Poligon "Zendek"

Poligon lotniczy w Zendku rozpoczęto budować w 1940 roku. Na jego lokalizację wybrano podmokły teren na granicy trzech miejscowości: Ożarowic, Zendka i Mierzęcic. Po wysiedleniu okolicznej ludności rozpoczęto zakrojone na szeroką skalę prace ziemne. Dzięki gęstej sieci rowów melioracyjnych osuszono okoliczne nieużytki, a następnie zwieziono tysiące ton ziemi i wyrównano cały teren. Prace te objęły nie tylko obszar planowanego lotniska ale również cały przyległy teren poligonu. Ślady tych prac w postaci nienaturalnych wypłaszczeń widoczne są do dzisiaj. Dla usprawnienia poruszania się, nad rowami niemcy przerzucili betonowe mostki, niekiedy odległe od siebie zaledwie o ok. 20 metrów.
Trudno dziś ocenić wielkość poligonu, gdyż część gruntów po II wojnie trafiła w ręce rolników, a własność wojskowa była systematycznie ograniczana by ostatecznie w 2000 roku zniknąć całkowicie. Jednakże zachowane materiały archiwalne wskazują, że planowaniem objęto obszar ok. 20 000 ha. Niewątpliwie Schendek wraz z istniejącym tu ERPROBUNGSSTELLEN "Udetfeld", był jednym z 8 najważniejszych poligonów doświadczalnych, stawiany na równi z takimi legendami jak Penemünde. W dodatku plany rozwojowe musiały być zakrojone na gigantyczną skalę, skoro zamierzano wybudować miasteczko wraz z całą infrastrukturą (szkoły, sklepy itp) dla 15 000 pracowników. Teren ten wciąż kryje wiele zagadek i zdążył obrosnąć mitami, które czekają na weryfikację. Jednym z nich jest kwestia testowania V2, wystrzeliwanego z Zendka w kierunku kolejnego poligonu na pustyni błędowskiej, podlegającemu placówce badawczej Udetfeld. Jedynym potwierdzeniem tego jest raport wywiadu AK mówiący o dostarczeniu w marcu 1944 roku z Zinnowitz (koło Szczecina) na Udetfeld gotowych pocisków rakietowych o wadze ok. 5t każdy oraz wspomnienia mieszkańca Chechła koło Błędowa, mówiące o nadlatujących rakietach od tej właśnie strony. Nie ma jednak, jak narazie, potwierdzenia tego faktu zarówno w innych materiałach archiwalnych jak i w badaniach terenowych.
Ze względu na skąpość materiałów trudno dziś jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie jakie placówki badawcze znajdowały się na poligonie oraz nad czym pracowały. Zwłaszcza okres do 1943 jest bardzo mglisty. W niektórych materiałach pojawiają się informacje mówiące o istnieniu E-Stelle Oberschlesien i Passeberg. Być może istniały one równolegle i niezależnie od siebie, zwłaszcza, że pracami w Zendku interesowały się dwa koncerny zbrojeniowe; jeden z Gliwic, drugi z Zawiercia. Oba koncerny wykonywały prace zlecone dla ministerstwa lotnicta. Najprawdopodobniej w 1943 placówki te zostały połączone w jedną - Erprobungsstelle "Udetfeld". Główne badania koncentrowały się wokół bomb lotniczych (kasetowych, betonowych i innych) oraz rakiet i pocisków rakietowych. Tak więc testowano tu pociski ppanc Panzerschreck 1 i 2 (PD 8,8 cm Pz. Buechsenrohr), Panzerblitz 1, 2 i zapewne 3 a także, lufowe bronie ppanc w rodzaju granatników SG 116 czy SG 117. Broń testowana była na samolotach szturmowych Hs 129B i Fw 190F/G należących do Erprobungskommando 26 dowodzonego przez majora Eggarsa.

Poligon "Zendek" Lotnisko Udetfeld (1 na mapie)
Poligon "Zendek" Wiata (2 na mapie)
Poligon "Zendek" Fundament radaru (3 na mapie)
Poligon "Zendek" Schron obserwacyjny (4 na mapie)
Poligon "Zendek" Zespół schronów (5 na mapie)
Poligon "Zendek" Skład bomb 1 (6 na mapie)
Poligon "Zendek" Skład bomb 2 (7 na mapie)
Poligon "Zendek" Ośrodek badawczy? (8 na mapie)
Poligon "Zendek" Schron przeciwlotniczy (9 na mapie)
Poligon "Zendek" Jedostka wojskowa (10 na mapie)