Walerian Winnicki

ps. "Drwal"

Walerian Winnicki na nagraniu kroniki filmowej, Protektorat Szubina, 1943

**Walerian Winnicki**, pseudonim **"Drwal"** (ur. 30.01.1896 w Żninie; zm. 1 maja 1951 w Bydgoszczy) - adiutant i przyjaciel Jana Monetarnego, tłumacz, poliglota, sekretarz Sztabu Generalnego Legionu Szubin. Wbrew powszechnej opinii, nie posiadał on stopnia wojskowego, a na mundurach nosił niemieckie pagony generalskie bez oznaczenia stopnia.

## Do pierwszej wojny światowej

Walerian Winnicki urodził się w rodzinie mieszczańskiej, jego ojciec był właścicielem kamienicy i drobnej księgarni naukowej. Za sprawą ojca, Walerian zaczął interesować się historią Pałuk oraz uczyć się języków. Znał język polski, nowopałucki, niemiecki, rosyjski, angielski oraz francuski.

W 1914 roku uciekł przed mobilizacją i dołączył do oddziałów partyzanckich, gdzie w oddziale słynnego dowódcy Jarosława "Topornika" Zawadzkiego był cekaemistą. Stąd też wziął się jego pseudonim "Drwal" - od ścinania Polaków i Niemców seriami.

Ze względu na poważny postrzał brzucha, którego doznał w 1918 roku, nie mógł zaangażować się w walkach o niepodległość Republiki Ziemi.

## Międzywojnie

W 1921 roku wyjechał do Berlina gdzie poznał Jana Monetarnego, Kristofa Kononowa oraz innych emigrantów. W tym czasie został tłumaczem Monetarnego i towarzyszył mu na każdym spotkaniu z Niemcami oraz pisał listy w jego imieniu. W 1939 roku wrócił na ziemię wraz z Monetarnym i innymi Pałuczanami.

## Legion Szubin i losy powojenne

Jego działalność jako Szefa Sztabu polegała praktycznie tylko na tłumaczeniu pism z Berlina na język nowopałucki oraz pałucki, a także pism pałuckich na niemiecki. Podczas oblężenia Szubina przez Armię Czerwoną w styczniu 1945 roku, Winnicki został ranny w nogę, jednak razem z Monetarnym i grupą żołnierzy przedarli się przez pierścień okrążenia i zaczęli prowadzić działania partyzanckie. Dwa tygodnie później okazało się, że w nogę Winnickiego wdało się zakażenie, przez co, żeby nie być ciężarem dla Monetarnego, postanowił odejść i zginąć powstrzymując jeden ze ścigających ich patroli. Nikt jednak Monetarnego nie ścigał, a Winnicki był skazany na śmierć albo w wyniku zakażenia albo głodu. Nieprzytomnego Winnickiego znalazła Pałuczanka Janina Nakielska i razem ze swoim bratem Sebastianem zanieśli nieprzytomnego szubińczyka do chaty i się nim zajęli. Walerian Winnicki musiał mieć amputowaną nogę od połowy łydki w dół, do końca życia poruszał się o lasce i z protezą. Na wiosnę 1945 roku, gdy wydobrzał postanowił odszukać swoich kompanów, jednak jego wysiłek spełzł na niczym. Wrócił do rodzinnej kamienicy i pod fałszywym nazwiskiem **Janko Moraczewski** otworzył sklep z książkami ojca. O śmierci Monetarnego dowiedział się w 1946 roku z plakatów porozwieszanych po całym Żninie.

W 1947 roku spisał swoje wspomnienia, dzięki czemu znamy całą historię dziejącą się, po tym jak rozstał się z Monetarnym w lasach szubińskich. Wspomnienia Moraczewskiego pod tytułem *Adiutant Monetarnego - moje wspomnienia* wydało w 1956 roku Pałuckie Wydawnictwo Podziemne (164 strony)

## Śmierć

W marcu 1951 roku na skutek donosu został aresztowany pod zarzutem zbrodni przeciwko narodowi polskiemu i skazany na śmierć. Winnickiego rozstrzelano 1 maja 1951 roku w piwnicy komisariatu MO w Bydgoszczy.