Lexikon pa esperanto

**a** — *konekti* al

**abyas** — *kwo* kutimopa abyas — pro kutimo; hev abyas — kutimi **abyas-ney** — kutima

**abyas-nem** — kutime (*rigardu ankaux* "pinchan")

**abyasi** — kutimiĝi (a koysa — al io)

mah koywan abyasi a koysa — kutimigi iu al io

**abyasing** — kutimiĝo

**acha** — *kwo* hakilo, toporo

**adapti** — *zwo* adapti, adaptigxi

**adapta** — adapto, adaptado

**adapter** — adaptilo

**adaptibile** — adaptebla

**adaptibilitaa** — adaptebleco

**adar** — *loko-komo* tien

bu go adar — ne iru tien

**adi** — *zwo*aldoni

**ada** — *kwo* aldono

**adiwat** — *kwo* aldonato **adike** — aldona

**aditi** — *zwo*adicii

**adita** — *kwo* adicio

**aditiwat** — *kwo* adiciato

**admiri** — *zwo*admiri

**admira** — *kwo* admiro

**admirival** — admirinda

**admirer** — *kwo* admiranto

**adres** — *kwo* adreso

**adresi** — adresi; alparoli

**adresing** — *kwo* adresado; alparolo

**adulte** — *kwel* adolta

**adulta** — *kwo* adoltulo

**adulto** — *kwo* adolta viro

**adultina** — *kwo* adolta virino

**afsos** — *kwo* bedaŭro, domaĝo

pa afsos — bedaŭrinde

**afsosi** — *zwo* bedaŭri

**afsos!** — domagxe!

**afsosival** — *kwel* bedauxrinda

**afte** —*konekti* post

afte tri dey — post tri tagoj

afte vidi — vidinte

**aften** — *taim-komo* poste

**agni** — *kwo* fajro

agnibrigada — fajrobrigado

**agni-ki** — fajreto

**agninka** — fairero

fai agninka — sparki **agni(-ney)** — fajra

**agnisi** — flamigi, bruligi

**agra** — *kwo* plugokampo

**agralanda** — kamparo

**agude** — *kwel*akuta

**agudisi** — *zwo* akutigi

**ahfi** — *zwo* kasxi

ahfi swa — sin kasxi

**ahfilok** — kasxejo

**ahfi-shem** — kasxe

**ahfishil** — kasxema

**buahfi-ney** — malkasxata

**ahir** — *loko-komo*cxi tien

**aika** —*modus-komo* sate,
suficxe

aika hao — suficxe bona/bone

**aira** — *kwo* aero

aira kastela — aera kastelo

**ais** — *kwo* glacio

**aiskrem** — glaciajxo

**aisifi** — glaciigxi

**aisifa** — glaciigxo

**aksepti** — *zwo* akcepti (*rigardu
ankaux* “resivi”)

**aksepta** — akcepto

**aksham** — *kwo* vespero

klok pet de aksham — je la kvina horo
vespere

sey aksham — hodiaux vespere

manya aksham — morgaux vespere

**akti** — *zwo* agi

**akta** — ago

fai akta fo/kontra — entrepreni agojn por/kontraux

**akting** — agado (funkciado;
efiko)

**aktive** — agema, aktiva

**aktivenesa** — aktiveco

**aktivitaa** — agado, aktiveco

**aktivisi** — aktivigi

**aktivisa** — aktivigo

**akwa** — *kwo* akvo

**akwa(-ney)** — akva

**akwish** — akveca

**akwiri** — *zwo* akiri

**akwira** — akiro

**al** — *konekti* cxe *(samtempeco, circonstancoj
— komparu "she")*al suryalwo *—* cxe la
sunsubiro

al ke ta lai — cxe lia alveno

al sertene kondision — sub certa kondicxo

al klosi-ney winda — cxe fermitaj fenestroj

**ala** — *kwo* flugilo, alo

**alegre** — *kwel* gaja

**alegritaa** — *kwo* gaieco

**alfabet** — *kwo* alfabeto

**along** — *konekti*laux, lauxlonge de (*komparu*
“segun”)

along gata — laux la strato; along riva — laux la
rivero

**also** —*unisi* do

**alterni** — *zwo* alterni

**alterna** — *kwo* alterno

**amaxi** — *modus-komo* maksimume, ne pli ol

to ve duri amaxi un ora — tio dauxros maksimume unu
horo

**ambi** — *inplas-kwo,
kwel* ambaux

Nu ambi pri sey kitaba. — Ni ambaux sxatas tiu cxi
libron.

**ambrela** — *kwo* pluvombrelo

**Amerika** — *kwo* Ameriko

**Amerika-ney** — Amerika

**Amerika-jen** — amerikano (USA-jen — logxanto aux sxtatano de Usono)

**Norda Amerika** — Norda Ameriko

**amerikan** — *kwel,
kwo* usonano; usona (esprimanta la usonan kulturon kaj naciajn valorajxojn)

fama-ney amerikan poeta — fama usona poeto

**amiga** — *kwo* amiko/amikino

**amigo** — (vir)amiko **amigina** — amikino

**amiga-ney,** **amigalik** — amika

**amigitaa** — amikeco

**amini** — *modus-komo* almenaux, minimume

to ve duri amini un ora — tio dauxros minimume unu horo

**anar** — granato

**anarbaum** — granatujo

**anchun** — *kwel*sekura

**anchuntaa** — *kwo* sekureco

**angula** — *kwo* angulo

agude angula — akuta angulo

tupe angula — obtuza angulo

rekte angula — orta angulo

**animal** — *kwo* animalo

**antra** — intesto

**antratot** — intestaro

**anubav** — *kwo* spertoanubav-ney jen, anubavnik — spertulo

**anubavi** — *zwo*
sperti

**anunsi** — *zwo* anonci

**anunsa** — anonco

**april** — *kwo* aprilo (*ankaux* mes-char)

**apropoo** — *konekti-komo*interalie, parenteze;
koncerne

**arabi** — arabo; araba; araba lingvo

**arda** — *kwo* tero

**ardagloba** — terglobo

**argenta** — *kwo* argxento

**arivi** — *zwo* alveni

**ariva** — *kwo* alveno

**arka** — *kwo* arko

**arma** — *kwo* armilo

**armas** — armo

**armisi** — armi

**armisa** — armado

**armifi** — armigxi

**armifa** — armigxo

**armee** — *kwo* armeo

**armeeyuan** — armeano

**arta** — *kwo* arto

**artikla** — *kwo* artikolo

**aserti** — *zwo* aserti

**aserta** — aserto

**asla** — *kwo* azeno

**astoni** — *zwo*mirigi

**fa-astoni** — miri

**astoni-she, astonival** — mirinda

**astoni-shem** — mirinde

astoni-shem jamile gela — mirinde bela knabino

**astona** — *kwo* miro

**ataki** — *zwo* ataki **ataka** — *kwo* atako

**ateni** — *zwo* atingi

ateni e sobrepasi — atingi kaj antauxigxi

**lopi-ateni** — kuratingi

**raki-ateni** — veturatingi

**atena** — *kwo* atingo

**atenta** — atento

**atenta-ney** — *kwel* atenta

**atenti** — atenti

Atenti ba! — Atentu!

**atma** — *kwo* animo

**atma-ney** — anima

**dusatma-ney** — malnobla

**atom** — *kwo* atomo

**atrakti** — *zwo* altiri, allogi

**atrakta** — *kwo* allogo

**atraktive** — alloga

**audi** — *zwo* auxdi, auxskulti

**auda** — *kwo* auxdo

**auding** — *kwo* auxdado, auxskultado

**audibile** — auxdebla

**audisens** — *kwo* auxdsenso

**audimogsa** — *kwo* auxdkapablo

**augusto** — *kwo* auxgusto (*ankaux* mes-ot)

pa augusto — auguste

**aur** — *kwo* orelo

**aus** — *konekti-komo* el, elen

**ausen** — *konekti-komo* ele, exter, extere

ausen dom — ekster la domo

ausen urba — ekster la urbo

**ausenklaida** — supra vesto

**auto** — *kwo* auxto

**avan** — *komo* antauxen

Avan, sempre avan! — Antauxen, cxiam antauxen!

 Kan avan, bu kan bak. — Rigardu antauxen, ne rigardu malantauxen.

**avanen** — *konekti-komo* antauxe

avanen oli — antauxe de cxiuj

kloka es shi minuta avanen — la horlogxo trorapidas je 10
minutoj

**avane** — *kwel* antauxa (loke)

avanpatas — *antauxaj
piedegoj****avana*** *—* *kwo* *antauxo
(**ankaux* *“avantaraf”)*

**avide** — *kwel* avida

**aviditaa** — avideco

**avida** (avido, avidina)— avidulo

**avion** — *kwo* aviadilo

**ba** — *gramatika (la imperativa partiklo esprimanta instigon aux ordonon — komparu* hay2*)*

Nu go ba! — Ni iru!

Shwo ba a me! — Diru al mi!

Ta lai ba manya! — Li venu morgaux!

**badal** — *kwo* nubo

**gro-badal** — nubego

**swate badal** — nigra nubo

**bade** — *kwel* malbona *(**komparu* *“dushte”)*

Bu bade! — Bonete!

**baditaa** — *kwo*
malbono

lucha de haotaa e baditaa — lukto de bono kontraux
malbono

**badifi** (fa-bade) — malbonigxi

**bahana** — *kwo* preteksto

**bahani** — preteksti

bahani-yen ke — pretekstante ke, pretekste de

**baji** — *zwo* sonori, sonorigi; ludi (muzikilon)

baji pa dwar — sonorigi cxe la pordo

baji piano — ludi pianon

**baja** — *kwo*
sonoro, sonorado

**bajika** — *kwo* sonorilo (*komparu*
"glok")

**bak** — *komo*posten, malantauxen,
retroe; re-; antaux *(pri tempo)*

go bak — iri malantauxen

pon se bak — metu reen

dai bak — redoni

lai bak — reveni

tri yar bak — antaux tri jaroj

**baken** — *konekti-komo* malantaux, malantauxe

baken dom — malantaux la domo

kloka es pet minuta baken — la horlogxo malfruas je 5 minutoj

**bakak** — *kwo* rano

**bake** — *kwel* malantauxa (loke)

bakpatas — *malantauxaj
piedegoj****baka*** *—* *kwo* *malantauxo,
postajxo (**ankaux* *“baktaraf”)*

**bakra** — *kwo* kapro/kaprino

**gin-bakra** (bakrina)— kaprino

**man-bakra** (bakro)— kapro

**balansa** — *kwo* ekvilibro

**balansi** — ekvilibri(gi)

**balena** — *kwo* baleno

**balon** — *kwo* balono

**banan** — *kwo* banano

**bananplanta** — bananujo

**banda** — *kwo* 1) rubando, bendo; 2) bando

banda de frekwensa — frekvenca bendo

**banduk** — *kwo*fusilo

**bangi** — *zwo* krevi

**bani** — *zwo* bani, banigxi

**baning** — bano

**banidom (baniguan)** — bandomo, banejo

**banipen** — bankuvo

**banka** — *kwo* banko

**banker** — bankestro

**bankayuan** — bankisto

**bao** — *kwo* sako

**beybao** — dorsosako **handabao** — saketo

**bar** — *kwo* drinkejo

**barana** — *kwo* barilo (palisaro, krado, muro apartiganta lokon de alia)

**barba** — *kwo* barbo

barba-ney man — barba viro

**barela** — *kwo* barelo

**barelakin** — *kwo* bareleto

**bari** — *zwo* bari

**daobarika** — *kwo* bariero, bartrabo

**bariera** — *kwo* bariero

**bartan** — *kwo* vazo, vazaro, mangxilaro

woshi bartan — lavi mangxilaro

**basa** — *kwo* bazo

**basi** — bazi

**basike** — baza

**basikem** — baze, cxefe

**bashan** — *kwo* diskurso, oratorajxo

**bashani** — oratori

**basketa** — *kwo* korbo

**basketabol** — korbopilko

**basta** — *komo* suficxe da

nu hev basta pan — ni havas suficxe da pano

Basta! — Tio suficxas!

**bat** — *unisi* sed

**batali** — *zwo* batali

**batala** — batalo

**batalakin** — bataleto

**bati** — *zwo* bati (doni pluraj batoj; *komparu* darbi)

**bater** — batilo

**baum** — *kwo* arbo

**bay** — *konekti* 1) per

skribi bay kalam — skribi per krajono

lai bay avion — veni per aviadilo

2) de (iu)

kitaba bay Gogol — libro de Gogol

**beda** — *kwo* malfelicxo, malprospero

**begin** — *zwo* komenci, komencigxi

nu begin ba! — ni komencu!

**beginsa** — komenco

in beginsa — komence

**belta** — *kwo* zono, rimeno

piga belta — leda zono

**bencha** — *kwo* benko

**beri** — *kwo* bero

**berna** — *kwo* urso

**bey** — *kwo* dorso

stula bey — segxdorso

**beybao** — dorsosako

**Bharat** — Bharato, Hindio (*ankaux* India)

**bi** — *zwo* esti *(estas —* es*,
estis —* bin*, estos —* ve bi*)*

Bi hao! — Fartu
bone! Nedankinde!

**bia** — estado

**bifoo** — *konekti* antaux

bifoo dom — antaux la domo;
bifoo festa — antaux la festo

**bifooen** — *taim-komo* antauxe

bifooen nu jivi in otre urba — antauxe ni logxis en alia urbo

**bikam** — *zwo* farigxi

ta yao bikam medika — li/sxi volas farigxi medicinisto

ta bikam-te fama-ney kway — li/sxi famigxis rapide

**bikos** — *unisi*cxar

**bildi** — *zwo* konstrui

bildi dom — konstrui domon

**bilda,** **bilding** — konstruo, konstruado

**bildura** — konstruajxo

**bildilok** — konstruejo

**bileta** — *kwo* bileto

**bin** — estis (*paseo de* bi)

me bin dar pluri ves — mi estis tie kelkfoje

**bira** — *kwo* biero

**bisikla** —*kwo* biciklo

**blami** — *zwo* mallauxdi, malaprobi (*komparu*
"shatami")

**blama** — mallauxdo, malaprobo

**blan** — *kwel* blanka

**blantaa** — blankeco

**bli** — *konekti-komo* apud, apude

bli dwar — apud la pordo

ela sidi-te bli — sxi sidis apude

**blise** — *kwel* proksima

**blisitaa** — proksimeco

**blisejen** — proksimulo

**blisem** — *komo* proksime

es ga blisem — (tio) estas tute proksime

**blisifi** (fa-blise) — proksimigxi

**blisisi** (mah-blise) — proksimigi

**blisifa** — proksimigxo

**blisisa** — proksimigo

**bliza** — *kwo* fulmo

**blu** — *kwel* blua

**blutaa** — blueco

**boh** — *kwo* dio

**bohina** — diino

**boh-ney,** **bohlik** — dia

**bohmata** — dipatrino

**bol** — *kwo* pilko; globeto

**snegabol** — negxbuleto

**bomba** —*kwo* bombo

**bombi** — bombi, bombardi

**bombing** — bombado, bombardado

**bombiavion, bomber** — bombaviadilo

**bona** — *kwo* fabo

**borda** — *kwo* limo; rando; sxiprando; egxo (*rigardu ankaux*
“limita”)

pa borda de abisma — cxe la *rando* *de abismo*

bay pamaborda — per *egxo* *de* la *manplato

lingwa borda inter jenmin — l*ingvaj limoj inter la popoloj

stata borda — stata limo

**bordi** — limi

**bori** — *zwo* bori

**boring** — borado

**trabori** — trabori

**borer, boritul** — borilo

**bota** — *kwo* boato

**botajen** — boatisto

**botela** — *kwo* botelo

**boxa** — *kwo* kesto, skatolo

**braka** — *kwo* brako

**brancha** — *kwo* brancxo

**brash** — *kwo* broso

**brashi** — brosi

**brashing** — brosado

**brata** — *kwo* frato

**brein** — *kwo* cerbo

**brik** — *kwo* briko

**brili** — *zwo* brili

**brili-she** — brila, brilanta

**brila** — brilo

**brilika** — brilajxeto

**bringi** — *zwo* alporti

**brum** — *kwo* balailo

**brumi** — balai **bruming** — balaado

**brun** — *kwel* bruna

**bu** — *syao-gramatika* ne *(negado)*

Me bu yao go adar. — Mi ne volas iri tien.

Tak, bu kontra-nem. — Tiel, ne male.

Me bu jan. — Mi ne scias.

Se es buevitibile. — Tio estas neevitebla.

**buhao** — *kwel,
komo* nebona, malbona; nebone,
malbone

**bulbul** — *kwo* najtingalo

**buli** — *zwo* boli

buli-ney milka — boligita lakto

**buling** — bolado

**bus** — *kwo* (auxto)buso

**bus-stopika** — bushaltejo

**bush** — *kwo* arbusto

**buta** — *kwo* boteto

tasmi (fai) butas — lacxi botetoj**gaobuta** — boto

**rolibutas** — rulsxuoj

**buton** — *kwo* butono

(flor)buton — florburgxono

presi buton — premi butonon

buton de jaketa — butono de jako

**butoni** — butonumi

**butondun** — butontruo

**bye** — *gramatika* *(la partiklo de*
*negativa imperativo)*

Bye go adar! — Ne iru tien!

**byen** — *kwel* oportuna

**byentaa** — oportuneco, oportunajxo

**chabi** — *zwo* macxi

**chabing** — macxado

**chabiguma, chabika** — macxajxo

**chapta** — *kwo* cxapitro

**char** — *kwanto* kvar (4)

**charfen**

un de charfen — kvarono; tri de charfen — tri kvaronoj

**charfenka** — kvarono

**charple** — kvarobla

**charshi** — kvardek

**charsto** — kvarcent

**char-ney** — kvara

**char-nem** — kvare

**chardi** — *kwo*jxaudo

**chauki** — esti alarmopreta, singardema, sin gardi

chauki auto! — gardu vin, auxto! atenton, auto! **chauka** — singardemo **chauka-ney** — alarmopreta, singardema

**chauka-nem** — singardeme

**chaure** — *kwel* largxa

**chaurem** — largxe

**chauritaa** — largxeco

**chaurifi** (fa-chaure) — largxigxi

**chaurisi** (mah-chaure) — largxigi

**chaurifa** — largxigxo

**chaurisa** — largxigo

**chay** — *kwo* teo

**cheki** — *zwo* revizii, kontroli

**cheka** — kontrolo, revizio

**chi** — *zwo* mangxi

chi masu — mangxi viando

**chi sabahfan** — matenmangxi

**chi deyfan** — tagmangxi

**chi akshamfan** — vespermangxi

**chia** — mangxo

syao chia — mangxeto

**chiing** — mangxado

**chiwat** — mangxajxo

**chifan** — mangxi nutrajxo

**chifansa** — mangxo (maten-, tag- aux
vespermangxo)

**mah-chi** — mangxigi

**chibuk** — *kwo* mentono

**chipe** — *kwel* malmultekosta

**chipitaa** — malmultekosteco

**chiza** — *kwo* kulero

**chaychiza** — tekulero

**chori** — *zwo* sxteli

**chora** — sxtelo

**chori-sha, chorer** — sxtelisto

**chorishil** — sxtelema

**chu** — *zwo* eliri; deiri; eligxi; aperi *(pri eldono)*

lu chu shamba — li eliris de la cxambro

sudor chu on luy fas — lia vizagxo sxvitis

**chusa** — eliro, eligxo

**chudwar** — elirejo

**mah-chu** — eligi

ta mah-chu un strane suon — li/sxi auxdigis ian strangan sonon

**chyen** — *kwel*malprofunda

**dabe** — *unisi* por ke

Me shwo lentem dabe yu mog samaji me. — Mi diras malrapide por ke vi povus
kompreni min.

**dafni** — sepulti

**dafna** — sepulto

**dafta** — kajero

**dai** — *zwo* doni

**daisa** — donado

**dai bak** — redoni

**dale** — *kwel* malproksima

**dalem** — malproksime

**dalitaa** — malproksimeco, malproksimo

**fa-dale** (dalifi) — malproksimigxi

**mah-dale** (dalisi) — malproksimigi

**dalwa** — sitelo

**damaja** — *kwo* damagxo

**damaji** — damagxi

**damaja-ney** — damagxa

**damaji-ney** — damagxata

**dan**1
— *taim-komo* 1) tiam

dan me bin haishi yunge — tiam mi estis ankoraux juna

**depos** **dan** — depost tiam

2) tiuokaze, do

si meteo es hao, dan nu lai — se la
vetero estos bona, nu venos

**dan**2
— *syao* ujo

**chaydan** — tekrucxo

**nayudan** — buterujo

**milkadan** — laktujo

**flordan** — florujo

**kalamdan** — plumujo

**manidan** — monujo

**danja** — *kwo* dangxero

**danjaful** — dangxera

**dank a** — *konekti*danke al

dank a lu — danke al li

**danke** — *exklami* dankon

Danke! – Es nixa. — Dankon! – Ne dankinde. Gro-danke! — Dankegon!

**danki** — danki

me danki yu por helpi — mi dankas
vin pro la helpo

**danka** — danko

**dankaful** — danka

**dansa** — *kwo* danco

**dansi** — *zwo* danci

**danser** — dancanto

**dansilok** — dancejo

**dao** — *kwo* vojo

sirkum-dao — cxirkauxvojo

pa sey dao — per tia vojo (metodo)

Milkadao — Lakta vojo

**daojen** — migrulo **daokin** — vojeto

**daokrosa** — krucigxejo

**dar** — *loko-komo* tie

**darbi** — *zwo* doni unu bato/frapo (*komparu* bati)

**darba** — *kwo* (unu) bato, frapo

**darfi** — *sta* darfi

Me darfi zin ku? — Cxu mi darfas/povas
eniri?

**bu darfi** — ne darfas

bu darfi fumi — fumado malpermesita

**dashi** — ambasadoro

**dashiguan** — ambasadorejo

**datum** — *kwo* dato

**dave** — *kwel* antauxlonga

**davem** — antauxlonge

**nodave** — *kwel* antauxnelonga, fresxdata

**nodavem** — antauxnelonge

**de** — *konekti* 1) de *(genitivo)*

jamilitaa de munda — beleco de la mondo

lingwa de planeta — lingvo de planedo

2) da *(**partitivo)*

un tasa de chay — taso da teo

menga de kwesta — multo da fragoj

**debi** — *zwo* sxuldi

**deba** — *kwo* sxuldo, devo

**defekta** — *kwo* difekto

**defekta-ney** — difekta

**defensi** — defendi

**defensa** — *kwo* defendo

**defensive** — defenda

**deklari** — *zwo* deklari

**deklara** — *kwo* deklaro

**dela** — *kwo* afero

bu es may dela — tio ne estas mia afero

dela go hao — afero iras bone

prave dela — prava afero

**demandi** — *zwo* postuli

**demanda** — *kwo* postulo; postulado

**den** — *gramatika (partiklo de akuzativo)*

den se me he zwo yo — tion mi faris jam

**dense** — *kwel* densa

dense shulin — densa arbaro

dense pluva — densa pluvo

dense tuman — densa nebulo

**fa-dense** — densigxi

**mah-dense** — densigi

**densitaa** — *kwo* denseco

**denta** — *kwo* dento

**dentista** — *kwo* dentisto

**departi** — *zwo* forveturi, ekvojagxi

me departi a Rusia — mi forveturas al Rusio

**departa** — *kwo*
forveturo, starto

**dependi** — *zwo* dependi (fon koysa
— de io)

Fon hu se dependi? — De kiu tio dependas?

