Agartha

Dag allemaal! Welkom bij deze fanfictie over drie mensen die een hachelijke reis ondernemen naar Agartha. Volgens de legende is Agartha de wereld onder onze aarde. In deze fanfictie is dat niet anders.

## Het boek

Het was al laat op de avond toen ik thuiskwam van een lezing in de universiteit van Leuven. Het was precies gegaan zoals ik verwacht had. De leerlingen konden geen ogenblik stil zijn en zaten de hele tijd te kletsen en flauwe grapjes te maken. En dat was allemaal de schuld van Dennis, mijn arrogante neefje. Altijd was hij degene die de andere leerlingen opstookte en hen aanzette tot pestgedrag. Te bedenken dat we familie waren! Ik opende deur, liep de lange gang in en trok mijn jas uit. Vervolgens nam ik de trap naar boven, mijn aktentas nog steeds stevig in mijn handen. Ik zou nog wel een paar documenten moeten afwerken voordat ik kon gaan eten. Gelukkig was het de dag erop zondag. Toen ik eenmaal in de studeerkamer kwam, zag ik hem zitten. Mijn vader Alfons, de exentrieke, eigenwijze professor. Al zeker vijfentwintig jaar gaf hij les aan de universiteit en zijn verschijning alleen al was voldoende om zelfs de grootste lastpakken in toom te houden. Hij zat net met zijn vergrootglas over een stuk schedel gebogen. Ik kuchte even. Geen reactie. Nog eens proberen. Dit keer keek hij op en zijn ogen begonnen meteen te stralen toen hij mij zag. 'Ha, Alex. Hoe was de lezing?' Daar wist ik even geen antwoord op. Wat moest ik zeggen? Maar mijn stilte zei genoeg. 'Dennis heeft zich weer van zijn meest kinderlijke kant laten zien, zeker?' vroeg hij. Ik knikte. Daarop slaakte mijn vader een lange zucht en zette hij het stukje schedel weer neer op tafel. 'Hoe moet dat toch met dat joch? Er was eens een tijd dat onze naam, Drésaux, iedere professor zou hebben doen gloeien van trots. Ik was een goede leerling, jij was een goede leerling, maar Dennis... We zitten nota bene in 1893. Als de leerlingen zich nu niet kunnen gedragen, hoe zal het dan binnen honderd jaar zijn?' Hij begon te ijsberen door de studeerkamer, bezorgd met zijn wenkbrauwen fronsend. Ik was het helemaal met hem eens. Als de leerlingen tegenwoordig zo baldadig waren, zou dat over honderd jaar nog veel erger zijn. Na mijn aktentas te hebben neergezet nam ik plaats aan de tafel en begon door een stapel dossiers te bladeren. De studeerkamer stond vol met wetenschapsvoorwerpen. Atlassen, wereldbollen, kleine skeletten... De vitrinekast was volgestouwd met documenten, papieren en een collectie schedels, die nog van mijn grootvader was geweest. Al met al zag het er best rommelig en ongeordend uit. Na een paar dingen te hebben neergeschreven verklaarde ik: 'De vitrinekast is echt aan een opruimbeurt toe.' Waarop mijn vader me bevreemd aankeek. Daarna gleed zijn blik weer over de vitrine. 'Het ligt toch allemaal prima?' verdedigde hij zich. Ik schudde opgelaten mijn hoofd. 'Weet je nog waar dat document over de *Megalosaurus bucklandii*ligt?' Mijn vader fronste, dacht even na en haalde dan een document uit de vitrine. Al snel schudde hij zijn hoofd. Het volgende document was het ook niet, en het document daarna ook niet. 'Vader', begon ik voor hij wanhopig zou worden, 'u heeft dat document twee dagen geleden aan een collega van mij geleend.' Hij opende zijn mond al om iets te zeggen, maar sloot hem dadelijk weer. Na een lange stilte verklaarde hij: 'Nou, misschien heb je wel gelijk, zoon.' Terwijl ik mijn papieren voor de universiteit in orde bracht, probeerde mijn vader zo goed en zo kwaad als het ging de vitrine wat ordelijker te maken. Het was niet eenvoudig, want ik hoorde hem vaker wel dan niet een vervloeking mompelen. Ik daarentegen had de grootste moeite mijn lachen in te houden. Tot ik hem opeens naar adem hoorde happen. 'Vader? Wat is er?' vroeg ik verschrikt. 'Kom eens kijken, Alex!' beval hij. Meteen ging ik naar hem toe. Daar zag ik wat hij in zijn handen hield. Het was een boek. Weliswaar al oud en versleten, maar nog in prima staat. Op de voorkant stond er in krullige letters "Agartha" geschreven. 'Agartha?' mompelde ik verbaasd. 'Ken je dat niet?' vroeg vader. 'Agartha is de wereld onder onze aarde. Zelfs de Chinezen spraken er al over. Het zou daar een paradijs zijn.' Ik schudde mijn hoofd. 'Dat zijn maar fabeltjes. Het enige wat er in onze aardkern zit is lava en magma.' Waarop hij zijn schouders ophaalde. 'We zullen zien.' Hij opende het boek en begon erin te bladeren. Al snel stuitte hij op een bladzijde waarop er een tekst stond. Een Nederlandstalige tekst. Dit was wat er geschreven stond:

*Agartha is een mythische wereld. Al duizenden jaren wordt erover gesproken in culturen overal ter wereld. Het was mijn levensdoel om Agartha te bereiken. En het is me gelukt. Eenmaal daar kon ik niet geloven wat ik zag. Alles wat er leeft en groeit tart ieders bevattingsvermogen. Reusachtige planten die boven huizen uittorenen, prehistorische wezens die er nog steeds rondlopen... Omdat ik wist dat niemand me zou geloven, heb ik alles in dit boek gezet. Ik hoop dat u, beste lezer, me wel zult geloven. Om Agartha te bereiken moet je in het Noordpoolgebied een ingang vinden. Mij is het ook gelukt.*

Ademloos staarden we naar de geschreven woorden. 'Het zou een sleutel kunnen zijn!' verklaarde mijn vader. 'Een sleutel tot de wereld onder onze aarde!' Ik schudde ontmoedigend mijn hoofd. 'Wie zegt er dat dit niet gewoon verzinsels zijn? Er zijn zoveel culturen die al gespeculeerd hebben over Agartha. Er is geen enkel bewijs.' Mijn vader wou zijn mond al opendoen om iets te zeggen, toen we opeens een verschrikte gil hoorden.

## 'Schandalig!'

We haastten ons de studeerkamer uitn de trap af naar de hal. Daar zagen we onze huishoudster Marie. Met haar lippen opgetrokken en rood van woede voer ze uit tegen Dennis, die ze kennelijk net had binnengelaten. 'Je moest je schamen!' tierde ze. 'Zo laat wegblijven en dan straalbezopen thuiskomen! Wat ben jij voor een student?' Ze zei geen woord teveel. Dennis was zo dronken dat hij nauwelijks nog op zijn benen kon staan. Van deze afstand konden we de geur van de alcohol al ruiken. Ik trok walgend mijn neus op en keek naar mijn vader, wachtend tot hij wat zou zeggen. Maar in plaats van tegen Dennis uit te varen, wat hij al eerder gedaan had, schudde hij langzaam zijn hoofd voor hij terug de trap op liep naar de studeerkamer. Zowel ik als Marie waren compleet uit het veld geslagen. Zo kenden we onze vader niet. Het leek wel alsof hij alle hoop voor Dennis had opgegeven. Maar Marie liet zich niet kennen. 'Jij gaat nu onmiddellijk naar bed!' bitste ze tegen Dennis. 'En morgen neem je maar eens een goed bad!' Ze greep hem bij zijn kraag vast en begon hem zo half en half de trap op te slepen. Hij kronkelde en protesteerde. 'Laat los, rotmens!' Het haalde allemaal niets uit. In een mum van tijd had Marie hem zijn kamer binnen gedreven en de deur gesloten. Ik haalde diep adem en liet een lange zucht horen. Vervolgens liep ik de woonkamer binnen en liet me op de zetel zakken. Hoe moest het nu toch met Dennis? Hij was nota bene zestien en hij bezatte zich terwijl hij proefwerken zou moeten maken. Ik kon me hem nog goed herinneren als een klein kind. IJverig, vastbesloten goed werk te leveren, veelbelovend... Waar waren al die goede eigenschappen heen? Het leek wel alsof ze in het niets waren opgelost. Niet veel later kwam Marie de kamer binnen stommelen. 'Zo, dat kind slaapt voorlopig wel zijn roes uit.' Ik knikte dankbaar. 'Je moet er echt iets aan doen', ging ze verder. 'Vorige week heeft hij de kat van de buren zo'n harde schop gegeven dat het arme ding haar poot brak. En de kosten om die poot te spalken waren niet mals.' Ik knikte nogmaals; ik had er al van gehoord. 'Morgen zal ik met vader bespreken wat we het beste kunnen doen', beloofde ik haar. 'Ik hoop het', was haar reactie.

