Cn Sách Châm Ngôn

## Đoạn 1

Đoạn này được dò bởi :

* 1 1 Các dụ ngôn vua Salomon, con lai vua Đaviđ, là vua Israel:
* 1 2 Cho được hiểu biết sự khôn ngoan và phép rèn tập;
* 1 3 Biết tỏ lời khôn sáng, chịu lấy thông biết nghĩa lý, công chính, lý đoán ngay thẳng;
* 1 4 Cho trẻ thơ được mưu kế, kẻ thiếu niên có tài trí thông mình.
* 1 5 Kẻ khôn sáng nghe càng thêm khôn sáng; kẻ tinh thông sẽ biết cầm quyền cai trị.
* 1 6 Nó sẽ thông suốt lời thí dụ, giải nghĩa, lời các kẻ khôn ngoan và những câu đố nhiệm các kẻ ấy.
* 1 7 Sự kính dái Chúa là cội rễ sự khôn sáng. Kẻ mê muội xem khinh sự khôn sáng và dạy răn.
* 1 8 Con lai ta, hãy nghe lời cha con răn dạy, chớ chê bỏ lời răn mẹ con:
* 1 9 Để gia thêm hoa mĩ trên đầu con, làm vòng đeo cổ con.
* 1 10 Con lai ta, nếu kẻ có tội dẫn dụ con, con chớ nghe theo chúng nó.
* 1 11 Nếu nó rằng: hãy đến làm một, chúng ta rình chực đổ máu; giấu lưới cho kẻ ngay, vô cớ;
* 1 12 Chúng ta hãy nuốt sống nó như âm phủ, lót mình như kẻ đã xuống mồ;
* 1 13 Chúng ta sẽ được các của châu báu; chứa đầy nhà chúng ta những của đã bắt lấy;
* 1 14 Hãy bắt thăm vuới chúng ta, chúng ta cả thảy có một túi bạc:
* 1 15 Con lai ta, chớ đi làm một vuới chúng nó; cấm chỉ chân con chớ đi đường chúng nó.
* 1 16 Chân chúng nó chạy đi đàng dữ, vội kíp cho được đổ máu.
* 1 17 Song giăng lưới trước mắt chim bay thì luống công.
* 1 18 Chúng nó rình chực đổ máu mình, toan mưu làm hại sự sống mình.
* 1 19 Ấy là đường lối các kẻ hà tiện: làm cho kẻ được của mất sự sống mình.
* 1 20 Sự khôn ngoan rao giảng ở ngoài; cất tiếng lên trong các phố chợ;
* 1 21 Kêu ở đầu lũ đông người; tỏ ra lời mihf trong lối cửa thành, mà rằng:
* 1 22 Trẻ thơ ngây, bay yêu chuộng thơ ngây cho đến bao giờ? Kẻ dại dột ước ao những sự làm hại mình, kẻ mê muội chê chán sự khôn sáng?
* 1 23 Bay hãy lở lại nghe lời ta răn sửa. Này ta giốc tỏ lòng ý ta cho bay, giải ra cho bay các lời ta.
* 1 24 Ta đã kêu gọi, song bay chê chối; ta đã giơ tay, chẳng ai xem sao;
* 1 25 Bay dể duôi các mưu luận ta, xem khinh các lời ta răn trách:
* 1 26 Ta cũng sẽ chê cười bay khi bay phải hư hoại, sẽ nhạo báng bay khi sự bay sợ hãi đổ trên bay.
* 1 27 Khi gian nan bỗng chốc xông vào, hư hoại đổ đến như gió bão; gian nan, cơ cực chất trên mình bay;
* 1 28 Bấy giờ chúng nó kêu cầu ta, song ta chẳng dủ nghe; sớm mai chúng nó chỗi dậy, song chẳng gặp thấy ta:
* 1 29 Bởi vì nó chê ghét lời dạy răn, chẳng chịu lấy sự kính dái Chúa,
* 1 30 Chẳng ưng theo mưu luận ta, dể duôi các lời ta răn trách.
* 1 31 Bởi đấy nó sẽ ăn quả đường lối mình, no đầy các mưu chước nó.
* 1 32 Trở lòng thơ dại sẽ làm cho nó ruyệt vong, sự thịnh kẻ u mê hủy hoại nó.
* 1 33 Song kẻ nghe ta được nghỉ yên chẳng sợ, hưởng sự dư dật, vì đã cất khỏi dái sợ những sự dữ.

## Đoạn 2

Đoạn này được dò bởi :

* 2 1 Con lai ta, nếu con chịu lấy các lời ta, giấu để các điều răn ta ở nơi con:
* 2 2 Lắng tai nghe sự khôn ngoan, hãy dốc lòng học biết sự khôn sáng.
* 2 3 Nếu con kêu cầu sự khôn ngoan, để lòng con hướng về sự khôn sáng;
* 2 4 Nếu con tìm tòi nó như tiền của, đào bới nó như của châu báu:
* 2 5 Thì con sẽ hiểu biết sự dái sợ Chúa, và nhận được sự thông biết Đức Chúa Lời,
* 2 6 Vì Chúa ban sự khôn ngoan, bởi miệng Người thông sáng, hiểu biết.
* 2 7 Chúa gìn giữ sự rỗi cho kẻ lành, che chắn kẻ bước đi trong sự chân thật,
* 2 8 Gìn giữ đường công chính, che chở lối các kẻ lành thánh.
* 2 9 Con cũng sẽ hiểu biết sự công chính, lý đoán, công bằng và các nẻo lành.
* 2 10 Nếu sự khôn ngoan nhập vào lòng con, linh hồn con lấy sự hiểu biết làm vui thích,
* 2 11 Thì mưu luận sẽ gìn giữ con, thông sáng sẽ bênh vực con;
* 2 12 Chữa con cho khỏi đường dữ, thoát khỏi kẻ nói sự gian tà;
* 2 13 Là những kẻ lìa bỏ đàng ngay chính, bước đi trên các lối tối tăm;
* 2 14 Thích ưu làm sự dữ, khoái lạc trong những sự độc ác;
* 2 15 Đường lối chúng nó gian tà, bước đi chúng nó gở quái.
* 2 16 Lại chữa con cho khỏi đàn bà người khác, và nữ ngoại bang, khéo nói dịu dàng,
* 2 17 Nó đã bỏ chồng mình lúc thiếu niên,
* 2 18 Quên điều ước Chúa nó. Nhà nó hướng về sự chết, đường nẻo nó về địa ngục.
* 2 19 Hễ kẻ đến cùng nó chẳng lở về, chẳng còn giữ đường nẻo sự sống.
* 2 20 Lại con sẽ được bước đi trong đàng lành, sẽ giữ đường nẻo kẻ công chính:
* 2 21 Vì các kẻ công chính sẽ được ở trong đất, kẻ ngay lành sẽ bền đỗ trong ấy;
* 2 22 Các kẻ gian ác sẽ ruyệt vong khỏi đất, kẻ làm sự dữ sẽ cất trừ cho khỏi nó.

## Đoạn 3

Đoạn này được dò bởi :

* 3 1 Con lai ta, chớ bỏ quên lề luật ta, lòng con hãy vâng giữ các điều răn ta:
* 3 2 Vì nó sẽ gia thêm cho con các ngày lâu dài, các năm tràng thọ, và sự bằng yên.
* 3 3 Nhân từ chân thật chớ lìa khỏi con; hãy đeo nó vào cổ con, ghi nó trong bia lòng con:
* 3 4 Thì con sẽ được ơn nghĩa và lời răn dạy lành, trước mặt Chúa cùng loài người.
* 3 5 Con hãy trông cậy Chúa hết lòng con, chớ có nương cậy thông sáng con.
* 3 6 Trong các đường lối con, hãy tưởng nhớ Chúa, Chúa sẽ dẫn đưa các bước con.
* 3 7 Chớ lấy con làm khôn ngoan ở nơi mình; hãy dái sợ Chúa, lìa khỏi sự dữ:
* 3 8 Thì con sẽ được mạnh sức trong cuống rốn con, và thăm tưới các xương con.
* 3 9 Con hãy lấy bởi gia tài con, tôn kính Chúa, và bởi hoa lợi đầu mùa con, dâng cho Người:
* 3 10 Thì các kho lẫm con đầy dư dật, các cây ép con, chan chứa rượu.
* 3 11 Con lai ta, sự Chúa sửa trách, con chớ chê chối, Chúa quở phạt con, con chớ ngã lòng:
* 3 12 Kẻ Chúa yêu mến thì Người sửa phạt, ưu thích nó, như cha vuới con.
* 3 13 Phúc cho kẻ được khôn ngoan, và đầy sự thông sáng.
* 3 14 Sắm lấy nó hơn buôn tiền bạc, hoa lợi nó hơn vàng nhất thập thành.
* 3 15 Nó quí giá hơn các gia tài, mọi sự ao ước được chẳng sánh vuới nó.
* 3 16 Ngày lâu dài trong tay hữu nó, tay tả nó giầu có hiển vinh.
* 3 17 Đường lối nó là đường tốt lành, các nẻo nó là nẻo bằng yên.
* 3 18 Nó là cây sự sống cho kẻ cầm giữ nó, kẻ giữ lấy nó thì có phúc
* 3 19 Chúa dùng khôn sáng tạo thành đất, lấy thông biết bền đổ các tầng tlowif.
* 3 20 Bởi sự khôn sáng Chúa các vực sâu tuốn lên, trên mây đông lại nhỏ giọt.
* 3 21 Con lai ta, những sự này chớ rời khỏi mắt con: con hãy giữ lề luật và mưu luận:
* 3 22 Thì linh hồn con sẽ được sống, được hoa mĩ trong cổ con.
* 3 23 Con sẽ bước đi vững vàng trong đường lối con, chân con chẳng phải vấp chạm.
* 3 24 Con ngủ chẳng hề dái sợ; con sẽ nghỉ yên, giấc ngủ con ngọt ngào.
* 3 25 Con chớ dái sợ phải kinh hãi bất kì, và kẻ dữ thần thế xông vào con.
* 3 26 Vì Chúa ở bên sườn con, sẽ gìn giữ chân con cho khỏi con mắc phải.
* 3 27 Con chớ ngăn trở việc lành kẻ có thể làm: nếu con có thể thì chính con hãy làm sự lành.
* 3 28 Con chớ nói vuới bạn hữu con rằng: mày hãy đi, rồi lở lại, mai ta sẽ ban cho mày: khi con có thể ban ngay.
* 3 29 Con chớ lo toan sự dữ cho bạn hữu con, khi nó tin cậy con.
* 3 30 Con chớ tranh cạnh vuới ai vô cớ, khi nó chẳng làm sự gì dữ cho con.
* 3 31 Con chớ phen bì kẻ làm trái công bằng, chớ bắt chước đường lối nó.
* 3 32 Bởi vì các kẻ lừa dối gở lạ trước mặt Chúa, Chúa nói khó cùng những kẻ ngay lành.
* 3 33 Sự nghèo đói bởi Chúa đến nhà kẻ dữ; nhà các kẻ công chính sẽ được phúc lành.
* 3 34 Chúa lừa dối các kẻ lừa dối, Chúa ban ơn cho các kẻ hiền lành.
* 3 35 Kẻ khôn ngoan sẽ được hiển vinh; sự sang trọng kẻ mê muội là xỉ nhục.

## Đoạn 4

Đoạn này được dò bởi :

* 4 1 Các con lai ta, hãy nghe lời cha răn dạy, hãy lắng nghe để chúng con biết sự khôn sáng.
* 4 2 Ta ban của tốt lành cho chúng con; chúng con chớ lìa bỏ lề luật ta.
* 4 3 Vì ta xưa cũng là con lai thơ ấu cha ta, con một non nớt trước mặt mẹ ta.
* 4 4 Người răn dạy ta rằng: lòng con hãy chịu lấy lời ta; hãy vâng giữ các điều răn ta, thì con sẽ được sống
* 4 5 Con hãy sắm lấy sự khôn ngoan, sắm lấy sự thông sáng: con chớ bỏ quên, chớ lìa khỏi các lời miệng ta.
* 4 6 Chớ lìa bỏ sự khôn ngoan, nó sẽ gìn giữ con; hãy yêu chuộng nó, nó sẽ bênh vực con.
* 4 7 Đầu sự khôn sáng là: hãy sắm lấy khôn ngoan, hãy dùng gia tài con mà sắm lấy sự khôn sáng.
* 4 8 Con hãy giữ lấy nó, nó sẽ đem con lên; khi con đã ôm lấy nó thì sẽ được vinh hiển bởi nó.
* 4 9 Nó sẽ gia thêm hoa mĩ trên đầu con; làm triều thiên danh giá cho con đội.
* 4 10 Con lai ta hãy nghe, hãy chịu lấy các lời ta, để các năm sống thêm lên cho con.
* 4 11 Ta sẽ chỉ đang khôn sáng cho con, dẫn đưa con trên các đường nẻo công chính:
* 4 12 Khi con đã vào trong nó thì bước con chẳng chặt hẹp, con chạy đi chẳng vấp ngã.
* 4 13 Con hãy cầm giữ lời răn dạy, chớ lìa bỏ; hãy vâng giữ nó vì nó là sự sống con.
* 4 14 Con chớ khoái lạc trong đường lối kẻ hung bạo, chớ ưa thích lối các kẻ dữ.
* 4 15 Con hãy trốn lánh nó, chớ trải qua nó; hãy rời bỏ nó:
* 4 16 Vì chưng chúng nó chẳng ngủ được khi chưa làm sự dữ; giấc ngủ lìa xa nó khi chưa quặc ai sa ngã.
* 4 17 Chúng nó ăn bánh gian ác, uống rượu độc dữ.
* 4 18 Đường nẻo kẻ lành như sự sáng giãi soi, tấn tới, thêm lên cho đến giữa ngày.
* 4 19 Đường lối kẻ hung bạo tối tăm; nó chẳng biết sẽ sa ngã ở nơi nào.
* 4 20 Con lai ta, hãy lắng nghe các lời ta, hãy ghé tai về lời ta nói.
* 4 21 Nó chớ lìa khỏi mắt con, con hãy giữ nó giữa lòng mình:
* 4 22 Vì là sự sống cho kẻ tìm nó, là sức mạnh cho loài xác thịt,
* 4 23 Con hãy cẩn thận giữ lái tim con, vì sự sống bởi nó mà ra.
* 4 24 Con hãy làm cho miệng gian tà lìa khỏi con, môi gièm pha xa cách con.
* 4 25 Con mắt con hãy xem sự ngay thẳng, mí mắt con đi trước các bước mình.
* 4 26 Con hãy chỉ đường nẻo cho chân mình thì các đường lối con sẽ vững chắc.
* 4 27 Con chớ xê dịch bên tả bên hữu, hãy lánh chân con khỏi sự dữ: vì chưng Chúa hiểu biết các đường lối bên hữu; đường lối bên tả điều gian tà. Chúa sẽ khiến các đường lối con ngay thẳng; đường nẻo con đi được yên hàn.

