Minh Sử Chức Quan Chí

Quan chế triều Minh, được thêm bớt từ các triều Hán, Đường cũ. Từ năm Hồng Võ thứ mười ba(năm 1380) không đặt chức Thừa tướng, tách Trung thư tỉnh khỏi Lục bộ,dùng Thượng thư nhận việc thiên hạ, Thị lang làm phó. Điện các Đại học sĩ làm cố vấn, Đế tự mình nắm quyền, Học sĩ ít được quyết định.Đô sát viện giám sát trăm quan, Thông chính ty lo khuôn phép chương tấu, Đại lý tự lo sét oan án, cũng là kế thừa từ lệ Cửu khanh thời Hán.

Phân Đại Đô đốc phủ làm năm,lệ thuộc Binh bộ.Bên ngoài thiết đặt Tam ty Đô, Bố, Án, phân ra quản lý binh hình tiền cốc, khảo hạch phủ bộ địa phương.

Thời ấy ba bộ Lại, Hộ, Binh có quyền lớn. Đến hai thời Nhân, Tuyên, Đại học sĩ do từng là thầy của Thái tử, đều được gia tặng đến Tam cô, uy vọng cực lớin.Mà các việc lớn nhỏ thời Tuyên tông, đều do bọn Đại học sĩ Dương Sĩ Kỳ tham gia. Tuy Lại bộ Kiển Nghĩa, Hộ bộ Hạ Nguyên Cát thời triệu kiến, được dự các việc trong bộ, nhưng không thể bằng bọn Sĩ Kỳ. Từ ấy quyền Nội các quan trọng, tức có những quan trưởng ở Lại, Binh cùng nhiều thị phi, triếp bại.

Đến các vị Trung Diệp, Nghiêm Tung thời Thế Tông thì quyền lực Nội các có thể sánh với Tể tướng, áp chế Lục khanh. Nhưng các thiệp của Nội các, không thể không có sự phê hồng của Nội giám, thì không thể làm gì được.Do vậy kỷ cang triều đình,trước sau hiền sĩ, tất cả bị đảo loạn trong tay các Nội giám. Bọn dấy máu ăn phần có ý chỉ không rành,tuy cũng có hiền phụ, song toàn bọn mục nát không thể cứu.

Ban đầu, người lĩnh Ngũ đô đốc phủ, đều là những chiến công hiển hách,quân chế đầy đủ. Vĩnh Lạc gian, thiết nội giám quản lý việc ấy,chưa dám túng đãng. Trải qua nhiều đời, huân thích bị lấy cớ lười biếng nên bị hủy. Mà bọn Nội giám càng nhiều,tuần sát biên cương, chinh phạt bốn phương đều có Giám quân, mà những việc xấu bọn họ làm nơi biên ải, rõ ràng không thể chống đỡ. Nghĩ rằng nguyên nhân hưng vong của triều ấy, không phải ở chỗ sai sót khi dùng người chăng! Đến ở thiết quan phân chức,bảo toàn thể thống,phân chia quan phẩm, tường liệt hậu giản.Người xem có thể tra là biết.

## Tông nhân phủ

Tông nhân phủ.Một người Tông nhân lệnh; Tả, Hữu Tông chính đều một người; Tả, Hữu Tông nhân đều một người(đều thuộc Chính nhất phẩm) chưởng quản quê quán chín họ hoàng tộc,tùy thời sửa ngọc điệp,ghi chép các việc số lượng trai gái Tông thất,tên cùng phong hiệu, thừa tước, sinh mất,cưới hỏi. Những thư tịch của Tông thất,trình lên trên,khen người tài,phạt kẻ tội.

Ban đầu,năm Hồng Vũ thứ 3(1370) bố trí Đại tông chính viện.

Năm 22(1389) cải làm Tông nhân phủ, đều do Thân vương kiêm lĩnh. ( Tần vương Sảng làm lệnh, Tấn vương Cương, Yến vương Đệ làm Tả, Hữu tông chính, Chu vương Túc, Sở vương Trinh làm tả, hữu tông nhân.)

Sau này lấy huân thích đại thần nhiếp phủ sự, không coi là quan, mà tất cả đều thuộc Lễ bộ. Thuộc phủ ấy có Kinh lịch ty,một người Kinh lịch (Chính ngũ phẩm).

