Tựa và tiêu đề đoạn Mt Tin Mừng theo Thánh Mátthêu

THÁNH EVAN CHÚA JÊSU KIRIXITÔ

cứ như lời ông Mattheô chép.

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

TỰA.

 Ông thánh Mattheô sinh ra trong nước Juđêa; cha người là ông Alpheô cũng gọi là Cleopha, MARC. II, 14; song ông Alpheô này khác, chẳng phải Alpheô là ông thân sinh ôung thánh Jacobê hậu. Khi chưa theo chân Đức Chúa Jêsu, ông thánh này có tên là Levi, MARC. II, 14; Luc. V, 27; bấy giờ người làm nghề thu tiền thuế người Juđêu phải nộp cho vua, mà những kẻ trưng việc ấy có tiếng là kẻ tội lỗi cùng gọi là “PUBLICANÔ” vì hà hiếp dân, đặt nợ ăn lãi quá lẽ, và làm những sự trái phép công bằng.

Khi Đức Chúa Jesu đến thành Capharnaum, thấy ông Mattheô ngồi trong sở thu thuế ở gần đó thì Đức Chúa Jêsu thương người, toàn cho người làm đầy tớ mình, liền gọi một tiếng rằng: “hãy theo tao!” Ông Mattheô nghe lời ấy, nhờ ơn Chúa soi sáng thì hiểu biết tiếng kẻ gọi ấy chẳng phải người thế gian, bèn là Chúa cả lời đất muôn vật, cho nên liền sẵn lòng bỏ của cải của nhà mình cùng mọi sự thế gian và dốc lòng theo chân Đức Chúa Jêsu cho đến lọn đời.

Ông thánh Mattheô làm gương sáng cho kẻ muốn lên thiên đàng được soi, vì chưng Đức Chúa Lời gọi ai bao giờ thì phải vâng theo bấy giờ, chớ trễ nải rùi rắng cho lâu làm chi, vì ngày sau chẳng biết có được ơn Đức Chúa Lời lại gọi chăng. Cho được ghi nhớ ơn Chúa thương gọi mình làm vậy thì ông thánh này cải tên là MATTHEÔ, nghĩa là “ơn Chúa ban cho”

ÔNG THÁNH NÀY CHÉP SÁCH EVAN LÀ LÀM SAO?

Hội thánh vốn truyền phải tin ông thánh tông đồ này đã chép sách Evan, gọi là Evan ông thánh Mattheo hay là “Evan Chúa Jêsu Kirixitô cứ như lời ông Mattleô đã chép”.

Tóm lại những lời các thánh tổ phụ đầu tiên trong Hội thánh, là ông Papia, đẩy tới Ông thánh Juong tông đồ, ồng thánh Ireneô, ông Tertullianô, ông Clemens Alexanđ, ông thánh Justinô, ông thánh Theophila Antiocha, ông Origene, ông thánh Epiphania, ông Eusebi, và Ông thánh Hieronymô; lại ít nhiều đấng khác giúp đời các thánh tông đồ, điều dạy rằng: ông thánh Mattheo chép Evan trước hết, độ năm 40-45; khi người toan lìa khỏi đất quê hương mà đi giảng đạo trong các dân ngoại, bởi ơn Đức Chúa Lời soi sáng mở lòng thì người tra tay chép Evan thứ nhất, bằng tiếng hebêrêu (arameo ) là tiếng bản thổ trong đất Palestina đời ấy. Ông thánh Mattheo có ý lưu truyền cho những người bản hướng tích trilyện Chúa cứu Thế ra đời chuộc tội thiên hạ và làm chứng Đức Chúa Jesu Kirixitô là Đấng Messĩa thiên hạ đợi trông, hợp như lời các đấng tiên tri đã nói dự trước. Đến sau ông thanh tông để lại dọn bản Evan ấy bằng tiếng greeủ cho các dân không quen dùng tiếng hebêrên cũng được nhờ nữa.