## Đoạn 5

Đoạn này được dò bởi :

* 5 1 Con lai ta, hãy lắng nghe sự khôn ngoan ta, ghé tai về sự thông sáng ta:
* 5 2 Để lòng con giữ các ý tưởng, môi con giữ những lời dạy răn. Con chớ nghe sự giảo hoạt đàn bà;
* 5 3 Vì môi con bợm như tảng mật nhỏ giọt, cổ họng nó trơn nhẵn hơn dầu;
* 5 4 Song sự sau hết nó cay đắng như ngải cứu, sác như gươm hai lưỡi.
* 5 5 Chân nó xuống nơi sự chết, bước nó lọt vào địa ngục.
* 5 6 Nó chẳng đi trong lối sự sống, bước nó rông dài bất định.
* 5 7 Này con lai ta hãy nghe ta, chớ lìa khỏi các lời miệng ta,
* 5 8 Con hãy làm cho đường lối con xa cách nó, chớ đến gần cửa nhà nó.
* 5 9 Chớ trao danh giá con cho kẻ khác, và năm tuổi con cho kẻ độc ác:
* 5 10 Kẻo người ngoài được đầy sức lực con, và sự khó nhọc con về nhà kẻ khác;
* 5 11 Và đến sau hết con phàn nanf vì đã hao tổn xác thịt mình thì rằng:
* 5 12 Nhân sao tôi chê chối lời dạy răn, và lòng tôi chẳng ưng nghe sự quở trách;
* 5 13 chẳng nghe lời các kẻ dạy dỗ tôi, chẳng ghé tai tôi về các quan giáo?
* 5 14 Tôi hầu phải các sự dữ, trong hội cả và đám đông.
* 5 15 Con hãy uống nước bởi giếng con, và nước chảy bởi suối con:
* 5 16 Nguồn nước con hãy tràn ra ngoài, phân phái các dòng con trong phố chợ.
* 5 17 Con hãy giữ nó một mình, chớ để kẻ khác thông đồng vuới con.
* 5 18 Nguồn mạch con hãy được phúc, con hãy vui mừng vuới bạn nữ thiếu niên con:
* 5 19 Như nai cái đáng yêu đương và hươu con rất xinh tốt; nương long nó làm cho con hàng say mệt; con vui vẻ vì yêu dấu nó liên.
* 5 20 Con lai ta, nhân sao con phái đàn bà ngoài lừa dối, chịu nâng niu trong lòng kẻ khác?
* 5 21 Chúa trông xem các đường lối loài người, soi xét các bước nó.
* 5 22 Kẻ hung bạo mắc phải những sự gian ác mình, phải lòi tói tội lỗi nó cầm buộc.
* 5 23 Nó sẽ chết vì chẳng có phép dạy răn, mắc lừa vì dại dột quá lắm.

## Đoạn 6

Đoạn này được dò bởi :

* 6 1 Con lai ta, nếu con bầu chủ cho bạn hữu, bắt tay vuới người ngoài,
* 6 2 Thì con mắc vướng các lời miệng con, buộc con chính lời mình đã nói.
* 6 3 Con lai ta, hãy làm sự ta bảo con, hãy cứu lấy chính mình, vì con đã sa vào trong tay kẻ khác. Con hãy chạy, hãy vội vàng, đánh thức bạn hữu con:
* 6 4 Chớ để cho mắt con ngủ, mí mắt con chợp lại.
* 6 5 Hãy cứu chữa mình khỏi tay như nai con, như con chim thoát khỏi tay kẻ bắt nó.
* 6 6 Hỡi kẻ biếng nhác, mày hãy đến cùng bọ kiến, xem xét các đường lối nó mà học khôn ngoan:
* 6 7 Nó chẳng có quan tướng, quan giáo quan cai,
* 6 8 Trong mùa hè nó sắm sẵn cho mình của ăn, trong mùa gặt nó thu tích lương thực.
* 6 9 Hỡi kẻ biếng nhác, mày ngủ đến bao giờ? Bao giờ mày thức dậy trong giấc ngủ?
* 6 10 Mày ngủ một lúc, lại chợp một lúc, lại gác tay ngủ một lúc nữa:
* 6 11 Sự khó khăn tới đến như kẻ vội đi đường; thiếu thốn như rũng sĩ cầm khí giới. Nếu mày siêng năng thì mùa gặt tới đến như nguồn suối, sự nghèo khó sẽ lánh xa mày.
* 6 12 Kẻ bỏ Chúa là kẻ vô ích, nó bước đi trong miệng gian tà;
* 6 13 Nó liếc mắt, giậm chân, lấy ngón tay chỉ trỏ,
* 6 14 Nó lo tưởng sự dữ trong lòng gian, hằng gieo lối tranh cạnh.
* 6 15 Song sự bại hoại bỗng chốc đến trên mình kẻ ấy, bỗng chốc nó ruyệt vong, không còn phép chữa.
* 6 16 Có sáu điều Chúa chê chán, và lòng Chúa gớm ghét một điều là bảy:
* 6 17 Con mắt kiêu căng, miệng lưỡi giả trá, tay hay đổ máu vô tội;
* 6 18 Lòng lo tưởng sự độc ác, chân vội kíp chạy vào sự dữ;
* 6 19 Kẻ chứng gian nói lừa dối, và kẻ gieo bất thuận trong anh em.
* 6 20 Con lai ta, hãy giữ các điều răn cha con, chớ lìa bỏ lề luật mẹ con.
* 6 21 Con hãy buộc nó trong lòng con liên, đeo nó vào cổ con.
* 6 22 Khi con đi, nó đi làm một; con ngủ, nó gìn giữ con, con tỉnh thức hãy nói năng vuới nó.
* 6 23 Vì chưng điều răn là đèn, lề luật là sự sáng, răn dạy sửa trách là nẻo sự sống:
* 6 24 Để nó gìn giữ con khỏi đàn bà ác nghiệp, và lưỡi tô nịnh người nữ ngoài.
* 6 25 Lòng con chớ ước ao sự yểu điệu nó, chớ mắc phải ám hiệu nó;
* 6 26 Giá con bợm không đáng một tấm bánh; song nó cướp được linh hồn quí báu người nam.
* 6 27 Chớ thì ai giấu được lửa trong lòng mình, mà áo nó không cháy?
* 6 28 Hay là đi trên than lửa, mà bàn chân chẳng bỏng ru?
* 6 29 Cũng một lẽ ấy kẻ vào vuới đàn bà kẻ khác, hễ đá đến nó thì chẳng được sạch.
* 6 30 Kẻ ăn trộm chẳng đến nặng tội, vì nó ăn trộm cho đỡ lòng đói.
* 6 31 Hễ phải bắt thì đền gấp bảy, hay là nộp hết gia tài trong nhà mình.
* 6 32 Còn kẻ tà dâm vuới vợ kẻ khác, thì mất sự sống mình bởi lòng dại dột nó:
* 6 33 Nó sắm cho mình sự xỉ nhục nhuốc nha, hổ ngươi nó chẳng hề xóa được:
* 6 34 Vì chưng lòng phen bì giận dữ người chồng chẳng tha cho nó trong ngày báo oán;
* 6 35 Chẳng khứng nghe lời ai bầu cử, và chẳng chịu lấy dù rất nhiều lễ vật cho được làm giá chuộc.

## Đoạn 7

Đoạn này được dò bởi :

* 7 1 Con lai ta, hãy vâng giữ các lời ta, hãy giấu để các điều răn ta trong mình con.
* 7 2 Con lai ta, hãy gìn giữ các điều răn ta thì sẽ được sống; lề luật ta như con ngươi trong mắt con:
* 7 3 Con hãy buộc nó vào ngón tay, ghi chép nó trong bia lòng con.
* 7 4 Hãy bảo sự khôn ngoan rằng: mày là chị em ta; hãy gọi thông sáng là bạn hữu con:
* 7 5 Để nó gìn giữ con cho khỏi đàn bà ngoài, đàn bà kẻ khác, nói những lời ngọt ngào.
* 7 6 Ta từng bởi cửa sổ nhà ta, trông qua chuyển song;
* 7 7 Thấy đám kẻ thiếu niên mê muội, xét xem một lai trẻ dại dột,
* 7 8 Trải qua phường phố, đền góc, gần đường nhà đàn bà kia.
* 7 9 Bước đi trong tối tăm, chiều hôm, ban tối mù mịt.
* 7 10 Xảy thấy một đàn bà trang điểm như con bợm, sẵn sàng bắt linh hồn người ta ra đón nó: nói cười chớt, nhà bay đi dông dài,
* 7 11 Chẳng thể yên hàn, không nghỉ chân trong nhà:
* 7 12 Có khi ở ngoài ngõ, có khi ở phố chợ, có khi rình chực trong các xó.
* 7 13 Nó cầm giữ kẻ thiếu niên, hôn mặt, diện mạo lẳng lơ khuyến dũ rằng:
* 7 14 Ta khấn lễ bằng yên, hôm nay hoàn nguyện:
* 7 15 Bởi đấy ta ra đón ngươi, ước ao xem thấy ngươi thì ta đã gặp.
* 7 16 Ta đã dùng dây cất giường ta lên, giải các đệm ngũ sắc bởi đất Egyptô;
* 7 17 Ta đã rẩy giường ta bằng một dược, lô hội, nhục quế.
* 7 18 Ngươi hãy đến, chúng ta khoái lạc say sưa, ôm ấp lấy nhau như đã khao khát, cho đến rạng đông;
* 7 19 Vì chồng ta không ở nhà, nó trẩy đi xa lắm:
* 7 20 Đem túi tiền đi vuới mình; đến ngày rằm mới lở về nhà.
* 7 21 Nó lấy nhiều lời mắc vướng kẻ ấy, dùng miệng ngọt ngào mình lôi nó đi.
* 7 22 Kẻ ấy liền theo nó như con bò đem đi làm thịt, lại như con chiên nhảy quàng; kẻ ngu muội chẳng hiểu biết mình phải đem đi giam cầm,
* 7 23 Cho đến khi tên bắn lọt vào gan; lại như con chim bay vội vào lưới,
* 7 24 Vậy rầy, con lai ta, hãy nghe ta, hãy cẩn thận nghe lời miệng ta.
* 7 25 Chớ để lòng con đem đi các đường lối nó, chớ mắc lừa trong các đường nẻo nó.
* 7 26 Vì nó đã làm cho nhiều kẻ bị thương đổ ngã; và kẻ rất rũng sĩ đã phải giết bởi nó.
* 7 27 Nhà nó là đường lối địa ngục, thâu đến cùng sự chết.

## Đoạn 8

Đoạn này được dò bởi :

* 8 1 Chớ thì khôn ngoan chẳng kêu gọi, thông sáng chẳng cất tiếng lên?
* 8 2 Đừng các nơi cao, các đỉnh cao, trên đường, ở giữa các đường nẻo,
* 8 3 Gần các cửa thành, ở giữa các cửa, mà rằng:
* 8 4 Hỡi loài người, ta kêu gọi bay; tiếng ta hướng về con lai loài người.
* 8 5 Các trẻ thơ ngây, bay hãy hiểu biết mưu chước, các kẻ mê muội, bay hãy lắng nghe.
* 8 6 Bay hãy nghe vì ta sẽ nói những sự cao cả; môi ta mở ra giảng sự công bằng.
* 8 7 Cổ họng ta thuật ra sự chân thật; môi ta gớm ghét sự gian tà.
* 8 8 Các lời ta công chính, chẳng có sự dữ hay là giả dối trong nó:
* 8 9 Nó công bằng cho những kẻ thông minh; chính trực cho người tìm hiểu biết.
* 8 10 Bay hãy chịu lấy phép dạy răn ta hơn tiền của; hãy chọn sự thông biết hơn là vàng.
* 8 11 Khôn ngoan hơn các của rất quí giá; mọi sự đáng ước ao không sánh được vuới nó.
* 8 12 Ta khôn ngoan ở trong hội bàn, ở trong các ý tưởng thông sáng.
* 8 13 Sự dái sợ Chúa ghét sự dữ; kiêu căng, cậy mình, đường lối gian tà, miệng hai lưỡi thì ta gớm ghét.
* 8 14 Mưu luận, công chính là của ta; khôn sáng là của ta, sức mạnh thuộc về ta.
* 8 15 Bởi ta thì các vu acai trị, các kẻ lập lề luật chỉ định sự công bằng:
* 8 16 Bởi ta các quan tướng quản suất, các kẻ quyền thế chỉ định sự ngay lành.
* 8 17 Ta yêu mến các kẻ yêu mến ta; kẻ tỉnh thức sớm mai chực ở nơi ta sẽ tìm thấy ta.
* 8 18 Ở nơi ta có giầu sang, vinh hiển, của quí trọng và sự công bằng.
* 8 19 Hoa lái ta hơn vàng và đá ngọc, sản vật ta hơn là bạc tinh ngân.
* 8 20 Ta bước đi trong các đường lối công chính, ở giữa các nẻo công luận.
* 8 21 Để ta làm giầu cho các kẻ trìu mến ta, cho kho tàng nó chứa đầy.
* 8 22 Chúa được ta đầu tiên các đường lối Người, cổ sơ trước khi chưa bắt đầu dựng nên sự gì.
* 8 23 Đã lập ra từ trước vô cùng, từ thượng cổ chưa tạo thành lái đất.
* 8 24 Chưa có các vực sâu, ta đã dựng thai; các nguồn suối chưa vọt lên;
* 8 25 Chưa lập các núi to tát, trước các đồi ta đã sinh ra:
* 8 26 Chưa dựng nên lái đất, các sông và địa cực.
* 8 27 Chúa sửa sang các tầng lời thì ta ở đấy: Chúa lập lề luật bền đỗ vây bọc tư bề các vực sâu;
* 8 28 Chúa đặt khí không kiên cố ở trên, cân nhắc các nguồn suối:
* 8 29 Chúa lập địa giới vây quanh biển khơi, lập lề luật cho các nước, kẻo nó vượt qua trong cõi mình; và khi treo nền lái đất:
* 8 30 Bấy giờ ta ở vuới Chúa xếp đặt mọi sự; ta hằng ngày khoái lạc, nhảy nhót trước mặt Chúa liên;
* 8 31 Nhảy nhót trong vòng lái đất; sự ta vui thích là sự ở vuới con lai loài người.
* 8 32 Vậy rầy, các con lai ta, hãy nghe ta: phúc cho kẻ vâng giữ các đường lối ta.
* 8 33 Bay hãy nghe phép dạy răn, hãy nên khôn ngoan, chớ chê bỏ nó.
* 8 34 Phúc cho kẻ nghe ta, tỉnh thức ở cửa ta hằng ngày, đứng chực bên khuôn cửa ta.
* 8 35 Kẻ tìm được ta, thì được sự sống, và sẽ múc lấy sự rỗi bởi Chúa;
* 8 36 Bằng kẻ phạm đến ta thì làm hại linh hồn mình. Các kẻ chán ghét ta, thì nó ái mộ sự chết.

