Budowa formikarium

**STRONA W BUDOWIE**

Formikarium zbudowane jest z dwóch podstawowych i równie ważnych części - areny i gniazda dla kolonii. Arena jest wybiegiem dla mrówek, na którym zdobywają pożywienie (pole troficzne), wynoszą śmieci, a czasami budują różnego rodzaju konstrukcje z dostępnych na niej materiałów. Część gniazdową mrówki zasiedlają wraz z całą kolonią.

## Zanim zaczniesz budowę

Aby dobrze się przygotować do projektu stworzenia własnego formikarium, konstruktor musi wziąć pod uwagę szereg aspektów:

1. jaki gatunek będzie zasiedlał formikarium (jego upodobania co do wilgotności, w jakim materiale czuje się dobrze, jakiej wielkości muszą być korytarze i komory, jak szybko rozwija się kolonia, wielkość kolonii = na jak długo ma starczyć gniazdo
2. jakie ma być ułożenie gniazda (pionowe, poziome - patrz artykuł część gniazdowa) oraz jego relacja z areną (czy będzie ustawione na arenie, dołączane do areny w jakiś sposób, arena się będzie stykać z gniazdem u góry, etc. - patrz artykuł formikarium)
3. zabezpieczenie przed ucieczką
4. jak podawana będzie woda (co pośrednio łączyć się może z materiałem na gniazdo)
5. wentylacja
6. rodzaj podłoża na arenę (co pośrednio wiąże się z gatunkiem)
7. ilość wolnej przestrzeni
8. koszty - wybór materiałów (szkło lub plastyk, materiał na gniazdo)

Opcjonalnie:

* ogrzewanie
* dodatkowe konstrukcje zwiększające powierzchnię pola troficznego
* wystrój
* estetyka

## Podstawowe materiały używane przy budowie formikarium

* szkło
* plastik
* inne

**Szkło** jest materiałem niemal idealnym. Nie rysuje się, łatwo się je czyści, jest odporne na czynniki chemiczne. Jedynym minusem może być jego delikatność. Najprostszym sposobem do uzyskania takiego formikarium jest użycie gotowego akwarium dla rybek. Można też wykonać je samemu przez co ma się kontrolę nad jego kształtem, który niekoniecznie musi być graniastosłupem. Do spajania ścian formikarium można użyć nietoksycznych sylikonów (np. akwarystycznych). Przydatne mogą się okazać metalowe kątowniki (jako szyny dla pokrywy, jako imaki dla gniazda etc.). Trudność wykonania takiego formikarium leży w umiejętności cięcia szkła i jego obróbki. Można się również udać do szklarza, jednak niekiedy wiąże się to z wysokimi kosztami.

**Plastik** lub pleksiglas (szkło akrylowe) - łatwiejsze w obróbce, ma jednak swoje minusy. Łatwo się rysuje i ulega odkształceniom termicznym. Z czasem może zmatowieć, ulega także działaniom czynników chemicznych. Plastik może oddawać zawarte w nim szkodliwe substancje.

**Inne** - wszelkiego rodzaju ramki na zdjęcia lub drewniane, gips przykryty szkłem.

## Podstawowe materiały do budowy części gniazdowej w formikarium

**UZUPEŁNIĆ**

* gips
* ytong
* piasek, piasek z gipsem/gliną
* akryl
* korek
* kora, gałązki

**OPISAĆ ZALETY I WADY**

1. Wydrążone fragmenty **kory** nadają się na gniazdo dla niewielkiej liczby gatunków sucholubnych i na ogół również niewielkich rozmiarów. Zależnie od rodzaju drzewa, a także jego wieku kora będzie się różnić podatnością na obróbkę. Najlepsze są fragmenty kory drzew starych o korze pobrużdżonej, wysuszone na wiór lub lekko próchniejące. Korytarze i komory można wydrążyć np. skalpelem lub nożem do tapet, a samo gniazdo połączyć z szybką za pomocą kilku punktów z sylikonu. Istnieje pewna ograniczona możliwość nawilżania podobnego tworu, jednak większości gatunków wystarczy namoczony tampon z waty lub probówka z wodą na arenie.

## Zabezpieczenia

**Szczelne zamknięcie** jest najpewniejszym (i jedynym ze 100% skutecznością) zabezpieczeniem jest szczelne zamknięcie, jednak pojawia się problem z wentylacją oraz karmieniem itp. Ciężko też szczelnie zamknąć duże formicarium.

**Wazelina** to zabezpieczenie w miarę skuteczne w przypadku ciężkich robotnic (np. Camponotus) i takich, które nie lubią się wspinać. Jego skuteczność zależy również od rodzaju wazeliny i „gładkości” powłoki.

**Olej** działa podobnie jak wazelina, jednak jest bardziej skuteczny. Jego główną wadą jest pozostawianie zacieków.

**Talk** jego nałożenie na powierzchnię powoduje, iż mrówki podczas próby wspinaczki odpadają od powierzchni pojemnika. W przypadku „lekkich” gatunków może być nieskuteczny.

**Rant** (tj. powierzchnia równoległa do ziemi i okalająca arenę) z dodatkowym zabezpieczeniem od spodniej strony (talk, fluon), co zwiększa jego skuteczność.

**Fosa** poza wieloma zaletami ma kilka wad. Robotnice potrafią się topić w fosie. Pojedyncze robotnice potrafią nawet chodzić po wodzie (napięcie powierzchniowe wody) lub spacerować po dnie.

**Fluon** ze względu na małą dostępność rzadko stosowany, podobno zapewnia bardzo wysoką skuteczność.

## Dodatkowe wyposażenie

Do formikarium przydadzą się także dodatkowe materiały jak na przykład piasek, żwirek lub glina na suchą arenę, elementy upiększające, dodatkowe poziomy ("półki") etc. Do wystroju mogą posłużyć pozyskane z przyrody elementy, takie jak kamienie, mech, sucha trawa i inne rośliny, kora, patyki, muszle, czy szyszki. Trzeba jednak pamiętać żeby wcześniej je oczyścić z mikrobów przez gotowanie, płukanie czy suszenie.

## Zobacz też

* Videotutorial - Budowa formikarium gipsowego
* Inne zagadnienia techniczne