Mario Mateo Jimenez Noriega

**Mario Mateo Jimenez Noriega** (ur. 2 maja 1864, zm. 21 lutego 1941) - anaminikodański polityk, prezydent Anaminikody w latach 1924-1925 (p.o.) oraz 1927-1932, dyktator.

## Życiorys

### Młodość

Był synem właściciela plantacji bananów Gregorio Jimeneza Narvaeza (1840-1909) i farmaceutki Hildy Noriegi (zm. 1923). W młodości pragnął związać swoje życie z karierą naukową. W 1887 wyjechał z kraju, aby podjąć studia na Universidad Nacional de Nostun w Jaugarau (wydział nauk przyrodniczych) oraz w Universidad de Elich (wydział nauk leśnych). Żadnego z kierunku nie udało mu się ukończyć, chociaż odznaczył się tam pisaniem prac z zakresu histologii, mukologii oraz morfologii, które ukazywały się w tygodnikach obu uczelni. W 1895 powrócił na Anaminikodę i zaangażował się w działalność założonego kilka lat wcześniej Universidad de Anaminicoda. Propozycja utworzenia przez niego kilku wydziałów nauk ścisłych spotkała się z odmową zarówno rektora, jak i samorządu stolicy, jednak oba podmioty wyraziły zgodę na udzielenie przez Jimeneza Noriegę wsparcia finansowego, dzięki któremu powstały dwa nowe kampusy, a także zwiększono zawartość uniwersyteckiej biblioteki.

### Początki działalności politycznej

Filantropijne zapędy Mario Mateo Jimeneza Noriegi przysporzyły mu popularności wśród niektórych członków elit stolicy, jednak wzbudziły one zaniepokojenie ze strony ojca, który uważał, że syn marnotrawi rodzinną fortunę. Za namową matki, Jimenez Noriega postanowił dołączyć do Anaminikodańskigo Ruchu Narodowej, aby załagodzić konflikt z ojcem, który sam był z tą partią związany, jednak w 1899 dołączył do Anaminikodańskiej Partii Ludowej, z ramienia której wystartował w wyborach prezydenckich w 1900. Został pokonany przez Javiera Lopeza Estradę, który wraz z bratem Tadeo stanowił duet narodowowyzwoleńczych przywódców zasłużonych w walce z władzami hiszpańskimi. Mario Mateo Jimenez Noriega został wówczas wydziedziczony przez własnego ojca, jednak pod swoje skrzydła przygarnął go wtedy przywódca Anaminikodańskiej Partii Ludowej Arturo Gomez Dager. W 1909 zmarł ojciec Jimeneza Noriegi. Ponieważ był on jedynakiem, spadek przypadł jego żonie, która połowę majątku oddała synowi. Ten przekazał go w całości na fundusz Partii Ludowej, co zaskarbiło mu przychylność wielu członków i umożliwiło w dłuższej perspektywie na powiększenie jej zasięgów.

### Kariera w rządzie

W 1905 Tadeo Lopez Estrada zastąpił na stanowisku prezydenta własnego brata, który odszedł w atmosferze niepopularności wywołanej m.in. rozwiązaniem parlamentu podczas swej kadencji. Tadeo zdecydował się wbrew woli brata włączyć do swojego rządu członków opozycji. Mario Mateo Jimenez Noriega został mianowany ministrem nauki. W 1910 Arturo Gomez Dager zwyciężył w wyborach prezydenckich i po objęciu władzy powierzył Jimenezowi Noriedze urząd wiceprezydenta, natomiast w rządzie Rodolfo Arturo Westa został ministrem pracy. W 1920 przywódca Rewolucyjnej Rady Chłopów i Robotników Alfredo Pastelo powrócił z emigracji i wygrał wybory. Jimenez Noriega pozostał lojalny wobec Rodolfo Arturo Westa i został jego współpracownikiem w ramach działalności Rady Ludowo-Demokratycznej. Okres prezydentury Pastelo przesiedział jednak w więzieniu z powodu oskarżenia o podżeganie obywateli do nieposłuszeństwa przeciwko demokratycznie wybranej władzy. Od grudnia 1924 do stycznia 1925 Jimenez Noriega pełnił obowiązki prezydenta Anaminikody podczas wojny z Itiną.

