Aleksander Śliwa

**Aleksander Śliwa** (ur. 22 lutego 1935 w Libuszy, zm. 21 września 2013 w Nowym Sączu) - polski rzeźbiarz, malarz, muzyk i sportowiec.

## Aleksander Śliwa

### Dzieci

Jadwiga ŚliwaJacek Śliwa

Agnieszka Trybek

### **Dzieciństwo**

Aleksander Śliwa urodził się 22 lutego 1935 roku w Libuszy jako najstarszy syn Jana i Ludwiki Śliwy. Około dwóch tygodni później, został ochrzczony w drewnianym Kościele Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Libuszy. Po wybuchu wojny Aleksander był wychowywany początkowo jedynie przez swoją matkę (ojciec trafił do niewoli do Niemiec na trzy lata). W wieku około pięciu lat przejawiał zdolności artystyczne. Malował różne rzeczy, wycinał z drewna postacie zwierząt ptaków i fujarki, na których później grał. W 1942 roku był potajemnie nauczany przez zorganizowaną szkołę w prywatnym domu, gdzie też malował, rysował, wykonywał szkice i grał na skrzypcach.

Z powodu biedy i wojny był niedożywionym i chorowitym dzieckiem (jak i jego rodzeństwo). Żeby poprawić kondycję fizyczną, jego ojciec zaczął z nim ćwiczyć, dźwigając kamienie i cięższe przedmioty. Osobiście pokazywał mu jak grać na akordeonie i skrzypcach widząc sam, że ma wybitne zdolności jako młody chłopak. Jednocześnie Aleksander rzeźbił w drewnie i pięknie malował.

### **Młodość i działalność artystyczna**

Po wojnie w Polsce pomagały zlikwidować ogromną biedę inne państwa takie jak USA. Z UNRRA przechodziły pieniądze do szkoły, aby wspomagać wyjątkowo zdolne dzieci. Z jakiejś przyczyny Aleksander nie otrzymał żadnego wsparcia ani pieniędzy od nauczycieli. Nauki gry na skrzypcach miał go uczyć ówczesny organista mieszkający w Libuszy, jednak zaniechał nauki, bo bał się, że Aleksander przejmie jego posadę ze względu na jego talent artystyczny.

Jego rozwścieczony ojciec postanowił wziąć sprawę w swoje ręce i sam go ucząc, wysłał prywatnie do nauczyciela muzyki I stopnia z nazwiska Komurek z Kobylanki prawidłowej gry na skrzypcach. Martwiąc się o życie syna, wysłał Aleksandra do prewentorium, ponieważ był podejrzewany o gruźlicę.

Aleksander chciał kontynuować naukę w Szkole Artystycznej w Krakowie, a warunki, jakie podyktowała szkoła były nie do przyjęcia ze względu na biedę, jaka wówczas była. Egzamin zdał najlepiej z kandydatów (z rzeźby i malarstwa), ale ze względu na biedę Aleksander nie mógł rozwijać swoich zdolności. Zaczął więc sam rzeźbić jako samouk i malować, czytając przy tym wiele książek historycznych m.in: przeczytał Quo Vadis i według książki wykonał rzeźbę przedstawiającą Ursusa walczącego z turem, na którym przywiązana jest Ligia. To jest jedna z wielu rzeźb wykonanych przed poborem do wojska. W wieku 19 lat Aleksander wstąpił do KBW (Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego) do wojska na wyspie Wolin i działał w niej w latach 1954-1957. Po powrocie z wojska w 1957 roku wykonał karawan do Kobylanki.

Jesienią 1957 roku w trakcie nieobecności Aleksandra (pojechał do Gorlic po farby, aby pomalować swój karawan) jego drewniany stary dom doszczętnie spłonął. Przyczyną pożaru prawdopodobnie było zaproszenie ognia z komina, ponieważ był wtedy pieczony chleb przez jego matkę. W wyniku pożaru jego narzędzia potrzebne do rzeźbienia spłonęły. Spłonął też jego karawan, a także dokumenty.

Dom, w którym aktualnie mieszka rodzina Śliwów był już częściowo wybudowany w stanie surowym, więc na ten czas zamieszkali u bliższej rodziny Przybyłowiczów.

