10 ct tô đ c10ctrai

## Đường Thái Tông Lý Thế Dân

**Lý Thế Dân** (李世民,598 —649),có thuyết cho rằng là người Thành Kỷ hoặc Địch Đạo ( đều thuộc Lũng Tây,nay thuộc tỉnh Cam Túc),lại có nơi nói là người quận Cự Lộc.Là Hoàng đế thứ hai của nhà Đường, một chính trị gia, chiến lược gia, quân sự gia, thư pháp gia, thi nhân đương thời.

Lý Thế Dân thiếu niên tòng quân,từng đến Nhạn Môn quan giải cứu Tùy Dạng Đế.Là người khởi xướng dấy binh, bái Hữu lĩnh quân Đại đô đốc(右领军大都督), thụ phong Đôn Hoàng Quận công(敦煌郡公), lĩnh binh công phá Trường An, bái Thượng thư lệnh(尚书令), Quang Lộc Đại phu(光禄大夫), thụ phong Tần Quốc công(秦国公), Triệu Quốc công(赵国公).Sau khi Đường triều kiến lập, lĩnh binh bình định các thế lực Tiết Nhân Cảo, Lưu Võ Chu, Đậu Kiến Đức, Vương Thế Sung, Lưu Hắc Thát, lập cho Đường triều bao nhiêu chiến công hiển hách, bái Thiên Sách Thượng tướng(天策上将), phong Tần vương(秦王).

Vào năm 626 , phát động “Huyền Võ môn chi biến”, giết chết Thái tử Lý Kiến Thành và Tề vương Lý Nguyên Cát,sách lập làm Hoàng thái tử. Tháng tám, Đường Cao Tổ Lý Uyên thối vị,Lý Thế Dân tức hoàng đế vị, niên hiệu Trinh Quán. Sử xưng thời đại ông trị vị là “Trinh Quán chi trị”.

Vào năm 649, Lý Thế Dân băng ở điện Hàm Phong , dương thọ 52 tuổi, tại vị 23 năm, miếu hiệu Thái Tông, thụy hiệu Văn Hoàng đế文皇帝,sau nhiều lần thăng có thụy Văn Võ Đại Thánh Đại Quảng Hiếu Hoàng đế(文武大圣大广孝皇帝), táng Chiêu lăng.

## Trương Sĩ Thành

**Trương Sĩ Thành** (张士诚,1321-1367 ), nguyên danh Trương Cửu Tứ(张九四). Lĩnh tụ nghĩa quân một vùng Giang Chiết thời Nguyên mạt. Thành là người Tràng Đình Bạch Câu Thái châu ( nay thuộc tỉnh Giang Tô).

Trong số những thế lực kháng Nguyên thời ấy, có nói “(Trần) Hữu Lượng ác nhất, (Trương) Sĩ Thành giàu nhất”.Vốn lấy nghiệp làm muối,song không chịu được áp bức, cùng ba em trai là Sĩ Nghĩa, Sĩ Đức, Sĩ Tín cùng bọn Lý Bá Thăng mười tám người chiêu quân khởi binh phản Nguyên, sử xưng “Khởi nghĩa 18 đòn gánh”. Chiếm Cao Bưu, tự xưng Thành vương, kiến quốc hiệu Đại Chu, kiến nguyên Thiên Hữu.Thời ấy là năm Chí Chính thứ 13 ( 1353 )

Trương Sĩ Thành sau khi nhiều lần bị Tả thừa tướng Thoát Thoát của nhà Nguyên đánh bại, ông đành phải hàng Nguyên, nhưng không lâu sau ông lại công khai phản Nguyên. Theo Minh sử, Trương Sĩ Thành lại tự lập làm Ngô vương(吴王) vào tháng chín năm Chí Chính thứ 23(1363).Sau đó một năm,tức năm 1364,Chu Nguyên Chương cũng tự xưng là Ngô vương.Sau khi Chu Nguyên Chương trừ xong chính quyền Trần Hán của Trần Hữu Lượng thì bắt đầu nhằm đến Sĩ Thành,kết cục Chu Nguyên Chương dành chiến thắng vào năm 1366 rồi lập nên Nhà Minh không lâu sau đó. Cuối cùng,Thành bị giải đến Ứng Thiên phủ (Nam Kinh), tự treo cổ chết, lúc ấy ông 47 tuổi.

## Bá Ấp Khảo

**Bá Ấp Khảo**(伯邑考),không rõ năm sinh mất,con trưởng của Chu Văn Vương Cơ Xương,anh cùng mẹ của Chu Võ Vương Cơ Phát.

Trong Phong thần diễn nghĩa,ông được miêu tả "nước da như tuyết nhuộm, gương mặt tợ trăng rằm, thân mình tròn trịa, hình vóc trẻ măng",lại có tài đàn hiếm cọ.Lúc cha bị Trụ vương giam cầm,ông là Giám quốc,song vì thương cha,quyết dến Triều Ca dâng báu vật cho Trụ vương nhằm chuộc tội mặc dù trước khi đi ông đã cấm điều đó(Vốn Chu Văn Vương có tái bói toán thần diệu,đã bói là ắt trúng).Ba báu vật đó gồm Thất Hương xa,nệm Tỉnh Tửu và con Vượn khôn như người

Rồi ông vào tâu với mẹ là bà Thái Cơ(cũng là mẹ của Cơ Phát),bà lo hỏi nếu đi thăm thì việc nước giao lại cho ai?ông đáp giao cho Cơ Phát cùng hai vị Táng Nghi Sanh, Nam Cung Hoát

Từ biệt mẹ và các em, Bá Ấp Khảo lên đường đến Triều Ca,sau khi đến nơi ông gặp vua và Đát Kỷ.Đát Kỷ thấy Bá Áp Khảo đẹp trai liền nghĩ thầm muốn cùng chàng thông dâm.Ả bèn vờ nói với Trụ vương xin cho Bá Ấp Khảo dạy cho mình đàn,rồi nhân lúc ấy lả lướt gợi tình.Nào ngờ Bá Ấp Khảo không phải dạng như Trụ vương,không động lòng trước Đát Kỷ.Ả liền bày kế hãm hại,khiến cho Bá Ấp Khảo bị phanh thây làm nhân bánh cho Cơ Xương ăn.Vốn đã biết trước,nhưng Cơ Xương vẫn cố ăn.Trên đường về Tây Kỳ,Cơ Xương đã nôn ra mười hai con thỏ trắng.