recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
1901

Rok w XX wieku. Liczył 365 dni. W tym roku Królem Królestwa Polskiego (i Carem Rosji) był Mikołaj II Romanow, a sołtysem Sosnowca był Jan Macukow.

## Urodzili Się

* 18 Lutego - Tadeusz Augustyński, nauczyciel, kierownik i dyrektor sosnowieckich szkół, działacz Związku Nauczycielstwa Polskiego.
* 26 Lipca - John Bleifer (w Zawierciu), amerykański aktor polskiego pochodzenia.
* 4 Grudnia - Mieczysław Serwiński (W Czeladzi), aktor teatralny i filmowy, reżyser.

## Zmarli

* doktor Aleksander Widera (W wieku 35 lat zmarł) uznawany przez społeczeństwo i lekarzy Zagłębia Dąbrowskiego za pierwowzór doktora Judyma z powieści Stefana Żeromskiego *Ludzie Bezdomni*. Został pochowany na cmentarzu w Zagórzu.

## Wydarzenia

* 12 Stycznia - Ukazał się pierwszy numer tygodnika Przemysłowo-Handlowego Kuriera Sosnowieckiego.
* 28 Sierpnia - Rodzice Jana i Władysława Kiepury, Maria Neuman i Franciszek Kiepura wzięli ślub w Kościele kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.
* 21 Września - nadanie praw miejskich prężnie rozwijającej się ponad 670-letniej wsi Jaworzno, przez cesarza Franciszka Józefa I.
* Doktor Józef Czajkowski z Sosnowca został wiceprezesem założonego przez doktora Władysława Biegańskiego Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego.
* Założono Towarzystwo Pomocy Biednym Uczniom Szkoły Realnej.
* Od tego roku do roku 1905 została zbudowana cerkiew prawosławna pod wezwaniem Świętego Mikołaja Cudotwórcy, wśród fundatorów której znalazł się Henryk Dietel.
Hałda Katarzyńska

**Hałda Katarzyńska** - górujący nad miastem stożek z żużla w kształcie foremnej piramidy usypany między Sielcem a Konstantynowem z odpadów poprodukcyjnych Huty Katarzyna. Ponieważ stożek z biegiem lat stawał się coraz większy, na jego szczyt doprowadzono kolejkę wyciągową dla transportu odpadów. U stóp hałdy rozbudowało się osiedle baraków i lepianek. Po roku 1960 hałdę zaczęto rozbierać a jej zawartość w części odzyskiwana była przez Haldex na materiał budowlany. Hałda katarzyńska stanowiła jeden z bardziej wyrazistych elementów przedwojennego Sosnowca, bardzo charakterystyczny,często fotografowany i rozpowszechniany na pocztówkach.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Czarne Morze

**Czarne Morze** - osada leśna położona wśród bagnistej części puszczy Pakosznicy, znana już w wieku XV i składająca się początkowo z trzech chałup. Była przysiółkiem Porąbki.

*Owa osada była pewnego rodzaju wyspą, otoczoną topieliskami o czarnej, torfiastej wodzie, które łączyły się od strony południowo wschodniej z wodami Płuczki ([[Bobrek {Rzeka)|Bobrka]]), zaś w stronie północno zachodniej podchodziły pod granice Zagórza. Przez topieliska prowadziła grobla, łącząca osadę Czarne Morze z drogą Zagórze - Dąbrowa, na tak zwanym Bagienku.*

Dziś nazwa topograficzna zupełnie zapomniana.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Bogusza z Brukalic

**Bogusza z Brukalic** - Syn Racława z Brukalic koło Henrykowa, brat Pawła z Brukalic, bratanek Jakuba, syna Mieczysława. Razem ze swoim bratem w 1259 roku wymienili się z Klasztorem Cystersów w Henrykowie. Mieli otrzymać część Milowic w zamian za część Brukalic, które dostali po stryju Jakubie. Transakcja ta była opłacalna zarówno dla klasztoru, gdyż Brukalice znajdowały się tuz koło Henrykowa, jak i dla braci, ponieważ przychody z Milowic były dwa razy wyższe (Bis Tantum). Bracia późnie sprzedali swoją część Milowic Pęcisławowi (Pękosławowi/Pucławowi), bratu kasztelana oświęcimskiego Jarosławowi za 8 grzywien srebra (około 64 uncje).

## Źródła

* Sosnowiec. Obraz Miasta (2016) ISBN 978-83-944689-2-7, Tom I (ISBN 978-83-944689-0-3)
Balaton (Ośrodek Wypoczynkowy)

**Balaton** - Ośrodek wypoczynkowy kopalni Mortimer w kompleksie leśnym na południowo-wschodnich kresach Sosnowca, na północ od Maczek, w klinie torowisk linii kolejowych: Maczki - Kazimierz i Maczki - Ząbkowice.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Balaton (Zbiornik Wodny)

**Balaton** - Zbiornik wodny powstały w wyrobisku gliny dawnej cegielni kopalni Kazimierz-Juliusz, położony pomiędzy Porąbką, Ostrowami Górniczymi i Maczkami. Na terenie Balatonu załoga kopalni w czynie społecznym wybudowała ośrodek wypoczynku niedzielnego oddany do użytku w 1968 roku (obecnie sprywatyzowany).

## Źródła

* Sosnowiec. Obraz Miasta i Jego Dzieje (2016) ISBN 978-83-944689-2-7. Drugi Tom: ISBN 978-83-944689-0-3
Józefów

**Kolonia Focha** - początkowo przysiółek Zagórza położony w jego północno-zachodniej stronie. W wieku XVIII mała wioska rolnicza, która z czasem, na początku XIX wieku wykształciła się jako kolonia górnicza. Przyłączona do Sosnowca razem z Zagórzem w roku 1975.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
1916

Rok w XX wieku. Liczył 365 dni. W tym roku Królem Królestwa Polskiego (i Carem Rosji) był Mikołaj II Romanow, a prezydentem Sosnowca był Künzer.

## Wydarzenia

* 19 Lutego - Miasto wyemitowało pierwsze w historii znaczki pocztowe o wartości 3 i 10 kopiejek w nakładzie 15.000 każdy.
* 3 Maja - Uroczyste obchody 125 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja.
* 17 Lipca - W Sosnowcu urodził się Tadeusz Dorobisz, wybitny chirurg, profesor Akademii Medycznej we Wrocławiu.
* W Sierpniu - Zakończyła pracę stara elektrownia przy Ulicy Henryka Sienkiewicza.
* 18 Sierpnia - rozporządzeniem naczelnego wodza armii austro-węgierskiej tworzy się miasto Dąbrowa Górnicza.
* 25 Grudnia - W Krakowie zmarł Adam Chmielowski, znany jako święty Brat Albert, zakonnik, powstaniec, malarz, jako św. Brat Albert patron diecezji sosnowieckiej.
* Maria Dąbrowska wydała opowiadanie „Powstanie 1863 roku - Powitanie wojny i swobody”, którego akcja dzieje się w dworku Miroszewskich w Zagórzu.
* Zapoczątkowana została akcja Kropla Mleka, która była kontynuowana do 1940 roku. Miała na celu zapewnienie mleka dla najmłodszych dzieci.
* Powstało Towarzystwo Sportowe Victoria, posiadające silną drużynę piłki nożnej.
* Podjęło działalność Żydowskie Towarzystwo Gry w Piłkę Nożną Makkabi.
* Sosnowiec liczy 86.000 mieszkańców, a analfabeci stanowią 22% obywateli powyzej 10 roku życia.
Sosnowiecka Fabryka Armatur

