Aes Sedai

*"Aes Sedailer asla yalan söylemez, ama duyduğun gerçek, olduğunu sandığın gerçek olmayabilir."*

   —Tam al'Thor

## Tarih

### Efsaneler Çağı

Eski Dilde Aes Sedai (telaffuz: Ayes Seday), "insanlığın hizmetkarları" anlamına gelir ve Efsaneler Çağındaki Aes Sedailer bu tanıma uygun yaşamışlardır. Dönemin bilim insanı, şifacı ve felsefecileri olarak insanlığa yardımcı olmuşlardır. Kadınlar Güç kaynağı olarak saidar'ı erkekler ise saidin'i kullanırlar. Modern zamandaki Aes Sedailerden farklı olarak efsaneler Çağındaki Aes Sedailerin dah güçlü ya da en azından daha bilgili olduğu düşünülür. Uçabildikleri, bu gün mucize denilebilecek şeyleri normal olarak yapabildiklerine inanılır. Ancak en büyük mucizeler kadın ve erkek Aes Sedailerin birlikte çalışması sonucu ortaya çıkmıştır. Efsaneler Çağı'nın sosyal yapısına göre birinin değeri topluma sağladığı katkıyla doğru orantılı olduğundan Aes Sedai'ler el üstünde tutulurdu. Çünkü Yönlendiebilme yetenekleri onları insanlığın ilerlemesi için önemli kılıyordu.

### Çöküş ve Güç Savaşı

Collam Daan'de araştırma yapan bir grup Aes Sedai yanlışlıkla Karanlık Varlık'ın zindanını açmışlardır.  Mierin Eronaile önderliğindeki araştırma grubu hem kadınların hem de erkeklerin kullanabileceği bir güç kaynağı bulduklarını düşündüler. Aslında yanış düşünmüyorlardı (bkz: Gerçek Güç) ancak bu güç Karanlık Varlık'ın o dönemde yaşayanların en derin arzularını manipule etmesine olanak sağlamıştır. Bu da 100-110 yıl içerisinde uygarlığın çökmesine ve Güç Savaşı'nın başlamasına sebep olmuştur. Söylenenlere göre bu dönemde Aes Sedailerin yarısı gölgenin tarafına geçmiştir.

Soncunda Ejder, Yüz Yoldaş'ın yardımıyla, Karanlık Varlık ve Terkedilmişler'i Shayol Ghul'a mühürlemiştir. Karanlık Varlık son saldırı olarak Saidin'i kirletmiştir. Bunun sonucunda yönlendirebilen bütün erkekler delirmiştir.

### Kırılış

Saidin'in kirlenmesi sonucu erkek Aes Sedai'ler delirmiş, kadınlar ise onları kontrol etmekte yetersiz kalmıştır. Erkekler okyanusları kaynatıyor, olmayan yerlerde dağlar yaratıyor ve olan dağları ise yerler bir ediyordu. Bu süreçte bir sürü masum ölmüştür. Bu olaya Dünyanın Kırılışı adı verilir. Bu sırada bazı erkekler Ogier Yurtlarına sığınmıştır. Yurtlarda Güç'e dokunamayacakları için güvende olacaklarını düşünmüşlerdir. Bir süre sonra saidindeki kirlenmenin geçtiğini düşünerek yurtlardan çıkarlar. Ama kirlilik geçmemiştir ve onlar da delirirler. Bazı erkeklerin sonradan delirmesi Kırılış'ın uzamasına sebep olsa da kimileri tüm erkeklerin aynı anda delirmesinden daha iyi olduğunu düşünür.

## Beyaz Kule

Modern zaman Aes Sedai'leri Kırılışdan öncekilerden farklı bir yapıya sahiptir. Günümüzdeki Aes Sedailer Beyaz

Kulede organize olmuşlardır. Sadece Beyaz Kule'nin kabul ettiği kadınlar kendilerine Aes Sedai diyebilir. Beyaz Kule dışında yönlendirebilen kadınlar yabanıl olarak adlandırılır. Başlarda insanlığa hizmet için ortaya çıkan Aes Sedailerin amacı günümüzde çok değişmiştir. Modern zaman Aes Sedailerinin çoğu sadece gücü yönlendirme konusunda değil çevresindekileri manipule etme konusunda da eğitilir. Nynaeve ve başkaları tarafından da gözlendiği gibi bazı Aes Sedailer Beyaz Kulenin iyiliğini, durumunu ve otoritesini her şeyin üzerinde tutar. But tutumlarını "Kule için iyi olan şeyler insanlık için de iyidir" diyerek haklı çıkarmaya çalışırlar. Ancak Aes Sedailerin ettiği Üç Yemin kulenin iyiliği için bile olsa yalan söylemelerini engeller. Bu Yüzden Aes Sedai'ler iki anlama da gelebilecek metaforik cümleler kurarak yeminlerini alt ederler. Ancak çoğu insan bu yalanların farkındadır.

