Kazimierz Krawcza - Człowiek, który poznał oblicze wojny/Rozdział 7

*Dwudziestego czwartego września Mieczysław obudził się w gorszym nastroju niż ostatnio. Z jednej strony cieszył się, że jego życie zostało urozmaicone, z drugiej jednak trudno mu było udźwignąć tyle wydarzeń naraz. Wyszedł z domu wcześniej niż zwykle i bez przeszkód dotarł na Bodki. Nieco stęsknił się za Kazimierzem i z radością by go spotkał. Do środka wpuścił go Leszek, który ucieszył się, widząc znajomego już gościa.*

*- Stasiu idzie! - zawołał Jarek, również zadowolony. Mieczysław powitał go uśmiechem, na który Łubin odpowiedział pytaniem:*

*- Czy wygraliśmy już wojnę?*

*- Tak, wygraliśmy ją, a największym bohaterem jest pan Jarosław Łubin - powiedział dziennikarz. Zapomniał tym samym o wadzie słuchu Jarosława, który wbrew spodziewanej radości skrzywił się i powiedział:*

*- Jestem jej największym zerem, jak zawsze. Stasiu, Stasiu... - te słowa skierował do kota. Wtedy dziennikarz usłyszał dziecięcy kaszel, po którym bezzwłocznie wszedł do mieszkania Glinów. Mały Mieszko leżał na łóżku i się krztusił. Matka, babcia i siostra czuwały przy nim.*

*- Chudzina, chudzina od zawsze, jakby lepiej jadł, to by nie kasłał. Stracę drugiego wnuka... - mówiła pani Mirosława.*

*- Mamo, przestań tak mówić! - upominała ją nerwowo pani Rościsława, przy czym obydwie nie wiedziały jeszcze, że mają gościa.*

*- Syn będzie zdrowy - powiedział do niej Mieczysław, a wszystkie trzy kobiety ucieszyły się na jego widok i od razu mu zaufały. Rozejrzał się i zapytał:*

*- A gdzie pan Kazimierz?*

*Wtedy właśnie wyszedł z piwnicy pan Krawcza. Tym razem wystarczyła już tylko wymiana spojrzeń, po której Mieczysław przystąpił do pisania. Odbyło się ono jednak w piwnicy, żeby nie straszyć opowieściami chorego dziecka. Kucharz zaczął słowami:*

*"Przez około tydzień powtarzaliśmy nudne już manewry. Przez cały ten czas zastanawiałem się, jak będzie wyglądać walka. W końcu doszły słuchy, że do wzgórza zbliżają się Kalifidzi, którzy właśnie pokonali jakiegoś generała w stoczonej niedaleko poprzedniej bitwie. Wiadomość o porażce naszego wojska była dla dowództwa druzgocąca. Wśród szeregowców również zaczęła słabnąć wola walki. Zdarzali się jednak tacy, których przegrana naszych utwierdzała w przekonaniu o okrucieństwie wrogów i zwiększała gotowość do walki.*

*Bitwa zaczęła się dla mnie niespodziewanie. Siedzieliśmy z Jarkiem i Stasiem przy namiocie, jedząc zupę grochową, kiedy przybiegli jacyś zdyszani żołnierze i ogłosili, żebyśmy szykowali się. Nastąpiło to tak szybko, że nie zdążyłem dobrze się zorientować, a już trzeba było się ustawiać. Potem zagrzmiały trąby, a przed moimi oczami ukazali się (na pagórku, jak we śnie) jacyś lekko uzbrojeni wojownicy w czerwono-białych szatach. Kiedy usłyszałem krzyki wzywające do ataku, zrozumiałem ze zdziwieniem, że to Kalifidzi. Nie mogłem uwierzyć, gdy zdałem sobie sprawę, że są to strasznie niscy i szczupli ludzie na takich samych koniach, mający orzechową cerę, ale w niczym niepodobni do potworów ze snu czy z poezji. Ci w pierwszej linii wyglądali na piętnastolatków. Bardzo szkoda mi było takich zabijać. Stanęliśmy w szeregu, zgodnie z rozkazem sierżanta, zwarliśmy szyk, ustawiliśmy piki na pozycjach, po czym nastąpiło niezapomniane uderzenie. Jakiś przystojny chłopiec z loczkami spadł z rozpędzonego konia i nadział się na moje ostrze. Po nim zobaczyłem trochę starszego brodacza, którego przebiło ostrze towarzysza obok. Do tej pory nie mogę zapomnieć cierpienia, które wtedy odczułem. Rozpłakałem się z myślą, że właśnie pozbawiłem życia czyjegoś syna i że może on mieć takich samych rodziców, jak ja. Nie było jednak czasu na płacz, bo trzeba było to przetrwać. Depcząc śnieg, przesuwaliśmy się i ponownie wystawialiśmy piki, żeby odeprzeć szarże nieprzyjaciół. Hałas panujący w tej walce był nie do zniesienia. Jeszcze bardziej przeraziło mnie, kiedy towarzysz oddalony o parę metrów upadł i został stratowany. Był on pierwszą zauważoną przeze mnie ofiarą po naszej stronie. Pomyślałem, że równie dobrze mogłem to być ja, Stasio, Jarek, Przybysław lub ktokolwiek mi znany. Spociłem się i poobijałem, podobnie jak inni. Jarkowi krew leciała z nosa, inni pluli nią gdzie popadnie. W końcu zostałem ochlapany krwią zabitego konia, a następny prawie na mnie upadł. W połowie bitwy pika była cała czerwona. Jękom i płaczowi nie było końca. Trupów przybywało z każdą chwilą. Męczyłem się tak przy mroźnym wietrze ze dwie godziny, aż w końcu usłyszałem rozkaz wstrzymania walki. Zobaczyłem z oddali wycofujące się kalifidzkie dowództwo. Bitwa nie została jednoznacznie rozstrzygnięta, a ich wódz podobno obiecał się zemścić i powrócić ze zdwojoną siłą.*