**Sosnowiecka Fabryka Armatur** - fabryka powstała w 1901 roku. Jaj produkty wykorzystywane były w kopalniach, fabrykach chemicznych, zakładach budowy statków, przędzalniach itp. Wytwarzano tu między innymi armatury żelazne i stalowe dla kotłów i maszyn parowych, armatury wodociągowe, odlewy z wszelkiego rodzaju metali takie jak: kotły, łożyska, tłoki, krany, zasuwy, koła zębate. W 1913 roku zatrudniono w niej około 120 robotników, a w 1936 roku zatrudnienie wzrosło do 164 robotników. Od początku swojego istnienia mieściła się przy Alei 7 (obecnie Aleja Mireckiego 7). W latach 20 Stanisław Kraupe nabył wspólnie z Ludwikiem Piątkowskim większość akcji Zakładów Przemysłowo-Budowlanych Dźwignia. Firma ta specjalizowała się w produkcji armatury wodociągowej i części zmiennych do maszyn oraz urządzeń górniczych. Po 1945 roku funkcjonowała jako Ślaskie Zakłady Armatury Przemysłowej Zakład nr 1 (dawna fabryka Stanisława Kraupego tworzyła w tym przedsiębiorstwie Zakład nr 2).

## Źródła

Daria Chudoba, Anna Makarska - Trójkąt w Kole Marka Sosnowiec (2016) ISBN 978-83-89199-98-0
Złodziejów

**Złodziejów** - osada slumsów, jako towarzysząca hucie Aleksander (później Milowice) powstała przed I wojną światową przy trakcie prowadzącym z Pogoni obok Milowic na Piaski (do Czeladzi), u zbiegu ówczesnych ulic Dalekiej i Rudnej. Dziś nazwa ta używana jest już tylko przez starych mieszkańców.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Pałac Dietla

**Pałac Dietla** - pierwszy pałac, wzniesiony przez sosnowieckich przemysłowców, jeden z najpiękniejszych i najbardziej okazałych obiektów w Zagłębiu Dąbrowskim. Należał do Henryka Dietla, Pierwsze plany budynku, sygnowane przez Waligórskiego pojawiają się u schyłku lat siedemdziesiątych, a jego budowę rozpoczęto w roku 1880. Równocześnie z budową zakładów Dietel buduje niewielki dom mieszkalny, który w połowie lat 80. XIX w. zostaje do jednopiętrowego budynku o podłużnym planie i zostaje dobudowana neorenesansowa bryła pałacu. Początkowo był to dwukondygnacyjny budynek mieszkalny usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie nasypu kolejowego. Po roku 1890 do istniejącego budynku dobudowano drugie skrzydło znacznie większe i zdobniejsze. Kolejnej przebudowy pałacu dokonano na przełomie XIX i XX wieku.Zasadniczej zmianie uległ wygląd lewego skrzydła i konstrukcja dachu: z dwukondygnacyjnej rezydencji budynek nabrał cech neobarokowego pałacu posiadającego trzy kondygnacje, z których jedna kryła się pod ozdobnym mansardowym dachem. Autorem tej ostatniej zmiany, był warszawski architekt Antoni Jabłoński–Jasieńczyk (1854–1918). Pałac Dietla przetrwał przez wiele lat bez specjalnych zniszczeń. W latach 50 rozebrano oranżerię, która przylegała do budynku od strony południowej. Mieszczące się na I piętrze piano nobile, w czasach swej świetności wypełnione było meblami, obrazami i rzeźbami. Jednak najciekawszym pomieszczeniem był pokój kąpielowy. Obecnie jest to jeden z nielicznych zachowanych w takim stanie obiektów w Polsce. Pałac do roku 1945 znajdował się w rękach Dietlów. Po wkroczeniu oddziałów radzieckich mieściła się w nim komendantura wojskowa i wtedy właśnie zniszczono część wnętrz pałacowych w poszukiwaniu ukrytych skarbów. Po wojnie przez wiele lat mieściła się tu Szkoła Muzyczna. Obecnie pałac znajduje się w rękach prywatnych, a nowy właściciel prowadzi remont w celu przekształcenia go na centrum konferencyjne oraz galerię sztuki.

## Źródła

* Dariusz Kmiotek - Sosnowiec 1902, ISBN 83-915824-7-7
* http://wikizaglebie.pl/wiki/Pałac\_Dietla\_w\_Sosnowcu
Rabka

**Rabka** - początkowo mały przysiółek Klimontowa, na północny wschód od tej miejscowości. Prawdopodobnie, według legendy, tworzyła ona kiedyś wysepkę wśród leśnych bagien, gdzie osadzono jeńców (rabów). Legenda mówi o Rabce jako o przymusowym miejscu osiedlenia się oddziału napastniczego Niemców, który został rozbity pod Klimontowem i wzięty do niewoli. Na czele tego oddziału miał stać niejaki von Rhode, którego potomkowie z czasem zupełnie się spolszczyli dając początek licznym i rozgałęzionym rodom Rodków w Klimontowie i okolicy. Podobna legenda dotyczy miejscowości Niemce. W roku 1863, w ramach restrykcji moskiewskich po zdławieniu powstania styczniowego, Rabka (za pomoc udzielaną powstańcom) została krwawo spacyfikowana; kilku gospodarzy zabito, dobytek zrabowano a całą wieś spalono. Jako nazwa pewnego obszaru występuje do dzisiaj.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Józef Kaczkowski

### Okres sprawowania

Od 20 Grudnia 1934 roku (objął stanowisko 29 Stycznia 1935 roku) do 1 Września 1939 roku

### Następca

Hugo Almstaedt
Antoni Barański

**Józef Kaczkowski** (urodzony 17 Kwietnia 1892 roku w Pajęcznie pod Radomskiem, zmarł 17 Marca 1954 roku we Wrocławiu) - profesor gimnazjalny, radny, prezydent Dąbrowy Górniczej od 11 Kwietnia 1933 roku do 19 Grudnia 1934, prezydent Sosnowca od 20 Grudnia 1934 roku (objął stanowisko 29 Stycznia 1935 roku) do 1 Września 1939 roku, poseł na Sejm IV kadencji, pedagog, działacz polityczny, literat, w latach 1927-1933 dyrektor Gimnazjum Imienia Stanisława Wyspiańskiego w Sosnowcu, radny Miejskiej Rady Narodowej w Brzegu.

## Życiorys

Był synem rolnika Franciszka i Marii z Dobrskich. Uczęszczał do gimnazjum w Płocku, egzamin dojrzałości zdał w 1913 w trybie eksternistycznym we Lwowie; przez pewien czas był słuchaczem Szkoły Politechnicznej we Lwowie, by jeszcze w 1913 podjąć studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po przerwie w studiach (w latach I wojny światowej) w 1921 uzyskał dyplom Wydziału Filozoficznego UJ, a rok później – dyplom nauczyciela szkół średnich. Działał w organizacjach "Promień", "Życie Stowarzyszenia Postępowej Młodzieży Akademickiej" oraz Polska Organizacja Wojskowa. Działacz BBWR (w latach 1935–1938 poseł na Sejm, członek sejmowej Komisji Administracyjno-Samorządowej, Komisji Oświatowej i Komisji Spraw Zagranicznych), a później Stronnictwa Demokratycznego.

