Aries avontuur

Dag allemaal! Het is de bedoeling dat dit een soort vervolg wordt op "Smokkelkinderen" door Jacques Vriens. Hierin ontdekken Arie en zijn vrienden een geheim dat al zo oud is dat slechts een persoon het nog kent.

## De tunnel in

Het was aardedonker in de stenen tunnel toen Erik er zich almaar dieper in waagde. De tunnel had een soort magische aantrekkingskracht waaraan hij niet kon ontsnappen. Steeds verder liep hij het duister in. Helemaal achterin zijn hoofd hoorde hij het ongeruste gemompel van zijn moeder toen hij het huis uitliep. Een gevoel van schuld overviel hem, maar hij luisterde er niet naar. Opeens trok iets hem uit de betovering. De stenen wanden om hem heen begonnen opeens te schudden. Met een huivering van ontzetting besefte hij dat de stutbalken het niet lang meer hielden. De tunnel was aan het instorten...

## Zomervakantie

Met een schok wordt Arie wakker. Verwilderd kijkt hij om zich heen. In het halfduister van zijn kamertje op kostschool kan hij nog net zijn nachtkastje naast hem en het voeteneind van zijn bed onderscheiden. Godzijdank! Het was dus gewoon maar een kwade droom; niets om zich zorgen over te maken. Arie grinnikt even terwijl hij het zweet van zijn voorhoofd veegt. Hij droomde dat zijn vader, net zoals een jaar geleden, weer werd opgepakt door de commiezen. Nou, dat is bepaald geen pretje. Maar gelukkig is Corneel, zoals zijn vader heet, al een hele poos weer vrij. Met weemoed denkt Arie aan hoe zijn vader vroeger was. Voor het begin van het nieuwe schooljaar ging hij regelmatig met zijn makkers op pad om boter over de grens met België te smokkelen. Altijd in het holst van de nacht. Hierbij moesten ze steeds voorbij de commiezen en de douanebeambten aan de grenspost geraken. Dat is altijd een gevaarlijke onderneming, zelfs 's nachts. Maar sinds vader Corneel in de Morgenster werkt, weigert hij nog te smokkelen. Arie kan zich nog maar al te goed herinneren hoe vaak zijn vaders makkers bij hem hadden aangedrongen terug mee te doen. Maar Corneel weigerde iedere keer. Langs de ene kant vindt Arie dat maar best, want zo belandt zijn vader niet opnieuw in de gevangenis. Langs de andere kant vindt hij het wel erg voor vaders vrienden. Hij hoopt maar dat hij zelf nooit zo'n keuze zal moeten maken. Hij en Toon zijn al heel erg lang vrienden, wat best vreemd is, want Toons vader is een commies. Maar dat doet er voor hen beiden niet toe. En zo is iedereen tevreden.

Draaiend en kerend in een vergeefse poging de slaap te vatten begint Arie het gevoel te krijgen dat hij zich iets moet herinneren. Maar wat precies? Heeft hij iets afgesproken met Toon en Lisa, die ook op de kostschool verblijven? Nee, dat is het niet. Hoe hard Arie ook nadenkt, hij kan het zich niet herinneren. Uiteindelijk besluit hij zijn bed maar uit te komen en het raampje van zijn kamer open te zetten. Misschien brengt wat frisse lucht zijn geheugen terug. Eens de frisse nachtlucht zijn gezicht streelt, voelt hij de slaap al snel wegvloeien. Hij strekt zich nog een paar keer goed uit, om vervolgens van het uitzicht te genieten. Eigenlijk heb ik toch geluk, denkt Arie, dat mijn slaapkamer uitkijkt op de tuin van de kostschool. In tegenstelling tot die van Toon. 'Waarom heb jij een slaapkamer die uitkijkt op de tuin?' klaagt hij weleens. 'De mijne kijkt uit op de straat en ik verzeker je dat daar niet veel te zien!' Arie moet in zichzelf lachen als hij de stem van zijn vriend in zijn hoofd hoort. Ach wat, in de vakanties zijn ze altijd weer terug in hun vertrouwde huis en dan kan Toon zoveel in de tuin zitten als hij wil. De vakantie... Opeens herinnert Arie zich het weer. Over een paar dagen is het zomervakantie! Eindelijk lekker lang uitslapen, eindelijk kunnen doen wat je wilt... Hoe kan het hem ontgaan zijn? Waarschijnlijk door de eindejaarstoetsen, want daar heeft hij het zeer druk mee gehad. Maar daar maakt hij zich geen zorgen over; hij weet wel zeker dat alles goed is gegaan. Nog een paar dagen en dan kan hij terug naar huis. Dan heeft hij zijn eerste jaar op kostschool gehad.

## Welkom terug

'Ik had je oma en je zus gevraagd vanalles voor je klaar te zetten, maar oma moest boodschappen doen en Nelleke had weer haar kuren. Ik vrees dat we niet veel hebben kunnen voorbereiden om je te verwelkomen', vertelt vader Corneel aan Arie. Vandaag was de laatste schooldag geweest. Op weg naar huis is Arie zijn vader tegengekomen, die net klaar was met zijn werk in de Morgenster. Toen zijn ze samen naar huis gegaan. Helemaal vanuit de stad tot hier. Arie moet lachen, want hij weet wel wat vader bedoelt met "de kuren van Nelleke". Zijn grote zus is vijftien jaar, maar in haar hoofd is ze eigenlijk nog maar een kleuter. Op zich niet zo erg, maar zo nu en dan doet ze het weleens in haar broek. Letterlijk dan. Maar Arie vindt het helemaal niet erg dat zijn oma en zusje zijn terugkomst niet konden voorbereiden. Hij begrijpt het zelfs heel goed. Vader opent de voordeur en begeleidt zijn zoon naar binnen. In de woonkamer is het stil. Te stil, eigenlijk. Maar ach, dat komt waarschijnlijk omdat ik hier al zo lang niet geweest ben. Tenminste, dat denkt Arie. Nauwelijks heeft hij een stap veder gezet of oma en Nelleke komen vanachter de bank tevoorschijn. 'Verrassing!' roepen ze, en van schrik laat Arie zijn boekentas bijna uit zijn handen vallen. 'Welkom thuis!' groet oma hem hartelijk terwijl ze op hem afloopt en hem drie dikke kussen op zijn wang geeft. 'Kijk maar eens wat je lieve zusje voor jou bij heeft.' Nelleke komt glunderend op haar broer af. Ze is opperbest gekleed, en ze straalt van top tot teen. Maar wat Arie het meest verbaast, is de taart die ze in haar handen heeft. 'Een taart!' brengt Arie verrast uit. 'Maar hoe... hoe heb je dat kunnen betalen?' Vader kijkt hem trots aan. 'We moeten de thuiskomst van onze jongste toch vieren? Mieke Obers heeft bijgelegd.' Op dat moment begint Nelleke ongeduldig met haar voeten te stampen. Ze wilt Arie graag een knuffel geven, maar dat gaat niet zo makkelijk met een bord vol taart in haar handen. Ze is dan wel niet erg slim, maar dom is ze anders ook niet.

Even later zit iedereen gezellig aan tafel een stukje taart te eten. 'Heb je je rapport mee?' vraagt oma aan Arie. Die knikt even en tast in zijn boekentas. 'Hier', zegt hij terwijl hij het rapport aan oma geeft. Met haar leesbril op neemt oma de papieren aandachtig door, en ze begint hoe langer hoe meer te glunderen. 'Nou', zegt ze, 'van al die moeilijke termen begrijp ik niets, maar ik begrijp wel dat je goede resultaten behaald hebt!' Ietwat verlegen kijkt Arie naar zijn schoenen. 'Zo goed ben ik ook weer niet', mompelt hij. 'Kris Jansen had voor wiskunde een tachtig, en ik heb vijfenzeventig.' Waarop vader hem een speelse oorveeg geeft. 'Maakt dat wat uit? Je hebt goede resultaten, en nu verdien je je vakantie.' Bij dat woord leeft Arie helemaal op. Morgen is het eindelijk zover: twee hele maanden genieten. Dan kan hij met Toon en Lisa naar de boomhut in het bos gaan en kunnen ze langs de beek naar kikkers zoeken. Die zitten nu vast met hordes tussen het riet. Bovendien kunnen ze dan lekker lang buiten blijven, want in deze tijd van het jaar wordt het pas laat donker en moet je niet vroeg gaan slapen om de volgende dag naar de les te gaan. 'Pap, mag ik morgen met Toon mee?' vraagt Arie. 'Natuurlijk mag je mee', antwoordt vader. 'Geniet ervan. Morgen moet ik weer gaan werken.'

