Serie-eus

**Zou ik er een serie van moeten maken?**

**Ik heb de vraag inmiddels al een aantal keren voorbij zien komen. Aan de ene kant verbaasd deze vraag me niets. Tegenwoordig lijkt ieder verhaal wel deel te moeten wezen van een groter universum. Aan de andere kant lijkt het ook voor de nodige verwarring te zorgen.**
**De vraag is echter of je voldoende materiaal hebt om een serie te schrijven.**

## Belangrijk

De vraag "Zal ik er een serie van maken?" is mij de afgelopen maanden meerdere malen gesteld door schrijvers die aan een nieuw verhaal wilden beginnen.

Met de term "serie" bedoelden zij hetzelfde als wat hier op de wiki een "boekenreeks" heet en zo beschouw ik het ook. Een schrijver die aan een serie/reeks wilt werken, wil meerdere boeken kunnen presenteren.

## Panser of planner

Pansen is een verhaal zonder planning schrijven. Het is een bijzonder proces waarbij de schrijver het verhaal overgeeft aan een stroom van inspiratie en wel ziet waar deze hem brengt. Pansen kan hele verrassende effecten hebben. Het is een manier van schrijven die ik voornamelijk heb gezien bij beginnende schrijvers, maar er zijn ook professionele pansers.

Planners zitten aan de andere kant van het spectrum. Deze schrijvers hebben een agenda en het verhaal heeft zich daar maar aan te houden. Het grootste voordeel van plannen is de structuur die het geeft. De kans op schrijfblokken wordt kleiner, omdat je weet waar het verhaal naartoe moet.

Waarom begin ik hier over?

Pansen heeft één heel groot nadeel: contradicties. Omdat je je laat leiden door inspiratie gebeuren veel dingen in een opwelling. Een personage flapt er bijvoorbeeld een geheim uit, omdat dit het juiste moment voor drama lijkt. Als je de situatie echter op een afstand gaat bekijken, dan blijkt dat dit personage zoiets nooit zou zeggen.

(Zo heeft Jeong Jeong één geheim dat hij mee naar zijn graf neemt. Dit geheim geeft mij inspiratie voor verschillende conflicten, maar het is zijn persoonlijkheid die mij dwingt het te bewaren. Dit is iets dat hij nooit of te nimmer zou vertellen).

Een boek pansen is heel goed mogelijk. Je zal alleen veel van die contradicties er uit moeten halen wanneer je aan het herschrijven bent, maar hé, iedereen heeft zijn eigen manier van werken.

Ik denk dat deze klus alleen een beetje veel van het goede wordt wanneer je een hele boekenreeks wil gaan pansen zonder eerst per deel de contradicties er uit te halen; iets wat niet veel schrijvers op de wiki in mijn ervaring doen.

Het is geen verwijt. Ik panste vroeger ook hele verhalen zonder er ooit nog een tweede keer naar te kijken. Het belangrijkste doel was plezier, niet het technische geneuzel, maar ik schrijf dit artikel naar aanleiding van een vraag over dat technisch geneuzel.

Als je een boekenreeks wilt gaan schrijven, dan raad ik je sterk aan om met iets van een planning te werken. Gewoon om maar een houvast te hebben met waar je naar je verhaal naartoe wilt en er niet halverwege boek twee achter te komen dat die ene actie uit boek één nu zoveel problemen voor je plot oplevert dat je het hele verhaal eigenlijk in de prullenbak moet gooien.

Zelf ben ik een combinatie van de twee: een planser. Ik vertel mijn personages dat ze A naar B moeten gaan en geef je een klein lijstje met punten mee, maar voor de rest zijn ze vrij om er hun eigen invulling aan te geven.

## De basis

Inleiding, kern en slot. Hier lijkt de meeste verwarring over te ontstaan.

Ieder boek heeft een inleiding, kern en een slot nodig. Een boekenreeks heeft echter ook een inleiding, kern en slot wat die van de afzonderlijke boeken overlapt. Op dit punt ontstaan de meeste vraagtekens, want wanneer ben je nu bezig met de inleiding van een boek en de inleiding van een reeks?

**Avatar: De Laatste Luchtmeester** is hier een heel duidelijk voorbeeld van:

* **Boek 1: Water** is de inleiding tot de serie, de wereld, de personages en het belangrijkste conflict, zijnde dat de Avatar de wereld moet redden van de Vuurnatie.
* **Boek 2: Aarde** gaat hier dieper op in, breidt op vele punten uit en creeërt meer diepgang.
* **Boek 3: Vuur** combineert alles uit de vorige boeken en werkt concreet naar het doel toe dat Aang de Vuurheer moet verslaan.

