recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Ac Eto Nid Myfi

Ffilm yw **Ac Eto Nid Myfi** yn seiliedig ar y ddrama lwyfan gan John Gwilym Jones.

Rhyddhawyd yn 1987 gyda Llion Williams yn y brif ran.

## **Plot**

Pan i gariad Huw, Alis wrthod ei briodi er ei bod yn feichiog gan roi'r rheswm sef ‘Am mai chi ydach chi’ cychwynai borses o fyfyrdod i Huw ar natur ei gymeriad.

## **Cynhyrchiad**

Cynhyrchwyd y ffilm gan Ffilmiau Bryngwyn gyda Siôn Humphreys yn cyfarwyddo.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.porth.ac.uk/cy/collection/ac-eto-nid-myfi-1987
Fflam

Cyfres ddrama wedi ei addasu o stori wreiddiol gan Gwenno Hughes.

Mae bywyd yn fêl i gyd nes bod Noni'n gweld ysbryd o'i gorffennol - Tim, ei gŵr a laddwyd mewn tân dychrynllyd yng Nghaeredin - neu ddyn sydd yn edrych yn debyg iawn iddo.

Cynhyrchwyd y gyfres gan Vox Pictures.

## **Plot**

Mae bywyd yn llawn gobaith i Noni (Gwyneth Keyworth) a'i chariad Deniz (Memet Ali Alabora) wrth atgyweirio eu fferm fechan.

Mae ei ffrind gorau, Malan (Mali Ann Rees) a'i gwraig Ekin (Pinar Ogun) - chwaer Deniz, hefyd yn edrych ymlaen at y dyfodol wrth i Deniz gytuno i helpu gwireddu eu breuddwyd o gael plentyn trwy fod yn rhoddwr iddynt.

Er bod bywyd yn ymddangos yn fêl i gyd, caiff y cyfan ei fygwth pan ddaw Beds (Richard Harrington) i fyd Noni ac atgyfodi ysbryd ei gŵr Tim, a fu farw mewn tân erchyll. A fydd Noni'n gallu rheoli ei theimladau - neu a fydd hi'n cysidro colli popeth drwy ail afael a'r berthynas?

## **Cast a Chymeriadau**

 Deniz Candemir
 Bedwyr Neale
 Malan
 Ekin Candemir
 Lea Neale

## **Cynhyrchiad**

Addasiad o stori wreiddiol gan Gwenno Hughes yw Fflam, a bu Gwenno yn gweithio gydag Pip Broughton a Catrin Evans i sgriptio'r ddrama.

Ffilmiwyd y gyfres, sy'n cael ei gynhyrchu gan Vox Pictures, yng Nghaerdydd a Bro Morgannwg.

Bydd pob pennod o Fflam yn 30 munud o hyd yn wahanol i ran fwyaf o ddramâu S4C sy'n draddodiadol yn awr o hyd. Meddai Gwenllïan Gravelle, Comisiynydd Drama S4C: *"Oherwydd cyfyngiadau a heriau cyfnod Covid-19 mae hi wedi bod yn anodd i gwmnïau cynhyrchu greu dramâu yn yr un modd. Mae canllawiau gweithio'n ddiogel yn golygu bod pob cynhyrchiad yn gorfod gweithio gyda llai o bobl - tu ôl ac o flaen y camera. Roeddem ni eisiau arbrofi gyda fformat newydd. Llwyddodd Vox Pictures i greu'r gyfres ddrama Cyswllt i S4C ar ddechrau'r cyfnod clo - ac fe weithiodd hon yn dda iawn gyda phob pennod yn hanner awr."*

## **Darllediad**

Yn wreiddiol cyhoeddwyd y bydd y gyfres gyfan ar gael ar S4C Clic fel Bocs Set yn dilyn darllediad y bennod gyntaf ond yn dilyn problemau technegol yn sgil symud gweithgareddau darlledu S4C i'r Sgwâr Canolog nad oedd modd gwneud hyn. Rhyddhaewyd pob pennod ar 17 Chwefror 2021 yn dilyn darllediad yr ail bennod.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p095bwxr
2. ↑ https://www.voxpictures.co.uk/fflam
3. ↑ https://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/41486/fflam-y-ddrama-newydd-syn-chwarae--thn/
4. ↑ https://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/40346/a-fyddech-chin-cael-affr-gydach-gr-eich-hun-drama-newydd-tanboeth-s4c-yn-cychwyn-ffilmio/
5. ↑ https://dlo6cycw1kmbs.cloudfront.net/media/media\_assets/06\_Fflam.pdf
Dewi 'Pws' Morris

Cerddor, bardd, actor a chomediwr yw **Dewi 'Pws' Morris.** Mae'n adnabyddus am fod yn brif leisydd Y Tebot Piws ac yn ddiweddarach am ei gyfresi comedi ar S4C. Ef oedd Bardd Plant Cymru rhwng 2010 a 2011.

## **Bywyd cynnar**

Ganwyd **Dewi Gray Morris** yn Nhreboeth, Abertawe. Aeth i Ysgol Gymraeg Lôn Las ac yna Ysgol Ramadeg Dinefwr, Abertawe.

Daeth i sylw Cymru gyfan gyntaf fel aelod o Aelwyd yr Urdd, Treforys. Wedi hynny, aeth i Goleg Cyncoed i hyfforddi'n athro a bu'n dysgu am rai blynyddoedd yn y Sblot, Caerdydd, ond ddwy flynedd yn ddiweddarach, datblygodd ei ddiddordeb ym myd actio, gyda swydd llawn amser gyda Chwmni Theatr Cymru.

## **Gyrfa**

### **Cerddoriaeth**

Bu'n aelod o'r band pop cynnar Y Tebot Piws ac wedyn y *supergroup* Cymraeg cyntaf Edward H. Dafis.

Enillodd gystadleuaeth Cân i Gymru yn 1971 gyda'i gân "Nwy yn y Nen" a cyfansoddodd y gân nodedig "Lleucu Llwyd". Mae wedi chwarae gyda'r band pync-gwerin Radwm ac mae wedi ymddangos ar lwyfan gyda'r band gwerin Ar Log.

Datganodd wrth y Cymro  ym mis Ionawr 2010 y byddai'n gwrthod ymddangos ar nifer raglenni Radio Cymru bellach gan eu bod yn chwarae gormod o gerddoriaeth Saesneg. Eglurodd nad oedd Radio Wales yn chwarae caneuon Cymraeg, felly doedd dim rheswm i'r unig sianel radio cenedlaethol Cymraeg chwarae caneuon Saesneg.

### **Comedi ac actio**

Chwaraeodd y cymeriad "Wayne Harries" ar Pobol y Cwm o'r cychwyn yn 1974 hyd at 1987. Roedd ganddo un o'r brif rannau yn y ffilm gomedi eiconig Grand Slam ym 1978. Ymddangosodd hefyd yn y gyfres Taff Acre(HTV Cymru, 1981).

Bu'n actor ar y gyfres deledu Rownd a Rownd ers dechrau'r gyfres yn 1995 hyd at 2007 ac mae wedi ymddangos mewn nifer o raglenni eraill ar S4C megis Miri Mawr, Torri Gwynt a Hapus Dyrfa.

Enillodd wobr y cyflwynwr rhanbarthol gorau am ei raglen Byd Pws ar S4C yng nghwobrau'r *Royal Television Society* yn 2003.

## **Bywyd personol**

Mae'n briod a Rhiannon a bu'n byw yn Nhre-saith cyn ymgartrefu yn Nefyn, Gwynedd.

Derbyniodd radd anrhydedd gan Brifysgol Abertawe ar 18 Rhagfyr 2018.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.cllc.org.uk/2220.file.dld
2. ↑ "Dewi Pws Wedi Cael Llond Bol", *Y Cymro*, 15 Ionawr 2010.
3. ↑ https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-wales-43416629/dewi-pws-morris-remembers-grand-slam-on-40th-anniversary
4. ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/2863161.stm
5. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/34801295
Bilidowcar

Rhaglen gylchgrawn i blant oedd ***Bilidowcar*** a ddarlledwyd ar BBC Cymru yn wreiddiol. Cafodd ei greu yn 1975 fel ymateb BBC Cymru i raglen blant Blue Peter.

Fe drosglwyddodd y rhaglen i S4C ar ôl lansio'r sianel yn 1982 ac fe barhaodd hyd 1988.