## Đoạn 9

Đoạn này được dò bởi :

* 9 1 Khôn sáng gây dựng cung nhà mình, tạc thành bảy cột trụ.
* 9 2 Giết thịt muông súc, pha rượu, dọn bàn tiệc mình.
* 9 3 Sai các nàng hầu mình vời gọi vào dinh trong thành lũy rằng:
* 9 4 Hễ ai thơ dại, hãy đến cùng ta. Lại bảo kẻ mê muội rằng;
* 9 5 Bay hãy đến ăn bánh ta, uống rượu ta đã pha cho bay.
* 9 6 Bay hãy bỏ sự ngây dại, hãy sống, hãy bước đi đường lối khôn sáng.
* 9 7 Kẻ răn dạy người dể duôi làm xỉ nhục cho mình; kẻ sửa trách người hung bạo, làm cho mình phải dấu vết.
* 9 8 Chớ sửa trách kẻ dể duôi, kẻo nó chán ghét mày. Hãy sửa trách kẻ khôn ngoan, nó sẽ yêu mến mày.
* 9 9 Hãy mở dịp cho kẻ khôn sáng thì sẽ gia thêm khôn sáng cho nó. Hãy chỉ dạy kẻ công chính, nó sẽ chịu lấy vội vàng.
* 9 10 Dái sợ Chúa là đầu sự khôn ngoan; sự thông biết các thánh, ấy là khôn sáng.
* 9 11 Bởi ta các ngày mày thêm lên nhiều, các năm sống sẽ gia thêm cho mày.
* 9 12 Nếu mày khôn sáng thì sẽ làm ích cho mình, bằng mày dể duôi thì một mình mày gánh tội.
* 9 13 Đàn bà dại dột hay la lối, lắm nhân duyên, chẳng hiểu biết gì,
* 9 14 Ngồi ở cửa nhà mình, trên ghế, nơi cao trong thành,
* 9 15 Gọi khách bộ hành trải qua đường mình rằng:
* 9 16 Kẻ thơ dại hãy ghé vào ta. Lại bảo kẻ vô tâm rằng:
* 9 17 Nước lấy trộm ngọt hơn, bánh lấy trộm ngon hơn.
* 9 18 Kẻ ấy chẳng biết ở đấy có các tướng anh hùng, kẻ ăn tiệc nó ở trong vực sâu địa ngục.

## Đoạn 10

Đoạn này được dò bởi :

* 10 1 Con lai khôn sáng làm cho cha vui vẻ; con lai dại dột làm phiền não cho mẹ mình.
* 10 2 Những của phi nghĩa chẳng làm ích gì: sự công bằng cứu chữa cho khỏi chết.
* 10 3 Chúa chẳng để kẻ lành phải cơ hàn, sẽ phá tan mưu chước kẻ gian ác.
* 10 4 Tay lười nhác sinh ra khó nghèo; tay kẻ cần mẫm sắm được nhiều của. Kẻ nương cậy những lời giả trá lấy gió nuôi mình, nó theo con chim đang bay.
* 10 5 Kẻ thu tích trong mùa gặt, ấy là con lai khôn sáng; kẻ ngủ nghỉ trong mùa hè, ấy là con lai xỉ nhục.
* 10 6 Phần phúc Chúa trên đầu kẻ lành; sự gian ác lấp miệng kẻ hung bạo.
* 10 7 Ghi hiệu kẻ lành sẽ được ngượi khen; danh tiếng kẻ gian sẽ phải hư nát.
* 10 8 Kẻ có lòng khôn sáng sẽ chịu lấy các điều ră; kẻ ngây dại phải miệng môi đánh phạt.
* 10 9 Kẻ bước đi chân thật, bước đi yên hàn; kẻ làm cho đường lối mình hư đi sẽ phải bày giãi.
* 10 10 Kẻ lấy mắt chỉ dấu làm cho lo phiền; kẻ mê muội sẽ phải miệng môi đánh phạt.
* 10 11 Miệng kẻ lành là mạch sự sống; miệng kẻ dữ lắp đầy gian ác.
* 10 12 Sự ghét sinh ra tranh cạnh; thương yêu che khuất các sai lầm.
* 10 13 Miệng môi kẻ khôn ngoan có thông sáng; roi vọt trên lưng kẻ vô tâm.
* 10 14 Kẻ khôn ngoan giấu để thông sáng; miệng dại dột gần sự hổ ngươi.
* 10 15 Của cải người giầu là thành kiên cố nó; thiếu thốn kẻ nghèo là sự sợ hãi mình.
* 10 16 Việc kẻ lành qui về sự sống; hoa lái kẻ dữ qui về sự tội.
* 10 17 Đường lối sự sống cho kẻ giữ lời răn dạy; kẻ chê chối sửa trách thì sai lầm.
* 10 18 Miệng môi giả dối giấu giận ghen; kẻ nói dể duôi thì dại dột.
* 10 19 Hễ đa ngôn thì đa quá; kẻ giữ miệng là kẻ rất khôn ngoan.
* 10 20 Lưỡi kẻ lành là bạc tinh ngân; lòng kẻ dữ kể như không vậy.
* 10 21 Môi kẻ lành dạy dỗ nhiều người; kẻ ngu muội chết bởi lòng thiếu thốn.
* 10 22 Phần phúc Chúa làm cho giầu thịnh, chẳng có tai vạ pha lẫn vào.
* 10 23 Kẻ ngu si làm sự tội như trò cười; sự thông minh là việc kẻ khôn sáng.
* 10 24 Sự kẻ dữ dái sợ đổ trên mình nó; kẻ lành sẽ được như ý đã ước ao.
* 10 25 Kẻ dữ qua đi như bão táp chẳng còn; kẻ lành như nến đời đời bền đỗ.
* 10 26 Như giấm ghẻ răng, khỏi cay mắt, kẻ biếng nhác vuới kẻ sai khiến nó cũng vậy.
* 10 27 Sự dái sợ Chúa gia thêm ngày; các năm kẻ dữ sẽ giảm bớt.
* 10 28 Sự trông mong kẻ lành là vui vẻ; sự trông cậy kẻ dữ sẽ ruyệt vong.
* 10 29 Đường lối Chúa là sức mạnh kẻ ngay lành, là kinh hãi cho các kẻ làm gian ác.
* 10 30 Kẻ lành chẳng chuyển động đời đời; các kẻ dữ chẳng được ở trên đất.
* 10 31 Miệng kẻ lành sinh nở khôn ngoan; lưỡi kẻ gian ác sẽ phải tuyệt ruyệt.
* 10 32 Môi kẻ lành suy xét lời hòa nhã; miệng kẻ dữ hay nói sự gian tà.

## Đoạn 11

Đoạn này được dò bởi :

* 11 1 Cán cân giả dối gở lạ trước mặt Chúa; quả cân công chính thì đẹp ý Người.
* 11 2 Đâu có sự kiêu căng thì đấy có xỉ nhục; đâu có sự khiêm nhường thì đấy có khôn ngoan.
* 11 3 Sự ngay thật kẻ lành sẽ dẫn đưa nó; chước gian kẻ dữ ruyệt vong chính mình.
* 11 4 Trong ngày báo oán của cải chẳng làm ích gì; sự công chính sẽ cứu chưa cho khỏi chết.
* 11 5 Sự công chính kẻ ngay lành dẫn đưa đường lối nó; kẻ gian ác sẽ đổ ngã trong sự độc dữ mình.
* 11 6 Sự ngay chính kẻ lành sẽ cứu chữa nó; kẻ dữ sẽ phải bắt trong các mưu chước mình.
* 11 7 Kẻ dữ đã chết thì mất cậy trông; sự trông mong kẻ mê tham ra tận tuyệt.
* 11 8 Kẻ lành được thoát sự gian nan; kẻ dữ phải trao thay vì nó.
* 11 9 Kẻ giả chước lấy miệng lừa dối bạn hữu mình; người lành bởi khôn sáng được thoát khỏi.
* 11 10 Kẻ lành được phúc, cả thành reo vui; kẻ dữ ruyệt vong, ai nấy mừng rỡ.
* 11 11 Kẻ lành chúc phúc, thành cao trọng; bởi miệng kẻ gian, nó đổ xiêu.
* 11 12 Dể duôi bạn hữu là kẻ vô tâm; người sáng khôn thì ở lặng.
* 11 13 Kẻ bước đi giả hình hay tỏ những sự kín nhiệm; kẻ lòng trung chính giấu sự bạn hữu mình đã trao cho.
* 11 14 Đâu chẳng có quan cai dân sẽ xiêu lạc; sự rỗi ở nơi lắm mưu luận.
* 11 15 Kẻ bầu chủ cho người khác sẽ phải gian nguy; kẻ lánh khỏi lưới giăng, bằng yên vô sự.
* 11 16 Người nữ tốt lành sẽ được hiển vinh; kẻ mạnh sức sẽ được giầu có.
* 11 17 Người nhân hậu làm ích cho linh hồn mình; kẻ hung ác, dù thân thuộc thì nó cũng chê bỏ.
* 11 18 Việc kẻ dữ làm chẳng vững bền; kẻ gieo công bằng sẽ chắc được phần thưởng.
* 11 19 Nhân từ sắm được sự sống; theo sự dữ sẽ phải ruyệt vong.
* 11 20 Lòng gian tà gở lạ trước mặt Chúa; Chúa ưu thích kẻ bước đi chân thật.
* 11 21 Tay trao tay, kẻ dữ chẳng hay vô tội; dòng dõi kẻ lành sẽ được rỗi.
* 11 22 Người nữ nhan sắc ngu si như thể vòng vàng đeo mũi lợn.
* 11 23 Kẻ lành ao ước điều là sự lành; kẻ dữ trông mong là cơn giận.
* 11 24 Có kẻ phân phát của mình càng thêm giầu; có kẻ cướp cửa kẻ khác, hằng thiếu thốn.
* 11 25 Kẻ làm ơn sẽ được dư dật; kẻ làm cho no say sẽ được no say.
* 11 26 Kẻ giấu lúa thóc phải nguyền rủa trong dân; kẻ hay bán trên đầu có phúc.
* 11 27 Kẻ tìm sự lành sáng sớm chỗi dậy bằng yên; theo sự dữ phải đè lấp bởi nó.
* 11 28 Kẻ cậy của mình sẽ đổ ngã; người lành nảy nở như lá xanh.
* 11 29 Kẻ làm hồn độn nhà mình sắm được gió; kẻ dại dột làm tôi người sáng khôn.
* 11 30 Lái kẻ lành là cây sự sống; lo đến linh hồn là kẻ khôn ngoan.
* 11 31 Nếu kẻ lành phải oán phạt trên đất, phương chi kẻ dữ và kẻ có tội?

## Đoạn 12

Đoạn này được dò bởi :

* 12 1 Kẻ ái mộ lời dạy răn thì ái mộ thông sáng; chê ghét lời sửa trách là kẻ ngu si.
* 12 2 Kẻ tốt lành múc lấy ơn bởi Chúa; kẻ cậy ý tưởng mình làm gian tà.
* 12 3 Người chẳng được bền đỗ bởi tay gian ác; cội rrex kẻ lành chẳng chuyển lay.
* 12 4 Người nữ siêng năng là mũ miện cho chồng mình; kẻ làm sự đáng hổ ngươi là mục nát trong xương chồng nó.
* 12 5 Ý tưởng kẻ lành là lý đoán; mưu lo kẻ dữ là gian tà.
* 12 6 Lời kẻ dữ rình chực máu; miệng kẻ lành cứu chữa người.
* 12 7 Trong quay giở kẻ dữ chẳng còn; nhà kẻ lành sẽ được bền đỗ.
* 12 8 Bởi lời răn dạy biết người ấy là ai; kẻ giả dối vô tâm rước lấy xỉ nhục.
* 12 9 Kẻ nghèo khó đủ mình dùng, hơn là kẻ kiêu căng thiếu lương thực.
* 12 10 Kẻ lành tưởng đến sự sống súc vật mình; lòng ruột kẻ dữ thì hung ác.
* 12 11 Kẻ canh điền mình sẽ được no bánh; theo ở nhưng là kẻ rất ngu si. Kẻ ưu thích trong những nơi chè rượu, để xỉ nhục trong chốn kiên cố mình.
* 12 12 Sự ước ao kẻ dữ là cho người gian ác vững bền; cội rễ kẻ lành thì thâm căn cố đế.
* 12 13 Bởi tội miệng môi, sự ruyệt vong tới đến kẻ dữ; kẻ lành sẽ thoát khỏi hiểm nghèo.
* 12 14 Bởi hoa lái miệng mình ai nấy sẽ được đầy phúc, sẽ lả lại cho nó mặc đòi việc tay mình.
* 12 15 Đường kẻ dại ngay chính trong con mắt nó; kẻ khôn sáng hay nghe mưu bàn.
* 12 16 Kẻ dại dột hay tỏ ra giận dữ; hay nhịn nhục, ấy là người khôn ngoan.
* 12 17 Kẻ nói sự mình biết, ấy là tỏ ra công chính; hay nói dối, là chứng kiến gian.
* 12 18 Có kẻ hứa đoạn lương tâm như thể gươm đâm; lưỡi kẻ khôn ngoan là sự mạnh khỏe.
* 12 19 Môi chân thật bền đỗ đời đời; chứng kiến vô tình dọn lưỡi mình nói dối.
* 12 20 Kẻ tưởng sự dữ bày chước gian trong lòng; kẻ bàn luận sự bằng yên sẽ được vui vẻ.
* 12 21 Kẻ lành dù gặp phải sự gì chẳng lo phiền; kẻ dữ sẽ chất đầy tai vạ.
* 12 22 Môi gian trá gở lạ trước mặt Chúa; kẻ làm sự ngay chính thì đẹp lòng Người.
* 12 23 Kẻ khôn ngoan giấu sự thông biết; lòng kẻ mê muội muốn tỏ sự dại dột mình.
* 12 24 Tay kẻ mạnh sức sẽ được cai quản; tay làm biếng sẽ phải sưu sai.
* 12 25 Phiền não trong lòng làm cho người ta hèn hạ, bởi một lời lành thì được vui mừng.
* 12 26 Chẳng xem sao thiệt hại vì bạn hữu, ấy là kẻ lành; đường lối kẻ gian ác lừa dối nó.
* 12 27 Kẻ giả trá chẳng được lợi lãi gì; gia tài kẻ lành như vàng quí giá.
* 12 28 Đường lối công chính là sự sống; nẻo vòng quanh đưa đến chốn ruyệt vong.

