Francja

## V Republika Francuska

### Największe miasta

Paryż, Nantes, Tuluza, Montpellier, Marsylia, Lyon, Nicea, Barcelona, Strasburg, Bordeaux

**Francja, V Republika Francuska** - Państwo w Europie Zachodniej, położone między Morzem Śródziemnym a Morzem Północnym i Oceanem Atlantyckim. Od północy graniczy z Beneluksem, od zachodu z Niemcami, Szwajcarią i Włochami Północnymi, a od południa z Hiszpanią.

## Historia

### **Dwudziestolecie międzywojenne**

Po I wojnie światowej we Francji panowały powojenne trudności finansowe, oraz masowe problemy z odbudową infrastruktury i przemysłu kraju. Francuskie społeczeństwo wyraźnie uległo podzieleniu - część pozostawała wierna liberalnej demokracji, u innych panowały silne nastroje nacjonalistyczne wzbudzone przez zwycięstwo w Wielkiej Wojnie, a wśród robotników pojawiło się niezadowolenie i wrzenie rewolucyjne. Starając się wymusić spłaty reparacji wojennych przez Niemcy w postaci dostaw niemieckich surowców i węgla, torpedowane przez niemieckich przemysłowców, Francja rozpoczęła 1923 okupację Zagłębia Ruhry. W 1928 nastąpiła stabilizacja franka, modernizacja przemysłu i rolnictwa oraz mechanizacja i elektryfikacja wsi. System wielkich robót publicznych m.in. budowa linii Maginota doprowadziła do likwidacji bezrobocia oraz częściowego zaspokojenia roszczeń społecznych, szczególnie ze strony robotników.

Światowy kryzys gospodarczy w latach 1929-1935 zdestabilizował Francję. Upadło wiele firm, a na wsi panował kryzys. Coraz większą popularnością cieszyły się skrajne ugrupowania. W trakcie hiszpańskiej wojny domowej francuski rząd praktykował twardą politykę nieinterwencji. Po niemieckich żądaniach wobec Czechosłowacji Francja podpisała układ monachijski, aby załagodzić napięcia w Europie.

### **II wojna światowa**

Ludności francuskiej nie podobała się polityka uległości wobec Niemiec prowadzona przez ówczesny rząd, w związku z tym w maju 1939 roku nastąpiła radykalna zmiana w francuskiej polityce zagranicznej. Po napaści na Polskę a zarazem wybuchu II wojny światowej, 3 września 1939 Francja razem z Wielką Brytanią wypowiedziała Niemcom wojnę. Francuskie wojska rozpoczęły zwycięską ofensywę w Saarze, co w późniejszym czasie poskutkowało zajęciem terenu południowej Nadrenii. Niemcy przenieśli dużą część swoich dywizji na front zachodni, próbując przeprowadzić kontrofensywy, jednakże bezskutecznie. Od listopada 1939 do maja 1940 obowiązywał rozejm między Aliantami a Osią. W tym czasie Francuzi mocno uzbroili oddziały w okupowanej Nadrenii, a także umocnili swoją granice z Włochami, obawiając się wypowiedzenia przez nie wojny. 12 maja 1940 roku Wehrmacht rozpoczął ofensywę na froncie z Polską, w okolicach Zielonej Góry, a Państwo Włoskie wypowiedziało wojnę Francji, Jugosławii i Grecji. Wtedy na jakiś czas szala zwycięstw przechyliła się na stronę Osi. Niemcy zdołali odbić mniej więcej połowę okupowanych przez Francuzów ziem, a Włosi, mimo umocnienia granicy, bez większych problemów wdzierali się w Sabaudię. Podobnie było na froncie z II Rzeczpospolitą - Rzeszy udało się dojść aż pod Poznań. Nieoczekiwanie losy wojny ponownie się odwróciły - francuska armia rozpoczęła całkowitą ofensywę wgłąb Niemiec, a także wypierać Włochów ze zdobytych terenów. Finalnie II wojna światowa zakończyła się 29 czerwca 1941 roku. Wtedy świat obiegła informacja o samobójczej śmierci Adolfa Hitlera, a Karl Donitz ogłosił kapitulacje III Rzeszy. Francuzi i Brytyjczycy podjęli się rozmów negocjacyjnych z Włochami, nie chcąc dalszego kontynuowania wojny. Dzięki temu pomiędzy państwami doszło do porozumienia, w wyniku którego Włosi zmuszeni byli wypłacić część reperacji i oddać Istrię pod kontrole Jugosławii. Mimo to faszyści zachowali swoją władze w kraju.

