Beti George

Newyddiadurwraig a darlledwraig o Gymraes yw **Beti George**. Mae wedi cyflwyno'r rhaglen Beti a'i Phobol ar Radio Cymru ers 1987.

## **Bywyd cynnar**

Fe'i ganwyd yng Nghoed-y-bryn, ger Llandysul mewn cymuned bron yn uniaith Gymraeg. Roedd ei mam wedi bod yn forwyn a roedd ei thad yn wehydd.

Yn y 1930au nid oedd ei thad yn gallu dod o hyd i waith a roedd rhaid iddo symud i Pendyrus a gweithio dan ddaear.

Yn ei ysgol gynradd, Beti oedd yr unig blentyn a basiodd yr arholiad 11+ a mynychodd Ysgol Gynradd Llandysul.

Hi oedd y cyntaf yn ei theulu i allu fynd i'r brifysgol ac fe aeth i astudio Cymraeg yng Ngholeg y Brifysgol Caerdydd. Aeth i ddysgu mewn ysgol gynradd yn Aberystwyth ac yna mewn ysgol ramadeg yn Aberhonddu am gyfnod.

## **Gyrfa**

Yn y 1970au cynnar cychwynodd ei gyrfa yn y cyfryngau pan cafodd swydd gyda'r BBC yn Abertawe fel gohebydd ar ei liwt ei hun i'r rhaglen *Bore Da*. Yn yr 1980au bu'n cyflwyno rhaglen Newyddion gyda Gwyn Llewelyn. Cafodd dwy gynfod yn cylfwyno'r newyddion rhwng 1982-1989 ac yna 1993-1996. "Dw i'n credu mod i'n dal y *record* o gael y sac ddwywaith gan y BBC o Newyddion." medd Beti am ei phrofiad ar y rhaglen.

Roedd hefyd yn un o brif gyflwynwyr y rhaglenni etholiadol yn yr 80au.

Yn 1986 cafodd Beti ei urddo i Orsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Abergwaun.

Bu'n cyflwyno nifer o raglenni eraill ar S4C yn cynnwys Ar y Bocs a Sbectrwm (rhaglenni yn trafod y cyfryngau), a nifer fawr o raglenni cerddorol yn cynnwys Lleisiau Cymru, Byd Cerdd, Cadwyn Carolau a Meistri Fienna.

Roedd yn un o gyflwynwyr cyfres DNA Cymru; darlledwyd rhaglen arbennig ar Ddydd Gŵyl Dewi 2015 a dangoswyd cyfres o bedwar rhaglen yn Nhachwedd a Rhagfyr 2015.

Mae hi wedi cyflwyno rhaglen Beti a'i Phobol ar Radio Cymru ers 1987, lle mae Beti yn sgwrsio gyda gwestai gwahanol bob wythnos.

Yn 2016 derbyniodd y Wobr am Gyfraniad Eithriadol yng Ngwobrau Cyfryngau Cymru. Yn Awst 2017, enillodd Wobr Geraint Stanley Jones am "ei chyfraniad i gyfathrebu cerddoriaeth trwy ddarlledu".

Mae’n Gymrawd Prifysgol Cymry y Drindod Dewi Sant, Prifysgol Bangor a Phrifysgol De Cymru.

Yn 2022 ymunodd a gast Pobol y Cwm yn portradu Eunice Gwenhwyfar Griffiths, mam diflewyn-ar-dafod y cynghorydd Ieuan Griffiths - ei rhan actio cyntaf.

## **Bywyd personol**

Ei phartner hyd ei farwolaeth yn Ebrill 2017 oedd yr awdur a darlledwr David Parry-Jones a roeddent yn byw yng Nghaerdydd.

Ers 2009 roedd ei chymar yn dioddef o'r afiechyd Alzeheimer a bu Beti yn codi ymwybyddiaeth o'r cyflwr yn y cyfryngau Cymreig. Fe ddarlledwyd rhaglen am yr afiechyd Un o Bob Tri ar S4C ac fe gyflwynodd raglen The Dreaded Disease - David's Story ar Radio Wales. Cyflwynodd hefyd y ddogfen Beti and David:Lost for Words a ddarlledwyd ar y BBC ar draws Prydain.

Mae ganddi fab, Iestyn George a oedd yn newyddiadurwr a golygydd cerddoriaeth ar gylchgronau yr NME a GQ. Mae e nawr yn ddarlithydd ym mhrifysgol Brighton.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://cara.cymru/2020/04/04/mar-cymryn-bobl-fusneslyd-cyfweliad-llawn-gyda-beti-george/
2. ↑ https://www.walesonline.co.uk/news/news-opinion/beti-george-80-shes-still-15704431
3. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/46876687
4. ↑ http://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/28100/prosiect-dna-cymru-yn-cyrraedd-parc-y-scarlets/
5. ↑ http://www.s4c.cymru/en/press/post/28105/angharad-mairs-ancestral-dna-revealed-on-s4cs-heno/
6. ↑ https://www.academia.edu/4859993/Desert\_Island\_Discs\_Beti\_ai\_Phobol\_and\_Britishness
7. ↑ https://golwg.360.cymru/celfyddydau/cerddoriaeth/271883-clip-sain-beti-george-yn-derbyn-gwobr-geraint-stanley-jones
8. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/61021923
9. ↑ https://newyddion.s4c.cymru/article/7117
10. ↑ http://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/27501/cr-rhos-ar-cylch-yw-pencampwyr-codi-canu-2010/
11. ↑ https://www.bbc.co.uk/blogs/wales/entries/55a31d52-8239-3d8f-80bf-f877ac6f9ef0
12. ↑ https://www.thefreelibrary.com/health+%26beauty%3A+By+George!%3B+A+Swansea+Jack+who+came+to+love+Cardiff,...-a091478720