## **Fformat**

Roedd y rhaglen yn cyflwyno nifer o bynciau amrywiol gydag eitemau yn y stiwdio ac ar ffilm. Roedd y cyflwynwyr hefyd yn teithio i nifer o wledydd o gwmpas y byd i ddangos hanesion o lefydd fel America, Indonesia, Bangkok ymysg eraill.

Fe'i cyflwynwyd gan nifer o unigolion dros y blynyddoedd. Y cyflwynwyr cyntaf oedd Hywel Gwynfryn a Marged Esli a roedd nifer o gyflwynwyr eraill yn cynnwys, Naomi Jones, a Caryl Parry Jones a ymunodd yn 1979 ar ôl graddio.

Wedi symud i S4C cafwyd cyflwynwyr newydd Emyr Davies, Dewi Rhys Williams, Angharad Mair ac Ynyr Williams.

Ar ôl i Angharad adael i fynd i ddarllen y newyddion fe ymunodd Liz Scourfield a'r criw.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/32316256
Annwyl Angharad

Comedi sefyllfa yw Annwyl Angharad am fenyw ifanc sydd wedi symud o'r ddinas i weithio mewn llyfrgell yng nghefn gwlad Cymru.

Creuwyd y gyfres gan Geraint Lewis a darlledwyd ar S4C yn 1984.

## **Plot**

Cyfres yn dilyn yr hyn sy'n digwydd i ferch ifanc o Gaerdydd pan fydd yn symud i dref fach yn Sir Aberteifi i weithio fel llyfrgellydd.

## **Cynhyrchiad**

Ysgrifennwyd y gyfres gan Geraint Lewis. Yn 24 oed, ef oedd y ieuengaf ar y pryd i ysgrifennu cyfres ar gyfer y teledu yng Nghymru.

Hon oedd y gyfres gynraf i gael ei gynhyrchu a'i gyfarwyddo gan Terry Dyddgen Jones.

Cafwyd dilyniant i'r gyfres yn 1985 gyda Daniel Turner, Ynte! gan ganolbwyntio mwy ar gymeriad y dysgwr Daniel Turner.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.geraintlewis.net/sgriptio-scriptwriting/comedi
Blodeuwedd (ffilm)

Ffilm Gymraeg yw Blodeuwedd yn seiliedig ar ddrama Saunders Lewis o'r un enw. Rhyddhawyd y ffilm ym 1990.

Cyfarwyddwyd y ffilm gan Siôn Humphreys.

## **Plot**

Drama wedi'i selio ar chwedl y Mabinogi am y ferch a wnaethpwyd allan o flodau.

Merch hudolus a greodd y dewiniaid Gwydion ap Dôn a Math o flodau'r derw, banadl ac erwain, i fod yn wraig i Lleu Llaw Gyffes yw Blodeuwedd. Cynllwyniodd Blodeuwedd gyda'i chariad Gronw Pebr, arglwydd Penllyn, i ladd Lleu, ac fel cosb cafodd hi ei throi yn dylluan gan Gwydion.

## **Cynhyrchiad**

Mae'r ffilm y seiliedig ar ddrama Saunders Lewis a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 1948.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://discover.library.wales/permalink/f/1eskrbt/44NLW\_ALMA21773266110002419
2. ↑ https://www.porth.ac.uk/en/collection/blodeuwedd-1990
Buddug Williams

Actores o Gymru oedd **Buddug Mair Williams** (1932 – Gorffennaf 2021). Roedd yn fwyaf adnabyddus am chwarae cymeriad 'Anti Marian' rhwng 1999 a 2016 yn nrama sebon Pobol y Cwm ar S4C.

## **Bywyd cynnar**

Roedd yn hanu o bentref Cefneithin yng Nghwm Gwendraeth. Bu'n hyfforddi fel athrawes yn Ngholeg y Barri ac aeth i ddysgu am gyfnod byr yn Birmingham.

## **Gyrfa**

Arferai berfformio gyda chwmnïau lleol yn Nghwm Gwendraeth ac yn Birmingham roedd yn rhan o The Welsh Centre Amateur Drama Society.

Yn 1974 ar gais John Hefin ymunodd â chast gwreiddiol Pobol y Cwm fel Bet Harries, mam i Reg (Huw Ceredig) , Wayne (Dewi 'Pws' Morris) a Sabrina (Gillian Elisa). Bu farw'r cymeriad yn 1975, marwolaeth cyntaf y rhaglen.

Wedi gadael y gyfres dychwelodd i'w gyfra fel athrawes yn Sir Gar.

Ymddangosodd yn y ffilmiau Twin Town a Very Annie Mary yn ystod ei gyrfa.

Ail-ymunodd â Pobol *y Cwm* fel cymeriad rheolaidd yn 1999 gan chwarae 'Anti' Marian Rees, modryb fusneslyd i Denzil Rees (Gwyn Elfyn). Bu farw cymeriad Anti Marian yn ei chwsg mewn pennod a ddarlledwyd ar 24 Chwefror 2016.

Ysgrifennodd Buddug ei hunangofiant yn y gyfrol *Merch o'r Cwm*.

## **Bywyd personol**

Roedd yn briod ag Elwyn, a fu farw yn 2011 ac roedd ganddynt fab, Rhodri.

## **Marwolaeth**

Bu farw Buddug yn 88 mlwydd oed yng Nghorffennaf 2021.

Wrth ei chofio dywedodd Nest Gwenllian Roberts, Uwch Gynhyrchydd Pobol y Cwm: *"Roedd Buddug yn actores wrth reddf, a chanddi ddealltwriaeth ddofn o'r hyn yr oedd ei angen i greu cymeriad cofiadwy. Fe saernïwyd dawn Buddug ar hyd degawdau lawer ym myd y ddrama a hynny mewn cwmnïoedd amatur a phroffesiynol. Ond fel 'Anti Marian' y caiff ei chofio orau gan filoedd o ddilynwyr Pobol y Cwm ac am greu cymeriad o gig-a-gwaed, busneslyd a holl-bresennol. Gyda newyddion heddiw, rydym wedi colli aelod annwyl o deulu estynedig Pobol y Cwm ac rydym yn anfon ein cydymdeimladau dwysaf at ei theulu a'i chyfeillion lawer."*

Dywedodd Gwyn Elfyn, a oedd yn chwarae rhan ei nai Denzil ar Pobol yn Cwm, wrth **Newyddion S4C** ei fod e’n gyfarwydd iawn â Buddug ar hyd y blynyddoedd. *“Y gwir yw, roedd hi wrth ei bodd, roedd hi wrth ei bodd yn chwarae’r cymeriad, oedd hi wrth ei bodd yn cael ei hadnabod fel Anti Marian, roedd hi’n mwynhau e,” meddai wrth gofio am eu cyfnod yn cydweithio. Roedd hi’n gymeriad ei hunan, roedd hi’n berson hapus i weithio gyda, gaethon ni lot o sbort. Roedden ni’n cael lot o sbort, roedd hi wastad yn barod i gael sbort."*

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/57962585
2. ↑ https://twitter.com/pobolycwm/status/702590614458802177?s=20
3. ↑ https://www.gwales.com/goto/biblio/cy/9781855968288?session\_timeout=1
4. ↑ https://golwg.360.cymru/celfyddydau/sgrin/2060140-buddug-williams-wedi-marw
Donna Edwards

Actores o Gymraes yw **Donna Edwards** (ganwyd 1963), a aned ym Merthyr Tudful.

## **Bywyd cynnar**

Cafodd ei magu ym mhentref Trefechan ym Merthyr Tudful.

Roedd yn ddisgybl yn Ysgol Uwchradd y Faenor a Phenderyn lle cymerodd ddiddordeb cynnar mewn drama.

Yn 14 oed cafodd ei dewis i chwarae'r brif rhan o Myfanwy Llewellyn yn nghynhyrchiad drama'r BBC yn 1978, *Off to Philadelphia in the Morning*am y cyfansoddwr Joseph Parry.

Astudiodd Gymraeg a Drama ym Mhrifysgol Aberystwyth a graddiodd yn 1984.

## **Gyrfa**

Yn 1985, cafodd y rhan o Miriam Ambrose yn yr opera sebon Dinas ar S4C. Mae hi wedi ymddangos mewn sawl drama deledu arall yn cynnwys Tair Chwaer a*c Yr Aduniad*, ac yn hwyrach daeth yn fwyaf adnabyddus am chwarae Britt Monk yn *Pobol y Cwm*.