### Prezydentura

6 sierpnia 1927 Rodolfo Arturo West został zamordowany przez zamachowców działających na zlecenie prezydentów Rotawlasu i Agauracynu, a urząd po nim objął Mario Mateo Jimenez Noriega. West pozostawił swojemu następcy silne zaplecze polityczne, które swoją pozycję zawdzięczało wykrwawieniu się znacznej liczby przeciwników z różnych opcji podczas wojny domowej. Brak faktycznej konkurencji i kompromitacja opozycji umożliwiła Jimenezowi Noriedze kontynuowanie polityki Westa, polegającej na umacnianiu władzy prezydenckiej i współpracy z kołami faszystowskimi. W odróżnieniu od swego poprzednika, Jimenez Noriega nie miał zamiaru respektować układu pokojowego z Itiną i w 1929 dokonał ataku na jej terytorium. Odbudowana po latach chaosu armia Anaminikody bez trudu stoczyła parę zwycięskich potyczek, jednak Jimenez Noriega zrezygnował z próby szturmowania stolicy, zadowalając się zmuszeniem państwa ościennego do płacenia comiesięcznego trybutu i rozwiązanie umów gospodarczych z innymi krajami. Jimenez Noriega nadał swojej inwazji charakter wojny totalnej i był odpowiedzialny za zbrodnie wojenne na ludności cywilnej, jednak wycofał swoje wojska, kiedy rząd Itiny skapitulował przed jego warunkami.

### Rządy zakulisowe

Inwazja na Itinę zapewniła Anaminikodzie pozycję regionalnego mocarstwa, zaś Mario Mateo Jimenez Noriega dzięki uzyskanej w ten sposób demonstracji siły skupił w swoich rękach dyktatorską władzę. W 1931 założył Faszystowski Związek Walki Narodowej. Z jednej strony chciał w ten sposób wykorzystać popularność wśród skrajnej prawicy, aby ją sobie podporządkować i uczynić z niej jeden z filarów swoich rządów. Ambicje Jimeneza Noriegi sięgały jednak dalej. W 1932 jego kadencja upłynęła do końca. Mario Mateo Jimenez Noriega wysunął kandydaturę swego zwolennika Luisa Mario Asturiasa Noriegi, a sam zachował potężne wpływy na życie polityczne w kraju. Po przekazaniu urzędu Asturiasowi Jimenez Noriega postanowił poszerzyć je także na zagranicę. W 1933 był jednym z organizatorów Międzynarodowej Organizacji ds. Walki z Komunizmem. Formalnie głową państwa pozostawał Luis Mario Asturias Noriega, lecz Jimenez Noriega był uważany za rzeczywistego szefa rządu, którego uważano za głównego architekta aneksji Itiny w 1934. W następnym roku Jimenez Noriega objął urząd gubernatora generalnego Itiny.

### Ostatnie lata

W 1936 Mario Mateo Jimenez Noriega doprowadził do wypowiedzenia wojny Rotawlasowi, lecz zanim przystąpiono do działań zbrojnych, Stany Zjednoczone wymogły na obu państwach podpisania układu pokojowego. Pozycja Jimeneza Noriegi została zachwiana, a jego osoba stała się obiektem krytyki ze strony państw Ameryki Środkowej, których przywódcy wystosowali do prezydenta Asturiasa notę dyplomatyczną z żądaniem usunięcia Jimeneza Noriegi z życia politycznego na Anaminikodzie. Jimenez Noriega podjął wówczas decyzję o podporządkowaniu się ich woli i na kilka lat skupił się tylko na zarządzaniu Itiną, na której posiadał władzę de facto absolutną. W 1939 wznowił swoją działalność na polu międzynarodowym jako autor projektu przywrócenia Sojuszu Ameryki Środkowej, z której wystąpił przed laty Rodolfo Arturo West. Pomysł ten spotkał się z pozytywnym odzewem ze strony Rotawlasu, Aguaracynu, Manau, Leumii i Begi, dzięki czemu organizacja została reaktywowana. Było to ostatnie wielkie przedsięwzięcie ze strony Mario Mateo Jimeneza Noriegi, który dwa lata później zginął w katastrofie lotniczej.