Taktyki

Aby lepiej radzić sobie na wojnie, możesz zastosować pewne taktyki. Większość z nich jest oczywista, ale i tak warto o nich wspomnieć.

Po pierwsze dobrze jest powoływać oddziały u najmniejszej możliwej liczby bezpośrednich wasali, dzięki czemu będą oni mniej rozgniewani. Jeśli to wystarczy, powołuj oddziały od pojedynczego wasala – w ten sposób tylko jeden z wasali będzie rozgniewany, a reszta wciąż będzie zadowolona. W razie potrzeby możesz później powołać poborowych innych wasali. Jeśli masz wystarczająco dużo środków, możesz rozważyć też wykorzystywanie tylko swoich poborowych – wtedy nikt nie będzie się na ciebie denerwował.

Po drugie możesz zastawić na wroga pułapkę. Wystarczy, że poddasz mały i łatwy do pokonania cel, aby wróg go zaatakował, a następnie od razu po rozpoczęciu walki wyślesz na miejsce większą armię z dalszej prowincji, dzięki czemu łatwo wygrasz bitwę. Oznacza to, że zamiast ganiać wrogą armię całą wieczność, będziesz w stanie szybko pokonać ją za jednym zamachem lub w kilku rozstrzygających bitwach.

Po trzecie, jeśli wiesz, że przegrasz z nadchodzącą armią przez brak oddziałów lub zbyt niskie morale, rozważ poświęcenie kilku ludzi, aby reszta mogła uciec. Pozostaw na miejscu małą część oddziałów, a resztę wyślij do innej prowincji, gdzie przy odrobinie szczęścia dojdą do siebie lub połączą się z większą armią. Upewnij się, że pozostawieni ludzie stanowią co najmniej 1/25 wrogiej armii – jeśli będzie ich mniej, zostaną natychmiast pokonani i nie spowolnią nadejścia wroga.

Po czwarte możesz podstępem sprowadzić wrogą armię do prowincji, w której zostanie osłabiona. Posługując się mniejszą armią, możesz stale się wycofywać i pozostawić oddziały wroga na prowincji, gdzie powoli umrą. Taka taktyka działa tylko przeciwko większym armiom.

Po piąte, jeśli armia wroga rozdzieli się i masz możliwość zaatakować jej część, wykorzystaj tę szansę. Możesz nie być w stanie pokonać całej wrogiej armii naraz, ale prawdopodobnie uda ci się wygrać z jej połową. Łatwo poradzisz sobie wtedy z pozostałymi oddziałami.

Po szóste, jeśli masz taką możliwość, zawsze skupiaj się najpierw na celu wojennym. Dzięki zajmowaniu włości, które są celem wojennym, otrzymasz 75% więcej punktów wojny. Kiedy przejmiesz już wszystkie takie włości, zaczniesz powoli zdobywać punkty wojny. Może to zapewnić szybsze zwycięstwo i tym samym zmniejszy straty poniesione w walce, podczas oblężeń i w wyniku osłabienia. Z tego samego powodu nigdy nie pozwól przeciwnikowi przejąć wszystkich celów wojennych, jeśli to ciebie atakują. Pamiętaj, że kiedy jedna ze stron uzyska 100% punktów wojny, może wymusić swoją wygraną.

Po siódme należy unikać dzielenia armii na oddziały, które liczą mniej ludzi niż cała wroga armia. W przeciwnym razie ryzykujesz utratą dużej części armii oraz zepchnięciem na pozycję, z której nie będziesz mieć możliwości się bronić. Jeśli masz bardzo dobry powód, możesz to zrobić, ale upewnij się, że reszta twoich sił jest w pobliżu.

Po ósme, jeśli władasz państwem przybrzeżnym, wykorzystaj możliwości, jakie daje ci poruszanie się statkami. Twoje oddziały mogą podróżować dużo szybciej po wodach niż na lądzie, co pozwoli ci błyskawicznie atakować odległe armie wroga, a następnie wycofać się z powrotem na morze.