Mae hi hefyd wedi serennu mewn nifer o ddramau teledu Cymreig yn Saesneg fel *Nuts and Bolts* ar ITV Cymru a *Belonging* ar BBC Cymru. Ymddangosodd yn y gyfres gomedi *Gavin & Stacey*. Mae hi wedi perfformio yn y Royal Court, Clwyd Theatr Cymru a'r Sherman yng Nghaerdydd.

Yn 2012 chwaraeodd ran 'Mo the Bap' yn y gyfres ddrama gomedi *Stella* ar Sky1, gan ddychwelyd am yr ail gyfres.

Yn 2015 chwaraeodd Yvette yng nghynhyrchiad National Theatre Wales o Mother Courage yng Nghlwb Llafur Merthyr Tudful.

Mae hi wedi bod yn chwarae rhan Britt Monk yn Pobol y Cwm ers 2002.

## **Bywyd personol**

Mae hi'n byw yn Ninas Powys gyda'i gŵr, Ray Borja, ffotograffydd, a dau o blant. Mae ganddi ddau frawd ugain mlynedd yn hŷn; John, sy'n blismon a Ken. Mae hi'n llysgennad ar gyfer elusen anabledd dysgu Mencap Cymru.

Mae dwy o'i merched hefyd yn actio - Lucy Borja oedd yn chwarae Chloe Branagh yn y ddau gyfres gyntaf o *Young Dracula* ac ymddangosodd Sophie Borja yng nghyfres pedwar a phump o *The Story of Tracy Beaker* fel Roxy Wellard.

## **Gwobrau**

Mae hi wedi ennill gwobr BAFTA Cymru am yr Actores Orau ddwywaith - am ei rhannau yn Tair Chwaer a *Belonging*.

 BAFTA Cymru | 2004

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://awards.bafta.org/keyword-search?keywords=Donna+Edwards
Gwaith/Cartref

Cyfres ddrama yw ***Gwaith/Cartref***  a ddarlledwyd ar S4C ers rhwng 2011 a 2018. Dilynai'r gyfres helyntion disgyblion ac athrawon ysgol yn ne Cymru. Cawn weld bywydau proffesiynol ac allgyrsiol y cymeriadau.

## **Cynhyrchiad**

Yn wreiddiol roedd y rhaglen yn rhanol yn ddilyniant i'r gyfres ddrama Caerdydd gyda Lauren Phillips a Lee Haven Jones yn ail-gydio yn eu cymeriadau Sara ac Emyr o'r gyfres honno.

Yn y pum cyfres cyntaf roedd y gyfres wedi ei leoli yn ysgol ddychmygol "Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Taf". Darlledwyd y cyfresi gwreiddiol ar nos Sul am 9 y.h.

Ar ôl darllediad y gyfres gyntaf yn 2011, cafodd yr ail gyfres ei darlledu yng ngwanwyn 2012, y drydedd gyfres ym Mawrth 2013, y bedwaredd yn Ionawr-Mawrth 2014 a'r pumed yn Ionawr-Mawrth 2015.

Ar gyfer y chweched cyfres yn Ionawr 2016, newidwyd y rhaglen yn sioe hanner awr wedi ei ddarlledu ar nos Fercher am 8.30 y.h. fel arfer. Symudwyd i ysgol ffuglennol newydd "Porth y Glo" yng Nghwm Rhymni a roedd rhan fwyaf o'r cymeriadau yn newydd.

Dangoswyd seithfed cyfres yn Medi 2016[2] ac wythfed cyfres yn Ionawr 2017. Cychwynnodd nawfed cyfres yn Chwefror 2018 gan ddychwelyd i rhaglen awr o hyd.

## **Galeri**

Cast Gwaith Cartref - Cyfres 7Sue Roderick yn chwarae rhan LlywelaSiwan Morris fel Dr Stephanie Murphy
## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/tv/heres-whats-going-happen-new-10767188
2. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Pigion+Y+DYDD-a0284720699
3. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Pigion+Y+DYDD.-a0286304751
4. ↑ https://www.thefreelibrary.com/PIGION+Y+DYDD-a0287130781
5. ↑ https://www.thefreelibrary.com/RHAGOLWG%3B+y+gorau+o+raglenni+teledu+cymraeg.-a0287911840
6. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Diwedd+tymor+hapus+tybed%3F-a0290094366
Dafydd Hywel

Actor o Gymro oedd **Dafydd Hywel** (4 Rhagfyr 1945 - 23 Mawrth 2023) oedd wedi cael gyrfa hir mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg ar lwyfan, ffilm a theledu.

## **Bywyd cynnar**

Ganwyd David Hywel Evans yn y Garnant, Cwm Aman ac mae'n byw bellach yng Nghapel Hendre ger Rhydaman.

## **Gyrfa**

Bu'n chwarae y cymeriad lliwgar Jac Daniels ar Pobol y Cwm yn yr 1980au. Fe ymddangosodd ar y rhaglen blant Miri Mawr yn chwarae Caleb y Twrch.

Mae wedi actio mewn cyfresi Cymraeg fel Y Pris a Pen Talar, y ffilmiau Rhosyn a Rhith ac Yr Alcoholig Llon ymysg eraill.

Yn Saesneg bu'n actio rhannau mewn rhaglenni fel The Indian Doctor, Miss Peregrine's Home for Peculiar Children, The Bill a Holby City ac yn fwy diweddar bu'n actio rhan Glen Brennig yn y gyfres ddrama gomedi Stella.

Mewn sgwrs ar raglen Beti a'i Phobol yn 2004 dywedodd mai'r rhan yr oedd wedi'i mwynhau orau oedd cymeriad Mad Dan yn Christmas Story, Richard Burton.

Roedd I Fro Breuddwydion yn ffilm a oedd yn gyd-gynhyrchiad dwyieithog ac yn adrodd hanes arloeswr ym myd y ffilmiau - William Haggar - a Dafydd Hywel oedd yn portreadu ei gymeriad.

Bu'n ymddangos yn y y gyfres ddrama Tair Chwaer am ddwy gyfres rhwng 1997 a 1998.

Mae'n brif weithredwr Cwmni Mega, fu'n cynhyrchu pantomeimau Cymraeg yn flynyddol ers 1994.

Cyhoeddodd ei hunangofiant *Dafydd Hywel - Hunangofiant Alff Garnant* yn 2013.

## **Bywyd personol**

Roedd yn briod a Betty a cawsant ddau o blant, Catrin a Llŷr.

## **Marwoaleth**

Bu farw Dafydd Hywel ar y 23ain o Fawrth 2023 yn 77 Oed.

"Mae'n siŵr y bydd pawb yn sôn am DH am ei actio fe - wnaeth e gymaint o bethe, alla'i ddim rhestru. O'dd e'n gweithio'n ddi-stop," meddai Dewi 'Pws' Morris wrth gofio amdano. "A hefyd ei bantomeim e. Fuodd e'n cynnal rheiny am ddegawdau - ac ef oedd yn gwneud y cwbl. Hyd yn oed yn llwyddo i gael pobl fel Orig Williams yn y pantomeim. O'dd e'n ffrind annwyl iawn, os oedden ni'n cadw mas o ffordd ein gilydd! O'dd e'n dadlau gyda phawb, ond mae'n golled fawr. Mae e 'di gwneud cymaint dros Gymru a'r iaith Gymraeg. Mae e wedi gadael ei farc - dim ond un DH fydd."

Dywed Rhuanedd Richards, cyfarwyddwr BBC Cymru: "Roedd Dafydd Hywel yn actor wrth reddf ac mae ei gyfraniad aruthrol i fyd y ddrama yng Nghymru, boed hynny ar y teledu neu yn y theatr yn ddigamsyniol. Bydd nifer ohonom yn ei gofio fel Jac Daniels ar Pobol y Cwm, un o'r cymeriadau blaengar yn ystod blynyddoedd cynnar y gyfres. Yn ogystal â'r portreadau cofiadwy hynny yn y Gymraeg, bu hefyd yn diddanu cynulleidfaoedd ar draws Prydain mewn ffilmiau gan gynnwys y clasur Off to Philadelphia in the Morning gyda Sian Phillips a chyfresi poblogaidd megis Keeping Faith/Un Bore Mercher, The Indian Doctor a Holby City. Diolchwn heddiw am ei gyfraniad tra'n anfon ein cydymdeimlad didwyll i'w deulu a'i ffrindiau."

## **Galeri**

Dafydd Hywel fel Jac Daniels yn Pobol y CwmSue Roderick a Dafydd Hywel yn y ffilm 'I Fro Breuddwydion'
## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.gwales.com/goto/biblio/cy/9781848515376/
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/65050898
Eve Myles

Actores o Gymru sy’n adanbyddus am ei gwaith ar Belonging, Torchwood ac Un Bore Mercher.