## Afluisteren

De zon is nog steeds niet helemaal onder, en dat houdt Arie uit zijn slaap. De lange, zonnige zomerdagen geven hem altijd veel energie, waardoor het veel moeilijker is om in slaap te vallen. Normaal zou hij aan zijn vader vragen om dan iets te vertellen. Over het werk of zo. Maar nu zit vader beneden, en is hij hier dus helemaal alleen. Opeens hoort Arie vanuit de woonkamer een hartelijke groet, en nog een paar stemmen. Zouden ze bezoek hebben? Geen onaangenaam bezoek, dat staat vast. Stilletjes glipt Arie zijn bed uit, uit de slaapkamer en dan zo via het kleine gangpad naar de trap. Daar zoekt hij een goed plekje uit van waar hij de stemmen beneden goed kan horen, maar waar niemand hem kan zien. 'Ouwe Frans, Rikus', klinkt vaders stem. 'Hoe is het ermee?' Ouwe Frans en Rikus zeggen dat alles prima gaat, maar Arie hoort het ongeduld in hun stem. Uiteindelijk schraapt Ouwe Frans zijn keel en verklaart: 'Corneel, er is iets dat ik graag met je zou bespreken.' Het klinkt zo dringend en schichtig dat Aries hart even stopt met kloppen. 'Wat is er dan?' vraagt vader. 'We hebben iets geweldigs ontdekt', antwoordt Rikus. 'Iets wat fantastisch zou kunnen zijn voor ons smokkelgroepje.' Op gedempte toon wordt het gesprek verdergezet. Ze praten nu zo stil dat Arie zich moet inspannen om iets te horen. Desondanks vangt hij maar een paar woorden op. 'Achter het bos... twee... leiden naar België... niemand ziet ons...' Opeens springt vader Corneel verschrikt achteruit. 'Wat?' roept hij. 'Meen je dat nou?' Waarop Ouwe Frans *ssst* doet, alsof de commiezen het kunnen horen. 'Denk er alsjeblieft over na, Corneel. Je zou ons een grote dienst bewijzen. Je weet toch nog wat voor een fantastisch groepje we waren? Ik mis die tijd. Denk er nog eens over na.' Een moeilijke stilte volgt. 'Ik zal het overwegen', zegt hij uiteindelijk. 'Maar dat garandeert niets. Ik verdien nu op een makkelijkere manier mijn brood. Langs de ene kant zou ik het leuk vinden om weer te beginnen. Maar langs de andere kant draai ik liever niet opnieuw de bak in', voegt hij er waarschuwend aan toe. 'Tuurlijk', verzekert Rikus hem, 'dat begrijpen we. Laat ons gauw iets weten.' Niet veel later hoort Arie hoe de voordeur weer opengaat en daarna weer dichtslaat. Nu het weer stil is in het kleine huisje, begint zijn hart opeens wil te bonzen. Hij kan wel raden wat Ouwe Frans en Rikus hier kwamen doen: aan vader Corneel vragen of hij terug met hen wilt smokkelen. Maar wat voor fantastisch hebben ze dan ontdekt? Wat Arie eruit kan opmaken, is dat ze blijkbaar een of andere weg naar België hebben gevonden. Een weg waar de commiezen hen nooit te pakken zullen krijgen. *Waarom heb ik daar dan nooit eerder over gehoord?* vraagt Arie zich af. Hij weet het antwoord wel. Omdat Ouwe Frans en Rikus het zelf nog maar net hebben ontdekt. Een nieuwe weg naar België, dat is duidelijk. Maar wat voor weg? En waar precies? Opeens begint Aries hart nog wilder te slaan bij de gedachte aan een avontuur.

## Nieuws

Hand in hand lopen Arie en Lisa langs het zandpad, op weg naar het bos. Arie jeukt van verlangen om Lisa alles te vertellen wat hij de vorige avond te weten is gekomen, maar voorlopig geniet hij nog maar even van de stilte. Wanneer ze zo nu en dan eens stevig in zijn hand knijpt, knijpt hij altijd zachtjes terug. Het graan ruist zachtjes in de bries, en op de weides staan de koeien rustig te herkauwen. Sommigen van hen maken het zich gemakkelijk en gaan er eens lekker bij liggen. Wanneer ze dit zien, besluiten Arie en Lisa een plekje met hoog gras op te zoeken om even te gaan zitten. Een poosje zeggen ze geen woord tegen elkaar. 'Je bent zo stil', zegt Lisa uiteindelijk. 'Scheelt er iets?' Even overweegt Arie om te zeggen waar hij *echt* aan dacht. Al een tijdje zou hij haar graag eens een kus geven. Gewoon een klein kusje, meer niet. Maar dat durft hij niet vragen, vooral omdat Lisa avontuurlijk en zelfstandig is. Zulke meisjes zoenen vast niet, denkt hij. Anderzijds, nou kan hij wel mooi alles vertellen wat hij de vorige avond heeft gehoord. Hij haalt even diep adem en vertelt dan over het gesprek tussen vader Corneel en zijn oude vrienden. Hoe verder hij komt, hoe schuldiger hij zich voelt. Dit mag hij immers niet weten. Maar ik moet het kwijt, denkt hij bij zichzelf. Zodra hij klaar is lichten Lisa's ogen op. 'Waar zou die plek dan zijn?' vraagt ze. Arie haalt zijn schouders op. 'Ergens voorbij het bos, hoorde ik zeggen. Ik neem aan dat het een of andere oude smokkelgang is of zoiets. Ouwe Frans en Rikus waren in elk geval heel enthousiast.' Lisa denkt even na en knikt dan. 'Denk je dat je vader terug zal gaan smokkelen?' vraagt ze nu. 'D-dat weet ik niet', stamelt Arie. 'Ik denk dat hij het wel zou willen, maar dat hij niet veel zin heeft om opnieuw opgepakt te worden.' Vlug kijkt hij om zich heen en voegt er dan aan toe: 'Vertel het alsjeblieft aan niemand, oké? Ik wil niet dat mijn vader weet dat ik hem heb afgeluisterd.' Waarop Lisa hartelijk moet lachen en nog eens extra hard in zijn hand knijpt. 'Natuurlijk zeg ik niets, jij stommeling.'

Die avond zit Arie opnieuw samen met vader Corneel, oma en Nelleke aan tafel. De maaltijd van vanavond is kolensoep met wat andijvie en een paar sneden brood. Helemaal anders dan het feestelijk stuk taart van de vorige avond. Maar Arie klaagt niet, want hij weet heel goed dat het niet iedere dag feest kan zijn. 'Hebben jullie het al gehoord?' vraagt grootmoeder opeens. 'Wah...' mompelt Nelleke met haar mond vol brood, al weet niemand zeker of ze oma wel begrepen heeft. Vader Corneel moet even lachen. 'Zeg het maar, moeder.' Oma schraapt haar keel en zegt dan: 'Een oude vriendin van mij is terug hier in het dorp komen wonen. Daar voorbij de pastorie.' Vader kijkt haar vol verbazing aan. 'Nee maar!' roept hij uit. 'Ouwe Trijntje van voorbij de pastorie! Ik dacht dat ze zich hier nooit meer zou laten zien.' Oma knikt instemmend. 'Ja, vooral sinds haar kleine Erik ver...' Opeens krijgt ze Arie in het oog en zwijgt ze. Die kijkt zijn vader en oma vol verbazing aan. Hier heeft hij hen nog nooit over horen vertellen. 'Ouwe Trijntje?' vraagt hij. 'Erik?' Ook Nelleke kijkt vol belangstelling, alsof ze meer wilt weten. 'Ach, gewoon een oude schoolvriendin van oma', zegt vader. 'Ze is hier al eeuwen niet meer geweest. Het is gewoon nogal onverwacht dat ze terug is, dat is alles.' Nelleke lijkt dat te accepteren, maar Arie zit nog vol vragen. Waarom heeft oma nooit over haar oude schoolvriendin verteld? En wie is Erik? Dan denkt hij terug aan opa Rooyakkers, die al jaren dood is, en aan zijn moeder, die in een huisje over de grens woont. Heel alleen, met bijna niemand die haar bezoekt. Stuk voor stuk doodgezwegen, zoals men zegt. Misschien is het dan ook niet zo raar dat oma nog nooit iets over die ouwe Trijntje gezegd heeft. Ach ja, vindt Arie, teveel aan vroeger denken is ook niet goed.