### **Lata 40.**

Po końcu II wojny światowej stabilizacja Francji ponownie mocno spadła, szczególnie we francuskich koloniach, których to ludność zaczęła domagać się niezależności. Francuzi nie chcieli się jednak z tym zgodzić, co wplątało ich w wiele wojen kolonialnych. W ich wyniku utracili władze m.in w Syrii. Poparcie dla rządu było na niskim poziomie wśród obywateli, a ich podziały były jeszcze bardziej zauważalne niż po I wojnie światowej. W tej sytuacji o losach IV Republiki przesądziło przejęcie 13 maja 1948 władzy przez gen. de Gaulle’a. 29 maja sformował on własny gabinet, obejmując funkcję premiera, a miesiąc później w przedterminowych wyborach - także Prezydenta.

Swą polityką wewnętrzną doprowadził do gospodarczej stabilizacji Francji, umocnienia waluty, modernizacji i rozwoju rodzimego przemysłu. Jego działania napotykały jednak silny opór sił lewicowych był zwalczany przez komunistów, socjalistów i radykałów. Polityka zagraniczna de Gaulle’a miała na celu przywrócenie Francji liczącej się pozycji na arenie międzynarodowej. W pierwszej kolejności uregulowano sprawy dotyczące francuskich kolonii i terytoriów zamorskich, będące źródłem największych konfliktów. Jego gabinet rozpoczął także prace nad nową konstytucją, która zmieniała Francję w republikę prezydencką. Napotkało to szereg niezadowoleń społecznych w formie protestów, głównie ze strony liberałów.

### **Lata 50.**

W okresie lat 50. Francja ociepliła swoje stosunki z Wielką Brytanią i Polską. W 1954 roku wszystkie państwa podpisały ze sobą układ o wzajemnej współpracy militarnej. W 1955 roku, kiedy w Niemczech doszło do nazistowskiego puczu i proklamowano powstanie IV Rzeszy, Francuzi rozpoczęli przygotowania do nieuniknionej wojny.

### **III wojna światowa**

17 kwietnia 1956 roku Reichspakt w porozumieniu z niektórymi byłymi państwami Osi i Japonią dokonało agresji zbrojnej na wiele państw Europy i Azji, w tym na Francję. Mimo francuskich sukcesów w II wojnie światowej, stan przygotowania ich armii ani trochę nie odzwierciedlał tego, jak wyglądał on 17 lat temu. Niemcom udało się zająć starą Linię Magginota. Po zajęciu Belgii, Holandii i Luksemburga, rozpoczęli błyskawiczną ofensywę wgłąb Francji. 29 maja 1956 roku Hiszpania bez wypowiedzenia wojny wkroczyła na teren Francji. Na początku lipca niemieckie dywizje znajdowały się już na terenie Île-de-France. Rząd Charlesa de Gaulle'a przeniósł się na Polinezję Francuską. Kiedy Niemcy byli już pod Paryżem, i rozpoczynały się walki o miasto, wojsko w obawie przed zniszczeniem metropolii zaproponowało warunkową kapitulację. W jej wyniku północna część Francji została oddana w ręce Rzeszy, która utworzyła tam protektorat, a południowa część kraju pozostała niezależna z rządem w Vichy, który jednak ściśle współpracował z emigracyjnym gabinetem de Gaulle'a. Francuzom udało się przeprowadzić udaną kontrofensywę na froncie hiszpańskim. Rozpoczął się wtedy okres tzw. dziwnej wojny, ponieważ mimo pozostawania w stanie konfliktu pomiędzy Francją a Hiszpanią, nie prowadziły one między sobą żadnych działań wojennych. Pod francuską okupacją pozostawała Barcelona. Wspólnie z rządami Wielkiej Brytanii, Polski i Stanów Zjednoczonych zatwierdzono plan i przygotowania do operacji "Avalanche", będącej rozległą inwazją wojsk Narodów Zjednoczonych na wybrzeże Włoch, w okolicach Rzymu. W jej trakcie 9 dywizji piechoty morskiej wylądowało na brzegu Lacjum, skąd po długich i bardzo ciężkich walkach rozpoczęto ofensywę w kierunku stolicy wroga. Francuskie wojska z granicy rozpoczęły ofensywę w kierunku Genui i Parmy. Po zajęciu stolicy, rząd Włoch ogłosił kapitulację. Pod kontrolą francuzów znalazły się Genua i Piemont. Po tym morale francuzów znacznie wzrosły, co bezpośrednio doprowadziło do unifikacji rządów w Vichy z emigracyjnymi. W okupowanej Francji ogłoszono prorządowy przewrót, a generalny gubernator Alfred Jodl został aresztowany przez francuską armię. Tym samym północna część kraju została włączona do południowej. IV Rzesza nie interweniowała, ponieważ sama musiała bronić się przed nacierającą w kierunku Berlina polsko-sowiecką armią, pod dowództwem Jana Biesiadeckiego i Gieorgija Żukowa. Po zakończeniu wojny w Europie, Francuzi wzięli udział w finalnej operacji "Mors", będącej lądowaniem na terenach SS-Sudamerika, w Ameryce Południowej, po której to sukcesie zakończyła się III wojna światowa. Śmierć poniosło aż 33% populacji Francji sprzed wojny, a więc średnio co trzeci francuz. W 1959 roku Francja weszła w skład NATO.