Het duurde niet lang of mijn vader kwam de woonkamer binnen. Ik verwachtte wel dat hij over Dennis zou beginnen, maar toen hij begon te spreken, waren zijn woorden heel anders dan verwacht. 'Pak maar gauw je valies.' Ik kwam geschrokken overeind. 'Hoezo?' Hij grijnsde breed. 'We gaan op reis.' Op reis? Daar wist ik niets van. Had hij dat soms gezegd en was ik het achteraf vergeten? Hij wilde zich al omdraaien en terug naar de trapgang gaan, maar ik hield hem tegen. 'Naar waar gaan we? En waarom?' drong ik aan. Zijn grijns werd nog breder. 'Naar het noordpoolgebied.' Met een schok besefte ik dat vader Alfons nog maar net besloten had op reis te gaan. Ik was dus helemaal niets vergeten. 'Wil je echt proberen Agartha te bereiken?' Hij knikte en mijn ontzetting werd steeds groter. 'Dat kunt u niet maken! Het is veel te gevaarlijk. Bovendien weten we niet eens of Agartha wel echt is!' Hij haalde zijn schouders op. 'Daarom gaan wij het bewijzen.' Ik had nog verder willen protesteren, maar hij luisterde al niet meer en liep verder. De rillingen liepen me over mijn lijf. Naar Agartha? Dat was gekkenwerk! Hoe konden we in godsnaam een plek bereiken die waarschijnlijk niet eens bestond? Maar mijn vader was een koppig man. Als hij iets wilde, dreef hij altijd zijn zin door. Een schietgebedje mompelend wenste ik dat hij nog op tijd op andere gedachten zou komen.

## Vertrek

Haastig propte vader Alfons nog wat spullen in een grote houten koffer. Een kompas, atlassen, encyclopedies... Eten en drinken kwam er nauwelijks in. 'Kopen we onderweg wel', had mijn vader verklaard. Met ledige ogen zag ik hem de koffer dichtklappen. 'Zo, we kunnen gaan.' De hele tijd had ik geprobeerd hem op andere gedachten te brengen. Ik bracht de universiteit ter sprake, het onderzoek waar ik mee bezig was, en zelfs wat de andere professoren ervan zouden denken als ik zomaar eventjes wegging. Maar helaas, geen van mijn standpunten was goed genoeg om hem te overtuigen. Hij moest en zou naar Agartha gaan. Toen, als bij toverslag, schoot me de laatste reden te binnen waarom we beter niet zouden vertrekken. 'Wat met Dennis?' vroeg ik. 'Zijn ouders komen pas over een maand terug en Marie kan hem nooit in zijn eentje aan.' Toegegeven, ik maakte me op dat moment niet veel zorgen om mijn eigenzinnige, arrogante neef. Maar het was misschien de laatste kans om vader van zijn plannen te doen afwijken. Rustig zette hij zijn koffer op de grond, waarop hij me grijnzend aankeek. 'Dat hoeft geen probleem te zijn.' Hij zag duidelijk dat ik het niet begreep, want hij vervolgde: 'Die knul hoeft hier niet alleen met Marie te blijven. Het lijkt me geen slecht idee dat hij met ons meekomt.' Ik kreeg het gevoel dat ik door een sloophamer werd geslagen. 'Dat kunt u niet maken!' protesteerde ik. 'U kunt zo'n jongen toch niet zomaar meenemen naar God weet welke ingebeelde plaats!' Zijn blik werd ijzig. 'Dennis heeft een lesje in respect en verantwoordelijkheid nodig. En we gaan bewijzen dat Agartha wél echt is.' Zonder meer te zeggen drong hij langs me heen. Ik kon hem alleen maar geschokt nakijken.

'Waarom moet ik mee? Ik wil dat helemaal niet!' Voor één keer kon ik Dennis geen ongelijk geven. Met een zwaar geweten was ik met mijn vader naar Dennis' kamer gegaan om hem over onze reis in te lichten. Aanvankelijk was mijn neef enthousiast geweest. Ik vermoedde dat een paar weken zonder oom en grootvader hem wel aanstonden. Maar toen Alfons vertelde wat hij écht van plan was, was de sfeer op slag omgeslagen. 'Dat kun je gewoon niet doen!' bitste Dennis verder. 'Jij doet wat je gezegd wordt', wees vader hem terecht. Dennis was niet onder de indruk. 'Volgens mij brengen jullie me gewoon naar een gesticht!' snauwde hij. Dat was meer dan zelfs ik kon verdragen. 'Dat hadden je ouders al veel eerder moeten doen', zei ik hem recht in zijn gezicht. 'Arrogante kwal dat je bent, jij denkt alleen maar aan jezelf. Jij leek zo veelbelovend toen je begon met school en moet je nu zien! Denk je nou echt dat je ooit ergens komt in het leven met zo'n houding?' Ik hield op toen ik merkte dat zowel vader als Dennis me met wijdopen ogen van schok aanstaarden. Ikzelf was ook verbaasd. Nog nooit eerder was ik tegen iemand uitgevallen, om welke reden dan ook. Meteen voelde ik me schuldig, maar niet voor lang. 'Dat is huichelarij', spotte Dennis. 'Je zegt dat alleen maar omdat je me mee wilt krijgen.' Ik kreeg zin om hem een goede mep te verkopen, maar ik deed het niet. Hij zag het en zuchtend stond hij op. 'Nou goed dan', morde hij. 'Maar ik ga alleen mee omdat alles beter is dan op de universiteit te moeten zitten. Daar is het pas echt ellendig.' Blijkbaar hadden mijn woorden hun doel dan toch niet gemist.

Aan een hoge snelheid tsjoekte de trein over de sporen. We waren op weg naar Antwerpen. Van daaruit zouden we het schip nemen naar IJsland. Aangezien dat het dichtst tegen het Noordpoolgebied lag, had vader besloten daar een ingang te zoeken. Terwijl ik maar wezenloos uit mijn raampje zat te staren, stootte hij opeens een opgewonden kreetje uit. 'Alex! Moet je dit zien!' Toen pas zag ik dat hij door het oude boek over Agartha zat te bladeren. 'Het geluk juicht ons toe', grijnsde hij. 'Hier staat dat er een grot is aan de voet van een uitgedoofde vulkaan. Dat zou de poort zijn naar Agartha.' Ik wenste dat ik zijn enthousiasme kon delen. Op dat moment voelde ik niets anders dan angst. Ik besefte maar al te goed dat we deze idiote reis waarschijnlijk niet eens zouden overleven. Terwijl vader de naam van de vulkaan opzocht, wierp ik een zijdelingse blik op Dennis, die tegenover me zat. Hij keek verveeld voor zich uit, alsof hij nu al spijt had dat hij met ons mee was gekomen. Dit keer kon ik hem geen ongelijk geven. Ik wilde deze reis immers ook niet. Maar vader Alfons had ook gelijk. Of deze reis nu wel of niet naar Agartha zou leiden, voor Dennis zou het misschien een goede manier zijn om wat verantwoordelijkheid aan te leren. 'Hier', begon vader opeens. 'De Snaefels. Dat is de vulkaan die we moeten hebben.' En hij wees naar een ruwe schets van een grote vulkaan die in het boek stond. Dat was het moment waarop Dennis zijn mond opendeed. 'Kom, toe zeg', smaalde hij. 'Je denkt toch niet echt dat er een wereld onder onze aarde is? En zelfs al was die er, dan leidt een grot op zo'n stomme vulkaan er toch niet per se naartoe?' Ik had hem een goede bolwassing willen geven, maar deed het niet. Want ik besefte maar al te goed dat hij mijn eigen twijfels onder woorden had gebracht. Vader Alfons hield zich doof en ging verder met zijn onderzoek.

## Reykjavik

Na twee volle weken op zee kwamen we uiteindelijk aan op onze eindbestemming: Reykjavik, de hoofdstad van IJsland. Ik was nu al onder de indruk van wat ik zag. Achter de stad ontrolden de groene heuvels zich eindeloos ver, met daarachter een vulkaan. Weliswaar niet de Snaefels, maar daar zouden we gauw genoeg naartoe trekken. De passagiers van het schip verspreidden zich over de haven en verdwenen in de straten. Ik, mijn vader en Dennis bleven wat verweesd achter. 'En wat nu?' vroeg Dennis vernietigend. 'Geen zorgen', haastte vader zich. 'Ik weet zeker dat er hier ergens een hotel is waar we kunnen overnachten.' Dus gingen we op pad. Het was niet onaangenaam druk in Reykjavik. Wat meteen opviel was de taaiheid die de mensen hier uitstraalden, en dan zagen we vooral vrouwen, jongvolwassenen en kinderen. De meeste mannen waren nu immers de zee op. Bijna iedereen leefde hier van de visvangst. Zelfs Dennis scheen onder de indruk toen een paar struise mannen hun stamcafé uit kwamen. In een van de straten waren twee kleine kinderen aan het spelen. Ik verstond geen woord IJslands, maar mijn vader duidelijk wel, want hij grinnikte zodra hij hen bezig hoorde. 'Wat zeggen ze misschien?' vroeg ik nieuwsgierig. 'Nou', antwoordde vader, 'dat jongetje zegt dat hij als hij groot is dolgraag met een ijsbeer zou vechten. Zijn kameraadje vindt het kennelijk een barslecht idee', voegde hij eraan toe toen het tweede kind een onthutst gezicht trok. Ik moest er ook even om lachen, maar Dennis keek alleen maar verveeld. In mezelf zuchtend spoorde ik hem aan wat dichter bij ons te komen lopen. De mensen waren hier duidelijk niet erg gewend aan bezoekers, al kwamen hier vast wel vaker wetenschappers over de vloer. Na een tijdje vonden we een kleine herberg waar er nog een kamer vrij was. We kregen de sleutel en de waard bracht ons ernaar toe. Zodra hij de sleutel in het slot had gedraaid en de kleine deur krakend openging, viel Dennis' mond open van verbazing. 'Dit is geen kamer!' riep hij uit. Het was een kleine vierkante ruimte die bijna volkomen kaal was. Het enige meubilair waren een gammele kleerkast en wat stoelen. Voor de rest lag er nog een matras op de grond. De waard besteedde er geen aandacht aan en ging weer terug. Vader en ik wisselden een geïrriteerde blik. 'Wees blij dat we tenminste iets hebben', wees ik Dennis terecht voor ik naar binnenging. Het was er dan wel krap, maar eens we onze spullen hadden uitgepakt zou het al veel gezelliger ogen.