**dependa** — *kwo*
dependeco

**nodependa** — *kwo* sendependeco

rekoni nodependa — rekoni sendependeco

**depos** — *konekti* depost, de *(tempo)*

depos toy dey — depost tia tago

**depos dan** — depost tiam

**depos nau** — de nun

**depos longtaim** — delonge, de antaux longe

**derma** — *kwo* hauxto, dermo, felo

**desemba** — *kwo* decembro (*ankaux* mes-shi-dwa)

**desidi** — *zwo* decidi

**desida** — *kwo* decido

**deskribi** — *zwo* priskribi

**deskriba** — *kwo* priskribo

**desne** — *kwel* dekstra

**desna** — *kwo* dekstro**desna** — *loko-komo* dekstren

kan a desna — rigardi dekstren **desnen** — *konekti-komo* dekstre

dom es desnen — la domo estas dekstre

desnen dom — dekstre de la domo

**destrukti** — *zwo* detrui

**destrukta** — *kwo* detruo

**destruktive** — detrua

**destruktishil** — detruema

**detal** — *kwo* detalo

**detal-ney** — detala

**detal-nem** — detale

**detalisi** — detali

**detalisa** — *kwo* detalado

**developi** — *zwo* disvolvigxi

**developa** — *kwo* disvolvigxo

**dey** — *kwo* tago (*ankaux tagnokto;
malnokto estas "lumadey"*)

**bugundey** — ripoza tago

**festadey** — festa tago **gundey** — labora tago

**janmadey** — naskigxa tago

**hao dey!** — bonan tagon!

**fa-dey** — tagigxi

**diba** — *kwo* fundo

mar diba — mara fundo

til diba — gxis fundo

**diki** — *zwo* montri

diki lisan a leker — montri
langon al doktoro

diki suy joisa — montri sian gxojon

**dikifinga** — *kwo*
montrofingro

**dika** — *kwo* montro

**diker** — *kwo* montrilo

oradiker — hormontrilo

minutadiker — minutmontrilo

**dine** — *kwel* maldika

**direksion** — *kwo* direkto

**direkte** — *kwel* senpera, rekta *(komparu*rekte*)*direkte kontakta — rekta kontakto

**dirigi** — *zwo* direkti

**diriging** — *kwo* direktado

**disasta** — *kwo* plago, pesto, katastrofo

**diskusi** — *zwo* diskuti

 **diskusa** — *kwo* diskuto, diskutado

**disputi** — *zwo* disputi

**disputa** — *kwo* disputo

**disputibile** — disputebla

**distansia** — *kwo* distanco

**distinti** — *zwo* distingi

**distinta** — *kwo* distingo **distinta-ney** — *kwel* klara, difinita, aparta

**distintive** — distinga

**dividi** — *zwo* dividi (bay — per)

shi-dwa dividi bay char es tri — dekdu dividita per
kvar egalas al tri

**divida** — *kwo*
divido

**do** — *konekti «kia?» (distinga signo, destino)*gela do grin okos — verdokula knabino

sikin do kalam — posxtrancxilo

okula do surya — sunokulvitroj

jen do lignagamba — viro je ligna gambo

**docha** — *kwo* filino

**docha-ki** — filineto

**doga** — *kwo* hundo

**man-doga** (dogo) — virhundo

**gin-doga** (dogina) — hundino

**yundoga** — hundido

**doiche** — *kwel,
kwo* germano; germana;
germana lingvo

**Doichland** — *kwo* Germanio

**Doichland-jen** — logxanto aux sxtatano de Germanio

**dokumenta** — *kwo* dokumento

**dokumenti** — dokumenti

**dolche** — *kwel* dolcxa

**dolchitaa** — *kwo* dolcxeco

**dolcha, dolchika** — *kwo* dolcxajxo

**dom** — *kwo* domo; hejmo

me es pa dom — mi estas hejme

chu dom — eliri el la hejmo

treba go a dom — necesas iri hejmen

**domlik** — *kwel*
hejma, hejmeca

**domyuan** — *kwo* hejmano

**dom-masta** — *kwo* domomastro/domomastrino

**banidom** — *kwo* banejo

**forjidom** — *kwo* forgxejo

**grendom** — *kwo* grenejo

**melidom** — *kwo* muelejo

**mifendom** — *kwo* abelujo

**furmidom** — *kwo* formikejo

**doni** — *zwo* donaci (*komparu*dai)

**dona** — *kwo* donaco, donacajxo

**donakin** — *kwo* almozo; donacacxo

**donishil** — *kwel* malavara

**donishiltaa** — *kwo* malavareco

**drimi** — *zwo* revi

**drima** — *kwo* revo

**drimishil** — *kwel* revema

**drimnik** — *kwo* revemulo

**drole** — *kwel* drola, amuza

**droni** — *zwo* droni

droni-ney jen, dronijen — droninto

**mah-droni** — dronigi

mah swa droni — sin dronigi

**dubi** — *zwo* dubi

**duba** — dubo

**dubival** — dubinda

**sin duba** — sendube

**dukan** — butiko, vendejo

**dukti** — *zwo* konduki (*komparu* kondukti)

dukti kinda bay handa — konduki infanon per la mano

dukti auto — konduki auxtomobilon

baum-alee dukti a dom — aleo da arboj kondukas al la domo

se mog dukti a bade sekwitura — tio povas konduki al malbonaj sekvajxoj

dukti leson — konduki la leciono

dukti elekti-kampania — konduki elekta kampanjo

**dule** — *kwel* tenera

**dulitaa** — tenereco

**dumi** — *zwo* pensi

me dumi ke… — mi pensas, ke...

**en-dumi** — enpensigxi, ekpensi

**duma** — *kwo* penso

**dumishil** — pensema

**duming** — *kwo* pensado

**dun** — *kwo* truo

baum dun — arbkavo

**dun-ney** — trua

**duni** — trui

**duner** — *kwo* truilo

**butondun** — *kwo* butontruo

**nosdun** — *kwo* nazotruo

**dunbartan** — *kwo* kribrilo

**duran** — *konekti* dum

**duran to** — dume

**duran ke** — dum ke

**duri** — *zwo* dauxri

**dura** — dauxro

**durte** — *kwel* ruza

**durtitaa** — *kwo* ruzeco

**nodurte** — senruza

**durta** — *kwo* ruzulo/ruzulino

**durto** — *kwo* ruzulo

**durtina** — *kwo* ruzulino

**dushman** — *kwo* malamiko

**dushmantaa** — *kwo* malamikeco

**dushte** — *kwel* malica,
malbonkora

**dushtitaa** — *kwo* malico

**duyfu** — *zwo* sukcesi solvi

duyfu gunsa — sukcesi fari laboron

duyfu taska — sukcesi pri solvo de tasko

**duyfu sin koysa** — forhavi ion, povi agi sin, eviti uzon de
io, malbezoni ion

**duza** — *kwo* ventro

**dwa** — *kwanto* du (2)

**mah-dwa** — duigi

**fa-dwa** — duigxi

**dwafen**un de dwarfen — duono

**dwaple** — duobla

**dwashi** — dudek

**dwasto** — ducent

**dwa-ney** — dua

**dwa-nem** — due

**dwadi** — *kwo*mardo

**dwar** — *kwo* pordo

klosi dwar — fermi pordon

**bakdwar** — *kwo* malantauxa pordo

**dwaryuan** — *kwo* pordisto

**e** — *unisi* kaj

Me pri rasmi e gani. — Mi sxatas desegni kaj kanti.

Me pri rasmi e lu pri gani. — Mi
sxatas desegni kaj li sxatas kanti.

**eduki** — *zwo* eduki

hao eduki-ney — bone edukita

**eduka** — *kwo* eduko, edukado

**efekta** — *kwo* efekto

**efektive** — *kwel* efekta

**efektivitaa** — *kwo* efekteco

**eforti** — *zwo* peni **eforta** —*kwo* peno, penado

**egale** — *kwel* egala

es egale a me — ne gravas al mi

**egalem** — egale

**egalitaa** — egaleco

**egalisi** — egaligi

**egalsenta-ney** — indifirenta

**ek-** — *syao «unufoje, subite»*

ek-krai — ekkrii, ek-tuki — frapi unufoje, ek-salti — ensalti, saltlevigxi

**ekran** — *kwo* ekrano

**ela** — *inplas-kwo* sxi, sxin

Ela es jamile. — Sxi estas bela.

Lu lubi ela. — Li amas sxin.

Lu doni flor a ela. — Li donacas florojn al sxi.

**ela-ney,** **elay** — *inplas-kwel* sxia

lu pri elay smaila — li
sxatas sxian rideton

**elektre** — *kwel* elektra

**elektritaa** — elektro

**elektrisi** — elektrizi

**elektrifi** — elektrizigxi

**elektrisa/elektrifa** — elektrizo

**elementa** — *kwo* elemento

**elementare** — elementa

**en-** — *syao «komenci» (komenco de ago)* (*komparu* ek-)en-somni — ekdormi, endormigxi; en-ridi — ekridi, en-lubi — enamigxi,
en-jan — ekkoni, ekscii

**energia** — *kwo* energio

**energike** — energia

**eni** — *inplas-kwel* ia ajn, ajna

in eni kasu — ajnokaze

**enikomo** *—*  *inplas-komo* iel ajn

**enilok** *—* *inplas-komo* ie ajn

**enisa** *—* *inplas-kwo* io ajn

**enitaim** *—* *inplas-komo* iam ajn

**enives** — *taim-komo*
iam (en ia tute ne difinita tempo)

Ob yu enives lekti sey kitaba? — Cxu vi iam lektis tiun
libron?

**eniwan** *—* *inplas-kwo* iu ajn

**enoi** — *zwo* enui

**enoisa** — *kwo* enuo

**enoisaful** — enua

**envi** — *zwo* envii

**enva** — *kwo* envio

**envishil** — enviema

**envival** — enviinda

**ergo** — *unisi* sekve

**es** — *zwo* estas *(prezenco de* bi*)*

Ela es jamile. — Sxi estas bela. (Se) es kitaba. — Tio estas libro. Se es yo zwo-ney. — Tio estas jam farita.

**Espania** — Hispanio

**espaniol** — hispano; hispana; hispana lingvo

**esperanto** — Esperanto

esperantista — esperantisto

bikam esperantista — esperantistigxi

**esta** — *kwo* oriento

**esta(-ney)** — orientaesta feng — orienta vento

**esten** — *konekti-komo* oriente, orientede

urba es esten — la urbo estas oriente

esten urba ye shulin — oriente de la urba situas arbaro

**euro** — euxro

tri euro petshi sentu — tri euxroj kvindek cendoj

**eventi** — okazi

Kwo he eventi? — Kio okazis? **eventa** — *kwo* evento, okazo

**evidente** — *kwel* evidenta

**evidentem** — evidente

**eviti** — *zwo* eviti

**evita** — *kwo* evito, evitado

**evitival** — evitinda

**buevitibile** — neevitebla

**buevitibilitaa** — *kwo* neeviteblo

**exakte** — *kwel* ekzakta, preciza

**exaktem** — ekzakte, precize

**exaktitaa** — *kwo* ekzakteco, precizeco

**exampla** — *kwo* ekzemplo

**fo exampla** — ekzemple

**exepte** — *konekti* krom (escepte de)

oli exepte me — cxiuj krom mi

**exepti** — escepti

**exepta** — *kwo* escepto

fai exepta = exepti

**existi** — *zwo* ekzisti

**exista** — *kwo* ekzisto, ekzistado **en-existi** — estigxi, kreigxi

**en-exista** — *kwo* estigxo, kreigxo

**exklusi** — *zwo* ekskluzivi

**exklusa** — ekskluzivo

**exklusive** — ekskluziva

**expekti** — ekspekti (supozi, atendi)

me bu he expekti vidi yu — mi ne atendis vidi vin

**expekta** — *kwo* atendo, supozo

kontra expekta — kontraux atendo

**expliki** — *zwo* ekspliki

**explika** — *kwo* ekspliko

**explosi** — *zwo* eksplodi

**explosa** — *kwo* eksplodo

**explosive** — eksploda, eksplodema

**explosika** — *kwo* eksplodajxo

**expresi** — *zwo* esprimi

**expresa** — *kwo* esprimo

**extendi** — *zwo* etendi

lu extendi-te gambas — li etendis la gambojn

**extenda** — etendo, etendado

**fa** — *syao-gramatika* 1) igxi

**fa-hao** — bonigxi

**fa-bade** — malbonigxi

**fa-gran** — grandigxi

**fa-syao** — malgrandigxi

**fa-tume** — mallumigxi

**fa-klare** — klarigxi

**fa-nocha** — noktigxi

**fa-dey** — tagigxi

2) *(la fakultativa indico de netranzitiveco)*astoni "mirigi" — fa-astoni "miri"

**fabrika** — *kwo* fabriko

**fabriki** — fabriki **fabriking** — *kwo* fabrikado

**fabula** — *kwo* fabelo, fablo

**fabulalik** — fabela

**fadi** — *zwo* velki, fadi

**fading** — *kwo* velko, velkado

**fai** — *zwo «fari agon ligatan al» (nur en kombinoj)***fai interes** (om koysa) — interesigxi (pri io)

**defai interes** (om koysa) — malinteresigxi (pri io)

**fai kasam** — jxuri

**fai sukses** — sukcesi

**fai fiasko** — fiaski

**fail** — *kwo* dosiero (komputila)

**faildan** — *kwo* dosierujo

**fakta** — *kwo* fakto

**faktike** — fakta

**faktikem** — fakte

pa fakta = faktikem

**fali** — *zwo* malsukcesi

**fala** — *kwo* malsukceso

**sin fala** — nepre (*ankaux* “zaruu”)

**nofalibile** — nepra

**falnik** — *kwo* malsukcesulo

**false** — *kwel* falsa

**falsitaa** — *kwo* falso, falseco

**falta** — *kwo* manko

**falti** — manki

ta falti kuraja — al li mankas kurajxo

**fama** — *kwo* famo

**fama-ney** — fama

**familia** — *kwo* familio

**familianam** — *kwo* familia nomo

**fan** — *kwo* nutro, nutrajxo

**akshamfan** — *kwo* vespermangxo

**deyfan** — *kwo* tagmangxo

**fanshop** — *kwo* nutrajxa magazeno

**fantabla** — *kwo* mangxtablo

**sabahfan** — *kwo* matenmangxo

**farka** — *kwo* diferenco **farki** — *zwo* diferenci

**farka-ney** — *kwel* diferenca

**farwa** — *kwo* pelto

**fas** — *kwo* vizagxo

**fasile** — *kwel* facila

bu es mushkile, es ga fasile — tio ne estas malfacila, estas
tute facila

**fasilem** — facile

**fasilitaa** — facileco

**mah-fasile** — faciligi

**fatigi** — *zwo* lacigxi; lacigi

**fatigi-ney** — *kwel* laca

**fatigi-she** — laciga; lacigxanta

**fatiga** — laceco

**sinfatiga-ney** — nelacigebla

**fauha** — *kwo* odoro

**fauhi** — odori; flari

**fauhing** — olfakto

**fauhisens** — flarsentumo

**dusfauha** — odoracxo, fetoro

**dusfauhi** — odoracxi, fetori

**faula** — *kwo* birdo

**yunfaula** — birdido

**feble** — *kwel* malforta, febla

**feblem** — malforte

**mah-feble** (feblisi) — malfortigi

**fa-feble** (feblifi) — malfortigxi

**feblitaa** — malforteco

**februar** — *kwo* februaro (*ankaux* mes-dwa)

**fek** — *kwo* feko

**fekale** — feka

**feki** — feki

**feking** — fekado

**felda** — *kwo* kampo

felda de akting — kampo de ago;
magnetfelda — magneta kampo

*(plugokampo — agra)*

**felise** — *kwel* felicxa

**mah-felise** — felicxigi

**felisitaa** — felicxo

**femina** — *kwo* femalo

**femina(-ney)** — femala

**feminum** — *gram.* ina genro

**feminisma** — feminismo

**feng** — *kwo* vento

**gro-feng** — ventego

**fengi** — venti

sedey fengi gro — hodiaux forte ventas

**fenging** — ventado, trablovo

**fer** — *kwo* fero

**ferka** — ferajxo

**ferdao** — fervojo

**ferma** — *kwo* farmbieno

**festa** — *kwo* festo

**festi** — festi

**festadey** — festa tago

**festing** — festado

**festachia** — festeno

**fet** — *kwo* graso

**fet-ney** — grasa

**fidele** — *kwel* fidela

**fidelitaa** — fideleco

**fidi** — *zwo* fidi

fidi sol swa selfa — fidi nur sin mem

**fida** — fido

**fidival** — fidinda

**fidishil** — fidema

**fila** — *kwo* vico

**fai fila** — stari en vico

**filma** — *kwo* filmo

**filmi** — filmi

**filming** — filmado

**filu** — *kwo* fadeno

**fin** — 1) *kwo* fino

al fin — cxe la fino; pa fin — fine, finfine; til fin —
gxis la fino; ob es fin? — cxu estas fino?

**fin-ney** — fina; definitiva; finia

**fin-nem** — fine; definitive

**nofin-ney** — senfina; malfinia, infinita

**nofintaa** — *kwo* malfinio, infinito **fini** — *zwo* fini, finigxi

olo kel fini hao es hao — *cxio estas bona*, kio bone *finigxas*

2) *syao* "gxis la fino"

lekti *legi* — finlekti *finlegi*; zwo *fari*
— finzwo *finfari*

**findi** — *zwo* trovi

**findi swa** — sin trovi

ta he findi swa sole — li trovis
sin sola

**finda** — trovo

**findiwat** — trovajxo

**finga** — *kwo* fingro

bay finga nok — per fingropintoj

**granfinga** — dika fingro

**dikifinga** — montra fingro

**midfinga** — mezfingro

**halkafinga** — ringa fingro

**syaofinga** — malgranda fingro

**pedafinga** — piedfingro

**firma** — *kwo* firmo

**fish** — *kwo* fisxo

**fishi** — fisxi

**fisher** — fisxisto

**fishing** — fisxado

**fishistik** — fisxkano

**fishika** — fisxkaptilo

**fiti** — *zwo* esti lauxmezura, konveni

palto fiti hao — la palto konvenas
bone

**mah-fiti** — konvenigi, algxustigi

**flaga** — *kwo* flago

lifti (fai uupar) flaga — levi/hisi flagon

**flagastanga** — flagstango

**flai** — *zwo* flugi

**flaisa** — flugo, flugado

**flanka** — *kwo* flanko

**flecha** — *kwo* sago; sageto

arku e flechas — pafarko kaj sagoj

**flechadan** — sagujo

**flexi** — *zwo* fleksi, fleksigxi

**flexa** — flekso, fleksigxo

**flexing** — fleksado

**flexitura** — fleksigxo, kuspo

**flexibile** — fleksebla

**flor** — *kwo* floro

**flori** — flori

**floring** — florado

**flordan** — florujo

**flora** — plantaro

**floti** — *zwo* flosi

**flui** — *zwo* flui

**fluisa** — fluo

**fo** — *konekti*pores fo yu — tio estas por vi

me lai fo vidi yu — mi venis
por vidi vin

go a safara fo tri wik — forvojagxi por tri semajnoj

fo kelke taim — por
iom da tempo

nu he aranji mita fo klok tri — ni interkonsentis renkontigxi je la tria

fo manya — por morgaux

**fo ke** — por ke

**fobi** — *zwo* timi

**foba** — timo

**fobisi** — timigi

**fobisa** — timigo

**en-fobi** — timigxi

**foba-ney** — timinda, terura

**fobisi-she** — timiga

**fobishil** — timema

**fobnik** — timulo

**fogeti** — *zwo* forgesi

**fogeta** — forgeso

**fogetishil** — forgesema

**fon** — *konekti*de
*(deirpunkto, origino)*

go fon teatra — iri de teatro

fon sabah til aksham — de mateno gxis
vespero

**for** — *syao-komo* plui,
pluigi, plue fari *(dauxrigo de agado)*; pluenGun for! — Pluigu la laboradon!

Hao for-gunsa! — *Pluan sukcesan laboron*!

go for — iri
pluen

e tak for (etf) — kaj tiel plu

**for-ney** — plua, posta

**lo for** — pluajxo

in lo for — plue, poste; estonte

**forma** — *kwo* formo

**formi** — formi, formigxi

**forming** — formado

**formitura** — formajxo, formacio

**forsa** — *kwo* forto

**forsi** — perforti, trudi, devigi

**forsi-ney** — kontrauxvola, perforta, trudita

forsi-ney smaila — trudita/afekta rideto

**forsing** — perforto, trudo,
devigo

**forte** — *kwel* forta

**mah-forte** (fortisi) — fortigi

**fa-forte** (fortifi) — fortigxi

**fortitaa** — forteco

**foto** — *kwo* foto

**foti (fai foto)** — foti

**foting** — fotado

**fotoaparat, fotika** — fotilo

**foxa** — *kwo* vulpo

**yunfoxa** — vulpido

**frama** — *kwo* kadro, framo

**windaframa** — fenestrokadro

**in frama de** — en la kadro de

**Frans** — *kwo*Francio

**Frans-jen** — logxanto aux sxtatano de Francio

**franse** — *kwel,
kwo* franco; franca; franca
lingvo

**frasa** — *kwo* frazo

**frenta** — *kwo* frunto

**frentahar** *—* *fruntharoj*

**frikti** — *zwo* *froti unu*kontraux alia, igi froto (*komparu* froti)

**frikta** — froto

**frosta** — *kwo* frosto

**frosta-ney** — frosta

**frosti** — frostigi, frosti

sedey frosti — hodiaux frostas

**fa-frosti** — frosti

**defrosti** — malfrosti, malfrostigi

**froster** — malvarmigejo, fridujo

**froti** — *zwo* froti (*komparu* frikti)

froti okos — froti la okulojn **froting** — frotado

**fruta** — *kwo* frukto

**fruti** — fruti

**fruting** — frutado

**fruti-she** — fruktodona

**frutishil** — fruktoporta, fruktoricxa

**fuki** — *zwo* blovi

**fule** — *kwel* plena

**fulitaa** — pleneco

**fulem** — plene

**fulifi** (fa-fule) — plenigxi

**fulifo** — plenigxo

**fulisi** (mah-fule) — plenigi

**fuliso** — plenigo

**fulfil** — plenumi; plenumigxi

hay may yaosa fulfil! — mia deziro plenumigxu!

**fulfilsa** — plenumo, plenumigxo

**fum** — *kwo* fumo

**fumi** — fumi

**fuming** — fumado

**fumilok** — fumejo

**fumtuba** — fumtubo

**funga** — *kwo* fungo

**furka** — *kwo* forko, forkego

senufurka — fojnoforko

**furmi** — *kwo* formiko

**furmidom** — *kwo* formikejo

**futbol** — *kwo* piedpilko, futbalo

**futbol pleier, futbolista** — futbalisto

**futur** — *kwo* estonteco

in futur — en estonteco

**futur(-ney)** — estonteca

**fuy** — *exklami, syao*
fi! fuy-yunutka — fia anasido

**ga** — *komo* tute

ga ranem — tute frue

ga fogeti — tute forgesi

**gadari** — *zwo* perfidi

**gadara** — *kwo* perfido

**gadarnik** — perfidulo

**gadara-ney,** **gadaralik** — perfida

**gai** — *sta* decas, devus, estas postulite

**bu gai** — ne decas, oni ne devus

**galsa** — *kwo* kolo

**galsahar** — kolhararo

**galta** — *kwo* eraro

**galti** — erari

**galta-ney** — erara

**gamande** — orgojla, malmodesta

**gamanditaa** — orgojlo, malmodesteco

**gamba** — *kwo* gambo, kruro

**gami** — edzigi/edzigxi **gamifi** — *zwo* edzigxi, edzinigxi, geedzigxi

**gamifa** — edzigxo, edzinigxo, geedzigxo

**gaming** — edzigxo, edzinigxo, geedzigxo; edzigo

**gamer,** **gamifer** — gefiancxo (*ankaux* dulho, dulhina)

**gamifesta** — edzigxfesto

**gamisi** — edzigi

**gami-ney** — edzigxita/edzinigxita/edzigita/edzinigita

**gama,** **gamitura** — edzeco

**gamijen** — geedzo

**gamiman** — edzo (*ankaux* mursha)

**gamigina** — edzino (*ankaux* molya)

**bugamnik** — frauxlo

**gana** — *zwo* kanto

**gani** — kanti

**gani-ki** — kanteti

**ganer** — kantisto

**gande** — *kwel* malpura, kota; maldeca

**mah-gande** (gandisi) — malpurigi

**fa-gande** (gandifi) — malpurigxi

**ganditaa** — malpurajxo, koto

**gandenik** — malpurulo

**ganta** — *kwo* ganto

**gao** — *kwel, komo* alta, alte

**mah-gao** — altigi

**fa-gao** — altigxi

**gaotaa** — alto, alteco; staturo

**garden** — *kwo* gxardeno

**kindagarden** — infangxardeno

**legumgarden** — legomgxardeno

**zoo-garden** — zoologia gxardeno

**gardi** — *zwo* gardi (*komparu* "chauki, kipi")

**garda** — gardo

**gardiyuan** — gardisto

**gardika** — gardantaro

**gardilok** — gardejo

**gari** — *kwo* cxaro, veturilo

bebi gari — bebcxareto

**garibe** — *kwel* fremda

**garibjen, gariba** — fremdulo

**garme** — *kwel* varmega

es garme — estas varmege; varmegas

me sta garme — al mi estas varmege

**garmitaa** — varmo *(fizika
grando)*; varmego

**garmifi** (fa-garme) — varmegigxi

**garmisi** (mah-garme) — varmegigi; hejti

ston-ney gradinas de terasa, garmisi-ney bay surya —

la sxtonaj sxtupoj de la teraso, varmegigitaj de la suno

**garmisa** — varmegigo, hejtado

**garwe** — *kwel* fiera (*komparu* "gamande")

bi garwe om koysa — fieri pri io

**garwitaa** — fiereco

**gas** — *kwo* gaso

**gas(-ney)** — gasa

**gasisi** — gasizi

**gasyuan** — gasisto

**gaspiwat**, **gaska** — gastrinkajxo

**gaseta** — *kwo* (tag)gazeto, jxurnalo (*komparu*
"jurnal")

**gasta** — *kwo* gasto

**gasti** — gasti

gasti she amiga — gasti cxe amiko

**gata** — *kwo* strato

**gei** — *gramatika (pasivo)*gunsa gei zwo — la laboro estas farata (oni faras
laboron).

**geim** — *kwo* ludo (speco; etapo — *komparu*
“pleisa”)

**video-geim** — videoludo

**worda-geim** — vortoludo

**hima (saif) geimes** — vintraj (someraj) ludoj

**gela** — *kwo* knabino; junulino *(junulino estas ankaux* “yungina”*)*

**generale** — *kwel* gxenerala

**generalem** — gxenerale

**generalisi** — gxeneraligi

**generalisa** — gxeneraligo

**genu** — *kwo* genuo

**genu jor** — genua artiko

**gesi** — *zwo* konjekti

**gesa** — *kwo* konjekto

**gesing** — *kwo* konjektado

**gin-** — *syao «ina
genro»*

gin-yan — sxafino, gin-studenta — studentino

**gina** — *kwo* virino (*ankaux* **ginjen**)

**ginalik** — virineca

**ginaliknesa** — virineco

**ko-gina** — kunulino

**gitara** — *kwo* gitaro

**glas** — *kwo* vitro

**glas(-ney)** — vitra

**glaska** — vitra ajxo, bokalo

jemglaska — bokalo kun marmelado

**glasa** — *kwo* glaso

**glate** — *kwel* glata

**fa-glate** (glatifi) — glatigxi

**mah-glate** (glatisi) — glatigi

**glidi** — *zwo* gliti

**glidi-she** — glita

**glina** — *kwo* argilo

**globa** — *kwo* globo; terglobo *(ankaux* “ardagloba”*)*

**globale** — tergloba, tutmonda

**globus** — *kwo* globuso

**glok** — *kwo* sonorilo

**gloki** — sonori (*pri sonorilo*, per
sonorilo)

**gloti** — *zwo* gluti

**glota** — *kwo* gluto **gloting** — *kwo* glutado

**glube** — *kwel* profunda

**glubitaa** — *kwo* profundeco

**fa-glube** (glubifi) — profundigxi

**mah-glube** (glubisi) — profundigi

**go** — *zwo* iri; veturi

go a leker — iri al la kuracisto

dela go hao — la afero iras bone

**go-she** — *kwel*
kuranta

go-she wik — la kuranta semajno, go-she dela — la
kurantaj aferoj

**going** — *kwo*
iro, irado

going de eventas — la iro de la eventoj

**godi** — *zwo* tauxgi

It godi fo kwo? — Por kio gxi tauxgas?