*Kiedy upewniłem się, że to koniec na dzisiaj, padłem na kolana i zakryłem twarz rękami. Na szczęście nie zginął nikt mi znany, ale nie byłem w stanie patrzeć na taką ilość okrucieństwa, w którym musiałem uczestniczyć. "Musiałem" to chyba niewłaściwe słowo. Byłem głupi, że tu poszedłem. Czterdziestoletni towarzysz miał rację. Wojna wcale nie była widowiskiem z poezji. Przeklinałem w duszy radnego Gołębia i te jego poematy. Jeszcze bardziej przeklinałem ich autora, niech przewraca się w grobie.*

*Jeszcze gorsze było to, że do wieczora pomagaliśmy w wynoszeniu ciał, z których unosił się nieprzyjemny zapach. Nie mogłem patrzeć na te wszystkie odcięte uszy, roztrzaskane nosy, zakrwawione czoła, urwane palce czy nogi zgniecione przez końskie kopyta. Dopiero teraz zauważyłem, że Kalifidzi mają na sobie bardzo dużo biżuterii. Na palcach każdy miał co najmniej trzy pierścienie, a w uszach co najmniej po jednym kolczyku. Oprócz tego zdarzały się kolczyki w nosach, a widziałem nawet jeden na języku. Niektórzy zaczęli je im urywać i zabierać do kieszeni.*

*Zostały wykopane dwa doły - jeden na naszych, drugi na wrogów. Jacyś urzędnicy je przeliczali. Usłyszałem naprawdę ciekawą rozmowę.*

*- Mamy 323 naszych poległych, co mam napisać?*

*- Ma być napisane: "Po naszej stronie zginęło poniżej trzystu dzielnie walczących żołnierzy".*

*- Po stronie przeciwnika doliczyliśmy się 458 poległych i 71 wziętych do niewoli.*

*- Należy zanotować: "Zginął niemal tysiąc parszywych okrutników, a przeszło stu dostało się do niewoli".*

*Zrozumiałem, że kiedy będą uczyć historii, pojawią się w książkach właśnie te sfałszowane liczby. Nieuczciwość jest niestety wszechobecna. Wieczorem odbyło się nabożeństwo polowe, które jest następnym z moich niezapomnianych przeżyć. Zgromadziliśmy się w wieloosobowych szeregach, a na szczyt wzgórza wystąpił trupioblady i wysoki ksiądz z czarnymi włosami. Jego przemówienie było tak szczególne, że zapamiętałem je niemalże słowo w słowo. Zaczął od rozczesania czupryny, po czym donośnym głosem powiedział:*

*- Witajcie, zgromadzeni tutaj i walczący w imię Boga młodzi mieszkańcy tego szczególnie uświęconego kraju, który podobnie jak wy, kocham całym sercem, całą duszą i umysłem i bronię go wiarą i słowem, jak wy żelaznym orężem. Jak niezwykle mogę się cieszyć, że mam przed sobą tak liczną, tak bitną i pobożną armię, która z ochotą daną przez samego Stwórcę przyszła na tę świętą ziemię, ażeby stoczyć ten święty bój z poplecznikami diabła. Jestem święcie przekonany, że Boża łaska uświęca was z każdym momentem coraz bardziej, a w szczególności kiedy waszym kapelanem jest nikt inny, jak sam Miłosz Kupiecki, wybrany spośród niezliczonych rzesz, ażeby być waszym duszpasterzem i przedstawicielem jedynego Boga na ziemi, która dzięki jego woli i łasce staje się coraz lepsza i piękniejsza i która istnieje w takim ładzie, w jakim ją znamy jedynie dzięki jego dobroci i miłosierdziu. Bo, przyznajcie, kogóż by innego nasz Stwórca mógł wyznaczyć na swojego pośrednika między ziemią a niebiosami, jeśli nie stojący przed wami oto wzór cnót. Moje oczy są jego zwierciadłem, wpatrujcie się w nie, a poznacie Bożą prawdę, którą objawia wam przez moje wstawiennictwo. Niech was Bóg prowadzi i strzeże w każdej chwili walki, niechaj się nad wami rozstąpią cudowne niebiosa i niechaj... och, och, oto go widzę, zasiadającego na świetlistym tronie, otoczonego zewsząd jasnymi promieniami swojego cudownego światła. Boże, Boże, kocham Cię bezgranicznie i szczerze, o każdej porze dnia i nocy, kocham Cię serdecznie i zawsze dziękuję Ci za to, że jesteś! Boże, czy Ty mnie słyszysz?! O Panie! Panie mój! Ześlij mi łaskę, abym mógł dalej prowadzić duchowo te błądzące owce i radzić im!*