Wojnę spędził pod Skierniewicami, gdzie niezależnie od pracy w spółdzielni rolniczej zajmował się tajnym nauczaniem. W 1945 należał do organizatorów szkolnictwa w Brzegu, był dyrektorem tamtejszego gimnazjum i liceum, w latach 1949–1951 dyrektorem administracyjnym (i wykładowcą) Państwowego Ośrodka Szkolenia Handlowego Państwowych Domów Towarowych we Wrocławiu, a od 1952 naczelnikiem Wydziału Administracyjnego, Finansowego i Gospodarczego Zakładu Doskonalenia Rzemiosła we Wrocławiu. W Brzegu udzielał się jako samorządowiec, pełniąc mandat radnego i przewodnicząc komisji finansowej Miejskiej Rady Narodowej.

Kaczkowski był autorem szeregu artykułów z zakresu wychowania młodzieży, szkolnictwa, polityki, ogłaszanych m.in. w "Gońcu Częstochowskim", "Głosie Nauczycielskim", "Nowej Reformie", "Iskrze", "Expresie Zagłębia". Napisał tez dwa utwory dramatyczne (Dla Ojczyzny, 1917 i Pierścień, 1922). Przyjaźnił się z Juliuszem Kadenem-Bandrowskim.

Kadencja Kaczkowskiego to między innymi otwarcie parku na Starym Sosnowcu, regulacja Czarnej Przemszy czy otwarcie ratusza, poczty i izby przemysłowo-handlowej.

Z małżeństwa w Zofią z Gruszczyńskich miał syna Andrzeja.

## Odznaczenia

* Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
* Krzyż Niepodległości.

## Galeria

Prezydent Józef Kaczkowski (ok. 1936)Józef Kaczkowski razem z Hugonem Almstaedt'em i innymi członkami Magistratu
## Źródła

* Sosnowiec Obraz Miasta i Jego Dzielnic (2016), Tom II, ISBN 978-83-944689-1-0
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Józef\_Kaczkowski\_(samorządowiec)
Pustkowie pod Lasem

**Pustkowie pod Lasem** - Stara nazwa topograficzna, użyta w księgach metrykalnych czeladzkich na określenie części Pogoni, lub obecnego Starego Sosnowca. Marian Kantor-Mirski z rozmów ze starymi ludźmi, wywnioskował, iż Pustkowie pod Lasem leżało nad Brynicą, istniała tam karczma, a w niedalekiej okolicy rozciągała się Luka, na terenie której stała budka strażnika leśnego. Znane jest z roku 1821, nazwisko żydowskiego arendarza karczmy. Był nim Kenner Herszlik. Obecnie identyfikacja terenowa tego zakątka Sosnowca, w oparciu o dotychczas odkryte dokumenty nie jest możliwa.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Getto

**Getto (również Geto)** - Nazwa używana przejściowo, w okresie okupacji hitlerowskiej, na określenie zorganizowanego w roku 1942 skupiska ludności żydowskiej z całego Zagłębia Dąbrowskiego na Środuli. Około 15.000 ludność polska została ze Środuli wysiedlona a na jej miejsce sprowadzono Żydów z różnych rejonów miasta i innych miast zagłębiowskich. W roku 1943 getto zostało zlikwidowane, po krótkiej walce z grupami samoobrony żydowskiej; zastrzelono wówczas kilkaset osób a resztę wysłano do obozów koncentracyjnych.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Kolonia Feliks

**Kolonia Feliks** - Kolonia na skraju Ostrów Górniczych, nazwana na cześć dwóch kopalń - Feliks I i Feliks II.

## Historia

Na skraju starej, historycznej osady Niemce w roku 1814 odkryto płytkie pokłady węgla. Początkowo eksploatowano je metodą odkrywkową a kopalnię, na cześć ówczesnego dzierżawcy tych terenów hrabiego Łubieńskiego nazwano jego imieniem Feliks. Wkrótce powstała tam kolonia tak samo nazwana.

Już po dziesięciu latach rozpoczęto w kopalni prace głębinowe ale kolejno pożar i woda wstrzymały te roboty. Wznowiono je dopiero w latach 40-tych XIX wieku wieku. Kopalnia rozwinęła się w tym czasie gdy wraz z gruntami nabyło ją Warszawskie Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych, które od 1874 roku zaczęło inwestować w trudnym terenie (wokół istniały stawy naturalne i bagniska).

Z czasem rozwinęły się dwie kopalnie: Feliks I i Feliks II. Towarzystwo zaczęło również rozbudowywać okoliczne miejscowości stawiając nie tylko domy mieszkalne dla górników i dozoru ale i obiekty infrastruktury społecznej. Kolonia Feliks weszła z czasem w skład miasta Kazimierz Górniczy i razem z nim w 1975 roku przyłączona została do Sosnowca.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
1897

Rok w XIX wieku. Liczył 365 dni. W tym roku Królem Królestwa Polskiego (i Carem Rosji) był Mikołaj II Romanow, a sołtysem Sosnowca był Jan Macukow.

## Urodzili Się

* 3 Stycznia - Pola Negri (właściwie Apolonia Chałupiec) - polska aktorka, światowa gwiazda niemego kina. Zmarła w 1987 roku.
* 31 Stycznia - Piotr Chojnacki (W Będzinie) - ksiądz, historyk filozofii, etyk, teolog.
* 22 Marca - Ryszard Bartel (W Sławniowie), inżynier, konstruktor lotniczy, pilot i historyk lotnictwa, jeden z polskich pionierów lotnictwa.
* 18 Kwietnia - Apolinary Chlęch (W Troszynie), legionista, powstaniec śląski, członek Związku Orła Białego, więzień obozu w Auschwitz.
* 13 Lipca - Josef Schönwälder, od 8 Stycznia 1940 komisaryczny nadburmistrz Sosnowca, od 12 Października 1940 nadburmistrz Sosnowca, kamieniarz i rzeźbiarz.
* 6 Września - Marian Jastrzębski, aktor teatralny (między innymi Teatru Zagłębia w Sosnowcu) i filmowy, śpiewak.
* 5 Października - Franciszek Paciej (W Piaskach), legionista, działacz społeczny, członek Związku Orła Białego i Armii Krajowej.
* 14 Października - Alicja Dorabialska (W Sosnowcu), fizykochemik, profesor Politechniki Lwowskiej, Warszawskiej i Łódzkiej.
* 5 Listopada - Izabela Czajka-Stachowicz (w Sosnowcu), powieściopisarka i reportażystka, działaczka Polskiej Partii Socjalistycznej.
* 15 Listopada - Feliks Ankerstein (W Piaskach), major piechoty Wojska Polskiego, legionista, uczestnik kampanii wrześniowej.