Aleksander po 1957 roku, po ukończeniu kursów spawalniczych w Kędzierzynie-Koźlu zaczął pracować w zakładzie produkcyjnym ASPA w Gorlicach przy spawaniu zbiorników ciśnieniowych. Rzeźbą i malarstwem zajmował się doraźnie, ponieważ brak było nabywców na kupno jego rzeźb i obrazów. Karawan, który spłonął w 1957 roku, został odnowiony przed 1966 rokiem i zawieziony do parafii Kobylanki.

Poza pracą zawodową Aleksander organizował sobie w nowo wybudowanym domu gospodarczym warsztat i siłownię. Siłownia służyła mu do codziennego trenowania, jak i też trenował na halach sportowych. Brał czynny udział w podnoszeniu ciężarów i należał do Koła Łowieckiego „Ryś” w Gorlicach i grał w zespole „Pogórzanie”.

### **Dalsza działalność artystyczna, małżeństwo i dzieci**

15 sierpnia 1966 roku Aleksander poznał swoja przyszłą żonę — Marię Kazanowską na imieninach jej koleżanki z klasy — Marii Drupka. Po imprezie Aleksander odwiózł Marię do jej rodzinnego domu w Moszczenicy. W czasie drogi złapał ich deszcz i zatrzymali się u kolegi Aleksandra — Zbigniewa Wojnarka. Wzięli swoje płaszcze i w trakcie ulewy zatrzymali się drugi raz pod łukiem bramy wjazdowej pod Domem Dziecka w Zagórzanach. Po przejściu burzy Aleksander przewiózł Marię pod jej rodzinny dom w Moszczenicy. Ślub kościelny (po wcześniejszym wzięciu ślubu cywilnego) został zawarty 20 lipca 1968 roku.

Po ślubie małżonkowie zamieszkali w jej rodzinnym domu. Tam 15 października 1968 roku urodziło im się pierwsze dziecko — Jadwiga Śliwa, która mając ledwo 4 tygodnie życia, 11 listopada zmarła z powodu powikłań okołoporodowych. Pochowana została w rodzinnym grobowcu Kazanowskich. Trzy lata później również w Moszczenicy gdzie mieszkali Śliwowie, 21 marca 1971 urodziło się drugie dziecko — Jacek Śliwa. Mieszkał tam w Moszczenicy do trzeciego roku życia dla zapewnienia mu opieki. Jacek wychowywany był częściowo przez dziadków Jana i Amalię Kazanowskich oraz siostrę Marii — Janinę Kazanowską-Fecko.

Maria, Aleksander i Jacek zostali zameldowani w Libuszy w 1972 roku. Ponieważ jego relacje z rodzicami były bardzo dobre, postanowili przepisać na niego swój majątek. Na stałe Maria, Aleksander i Jacek przeprowadzili się w 1974 roku, kiedy dom został na tyle ukończony, że mogła mieszkać w nim cała rodzina. W tym czasie Aleksander pracował w ASPA jako spawacz, Maria pracowała w szpitalu w Gorlicach jako pielęgniarka, a Jan nadal pracował w kopalni w Krygu. 6 czerwca 1976 roku urodziła mu się córka — Agnieszka. Sytuację rodzinną pogorszyła śmierć matki Ludwiki 6 lipca 1979 i w związku z wychowywaniem dzieci i możliwością pracy zarobkowej w domu, Aleksander zwolnił się z ASPA i zatrudnił się jako rzeźbiarz ludowy w Cepelii w Rzeszowie. Wykonywał pracę pod jej dyktando, ponieważ rzeźby sakralne ze względu na ustrój komunistyczny w Polsce nie były brane pod uwagę, tylko świeckie. Przez dziesięć lat Aleksander co miesiąc, żeby mieć pieniądze, musiał wykonać zamówione rzeźby tylko o charakterze świeckim i odwieźć je osobiście do Cepelii przy okazji zarabiając przy tym niewielkie pieniądze.

Z powodu rozwiązania Cepelii w 1990 roku Aleksander podjął się pracy w Zagórzanach do zakładu samochodowego, gdzie pracował tam przez dwa lata. Na emeryturę przeszedł w 1995 roku.

### **Końcowa działalność, starość i wnuki**

Został dziadkiem 9 grudnia 2000, gdy urodziła się jego pierwsza wnuczka - Aleksandra Trybek, córka Agnieszki. A w następującej kolejności - Piotr, Oskar i Hubert Trybkowie. 23 września 2003 roku urodził się jego wnuk od syna Jacka - Kacper. Od przejścia na emeryturę jego dorobek artystyczny, sportowy i muzyczny cały czas się powiększał. Intensywnie pracował i zajmował się swoimi wnukami przy okazji kontynuując dalszą działalność artystyczną.