Seculô thứ hai ông thánh Pantenô, là đấng rất thông thái danh tiếng, cai tràng giáo ở thành Alexandria, đi thăm bổn đạo trong đất Arabia và Inđia thì tìm thấy bản Evan hebereu. Ông thánh Mattheo, bởi ông thánh Bartholomeo tông đồ cả đã để lại đấy; mà ông thánh Pantenô đem bản quí giá ấy về thành Alexandria. Ông Eusebio và ông thánh Hieronymo làm chứng như vậy.

Bởi ông thánh Hieronymo, bản Evan hebereu ông thánh Mattheo vẫn còn giữ; song về sau dần dần bản hebereu lẫn mất, mà trong Hội thánh chỉ còn lưu lại bản grecố mà thôi.

Ấy tóm tắt lại gốc tích Evan ông thánh Mattheo, y như lời các thánh tổ phụ đầu tiên trong Hội thánh diễn ra chắc chắn đắc thật thì làm vậy.

Các đấng chép truyện ông thánh Mattheo tông đồ, như thày Socrate, Rufind v. v. điều dạy rằng: ông thánh ấy đã dọn bản Evan đoạn trầy sang giảng đạo trong đất Ethiopia, India, Parthia và mở nước Đức Chúa Lời ở đấy. Nhờ lời người giảng dạy, gương sáng người làm và những việc cả thế Đức Chúa Lời dùng tay người mà làm thì có nhiều người ăn năn lở lại cùng Chúa.

Khi ấy con gái vua nước Ethiopia đã chết thì ông thánh tông đồ liền cho sống lại, cho nên vua cha chịu đạo và nhiều người trong dân ấy cũng chịu đạo nữa.

Bấy giờ có một con gái vua, tên là Iphigenia, người rất tốt lành mà chưa kết bạn, nghe thấy ông thánh Mattheo giảng dạy khen sự đồng trinh, liền làm một nhà kín giữ mình sạch sẽ cùng hai trăm đồng nữ cũng bắt chước người.

Đến ngày sau vua Ethiopia, tên là Egypô, qua đời, em vua là Hirtaco chiếm lấy nước cùng toan cưới lấy công chúa cả là Iphigenia làm hoàng hậu. Song Iphigenia dốc lòng ở đồng trinh thì chẳng nghe. Bấy giờ vua Hirtacô truyền cho ông thánh Mattheo khuyên bà ẩy thì người chịu nói sự ấy trước mặt mọi người trong nhà thờ. Vậy khi ông thánh tông đồ thấy vua đã vào đấy, trước thì người khen bậc vợ chồng vì Đức Chúa Lời đã truyền sự ấy cho thiên hạ, đoạn khen bậc kẻ đồng trinh trọng hơn sự lấy vợ chồng cùng trách kẻ toan cường thú kẻ dâng mình cho Đức Chúa Lời.

Vua Hirtacô nghe điều ấy thì giận lắm mà về, đoạn khi ông thánh tông đồ đang làm lễ nửa chừng thì vua dạy đâm chết người. Bấy giờ người đang dâng Mình Thánh Đức Chúa Jêsu cho Đức Chúa Cha thì người cũng dâng mình làm của lễ cho Đức Chúa Lời cùng làm chứng Đạo Thiên Chúa là Đạo thật.

Ông thánh Mattheo chịu tử vì đạo từ Chúa giáng sinh độ năm chín mươi.

TÓM LẠI SÁCH EVAN ÔNG THÁNH MATTHEÔ.

Ý đại khái trong sách này chỉ về Đức Chúa Jêsu là Đấng Messia, là Chúa cứu Thế, Đức Chúa Lời hằng phán hứa trong lót Sấm truyền cũ, là Đấng dân Israel vốn trông mong và thiên hạ đợi trông.

Bởi đấy ở đầu Evan này thì diễn ra dòng dõi Đức Chúa Jêsu, tỏ ra Người là con cháu ông Abraham bởi dòng dõi vua David, y như lời Đức Chúa Lời xưa đã phán tiên tri vuốt các tổ phụ ấy.