Nadat we ons geïstalleerd hadden ging vader meteen weer verder met het plannen van onze route naar de Snaefels. In eerste instantie had Dennis de enige matras voor zichzelf opgeëist, maar na wat bekvechten hadden we besloten om vader erop te laten slapen. Gewoon omdat zijn oudere beenderen niet al te goed bestand meer zouden zijn tegen de houten vloer. Ik had in de verste verte geen zin om de hele tijd maar wat op de kamer te zitten lummelen, dus besloot ik de stad te gaan verkennen. Wat me meteen opviel was dat sommige huizen hier in Reykjavik heel kleurrijk waren met hun rode daken. Het gaf een vrolijk gevoel. In de haven zag ik hoe vissersboten aanmeerden. Horden meeuwen zaten op de daken van de nabije huizen, klaar om een visje mee te grissen. En vanaf de haven kon je in de verte een hoge bergketen zien. De toppen waren met sneeuw bedekt, de lager gelegen heuvels waren diepgroen. Het was een zeer indrukwekkend gezicht. Na een tijdje de bergketen bewonderd te hebben verkende ik de haven nog wat verder. Spoedig kwam ik voorbij een klein café, en om de één of andere reden kreeg ik opeens dorst, dus ik besloot er een kijkje te gaan nemen. Maar net toen ik naar binnen wilde gaan, kwam er een andere man naar buiten. Hij botste faliekant tegen me op, waardoor de papieren die hij vasthield in het rond vlogen. Vloekend in het IJslands begon hij ze weer op te rapen. 'Het spijt me, ik zag u niet', begon ik, en meteen besefte ik dat ik het in het Engels had moeten zeggen. Aangenomen dat de mensen hier Engels verstonden. Maar het gezicht van de jongeman verstrakte en zijn ogen begonnen te glanzen. 'Nee maar!' riep hij uit. 'Het is er één van bij ons!' Met zijn papieren stevig onder zijn arm geklemd stak hij zijn hand naar me uit. 'Aangenaam. Johan is de naam. Ik kom uit Gent.' Even wist ik niet goed wat te zeggen. 'Alex. Ik kom uit Leuven', antwoordde ik uiteindelijk. Hij grijnsde. 'Ben je ook een vogelaar of kom je hier de cultuur bestuderen?' vroeg hij. Ik schudde mijn hoofd. 'Geen van beide. Ik en mijn vader gaan onderzoek doen naar de Snaefels.' Waarop zijn gezicht al meteen een stuk ernstiger werd. 'Wees dan wel voorzichtig. Er gaan akelige dingen te ronde over die plek.' Ik knikte ten teken dat dat maar al te waar was. 'Nou, tot ziens dan', besloot de vogelaar uiteindelijk voor hij richting de stad begon te lopen. 'En succes nog!' riep hij over zijn schouder. Ik kon het nog steeds niet geloven. Een Belgische in IJsland! Ach ja, wie weet waar de universiteiten hun profs allemaal heen stuurden?

In het café was het muf en bedompt. Vrijwel alle mannen die er zaten waren stevige, gespierde vissersmannen. Geen twijfel dat ik me niet erg op mijn gemak voelde. Ik dronk vlug een glaasje bier voordat ik maar eens terugging naar het hotel.

## Naar de Snaefels

De wind blies ongenadig hard in mijn gezicht toen ik verder het stenen pad volgde, achter mijn vader aan. We hadden Reykjavik achter ons gelaten en waren nu op weg naar het eerstvolgende dorp. Daar zouden we een paar nachten doorbrengen en van daaruit zouden we verder trekken naar de Snaefels. Het was geen makkelijke onderneming, vooral niet omdat we enorm veel bagage met ons meesjouwden. Kompassen, kaarten, rijfstokken, touw... Alles zat erin. Gedurende de hele tijd had ik erop toegezien dat al ons eten uit de kruidenierszaak in Reykjavik kwam. Ook probeerde ik zoveel mogelijk eten en drinken in te zamelen voor de komende tocht. God mocht weten Hoelang we onderweg zouden zijn. De wind begon alweer wat minder hard te waaien. Het pad werd hier steeds steiler en rotsachtiger. Gaandeweg viel het me op dat Dennis sinds de avond ervoor niet meer geklaagd had, wat ik beschouwde als een nieuw record. Was het omdat hij eindelijk wat van zijn arrogantie liet varen? Of omdat hij moe was? Ook daar wist ik geen antwoord op te vinden. Na een tijdje kwam hij vlak naast mij lopen, terwijl hij zijn jas wat strakker om zich heen wikkelde. 'Niet te koud?' vroeg ik. Hij schudde van nee. 'Schiet eens wat op, jullie!' riep vader voor ons, waarop we onze pas wat versnelden.

Uiteindelijk kwamen we aan bij een klein dorpje. Het was niet veel meer dan een kerk, een enkele herberg en wat huizen. In de herberg kregen we een kamer toegewezen en kregen we wat te eten. Droge vis en hard brood. IJslanders zijn taaie mensen. Dat merkte ik maar al te goed aan de dorpelingen, die leefden van de landbouw. Aan de rand van het dorp woonde er een oude boer die een stuk of veertien IJslandse pony's in zijn bezit had. Stevige, taaie, tegen de wind geharde dieren. Voor mijn vader dus ideaal om onze tocht naar de Snaefels voort te zetten. We kochten er twee. Eentje om onze spullen te dragen, en de tweede zodat we om beurten wat konden rusten als dat nodig mocht zijn. 'IJslandse pony's zijn fantastisch', verklaarde mijn vader. 'Ze hebben veel meer uithoudingsvermogen dan onze paarden. Al eeuwen leven ze in dit landschap. Het ideale vervoermiddel hier.' Na een paar dagen in het dorp gingen we weer verder. Mijn vader had gelijk gehad wat de pony's betrof. Zonder enige moeite volgden de dieren de steeds steiler wordende rotspassen. De lucht werd steeds ijler. Ikzelf had daar niet zoveel last van, maar vader Alfons wel. En Dennis begon het ook moeilijk te krijgen. Uiteindelijk zette ik hen allebei op één van onze rijdieren, terwijl het tweede nog steeds onze spullen droeg. Intussen begon de zon steeds sneller onder te gaan. De Snaefels kwam dreigend dichterbij, we waren bijna aan de voet van de vulkaan. Ik kan wel zeggen dat het een prachtig gezicht was: de Snaefels, oeroud en torenhoog, met daarachter de ondergaande zon die de hemel in lichterlaaie zette. 'Kunnen we ergens stoppen voor de nacht?' vroeg Dennis. Toen pas drong het tot me door. Het was al zeer laat geworden en we zouden de Snaefels nooit voor het donker bereiken. Bovendien zou het levensgevaarlijk zijn onze tocht in het donker verder te zetten. Ik wilde mijn neefje net zijn gelijk geven, toen vader resoluut verklaarde: 'Geen sprake van. We blijven zolang doorgaan als we kunnen. Als we ons haasten komen we misschien nog bij de grot.' Dennis rolde met zijn ogen -meer van vermoeidheid dan vanwege vaders obsessie, vermoed ik- en hij zei: 'Mag ik je eraan herinneren dat wij twee al uren op dit dier zitten? Mijn buik scheurt van de honger en bovendien, als we verdergaan kunnen we net zo goed meteen van een klif afspringen.' Nog nooit had ik mijn neefje zoiets verstandigs horen zeggen. Een sprankje hoop kwam in mij op. Wie weet kon hij dan toch veranderen. 'Dennis heeft gelijk', viel ik hem bij. 'We kunnen beter onze energie voor morgen sparen.' Even zag het ernaar uit dat vader ging protesteren, maar toen gaf hij schoorvoetend toe. Gelukkig was er, niet zo ver achter ons, nog een klein boerderijtje geweest. Daar zouden we beslist onderdak krijgen. In het licht van de laatste zonnestralen klopten we aan. De boer wees ons met graagte een slaapplaats aan. Terwijl hij de pony's op stal zette, begeleidde zijn vrouw ons naar een kleine schuur waar wat extra strozakken lagen waarop we konden slapen. Volkomen uitgeput liet ik me op de strozak vallen. Onwillekeurig moest ik aan de vogelaar denken die ik in Reykjavik had ontmoet. Met iets van schuldgevoel wenste ik dat ik nu ook gewoon vogels kon bestuderen.

De volgende ochtend werd ik gewekt door opgewonden gemompel. Toen ik mijn ogen opendeed, stond er een kind over me heen gebogen. Met zijn guitige ogen keek hij me nieuwsgierig aan. En hij was niet de enige. Een stuk of negen kinderen hadden zich in de schuur verzameld en keken ons nieuwsgierig aan. De oudste was net iets jonger dan Dennis, de jongste was kennelijk nog maar een paar jaar. De strenge stem van de boer deed ze allemaal braafjes naar buiten gaan. Als ontbijt kregen we gedroogde vis en havermout. Ik at opzettelijk iets minder, zodat ik nog wat kon meenemen voor komende reis. Toen ook vader Alfons helemaal klaar was, zetten we onze tocht verder. Teruglopend naar de steile bergpas keek ik meermaals om mijn schouder. De boer, de boerin en alle negen de kinderen zwaaiden ons uit. Wat verder, op een stuk gras, graasden de pony's die vader gekocht had. 'Vanaf hier kunnen we best te voet', had hij gezegd. Nu droegen we onze garage op onze rug. Ik besefte toen nauwelijks dat het bijna zover was. Nog even en onze reis naar Agartha begon pas echt.