## **Bywyd cynnar**

Magwyd Eve yn Ystradgynlais. Mynychodd Ysgol Maes Y Dderwen ble dysgodd ychydig bach o Gymraeg sylfaenol.

Hyfforddod fel actores yn Ngholeg Cerdd a Drama Caerdydd. Wedi graddio yn 2000 symudodd i Lundain.

## **Gyrfa**

Yn 2000 cymerodd Myles brif ran Ceri Owen yn ddrama BBC Wales, Belonging. Arhosodd gyda'r gyfres tan y gyfres olaf yn 2008, gan ddychwelyd ar gyfer pennod arbennig yn 2009.

Gwnaeth ymddangosiad mewn pennod o Doctor Who o'r enw 'The Unquiet Dead' ble daeth i amlygrwydd i brif awdur y gyfres Russell T Davies. Pan aeth yntau yn ei flaen i greu'r rhaglen Torchwood ysgrifennodd ran Gwen Cooper ar ei chyfer. Ymdangosodd Myles ymhob pennod o Torchwood.

Mae Myles hefyd wedi ymddangos mewn dramau megis Little Dorrit, Baker Boys, Merlin a Broadchurch.

Yn 2017 serenodd Myles yn y gyfres Un Bore Mercher ar gyfer S4C gyda'i gwr go iawn Bradley Freegard. Dysgodd Gymraeg er mewn cael chwarae'r rhan. Roedd y rhaglen yn lwyddiant yn Gymraeg ac yn ei fersiwn Saesneg 'Keeping Faith' a ddarlledwyd ar BBC One. Darlledwyd tair cyfres rhwng 2017 a 2020.

## **Bywyd personaol**

Mae Myles yn briod a'r actor Bradley Freegard ers 2013. Bu i'r ddau gwrdd yn y National Youth THeatre yn 1994. Mar ganddynt ddwy o ferched Matilda a Siena.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bustle.com/p/who-is-eve-myles-9739034
2. ↑ https://www.thetimes.co.uk/article/eve-myles-keeps-faith-with-welsh-language-5k37wvsnj
3. ↑ https://web.archive.org/web/20080210081054/http://www.rwcmd.ac.uk/news/news\_details.asp?newsid=146
4. ↑ https://www.bbc.co.uk/wales/arts/sites/eve-myles/
5. ↑ https://web.archive.org/web/20121004114539/http://www.welshicons.org.uk/html/eve\_myles.php
6. ↑ https://web.archive.org/web/20061103131304/http://www.bbc.co.uk/wales/southeast/sites/torchwood/pages/evemyles.shtml
7. ↑ https://www.ign.com/articles/2010/08/07/torchwood-the-new-world-is-coming
8. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/torchwood-star-cant-wait-start-1906271
9. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/all-about-eve-and-me-2124819
Olympia Comics Wiki

## Welcome to the Wiki

Welcome to the wiki. We’re a collaborative community website about your topic that anyone, including you, can edit. Click the edit button at the top of any page to get started!

## Describe your topic

Write a description about your topic. Let your readers know what your topic is about and add some general information about it.

## Latest activity

Photos and videos are a great way to add visuals to your wiki. Add one below!

File:Placeholder
Gogs

Cyfres deledu gomedi animeiddiedig yw Gogs, sydd wedi ei seilio ar deulu cynhanesiol o ddynion ogof.

## **Plot**

Mae Gogs yn dilyn teulu cyntefig mud o oes y cerrig. Roedd y gyfres yn cynnwys llawer o gomedi dywyll a hiwmor toiled. Roedd hefyd yn cynnwys brwydr ddyddiol y teulu ac eu ymdrechion i ddatblygu technoleg a cymdeithas, megis creu tân, ac yn aml yn methu yn ddiflas.

## **Cymeriadau**

 Oglas
 Ogla
 Igi
 Goglas
 Girj

## **Cynhyrchiad**

Dyfeiswyd y gyfres gan Deiniol Morris a Siôn Jones - y ddau yn siaradwyr Cymraeg o Fethesda. Penderfynodd y ddau fod gan y gair sillaf sengl 'Gog' y sain gywir ac ansawdd syml, uniongyrchol a oedd fel petai'n addas ar gyfer y natur gyntefig y teulu.

Roedd y gyfres yn defnyddio techneg animeiddio mudiant-stop (Saesneg:*claymation*).

Cyfarwyddwyd gan Deiniol Morris a Michael Mort o dan enw eu cwmni cynhyrchu, Aaargh Animation.

Comisiynwyd **Gogs** gan BBC Bryste ac S4C.

Roedd pum pennod yn y gyfres wreiddiol, pob un rhwng tua phump a chwe munud o hyd. Ar ôl ennill nifer o wobrau comisiynwyd ail gyfres o wyth pennod gyda phenodau yn rhedeg yr un hyd. Ym 1998, darlledwyd rhandaliad olaf Gogs, rhaglen arbennig 30 munud o hyd, Gogwana, a gafodd dderbyniad beirniadol hefyd ac enillodd nifer o wobrau.

## **Darllediad**

Darlledwyd "Gogs" am y tro cyntaf ar S4C yn mis Rhagfyr 1993.

Cafodd ei ddarlldu i weddill y DU yn 1996 ar y BBC.

## **Gwobrau**

Derbyniwyd Gogs glod rhyngwladol ac enillwyd sawl gwobr, gan ddechrau gyda BAFTA Cymru am "Yr Animeiddio Gorau" am bedair blynedd yn olynol yn 1995, 1996, 1997, a 1998. Unwaith eto, ym 1995 enillodd y sioe Wobr BAFTA Rhyngwladol Plant am Animeiddio Gorau, ac yn y BAFTAs rhyngwladol 1996, enillodd Gogs y cais am Animeiddiad Gorau. Ym mis Mehefin 1996, enillodd Gogs y wobr am yr animeiddiad gorau yng ngŵyl deledu Banff yng Nghanada.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.imdb.com/title/tt0109915/
2. ↑ http://www.toonhound.com/gogs.htm
3. ↑ https://www.thetvdb.com/series/gogs/allseasons/official
Dechrau Canu Dechrau Canmol

Cyfres deledu yw **Dechrau Canu Dechrau Canmol** sy'n cynnwys canu mawl cynulleidfaol Cristnogol.

Mae wedi cael ei ddarlledu ers 1961, yn wreiddiol ar BBC One Wales ac yna ar S4C.

## **Cynhyrchiad**

Cynhyrchwyd y rhaglen yn fewnol gan BBC Cymru o 1961 tan 1993 pan symudodd y cynhyrchiad i gwmni annibynnol Intrada. Ym 1998 cymerodd Teledu Elidir yr awenau cynhyrchu a cymerodd Avanti y cytundeb yn 2006. Ail-dendrwyd y cynhyrchiad yn 2017 ac fe'i dyfarnwyd i Rondo.

Daeth ffurf y rhaglen, sy'n gyfuniad o ganu cynulleidfaol a thystiolaethau personol o ffydd gan wahanol gyfranwyr, yn boblogaidd iawn. Yn sgal llwyddiant y rhaglen Gymraeg, penderfynodd y BBC ddechrau rhaglen Saesneg debyg, Songs of Praise.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p03j4wll
2. ↑ https://genome.ch.bbc.co.uk/schedules/service\_bbc\_television\_service/1961-01-01#at-13.30
3. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Dal+i+ganu+mawl+yng+ngwyneb+y+cilio+crefyddol.-a078295871
4. ↑ https://discover.library.wales/primo-explore/search?query=any,contains,Dechrau%20Canu,%20Dechrau%20Canmol%202007&tab=tab1&search\_scope=CSCOP\_EVERYTHING&sortby=rank&vid=44WHELF\_NLW\_NUI&lang=en\_US&mode=simple&fromRedirectFilter=true
5. ↑ https://rondo.cymru/religion/?lang=en
Dirgelwch yr Ogof (ffilm)

Ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 2002 yw ***Dirgelwch Yr Ogof***, sy'n seiliedig ar y nofel o'r un enw gan T. Llew Jones. Cafodd y ffilm ei chynhyrchu gan Endaf Emlyn.

## **Plot**

Wedi'i seilio ar nofel T. Llew Jones, mae'r ddrama anturus hon wedi'i gosod yn y 18fed ganrif ac ym myd smyglwyr Cwmtydu, pentref ar arfordir Ceredigion.