Cũng vì một lẽ ấy ông thánh Mattheo năng thuật lại những lời các thánh tiên tri thuc xưa đã nói dự trước về Đấng Messia và làm chứng các điều ấy đã ứng nghiệm ở nới Đà Chúa Jêsu, cho nên Đức Chúa Jêsu Kirixitô là Chúa cứu Thế Đức Chúa Lời đã phán hứa trols Sấm truyền cũ.

Evan ông thánh Mattheo chia ra làm ba phần.

PHẦN THỨ NHẤT, I-II, 23, kể là lời mở đàng, chép dòng dõi Đức Chúa Jesu, kể truyện Đức Chúa Jêsu sinh ra, trốn sang đất Egypto, rồi lở về thành Nazareth mà ở đấy cho đến sự Người khởi tiên giảng Đạo.

PHẦN THỨ HAI, III-XXV, 46, kể ra việc Đức Chúa Jesu giàng Đạo trong xứ Galilea và đất Judea.

Phần này phân ra làm ba kì.

A.- Kì thứ nhất, đấng tiên hô, là ông Juong Baptista, giảng đạo, chỉ Đức Chúa Jesu là Chúa cứu Thế; Đức Chua Jesu chịu phép Juong rửa, Đức Chúa Thánh Thần hiện xuống trên mình Người, Đức Chúa Cha pah1n lời tỏ ra Đức Chúa Jesu là Con rất yêu dấu mọi người phải tin phục vâng theo cho được rỗi. Đức Chúa Jesu lên rừng vắng vẻ, ăn chay cự định vuối ma quỉ đến cám dỗ Người, có ý thử xem Người có phải là Chúa cứu Thế hay là chăng. HHH-IV, 11.

B.- Kì thứ hai diễn lại lời Đức Chúa Jesu giảng dạy cùng việc cả thể người đã làm trong xứ Galilea. Những phép lạ Đức Chúa Jesu làm điều làm chứng Người là Đấng cầm quyền cả trên lời dưới đất, mọi sự trong tay Người. Lời Người giảng dạy làm chứng cho Người là Đấng cầm quyền cả truyền điều răn luật phép loài người ta phải suy phục, IV, 12-XVIII, 35.

C.- Kì thứ ba, Đức Chúa Jesu trẩy sang giảng đạo trong đất Judea, ở thành Jerusalem, sửa trách kể cả, là các thày cả thượng phẩm và các thày cả đầu họ, các thày thông giáo, người bè Phariseo, Sadduceo, các kẻ kì lão, là những kẻ hay lừa dối dân; mà bởi thánh Jerusalem tối tăm cường ngạnh chẳng khứng vâng phụ thì sẽ đến ngày thành ấy phải hủy hoại tận tuyệt. XIX-XXV, 46.

PHẦN THỨ BA, XXVI-XXVIII, kể truyện Đức Chúa Jesu chịu nạn chịu chết và sống lại.

Nói tắt, trong Evan này làm chứng: Đức Chúa Jesu là Vua cả mọi người phải suy phục. – Đức Chúa Jesu là Đấng tiên tri cả lập Sấm truyền mới. – Đức Chúa Jesu là thày tế lễ chính trong Sấm truyền mới.

## TIÊU ĐỀ CÁC ĐOẠN

ĐOẠN I.

Chép dòng dõi Đức Chúa Jêsu Kirixitô; Đức bà Maria chịu thai bởi phép Đức Chúa Thánh Thần và là Mẹ Con Đức Chúa Lời ra đời; sứ thần Chúa hiện đến cùng ông Joseph, bảo người hãy nhận lấy Đức bà Maria làm bạn, và tỏ ra cho người biết Đức bà Maria sẽ làm mẹ Chúa cứu Thế.

ĐOẠN II.

Khi Đức Chúa Jêsu giáng sinh, có ngôi sao dẫn cho ba vua bên phương Đông đi thờ lạy Người; ba vua kính lạy Đức Chúa Jêsu, dâng của lễ. Ông thánh Joseph đang khi ngủ được nghe lời sứ thần Chúa bảo người đem Đức Chúa Jêsu cùng Đức Mẹ trốn sang nước Egypto. Vua Herođê giết các con trẻ; khi vua ấy đã chết đoạn thiên thần lại hiện đến bảo ông Joseph đem Đức Chúa Jêsu và Đức Mẹ lở về nước mình mà ở thành Nazareth.