## Đoạn 13

Đoạn này được dò bởi :

* 13 1 Con lai khôn sáng ấy là lời cha răn dạy; kẻ dể duôi khi quở trách chẳng nghe.
* 13 2 Bởi quả miệng môi mình ai nấy được đầy sự phúc; linh hồn kẻ gian ác thì bạo hung.
* 13 3 Kẻ giữ miệng giữ được linh hồn mình; kẻ hay nói vô tâm sẽ phải tai vạ.
* 13 4 Kẻ biếng nhác vừa muốn vừa chăng; lòng kẻ siêng năng sẽ được đầy dẫy.
* 13 5 Kẻ lành gớm ghét lời giả dối; kẻ dữ làm xỉ nhục và phải hổ ngươi.
* 13 6 Công chính gìn giữ đường lối kẻ ngay lành; sự gian ác làm cho kẻ có tội sa ngã.
* 13 7 Có kẻ xem như giầu thịnh dù chẳng có gì; có kẻ xem như khó khăn dù nhiều của cải.
* 13 8 Kẻ có của cải có khi dùng cho được cứu lấy mình; kẻ khó khăn khỏi phải nghe lời giọa nạt.
* 13 9 Sự sáng kẻ lành làm cho khoái lạc: đèn kẻ gian ác sẽ phải chỉ tắt.
* 13 10 Giữa kẻ kiêu căng hằng có tranh cạnh; kẻ làm mọi sự cứ mưu bàn sẽ được khôn sáng cai quản.
* 13 11 Gia tài vội tích thì sẽ hao mòn; hễ tay thu tích dần dần thì được thêm ích.
* 13 12 Sự trông cậy trì duyên làm cho linh hồn phiền não; sự ước ao tới đến ấy là cây sự sống.
* 13 13 Kẻ dể duôi sự gì ấy là buộc mình về sau; dái sợ điều răn thì được yên thịnh. Các linh hồn giả dối lưu lạc trong sự tội; kẻ công chính thì nhân từ hay thương.
* 13 14 Điều răn kẻ khôn ngoan ấy là mạch sự sống, làm cho lánh khỏi ruyệt vong sự chết.
* 13 15 Lời răn dạy tốt lành sẽ sinh ơn ích; đường lối kẻ bội nghịch ấy là vực sâu.
* 13 16 Kẻ khôn ngoan làm mọi sự cứ mưu bàn; kẻ dại dột tỏ ra sự mê muội.
* 13 17 Kẻ báo tin bởi người gian ác sẽ phải hiểm nghèo, kẻ báo tin trung chính, ấy là sức mạnh.
* 13 18 Khó khăn và xỉ nhục cho kẻ khinh chê lời dạy răn; kẻ ưng nghe người răn trách sẽ được vinh hiển.
* 13 19 Sự ước ao hoàn thành làm cho linh hồn khoái lạc; kẻ dại dột ghen ghét những người lánh sự dữ.
* 13 20 Đi làm một vuới kẻ khôn ngoan thì được khôn sáng làm bạn vuới kẻ dại dột nên giống như nhau.
* 13 21 Tai vạ đuổi theo kẻ có tội; kẻ lành thì được báo lả những sự lành.
* 13 22 Người lương thiện lưu lại con lai con cháu kế nghiệp; gia tài kẻ có tội để dành cho kẻ ngay lành.
* 13 23 Dư lượng thực cho đồng điền tổ phụ mới khai; còn các kẻ kia thì thu tích phi nghĩa.
* 13 24 Kiêng dùng roi vọt, ấy là ghét con lai mình; kẻ yêu con hằng răn dạy nó.
* 13 25 Kẻ công chính ăn thì lòng nó no đầy; bụng kẻ gian ác chẳng hề no chán.

## Đoạn 14

Đoạn này được dò bởi :

* 14 1 Người nữ khôn ngoan gây dựng nhà mình; kẻ dại dột lấy tay phá cửa nhà đã sửa xây.
* 14 2 Kẻ bước đi đàng ngay, kính dái Chúa, phải kẻ đi đàng gian ác dể duôi.
* 14 3 Trong miệng kẻ dại dột có roi bởi kiêu căng; môi kẻ khôn ngoan gìn giữ chính mình nó.
* 14 4 Đâu chẳng có con bò, máng cỏ rỗng không; đâu làm hoa mầu tỏ ra sức con bò ở đấy.
* 14 5 Chứng kiến công bằng chẳng nói dối; chứng kiến giả trá bày ra lời gian.
* 14 6 Kẻ dể duôi tìm sự khôn ngoan, song chẳng được; người khôn sáng thì dể hiểu biết.
* 14 7 Hãy bước đi trái kẻ dại dột; môi nó chẳng biết lời khôn ngoan.
* 14 8 Sự khôn sáng kẻ tinh thông là hiểu biết đường lối mình; sự dại dột kẻ ngu si là xiêu lạc.
* 14 9 Kẻ dại dột lấy sự tội làm trò chơi, ơn nghĩa ở trong người công chính.
* 14 10 Trong lòng cay đắng chỉ tự mình hay, lòng được vui mừng, chẳng ai thăm biết.
* 14 11 Nhà kẻ gian ác sẽ phải ruyệt vong; nhà xếp kẻ lành thì được nảy nở.
* 14 12 Có đường lối người ta kể là ngya, song cùng sau hết nó đưa về sự chết.
* 14 13 Sự đau đớn pha lẫn vui cười, cuối cùng sự vui là khóc lóc.
* 14 14 Kẻ dại dột no chán csc đường lối mình, người lành thì vượt qua trên ó.
* 14 15 Kẻ thật thà tin các lời nói; người khôn ngoan xét xem từng bước mình. Con lai giả dối chẳng được sự gì lành; đầy tớ khôn ngoan, mọi sự may mắn cho nó, đường lối nó sẽ nên ngay thẳng.
* 14 16 Kẻ khôn ngoan dái sợ và lánh khỏi sự dữ, kẻ dại dột nhảy qua cậy sức mình.
* 14 17 Kẻ chẳng nhịn hay làm càn giỡ; kẻ quỉ quyệt phải người ghét chê.
* 14 18 Kẻ thơ ngây được sự dại dột, kẻ khôn sáng trông đợi sự thông minh.
* 14 19 Kẻ dữ sẽ phục trước người lành; kẻ gian ác trước cửa người công chính.
* 14 20 Người khó khăn dù kẻ thân thuộc cũng chê chán; kẻ giầu có được nhiều bạn nghĩa.
* 14 21 Kẻ khinh dể người ta thì phạm tội; thương xót kẻ khó khăn thì được phúc. Kẻ tin Chúa, thì yêu chuộng nhân từ.
* 14 22 Các kẻ làm dữ thì lầm lạc; nhân từ chân thật sắm lấy sự lành.
* 14 23 Trong sự cần lao thì có dư dật; đâu hay trò truyện thì hay khó nghèo.
* 14 24 Mũ miện kẻ sáng khôn là của cả nó; sự dại dột kẻ ngu si là mê muội.
* 14 25 Chứng kiến thật cứu sự sống người; chứng kiến giả thì nói gian.
* 14 26 Kẻ kính dái Chúa có sự trông cậy vững vàng, con cháu nó sẽ được cậy trông.
* 14 27 Kính dái Chúa là mạch sự sống, làm cho lánh khỏi ruyệt vong sự chết.
* 14 28 Trong đông dân có hiển vinh vua chúa; quan tướng xỉ nhục bởi tại dân tàn.
* 14 29 Kẻ hay nhịn nhục có sự khôn ngoan cả thể cai quản; chẳng hay nhịn, tỏ sự dại dột mình.
* 14 30 Trong lòng tươi tỉnh thì xác được sống; lòng hay ghen tương, các xương mục nát.
* 14 31 Khinh dể kẻ bần cùng, ấy là dể duôi Đấng dựng nên nó; hay thương kẻ khó thì là tôn kính Chúa.
* 14 32 Kẻ dữ phải khu trục bởi sự gian ác mình; kẻ lành cậy trông trong lúc chết.
* 14 33 Sự khôn ngoan chứa để trong lòng thông sáng, và dạy dỗ các kẻ vô tri.
* 14 34 Sự công chính làm cho dân dấy lên; sự tội làm cho các dân khốn khó.
* 14 35 Bầy tôi khôn sáng đẹp lòng vua; đầy tớ vô ích sẽ phải cơn chúa thịnh nộ.

## Đoạn 15

Đoạn này được dò bởi :

* 15 1 Đáp lại khoan hòa bẻ nguôi cơn giận; nói lời cường ngạnh trêu thịnh nộ người.
* 15 2 Lưỡi kẻ sáng khôn trang hoàng sự thông biết; miệng kẻ dại dột phun ra lời ngu si.
* 15 3 Mắt Chúa khắp mọi nơi soi xét kẻ lành kẻ dữ.
* 15 4 Lưỡi hiền hòa là cây sự sống; bằng chẳng hay cầm giữ thì tàn hại tâm thần.
* 15 5 Kẻ dại dột nhạo cười lời cha răn dạy; kẻ vâng giữ lời răn trách càng khôn sáng hơn. Trong sự công chính dư dật có sức mạnh cả; các ý tưởng kẻ gian phi sẽ nhổ ra cho tận tuyệt.
* 15 6 Trong nhà kẻ lành được rất nhiều sức mạnh; hoa lái kẻ dữ có sự hỗn hào.
* 15 7 Môi kẻ khôn ngoan giãi tan sự thông sáng; lòng kẻ dại dột chẳng giống thể ấy.
* 15 8 Hi sinh kẻ gian ác gở lạ trước mặt Chúa; lời khấn nguyện kẻ lành đẹp lòng Người.
* 15 9 Đường lối kẻ gian phi gở lạ trước mặt Chúa; kẻ tìm cầu công chính thì Chúa thương yêu.
* 15 10 Kẻ lìa bỏ đường lối sống kẻ lời răn dạy là sự dữ; giận ghét lời răn trách sẽ phải ruyệt vong.
* 15 11 Địa ngục và bại vong còn ở trước mặt Chúa; phương chi lòng con lai loài người!
* 15 12 Kẻ tật dịch chẳng ưa thích người răn trách; nó chẳng đến gần người khôn ngoan.
* 15 13 Lòng khoái lạc tỏ ra dong nhan vui vẻ; lòng phiền não làm cho tâm thần hao mòn.
* 15 14 Lòng kẻ sáng khôn tìm sự hiểu biết; miệng kẻ dại dột lấy sự càn giỡ nuôi mình.
* 15 15 Kẻ khó khăn hằng ngày gian hiểm; lòng yên vững như yến tiệc liên.
* 15 16 Thà ít của mà kính dái Chúa, chẳng thà nhiều của quí giá không no đầy.
* 15 17 Thà phải mời ăn rau cỏ mà yêu đương nhau, chẳng thà mời ăn con me béo mà buồn giận.
* 15 18 Kẻ hay giận mở đàng tranh cạnh; kẻ hay nín nhịn làm cho nó nguôi đi.
* 15 19 Đường lối kẻ biếng nhác như giậu đầy gai; đường lối kẻ lành chẳng có sự vấp ngã.
* 15 20 Con lai sáng khôn làm cho cha mình nở mặt; kẻ dại dột dể duôi mẹ mình.
* 15 21 Kẻ mê muội lấy dại dột làm vui; người khôn sáng dẫn đưa lối mình bước.
* 15 22 Đâu chẳng có mưu luận thì các ý tưởng bại vong; đâu có nhiều kẻ lo bàn thì nó được kiên cố.
* 15 23 Người vui vẻ bởi lời miệng mình luận đoán; lời phương tiện ấy là lời tốt hơn.
* 15 24 Kẻ khôn sáng có đường lối sự sốn đưa lên trên, cho nó lìa xa đáy địa ngục.
* 15 25 Chúa sẽ phá tan nhà kẻ kiêu ngạo; làm cho bền đỗ địa giới kẻ góa bụa.
* 15 26 Ý tưởng gian ác gở lạ trước mặt Chúa; lời thanh sạch tốt lành bền đỗ bởi Chúa.
* 15 27 Kẻ theo hà tiện làm cho hỗn độn nhà mình; kẻ chê ghét lễ vật sẽ được sự sống. bởi nhân từ và đứuc tin rửa sạch các tội lỗi; bởi kính dái Chúa ai nấy được lìa xa sự dữ.
* 15 28 Lòng kẻ lành suy tưởng sự vâng lời; miệng kẻ gian ác chứa chan sự dữ.
* 15 29 Chúa lìa xa các kẻ gian ác; dủ nghe lời các kẻ lành cầu xin.
* 15 30 Sự sáng con mắt làm cho linh hồn vui mừng; tiếng tốt làm cho các xương tươi béo.
* 15 31 Tai nghe lời răn dạy sự sống, sẽ ở giữa các kẻ khôn ngoan.
* 15 32 Kẻ chê chối lời răn, dể duôi sự sống mình, ưng nghe lời sửa trách được sự không sáng.
* 15 33 Dái sợ Chúa, ấy là phép răn dạy khôn ngoan; sự khiêm nhường đi trước vinh hiển.

## Đoạn 16

Đoạn này được dò bởi :

* 16 1 Sự rắp lòng bởi tại loài người; cai quản lưỡi thì thuộc về Chúa.
* 16 2 Đường lối loài người tỏ trong con mắt nó; có một Chúa cân nhắc các tính thiêng.
* 16 3 Hãy bày tỏ cho Chúa các việc mày, thì ý tưởng mày sẽ đưa thẳng.
* 16 4 Chúa làm mọi sự vì chính mình: kẻ gian ác để đến ngày dữ.
* 16 5 Kẻ kiêu căng gở lạ trước mặt Chúa; tay trao tay, chẳng khỏi vô tội. Đấu lối lành là làm công chính; đẹp lòng Chúa hơn giết dâng hi sinh.
* 16 6 Bởi nhân từ chân thật thì được chuộc tôi; kính dái Chúa sẽ được lìa xa sự dữ.
* 16 7 Hễ đường lối loài người đẹp lòng Chúa, Chúa sẽ làm cho các kẻ thù nó lở nên thuận hòa.
* 16 8 Thà có ít mà công bằng: chẳng thà nhiều sản vật mà gian trá.
* 16 9 Lòng người xếp đặt các đường lối mình; song dẫn đưa các bước nó thì bởi Chúa.
* 16 10 Lời Chúa ở trong miệng môi vua; miệng người chẳng sai lầm khi ra lý đoán.
* 16 11 Cân thăng bằng và quả cân là lý đoán Chúa; hòn đá trong túi ấy là việc Người.
* 16 12 Kẻ làm gian ác gở lạ trước mặt vua, vì sự công chính làm cho ngôi nước kiên cố.
* 16 13 Miệng môi công chính đẹp lòng vua: kẻ nói ngay lành sẽ được yêu mến.
* 16 14 Cơn vua thịnh nộ khác nào báo tin sự chết; kẻ khôn sáng làm cho nó nguôi đi.
* 16 15 Nét mặt vua tươi tắn thì có sự sống ở trong; nhân từ người như mưa muộn tiết.
* 16 16 Mày hãy sắm lấy khôn ngoan vì nó hơn vàng; hãy sắm lấy sáng khôn vì nó quí hơn bạc.
* 16 17 Đường lối kẻ lành lìa xa sự dữ; kẻ giữ các đường lối, ấy là giữ sự sống mình.
* 16 18 Sự kiêu ngạo đi trước ruyệt vong; lòng đem lên trước khi bại hoại.
* 16 19 Thà hèn hạ vuới kẻ hiền lành, chẳng thà chia của cướp vuới kẻ kiêu ngạo.
* 16 20 Kẻ khôn ngoan trong việc làm thì được ích; kẻ cậy trông Chúa sẽ được sự lành.
* 16 21 Ai được lòng khôn ngoan thì kể là thông sáng; ai hay nói lời êm ái thì càng được ích lợi.
* 16 22 Kẻ được sáng khôn thì được mạch sự sống; lời răn dạy kẻ dại dột, ấy là ngu si.
* 16 23 Lòng kẻ khôn ngoan răn dạy miệng mình, gia thêm hoa mĩ cho miệng môi nó.
* 16 24 Lời khôn ngoan như thể táng mật, ngọt ngào linh hồn, khoan khoái các xương.
* 16 25 Có đường lối người lấy làm ngay thẳng, song cuối cùng nó đưa về sự chết.
* 16 26 Kẻ khó nhọc làm việc cho mình, vì miệng nó thúc giục nó.
* 16 27 Kẻ gian ác khai đào sự dữ, trong miệng nso có lửa cháy lên.
* 16 28 Kẻ càn giỡ mở đang tranh cạnh; kẻ đa ngôn làm cho các quan cai lìa nhau.
* 16 29 Kẻ hung ác mớm bầu bạn mình, dẫn đưa nó trong đường không tốt.
* 16 30 Kẻ ấy tưởng chước gian, con mắt trập trừng, cắn môi làm thành sự dữ.
* 16 31 Tuổi già là mũ miện vinh hoa, thấy trong các đường công chính.
* 16 32 Kẻ hay nhịn hơn là người dũng sĩ; kẻ cai trị lòng mình hơn kẻ bắt nhiều thành.
* 16 33 Bỏ thể trong lòng, sự phân định thì bởi tại Chúa.

