Epoka Dominacji

**Epoka Dominacji** (*regado*) - okres historyczny w dziejach Androgei, trwający od -1016 rok SE do 393 rok SE. Jest pierwsza z trzech epoka ery mroku, jej poprzedniczką była epoka wielkich wojen (era pierwotna), zaś następczynią - epoka Dzikich. Cezurą otwierającą epokę jest Bitwa na Polach Regolskich w -1016 roku i ucieczka Welmenów do Dzikich Krajów (1014), a kończącą powstanie Wielkiego Imperium Welmenów (Dzikich) w -393 roku.

Pod koniec ery pierwotnej doszło do znacznych przemian polityczno-społecznych na całym świecie. W nowym okresie historii nasiliły się walki o Ashor między Rapsydami a orkami z Kagmaru, zaś na Południu do miana światowej potęgi zaczęło wyrastać Złote Królestwo.

## Historia

### Północ

W XI wieku SE w Trójkrólestwie Rapsydii spalono na stosie Jethana Lothora, reformistę i czarodzieja, co doprowadziło do powstania jego zwolenników oraz innych zwolenników kultu z Rench. Trwający w latach 1010-1003 zryw został utopiony przez siły królewskie w krwi, zaś po upadku buntu doszło do fali masowych prześladowań wobec heretyków. Chaos w Trójkrólestwie wykorzystał Nauriusz III, król Chanii Wschodniej, który jeszcze w 1005 roku SE wypowiedział Rapsydom wojnę i po kilku latach zmagań odzyskał z rąk przeciwnika większość Korkinów.

Niektórzy doszukiwali się źródła problemów targających krajem w panującej dynastii z Tormilr. Jednym z nich był niejaki Mashoron Court, który 987 roku zorganizował udany przewrót i ogłosił się nowym królem. Zaczęte szybko po koronacji prześladowania wobec reformistów spowodowały jednak, że Court nie panował długo - w 983 roku rozpoczęło się 3-letnie powstanie, które zakończyło się detronizacją i straceniem złego władcy. Następcą Courta został wnuk Jethana - Jil Mądry z rodu Lothorów - który ustanowił kult z Rench religią państwową. Ta kontrowersyjna i nieprzemyślana decyzja doprowadziła do kolejnej, druzgocącej wojny domowej, tym razem wznieconej przez pinotońskich kapłanów. Konflikt trwał od 963 do 944 roku SE i pochłonął prawie 1 milion ludzi.

Po wojnie domowej nastąpił okres *formonto* (wygaszenia), czyli czas wielkiej zapaści i częściowego upadku Trójkrólestwa. Państwo zostało wstrząśnięte ogromem strat, a ład społeczny upadł. Fatalną sytuację Północy wykorzystali orkowie, którzy w 930 roku SE najechali na Rapsydię i podbili dolny Montenis. Kagmar był bliski zdobycia Ferdonu, jednak całkowitej klęsce Rapsydów zapobiegło Kar, włączając się do III Wojny o Ashor w ostatniej chwili. Królestwo Karu zdołało nie tylko wypchnąć orków z regionu Montenisu, ale także odwojować dolinę Tobrosu, co było wiekopomnym zwycięstwem i kamieniem milowym w walce z Kagmarem. Po III Wojnie o Ashor Karyjczycy stali się mocarstwem Północy, zaś dynastia Mortynów przejęła tron w Trójkrólestwie. Pierwszym królem z ramienia karyjskiego rodu stał się Gabron I, który w 852 roku wprowadził edykt ferdoński - akt zapewniający wolność religijną i równowagę między pinotonistami a reformistami.

Widmo kolejnego wielkiego najazdu z zachodu skłoniła również arystokrację rapsydyjską do przeprowadzenia reform społecznych. W 826 roku SE powołano armię, w której skład wchodzili chłopi i mieszczanie. Biedniejsze klasy społeczne otrzymały szereg podstawowych praw, w tym zniesienie pańszczyzny, możliwość wykupu ziem (stworzy to nową klasę społeczną - średnią szlachtę wiejską) czy możliwość wyboru wyznania. Do tego żołnierze otrzymywali spory żołd, a odsłużeniu 10 lat mogli wybrać między dalszą służbą a powrotem do dawnych zajęć (np. pracy na polu). Wprowadzone w Trójkrólestwie zmiany szybko rozprzestrzeniły się po Północy, a później - po całej Androgei. Jakiś czas później zlikwidowane zostały też niektóre przywileje duchowieństwa pinotońskiego, co stało się przyczyną nieudanego puczu tychże. Po fiasku buntu kapłani stracili szacunek w społeczeństwie.