ĐOẠN III.

Ông Juong Baptista giảng đạo và làm phép rửa, quở trách người bề Phariseo và Sadduceo. Đức Chúa Jêsu đến cùng ông Juong chịu phép rửa.

ĐOẠN IV.

Đức Chúa Jêsu lên rừng vắng vẻ ăn chay, chịu ma quỉ cám dổ; các thiên thần đến phụng sự Người. Đức Chúa Jêsu ở thành Capharnaum khuyên người ta ăn năn chừa cải; Người gọi bốn tông đồ; Người giảng đạo và làm nhiều phép lạ chữa các bệnh tật cho dân.

ĐOẠN V.

Đức Chúa Jêsu lên núi giảng tám mối phúc thật. Các tông đồ ví như sự sáng thế gian, như muối đất. Chẳng nên bỏ lề luật; phải thương yêu kẻ khác, làm hòa với kẻ thù nghịch; chớ gian râm, chớ giết người, chớ hư thệ; hãy nín nhịn, hãy nên lọn lành.

ĐOẠN VI.

Đức Chúa Jêsu giảng dạy về sự bố thí, về sự cầu nguyện, sự ăn chay, sự tích của trên lời; về ý ngay lành; thờ phượng Đức Chúa Lời; chớ dính bén của cải; chớ lo lắng về xác thịt đã lẽ, một hãy trông cậy Chúa; hãy tìm cho được nước thiên đàng.

ĐOẠN VII.

Chớ xét đoán ai; chớ ném của thánh cho chó lợn; hãy cầu xin cùng Chúa; đi đường lối chặt chội, vào cửa hẹp; lánh khỏi tiên tri giả; xem quả liền biết cây; phải làm việc lành phúc đức; kẻ vâng nghe lời Đức Chúa Jêsu ví như kẻ lập nhà trên nền đá; kẻ nghe mà chẳng làm ví như dựng nhà trên nền đất sa.

ĐOẠN VIII.

Đức Chúa Jêsu xuống khỏi núi, chữa kẻ tật phong; chữa đầy tớ quan đôi, chữa mẹ vợ ông Pherô; trừ các quỉ, chữa các bệnh tật; khuyên người ta theo mình; ở khó khăn, an chỉ phong ba, trừ quỉ, dòng tha cho nó nhập vào đàn lợn.

ĐOẠN IX.

Đức Chúa Jêsu chữa kẻ bất toại; gọi ông Mattheô theo Người; ăn tiệc làm một với kẻ có tội, người Phariseo chê trách Người; Người chữa đàn bà lậu huyết, cho đứa con gái chết sống lại, chữa người tối mặt; chữa người câm phải quỉ ám; thương dân vì nó như con chiên chẳng có kẻ chăn.

ĐOẠN X.

Đức Chúa Jêsu gọi mười hai tông đồ, ban quyền làm phép lạ, đoạn sai đi giảng đạo, khuyên các đấng ấy chớ lo sợ, hãy ở khôn ngoan ngay thật; kẻ nào nghe lời giảng dạy sẽ được phúc, kẻ chẳng nghe sẽ phải lý đoán nặng nề; các đầy tớ sẽ phải chịu bắt bớ, song Chúa gìn giữ phù hộ; phải kính dái, tin cậy kính mến Chúa trên hết mọi sự và làm tôi Người.

ĐOẠN XI.

Ông Juong đang phải giam cầm sai đầy tớ đến cùng Đức Chúa Jêsu; Đức Chúa Jêsu khen ông Juong, người Juđêu chẳng theo Đức Chúa Jêsu và ông Juong; Đức Chúa Jêsu trách phạt những thành phụ ơn Người; ngượi khen Chúa trên lời, đem tin lành giảng dạy cho kẻ ngay lành hèn hạ, gọi những kẻ gánh nặng đến cùng mình, ban sự bằng yên, ách Đức Chúa Jêsu nhẹ nhàng.

ĐOẠN XII.