**godi-she** — tauxga

**godinesa** — tauxgo, tauxgeco

**mah-godi** — tauxgigi

**gola** — *kwo* celo

**goli** — celi

goli-ney a... — celata al…

**golda** — *kwo* oro

**golda(-ney)** — ora

**goldika** — orajxo

**gorla** — *kwo* gorgxo

**gova** — *kwo* bovo/bovino

**gin-gova** (govina) — bovino

**man-gova** (govo) — virbovo

**yungova** — bovido/bovidino

**govamasu** — bovajxo

**yungovamasu** — bovidajxo

**grada** — *kwo* grado (mezuro de kvalito, forto, intenso — *komparu*
“gradus”)

in sertene grada — en certa grado

**gaograd** — en alta grado

**koygrad** — en ia grado

**kwelgrad** — en kia grado

**nulgrad** — neniom, en nenia grado

**syaograd** — en malgranda grado

**talgrad ke** — en tia grado, ke

**graduale** — *kwel* iom-post-ioma

**gradualem** — iom-post-iom

**gradus** — *kwo* grado (cxiu el la egalaj dividoj de skalo)

pet gradus sobre nol — kvin gradojn super la nulo

trishi gradus de garmitaa — tridek gradoj da malvarmo

**gramatika** — *kwo* gramatiko

**gran** — *kwel* granda

**gro-gran** — grandega

**granfinga** — dika fingro

**grantaa** — grando

**fa-gran** (granifi) — grandigxi

**granifa** — grandigxo

**mah-gran** (granisi) — grandigi

**granisa** — grandigo

**gratuli** — *zwo* gratuli

**gratula** — gratulo

**grave** — *kwel* peza; grava (*komparu* “muhim”)

**gren** — *kwo* greno

**greninka** — grenero

**grendom** — grenejo

**grey** — *kwel* griza

**fa-grey** — grizigxi

**mah-grey** — grizigi

**grin** — *kwel* verda

**fa-grin** — verdigxi

**mah-grin** — verdigi

**gro** — *syao-komo «-eg-, ege»*

gro-kitaba — librego

gro-interes-ney — interesega

gro-hao — bonega/bonege

gro-pri — sxategi

**grose** — *kwel* dika

**grositaa** — dikeco

**grunta** — *kwo* grundo

**grupa** — *kwo* grupo

**grupi** — grupigi, grupigxi

**guan** — *kwo* institucio, ejo

**fanguan** — mangxejo

**frisiguan** — frizejo

**kitabaguan** — biblioteko

**printiguan** — presejo

**guapi** — *zwo* oscedi **guapa** — *kwo* oscedo

**guha** — *kwo* kaverno

**gulam** — *kwo* sklavo

**gulamtaa** — sklaveco

**guma** — *kwo* gumo, kaucxuko; macxgumo, skrapgumo

**chabiguma** — macxgumo

**gun** — *zwo* labori

**gunjen** — laboristo

**gunsa** — laboro

treba go a gunsa — bezonas iri al laboro

**guntura** — laborajxo, verko

**gundey** — labortago

**guntaim** — labortempo

**gurka** — *kwo* kukumo

**guru** — *kwo* spirita majstro, instruanto,
gvidanto

**guruha** — *kwo* tondro

**guruhi** — tondri

**gusta** — *kwo* gusto

**gusti** — gusti; gustumi

**guta** — *kwo* guto

**guti** — guti

**guting** — gutado

**guverna** — *kwo* registaro

**guverni** — regi (*komparu* “regi”)

**guverner** — reganto, registo, guberniestro

**guy** — *kwel* multekosta

**guytaa** — multekosteco

**gwer** — *kwo* milito

gwership — milita sxipo; gwer akta — militaj agoj

**gweri** — militi

**gwerjen** — militisto

**gwo** — *gramatika «iam, siatempe»* (*nedeterminita paseo*)

me gwo bi in Moskva — mi iam vizitis/vizitadis Moskvon

**habar** — novajxo (io
sciigita, informajxo)

**habiti** — *zwo* logxi

nu habiti in toy gata — ni logxas en tia strato

**habita** — logxado

**habitilok** — logxejo (apartamento *estas*
“flat”)

**habitibile** — logxebla

**buhabiti-ney** — nelogxata

**haf** — *kwo, syao* duono; duon-

**haf-dey** — duontago

**haf-ora** — duonhoro

**mah-haf** — duonigi

**haishi** — *taim-komo* ankoraux (gxis la nuna
momento, — *komparu*
"yoshi")

haishi bu jan — mi ankoraux ne scias

gina haishi bu lao — la virino ankoraux ne maljuna

**haki** — haki

haki ligna — haki lignon; haki bay zian — haki per glavo

**haka** — hako

**haking** — hakado

**hakimarka** — nocxo

**halka** — *kwo* ringo

**aurhalka** — orelringo

**harhalka** — buklo

**halka-ney** — ringa

**halkafinga** — ringa fingro

**hampi** — *komo* preskaux

**hamra** — *kwo* martelo

**hamri** — marteli

**hamsi** — *zwo* flustri (mallauxte paroli; "murmureti, brueti" *estas* "murmuri",
"susu") **hamsa** — *kwo* flustro

**han** — cxino; cxina; cxina lingvo (*rigardu ankaux* “Jungwo”)

**hanjen** — cxino

**handa** — *kwo* mano

handagunsa — mana laboro

**gro-handa** — manego

**handa-ki** — maneto

**handak** — *kwo* foskavo, fosajxo; (dren)kanaleto

**hao** — *kwel,
komo, syao* bona; bone

Me sta hao. — Mi fartas bone.

Hao!— Bone!

**haotaa** — bono

fo haotaa de jenley — por la bono de la homaro

lucha de haotaa e baditaa — lukto de bono kontraux malbono

**Bi hao!** — Fartu bone! Nedankinde!

**Hao aksham!** — Bonan vesperon!

**Hao dey!** — Bonan tagon!

**Hao fortuna!** — Bonan sxancon!

**Hao nocha!** — Bonan nokton!

**Hao sabah!** — Bonan matenon!

**Hao safara!** — Bonan vojon!

**har** — *kwo* hararo

**harinka** — *kwo* haro

**harhalka** — *kwo* buklo

**frentahar** — *kwo* *fruntharoj*

**galsahar** — *kwo* kolhararo

**hasti** — *zwo* hasti

**hasta** — *kwo* hasto

pa hasta — haste

**hasta-ney** — hasta

**hay!**1
— *exklami* saluton!

**hay**2
— *gramatika* *(la partiklo
esprimanta deziron aux allason)*

Hay Forsa bi kun yu! — La Forto estu kun vi!

Hay oni shwo to ke oni yao. — Oni diru, kion ajn oni volas.

**he** — *gramatika (jam farita agado)*

Me he lekti tote kitaba yo. — Mi jam legis la tutan libron.

**helpi** — *zwo* helpi

**helpa** — *kwo* helpo

kun helpa de — helpe de

voki helpa — alvoki helpon

**helpalingwa** — *kwo*
helpa lingvo

**hema** — *kwo* sango

**hema-ney** — sanga

**hemaful** — sanga (plena da sango)

**hemi** — *zwo* sangi

**heming** — *kwo* sangado

**hemapyasi-she** — sangavida

**heni** — *zwo* malami

**hena** — *kwo* malamo

**henival** — malaminda

**herba** — *kwo* herbo

**lekiherba** — kuracaj herboj

**herbinka** — herbero

**hev** — *sta* havi

me hev dwa kitaba — mi havas
du librojn

**en-hev** — akiri, komenci havi

**hevsa** — havo, havajxo

**hi** — *gramatika «gxuste; estas...kiu»* *(la partiklo
emfazanta antauxan vorton)*

Ta hi zwo-te se. — Estas li kiu faris tion.

Ta zwo-te se hi. — Li faris gxuste tion.

Es toy hi jen. — Estas tiu sama
homo.

**hima** — *kwo* vintro

**hima geimes** — la vintraj ludoj

**hindi** — hindo; hinda; hinda lingvo

**hir** — *loko-komo* tie cxi

**hir-ney** — cxi-tiea

**hiran** — *kwo* cervo

**yunhiran** — cervido

**gin-hiran** — cervino

**man-hiran** — vir-cervo

**historia** — *kwo* historio (scienco;
okazajxo; rakonto)

**historike** — historia

**historier** — historiisto

**hokey** — *kwo* hokeo

**hokey pleier, hokeista** — hokeisto

**hole** — *kwel* kava

**holika** — kavajxo (*rigardu ankaux* "yama")

**hospital** — *kwo* malsanulejo, hospitalo

**hosta** — *kwo* gastiganto

**hosti** — gastigi

**hotel** — *kwo* gastejo, hotelo

**hu** — *kwesti* kiu *(demanda pronomo por personoj)*

Hu lai? — Kiu venis? Hu zwo-te se? — Kiu faris tion?

**hu-ney** — kies

**huk** — *kwo* hoko

**hunga** — malsatofai hunga — senti malsaton

**hunga-ney** — *kwel*
malsata

**hungi** — malsati

**hunti** — kunigxi, kunigi

**hunta** — kunajxo **hunta-ney** — *kwel* kuna

**pa hunta**, **hunta-nem** — *komo* kune

lai pa hunta — veni kune; kun oli hunta-nem — kune kun
cxiuj

**hwan** — *kwel* flava

**fa-hwan** — flavigxi

**mah-hwan** — flavigi

**i** — *unisi* **i...i...** — kaj...kaj...

i lu i ela – kaj li kaj sxi

**idea** — *kwo* ideo

**idea-ney** — idea

**idyen** — *komo* iomete

idyen pyu hao — iomete pli bona

treba dumi idyen — bezonas pensi iomete

**igla** — *kwo* kudrilo; nadlo

**imaja** — *kwo* bildo

**imajini** — *zwo* imagi

**imajina** — *kwo* imago

**impeda** — *kwo* malhelpo, gxeno **impedi** — *zwo* malhelpi, malakceli

**impeding** — *kwo* malhelpado, malakcelado

**in** — *konekti* en

me jivi in Rusia — mi logxas en Rusio

in lai-she yar — en sekva jaro

in tal kasu — en tia kazo

**inen** — *konekti-komo*
ene, interne, interne de

inen dom — interne de domo

me es yo inen — mi estas jam interne

**inenklaida** — *kwo* subvesto

**India** — Hindio (*ankaux* Bharat) (*rigardu
ankaux* “hindi”)

**indiki** — *zwo* indiki

**indika** — indiko

**influsi** — *zwo* influi

**influsa** — influo

**informi** — *zwo* informi

**informa** — informo, informajxo *(ankaux* “info”*)*

**informing** — informado

**Ingland** — *kwo*Anglio

**Ingland-jen** — logxanto aux sxtatano de Anglio

**inglish** — *kwel,
kwo* anglo; angla; angla
lingvo

Ob yu shwo inglish? — Cxu vi
parolas la anglan?

**inklina** — *kwo* oblikveco, klinigxo; klino; inklino

**inklini** — klini, klinigxi

**inloo** — *gramatika* *la indico de
nerekta parenceco*

**mata-inloo** — bopatrino

**brata-inloo** — kuzo

**son-inloo** — nevo

**docha-inloo-inloo** — bonevino

**inplas** — *konekti* anstataux

go ba dar inplas me — iru tien anstataux mi

gai zwo inplas shwo — decas
fari anstataux diri

**insekta** — *kwo* insekto

**intele** — *kwel* inteligenta, sagxa (*komparu* "saje")

**nointele** — malsprita, malsagxa

**inter** — *konekti* inter

inter skay e arda — inter la cxielo kaj la tero

**interes** — *kwo* intereso

**interes-ney** — interesa

**interesi** — interesi

se interesi me gro — tio interesegas min **fai interes** om koysa —
interesigxi pri io

**interneta** — *kwo* la Interreto

**intershanji** — *zwo* intersxangxi **intershanja** — *kwo* intersxangxo

**inu** — *loko-komo* enen; en  (indikas la finan staton, situacion ktp. de evoluo, aliigxo, sxangxo*)*

tradukti kitaba inu otre lingwas — traduki libron en alian lingvon

konverti rubla inu dolar — konverti rublojn en dolarojn

**inventi** — *zwo* elpensi, inventi

**inventa** — *kwo* invento, inventagxo

**inviti** — *zwo* inviti

**invita** — *kwo* invito

**iri** — *kwo* koleri (om koysa/koywan
— kontraux io/iu)

**ira** — *kwo* kolero

**ira-ney** — kolera

**irisi** — kolerigi

**irisi-ney** — kolerigita

**irishil** — kolerema

**isla** — *kwo* insulo

**islajen** — *kwo* insulano

**it** — *inplas-kwo* gxi *(malanima)*

Es may auto. It es jamile. Me pri it. — Tio estas mia auxto. Gxi estas bela. Mi
sxatas gxin.

**Italia** — *kwo* Italio

**italiano** — *kwel,* *kwo* italo; itala;
itala lingvo

**iven** — *komo* ecx

ta bu jan iven se — li ecx tion ne scias

**jabra** — *kwo* makzelo

**jadu** — *kwo* sorcxo

zwo jadu — fari sorcxon

**mah-jadu** — sorcxi **jadujen** — sorcxisto/sorcxistino **jaduman** — sorcxisto

**jadugina** — sorcxistino

**jagi** — *zwo* vigili

**jaga** — vigilado

**en-jagi,** **jagifi** — *zwo*vekigxi

**jagifa** — vekigxo **jagisi** — veki

**jagiser** — vekilo, vekhorlogxo

**jaka** — *kwo* jako

**jal** — *zwo* bruli

**jalsa** — brulo

**jal-she** — brulanta

**jalka** — brulajxo

**mah-jal** — bruligi

**jalusi** — jxaluzi

**jalusa** — jxaluzo

**jalusnik** — jxaluzulo

**jami** — *zwo* kolekti (en la plej
largxa senco — *komparu*
"kolekti, rekoli")

jami amigas — kunvoki/kolekti amikojn

jami asembla — okazigi kunvenon

jami fruta — rikolti fruktojn

**jama** — kolekto

**jaming** — kolektado

**jamitura** — kolektajxo

**jamile** — *kwel* bela

**gro-jamile** — belega

**jamilitaa** — beleco

**jamilina** — belulino

**jamilo** — belulo

**jan** — *zwo* scii

**jansa** — scio

**janmi** — *zwo* naski, naskigxi

ta janmi in yar 1975 — li/sxi naskigxis en 1975

**janma** — *kwo*
naskigxo

**janmadey** — *kwo* naskigxotago

**janmalanda** — *kwo* patrujo

**janmalingwa** — *kwo* patrina/gepatra lingvo

**janming** — *kwo* nasko **janmer** — *kwo* gepatro

**janmog** — *zwo* scipovi

bu janmog swimi — ne scipovi nagxi

**janmogsa** — scipovo

**januar** — *kwo* januaro (*ankaux* mes-un)

**jawabi** — *zwo* respondi **jawaba** — *kwo* respondo

**jen** — *kwo* homo

**jenley** — homaro

**jen-ney** — homa

**jenlik** — homeca

**auslandajen** — alilandano

**garibjen** — fremdulo

**lubijen** — amato, amatino

**samlandajen** — samlandano, sampatrujano

**samtaimjen** — samtempulo

**sendijen** — sendito

**jenmin** — *kwo* popolo

**jenmin(-ney)** — popola

**jenta** — *kwo* (certa grupo de) homoj

urbajenta sempre hasti — la urbaj homoj cxiam hastas; li
es hao jenta — ili estas bonaj homoj;

**gunjenta** — laboristoj, laboristaro

**yunge jenta** — yunularo

**jesti** — *zwo* gesti

**jesta** — *kwo* gesto

**jesting** — *kwo* gestado

**jita** — *kwo* venko

**jiti** — *zwo* venki

**jiter** — *kwo* venkinto

**jiti-ney** — *kwel* venkita

**jiva** — *kwo* vivo **jiva-ney** — *kwel* viva

**jivaful** — vivoplena, animita

**jivika** — *kwo* vivajxo, viva estajxo

**jivi** — *zwo* vivi **jivisi** — *zwo* vivigi

**joi** — *zwo* gxoji

me joi al vidi yu — mi gxojas vidi vin

**joisa** — gxojo

**joisaful** — gxoja

**joisi** — gxojigi

**joki** — *zwo* sxerci **joka** — *kwo* sxerco

**judi** — *zwo* jugxi

**juda** — jugxo, jugxado

**judiguan** — tribunalo, jugxado

**judidela** — jugxafero, proceso

**judista** — jugxisto

**prejuda** — antauxjugxo; supersticxo

**juk** — *kwo* koleoptero, skarabo

**meyjuk** — majskarabo

**lumijuk** — lampiro

**saltijuk** — lokusto

**preijuk** — manto

**juli** — *zwo* frauxdi

**jula** — *kwo* frauxdo

**julnik** — frauxdulo

**Jungwo** — Cxinio

**Jungwo-jen** — logxanto aux sxtatano de Cxinio (*rigardu
ankaux* “han”)

**jupa** — *kwo* jupo

**jurnal** — *kwo* magazino, revuo

**jurnalista** — jxurnalisto

**jus** — *kwo* suko

**jus-ney** — suka

**jusnesa** — sukeco

**juste** — *kwel* justa

**justitaa** — justeco

**nojuste** — maljusta

**kabra** — tombo

**kabralok** — tombejo

**kada** — *inplas-kwel* cxiu

kada dey — cxiutage

**kadalok** — *inplas-komo* cxie

**kadawan** —
*inplas-kwo* cxiu (homo)

**kadawan** — *inplas-kwo* cxiu (homo)

kadawan jan, ke... — cxiu scias, ke

**kadena** — *kwo* cxeno

kadena de montas — cxeno da montoj

**kafsa** — *kwo* kagxo

**kahwa** — *kwo* kafo

**kahwadan** — kafujo, kafkrucxo

**kahwabaum** — kafujo, kafarbo

**kahwameler** — kafmuelilo

**kalam** — *kwo* skribplumo; skribilo; krajono

**bolkalam** — globkrajono

**kalamdan** — plumujo

**sikin do kalam** — posxtrancxilo

**kolorkalam** — farbokrajono

**kalkuli** — komputi

**kalkun** — *kwo* meleagro/meleagrina

**man-kalkun** (kalkuno) — meleagro

**gin-kalkun** (kalkunina) — meleagrina

**yunkalkun** — meleagrido

**kalme** — *kwel* trankvila, egalanima (*komparu* “kyete”,
“trankwile”)

**kalmitaa** — trankvilo

**kalmifi** (fa-kalme) — trankviligxi

**kalmifa** — trankviligxo

**kalmisi** (mah-kalme) — trankviligi

**kalmisa** — trankviligo

**kama** — *kwo* lito

fai kama — enlitigxi

**kamar** — *kwo* zono

**kamari** — zoni

**kamina** — *kwo* irejo, vojo (kiel objekto)

hao kamina — bona vojo/irejo

**kamion** — *kwo* kamiono, sxargxauxto

**kamisa** — *kwo* cxemizo

**kamon** — *exklami* 1) nu *(**interjekcio servanta por kuragxigi aux akceligi)*

kamon, shwo! — nu, diru! kamon, go kway! — nu, iru rapide!

2) cxu?! *(esprimante malfidon)*

**kampa** — *kwo* tendaro, kampadejo

**kampi** — kampi

**kan** — *zwo* rigardi (direkti sian vidon sur — *komparu* “opini”)

kan TV — rigardi
televidilon

winda kan gata — fenestroj rigardas al la strato

**kansa** — rigardo

al un-ney kansa — je la unua rigardo

**kanal** — *kwo* kanalo

**kandela** — *kwo* kandelo

**kanga** — *kwo* kombilo

**kangi** — kombi

kangi swa — sin kombi

**kanging** — kombado

**kanon** — *kwo* kanono (pafilego)

**kanun** — *kwo* legxo

**kanun-ney** — legxa

**kapa** — *kwo* kapo

**kapable** — *kwel* kapabla

**kapablitaa** — kapablo, kapableco

**kapak** — *kwo* kovrilo (movebla parto, kiun oni metas aux mallevas sur aperturon de vazo,
kesto, kofro ktp, por gxin fermi)

**kapra** — *kwo* sxtofo; tolo; tolajxo

koton kapra — kotona sxtofo

kamakapra — lita tolajxo

**kapti** — *zwo* kapti

**kapting** — kaptado

**kaptiwat** — kaptajxo

**kapter, kaptika** — kaptilo

**kapter, kapti-sha** — kaptanto

**kapushon** — kapucxo; cxapo (de skribilo
ktp.)

kalam kapushon — cxapo de skribilo

**kare** — kara (amata — *komparu* “guy”)

kare amigas! — karaj amikoj!

**karim** — *kwel* bonkora

bi karim — bonvolu

**karimtaa** — bonkoreco

**karke** — *kwel*kruda, malmilda, maldelikata,
bruska

**karota** — *kwo* karoto

**karpus** — *kwo* akvomelono

**karta** — *kwo* karto, mapo

**karwe** — *kwel* amara

**kasu** — *kwo* kazo (okazo)

in sey kasu — en tiu kazo

in tal kasu — en tia okazo

in eni kasu — cxiuokaze

in maiste kasu — plimulte, plimultokaze

pa kasu — hazarde

**kasuale** — okaza, hazarda

**kati** — *zwo* trancxi, haki, tondi

kati herba — trancxi/tondi la herbon

**kata** — trancxo

**kating** — trancxado, hakado, tondado

**katiwunda** — trancxvundo

**kati-kili** — bucxi

**kauda** — *kwo* vosto

in kauda de tren — en la vosto de vagonaro

**kaulu** — *zwo* konsideri

kaulu-yen — konsiderante

**kaulusa** — konsidero, konsiderado

**kausa** — *kwo* kauxzo, kialo

bu sin kausa — ne sen kialo, ne senkauxze

**kausale** — kauxza

**kausi** — kauxzi

**kaval** — *kwo* cxevalo

**man-kaval** (kavalo) — vircxevalo

**gin-kaval** (kavalina) — cxevalino

**yunkaval** — cxevalido

**shma-kaval** — cxevalacxo

**kavi** — *zwo* fosi

kavi arda — fosi teron

**kaving** — fosado

**kazan** — *kwo* kaldrono (granda metala
vazo por kuiri, boligi ktp.)

**kazan-ki** — kaldroneto

**vaporkazan** — vaporkaldrono

**ke** — *gramatika* ke

Yu jan ke me lubi yu. — Vi scias, ke mi amas vin.

**kel** — *gramatika* kiu *(relativa pronomo
pri personoj aux ajxoj)*Es gela kel pri gani. — Tio estas junulino kiu sxatas kanti.

**kelke** — *inplas-kwanto* kelke da, iom da

kelke kitaba — kelke da libroj, fo kelke taim — por iom da
tempo

**kem** — *gramatika* ol

Yu lopi pyu kway kem lu. — Vi kuras pli rapide ol li.

