Θεσσαλονίκη

Η ****Θεσσαλονίκη**** είναι η δεύτερη σε πληθυσμό και έκταση πόλη της Ελλάδας. Συχνά αποκαλείται και συμπρωτεύουσα και πρωτεύουσα των Βαλκανίων. Αποτελεί έδρα του ομώνυμου δήμου, της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας - Θράκης. Από την ίδρυσή της από τον Κάσσανδρο η Θεσσαλονίκη ως μια ακμάζουσα ελληνιστική πόλη μέχρι την οθωμανική κυριαρχία αξιοποιεί την στρατηγική της θέση και αναπτύσσεται σε μια πολυπολιτισμική πόλη. Από το 1912, με τη λήξη των Βαλκανικών πολέμων και την ενσωμάτωση της περιοχής στο σύγχρονο Ελληνικό Κράτος, η Θεσσαλονίκη αποτελεί τη δεύτερη σε πληθυσμό πόλη της Ελλάδας.

Ο πληθυσμός του πολεοδομικού συγκροτήματος υπολογίζεται σήμερα στους 788.191 κατοίκους (Απογραφή 2011), ενώ ο πληθυσμός του μητροπολιτικού κέντρου ανέρχεται στους 1.000.511 κατοίκους.

## Ιστορία

### Ίδρυση

Η ίδρυση της πόλης στην ελληνιστική εποχή συμπίπτει με μια κρίσιμη φάση στην ιστορία του Μακεδονικού Βασιλείου, που ξεκινά από τον πρόωρο θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και με την διεκδίκηση του θρόνου του Μακεδόνα βασιλιά από τους επιγόνους του. Ο στρατηγός Κάσσανδρος για να μπορέσει να διεκδικήσει το θρόνο της Μακεδονίας παντρεύτηκε την ετεροθαλή αδελφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, την Θεσσαλονίκη, προς τιμήν της οποίας ίδρυσε την πόλη συνενώνοντας 26 πολίχνες, που βρίσκονταν γύρω από το Θερμαϊκό κόλπο.

### Ρωμαϊκή και Βυζαντινή περίοδος

Τον 2ο π.Χ. αιώνα η πόλη κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους, όπως και ο υπόλοιπος ελλαδικός χώρος και αποτέλεσε έδρα του ρωμαϊκού θέματος της Μακεδονίας. Η στρατηγική θέση της πόλης διαφαίνεται καταρχήν, όταν επιλέχτηκε ως Αυτοκρατορική πρωτεύουσα στα χρόνια της βασιλείας του Γαλέριου, όταν και κτίστηκε το αυτοκρατορικό παλάτι.

Η σημασία της φάνηκε και αργότερα από την πρόθεση της μεταφοράς της πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο προς τα ανατολικά, καθώς υπήρξε μια από τις υποψήφιες πόλεις οι οποίες είχαν προταθεί ως αντικαταστάτριες της Ρώμης, για να επιλεγεί τελικά το Βυζάντιο. Παρά την μη επιλογή της ως πρωτεύουσα, αποκτά τον τίτλο της Συμβασιλεύουσας πόλης και κατά την Βυζαντινή περίοδο.

### Οθωμανική περίοδος

Μετά την οθωμανική κατάκτησή της από τους Οθωμανούς το 1432, παραμένει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία για περίπου πέντε αιώνες. Με την εκδίωξη των Εβραίων από την Ιβηρική χερσόνησο, και τη Βόρεια Ευρώπη, η Θεσσαλονίκη αποκτά την δική της εβραϊκή κοινότητα.

### 20ος αιώνας

Η εγκατάσταση αυτή των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη, ανέδειξε την πόλη ως τη σημαντικότερη παγκόσμια εβραϊκή μητρόπολη μέχρι τουλάχιστον τις αρχές του 20ού αιώνα. Ιδιαίτερα από τα μέσα του 19ου αιώνα, η πόλη υπήρξε το πλέον κοσμοπολίτικο αστικοποιούμενο κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ο σημαντικότερος πόλος πολιτικών κινήσεων και κινημάτων που συνάντησε στην μακρόχρονη ιστορία της.

Με την ένταξή της στον κορμό του Ελληνικού Κράτους το 1912, ο πληθυσμός της πόλης παρουσιάζει σημαντικές μεταβολές με την μετακίνηση του μουσουλμανικού πληθυσμού και την αντικατάστασή του από προσφυγικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης.