## Wydarzenia

* 27 Stycznia - Otwarcie szkoły powszechnej przy kopalni Saturn - zwanej Na Skałce.
* 6 Lutego - Otwarcie stałego teatru w Sosnowcu (obecnie Teatr Zagłębia) Pierwszym przedstawieniem była inscenizacja *Zemsty* Aleksander Fredro w wykonaniu miejscowego zespołu amatorskiego, którą poprzedziła deklamacja okolicznościowego utworu *Prolog* autorstwa Andrzeja Niemojewskiego.
* 24 czerwca – premiera „Stepu” Zygmunta Noskowskiego - pierwszego polskiego poematu symfonicznego.
* 15 Lipca - Inauguracja działalności Teatru Letniego mieszczącego się w ogrodzie Teatru Zimowego w Sosnowcu. Pierwszą sztuką wystawioną w teatrze była sztuka Bogusławskiego „Cud mniemany czyli krakowiacy i górale”.
* 15 Sierpnia - W Sosnowcu otwarto scenę letnią uchodzącą za największy i najlepiej urządzony teatr tego typu na terenie Królestwa Polskiego Kongresowego.
* Sierpień - Strajk 2.000 górników z kopalni Jerzy w Niwce trwał 23 dni, a delegację strajkujących przyjął przebywający w Spale car.
* W Niwce został wybudowany neogotycki kościół pod wezwaniem Świętego Jana Chrzciciela według projektu Józefa Pomian-Pomianowskiego, konsekrowany w 1910 roku.
* Na zebraniach wiejskich mieszkańcy Sosnowca. Ostrej Górki, Pogoni i Sielca opowiedzieli się za połączeniem tych miejscowości i przekształceniem ich w miasto oraz zobowiązali się pokryć, razem z przemysłowcami, koszty tej operacji.
* Kapitał francuski przejął Gwarectwo Hrabia Renard.
* Od tego roku do 1898 roku w Niwce przebywał Stefan Zeromski, czego owocem stała się powieść *Ludzie Bezdomni*.
1896

Rok przestępny w XIX wieku. Liczył 366 dni. W tym roku Królem Królestwa Polskiego (i Carem Rosji) był Mikołaj II Romanow.

## Urodzili Się

* 24 Stycznia - Józef Renik (W Sosnowcu) - działacz niepodległościowy, dziennikarz.
* 13 Maja - Zbigniew Juliusz Babiński - lotnik wojskowy i sportowy, kapitan pilot, jedna z ofiar zbrodni katyńskiej.
* 16 Czerwca - Henryk Liberman - Sosnowiecki lekarz żydowski, działacz społeczny, syjonista, więzień obozu koncentracyjnego KL Bergren-Belsen.
* 5 Września - Henryk Brudnicki (W Sojkach), członek Polskiej Organizacji Wojskowej, żołnierz Legionów Polskich, burmistrz Czeladzi, więzień obozu koncentracyjnego.
* 23 Października - Pelagia Relewicz-Ziembińska (W Poznaniu), aktorka teatralna (między innymi Teatru Zagłębia) i filmowa.
* 29 Listopada - Józef Mazur, uczony z Czeladzi - fizyk, badacz chmur i mgieł.

## Zmarli

* 25 Września - Wanda Malczewska Sługa Boża, część swojego życia spędziła w Klimontowie, obecnie dzielnicy Sosnowca.

## Wydarzenia

* 1 Maja - Zorganizowany przez Polską Partię Socjalistyczną strajk w Kopalnia Kazimierz trwał 5 dni. Żądano 8-godzinnego dnia pracy i wydalenia nielubianego sztygara.
* Została ukończona budowa pałacu Ernsta Schöna na Środulce.
* Zamożniejsza część mieszkańców założyła gubernatorowi warszawskiemu projekt przekształcenia Sosnowca w miasto nazwane na cześć cara Mikołaja - Nikołajgrad.
Blumenthala Osada

Dwa są znaczenia tego określenia, które już dziś w ogóle nie jest znane. Po pierwsze był to przysiółek w północno-zachodnich rejonach Niwki, znacznie od niej oddalony; który rozwinął się w I połowie XIX wieku, jako osada przy karczmie i kuźni, przy drodze polnej z Sielca do Modrzejowa; karczmę arendował Żyd z Modrzejowa, Abraham Blumenthal, późniejszy sołtys Sosnowca który zakupił również kuźnię wykuwającą części żelazne do wozów i obręcze żelazne do beczek. O osadzie w ogóle słuch zaginął i mamy nawet kłopoty z dokładnym jej zlokalizowaniem. Natomiast synowie tegoż Blumenthala przenieśli się w połowie wieku do Sosnowca i zbudowali obejście gospodarskie, w tym dom mieszkalny. Obok nich pobudowali się Służałkowie. Zabudowanie te były oddalone nieco od dworca wiedeńskiego i sprawiały wrażenie osobnej osady. Z czasem pobudowano w tym rejonie więcej domów, które dały początek ulicy Targowej. Przyłączono je do Sosnowca w roku 1902 z chwilą utworzenia miasta. Dziś ścisłe, topograficzne jej umiejscowienie nie jest już możliwe.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Tadeusz Wnuk

**Magister Tadeusz Wnuk** (urodzony 24 lutego 1945 roku w Sosnowcu) - dyrektor ODRM Sosnowiec, w latach 1973-1978 wiceprezydent Sosnowca, Od 15 Listopada 1978 roku do 3 Stycznia 1980 roku Prezydent Sosnowca, potem wicewojewoda katowicki w latach 1985–1990, ekonomista, senator V kadencji.

## Życiorys

Ukończył studia w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Katowicach. W latach 1971–1973 przewodniczył miejskiej komisji planowania w Sosnowcu, był następnie kolejno wiceprezydentem i prezydentem Sosnowca. W latach 1979–1985 pełnił funkcję I wicewojewody katowickiego, w maju 1985 roku został powołany na stanowisko wojewody katowickiego. Zajmował tę funkcję do maja 1990. Należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.

W 1994 roku ukończył studia podyplomowe z bankowości w Akademii Ekonomicznej w Katowicach. Zajmuje wysokie stanowiska w bankowości, w latach 1991–1995 organizował działalność PBB Invest Bank w województwie katowickim i był dyrektorem oddziału tego banku, w 1996 roku został przewodniczącym zarządu Górnośląskiego Banku Gospodarczego w Katowicach. Działacz sportowy, wieloletni przewodniczący Śląskiego Związku Koszykówki.

Od 19 Października roku 2001 do 18 Października roku 2005 sprawował mandat senatora z ramienia koalicji SLD-UP, wybranego w okręgu sosnowieckim. Brał udział w pracach Komisji Gospodarki i Finansów Publicznych. W 2005 roku nie ubiegał się o reelekcję.

W 1990 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski przez prezydenta gen. Wojciecha Witolda Jaruzelskiego.

## Odznaczenia

* Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1990)

Tadeusz Wnuk obecnie.
## Źródła

* Sosnowiec Obraz Miasta i Jego Dzielnic (2016), Tom II, ISBN 978-83-944689-1-0
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Tadeusz\_Wnuk
* http://wikizaglebie.pl/wiki/Tadeusz\_Wnuk
1918

Rok w XX wieku. Liczył 365 dni. W tym roku Naczelnikiem Polskiego był Józef Piłsudski,
premierami Królestwa Polskiego byli Jan Kucharzewski, Jan Kanty Steczkowski, Józef Świeżyński i Władysław Wróblewski, a prezydentami Sosnowca byli Schröder i Stefan Mrokowski.