**kem...tem** — ju...des

**ken** — *kwo* (fermebla) metala vazo *(vazo kiu ne apartenas al mangxilaro)*; ladskatolo *(ankaux* "tin ken"*)*

**pintaken** — skatolo da farbo

**kepa** — *kwo* kepo

**kes** — *kwo* fromagxo

**ketla** — *kwo* bolilo, bolkrucxo (*tekrucxo
estas "chaydan"*)

**ki** — *syao -et-; -nj-, -cxj-*

dom-ki — dometo, Maria-ki — Manjo; somni-ki — dormeti

**kibrit** — alumetoj

un kibrit — alumeto

**kibritdan** — alumetujo

**kicha** — *kwo* tera koto, sxlimo (sur
vojo ktp.)

**kili** — *zwo* murdi

**kila** — murdo

**kiler** — murdisto

**kilometra** — *kwo* kilometro

dwashi kilometra per ora — dudek kilometroj per horo

**kindocha** — *kwo* nepino

**kinkinda** — *kwo* nepo/nepino

**kino** — *kwo* kino

**kinoguan** — kinejo

**kinson** — *kwo* nepo

**kipi** — *zwo* konservi, reteni, gardi

kipi nada — gardi la esperon

gardi mani in banka — deponi monon en la banko

gardi sekret — gardi sekreton

kipi forsa — konservi fortojn

**kirka** — *kwo* kirko, pregxejo; eklezio

**kirkayuan** — ekleziulo

**kisi** — *zwo* kisi

**kisa** — *kwo* kiso

**kising** — kisado

**kitaba** — *kwo* libro

**kitaba-tana** — librobreto

**kitabakin** — libreto, brosxuro

**kitabaguan** — biblioteko

**kitabashop** — librejo

**shma-kitaba** — libracxo

**klaida** — *kwo* vesto

**klaidi** — vesti

**klaidi swa** — vesti sin

**klaiding** — vestado

**klaidilok** — vestejo

**deklaidi** — senvestigi

**deklaidi swa** — senvestigxi

**klaidawahta** — vestgardejo

**klare** — *kwel* klara; hela (lume
kolorigita *— komparu*
"yarke")

klare har — la hela hararo

**klarem** — klare

**klarifi** (fa-klare) — klarigxi, heligxi

**klarisi** (mah-klare) — klarigi, heligi

**klaritaa** — klareco, heleco

**klare-** — hel-: klare-blu — helblua

klare-blu skay — la hele blua cxielo

**klef** — *kwo* sxlosilo

**klefi** — sxlosi

**klimbi** — *zwo* grimpi

**klimbi uupar** — grimpi supren

**klimbi nich** — grimpi malsupren

**klimbing** — grimpado

**klin** — *kwel* pura (ne makulita
de nauxza substanco — polvo, graso, koto ktp.), orda, neta (*komparu* "pure")

**klintaa** — pureco, ordo

**klinisi** (mah-klin) — purigi, ordigi

treba klinisi shamba — necesas purigi la cxambron

**klinisa** — purigo

**klok** — *gramatika* *(partiklo por
esprimi la horon)*klok dwa — je la dua horo

kwel klok es? — kioma estas horo?

kwel klok yu chi akshamfan? — je kioma horo vi vespermanxas?

klok ot-e-haf — (je) duono post la oka

klok dwa sin dwashi — (je) dudek minutoj antaux la dua horo

**kloka** — *kwo* horlogxo

**murkloka** — murhorlogxo

**handakloka** — brakhorlogxo

**klosi** — *zwo* fermi

**klosa** — fermo

**kojansa** — *kwo* konscienco

**kok** — *kwo* koko / kokino

**gin-kok** (kokina) — kokino

**man-kok** (koko) — koko

**yunkok** — kokido

**kokmasu** — kokajxo

**kol** — *kwo* brasiko

**kolekti** — *zwo* kolekti (precipe en
la senco "kunmeti apartajn objektojn por komuna destino; arigi disajxojn")

kolekti kitabas — kolekti librojn

**kolekting** — kolektado

**kolektura** — kolektajxo

**kolekta** — kolekto

**kolina** — *kwo* monteto, holmo

nichen kolina — cxe malsupro de la
monteto; go nich kolina — malsupreniri la monteton

**kolor** — *kwo* koloro

**kolor(-ney)** — kolora

**kolorkalam** — kolora krajono

**kolori** — kolorigi

**koloring** — kolorigo

**koloranta** — kolorigilo

**kom** — *gramatika* 1) kiel ("en
funkcio de" — *komparu*
"komo")

gun kom leker — labori kiel kuracisto

shwo kom skuso — diri kiel ekskuzo

2) kiel *(en komparoj)*ga kom yu — tute kiel vi

kom yu yao — kiel vi volas

tanto kway kom posible — tiel rapide kiel eble

**komandi** — *zwo* komandi

**komanda** — *kwo* komando

**komander** — *kwo* komandanto

**kombini** — *zwo* kombini, kombinigxi

**kombina** — *kwo* kombino, kombinigxo, kombinajxo

**komenti** — *zwo* komenti **komenta** — *kwo* komento

**komo** — *kwesti* kiel (demanda adverbo,
signifanta "kiamaniere? kiagrade?")

Komo yu sta? — Kiel vi fartas?

Komo yu nami? — Kiu estas via nomo?

Komo hao yu jan urba? — Kiel bone vi konas la urbon?

**kompari** — *zwo* kompari (kun koysa — kun
io)

**bukomparibile** — nekomparebla

**kompara** — komparo

**komparike** — kompara

**komplete** — *kwel* kompleta

**kompletem** — komplete

**kompletisi** — kompletigi

**kompleta** — kompleto

**komplike** — *kwel* komplika

**komplikisi** — kompliki

se komplikisi dela — tio komplikas la aferon

**komplikifa** — komplikajxo

**komplikitaa** — komplikeco

**komponi** — kunmeti, komponi; konsisti (havi
kiel erojn) (aus
koysa — el io)

**komponi-ney** — *kwel* kunmetita; kompunda

**komponing** — *kwo* kunmetado

**kompona** — *kwo* konsisto; kunmetajxo

**komponitura** — kunmetajxo

**komposi** — *zwo* verki, komponi

komposi musika — komponi muzikon

**komposer** — komponisto

**komposing** — komponado

**komposa** — kompono, komponajxo

**kompyuter** — *kwo* komputilo *(ankaux* "kompa"*)*

**kompyuterisi** — komputiligi

**komune** — *kwel* komuna

**komunisi** — komunigi

**komuniki** — *zwo* komuniki, komunikigxi

**komunika** — komunikado

**kondision** — *kwo* kondicxo

**kondisioni** — kondicxi

**kondision-ney** — kondicxa

**kondukti** — *zwo* kondukti (konduki elektron, varmon, elektromagnetan ondon — *komparu* dukti)

**kondukter** — kondukilo, konduktilo

**kondukta** — kondukteco

**konekti** — *zwo* konekti, kunigi, kunligi

**konekta** — konekto, kunligo

**konektihisto** — konektivo

**konfesi** — *zwo* konfesi

**konfesa** — konfeso

**konfusi** — *zwo* konfuzi

**konfusa** — konfuzo

**koni** — *zwo* koni

Nu bu koni mutu. — Ni ne konas unu la alian.

**en-koni** — konatigxi

**koni-ney** — konata

**koninesa** — konateco

**mah-koni** — konatigi

**konsenti** — *zwo* konsenti

**konsenta** — *kwo* konsento

**konsi** — *zwo* konscii **konsa** — *kwo* konscio

**konsa-ney** — *kwel* konscia

**konsa-nem** — *komo* konscie

**dekonsi** — *zwo* senkonsciigxi

**rikonsi** — *zwo* rekonsciigxi

**konsili** — *zwo* konsili

**konsila** — *kwo* konsilo

**konsiler** — *kwo* konsilisto

**konsilum** — *kwo* konsiligxo, konsilio

**fai konsilum** — konsiligxi

**konstante** — *kwel* konstanta

**konstanta** — *kwo* konstanto

**konstansia** — *kwo* konstanteco

**konteni** — *zwo* enhavi

**kontena, konteniwat** — *kwo* enhavo; enteno

**kontener** — *kwo* kontenero

**konti** — *zwo* kalkuli (*komparu* "kalkuli")

**konta** — *kwo* kalkulo

**kontinu** — *zwo* dauxrigi, pluigi

**kontinusa** — *kwo* dauxrigo

**kontra** — *konekti-komo, syao* kontraux, kontrauxe (*rigardu
ankaux* “pur”)

kontra suy vola — kontraux lia volo

lekika kontra febra — kuracilo kontraux febro

apogi-yen kontra mur — apogante sin *kontraux
muro*kontra dom — kontraux la domo

dom es kontra — la domo staras kontrauxe

**kontrakosa** — kontrauxajxo

**kontratoxin** — kontrauxveneno

**kontra-ney** — *kwel* kontrauxa

pa kontra-ney sahil — sur la kontrauxa bordo

in kontra-ney kasu — en mala kazo

**kontra-nem** — *komo* kontrauxe, male

Tak, bu kontra-nem. — Tiel, ne male.

**kontroli** — *zwo* kontroli

**kontrola** — *kwo* kontrolo

**kontroler** — kontrolisto

**kopa** — *kwo* kaliko; pokalo (trofeo
en konkursoj)

**kopia** — kopio

**kopi** — kopii

**koping** — kopiado

**korda** — *kwo* sxnuro

**saltikorda** — saltosxnuro

**kordia** — *kwo* koro

**kordiale** — kora

**kordialem** — kore

**korekte** — *kwel* korekta

**korektisi** — korekti

**korektisa** — korekto, korektado

**korpa** — *kwo* korpo

**kosa** — *kwo* ajxo; afero, cirkonstanco

**kosti** — kosti

kwanto kosti? — kiom kostas?

**kosta** — *zwo* kosto

**kota** — *kwo* kato/katino

**man-kota** (koto) — virkato

**gin-kota** (kotina) — katino

**yunkota** — katido

**kovra** — *kwo* kovro, kovrilo (*vidu
ankaux* "kapak")

sub kovra de nocha — sub kovro de nokto

**tablakovra** — tablokovrilo, tablotuko

**kovri** — kovri

**kovring** — kovrado

**dekovri** — malkovri

**bukovri-ney** — senkovrita

**koy** — *inplas-kwel* ia

dar ye koy jen, me bu koni lu. — Tie estas ia homo, mi ne
konas lin.

**koygrad** — *inplas-komo* iagrade,
iom

**koykomo** — *inplas-komo* iel, iamaniere

**koylok** — *inplas-komo* ie

**koysa** — *inplas-kwo* io

**koytaim** — *inplas-komo* iam, iatempe

**koywan** — *inplas-kwo* iu

**koyves** — *inplas-komo* iufoje

**krai** — *zwo* krii

**kraisa** — krio

**kraishil** — kriema

**krashi** — *zwo* dispremi

**kreati** — *zwo* krei

**kreative** — krea

**kreata, kreating** — kreo, kreado

**kreatura** — kreajxo

**kredi** — *zwo* kredi

kredi a koywan — kredi al iu

**kredo** — kredo

**krek** — *kwo* fendo

**kreki** — fendi

kreki nuta — krevigi nuksojn

**kreking** — fendado

**kresi** — *zwo* kreski

**kresa, kresing** — kresko, kreskado

**dekresi** — malkreski

**krimen** — *kwo* krimo

**krimenale** — krima; kriminala

**krimenalitaa** — krimeco

**krimenjen** — krimulo

**kripi** — *zwo* rampi

**kriping** — rampado

**krome** — *konekti-komo* krom (plie
al, aldone al — komparu “exepte”)

krome to — krom tio

**kros** — *kwo* kruco

**krosi** — kruci, krucigxi

**krosa** — krucado, krucigxo

daokrosa — stratkrucigxo

**krushi** — *zwo* krasxi

**krusha** — krasxo

**ku** — *gramatika (demanda partiklo cxe fino de frazo) (rigardu ankaux "ob")*Me darfi zin ku? — Cxu mi povas eniri?

**kufla** — *kwo* seruro

**kuki** — *zwo* kuiri

**kuking** — kuirado

**kuker** — kuiristo

**kukishamba, kukilok** — kuirejo

**kukla** — *kwo* pupo

**kula** — *kwo* kuglo

**kulak** — *kwo* pugno

**kulak-batala** — pugna batalo

**kulpa** — *kwo* kulpo

es may kulpa — estas mia kulpo

**kulpa-ney** — kulpa

**kulpanesa** — kulpeco

**kun** — *konekti* kun, kune kun

klosi dwar kun shum — fermi
pordon kun bruo

**kunem**

Pren me kunem! — Prenu min kun vi! Ob mani es kunem? — Cxu
vi kunhavas monon?

**kunshwo** — *zwo* interparoli

**kunshwosa** — interparolo

**kunshwoer** — interparolanto

**kupi** — *zwo* acxeti

**kupa** — acxeto, acxetajxo **kuping** — acxetado

**kuraja** — *kwo* kuragxo

**kuraja-ney** — kuragxa

**kuraji** — kuragxi

**kurajisi** — kuragxigi

**kurajanik** — kuragxulo

**kurte** — *kwel* mallonga

**mah-kurte** (kurtisi) — mallongigi

**fa-kurte** (kurtifi) — mallongigxi

**kurtem** — mallonge dirite

**kurtena** — *kwo* kurteno

**kurteni** — kurteni

**kurupe** — *kwel* malbela, monstra

**kurve** — *kwel* kurba

**kurva** — *kwo* kurbo, kurbajxo

**kurvitaa** — kurbeco

**kurvifi** — kurbigxi **kurvisi** — kurbigi

**kushen** — *kwo* kuseno

**kushenkuta** — *kwo* kusena koverto

**kusi** — *zwo* mordi

**kusa** — *kwo* mordo

**kusishil** — mordema

**kuta** — *kwo* ekstera kovro; tegumento; sxelo (*komparu*
"shel")

**baumkuta** — arbsxelo

**letakuta** — koverto

**kuti** — envolvi

**kuydi** — *zwo* zorgi

kuydi kinda — zorgi pri la infanoj; kuydi flor — zorgi pri
floroj; bu kuydi om to — ne zorgu pri tio

**kuyda** — zorgo

**kun kuyda** — zorge

**kuydi-she** — zorga

**kuydishil** — zorgema

**sinkuyda-ney** — senzorga

**kwadra** — *kwo* kvadrato

**kwadri** — kvadratigi

**kwadra-ney** — kvadrata

**do kwadra** — kvadratita

**kwalitaa** — *kwo* kvalito

**kwalitaa-ney** — kvalita

**kwan** — *kwo* puto

**kwantitaa** — *kwo* kvanto

**kwantitaa-ney** — kvanta

**kwanto** — *kwesti* kiom

Kwanto yar yu hev? — Kiom da jaroj vi havas? Kwanto da kosti? — Kiom gxi kostas?

**kwasi** — *konekti-komo* kvazaux

Ta shwo kwasi me bu audi hao. — Li parolas, kvazaux mi ne auxdus bone.

**kway** — *kwel,
modus-komo* rapida, rapide

kway tren — rapida trajno

kway kom bliza — rapida kiel fulmo

**kwaytaa** — rapido, rapideco

**kwel** — *kwesti* kia, kiu (*komparu* “hu”)

Kwel es lu? — Kia estas li? Kwel de li? — Kiu de ili?

**kwesti** — *zwo* demandi

**kwesta** — demando

**kwiti** — *zwo* forlasi

bu kwiti me! — ne forlasu min!

kwiti kama — ellitigxi

kwiti molya, gunsa — forlasi la edzinon, la oficon

kwiti fumi — forlasi fumadon

**kwo** — *kwesti* kio

Kwo yu maini? — Kion vi subkomprenas?

**kyete** — *kwel* kvieta, mallauxta, malbrua (*komparu* “kalme”)

**kyetem** — kviete, mallauxte

**kyetitaa** — kvieto, kvieteco

**la** — *gramatika (substantivigo, anstatauxanta vorto, singularo)*Walaa dwa kitaba. Sey-la es
hao e toy-la es buhao. – Jen du libroj. La tiu cxi
estas bona, kaj la tiu estas malbona.

**las** — *gramatika (substantivigo, anstatauxanta vorto, pluralo)*Me hev mucho rosa. Me pri
blan-las zuy. — Mi havas multe da rozoj. Mi pleje
sxatas la blankajn.

**laba**
— *kwo* lipo

**lagan** — fervoro, diligenteco

**lagan-ney** — diligenta,
fervora

**lagi** — *zwo* kusxi

**lagilok** — kusxejo, bestkusxejo

**lai** — *zwo* veni

me lai klok dwa — mi venos je la dua horo

**laisa** — veno

**lai-she** — venonta, sekva

lai-she yar — la venonta jaro

**laives** — (je) la venonta fojo

**lak**
— *kwo* lago

**lampa** — *kwo* lampo

**lan** — *kwel* mallaborema, maldiligenta

**lanfai** — mallaboremi

**lantaa** — mallaboremo

**lannik** — mallaborulo

**landa** — *kwo* lando

**landi** — *zwo* alterigxi

**lansi** — *zwo* jxeti

fa-lansi a/inu — sin jxeti al/en

**lansa** — jxeto

**lao** — *kwel* maljuna

**laotaa**— maljuneco **lao yash** — maljunagxo

**laojen** — maljuna homo

**laoman** — maljunulo

**laogina** — maljunulino

**fa-lao** — maljunigxi

**mah-lao** — maljunigi

**larma** — *kwo* larmo

**lasi** — *sta* lasi (ne teni, ne
malhelpi — *komparu* “lyu”)

lasi me go, lasi me wek — lasu min iri; lasi lwo — lasi
fali; lasi me dumi idyen — lasu/permesu min iom pensi

**laste** — *kwel* lasta

**latif** — *kwel* afabla, gxentila

**laudi** — *zwo* lauxdi

laudi-bashan — lauxda parolado

**laudival** — lauxdinda

**lauda** — lauxdo

**laute** — *kwel* lauxta

**lautem** — lauxte

**laxe** — *kwel* malstrecxa, malstrecxita

**laxifi** (fa-laxe) — malstrecxigxi

**laxifa** — malstrecxigxo

**laxisi** (mah-laxe) — malstrecxi

mah-laxe muskula — malstrecxi muskolojn

mah-laxe noda — malstrecxi la nodon

**laza** — *kwo* forjxetajxoj; balaajxo; rubo

laza monton — rubamaso

**lazadan** — rubujo

**lazalok, lazika** — rubejo

**lefte** — *kwel* maldekstra

**lefta** — *kwo* maldekstro

**a lefta** — *loko-komo* maldekstren

Kan a lefta! — Rigardu
maldekstren!

**leften** — *konekti-komo* maldekstre

Leften ye garden. — Maldekstre estas gxardeno.

Garden es leften dom. — La gxardeno estas maldekstre de la
domo.

**legum** — *kwo* legomo

**legumgarden** — legomejo

**leki** — *zwo* kuraci

**leking** — kuraco

**lekika** — kuracilo

**lekiguan** — kuracejo

**leker** — kuracisto

**lekti** — *zwo* legi

**lekta, lekting** — lego, legado

**lektiwat** — legajxo

**lekter,** **lekti-sha** — leganto

**lektibile** — legebla

**lektiguan** — legejo

**lekter, lektika** — legilo

**lemar** — sxranko

**lemarkin** — kredenco

**lenge** — *kwel* malvarma, frida

lenge akwa — malvarma akvo

es lenge hir — estas malvarme cxi tie

me sta lenge — al mi estas malvarme

**lengi** — malvarmigxi/malvarmigi

**lengifi** (fa-lenge) — malvarmigxi

**lengisi** (mah-lenge) — malvarmigi

**lengisa** — malvarmigo

**lengitaa** — malvarmo

**lengitura** — malvarmumo

**lente** — *kwel* malrapida, lanta

**lentem** — malrapide

**leon** — *kwo* leono

**lerni** — *zwo* lerni

**lerner** — lernanto

**lernikitaba** — lernolibro

**lerna** — lerno

**lerning** — lernado

**lerni-ney** — dokta, sciplena

**lerninesa** — scipleneco

**leson** — *kwo* leciono

**lesti** — *zwo* flati

**lesta** — flato

**lestinik** — flatulo

**leta** — *kwo* letero

**letakuta** — koverto

**fai leta** — korespondi

**letra** — *kwo* litero

**leve** — *kwel* malpeza, legxera

**levifi** (fa-leve) — malpezigxi

**levifa** — malpezigxo

**levisi** (mah-leve) — malpezigi

**levisa** — malpezigo

**lexikon** — *kwo* vortaro

**ley**1
— *inplas-kwel* ilia, iliaj, ilian, iliajn

**ley**2
— *syao «speco»*jen *homo* — jenley *homaro*

gaoley talim — supera instruado

**li** — *inplas-kwo* ili

**li-ney, ley** — ilia, iliaj, ilian, iliajn

Bu es nu-ney, es li-ney. — Ne estas nia(j), estas
ilia(j).

**libre** — *kwel* libera

**libritaa** — libero, libereco

**librifi** (fa-libre) — liberigxi

**librisi** (mah-libre) — liberigi

**lif** — *kwo* folio

**liftot** — foliaro

**lifi** — foliumi

**liflwosa** — folifalo

**lifti** — *zwo* levi

ek-lifti plechas — levi sxultrojn

**lifta** — levo, levado

**lifti swa** — levi sin **liftika** — lifto

**ligi** — ligi

ligi doga — ligi hundon

ligi bay wada — ligi per la promeso

**liga** — ligo

Jenmin Liga — la Ligo de Nacioj

**liging** — ligado

**deligi** — malligi; malligigxi (*ankaux* fa-deligi)

**ligna** — *kwo* ligno; hejtoligno

lignatabla — ligna tablo

lignapuda — segpolvo

**likwe** — *kwel* likva

**likwa** — likvo, likvajxo

**likwifi** (fa-likwe) — likvigxi

**likwisi** (mah-likwe) — likvigi

**limita** — *kwo* limito, limo (precipe
ne spaca — *komparu*
“borda”)

**limiti** — limigi

**limiti swa** — sin limigi, limigxi

**limiting** — limigo, limigxo

**lingwa** — *kwo* lingvo

**lisan** — *kwo* lango

**lisi** —*zwo* leki

**lista** — *kwo* listo

**liti** — *zwo* versxi, versxigxi

**misliti** — misversxi

**lo** — *gramatika (nocia neuxtra genro)* Es lo zuy muhim. — Estas la
cxefa afero, tio plej gravas.

Lo tal mus bu repeti. — Tiajxo ne devas ripetigxi.

Lo sirkum — cxirkauxo.

**loda** — *kwo* sxargxo

**lodi** — sxargxi

**loding** — sxargxado

**nichlodi** — elsxuti

**uuparlodi** — alsxuti

**lok** — *syao* *«-ejo, loko»*

**ahfilok** — kasxejo

**twolilok** — drasxejo

**enilok** — ie ajn

a enilok — ien ajn

**kadalok** — cxie

**koylok** — ie

a koylok — ien

**nullok** — nenie

a nullok — nenien

**otrelok** — aliloke

**loki** — *zwo* lokigxi

**en-loki** — eklokigxi, sin trovi

**lokisi** — loki

**loko** — *kwo* loko (*komparu* “plasa”)

**lokale** — loka

**lokalisi** — lokalizi

**longe** — *kwel* longa

**longem** — longe

**longitaa** — longo; longeco

**long-** — long-: longhar-ney — longhara

**longtaim** — *taim-komo* (dum) longa tempo, longe

lu jivi hir yo longtaim — li logxas cxi tie jam dum
longa tempo

se eventi longtaim bak — tio okazis antaux longe

longtaim bifoo ke — longe antaux ke

longtaim bifoo kem — longe antaux ol

**longtaim-ney** — longdauxra (*komparu*
“dave”)

**lopi** — *zwo* kuri

**lopa,** **loping** — kuro, kurado

**loper** — kuranto, kuristo

**lu** — *inplas-kwo* li, lin

Lu shwo hao. — Li parolas bone. Me
kredi a lu. — Mi kredas al li.

**lu-ney,** **luy** — *inplas-kwel* lia, lian, liaj, liajn

Es lu-ney kitaba, bu yu-ney. — Tio estas lia libro, ne
via.

**lubi** — *zwo* ami

**luba** — amo

**en-lubi** — enamigxi

**gro-lubi** — amegi

**lubijen** — amato/amatina

**lubiman** — amato

**lubigina** — amatina

**lubijenta** — geamantoj

**swa-luba** — sinamo

**luchi** — *zwo* lukti

**lucha** — lukto

**luter** — luktisto

**lugi** — *zwo* mensogi

**luga** — mensogo

**luger** — mensogulo

**lugishil** — mensogema

**luk** — *kwo* cepo

**luma** — *kwo* lumo

**lumi** — lumi

**lumisi** — lumigi

**lumaful** — luma, lumplena

**mah-on luma** — sxalti la lumon

**luna** — *kwo* luno

**lusi** — *zwo* 1) perdi

lusi taim — perdi tempon; lusi dao — vojerari

2) malgajni

**lusa** — perdo; malgajno

**lwo** — *zwo* fali

lasi lwo — lasi fali

**lwosa** — falo

**lwoshil** — falema

**mah-lwo** — faligi

**lyan** — senti spirita/anima ligo, esti anime ligita (al
iu/io — а koywan/koysa)lu lyan a ela — li estas alligita
al sxi

**lyan-ney** — anime ligita (al iu/io
— а koywan/koysa)

 ye kota muy lyan-ney a suy masta — iuj katoj tre ligigxas al sia mastro **lyansa** — anima ligo, korligo,
alligiteco

**lyu** — *zwo* lasi (ne
preni kun si; restigi sur iu loko aux en iu stato — *komparu* “lasi”)

lyu kinda in dom — lasi infanon cxe la
hejmo

lyu trasa — lasi spurojn

lyu pan a amiga — restigi panon al amiko

lyu me sole — lasu min sola

lyu dwar ofni-ney — lasi la pordon malfermita

**madu** — *kwo* mielo

**magari** —se*(optativo)*

Magari ta lai! — Se li venus!