## De Snaefels

De zon had haar hoogste punt al bereikt toen de bergpas bezaaid lag met losliggende stenen en we de grootste moeite hadden om vooruit te komen. Onze bagage maakte het er niet gemakkelijk op. Dennis was de enige die zijn beklag deed, maar nu kon ik hem geen ongelijk geven. Mijn knieën knikten toen ik over nog een paar stenen heen stapte. 'Vader', hijgde ik. 'Waar breng je ons naartoe? Naar de top of naar de grot?' Hij gaf geen antwoord, zoals ik wel verwacht had. In plaats daarvan keek hij gebiologeerd naar een nauwkeurig opgetekende kaart in het boek. 'De grot zou hier niet zo ver van moeten zijn', mompelde hij bij zichzelf voor hij verderging. Gaandeweg begon ik enorme spijt te krijgen dat ik die ochtend niet wat meer had gegeten, al betwijfel ik nu of een paar happen meer me echt meer energie hadden kunnen geven. Uiteindelijk waren we zo hoog dat we een heel stuk van het eiland konden overzien. Het was een prachtig uitzicht, moet ik zeggen. Maar dat veranderde niets aan het feit dat het hier best koud was boven. Het terrein werd hier almaar steiler. Veel hoger zouden we niet meer kunnen gaan, vreesde ik. Vader Alfons wees uiteindelijk in de richting van het noorden. 'Daar ergens is de grot.' We beklommen een steil pad dat uiteindelijk zo smal werd dat we moesten oppassen dat we niet in de dieperik vielen. Gelukkig werd het pad algauw breder, en uiteindelijk riep vader: 'De grot!' En daar zagen we hem: de mond van de grot. Groot en dreigend doemde hij voor ons op. 'Hoe weet je zeker dat dit naar Agartha leidt?' vroeg Dennis ongelovig. 'Dat zullen we gauw genoeg weten', antwoordde vader. 'Kom, dan gaan we erin.' Op dat moment had ik het liefst van al willen protesteren, toen ik plots bij mezelf dacht dat als Agartha maar een fabeltje zou zijn, deze grot er onmogelijk naartoe zou kunnen leiden. Dus volgde ik hem mee naar binnen. Eenmaal binnenin de grot was het maar een paar meter voordat het te donker werd om iets te zien. Dennis haalde onze olielampen uit een zak die hij om zijn schouders had hangen en stak ze aan. Toen de lampen eenmaal brandden, kon ik mijn ogen niet geloven. Wat dieper in de grot zag ik de fonkeling van kristallen. Grote, puntige kristallen, die het licht van onze lampen in alle richtingen verspreidden. Met open mond liep Dennis naar een afgebroken stuk kristal en hij stak zijn hand uit, klaar om het mee te nemen. 'Niet doen!' siste ik hem toe, waarop hij zijn hand terugtrok en me nijdig aankeek. Maar voor hij iets kon zeggen, klonk vaders stem voor ons. 'Kom mee!' Ik haalde mijn schouders op en volgde hem. De kristallen bleven nog een paar tientallen meter langs de wanden van de grot opkomen, tot ze abrupt ophielden. Vanaf dit punt waren de wanden kaal, en zaten ze vol bulten en kuilen. Ik kon er geen verklaring aan geven. Waarschijnlijk de erosie door het water. Al viel het me al snel op dat ik hier niet veel water hoorde. De grot voerde ons alsmaar dieper de Snaefels in. Gelukkig was het een enkele, rechte gang, zodat we niet zouden kunnen verdwalen.

Hoe dieper we in de aardkorst zakten, hoe zwakker onze olielampen begonnen te schijnen. De lichtjes waren nu gekrompen tot piepkleine puntjes, zodat we nauwelijks nog iets zagen. Inmiddels waren we in een dikke laag van granietsteen terechtgekomen. De lucht was hier bedompt en we moesten goed uitkijken waar we onze voeten neerzetten. Uiteindelijk leunde Dennis tegen de wand aan. 'Ik kan niet meer', pufte hij. 'Komaan', zei vader, 'doorlopen.' Ik vroeg me af of dat wel een goed idee was. Mijn voeten begonnen inmiddels ook pijn te doen. 'Dennis heeft wel een punt', probeerde ik voorzichtig. Vader keek me ongelovig aan. 'We zijn op weg naar Agartha! Die fantastische plaats, omgeven door mysteries. We kunnen niet opgeven!' Hij klonk niet kwaad, alleen maar verbaasd. 'Misschien is dit gewoon maar een lange grot', weerlegde ik. 'En als het een doorgang is naar Agartha, zullen we er nooit komen zonder nu en dan te rusten.' Tegen dat argument kon hij niks beginnen. We maakten het ons zo goed en zo kwaad als het kon gemakkelijk in de donkere, vochtige tunnel. Ik haalde wat brood en een paar stukjes gedroogd vlees uit mijn zak en deelde ze uit. Hoewel ik hem nauwelijks kon zien, hoorde ik Dennis tevreden zuchten toen hij wat tussen zijn kiezen kreeg. Heel even vergat ik waar ik was, en in welke benarde positie we zaten.

De rust duurde niet lang. Naar mijn gevoel zaten we nog maar een paar minuten op onze plek, toen vader opeens gealarmeerd opkeek. 'Wat is er?' vroeg ik. Hij maande me tot stilte aan. Nu hoorde ik het ook. Een zacht gerommel, dat langzaamaan luider werd. 'De tunnel stort in!' Bij de kreet van Dennis begon de angst door mijn lijf te gieren. 'Vlug!' schreeuwde ik. 'Pak onze spullen en maak dat je wegkomt!' Dat moest ik hen geen twee keer zeggen. Haastig grabbelden we alles bij elkaar en begonnen onbeholpen dieper de tunnel in te lopen. Geleidelijk aan werd het gerommel steeds luider. De wanden begonnen te schudden, en Dennis schreeuwde van angst. We kwamen met moeite vooruit; om de haverklap struikelden we omdat onze lampen nauwelijks genoeg licht gaven. Opeens hoorde ik achter mij het vallen van stenen, en ik begon nog sneller te rennen.

## 12 kilometer onder de aardkorst

Toen ik mijn ogen opende, scheen het licht van een olielamp er bijna vlak in. Ik knipperde om helder te worden. Even vroeg ik me af waar we waren, maar toen herinnerde ik het me weer. 'Alex?' klonk de bezorgde stem van Dennis. In iedere normale situatie zou ik mij verwonderd hebben over de klank van zijn stem, maar nu gaf ik gewoon het teken dat alles oké was. Om me heen kijkend zag ik dat Dennis en vader een soort van kamp hadden opgezet in de tunnel. Onze olielampen wierpen lange lichten op onze spullen, die op hun beurt enorme schaduwen maakten. 'Alex?' Dit keer was het vader die wat zei. Algauw zag ik hem zitten, hij was net in een van zijn atlassen aan het kijken. 'Wat is er gebeurd?' vroeg ik, nog steeds behoorlijk in de war. 'Je hebt je hoofd tegen een stalactiet gestoten toen we vluchten voor de tunnelinstorting', legde Dennis uit. 'Je ligt hier al drie dagen bewusteloos.' Toen pas merkte ik het warme deken waar in gewikkeld was. 'Dank je. Maar als de tunnel ingestort is, hoe komen we hier dan ooit uit?' Dit keer was het vader die antwoord gaf. 'We hebben hier een pikhouweel. Als we op de terugweg hierheen komen, kunnen we misschien door de stenen door hakken.' Ik kon zijn optimisme niet delen, maar ik besloot er niets van te zeggen. Mijn hoofd was trouwens toch te draaierig om goed na te kunnen denken.

Ploeterend zetten we onze tocht voort. Langzaam maar zeker werd ik gek van al dat gesteente om me heen. Het leek wel eindeloos door te gaan, zonder ooit te stoppen. Vader en Dennis voelden zich duidelijk net zo. Ik durf er zelfs om te wedden dat vader uiteindelijk besloten zou hebben om terug te gaan, als de tunnel achter ons niet ingestort was. Alsof dat nog niet erg genoeg was, diende zich plots een nieuw probleem aan. Toen ik een waterzak bovenhaalde en wat probeerde te drinken, kwam er geen druppel meer uit. 'Verdorie', mompelde ik, mijn stem weerkaatste tegen de rotswanden. 'Er is geen water meer!' Waarop vader een zacht gekreun liet horen. 'We moeten water hebben', mompelde hij, 'anders redden we het niet.' Het viel me op dat zijn blik doffer werd, alsof zelfs hij geen hoop meer had dat deze reis tot een goed einde zou komen. 'Water stroomt toch altijd naar beneden? Misschien stroomt hier ergens wel een ondergrondse beek of zo', veronderstelde Dennis. Ik keek hem goedkeurend aan. 'Laat ons het hopen.' Hoe verder we liepen, hoe groter mijn dorst leek te worden. Ik had al sinds de avond van de dag ervoor (ik denk dat het de avond was) niets meer gedronken, en mijn hals werd zo droog als een kurk. Gestaag liepen we verder, maar zowel vader als Dennis begonnen ook dorst te krijgen. Dat zag ik aan hun gezichten. Toen stond ik opeens stil. Ik meende iets te horen. Een zachte trilling. Niet het trillen van staan voordat het instort, het klonk eerder als klotsen. Klotsen... Water! Ik haastte me naar de wand, drukte mijn oor ertegen aan en luisterde aandachtig. Ja, er was geen twijfel mogelijk. Achter deze muur stroomde er een onderaardse beek of rivier. Vader Alfons was meteen enthousiast toen ik het meldde. Met een pikhouweel ging hij de wand te lijf. Het duurde wel even, maar uiteindelijk was de barst groot genoeg om een dun stroompje water door te later. Ik stak begerig mijn handen uit, maar trok ze schreeuwend weer terug. Het water was kokend heet, veel te heet om met de handen te drinken. Langzaam maar zeker vormde het stroompje een kleine beek op de grotvloer. Voorzichtig stak Dennis zijn vinger erin. 'Het is in orde, hoor', verkondigde hij. 'Het is koud geworden. We kunnen het drinken.' Na flink wat gedronken te hebben en onze waterbakken te hebben aangevuld, gingen we met hernieuwde energie op weg. Vader merkte op dat het beekje ons naar beneden voerde, dieper de aarde in. Als we het bleven volgen, zei hij, waren we voor we het wisten in Agartha.