## Tam công Tam cô

Thái sư, Thái phó, Thái bảo làm Tam công (Chính nhất phẩm); Thiếu sư, Thiếu phó, Thiếu bảo làm Tam cô (Tòng nhất phẩm )phò tá Thiên tử, lo liệu âm dương, kinh bang hoằng hóa, chức ấy cao nhất. Không định người, không thụ chuyên.Năm Hồng Võ thứ ba(1370), thụ Lý Thiện Trường Thái sư, Từ Đạt Thái phó. (trước ấy,Thường Ngộ Xuân đã được tặng Thái bảo.) Tam cô không có người kiêm lĩnh.

Thời Kiến Văn, Vĩnh Lạc bãi bỏ quan công, cô, Nhân tông thiết lập lại. (Năm Vĩnh Lạc thứ hai mươi hai,tức năm 1424, thiết lập lại Tam công, Tam thiếu)

Năm Tuyên Đức thứ ba(1428), sắc Thái sư, Anh quốc công Trương Phụ, Thiếu sư, Lại bộ Thượng thư Kiển Nghĩa, Thiếu phó, Binh bộ Thượng thư, Hoa Cái điện Đại học sĩ Dương Sĩ Kỳ, Thiếu bảo kiêm Thái tử thiếu phó, Hộ bộ thượng thư Hạ Nguyên Cát, các xuyết sở lĩnh, hầu hai bên,điều hành chính sự. Quan công cô, có một số chuyên thụ. Khi Nghĩa, Nguyên Cát mất, Sĩ Kỳ hoàn lĩnh các vụ. Từ đó về sau, Công, Cô chỉ là hư hàm,làm gia quan,tặng quan cho văn võ đại thần có công.Mà văn thần còn sống thì không được làm tam công,chỉ được truy tặng.Năm Gia Tĩnh thứ hai gia Dương Đình Hòa Thái phó, từ chối không nhận.

Sau này văn thần được gia tam công chỉ có Trương Cư Chính,năm Vạn lịch thứ chín(1581) gia Thái phó, thứ mười(1582) gia Thái sư.

## Thái tử Tam sư Tam thiếu

Thái tử thái sư,Thái tử thái phó, Thái tử thái bảo (đều thuộc Tòng nhất phẩm ) quản việc lấy đạo đức hướng dẫn Thái tử, cùng việc bảo vệ. Thái tử thiếu sư, Thái tử thiếu phó, Thái tử thiếu bảo(đều thuộc Chính nhị phẩm ) có chức trách Thái tử lấy đạo của quan Tam công mà dạy. Thái tử tân khách, (Chính tam phẩm) quản việc theo dõi Thái tử trong các lễ nghi, uốn nắn lại điều mất. Đều là Đông cung đại thần, không giới hạn quan viên, không việc chuyên thụ.

Hồng Võ nguyên niên, Thái tổ có việc thân chinh,nghĩ Thái tử giám quốc,ắt sẽ có cung liêu hoặc sinh hiềm khích, liền lấy triều thần kiêm cung chức: Lý Thiện Trường kiêm Thái tử thiếu sư, Từ Đạt kiêm Thái tử thiếu phó, Thường Ngộ Xuân kiêm Thái tử thiếu bảo, Trị thư thị Ngự sử Văn Nguyên Cát, Phạm Hiển Tổ kiêm Thái tử tân khách.

Tam niên,Lễ bộ Thượng thư Đào Khải xin tuyển người chuyên nhậm Đông cung quan, bãi kiêm lĩnh,nhiều chỗ hướng dẫn có nơi tác thành. Đế dụ lấy việc Giang Sung để xem xét, lập pháp kiêm lĩnh,không ai không nói. Do vậy đông cung sư phó chỉ là kiêm quan, gia quan hay tặng quan. Chỉ đến thời Vĩnh Lạc, Thành tổ hạnh Bắc Kinh, dĩ Diêu Quảng Hiếu chuyên làm Thái tử thiếu sư, lưu phụ Thái tử. Từ ấy về sau,đến cuối Minh chỉ là hư hàm, các chức hướng dẫn Thái tử không đặt.