**mah** — *syao-gramatika «igi»*

gran – mah-gran — *granda – grandigi*

hao – mah-hao — *bona – bonigi*

chi – mah-chi — *mangxi – mangxigi*

lwo – mah-lwo — *fali – faligi*

mah swa lekti for — igi sin legi
pluen

se ve mah yu joi — tio gxojigos
vin

**mahan** — *kwel* majesta

**mahanem** — majeste

**mahantaa** — majesteco

Luy Mahantaa — Lia majesto

**mahta** — *kwo* potenco (jura aux
politika kapablo obeigi al sia volo; multpoveco — *komparu* "potensia")

**mahtaful** — *kwel* potenca, multpova

**maidan** — *kwo* placo, placeto

futbol maidan — futbala kampo

**maimun** — *kwo* simio

**mais** — *kwo* maizo

**maiste** — 1) plej
multe *(superlativo de "mucho")*

lu hev maiste mani — li havas
plej multe da mono

2) plej multa

**in maiste kasu** — en plej multaj okazoj

**maiste parta** — la plej
granda/multa parto

**maiste jen** — la plimulto
da homoj

**maistegrad** — plejgrade,
plejmulte

**maistem** — pleje,
plejparte

**maista,** **maistitaa** — plimulto

**majbur** — *sta*
devigatas

**majburi** — *zwo*
devigi

**majburing** — *kwo* devigo

**majburi-ney** — *kwel* devigata, devigita

**majburi-nem** — *komo* devigate, devigite

**makaron** — *kwo* makaronioj

**makaroninka** — makaronio

**malgree** — *konekti* malgraux

malgree bade meteo — malgraux
la malbona vetero; malgree olo — malgraux cxio

**man** — 1) *kwo* viro (*ankaux* **manjen**)

manjen klaida — vira vesto

**manlik** — vireca

**ko-man** — kunulo

2) *syao «vir-»*

man-yan — virsxafo, man-leker
— (vira) kuracisto

**mangi** — *zwo* esti okupita, okupi sin, okupigxi pri

me mangi, foni poy — mi estas
okupita, telefonu vi poste

me mangi reporta — mi okupigxas pri raporto

me mangi lekti sey kitaba — mi okupigxas pri legado de
tiu libro

**manga** — okupateco, okupigxo

**mani** — *kwo* mono

**manidan** — monujo

**manta** — *kwo* litkovrilo

**manya** — *taim-komo* morgaux

**aftemanya** — postmorgaux

**mao** — *kwo* lano; besthararo

**mao(-ney)** — lana; vila

**longmao-ney** — longharara **maoshapa** — lana cxapo

**mar** — *kwo* maro

**mar(-ney)** — mara

**marjen** — maristo

**marka/b> — marko

**marki** — marki

**marking** — markado**

**marto** — *kwo* marto (*ankaux* mes-tri)

**masbute** — *kwel* firma, fortika

**masbutifi** (fa-masbute) — firmigxi, fortikigxi

**masbutisi** (mah-masbute) — firmigi, fortikigi

**masbutitaa** — firmeco, fortikeco

**mashina** — *kwo* masxino

**maskul** — *kwo* masklo

**maskul-ney** — maskla

**maskulum** — *gram.* vira genro

**Masra** — Egiptio

**masri** — egipto; egipta

**masta** — *kwo* mastro

**gin-masta** — mastrino

**dom-masta** — domomastrino

**master** — *kwo* majstro

master de suy fah — majstro de sia fako

**masu** — *kwo* viando

**govamasu** — bova viando

**swinamasu** — porka viando

**yanmasu** — sxafa viando

**masumeler** — viandmuelilo **masuyuan** — bucxisto, viandisto

**mata** — *kwo* patrino

**mata-patra** — gepatroj

**mature** — *kwel* matura

mature yabla — matura pomo

**maturifi** (fa-mature) — maturigxi

**maturitaa** — matureco

**premature** — antauxtempa

**maus** — *kwo* muso

**mauskapter** — muskaptilo

**yunmaus** — musido

**may** — *inplas-kwel*
mia, mian, miaj, miajn

Es may kalam. — Tio estas mia krajono.

**me** — *inplas-kwo* mi, min

**a me** — al mi

Audi me! — Auxskultu min! Jawabi koysa a me! — Respondu ion al mi!

**me-ney, may** — mia, mian, miaj, miajn

**meil** — *kwo* posxto

**meilguan** — posxtejo

**meja** — *kwo* mezuro, mezurilo

**meji** — mezuri

**mejibile** — mezurebla

**melon** — *kwo* melono

**memba** — *kwo*membro (de la korpo — *komparu*
"yuan")

**memoria** — *kwo* memoro

**pa memoria** — memore

**memorisi** — memorfiksi; parkerigi *("memorigi"
estas "mah-remembi")*

**menga** — 1) *kwo* multo, aro

menga de kwesta — aro da demandoj

2) *syao*
*«multo, aro»*

**moskamenga** — musxa svarmo

**jenmenga** — amaso da homoj

**meno** — *gramatika* malpli; malplia

meno kway kem… — malpli rapida
ol...

meno kem shi — malpli ol
dek

meno guy — malpli multekosta

**menta** — *kwo* menso

**mentale** — mensa

**mentastasa** — menta stato

**merki** — *zwo* rimarki (sed ne “diri”); noti (priatenti
kaj konservi en sia memoro)

merki pa un-ney kansa — rimarki je la unua rigardo

merki ba sey konklusa in yur kapa — notu al vi tiun konkludon en la kapo

**merkival** — rimarkinda

**merkibile** — rimarkebla

**mes** — *kwo* monato

**(kada)mes-ney** — (cxiu)monata

**mesaja** — *kwo* mesagxo

**metal** — *kwo* metalo

**metal(-ney)** — metala

**metalka** — metalajxo

**meteo** — *kwo* vetero

badal-ney meteo — nebula vetero

**metra** — *kwo* metro

pet metra — kvin metroj

**metro** — metroo

**mey** — *kwo* majo (*ankaux* mes-pet)

**mide** — meza; averagxa

**midem** — averagxe

**midika** — mezajxo; averagxo

**mida** — *kwo* mezo

in mida de — en la mezo de

yus in mida de — gxuste en la mezo de

**mid**- — *syao*
"mez-"

midnocha — meznokto

middey — meztago

midyash-ney — mezagxa

**miden** — *konekti* meze de

miden shamba — meze de la cxambro; miden amigas — meze de
amikoj

**mifen** — *kwo* abelo

**mifendom** — abelujo

**migi** — *zwo* palpebrumi

**mikas** — *kwo* tondilo, cxizojo

**mil** — *kwanto* mil, milo

mil yar — milo da jaroj

un de milfen — milono

**milion** — *kwanto* miliono

dwa milion — du milionoj

dwa milion petsto mil — 2 500 000

**milioner** — milionulo

**milka** — *kwo* lakto

dai milka — milki

**milka(-ney)** — lakta

Milkadao — Lakta vojo

**milki** — melki

**milking** — melkado

**milker** — melkilo

**milki-sha** — melkisto/melkistino

**minim** — *gramatika* malplej

minim guy — malplej multekosta

**minimgrad** — malplejgrade, malpleje

**minimtaa** — malplimulto

**minuta** — *kwo* minuto

**mira** — *kwo* spegulo

**mirakla** — *kwo* miraklo

**mirakla-ney,** **miraklalik** — mirakla

**mirakla-nem** — mirakle

**misteria** — *kwo* mistero

**misteriaful** — mistera

**miti** — *zwo* renkonti, renkontigxi

**mita** — renkonto, renkontigxo

**mixi** — *zwo* miksi

**mixing** — miksado

**mixa** — mikso

**mixitura** — miksajxo

**mixiwat** — miksato

**mixer** — miksilo

**muvi-miksi** — kirli

**mlan** — malvigla; apatia

**mog** — *sta* povi; darfi

me bu mog zwo to — mi ne povas fari tion

se mog bi — tio povas esti

kadawan mog lai — cxiu povas veni

**mogbi** — eble

**mogisi** — ebligi

**mogsa** — povo

pa ol mogsa — plenforte, je tuta povo

me zwo olo ke es inen may mogsa — *mi faros
cxion* laux mia povo

**mokre** — *kwel* malseka

**mokrifi** (fa-mokre) — malsekigxi

**mokrifa** — malsekigxo

**mokrisi** (mah-mokre) — malsekigi

kuydi bu mokrisi peda! — atentu ne malsekigi viajn
piedojn!

**mole** — *kwel* mola

mole kushen — mola kuseno

**molenesa** — *kwo* moleco

**molifi** (fa-mole) — moligxi

**molifa** — *kwo* moligxo

**molisi** (mah-mole) — moligi

**molisa** — *kwo* moligo

**molika** — *kwo* molajxo

**molya** — *kwo* edzino (*ankaux* "gamigina")

**momenta** — *kwo* momento

**momenta-ney** — momenta

**momenta-nem** — momente *("cxi-momente"
estas "al momenta, al nau")*

**moneta** — *kwo* monero

**monta** — *kwo* monto

**montaflanka** — *kwo* monta flanko

**monton** — *kwo* amaso *(sed ne
"homamaso" — tiu estas "jenmenga")*

monton de ramla — amaso de sablo **montoni** — *zwo* amasigi

**morba** — *kwo* malsano

**morba-ney** — *kwel* malsana

**morbi-sha** — *kwo* malsanulo

**morbi** — *zwo*
malsani

**en-morbi** — *zwo*
malsanigxi

**morta** — *kwo* morto

**morta-ney** — morta

**morti** — *zwo* morti

**mortijen** — *zwo* mortinto

**mortisi** — *zwo* mortigi

**moska** — *kwo* musxo

**moskamenga** — musxa svarmo

**moskita** — *kwo* kulo; moskito

**motor** — *kwo* motoro

**motor(-ney)** — motora

**motorista** — motoristo

**mucho** — *inplas-kwanto* multe, multe da

gun mucho — multe labori

mucho jen — multe da homoj

mucho pyu hao — multe pli
bona/bone

**muchos** — multaj (homoj)

**muchoyar-ney** — multjara

**muda** — *kwo* humoro (mensostato emocia; animstato)

**muh** — *kwo* busxo

**muhim** — *kwel* grava, konsiderinda

**muhimtaa** — graveco

**nomuhim** — malgrava, bagatela

**nomuhimka** — malgravajxo, bagatelo

**mule** — *kwel* milda, softa

**mulitaa** — mildeco

**multipliki** — *zwo* multipliki (bay
— per)

tri multipliki bay sem es dwashi-un (tri ves sem es dwashi-un)
— tri multiplikite per sep estas dudek unu **multiplika** — multipliko

**munda** — *kwo* mondo

**munda(-ney)** — monda

**mur** — *kwo* muro

**mursha** — *kwo* edzo

**mus** — *sta* devi (*komparu* “debi”, “treba”, “gai”)

Oli jen mus chi fo jivi. — Cxiuj
homoj devas mangxi por vivi.

Manya me mus go a ofis. — Morgaux mi devas iri al la
oficejo.

**mushkile** — *kwel* malfacila

**mushkilem** — malfacile

**mushkila** — malfacilajxo

**mushkilitaa** — malfacileco

**mah-mushkile** — malfaciligi

**musika** — *kwo* muziko

**musiki,** **fai musika** — muziki, ludi muzikon

**musikale** — muzika

**musiker** — muzikista

**musikatul** — muzikilo

**muskula** — *kwo* muskolo

mah-laxe muskula — malstrecxi muskolojn

tensi muskula — strecxi muskolojn

**muskulatot** — muskolaro

**mutu** — *komo* unu la alian

nu lubi mutu — ni amas unu la alian

**a mutu** — unu al la alia

**mutuale** — *kwel* mutuala, reciproka

**muvi** — *zwo* movi, movigxi

**muva** — movo, movado, movigxo

**muy** — *modus-komo* tre

es muy jamile — (tio) estas
tre bela

muy kway — tre rapida/rapide

**na** — *gramatika* *(la partiklo kiu permesas loki
subpropozicion antaux la substantivo*

Ta jivi na planeta. — La planedo sur kiu li logxas/logxis.

Me dumi na kwesta. — La demando pri kiu mi pensas.

hao sidi na stula — la segxo sur kiu oni sidas komforte

*Vidu ankaux* “ti”

**nadi** — *zwo* esperi

**nada** — espero

**nadibile** — esperebla

**nafta** — *kwo* nafto

**nagle** — *kwel* aroganta

**naglitaa** — aroganteco

**nagla** — arogantulo/arogantulino

**naglo** — arogantulo

**naglina** — arogantulino

**naka** — *kwo* ungo

**naloga** — *kwo*imposto

**nam** — *kwo* nomo

**nami** — nomi, nomigxi

Komo yu nami? *—* *Kiel* *vi nomigxas**?*Me nami Ivan. — Mi nomigxas Ivan.

**namem** — nome, tio estas

**namba** — *kwo* nombro

gran namba — granda nombro

pare namba — para nombro

namba expresa — nombra esprimo

**namre** — *kwel* modesta

**namrem** — modeste

**namritaa** — modesteco

**natura** — *kwo* naturo

abyas es dwa-ney natura — kutimo estas dua
naturo

**naturale** — natura

**naturalem** — nature

**naturalitaa** — natureco

**nau** — *taim-komo* nun

til nau — gxis nun; depos nau — de nun

**al nau** — cxi-momente, nuntempe

**lo nau** — nuno, nuntempo

**n****au...nau** — jen...jen

**nau-ney** — nuna

**nayu** — *kwo* butero

**nayudan** — buterujo

**negative** — *kwel* negativa

**negativa** — negativo

**negi** — *zwo* negi

**nega** — negado

**nerva** — *kwo* nervo

**nerva(-ney)** — nerva

nerva sistema — nervaro

**nervamorba** — nerva malsano

**nesese** — *kwel* necesa (*ankaux*
lauxracie aux lauxlogike ne povanta esti alieca aux ne esti;
nepre okazonta, neevitebla)

**nesesitaa** — neceso

**nesta** — *kwo* nesto

**nesti** — nesti

**neta** — *kwo* reto

texi neta — teksi reton

**neva** — *taim-komo* neniam

**ney** — *gramatika* (servas por genitivo kaj substantivaj atributoj; post verboj gxi estas
indico de pasiva participo)brata-ney nam — brata nomo

jen-ney — homa

un-ney — unua

pi-ney akwa — drinkata/drinkita akvo

rude-fas-ney jen — rugxvizagxa homo

olo es yo zwo-ney — cxio estas jam farita

**nem**sinsensu-nem — sensence

un-nem — unue

un-nem... poy — antauxe... poste

dwa-nem — due

**ni** — *gramatika*

**ni...ni...** — nek... nek

ni me ni yu — nek mi nek vi

**nich** — *konekti-komo* malsupren

go nich — iri malsupren

go nich kolina — iri malsupren sur la monteto

**nichen** — *konekti-komo*
malsupre; cxe malsupro de

me es nichen — mi estas malsupre

nichen kolina — cxe malsupro de la monteto

fon nichen — de malsupre

**niche** — *kwel* malsupra

**nichisi** — mallevi, malsuprenigi

nichisi kapa — mallevi kapon

**nichifi** — sinki**,** malsuprenigxi **nicha** — *kwo* malsupro, malsupra parto

**nidi** — *zwo* malhavi ion necesan, bezoni (*komparu* “treba”)

me nidi reposi — mi bezonas ripozon

**nida** — *kwo* bezono

**nihil** — *kwo* malesto, nenio

**nihilisi** — *zwo* neniigi

**nihilisa** — *kwo* neniigo

**nihon** — *kwel,
kwo* japano; japana; japana
lingvo

**nin** — *kwanto* naux (9)

**ninshi** — nauxdek

**ninsto** — nauxcent

**Nipon** — *kwo*Japanio, Nipono

**Nipon-jen** — logxanto/sxtatano de Nipono

**nise** — *kwel* malalta

**nisem** — malalte

**nisifi** (fa-nise) — malaltigxi

**nisisi** (mah-nise) — malaltigi

**nixa** — *inplas-kwo* nenio, nenion

bu jan nixa — scii nenion

Danke! – Es nixa. — Dankon! –
Nedankinde.

**no** — *syao* *«mal»*

kalme *trankvila* — nokalme *maltrankvila*

piti-she *kompata* — nopiti-she *malkompata*

pinchan *ordinara* — nopinchan *eksterordinara*

**nocha** — *kwo* nokto

pa nocha — nokte

hao nocha! — bonan nokton!

fa-nocha — noktigxas

**nok** — *kwo* pinto

bay finga nok — per fingropintoj

nok de igla — pinto de kudrilo

nok de shu — sxupinto

**nokalme** — *kwel* maltrankvila

sta nokalme — esti maltrankvila

**nokalmitaa** — maltrankvileco

**nokalmifi** (fa-nokalme) — maltrankviligxi

**nokalmisi** (mah-nokalme) — maltrankviligi

**nol** — *kwanto* nul, nulo

shi gradus sub nol — dek gradoj sub nulo

**non** — *exklami* ne (modala vorto)

Yu yao ku? – Non.— Cxu vi volas? –
Ne.

**nopri** — *zwo* malsxati

**nopria** — malsxato

**norda** — *kwo* nordo

**norda(-ney)** — nordanorda feng — norda vento

**norden** — *konekti-komo* norde, norde de

urba es norden — la urbo estas norde

norden urba ye shulin — norde de la urba situas arbaro

**normale** — *kwel* normala

**normalem** — normale

**normalisi** — normaligi

**nos** — *kwo* nazo

**nosdun** — naztruo

**nosmukus** — nazmuko

**nostuh** — naztuko

**nota** — *kwo* noto **noti** — noti (skribi — *komparu* “merki”)

**nove** — *kwel* nova

olo nove — cxio nova

**novika** — novajxo

**novitaa** — noveco

**novnik** — novulo

**novifi** (fa-nove) — novigxi

**novifa** — novigxo

**novisi** (mah-nove) — novigi

**novisa** — novigo

**novemba** — *kwo* novembro (*ankaux* mes-shi-un)

pa novemba — novembre

**nu** — *inplas-kwo* ni, nin

**nu-ney,** **nuy** — *inplas-kwel*nia, niaj, nian, niajn

**nude** — *kwel* nuda

**nuditaa** — nudeco

**nudifi** (fa-nude) — nudigxi

**nudisi** (mah-nude) — nudigi

nudisi swa, mah swa nude — nudigi sin**nudisma** — nudismo

**nudina** — nuda virino

**nuksan** — *kwo* malutilo

**nuksani** — malutili

**nuksan-ney** — malutila

**nul** — *inplas-kwel* nenia

nul otre — nenia alia; in nul kasu — en nenia okazo

**nulem** — *inplas-komo* neniel

**nulgrad** — *inplas-komo* neniagrade, neniom

**nullok** — *inplas-komo* nenie

a nullok — nenien

**nulves** — *taim-komo* neniafoje

**nulwan** — *konekti-kwo* neniu

**numer** — *kwo* numero

**numeri** — numeri

**numering** — numerado

**nuta** — *kwo* nukso

kreki nuta — krevigi nuksojn

**o (oda)** — *unisi* aux **oda...oda...** — aux...aux

**ob** — *gramatika «cxu» (demanda
partiklo cxe la komenco de frazo) (rigardu ankaux "ku")*

Ob me darfi ofni winda? — Cxu mi povas
malfermi fenestron?

Me kwesti ob me darfi ofni winda. — Mi demandas, cxu mi povas malfermi
fenestron.

**obedi** — *zwo* obei

**obeda** — obeo, obeado

**desobedi** — malobei

**desobeda** — malobeado

**observi** — *zwo* observi

**observa** — observo

**obstakla** — *kwo* obstaklo, baro

**obstakli** — obstakli, bari

**obwol** — *unisi* kvankam

**obyekta** — *kwo* objekto

**of** —*komo «malsxaltita»*radio es of — la radio estas malsxaltita; mah-of luma
— malsxalti lumon

**ofensi** — *kwel* ofendi

**fa-ofensi** — ofendigxi

**ofensa** — ofendo

**ofensishil** — ofendigxema

**ofensive, ofensi-she** — ofenda

**no-ofensive** — neofenda

**ofensi-ney** — ofendita

**ofensi-nem** — ofendite

**ofni** — *kwel* malfermi, aperti

ofni-ney — malfermita

**ofna** — malfermo

**ofnika** — malfermilo

**ofnitura** — aperturo

**ofte** — *kwel* ofta

**oftem** — ofte

**oko** — *kwo* okulo

ofni okos — malfermi la okulojn

**oktoba** — *kwo* oktobro(*ankaux* mes-shi)

**okula** — *kwo* okulvitroj

**ol** — *inplas-kwel*tuta (*rigardu ankaux*
“tute”)

ol dey — la tuta tago

**oli** — *inplas-kwo, kwel* cxiuj

oli jan — cxiuj scias

oli jen — cxiuj homoj

oli dey — cxiuj tagoj **olo** — *inplas-kwo* cxio

me jan olo — mi scias cxion

**olea** — *kwo* oleo

**olei** — olei

**oliva** — *kwo* olivo

**olivabaum** — olivujo

**oltaim** — *komo* ade, dum la tuta tempo

oltaim pyu hao — cxiam pli bone, pli kaj pli bone

**om** — *konekti* pri

om se — pri tio (cxi), om to — pri tio, temi om ke... — temas pri ke...

**oma** — *kwo* avino

**on** —1) *konekti* sur

on tabla — sur la tablo

2)*komo* *«sxaltita»*mah-on TV — sxalti la televidilon

TV es on — la televidilo estas sxaltita

**onda** — *kwo* ondo

**ondi** — ondi

**onding** — ondado

**oni** — *inplas-kwo* onioni shwo ke... — oni diras, ke...

**oo** — *exklami* ho

Oo es ya jamile! — Ho, kiel bela estas! Oo ya! — Ho jes!