Rapsydzi, idąc za przykładem orków z Kagmaru, zaczęli eksplorować nieznane dotychczas terytoria, przede wszystkim Aplanę. W 750 roku SE założony został legendarny Zakon Obrońców Północy, który za swoją siedzibę obrał właśnie tą wielką wyspę. Mistrzem organizacji został Gustaw XII, którego brat - Gerard Mężny - został ogłoszony w 740 roku królem Trójkrólestwa. Gerard I odbudował w dużym stopniu potęgę kraju - umocnił armię, napędził gospodarkę i zjednał sobie poddanych. Z jego inicjatywy w latach 730-709 doszło IV Wojny o Ashor, w której brało udział rycerstwo z całej Północy. Pod koniec wojny udało się odbić Seaude, kolebkę cywilizacji rapsydyjskiej. Następne dekady upłynęły pod znakiem walk o Homineę z orkami, a także rywalizacji między Kar a Trójkrólestwem o dominację w regionie - doszło do dwóch wojen oraz znacznego osłabienia Karyjczyków. W 668 roku Dorcja i Rapsydia zawarły w Tirolles unię i stały się jednym państwem, co zmieniło układ sił na Północy.

Już wkrótce dawni rywale musieli połączyć siły przeciwko Kagmarowi i jego kontrofensywie w regionie Tobrosu (480 rok SE). Wielka Wojna o Ashor rozgrywała się po dwóch stronach Trina - na południu Kar walczył o Tobros i dawne ziemie Harasów, z kolei na północy Rapsydzi zmagali się o kraj Ar-Moru. Początek wojny nie był dla Związku Ashorskiego (ludzi) pomyślny - Karyjczycy przegrali bitwę o Ashbul, zaś Rapsydzi - II starcie o Seaude. Po kilku latach szala zwycięstwa się jednak odwróciła, zaś Trójkrólestwo wyzwoliło z rąk Kagmaru Ar-Mor. Równocześnie wypchnięto orków z zachodniej części Trina. Do decydującej batalii doszło pod Pinoton, gdzie w 451 roku rozgromiono armię orków. Wielką Wojnę zakończył pokój z Seaude, który w istocie był całkowitym zwycięstwem Północy nad Kagmarem. Orkowie musieli (poza utraconymi ziemiami) oddać Dalekie Wyspy na Hominei i zobowiązali się do zapewnienia tolerancji ludziom w Ashorze. Na terenach Ar-Moru i zachodniego brzegu Trina (Trinidad) utworzono wasalne księstwa ludzkie.

### Południe

Wyprawa do Dzikich Krajów okazała się dla Chanów wielkim triumfem, nie tylko militarnym, lecz również politycznym, kulturowym oraz ekonomicznym - łupy i zdobycze wojenne zapełniły bowiem skarbce państw Południa i sakiewki ich mieszkańców. Uczestnictwo w wojnie z Welmenami pomogło Chanii Północnej (znajdującej praktycznie od swojego powstania w zapaści finansowej) wyjść z kryzysu i odbudować swoją gospodarkę, zaś Królestwo Chanii Wschodniej *de facto* stało się najpotężniejszym mocarstwem Androgei.

Dobrobyt, który zapanował na Południu przyczynił się do eksplozji demograficznej, a także zamian społecznych - w Chanii Północnej poprawiła się sytuacja Korytów, którzy dotychczas, mimo pozornego zaliczania się do ludzi wolnych, byli traktowani równie źle co niewolnicy. Liczny udział przedstawicieli tej grupy etnicznej w Wyprawie do Dzikich Krajów został wynagrodzony powolnym procesem nadawania im brakujących praw i wolności. Koryci i Chanowie zostali zrównani w prawach dopiero w IX wieku SE. Początkowo analogiczne reformy w Chanii Wschodniej blokowali kolejny królowie z dynastii de Sitersteinów, jednak po powstaniu w latach 990-986 monarchowie byli zmuszeni do ustępstw - na całkowite równouprawnienie ludność korycka musiała czekać jeszcze do VI wieku SE, przez większość z nich wyemigrowała do Chanii Północnej. Lukę po emigrantach wypełnili sororyci - dzieci z małżeństw miedzy Chanami a Usmasydami.

Królestwo Chanii Wschodniej, mimo dotkliwych porażek w epoce wielkich wojen, nadal chciało przejąć kontrolę nad pasmem Korkinów i czerpać korzyści ze znajdujących się tam bogactw naturalnych. W 1005 roku SE koronowany został Nauriusz III de Siterstein, który kilka miesięcy później doprowadził do wybuchu III Wojny Korkińskiej, wykorzystując przy tym słabość Trójkrólestwa i panujący w nim chaos po powstaniu reformistów. Chanowie zdołali niewielkim wysiłkiem przejąć centralną i dolną część masywu, czyli tą z najcenniejszymi złożami. Król Nauriusz III założył później setki kopalń, w których wydobywano złoto, żelazo i karbonit. Władca finansował również ekspedycje do Dzikich Krajów, które badały nieznane dotąd ziemie, a także porywały niewolników. Tych ostatnich zaciągano zwykle do pracy na wykopaliskach albo farmach. Handel niewolniczy rozkwitł również dzięki arystokracji - wśród magnaterii zapanowała moda na posiadanie jednego lub więcej więźniów. W IX i VIII wieku nastąpił szczyt potęgi Chanii, który zakończyła wojna domowa w latach 743-720 spowodowana wygaśnięciem dynastii de Sitersteinów. Konflikt zakończył się częściowym zwycięstwem rodu Govsern.