## Nội các

Trung cực điện Đại học sĩ (tên cũ Hoa cái điện),Kiến cực điện Đại học sĩ(tên cũ Cẩn thân điện), Văn hoa điện Đại học sĩ,Võ anh điện Đại học sĩ, Văn uyên các Đại học sĩ, Đông các Đại học sĩ, ( đều thuộc Chính ngũ phẩm ) chấp chưởng đề xuất ý kiến, phụng trần quy hối, kiểm tra tấu chương, phê hồi phiếu nghị, để bình duẫn thứ chính. Phàm thượng ý truyền xuống, chiếu, cáo, chế, sách văn, dụ, thư, phù, lệnh, hịch, đều bắt đầu viết vẽ, hạ xuống các ty. Dưới muốn trình lên, đề, tấu,biểu, giảng chương, thư trạng, văn sách, yết thiếp, chế đối, lộ bố, dịch, đều thẩm thự thân phúc mà làm,cho phép mới được. Phàm xa giá thờ cùng, tuần hạnh được theo. Ngự Kinh diên, ắt Tri Kinh diên hoặc Đồng tri kinh diên sự. Đông cung xuất các Giảng độc,nên lĩnh việc ấy,kể lại chức quan, mà thụ đến chức nghiệp. Quan hôn, ắt sung Tân tán cùng Nạp chinh . Tu sửa các sách Thực lục, Sử chí,ắt sung tổng tài quan.Tế các tiên sư thời Xuân Thu, ắt nhiếp hành tế sự. Hội thí sung khảo thí quan, Điện thí sung Độc quyển quan. Tiến sĩ đề danh, ắt có một Đại học sĩ soạn văn, lập thạch ở Thái Học. Đại điển lễ, đại chính sự, cửu khanh, khoa đạo quan hội nghị đã định,ắt án theo điển chế,nghi luận xem được không, châm chước nhập cáo. Ban chiếu ắt đưa thụ Lễ bộ. Hội sắc ắt xem công trạng ấy để xin. Tông thất xin tên, xin phong, các thần xin thụy,đều thảo luận với trên. Lấy đó ăn cơm Đại nội, thường hầu dười điện các của Thiên tử, tránh cái tên Tể tướng,lấy tên Nội các.

Trước, Thái tổ noi theo quy chế trước kia, thiết Trung thư tỉnh, bố trí Tả, Hữu Thừa tướng, (Chính nhất phẩm.Tháng một giáp dần, sơ trí Tả, Hữu Tướng quốc, lấy Lý Thiện Trường làm Hữu Tướng quốc, Từ Đạt Tả Tướng quốc. Ngô nguyên niên mệnh bách quan lễ nghi đều trái ở trên, cải Hữu Tướng quốc là tả Tướng quốc, tả Tướng quốc là Hữu Tướng quốc. Hồng Võ nguyên niên cải làm Tả, Hữu Thừa tướng) Bình chương chính sự ( Tòng nhất phẩm ), tả, hữu Thừa, ( Chính nhị phẩm ) Tham tri chính sự, ( Tòng nhị phẩm ) để thông lĩnh các chức. Trí chúc quan, tả, hữu ty, Lang trung(Chính ngũ phẩm ), Viên ngoại lang ( Chính lục phẩm ) Đô sự, Kiểm giáo (Chính thất phẩm ), Chiếu ma,Quản câu (Tòng thất phẩm ), Tham nghị phủ Tham nghị(Chính tam phẩm ), Tham quân, Đoạn sự quan, ( Tòng tam phẩm Đoạn sự, Kinh lịch, (Chính thất phẩm ) Tri sự, (Chính bát phẩm ) Đô trấn phủ ty Đô trấn phủ(Chính ngũ phẩm ), Khảo công sở, Khảo công lang, (Chính thất phẩm. Tháng mười giáp thần lấy Đô trấn phủ ty thuộc Đại đô đốc phủ. Ngô nguyên niên cách Tham nghị phủ. Hồng Võ nguyên niên cách Khảo công sở. Năm thứ hai cách Chiếu ma, Kiểm giáo sở, Đoạn sự quan.Năm thư bảy thiết mười người Trực tỉnh xá nhân,đổi làm Trung thư xá nhân).