## Urodzili Się

* 10 Lutego - Stanisława Gierek - żona Edwarda Gierka.
* 12 Września - Tadeusz Makarczyński (W Strzemieszycach Wielkich), scenarzysta i reżyser filmów dokumentalnych.
* 10 Grudnia - Roman Lachur, urzędnik, w latach 1934-1939 wójt Zagórza.

## Zmarli

* 3 Kwietnia - Stanisław Jermułowicz, drukarz, księgarz, wydawca, publicysta, właściciel firmy Artystyczne Zakłady Drukarsko-Litograficzne S.Jermułowicz i A.Bergam przy ulicy Przejazdowej (obecnie Ulica Warszawska).

## Wydarzenia

* 27 Stycznia - Powstało Polskie Towarzystwo Geograficzne.
* 4 lutego – Rada Regencyjna wydała ustawę o Radzie Stanu Królestwa Polskiego.
* 12 lutego – rząd Jana Kucharzewskiego podał się do dymisji.
* 4 Kwietnia – Rada Regencyjna powołała rząd Jana Kantego Steczkowskiego.
* 30 Maja – założono Związek Legionistów Polskich, organizację zrzeszającą byłych żołnierzy Legionów Polskich.
* 1 Października - Rozpoczął się strajk powszechny robotników w Zagłębiu Dąbrowskim.
* 7 października - ogłoszenie niepodległości Królestwa Polskiego przez Radę Regencyjną.
* 11 Października - Stefan Mrokowski zostaje tymczasowym burmistrzem.
* W Listopadzie - powstała Sosnowiecka Rada Delegatów Robotniczych i oddziały Czerwonej Gwardii.
* 12 października - Rada Regencyjna przejęła władzę nad wojskiem polskim.
* 23 października - Rząd Jana Kantego Steczkowskiego został odwołany przez Radę Regencyjną.
* 11 Listopada - Początek rozbrajania oddziałów niemieckich, powstaje Komisariat Rządu Ludowego na czele z doktorem Stefanem Falkowskim. Rada Regencyjna przekazała władzę nad podległym jej wojskiem Józefowi Piłsudskiemu.
* 13 Listopada - Na pierwszym posiedzeniu zebrała się Sosnowiecka Rada Delegatów Robotniczych.
* 18 Listopada - Z inicjatywy endecji odbywa się wielotysięczna manifestacja patriotyczna. Jej uczestnicy przechodzą ze śródmieścia pod pomnik Tadeusza Kościuszki na Pogoni.
* Powstał Komitet Obrony Narodowej, który protestuje przeciw traktatowi brzeskiemu i oderwaniu Chełmszczyzny od Królestwa Polskiego.
* Doktor Stefan Falkowski tworzy Zjednoczenie Narodowe, największe ugrupowanie prawicowe w Zagłębiu Dąbrowskim.
* Huta Aleksander w Milowicach zmieniła nazwę na Huta Milowice.
* Ukazał się organ Narodowego Zwiazku Robotniczego Gazeta Robotnicza.
* We Lwowie podczas walk zginął Jurek Bitschan, urodzony w Czeladzi orlątko lwowskie, harcerz, polski obrońca Lwowa z 1918 roku.
Będzin

Będzin

**Będzin** – miasto powiatowe położone w południowej Polsce, nad rzeką Czarną Przemszą. Historyczna stolica Zagłębia Dąbrowskiego.

## Historia

W Będzinie, jako w punkcie strategicznym na pograniczu Śląska, od dawna, bo już za czasów Bolesława Wstydliwego (wiek XIII) stał zamek na skalistej górze. Ale pewne dzieje i zamku i miasta rozpoczynają się za Kazimierza Wielkiego, który zamek na nowo w gotyckim stylu z kamienia, z basztą, murami i fosą i opasał w roku 1358 roku. Razem z zamkiem powstaje i miasto na prawie magdeburskim. Miastu temu królowie polscy nadawali różnymi czasy przywileje, które stały się podwaliną rozwoju Będzina, mającego ponadto szczęśliwe położenie geograficzne, tu bowiem nad granicą przechodził szlak handlowy zKrakowa do Wielkopolski, tędy też szła droga wodna od źródeł Warty Czarną Przemszą ku Wiśle. Rozwój miasta przyciągną tu społeczności żydowskie. W roku 1616 pożar strawił miasto i zamek, a zniszczeń dokonały wojska szwedzkie.

## Dzielnice i Osiedla

* Grodziec
* Gzichów
* Ksawera
* Łagisza
* Małobądz
* Osiedle Zamkowe
* Syberka
* Śródmieście
* Warpie

## Nazwy

* Bandyen (XIV wiek)
* Bandyn (XV wiek)
* Bandin (XV wiek)
* Bandzen (XV wiek)
* Bandzyn (XV wiek)
* Bendin (XVI i XVII wiek)
* Bendzim (XVI i XVII wiek)
* Bendzyn (XVI i XVII wiek)
* Bendzin (XVIII wiek)
* Będzyń (XVIII wiek)
* Będzyń (XVIII wiek)
* Bendeburg (XX wiek)
Ludwik

**Ludwik** - używana do tej pory (na Ludwiku lub nawet na Ludwigu) nazwa topograficzna na określenie w Sielcu miejsca skrzyżowania dróg z Sielca do Modrzejowa i z Sosnowca do Niwki. Powstała tu, jeszcze w roku 1806, za własności generała Schimmelpfeniga mała kopalnia, którą rozwinął nowy właściciel ksiądz Ludwik zu Anhalt-Coethen i nazwał ją Ludwigshoffnung (Nadzieja Ludwika). Dopiero jednak spadkobiercy hrabiego Renarda, bijąc nowe szyby (na przykład Wilhelmina) nadali jej standard techniczny warunkujący opłacalne wydobycie. Podlegała Gwarectwo Hrabia Renard kopalnia nosiła nazwę Ludwik i była eksploatowana do roku 1899 (później jeszcze w latach 1904-1906). Nazwa dawnej kopalni utrwaliła się w pamięci ludzkiej i stąd określenie, które jeszcze funkcjonuje w obiegu.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Zwyczaje Gaikowe w Zagłębiu Dąbrowskim

W Zagłębiu Dąbrowskim (za wyjątkiem obszarów sąsiadujacych ze Śląskiem) nie występował zwyczaj wyprowadzania Gaika czyli Maja, symbolizującego tryumfalny powrót roślinności i nowego życia.
Jedyny ślad tego ciekawego zwyczaju znaleziono u Oskara Kolberga, który podaje:
Chłopaki i dziewczęta obchodzą wieś z gałązką zieloną zwaną gajikiem i śpiewają*:*
*Gajiku zielony pięknie ustrojony.
Pięknie ci sie chodzi,
Bo ci sie tak godzi.
Ja z gajikiem do Lublina,
Za gajikiem becka wina.
Ja z gajikiem do Warsawy,
Za gajikiem chłopiec zwawy.*

Zieloną gałązkę, uosobienie wiosny i żywotności, spotykamy tutaj w niedzielę palmową. Tego dnia młodzież biegała po wsiach okładając się nawzajem wierzbowymi gałązkami i wykrzykując: *nie ja bije, wierzba bije*. Wierzono, że uderzenie gałązką wierzbową zapewni zdrowie. Do dzisiaj powszechnie święci się w kościele palmy wykonane z wierzbowych gałązek zwanych kocanki.