Wedi i gasgenni gael eu taflu oddi ar hen long, mae'r awdurdodau yn gwneud eu gorau i ddal ac i feio Sion Cwilt - arweinydd ac arwr y smyglwyr. Cymeriad blaenllaw arall yn y ffilm yw Harri Glascoed, sydd mewn cariad â'r ferch dafarn leol, Lucille, er bod teulu Harri a'i fryd arno i briodi merch tirberchennog cefnog o'r ardal. Y

n y ddrama, mae Harri'n ceisio gwarchod tir ei dad rhag cael ei werthu ac felly mae'n gadael i ymweld ' rhai o brif ddinasoedd Ewrop, lle mae'n gobeithio dod o hyd i bethau costus a chrand i'w gwerthu nol yng Nghymru.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p03c0m94
A Barcud Yn Farcud Fyth

Ffilm Gymraeg yw **A Barcud Yn Farcud Fyth** a ryddhawyd yn 1992.

Siôn Humphreys oedd cyfarwyddwr y ffilm yn seiliedig ar ddrama gan John Gwilym Jones.

## **Plot**

Drama gan John Gwilym Jones am ddyn yn ceisio gwrthryfela yn erbyn ei fagwraeth ymneilltuol.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://discover.library.wales/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLW\_ALMA21743330120002419&context=L&vid=44WHELF\_NLW\_NUI&lang=en\_US&search\_scope=CSCOP\_EVERYTHING&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=tab1&query=any,contains,A%20Barcud%20Yn%20Farcud%20Fyth&offset=0
Anfamol

Mae **Anfamol** yn addasiad teledu o ddrama lwyfan Rhiannon Boyle yn dilyn stori Ani, cyfreithwraig lwyddiannus sengl sydd newydd droi'n ddeugain ac sy'n penderfynu defnyddio banc sberm i gael babi.

## **Cynhyrchiad**

Mae'r ddrama yn addasiad o gynhyrchiad llwyfan o'r un enw gan Theatr Genedlaethol Cymru ddiwedd 2021.

Bethan Ellis Owen sy'n chwarae'r brif ran yn y ddrama, meddai fod y gyfres yn "rhoi rhyddid i famau wybod bod hi'n iawn i fod yn flin efo'u plant neu beidio'u licio nhw weithiau, a bod hynny ddim yn golygu nad ydyn nhw'n eu caru nhw". Ychwanega mai "... dyma'r tro cyntaf i S4C ddangos drama sydd yn llawn rhyw a dynion secsi De Americanaidd sy'n siarad Cymraeg."

Bu Bethan chwarae'r un rhan - Ani - yn y ddrama lwyfan.

Y tro hwn, daw'r cymeriadau oedd yn cael eu trafod yn rhan o fonolog lwyfan gwreiddiol Ani yn dod yn gymeriadau cig a gwaed. Ymysg y cast mae Wynford Ellis Owen – tad Bethan – yn chwarae rhan tad Ani.

Daeth yr ysbrydoliaeth i'r ddrama yn sgil profiadau personol yr awdur, Rhiannon Boyle o ddod yn rhiant: "Pan ges i ddwy o ferched o fewn 21 mis na'th o hitio fi fatha trên. Ar y tu allan o'n i'n ymdopi'n wych ond tu mewn o'n i'n rili stryglo efo colli hunaniaeth, blinder, gorbryder, iselder, teimlo'n anweledig a bored. O'n i isho siarad am y teimladau yna fel bod mamau eraill sy'n teimlo'r un fath yn gallu uniaethu a teimlo bod nhw ddim ar eu pen eu hunain. Dyma ddrama sy'n lleisio pethau mae pobl ofn, neu rhy *embarrassed* i siarad amdanynt. Mae hi'n gomedi ffraeth, di-flewyn ar dafod sy'n llawn hiwmor ond sydd â stori emosiynol llawn cariad a gobaith wrth wraidd y naratif."

Mae Anfamol yn cynrychioli merched cryf Cymru nid yn unig ar y sgrin ond hefyd y tu ôl i'r llenni. Mewn diwydiant lle mae merched yn cael eu tangynrychioli ar set, y nod oedd sicrhau bod cymaint o fenywod â phosibl yn rhan o'r tîm cynhyrchu.

Yn ôl y cynhyrchydd Branwen Williams: "Dyma gynhyrchiad cyntaf BBC STUDIOS i S4C ac mae'n fraint gan y cwmni i gynhyrchu rhaglenni Cymraeg i Gymru. Er mai stori am ferch yn dod yn fam ydi Anfamol, a'r holl heriau sy'n dod gyda hynny - mae gymaint mwy i'r ddrama hon y gall y gynulleidfa uniaethu gyda, beth bynnag eu rhywedd neu brofiad personol. Dyma stori am berthnasau cymhleth rhwng teulu, ffrindiau, cyd-weithwyr a'r bobl ddiarth 'da ni gyd yn dod ar eu traws o ddydd i ddydd. Mae'n stori i dadau, mamau, i rai sy'n dymuno cael plant, i'r rhai sydd methu cael plant, neu sydd ddim eisiau plant o gwbl. Dyma bum pennod sy'n ein harwain ar siwrne ddidwyll a digrif i herio'r syniad confensiynol o phwy a beth yw teulu."

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/56972/anfamol-drama-newydd-yn-dangos-y-realiti-o-fod-yn-riant-modern/
2. ↑ https://theatr.cymru/en/shows/anfamol/
3. ↑ https://www.atvtoday.co.uk/225091-s4c/
Gareth Lewis

Actor o Gymro yw Gareth Lewis sy'n fwyaf adnabyddus am bortreadu Meic Pierce ar yr opera sebon Pobol y Cwm rhwng 1975 a 2015.

## **Bywyd cynnar**

Daw Gareth yn wreiddiol o'r Felinheli ger Bangor.

Astudiodd yn Ngholeg Normal Bangor.

## **Gyrfa**

Cychwynodd weithio i'r BBC yn Bangor yn 13 oed yn actio.

Yn 1970 cafodd gytundeb llawn amser gyda BBC Cymru ac yntau oedd yr actor olau i barhau dan gantundeb yno hyd at y 90au.

Yn 1975 ymunodd a gast yr opera sebon Pobol y Cwm ynghanol ei gyfres gyntaf fel Meic Pierce, ffotograffydd ifanc yn wreiddiol o Fôn. Dychwelodd y cymeriad yn yr ail gyfres a mynd ymlaen i ddod yn gymeriad canolog i'r gyfres, yn rhedeg caffi'r pentref ac yn ychwanegu llawer o'r hiwmor yn y cyfresi gwreiddiol. Arhosodd gyda'r gyfres tan 1994 yn ei gyfnod gwreiddiol.

Rhwng 1978 a 1986 bu'n cyd gyflwyno'r gyfres i ysgolion Hwnt Ac Yma.

Lewis oedd yn lleisio holl gymeriadau pediar cyfres gwreiddiol Sam Tân rhwng 1987 a 1994.

Wedi gadael Pobol y Cwm ymddangosodd mewn nifer o gyfresi Cymraeg medis Rownd a Rownd, Yr Heliwr a dwy gyfres o Tair Chwaer.

Yn 1999 dychwelodd gymeriad Meic Pierce i Pobol y Cwm, fel gwestai i gychwyn ond o fewn dim daeth Meic yn gymeriad canolog i'r gyfres unwaith eto. Roedd ail gyfnod y cymeriad yn llawn straeon llawer mwy difrifol na wreiddiau comedi'r cymeriad a chafwyd teulu newydd iddo a phartneriaeth gydag Anita (Nia Caron). Rhwng 2002 a 2011 bu'r cwpwl yn rhedeg tafarn eiconig Y Deri Arms.

Gyda'i olwg yn gwaethygu penderfynodd Gareth ymddeol o'r gyfres a bu farw cymeriad Meic Pierce ar ôl gyfnod yn brwydro gyda chancr yn 2015.

Rhyddhaodd Gareth ei hunangofiant '**Hogyn o'r Felin**' yn 2016.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.walesonline.co.uk/whats-on/film-news/pobol-y-cwm-actor-gareth-8874833
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/blogs/wales/entries/9897cc0c-fddf-399f-ba6a-c55c60bc0cfa
3. ↑ https://www.digitalspy.com/soaps/a636529/pobol-y-cwm-pays-tribute-to-gareth-lewis-ahead-of-meic-exit-plot/
4. ↑ https://www.cambrian-news.co.uk/article.cfm?id=110539&headline=TV%20star%20launches%20autobiography&sectionIs=news&searchyear=2016
Carys Gwilym

Actor o Gymraes sy'n adnabyddus am ei rhan mewn dramau megis Talcen Caled, Amdani a Iechyd Da.

