Один день из жизни фотографа/На беларускай

## Чытаць!

Будзiльнiк. У суботу. Да яшчэ
у пяць раніцы?! Якога?..

Пачакайце... Сення ж
узыход павінен быць. Значыць, пара ўставаць.

Пакуль кіпяціцца чайнік, праверым, ці увесь рыштунак
на месцы. Так, усе гатовае яшчэ са
ўчора. Цяпер пару кавалкаў
каўбасы ў рот, запіць гарбатай —
і ў пуць.

Раніцай горад зусім ціхі і спакойны. Ні табе мітусні на светлафорах і стаянках, ні машын толкам — так, праедзе парачка міма, і ўсе. Можна амаль спакойна гнаць па вуліцам за 60, не апасаючыся каго-небудзь збіць.

Прырода таксама выглядае зусім па-іншаму. Лес устае па баках дарогі чорнай сцяной, якія толькі у свеце фар дзеляцца на асобныя ствалы. Дарога стужкай цянецца між чорных сцен, убягаючы ўдалячынь… было б пасвятлей, атрымаўся б нядрэнны кадр.

Ага, вось і паварот да возера. Грунтоўка, не надта разбітая, так што можна ехаць пад сорак, асабліва калі не жаль падвеску. Але да рассвета яшчэ
болей за паўгадзіны, так што можна не спяшыць.

Уперадзе весачка. Яна яшчэ не прачнулася, таму здаецца,
што вымерла. Толькі грыбнікі шагаюць па дарозе, хто з поўнымі ведрами,
а хто — яшчэ толькi на «паляванне».

А вось і імправізаваная
стаяначка. Тут ужо стаіць пара  аўто. Можа, канкурэнты, а можа,
тыя ж грыбнікі. У любым выпадку, месца
знойдзецца.

Машына прыпаркована, рыштунак з багажніку вынуты. Вось цяпер можна ісці.

Вузенькая трапінка праз лес, а потым — па грунтоўке, што ідзе ўздоўж берага возера. На некалькіх кустах — жывапісныя павуцінкі. Можна будзе, як
рассвяце, паспрабаваць зняць.

Неба на ўсходзе пасвятлела, па блакітнаму папаўзлі бледна-ружовыя паласы. Сення воблакаў няма амаль, шкада. Прыгожа б падсветлівала… ай, ладна. І так нядрэнна, асабліва калі знойдзеш добрую пазіцыю.

Лес з чорнай сцяны
ператварыўся ў цемна-зяленую массу, разведзеную карычнева-аранжавым колерам ствалоў і кавалкамi пажоўклай
ліствы. Сам лес вакол хвойны, але есць і бярозкі, что дадае пэўнай разнастайнасці, але не дае густога падлеску.

Паварот грунтоўкі — і адкрываецца шыкоўны від на возера. Гэта пабярэжжа апранутае ў бятонныя пліты, дарога ідзе па самым краі. Пліты абмываюцца волнамі, якія плескаюцца пад парывамі моцнага ветру. Нада б куртку запахнуть мацней…

Усходняе небо афарбавалася ў нежна-ружовы, кідаючы водбліскі на шумлівую ваду. Далекі бераг губляецца ў
імгле.
Дарога роўнай стралой ідзе ўперад, зноў згортваючы ў
бок недзе далека ўперадзе. Нам жа далека
ісці не трэба. Расчахліць штатыў, раскласці на бетоне каля хваляў… не, тут трохі вышэй возьмем…
о, самое то. Цяпер засталося паставіць фоцік.

   Верхні край чырвона-ружовага сонечнага дыска нясмела выглянуў з-за гарызонту, дадаючы ў ружовага адцення

неба яркія паласы. Хвалі трохі супакоіліся, нібы даючы свяцілу спакойна вылезці.
Шчоўк! — сработаў затвор фатааппарата, павінуючыся камандзе з радыепульта. Шчоўк,

шчоўк!

   Сонца ўжо вызірнула напалову, акатываючы згаладалы па свеце за ноч мір новымі патокамі прамянеў. Неба

стала налівацца аранжавым. Чырвона-ружовы дыск, незвычайна мяккі, які не б’е ў
вочы, павольна падымаўся над гарызонтам, паказваючыся ўсе больш і больш. Хвалі запанавалі

з новай сілай, брасая ва ўсе бакі ружовыя водблескі. Шчоўк!

    Нарэшце сонца паказалася цалкам, акінула сваім поглядам, які сагравае, мір і працягнула ўздым, імкнучыся асвяціць

усе больш і ўсе лепш. Круг сонца стаў паступова перафарбоўвацца ў аранжава-жоўты.

Шчоўк! Эх, быў бы хто яшчэ, ен бы сфоткаў мяне на фоне світання… картына матрыцай «Самотны фатограф». Ох, ладна.

    Штатыў пакуль не складаем: ен яшче спатрэбіцца, пакуль сонца не падымецца вышэй.

Так, адсюль можна хораша ўздоўж дарогі зняць — прыгожая
кампазіцыя… Шчоўк!
Шчоўк! Усе, цудоўна. Дзесьці наперадзе есць пераход цераз канаву… а, вось ен! Асцярожна спускаемся… о, а вось адсюль можна зрабіць проста выдатны кадр!.. а-ай, неба «выбіла»… спускаемся…
О, вось цяпер
нармальная экспазiцыя, не па цемнай зямле, а па небе.
Потым падкарэктуецца, вядома, але ісходныя
данныя таксама павінны
быць нармальными. Цудаў фаташоп
не творыць.

Сонца, якое ўжо ўзышло вышэй і канчаткова ператварылася ў жоўты
круг, прасвечвала
скрозь густое лісце рэдкіх бяроз, адбрасываючы прыгожыя светавыя паласы на
зямлю. Шчоўк!