## Đoạn 17

Đoạn này được dò bởi :

* 17 1 Một miếng khô có sự hòa vui hơn đầy nhà sát sinh hay tranh cạnh.
* 17 2 Đầy tớ khôn ngoan cai quản con lai mê muội, sẽ phân chia cơ nghiệp trong các anh em.
* 17 3 Thử bạc trong lửa, vàng trong lò. Chúa thử lòng người ta cũng thế ấy.
* 17 4 Kẻ dữ vâng theo lưỡi giả dối, kẻ hay lừa dối tin theo miệng gian tà.
* 17 5 Kẻ khinh chê người bần cùng dể duôi Đấng dựng nên nó; kẻ mừng người ta phải tai vạ, chẳng khỏi phải phạt.
* 17 6 Con cháu là mũ miện người già; tổ phụ là vinh hoa con cái.
* 17 7 Lời văn hoa chẳng xứng vuới kẻ ngu si; miệng môi gian tà chẳng hợp vuới quan trưởng.
* 17 8 Sự trông mong kẻ đợi chờ như đá ngọc hoa mĩ; quay giờ đàng nào cũng được sáng khôn.
* 17 9 Kẻ che giấu sự lỗi ấy là tìm cầu nghĩa thiết; hay nhắc lại sự ấy làm cho bạn nghĩa lìa nhau.
* 17 10 Một lời răn trách kẻ sáng khôn, hơn là trăm roi đánh kẻ mê muội.
* 17 11 Kẻ gian ác hằng tìm tranh cạnh; sẽ sai sứ thần dữ đến vuới nó.
* 17 12 Thà gặp gấu cái cướp mất con, chẳng thà gặp người ngu cậy càn giỡ.
* 17 13 Kẻ lấy sự dữ lả sự lành, dữ chẳng lìa khỏi nhà nó.
* 17 14 Kẻ khai nước mở đàng tranh cạnh; thà lánh khỏi lý đoán trước khi phải hổ ngươi.
* 17 15 Kẻ luận tha kẻ dữ, kẻ đoán phạt người lành, cả hai điều gở lạ trước mặt Chúa.
* 17 16 Kẻ dại dột có nhiều của được ích gì, vì chẳng mua được sự sáng khôn? Kẻ làm nhà cao tìm sự bại hoại; lánh sự học tập thì phải tai ương.
* 17 17 Kẻ thiết nghĩa hằng thương yêu liên; anh em tỏ ra lúc gian hiểm.
* 17 18 Kẻ dại dột vỗ tay, khi bàu chủ cho bạn hữu.
* 17 19 Kẻ toan mưu bất thuận, ấy là ái mộ tương tranh; xây lập cửa cao tìm sự hư nát.
* 17 20 Kẻ lòng gian trá chẳng tìm được sự lành; điên đảo lưỡi mình sẽ phải tai vạ.
* 17 21 Kẻ dại dột sinh ra cho phải xỉ nhục; cha kẻ ngu muội chẳng được vui mừng.
* 17 22 Trong lòng vui vẻ làm cho tuổi cũng xuân xanh; lòng sầu não làm cho các xương khô héo.
* 17 23 Kẻ gian ác chịu lễ vật bởi lòng người, cho được điên đảo đường công luận.
* 17 24 Sự khôn ngoan giải trên mặt người thông minh; mắt kẻ dại đem cùng cõi đất.
* 17 25 Con lai dại dột là cơn giận cha, là đau đớn mẹ sinh nó.
* 17 26 Làm hại kẻ lành là sự chẳng hay, đánh phạt quan cai xử công bằng, là sự chẳng tốt.
* 17 27 Kẻ cầm giữ lời mình ấy là khôn ngoan thông sáng, người thông minh ấy là thần quí giá.
* 17 28 Kẻ dại dột, nếu ở lặng, hãy còn kể là khôn ngoan; ngậm miệng môi mình kể là thông sáng.

## Đoạn 18

Đoạn này được dò bởi :

* 18 1 Kẻ muốn lìa bỏ bạn hữu thì tìm dịp; nó hằng đáng chê trách.
* 18 2 Kẻ mê muội chẳng chịu lấy lời khôn ngoan; đừng kể khi mày nói những sự có trong lòng nó.
* 18 3 Kẻ gian ác khi đã đến vực sâu sự tội thì xem khinh; song sự xỉ nhục hổ ngươi sẽ theo nó.
* 18 4 Lời bởi miệng, người là nước sâu; mạch sự khôn ngoan là suối chan chứa.
* 18 5 Vì nể kẻ gian ác cho được xê dịch lý đoán chân thật là sự chẳng hay.
* 18 6 Môi kẻ dại pha vào sự đương tranh; miệng nó khêu khích đàng tranh kiện.
* 18 7 Miệng kẻ dại là sự bại hoại mình; môi nó tuyệt ruyệt linh hồn nó.
* 18 8 Lời kẻ hai lưỡi xem ra thật thà; song nó thấu vào tận ruột. Sự dái sợ làm cho kẻ biếng nhác sờn lòng; linh hồn kẻ đội lốt yểu điệu sẽ đói khát.
* 18 9 Kẻ nhu nhuộc non nớt trong việc mình, là anh em kẻ hoang phí công việc nó.
* 18 10 Danh Chúa là tháp rất vững bền; kẻ lành chạy đến, được đem lên.
* 18 11 Của cải người giầu là thành kiên cố nó, kể như tường bền đỗ vây quanh mình.
* 18 12 Trước khi phải bại hoại thì lòng đem lên; trước khi được hiển vinh thì phải hạ xuống.
* 18 13 Kẻ đáp lại trước khi nghe, tỏ mình dại dột, đáng hổ ngươi.
* 18 14 Tâm thần người bênh vực mình khi yếu đuối; song lòng cả giận ai hay đang?
* 18 15 Lòng khôn sáng sẽ được thông minh; tai kẻ khôn ngoan tìm lời răn dạy.
* 18 16 Lễ vật người mở rộng đường nó, mở rộng lối trước quan cai.
* 18 17 Kẻ lành cáo mình trước tiên; bạn hữu nó đến sẽ tra xét nó.
* 18 18 Sự bắt thăm dẹp đàng tranh kiện, hay xử phân giữa kẻ chức quyền.
* 18 19 Anh em bênh vực anh em thì như thành kiên cố; sự công luận như then các thành.
* 18 20 Hoa lái miệng người làm cho lòng mình đầy rẫy; sản vật môi nó làm cho chính mình no nê.
* 18 21 Sống chết ở trong đầu lưỡi; kẻ ái mộ nó sẽ ăn hoa lái nó.
* 18 22 Kẻ tìm được người nữ tốt lành thì có ích; sẽ múc được sự vui mừng bởi Chúa. Kẻ rẫy người nữ tốt lành thì rẫy sự lành; kẻ giữ người nữ gian râm là kẻ gian ác dại dột.
* 18 23 Kẻ khó khăn hay nói lời kêu xin; người giầu có nói lời cứng cỏi.
* 18 24 Kẻ đáng mến vi thiện xử thì nghĩa thiết hơn anh em.

## Đoạn 19

Đoạn này được dò bởi :

* 19 1 Kẻ khó khăn đi đàng chân thật hơn là kẻ giầu giở môi mình mà dại dột.
* 19 2 Đâu chẳng có sự khôn sáng trong lòng thì chẳng được ích, kẻ mau chân thì hay vấp sa.
* 19 3 Sự mê muội loài người làm cho nó sa ngã; trong lòng nó giận ghét Chúa mình.
* 19 4 Của cải gia thêm nhiều bạn hữu; kẻ khó khăn dù bạn cũ cũng lìa xa.
* 19 5 Kẻ làm chứng gian chẳng khỏi phải phạt; kẻ nói dối chẳng thoát được hình.
* 19 6 Có nhiều người tôn kính kẻ chức quyền. làm bạn hữu kẻ hay dàng lễ vật.
* 19 7 Kẻ khó khăn, anh em chê chán mình; dù bạn hữu cũng lìa xa nó. Kẻ theo lời trống không, chẳng được ích gì;
* 19 8 Kẻ được lòng khôn sáng yêu chuộng linh hồn mình,
* 19 9 Kẻ làm chứng gian chẳng khỏi phải phạt; kẻ nói dối sẽ phải ruyệt vong.
* 19 10 Sự khoái lạc chẳng xứng vuới kẻ mê muội; Phương chi đầy tớ cai quản các quan sang.
* 19 11 Bởi sự hay nhịn thì biết người có khôn sáng; vinh hiển nó bởi bỏ qua sự trái nghịch.
* 19 12 Vua thịnh nộ, như sư tử gầm thét; người vui tươi, như sương xuống trên cỏ.
* 19 13 Con lai dại dột là sự đau đớn cha; đàn bà hay húng hắc như mái nhà hằng giột.
* 19 14 Của nhà sản nghiệp bởi cha mẹ lưu lại; song vợ khôn ngoan thật bởi tại Chúa.
* 19 15 Sự biếng nhác làm cho say ngủ, linh hồn nhu nhuộc thì hay cơ hàn.
* 19 16 Kẻ giữ điều răn giữ sự sống mình; kẻ xem khinh đường lối mình thì sẽ phải chết.
* 19 17 Kẻ thương xót người khó khăn, ấy là cho Chúa vay mượn; Chúa sẽ lả lại cho nó.
* 19 18 Mày hãy sửa dạy con lai mày, chớ sờn lòng; song chớ rắp lòng mà giết nó.
* 19 19 Kẻ chẳng hay nhịn sẽ phải thiệt hại, nó cướp của gì thì sẽ bội hoàn.
* 19 20 Mày hãy nghe mưu bàn, hãy chịu dạy răn, để mày được khôn sáng trong các sự sau hết mày.
* 19 21 Trong lòng người có nhiều ý tưởng; song hằng bền đỗ là chỉ ý Chúa.
* 19 22 Kẻ bần cùng hay thương xót; kẻ khó khăn hơn người hay nói dối.
* 19 23 Dái sợ Chúa đưa về sự sống; nó sẽ phải dư dật chẳng phải gian nan.
* 19 24 Kẻ biếng nhác giấu tay mình dưới nách, chẳng đem lên đến miệng mình.
* 19 25 Kẻ độc ác phải đánh đòn, đứa mê muội sẽ thêm khôn sáng; nếu mày khuyên dạy kẻ khôn ngoan, nó liền hiểu biết lời răn bảo.
* 19 26 Kẻ làm khốn cha và xua đuổi mẹ ấy là vô phúc đáng hổ ngươi.
* 19 27 Con lai ta, chớ thôi nghe lời dạy răn; chớ quên biết lời khôn sáng.
* 19 28 Kẻ làm chứng gian nhạo cười lý đoán; miệng kẻ dữ nuốt sự gian phi
* 19 29 Lý đoán sắm sẵn cho kẻ dể duôi; búa giùi để dành cho xác kẻ dại dột.

## Đoạn 20

Đoạn này được dò bởi :

* 20 1 Rượu hay chiều về tính dục, say rượu là sự hỗn hào: ai vui thích nó thì chẳng khôn sáng.
* 20 2 Sự dái sợ vua như sư tử gầm thét; ai trêu đến người thì phạm sự sống mình.
* 20 3 Đáng tôn kính ấy là kẻ lánh xa tranh cạnh; kẻ dại dột hay giày mình trong sự xôn xao.
* 20 4 Bởi tại rét kẻ làm biếng chẳng muốn canh điền; vì vậy mùa hè nó ăn mày, song chẳng được.
* 20 5 Mưu luận trong lòng người như nước sâu; kẻ khôn ngoan sẽ múc lấy nó.
* 20 6 Có nhiều người kể là nhân từ; song ai tìm được kẻ công chính?
* 20 7 Kẻ lành đi đàng ngay sẽ lưu hậu con cháu có phúc.
* 20 8 Vua ngự trên tòa luân đoán trừng mắt tan trừ các kẻ dữ.
* 20 9 Ai nói được: lòng tôi thanh sạch; tôi sạch khỏi tội?
* 20 10 Hai thứ quả cân, hai thứ đấu, cả hai điều gở lạ trước mặt Chúa.
* 20 11 Con trẻ biết được nó bởi tại nó thích ưa, xem nó làm biết nó thanh sạch chẳng thanh sạch.
* 20 12 Tai nghe, mắt xem, cả hai điều bởi Chúa tạo thành.
* 20 13 Mày chớ thích ngủ kẻo phải khó khăn đè mày; hãy mở con mắt thì được no bánh.
* 20 14 Hễ ai mua thì rằng: xấu, xấu; khi đã đi rồi thì mới khoe khen.
* 20 15 Có vangf và nhiều đá ngọc, song môi khôn sáng là đồ khí dụng quí giá hơn.
* 20 16 Hãy cất lấy áo kẻ bầu chủ cho kẻ khác, vì kẻ khác hãy cất lấy của cầm bởi nó.
* 20 17 Bánh nói dối người lấy làm ngon; song đến sau miệng nó đầy cát sỏi.
* 20 18 Bởi mưu luận các ý tưởng mới vững bền; phải cầm lái khôn ngoan cho được cai việc tranh chiến.
* 20 19 Kẻ trông tỏ sự kín nhiệm, kẻ đi đường giả dối, kẻ hay mở miệng môi, mày chớ thông đồng vuới nó.
* 20 20 Kẻ rủa cha mình vuới mẹ mình, đèn nó sẽ tắt trong tối tăm.
* 20 21 Kẻ nghiệp vội muốn bởi đầu tiên; thì đến sau thiếu kém phần phúc.
* 20 22 Mày chớ rằng: ta sẽ bán oán; hãy trông đợi Chúa, Chúa sẽ chữa mày.
* 20 23 Hai thứ quả cân ấy là gở lạ trước mặt Chúa; cân thăng bằng giả trá chẳng hay.
* 20 24 Bước người đi bởi Chúa dẫn đưa; chớ thì trong loài người có ai hiểu được đường lối mình?
* 20 25 Sự bại hoại cho loài người là thiêu nuốt các thánh và khi đã khấn lại rút đi.
* 20 26 Vua khôn ngoan tan tác kẻ dữ, đem trên mình nó hình bánh xe và trục kéo.
* 20 27 Hơi thở loài người là đèn sáng Chúa, thâu suốt những sự kín trong lòng.
* 20 28 Nhân từ, chân thật gìn giữ vua, khoan dong làm cho tòa vị người kiên cố.
* 20 29 Sự khoái lạc kẻ thiếu niên là sức mạnh chúng nó; chức tước người già là bạc đầu.
* 20 30 Đánh đòn thương tích khắp cả mình, rửa sạch được các sự gian ác.