Οι πληθυσμιακές μεταβολές συνέτειναν στην αλλαγή της πληθυσμιακής κατάστασης της πόλης με την ενίσχυση του ελληνικού στοιχείου. Η πολεοδομική και αρχιτεκτονική της αναδιοργάνωση επιταχύνθηκε από τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917 και τις προσπάθειες της νέας ελληνικής διοίκησης να προσθέσει αρχαιοελληνικά και ευρωπαϊκά στοιχεία στο αρχιτεκτονικό ύφος της πόλης, που οδήγησε στην καταστροφή αρκετών οθωμανικών λατρευτικών και λειτουργικών κτηρίων.

Οι σημαντικότερες πληθυσμιακές μεταβολές παρατηρούνται με το ολοκαύτωμα της ακμαίας εβραϊκής κοινότητας από τα ναζιστικά στρατεύματα την περίοδο της τριπλής κατοχής κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με την εγκατάσταση του μικρασιατικού και θρακιώτικου προσφυγικού πληθυσμού έπειτα από την Μικρασιατική καταστροφή το 1922 και με την εσωτερική μετανάστευση που παρατηρείται κατά την δεκαετία του '50 και μεταγενέστερα προς τα μεγάλα αστικά κέντρα.

## Προξενικές Αρχές

Στη Θεσσαλονίκη υφίστανται τα ακόλουθα προξενεία χωρών:

* Αυστρία
* Βέλγιο
* Βουλγαρία
* Γαλλία
* Γερμανία
* Ελβετία
* ΗΠΑ
* Μεγάλη Βρετανία
* Ινδία
* Ισπανία
* Καναδάς
* Κύπρος
* Λετονία
* Λιθουανία
* Λουχεμβούργο
* Νορβηγία
* Ρωσία
* Ολλανδία
* Ουγγαρία
* Ουκρανία
* Πορτογαλία
* Ρουμανία
* Ρωσία
* Σερβία
* Τουρκία
* Τσεχία
* Φιλιππίνες
* Φινλανδία
* Χιλή

## Πολιτισμός

### Μουσεία

Στεγάζει μία από τις μεγαλύτερες συλλογές αρχαιοτήτων της Μακεδονίας, από την προϊστορική περίοδο έως τη ρωμαϊκή εποχή.* Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης

Έχει τιμηθεί με το Βραβείο Μουσείου το 2005 από το Συμβούλιο της Ευρώπης και φιλοξενεί μια πλούσια συλλογή έργων και κειμηλίων βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης.* Μουσείο Λευκού Πύργου

Αποτελεί το μουσείο της Πόλεως της Θεσσαλονίκης.* Μουσείο Ρωμαϊκής Αγοράς

Υπόσκαφο Μουσείο στην Αρχαία Αγορά το οποίο στεγάζει ευρήματα του χώρου.* Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα Θεσσαλονίκης

Αποτελεί σημείο αναφοράς για τον Μακεδονικό Αγώνα και στεγάζεται στο ιστορικό κτίριο του τότε Ελληνικού Προξενείου.* Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης

Το λαογραφικό μουσείο της πόλης, με εκθέματα του παραδοσιακού λαϊκού πολιτισμού της Βορείου Ελλάδος.* Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Στεγάζει μια από της σημαντικότερες συλλογές σύγχρονης τέχνης με σημαίνουσα την συλλογή Γεώργιου Κωστάκη με έργα τέχνης της ρωσικής Αβάν-γκαρντ της δεκαετίας του '20 και αποκτήθηκε το 1997.* Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Το πρώτο μουσείο σύγχρονης τέχνης που ιδρύθηκε στην Ελλάδα. Καλύπτει όλους τους τομείς της σύγχρονης τέχνης, ενώ στεγάζει 2000 έργα και μια πλούσια βιβλιοθήκη.* Μουσείο Μικρασιατικού Πολιτισμού «Μανόλης Ανδρόνικος»

Μουσείο κειμηλίων των προσφύγων πρώτης και δεύτερης γενιάς: αντικείμενα καθημερινής χρήσης, υφαντά, καραμανλίδικα ευαγγέλια, βιβλία, φωτογραφίες, παραδοσιακές φορεσιές από τη Μικρά Ασία.* Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης (Κάζα Μπιάνκα)

Στεγάζει συλλογές χαρακτικών, εικόνων, έργων Θεσσαλονικέων καλλιτεχνών, έργων Νεοελληνικής Τέχνης και έργων του Νικολάου Γύζη.* Μουσείο Ατατούρκ Θεσσαλονίκης

Επισκέψιμο έπειτα από συνεννόηση στο σπίτι του ιδρυτή του σύγχρονου Τουρκικού κράτους.* Εβραϊκό Μουσείο