    Пройдзем трохі далей — і мы ўжо на «тым» беразе самаша блізкага з чарады мелкіх азер.

Сонца прасвечвае праз густыя крона сосен,
што растуць на супрацьлеглай
старане
возера. Амаль роўная з-за ветра з вялікага возера, які запутаўся ў густых кронах дрэваў,
водная роўнядзь ловіць
промні свету, пускаючы
прыгожыя адлюстраванні. Дзесьці на яго сярэдзіне плаваюць ужо прачнуўшыеся лебедзі.
Так, тут са штатыўчыкам прымасцімся…
во-ось…
брэкетынг з трох кадраў… Шчоўк, шчоўк, шчоўк!

У мохе
— целыя россыпы грыбоў.
Тут лісічкі,
там паганкі,
а вось
там — курачкі.
Як канчаткова рассвяце, можна будзе макра паснімаць. А пакуль зойдзем яшчэ за вось той корч,
знімем з ім… та-ак… Шчоўк, шчоўк, шчоўк! Цудоўна. Фотаапарат здымаем са штатыва,
паспрабуем крупным планам лебядзей
зняць… а-ай, брэкетынг не выключыў… так, усе, цяпер нармальна. Шчоўк!

        Другое возерца, ці, хутчэй, вялікая лужа,

усяго ў метрах дзесяці ад першага.
Паміж імі усяго некалькі дрэваў,
аднак вецер сюды не пранікае зусім.
У ідэальнай роўнядзі воды як у люстэрцы адлюстрошваецца навакольны пейзаж,
які асвятляецца ўжо даволі высокім сонцам.
Праменні выразна выдзяляюцца,
праразаючы яшчэглыбокія цені светлымі клінамі.

Абыйдзем
лужыцу па перыметры, становімся супраць сонца, фоцiк на штатыўчык… Шчоўк, шчоўк, шчоўк!.. так, цяпер з гэтай пазіцыі… шчоўк, шчоўк, шчоўк! Хорошо. Так, тут лавіць больш нечага — сонца ўжо яркае. Цяпер можна і грыбочкі пафоткаць…

Трохі
ўглубімся ў лес, пройдзем густаваты падлесак — і позірку адчыняецца свабоднае ад кустоў маладых дрэўцаў
прастор,
зарослы мохам. Па ім цэлымі россыпамі раскінулія грыбы.
О, а вось
там некалькі гільз валяецца…
значыць, гэтае месца паважаюць не толькі фатографы.

    Светавыя паласы медленна паўзуць па зямлі, ссоўваюцца разам з сонцам,  што прасвечвае скрозь кроны сосен. О, якая курачка! Да яшчэ ў светавой полосе! Зараз мы  мы яе...

Адчапляем ад
фотазаплечніка складзеную падсцілку. Трэск «ліпучкі» — и на замлі рассцелены сіні кілімок ў клетачку.
Штатыў у сторану (потым зложым), кладземся жыватом на падсцілку.
Выкручваем на максымум зум… Шчоўк! Шчоўк, шчоўк!

    Сонца паднялося зусім высока. Лес стаў празрыстым, праглядаецца далека ўглыб. Цені сталі ўкарочвацца, асвятляцца.

Так, тут знімаць ужо нечага…
Грыб знялі, пейзажыкі пазнімалі…
так, стоп! На грудзе сухіх галінак
жывапсная павуцінка. Зноў рассцілаем кілімок, кладземся… шчоўк, шчоўк!.. так, можна ісці далей, галоўнае — не забыць злажыць падсцілку. А не то яе хутка ветрам унясе...

Міма першага
возера зноў на дорогу ўздоўж вялікага. На склоне расце маленькае дрэўца. Сонца прасвечвае праз яго, адкідваючы прыгожы цень. Та-ак… Шчоўк, шчоўк! Цудоўна…

Сонца ўжо высока. Я б яшчэ пафатаграфіраваў, але, на жаль, трэба назад.

Зваротны шлях прайшоў
хутка.
Пара паваротаў — і вось яна, «стаяначка». У суседнюю з маей машыну рыбакі складываюць свій рыштунак і ўлоў. Яшчэ адні
захопленыя людзі…

Фотарыштунак на задняе сядзенне, самі за руль — і ў зваротную дарогу.

Веска ўжо прачнулася. Адні стаяць каля платоў, пакурваючы
цыгарэту і атдыхаючы пасля ускопвання градкі. Іншыя кіруюць сгрузкой бетона с бетанамяшалкі. Трэція, грыбнікі, якія праспалі, вяртаюцца з лесу.

Лес уздоўж дарогі пасвятлеў, стаў болей пахож на высокую-высокую траву, якая распушылася ўверсе. Замест адчування цеснаты ўзнікае адчуванне прастору, празрыстасці.

У горадзе ўжо ва ўсю моц кіпіць
жыцце. Хотсьці ідзе на працу у
шосты дзень, хтосьці — едзе на дачу, хтосьці —кудысьці яшчэ. У гэтым патоке легка згубіцца, аддацца ва ўладу плыні…

А вось і дом, мілы дом. Зараз пап’ем гарбаты, уздрымнем гадзінку-другую — i далей на промысел.

## Нататкi

1. ↑ Аўтаматычная настройка дыяфрагмы і вытрымкі па кропке факусіроўкі.
2. ↑ Рэжым здымкі, пры якім экспазіцыя у серыі кадраў бярэцца з рознымі адносна першага здымка экспакарэцыяй (ручной карэцкыяй экспазіцыі) вытрымкай.
3. ↑ Спосаб здымкі, пры якім абэект звычайна невялікага размеу (напрыклад, муха ці грыб) знімаецца крупным планам.