Năm Hồng Võ thứ chín bỏ chức Bình chương chính sự, Tham tri chính sự. Tháng một năm mười ba, tru thừa tướng Hồ Duy Dung,bãi bỏ Trung thư tỉnh. ( Tất cả đều bị cách, chỉ còn Trung thư xá nhân). Tháng chín, trí tứ phụ quan,lấy bọn Nho sĩ Vương Bổn làm. ( trí tứ phụ quan, cáo Thái miếu, lấy Bương Bổn, Đỗ Hữu, Tập Hiệu làm Xuân quan, Đỗ Hiệu, Triệu Dân Vọng, Ngô Nguyên làm hạ quan, kiêm Thái tử tân khách. Thu, đông quan khuyết, lấy bọn Bổn kiêm lãnh.Trong một tháng phân làm ba tuần[1]. Nói rằng thứ hai sau Liệt công, hầu, Đô đốc ) sau cũng bãi bỏ.Năm mười lăm, theo quy chế triều Tống, trí Hoa cái điện,Võ anh điện, Văn uyên các, Đông các các Đại học sĩ, (Lễ bộ Thượng thư Thiệu Chất làm Hoa cái, Kiểm thảo Ngô Bá Tông làm Võ anh, Hàn lâm Học sĩ Tống Nột làm Văn uyên, Điển tịch Ngô Trầm làm đông các. ) lại trí Văn hoa điện Đại học sĩ (cho bọn Bào Tuân, Dư Thuyên, Trương Trường Niên) để hướng dẫn Thái tử. Phẩm trật đều thuộc Chính ngũ phẩm. Năm hai mươi tám sắc dụ quần thần:

-Quốc gia bãi Thừa tướng, thiết Phủ, Bộ, Viện, Tự để quản lý các việc, lập pháp đến chỗ tường tận.Tự quân về sau,không được tri Thừa tướng. Các thần có ai dám xin lập, luận tội cực hình.

Thời ấy,lấy Hàn lâm, Xuân phường xem các tấu chương các ty, kiêm ty bình bác. Đại học sĩ hầu hạ hai bên, làm cố vấn.

Thời Kiến Văn trung, cải Đại học sĩ làm Học sĩ. ( bãi bỏ hết các Đại học sĩ, đều thiết một Học sĩ.lại cải Cẩn thân điện làm Chính tâm điện, bố trí Chính tâm điện Học sĩ).Thành tổ tức vị, đặc Giản Giải Tấn, Hồ Quảng, Dương Vinh trực Văn uyên các, tham dự cơ vụ.Các thần tham dự cơ vụ bắt đầu từ đây. Nhưng lúc ấy,người nhập Nội các đều là các quan biên, kiểm, giảng độc,không trí quan chúc, không thể chuyên chế các ty. Chư ty tấu sự,cũng không thể khách quan.

[1]:Một tuần có mười ngày

Nhân tông lấy Đông cung cựu thần Dương Sĩ Kỳ, Dương Vinh, thăng Sĩ Kỳ Lễ bộ Thị lang kiêm Hoa cái điện Đại học sĩ,Vinh Thái thường Khanh kiêm Cẩn thân điện Đại học sĩ, (Cẩn thân điện Đại học sĩ, Nhân tông bắt dầu bố trí), các chức dần sùng. Sau bọn Sĩ Kỳ, Vinh đẳng đều dời chức Thượng thư, tuy cư Nội các, quan tất cả lấy Thượng thư làm đầu. Thời Cảnh Thái, Vương Văn bắt đầu từ Tả đô Ngự sử tiến Lại bộ Thượng thư, nhập Nội các. Sau ấy, Cáo sắc phòng, Chế sắc phòng đều có thiết Trung thư xá nhân, Lục bộ thừa phụng ý chỉ, không nơi không lĩnh lĩnh, mà các quyền quan trọng.Thời Thế tông, ba điện thành, cải Hoa cái làm Trung cực, Cẩn thân làm Kiến cực, danh hiệu các đều như cũ.Sau thời Gia Tĩnh, triều vị ban thứ, đều liệt vào trên Lục bộ.

II
--

Minh Sử Chức Quan Chí II

## III

Minh Sử Chức Quan Chí III

IV
--

Minh Sử Chức Quan Chí IV

V

Minh Sử Chức Quan Chí V

VI
--

Minh Sử Chức Quan Chí VI