Sułtanka Ayşe Hafsa

**Ayşe Hafsa Sultan** — (ur. 5 grudnia 1479 w Chanacie Krymskim, zm. 19 marca 1534 w Stambule, Imperium Osmańskim) pochodząca z dynastii Girejów, żona Selima I Groźnego, matka sułtana Sulejmana Wspaniałego, sułtanki Hatice, sułtanki Sah, sułtanki Beyhan oraz sułtanki Fatmy, córka krymskiego chana Mengli I Gireja i siostra Sahiba I Gireja. Najważniejsza kobieta haremu, aż do śmierci, za panowania Sulejmana, jako pierwsza kobieta nazywana Valide Sultan, czyli Sułtanka Matka. Wywierała duży wpływ na sułtana. To ona wpadła na pomysł, aby Mustafa ożenił się z Aybige Hatun. Podobnie jak jej córki miała konflikt z Sułtanką Hürrem. Zmarła w wieku 55 lat. Postać historyczna.

## Charakter

Miała silną osobowość i wielkie ambicje, była zdeterminowana i nieugięta w dążeniu do wyznaczonych sobie celów, z których dostęp do władzy stał na pierwszym miejscu. Mimo swojej nie skrywanej nienawiści do Sułtanki Hurrem bardzo kochała swoje wszystkie wnuki. Ayşe Hafsa była przeciwna większości działaniom Hurrem, bardzo otwarcie okazywała jej wrogość i wielokrotnie odradzała Sulejmanowi związku z Rusinką, jednak bezskutecznie.

## Historia

### Przed rządami Sulejmana

Ayse Hafsa pochodziła z rządzącej Krymem dynastii Girayów. Została matką dzieci sułtana Selima I Groźnego, nigdy nie była jednak niewolnicą. Urodziła Selimowi syna, Sulejmana oraz sułtanki Sah, Hatice, Beyhan i Fatmę. W pewnym momencie, gdy Selim Groźny wysłał do Sulejmana zatruty kaftan kobieta zaczęła coś podejrzewać. Udało jej się uratować syna w ostatniej chwili.

### Valide Sultan

Ayse Hafsa dowiedziała się o śmierci Selima od Afife Hatun. Wiadomość tę przyjęła z ulgą. Gdy na tron zasiadł jej syn została pierwszą w historii Valide Sultan.

### Przybycie Hurrem

Niebawem do haremu sułtana sprowadzoną ruską niewolnicę, Aleksandrę. Widząc, jak kobieta się buntuje Sultanka Valide dała jej reprymendę (rozmawiała z nią po rosyjsku). Ayse Hafsie nie spodobało się, gdy Aleksandra powiedziała, że „zostanie kochanką nie jednej nocy, a tysiąca i jednej nocy”, te słowa usłyszała służąca Ayse Hafsy – Daye Hatun, wszystko powtórzyła sułtance, sułtankę matkę zaniepokoiły słowa nowej nałożnicy. Na niedługo Aleksandra przestała się buntować i została faworytą sułtana Sulejmana, Sułtan był gotów nawet spędzić noc czwartkową(którą wedle tradycji powinien spędzić z Mahidevran). Nie podobało się to Ayse Hafsie. Wspierała Mahidevran w dążeniu do alkowy. Gdy sułtan pojechał na wojnę, kobieta chciała wydać Hurrem za mąż i odsunąć ją od sułtana. Nie doszło to jednak do skutku, albowiem okazało się, że Hurrem jest w ciąży. Postanowiono to sprawdzić i okazało się, że rudowłosa faworyta sułtana rzeczywiście jest w ciąży (Hurrem nie wiedziała, że jest w ciąży). Po porodzie sułtanka zabierała ciągle Hurrem syna, Mehmeda.

### Próba wydania Hatice za mąż

Niebawem Ayse Hafsa próbowała wydać za mąż swoją córkę - wcześnie owdowiałą po Iskenderze Beyu Hatice za Mehmeda Celebiego, który był nauczycielem księcia Mustafy. Dodatkowo okazało się, że hodża cierpi na gruźlicę. Hatice popadła wówczas w depresję, bo kochała Ibrahima Paszę. Gdy sułtanka poznała prawdę wściekła się na córkę i nie pozwoliła na jej małżeństwo z Ibrahimem, mimo wszystko sułtan wydał zgodę i Hatice pobrała się z Ibrahimem. Niebawem Ayse Hafsa zaakceptowała decyzję swoich dzieci.

### Dalsze relacje z Hurrem

Po tym, jak Hurrem urodziła Mihrimah relacja Sułtanki Valide i Hurrem uległy nieco poprawie. Gdy jednak myślała, że Hurrem zamordowała faworytę sułtana zabrała ją dzieci i poparła jej wygnanie do Starego Pałacu. Niewinność Hurrem wyszła jednak na jaw i ona wróciła. Wtedy relacje sułtanki Valide i Hurrem uległy nieco poprawie. Pogorszyły się jednak w drugim sezonie.

### Poznanie prawdy o Leonie

Niebawem sułtanka Valide dowiedziała się o dawnym związku Hurrem i nieżywego już Leona. Sułtan akurat był na wojnie, sułtanka więc kazała Hurrem odjechać. Hurrem jednak zdobyła zeszyt, który miała Valide i go spaliła. Gdy Ayse Hafsa dowiedziała się zapadła na zawal serca, przeżyła jednak.