## Agartha

Langzaamaan begon het beekje aan te zwellen. Het voerde ons almaar dieper de aarde in. Geleidelijk aan voelde ik dat de atmosfeer begon te veranderen. De lucht werd minder drukkend, en de tunnel minder hellend. Uiteindelijk kwamen we in een gedeelte waar er schemerig licht binnenviel. Mijn vader hapte naar adem. 'We zijn er bijna!' Toen werden we opeens opgeschrikt door een vreemd geluid, net toen we een bocht om draaiden. Hoog boven onze hoofden, aan het plafond van de grot, hingen de gruwelijkste vleermuizen die ik ooit gezien had. Ze waren langer dan een meter, hadden geen vacht en toen een van hen zijn muil opende, kon ik twee rijen blikkerende tanden zien. En het waren er tientallen. 'Laten we vlug doorlopen', mompelde Dennis. Naarmate de tunnel lichter werd, waren er minder vleermuizen te zien. En voor we het wisten, waren we hen voorbij en stonden we midden in een helder licht. Een gevoel van vreugde en triomf schoot door me heen toen ik vlak voor mij gras en struiken zag. Een frisse wind woei door mijn haren en in de verte hoorde ik het ruisen van de zee. Het was ons gelukt. We hadden Agartha bereikt.

Op het eerste zicht kon ik al zien dat dit een compleet andere wereld was. Waar we bovengronds de hemel zouden zien, zagen we hier een dichte mist. Heel vaag konden we het plafondgewelf tussen de wolken door zien, alsof we ons in een gigantische grot bevonden. Aan de horizon zagen we een roodachtig licht. Nu mijn ogen wat aan de gloed begonnen te wennen, besefte ik dat het hier net zoveel verlicht was als tijdens de schemering. De temperatuur was zeer aangenaam, minstens twintig graden. Dennis keek met open mond om zich heen. 'Kijk daar eens!' En ik zag wat hij gezien had. Een paar meter van de plek waar het beekje dat ons de weg had gewezen in een ander beekje stroomde, stond een paddenstoel, de grootste die ik ooit gezien had. Hij was minstens net zi groot als een volwassen mens en stak scherp af tegen de weelderige plantengroei erachter. 'Dus dit is Agartha', fluisterde vader gelukzalig. 'De wereld onder onze aarde.' Het gevoel van bewondering dat me nu bekroop, was sterker dan de bewondering die ik oooit eerder voor hem had gevoeld. Hij had zich vastgebeten in deze expeditie, en hij had zijn gelijk gekregen. Mijn vader mocht dan nogal verstrooid en excentriek zijn, hij wist wat hij deed. En het bewijs hadden we hier. 'Laat ons een eindje verder lopen', opperde hij uiteindelijk. De oase was niet groot. Na een paar honderd meter stopten de struiken en de bomen en zagen we alleen nog maar gras. Lang, golvend gras dat tot aan onze knieën kwam. De hele tijd bleven we het beekje volgen, dat al snel uitgroeide tot een kleine rivier. Langs de oevers groeiden er opnieuw wat struiken en een paar kleine bomen. Een luid getsjirp weerklonk en een vogelachtig dier kwam uit een boom vliegen. Het had iets weg van zowel een vogel als een hagedis. De staart en de bek met tanden leken zo van een kleine dinosaurus afkomstig te zijn. 'Ongelooflijk!' riep vader uit. 'Dat soort dieren zou al mijoenen jaren uitgestorven moeten zijn.' De vogeldino bleef een paar rondjes boven het water cirkelen, happend naar insecten. We bleven nog even staan kijkend tot het beestje kennelijk genoeg had en weer naar zijn boom ging.

Het rode licht aan de horizon verdween niet. In plaats daarvan bleef het de hele tijd een schemerige gloed verspreiden, zodat we onmogelijk konden weten of het dag of nacht was. Maar uiteindelijk waren we allemaal zo moe dat we besloten in de beschutting van een groep struiken te overnachten. Voor zover dat mogelijk was op een plaats waar de zon nooit onderging, tenminste.

## Gevaarlijk terrein

'Kom eens kijken!' De enthousiaste schreeuw van Dennis deed me omkijken. Half geërgerd zag ik hoe het vliegend insect dat ik net aan het bekijken was, zoemend wegvloog. 'Kom vlug!' klonk het weer. Hoofdschuddend besloot ik door de struiken terug naar de rivier te gaan. 'Waarom in godsnaam...' Die zin maakte ik nooit af, want toen zag ik wat Dennis ook zag. In de modder op de rivieroever was er een gigantische voetafdruk te zien. Het was meteen duidelijk dat het een kolossaal beest geweest moest zijn. De afdruk had drie grote vingers die duidelijk in klauwen eindigden. Dennis stond verstijfd van angst. 'Er lopen hier monsters rond!' fluisterde hij toen ik naast hem kwam staan. 'Rustig aan maar', stelde ik hem gerust. 'Het kan ook een planteneter zijn.' Maar eigenlijk geloofde ik dat zelf niet.

'Weet je wel hoe fantastisch dit is?' We waren in allerijl teruggerend naar ons geïmproviseerde kamp om vader Alfons te waarschuwen. Tot mijn grote ontzetting leek hij het gevaar alweer niet te zien. 'Maar grootvader', zei Dennis verbouwereerd. 'Er kunnen hier nog van die beesten rondlopen. Misschien eten ze ons wel op!' Hij rilde, ook al was het nog net zo warm als toen we hier aangekomen waren. 'Zie je het dan echt niet?' ging vader verder. 'Die voetafdruk die jullie vonden, was van een dinosaurus. Mogelijk van een vleeseter. Misschien zelfs van de *Megalosaurus bucklandii*!' Ik snapte niet hoe hij hier zo licht over kon gaan. We bevonden ons nota bene in dinosaurusterrein en nu wilde hij hier op onderzoek uitgaan? Hij had wel eerder gekke beslissingen genomen, maar dit sloeg echt alles. 'Ik vind dat we naar de kust moeten gaan', hield ik vol. 'Daar is het misschien wel opener, maar ik verwacht dat we gevaar daar al van ver zullen zien aankomen.' Dennis knikte ten teken dat hij het daarmee eens was. Vader Alfons keek ons allebei nog even ontzet aan, maar toen nam hij een besluit. 'Goed', gromde hij. 'Als jullie zo graag naar de kust willen, laat ons dat dan doen. Maar jullie mogen er zeker van zijn dat ik iedere gelegenheid zal aangrijpen om op onderzoek uit te gaan.' Daar was ik het meest van alles bang voor. Mijn vader zou nog niet eens weglopen als er een lawine op hem af kwam, laat staan een dinosaurus. We pakten onze spullen in en volgden de rivier verder stroomafwaarts. Het terrein op ons heen bestond nu voornamelijk uit grasland. Langzaam maar zeker werd de rivier breder en de wind voerde zout aan. We waren bijna bij de kust.

Het schuimende water kwam in grote golven het strand op. Er was een klein duingebied, met daarachter dan de grasvlakte en ervoor de zee, die zich tot in de oneindige verte uitstrekte. Het was hier uiterst moeilijk om het gewelf van de aarde te zien, omdat het wolkendek hier zo dicht was. Helemaal aan de horizon zag ik nog steeds de roodachtige gloed, die nog steeds onveranderd was gebleven. Tenzij de dagen hier echt uitzonderlijk lang waren, kon het bijna niet anders dan dat het rode licht er altijd was. Op het strand was er niet veel leven te bekennen op dit tijdstip. Echter, zodra we aan ons avondeten begonnen en ik me ongerust afvroeg voor hoe lang we nog proviand hadden, zag ik iets uit de golven tevoorschijn komen. Het zag er niet erg groot uit, dus maakte ik me aanvankelijk geen zorgen. Maar die iets werd algauw gevolgd door meerdere. Voordat we het wisten waren er tientallen uit de golven tevoorschijn gekomen. Heremietkreeften waren het. Ze hadden schelpen in alle vormen en maten. Sommigen droegen zelfs de schedels van onbekende zeedieren op hun rug. De kreeften kwamen tot vlak bij ons, maar ze negeerden ons volkomen. Het waren ongetwijfeld de grootste heremietkreeften die ik ooit had gezien. Wanneer ik dit vertel, heb ik nog steeds geen idee wat ze op het strand kwamen doen. Misschien zochten ze gewoon eten. In ieder geval was het het boeiendste spektakel dat ik ooit heb gezien.