Po nim talent artystyczny przejęli jego wnukowie — Aleksandra i Piotrek. Miał z nimi bardzo dobre relacje. Bardzo lubił zajmować się gospodarstwem w towarzystwie swojego wnuka Kacpra.

Aleksander nigdy nie leczył się farmakologicznie. Cały czas był silnym, zdrowym i bardzo pracowitym człowiekiem. Leczył się tylko metodami naturalnymi m.in. za pomocą ziół. Do swoich ostatnich dni stosował krioterapię — nacierał się śniegiem, pokrzywami i brał zimne prysznice. Preferował zdrowy tryb życia poprzez szerzenie sportu i turystyki.

Już od młodości odciągał młodzież okolicznych wsi od nałogów, tworząc kółka sportowe. Jedni uważali go za dziwną osobę, a inni chwalili go za wytrwałość. Wuefista z Libuszy chciał, aby zajął się młodzieżą i uczył ich podstaw treningów przy podnoszeniu ciężarów, ale odmówił mimo dużej wiedzy, bo nie posiadał jednak na to kwalifikacji. Uwielbiał poranne biegi ścieżkami wśród pól i lasów. Interesowała go również starożytność, życie, twórczość i działanie Greków i Rzymian. Dużo czytał na temat literatury starożytnej. Kiedy miał taką możliwość, osobiście sprawił sobie siłownię, gdzie trenowała młodzież razem z nim. Zawsze mówił do młodzieży *w zdrowym ciele, zdrowy duch i że liczą się chęci i ciągła praca nad sobą*. Wieczorami grał na skrzypcach lub akordeonie na podwórku umilając życie sobie i innym. Kochał muzykę i zawsze w rodzinnym gronie na dobranoc grał utwór *Apel Jasnogórski*. Przez ostatni rok swojego życia uczył się gry na klarnecie.

Aleksander pod koniec swojego życia chorował na miażdżycę i stawał się coraz słabszy. W dniu 21 września 2013 około godziny 17:00 poczuł się źle, zasłabł, poczuł ból w plecach, po czym natychmiast jego córka Agnieszka i syn Jacek wzięli go do samochodu i zawieźli do szpitala w Gorlicach. Tam po przeprowadzonych badaniach uznano, że powinien niezwłocznie udać się na oddział kardiologiczny celem udrożnienia naczyń wieńcowych serca. Natychmiast został przewieziony do Nowego Sącza, gdzie po wykonanym udanym zabiegu doznał rozległego zawału serca. Po godzinnej reanimacji nastąpił zgon o godzinie 22:22.

24 września po uroczystym nabożeństwie w kościele, został pochowany na cmentarzu parafialnym w Libuszy w rodzinnym grobowcu.