Αποτελεί το μουσείο της ιστορίας και του ολοκαυτώματος της Εβραϊκής κοινότητας της πόλης.* Μουσείο Κρύπτης Ναού Αγίου Δημητρίου

Το ανατολικό τμήμα του μεγάλου ρωμαικού λουτρού που μετατράπηκε στα παλαιοχριστιανικά χρόνια σε παρεκκλήσιο και αγίασμα.* Κέντρο Διάδοσης Επιστημών & Μουσείο Τεχνολογίας

Eίναι το μεγαλύτερο τεχνολογικό μουσείο της Ελλάδος, γνωστό και ως Πλανητάριο ή *Νόησις*.* Σιδηροδρομικό Μουσείο

Βρίσκεται στο Ελευθέριο - Κορδελιό και περιλαμβάνει βαγόνια του Οριάν Εξπρές (Οrient Express) καθώς και πολλά ιστορικά τεμήρια της ιστορίας των σιδηροδρόμων στην Ελλάδα.* Μουσείο Ύδρευσης

Στεγάζεται σε παλαιό διατηρητέο αντλιοστάσιο της Εταιρείας Ύδρευσης Θεσσαλονίκης. Σκοπός του μουσείου είναι η ενημέρωση για την ιστορία της ύδρευσης αλλά και την ορθή διαχείριση του νερού.* Πολεμικό Μουσείο

Αποτελεί μουσείο μνήμης των αγώνων των Ελλήνων στην νεότερη ιστορία.* Μουσείο Συμμαχικών Κοιμητηρίων Ζέιτενλικ

Αφιερωμένο στη δράση της Γαλλικής Συμμαχικής Στρατιάς.* Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών

Πολυχώρος εκθέσεων και εκδηλώσεων υπό την αιγίδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.* Μουσείο Κινηματογράφου

Φιλοξενείται η συλλογή του Νίκου Μπιλιλή, εκθέτονται κινηματογραφικά αντικείμενα και αναφορά στην ιστορική αναδρομή του ελληνικού κινηματογράφου.* Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

Φωτογραφική αποτύπωση της νεοελληνικής ιστορίας και λαογραφίας με χώρο εκθέσεων για τη σύχρονη φωτογραφική τέχνη.* Μουσείο Ραδιοφωνίας

Η ιστορία της Ραδιοφωνίας μέσα από αυθεντικά εκθέματα και εποπτικό υλικό.* Ολυμπιακό Μουσείο Θεσσαλονίκης

### Αρχιτεκτονική

Δείγματα διαφόρων ειδών αρχιτεκτονικής σε κτήρια της πόλης:

Peel Queen Olga's Street.jpgΚτήριο στη οδό Βασιλίσσης Όλγας.Thessaloniki building at Valaoritou Street.JPGΚτήριο στη οδό Βενιζέλου (μέγαρο *Αλέγρα Εργάς*-1925).Edifice Old Market Salonica 2.jpgΤο παλιό Χρηματιστήριο.Modiano2-Salonika.jpgΗ Αγορά Μοδιάνο.Bank of Greece Thessaloniki 4.jpgΗ Τράπεζα της Ελλάδος στην οδό Τσιμισκή.Alpha Bank Residence Thessaloniki.jpgΤο κεντρικό υποκατάστημα της τράπεζας Alpha Bank στη οδό Μητροπόλεως.Olympion Cinema Thessaloniki.jpgΟ κινηματογράφος Ολύμπιον στην πλατεία Αριστοτέλους.Street in Ladidaka neighbourhood of Thessaloniki July 2006.jpgΗ συνοικία Λαδάδικα.Thessaloniki Old Philosophical School.jpgΗ παλιά Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.Fountain Square Salonica 1.jpgΗ πλατεία Σιντριβανίου.Thessaloniki prefecture building.jpgΚτήριο Νομαρχίας, Ντεπό.Villa bianca.jpgΒίλα Μπιάνκα, Ντεπό.Saint Paraskevi's Church Salonica 1.jpgΝαός Αγίας Παρασκεύης Ξηροκρήνης - 1897.Makedonias-Thrakis.jpgΔιοικητήριο-Υπουργείο Μακεδονίας Θράκης, κτίριο σε σχέδια του Βιταλιάνο Ποζέλι.Macedonian Museums-88-Arx Byz Thessaloniknhs-391.jpgΤο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης.Thessaloniki Music Hall buildings.pngΤα κτίρια του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης.
### Αθλητισμός