Người Phariseô trách đầy tớ Đức Chúa Jêsu vì bất lấy bông lúa trong ngày Sabbatô; Đức Chúa Jêsu bác lại lời kẻ ấy; Người chữa kẻ khô tay và xưng mình là Chúa ngày Sabbatô; Người chữa kẻ mù và câm phải quỉ ám. Tội dể duôi Đức Chúa Thánh Thần chẳng tha đời đời; những lời hư từ sẽ phải luận đoán trong ngày phán xét; Đức Chúa Jêsu chê trách những kẻ chẳng tin, cầu xem phép lạ; Người tỏ ra ai là mẹ và anh em chị em với mình.

ĐOẠN XIII.

Đức Chúa Jêsu giảng thí dụ kẻ gieo hạt giống; thí dụ cỏ lồng vực; thí dụ hạt cải; thí dụ men; cắt nghĩa thí dụ cỏ lồng vực; thí dụ của châu báu, trân châu, thả lưới; kẻ bản hương Đức Chúa Jêsu dể duôi Người.

ĐOẠN XIV.

Vua Herođê giết ông Juong; Đức Chúa Jêsu lên rừng làm phép lạ lấy năm cái bánh hai con cá và năm nghìn người ăn; Đức Chúa Jêsu cầu nguyện; Người đi trên mặt biển đến cùng các đầy tớ; kẻ đá đến gấu áo Người liền được đã bệnh.

ĐOẠN XV.

Đức Chúa Jêsu quở trách người Phariseô nệ nập những thói lệ người ta đã đặt ra mà khinh bãi luật phép Chúa; Người chữa con gái mụ kia người đất Chanaan, chữa nhiều thứ bệnh tang tật; làm phép lạ lấy bảy cái bánh và mấy con cá nhỏ cho hơn bốn nghìn người ăn no.

ĐOẠN XVI.

Người Phariseô cầu xem phép lạ; Đức Chúa Jêsu răn các đầy tớ lánh khỏi đạo rối người Phariseô và người Sadduceo. Ông phero xưng Đức Chúa Jêsu là Chúa Kirixitô, con Đức Chúa Lời; Đức Chúa Jêsu đặt ông Pherô làm nên Hội thánh và phán tiên tri Người sẽ chịu những sự thương khó, chịu chết và sống lại; Người quở trách ông Pherô; ai muốn theo Đức Chúa Jêsu thì phải chịu khó hãm mình vác thánh giá.

ĐOẠN XVII.

Đức Chúa Jêsu lên núi tỏ sự sáng mình ra; Người chữa đứa động kinh; Người giảng về đức tin, và sự ăn chay và sự cầu nguyện; nói tiên tri về các sự thương khó; nộp thuế đinh.

ĐOẠN XVIII.

Đức Chúa Jêsu khuyên các đầy tớ ở khiêm nhường; chớ làm dịp tội cho người ta; Người đến cứu chữa con chiên lạc; phải khuyên bảo kẻ có lỗi, để nó chừa cải; Đức Chúa Jêsu ban cho các đầy tớ quyền phép tha tội; phải tha thứ cho kẻ mất lòng; ai tha nợ cho kẻ khác thể nào thì Chúa lại tha nợ cho kẻ ấy cũng như vậy.

ĐOẠN XIX.

Đức Chúa Jêsu chữa kẻ bệnh tật; vợ chồng chẳng nên rẫy bỏ nhau; Người tỏ ra lòng thương các con trẻ, phải làm sự gì cho được hằng sống và cho được lọn vẹn; kẻ giầu có khó vào nước thiên đàng; kẻ bỏ mọi sự vì lòng kính mến Đức Chúa Jêsu thì sẽ được gấp trăm và hưởng phúc vô cùng.

ĐOẠN XX.

Đức Chúa Jêsu phán thí dụ kẻ làm vườn nho; lại nói tiên tri về những sự thương khó; khuyên các đầy tớ ở khiêm nhường; chớ chuộng quyền thế; Người làm phép lạ chữa hai người mù.

ĐOẠN XXI.

