Holandia

## Królestwo Niderlandów

**Holandia** - kraj położony w Europie Zachodniej, posiadający jako jedyny na świecie terytoria mające status kolonii. Mowa tu o Holenderskich Indiach Wschodnich. Niektóre terytoria posiadają jednak status zamorskich, integralnych części Niderlandów, jak ziemie dawnych Holenderskich Indii Zachodnich. Członek Unii Światowej, Unii Beneluxu i zawieszonego Paktu Antykominternowskiego.

## Ustrój polityczny

Podobnie jak w innych, zachodnich monarchiach - król niederlandzki ma bardzo organiczoną władzę. Do jego kompetencji należy mianowanie i odwoływanie premierów, wypowiadanie wojen i wygłaszanie orędzi.

Faktyczną władzę ma parlament. Ten, złożony jest z dwóch izby - Pierwszej i Drugiej, z czego ta pierwsza jest izbą wyższą, a druga - niższą.

Zadaniem Pierwszej Izby jest tworzenie nowych ustaw i poddawanie pod publiczną dyskusję działań rządu. Do kompetencji Drugiej z kolei, należy wetowanie wszystkich niezgodnych z prawem i konstytucją rozporządzeń i ustaw pierwszej izby jak i rządu. Wybory parlamentarne organizowane są co 5 lat.

Prawo do sformowania rządu posiada koalicja bądź pojedyncza partia, która zwyciężyła w powszechnej elekcji. Wówczas, spośród jej członków wyłania się kandydata na premiera a następnie przedstawia się go monarsze, który ma obowiązek zaprzysiężyć go, o ile parlament nie przegłosuje wotum nieufności.

W europejskiej części kraju, władza jest mocno zdecentralizowana. Poszczególne prowincje, z których składa się królestwo posiadają własne parlamenty i organy wykonawcze, nawet jednostki porządkowe nie są podporządkowane pod bezpośrednio ministerstwo spraw wewnętrznych, a pod regionale władze.

## Terytoria zależne i kolonie

Zarówno Holenderskie Indie Wschodnie jak i Zachodnie, choć są terytoriami zależnymi Holandii, to systemy wenętrzne obu krajów różnią się od siebie.

Ten pierwszy posiada nadal status kolonii. I choć oficjalnie w Batavii funkcjonuje rada parlamentarna, będąca organem doradczym gubernatora, to i tak wbrew woli tamtejszego ludu, przy okazji wyborów, niezależnie od swojego wyniku, ustawowo zagwarantowaną większość 51% ma zawsze Koalicja Rządowa, złożona z białych kolonizatorów.

Nieco lepiej, sytuacja prezentuję się w amerykańskiej części Niderlandów. Tutaj, Surinam jak i wszystkie małe wysepki od Aruby na Sint Maarten kończąc mają sporą niezależność, posiadając własne, niezależne od Holandii parlamenty i możliwość decydowania o gospodarce. Ze swoim hegemonem połączone są więc w sposób przede wszystkim symboliczny, z racji uznania dla tego samego monarchy, posiadania wspólnych sił zbrojnych, dyplomacji i handlu.

## Geografia

Kraj od strony europejskiej graniczy jedynie z Belgią i Niemcami. W Ameryce, dochodzi do tego jeszcze granica z Wielką Brytanią i Francją przez ich Gujany. Od strony Indonezji, Królestwo posiada także lądową granicę z Malezją i Australią.

Kraj ma dostęp bezpośredni do Morza Północnego, Oceanu Atlantyckiego i Oceanu Indyjskiego. Najdłuższą rzeką jest Moza. Ze względu na depresyjne położenie Holandii, kraj stale zagrożony jest przez nieokiełznany żywioł wody. Notorycznie podnoszący się poziom mórz, zmusza rządy do rozbudowy wałów powodziowych, których w niektórych regionach i tak nie wystarcza.

Holandia posiada nikłe złoża surowców naturalnych. Na terenie kraju wydobywa się co prawda duże ilości gazu ziemnego, jednak w ogólnym rozrachunku całego Królestwa jest to tyle, co nic. Odkryta na Morzu Północnym w roku 1961 ropa naftowa, może okazać się jednak dużą szansą na rozwój gospodarczy, ale i konflikt z Niemcami, Wielką Brytanią i Norwegią.

Zdecydowanie lepiej, sprawa ma się w Indiach Wschodnich. To tu, eksploatowane są pokaźne złoża węgla, aluminium, srebra i cyny. Ten region to także producent ropy naftowej.

## Największe miasta

Europejska część Holandii to najgęściej zaludniony kraj świata - na małej powierzchni mieszka prawie 12 milionów ludzi, przez co zdecydowana część, bo aż 72% - w miastach.

## Siły zbrojne

Armia niderlandzka, złożona jest z czterech komponentów:

* Sił lądowych

* Sił powietrznych

* Marynarki wojennej

* Ligii kolonialnej

Ponadto, istnieją także specjalne jednostki policyjne, będące formacją niezależną, bezpośrednio podporządkowaną pod dowództwo sił lądowych. Istnieją także służby wywiadu i kontrwywiadu, jednak ich dowództwo rozbite jest pomiędzy różne formacje.

Armia holenderska uchodzi za dość silną, jednak niewielką - w 1960 roku liczyła sobie mniej niż 75 tysięcy żołnierzy armii czynnej, co podyktowane jest cięciami budżetowymi.

Do przestarzałych należy zaliczyć marynarkę wojenną. Choć od lat 50-tych trwa powolna jej modernizacja, to wciąż pod królewską banderą pływają okręty pamiętające początek wieku.