Η Θεσσαλονίκη είναι η έδρα για μερικά από τα μεγαλύτερα αθλητικά σωματεία της Ελλάδας, όπως ο ΠΑΟΚ, ο Άρης, και ο Ηρακλής που βοήθησε στην απελευθέρωση της πόλης μας. Άλλα σημαντικά αθλητικά σωματεία που δημιουργήθηκαν από τον προσφυγικό πληθυσμό της πόλης, εκτός από την ομάδα του ΠΑΟΚ, είναι ο Απόλλων Καλαμαριάς και ο Οδυσσέας Κορδελιού, ο Αγροτικός Αστέρας και ο Βυζαντινός Αθλητικός Όμιλος. Άλλοι τοπικοί αθλητικοί σύλλογοι τόσο της πόλης της Θεσσαλονίκης όσο και της ευρύτερης περιοχής περιμετρικά της πόλης, είναι ο Ποσειδών Νέας Μηχανιώνας, η *ΜΕΝΤ*, ο *Μέγας Αλέξανδρος*, ο Μορφωτικός Αθλητικός Σύλλογος Νέα Γενεά Ασβεστοχωρίου, ο Παναθλητικός Αναμορφωτικός Όμιλος Νέων Επιβατών και ο Θερμαϊκός Θέρμης. Στη Θεσσαλονίκη έγινε ο πρώτος αγώνας καλαθοσφαίρισης στην Ελλάδα, από αθλητές της ΧΑΝΘ. Η πόλη αποτέλεσε μία από τις Ολυμπιακές Πόλεις κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 που διοργανώθηκαν στην Αθήνα.

### Μέσα μαζικής ενημέρωσης

#### Τηλεόραση

Στην πόλη, λειτουργεί από το 1988 ο κρατικός τηλεοπτικός σταθμός ΕΡΤ3. Στην πόλη εκπέμπουν όλοι οι σταθμοί πανελλαδικής εμβέλειας εκ των οποίων ο ένας έχει την έδρα του στην Θεσσαλονίκη, το Μακεδονία TV, ενώ λειτουργούν και 11 ντόπιοι τηλεοπτικοί σταθμοί περιφερειακής εμβέλειας, οι 9 εκ των οποίων προσφέρουν ολοήμερο πρόγραμμα: Βεργίνα TV, Εγνατία TV, TV 100 (Δημοτική Τηλεόραση), Γνώμη TV, Nickelodeon Plus, Europe One, ATLAS TV, Extra Thessaloniki, Time Channel, Κανάλι 9 και η ορθόδοξη εκκλησιαστική τηλεόραση 4Ε. Επίσης, από τους γύρω νομούς εκπέμπουν και οι σταθμοί Πέλλα TV, Πόντος TV και Euro TV.

#### Έντυπος Τύπος

Πρότυπο:Κύριο
Στην Θεσσαλονίκη εκδίδονται διάφορες εφημερίδες, με γνωστότερες τις καθημερινές που κυκλοφορούν και στην Βόρεια Ελλάδα, τον Αγγελιοφόρο και τη Μακεδονία, με εξαίρεση την Δευτέρα που εκδίδεται η εφημερίδα *Θεσσαλονίκη* στην θέση της εφημερίδας Μακεδονία.

#### Ραδιόφωνο

Οι ραδιοφωνικοί σταθμοί που υπάρχουν είναι:
Πρότυπο:Collapsible list

### Θέατρο

* Όπερα Θεσσαλονίκης (Ο.Θ.)
* Θέατρο Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών
* Βασιλικό θέατρο
* Θέατρο τέχνης Ακτίς Αελίου
* Σχήμα Εκτός Άξονα
* Πειραματική σκηνή της Τέχνης
* Θέατρο Όρα
* Θέατρο Αυλαία
* Θέατρο Παράθλαση
* Πολιτεία Θεάτρου
* Θέατρο Πούπουλο
* Σύγχρονο Θέατρο Ροντίδη

### Φεστιβάλ και εκθέσεις

* Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
* Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
* Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης
* Γιορτές Ανοικτού Θεάτρου
* Δημήτρια
* Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης
* Μερκούρεια (στο Ανοικτό Θέατρο Συκεών)
* Διεθνές Φεστιβάλ Χορού
* Ποδηλατικό Καρναβάλι
* Φεστιβάλ Βιβλίου (στην Παραλία Θεσ/νίκης)
* Φεστιβάλ Δάσους (στο Θέατρο Δάσους)
* Φεστιβάλ Υπερηφάνειας (Pride)