## Zwyczaje w Wojkowicach

Z gaikiem wędrowano po domach i śpiewano:
*Co go nam Pan Bóg dał życzymy*,
I tak powoli szykowano się do Świąt Wielkanocnych.

## Źródła

* Janina Marcinkowa, Krystyna Sobczyńska, Władysław Byszewski - Folklor Zagłębia Dąbrowskiego (1982) ISBN 83-00-00271-5
* http://szkola.interklasa.pl/f043/wiosnap.html
1924

Rok przestępny w XX wieku. Liczył 366 dni. W tym roku prezydentem Polski był Stanisław Wojciechowski, premierem Polski był Władysław Grabski, a prezydentem Sosnowca był Artur Michael.

## Wydarzenia

* 8 stycznia – apogeum hiperinflacji, 1 dolar = 10 250 000 marek polskich.
* W Lutym — Władze miejskie kupiły gmach teatru od Towarzystwa Górniczo-Hutniczego Hrabia Renard i powstał Teatr Miejski, nazywający się już wówczas Teatrem Zagłębia.
* 28 Lutego - W Czeladzi urodził się Jerzy Górkiewicz, kapral podchorąży Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego, jeniec Stalagu.
* 5 Marca - W Sądzie Okręgowym w Sosnowcu, Dział B. I. No 77 zostaje zarejestrowana Spółka Akcyjna Tramwaje elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskiem.
* 31 Marca – początek strajku 150 tysięcy górników Zagłębia Dąbrowskiego i Górnego Śląska.
* 3 Kwietnia - Na Piaskach doszło do tragedii - podczas tłumienia strajku policjanci otworzyli ogień, w wyniku czego zginęło 4 robotników.
* 6 Kwietnia - W Sosnowcu urodził się Janusz Ziółkowski - socjolog, działacz społeczny, senator I kadencji, szef Kancelarii Prezydenta.
* 22 Kwietnia - Urodził się Edward Skarga, aktor teatralny (miedzy innymi Teatru Zagłębia) i filmowy, brat aktorki Hanny Skarżanki, ojciec aktora Piotra Skargi.
* 5 Czerwca - W Dąbrowie Górniczej urodził się Czesław Gęborski, członek Armii Ludowej, oficer aparatu bezpieczeństwa (Milicja Obywatelska i Służba Bezpieczeństwa), komendant obozu pracy w Łambinowicach, odpowiedzialny za śmierć więźniów.
* 12 Lipca - Premiera filmu Miodowe miesiące z przeszkodami, w którym wystąpił między innymi Stanisław Woliński.
* 12 Sierpnia - W Sosnowcu urodził się Witold Mańczak, językoznawca języków romańskich i indoeuropejskich, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek krajowy Polskiej Akademii Umiejętności i członek Polskiej Akademii Nauk.
* 19 Października — poświęcono Kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Częstochowskiej w Kazimierzu Górniczym.
* 21 Listopada - W Zawierciu urodził się Józef Baryła, generał broni, doktor nauk humanistycznych, dyplomata, wiceminister obrony narodowej, poseł, działacz partyjny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.
* Zakończono eksploatację węgla w kopalni Irena w Niwce na polach dzierżawionych od Towarzystwa Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich.
* Zakończono eksploatację węgla w kopalni Henryk w Ostrowach Górniczych należącej do Warszawskiego Towarzystwa Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych, wydobycie trwało dwa lata.
* Powstanie samodzielnej parafii rzymskokatolickiej Parafia pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Maczkach.
* Rozpoczęcie budowy nowej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, którą ukończono 5 lat później.
Kolonia Orion

**Kolonia Orion** - kolonia między kolonią Ludmiła a Niwką, mniej więcej między obecnymi ogródkami działkowymi na Dębowej Górze a parkiem niweckim, nazwana tak od dawniej istniejącej tu kopalni Orion. Kopalnia eksploatowana była w latach 1909-1929 na polach górniczych wydzierżawionych od Sosnowieckiego Towarzystwa Kopalń i Zakładów Hutniczych. Do roku 1919 nosila nazwę Floetz Rudolf. Właścicielem kopalni był hurtownik węglowy Maurycy Mejtlis.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Bory

**Bory, Kolonia Leśna** - kolonia należąca do wsi Niemce, której budowę rozpoczęto około 1930 roku w pobliżu dawnego wyrobiska kopalni piasku podsadzkowego Kazimierz-Juliusz. Zarówno przed, jak i po II wojnie światowej powstały tu liczne domy jednorodzinne. Kolonia zlokalizowana jest między obecnymi ulicami Leśną i Czerpakową. Nazwę Bory nosił też szyb kopalni Kazimierz-Juliusz zlokalizowany jednak w zupełnie innym miejscu, na południowy zachód od kopalni Kazimierz-Juliusz.

## Ulice

* Ulica Leśna
* Ulica Czerpakowa

## Źródła

* Sosnowiec. Obraz Miasta i Jego Dzieje (2016) ISBN 978-83-944689-2-7
Kościół Kolejowy

Wraz z oddaniem do użytku sosnowieckiego dworca, na terenie znajdującym się w jego sąsiedztwie, zaczęło powstawać nowe miasto: ulice, domy, urzędy. Dla nowoprzybyłych wiernych w roku 1862 roku, wzniesiony został ze składek zbieranych na ten cel, niewielki jednonawowy kościół z kwadratową wieża. Początkowo oddano go pod opiekę Ojcom Paulinom, których władze carskie usunęły stąd po upadku powstania styczniowego. Jeszcze przed rokiem 1870 erygowano tu filię parafii czeladzkiej. Na przestrzeni lat 1870-1900 doszło do dynamicznego rozwoju miasta i niebywałego wzrostu ilości jego mieszkańców (w roku 1886 Sosnowiec liczył około 9.000 mieszkańców a w roku 1896 ponad 36 000). W roku 1891 wikariuszem w jedynym sosnowieckim kościele został ksiądz Dominik Roch Milbert, który stał się inicjatorem budowy nowej świątyni, przy której prace rozpoczęto w roku 1893. Po utworzeniu nowej parafii kościół kolejowy (nazywany tak powszechnie ze względu na lokalizację) stał się jej filią. Od roku 1958 ma tu siedzibę Parafia pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa.

W świątyni odbywa się codziennie całodzienne wystawienie Najświętszego Sakramentu oraz istnieje możliwość skorzystania z sakramentu pokuty i pojednania.

## Do parafii należą:

Ulice: Dęblińska, Kiepury, Kilińskiego, Leszno, 3 Maja, Aleja Mireckiego, Modrzejewska nr 1, 2 i 3, Mościckiego nr 28 i 30, Mierosławskiego nr 3 i 18, Ordonówny, Piłsudskiego nr 7 i 7 a, Warszawska.