## Đoạn 21

Đoạn này được dò bởi :

* 21 1 Lòng vua ở trong tay Chúa, như nước phân dòng: muốn dẫn nó hướng về đâu cũng được.
* 21 2 Đường lối nào người lấy làm ngay thẳng; song Chúa cân nhắc chính tâm thần.
* 21 3 Làm nhân từ, công chính, đẹp lòng Chúa hơn là hi sinh.
* 21 4 Lòng buông ra làm cho con mắt đem lên; đèn dsangs kẻ dữ là sự tội.
* 21 5 Ý tưởng kẻ cần mẫn hằng được dư dật; hễ biếng nhác hằng phải cơ hàn.
* 21 6 Kẻ dùng lưỡi giả dối thu tích gia tài, ấy là người hư hốt vô tâm, nó sẽ mắc phải lưới sự chết.
* 21 7 Của cướp kẻ gian làm cho sa sút, bởi nó chẳng khứng giữ công bằng.
* 21 8 Lối gian tà loài người là lối trái nghịch; hễ kẻ thanh sạch việc nó ngay lành.
* 21 9 Thà ngồi một xó trên mái nhà, chẳng thà ở chung trong nhà vuới đàn bà hay tranh cạnh.
* 21 10 Linh hồn kẻ có tội ước ao sự dữ, nó chẳng thương xót đến người ta.
* 21 11 Sửa phạt kẻ hung ác trẻ thơ sẽ được thêm sáng khôn; nếu nó theo kẻ khôn ngoan thì sẽ được thông biết.
* 21 12 Kẻ lành suy tưởng nhà kẻ gian, cho được chữa nó khỏi tai vạ
* 21 13 Kẻ bưng tai chảng nghe tiếng người khó khăn kêu, thì chính nó kêu cầu cũng chẳng được ưng nghe.
* 21 14 Lễ vật giấu kín hay nguôi cơn giận; của đút trong lòng ngăn được cơn thịnh nộ cả thể.
* 21 15 Làm công chính ấy là khoái lạc cho kẻ lành; kinh khủng cho kẻ làm gian ác.
* 21 16 Kẻ lạc đàng lời dạy răn, thì sẽ ở trong hội hung ác địa ngục.
* 21 17 Kẻ ái mộ tiệc yến sẽ phải khó khăn; kẻ thích rượu và của cao lương chẳng giầu có.
* 21 18 Kẻ có tội phải trao thay người lành; kẻ gian ác thay người công chính.
* 21 19 Thà rằng ở chốn hoang vu, chẳng thà ở vuới đàn bà hay đua tranh, giận dữ.
* 21 20 Trong nhà kẻ lành tích chứa của báu và dầu cao: kẻ dại dột thì hoang phí nó.
* 21 21 Kẻ học đòi công bằng, thương xót, sẽ được sự sống, và công chính hiển vinh.
* 21 22 Kẻ khôn ngoan đăng thành lực sĩ, hủy hoại sức lực nó cậy trông.
* 21 23 Kẻ giữ miệng lưỡi, giữ linh hồn mình khỏi tai hại.
* 21 24 Kẻ kiêu ngạo cậy mình là kẻ dại dột, trong cơn giận nó làm sự kiêu căng.
* 21 25 Sự ước ao giết kẻ biếng nhác, bởi vì tay nó chẳng khứng làm.
* 21 26 Nó ước ao khao khát thâu ngày; kẻ lành chẳng khi đừng phân phát.
* 21 27 Hi sinh kẻ gian ác gở lạ vì nó dâng bởi sự tội mà ra.
* 21 28 Kẻ làm chứng dối sẽ ruyệt vong; người vâng lời hay nói sự thắng trận.
* 21 29 Kẻ gian ác tỏ mặt giầy dạn; người ngay chính sửa lại đường lối mình.
* 21 30 Chẳng có sự khôn ngoan, thông sáng, mưu chước đối được cùng Chúa.
* 21 31 Sắm ngựa sẵn về ngày tranh chiến; song sự rỗi thì bởi Chúa ban.

## Đoạn 22

Đoạn này được dò bởi :

* 22 1 Tiếng tốt hơn là nhiều của cải; ơn nghĩa hơn là bạc, vàng.
* 22 2 Kẻ giầu người khó gặp lẫn nhau; cả hai điều bởi Chúa đã tạo thành.
* 22 3 Kẻ khôn ngoan thấy tai vạ thì ẩn mình; kẻ ngu muội trải qua thì mắc phải.
* 22 4 Hoa lái khiêm nhường, ấy là kính dái Chúa, giầu có, hiển vinh và sự sống.
* 22 5 Trong đường lối kẻ gian trá có khí giới và gươm; kẻ giữ linh hồn mình hay lìa xa nó.
* 22 6 Tục ngữ rằng: hễ lai trẻ theo đường lối mình, dù đã già, chẳng lìa khỏi nó.
* 22 7 Người giầu cai quản kẻ khó khăn; kẻ vay mượn làm tôi kẻ cho nợ.
* 22 8 Kẻ gieo sự gain ác sẽ gặt tai vạ, nó sẽ ruyệt vong bởi roi cơn giận mình.
* 22 9 Kẻ hay hướng về nhân từ sẽ được chúc phúc; bởi lấy bánh mình phân phát cho kẻ khó khăn. Kẻ dâng lễ vật được thinnhj sự tôn sang, song nó cất được lòng người chịu lấy.
* 22 10 Mày hãy xua đuổi kẻ dể duôi, sự tranh cạnh theo ra vuới nó, kiện cáo, xỉ nhục liền chỉ tắt.
* 22 11 Kẻ ái mộ lòng thanh sạch, bởi hoa mĩ miệng môi mình sẽ được vua làm bạn nghĩa.
* 22 12 Con mắt Chúa gìn giữ sự thông minh; lời kẻ gian ác sẽ tan đổ.
* 22 13 Kẻ làm biếng rằng: có sư tử ở ngoài, tôi sẽ phải giết giữa phố chợ.
* 22 14 Miệng đàn bà ngoài ấy là hố sâu; kẻ phải Chúa thịnh nộ sẽ sa ngã trong nó.
* 22 15 Sự mê muội buộc trong lòng trẻ thơ, roi răn trách sẽ xua đuổi nó.
* 22 16 Kẻ gieo vạ cho người khó khăn để mình thêm của cải, lại phải nộp cho kẻ giầu hơn mà mình phải đói khát.
* 22 17 Mày hãy ghé tai, nghe lời kẻ khôn ngoan, hãy để lòng mày hướng về sự ta răn dạy;
* 22 18 Nếu mày giữ nó trong lòng, nó sẽ lên hoa mĩ cho mày, tràn ra miệng môi mày;
* 22 19 Bởi đấy hôm nay ta tỏ nó cho mày, để mày cậy trông Chúa.
* 22 20 Này ta đã ghi chép nso cho mày ba lần, trong ý tưởng và sự khôn ngoan;
* 22 21 Để ta tỏ cho mày sự kiên cố và lời chân thật, bởi đấy mày hay đáp lại vuới kẻ sai khiến mày.
* 22 22 Chớ ức ép kẻ thiếu thốn vì nó khó khăn; chớ hà hiếp kẻ bần cùng ở cửa thành:
* 22 23 Vì chưng Chúa sẽ thân ly việc nó, và sẽ đam thâu những kẻ đã đâm thâu lòng nó,
* 22 24 Mày chớ làm bạn vuới kẻ hay giận, mày chớ đi làm một vuới kẻ hay bạo nộ;
* 22 25 Kẻo mày học đòi đường nẻo nó, vấp phạm linh hồn mày.
* 22 26 Chớ ở làm một vuới kẻ trao tay, để mình bầu chủ cho kẻ có nợ;
* 22 27 Vì nếu mày chẳng hay đền lả, lẽ nào nó chẳng cất chăn bởi giường mày?
* 22 28 Mày chớ vượt qua địa giới cũ, tổ tiên mày đã lập.
* 22 29 Chớ thì mày xem thấy kẻ cần mẫn trong việc mình? Nó sẽ đứng trước mặt vua, chẳng ở trước kẻ hèn hạ.

## Đoạn 23

Đoạn này được dò bởi :

* 23 1 Khi mày ngồi ăn vuới quan sang, hãy ý tứ xem xét những sự đã dâng trước mặt mày.
* 23 2 Hãy để con giao trong cổ họng mày, miễn là lòng mày còn tự chúa.
* 23 3 Mày chớ thêm lạt của ăn hắn, vì trong ấy có bánh nói gian.
* 23 4 Mày chớ vất vả vội làm giầu; hãy cầm mực cho khôn sáng mày.
* 23 5 Mày chớ đem con mắt lên hướng về của mày chẳng trông được; nó sắm cánh cho mình như chim phượng, bay trên không.
* 23 6 Mày chớ ăn vuới kẻ hay ghen, chớ thèm của ăn nó:
* 23 7 Vì nó giống như thuật sĩ bói khoa, hay đoán những sự mình chẳng biết. Nó sẽ bảo mày: hãy ăn uống, song lòng nó chẳng hợp vuới mày.
* 23 8 Của mày đã ăn sẽ mửa ra; và sẽ mất những lời hoa mĩ mày.
* 23 9 Mày chớ nói vào tai kẻ mê muội, vì nó xem khinh lời mày dạy răn.
* 23 10 Mày chớ đá đến cõi trẻ thơ; chớ vào ruộng kẻ mồ côi:
* 23 11 Vì kẻ thân thuộc nó có sức mạnh, đối địch cùng mày thân lý việc chúng nó.
* 23 12 Lòng mày hãy chịu lấy lời dạy răn; tai mày bướng về lời khôn sáng.
* 23 13 Mày chớ tha răn trách cho trẻ thơ; nếu mày đánh roi nó chẳng chết.
* 23 14 Nếu mày dùng roi trách đánh nó, thì chữa linh hồn nó khỏi địa ngục.
* 23 15 Con lai ta, nếu lòng mày khôn sáng, lòng ta sẽ vui mừng vuới mày.
* 23 16 Tâm thận ta khói lạc, khi miệng môi mày nói lời công chính.
* 23 17 Lòng mày chớ phen bì kẻ có tội; hãy ở trong dái sợ Chúa thâu ngày;
* 23 18 Vì mày sẽ được cậy trông trong ngày sau hết, sự mày trông mong chẳng cất khỏi.
* 23 19 Con lai ta, hãy nghe, hãy nên khôn sáng; hãy dẫn đưa lòng mày trong đường lối ngay thẳng.
* 23 20 Mày chớ ở trong đám kẻ hay rượu, chớ vào hội kẻ mê ăn bội thực, đem thịt ăn thông công:
* 23 21 Vì kẻ hay uống rượu dọn tiệc sẽ phải khó nghèo, hay mê ngủ, sẽ mặc đồ rách rưới.
* 23 22 Mày hãy nghe cha thân sinh mày; chớ dể duôi mẹ già mày.
* 23 23 Mày hãy mua sự chân thật, chớ bán khôn ngoan, răn dạy và thông minh.
* 23 24 Cha kẻ lành sẽ vui mừng khoái lạc; kẻ sinh người khôn sáng sẽ bởi nó vui mừng.
* 23 25 Chớ gì cha mẹ mày vui mừng, mẹ sinh mày khoái lạc.
* 23 26 Con lai ta, hãy dâng lòng mày cho ta; con mắt mày hãy giữ các đường lối ta.
* 23 27 Con bợm là hố sâu; đàn bà ngoài là giếng hiểm.
* 23 28 Nó rình chực dọc đàng như kẻ trộm, thấy ai vô ý thì giết nó.
* 23 29 Ai phải khốn? cha ai hiểm nghèo? Ai phải tranh cạnh? Ai phải hố sâu? Ai vô cớ bị thương? Ai đỏ con mắt?
* 23 30 Chớ thì chẳng phải những kẻ ở trong rượu, say mê chè chén ru?
* 23 31 Mày chớ trông xem rượu lúc vàng vàng, sắc nó chói trong thủy tinh. Nó xuống giọng êm êm;
* 23 32 Đến sau nó cắn như con rắn, nó đổ nọc như bọ cạp.
* 23 33 Con mắt mày sẽ trông xem đàn bà ngoài, lòng mày tưởng nói sự trái nghịch.
* 23 34 Mày sẽ giống nhưu kẻ ngủ giữa biển, như kẻ cầm thuyền buồm ngủ mất tay lái.
* 23 35 Mày sẽ rằng: chúng nó đánh tôi, song chẳng đau; chúng nó kéo lôi tôi, tôi chẳng thấy; bao giờ tôi tỉnh thức, lại được rượu?