**opa** — *kwo* avo

**praopa** — praavo

**opini** — *zwo* opinii

**opini koysa kom koysa** — rigardi ion kiel ion

opini ta kom amiga — rigardi lin
 kiel amikon

opini koysa kom muhim — rigardi ion kiel gravan

**opina** — opinio

segun may opina — laux mia opinio

**ora** — *kwo* horo

**oranja** — *kwo* orangxo

oranja jus — orangxa suko

**oranje** — *kwel* orangxkolora

**ordi** — mendi

**orda** — mendo

**ordina** — *kwo* ordo

wahti ordina — gardi ordon

**ordini** — ordigi

**ordining** — ordigo

**desordini** — malordigi

**ordini swa** — sin ordigi

**no-ordina** — malordo

**organ** — *kwo* organo

**organisi** — *zwo* organizi

**organising** — organizado

**organisa** — organizo

**organisasion** — organizajxo (societo)

**original** — *kwo* originalo

**original-ney** — originala (auxtentika)

**originale** — *kwo* originala (kiu ne imitas aliajn)

**originalitaa** — originaleco

**originalnik** — originalulo

**osean** — *kwo* oceano

**osta** — *kwo* osto

**ostalik** — osteca

**ostifi** — ostigxi

**ostifa** — ostigxo

**ot** — *kwanto* ok (8)

**ot-ney** — oka

**otshi** — okdek

**otsto** — okcent

**oton** — *kwo* auxtuno

fa-oton — auxtunigas

**oton(-ney)** — auxtuna

**oton-nem** — auxtune

**otre** — *inplas-kwel* alia

ni un ni otre — nek unu nek alia; pa otre taraf — aliflanke

**otrem** — alie

**lo otre** — alio

**otrelok** *—* *inplas-komo* aliloke

a otrelok — aliloken

**otreves** *—*
*inplas-komo* alifoje

**otra** — aliulo

**ovo** — *kwo* ovo

**ovoshel** — ova sxelo

**ovosela** — ovocxelo

**pa** — *konekti* *la prepozicio de largxa senco* (je; en, sur, cxe,
per, por)

*1) indikas lokon, tempon:*

pa mur – sur la muro

pa gata – en la strato

sidi pa tabla – sidi cxe tablo

ob mani es pa yu? – cxu la mono estas kun vi?

pa mucho yar – dum multaj jaroj

dai ba lon-nem mil dolar pa tri dey – donu prunte mil dolaroj por tri tagoj

pa vesna – printempe

*2) komencas la adverban frazon:*pa exponenta – exponente

pa ol mogsa — je tuta povo

pa afsos — je bedauxro

pa un-ney kansa — je la unua rigardo

shwo pa inglish — paroli angle

pa joka — sxerce

pa fortuna – felicxe

lai pa tren – veni per la trajno

**padma** — *kwo* lotuso

**pagale** — *kwel* freneza

**pagalitaa** — frenezo

**pagalifi** — frenezigxi

**pagi** — *zwo* pagi

**paga** — pago, pagado

**prepaga** — antauxpago

**pai** — ricevi, obteni; sukcesi

nulwan pai kapti ta — neniu sukcesis kapti gxin

**paja** — *kwo* pagxo

**pak** — *kwo* pako

**paki** — paki

**paking** — pakado

**paketa** — *kwo* paketo

**palak** — *kwo* palpebro

**palto** — *kwo* palto

**pama** — *kwo* manplato

**pan** — *kwo* pano

**blan pan** — blanka pano

**pankin** — bulko

**panshop** — panejo

**pandan** — panujo

**paninka** — panero

**paner** — panisto

**panta** — *kwo* pantalono

**pantakin** — pantaloneto

**papir** — *kwo* papero

**para** — *kwo* paro

para dey — paro da tagoj

**para-ney** — para (konsistiganta paron; “dividebla per 2” estas “pare”)

**pardoni** — *zwo* pardoni **pardona** — pardono

pregi pardona — peti pardonon

**parka** — *kwo* parko

**parki** — parki

**parpar** — *kwo* papilio

**parta** — *kwo* parto

**parta-ney** — parta

**parta-nem** — parte

**parti** — partigi, partigxi

parti suy senta kun otres — dividi
siajn sentojn kun aliuj

**pas** — *konekti-komo* preter, pretere

lu go-te pas nu — li iris preter ni; lu go-te pas — li
iris pretere

**pasi** — *zwo* pasi, pasigi

pasi-ney yar — pasinta jaro; pasi nocha — pasigi nokton

**pasiwat** — *kwo*
pasinteco

**mah-pasi** — pasigi

**pasijen** — pasanto

**pasiworda** — pasvorto

**pasta** — *kwo* pasto (homogena mola knedebla substanco)

**panpasta** — pasto (faruno knedita kun akvo aux lakto)

**patata** — *kwo* terpomoj; terpomujo

patata-sup — terpoma supo

**patra** — *kwo* patro

**prapatra** — prapatro

**mata-patra** — gepatroj

**patralanda** — patrujo

**pausa** — *kwo* pauxzo

**pausi** — pauxzi

**leson-pausa** — interleciona pauxzo

**peda** — *kwo* piedo (sed la
parto sur kiu meblo staras estas "gamba")

**pedi** — iri piede, piedi

**pedisoldata** — piedsoldato

**pedi-sha**, **pedijen** — piediranto

**peding** — irado piede, marsxado

**peki** — *zwo* baki

**peking** — bakado

**pekitura** — bakajxo

**pekiguan** — bakejo

**peker** — bakisto

**pendi** — *zwo* pendi; pendigi

**pendika** — pendigilo

**pepa** — *kwo* pipro (papriko
estas "paprika")

**fai pepa** — pipri

**pepadan** — piprujo

**per** — *konekti* por cxiu, en
cxiu, por kapo (*komparu* "po")

6% per yar — 6% cxiujare

100 kilometra per ora — 100 kilometroj hore

pet dolar per jen — 5 dolaroj por kapo

**perfekte** — *kwel* perfekta

**perfektitaa** — perfekteco

**perfektisi** — perfektigi

**perfektiso** — perfektigo

**swa-perfektisa** — sinperfektigo

**perioda** — *kwo* periodo

**periodike** — perioda

**periodika** — periodajxo

**permiti** — *zwo* permesi

**permita** — permeso

**permitibile** — permesebla

**persepti** — *zwo* percepti

**persepta** — percepto

**perseptibile** — perceptebla

**persona** — *kwo* persono

**personale** — persona

**personalem** — persone

**personalitaa** — personeco

**pes** — *kwo* peco

char pes sukra — 4 pecoj da sukero

**pet** — *kwanto* kvin (5)

**petshi** — kvindek

**petsto** — kvincent

**pet-ney** — kvina

**petdi** — *kwo* vendredo

**pi** — *zwo* trinki

pi-akwa — trinkebla akvo

**pia** — trinko

**piwat** — trinkajxo

**piguan** — trinkejo, drinkejo

**piga** — *kwo* ledo

piga ganta — ledaj gantoj

**piki** — *zwo* piki

frosta piki fas — frosto pikas vizagxon

**pika** — piko

**piki-she** — pika

**pikti** — *zwo* fari bildon; pentri

**pikter** — pentristo

**piktura** — bildo; pentrajxo

kitaba kun jamile piktura — libro kun belaj bildoj

**pikting** — pentrado

**pila** — *kwo* staplo, stako

kitaba pila — staplo da libroj; pila de pyata — stako
da teleroj

**pin** — *kwo* varo

**chipin** — nutrovaroj

**pina** — *kwo* pino

pina shulin — pinaro

**pinchan** — *kwel*ordinara

**pinchanem** — *komo* ordinare, kutime

**pinsi** — *zwo* pincxi

**pinsa** — pincxo

**pinser** — pincxilo

**pinta** — *kwo* farbo

**pinti** — farbi

**pintaken** — skatolo da farbo

**pinter** — farbisto

**piti** — *zwo* kompati

**pita** — kompato

**piti-she** — kompata

**pitishil** — kompatema

**nopiti-she** — senkompata **pitival** — kompatinda

**plaki** — *zwo* plori

plaki gro — ploregi; plaki-ki — ploreti

**plaka** — ploro, plorado

**plakishil** — plorema

**plaknik** — plorulo

**plan** — *kwo* plano

**plani** — plani

**planing** — planado

**plane** — *kwel* ebena

**plana** — ebeno

**planika** — ebenajxo

**planisi** — ebenigi

**planisa** — ebenigo

**planeta** — *kwo* planedo

**planeta-ney** — planeda

**planta** — *kwo* planto

**planta(-ney)** — planta

**planti** — planti

**planting** — plantado

**plantiwat** — plantitajxo

**plantura** — plantejo (*ankaux* "plantasion")

**plasa** — *kwo* loko (por persono
aux ajxo; libera spaco — *komparu* “loko”)

okupi plasa — okupi lokon

plasa haishi ye — loko ankoraux restas

plasa yok — mankas la loko

**plasi** — loki, meti

**plastik** — *kwo* plasto

**plastik(-ney)** — plasta

**plate** — plata

platbota — doriso; platpeda — platpiedo

**platem** — plate

**platisi** — platigi

**platisa** — platigo

**playa** — *kwo* plagxo

**plecha** — *kwo* sxultro

ek-lifti plechas — skui/levi la sxultrojn

**plei** — *zwo* ludi (*komparu*
“baji”)

plei ruola — ludi rolon

**pleisa** — ludado, ludo (*komparu*
“geim”)

**pleika** — ludilo

**pleier** — ludanto/sonludilo, diskilo, mp3-ilo ktp.

**plei-sha** — ludanto

**plesir** — *kwo* plezuro

kun plesir — kun plezuro, plezure

**pliga** — *kwo* faldo

**pligi** — faldi

**pliging** — faldado

**pligibile** — faldebla

**plis** — *exklami* bonvolu

dai a me chiza plis — bonvolu doni al mi la kulero

**pluma** — *kwo* plumo (de birdo)

**plumamao** — plumaro

**pluri** — *inplas-kwanto* pluraj

me hev pluri kitaba — mi havas plurajn librojn

**pluri ves** — plurfoje

**pluva** — *kwo* pluvo

**pluvi** — pluvi

pluvi gro — pluvegas; pluvi-ki — pluvetas; sal pluvi —
baldaux pluvos

**pluvinka** — pluvero

**aispluva** — hajlo

aispluvi gro — hajlegas

**po** — *konekti* po (disdivido — *komparu* "per")

po dwa dolar per metra — po 2 dolaroj por metro

a kada kinda me dai-te po pet yabla — al cxiu el la infanoj mi donis po 5 pomoj

po tri — po tri

shao-po-shao — iom post iom

**poda** — *kwo* planko

**podle** — *kwel* malnobla, kanajla

**poema** — *kwo* poemo

**polis** — *kwo* polico

**polisyuan** — policano

**polisguan** — policejo

**politika** — *kwo* politiko

**politike** — politika

**politiker** — politikisto

**polva** — *kwo* polvo

**polvinka** — polvero

**polvisi** — polvigi

**polviso** — polvigo

**polviser** — pulvorigilo

**pon** — *zwo* meti

pon se dar — metu tion tien

**pondi** — *zwo* pesi

**ponding** — pesado **pondika** — pesilo (*ankaux* «vaka»)

**ponta** — *kwo* ponto

**por** — *konekti* pro

danke por olo — dankon pro cxio

por ke taim yok — pro manko de tempo

**porti** — *zwo* porti

**porti wek** — forporti

**porting** — porto, portado

**portibile** — portebla

portisulam — eskalo, sxtupetaro

**porter** — portisto

**portika** — portilo

**portu** — *kwo* haveno

**Portugal** — Portugalio

**portuges** — portugalo; portugala; portugala lingvo

**posh** — *kwo* posxo

**poshtuh** — posxtuko

**posible** — *kwel* ebla

buposible — neebla

**posiblitaa** — ebleco

**mah-posible** — ebligi (*ankaux* “mogisi”)

**posision** — *kwo* pozicio

**posision-ney** — pozicia

**positive** — *kwel* pozitiva

**positiva** — pozitivo

**pot** — *kwo* hejma mezmezura vazo: poto, kaserolo,
marmito

**florpot** — florpoto

**kukipot** — kuirpoto

**potente** — *kwel* povohava, kapabla

**potensia** — povohaveco, kapablo; *matem.* potenco

potensia de mashina — potenco de masxino

**povre** — *kwel* malricxa, povra

povre jen — malricxulo; povre jenta — malricxularo

**fa-povre** — malricxigxi

**mah-povre** — malricxigi

**povritaa** — malricxeco, povreco

**povrenik** — povrulo

**poy** — *taim-komo* poste (pli malfrue)

**un-nem... poy** — antauxe... poste

**prais** — *kwo* prezo

**prais-lista** — prezlisto

**prave** — *kwel* prava, gxusta, virta, deca (pli stretsencaj sinonimoj estas “vere, juste, korekte”)

prave dao — prava vojo

es prave — estas gxusta

yu es prave — vi pravas

**pravitaa** — praveco

**noprave** — malprava, malgxusta, malvirta

**pravnik** — virtulo

**preferi** — *zwo* preferi

me preferi pi chay — mi preferas trinki teon

**prefera** — prefero

**preferival** — preferinda **preferivalem** — prefere (*ankaux* "zuy
hao")

**pregi** — *zwo* peti

**prego** — peta

**gro-pregi** — petegi

**prei** — *zwo* pregxi

**preisa** — pregxo

**preikitaba** — pregxaro

**preijuk** — manto

**pren** — *zwo* preni

**pren sirkum** — cxirkauxpreni

**prensa** — preno

**presente** — *kwel* cxeesta, estanta

**presensia** — cxeesto

**preservi** — *zwo* prezervi, antauxgardi (fon koysa — kontraux io)

**presi** — *zwo* premi (*komparu* “printi”)

ek-presi handa — premi la manon**preser** — premilo

**presa** — premo

**presi-she** — prema

**preventi** — *zwo* preventi

preventi-akto — preventaj agoj

**preventa** — prevento

**pri** — *sta*placxime pri aiskrem — al mi placxas glaciajxo

**pria** — placxo

**prival** — placxa

**priate** — *kwel* agrabla

**prime** — *kwel* precipa

es prime kwesta — tio estas la precipa demando

**primem** — precipe, antaux cxio

**printi** — *zwo* presi, printi

**printa,** **printing** — preso, presado

**printer** — presilo, printilo

**printi-sha** — presisto

**printiguan** — presejo

**prisenti** — *zwo* prezenti

**prisenta** — prezento, prezentado

**pro** — *konekti-syao* por, subtene al

nu es pro guverna — ni subtenas la registaron

ta es pro may idea — li subtenas mian ideon

voti "pro" — vocxdoni "por"

**proba** — provo **probi** — *zwo* provi (*sed ne* peni fari — *komparu* “trai”),
elprovi

**probable** — *kwel* probabla

**probablem** — probable (*rigardu ankaux* “shayad”)

**probablitaa** — probableco

**problema** — *kwo* problemo

problema yok! — ne estas
problemoj!

**produkta** — *kwo* produkto

**produkti** — produkti

**produktive** — produktiva

**produktivitaa** — produktiveco

**produkter** — produktisto

**produkting** — produktado

**produktura** — produktajxo

**programa** — *kwo* programo

**programi** — programi

**programing** — programado

**programista** — programisto

**progresa** — *kwo* progreso

**progresi** — progresi

**prohibi** — malpermesi, prohibi, interdikti

**prohiba** — malpermeso

**promeni** — promeni

pyu hao ke yu go promeni — iru prefere al la promeno

**promena** — promeno, promenado

**proposi** — *zwo* proponi

**proposa** — propono

proposa om salam — propono pri paco

**prosesa** — *kwo* procezo

**protekti** — *zwo* protekti

**protekta** — protekto

**protekter** — protektanto

**protektive** — protekta

**protesti** — protesti

protesti kontra gwer — protesti
kontraux milito **protesta** — *kwo* protesto

**proyekta** — *kwo* projekto

**proyekti** — projekti

**pruvi** — *zwo* pruvi

**pruva** — pruvo

**puda** — *kwo* pulvoro

dentapuda — denta pulvoro

woshipuda — lava pulvoro

lignapuda — segajxo

**puhle** — *kwel* sxvela, sxvelinta

**puhlifi** — sxveli

**puhlifa** — sxvelo

**puhlika** — sxvelajxo

**pumpa** — pumpilo

**pumpi** — pumpi

**pumping** — pumpado

**pumpiguan** — pumpejo

**puni** — *zwo* puni

**puna** — puno

manipuna — monpuno

**punitive** — puna

**punibile** — punebla

**punival** — puninda

**pur** — *konekti* por, intersxangxe,
anstataux

kupi kitaba pur shi rubla — acxeti libron por dek rubloj

gun pur sto dolar per day — labori por cent dolaroj cxiutage

chi pur tri jen — mangxi kvazaux tri personoj

**pure** — *kwel* pura (karakterizas
ion, kies naturo estas miksita je neniu fremda elemento, difektita de neniu malbona
elemento), gxusta, senmiksa, sendifekta,
senpeka (*cf.* "klin")

pure fantasia — pura fantazio

**puritaa** — pureco, senmikseco, senpekeco

**purisi** — purigi; rektifiki

**purisa** — purigo; rektifiko

**pushi** — *zwo*pusxi

**pusha** — *kwo* pusxo

**pushing** — pusxado

**putre** — *kwel* putra

**putrifi** — putrigxi

**putrisi** — putrigi

**putrika** — putrajxo

**pwa** — *kwo* pizo

pwa-sup — piza supo

**pyan** — *kwel* ebria

ta es pyan — li/sxi estas ebria; pi pyan — drinki gxis ebrio

**pyannesa** — ebrio, ebrieco

**fa-pyan** — ebriigxi

**pyani** — drinki, drinkadi

**pyaning** — drinkado

**pyanisi** (mah-pyan) — ebriigi

**pyannik** — ebriulo, drinkulo

**pyasi** — soifi

**pyasa** — *kwo* soifo

defai pyasa — malsoifigi, malsoifigxi

**pyata** — *kwo* telero

chyen pyata — plata telero;
glube pyata — profunda telero

**pyu** — *gramatika-komo*
pli; plia; pli multe; plu

pyu hao — pli bona/bone

pyu kway — pli rapida/rapide

pyu o meno — pli aux malpli

pyu kem — pli ol

me bu yao pyu — mi ne volas plu

ob ela bu demandi nixa pyu? — cxu sxi postulas *nenion plian?*

yoshi pyu — ankoraux pli multe

yoshi pyu gao — ankoraux pli
alta/alte

**rada** — *kwo* rado

**radio** — *kwo* radio (radiofonio — *komparu* “ray”)

**radioyuan** — radiisto

**fai radio** — radii (*sendi* informon *per* radiaj
ondoj)

**raduga** — *kwo* cxielarko

**raduga-ney** —
*kwel* cxielarka; iriza

**radugisi** — *zwo* irizi

**rahim** — *kwel* korfavora

**rahimtaa** — korfavoro, mizerikordo

**raita** — *kwo* rajto

jen raitas — homrajtoj

votiraita — vocxdona rajto

**raketa** — *kwo* raketo

**raki** — *zwo* veturi, iri per

raki kaval — rajdi; raki bus — veturi per buso

**raker** — veturanto, pasagxero

**raking** — veturo

**rakonti** — *zwo* rakonti **rakonta** — *kwo* rakonto

**rakonting** — *kwo* rakontado

**ramla** — *kwo* sablo

**ramlinka** — sablero

**ramlakloka** — sabla horlogxo

**rane** — *kwel* frua

**ranem** — frue

**ranitaa** — frueco

**rare** — *kwel* rara, malofta

**rarem** — rare, malofte

**raritaa** — rareco

**rarika** — rarajxo

**rasma** — desegnajxo

**rasmi** — *zwo* desegni

**rasming** — desegnado

**rasum** — *kwo* racio

jen do rasum — racia homo

**rasum-ney** — racia

norasum-ney akta — malracia ago

**rasum-nem** — racie

**rata** — *kwo* rato

**ray** — *kwo* radio (de lumo,
varmo ktp.)

surya ray — sunradioj

**razi** — *zwo* razi

razi swa — sin razi

**raza**, **razing** — razo, razado

**razer** — razilo

**reale** — *kwel* reala

**realem** — reale

**realitaa** — realo, realeco

in realitaa — en realeco

**realisi** — realigi

**realisa** — realigado

**realisibile** — realigebla

**redakti** — *zwo* redakti

**redakter** — redaktanto, redaktisto

**redakting** — redaktado

**redakta** (redaktura) — redakcio, versio

tri-ney redakta de lexikon — la tria redakcio
de la vortaro

**redaktitim** — redaktistaro

**redaktiguan** — redaktejo

**redukti** — *zwo* redukti

**redukta** — redukto

**redukter** — reduktilo

**refusi** — *zwo* rifuzi

**refusa** — rifuzo

**rega** — *kwo* regxo/regxino

**rego** — regxo

**regina** — regxino

**regale** — regxa

**regi** — regxi

**reging** — regxado

**regilanda** — regno, regxejo

**regula** — *kwo* regulo

kom regula — kiel regulo

**regulare** — *kwel*
regula

**regularitaa** — reguleco

**reguli** — reguli

**reguling** — regulado

**regulator** — regulatoro

**rejekti** — *zwo* malakcepti

**rejekta** — malakcepto

**reka** — streko

**rekola** — rikolto **rekoli** — *zwo* rikolti

**rekoling** — rikoltado

**rekoni** — *zwo* rekoni

rekoni lao amiga — rekoni malnovan amikon

rekoni nodependa — rekoni sendependeco

**rekona** — rekono, rekonado

**rekordi** — *zwo* surbendigi, sonregistri

**rekorda** — surbendigo

**rekte** — *kwel* rekta, orta (*komparu* “direkte”)

rekte linia — rekta linio **rektangula** — *kwo* rektangulo

**rel** — *kwo* relo

**relatem** *—* *konekti* rilate

un relatem otre — unu rilate al la alia

lu es neutrale relatem sey problema — li estas neuxtrala rilate al tiu problemo

**relati** — *zwo* rilati

se bu relati a dela — tio ne rilatas
al la afero

**relata** — rilato

**relative** — relativa

**relativem** — relative

**relativitaa** — relativeco

**rema** — *kwo* remilo

**remi** — remi

**reming** — remado

**remer** — remanto, remisto

**remembi** — *zwo* memori; rememori

**rememba** — rememoro

**mah-remembi** — memorigi *("memorfiksi"
estas "memorisi")*

**repa** — rapo

**repari** — *zwo* ripari

**repara** — riparo

**reparaguan** — riparejo

**repeti** — *zwo* ripeti, ripetigxi

**repeta** — ripeto, ripetado

**replasi** — *zwo* anstatauxi, anstatauxigi

**replasa** — anstatauxo, anstatauxigo

**reposi** — *zwo* ripozi

**reposa** — ripozo

**resepta** — recepto

**resivi** — *zwo* ricevi; akcepti (gastojn
— lasi eniri iun hejmen, gastejon ktp.)

**resiva** — ricevo, ricevado

**resivi-sha** — ricevanto

**resiviyuan** — akceptisto **resiver** — ricevilo

**resolvi** — *zwo*solvi (problemon ktp. — komparu “solvi”)

**resolva** — solvo

**reson** — *kwo* argumento, rezona kauxzo

**resoni** — rezoni

**resona, resoning** — rezonado

**reson-ney** — rezona

**respekti** — *zwo*respekti, estimi

**respekta** — respekto, estimo

kun gro-respekta — kun profunda estimo

**respektival** — respektinda, estiminda

**responsi** — *zwo*responsi, respondeci (om koysa — pri io)

nu responsi om toy wan ke nu domisi — ni respondecas pri
tiuj, kiujn ni malsovagxigis

**responsi-she** — responsa

**responsa** — responso

**resti** —  *zwo*resti *(“restigi” estas “lyu”)*

resti stan — resti stari

resti pa dom — resti hejme **resta** — *kwo* resto

**resta-ney** — *kwel* resta

lo resta-ney — tio kio restas, restajxo

olo resta-ney — cxio restanta

**resulta** — *kwo* rezulto

**resulti** — rezulti

**reteni** — *zwo*reteni

**retena** — reteno

**returni** — *zwo*reveni; redoni

**returna** — reveno; redono

**mah-returni** — redonigi; revenigi

**reveli** — *zwo*malkasxi

reveli sekret — malkasxi sekreton

**reveli swa** — montrigxi, evidentigxi

proposa he reveli swa hao — propono
montrigxis bona

**revela** — malkasxo; revelacio

**riche** — *kwel*ricxa

**richenesa** — ricxeco

**richnik** — ricxulo

**ridi** — *zwo*ridi

**rida** — rido

**ridival** — ridinda

**rigide** — *kwel*rigida

**rigiditaa** — rigideco

**ris** — *kwo* rizo

**rishte** — parenca

**rishtitaa** — parenceco

**rishtejen, rishta** — parenco

**rishtejenta** — parencaro

**ritma** — *kwo* ritmo

**ritmike** — ritma

**riva** — *kwo* rivero

**riza** — *kwo* radiko

**riza-ney** — radika

**roba** — *kwo* robo

**roli** — *zwo* ruli

**rolika** — rulo, rulajxo

**roling** — rulado

**rolibutas** — rulsxuoj

**romale** — cigano; cigana; cigana lingvo

jamile romale gana — bela cigana kanto

**ronde** — *kwel*ronda

**ronda** — rondo (sed kunvenantaro estas “sirkula”)

pa ronda — ronde

**rondika** — rondajxo

**rondisi** — rondigi

**rosa** — *kwo* rozo

**rude** — *kwel*rugxa

rude flaga — rugxa standarto

**rudish** — flavrugxa

**rudifi** (fa-rude) — rugxigxi

**rudisi** (mah-rude) — rugxigi

**ruf** — *kwo* tegmento

**rufshamba** — subtegmento

**ruja** — rusto

**ruja-ney** — rusta

**ruji** — rustigxi

buruji-stal — rustimuna sxtalo

**rujing** — rustigxo

**rujika** — rustajxo

**rul** — *kwo* gvidilo, stirilo, manrado

**ruli** — stiri, gvidi, direkti

**ruling** — stirado, gvido, direkto

**rupti** — *zwo*rompi

**rupta** — rompo, rompado

**ruptishil** — rompema, rompebla

**shiprupta** — sxippereo

**Rusia** — *kwo*Rusio

**Rusia-jen** — rusiano

**ruski** — *kwel,
kwo* ruso; rusa; rusa
lingvo

**sabah** — *kwo* mateno

sey sabah — hodiaux matene

manya sabah — morgaux matene

ranem pa sabah — frumatene

Hao sabah! — Bonan matenon!

**sabahfan** — matenmangxo

**sabra** — *(kwo)* pacienco

**sabra-ney** — *(kwel)* pacienca

**sabra-nem** — *(komo)*  pacience

**sabun** — *kwo* sapo

**sabundan** — sapujo

**safara** — *kwo*vojagxo

Hao safara! — Bonan vojagxon!

**gunsafara** — afervojagxo

**safari** — vojagxi

**safari-sha** — vojagxanto

**safarnik** — vojagxulo

**sahil** — *kwo* bordo

sahil de riva — bordo de rivero

**sahra** — *kwo* dezerto

**sahralik** — dezerta

**saif** — *kwo* somero

in saif — somere

**sais** — *kwo* dimensio, amplekso

**saje** — *kwel*sagxa, posedanta sagxon

**sajitaa** — sagxo (eksterordinara, supera scio kaj
inteligento)

**sak** — *kwo* sako

somnisak — dorma sako

**sakte** — *kwel* severa

**saktitaa** — *kwo*
severeco

**sal** — *gramatika «esti faronta,
plani/voli fari ion»*

me sal go a teatro — mi estas ironta en teatron

**salam** — 1) *kwo* paco

salam inter jenmin — paco inter popoloj

al yao salam, tayari ba gwer — se vi volas pacon, preparu militon

2) *exklami* *saluto*salam, kare amigas! — saluton, karaj amikoj!

**salti** — *zwo*salti

bay salti — salte

**salta** — salto

**salting** — saltado

**saltikorda** — saltosxnuro

**risalti** — resalti

**saltijuk** — lokusto

**salvi** — *zwo*savi; surdiskigi

salvi swa! — savu vin!

**salva** — savo, savado

**salver** — savisto

**sam** — *gramatika*

**sam… kom** — same... kiel

sam kom yu — same kiel vi

**samaji** — *zwo*kompreni, konscii

**samajibile** — komprenebla

**samaja** — kompreno

**sinsamaja-ney** — senkonscia

**samajishil** — komprenema

**same** — *inplas-kwel* sama

Nu shwo same lingwa. — Ni parolas la saman lingvon.

pa same taim — en la sama tempo

**samem** — *inplas-komo* same (*rigardu ankaux* “sam”)

zwo samem — fari same

**sama** *inplas-kwo* samo

Hao nocha! – Sama a yu! — Bonan
nokton! – La samon al vi!