## Msze święte:

* W niedziele i święta godz.: 7.30, 9.00, 10.30, 12.00, 18.00
* W niedziele i święta w lipcu i w sierpniu godz.: 7.30, 9.00, 10.30, 12.00, 20.30
* W dni powszednie godz.: 8.00, 12.00, 18.00

## Prezbiterzy w parafii:

* Proboszcz: ksiądz Grzegorz Noszczyk
* Wikariusz: ksiądz Stanisław Kołakowski
* Rezydent: ksiądz Tomasz Smalcerz
* Penitencjarz diecezjalny: ksiądz Paweł Nowak
* Poprzedni proboszczowie:
* ksiądz Dominik Roch Milbert (rektor), ksiądz Mieczysław Froelich (rektor), ksiądz Franciszek Musielewicz (rektor), ksiądz Franciszek Karol Raczyński (rektor), ksiądz Stefan Babczyński, ksiądz Bolesław Chwalba, ksiądz Witold Pękalski.

## Z parafii pochodzą (kapłani, siostry i bracia zakonni):

ksiądz Grzegorz Więckowicz, ksiadz Michał Borda, brat Łukasz Janecki (trynitarz).

Strona internetowa parafii: www.parafia.sosnowiec.pl
Kolonia Ludmiła

**Kolonia Ludmiła** - kolonia między Dębową Górą a kolonią Orion biorąca nazwę od założonej tam w 1863 roku kopalni Ludmiła (szyby wydobywcze Moebius i Jan) należącej do hrabia Renarda. W roku 1881 kopalnia zatopiona została przez kurzawkę a próby jej ponownego uruchomienia w roku 1907 i w 1924 nie dały rezultatu. Odwodniono ją dopiero w 1959 roku i spenetrowano jej wnętrze. Pozostawione tam części odzieży skórzanej dowodziły, że na kopalni Ludmiła zatrudnione były nieletnie dzieci. Sama kolonia powstała jako naturalna osada górnicza pracowników kopalni. Nazwa będąca jeszcze w ograniczonym użyciu.

## Źródła

* Jan Przemsza-Zieliński Sosnowiec Znany I... Nieznany (1992), Sowa-Press, Wydanie specjalne pisma Ekspres Zagłębiowski.
Kołacz Jurajski

**Kołacz Jurajski/kołocz** - to ciasto świąteczne lub weselne , bardzo popularne w dawnej szlacheckiej Polsce.

## Wygląd

Otok z ciasta drożdżowego. Nadzienie nałożone w kształcie różyczek – pięć różyczek sera, trzy różyczki maku, wszystko posypane kruszonką. Całość delikatnie oprószona cukrem pudrem.

## Rozmiar

Średnica 18-19 cm, waga 350 g, grubość – w najszerszym miejscu 4 cm.

## Barwa

Otok od złocistego do jasnobrązowego, kruszonka delikatnie przyrumieniona. Ser koloru złocistego, mak – ciemny od grafitu do czerni. Ciasto kremowo-żółte, na przekroju widoczne złote skórki kołacza, zaś warstwa sera koloru jasnożółtego oraz maku o ciemnej barwie.

## Konsystencja

Właściwa dla ciasta drożdżowego, miękisz po naciśnięciu wraca do pierwotnego kształtu, ser – dobrze zmielony bez grudek, lekko wilgotny, mak – gładki, dobrze zmielony.

## Smak

Typowy dla tradycyjnego cukierniczego pieczywa drożdżowego, pszennego bez polepszaczy i konserwantów z lekkim posmakiem i zapachem wanilii. Ser – lekko słodki, niekwaśny, mak – lekko słodki.

## Tradycja

Kołocz to ciasto weselne lub świąteczne. Jego nazwa pochodzi od kształtu, w jakim było ono pieczone. Potwierdza to Aleksander Brückner w „Encyklopedii staropolskiej”: „Kołacz, ciasto obrzędowe, nazwane od kształtu kołowego (gdy „baby” osiadały, a placki się rozkładały)”. Podobnie jak chleb w przeszłości kołacze były pieczone na wsi przez niemal wszystkie gospodynie. Produkty potrzebne do upieczenia kołacza były łatwo dostępne z uwagi na fakt, że w każdym gospodarstwie hodowano krowy, drób, a także uprawiano rolę. Oskar Kolberg w publikacji „Lud – Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce” z 1971 roku wspomina opis stołu weselnego, na którym, nawet skromnie zastawionym, nie mogło zabraknąć kołacza. Samo słowo kołacz funkcjonuje w języku potocznym w licznych przysłowiach i powiedzeniach, jak np. „Chowaj się na kołacz tzn. nie objadaj się na poczęstunku”, czy „Jak kołacz jest rzadko to lepiej smakuje”, „Pierwej kołacz potem książka” („Nowa Księga Przysłów i wyrażeń przysłowiowych Polskich”, Warszawa 1970). Na jurze Krakowsko-Częstochowskiej, szczególnie w okolicach sąsiadujących bezpośrednio ze Śląskiem, kołacz wciąż ma bardzo duże znaczenie jako ciasto weselne. Po dziś dzień kołacz weselny pakowany jest w biały pergaminowy papier z doczepioną wstążką oraz kawałkiem mirtu i osobiście wręczany przez młodą parę, na dwa tygodnie przed weselem, sąsiadom, gościom weselnym, księdzu, a nawet osobom nie zaproszonym na wesele. Jest to wyraz szacunku, pamięci i wdzięczności młodej pary. W części Małopolski kołacz jurajski jest dekorowany serem i makiem w odróżnieniu od np. kołacza jodłownickiego, który dekorowany jest wyłącznie serem. Obecnie kołacz przestał być jedynie pieczywem obrzędowym i świątecznym. Jest on produkowany i spożywany niemalże jako pieczywo codzienne, chociaż niewątpliwie najlepiej smakuje w czasie wesel i świąt.
1902

Rok w XX wieku. Liczył 365 dni. W tym roku Królem Królestwa Polskiego (i Carem Rosji) był Mikołaj II Romanow, a sołtysem Sosnowca był Jan Macukow.

## Urodzili Się

* 10 Marca - Bronisława Sperczyńska (W Dąbrowie Górniczej), działaczka komunistyczna, przewodnicząca Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Czeladzi.
* 29 Marca - Paul Godwin (właściwie Pinchas Goldfein) (W Sosnowcu) światowej sławy skrzypek, dyrygent i kompozytor, wykonawca, aranżer i kompozytor muzyki tanecznej, rozrywkowej i filmowej Zmarł w 1982 roku w Holandii.
* 5 Kwietnia - Marta Miedzińska (W Krakowie), aktorka teatralna (między innymi Teatru Zagłębia) i filmowa.
* 16 Maja - Jan Kiepura, światowej sławy tenor i aktor filmowy, w domu przy ulicy Majowej 6.
* 12 Sierpnia - Antoni Kocjan (W wsi Skalskie koło Olkusza), konstruktor lotniczy szybowców, współpracownik wywiadu Armii Krajowej.
* Maria Batoła - urodzona w Rogoźniku i tam zamieszkała.
* Helena Romik - urodzona w Brzękowicach, zamieszkała w Rogoźniku.
* Maria Szotowa - urodzona w Zawierciu, zamieszkała w Ogrodzieńcu