### **Osiągnięcia sportowe**

* 5 kwietnia 1957 - Zdobył III miejsce w podnoszeniu ciężarów w zawodach o mistrzostwo oddziału wojskowego w Szczecinie.
* 24-25 marca 1962 - Zdobył II miejsce na Okręgowych Mistrzostwach Juniorów i Seniorów w podnoszeniu ciężarów w wadze lekkiej z wynikiem 275 kg w trójboju olimpijskim w Sanoku.
* 8 kwietnia 1962 - Zdobył I miejsce na powiatowych mistrzostwach w podnoszeniu ciężarów w Szymbarku organizowanych przez RPLZS w Gorlicach w wadze lekkiej z wynikiem 240 kg w trójboju olimpijskim.
* 8 kwietnia 1962 - Zdobył dyplom dla sekcji sportowej LZS Libusza za zdobycie III miejsca w Szymbarku na powiatowych mistrzostwach w podnoszeniu ciężarów organizowanych przez RPLZS w Gorlicach. W punktacji drużynowej z ilością zdobytych zostało 17 punktów.
* 24 marca 1963 - Zdobył I miejsce na Powiatowych Mistrzostwach w podnoszeniu ciężarów organizowanych przez RPLZS w Gorlicach w wadze lekkiej z wynikiem 235 kg w trójboju olimpijskim.
* 24 marca 1963 - Zdobył II miejsce na Powiatowych Mistrzostwach w podnoszeniu ciężarów, organizowanych przez RPLZS w Gorlicach uzyskując 18 punktów oraz podnosząc 508 kg.
* 16 czerwca 1963 - Zdobył I miejsce w trójboju olimpijskim podnoszenia ciężarów w wadze lekkiej z wynikiem 235 kg w IV Powiatowej Spartakiadzie Sportowej, organizowanej przez Powiatowy Komitet Organizacyjny Spartakiad w dniach 15-16 czerwca 1963 r. w Gorlicach.
* 23 lutego 1964 - Zdobył I miejsce na powiatowych mistrzostwach w podnoszeniu ciężarów w wadze lekkiej z wynikiem 245 kg w trójboju olimpijskim w Rożnowicach.
* 8 maja 1966 - Zdobył I miejsce na Okręgowych Mistrzostwach Seniorów w podnoszeniu ciężarów w wadze lekkiej z wynikiem 245 kg w trójboju olimpijskim w Sanoku.
* 26 lutego 1967 - Zdobył I miejsce w podnoszeniu ciężarów w wadze średniej z wynikiem 260 kg w trójboju olimpijskim w Łużnej na Mistrzostwach Powiatowych w Gorlicach.
* 20 marca 1972 - Zdobył I miejsce na Powiatowych Zawodach Podnoszenia Ciężarów w trójboju olimpijskim wagi średniej z wynikiem 245 kg organizowanych przez Radę Powiatową Zrzeszenia LZS w Gorlicach w Binarowej.
* Otrzymał dyplom honorowy za długoletnie reprezentowanie na zawodach sportowych barw Ludowego Klubu Sportowego „Pogórze” Gorlice w 15-lecie działalności LKS „Pogórze” Gorlice 1971-1986
* Otrzymał dyplom honorowy za pracę społeczną dla rozwoju sportu wyczynowego w Ludowym Klubie Sportowym „Pogórze” Gorlice w 15-lecie działalności LKS „Pogórze” Gorlice 1971-1986.
* 13 czerwca 1987 - Zdobył VI miejsce w klasyfikacji ogólnej z wynikiem 907 punktów.
* 19 listopada 1989 - Zdobył dyplom za wzięcie udziału w I Okręgowym Turnieju Weteranów w podnoszeniu ciężarów w wadze 75 kg z wynikiem 147,5 kg w Gorlicach.
* 24 lutego 1990 - Zdobył III miejsce w klasyfikacji generalnej otwartych zawodów w trójboju siłowym z wynikiem 457,4 punktów w Gorlicach.
* 8 grudnia 1990 - Zdobył IV miejsce w klasyfikacji ogólnej z wynikiem 167,6 punktów w II Okręgowym Turnieju Weteranów w podnoszeniu ciężarów w Gorlicach.
* 27 kwietnia 1991 - Zdobył I miejsce w Otwartym Turnieju w trójboju siłowym w kategorii wagowej - 75 kg i z wynikiem 350 kg
* 7 grudnia 1991 - Zdobył IV miejsce w III Okręgowym Turnieju Weteranów w podnoszeniu ciężarów z wynikiem 60 kg w Krakowie.
* 28 listopada 1992 - Zdobył III miejsce z wynikiem 120 kg w IV Okręgowym Turnieju Weteranów w podnoszeniu ciężarów w Krakowie.
* 1993 - Okręgowy Związek Podnoszenia Ciężarów przyznał mu dyplom za zajęcie I miejsca w Piątym Turnieju Weteranów w podnoszeniu ciężarów z wynikiem 137,5 kg w kategorii - 70 kg w Krakowie.
* 1 maja 1996 - Zdobył II miejsce w podnoszeniu ciężarów w kategorii wagowej - 70, w kategorii wiekowej — V z wynikiem 125 kg w Sanoku.
* 14 lipca 1996 - Zdobył IV miejsce w podnoszeniu ciężarów podczas festynu sportowego z okazji 50-lecia Ludowych Zespołów Sportowych w Bieczu.
* 1997 - Zajął V miejsce w VIII Turnieju Weteranów w trójboju ciężarowym z wynikiem 405,2 punktów w Krakowie.
* 23-30 marca 1997 - w swojej grupie wiekowej i wagowej zajął VI miejsce w podnoszeniu ciężarów w Mistrzostwach Europy Weteranów w Schrems w Austrii.

