytana w życiu mi się podobała.*

*- Doprawdy?! Czy to "Wspomnienia młodego starca", "Roczniki kaczkowskie", "Dolina paproci i grzybów"?!*

*- "Miłość niedokończona, czyli kultura nam szkodzi" Stanisława Kłapaczowskiego, późniejszego króla Stanisława VI. Znam to z domowej biblioteki.*

*- Przecież jej autor był niewierzący!*

*- Czy brak wiary w Boga oznacza, że człowiek jest w jakiś sposób gorszy?*

*- Z tym pytaniem do księdza, a gwarantuję, że jego odpowiedź będzie twierdząca!*

*- Książka podobała mi się, dlatego że miała zupełnie inny styl niż wszystkie lektury. W taki sposób pisze się w Peinii, a Hagalończycy choć są niewątpliwie wielkim narodem, pisać nie umieją.*

*- A bój się Pana Boga za takie herezje!*

*Po lekcji pan Czarnulak wezwał dyrektora, który to z kolei gwizdnął na woźnego Jazia i kazał wymierzyć mu chłostę na "szerzącym herezję hultaju". W ten sposób mój najlepszy kolega został upokorzony przed całą szkołą.*

*Woźny Kazimierz Jaź to osoba równie ciekawa, co nauczyciele. Jest bardzo niski, wzrostu trzynastolatka i ogromnie przysadzisty, beczułkowaty. Chodzi w ubraniu przypominającym worek na ziemniaki i podobno śpi w starej kadzi. Lekko kuleje na lewą nogę, mówi bełkotliwie przez wadliwe wygięcie warg, nie należy raczej do intelektualnych geniuszy, ale jest pobożny za trzech. Chodzi do świątyni każdego wtorku i modli się codziennie. Jego codzienna rutyna wygląda następująco: wstaje, wychodzi z byłego folwarku, gdzie mieszka, wypędza na pastwisko owce dyrektora, wchodzi do szkoły, dzwoni na rozpoczęcie lekcji, ponownie na każdą następną lekcję, po zakończeniu wszystkich wietrzy każdą salę, a po wyjściu nauczycieli zamyka szkołę na kłódkę. Wieczorem sprowadza owce z pastwiska, odmawia modlitwę i wraca do swojego mieszkania. W ten sposób żyje od ponad dwudziestu lat. Przykładowa rozmowa z nim wygląda następująco:*

*- Dzień dobry, panie Czesiu. Natchniony dziś Bożym Duchem?*

*- Tak, panie Kaziu, natchniony, natchniony...*

*- Jaką ma pan Czesio pierwszą lekcję?*

*- Historię.*

*- To niech Boży Duch dopomoże, żeby poszła jak najlepiej.*

*- Niech dopomoże...*

*- Ja dziś od rana mam niesamowite natchnienie do pracy, Bóg wspiera i działa, czuję go w całej naturze, w całym Jego świecie, który co dzień sławi Jego imię.*

*Taki on już jest, że do wszystkiego miesza religię.*

*Teraz opisana zostanie jedna z nielicznych szkolnych wycieczek. Pewnego marcowego dnia cała szkoła władowała się na dwa wozy. Jednym powoził pan Jaź, drugim pan Podroślak. Pan Kielec użyczył wozów i koni. Wewnątrz było dość niewygodnie. Jechaliśmy tego dnia do sławnego muzeum Miłosza Wierzby w Wierzbinie pod Kaczkowem. Pszczelarski, który siedział koło mnie, jak zwykle najbardziej nie mógł doczekać się poczęstunku, który miał nas tam czekać. Już marzył o gęstej zupie i pieczeni lub pierogach. Droga była wyboista, bo nasze okolice nigdy w historii nie miały dobrego połączenia ze światem.*