## Ruzie

Vanuit hun boomhut kunnen Arie en Toon een stukje van het bos en de velden erachter zien. De bladeren zijn nu heldergroen en overal zingen de vogels. Je zou bijna niet denken dat het nog geen drie dagen eerder school is geweest. 'Waarom heb je Lisa niet mee gevraagd?' vraagt Toon op een gegeven moment. 'Je zei dat je dat zou doen.' Een beetje opgelaten haalt Arie zijn schouders op. 'Nou, ik héb het het haar gevraagd, maar ze kon niet. Ze moest op haar broertjes en zusjes passen.' Waarop Toon even moet grinniken. 'De teleurstelling straalt van je af, weet je.' Daar weet Arie even niet op te antwoorden. Dan voelt hij zich plots boos worden. 'Is dat zo raar, dan?' vraagt hij uitdagend. Onmiddellijk stopt Toon met lachen. 'Sorry', mompelt hij binnensmonds. Maar Arie schudt zijn hoofd. 'Nee, ik moet sorry zeggen. Ik moest niet zo uitvallen.' De twee vrienden geven elkaar even een hand en maken het zo weer goed. 'Weet je het al?' vraagt Arie. 'Er is iemand in ons dorp komen wonen.' Toons ogen beginnen te glinsteren. 'O ja, ik herinner me zoiets! Mijn vader heeft het me verteld. Als we er nu eens een kijkje gingen nemen?' voegt hij eraan toe. 'Is dat wel zo'n goed idee?' is Aries commentaar. Toon haalt zijn schouders op. 'Alle oude inwoners van het dorp kennen die dame nog van vroeger. Onze ouders misschien ook wel, al waren ze toen nog klein. Waarom zouden we niet gewoon eens gaan kijken?' Na even overwegen besluit Arie om dan toch maar mee te gaan.

'Hier is het', zegt Toon zachtjes. Het huisje waar de twee vrienden voor staan bevindt zich helemaal aan de rand van het dorp, achter de pastorie. Zoals het er nu uitziet lijkt het alsof er niemand thuis is, maar dat wil natuurlijk niets zeggen. De zijkanten van het huisje zijn haast volledig begroeid met klimop, maar de voorgevel ziet er nog prima uit. Op wat deuken en barsten in de ramen na dan. Vroeger was dit het huis van Gerrit-Janssen, weet Arie. Maar hij heeft nooit geweten dat hier ooit een oude vriendin van oma woonde. 'Zouden we aankloppen?' vraagt hij aan Toon. Die schudt zijn hoofd. 'Nee, lijkt me beter van niet. Maar we kunnen hier later nog wel eens passeren.' Het is intussen al een flink stuk in de namiddag, dus besluiten de twee om gauw nog even naar Lisa te gaan om te zien hoe zij het stelt. 'O', zegt Toon opeens, 'er was iets dat ik je ben vergeten te zeggen.' Zijn ogen beginnen te schitteren en hij kijkt opeens heel trots. Arie wordt ineens heel nieuwsgierig. 'Vertel op!' spoort hij zijn vriend aan. 'Nou', begint Toon, 'mijn vader heeft, omdat ik een goed rapport had, een commiezenuniform voor mij gekocht. In miniatuur, natuurlijk. Ik heb het zelfs al gepast.' Hij klinkt best trots op zichzelf. Maar Aries lijf lijkt opeens te bevriezen. 'W-word jij commies?' stottert hij. 'Dat weet ik niet', geeft Toon toe. 'Maar ik zou het wel graag worden, ja.' Hij kijkt Arie even aan, wachtend op een antwoord. Wanneer dat niet komt, begint hij bezorgd te kijken. 'Scheelt er soms iets?' Een tijdje weet Arie niets te zeggen. 'Het is niets, hoor. Ik dacht alleen maar...' Toon valt hem in de rede. 'Wat dacht je? Ik ben echt niet van plan mijn de godganse dag op kostschool door te brengen. Dan wordt ik nog liever commies!' Zijn stem klonkt scherp, zijn ogen fonkelen. 'Maar je zou mij nog hebben!' protesteert Arie. 'Bovendien, we hadden afgesproken dat we onze vaders niet zouden opvolgen', voegt hij eraan toe. 'Dat is nooit afgesproken', zegt Toon bits. 'Kan ik eraan doen dat mijn vader een van de rijke is en de jouwe slechts een smokkelaar?' Dat schiet bij Arie in het verkeerde keelgat. ' *Slechts* een smokkelaar?' reageert hij woedend. 'Jouw vader heeft anders wel geholpen mijn vader in de bak te krijgen!' Dat is blijkbaar meer dan Toon verdragen kan. Met zijn beide armen duwt hij Arie tegen de vlakte. Vervolgens loopt hij woedend weg. 'Wacht!' smeekt Arie terwijl hij overeind krabbelt. 'Ik wou niet...' Maar het is al te laat. Toon is al te ver weg. En als hij Arie al kan horen, dan negeert hij hem sowieso. Een dikke traan loopt over Aries wang. Zal het ooit weer goedkomen tussen hen?

## Ouwe Trijntje

Versuft zit Arie op een laag muurtje dat vlak langs een van de korenvelden loopt. Het is een grauwe, grijze dag, de tweede dag sinds zijn ruzie met Toon. Sindsdien heeft hij niet meer van zijn vriend gehoord. Wanneer hij na de ruzie huilend terug thuiskwam, hebben vader Corneel en oma geprobeerd hem te troosten. Nelleke trouwens ook, al wist ze niet echt waarom haar broertje zoveel verdriet had. 'Ik had het kunnen weten, dat het niet zou blijven duren', had oma gemompeld. 'Maar Corneel en de vader van Toon zijn toch ook vrienden?' had hij gejammerd. 'We mogen elkaar', legde vader uit. 'We zouden elkaar helpen in moeilijke situaties en zo, weet je. Echt dikke vrienden zoals jullie zijn we niet.' Waarop Arie nog harder begon te huilen. Die nacht had hij niet geslapen, en de dag erop was hij doodop.

Deze morgen heeft oma hem gezegd dat hij naar buiten moest. 'Wat frisse lucht ophalen', zei ze. 'Dat zal je zinnen wat verzetten.' Maar Arie voelt zich helemaal niet opgekikkerd. Alleen zijn tranen zijn gestopt. Toch moet hij op een gegeven moment lachen, wanneer hij ziet dat Lisa eraan komt. Met haar lange, rode haren in de wind komt ze naast hem zitten. 'Dag Arie', lacht ze, en hij lacht terug. Een tijdje zeggen de twee kinderen niets tegen elkaar. Ze genieten gewoon van de stilte die er heerst. Totdat Lisa op een gegeven moment vraagt: 'Zijn jij en Toon echt geen vrienden meer?' Daarop laat Arie zijn hoofd zakken. Heel plots voelt hij zich weer verdrietig worden. 'Mijn papa heeft jullie gezien', vertelt Lisa hem. 'Je moet niet opgeven, weet je. Misschien heeft Toon gewoon wat tijd nodig.' Een sprankje hoop bloeit op in Arie en hij knikt. Lisa moet er even om lachen. 'Maak je geen zorgen', zegt ze en ze neemt zijn hand vast. Even krijgt Arie een brok in zijn keel. Lisa is normaal heel avontuurlijk en zelfverzekerd. Maar als het nodig is, kan ze dus ook heel lief zijn. Dat heeft hij al eerder gemerkt, maar nog nooit heeft dat zoveel voor hem betekend als nu. Op dit moment wilt Arie niets anders dan hier rustig zitten en van haar aanwezigheid genieten. Hij doezelt zelfs even weg, als Lisa opeens verstrakt. 'Daar', wijst ze. Arie ziet het ook. Wat verder komt een oud dametje het pad op lopen. Ze ziet er schonkig uit, maar houdt haar hoofd trots omhoog. Geen van beide kinderen herkennen haar. 'Dat moet Ouwe Trijntje zijn, die hier weer is komen wonen', mompelt Lisa. Arie knikt, want dat is precies waar hij ook aan denkt. 'Oma liet iets vallen over een zekere Erik', vertelt hij zachtjes. 'Joost mag weten wie dat is.' Ouwe Trijntje blijft een eindje doorlopen, wanneer ze opeens een zijpazdje inslaat. 'Erik, zei je?' vraagt Lisa, waarop Arie opnieuw knikt. 'Daar heb ik ook al van gehoord', verklaart ze. 'Naar het schijnt woonde die vroeger bij Ouwe Trijntje thuis. Al weet ik niet of het haar man of haar kind was', voegt ze eraan toe. 'Het hoeft geen van beiden te zijn', vindt Arie. 'Het kan net zo goed een kennis van haar geweest zijn, of zoiets.' Dan herinnert hij zich dat oma maar nipt heeft kunnen vermijden dat ze iets over Erik losliet. Langzaamaan begint Arie zich onbehaaglijk te voelen. Wat is er met Erik en Ouwe Trijntje dat hij niemand erover heeft horen vertellen?