## Rennen voor de Megalosaurus

Al een dag of drie verbleven we inmiddels op het strand. Behalve de massale bijeenkomst van heremietkreeften hadden we tot nu toe niet veel dierlijk leven gezien. Vader Alfons werd hoe langer hoe ongeduriger. Terwijl ik me bezighield met het controleren van onze voedselvoorraad, maakte hij aldoor plannen op om de dinosaurussen op te sporen. We wisten nu alledrie dat ze daar ergens waren, want we konden hen heel in de verte horen brullen. Het was het onmiskenbare, diepe gebrul van een grote rover. Geen haar op mijn hoofd dat eraan dacht daar op onderzoek uit te gaan. Maar daar had vader geen oren naar. Tijdens de middag van de derde dag op het strand zei hij zomaar ineens: 'Kom Alex. We trekken het binnenland in en gaan op zoek naar de dinosaurussen.' En wederom kaartte ik Dennis aan als een reden waarom we het beter niet zouden doen. Dat klinkt misschien egoïstisch, maar ik dacht aan het belang van ons allemaal. Maar ook ditmaal zei vader: 'Dennis redt zich wel.' Uiteindelijk zag ik wel dat ik niet veel keus had. Met grote tegenzin volgde ik mijn vader het strand af, het grasland in.

Het gras was hier veel hoger dan waar we naar het strand waren gelopen. Het duurde niet lang of het kwam tot onze knieën. Met zo'n voorraad aan gras, moesten hier beslist grote wezens rondlopen. En inderdaad. Niet lang na het aanvangen van onze tocht vonden we een lang pad van platgetrapt gras. Sommige stengels aan de rand waren afgegraasd. Het was duidelijk dat hier regelmatig grote wezens passeerden. We besloten het pad te volgen. Zo liepen we misschien wel het risico een reus tegen het lijf te lopen, maar het was in ieder geval beter dan door het hoge gras te moeten ploeteren, niet wetend wat er allemaal op de loer zou kunnen liggen. Vader Alfons scheen zich er totaal niet druk om te maken dat we ons in gevaarlijk terrein bevonden. Integendeel, het leek wel alsof hij zich hier al helemaal thuis voelde. Het onbehaaglijke gevoel dat iets naar ons loerde werd sterker. Op een gegeven moment wist ik zeker dat ik een lenige gestalte tussen het gras door zag wegsprinten. Ik wist niet wat het was, maar ik nog net een gestreepte, onbehaarde rug zien. Al snel kwamen we bij een hoge heuvel. We besloten naar boven te gaan en van daaruit de omgeving af te speuren. Zodra we op de heuveltop stonden, keken we uit over een zeer uitgestrekt landschap van golvend gras dat hier en daar onderbroken werd door een plas, een paar bomen of weer één van die reusachtige paddenstoelen. Heel in de verte rees een hoge rotswand uit de grond. Maar dat allemaal trok mijn aandacht niet. Amper honderd meter van ons vandaan, drinkend uit een waterpoel, stond een van de verschrikkelijkste monsters die ik ooit had gezien. Het was een dinosaurus, een theropode. Het beest was minstens negen meter lang en had een donkergrijze, geschubde rug. Zijn achterpoten waren enorm, zijn voorpoten waren veel korter. 'Megalosaurus?' vroeg ik mij hardop af. Op dat moment moet het beest ons geroken hebben, want het tilde zijn kop op en keek in onze richting. Open en bloot op die heuvel, vielen we op als bloeddruppels op sneeuw. Heel mijn lichaam versteende toen de Megalosaurus begon te brullen.

Met grote, donderende passen kwam het beest op ons af rennen. Het bleek verrassend snel voor zo'n groot iets. Vader en ik begonnen meteen de heuvel af te rennen, met als doel terug te gaan naar de kust. Maar het beest sneed ons de pas af en dwong ons dieper het binnenland in. Blindelings renden ik en mijn vader door het lange gras. Kleine dieren gingen verschrikt uit de weg, maar ik herinner me te weinig om te zeggen wat voor dieren het waren. Ik voelde de hete adem, hoorde de klappende kaken op amper een paar meter achter mij. Toen pas werd het me duidelijk dat het beest niet op volle snelheid rende. Het leek wel alsof hij er zeker van was dat hij ons te pakken zou krijgen. Rennend door het alsmaar hoger wordende gras besefte ik waarom. We werden recht naar de torenhoge rotswand toe gedreven. Als de Megalosaurus ons daar klem kon zetten, konden we geen kante meer op. 'Omkeren!' schreeuwde ik vader toe. En we wilden omkeren, maar het monster versperde brullend onze weg. Dus konden we niet anders dan recht op de rotswand af te blijven rennen. Het gras werd steeds hoger en hoger, tot het boven onze hoofden kwam. En toen duikelden we op het stuk grond tussen het grasland en de rotswand in. Achter ons stond de Megalosaurus. Zijn enorme kop zwaaide een aantal keer heen en weer voor hij een laag, sissend gebrul liet horen. We wisten allebei wat het beest dacht: dat we geen kant meer op konden. Vader begeleidde me dichter naar de rotswand toe, maar ik wist dat dit enkel maar uitstel van executie zou zijn. Het monster kwam dichterbij. De spieren spanden, de enorme muil werd geopend toen hij zich klaar maakte om op ons af te rennen. Toen klonk er opeens een nog dieper gebrul. Met een dof gekraak kwam er nog een Megalosaurus van tussen het lange gras tevoorschijn. Dit exemplaar zag er even groot, maar een stuk ouder uit. De kop en de flanken zagen er gehavend uit, maar het was toch nog een sterk dier. Toen ik vreesde dat het nu echt met ons gedaan was, begon de eerste Megalosaurus opeens naar de nieuwkomer te brullen. De twee monsters bleven elkaar een paar minuten aankijken. Om de zoveel tijd snauwde één van hen uitdagend. Blijkbaar konden ze niet tot een akkoord komen, want plotselinge gingen ze in de aanval. Maar ze begonnen niet te bijten of te happen. In plaats daarvan ramden ze hun koppen hard tegen elkaar, zoals twee rammen dat doen. Toegegeven, als ik niet middenin het gevecht had gestaan, was ik beslist blijven kijken. Maar dit was waarschijnlijk onze enige kans om weg te komen, dus renden we weg. Het laatste wat ik nog van de beesten zag, was dat de oudere de jongere terug de grasvlakte op dreef.

## De zee op

Toen vader en ik die avond terug aankwamen op het strand, lichtten we meteen Dennis in. Zoals ik al wel had verwacht, werd hij meteen ontzettend bang en wilde hij het liefst van alles zo snel mogelijk weer verder trekken. De meest logische manier leek mij om verder te trekken langs de kust, aangezien de tunnel naar de Snaefels was ingestort. Maar dat was wederom buiten mijn vader gerekend. Hij vond dat we de zee op moesten, om zo dieper Agartha in te gaan. Voor de eerste keer sinds we hier waren was ik het met hem eens. Het enige probleem was dat we hier in de wijde omtrek nog niet veel bomen hadden gezien. Verrassend genoeg kwam Dennis met de oplossing. 'Ik heb langs de kust gewandeld en wat verderop ligt er een aardig bos', verklaarde hij. Hij wees ons de weg langs de kustlijn tot we bij een klein bos kwamen dat net tot aan het strand kwam. Verscheidene bomen, dik en stevig, lagen al om. Ideaal om een vlot mee te bouwen. Niet veel later hadden we een aardige partij hout verzameld. Ik en Dennis ging alvast aan de slag, terwijl vader langs de kust terugliep om onze voorraden en ons gereedschap op te halen. Al betwijfelde ik of hij na onze sprint van een paar uur eerder nog tot veel in staat zou zijn. Toen hij na een tijdje uitgeput terugkwam met een eerste lading spullen, bood Dennis aan om alles te gaan halen. Hij was veel fitter en in een mum van tijd had hij al onze proviand en gebruiksvoorwerpen meegebracht. Terwijl ik druk in de weer was met het vlot, nam ik even de tijd om te bedenken dat Dennis de afgelopen tijd best al veranderd was. En in de positieve zin nog wel.

Het vlot was zeevaardig. We namen nog even uitgebreid de tijd om te rusten. (Wat je uitgebreid noemt.) Ik controleerde onze proviand, en kwam tot de ontdekking dat we misschien maar net genoeg hadden voor een enkele zeereis. Onderweg kon ons eten en drinken best weleens overboord slaan, dus besloten Dennis en ik gauw nog even naar wat eetbaars te zoeken in het bos. Dat verliep verrassend genoeg zonder al te veel problemen. De enige wezens die we tegenkwamen, waren wat kleine spinnen en nog een paar primitieve vogels. Ik verzamelde een aantal noten die ik goed kende, terwijl Dennis zijn ogen uitkeek. De sparren en de eiken groeiden hier vlak naast elkaar, wat tot veel variatie in de ondergroei leidde. Toen we terug waren bij het vlot, was het grote moment aangebroken. We zouden de zee op gaan, dieper Agartha in.