## **Gyrfa**

Mae Gwilym wedi ymddangso mewn nifer o gyfresi ar S4C gan gynnwys chwarae rhan Bethan Lloyd yn dair cyfres gyntaf Iechyd Da.

Rhwng 1999 a 2000 bu'n portreadu Gwenan yn ffwy gyfres gyntaf Amdani cyn mynd yn ei blaen i chwarae rhan Audrey mewn tair cyfres o Talcen Caled.

Mae wedi chwrae rhan y cymeriad achlysurol Mali Rees yn Pobol y Cwm a Jenny yn Rownd a Rownd.

I'r gynulleidfa ifanc mae yn fwy adnabyddus fel yr anghengfil Sploj yn y gyfres i blant meithrin Sblij a Sbloj.

Yn 2020 roedd yn aelod o gast y rhaglen gomedi Rybish.

Mae yn perfformio yn rheolaidd mewn cynhyrchiadau theatr gan gynnwys Te yn y Grug, Un Nos Olau Leuad a Llyfr Mawr y Plant i gwmni Theatr Bara Caws a Hen Rebel a Nyrsys i Theatr Genedlaethol Cymru.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymru/cylchgrawn/theatr/adolygiadau/un-nos-adol.shtml
2. ↑ http://theatr.cymru/portfolio/nyrsys/
3. ↑ https://www.management-2000.co.uk/cvs/carys\_gwilym.htm
C'mon Midffîld a Rasbrijam

Ffilm Gymraeg yw C'mon Midffîld a Rasbrijam a ryddhawyd yn 2004.

Roedd y ffilm yn ddilyniant i'r gyfres gomedi boblogiadd C'mon Midffîld! a cyfarwyddwyd gan Robin Evans.

## **Plot**

Ar ôl damwain car, mae Sandra yn yr ysbyty, ac mae criw Bryncoch yng weithio’n galed i wiredu breuddwyd Sandra o fynd ag anrhegion i gartref plant amddifad yn Azerbaijan. Ond mae’r daith yn llawn helynt, gyda Tecs yn trio cadw’r heddwch rhwng Arthur a George.

## **Darllediad**

Darlledwyd y ffilm ar ddiwrnod Nadolig 2004 ar S4C.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://sainwales.com/cy/store/dvd/sain-dvd-111
Gari Tryfan a'r Drych i'r Gorffennol

Ffilm Gymraeg yw **Gari Tryfan a'r Drych i'r Gorffennol** a ryddhawyd ym 2010.

Cyfarwyddwyd gan Dafydd Wyn. Mae'r ffilm yn ddilyniant i'r ffilm S.O.S. Galw Gari Tryfan (2008).

## **Plot**

Mae Gari Tryfan yn dal i fod yn gaeth yn y presennol ac mae wedi sefydlu asiantaeth dditectifs gyda Leusa a Cai. Eu hachos cyntaf? Datgloi cyfrinachau drych hynod.

Pwy yw’r bobl sy’n diflannu o hyd fel y ferch yn y gôt goch, y barbwr a dynes y siop hen greiriau? Beth yw cyfrinach abaty Ystrad Fflur? Beth yw cysylltiad Gari Tryfan gyda’r bobl hyn?

Dewch ar antur i ddatgloi dirgelion y gorffennol yng nghwmni’r ditectif enwocaf yng Nghymru.

## **Cynhyrchaid**

Mae'r ffilm yn seiliedig ar gyfres radio Gari Tryfan gan Idwal Jones.

## **Darllediad**

Darlledwyd y ffilm am y tro cyntaf dros gyfnod Nadolig 2010.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.intofilm.org/films/18818
2. ↑ https://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/27509/s4c-yn-rhoi-llwyfan-i-dalent-cymru-dros-y-nadolig/
Gwyneth Keyworth

Actores Gymreig yw **Gwyneth Anjuli Keyworth**  sy'n adnabyddus am ymddangos mewn dramau megos Fflam, Craith a Bang.

## **Bywyd cynnar**

Ganed Gwyneth ar 15 Medi 1990 yn Aberystwyth.

Pan yn bymptheg ymunodd a'r National Youth Theatre.

Graddiodd o'r Academi Gelf Ddramatig Frenhinol.

## **Gyrfa**

Ers graddio daeth yn fwyaf adnabyddus am ei rolau ar raglenni teledu Prydeinig, gan gynnwys *Misfits* a *The Great Outdoors*. Mae hi wedi cael rolau ffilm, gan gynnwys y ffilm arswyd canibalaidd *Elfie Hopkins* (2012) a drama gomedi 2014 *Closer to the Moon*.

Mae hefyd wedi ymddangos mewn sioeau llwyfan, gan gynnwys cynhyrchiad y Globe o The Heresy of Love (2015) gan Helen Edmundson a chynhyrchiad o *Little Shop of Horrors*.

Yn 2014, bu'n serennu yn y *Vodka Diaries* fel Periel ac, yn 2015, chwaraeodd Clea yn Nhymor 5 o gyfres HTC *Game of Thrones*.

Ers 2016 mae hi wedi ymddangos yn gyson mewn cynhyrchiadau Cymraeg, gan gynnwys Y Gwyll a Bang.

Bu'n serennu yn gyfres gyntaf Craith, a'r fersiwn saesneg Hidden yn 2018.

Yn 2021 cafodd y brif ran yn y gyfres ddrama Fflam.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.essence-magazine.co.uk/Gwyneth-Keyworth-Interview-Sept-2019.html
2. ↑ https://www.cambrian-news.co.uk/article.cfm?id=119249&headline=Misfits%20and%20Black%20Mirror%20actress%27%20advice%20for%20young%20actors&sectionIs=news&searchyear=2018
3. ↑ https://www.curtisbrown.co.uk/client/gwyneth-keyworth/cv
4. ↑ https://www.bbc.co.uk/mediacentre/mediapacks/hidden-craith/keyworth
Camgymeriad Gwych

Ffilm ddogfen yw **Camgymeriad Gwych** a ryddhawyd ym 2000.

Cyfarwyddwyd y ffilm gan Marc Evans.

## **Plot**

Mae'r ffilm ddogfen hon yn dilyn grŵp o gerddorion o Gymru sy'n rhyngweithio ac yn chwarae yn y stiwdio. Yn cyfuno lluniau o'r ddinas â cherddoriaeth John Cale fel y'i perfformir gan sêr Cymru fel Catatonia, Big Leaves a Manic Street Preachers.

## **Darllediad**

Dangoswyd y ffilm am y fro cyntag yn Wyl Ffimliau Caerdydd yn Nachwedd 2000.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://filmhubwales.org/en/films/camgymeriad-gwych/
2. ↑ https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8745bc3c
Deri Deg

Roedd Deri Deg yn gyfres deledu plantyn yr arddull animeiddio stop-motion a ddarlledwyd yn wreiddiol rhwng 1985 a 1986.

Bu'r rhaglen yn dilyn anturiaethau'r cymeriadau Concyr, Sycamorwydden, Derwen a Robin y Post.

Hwn oedd y sioe deledu gyntaf i blant gael ei chynhyrchu gan Bumper Films ar gyfer S4C. Yn ddiweddarach fe wnaeth y cwmni gwmni Sam Tân, Joshua Jones a Bryn Seren ar gyfer y BBC.

Dillwyn Owen oedd y storïwr.

Darlledwed y rhaglen yn yr iaith saesneg fel Rocky Hollow ar The Children's Channel (1985) ac ITV (1989-1990).
Gwlad yr Astra Gwyn

Cyfres gomedi yn dilyn dreifar tacsi diniewed o'r enw Trefor a'r rhai sy'n teithio yn ei gerbyd.

Cafodd y gyfres ei gomisynu ar ôl i'r sgetsys gwreiddiol fel rhan o'r rhaglen gomedi Ddoe Am Ddeg brofi'n boblogaidd.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p04nxsxf
2. ↑ https://golwg.360.cymru/celfyddydau/sgrin/93867-gwlad-yr-astra-gwyn-yn-mynd-i-ddulyn
3. ↑ https://www.s4c.cymru/en/about-us/page/31295/viewing-figures-week/?weekid=859
4. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p02b55k5
5. ↑ https://www.s4c.cymru/abouts4c/annualreport/acrobats/s4c-annual-report-2012.pdf
6. ↑ http://www.s4c.cymru/abouts4c/annualreport/acrobats/s4c-annual-report-2013-2014.pdf
Golau Un o'r Awenau

Ffilm Gymraeg yw Golau Un o'r Awenau a ryddhawyd ym 1984.