Üçüncü çağdaki çoğu insan Aes Sedailerin niyetlerine ve sözlerine inanmaz, hatta bir çoğu onlardan nefret eder. Başkalarının işlerine karışma eğilimleri ve düşük saygınlıklarıyla Aes Sedailer az sayıda müttefike ve çok sayıda düşmana sahiptir. Durum böyle olmasına rağmen Sınır Boylarında hala Aes Sedailere saygı duyulur. Andor ve  Cairhien yöneticileri bir Beyaz Kule ile olan eski bağları sayesinde bir Aes Sedai'yi danışman olarak seçerler. Güneyde ise Aes Sedailerin varlıkları istenmez ancak tolore edilir. Bunun dışındaki yerlere girişleri açıkça yasaktır. Örneğin Tear'a rahatça girip çıkamazlar. Işığın Çocukları Aes Sedailerin tamamını öldürmeyi hedefler.

Hepsinden kötüsü ise Seanchan İmparatorluğudur. Yönlendirebilen bütün kadınları köleleştirmeyi amaçlarlar ve Beyaz Kule En büyük hedefleridir. Bunun nedeni Seanchan'ları kültürel bakış açılarından dolayıdır. Beyaz Kulenin siyasi durumundan dolayı değil.

### Kuruluş

Beyaz Kule KS 98 yılında kurulmuştur. Bundan yüz yıl sonra KS202'de aynı addaki kulenin yapımı tamamlanmıştır. Bu tarihte Elisane Tishar  Amylin Makamı'na yükselmiştir. Aynı tarihte Tar Valon şehri de kurulmuştur. Tar Valon'u Kule Salonu yönetir. Söylenene göre Beyaz Kule'nin Tar Valon üzerindeki saltanatı bütün krallıklar arasındaki en uzun olanıdır.

Güçlerini birleştirdikten sonra Aes Sedai gibi davrananları cezalandırmaya başlamışlardır. Söylenenlere göre başlarda cezalandırdıkları çoğu kişi Beyaz Kule'nin otoritesini kabul etmeyen gerçek Aes Sedailerdir. Zamanla günümüzdeki hiyerarşiye ulaşmışl ve 7 ajah kurulmuştur.

"İnsanlığın hizmetkarları" tanımı hala geçerli olsa da modern zaman Aes Sedaileri çoğunlukla kendi işlerine bakar. İnsanlara yardrım etseler de denilene göre bir Aes Sedainin yardımının her zaman bir ücreti vardır. Çoğu zaman bu bildiğin ya da tahmin edebileceğin bir ücret değildir. Amyrlin Makamı herhangi bir kral, kraliçe ya da yönetici kadar güce sahiptir.

### Hiyerarşi

Aes Sedailerin arasında sıkı bir hiyerarşi vardır. Bu hiyerarşi saidar'ı kullanma becerilerine, seçimle verilen mevkilere(Amyrlin Makamı, Ajah Liderleri, Kule Salonu Üyeleri) ve atama ile belirlenen mevkilere (Vakanüvis, Çömezlerin Hanımı vb.) dayanır. Seçim ve atama ile verilen mevkilerde de genelde en güçlü Aes Sedailer tercih edilir.

Bu da demek oluyor ki Kız Kardeşlerin Aes Sedai olmadan önceki ekonomik veya sosyal durumları onların kuledeki mevkilerini etkilememektedir. Asil bir aileden gelmesi ve Kraliçe unvanından dolayı Aes Sedai Yüzüğü takmasına izin verilen Morgase Trakand yönlendirme yeteneği çok az olduğu için herkes tarafından çömezlerden bile altta görülürdü.

### Amyrlin Makamı

Amyrlin Makamı Kule Salonu ile birlikte Aes Sedailerin lideridir. Ter yüzündeki bütün krallardan daha güçlü olduğu kabul edilir. Amyrlin Makamı genelde diğer uluslar için elçilik yapmaz. Ama yaptığı da görülmüştür.

Kule kanunu Egwene al'Vere'de olduğu gibi Amyrlin Makamı'nın yükselmden önce tam bir Aes Sedai olması gerektiğini açıkça belirtmez. Ancak Amyrlin Makamından Aes Sedai diye bahseder. Kanundaki bu açık henüz bir kabuledilmiş olan Egwene'in sınavı geçmeden Aes Sedai olmasına olanak sağlamıştır.

### Vakanüvis

Amyrlin Makamından sonra yönetimdeki ikinci kişidir. Amylin Makamına sekreterlik yapar ve kulenin bazı işlerini yürütür. Amyrlin Makamı göreve seçilmesinden sonra kendine bir Vakanüvis seçer. Amyrlin'in aksine Vakanüvis göreve geldikten sonra yetiştiği Ajah'dan ayrılmış sayılmaz.