### **Lata 60.**

Po wojnie Francja rozpoczęła badania nad bronią nuklearną, zainspirowana polskimi projektami "President bomby". W ich posiadanie weszło wiele akt, dokumentów i projektów wojskowych należących do Reichspaktu. Po wojnie na nieszczęście rządu powrócił temat niestabilności kolonialnej. W trakcie tzw. "Afrykańskiej czerwonej wiosny", wiele rewolucji nastąpiło także we francuskich koloniach. W ich wyniku niepodległość uzyskały Algieria i Maroko, które znalazły się pod bezpośrednim wpływem V Międzynarodówki. Algieria wróciła jednak do strefy wpływów NATO za sprawą amerykańskiej interwencji przeprowadzonej kilka lat później. W 1969 roku w Gabonie będącym wtedy francuską kolonią doszło do zamieszek, które w krótkim czasie zmieniły się w zbrojną komunistyczną rewolucje wymierzoną przeciwko władzom w Paryżu. Rewolucjoniści wspierani przez V Międzynarodówkę dzięki wsparciu lokalnego społeczeństwa szybko przejmowali kontrole nad największymi miastami Gabonu i okolicznych ziem. Pomimo próśb francuskie władze nie otrzymały wsparcia ze strony innych państw NATO, zdecydowała się ich za to wesprzeć frankistowska Hiszpania, co dało rebeliantom pretekst do wkroczenia na teren Gwinei Hiszpańskiej. Nieprzygotowane garnizony nie odparły ataku, w związku z czym władza nad zamorskim terytorium została stracona. Wraz z kwietniem Francja uległa, decydując się na podpisanie traktatu pokojowego. Tym samym w połowie 1969 roku powstała Gabońska Republika Ludowa.

### **Lata 70.**

W 1976 wybory prezydenckie i parlamentarne zwyciężył nacjonalistyczny Front Narodowy, a głową kraju został René Pleven.

### Lata 80.

Na początku lat 80. Francja stała się areną walk pomiędzy terrorystami z organizacji Al-Qatala a antyterrorystami francuskimi i Siłami Zbrojnymi Francji. Jednym z najhuczniejszych zamachów było uderzenie terrorystów na Marsylie, gdy to terroryści wlecieli samolotem w budynek ratusza miejskiego. Samolot co prawda, zawadził jedynie skrzydłem o budynek ratusza, ale uderzył w centrum miasta więc straty i tak były ogromne.

Drugi największy zamach w historii Francji miał miejsce w stolicy tego kraju - Paryżu. Terroryści zdetonowali cztery bomby chemiczne w centrum miasta. Chemikalia rozpyliły się na co najmniej 2/3 miasta. Antyterrorystom i Wojsku udało się powstrzymać zdetonowanie piątej bomby.

### Lata 90.

W 1991 roku papież Pius XIII ogłosił Krucjatę Francuską. Po paru miesiącach walk Francja została zdobyta i przekazana w ręce bojówek CNF.