### Dalszy konflikt z Hurrem

Niebawem Hurrem została wyzwolona przez Sulejmana, a później na chwilę wygnana. Gdy sułtanka Mihrimah zachorowała sułtan spędził noc u Hurrem. Sułtanka Valide wiedziała, że Hurrem chce, by sułtan ją poślubił. Nie chcąc do tego dopuścić Valide wezwała Hurrem do pałacu, a po drodze zastawiła na nią pułapkę. Chciała ją zabić, co jednak się nie udało. Później sułtan poślubił Hurrem. Gdy ta kazała sobie zrobić koronę większą niż jej korona Ayse powiedziała Sulejmanowi o związku Hurrem i Leona, w co ten nie uwierzył.

### Choroba sułtana

Gdy sułtan Sulejman zachorował sułtanka Mahidevran miała nadzieję, że Sulejman umrze, a ona zostanie sułtanką Valide. Podsłuchała to Ayse Hafsa i w obawie o życie dzieci Hurrem wsparła kobietę. Kazała wywieźć dzieci z pałacu. Gdy sułtan wyzdrowiał wszystko wróciło do normy,

### Wygnanie Daye

Gdy jedna z niewolnic, Fatma Hatun przeprowadziła zamach na Hurrem, próbując ją podpalić. Sułtanka Valide z konieczności ukarała ją, później jednak kara Fatmy się skończyła. Gdy sułtanka dowiedzia się, że Daye pomogła Hurrem zwolniła ją ze stanowiska, a nową skarbniczką mianowała Gulsah. Niebawem Daye z rozkazu sułtana wróciła na stanowisko. Później Daye niechcący zabiła akuszerkę, gdy ta dowiedziała się o ciąży Nigar z Ibrahimem Paszą. Sułtanka Valide wówczas nie chciała wygnać Daye, ale musiała to zrobić.

### Paraliż i śmierć

Niedługo później sułtanka dowiedziała się o zdradzie Ibrahima (romans z Nigar). Sułtanka chciała to powiedzieć synowi, nie zdążyła jednak z powodu paraliżu. Wówczas leżała w łóżku i nie mogła się ruszać. Sułtan wezwał do stolicy Daye Hatun, by zajęła się jego matką, kobieta zawsze była przy niej, więc sądził, że jej obecność doda Ayse Hafsie sił. Sułtanka Valide niebawem umarła. Hurrem, bowiem dowiedziała się o romansie Ibrahima i chciała wszystko powiedzieć Hatice, gdy Ayse Hafsa to usłyszała dostała paraliżu i zmarła. Podczas jej pogrzebu płakała nawet Sułtanka Hurrem mimo jej wrogości z Sułtanką Matką.

## W historii

Ayse Hafsa urodziła się w 1479 roku, prawdopodobnie była córką Mengliega I Gireja i siostrą Sahiba I Gireja. W 1494 roku, znalazła się w haremie ówczesnego księcia Selima, kiedy był jeszcze gubernatorem Amasyi, zapewniając mu, w osobie swojego potężnego ojca, cennego sprzymierzeńca w walce o tron. W haremie Ayse Hafse traktowano jako osobę ważną, nie była niewolnicą, od urodzenia była sułtanką z dynastii Girejów. Nigdy nie kochała Selima, uważała, że jest okrutny i cieszyła się, gdy umarł. W 1520 jej syn Sulejman został sułtanem, ona wtedy sprawowała funkcje valide sultan, czyli sułtanki matki. Dawniej matki sułtanów nie określało się jako Valide Sultan ( sułtanka matka ) lecz jako Mehdi – i ulya co oznacza „Kolebka najwyższego”. Ayse Hafsa była pierwszą kobietą o tytule Valide Sultan. Była również pierwszą kobietą z dworu sułtańskiego, w stosunku, do której używano tytułu „Sułtanka” po imieniu własnym, zastępując nim tytuł „Hatun”. Od tamtego czasu wzrosło znaczenie matek sułtana i ich sułtańskich żon. Po urodzeniu syna, Sulejmana w dniu 6 listopada 1494 w Trabzonie, urodziła jeszcze trzy córki: Hatice, Fatmę i nie pokazaną w serialu Hafsę, która prawdopodobnie była bliźniaczą siostrą Fatmy. Matką Sah Huban była w rzeczywistości nie pokazana w serialu Ayse Hatun. Nie wiadomo, która z tych dwóch kobiet była matką sułtanki Beyhan. Część historyków uważa, iż to Ayse Hatun była córką Mengli I Gireja, a Ayse Hafsa była niewolnicą o nieznanym pochodzeniu.

## Ciekawostki

* W historii miała większe wpływy niż w serialu.
* Była ukochaną żoną Sułtana Selima I, ale go nie kochała.
* Historycznie miała jeszcze jedną córkę Sułtankę Hafsę, prawdopodobnie bliźniaczkę Sułtanki Fatmy. Hafsa nigdy nie została pokazana w serialu; natomiast sułtanka Sah Huban nie była jej córką, ale nie pokazanej w serialu Ayse Hatun.
* Jak w historii, tak i w serialu była dostojną Sułtanką.
* Jej ukochaną córką była Sułtanka Hatice.
* Nadała imię Sułtanki Mihrimah.
* Nigdy nie była niewolnicą.
* W historii jej ulubionymi wnukami były dzieci sułtanki Mahidevran.
* Po oddaleniu Sułtanki Raziye (historyczna) od ojca Sułtana Sulejmana to Sułtanka Ayşe Hafsa poświęcała jej uwagę.
* Ayse Hafsa w serialu często była nazywana „sułtanka matka” a po turecku „valide sultan”. Pewnie, dlatego, że zapoczątkowała tytuł sułtanki matki, czyli po turecku valide sultan.
* Istnieje plotka mówiąca, że we *Wspaniałym stuleciu* ktoś podkładał głos pod Ayse Hafsę, to co fani serialu słyszeli, gdy przemawiała matka Sulejmana, to nie był głos aktorki, która grała Ayse Hafsę.
* Ayse Hafsa była zodiakalnym strzelcem.