## Wydarzenia

* 18 stycznia - w Tygodniku Ilustrowanym ukazał się pierwszy odcinek powieści Chłopi Władysława Reymonta.
* 10 Czerwca - Car Mikołaj II Romanow dekretem carskim o przekształceniu Sosnowca i włączonych do niego osad w miasto. W jego skład weszły także: Stary Sosnowiec, Pogoń, Sielec z byłą wsią Kuźnica i Środulka, Radocha oraz Ostra Górka. Obejmował obszar 19 km² i liczyło 57.000 mieszkańców. Otrzymało nazwę Sosnowice, która obowiązywała do1920 . Była to pierwsza miejscowość w której nadano takie prawa w Królestwie Polskim za rządów caratu po powstaniu styczniowym.
* Strajk szkolny w Królestwie Polskim.
* Powstało Koło Miłośników Sceny organizujące występy artystów zawodowych i amatorów.
* Został utworzony urząd lekarza miejskiego, a jego funkcję objął doktor Stanisław Rudolf.
* Powstała Żeńska Szkoła Zawodowa, tak zwana Szwalnia.
Franz Eduard J. Künzer

### Zawód

Polityk, kapitan rezerwy pruskiej, członek pruskiej Izby Deputowanych, sekretarz Niemieckiego Związku Oszczędności

## Funkcja

### Funkcja

pierwszy burmistrz, nadburmistrz, burmistrz

### Okres sprawowania

Od 7 Października 1915 roku do 1 Października 1917 roku

### Następca

Emil Stolle
Doktor Ernst Schröder

**Franz Eduard J. Künzer** - (urodzony w 1864 roku w Kwidzynie) od 7 Października 1915 roku pierwszy burmistrz (Der Erste Bürgermeister) Sosnowca, od 29 Lipca 1916 roku do 1 Października 1917 roku nadburmistrz (Oberbürgmeister), w latach 1892-1919 burmistrz Poznania, kapitan rezerwy, członek pruskiej Izby Deputowanych, w latach 1917-1918 burmistrz Gandawy, w latach 1920-1924 sekretarz Niemieckiego Związku Oszczędności. Zmarł po 1944 roku
Wierzba Biała

### Położenie

Sosnowiec- Kilmontów, Park im. Wandy Malczewskiej (Ulica Majora Henryka Hubala-Dobrzańskiego); południowo-zachodnia część parku, w sąsiedztwie budynku mieszkalnego (Ulica Kraszewskiego 15

### Rozpiętość Korony

18 Metrów, kształt regularny, parasolowaty

**Salix alba L.** - gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych. Rodzimym obszarem jej występowania jest Europa, Azja i Afryka Północna, rozprzestrzenia się też gdzie indziej. Wierzba Biała to największa i najpopularniejsza z naszych wierzb Związana jest ona tradycją polskim krajobrazem. Dawniej bardzo często (dziś już rzadko) sadzono je przy drogach polnych, zabudowaniach wiejskich i ogławiano. Uzyskiwała ona wtedy kulistą, charakterystyczną koronę. Młode gałęzie wykorzystywano do wyrobu koszyków, często też na opał. Uważano, że piece chlebowe niczym tak dobrze się nie nagrzewają i nie dają lepiej wypieczonego, rumianego chleb jak po spaleniu w nich wysuszonej wierzbiny. Wierzba Biała zaliczana jest do roślin leczniczych. Wywar z kory wierzbowej stosowano jako skuteczny lek. Nic w tym dziwnego, gdyż zawierał składniki wchodzące w skład aspiryny. Również dzisiaj wierzba robi ogromna karierę w ramach energii odnawialnej. Odpowiednio wyselekcjonowane, szybko rosnące odmiany wierzby krzewistej dają wysoki plon, dobrego jakościowo drewna na opał. Największe i najstarsze okazy wierzby białej w Polsce: Cieszyno (koło Koszalina) - 800 centymetrów obwodu w pierśnicy, Września (koło Poznania) - 765 centymetrów obwodu w pierśnicy. Drzewo jest w dobrym stanie zdrowotnym. Jest jednym z cenniejszych elementów drzewostanu parku.

Pnie Wierzby Białej.Wierzba Biała jesienią.Liście Wierzby Białej.
## Żródło

* Wydawnictwo Kubajak - Pomniki przyrody Sosnowca (2004)
Dolna Środula

**Dolna Środula** - Część Środuli. Rozwinęła się tuż po I wojnie światowej, żywiołowo jako "dzikie osiedle" na enklawie gruntów włościańskich, pozostałej w uroczysku 'Wielka łąka", pozbawione początkowo dróg, światła i wody. Utwardzone droga z betonowej trylinki powstały około 1953 roku. Z czasem powstała tu chaotyczna zabudowa. Zlokalizowana była na samej północnej granicy miasta z Zagórzem. Obecnie już nie istnieje w dawnym układzie, ponieważ znaczna część zabudowań przedwojennych nie istnieje .

## Źródła

* Przemsza-Zieliński Jan, Sosnowiec znany i… nieznany, Sosnowiec 1992.
Ілюзорний світ

**Ілюзорний світ** 「**幻想世界**, *Gensō Sekai*」 — світ, у якому живе Дівчина і Лялька з мотлоху. Він описується як світ, в якому нічого не може «народитися». Він складається з великих прерій і гір, які можна побачити на горизонті. Часом, можна побачити, як сфери світла літають в небі. Деякі тварини, такі як великі вівці, також населяють цей світ. Дівчина і Лялька живуть в будинку зі столом і невеликою кількістю меблів.

Незважаючи на те, що світ підпорядковується своїм законам, є особливості, які притаманні і звичайного світу, наприклад, зі слів дівчини, щороку настає зима.

Пізніше з'ясовується, що світ був створений померлою  Ушіо. Вона створила його для збору сфер світла, які допомогли б виправити трагічний фінал її сім'ї. Сама дівчина нічого про це не пам'ятає до моменту, коли потрібну кількість сфер зібрано і світ починає знищуватися.

Теоретично, Ілюзорний світ — світ після смерті, коли померлий ще пов'язаний з реальним світом, але він більш вільний, що дозволяє створювати свої світи.

Також відомо, що вивчення Ілюзорного світу займалися батьки Котомі, а в майбутньому і вона сама.
Hugo Almstaedt

**Hugon Karol Jan Almstaedt** (urodzony 6 Maja 1893 roku) - legionista Pierwszej Kompanii Kadrowej Józefa Piłsudskiego, urzędnik samorządowy, kierownik Tymczasowego Zarządu Miasta, komisarz, w latach 1933 - 1934 komisaryczny prezydent Sosnowca, w 1939 roku wiceprezydent tego miasta.

## Galeria

Hugonem Almstaedt razem z Józefem Kaczkowskim i innymi członkami Magistratu
Clarn

## ir'Clarn

The most prominent of the noble houses in the city of Sharn, the Clarn's are known as world-class diplomats and politicians. Their grand manor on the outskirts was one of the few places that were not completely damaged by the recent events with the silver flame. The Clarn family is run by a matron who has her hands tightly wound in the politics of Sharn and it is vastly suspected that she has many of the councilmembers in her pockets as well as the watch.