*"Kochanku, ciesz się, kochanko, daj znać,*

*Gdy w sianie w gospodzie będziem się cackać,*

*Kochanku, ciesz się, kochanko, daj znać,*

*Aż w sianie w gospodzie będziem się gnieść".*

*Taką piosenkę zaintonował woźny. Kontynuował swoje śpiewy nowym utworem:*

*"W Niedźwiedzinie w każdą sobotę cała zgraja chłopaków*

*W karczmie gości, pije, złości się, wyzywa od robaków"...*

*"Oczy moje dziś zajrzały do chmielowych zagajników,*

*Mam nadzieję, żeś jest wolna, nie masz żadnych zalotników.*

*W gospodzie my spożyjemy sześć ziemniaków, pieczeń z dzika,*

*Potem zgodnie się przejdziemy koło strumyka.*

*Do kroku niech koncertują świerszcze i cykady,*

*Dawniej tędy wędrowały żołnierzy gromady.*

*Obejmij mnie bez wahania, niech się złączą nasze losy,*

*Ty masz bardzo ładne kształty i złociutkie włosy".*

*"W karczmie, gdzie handlowy szlak,*

*Jest makrela, jest i rak,*

*Tam bym piwo kupił,*

*Ale nim go dobył,*

*Zbóje na to czekali,*

*Do stołu podbiegali,*

*Doktor Polak szybszy był i z stołu zabrał mi je".*

*"Szkoda łaski, którą ci ona dała,*

*Darmo oczy dla ciebie wypłakała,*

*A jej młodość minęła jak jakiś sen,*

*Teraz jej zostały tylko w sercu jej wspomnienia te".*

*"Nie wadzi, gruszka się zasadzi*

*W podmiejskim ogrodzie za krótki czas,*

*Zegarmistrz naprawi wszystko,*

*Zegarek szybko znów zachwyci nas, was".*

*"Gdy idziemy do doliny,*

*Deszcz zalewa bzy, maliny,*

*Tu iść się nie da, tu iść się nie da.*

*Wieczorem deszcz gęsty zalał,*

*Świat zamienił w mokry kanał,*

*Ogromna bieda.*

*Nikt na świecie tego nie wie,*

*Jak ma cieszyć się w ulewie.*

*Ja w niej się żenię.*

*Biedna moja przyszła żona*

*Płacze, bo jest przemoczona,*

*Nic tu nie zmienię.*

*Lubawo, nie zaciskaj pięści,*

*To nam płoszy szczęście,*

*Będziemy wspominać czas,*

*Kiedy deszcz przemoczył nas.*

*Kto się żeni w suchym stanie,*

*Nie zrozumie, co jest grane,*

*Gdy jest ulewa, gdy jest ulewa,*

*Kto by swoim dzieciom życzył,*

*Żeby mokry ślub zaliczyć,*

*Nikt tu nie śpiewa.*

*To jest prawda, nie na niby,*

*Pod weselnym stołem ryby,*

*Czy to są liny?*

*Świadkowie, ci chytrzy ludzie,*

*Łapią je w miejscowym brudzie*

*Złe stroją miny.*

*Jest posłaniec między nami,*

*Błoto ma aż za uszami,*

*Brodzi w ulewie.*

*Listy zmokły od pogody,*

*Dookoła stoją wody,*

*Daj stryczek, Przemek. Daj stryczek, Przemek.*

*Wieczorem zaś szeptam żonie:*

"*Myślałem, że ktoś utonie,*

*Już gleba sucha.*

*Serce moje, Lubko droga,*

*Nigdy nie wie, czym jest trwoga,*

*Słysz, jak mi puka".*

*Takimi piosenkami uraczył nas, a po ostatniej byliśmy już blisko celu. Plan wycieczki był okropnie nudny. Jakiś stary dziad oprowadzał nas po terenie i opowiadał jakieś nudne brednie. Prawie każdy ziewał i nawet nasz prymus nie miał większej ochoty go słuchać. Tylko pan Czarnulak, opiekun wycieczki, zachwycał się opowieścią o wielkim poecie narodu. Powtarzał nam:*

*- Bez względu na to, co mówi wasz pożałowania godny kolega Sławomir Kajka, taki poeta to autorytet i wzór.*

*Po męczącej wizycie w muzeum nadeszła pora obiadowa. Podano kaszę z kotletem wieprzowym. Pszczelarski zjadł trzy porcje i nadal był głodny. Nie rozumiem, jak jego matka i babcia mają siłę gotować dla jedenastu mężczyzn, z których każdy pochłania mięso, kaszę czy kapustę kiszoną jak wodę. Spytek gdzieś zaginął, a Czarnulak i Podroślak zdenerwowani zaczęli go szukać. Okazało się, że przed wszystkimi wszedł już do wozu i zajął miejsce na końcu. Zapytany przez wściekłych nauczycieli o powód przedwczesnego opuszczenia grupy, odpowiedział:*

*- Tego rodzaju podróże nie są na moim poziomie ani w moim guście.*

*Całe szczęście, że pan Rzutki nie był z nami na tej wycieczce, wtedy z Gościeradzkiego najprawdopodobniej zostałyby tylko strzępki.*

KONIEC ROZDZIAŁU DRUGIEGO