Apostołowie

**Apostołowie** – grupa najbliższych uczniów Chrystusa powołanych przez Niego osobiście i wyznaczonych do sprawowania władzy nad Kościołem. Tradycja zachodnia i Ewangelie synoptyczne mówią o wyborze **Dwunastu Apostołów**. Liczba ta ma symbolizować dwunastu synów Jakuba, założycieli ludu wybranego. Dziesięciu spośród dwunastu apostołów poniosło śmierć męczeńską. Judasz Iskariota popełnił samobójstwo, a Jan Ewangelista zmarł śmiercią naturalną. Ewangelia wg św. Jana nie rozróżnia apostołów od uczniów Chrystusa, dlatego tradycja wschodnia uznaje, że apostołów (uczniów) Chrystusa było **siedemdziesięciu** lub siedemdziesięciu dwóch. Nowy Testament nazywa apostołami również św. Pawła oraz jego towarzyszy: Barnabę, Andronika, Junię/Juniasza, Tymoteusza i Sylasa. Na pamiątkę działalności apostołów I wiek naszej ery jest nazywany wiekiem apostolskim.

W średniowieczu *apostołami* zaczęto nazywać misjonarzy mających kluczowe znaczenie w chrystianizacji danego narodu. Apostołami nazywani są także: św. Piotr Julian Eymard, św. Franciszek Spinelli oraz św. Faustyna Kowalska.

## Apostołowie w Biblii

Pozostali apostołowie:

* Maciej, wybrany przez jedenastu apostołów po samobójstwie Judasza
* Paweł z Tarsu, wybrany przez Chrystusa
* Barnaba, towarzysz Pawła w podróżach apostolskich
* Andronik i Junia(sz), pozdrawiani przez Pawła w Liście do Rzymian
* Tymoteusz i Sylas, towarzysze Pawła, określeni przez niego jako prawdziwi apostołowie w 1. Liście do Tesaloniczan

## Historia

### Powołanie Apostołów

Powołanie Dwunastu Apostołów opisują Ewangelie synoptyczne (Mt, Mk, Łk). Według Mateusza i Marka pierwszych czterech Apostołów Pan Jezus powołał krótko po kuszeniu na pustyni. Byli to: Andrzej, Piotr, Jakub i Jan. Chrystus poprosił ich tylko, aby za Nim poszli, a oni od razu zostawili wszystko i to zrobili. Ewangelia wg św. Jana mówi o tym, że Andrzej i Piotr byli uczniami Jana Chrzciciela i znali Chrystusa.
Według Jana dołączyli oni do Chrystusa zaraz po Jego chrzcie. Mateusz i Marek piszą o tym, że Jakub i Jan byli braćmi oraz synami Zebedeusza. Łukasz dodaje, że przyjaźnili się z Szymonem (Piotrem) i Andrzejem. Mateusz mówi ponadto o tym, że Jakub i Jan przebywali na statku, który wraz z ojcem próbowali naprawić. Następnie Jezus powołał celnika Lewiego (Mateusza), który zgodził się za nim iść.

### Nauczanie

Po powołaniu wszystkich Dwunastu Apostołów, Chrystus uczył ich o nowym stosunku do praw żydowskich, o upadku Jerozolimy i o końcu świata. Przygotowywał ich do misji, a także przekazał im władzę nad Kościołem. Wszyscy Apostołowie przebywali z Nim w wieczerniku podczas Ostatniej Wieczerzy. Wtedy Chrystus ustanowił dwa sakramenty (Eucharystię i kapłaństwo) oraz uczynił Apostołów szafarzami tych sakramentów.

### Zdrada Judasza

Jeden z Apostołów, Judasz Iskariota, zdradził Chrystusa i wydał Go Żydom za 30 srebrników. Przed Zmartwychwstaniem Chrystusa, godnie z przepowiednią króla Dawida, z powodu wyrzutów sumienia Judasz popełnił samobójstwo. Pomiędzy Wniebowstąpieniem a Zesłaniem Ducha Świętego pozostali Apostołowie *rzucili losy* i wybrali Macieja na miejsce Judasza.