## De smokkelaars achterna

Het is al lang en breed donker, maar nog steeds heeft Arie de slaap niet kunnen vatten. Hij moet aldoor denken aan zijn ruzie met Toon en aan zijn gesprek met Lisa van deze middag. Om zijn gedachten wat te ordenen, heeft hij het raam opengezet om de buurt eens goed te bekijken. Vanaf hier kan hij de velden en de rand van het bos goed zien. Een koude wind waait de kamer binnen, maar omdat vader Corneel er niet is, is dat geen probleem. Opeens ontwaart Arie op het zandpad fat tussen de velden doorloopt twee schimmige gestalten. Ouwe Frans en Rikus, denkt hij meteen. Zouden ze soms op weg zijn naar hun befaamde nieuwe smokkelweg? Opeens krijgt Arie een idee. Deze keer gaat hij eens niet braaf zijn. Als Ouwe Frans en Rikus op weg zijn naar hun nieuw ontdekte smokkelweg, gaat hij met hen mee. Het kan hem niet schelen wat de gevolgen zullen zijn. Voorzichtig opent hij het raam nog verder, waarop hij zich met zijn benen afzet om eruit te klimmen. Naar de dakrand schuifelend schat hij de afstand tussen hem en de regenton beneden hem in. Hij komt overeind, haalt een keer diep adem en springt. Netjes landt hij op de ton, en vervolgens op de grond. Tenslotte rent hij naar het tuinhek, klimt erover en zet dan een sprint in. De velden en het bos erachter komen gauw dichterbij. Hoge wolken stof stuiven op achter Aries voeten, maar hij houdt niet in. Pas zodra hij Ouwe Frans en Rikus langs de bosrand kan zien lopen, houdt hij halt. Om zo stil mogelijk te zijn maar toch snel vooruit te komen, draaft hij zachtjes over het gras langs de rand van het veld. De twee smokkelaars zijn nog een heel eind voor hem, maar Arie weet dat hij niet te snel mag gaan. Even vreest hij dat ze toch gewoon het bos in zullen gaan om de oude smokkelpaden te nemen, maar tot zijn grote opluchting blijven ze langs de rand lopen. Na een tijdje zit Arie dicht genoeg achter hen om ze te kunnen volgen, maar toch nog te ver voor hen om hem te
kunnen zien. Dat scheelde niet veel, weet Arie. Ouwe Frans en Rikus hebben zo te zien niets verdachts bij. De maan schijnt zeer vol en helder, dus kan Arie nog net zien dat ze geen zakken bij hebben. Maar ja, het zijn smokkelaars, die hebben massa's trucjes om hun smokkelwaar te verstoppen. Om de zoveel tijd duikt Arie weg achter een struik of een boom omdat de twee mannen voor hem voor de zekerheid eens omkijken. Gelukkig zien ze hem niet en lopen ze door. Na een flinke afstand gelopen te hebben, houden de mannen halt. Ze kijken nog eens goed om zich heen en gaan vervolgens het bos in. Hier staan de bomen iets verder uit elkaar en is de grond voornamelijk bedekt met lang, verend gras en hier en daar een modderpoel. Het kost Arie nu veel meer moeite om ongezien te blijven omdat er minder beschutting is, maar het gras dempt wel zijn voetstappen. Opeens helt de grond steil naar beneden, precies op de plaats waar een laag, stenen muurtje staat. De mannen lopen er rakelings langs en gaan zo de heuvel af. Arie steekt vlug het stuk gras tussen de dichtstbijzijnde boom en het muurtje over, waarna hij zich achter de stenen verstopt. Daar blijft hij ineengedoken zitten wachten, totdat hij de voetstappen van Ouwe Frans en Rikus hoort wegsterven. Wanneer hij zeker weet dat ze hem niet zullen zien, waagt hij het over het muurtje heen en naar het terrein erachter te kijken. Wat hij daar ziet, doet zijn mond openvallend van verbazing.

De helling achter het muurtje gaat steil naar beneden. Bramen en brandnetels bedekken de grond, tot aan een rotswand die uit de grond verrijst. En in die rotswand zit een groot gapend gat. Een echte grotingang! Arie voelt zich opeens helemaal opgewonden. Een echte grot! Nu begrijpt hij waarom Ouwe Frans en Rikus zo geheimzinnig waren geweest over hun ontdekking. Die grot moest wel naar België lopen, anders zouden ze er vast niet veel aandacht aan besteden. Stel je voor hoe het daarbinnen zou zijn! Maar nee, denkt Arie bij zichzelf. Het is daar pikdonker en bovendien, ik zou in die grot kunnen verdwalen. Jammer, hij zou graag eens alles onderzocht hebben daar. Hij wilt net weer op zijn schreden terugkeren, wanneer hij beweging aan de ingang van de grot ziet. Vlug duikt hij weer weg. 'Man!' klinkt de stem van Rikus. 'Die tunnel is echt geweldig. Nog heel even en we kunnen ongehinderd onze smokkelwaar naar België brengen.' De voetstappen komen dichterbij, en Arie houdt zijn adem zoveel mogelijk in, hopend dat ze langs het muurtje heen zullen lopen en hem niet zien. De schrik slaat hem om het hart wanneer hij ze een meter of vijftig aan zijn linkerkant ziet wegstoppen. Snel springt hij over het muurtje heen, zodat hij aan de kant van de grotingang zit. 'En bovendien', voegt Ouwe Frans eraan toe, 'zijn er maar twee tunnels. We kunnen dus met geen mogelijkheid verdwalen.' Pas zodra Arie zeker weet dat ze weg zijn, durft Arie weer tevoorschijn te komen. Hoelang is hij al weg? Een halfuur? In ieder geval zal hij moeten opschieten, voor iemand zijn afwezigheid opmerkt.

## De Duivelsvingers

Met zijn handen in zijn zakken loopt Arie door de Dorpsstraat. Zijn nachtelijk avontuur van twee dagen geleden blijft maar door zijn hoofd spoken. Man, wat zou hij graag die grot eens ingaan! Arie heeft altijd al boeken willen schrijven. De tunnels zijn vast een uitstekende inspiratiebron. Stel je voor dat ze echt naar België zouden leiden! Wie weet is de uitgang wel niet ver van mijn moeders huisje, denkt hij bij zichzelf. Met weemoed herinnert hij zich de laatste keer dat hij haar zag; die trouwens ook de eerste keer was geweest. Een vriendelijke man van over de grens had hem en zijn zusje Nelleke meegenomen naar het huisje. Daar had Arie zijn moeder voor het eerst gezien. Eerst geloofde ze niet dat ze gaar kinderen voor zich zag en leek ze wel gek te worden; Nelleke was zelfs bang voor haar geweest. Maar dankzij Louis, de man die hen naar haar toe had gebracht, werd ze algauw weer rustig. Lang had het bezoek niet geduurd. Arie vraagt zich af of hij het zou aandurven er nog eens heen te gaan. Als hij en Toon geen ruzie gehad zouden hebben, zou hij hem zeker hebben gevraagd het samen te doen. Nelleke meenemen kan natuurlijk niet. Lisa? Misschien. Omdat hij zo diep in gedachten verzonken is, merkt hij de ruiter op zijn paard pas op wanneer het te laat is. 'Kijk uit!' klinkt het. Meteen springt Arie opzij om het paard te ontwijken, maar omdat hij totaal onvoorbereid was, landt hij pardoes op zijn knie. Een hevige pijnscheut trekt door zijn been omhoog. Kreunend voelt hij aan zijn knie. Een dun straaltje bloed loopt van zijn vingers. Wat doet dat pijn! Zo goed en zo kwaad als het gaat probeert hij overeind te komen, maar zijn knie klopt zo erg dat hij kreunend weer ineen zakt. 'Kan ik je helpen?' zegt opeens een stem. Meteen kijkt Arie op, en zijn ogen schieten open van verbazing. Het is Ouwe Trijntje die daar staat! 'Ik kan je knie wel verzorgen', biedt ze hem aan. Even aarzelt Arie. Hij weet maar al te goed dat je niet iedereen kunt vertrouwen. Maar als dit een oude schoolvriendin van oma is, zal het toch wel geen kwaad kunnen? En als Ouwe Trijntje al kwaad in de zin heeft, kan hij met zijn pijnlijke knie toch niet weglopen. Uiteindelijk besluit hij om dan toch maar op het aanbod in te gaan.