Ysgrifnwyd y ffilm gan Gruffydd Parry a cynhyrchwyd gan George P. Owen.

## **Plot**

Drama yn portreadu'r gwrthdaro rhwng y newydd a'r traddodiadaol mewn pentref bach Gymrieg.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://discover.library.wales/permalink/f/1eskrbt/44NLW\_ALMA21823543120002419
Er Cof Annwyl

Drama gan Ewart Alexander yw Er Cof Annwyl, yn dehongli sgwrs rhwng dwy wraig weddw.

## **Plot**

Mae Mrs Jarvis mewn galar am ei gwr Dafydd a fu farw mewn damwain car. Derbynai ymweliad gan ddynes ddiarth sy'n holi cwestiynau am eu perthynas.

Daw i'r amlwg na gwr y ddynes ddiarth oedd yn gyfrifol am y ddamwain car mewn ymgais i ladd ei hun.

## **Cynhyrchiad**

Cynhyrchwyd y ddrama yn Gymraeg ag yn Saesneg. Darlledwyd "In Loving Memory" ar BBC One Wales ar y 12fed o Hydref 1973 yn serennu Margaret Rawlings a Virginia McKenna.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://genome.ch.bbc.co.uk/2206567c6c49aa7bef5de2ba9607a123
2. ↑ https://genome.ch.bbc.co.uk/f685d207777227c04f5741f9946484c4
3. ↑ https://worldradiohistory.com/UK/BBC/BBC-Annual/BBC-Year-Book-1975.pdf
Ding Dong

Rhaglen deledu i blant oed meithrin oedd **Ding Dong.**

Darlledwyd fel rhan o Planed Plant Bach.

## **Cynhyrchiad**

Comiswynwyd y gyfres gan bennaeth rhaglenni plant S4C, Meirion Davies.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.s4c.cymru/abouts4c/authority/pdf/2002\_03e.pdf
2. ↑ https://www.thefreelibrary.com/New+talent+challenge%3B+Meirion+Davies+is+leaving+as+head+of+S4C%27s...-a080654380
Dewi Rhys Williams

Actor o Gymro sy'n adnabyddus am ymddangos mewn dramau megis Tair Chwaer, Caerdydd a Teulu.

## **Gyrfa**

Bu Dewi yn gyflwynwr ar y rhaglen gylchdrawn i blant Bilidowcar am gyfnod ar gychwyn yr 80au.

Aeth yn ei flaen i ymddango mewn nifer o ddramau megis Dinas, Bowen a'i Bartner a'r gyfres gomedi Rhagor o Wynt.

Yn 1996 ymddangosodd am y tro cyntaf fel gymeriad Bleddyn Matthews yn y gyfres boblogaidd Pobol y Cwm. Bu i'r cymeriad ymddangos yn achlysurol am gyfnod cyn dod yn gymeriad parhanol yn 2000.

Rhwng 1997 a 2000 bu'n chwarae rhan Alan yn y gyfres Tair Chwaer a'r ffilm Cymer Dy Siâr a fu'n glo i'r gyfres. Enillodd wobr BAFTA Cymru am ei waith ar y ffilm.

Bu'n rhan o gyfres Caerdydd am bum cyfres rhwng 2006 a 2010 a Teulu rhwng 2008 a 2012.

Mae hefyd wedi ymddangos mewn dramau megis Pen Talar, Tir, Y Gwyll a 35 Diwrnod.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.emptagehallettcardiff.co.uk/shop/product/10151/dewi-rhys-williams/
2. ↑ http://awards.bafta.org/award/2000/cymru/actor
Anrheg Elin

Ffilm Nadoligaidd i blant yw **Anrheg Elin** a ryddhawyd ym 2000.

Ysgrifennwyd y ffilm gan Caryl Parry Jones a Tony Llewelyn a cyfarwyddwyd gan Dafydd Wyn.

## **Plot**

Stori gerddorol dymhorol am Elin, merch fach sydd heb ddweud wrth ei mam tan y funud olaf ei bod hi am gael tegan arbennig fel anrheg Nadolig.

Dilynwn y fam wrth iddi frwydro yn erbyn trafferthion di-ri i brynu anrheg arbennig i'w merch sef y ddol sydd ar restr pob merch yn y wlad - y Dolicosiboli.

## **Darllediad**

Darlledwyd y ffilm yn wreiddiol dros gyfnod Nadolig 2000.

Roedd y ffilm ar gael fel rhan o arlwy Nadolgiaidd S4C Clic ym 2021.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/performer-proud-poet-laureate-2255187
2. ↑ https://cardiffstudentmedia.co.uk/quench/cymraeg/clasuron-nadoligaidd-cyfrwng-cymraeg/
3. ↑ https://www.s4c.cymru/en/press/page/47976/press-pack-christmas-2021-on-s4c/
4. ↑ http://www.iftn.ie/news/?act1=record&only=1&aid=73&rid=190&tpl=archnews&force=1
Dinas

Opera sebon sy’n dilyn hynt a helynt rhai o Gymry Cymraeg Caerdydd wrth iddynt gydweithio, cyd-fyw a chymdeithasu yn y Brifddinas.

## Crynodeb

Teulu canolog y gyfres yw’r teulu Ambrose, un o deuluoedd llewyrchus y brifddinas gyda’r penteulu, Paul Ambrose yn rhedeg cwmni llwyddiannus ei deulu Ambrose International. Mae Paul yn teithio’r byd, o Hong Kong i Efrog Newydd, gan adael ei wraig Helen a’i ferch Miriam gartref yn Melbourne House i gecru a ffraeo ymysg ei gilydd. Nid yw Helen yn gweithio, ond treulia ei dyddiau yn ymlacio, siopa a chiniawa gyda ffrindiau, tra mae Miriam ei merch ddwy ar bymtheg yn mynychu’r ysgol breifat ac yn aros allan yn hwyr gyda’i ffrindiau.

Ffrind pennaf Helen Ambrose yw Ruth Gregory, dynes fusnes llwyddiannus sy’n byw i’w gwaith ac yn rhedeg y cwmni recriwtio GALW ac ar fin sefydlu partneriaeth fusnes â Paul Ambrose. Mae hi’n briod â Robin Gregory, newyddiadurwr i’r South Wales Standard sy’n arbenigo mewn newyddiaduraeth fusnes a materion ariannol, ac sy’n treulio llawer o’i amser yn yfed wisgi yn Mistro y Sgwner yn y Bae.

Ynghyd â’u prif fusnes mae gan yr Amrboses fflatiau y maent yn eu gosod ar rent, ac yma y mae rhai o gyn-fyfyrwyr coleg Glannau Hafren (o’r gyfres Coleg) bellach yn byw. Mae Elwyn Scourfield wedi llwyddo i gael swydd dda gyda chwmni electroneg Intern, tra mae ei gyd-fyfyrwyr Carys Jones a Dylan Pierce a’u bryd ar yrfa yn y cyfryngau er bod cael swydd heb gerdyn undeb yn profi’n anoddach na’r disgwyl. Yma hefyd y mae Helga Lewis, un o weithwyr uchelgeisiol cwmni GALW sydd a’i bryd ar lwyddo ym maes recriwtio.

Yn chwilio am swydd hefyd y mae Richard Morris, cyn-ddarlithydd drama yng ngholeg Glannau Hafren, cyn iddo ddod ar draws Peter Jennings sy’n rhedeg y cwmni annibynnol Lens. Ai cynhyrchiad diweddaraf y cwmni ‘Ieuan’ fydd llwyddiant neu fethiant nesaf S4C?

Yn fan cyfarfod i’r cymeriadau i gyd y mae Bistro y Sgwner a chlust barod Jo Benson y rheolwraig. Yma y gwelwn fywydau’r cymeriadau yn cyd-daro a chyd-blethu i ffurfio naratif dramatig a chyffrous cyfres gyntaf Dinas.
Byw Yn Dy Groen

Mae ***Byw Yn Dy Groen*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 2001. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Pip Broughton.

## **Plot**

Am y tro cyntaf mewn trideg mlynedd mae gwr busnes llwyddiannus Ellis Thomas yn dychwelyd i fro ei febyd yn Sir Benfro, a hynny ar gyfer angladd ei fam.