### Apostoł Narodów

Szaweł z Tarsu podczas swojej podróży do Damaszku zobaczył na swojej drodze Chrystusa, który nadał mu imię Paweł i wybrał go na swojego ucznia. Paweł razem ze swoim przyjacielem, Barnabą był nazywany Apostołem, choć często przypominał, że nie jest *jednym z dwunastu*. Ponieważ nawrócił wielu pogan, jest nazywany Apostołem narodów.

### Śmierć Apostołów

Według tradycji wszyscy Apostołowie oprócz Judasza i św. Jana zginęli śmiercią męczeńską. Biblia opisuje tylko śmierć Judasza i Jakuba Większego. Tradycyjnie uznaje się następujące przyczyny śmierci Apostołów:

* Piotr - ukrzyżowany (w Watykanie)
* Andrzej - ukrzyżowany (w Achai)
* Mateusz - ścięty mieczem (w Etiopii)
* Jan - śmierć naturalna (na zesłaniu lub w Efezie)
* Jakub Mniejszy - strącony z krużganku świątyni i dobity uderzeniem maczugi (w Jerozolimie)
* Filip - ukrzyżowany (we Frygii)
* Szymon - ukrzyżowany lub rozcięty piłą (w Persji)
* Juda Tadeusz - obity kijami (w Persji)
* Jakub Większy - ścięty (w Jerozolimie)
* Tomasz - przebity włócznią (w Indiach)
* Bartłomiej - odarty ze skóry (w Mezopotamii)
* Judasz - po zdradzie Jezusa popełnił samobójstwo.
* Maciej - ukamienowany (w Etiopii)
* Paweł - ścięty (w Watykanie, przy drodze Ostyjskiej)
* Barnaba - ukamienowany (na Cyprze)

## Święci Apostołowie

* W tradycji zachodniej do świętych Apostołów zaliczamy Apostołów Jezusa z wyjątkiem Judasza Iskarioty, ale także ten tytuł posiada św. Maciej, św. Paweł i św. Barnaba. Świętych Apostołów nie tytułuje się dodatkowo Męczennikami ani (w przypadku św. Jana) Wyznawcami, a także Biskupami, czy (w przypadku św. Piotra) Papieżami. Jedyny tytuł przyznawany Apostołom przez kalendarze zachodnie to "Ewangelista" (św. Mateusz i św. Jan). W rycie rzymskim Apostołów wspomina się w następujących dniach (kolejno w formie zwyczajnej i nadzwyczajnej): *Nawrócenie św. Pawła, Apostoła* - 25 stycznia, *Katedry św. Piotra, Apostoła* - 22 lutego, *śś. Filipa i Jakuba (młodszego), Apostołów* - 3/11 maja, *św. Macieja, Apostoła* - 14 maja/24 lutego, *św. Barnaby, Apostoła* - 11 lipca, *śś. Piotra i Pawła, Apostołów* - 29 czerwca, *wspomnienie św. Pawła, Apostoła* - -/30 czerwca, *św. Tomasza, Apostoła* 3 lipca/21 grudnia, *św. Jakuba (większego), Apostoła* - 25 lipca, *św. Bartłomieja* - 24 sierpnia, *św. Mateusza, Apostoła i Ewangelisty* - 21 września, *śś. Szymona i Judy Tadeusza* - 28 października, *rocznica konsekracji bazylik śś. Piotra i Pawła, Apostołów* - 18 listopada, *św. Andrzeja, Apostoła* - 30 listopada, *św. Jana, Apostoła i Ewangelisty* - 27 grudnia.

## Przypisy

1. ↑ Mt 18; Mt 28,19, por. Łk 22,19; J 20,21; 2 Kor 5,19n