Voorzichtig rolt Ouwe Trijntje zijn broekspijp op tot boven zijn knie. Desondanks slaakt Arie een zucht van de pijn. 'Het valt best mee', zegt ze zachtjes. 'Ik zal er een verband om doen en dan is het belangrijk dat je een paar dagen goed rust. Maar lieve Hemel, wat staat je been vol littekens!' Daar moet Arie wel even om lachen, want dat is maar al te waar. Zijn benen zijn een echt slagveld van bijna dertien jaar aan prikkeldraad, doornstruiken en vechten met andere jongens. Het is bijna niet te zeggen waar zijn ene litteken eindigt en het andere begint. Maar Arie is er best trots op. *Nog iets om over te schrijven*, denkt hij tevreden. Terwijl Ouwe Trijntje een verband rond zijn knie legt, bekijkt hij het huisje eens goed. Het is hier zeer karig bemeubeld, maar wel gezellig. Een grote, rossige kat ligt op de vensterbank te slapen. 'Mooi beestje', vindt Arie. 'Ja, hé', beaamt Ouwe Trijntje. 'Katten zijn mijn lievelingsdieren. Ze zijn mijn enige gezelschap geweest sinds Erik...' Opeens stopt ze, en haar lachje verdwijnt meteen. 'Erik?' vraagt Arie, die de kans aangrijpt om te weten wie die Erik nu precies was. Even weet Ouwe Trijntje kennelijk niet goed meer wat ze moet doen. Dan kijkt ze even schichtig door het raam en vervolgt op een fluistertoon: 'Kun jij geheimen bewaren?' Arie knikt meteen. 'Nou', begint Ouwe Trijntje wanneer ze zijn verband extra stevig aanspant. 'Ik wil het je wel vertellen, maar dan moet je beloven het nooit verder te vertellen. Oké?' Waarop Arie zijn wijsvinger en middenvinger in zijn mond steekt en er even op bijt. Vervolgens houdt hij ze omhoog. 'Beloofd', zweert hij. 'Goed dan', zegt Ouwe Trijntje terwijl ze zijn broek weer over zijn onderbeen schuift. 'Het is een heel lang verhaal.'

Heel lang geleden, toen vader Corneel nog zeer klein en oma nog een jongedame was, woonde Ouwe Trijntje samen met haar man in het dorp. In exact hetzelfde huidje waar ze nu opnieuw woont. Samen kregen de twee een zoontje, Erik. Vanaf toen dacht Ouwe Trijntje dat haar leven perfect zou zijn, maar het geluk bleef helaas niet duren. Toen Erik nog maar een paar jaar was, stierf zijn vader. Dit maakte Ouwe Trijntje des te vastberadener om goed voor haar zoontje te zorgen. Door in het winkeltje te werken dat nu van Mieke Obers is, kon ze net voldoende verdienen voor haar en haar kindje. Erik was een vrolijk jongetje, maar toch best stil voor iemand van zijn leeftijd. Hij was verlegen en bleef nooit lange tijd buiten het huis. Toen hij veertien was, was hij nog niet eens verder geweest dan de bosrand. Daarom besloot Ouwe Trijntje hem wat meer belangstelling voor de wereld te laten krijgen. Als je veertien was, moest je immers bijna gaan werken. Samen wandelden ze vaak, en iedere keer een beetje verder. Na een tijdje werd Erik zo zelfverzekerd, dat hij er een keer helemaal alleen op uit ging. Die avond kwam hij ademloos thuis en vertelde hij dat hij een grot had gevonden. Een echte grot, diep in het bos. Daar schrok Ouwe Trijntje natuurlijk wel even van, want ze wist van de grot, omdat haar man erover had verteld. Omdat die grot wel erg ver van het dorp lag, gebood ze Erik er niet meer heen te gaan. En hij gehoorzaamde direct. Maar later begonnen er problemen te komen. Het winkeltje waar Ouwe Trijntje werkte, verkocht niet goed meer en de omzet daalde. De winkeluitbater kon haar uiteindelijk niet meer betalen. Daarop besloot Ouwe Trijntje te verhuizen naar een ander dorp. Erik was helemaal van slag door dit nieuws. Hij werd zelfs zo verdrietig en boos, dat hij meteen het huisje uitliep. Natuurlijk probeerde Ouwe Trijntje haar zoon bij te benen, maar het was donker en hij was al snel verdwenen. Meteen daarop trommelde ze het hele dorp op om te helpen zoeken. Ze vonden Erik nergens, maar iemand wist wel te vertellen dat hij de voetstappen van een jongen had gevonden. En die voetstappen leidden naar de grot...

'Sindsdien heb ik hem nooit meer gezien', besluit Ouwe Trijntje verdrietig, terwijl de tranen in haar ogen staan. Even weet Arie niet wat te doen of te zeggen. Behoedzaam, uiterst behoedzaam, legt hij zijn hand op haar schouder om haar te troosten. 'Je bent een goede jongen', snikt Ouwe Trijntje, waarop Arie een brok in zijn keel krijgt. 'D-die grot, daar weet niemand meer van, toch?' vraagt hij zachtjes. Zij schudt haar hoofd. 'Nee, niemand. Maar het is eigenlijk geen grot. Ooit, lang geleden, wilde men daar een mijn neerzetten. Om de een of andere reden is dat plan nooit doorgegaan, al hebben ze wel twee gangen uitgegraven. En ik weet niet of het waar is, maar volgens mij noemde men die mijn "de Duivelsvingers".' Ze slikt, schudt haar hoofd even en vervolgt dan standvastig: 'Maar dat is allemaal voorbij. Ik moet in het hier en nu leven. Arie, vertel dit aan niemand. Oké?' Nogmaals maakt Arie zijn belofte, maar in zijn hoofd tollen er allemaal gedachten rond. De oude mijn, de Duivelsvingers, is niet langer geheim. Niet sinds Ouwe Frans en Rikus hem hebben ontdekt. En man, wat is Ouwe Trijntje toch een kranig vrouwtje! Om zo door het leven te gaan zonder man en zonder kind, dat wens je toch niemand toe? Langs de andere kant heeft ze haar kat nog, maar dat is niet helemaal hetzelfde. Na een paar keer getest te hebben of hij op zijn benen kan staan, neemt Arie afscheid van het oude dametje. 'Ik kom u weer opzoeken', belooft hij. 'Dat is echt niet nodig, jongen', antwoordt, al kan Arie aan haar gezicht zien dat ze dat fijn zou vinden.

## Naar het bos

Opgewonden van top tot teen loopt Arie naar het huisje van Lisa. Daar klopt hij aan en wacht. Twee dagen zijn verstreken sinds Ouwe Trijntje hem alles over de Duivelsvingers heeft verteld. Nog steeds vindt hij de naam een beetje griezelig klinken, maar dat is nergens voor nodig. Het is maar een onafgewerkte mijn, vindt hij. Zijn knie voelt nu al een stuk beter aan. Grinnikend herinnert hij zich hoe oma had gereageerd toen hij thuiskwam en het verband om zijn knie zag. 'Arie!' had ze geroepen. 'Wat is er gebeurd?' Toen had hij haar alles uitgelegd. Hoe hij op zijn knie was gevallen en hoe Ouwe Trijntje hem verzorgd had. Het stukje waarin ze over de oude mijn vertelde heeft hij natuurlijk achterwege gelaten. Achteraf is Arie echter steeds nieuwsgieriger geworden naar de mijn. Hij weet niet hoe het komt, maar hij zou daar dolgraag eens een kijkje gaan nemen. Stel je voor dat hij helemaal via de tunnels België zou bereiken! Zijn gedachten worden onderbroken wanneer Lisa eindelijk opendoet. 'Dag, Arie', lacht ze wanneer ze hem ziet. 'Kom binnen.'