Đức Chúa Jêsu cỡi con lừa vào thành Jerusalem, đám dân điều ngượi khen kính mừng Người, xua đuổi kẻ mua bán ra khỏ đền thơ; các con trẻ ngượi khen Người; cây vả liền chết khô. Người giảng dạy cho các thày cả đầu họ và những kẻ kì lão trong dân; Người phán thí dụ về hai con lai; lại thí dụ kẻ làm vườn hung dữ, thí dụ hòn đá góc tường.

ĐOẠN XXII.

Đức Chúa Jêsu phán thí dụ tiệc cưới; hễ sự gì thuộc về vua thì lả cho vua, sự gì thuộc về Chúa thì lả cho Chúa; giảng về sự sống lại; điều răn nào là điều răn nhất; Chúa cứu Thế là Chúa vua Đaviđ.

ĐOẠN XXIII.

Người Phariseô và các kẻ thông giáo điều ngồi trên tòa ông Moyse, phải vâng giữ lời những kẻ ấy dạy, song chẳng nên bắt chước việc làm, có một Đức Chúa Lời là Cha và một Đức Chúa Jêsu là thày; trách người Phariseô và các thày thông giáo giả dối cứng lòng; nói tiên tri về thành Jerusalem phải tàn phá.

ĐOẠN XXIV.

Đức Chúa Jêsu phán tiên tri về thành Jerusalem và đền thờ phải tàn phá; sẽ có sự tai hại cả thể, có những điềm lạ trước ngày tận thế và ngày phán xét chung; kẻ lành sẽ phải gian nan; các tiên tri giả sẽ dấy lên; nhiều kẻ nguội lòng kính mến; sẽ có Kirixitô giả, chẳng ai biết được ngày phán xét; phải tỉnh thức liên.

ĐOẠN XXV.

Đức Chúa Jêsu phán thí dụ mười đồng nữ, có năm người khôn ngoan và năm người ngẩn ngơ; thí dụ chúa nhà phân phát vốn cho các đầy tớ; Đức Chúa Jêsu giảng dạy về sự phán xét chung.

ĐOẠN XXVI.

Đức Chúa Jêsu phán tiên tri Người sẽ phải chịu nạn chịu đóng đanh; người Juđêu lập mưu chước làm hại Đức Chúa Jêsu, người đà bà kia xức thuốc thơm trên đầu Đức Chúa Jêsu; một đầy tớ bán Đức Chúa Jêsu; Đức Chúa Jêsu ăn mừng lễ Pascha, lập phép Minh thánh; Đức Chúa Jêsu nói tiên tri ông Pherô sẽ chối Người ba lần; Đức Chúa Jêsu cầu nguyện trong vườn Gethsemani; Juđa nộp người cho kẻ dữ, điệu Người đến nhà ông Caipha, ông Pherô chối Đức Chúa Jêsu ba lần.

ĐOẠN XXVII.

Đảng dữ lại hợp bàn, điệu Đức Chúa Jêsu đến cùng quan Philato, Juđa thắt cổ, Đức Chúa Jêsu đứng trước mặt quan trấn, tên và phạm Barabba, vợ quan Pilato chiêm bao ngăn gián đừng làm hại Đức Chúa Jêsu; các thày cả đầu họ xui dân xin Pilato tha Barabba và đóng đanh Đức Chúa Jêsu vào thập giá; Người chịu đánh đòn, đội mạo gai, phải đóng đanh vào thập giá giữa hai kẻ trộm cướp; kẻ dữ nhạo bang Đức Chúa Jêsu; lời đất chuyển động; Đức Chúa Jêsu sinh thì; táng xác Người trong mồ; sai quân cảnh mồ.

ĐOẠN XXVIII.

Đức Chúa Jêsu sống lại, các thánh nữ đến thăm viếng mồ; thiên thần hiện xuống; Đức Chúa Jêsu hiện ra cùng những thánh nữ; các thày cả đầu họ đút tiền cho quân canh, khiến chúng nó phai rằng: các đầy tớ lấy trộm xác Đức Chúa Jêsu; Đức Chúa Jêsu hiện ra cùng mười một đầy tớ trong xứ Galilea; Người sai các đầy tớ đi giảng dạy các dân thiên hạ.