## Demografia

**Ludność**

Wyłączając kolonie i terytoria zamorskie, ludność Holandii jest stosunkowo jednolita. W jednym z ostatnich spisów ludności, oceniono że 94% społeczeństwa to rodowici Holendrzy, 3% to Fryzowie, a blisko 2% to Niemcy. Coraz liczniejsi są jednak także Turcy, Hiszpanie i Włosi.

**Religia**

Podobnie jak w Niemczech do czasów Anschlussu, kraj jest niemal równo podzielony między katolików a protestantów. Nieznaczą przewagę (46%) mają jednak ci drudzy, ze względu na wysoką migrację Niemców od lat 40-tych. Katolicy stanowią więc 42% populacji. Bardzo dużo, bo aż 10% klasyfikuje się jako niewierzący.

## Gospodarka

**Ogólna sytuacja**

Gospodarka kraju utrzymuje się na wysokim poziomie - wciąż jednak odbiega od takiej Francji czy Wielkiej Brytanii, co spowodowane jest małą ilością partnerów handlowych. Gospodarka kraju opiera się głównie na przemyśle, choć ze względu na wysoką jakość gleby, rozwinięte jest także rolnictwo. Monopol na prowadzenie ekonomii w Indiach Wschodnich ma Kompania Indii Wschodnich, częściowo kontrolowana przez państwo. Głównymi partnerami Holandii, są Niemcy, Wielka Brytania i Belgia.

**Rolnictwo**

W Holandii rolnictwo jest wysoko rozwinięte. Ze względu na dobrą jakość gleby, produkuje się tu bardzo różne wersje roślin, przez co trudno wskazać tą najbardziej dominującą. Bardzo dużą rolę odgrywa jednak produkcja kwiatów i truskawek, w bardzo dużych ilościach eksportowanych za granicę. Dzięki napływowi firm niemieckich, w kraju powstało wiele fabryk produkujących maszyny rolnicze, które zmechanizowały ten sektor.

**Przemysł**

Jest to główna gałąź gospodarki kraju. Odbywa się tu produkcja stali, elektroniki, maszyn, samochodów i samolotów, w co zaangażowane są bardzo rodzime przedsiębiorstwa pokroju Philipsa, Fokkera, czy DAFa. Największą spółką pozostaje jednak Royal Dutch Shell. Ponadto, wysoko rozwinięty jest także przemysł spożywczy, w tym browarnictwo.

**Energetyka**

Ze względu na niewystępowanie złóż uranu na terenie kraju, pierwszą i jak dotychczas jedyną elektrownię jądrową otwarto pod Utrechtem w roku 1961. Oprócz niej, w kraju pracują głównie elektrownie węglowe.

**Transport drogowy**

Holenderska sieć drogowa jest ściśle połączona z niemieckim programem Reichsautobahn - istnieją więc trzy autostrady, wybudowane według tamtejszych standardów, wszystkie połączone ze sobą uchodzące od niemieckiej granicy. Niedofinansowane pozostają za to drogi lokalne, często wciąż pokryte starą nawierzchnią z kocich łbów.

**Transport kolejowy**

Kolej holenderska leży w prywatnych rękach - do państwa należy tylko infrastruktura. Ta, pozostaje zaniedbana - wiele torowisk oczekuje na gruntowne remonty, a cały kraj na większą ilość połączeń.

**Transport lotniczy**

W kraju istnieje wiele mniejszych lotnisk, jednak aż trzy są międzynarodowe. Wynika to z korzystnego położenia Holandii, jako węzła tranzytowego, popularyzacji turystyki i rozwóju KLM - holenderskich linii lotniczych, jednych z największych na świecie.

**Transport morski**

Największą korporacją przewozową pozostaje Kompania Indii Wschodnich. Istnieje także kilka innych, mniejszych firm, które jednak zajmują się głównie czarterem statków. Wysoko rozwinięty jest przemysł stoczniowy, a z roku na rok zwiększa się przepustowość portu w Rotterdamie, będącym głównym środkiem zaopatrzenia Belgii i zachodnich Niemiec. Ten jednak, jak zauważają jego władze, potrzebuje gruntownej przebudowy.

**Transport rowerowy**

W związku z wysokim poziomem zurbanizowania kraju, w niektórych jego częściach trudno jest się poruszać samochodem, na którego zresztą nie wszystkich stać. W latach 40-tych i 50-tych pojawił się więc wysyp firm produkujących rowery i motocykle, które dzięki dobrej reklamie, stały się powszechnym środkiem transportu młodych i starych. Ewenementem na skalę światową jest także przeznaczona specjalnie dla jednośladów infrastruktura - w Hadze i Amsterdamie istnieją bowiem ścieżki rowerowe, biegnące wzdłuż głównych arterii.

**Usługi**

W kraju istnieje kilka niewielkich banków, będących głównie w rękach niemieckich. Największym, niezależnym pozostaje jednak Nationale Nederlanden posiadający liczne filie za granicą. Coraz prężniej rozwija się także handel, oraz firmy reklamowe.

**Media**

Państwo nie posiada własnych mediów, a te spoczywają głównie w rękach prywatnych. Istnieją różne wydawnictwa prasowe, kilka stacji radiowych oraz dwie stacje telewizyjne - jedna należąca do korporacji brytyjskiej, a druga - włoskiej.

**Pomoc społeczna**

Służba zdrowia jest częściowo upaństwowiona, obowiązuje także kontrolowany przez państwo system emerytalny. Opieka społeczna jako taka jest jednak przeciętnie zorganizowana i ogranicza się do dopłat do ogrzewania i prądu i wsparcia inwalidów i weteranów wojennych.

/Krzysztof Dominek