Ondanks het overlappende thema van de wereld moeten redden, heeft ieder boek een doel op zich. Ieder boek heeft een eigen inleiding, kern en slot. Ieder boek heeft zijn eigen doel.

**Boek 1: Water**

* **Inleiding:** Katara en Sokka vinden een luchtmeester genaamd Aang die de Avatar blijkt te zijn. De eerste afleveringen geven ons een idee van de wereld en de belangrijkste personages. Ook wordt het overlappende conflict aan ons gepresenteerd: de wereld is al lang in oorlog en de Avatar moet daar een einde aan maken. Het plottechnische doel van het boek is echter dat Aang eerst moet leren watersturen en daarvoor naar de Noordpool moet.
* **Kern:** Aang en zijn vrienden reizen naar de Noordpool. We krijgen een betere kijk op de wereld, de personages, hun motivaties en hoe bepaalde gebeurtenissen deze beïnvloeden.
* **Slot:** Alles wat ze tot nu toe hebben meegemaakt wordt op de proef gesteld wanneer de Vuurnatie de Noordelijke Waterstam aanvalt en aan het einde hebben de personages zichzelf bewezen. Het is de eerste grote stap die Aang neemt in het tegenhouden van de Vuurheer.

### Waar ontstaat de verwarring?

In de wens een boekenreeks te schrijven, worden sommige dingen onnodig uitgesmeerd over meerdere boeken, terwijl dat niet nodig is. Wat ik dan bijvoorbeeld zie, is:

**Serie/Reeks 1: Water**

* Boek 1: Katara en Sokka vinden een luchtmeester genaamd Aang. Ze redden hem van de kwaadaardige prins Zuko.
* Boek 2: Ze reizen naar Kyoshi Eiland. Episch gevecht met Zuko, de Unagi en de Kyoshi Krijgers.
* Boek 3: Tante Wu. Het drietal redt een dorp van een uitbarstende vulkaan.
* Boek 4: Katara wil leren watersturen van Pakku, maar de wetten van de Noordelijke Waterstam verbieden dat.
* Boek 5: Slag om het Noorden

Kijk eens goed naar het bovenstaande voorbeeld. Ik mis hier een doel in. De eerste twee boeken gaan nog over hun strijd tegen Zuko, maar dan komt er willekeurig iets met een vulkaan tussendoor en uit het niets verschijnt de Vuurnatie. De "boekenreeks" is overal en nergens tegelijkertijd en voelt dus niet als een solide geheel.

En misschien is er wel gezegd dat Aang de wereld moet redden van de Vuurnatie, maar als lezer wil ik niet vijf boeken wachten voor het eindelijk zo ver is.

En als schrijver maak je het jezelf ook ontzettend moeilijk. Onbewust weet je dat je personages niet van de een op de andere dag geweldig zullen zijn. Ze moeten een reis maken en die reis bestaat uit verschillende gebeurtenissen.

Door die gebeurtenissen zo uit te smeren als ik in **Serie/Reek 1: Water** heb gedaan, ben je eigenlijk gedwongen om ontzettend veel opvulmateriaal te gaan bedenken.

Om een vergelijking te geven: denk maar aan de zoveelste jachtpartij of zwerfkattenaanval in je Warrior Cats fanon die je in het leven moest roepen zodat er maar iets gebeurde. Of de zoveelste moordpartij, omdat je door het pansen per ongeluk toch even iets te veel katten in je clan had.

## Advies

Maak het jezelf niet te moeilijk en voorkom dat je eindeloos veel opvulmateriaal moet verzinnen om maar een boek te vullen. Schuif de dingen meer in elkaar en weet waar je naartoe wilt werken.

Hierdoor schrijf je misschien een aantal boeken minder, maar het boek dat je hebt, staat veel steviger.

Heeft Tante Wu echt een eigen boek nodig of kan dat ook gewoon een hoofdstuk zijn? Of misschien twee als je inspiratie een loopje met je neemt.

En de Slag om het Noorden is een gruwelijk belangrijke gebeurtenis, maar kan het volledig op zichzelf staan? Zou het logisch zijn als dit een apart boek is binnen een serie?