MAE cyndynrwydd Ellis Thomas (Aneirin Hughes) i dyfu i fyny yn taflu cysgod ar ei berthynas efo'i wraig, a daw'r cyfan i uchafbwynt wrth i'w fam farw. Mae o felly'n gorfod dychwelyd adref i'w hen gynefin a'r cartref nad ydy o wedi ymweld ago ers blynyddoedd maith, rhywbeth a fydd yn newid ei fywyd am byth. Ond er bod Ellis wedi newid llawer ers iddo fod adref ddiwethaf, mae ei filltir sgwar yn Sir Benfro mor ddigyfnewid a phrydferth ag erioed.

Ac yng nghwmni rhai o'r bobol leol, mae Ellis yn cael ei sugno i fyd o hen atgofion ac emosiynau newydd, cyffrous. Un o'r bobol leol sy'n ei helpu ydy Sara (Lisa Palfrey), ffrind agos i'w fam, a thrwyddi hi daw Ellis i ddysgu mwy am ei fam ac am ei fywyd ei hun.

Cymhlethir pethau ymhellach wedi iddo gwrdd â Sara, gweddw ifanc a ffrind i'w fam.

## **Cynhyrchiad**

Cynhyrchwyd **Byw yn dy Groen** gan Nerys Lloyd o gwmni teledu Boda, a'r cyfarwyddydd oedd Pip Broughton. Caiff cerddoriaeth jazzy ffilm ei chwarae gan fand jazz Nick Turner's Allstars o Sir Benfro, a'i pherfformio gan Llio Millward.

Ffilmwyd y cyfan ar leoliad yn Porthgain a Mwnt, Sir Benfro.

Yn y ffilm, mae gan cymerad Sara fab - Con - sy'n cael ei bortreadu gan Gwilym Hughes, mab Aneirin Hughes oedd yn 9 oed ar y pryd.

I'r awdur Phil Rowlands, a gafodd ei eni a'i fagu yn Sir Benfro ac a gollodd ei dad hefyd yn ystod ei blentyndod, mae'r ffilm yn agos iawn at ei galon. Dywed ei fod yn awyddus i ysgrifennu rhywbeth roedd yn teimlo i'r byw yn ei gylch, ac am ddelio a rhai o'r emosiynau hynny y bydd pawb yn eu profi wrth golli rhieni.

## **Darllediad**

Dangoswyd y ffilm yn Wyl Ffilm Ryngwladol Cymru yn 2001.

Darlledwyd ar S4C am y tro cyntaf ar Ragfyr 30 yr un flwyddyn.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://wici.porth.ac.uk/index.php/Byw\_Yn\_Dy\_Groen
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymru/adloniant/ffilm/0111caerdydd.shtml
Gelert (ffilm)

Ffilm animeiddiedig yn olrhain hanes Gelert y ci. Darlledwyd am y tro cyntaf ar Ddiwrnod Nadolig 2007.

## **Plot**

Defnyddir y chwedl hanesyddol boblogaidd o Dywysog Llywelyn a’i gi Gelert i ddehongli pwysigrwydd cyfeillgarwch a ffyddlondeb ynghyd â’r perygl o ddicter a diffyg meddwl.

Mae’r ddyfais o stori tu fewn i stori yn cysylltu cymeriadau’r hogyn a’i gi dros amser (Llew/Gel yn y presennol, Llywelyn/Gelert yn hanesyddol). Trwy glywed am hanes trist Llywelyn Tywysog Gwynedd yn lladd Gelert trwy gamddealltwriaeth, mae’r hogyn ifanc Llew yn dysgu'r pwysigrwydd o werthfawrogi ei gi, Gel.

## **Cynhyrchiad**

Mae'r ffilm yn animeiddiad uchelgieisol sy’n cynnwys golygfeydd cefndirol CGI gyda 600 o olygfeydd.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://wici.porth.ac.uk/index.php/Gelert
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p02fqnnq
Catherine Tregenna

Dramodydd, sgriptwraig teledu ac actores Gymreig yw **Catherine Tregenna** sy'n adnabyddus am gyd-greu'r gyfres Cowbois ac Injans ac am bortreadu Kirstie McGurk ar Pobol y Cwm.

## **Gyrfa**

Yn 1988 ymunodd a gast y gyfres sebon Pobol y Cwm yn ran Kirtie McGurk. Arhosodd gyda'r rhaglen fel cymeriad parhaol hyd at 100- gan wneud ymddangosiadau achlysurol hyd at 1997.

Ymddangosodd fel actores hefyd yn ffilmiau Blodeuwedd, Rhith y Lloer a Chwedl Nadolig.

Roedd yn aelod o gast y gyfres ddrama Pris y Farchnad ac roedd ganddi ran doctor yn Satellite City.

Yn 2001 ysgrifennodd y ddrama *Art and Guff,* drama am ddau o ffrindiau yn byw yn Llundain.

Aeth yn ei blaen i gyd-ysgrifennodd y gyfres deledu Cowbois ac Injans a phedair pennod o gyfres wyddonias y BBC, *Torchwood*: "Out of Time", "Captain Jack Harkness", "Meat" a "Adam". Yn ogystal â chyd-ysgrifennu Meat, fe wnaeth greu'r propiau 'cig' a ddangoswyd yn y bennod. Yn 2008 fe enwebwyd y bennod "Captain Jack Harkness" ar gyfer gwobr Hugo am Gyflwyniad Dramatig Gorau, Ffurf Fer.

Mae wedi ysgrifennu penodau ar gyfer *EastEnders*, *Casualty* ac ar gyfer pedair cyfres gyntaf y ddrama drosedd *Law & Order: UK* ar ITV1, a ddechreuodd yn Chwefror 2009.

Yn Nhachwedd 2014, cadarnhawyd y byddai'n ysgrifennu pennod i nawfed gyfres *Doctor Who*, a ddarlledwyd yn 2015 gyda'r teitl "The Woman Who Lived".

Mae hi wedi cyfrannu sgriptiau at gyfresi Lucky Man, Riviera a The Watch.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.imdb.com/name/nm0871734/
2. ↑ https://web.archive.org/web/20120509054547/http://www.satellitecitytv.net/sc\_credits\_and\_more\_characters.html
3. ↑ http://www.theatre-wales.co.uk/plays/review\_archive.asp?playname=Art%20and%20Guff&company=Sgript%20Cymru
4. ↑ https://web.archive.org/web/20081221004127/http://www.denvention.org/hugos/08hugonomlist.php
5. ↑ https://cultbox.co.uk/features/lists/catherine-tregenna-best-torchwood-episodes
6. ↑ https://www.bbc.com/mediacentre/mediapacks/doctorwhoseries9/catherine-tregenna/
Cwcw

Ffilm Gymraeg yw **Cwcw** a ryddhawyd yn 2008.

Cyfarwyddwyd gan Delyth Jones.

## **Plot**

Stori Jane Jones yw Cwcw - sgriptwraig opera sebon o Gaerdydd yn briod a'r actor Sam Llywelyn sy'n chwarae'r brif ran yn y sebon sef Dr Gareth.

Yn dilyn cyfres o ddigwyddiadau annioddefol, mae hi'n rhedeg i ffwrdd gyda dieithryn llwyr, John ac yn ail greu ei hun fel rhywun arall mewn pentre diarffordd. Er hynny, ni all ddianc oddiwrth ddryswch ei meddwl ei hun na chysgod y gorffennol yn enwedig pan ddaw doctor newydd i'r pentre!.

## **Cynhyrchiad**

Cwcw oedd y ffilm gyntaf i Delyth Jones gyfarwyddo.

## **Darllediad**

Cafodd y ffilm ei arddangos am y tro cyntaf ar 28 Tachwedd 2008 yn y Soundtrack International Film and Music Festival.

Darlledwyd ar S4C yn 2010 mewn dwy ran.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.imdb.com/title/tt1087439/fullcredits/?ref\_=tt\_cl\_sm
2. ↑ https://johnhardymusic.com/project/2007/cwcw-cuckoo
3. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-tv/drama-emotional-meltdown-explored-cwcw-2760175
4. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Stepping+write+into+a+nightmare%3B+8+lifetelevision-a0220497248
5. ↑ http://awards.bafta.org/keyword-search?keywords=cwcw
6. ↑ https://www.s4c.cymru/en/press/post/27500/s4c-film-scoops-another-prestigious-broadcasting-award/