**sam**- — sam-

samkolor-ney — samkolora

samdumnik — samideano

**samtaim-ney** — *kwel*samtempa

**samtaim-nem** — samtempe

**samtaimjen** — samtempulo

**sandwich** — *kwo* buterpano, sandvicxo

**sane** — *kwel*sana

**sanitaa** — sano

**sanisi** — sanigi

**sanisiguan** — sanigejo

**sante** — *kwel*sankta

**santisi** — sanktigi

**santisa** — sanktigo

**santejen, santa** — santulo

**santush** — *kwel*kontenta

**santushem** — kontente

**santushtaa** — kontenteco (*komparu* “satisfakto”)

**sapa** — *kwo* bufo

**satisfakti** — *zwo*kontentigi

fulem satisfakti nida de jenley — plene *kontentigi bezonojn* de la homaro

**satisfakti-she** — kontentiga

**satisfakta** — kontentigo

**saum** — *kwo* ajlo

**savaje** — *kwel*sovagxa

**se** — *inplas-kwo* tio (cxi) (*komparu* “to”)

Kwo es se? Se es dom. — Kio estas tio? Tio estas domo.

Se es dom, e to es auto. — Tio cxi estas domo, kaj tio estas auxto.

**sey** — *inplas-kwel* tiu,
tiun, tiuj, tiujn (cxi)

sey kitaba hev petshi paja, e toy kitaba hev sto paja —
tiu cxi libro havas kvindek pagxojn, kaj tiu libro
havas cent pagxojn

**sedey** — *taim-komo* hodiaux

**segun** — *konekti* laux (*komparu*
“along”)

hay olo bi segun yur worda — cxio estu laux viaj vortoj

segun komanda — laux la ordono

**segun ke**segun ke presa fa-syao, volum fa-gran — ju pli la
premo malpliigxas, des pli la volumeno kreskas

**sekla** — *kwo* jarcento

**sekret** — *kwo* sekreto

**sekret-ney** — sekreta

**sekret-nem** — sekrete

**sekretnesa** — sekreteco

**sekunda** — *kwo* sekundo

**sekwi** — *zwo*sekvi

pa sekwi-dey — en la sekva tago

**sekwa** — *kwo*
sekvo, sekvado, sinsekvo

**sekwi-she** — *kwel* sekva, sekvanta

Treba merki lo sekwi-she. — Necesas noti jen kio.

**sekwitura** — *kwo*
sekvajxo

**selekti** — *zwo*selekti

**selekta** — selekto, selektado

**selektura** — selektajxo

**selfa** — *komo* mem

Ta lubi sol swa selfa. — Li amas nur sin mem.

Me selfa zwo-te se. — Mi mem faris gxin.

Sistema selfa es hao. — La sistemo mem estas bona.

selfa-lumi-she — memluma

Lu es karimtaa selfa. — Li estas la bonkoreco mem.

**sem** — *kwanto* sep (7)

**shi-sem** — dek sep

**semshi** — sepdek

**semsto** — sepcent

**sembli** — *zwo*sxajni

**sembla** — sxajno

**sembli-she** — *kwel* sxajna

**sembli-shem** — sxaine

**semdi** — *kwo*dimancxo

**semena** — *kwo* semo

**semeni** — semi

**semening** — semado

**semeni-sha** — semanto

**semener** — semilo

**sempre** — *taim-komo* cxiam

**sendi** — *zwo*sendi

**senda** — sendo, sendado

**sendijen** — sendito

**sendiwat** — sendajxo

**sens** — *kwo* senso, sentumo

pet sens — kvin sensoj

ilusion de sens — eraro de sensoj

bay sit-ney sens — per la sesa senso

**sens-ney** — *kwel*
sensa

sens-ney munda — sensa mondo **sensi** — *zwo* sensi

**sensa** — *kwo* sentajxo, sentumajxo

**sensu** — *kwo* senco

in chaure (tange) sensu — en largxa (mallargxa) senco

se bu hev sensu — tio ne havas sencon

in sertene sensu — en certa senco

**sinsensu-ney** — *kwel*
sensenca

**senti** — *zwo*senti

**senti swa** — senti sin

**senta** — *kwo* sento

senta de lo jamile — sento de beleco

 yuma senta — humura sento

**sentra** — *kwo* centro

**sentrale** — centra

**sentralisi** — centralizi, centrigi

**sentralisa** — centralizado, centraligo

**sentu** — *kwo* cendo

tri euro petshi sentu — tri euxroj kvindek cendoj

**separi** — *kwel*separi, separigxi

**separi-ney** — *kwel* separata

**separa** — separo, separado, separigxo

**septemba** — *kwo* septembro (*ankaux* mes-nin)

pa septemba — septembre

**seria** — *kwo* serio

**seriose** — *kwel*serioza

**seriositaa** — seriozeco

**serpenta** — *kwo* serpento

**serte** — *kwel*certa (certe scianta aux sciita — *komparu* "sertene", "sigure")

**sertem** — certe

**mah-serte** — certigi (*vidu ankaux* "sigurisi")

**mah swa serte** — sin certigi

**sertitaa** — certeco (pri vereco de iu informo), nedubebleco

**sertene** — certa (iu, ia)

al sertene kondision — sub certa kondicxo

in sertene sensu — en certa senco

in sertene kasu — en certaj okazoj

**serva** — *kwo* servo

**servi** — servi

**servi-sha** — servanto, servisto

**serving** — servado

**server** — servilo

**seson** — *kwo* sezono

**sex** — koito, sexumo

fai sex — sexumi

**sexu** — *kwo* sekso

**sexuale** — seksa

**sfera** — *kwo* sfero

**shada** — *kwo* ombro

**shadaful** — ombra, ombreca

**shadi, fai shada** — ombri

**shamba** — *kwo* cxambro

**shami** — *zwo*honti

**mah-shami** — hontigi

**shama** — *kwo* honto

**shamival** — hontinda

**shamishil** — hontema

**shanji** — *zwo*sxangxi, sxangxigxi

feng shanji-te direksion — la vento sxangxis sian direkton

**shanja** — sxangxo

mani shanja — monsxangxo

**shansa** — *kwo* sxanco

**shao** — *inplas-kwanto* malmulte

**shao-po-shao** — iom post iom

**shaotaa** — malmulteco

**zuy shao** — plej malmulte

**shapa** — *kwo* cxapo (*komparu* "kapushon")

**shapa-ki** — cxapeto

**sharja** — *kwo* sxargo; sxarganco

**sharji** — sxargi

**sharjing** — sxargado

**shatami** — *zwo*mallauxdi,sakri

**shatama** — sakrajxo, mallauxdo

**shayad** — versxajne

**she** — *gramatika (aktiva participo)*lubi-she gina — amanta virino

**she** — *konekti* cxe *(en la domo, hejmo, logxejo de; en la lando, nacio de; en la verko,
skribajxoj, muziko de; en la medio de, en (hom)grupo el)*

me es she me — mi estas cxe mi

sta ba kom she yu — estu kiel cxe vi hejme

she amigas — cxe amikoj

she Homer — cxe Homero

es abyas she lu — estas la kutimo cxe li

instinkta she animal — instinkto cxe animaloj

**shefe** — *kwel*cxefa

**shefa** — cxefo

**shefem** — cxefe

**shefurba** — cxefurbo

**sheiki** — *zwo*skui

sheiki kapa — skui la kapon

**sheika** — skuo, skuado

**ardasheika** — tertremo

**shel** — *kwo* sxelo (korneca aux
kalkeca krusteto aux kiraso); konko
(de molusko)

ovoshel — ova sxelo

tortuga shel — testuda sxelo

**shi** — *kwanto*dek (10)

**shi-ney** — deka

**shifen**

un de shifen — dekono (=nol koma un)

**shi-un** — dek unu

**shi-dwa** — dek du

**shikar** — *kwo* cxasajxo

**shikari** — cxasi

**shikaridoga** — cxashundo

**shikaring** — *kwo* cxaso

**shikari-sha, shikarnik** — cxasisto

**ship** — *kwo* sxipo

**shma** — *syao «acx-»*

shma-kaval — cxevalacxo

shma-dom — domacxo

shma-rasmi — desegnacxi

shma-skribi — skribacxi

**shokolat** — *kwo* cxokolado

**shop** — *kwo* vendejo, magazeno

**shu** — *kwo* sxuo

**shuki** — *zwo*sercxi

**shuka,** **shuking** — sercxo, sercxado

**shuki-sha** — sercxanta

**shuker** — sercxilo

**shulin** — *kwo* arbaro

**shum** — *kwo* bruo

**shum-ney** — brua

**shumi** — brui

**shuti** — *zwo*pafi

shuti bay banduk (kanon) — pafi per fusilo (kanono)

**shuta** — pafo

**shuting** — pafado

**shuter** — pafanto, pafisto

**shwo** — *zwo*diri, paroli

**shwoing** — dirado; *gram.* modo (verba
modalo)

**shwosa** — parolo

**shwotura** — diro; proverbo

**shwoer** — parolanto

**si** — *gramatika* se (sed por optativo kiel "ho! se li venus!" uzu "magari")

si pluvi dan me resti pa dom — se
pluvos, mi restos hejme

**sidi** — *zwo*sidi

**en-sidi** — eksidi

**sidika** — sidilo

**sifra** — *kwo* cifero

**sigareta** — *kwo* cigaredo

**signa** — *kwo* signo

**signi** — signi

**signal** — *kwo* signalo

**signali** — signali

**signaling** — signalado

**signifi** — *zwo*signifi

**signifa** — signifo

**signifaful** — signifa, signifoplena

**sigure** — *kwel*certa (havanta aux donanta la senton de certeco — *komparu* "serte"); fidinda,
senriska; garantiita; senhezita, firma

sigure plasa — senriska loko

sigure vos — firma vocxo

fo sta sigure — por esti certa

sigure om swa selfa — memfida

sigure om sukses — certa pri la sukseso

**siguritaa** — certeco (*komparu*
"sertitaa")

swa-siguritaa — memfido

**sigurisi** — 1) certigi (firmigi,
sensxanceligi, garantii); 2) asekuri

**sigurisa** — 1) certigo; 2) asekuro

**sikin** — *kwo* trancxilo

**sikin do kalam** — posxtrancxilo

**sikom** — *unisi*cxar *(cxe la komenco de frazo)*Me bu yao-te shwo se a yu, bat sikom yu selfa begin
sey kunshwosa, yu mus jan, ke yu hi es nofelise. — Mi ne volis diri tion al vi,
sed cxar vi mem komencis nian interparolon, vi devas scii, ke estas vi kiu
estas malfelicxa.

**silensi** — *zwo*silenti

**silensa** — silento, silentado

**simbol** — *kwo* simbolo

**simbolike** — simbola

**simile** — *kwel*simila

**similitaa** — simileco

**simili** — simili

lu simili suy mata — li similas sian patrinon

**similisi** — similigi

**similifi** — similigxi

**simple** — *kwel*simpla

**simplitaa** — simpleco

**simplisi** — simpligi

**simplisa** — simpligo

**simplem** — simple

**simuli** — *zwo*simuli

**simula** — simulado

**simuli-sha** — simulanto

**simuler** — simulilo

**sin** — *konekti* sen

*syao* *«sen»*

**sinsensu-ney** — sensenca

**sinvalor-ney** — senvalora

**sina** — *kwo* brusto; sino

**sinian** — *zwo*sopiri (al io, pri io)

Me sinian om yu. — Mi sopiras pri vi.

Ta sinian om dom. — Li sopiras al la hejmo.

**sirke** — *komo* cxirkaux (proksimume — *komparu* "sirkum")

sirke dwashi jen — cxirkaux dudek homoj

sirke mil — cxirkaux milo

**sirkula** — *kwo* cirklo; rondo (kunvenantaro)

**sirkula(-ney)** — cirkla

**sirkulalinia** — cirkonferenco

**sirkum** — *konekti-komo* cxirkaux (ronde en la spaco kusxanta cxiuflanke de)

sirkum dom — cxirkaux la domo

 kan sirkum — cxirkauxrigardi sin

**sirkumi** — cxirkauxi, cxirkauxigi

**sirkuma** — cxirkauxo, cxirkauxigo

**sista** — *kwo* fratino

**sistema** — *kwo* sistemo

**sit** — *kwanto* ses (6)

**sitshi** — sesdek

**sitsto** — sescent

**sitdi** — *kwo*sabato

in sitdi — sabate

**situasion** — *kwo* situacio

**situasion-ney** — situacia

**skay** — *kwo* cxielo (komparu "swarga")

**ski** — *kwo* skio

**fai ski** — skii

**skiing** — skiado

**skier** — skianto

**skola** — *kwo* lernejo; skolo

**skolakitaba** — lernolibro

**skribi** — *zwo*skribi

**skriba** — skribo

**skribing** — skribado

**skribitura** — skribajxo

**skribitip** — skribmaniero

**skriber** — skribisto

**skuma** — *kwo* sxauxmo

**skumi** — sxauxmi

**sliva** — *kwo* pruno

**slivabaum** — prunujo

**sloy** — *kwo*tavolo, stratumo

**sloy-ney** — tavola, stratuma, tavolita

sloy-ney panpasta — tavolita/foliigita pasto

**sloy-nem** — tavole

**fa-sloy** — tavoligxi

**smaili** — rideti **smaila** — *kwo* rideto

**snega** — *kwo* negxo

**snegi** — negxi

**sneging** — negxado

**snegalwosa** — negxfalo

**sneginka** — negxero

**snova** — *komo*denove, ree

**sobre** — *konekti* super (*komparu*
"super")

sobre urba — super la urbo

mil metra sobre marnivel — mil metroj super marnivelo

**sobreolo** — precipe, pli ol cxio aux
cxiu alia

**sobre-ney** — supera

**sobrenesa** — supereco

**sobreyuan** — superulo

**sok** — *kwo* sxtrumpeto

**sol** — *komo*nur

**sole** — *kwel*sola

**solitaa** — soleco

**solem** — sole

**solta** — *kwo* salo

**solti** — sali

**solta-ney** — sala

**solti-ney** — salita

**solta-nish** — saleta

**soltadan** — salujo

**solvi** — *zwo*solvi (fari solvajxo — *komparu*
“resolvi”)

solvi solta in akwa — solvi salon en akvo

**solving** — solvado

**solvitura** — solvajxo

**solver** — solvilo

**somni** — dormi

treba go somni — necesas iri dormi

**somna** — *kwo*
dormo

**somnaful** — dorma **somnisi** — dormigi

**somniser** — dormigilo

**son** — *kwo* filo

**son-ki** — fileto

**sonji** — *zwo*songxi

me sonji-te ke... — mi songxis, ke...

**sonja** — songxo

**soya** — *kwo* sojo

**soya saus** — sojsauxco

**soya bona** — sojfaboj

**spaida** — *kwo* araneo

**spaidaweba** — filandro, araneajxo

**spari** — *zwo*sxpari

**sparishil** — sxparema

**sparitura** — sparajxo

**spas** — *kwo* spaco

**spas-ney** — spaca

**spas-taim-ney** — spactempa

**spendi** — *zwo*elspezi

**spenda** — elspezo

**spesiale** — *kwel*speciala

**spesialem** — speciale

**spesialitaa** — specialeco

**spesialista** — specialisto

**spika** — *kwo* dorno, pikilo, pikajxo

**spikatel** — pikdrato

**spiri** — *zwo*spiri

**ausspiri** — elspiri

**inuspiri** — enspiri

**spira, spiring** — spiro, spirado

**spiritu** — *kwo* spirito

**spirituale** — spirita

**spiritualitaa** — spiriteco

**spota** — *kwo* makulo

**spota-ney** — makula

**spoti** — makuli

**suryaspota** — sunmakuloj

**spuki** — *zwo*kracxi

**spuka** — kracxo

**sta** — *sta* stati; farti

Komo yu sta? — Kiel vi fartas?

Komo may kitaba sta? — Kiel fartas mia
libro?

Ta sta bu ga hao. — Li/sxi fartas
ne tute bone.

**stasa** — stato; farto

**stal** — *kwo* sxtalo

buruji-stal — rustimuna sxtalo

**stan** — *zwo*stari

stankolar — stara kolumo

**en-stan** — starigxi, ekstari

**stanka** — stativo, stablo (movebla kunmetajxo), apogilo

**stansa** — *kwo* starado; stara pozo

**stanshil** — *kwel*
starema

**mah-stan** — *zwo* starigi

**stanga** — *kwo* stango

**flagastanga** — flagstango

**stara** — *kwo* stelo

**stara-ney** — stela

**staraful** — stelplena

**stasion** — *kwo* stacio

**ferdao-stasion** — fervoja stacio

**stata** — *kwo* sxtato

Unisi-ney Statas de Amerika (USA) — Usono

**stata(-ney)** — sxtata

statagana — sxtathimno

**stepi** — pasxi **stepa** — *kwo* pasxo

fai stepa fo/kontra koysa — entrepreni agojn por/kontraux

**sto** — *kwanto* cent (100)

**stoka** — cento

**stofen**

sem de stofen — sep centonoj

**stofenka** — centono

**stolba** — *kwo* fosto; piliero

**fa-stolba** — stupori

**stomak** — *kwo* stomako

**ston** — *kwo* sxtono

**ston(-ney)** — sxtona

**stonifi** — *zwo* sxtonigxi

**stonifo** — *kwo* sxtonigxo

**stopi** — *zwo*halti, haltigi, stopi; cxesi,
cxesigi

stopi shwo! — cxesigu paroladon!

sin stopi — sen cxeso

stopi in hotel — enhoteligxi

**stopa** — *kwo*
halto, cxeso

**gunstopa** — *kwo* striko

**stoper** — *kwo* sxtopilo

**stopika** — *kwo* haltejo

**storma** — *kwo* sxtormo

**snegastorma** — *kwo* negxventego

**strane** — *kwel*stranga

**stranem** — *komo* strange

**stranitaa** — *kwo* strangeco

**stripa** — *kwo* strio

**stripi** — strii

**stripi-ney** — stria, striita

**studi** — *zwo*studi

**studa** — studo, studado

**stula** — *kwo* segxo; fotelo

**brakastula** — braksegxo, fotelo

**stupide** — *kwel*stupida, stulta

**stupida** — *kwo* stultulo/stultulino

**stupido** — *kwo* stultulo

**stupidina** — *kwo* stultulino

**stupiditaa** — *kwo* stupideco, stulteco

**suan** — *kwel*acida

**suannesa** — *kwo* acideco

**suantaa** — *kwo* acido

**suanmilka** — *kwo* acidlakto

**fa-suan** — *zwo* acidigxi

**mah-suan** — *zwo* acidigi

**suanish** — *kwel* acideta

**sub** — *konekti* sub

sub tabla — sub la tablo

sub nuy kontrola — sub nia kontrolo

**sub-ney** — *kwel*
suba

**subyuan** — *kwo* subulo

**subjen** — *kwo* regato, regnano

**subtragi** — *zwo*subtrahi

sem subtragi dwa es pet — se ni subtrahas 2 de 7, ni ricevas 5

**subtraga** — *kwo*
subtraho

**suda** — *kwo* sudo

**suda(-ney)** — suda

suda feng — suda vento

**suden** — *konekti-komo* sude, sude de

urba es suden — la urbo estas sude

suden urba ye shulin — sude de la urba situas arbaro

**sudor** — *kwo* sxvito

**sudor-ney** — sxvita

**sudori** — sxviti

**sudorisi** — sxvitigi

**sudoriser** — sxvitigilo

**sufi** — *zwo*suficxi

se sufi — tio suficxas

**sufi-she** — suficxa

**sufi-shem** — suficxe

**busufi-she** — nesuficxa

**suhe** — *kwel*seka

**suhitaa** — sekeco

**suhifi** (fa-suhe) — sekigxi

**suhisi** (mah-suhe) — sekigi

**suhiser** — sekigilo

**suki** — *zwo*sucxi

**suking** — sucxado

**suker** — sucxilo

**sukra** — *kwo* sukero

**sukradan** — sukerujo

**sukses** — *kwo* sukceso

**suksesi (fai sukses)** — sukcesi

**sukses-ney** — sukcesa

**sukses-nem** — sukcese

**sulam** — *kwo* sxtuparo

**portisulam** — eskalo, sxtupetaro

**kordasulam** — sxnursxtupetaro

**suluki** — konduti **suluka** — konduto

**suma** — *kwo* sumo

in suma — sume

**sumi** — sumigi

**suming** — sumigado

**sumare** — suma

**sun** — baldauxTil sun! — Gxis baldaux!

**sun-ney** — *kwel* baldauxa

**suomen** — finno; finna; finna lingvo

**Suomi** — Suomio, Finnlando (*ankaux* Finland)

**suon** — *kwo* sono

**suoni** — soni

**suoning** — sonado

**sup** — *kwo* supo

**super-** — *kwel,
komo, exklami, syao* super-
*(superordinara)*

superjen — superhomo

superstara — superstelo

**superi** — superi

**suporti** — *zwo*subteni

**suporta** — subteno

**suporter** — subtenanto

**suposi** — *zwo*supozi

**suposa** — supozo

**surfas** — *kwo* surfaco

**surprisa** — *kwo* surprizo

**surprisi** — *zwo* surprizi

**fa-surprisi** — *zwo* surprizigxi

**surprisa-ney**, **surprisive** — surpriza

**sursa** — *kwo* fonto

**surya** — *kwo* suno

**suryaflor** — sunfloro

**suryaspota** — sunmakuloj

**suy** — *inplas-kwel* lia, sxia, gxia, sia

**swa** — *gramatika* si, sin; min, vin,
nin, ilin *(universala refleksivo)*

shwo a swa — diri al si

me woshi swa — mi lavas min

yu woshi swa — vi lavas vin

mah swa zwo se — igi sin fari tion

ta lubi sol swa selfa — li/sxi amas nur sin mem

bi she swa — esti cxe si

swa-luba — sinamo

swa-kontrolo — sinkontrolo

p class=MsoNormal style='margin-top:6.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:0cm;

**margin-left:35.45pt;margin-bottom:.0001pt;text-indent:-35.45pt'>**swaagat** — *exklami* bonvenon**

**swarga** — *kwo* cxielo (la
restadejo de Dio aux dioj — komparu "skay")

**swargalok** — *kwo*
paradizo

**swasti** — *exklami* estu la bono! felicxon! fartu bone!

**swate** — *kwel*nigra

**swimi** — *zwo*nagxi

swimi-yen — nagxe

**swiming** — *kwo*
nagxado

**swimer** — *kwo* nagxisto

**swina** — *kwo* porko

**gin-swina** (swinina) — *kwo* porkino

**man-swina** (swino) — *kwo* virporko

**yunswina** — *kwo* porkido

**swinamasu** — *kwo* porkajxo

**syao** — *kwel*malgranda, eta

**syen** — *kwo* kordo

**syentul** — *kwo* korda instrumento

**arkusyen** — *kwo* kordo de pafarko

**ta** — *inplas-kwo* li, sxi, gxi *(anima — komparu* "it"*)*

Es may kota, ta nami Vaska. — Tio estas mia kato, gxi nomigxas Vaska.

**tabla** — *kwo* tablo

**fantabla** — *kwo* mangxtablo

**lignatabla** — *kwo* ligna tablo

**skribitabla** — *kwo* skribtablo

**tabut** — *kwo* cxerko

**tachi** — *zwo*tusxi

**tacha** — *kwo* tusxo

**taim** — *kwo* tempo

hev taim fo zwo koysa — havi tempon fari ion

es taim fo — tempas

es gro-taim fo samaji... — delonge estas tempo kompreni...

afte shao taim — post nelonga tempo

pa hao taim — gxustatempe

nau-taim, wek-taim e lai-taim — prezenco, preterito kaj futuro

**taim-ney** — tempa

**taimike** — provizora

**tak** — *komo* tiel

Me opini tak. — Mi opinias tiel.

Tak, bu kontra-nem. — Tiel, ne male.

Hay bi tak! — Tiel estu!

**tak ke** — tiel ke

**tal** — *inplas-kwel* tia

Me bu pri tal joka. — Al mi ne placxas tiaj sxercoj.

Jiva es tal hi. — Tia estas vivo.

**talim** — *kwo* klerigo, instruado

minista de talim — ministro de instruado

gaoley talim — supera instruado **talimi** — *zwo* instrui

talimi kindas — instrui infanojn

talimi musika a kindas — instrui muzikon al infanoj

**talimer** — *kwo*
instruisto

**taliming** — *kwo* instruado

**tamani** — *zwo*deziri (esprimi al iu bonvolan esperon — komparu “yao”)

me tamani a yu fortuna — mi deziras al vi bonan sxancon

**tamana** — *kwo*
deziro

zuy hao tamana! — plej bonajn dezirojn! bondezirojn!