Geleneksel olarak Vakanüvis Amyrlin'in yetiştiği Ajah'dan seçilse de bazen başka Ajah'dan da seçilebilir.

### Kule Salonu

Kule salonu her Ajahdan 3 üye ile toplam 21 üyeden oluşur. Amyrlin Makamı salonun oturumlarına başkanlık eder. Salon Tar Valon ve Aes Sedailerin politikalarını belirler. Kule Salonu sayesinde Beyaz Kule Güçler Ayrılığı ilkesine göre yönetilir. Salon aynı zamanda eski Amyrlin öldüğünde ya da görevden alındığında yeni bir Amyrlin seçmek ile görevlidir. Salon mevcut Amyrlin'i ve Vakanüvis'i görevden alabilir.

### Ajah Liderleri

Her Ajah'ın kendi iç yönetim mekanizması vardır. Ajah yönetminiden sorumlu kişiye Ajah lideri denir. Bir Ajah liderinin aynı zamanda Salon üyesi olduğu görülmüş olsa da nadirdir. Salon üyeleri kendi Ajah Liderlerine Salondaki davranışlarından dolayı hesap verir, özellikle Ajah ile ilgili meselelerde Ajah Liderinin otoritesine itaat edilir. Bir Ajah'ın Salon üyelerinin isimleri bilinse de Liderlerinin isimleri gizli bilgidir ve çok sıkı korunur.

## Aes Sedai Olmak

Aes Sedai'ler açıça üye toplamasalar da Aes Sedai'ler tarafından bulunan ışıltı ile doğmuş kişiler ve uygun yaşta ve istekli, yönlendirebilen kadınların ismi çömez kitabına yazılır ve eğitime başlarlar.

Bu tembel üye toplama politikası yüzünden Aes Sedailerin sayısı son yüz yılda çok düşmüştür. Beyaz Kule 3000 kişiyi barındırabilecek bir yapı olmasına rağmen Son Savaş ilan edildiğinde kulede 1000den az Aes Sedai vardı.

Çömezlerin Hanımı çömezlerin eğitimi, bakımı ve cezalandırılmalarından sorumlu kişidir. Aynı zamanda çömezlerle ilgili son sözü o söyler.

### Çömezler

Çömezler Aes Sedailer ve kabuledilmişler tarafından verilen Tek Güç hakkındaki derslere katılırlar. Çömezlere çocuk gibi davranılır çünkü bilgisizlik ve tecrübesizlikleri nedeniyle kendilerine zarar verebilirler. Kendilerine çok az zaman ayırabilirler çünkü derste olmadıkları zamanlarda kulenin ayak işlerini yaparlar.

Az potansiyele sahip veya uygun olmayan çömezlere kendilerini ve çevrelerini tehlikeye atmayacak kadar küçük bir eğitimden geçirilir. Diğer çömezler ise Çömezlrin Hanımı hazır olduklarını düşündüğünde sınavdan geçerek Kabuledilmiş olurlar. Çömezlerin sınavı iki kere erteleme hakları vardır üçüncüde kuleden atılırlar.

Kabul edilme sınavında bir çömez çıplak şekilde üç kemerli ter'angrealden geçer. Burada çömez en derin korkularıyla yüzleşir ve Beyaz Kuleye bağlılığı test edilir.

### Kabuledilmişler

Kabuledilmişler çömezlere göre daha ayrıcalıklıdır. Ayak işleri yapmazlar. Büyük Yılan şeklindeki Aes Sedai yüzüğünü takabilirler. Ama sadece sol el üçüncü parmaklarına takmalarına izin verilir. Daha sıkı eğitimlerden geçerler ve çömezlere ders verebilirler. Kabuledilmiş olarak birkaç yıl geçirirler ardından tam Aes Sedai olabilecekleri düşünüldüğünde tekrar test edilmek için çağrılırlar.

Bu testi de geçtiklerinde Amyrlin ve Ajah temsilcileri ile yapılan bir seremonide Yemin Çubuğu ile Üç Yemini ederler. Yeminden sonra kabuledilmişler artık Aes Sedai olarak sayılır ve bir Ajah Seçerler. Çoğu Aes Sedai o zamana kadar seçimini çoktan yapmış olur.

Saidar konusunda güçlü bir kadın 3 yıl çömez ve 3 yıl kabul edilmiş oarak 6 yılda bir Aes Sedai olabilir. Ancak ortalama güçte bir kadın 6+6 yılda ancak Aes Sedai olabilir. Elin Warrel 25 yıl eğitimde kalmış ve bu sürenin sonucunda bir Aes Sedai olabilmiştir.