Pobol y Cwm

Un o gyfresi teledu mwyaf poblogaidd Cymru yw ***Pobol y Cwm*** ac yr opera sebon mwyaf hirhoedlog a gynhyrchir gan y BBC.

Crewyd y gyfres gan y dramodydd Gwenlyn Parry a'r cynhyrchydd John Hefin.

Fe ddechreuodd y gyfres ar 16 Hydref 1974; felly dim ond *Coronation Street* ac *Emmerdale* sydd wedi parhau yn hirach na *Pobol y Cwm* ar y teledu ym Mhrydain.

## **Plot**

Wedi'i lleoli ym mhentref dychmygol Cwmderi yng Nghwm Gwendraeth, Sir Gaerfyrddin, mae'r gyfres opera sebon hon yn canolbwyntio ar fywyd, gwaith, cariad a materion teuluol.

Ar y dechrau, pentref tawel iawn oedd Cwmderi er gwaethaf perthnasau personol anodd. Tueddai'r straeon ganolbwyntio o gwmpas cartref y henoed Bryn Awelon a'r dafarn leol, Y Deri Arms.

Am fwy o wybodaeth am straeon Pobol y Cwm gweler y wici arbennig yn orhain hanes y gyfres.

## **Cast a Chymeriadau**

### **Cyn Gast a Chymeriadau**

Am restr llawn o gast a chymeriadau Pobol y Cwm gweler rhestr o gymeriadau Pobol y Cwm.

## **Cynhyrchiad**

Ddiwedd y 90au, codwyd set barhaol i'r gyfres y tu ôl i faes parcio BBC Cymru yn Llandaf, Caerdydd, gan hwyluso'r ffilmio a rhoi cartref parhaol i'r rhaglen.

Yn 2012 symudodd y cynhyrchiad i stiwdios newydd pwrpasol 'Porth y Rath' ym Mae Caerdydd lle ail-grewyd stryd fawr Cwmderi a setiau mewnol. Rhennir y stiwdios gyda chynhyrchiadau drama arall y BBC gan gynnwys *Doctor Who* a *Casualty* a mae'n bosib i'r rhaglen wneud defnydd achlysurol o'r setiau arall.

Saethir y rhan fwyaf o olygfeydd awyr agored *Pobol y Cwm* yn ardal pentref Llanbedr-y-fro, i'r gorllewin o Gaerdydd.

## **Darllediad**

Yn wreiddiol cyfres wythnosol oedd Pobol y Cwm, gyda pennod yn cael ei darlledu ar ddydd Gwener. Roedd niferau amrywiol o bennodau ymhob cyfres 0fel arfer tua 30) a seibiant sylweddol tros gyfnod yr haf.

Ers 1988 mae Pobol y Cwm wedi bod yn darlledu bum gwaith yr wythnos, nos Lun i nos Wener.

Ers 1993 mae S4C wedi darlledu omnibws ar dydd Sul yn ailddarlledu pennodau'r wythnos gyda is-deitlau saesneg ar y sgrîn.

Am gyfnod byr yn 1994 cafodd Pobol y Cwm ei ddarlledu ar draws Brydain ar BBC2 gyda isdeitlau saesneg.

Rhwng 2015 a 2016 bu gostwng ar y nifer o bennodau yr wythnos o 5 i 4 ond dychwelwyd y gyfres i'r drefn arferol wedi hynny.

Ar 18 Mawrth 2020 cyhoeddwyd y byddai ffilmio ar gyfer Pobol y Cwm yn cael ei atal yng ngoleuni lledaeniad COVID-19. Byddai nifer y penodau sy'n cael eu darlledu hefyd yn cael ei leihau i ddwy yr wythnos "*fel y gallwn sicrhau y gall y gynulleidfa barhau i fwynhau Pobol y Cwm yn eu cartrefi cyhyd ag y bo modd."* Dangoswyd y penodau ar ddydd Mawrth a dydd Iau yn y slot amser arferol.

Ym mis Mehefin 2020, cyhoeddwyd y byddai Pobol y Cwm, yn mynd ar seibiant trosglwyddo yn dilyn y darllediad ar 16 Mehefin 2020. Darlledwyd cyfres o raglenni tu ôl i'r llenni, Pobol y Cwm: Y Cymeriadau yn lle'r rhaglen arferol yn ystod yr egwyl trosglwyddo. Roedd pob pennod yn cynnwys cyfweliad gyda un o gast y sioe ynghyd a clipiau un dangos hanes y cymeriad. Cafodd 12 pennod eu darlledu. Fe wnaeth y sebon hefyd ddarlledu penodau "eiconig" o'r gorffennol.

Bum mis yn ddiweddarach, cadarnhawyd bod cynlluniau ar gyfer dychwelyd i gynhyrchu, gyda thoriad trosglwyddo rhwng penodau a ffilmiwyd cyn ac ar ôl i'r cynhyrchiad oedi. Pan ail-ddechreuwyd cynhyrchu, defnyddiwyd mesurau pellhau cymdeithasol ac roedd yn ofynnol i gast y sioe wneud eu gwallt a'u colur eu hunain, a wneir fel arfer gan arlunydd colur.

Ail-gychwynnwyd y ffilmio ar 10 Awst 2020, gyda phenodau newydd yn cychwyn o 8 Medi 2020.

## **Spin offs a rhaglenni dogfen**

#### **Eileen / Rhydeglwys**

Yn 1999 cychwynodd ddrama sebon radio o'r enw Eileen ar Radio Cymru. Roedd y rhaglen yn dilyn hanes cymeriad Sera Cracroft, Eileen wedi iddi adael Cwmderi gyda'i gwr Jon Markham (Steffan Rhodri). Newidwyd enw'r gyfres i Rhydeglwys yn 2004 wedi ymadawiad cymeriad Eileen. Daeth y gyfres i ben ar ôl saith mlynedd yn 2006.

#### **PyC**

Yn Ebrill 2013 cynhyrchwyd cyfres aml-blatfform PyC a oedd yn seiliedig a rai o gymeriadau ifanc *Pobol y Cwm*. Bwriad y prosiect oedd apelio at oedolion ifanc a chwilio am ffyrdd newydd o ddweud stori. Roedd y gyfres ar gael ar wefan S4C gyda phennod yn cael ei ryddhau am 9pm dros gyfnod o wythnos.

#### **Pobol y Cwm: Y Cymeriadau**

Yn ystod cyfnod clo COFID-19 pan gafodd ffilmio ar gyfres Pobol y Cwm ei aral darlledwyd cyfres 12 pennod o'r enw Pobol y Cwm: Y Cymeriadau. Roedd pob pennod yn dilyn hanes un o gymeriadau'r ddrama gyda chyfweliad a'r actor sy'n chwarae'r rhan.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.screenonline.org.uk/tv/id/1401268/index.html
2. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/pobol-y-cwm-celebrates-35th-2076500
3. ↑ http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid\_5400000/newsid\_5400200/5400286.stm
4. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/21924025