### **Osiągnięcia muzyczne**

* 3 maja 2003 - otrzymał dyplom za udział w XV Przeglądzie Folkloru Pogórza.
* 6-7 maja 2006 - otrzymał dyplom za udział w III Przeglądzie Konkursowym Pieśni i Muzyki Ludowej w Korczynie.

### **Osiągnięcia artystyczne**

* W czerwcu 1983 roku Otrzymał I Nagrodę za wysoki poziom artystyczny w I Biennale Sztuki Ludowej Regionu Jasielskiego.
* W lipcu 1972 otrzymał dyplom za uczestniczenie w konkursie Współczesnej Rzeźby Ludowej Karpat Polskich.
* Otrzymał III nagrodę za rzeźbę w VII Wojewódzkim Konkursie Plastyki Nieprofesjonalnej.
* 20 października 1976 roku otrzymał dyplom od Wojewódzkiego Oddziału Stowarzyszenia „Pax” w Rzeszowie:

> *Zespół Handlu „Veritas” składają podziękowanie za udział w wystawie — konkursie religijnej sztuki ludowej regionu rzeszowskiego w 1976 r.”*
>
> *Rzeszów, dnia 20.X.1976 r.*

### **Upamiętnienie**

* Regionalna Telewizja Gorlicka (RTvG) przeprowadziła z Aleksandrem wywiad w lutym 2007 na temat jego twórczości artystycznej.
* Po śmierci Aleksandra RTvG zrobiła dla niego film pożegnalny.

# Galeria

Chrzest Aleksandra (Marzec 1935)Z rodziną po wojnie (od lewej: Witold, Ludwika, Aleksander, Jan i Alfreda Śliwowie, lata 40.)Aleksander w wieku nastoletnim (Lata 50.)W trakcie odbywania służby wojskowej na wyspie Wolin (1954-1957)W służbie KBW (1954-1957)Aleksander w 1957 rokuZe swoją matką Ludwiką obok swojej zrobionej rzeźby (Lata 50.)Jedna z jego rzeźb zrobionych przed poborem do wojska - Quo Vadis (Lata 50.)W 1965 rokuŚlub Aleksandra i Marii (20 lipca 1968)Zdjęcie ślubne (20 lipca 1968)Z żoną i synem Jackiem (1973)W zespole PogórzanieNa przyjęciu (Lata 70.)Z córką Agnieszką (1976)Małżonkowie na początku lat osiemdziesiątychObok warsztatu (od lewej: Jan, Aleksander Śliwowie i Andrzej Szymański)Grając z ojcem (Lata 70.)Na komunii świętej jego syna. Z żoną i synem.Z synem (Lata 80.)Robiąc przy rzeźbach (Lata 80.)Aleksander w latach 80.Jacek z Aleksandrem (na początku lat 90.)Lata 90.W 1993 rokuZ rodziną (od lewej: Agnieszka, Jacek i Aleksander)Od lewej: Aleksander, Maria, Jacek i Agnieszka (Późne lata 90.)Pogórzanie (Późne lata 90.)Pogórzanie (Lata 2000-2005)Z wnuczką Aleksandrą Trybek (Grudzień 2000)Od lewej: Stanisława Trybek, Aleksandra Trybek i Aleksander (Lato 2001)Od lewej: Aleksandra Trybek, Stanisława, Agnieszka Trybek i Aleksander (Lato 2001)Aleksander ze swoją rzeźbą "Ostatnia Wieczerza" (2006)Kadr z wywiadu (Luty 2007)Projekt „Wygrywamy na starcie" (29 października 2011)Zdjęcie nagrobkoweZdjęcie z pogrzebu (24 września 2013)Grobowiec rodzinny Śliwów (stan z 21 września 2020)
## Żródła

* http://archiwum.rtvg.pl/pl/214/10431/wspomnienie-o-aleksandrze-sliwa.html
* http://archiwum.rtvg.pl/pl/214/10420/odszedl-aleksander-sliwa-.html
* http://zsplibusza.pl/archiwum/zsplibusza.pl/images/gazetki/2006\_2007/Dodatek\_do\_smyka\_11\_2006.pdf[1]
* https://nowysacz.naszemiasto.pl/libusza-cala-nadzieja-w-zgliszczach-zdjecia/ar/c1-3702978
* https://www.youtube.com/watch?v=E5qfg\_IAOT8
* https://www.youtube.com/watch?v=mCwsjYo4UO0