## Đoạn 24

Đoạn này được dò bởi :

* 24 1 Mày chớ ghen tương người dữ, chớ ước ao ở cùng chúng nó:
* 24 2 Vì lòng chúng nó tướng của cướp, miệng môi nó nói gian tahm.
* 24 3 Cửa nhà sửa xây bởi khôn ngoan, cửa nhà bến đổ bởi thông sáng.
* 24 4 Kho tàng đầy rẫy, những gia tài quí giá rất vinh hoa bởi tại sự thông biết.
* 24 5 Kẻ khôn ngoan có đủ tài năng; kẻ thông biết được sức mạnh quyền thế
* 24 6 Khi khởi đầu tranh chiến phải xếp đặt khôn ngoan, đâu có nhiều mưu luận thì sẽ được rỗi.
* 24 7 Sự khôn ngoan vượt qua kẻ dại dột, nó chẳng mở miệng ở cửa thành.
* 24 8 Ai toan mưu làm sự dữ thì kẻ nó là dại dột.
* 24 9 Kẻ mê muội lo tưởng, ấy là sự tội; kẻ hay gièm pha, ấy là gở lạ trước mặt người ta.
* 24 10 Nếu mày mỏi mệt sờn lòng trong ngày gian hiểm, thì sức mạnh mày càng sút kém.
* 24 11 Mày hãy cứu kẻ phải đem đi giết; chớ thôi chữa kẻ phải điệu đi ruyệt vong.
* 24 12 Mày chớ rằng: sức mình chẳng đủ; Đấng soi xét lòng đã hiểu biết, chẳng giấu được Đấng gìn giữ linh hồn mày; Người sẽ lả lại cho loài người mặc đọc việc nó.
* 24 13 Con lai ta, hãy ăn mật vì nó mĩ vị, tảng mật rất ngọt ngào cho giọng mày.
* 24 14 Cũng một lẽ ấy lời khôn ngoan răn dạy cho linh hồn mày; đã được nó thì mày có sự cậy trông trong ngày sau hết, và sự mày trông cậy chẳng luống công.
* 24 15 Mày chớ rình chực, chớ tìm sự gian ác trong nhà kẻ lành, chớ khuấy khuất sự bằng yên nó.
* 24 16 Vì chưng, kẻ lành dù sa ngã bảy lần, song lại chỗi dậy; kẻ gian ác sẽ đổ ngã trong tai vạ.
* 24 17 Kẻ thù mày sa ngã, mày chớ vui mừng; khi nó ruyệt vong lòng mày chớ khoái lạc;
* 24 18 Kẻo Chúa xem thấy, chẳng vui lòng, sẽ cất cơn giận cho khỏi nó.
* 24 19 Mày chớ phen bì vuới kẻ dữ, chớ ghen tương cùng kẻ gian ác;
* 24 20 Vì kẻ dữ chẳng được trông cậy đời sau, đèn kẻ gian ác sẽ tắt mất.
* 24 21 Con lai ta, hãy kính dái Chúa cùng vua; chớ giây mifh vuới kẻ bạn nghịch:
* 24 22 Vì bất kì ruyệt vong dấy lên; nào ai biết ruyệt vong bởi tại hai đấng ấy?
* 24 23 Những sự này cho kẻ sáng khôn: nhận biết ai trong công luận thì chẳng tốt.
* 24 24 Kẻ bảo người gian: mày công chính, thì các dân nguyền rủa nó, các chi họ sẽ gớm ghét nó.
* 24 25 Kẻ trách phạt nó sẽ được ngượi khen; phần phúc sẽ chất trên mình kẻ ấy.
* 24 26 Kẻ đáp lại những lời ngay chính, như thể hôn miệng môi người.
* 24 27 Mày hãy sửa sang việc ngoài mày, siêng năng cày ruộng mày; để sau mày sửa xây cửa nhà mày.
* 24 28 Mày chớ vô cớ đối chứng cùng kẻ khác; chwos mớn ai bởi miệng môi mày.
* 24 29 Mày chớ rằng: nó xử vuới ta thể nào thì ta cũng xử vuới nó như vậy; ta sẽ lả lại cho ai nấy mặc đòi việc nó.
* 24 30 Ta đã trải qua ruộng kẻ biếng nhác, và vườn nho kẻ ngu si;
* 24 31 Này thấy đầy những cỏ kê, gai góc che khuất trên nó; tường giậu đổ nát.
* 24 32 Khi ta thấy vậy thì để trong lòng; lấy gương ấy mà răn xét,
* 24 33 Rằng: nếu mày ngủ một chốc, lại chợp mắt một lúc, lại gác tay một lúc cho được nghỉ,
* 24 34 Thì khó khăn tới đến như kẻ chạy đi đàng, đến ăn mày như kẻ cầm khí giới.

## Đoạn 25

Đoạn này được dò bởi :

* 25 1 Này cũng là các lời dụ ngôn vua Salomon, bầy tôi vua Ezechia nước Juđa đã thuật lại.
* 25 2 Sự kín nhiệm ấy là vinh hiển Chúa. Thông suốt lời ấy là vinh hiển các vua.
* 25 3 Lời cao, đất giầy, lòng các vua chẳng hay thâu suốt.
* 25 4 Hãy trừ cấn gì cho khỏi bạc, thì lở nên đồ khí dụng tinh ngân.
* 25 5 Hãy cất sự gian ác khỏi mặt vua, thì tòa vị người bởi công chính bền đỗ.
* 25 6 Chớ tỏ mình sang trọng trước mặt vua, chớ đứng trên ngôi người cao cả.
* 25 7 Thà ai bảo mày: hãy tấn tới lên; chẳng thà mày phải hạ xuống trước mặt người sang trọng.
* 25 8 Sự con mắt mày đã xem thấy chớ vội bày ra trong tranh kiện, kẻo khi mày làm ố danh bạn hữu mày, đến sau chẳng chữa lại được.
* 25 9 Việc mày hãy xử vuới bạn hữu mày, chớ trông tỏ sự kín nhiệm cho kẻ khác:
* 25 10 Kẻo nó nghe thấy thì diếc dóc mày, chẳng thôi dể duôi mày. Ân tình và nghĩa thiết hay cứu chữa; hãy giữ nó cho mày kẻo phải dể duôi.
* 25 11 Kẻ nói lời tùy thì tiện, như quả tân vàng trên hộp bạc.
* 25 12 Kẻ răn trách người sáng khôn và trong tai kẻ vâng lời, như hoa tai vàng và hạt châu chói lói.
* 25 13 Sứ giả trung trực làm cho khoan khoái lòng kẻ sai, khác nào mùa gặt được tuyết đông mát mẻ.
* 25 14 Kẻ khoe khoang chẳng giữ lời đã hứa, như mây như gió chẳng có mưa.
* 25 15 Sự hay nhịn làm cho mềm lòng quan sang, lưỡi mềm hay bẻ gẫy sự cứng.
* 25 16 Mày tìm được mất, hãy ăn vùa đủ cho mày, kẻo ăn no quá mà lại mửa ra.
* 25 17 Mày hãy rời chân khỏi nhà kẻ thân thuộc mày, kẻo nó chán ghét mày.
* 25 18 Kẻ đối chứng gian cho người khác, như lao, như gươm, như tên nhọn.
* 25 19 Kẻ cậy người bất trung trong ngày gian nan, như thể răng mục và chân bại.
* 25 20 Như mất áo ngoài trong mùa đông. Kẻ xướng ca cho người phiền não, như thể giấm chua đổ vào diêm. Như sâu trong áo, mọt trong gỗ, sự phiền não làm hại lòng người cũng như vậy.
* 25 21 Nếu kẻ thù mày đói, hãy cho nó của ăn; nếu nó khát, hãy cho nó nước uống:
* 25 22 Mày sẽ thu chất than đỏ trên đầu nó, Chúa sẽ lả lại cho mày.
* 25 23 Mặt buồn bã ngăn lưỡi phỉ báng, khác nào gió bấc tan mưa.
* 25 24 Thà ngồi một xó trên mái nhà, chẳng thà ở chung một nhà vuới đàn bà hay tranh cạnh.
* 25 25 Kẻ đem tin lành bởi đất xa, như thể nước mát cho kẻ khát.
* 25 26 Kẻ lành đổ ngã trước mặt kẻ gian phi, như suối chân quấy đục, như mạch đã hư.
* 25 27 Kẻ ăn nhiều mật chẳng được lành, kẻ muốn thâu suốt sự cao xa phải uy nghiêm đè lấp cũng như vậy.
* 25 28 Như thành trống trải chẳng vây tường, kẻ chẳng cầm được lòng mình trong lời nói cũng một lẽ ấy.

## Đoạn 26

Đoạn này được dò bởi :

* 26 1 Như tuyết mùa hè, như mưa mùa gặt, cũng một lẽ ấy sự vinh hiển chẳng xứng vuới kẻ ngu si.
* 26 2 Lời nguyền rủa vô cớ chẳng ứng nghiệm về ai, như chim bay qua, như chim sẻ bay mặc ý.
* 26 3 Như roi giục con ngựa, như cương giàm cho con lừa, roi vọt trên lưng kẻ ngu si cũng một lẽ ấy.
* 26 4 Mày chớ đáp lại vuới kẻ ngu si theo sự dại dột nó, kẻo mày nên giống như nó.
* 26 5 Mày đối đáp vuới kẻ ngu si, xứng sự dại dột nó, kẻo nso nghĩ mình là sáng khôn.
* 26 6 Kẻ cậy người dại dột báo tin, như người què chân và kẻ uống gian ác như nước vậy.
* 26 7 Kẻ què chân có ống chân tốt vô dụng, cũng một lẽ ấy lời dụ ngôn chẳng xứng trong miệng kẻ ngu si.
* 26 8 Kẻ tôn kính người dại dột, như kẻ ném hòn đá trên đống thần bộ hành.
* 26 9 Lời dụ ngôn trong miệng kẻ ngu si, như gai mọc trong tay kẻ say rượu.
* 26 10 Như lý đoán phán xử tranh kiện, kẻ khiến người dại dột nín lặng, cho nguôi cơn giận cũng như thể ấy.
* 26 11 Kẻ ngu si lại làm dại dột, như chó mửa rồi lại ăn.
* 26 12 Mày có thấy kẻ tự mình lấy làm sáng khôn? Kẻ dại dột còn đáng cậy hơn nó.
* 26 13 Kẻ làm biếng rằng: dọc đường có sư tử đực, trên lối có sư tử cái.
* 26 14 Kẻ biếng nhác quay giở trên giường, khác nào ccasnh cửa quay trên máy.
* 26 15 Kẻ làm biếng giầu ta mình dưới nách. Phải đem lên miệng lấy làm nhọc nhằn.
* 26 16 Kẻ biếng nhác lấy mình làm khôn ngoan hơn bảy người hay thí dụ.
* 26 17 Kẻ qua đường chẳng hay nhịn, giây mình sự kẻ khác tương tranh, khác nào cầm lấy tai con chó.
* 26 18 Kẻ bắn tên ném giáo giết hại người thể nào,
* 26 19 Kẻ gian giảo làm hại bạn hữu mình, phả bắt thì răng: trò chơi, cũng một lẽ ấy.
* 26 20 Hễ hết cửi thì tắt lửa, cất khỏi kẻ gièm thì tranh cạnh chỉ ngay.
* 26 21 Như than gần than đỏ, như cửi gần lửa, kẻ hay giận khiêu khích mối gianh cũng thể ấy.
* 26 22 Lời kẻ gièm pha xem ra ngay thật, song nó thâu vào đến tận ruột.
* 26 23 Môi kiêu căng hợp vuới lòng độc ác, như thể bạc xấu lấy giống sanh.
* 26 24 Bởi miệng môi hiểu biết kẻ thù, khi lòng nó loan toan mưu chước.
* 26 25 Dù nó hạ lời mình, mày chớ tin nó, vì trong lòng nó có bảy sự gian ác.
* 26 26 Kẻ giáo hoạt che khuất sự ghen ghét, song độc ác nó tỏ ra trong đám đông.
* 26 27 Kẻ đào hố sẽ sa vào trong ấy; kẻ lăn đá sẽ lở lại cùng mình.
* 26 28 Lưỡi giả dối chẳng yêu sự chân thật; miệng giảo hoạt sinh sự ruyệt vong.

## Đoạn 27

Đoạn này được dò bởi :

* 27 1 Mày chớ khoe khen về ngày mai, vì chẳng biết hôm sau sẽ xảy ra thế nào.
* 27 2 Khẻ khác hãy ngượi khen mày, chẳng phải tự miệng mày; bởi người người, chẳng phải môi mày.
* 27 3 Hòn đá nặng, đất sa cũng rặn, song cơn giận kẻ ngu si sánh cả hai còn nặng hơn.
* 27 4 Con thịnh nộ và giận tức chẳng hay thương; hơi kẻ giận dữ xông lên nào ai được?
* 27 5 Sự rắn trách tỏ tường hơn là thương yêu giấu kín.
* 27 6 Pahri dấu đau bởi kẻ yêu đương hơn là hôn mặt cách giả dối kẻ ghen ghét.
* 27 7 Lòng no đầy dù tảng mật cũng giầy vò; lòng đói khát dù cay chua cũng lấy làm ngon ngọt.
* 27 8 Kẻ lìa bỏ nơi mình, như con chim bay đi khỏi tố.
* 27 9 Bởi mưu luận làm bạn hữu, linh hồn được ngọt ngào. Như thể dầy cao và nhiều mui hương làm cho lòng thỏa thích.
* 27 10 Mày chớ lìa bỏ bạn hữu mày và bạn hữu Cha mày, trong ngày mày gian nan chớ vào nhà anh em mày, vì láng diềng gần hơn anh em xa.
* 27 11 Con lai ta, hãy học khôn sáng cho thỏa lòng ta, để mày hay đáp lại cùng kẻ dể duôi.
* 27 12 Người khôn ngoan thấy tai vạ lánh mình, trẻ thơ trải qua liền mắc phải.
* 27 13 Mày hãy cất áo kẻ bầu chủ cho người ngoài; hãy lấy của cầm vì kẻ khác.
* 27 14 Kẻ chỗi dậy ban đem phúc cho người ta cả tiếng, chẳng khác gì như rủ rê.
* 27 15 Mái nhà giột trong ngày giá rét vuới đàn bà hay tranh cạnh chẳng khác nhau.
* 27 16 Ai giữ nó khác nào giữ gió, lại như tay hữu cầm dầu trong.
* 27 17 Sắt rèn sắt cho ra mũi nhọn; người giũa mài lòng bạn hữu mình.
* 27 18 Coi cây vả sẽ được ăn lái, giữ chúa mình thì được hiển vinh.
* 27 19 Lòng người tỏ cho kẻ khôn ngoan, như kẻ soi nước giãi tỏ mặt.
* 27 20 Con mắt loài người chẳng hay chán, như đại ngục và vực sâu chẳng hay đầy.
* 27 21 Thử bạc trong lò, vàng trong lửa, bởi miệng ngượi khen thử nghiệm lòng người. Lòng gian ác hay tìm sự dữ, lòng ngay lành tìm sự khôn ngoan.
* 27 22 Dù mày giã kẻ ngu si trong cối, như thể lấy chầy giã mạch nha, chẳng hay cất được sự dại dột cho khách nói.
* 27 23 Mày hãy siêng năng cảm nhận mặt súc vật mày, hãy xem xét các đàn súc mày:
* 27 24 Vì chưng mày chẳng được của cải lâu dài, song mũ miện thì lưu lai từ dòng đến dõi.
* 27 25 Đồng cỏ đã nảy mọc xanh tươi, cỏ khô đã thu tích trên các núi.
* 27 26 Con chiên con cho mày áo mặc; con dê đực cho giá tậu đồng điền.
* 27 27 Vả lại có sữa con dê cái hãy dủ cho mày ăn, đủ cho gia thuộc mày, và cho con đòi mày dùng.

