Jan Zając

**Jan Zając z Załużyc** – czeski szlachcic z rodu Zająców.

Urodził się jako najstarszy syn Zygmunta Zająca. Mimo bycia głównym spadkobiercą Jan nie przepadał za życiem szlachcica. Znacznie bardziej interesowały go łowy. Młodość spędził polując w lasach.

Pewnego dnia od Zygmunta Zająca odwrócili się przyjaciele, a razem z nimi rodzina straciła pieniądze. Gdy Zygmunt zmarł, Jan odziedziczył po nim głównie długi. Sprzedał majątek, aby spłacić zobowiązania i dać siostrze posag, a następnie udał się do Talmberka, gdzie został nadwornym łowczym.

Jako łowczy był bardzo lubiany i zaprzyjaźnił się z panem Dziwiszem. Miał wziąć za żonę Małgorzatę. Niestety nie było to po myśli samej Małgorzaty oraz jej ukochanego Mikołaja. Para postanowiła pozbyć się Jana. Gdy w roku 1393 zmarł ojciec Jana Ptaszka, do Ratajów przybył jego krewny - Henryk III z Lipy - w celu objęcia regencji nad młodym Ptaszkiem. Magnat po drodze zatrzymał się na zamku w Talmberku. W trakcie uczty jeden z rycerzy pana Henryka zaczął wyśmiewać się z Jana Zająca, że jest zubożałym szlachcicem. Sytuację pogorszył fakt, że panowie z Lipy byli jednymi z odpowiedzialnych za utratę majątku przez ród Zająców. Doszło do bójki między paladynem pana Henryka i Janem Zającem. Po uczcie Jan spędził noc z Małgorzatą. Rankiem rycerz pana z Lipy został znaleziony martwy ze skręconym karkiem w rowie pod zamkiem. Natychmiast pojawili się świadkowie, którzy oskarżyli o morderstwo Jana. Zeznali, że widzieli go nocą jak rozmawiał z tym rycerzem. Mimo przyjaźni z Zającem pan Dziwisz nie chciał zadzierać z panem Henrykiem i zamknął Jana w lochu. Wkrótce potajemnie pan Dziwisz wypuścił Jana, dał mu konia, a były łowczy uciekł na Śląsk.

Po tajemniczym zniknięciu Zająca okoliczna ludność zaczęła tworzyć legendy o Janie. Jedni wierzyli, że nie żyje. Inni mówili, że krąży po talmberskich lasach i żyje w korytarzach pod zamkiem. Nieliczni uważali, że był czarnoksiężnikiem, który potrafił zniknąć między drzewami i rozmawiać ze zwierzętami, a jego strzały latały jak zaklęte, on sam zaprzedał duszę diabłu i tylko dzięki magii udało mu się uciec z lochu.

W roku 1403 Jan powrócił w okolice Talmberka, gdzie zaczął kierować grupą kłusowników, których działalność miała zaszkodzić Mikołajowi. Polowali na zwierzęta, których mięso następnie wyrzucali do rowów, aby podkreślić nieudolność nowego łowczego w pilnowaniu porządku w lesie. Zawiesili na chacie Mikołaja głowę jelenia, aby wzbudzić plotki o niewierności jego żony. Pewnego dnia Jan zwabił do lasu Małgorzatę i wyznał jej, że nadal ją kocha i wrócił po nią, aby mogli wspólnie uciec. Gdy kobieta będzie gotowa, miała powiesić na chacie wianek z niezapominajek. Zając domyślał się, że Małgorzata powie o wszystkim mężowi, a ten przyjdzie do lasu, aby rozprawić się z dawnym rywalem. Gdy Henryk otrzymał od Mikołaja zadanie rozwiązania problemu kłusowników i trafił ostatecznie do Jana Zająca, miał kilka możliwości zakończenia sprawy:

* Wysłuchać historii dawnego łowczego i uwierzyć w nią. Jan zleci Henrykowi porwanie Małgorzaty, a następnie za cenę wolności kobiety wymusić od Mikołaja podpisanie obciążających go zeznań. Po rozprawieniu się z Mikołajem, Jan i Henryk udadzą się na zamek, aby przedstawić dokument panu Dziwiszowi i oczyścić imię rodu Zająców. Ze względu na dawne oskarżenia Jan nie będzie mógł zostać w Talmberku, lecz pan Dziwisz wysłał go z listem polecającym do pana Wincenta z zamku Welisz.
* Aresztować Jana. Dawny łowczy rzuci się na Henryka z mieczem i zginie w trakcie walki.