Stilletjes zitten Arie en Lisa naast elkaar op haar bed. Beneden hen klinken vanuit de woonkamer de opgewonden kreetjes van haar spelende broertjes en zusjes, maar ze besteden er geen van beiden aandacht aan. Arie heeft net zijn verhaal vertelt (waarbij hij het gedeelte over de mijn wel heeft verteld en het gedeelte van Erik overgeslagen), en nu is het even stil. 'Wow', zegt Lisa na een tijdje. 'Een echte mijn, een echte grot. En zo dicht bij ons dorp!' voegt ze eraan toe. 'Zo dicht is het niet, hoor', waarschuwt Arie haar. 'Het is best een eindje lopen.' Maar Lisa schijnt hem niet meer te horen. 'Als we er nu eens heen zouden gaan met z'n twee?' stelt ze opeens voor. Even deinst Arie terug. 'Ben je gek?' roept hij uit, hoewel hij het idee best aanlokkelijk vindt. Lisa moet lachen. 'Ja, ik ben knettergek. Dat weet je best.' Arie ziet wek dat ze niet serieus is en ontspant zich al, als ze opeens vervolgt: 'Maar we kunnen toch wel eens naar die grot gaan? Gewoon om er een kijkje te nemen. Meer moet dat niet zijn.' Nog steeds aarzelt Arie. Hij neemt Lisa aandachtig in zich op. Haar rode haar, haar mooie ogen, haar glimlach. Zou ze het heus niet erg vinden als hij haar eens zou zoenen? 'Ik weet waar je aan denkt', zegt ze opeens. Verschrikt deinst hij achteruit. 'W-waaraan dan?' stempelt hij. 'Aan je oma en je vader', zegt Lisa. 'Je wilt ze natuurlijk niet ongerust maken, dat begrijp ik. Maar de dagen zijn lang en de grens met België is hier vlakbij. Je zei zelf dat Ouwe Frans en Rikus vertelden dat er maar twee gangen zijn. We zullen voldoende tijd hebben.' Opluchting spoelt over Arie heen. Lisa heeft dus toch niet door dat hij haar wilde zoenen. Maar al snel laat hij zijn gedachten afdwalen naar hun idee. Als hij het zelf zo graag wil doen en Lisa ook, waarom zouden ze het dan niet eens proberen? Alles wat ze zegt is immers waar. Toch zit het hem niet helemaal lekker. 'Wat als de tunnel instort?' weerlegt hij. Waarop Lisa eens goed in zijn hand knijpt, zo hard dat het zelfs even pijn doet. 'Wees gerust', zegt ze. 'Als we bij elkaar blijven, kan ons niets gebeuren.'

## 'Sorry'

De volgende dag staan Lisa en Arie allebei al bij het krieken van de dag op om af te spreken aan de rand van het bos. Ongeduldig op de grond stampend wacht hij haar komst af. Vader Corneel moest er al vroeg op uit om in de stad te gaan werken, maar oma en Nelleke maken in de zomer vaak van de gelegenheid gebruik om eens goed uit te slapen. Bijna was alles in het honderd gelopen, toen Arie, net toen hij naar buiten wilde, Nelleke achter zich hoorde. 'Wat ga jij doen?' had ze opgewekt gevraagd. 'Euh... niets speciaals', improviseerde Arie snel. 'Gewoon een ochtendwandeling maken. Ik heb een beetje ruzie met Toon, en ik wil mijn zinnen wat verzetten. Wil jij dat aan oma zeggen als ze wakker wordt?' had hij eraan toegevoegd voor Nelleke kon vragen of ze mee mocht. Maar ze leek er geen probleem mee te hebben. 'Oké!' had ze geroepen. Arie was erg opgelucht dat hij een excuus had kunnen verzinnen. Hij betwijfelt of Nelleke veel van zijn uitleg begrepen heeft, maar hij is ee zeker van dat ze zal doen wat hij gevraagd heeft. Ze is dan wel een beetje gek, maar ze is wel een hele lieve zus, denkt hij bij zichzelf. Voetstappen halen hem uit zijn gedachten. 'Eindelijk!' moppert hij wanneer Lisa op hem af komt. 'Waar bleef je?' Gespeeld verontwaardigd antwoordt zij: 'O, neem me niet kwalijk. Ik moest gewoon even vlug de knijpkat vinden, meneer Ongeduld!' Daar moeten ze beiden om lachen. 'Weet je zeker?' vraagt Arie ten slotte. Lisa knikt. 'Heel zeker. Laat ons maar gauw gaan.'

De hele weg naar de Duivelsvingers zegt niemand een woord. Het is maar goed dat het nog zeer vroeg op de dag is, want wie weet wanneer ze weer thuiskomen? Arie leidt Lisa langs de rand van de weg naar de plaats waar het bos dunner wordt. Van daaruit volgen ze het gras tot aan het stenen muurtje. Lisa hapt hoorbaar naar adem als ze over het muurtje heen kijkt en het terrein erachter ziet, met helemaal op het einde de gapende ingang van de grot. 'Daar wil ik in!' Arie kan haar enthousiasme niet delen. 'Wat als we niet op tijd terug zijn?' vraagt hij zich luidop af. 'O, maak je geen zorgen', stelt Lisa hem gerust. 'Zoals ik al zei: als die grot echt naar de grens met België leidt, kan het nooit lang duren voordat we er zijn, want de grens is vlakbij.' Ze houdt even stil en vraagt dan: 'Ben je er klaar voor?' Arie knikt. 'Kom, dan gaan we erin.' En ze willen net de helling naar de grot afdalen, als ze plots achter zich een stem horen. 'Wacht!' Tot zijn grote verbazing herkent Arie de stem van Toon. Als hij zich omdraait, ziet hij dat zijn vriend hijgend en puffend achter hen staat. Meteen begint Aries bloed te koken. Hij loopt met gebalde vuisten op toon af en wilt hem net een mep geven, wanneer die opeens verschrikt uitroept: 'Arie, wat doe je?' Op dat moment beseft Arie wat hij aan het doen is. Nogal beschaamd doet hij een paar passen achteruit, maar hij is nog steeds kwaad. 'Wat doe je hier?' gromt hij. 'H-het spijt me...' hakkelt Toon. 'Ik weet best dat ik je niet had moeten aanvallen en alles wat je over me zei was waar...' De stroom van woorden eindigt abrupt wanneer hij moet kuchen om op adem te komen. Zijn ogen staan groot en dramatisch. 'Waarom ben je zo uitgeput?' vraagt Lisa nieuwsgierig. 'Omdat... omdat ik het hele eind van Aries huis tot hier ben gelopen', legt Toon uit. 'I-ik wilde sorry komen zeggen. Maar je was er niet, en Nelleke zei me dat je gaan wandelen was. Toen heb ik het dorp en de randen van het veld afgezocht, totdat ik jullie hierheen zag lopen.' Hij houdt even op en vervolgt dan: 'Arie, sorry voor wat er gebeurd is. Ik meen het echt. Terug vrienden?' Maar Arie aarzelt nog even. Hoe meelijwekkend zijn vriend er ook uitziet, hij is niet van plan om nu al zijn excuses te aanvaarden. Dan krijgt hij opeens een idee. 'Jij gaat met ons mee daar in', zegt hij, wijzend op de grotingang. Toons ogen worden groot. 'Maar dat is gekkenwerk! Wat als we verdwalen.' Maar daar heeft Arie geen oren naar. Hij richt zich tot Lisa. 'Kom, we gaan.' En dus moet Toon hen wel volgen.