## Zee der monsters

De kust was nog maar een dunne lijn aan de horizon toen ons vlot steeds verder de zee op dobberde. De wolken hoog boven ons hoofd waren hier zo dik dat ik het gewelf niet eens meer kon zien. Dennis voelde zich kennelijk niet erg op zijn gemak; zijn ogen flitsten heen en weer alsof er ieder moment een reusachtige haai kon opduiken. Maar vader wilde, zoals gewoonlijk, het liefst van al aan een onderzoek beginnen. Hij maakte een paar goede rijfstokken klaar om mee te vissen. 'Er zouden hier beslist weleens prehistorische vissoorten kunnen rondzwemmen', was zijn overtuiging. Een tijdje gebeurde er niets, maar uiteindelijk riep vader: 'Ik heb beet!' Samen met mij haalde hij de kronkelende en spartelende vis binnen. 'Een steur!' riep ik uit. Maar daar leek vader nog niet zo zeker van. 'Volgens mij is het iets heel anders', mompelde hij. Toen zag ik het ook. De kop en het lijf van de vis leken inderdaad veel op die van een steur, maar de staart was stomp en afgevlakt. 'Zou het geen verwant van de steur kunnen zijn?' vroeg Dennis. 'Een stompstaartsteur of zoiets?' Daar moest ik best om lachen, maar ik wist dat hij best wel eens gelijk kon hebben. 'In ieder geval', zei vader, 'heeft deze vis een heel bijzondere eigenschap. Hij is blind.' Daar schrok Dennis even van. 'Blind?' echode hij. Vader knikte. 'Blind. Je vindt het wel meer bij vissen die in ondergrondse milieus leven. Misschien is dat bij dit beest hetzelfde.' We merkten dat de vis nu serieus naar adem begon te happen, dus gooiden we hem terug. In de tijd die volgde vingen we nog een heleboel andere vissen. Allemaal zagen ze er bizar uit, maar één ding hadden ze gemeen: allemaal waren ze blind. Met zo'n visvoorraad nam ik aan dat er hier beslist vogels zouden moeten rondvliegen. Maar op het eerste gezicht waren er geen te bekennen, al kwam dat misschien doordat het wolkendek hier zo dicht was.

De zee begon woeliger te worden. De golven werden almaar hoger en het schuim begon te kolken. Een dof gerommel klonk in de verte. Het was een beetje als dondergeroffel, maar toch niet helemaal hetzelfde. Ons vlot, dat amper drie op vijf meter was, voer door op het ritme van de golven, zonder te stoppen. Mijn hart klopte in mijn keel en ik voelde dat ik bang werd. De wolken waren nu wel heel erg donker. Een grote golf steeg op; een klein beetje water spoelde over ons vlot. 'Vlug!' schreeuwde vader. 'Maak onze spullen aan het vlot vast!' Zo goed en zo kwaad als het ging probeerden Dennis en ik onze spullen met het resterende touw aan het vlot vast te maken. Het was echter niet eenvoudig je te concentreren in zulke omstandigheden, en voor Dennis al helemaal niet. We hadden net onze hutkoffer met voedsel en drinken vastgegespt, toen Dennis opeens een luide gil slaakte. Vlak boven ons hoofd, groot en gracieus, vloog een hele zwerm vogels boven ons hoofd. Maar deze dieren waren op geen enkele manier te vergelijken met de vogels die ik kende. Deze waren reusachtig, hun vleugelspanwijdte bedroeg op z'n minst vijf meter en hun snavels leken veel te groot voor hun lijf. Één van hen deedzijn snavel open en krijste; twee rijen piepkleine maar scherpe tanden werden zichtbaar. Toen gaf ook vader een gil. Vlak voor ons zag ik zeker een stuk of twintig enorme vissen voor ons uit zwemmen. Ze waren minstens even langs als Dennis. Alles wat ik van hen zag, waren hun rugvinnen die nu en dan boven het water uit staken. Maar dat maakte het niet minder angstaanjagend. Tussen de vissen verhief een grote zeeschildpad van wel vier meter zijn kop boven het water. 'Ach', mompelde ik, 'zolang het maar vogels, vissen en schildpadden zijn, en geen verschrikkelijke...' Dennis maakte onbewust mijn zin af. 'Mosasaurus!' gilde hij. Met een ruk draaide ik me om om te zien wat er achter ons was. En inderdaad, een enorme, krokodilachtige gestalte doorkliefde het water. De schildpad en de vissen verdwenen naar dieper water, de Mosasaurus dook hen achterna. Zonder enige waarschuwing klampte Dennis zich huilend aan me vast. 'We gaan eraan!' huilde hij. Ik sloeg mijn armen om me heen, niet wetend wat te zeggen. Toen, als bij toverslag, brak de kop van de Mosasaurus door het wateroppervlak heen. Haar gelittekende, met schubben bedekte lichaam kwam voor zeker de helft uit hetwaren. Ik schat dat ze zeker vijftien meter lang was. Met haar enorme kaken greep ze één van de vogels bij zijn vleugel. Het onfortuinlijke dier kronkelde om los te komen, maar in een mum van tijd had zijn belager hem al het water in getrokken. De andere vogels maakten dat ze wegkwamen. Ik voelde geen opluchting. Want het was maar al te waarschijnlijk dat het zeemonster over een paar minuten opnieuw zou opduiken om ons vlot aan te vallen.

## Land in zicht

Een dag of negen waren voorbij gegaan sinds we vertrokken waren vanuit het land waar we de Megalosaurus hadden ontmoet. De zee was vele dagen onrustig geweest, maar nu leek hij alweer gekalmeerd te zijn. Tijdens onze aanvaring met de zeemonsters waren twee van onze pikhouwelen en een kist vol kleren overboord geslagen. Een grote verspilling, maar we hadden gelukkig onze proviand nog. Maar de voorraad was aan het slinken. Ik hoopte vurig dat we weer boven zouden komen voordat alles op was.

Het water werd langzamerhand ondieper en begon wat te lijken op een tropische zee'. Zo hier en daar zag ik stukken koraal op de zeebodem. Maar de temperatuur was nog precies hetzelfde als aan ons beginpunt, alleen was de lucht vochtiger. Een luide plons weerklonk, en Dennis kwam overeind van schrik. 'Geen zorgen!' riep vader hem toe. 'Het zijn maar dolfijnen!' En gelijk had hij. Een kleine horde dolfijnen zwom om ons vlot heen, klikgeluiden makend. Ze zagen er wel heel anders uit dan de dolfijnen die ik kende. Ze hadden om te beginnen geen rugvin en geen spuitgat. Hun ruggen waren gevlekt, en er zaten een paar vaalgekleurde kalfjes tussen. Tegenwoordig denk ik dat het een soort primitieve dolfijn geweest moest zijn. In ieder geval genoot ik van hun aanwezigheid, tot ik Dennis weer hoorde roepen. Ditmaal niet van schrik, maar van vreugde. 'Land in zicht!' Het was waar. Heel in de verte, het was slechts een vage lijn aan de horizon, zag ik een strook land. De groene waas kwam almaar dichterbij, en toen het water na een hele tijd ondiep genoeg was, waadden we naar het strand toe. De plantengroei was hier op zijn zachtst gezegd bizar. Sparren stonden hier vlak naast palmbomen, en gigantische varens groeiden naast eiken. De vegetatie was duidelijk erg dik. Een plantenliefhebber zou zich in het paradijs hebben gewaand, maar bij Dennis ontlokte het vooral ongerustheid. 'Wie weet wat daar allemaal op de loer ligt?' mompelde hij ongerust.  Vader daarentegen zag dan weer helemaal geen gevaar. 'Kom op', probeerde hij ons aan te moedigen. 'Laten we ergens een kamp opslaan, dan kunnen we morgen op verkenning.' Ik wilde hem er kregelig op wijzen dat het hier permanent dag was, maar ik zei niets.

Die avond (als het tenminste avond was) hadden we een vuurtje gestookt en aten we nog wat. Met schrik merkte ik dat we nog maar voor een week proviand hadden. 'We zullen een uitweg moeten vinden', besloot ik, 'en snel.' Waarop vader me met grote ogen aankeek. 'Nee, zoon! Dat doen we niet. We blijven dieper Agartha binnengaan. Wie weet wat we nog allemaal kunnen ontdekken!' Dennis snoof verachtelijk. 'Heeft u soms liever dat we de hongerdood sterven dan dat wat we tot nu toe ontdekten kunnen meegeven aan de rest van de wereld?' smaalde hij. Ik moest het wel met hem eens zijn. Als we nog verder in Agartha zouden doordringen, liepen we het risico om te verhongeren. 'Vader...' begon ik zachtjes. Hij liet me niet uitspreken. 'Verraden door mijn bloed', tierde hij. 'Hoe kunnen jullie?' En hij ging een eindje verderop zitten, met zijn rug naar ons toe. Dennis en ik keken hem met grote ogen na. Een tijdje werd er niks gezegd. Uiteindelijk was het Dennis die de stilte doorbrak. 'Ik haat dit', siste hij zachtjes. 'Deze reis... gaat mij vervelen. Goed, ik zou met alle liefde van de wereld nog langer zijn gebleven. Maar het is hier veel te gevaarlijk. Bovendien pieker ik er niet over hier beneden van de honger dood te gaan.' Terwijl hij dat zei, kwam zijn gebruikelijke koppigheid weer terug, maar dan op een andere manier. Deze koppigheid was gerucht op ons welzijn, en niet gebaseerd op puur zelfzuchtige gedachten. Ik voelde een sprankje hoop opkomen. Als ik vader kon laten zien dat ik en Dennis dezelfde mening deelden, gaf hij misschien toe dat we hier zo snel mogelijk weg moesten zien te raken. Al zou het niet gemakkelijk worden.

## De verloren stad

We baanden ons al ploeterend en struikelend een weg door het dichte kreupelhout. Kleurrijke insecten en nog meer hagedisachtige vogels gingen flapperend voor ons aan de kant. Het leek wel een sprookjeswereld. Die ochtend hadden Dennis en ik vader Alfons met veel moeite kunnen overtuigen de leiding aan mij over te laten en een uitweg te zoeken. Vlak voordat we aan land waren gekomen, had ik in de verte een berg gezien. Met wat geluk bracht die ons terug naar het oppervlakte. Als we deze jungle zouden overleven, tenminste. Ik baande net mijn weg door een groep varens, toen ik opeens gesnuif achter mij hoorde. Het gaf me de rillingen, hoewel ik zeker wist dat het niet van een dinosaurus kwam. Vlak voor mij, op een pad van platgetrapte planten, stond een enorme neushoorn. Hij had twee grote hoorns op zijn neus, en hij zag er zeer vervaarlijk uit. Ik wenkte vader en Dennis dat ze halt moesten houden, en dat deden ze ook. De neushoorn snoof even in de lucht. Het was glashelder dat hij ons kon ruiken, maar kennelijk besteedde hij geen aandacht aan ons of vond hij dat wij ongevaarlijk waren. In ieder geval schuifelde hij na een poos weer verder, terug het kreupelhout in.