**tambur** — *kwo* tamburo

**tamburi** (bati tambur) — tamburi

tamburi bay finga pa tabla — tamburi
per la fingroj sur la tablo

**tamra** — *kwo* daktilo

**tamrapalma** — daktilujo

**suhtamra** — *kwo* sekaj daktiloj

**tamrin** — *kwo* ekzerco, ekzercigxo

**tamrini** (fai tamrin) — *zwo* ekzerci, ekzercigxi

**tana** — *kwo* breto

**tange** — *kwel*streta, malvasta,
mallargxa

**tangitaa** — malvasteco, mallargxeco

**tangifi** (fa-tange) — mallargxigxi

**tangifa** — mallargxigxo

**tangisi** (mah-tange) — mallargxigi

**tangisa** — mallargxigo

**tanike** — *kwel*malgrandega

**tanikem** — malgrandege

**bu tanikem** — (ecx) ne iomete

**tanto** — *inplas-kwanto* tiom; tiel (tiagrade)

Bu gai gun tanto. — Oni ne
devus labori tiom.

Tanto kwanto treba — tiom kiom necesas.

Tanto ke me jan — laux mia scio.

**tanto... kom** — tiom...kiom, tiom multe...kiom

tanto kway kom posible — tiel rapide kiel eble **bu tanto…kom...** — ne tiom...
kiom

**tapis** — *kwo* tapisxo

**tara** — pneuxo

infli tara — pumpi pneuxon

**taraf** — *kwo* flanko

pa un taraf... pa otre taraf — unuflanke... aliflanke

**baktaraf** — *malantauxa
flanko*

**tarde** — *kwel*malfrua

es yo muy tarde — estas jam tre malfrue

til tarde nocha — gxis malfrua nokto

tardem es pyu hao kem neva — pli bone *malfrue,
ol* neniam

**tardi** — malfruigxi

**tarditaa** — malfrueco, malfruigxo

**tasa** — *kwo* taso

**taska** — *kwo* tasko

dai taska fo domgunsa — doni taskon
por hejma laboro

**tavan** — *kwo* plafono

**tayar** — *kwel*preta

ob yu es tayar fo go? — cxu vi estas preta iri? deyfan
es tayar — la tagmangxo estas preta

**tayartaa** — preteco

**tayari** — pretigi, prepari

tayari bavul — pretigi la valizojn

**tayari swa** — pretigxi, preparigxi

tayari swa fo safara — pretigxi al la vojagxo

**tayaring** — pretigado, preparigxo

**te** — *gramatika (preterito)*

Me bu jan-te om to. — Mi ne sciis pri tio.

**teatra** — *kwo* teatro

**tedi** — *zwo*tedi

se tedi me — tio tedas min

**teding** — tedo, tedado

**tedi-she** — teda

**tedishil** — tedema

**tel** — *kwo* drato

**spikatel** — pikdrato

**sintel-ney** — sendrata

**telefon** — *kwo* telefono

**telefoni** — telefoni

**tem** — *gramatika* desKem pyu lao, tem pyu stupide. — Je pli maljuna, des
pli stulta.

Kem pyu, tem pyu hao. — Je pli multe, des pli bone.

Ela bu lai ku? Tem pyu hao. — Cxu sxi ne venos? Des pli bone.

Yur opina es tem pyu strane ke, pa fakta, yu koni me yo basta. — Via opinio *estas des pli* *stranga* ke fakte vi jam suficxe konas min.

**tema** — *kwo* temo

temi om... — temas pri...

**temperatura** — *kwo* temperaturo

**temti** — *zwo*tenti

**temta** — tento

bu dukti nu inu temta — ne konduku nin en tenton

**teni** — *zwo*teni

**teni swa** — sin teni

**tensi** — strecxi; strecxigxi

**tensi-ney** — *kwel* strecxa, strecxita

**tensa** — tensio; strecxo

**testa** — *kwo* testo

**testi** — testi

**ti** — *gramatika* *lauxvola
indikilo de la substantiva grupo*Me kwesti ta om ti ta jivi na planeta. — Mi
demandis lin pri la planeto sur kiu li logxas.

Me bu yao diskusi ti yu shwo na kwesta. — Mi ne volas diskuti pri la demando
kiun vi menciis.

**tigra** — *kwo* tigro

**tigro** — virtigro

**tigrina** — tigrino

**yuntigra** — tigrido

**til** — *konekti* gxis

Til aksham! — Gxis vespero!

Til manya! — Gxis morgaux!

Til sun! — Gxis baldaux!

Fon kapa til peda. — De kapo
gxis piedoj.

Me bu jan-te se til nau. — Mi ne sciis tion gxis nun.

**tip** — *kwo* tipo

**tipike** — tipa

**tiri** — *zwo*tiri

**tira** — tiro

**tiring** — tirado

**tiriboxa** — tirkesto

**korkatirika** — korktirilo

**to** — *inplas-kwo*
tio

Se es dom, e to es auto. — Tio cxi estas domo, kaj tio
estas auxto.

To es avion, bu faula. — Tio estas flugilo, ne estas birdo.

Me bu jan nixa om to. — Mi scias nenion pri tio.

**to es** — tio estas, alivorte

**toy** — *inplas-kwel* tiu, tiuj

sey kitaba hev petshi paja, e toy kitaba hev sto paja —
tiu cxi libro havas kvindek pagxojn, kaj tiu libro
havas cent pagxojn

**toleri** — *zwo*toleri

**tolera** — tolero

**toleribile** — tolerebla

**butoleribile** — netolerebla

**tolerishil** — tolerema

**tolerishiltaa** — toleremo

**tomata** — *kwo* tomato

tomata saus — tomata sauxco

**topale** — lama

**topala** — lamulo **topali** — lami

**topuk** — *kwo* kalkano

**tori** — *zwo*sxiri, sxirigxi

**toripes** — sxirajxo

**tormenti** — *kwo*turmenti

**tormenta** — turmento

**tormenting** — turmentado

**tortuga** — *kwo* testudo

tortuga shel — testuda sxelo

**toshi** — *komo* ankaux (same, egale kiel aliaj — *komparu* "yoshi")

Me toshi wud yao safari. – Ankaux mi volus vojagxi. Lu toshi
es hir. — Ankaux li estas cxi tie. Me bu ve go a kino. – Me toshi. — Mi ne iros
kinon. – Ankaux mi.

**tote** — *kwel* tuta, kompleta, senescepta

**tota** — tuto, tutajxo

pa tota — entute **totale** — totala

**totem** — tute, plene, komplete, senescepte

bu totem — ne tute; totem bu — tute ne

**toxin** — *kwo* veneno, tokso

**toxin-ney** — venena, toksa

**toxini** — veneni, venenigxi, toksi, toksigxi

**toxining** — venenado, venenigxo, toksado, toksigxo

**tra** — *konekti-syao* tra; trans

tra winda — tra fenestro

tra gata — tra la strato

tra osean — tra/trans la oceano

tra ol nocha — tra la tuta nokto

tralekti — tralegi

tranochi — tranokti

trasalti — transsalti

**trai** — *zwo* provi (peni fari — *komparu* “probi”)

**traisa** — provo

**trankwile** — paca, kvieta, serena

**trankwilitaa** — sereno, kvieto, paca stato

**trasa** — *kwo* spuro

finga trasa — spuroj de fingroj

peda trasa — piedspuroj

lyu trasa — postlasi spurojn

sin trasa — senspure

**trasi** — spuri

**trati** — *zwo*trakti (sed ne “diskuti”);
aliri (problemon ktp.)

trati kun respekta — trakti kun respekto

**maltrati** — mistrakti

**trata** — trakto; aliro

**treba** — *sta* necesas, bezonas; igi
necesa

fa-aksham, treba go a dom — vesperigxas, necesas iri hejmen

nu treba go a dom — necesas al ni iri hejmen

treba pyu jen — necesas pli multe da homoj

treba shwo ke... — oni devas diri, ke...

regula treba klarisa — la regulo necesigas klarigo

sey kwesta treba kaulusa — tiu demando postulas konsiderado

**tren** — *kwo* vagonaro, trajno

**trenyuan** — konduktoro (en vagonaro)

**treta** — trajto

**tri** — *kwanto* tri
(3)

**trifen**un de trifen — triono; dwa de trifen — du trionoj

**trifenka** — triono

**triple** — triobla

**trishi** — tridek

**tristo** — tricent

**tri-ney** — tria

**tri-nem** — trie

**triangula** — *kwo* triangulo

**tridi** — *kwo*merkredo

**triste** — *kwel*trista

**tristitaa** — tristeco

**tro** — *komo* tro

tro mushkile — tro malfacila

tro yarke — tro hela

yu gun ya tro — vi ja laboras
tro multe

es ya tro! — tio estas ja troa/troe!

**fai tro** — troigi; transpasxi
la limojn, perdi mezuron

**trupa** — *kwo* grego, trupo

**trupas** — *kwo* trupoj

**tu** — *gramatika (la infinitiva partiklo, substantivigo*)

Tu samaji es tu pardoni. — Kompreni estas pardoni.

Tu shwo veritaa es hao. — Diri veron estas bone.

**tualet** — *kwo* necesejo

**tualya** — *kwo* visxilo

**tuba** — *kwo* tubo (*rigardu
ankaux* “tyuba”)

**tuh** — *kwo* tuko

**avantuh** — antauxtuko

**poshtuh** — posxtuko

**tuki** — *zwo*frapi (batante produkti sonon), frapadi

tuki pa dwar — frapi al la pordo

**ek-tuki** — frapi unufoje

**en-tuki** — ekfrapi

**tuka** — frapo

**tuking** — frapado

**tul** — *kwo* ilo, instrumento

**tuman** — *kwo* nebulo

tuman kovri dol — nebulo kovras
la valon

**tumanisi** — nebuligi

**tume** — *kwel*malluma, malhela

**tumitaa** — mallumo

**tunga** — *kwo* doloro

**tungi** — dolori

may kapa tungi — la kapo min doloras

**tungi-she** — dolora

**tupe** — *kwel*malakra; obtuza; sensprita

**tupifi** (fa-tupe) — malakrigxi

**tupisi** (mah-tupe) — malakrigi

**tur** — *kwo* cxirkauxvojagxo, rondvojagxo; vico (fari
ion)

pa swa-ney tur — je sia vico

es yur tur fo jawabi — estas via vico respondi

**turi** — cxirkauxvojagxi, rondvojagxi, fari
turneo

**turista** — turisto

**turan** — *taim-komo* subite

**turan-ney** — subita

**turni** — turni, turnigxi

**turna** — *kwo* turno **turning** — turnado

**tuy** — *komo* tujriva es tuy afte dom — la rivero estas tuj
malantaux la domo

**tuy ke** — tuj kiam

tuy ke ta vidi me, ta lopi a me — tuj kiam li min vidis, li kuris al mi

**tuza** — *kwo* leporo/leporino

**man-tuza** (tuzo)— virleporo

**gin-tuza** (tuzina)— leporino

**yuntuza** — leporido

**TV** — *kwo* televidilo

**twerde** — *kwel* malmola, dura, solida

**fa-twerde** (twerdifi) — malmoligxi

**mah-twerde** (twerdisi) — malmoligi

**twerdika** — solido, malmolajxo

**twerditaa** — malmoleco

**tyuba** — *kwo* premtubeto (*rigardu
ankaux* “tuba”)

tyuba de dentapasta — premtubeto de
dentpasto

**udali** — *zwo*forigi, malaperigi

**udala, udaling** — forigo, malaperigo

**ugrosa** — *kwo* minaco

**ugrosi** — minaci

**Ukraina** — Ukrainio

**ukrainska** — ukraino; ukraina; ukraina lingvo

**un** — *kwanto*unu (1)

un afte otre — unu post la alia

un fon zuy jamile gela — unu el la plej belaj knabinoj

**un-ney** — unua

**un-nem** — unue; *taim-komo* komence, antauxe

**un-e-haf** — unu-kaj-duono

**unves** *—*
*inplas-komo* foje

**undi** — *kwo* lundo

**une** — *kwel*unueca

une tota — unueca tuto

**unitaa** — unueco

**unem** — unuece **unisi** — *zwo* unuigi

**unifi** — *zwo* unuigxi

**unisa** — unuigo

**unifa** —unuigxo

**unisi-ney** — unuigita, unuigxita

**unida** — *kwo* unuo, unito

**union** — *kwo* unio

Europa-ney union — Euxropa unio

**universitet** — *kwo* universitato

**urba** — *kwo* urbo

**USA** — *kwo* Usono (Unisi-ney Statas de Amerika)

**USA-jen** — usonano

**utile** — *kwel*utila

**noutile** — senutila

**utilitaa** — utilo

**utilisi** — utiligi

**uupar** — *konekti-komo* supren

go uupar — iri supren

uupar sulam — supren la sxtuparon

**uuparen** — *konekti-komo* supre

uuparen sulam — cxe la supra parto de sxtuparo

uuparen on monta — supre sur la monto

me es uuparen — mi estas supre

fon uuparen — de supre

**uupare** — *kwel*supra

**uupara** — *kwo* supro, supra parto

**vage** — *kwel*malklara

**vakue** — *kwel*malplena

**fa-vakue** — malplenigxi

**mah-vakue** — malplenigi

**vakuitaa** — malpleno

**vakum** — vakuo

**val** — indas

val go kan sey filma — indas iri por rigardi tiun
filmon

*syao* "-inda"

sey filma es goval — tiu filmo estas rigardinda

geim es pleival — la ludo estas ludinda

**admirival** — admirinda

**valor** — *kwo* valoro

**valorful** — valora

**valori** — valori (*komparu* “val”)

**valorisi** — valorigi; sxati

**vane** — *kwel*vana

**vanem** — vane

**vanitaa** — vaneco

**vanisi** — vanigi

**vapor** — *kwo* vaporo

**vapori** — vapori, vaporigxi

**vaporing** — vaporigxo

**vapormashina** — vapormasxino

**ve** — *gramatika (futuro)*

me he zwo, me zwo, me ve zwo — mi faris, mi faras, mi faros

**vegi** — pezi (*komparu* "pondi")

it vegi dwa kilogram — gxi pezas du kilogramojn **vega** — *kwo* pezo

**vendi** — *zwo*vendi

**venda,** **vending** — vendo, vendado

**vender** — vendisto

**venji** — *zwo*vengxi

**venja** — vengxo

**venjishil** — vengxema

**ver** — vera, konforma al la realo (mallongajxo de “vere”)

*exklami*  jes, vere *(respondante)*

Bu es ver. — Tio ne estas vera.

Ela es jamile, bu ver? – Ver. — Sxi estas bela, cxu ne? – Jes, vere.

**Bu ver?** — Cxu ne?

**Ver ku?** — Cxu vere?

**vere** — *kwel* vera

**verem** — vere

**veritaa** — vereco; verajxo

**versu** — *konekti* en direkto al, pli
proksime al; al (*rilateco*)

versu mar — *en direkto al* la
maro

versu esta — orienten

luy luba versu ela — lia amo al sxi

versu sabah morba-ney jen en-sta pyu hao — pli proksime al la mateno la
malsanulo ekfartis sin pli bone

**ves** — *kwo* fojo

kada ves yu zwo same galta — vi cxiun fojon faras la saman eraron

pa sey ves — tiufoje

al un-ney ves — unuafoje, je la unua fojo

dwashi ves — dudek fojoj

dwa ves dwa es char — duoble du estas kvar

yoshi un ves — ankoraux unu fojon

**otreves** — alifoje

**koyves** — iufoje

**unves** — foje

**vesna** — *kwo* printempo

in vesna — printempe; fa-vesna — printempigxas

**vexi** — *zwo*cxagreni (kauxzi malplezuron),
koleretigi, inciti

**vexo** — cxagreno, malplezuro, kolereto, incito

**via** — *konekti* pere de, per, tra (tra intera punkto)

via radio — per radio

a London via Paris — en Londono tra Parizo

en-jan via visin — ekscii pere de najbaro

**vidi** — *zwo*vidi

**viding** —vidado

**vida** — vido, vidajxo

**vidiwat** — vidajxo

**vidimogsa** — vidpovo

**vidisens** — vidsenso

**vidipunta** — vidpunkto

**vidibile** — videbla

**vidi-ney** — vidita

**vigyan** — *kwo* scienco

**vigyan(-ney)** — scienca

**vigyaner** — sciencisto

**vije** — vigla

**vilaja** — *kwo* vilagxo

**vin** — *kwo* vinbero, vinberujo

**vin-ney** — vinbera

vinjus — vinbersuko **vinbush** — vinberarbusto

**vingrapa** — vinbergrapolo

**vino** — *kwo* vino

suh vino — seka vino

**vinta** — *kwo* sxrauxbo; helico

**vinti** — sxrauxbi

**vinting** — sxrauxbado

**devinti** — malsxrauxbi

**fa-devinti** — malsxrauxbigxi

**vintitul** — sxrauxbilo

**visin** — *kwo* najbaro

**visin-ney** — najbara

**visin-nem** — najbare

**gin-visin** — najbarino

**visintaa** — najbareco

**visiti** — viziti

**visita** — *kwo* vizito

**visiter** — vizitanto

**visok** — *kwo* tempio

**voki** — *zwo*voki

**voka** — voko

**vos** — *kwo* vocxo (*komparu* "vota")

laute vos — forta vocxo

**vota** — *kwo* vocxo (esprimo de la opinio de cxiu pri elekto)

maiste vota — la plimulto de la vocxoj

**wadi** — *zwo* promesi

**wada** — promeso

**wahta** — *kwo* dejxoro, vacxo (posteno
aux difinita tempo)

**wahti** — dejxori, observadi, gardi

wahti ordina — gardi ordon

wahti kinda — observadi infanojn

Wahti ba may bavul idyen. — Gardu mian valizon iom da tempo.

**wahting** — *kwo* gardado, observado; dejxoro (ago), vacxado

**walaa** — *exklami* jen

walaa nu — jen ni

**wan** — *inpla<a
name=til></a>s-kwo* ulogao wan — altulo

morbiwan — malsanulo

**koywan** — iu

**nulwan** — neniu

**eniwan** — iu ajn

**kadawan** — cxiu (homo)

**wanga** — *kwo* vango

**warme** — *kwel*varma

**warmifi** (fa-warme) — *zwo*varmigxi

**warmisi** (mah-warme) — *zwo*varmigi

**warmish** — varmeta

**warmitaa** — *kwo* varmeco

**warni** — *zwo*averti (om koysa — pri io)

**warna** — *kwo* averto

**way** — *kwesti*kial

way yu bu he jawabi a me? — kial
vi ne respondis al mi?

**weiti** — *zwo*atendi

weiti ba til ke me lai — atendu,
gxis mi venos

**weita, weiting** — *kwo*
atendo

**weitisala** — *kwo* atendejo

**wek** — 1) *loko-komo* for

go wek! — iru for! tren
es yo wek — la *trajno*
jam *foriris*; lu es wek — li
estas for

**mah-wek** — forigi; elpeli, forpeli

**fa-wek** — forigxi

2) *exklami* ek!

Un, dwa, tri, wek! — Unu, du, tri,
ek!

**wen** — *kwesti* kiam

Wen ta go wek? — Kiam li
foriros?

**westa** — *kwo* okcidento

**westa(-ney)** — okcidenta

westa feng — okcidenta vento

**westen** — *konekti-komo* okcidente, okcidente de

urba es westen — la urbo estas okcidente

westen urba ye shulin — okcidente de la urba situas arbaro

**wik** — *kwo* semajno

kada wik — cxiu semajno

**winda** — *kwo* fenestro

**windakin** — *kwo* fenestreto

**wisli** — *zwo*fajfi

**wisla** — *kwo* fajfo

**wislika** — *kwo* fajfilo

**wit** — *kwo* tritiko

witfarina — tritika faruno

**wo** — *kwesti* kie

**a wo** — kien

wo lu es, a wo lu ve go? — kie li
estas, kien li iros?

**fon wo** — de kie

**worda** — *kwo* vorto

pa otre worda — alivorte

**woshi** — *zwo*lavi

woshi bartan — lavi mangxilaro

**woshi swa** — lavi sin

**woshing** — lavo, lavado

**woshi-mashina** — lavmasxino

**wud** — *gramatika* *«-us»*  *(kondicionalo)*me wud yao — mi volus

ta wud zwo si ta wud mog — li farus, se li povus

**wulfa** — *kwo* lupo/lupino

wulfa wuli a luna — lupo ululas al la luno

**wulfo** — lupo

**wulfina** — lupino

**yunwulfa** — lupido

**wunda** — *kwo* vundo

**wundi** — vundi

**wurma** — *kwo* vermo

**ya** — 1) *exklami* jes

oo ya! — ho jes!

2) *gramatika* jaYu jan ya. — Vi ja scias.

Me es ya rega! — Mi estas ja
regxo!

Munda es ya gro-jamile! — Kiel bela estas la mondo!

Es ya gro-gao baum! — Kiel alta estas tiu arbo!

**yabla** — *kwo* pomo

**yama** — kavo (en tero)

ta he kavi yama-ki — li/sxi fosis kaveton

**yan** — *kwo* sxafo

**man-yan** — virsxafo

**gin-yan** — sxafino

**yanmasu** — sxafajxo

**yangurta** — sxafaro

**yao** — *sta* voli, deziri (*komparu*
"tamani")

**yaosa** — volo, deziro

**yar** — *kwo* jaro

Hao nove yar! — Bonan novan jaron!

**muchoyar-ney** — multejara

**yarke** — *kwel*hela (tre luma)

**yarkitaa** — heleco

**yash** — *kwo* agxo

**yashi** — pliagxigxi

**yashing** — pliagxigxo

**yashi-ney** — grandagxa

**ye** — *gramatika* estas (*cxeesto* — *komparu*
"yok")

Hir ye mucho flor. — Cxi tie
estas multe da floroj.

Mani ye? — Cxu vi kunhavas monon?

Kwo ye? — Kio okazas?

Bu ye toy yash. — Mi jam ne estas en tiu agxo.

**yel** — *kwo* piceo

**yen** — *gramatika «-ante»* *(verba adverbo)*

kan-yen — rigardante, sidi-yen — sidante

**yeri** — *taim-komo* hieraux

**preyeri** — *taim-komo* antauxhieraux

**yo** — *taim-komo* jam

yo longtaim — jam delonge; yo yeri — jam hieraux

**yoja** — *kwo* erinaco

**yok** — *gramatika* ne estas (*malesto, foresto — komparu* "ye")

In manidan mani yok. — En monujo ne estas mono.

Problema yok! — Ne estas problemo! Neniaj problemoj!

**yoshi** — *komo* ankoraux (plie), ankaux (kaj plie)

Yoshi treba shwo om agenda. — Ankaux necesas diri pri tagordo.

yoshi pyu — ankoraux pli (multe)

yoshi pyu gao — ankoraux pli alta/alte

yoshi un ves — ankoraux unu fojon

**yu** — *inplas-kwo* vi, vin (ununombra kaj multe-nombra)

**yu-ney,** **yur** — *inplas-kwel* via, viaj, vian, viajn

Es yu-ney kalam, bu me-ney. — Tio estas via krajono, ne
mia.

**yuan** — *kwo*membro, funkciulo, ano (*komparu* "memba")

**yuantot** — *kwo*
personaro *syao* *«ano (de personaro)»*

**armeeyuan** — *kwo* armeano

**domyuan** — *kwo* hejmano

**dwaryuan** — *kwo* pordisto

**gardiyuan** — *kwo* gardisto

**kafeeyuan** — *kwo* homo kiu laboras en kafejo

**partiayuan** — *kwo* partiano

**polisyuan** — *kwo* policano

**preiyuan** — *kwo* pastro

**trenyuan** — *kwo* konduktoro (en
vagonaro)

**yuli** — *kwo* julio (*ankaux* mes-sem)

**yunge** — *kwel*juna

**yungitaa** — *kwo* juneco

**yunga** — *kwo* junulo/junulino

**yungo** — *kwo* junulo

**yungina** — *kwo* junulino

**yunge jenta** — *kwo* junularo

**yuni** — *kwo* junio (*ankaux* mes-sit)

**yur** — *kwo* via, viaj, vian, viajn (*ankaux* yu-ney)

**yus** — *gramatika-komo* 1) gxuste

yus kontra-nem — gxuste male

yus tanto kwanto treba — gxuste tiom kiom necesas

yus to ke me nidi — gxuste tio kion mi bezonas

2) jxus

Lu yus he lopi wek. — Li jxus forkuris.

**yusi** — *zwo* uzi

**yusa, yusing** — *kwo* uzo, uzado

**yuser** — *kwo* uzanto

**yusibile** — uzebla

**zai** — *gramatika «esti faranta»*Bu distrati me: me zai gun. — Ne distru min: mi
laborantas.

**zaruu** — *komo* nepre

**zian** — *kwo* glavo

zian pendi in ziandan pa suy kamar, it zin-chu fasilem — glavo pendis en la glavingo cxe lia
zono kaj facile povis eliri
kaj eniri

**ziandan** — *kwo* glavingo

**zin** — *zwo* eniri, enveni

zin shamba — eniri la cxambron

zin partia — partianigxi

**zinsa** — *kwo* eniro

**zindwar e chudwar** — enirejo kaj elirejo

**zun** — *zwo* sin okupi/okupigxi pri

lu zun musika — li okupigxas pri la muziko

nu zun sey problema yo dwa yar — ni okupigxas pri tiu problemo jam dum du jaroj

**zunsa** — *kwo* okupo

**zuy** — *gramatika-komo* plej; pleje

zuy jamile — plej bela

gani zuy hao — kanti plej bone

pri zuy — sxati pleje

**zwo** — *zwo* fari

treba zwo to — necesas
fari tion

olo es yo zwo-ney — cxio
estas jam farita

gunsa gei zwo — la laboro estas farata