## Dieper en dieper

Het is aardedonker in de kronkelende, stenen tunnel. Vastberaden verlicht Arie het pad voor zich met de knijpkat. Ondanks zijn zenuwen blijft hij kalm. Lisa is nog steeds de kalmte zelf, met een vastbesloten uitdrukking op haar gezicht. Toon vindt het allemaal maar niks en hij voelt zich ook bang, maar hij zegt niets. Alles om Arie weer als vriend te hebben, de kt hij bij zichzelf. Het pad voor hen verandert continu. Soms is de gang erg breed, bijna twee meter zelfs. Maar op andere punten is hij zo smal dat ze zich tussen het steen door moeten wringen. Na een niet al te lange tijd komen ze bij een kleine, grotachtige ruimte. Het is duidelijk dat dit hier door mensen is gemaakt, want de wanden zijn kaarsrecht. In de muur tegenover hen zitten twee gaten. 'Zo', denkt Arie luidop. 'Nu moeten we nog zien welke de tunnel naar België is.' Daar weet even niemand een antwoord op. 'Arie, ik denk echt...' begint Toon, maar Lisa valt hem in de rede. 'Kijk daar eens!' wijst ze. Tegen de rand van de tunnel, halfverborgen onder het puin, lift er een oud vel papier op de grond. 'Het is een plattegrond', mompelt Arie als hij het papier opraapt en erop schijnt met de knijpkat. 'Dat is de grotingang, en dat daar zijn de tunnels. Moet je zien! De grenzen staan ook aangegeven! Het is de rechtse tunnel die we moeten nemen.' Terwijl hij dit zegt, schijnt hij een eindje de tunnel in. Toon begint te bibberen. 'Zouden we niet beter teruggaan? Wie weet hoe laat het al is!' Arie schudt echter zijn hoofd. 'Nee, hoor. Er is nog tijd genoeg. En daarbij, het kan nu niet ver meer zijn.'

De weg door de tunnel is langer dan Arie en Lisa dachten. Niemand heeft ook maar een flauw idee hoe lang ze al onderweg zijn of hoe ver ze al zitten. In ieder geval kunnen ze niet verdwalen. Plotseling houdt Lisa halt. 'Voelen jullie dat ook?' ademt ze. Opeens begint de grond heftig te trillen. 'De stutbalken houden het niet meer!' roept Toon angstig. 'De tunnel stort in!' En net op dat moment stopt het weer. Verward kijken de drie kinderen om zich heen. Is het nu al voorbij? Arie en Lisa kijken elkaar even bang aan. Dan lopen ze op elkaar af en omhelzen ze elkaar stevig. 'Wat was ik bang!' hijgt Lisa. 'Ik ook', fluistert Arie, 'ik ook.' Het duurt een tijdje voor ze stoppen met knuffelen. Eens ze elkaar loslaten, kijken ze elkaar zo warm aan dat ze allebei wel voor eeuwig daar willen blijven. Totdat Arie zich herinnert wie er nog bij is. Met een verdrietige blik staart Toon naar de grond, en Arie krijgt een brok in zijn keel. Wat als de tunnel echt was ingestort? Dan zouden ze allebei verpletterd zijn zonder het ooit goedgemaakt te hebben... Behoedzaam steekt Toon zijn hand uit naar Arie. 'Terug vrienden?' Arie deinst terug. 'Denk je echt dat ik jou een hand geef?' smaalt hij. Toon ziet er verslagen uit, maar voor hij zich nog rotter kan voelen begint Arie al te lachen en slaat zijn armen om zijn vriend heen. Dit keer duurt het iets minder lang, maar het zegt meer dan duizend woorden hadden kunnen doen. 'We gaan onze vriendschap toch niet vergeten vanwege een stomme ruzie?' vraagt Arie. Toon grinnikt. 'Zeker niet. Word jij maar smokkelaar', voegt hij eraan toe. 'Word jij maar commies', antwoordt Arie lachend.

## België

'Als je het mij vraagt, moeten we al dicht in de buurt van België zijn', mompelt Toon terwijl hij met de knijpkat voor zich uit schijnt. Nog een tijd is voorbijgegaan, en Arie begint stilaan wel terug te verlangen naar de lucht en het licht. Maar de aanwezigheid van Toon en Lisa geeft hem een aangenaam, veilig gevoel. Samen raken ze hier zeker door. 'Mag ik de knijpkat even?' vraagt hij. Terwijl hij met het licht over de kaart schijnt die Lisa gevonden heeft, trekt hij een gezicht. 'Ik weet het niet zeker, maar we zijn net om een scherpe bocht gekomen. Op de kaart is er maar één scherpe bocht in de tunnel, en die bevindt zich vlak voor de ingang.' Toons ogen beginnen te glanzen. 'Dan moeten we er bijna zijn!' Met hernieuwde energie lopen de drie verder, de bocht om, vol verwachting. Opeens blijven ze stokstijf stil staan. Voor hen bevindt er zich geen tunnelingang, maar wel een hoge muur. 'Hoe dan dat?' vraagt Arie zich luidop af. 'Wacht', zegt Lisa terwijl ze de knijpkat neemt en ermee over de muur schijnt. 'Die luur is gebouwd van stenen die op elkaar gestapeld zijn', zegt ze. 'Help me om ze weg te rollen.' Het duurt een hele tijd, maar gelukkig zijn de stenen makkelijk weg te rollen en met vereende krachten duwen de kinderen hen verder de tunnel in. 'Ja!' roept Toon uit. 'Ik zie al licht!' Hun spieren protesteren hevig, maar iedereen zet door. Algauw wordt het gat in de muur groter en dringt fel zonlicht de duisternis in.

Vol opluchting ademt Arie de frisse lucht in. Vervolgens klautert hij over de overgebleven stenen naar buiten. Een groot grasveld strekt zich voor hem uit, met daarachter een groepje bomen. De zon staat hoog aan de hemel. Er is duidelijk al meer tijd voorbij gegaan dan ze dachten. 'Zijn we nu echt in België?' vraagt Toon Ademloos. 'Dat moet haast wel', antwoordt Arie. 'Alleen vraag ik me af wat we nu eens zullen gaan doen.' Na even overwegen besluiten de drie om samen de omgeving te verkennen, maar tegelijkertijd dicht in de buurt van de grot te blijven. Samen lopen ze het grasveld op, totdat ze aan de bosrand komen. Een onverhard pad loopt door de bomen heen. 'Als we dit gewoon blijven volgen', vindt Lisa, 'dan kunnen we zeker niet verdwalen. Vanaf hier kunnen we immers het bos zien.' En dus volgen ze het pad. Het duurt echter niet lang voor ze opeens achter zich iets horen. Verschrikt draaien de kinderen zich om. Achter hen staat er opeens een man.

## Erik

'Wie zijn jullie?' vraagt de man niet eens zo onvriendelijk. Arie en Tokn durven haast niets te zeggen en houden hun mond stijf dicht. Lisa is wat moediger en antwoordt dapper: 'Wij komen van over de grens. En ik waarschuw u: u kunt ons maar beter met rust laten.' De man kijkt haar opeens scherp aan. 'Van over de grens, zeg je?' Nu Arie van zijn ergste schrik is bekomen, ziet hij dat de man ongeveer zo oud is als zijn vader. Zijn kleren zijn erg vuil, maar hijzelf ziet er gezond uit. Dan herinnert hij zich wat Ouwe Trijntje hem pas nog heeft verteld. Nog voor hij het zelf beseft, is het er al uit. 'B-bent u soms Erik?' vraagt hij voorzichtig. Eventjes verstijfd de nieuwkomer. Daarna knikt hij.