De grond werd steeds steiler en de begroeiing werd dichter. Het werd steeds moeilijker om vooruit komen. Maar vader Alfons vond een modderig pad, waar we dankbaar gebruik van maakten. Aanvankelijk dacht ik dat dit pad wel uitgesleten zou zijn door een of ander gigantisch beest, zoals die neushoorn van daarnet. Maar algauw merkte ik dat het daar te vlak voor was. Na een paar honderd meter kwamen er opeens straatstenen tevoorschijn. Dennis gaapte ernaar. 'Wel heb je ooit! Dat moet wel naar een stad of zoiets leiden. Kunnen we er niet beter omheen?' Ik stelde hem gerust. 'Het is goed, jongen. Dit pad is al jaren niet meer onderhouden. Kijk, er groeit gras tussen de stenen. Waar het ook naartoe leidt, ik denk niet dat er nog mensen wonen.' Hoe verder we kwamen, hoe duidelijker de sporen van de verlaten stad zichtbaar werden. Aanvankelijk was het niet veel meer dan wat overgroeide paadjes, maar uiteindelijk kwamen er ook lage muren en uiteindelijk zelfs gebouwen tevoorschijn. Zogoed als alles was opgeslokt door de jungle, er was bijna niets meer van de oude stad over. Het stond in ieder geval vast dat het ooit een grote stad geweest moest zijn, want de stenen ruïnes werden alsmaar groter naarmate het terrein opwaarts ging. Vele van hen leken ooit huizen te zijn geweest, maar sommige grote gebouwen konden best een soort tempel zijn. Dennis bekeek alles let open mond. 'Zou dit Atlantis kunnen zijn?' vroeg hij zich luidop af. 'Ik weet het niet', gaf vader toe. 'Het kan zogoed als alles zijn. De bouwstijl komt me niet direct bekend voor. Maar het staat vast dat hier ooit een hoogbeschaafd volk leefde.' Even rilde ik toen ik me afvroeg waarom de stad nu zo verlaten was. Was het een epidemie? Of hongersnood? Of kozen de inwoners er gewoon voor om ergens anders te gaan wonen? Er waren teveel vragen waar er geen antwoord op te vinden was. Naarmate het terrein steeds verder omhoog helde, merkte ik dat we dichter bij de berg kwamen die ik vanop zee had gezien. Nog een dag of zoiets lopen en we zouden er zijn. De aanwezigheid van de stad had me hoop gegeven. Als een of andere oude beschaving erin geslaagd was in deze diepte af te dalen, dan was de route die zij genomen hadden misschien nog intact. Misschien zouden we langs dezelfde weg weer boven kunnen komen als zij naartoe beneden waren gegaan.

## Terug naar boven

'Kijk!' riep Dennis. 'Ik zie een grotingang!' Meteen liepen vader en ik erop af. We hadden de stad doorkruist en waren nu net bij de berg gekomen die torenhoog reikte, tot hij tussen het wolkendek verdween. Daar, ergens heel hoog, raakte de top nu het plafondgewelf. De weg naar boven, dacht ik weemoedig. Maar na een snelle inspectie bleek de grot klein en ondiep te zijn, zonder enige aanwijzing dat je terug aannemen het oppervlak kon geraken. Maar we gaven de moed niet op. Het terrein was hier niet moeilijk begaanbaar, en al snel hadden we nog een grot gevonden. Meteen toen we erin gingen, kwam een koude wind ons tegemoet. De tunnel liep eerst heel steil naar beneden en helde vervolgens weer naar omhoog. Dit zou best eens de weg naar boven kunnen zijn, vermoedden we allemaal. Na nog een laatste blik op de verloren stad en de jungle erachter te hebben geworpen, staken we onze olielampen aan en daalden af, de diepte in.

De tunnel voerde ons praktisch in kringen omhoog. Zelfs toen we naartoe mijn gevoel al erg hoog zaten, hoorde ik soms nog het getrippel van insectenpootjes en zag ik nu en dan een spin over de wanden kruipen. Gelukkig waren ze nauwelijks groter dan de hand van een kind en ze vluchtten voor het licht. Toen we alledrie uitgeputte waren, besloten we ons kamp op te zetten en wat te slapen. Helaas kan ik over onze weg naar boven niet veel vertellen. Ik weet zelfs niet meer hoelang het precies duurde, maar naar mijn gevoel waren het eeuwen. Onze voedselvoorraad werd steeds kleiner, en ook ons drinken raakte stilaan op. Hoe snel we ook naar boven klommen, we kwamen maar traag vooruit. Mijn hoop begon te slinken. Hoe meer tijd er verstreek, hoe mindere ik nog durfde te hopen dat we hier ooit levend weg zouden geraken.

Ik weet niet wanneer of hoe het precies gebeurde, maar op een gegeven moment voelde ik me helemaal week. Mijn benen konden me niet meer dragen en ik begon te wankelen. Dennis ondersteunde me, maar dat maakte me alleen maar misselijker. Dit gevoel bleef een aantal dagen aanhouden. Uiteindelijk, net toen ik heel in de verte een licht meende te ontwaren, verloor ik het bewustzijn.

Verdwaasd knipperde ik met mijn ogen. Waar was ik? Het licht was hier ongelooflijk fel. Niet schemerige zoals het in Agartha was geweest. Dit licht kwam van de zon, dacht ik vaag, en niet van een of andere rode gloed. De zon... de zon! Meteen schoten mijn ogen helemaal open van verrassing. Vader Alfons en Dennis zaten aan mijn weerskanten en lachten toen ze me zagen kijken. 'Het is allemaal in orde, jongen', stelde vader me gerust. 'We zijn hier veilig.' Langzaam maar zeker besefte ik dat we ons in een tent bevonden en dat ik op een bed lag. Een *echt* bed. 'Wat is er gebeurd?' vroeg ik zachtjes. Het was Dennis die antwoord gaf. 'Niet lang nadat je flauwviel, bereikten we de mond van de tunnel. Grootvader is bij je gebleven terwijl ik op zoek ging naar hulp. De grot waar we uitkwamen bevond zich ergens heel hoog, maar niet op de top van een berg, zoals op de Snaefels. Het duurde eeuwen, maar uiteindelijk kon ik een paar mannen optrommelen om ons te komen helpen.' Hij moest even lachen. 'Wat we toen natuurlijk nog niet wisten, is dat we helemaal in de Balearen zijn terechtgekomen. Stel je voor, helemaal van IJsland tot in de Balearen!' Zijn ogen werden groot, alsof hij het zelf niet allemaal kon bevatten. 'En wat gaan we doen met onze ontdekkingen?' vroeg ik. Ik verwachtte zo half en half dat vader meteen zou verklaren dat hij zijn ontdekkingen met de hele mensheid zou delen. Des te verrassender was het dus toen hij zei: 'Ik weet het niet, Alex. Hoe groot is de kans dat men ons zou geloven? Bovendien, Agartha is een wereld op zich. Wie weet wat er zou gebeuren als mensen ernaartoe zouden gaan om daar alles te plunderen, net zoals ze hier doen? Ze zouden zo'n schitterende Megalosaurus in een kooi steken. Ze zouden overal ter wereld gigantische gaten graven, alleen maar om Agartha te bereiken. Wie weet zou dat de stabiliteit van onze aardkorst kunnen benadelen.' Hij schudde zijn hoofd. 'Dat zou ik niet op mijn geweten willen hebben.' Het kostte me een volledige minuut deze woorden tot me door te laten dringen. De excentrieke, vastberaden geleerde die niets liever wilde dan zijn medemens imponeren, ongeacht de gevolgen, was opeens een wijze, oude professor geworden. Maar ik voelde niets dan opluchting.

Ik vind het persoonlijk jammer dat ik alleen dit heb kunnen vertellen. Maar als we nog meer gevaren hadden ontmoet, zouden we het dan wel hebben overleefd? Niemand weet wat er zich allemaal in de wereld onder onze aarde bevindt, en dat is waarschijnlijk maar het beste. Sommige dingen kun je maar beter laten wat ze zijn zonder je ermee te bemoeien. Althans, dat is mijn theorie. Nog steeds vraag ik me af of de oude Agarthaanse beschaving echt volledig weg is, of dat ze misschien nog altijd ergens leven. Als dat zo is, heb ik grote bewondering voor het feit dat ze zich standhouden tussen al die prehistorische wezens. Maar ik zal nooit vergeten wat ik allemaal op deze expeditie heb gezien. Voorts heb ik nog twee dingen te vermelden. Ten eerste dat Marie een gat in de lucht sprong toen we terug waren. Ze maakte meteen een riante maaltijd voor ons klaar en kletste zoals ze nog nooit eerder had gedaan. Ten tweede ben ik blij te vermelden dat Dennis onderhand al een stuk aardiger en betrouwbaarder is geworden. Hij studeert goed, en kijkt ook niet meer te diep in het glas. Ik begin zelfs te denken dat hij op een dag naast mij zal staan in de universiteit, niet meer als leerling, maar als mijn gelijke.