Informatyka

**Informatyka** – interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się przetwarzaniem **informacji** przy użyciu **komputerów**. Posługuje się ona językiem oraz metodami znanymi w **matematyce**, logice matematycznej i specyficznych dziedzin, takich jak: teoria języków formalnych i automatów abstrakcyjnych, teoria algorytmów czy teoria obsługi masowej. Każda z tych teorii tworzy swój własny język i metody programowania.

Dzięki stosowaniu metod informatyki wiele różnych dziedzin działalności ludzkiej zostało usprawnionych, np. administracja i zarządzanie, obliczenia naukowe, sterowanie procesami technologicznymi, przygotowywanie tekstów (edytor tekstu), prace wydawnicze (DTP), przesyłanie wiadomości (poczta elektroniczna), projektowanie (CAD, CAM), diagnostyka medyczna (np. tomografia komputerowa). Rozwijają się też niedawno powstałe dziedziny informatyki, m.in. sztuczna inteligencja i grafika komputerowa.

Międzynarodową współpracę w dziedzinie informatyki wspierają m.in.: Międzynarodowa Federacja Przetwarzania Informacji (IFIP), amerykańska federacja stowarzyszeń inżynierskich IEEE, stowarzyszenie ACM i wiele innych organizacji. Za osiągnięcia w dziedzinie informatyki jest przyznawana m.in. Nagroda Turinga.

W Polsce informatyka jest wykładana na uczelniach wyższych, zaś jej elementów naucza się też w szkołach średnich. Wydawane są liczne czasopisma naukowe i popularnonaukowe. Działalność szkoleniową i popularyzatorską prowadzi m.in. Polskie Towarzystwo Informatyczne (PTI).

## Historia

Informatyka stała się wyodrębnioną dziedziną naukową w latach 60. XX w. Jej początki sięgają jednak XVII—IX w., kiedy zaczęto podejmowanie pierwszych prób automatyzacji obliczeń za pomocą maszyn mechanicznych (m.in. Wilhelm Schickard, Blaise Pascal, Gottfried Wilhelm Leibniz, czy w Polsce – Abraham Stern) i zastosowania kart perforowanych do sterowania procesami technologicznymi, co udało się pierwszy raz w 1725 r.). Istotne znaczenie dla późniejszego rozwoju technik obliczeniowych miały prowadzone w latach 1820—1843 prace Charlesa Babbage’a nad maszynami liczącymi. Wynikiem tych prac była między innymi przypisywana Adzie Lovelace pionierska idea symbolicznego zapisu programów. Wynalezienie przez Hermana Holleritha w 1890 maszyn licząco-analitycznych umożliwiło automatyzację przetwarzania dużych ilości danych statystycznych.

Intensywny rozwój informatyki został zapoczątkowany w latach 1940—1945 przez skonstruowanie pierwszych elektromechanicznych maszyn cyfrowych (m.in. Howard Aiken, Konrad Zuse), pierwszej elektronicznej maszyny cyfrowej (John Vincent Atanasoff), a następnie — pierwszego komputera (*ENIAC*), zaprojektowanego i zbudowanego w 1945 r. przez Johna Prespera Eckerta i Johna Mauchly’ego. Fundamentalne znaczenie dla informatyki miały prowadzone w tym okresie prace teoretyczne Alana Turinga i Johna von Neumanna. Zastosowanie pamięci operacyjnej przez Maurice’a Wilkesa w 1949 r. umożliwiło rozwój technik programowania, m.in. opracowanie pierwszych języków programowania wysokiego poziomu (*Fortran*, 1957) i ich rozwój (m.in. *Algol*, *Pascal*).

Znacznym osiągnięciem polskiej informatyki było zapoczątkowanie pod koniec lat 50. XX. w. budowy komputerów (*XYZ*), wyposażonych w oryginalne **oprogramowanie**.

Rozwój elektroniki w latach 70.—80. XX. w.(m.in. wynalezienie mikroprocesora) umożliwił powszechny dostęp do sprzętu komputerowego, powstanie nowych technik jego użytkowania (graficzny interfejs użytkownika) i nowych metod programowania (programowanie obiektowe), a także narzędzi informatyki związanych z sieciami komputerowymi, zwłaszcza Internetem (*HTML*, *Java*). Podstawą współczesnej informatyki były m.in. prace naukowe Edsgera Dijkstry, Niklausa Wirtha, Donalda Knutha czy Tony’ego Hoare’a.

## Dyscypliny informatyki

Informatyka obejmuje **teorie informatyczne**, budowanie **systemów informatycznych** (w tym **programowanie**), budowę i działanie sprzętu komputerowego, zastosowania **metod informatycznych** w różnych dziedzinach działalności ludzkiej.

### **Programowanie**

Programowanie i budowanie systemów informatycznych obejmuje w szczególności tworzenie narzędzi ułatwiających posługiwanie się komputerami. Do narzędzi tych należą języki programowania, translatory, systemy operacyjne i wiele innych instrumentów. Do działu informatyki związanego z programowaniem należą również metody programowania i oceny programów.

### **Teorie informatyczne**

Teorie informatyczne zajmują się badaniem zjawisk związanych z operowaniem informacją – jej przedstawianiem, przechowywaniem, uzyskiwaniem, porządkowaniem, przetwarzaniem. Prawa rządzące tymi zjawiskami leżą u podstaw budowy narzędzi informatyki, będących obiektami fizycznymi (głównie komputerami) i logicznymi (np. algorytmami, językami programowania, programami czy strukturami danych).

### **Sprzęt komputerowy**

Dział informatyki związany ze sprzętem komputerowym (jego budową i metodami oceny) wykorzystuje zarówno rozwój elektroniki, jak i modele obliczeniowe tworzone w celu szybkiego, algorytmicznego rozwiązywania zadań. Modele te stanowią teoretyczną podstawę tzw. architektury komputerowej, realizowanej następnie elektronicznie.

## Powiązane pojęcia

* informacja;
* komputer;
* matematyka;
* oprogramowanie;
* programowanie;
* system informatyczny;
* teoria informacji.

## Źródła

**Netografia**:

* O informatyce w serwisie *pwn.pl*.