Po dziewiąte unikaj atakowania wroga przy rzekach i w górach. W przeciwnym wypadku otrzymasz średnią karę do walki, która może mieć spore znaczenie. Taka kara nie będzie jednak znacząca, jeśli masz dużą przewagę liczebną.

**Ulepszanie armii**

Istnieje pięć sposobów na ulepszanie armii:

* stawianie wojskowych budowli (więcej na ten temat znajdziesz tutaj),
* zbieranie informacji o technice (więcej na ten temat znajdziesz tutaj),
* znalezienie złotego środka pomiędzy prawem poborowym a poglądami wasali (więcej na ten temat znajdziesz tutaj),
* pozyskiwanie lepszych dowódców,
* uszczęśliwianie wasali.

Ponieważ pozostałe sposoby są omówione w innych częściach przewodnika, tutaj skupię się na ostatnich dwóch punktach.

Pierwszy z nich, czyli pozyskiwanie lepszych dowódców, jest w miarę prosty. Najpierw musisz uzyskać przynajmniej ograniczony autorytet korony (ang. Limited Crown Authority), który umożliwi ci wyznaczanie dowódców. Kiedy ci się to uda, możesz ściągnąć wysoko wykwalifikowanych dowódców na swoje ziemie, zwyczajnie ich zapraszając i dając im ziemię, proponując im miejsce w radzie królewskiej, a także aranżując małżeństwa. Potem musisz się już tylko upewnić, że najlepsi możliwi dowódcy zostali wyznaczeni przed każdą większą bitwą. Dzięki temu możesz zwiększyć o kilka procent obrażenia, które zadaje twoja armia, co ułatwi zwycięstwo w bitwach i zmniejszy straty. Twoja armia nie będzie też aż tak osłabiana, a ty zyskasz świetną osobę na stanowisko marszałka. Jeśli władasz rozległymi ziemiami, ta taktyka rzadko kiedy jest konieczna, ponieważ w takim przypadku będziesz już zazwyczaj mieć dobrych dowódców – upewnij się tylko, że zostali wyznaczeni.

Drugim sposobem jest uszczęśliwianie wasali. Była już o tym mowa w części o poborowych: im lepszą opinię o tobie mają wasale, tym więcej poborowych ci dostarczą. Dlatego też dobrym pomysłem jest wysyłanie prezentów i nadawanie honorowych tytułów przed powołaniem poborowych, co maksymalnie zwiększy liczbę ludzi, których możesz powołać.

**Podsumowanie**

Odpowiednie manewry wojskowe lub duża przewaga pozwoli ci wygrać większość bitew, a ostatecznie również samą wojnę. Ogólnie rzecz biorąc, moje wskazówki są takie:

* Stawiaj budynki, aby powiększyć swoją armię. Więcej dowiesz się tutaj.
* Zbieraj informacje na temat istotnej techniki – da ci to przewagę, której potrzebujesz. Więcej dowiesz się tutaj.
* Wyznaczaj dobrych dowódców.
* Zdobywaj dobrych dowódców, zapraszając ich lub aranżując małżeństwa.
* Kiedy zatrudniasz najemników, wybieraj ciężką piechotę i kawalerię.
* Uszczęśliwiaj swoich wasali.
* Znajdź złoty środek pomiędzy prawem poborowym a opinią wasali. Więcej dowiesz się tutaj.
* Nie powołuj więcej oddziałów, niż potrzebujesz.
* Jeśli możesz, wciągaj wroga w zasadzkę.
* W razie potrzeby spowolnij wroga, poświęcając swoje oddziały.
* Najpierw skup się na celach wojennych.
* Uzyskaj 100% punktów wojny najszybciej, jak możesz.
* Dziel i rządź.
* Wykorzystuj możliwości, jakie daje ci poruszanie się statkami.
* Unikaj atakowania przy rzekach i w górach.