## Đoạn 28

Đoạn này được dò bởi :

* 28 1 Kẻ dữ trốn chạy dù chẳng ai đuổi theo; kẻ lành như sư tử yên hàn chẳng sợ hãi.
* 28 2 Bởi tội lỗi trong đất thì có nhiều quan cai; vì người không ngoan hiểu biết lời dạy răn, thì quan cai được tràng thọ.
* 28 3 Người bần cùng ức ép kẻ khó khăn, như mưa bão sinh ra đói khát.
* 28 4 Kẻ bỏ luật phép khoe khen kẻ dữ; kẻ vâng giữ đối địch vuới nó ân cần.
* 28 5 Kẻ dữ chẳng suy tưởng sự công bằng; kẻ tìm cầu Chúa suy xét mọi sự.
* 28 6 Người khó khăn đi đang ngay chính hơn kẻ giầu có đi đàng gian tà.
* 28 7 Vâng giữ lề luật, ấy là con lai sáng khôn; nuôi kẻ tham ăn làm cho cha mình xỉ nhục.
* 28 8 Bởi đặt nợ ăn lãi chứa chất gia tài, thu tích nó cho người rộng tay vuới kẻ khó.
* 28 9 Kẻ vảnh tai kẻo nghe lề luật, lời nó cầu xin đáng gở lạ.
* 28 10 Kẻ lừa dối kẻ lành trong đường nẻo dữ sẽ đổ ngã ruyệt vong, người công chính sẽ được phần của nó.
* 28 11 Kẻ giầu có kể mình là sáng khôn, người bần cùng thông minh hay thâu suốt nó.
* 28 12 Khi kẻ lành đắc chí thì được nhiều hiển vinh; kẻ dữ cầm quyền người điều hư hoại.
* 28 13 Kẻ giấu tội lỗi mình chẳng được may mắn; thú nhận nó và chừa cải sẽ được nhân từ.
* 28 14 Phúc cho kẻ hằng dái sợ; kẻ cứng lòng sẽ mắc phải tai ương.
* 28 15 Quan cai dữ trên dân khó nghèo, như sư tử thét gầm, như gấu đói.
* 28 16 Quan cai thiếu sự khôn ngoan hay ức ép nhiều người vì bạo ngược; kẻ ghét sự hà tiện sẽ được thọ tràng.
* 28 17 Kẻ đổ máu người, dù chạy đến hố chẳng ai ngăn nó.
* 28 18 Kẻ đi đàng ngay sẽ được rỗi; đi đàng gian trá sẽ đổ ngã bắt ưng.
* 28 19 Kẻ cày ruộng mình sẽ được bánh no; kẻ theo dông dài thì hay nghèo đói.
* 28 20 Người trung trực sẽ được ngượi khen nhiều; vội kíp làm giầu thì chẳng khỏi tội.
* 28 21 Kẻ nhận biết mặt trong công luận thì chẳng hay; nó vì một miếng bánh bỏ sự chân thật.
* 28 22 Kẻ vội kíp làm giầu và phen bì người khác, chẳng biết sự khó khăn đổ trên mình.
* 28 23 Kẻ răn trách người, đến sau được nó ưa thích, hơn là kẻ lấy lưỡi tô nịnh phỉnh phờ mình.
* 28 24 Kẻ cắp lấy của cha mẹ mình, mà rằng: chẳng phải tội, thì thông đồng vuới kẻ giết người.
* 28 25 Kẻ khoe mình làm cao hay mở đàng tranh cạnh; kẻ cậy trông Chúa sẽ được rỗi.
* 28 26 Kẻ cậy lòng mình, ấy là dại dột; kẻ bước đi sáng khôn thì được cứu chữa.
* 28 27 Phân phát cho kẻ bần cùng, chẳng phải thiếu thốn; kẻ dể duôi người kêu cầu sẽ phải khó khăn
* 28 28 Khi kẻ dữ dấy lên, ai nấy điều lánh khỏi; nó đã ruyệt vong, kẻ công chính sẽ thêm nhiều.

## Đoạn 29

Đoạn này được dò bởi :

* 29 1 Kẻ cứng lòng xem khinh người răn trách, ruyệt vong sẽ đổ trên nó bất ưng, sự lành đã chẳng còn theo nó.
* 29 2 Kẻ lành thêm nhiều thì dân vui vẻ; kẻ dữ cai trị, dân điều than thở.
* 29 3 Kẻ ái mộ sáng khôn làm cho cha mình mừng rỡ; kẻ nuôi con bợm hao phí gia tài.
* 29 4 Vua công chính làm cho đất dấy lên; kẻ tham làm thì hủy hoại nó.
* 29 5 Kẻ dùng lời tô nịnh giả dối bạn hữu mình, thì giăng lưới trước bước chân nó.
* 29 6 Kẻ gian ác phạm tội thì mắc phải lưới giăng; kẻ lành ca tụng và mừng rỡ.
* 29 7 Người công chính biết sự tích kẻ bần cùng; kẻ dữ chẳng biết sự thông sáng.
* 29 8 Kẻ độc ác hủy hoại cả thành; người khôn ngoan hay ngăn cơn thịnh nộ.
* 29 9 Người khôn sáng tranh cạnh vuới kẻ ngu si, dù giận dù cười cũng chẳng được hòa thuận.
* 29 10 Kẻ đổ máu ghen ghét người ngay lành; kẻ công chính rắp lòng gìn giữ sự sống nó.
* 29 11 Kẻ dại dột giốc tỏ hết lòng mình; người khôn sáng lưu lại trài hoãn.
* 29 12 Vua chúa thích nghe lời nói dối, thì các bầy tôi điều gian tà.
* 29 13 Kẻ bần cùng và kẻ cho nợ gặp lẫn nhau; cả và hai Chúa điều song sáng.
* 29 14 Vua cứ chân thật thân lý kẻ bần cùng, tòa vị người đời đời bền đỗ.
* 29 15 Roi vọt và sửa trách ban sự khôn ngoan; lai trẻ mặc ý thong dong làm cho mẹ mình xỉ nhục.
* 29 16 Kẻ gian ác thêm lên, thêm nhiều tội lỗi; song kẻ lành sẽ xem thấy nó ruyệt vong.
* 29 17 Mày hãy răn dạy con lai mày, nó sẽ làm cho mày yên ủi, và cho linh hồn mày được khoái lạc.
* 29 18 Nếu thiếu lời tiên tri, dân sẽ xiêu lạc; kẻ vâng giữ lề luật sẽ được phúc lành.
* 29 19 Nếu dùng lời răn trách đầy tớ, nó hiểu biết, xem khinh, chẳng lả lời, thì không răn dạy được nó.
* 29 20 Mày có thấy kẻ nói vội vàng? Bởi nó chỉ trông sự dại dột chẳng còn trông răn sửa được nó.
* 29 21 Kẻ nâng niu đầy tớ mình từ thơ trẻ, đến sau sẽ thấy nó ngạnh ương.
* 29 22 Kẻ hay giận mở đàng tranh cạnh; hay chiều cơn giận thì hay sai lầm.
* 29 23 Sự hèn hạ theo sự kiêu căng; kẻ lòng khiêm nhường sẽ được vinh hiển.
* 29 24 Kẻ thông đồng vuới kẻ trộm ghét linh hồn mình; nó nghe lời thề nguyền, song chẳng tỏ ra.
* 29 25 Kẻ dái sợ loài người thì chóng đổ ngã; kẻ cậy trông Chúa sẽ được đem lên.
* 29 26 Có nhiều kẻ tìm cầu mặt vua; song lý đoán mọi người thì bởi tại Chúa.
* 29 27 Kẻ lành gớm ghét kẻ gian phi, kẻ gian phi gớm ghét kẻ đi đàng công chính. Con lai vâng giữ lời răn thì chẳng phải hư hoại.

## Đoạn 30

Đoạn này được dò bởi :

* 30 1 Lời kẻ sửa soạn, con lai kẻ giốc tỏ. hình lạ kẻ được Chúa ở cùng mình và bởi Chúa ở cùng mình được vững chắc, đã nói ra rằng:
* 30 2 Ta là kẻ ngu muội nhất trong loài người, sự khôn ngoan loài người chẳng ở vuới ta.
* 30 3 Ta chẳng học được không ngoan, chẳng biết được sự thông hiểu các thánh
* 30 4 Ai lên lời rồi lại xuống? Ai cầm gió trong tay? Ai bọc nước như trong áo? Ai đặt để địa giới lái đất? tên Người là gì, tên con lai Người là đí gì, mà có biết chăng?
* 30 5 Hễ là lời Chúa cháy như lửa, là thuẫn cho kẻ cậy trông Người:
* 30 6 Mày chớ thêm đi gì vào lời Chúa, kẻo mày phải quở phạt, tỏ ra mày nói dối.
* 30 7 Tôi xin Chúa hai sự này, Chúa chớ từ chối trước khi tôi chết.
* 30 8 Chúa hãy khiến sự giả trá và nói dối lìa xa tôi. Chớ để tôi phải ăn mày hay là cho tôi giầu có; một ban cho chúng nó ăn dùng:
* 30 9 Kẻo tôi no đầy thì lừa dỗ mình chối bỏ, mà rằng: Chúa là ai? Hay là bởi nghèo đói ép tôi ăn trộm, lấy danh Chúa tôi mà thề gian.
* 30 10 Mày chớ vu vạ cho đầy tớ vuới chúa nó, kẻo nó nguyền rủa mày mà mày đổ ngã.
* 30 11 Có một dòng dõi nguyền rủa cha mình, chẳng chức phúc cho mẹ mình.
* 30 12 Có một dòng dõi lấy mình làm thanh sạch, song chẳng trừ rửa sự dơ nhớp mình.
* 30 13 Có một dòng dõi con mắt cao, mí mắt ngược.
* 30 14 Có một dòng dõi nanh như gướm, răng cối nhai nuốc. Kẻ bần cùng trong đất, và kẻ khó khắn ở loài người.
* 30 15 Con đỉa có hai con gái, nói rằng: hãy đem cho, hãy đem cho. Có ba sự chẳng hay đấy và một sự thứ bốn chẳng hề rằng: đủ.
* 30 16 Là địa ngục, cửa dạ đàn bà tà râm, đất chẳng no nước, và lửa chẳng hề nói: đủ.
* 30 17 Con mắt bỉ báng cha, khinh chê mẹ sinh đẻ mình, con quạ trong suối hãy móc nó, chim phượng con hãy ăn nó.
* 30 18 Có ba sự khó cho tôi, vì sự thứ bốn tôi chẳng hiểu gì:
* 30 19 là lối chim phượng trên lời, lối con rắn trên đá, lối thuyền tàu giữa biển, và lối người nam trong lúc đang thì.
* 30 20 Lối đàn bà gian râm cũng như vậy; nó ăn đoạn lọt miệng mình, mà rẻ tôi bằng làm sự dữ.
* 30 21 Có ba sự làm cho đất chuyển động, sự thứ bốn nó chẳng hay đang
* 30 22 Là tôi tá làm vua; kẻ ngu si khi đã ăn no đầy;
* 30 23 Đàn bà đáng ghét được kết bạn; con đòi kế nghiệp bà chúa mình.
* 30 24 Có bốn giống nhỏ nhất trên đất, khôn sáng hơn người thông minh:
* 30 25 Bọ kiến, là các yêu nhiều lắm.
* 30 26 Bọ kiếm, là dân nhu nhước, đặt để giường mình trên các thạch bàn;
* 30 27 hoàng trùng chẳng có vua quan, mà kéo đi từng đàn nó.
* 30 28 Thạch thồng chỉ tựa chân mình, ở trong đền vua.
* 30 29 Có ba chữ bước đi oanh liệt, và thứ bốn bước đi oai nghi.
* 30 30 Là sư tử, mạnh nhất trong các giống muông, dù gặp ai chẳng hề dái sợ?
* 30 31 Gà chọi cất mình; con chiên đực, và vua, chẳng ai đối địch được người.
* 30 32 Có kẻ đã đem lên cao mới tỏ sự ngu si nó; nếu nó hiểu biết thì để tay trên miệng mình.
* 30 33 Kẻ ép vú mạnh cho được vắt sữa thì ép ra mỡ sữa; xỉ mũi mạnh thì ra máu; trêu cơn giận thì mở mối gianh

## Đoạn 31

Đoạn này được dò bởi :

* 31 1 Này là lời nói vua Lamuel. Hình lạ mẹ người răn dạy người.
* 31 2 Hỡi con yêu dấu ta, thế nào? Con yêu dấu lòng ta, thế nào? Con yêu dấu ta đã khấn hứa ước ao, thế nào?
* 31 3 Con chớ trao gia tài cho kẻ phụ nữ, của cải làm cho các vua hư hoại.
* 31 4 Hỡi Lamuel, chớ để các vua, chớ để các vua uống rượu: vì say sưa cai quản đâu thì đấy chẳng có sự nghiêm cẩn:
* 31 5 Kẻo các vua uống thì quên sự công bằng, lộn trái việc con lai kẻ khó khăn.
* 31 6 Hãy ban rượu lọc cho kẻ phiền não, ban rượu cho kẻ lòng cay đắng;
* 31 7 Cho nó uống, để quên sự nghèo đói, chẳng còn nhớ sự mình gian nan.
* 31 8 Con hãy mở miệng mình cho kẻ câm, giải oan mọi sự cho các kẻ qua đường.
* 31 9 Con hãy mở miệng phân xử sự công chính, thân lý cho các kẻ nghèo ngặt khó khăn.
* 31 10 Ai tìm được người nữ hiền tài? Giá nó bởi xa cùng cõi đất.
* 31 11 Lòng chồng nó trông cậy nó, chẳng thiếu của sản nghiệp.
* 31 12 Nó sẽ lả cho chồng sự lành, chẳng phải sự dữ, lót đời mình;
* 31 13 Tìm lông chiên và sợi gai, tay mình sửa sang cần mẫn.
* 31 14 Nó như thuyền buôn, bởi phương xa chở lương về;
* 31 15 Chỗi dậy ban đêm, phân phát lương thực cho người nhà, và của ăn cho con đòi mình;
* 31 16 Xét xem đồng điền mua tậu lấy; bởi hoa lợi tay mình cầy trồng vườn nho;
* 31 17 Lấy sức mạnh làm đai lưng, làm cho cánh mình kiên cố;
* 31 18 Ướm thử biết được lợi làm hơn, đèn nó ban đêm chẳng tắt;
* 31 19 Tra tay đến việc khó làm, ngón tay nó cầm xe kéo sợi;
* 31 20 Mở tay mình cho kẻ khó, giơ tay hướng về kẻ bần cùng.
* 31 21 Nó chẳng sợ nhà mình phải giá rét: vì ai nấy trong nhà điều mặc áo đôi.
* 31 22 Nó mền chăn hoa mĩ cho mình; áo nó mặc là gai xe nhỏ trắng và áo tía.
* 31 23 Chồng nó danh tiếng trong cửa thành, ngồi vuới các kì lão bản địa.
* 31 24 Nó giệt vải nhỏ cho được bán, làm đai lương bán cho người Chanaan;
* 31 25 Lấy tài sức dong nhan làm áo mặc, trong ngày sau hết nó sẽ vui cười;
* 31 26 Mở miệng mình về sự sáng khôn, lề luật nhân từ trên lưỡi nó;
* 31 27 Xem sóc các đường lối nhà mình, chẳng ăn bánh ở nhưng.
* 31 28 Các con lai nó chỗi dậy chúc khen nó rất có phúc; chồng nó cũng ngượi khen rằng:
* 31 29 Có nhiều người nữ thu tích gia tài, song người vượt qua hết thay thảy!
* 31 30 Sự dịu dàng giả dối, nhan sắc hư không; người nữ kính dái Chúa, ấy là kẻ được khen tốt.
* 31 31 Hãy ban cho nó hoa lái bởi tay mình, mọi việc nó hãy ngượi khen nó trong các cửa.