'Vertel eens', zegt Erik. 'Hoe weet je eigenlijk van mij af?' Even weet Arie niet wat te zeggen. Nadat hij had toegegeven te weten wie Erik is, heeft die hen meegenomen naar zijn huisje. Het staat niet ver van de rand van het naburige dorp, maar wel goed verscholen tussen de bomen. Het is hier zeer rustig en stil, en het verwondert Arie niet dat Erik hier al meer dan twintig jaar helemaal alleen woont. Al vindt hij dat het wel een beetje eenzaam moet zijn, zo alleen wonen. Na even nadenken vindt Arie dan toch de juiste woorden om alles te vertellen. Hoe hij Ouwe Trijntje had ontmoet en hoe zij hem alles over de Duivelsvingers verteld. Lisa en Toon worden er stil van; ze hadden tot nog toe geen enkel idee van het verhaal van Ouwe Trijntje. 'En zo komen we dan nu hier', besluit Arie zijn verhaal. Erik kijkt hem even met betraande ogen aan. 'Mijn oude moedertje... Hoe eenzaam moet ze zich wel niet voelen?' vraagt hij zich af. 'Ze is niet helemaal alleen', verzekert Arie haar. 'Ze heeft haar kat. Maar dat is niet hetzelfde als met u', voegt hij eraan toe. Daar wordt Erik stil van. 'Ik kan niet terug. Echt niet.' Arie zoekt koortsachtig naar tegenargumenten. Hij wilt niets liever dan dat Ouwe Trijntje en Erik na al die jaren terug bij elkaar zijn, maar kan dat wel? Hij en zijn moeder leven toch ook gescheiden van elkaar? Maar dat was haar eigen keus, denkt hij bij zichzelf. Opeens tikt Toon een paar keer op Aries schouder en knipoogt vervolgens even. *Laat het maar aan mij over* wilt hij zeggen. Arie gebaart dat hij het begrijpt en zegt tegen Lisa: 'Gaan wij even naar buiten?' Waarop zij knikt en ze samen naar buiten gaan. Zwijgend lopen ze tot aan de achterkant van het huisje. 'Denk je...' verder komt Arie niet, want opeens grijpt Lisa hem bij zijn schouders vast en duwt hem stevig tegen de muur. 'Wat doe je...' Aries protest wordt onderbroken wanneer Lisa hem zomaar opeens een zoen geeft, recht op zijn mond. Een intens gevoel van vreugde stroomt door Arie heen, en langzaam ontspant hij zich helemaal. De kus duurt maar eventjes, maar Arie straalt gewoonweg wanneer hij Lisa aankijkt. Zij ziet er ook stralend uit. 'I-ik dacht dat je het misschien kinderachtig van me zou vinden, dus deed ik het maar zo vlug mogelijk', geeft Lisa toe. Daar is Arie even verbaasd over. Lisa die iets niet durft! Hoe kan dat zelfs? Maar zijn verbazing zakt al snel wel. 'Ik vond het fijn', geeft hij op zijn beurt toe, waarop ze beiden beginnen te lachen. 'Kom', zegt Lisa kordaat. 'Laat ons zien hoe het met de anderen gaat.'

Eenmaal terug binnen zien ze dat Toon erin geslaagd is Erik zover te krijgen dat hij met hen mee teruggaat. 'Maar alleen voor eventjes', voegt die er waarschuwend aan toe. 'Om mijn moeder te zien. Hier woon ik nu.' De kinderen protesteren niet, en met z'n allen gaan ze terug naar het grasveld. Toon heeft blijkbaar in de gaten dat er iets gebeurd is tussen Arie en Lisa, want wanneer Lisa even niet kijkt loopt hij naar Arie toe en fluistert zachtjes: 'Ik heb je wel door, makker. Maar ik zal het aan niemand vertellen. Hand op het hart.'

## Terug thuis

De lucht begint al donkerder te worden wanneer Arie en de rest de rand van het dorp weer bereiken. Ze hebben de hele weg terug langs dezelfde route gelopen, en iedereen is uitgeput. Zodra de Dorspstraat in zicht komt, zakt de moed Arie in de schoenen. Een groepje volwassenen loopt op hen af. 'Arie!' roept vader Corneel uit. 'Waar was je?' Ook oma mengt zich erin. 'Je bent de hele tijd weggeweest!' foetert ze. 'Doe me nooit meer zoiets aan.' Even is Arie dolblij dat hij weer terug thuis is, maar opeens voelt bij zich enorm schuldig. 'Het spijt me', zegt hij zachtjes. 'We zijn gewoon de grens over gegaan. Dat wilden we zolang al eens doen.' Oma schudt ongelovig haar hoofd. 'Als je naar België wilde, had je langs de douane kunnen gaan!' Een geamuseerd gegrinnik weerklinkt opeens. Het is de vader van Toon, die naar voren komt en zijn zoon eens goed bekijkt. 'Nou nou, normaal zou mijn jongen hier eens een goed pak rammel krijgen. Maar zoals het er nu naar uitziet, heeft hij het weer goedgemaakt met zijn vriend.' Arie en Toon kijken elkaar even vriendelijk aan. 'Wie is dat?' vraagt vader Corneel opeens. Iedereen draait zich om naar Erik. Ietwat schuchter komt hij een paar passen naar hen toe. 'Dat is Erik', vertelt Lisa. 'Hij heeft ons de weg gewezen.' Natuurlijk liegt ze, maar voor deze keer vindt Arie dat maar best. Ze hebben zo al problemen genoeg! Oma's mond valt open van verbazing. 'Ben jij de zoon van Ouwe Trijntje?' vraagt ze. Erik knikt en zegt dan: 'Mijn moeder... waar is ze? In haar huis?' Vader Corneel bevestigt dat en meteen beginnen Eriks ogen te stralen. 'Ik ga meteen naar haar toe', verklaart hij. Maar dan houdt hij opeens halt en draait zich om naar de kinderen. 'Bedankt, jullie alledrie.' Dit keer blijft het stil totdat hij uit het zicht verdwenen is. 'Nou', zegt de vader van Toon dan, 'de kinderen zijn terecht en de verloren zoon is terecht. Dus laten we zijn voorbeeld maar volgen: naar huis gaan.'

Het is weer een zonnige dag. Een dag zoals bijna alle andere die de afgelopen tijd gepasseerd zijn. Maar nu is het anders. Vanuit hun boomhut kijken Arie, Toon en Lisa naar het bos en de velden erachter. Als hij heel goed kijkt, kan hij zelfs vaag de omtrekken van zijn huis zien. 'Weet je wat er met Ouwe Trijntje en Erik is gebeurd nadat we terug waren?' vraagt Toon. 'O', zegt Lisa, 'die zijn wat blij dat ze weer bij elkaar zijn. Gisteren zag ik ze nog samen naar de winkel van Mieke Obers gaan. Kwetteren dat ze deden! Precies een stel eksters!' Daar moet Arie wel even om lachen. 'Eigenlijk hebben we daar wel zo'n beetje voor gezorgd, vind je niet?' Lisa haakt haar arm in de zijne en legt haar hoofd op zijn schouder. 'Zeker wel', zegt ze. Arie geniet met volle teugen van haar aanwezigheid. Haar haren die over haar schouders hangen, haar glanzende ogen, haar gelach... Opeens schiet Toon hem weer te binnen en hij ziet dat zijn vriend bewust de andere kant op kijkt. 'Kwestie van jullie niet te storen', legt Toon met een knipoog uit wanneer hij ziet dat Arie naar hem kijkt. Daar moeten ze alledrie wel om lachen.

## Hoe het verderging

'Opgepast, jullie twee!' roept Arie. 'Altijd op het pad blijven, hoor!' Het meisje knikt gedwee, maar het jongetje rolt met zijn ogen. 'Komt in orde, hoor, pap!' verzekert hij zijn vader. Arie is er toch niet helemaal gerust over wanneer hij zijn kinderen naar school ziet gaan. Hij probeer zichzelf wijs te maken dat het gewoon zijn vaderlijke gevoelens waren, maar hij weet dondersgoed dat het meer was dan dat. Zijn kinderen zijn allebei in de oorlog geboren. De bezorgdheid dat ze in die verschrikkelijke periode dood zouden gaan is kennelijk nog niet helemaal weg. Maar ze leven nog, en misschien is het nu tijd om ze wat ruimte te geven, denkt hij. 'Misschien moet je ze wat ruimte geven', zegt Lisa, die opeens vlak naast Arie komt staan. Glimlachend legt Arie zijn arm over haar schouders en ademt hij haar aanwezigheid in. 'Wat zou ik moeten zonder jou?' fluistert hij zachtjes. 'Je lijkt altijd precies te weten wat ik denk.' Lisa haalt haar schouders op. 'O, het is een gave', zegt ze op een gespeeld serieuze toon. Ze is in al die jaren nog niets veranderd, en zo heeft Arie het graag. Zijn kinderen lijken met hun rode haar wel erg veel op hun moeder, maar hun soms ietwat verlegen karakter hebben ze zeker en vast van hem. Hij heeft hun nog niets over zijn avontuur van jaren geleden verteld. Geen van beiden weten ze al van de Duivelsvingers af. Maar Arie weet dat hij het ooit wel een keer zal vertellen, vroeg of laat. De oorlog heeft veel genomen, maar de geest van het dorp en zijn inwoners is nog steeds net zo sterk en onverwoestbaar als altijd. Net als de Duivelsvingers, die ook nog steeds onverwoestbaar zijn.