*Po tym zdaniu stanął z oczami wzbitymi w niebo, po czym wyciągnął zza pazuchy butelkę starego, czerwonego wina. Spojrzał na nas swoim przerażającym wzrokiem, wskazał na tę butelkę swoim długim palcem i zawołał jeszcze głośniej:*

*- Patrzcie oto, Bóg Wszechmogący zesłał mi właśnie najcudowniejszy napój! Widzicie, jeśli uwierzycie wystarczająco mocno, będziecie przez niego co dzień nagradzani!*

*Nie wiedziałem, czy się śmiać czy płakać. Obok mnie stanął znany już kleryk, który w walce stracił połowę nosa, a na jego twarzy malowało się wzruszenie. Kazanie trwało jeszcze długo, do ciemniej nocy, a poruszył w nim każdy możliwy temat, zalewając swoją szatę winem. Dowiedziałem się z niego, że Bóg jest niepojęty i tylko on i inni wybrani duchowni są w stanie go zrozumieć, a my jako prości ludzie zrozumiemy go dopiero po śmierci. Opowiadał, że dusza składa się z dobrych i złych uczynków. Porównywał też pełną butelkę do duszy grzesznika, a czystą do duszy człowieka Bożego, jednocześnie zaznaczając, że kapłani mają je najczystsze. Potem zboczył na całkiem inne tory i zaczął opowiadać o pochodzeniu poszczególnych modlitw i ich skuteczności na konkretnych przykładach. Wymienił też największe cuda w historii religii, zaczynając od jej Założyciela, a kończąc na sobie samym. Porównywał swój wykład do jakiegoś wydarzenia historycznego zwanego "kazaniem na wzgórzu", o którym nie słyszałem nigdy wcześniej. W końcu wyczerpały mu się tematy religijne i zaczął opowiadać o pieleniu ogródka z wujem. Patrząc po minach większości towarzyszy, czuli się zagubieni podobnie jak ja. Kiedy przed dwudziestą zaczął padać śnieg, tarzał się w nim, krzycząc coś w rodzaju:*

*- Boże, mój Boże, dziękuję Ci za ten dar! Znów mam dowód twojej dobroci!*

*- Przynajmniej tym razem nie straszył nas piekłem - powiedział towarzysz, który miał już z nim styczność.*

*Noc spędziliśmy w namiotach opatuleni w koce. Rano spostrzegłem, że wielu towarzyszy jest nietrzeźwych. Mniej rozsądni wlewali nawet alkohol do ran. Dowództwo nie miało nic przeciwko, przez chwilę widziałem naszego pułkownika, który kołysał się i śpiewał:*

<<*Zakwitły róże, zakwitły bzy, na łące leżysz dziś przy mnie ty,*

*Słoneczko świeci, biegają dzieci, co dalej, nie pamiętam już...>>*

*Stasio Znaczek jakby nie był sobą. W bitwie został draśnięty w rękę, a nad jego raną czuwał Jarek. Kiedy zbliżyłem się do nich, poczułem od Stasia mocny zapach alkoholu.*

*- Chłopaki, wy też pijecie? - zapytałem nieco zaskoczony. Na to Stasio odpowiedział jakimś niezrozumiałym bełkotem. Jarek podał mi butelkę i wyjąkał:*

*- Kaziu, trzymaj i pij do dna.*

*Nie wziąłem butelki. Stałem w milczeniu i patrzyłem na pijanych. Nagle zza wysokich krzaków okalających wzgórze wyszedł sierżant Wstępniewski.*

*- W życiu nie brałem udziału w podobnej walce! Może nie nastąpił jeszcze pogrom Kalifidów, ale w następnej bitwie zgromimy ich do reszty! - wydzierał się.*

*- Chyba przez całą bitwę ukrywał się w tych krzakach... - wyszeptał jeden z towarzyszy. Sierżant jednak usłyszał to, swoją wielką dłonią wyciągnął go przed szereg i na oczach innych przebił go mieczem. Na twarzy miał swój sadystyczny uśmiech. Następnie wyjął z niego broń, a kiedy żołnierz upadał, kopnął go jeszcze swoim wielkim butem. Chłopak umarł. To było wprost okropne! Nawet po nim nie spodziewałem się takiego zachowania. Dowództwo w ogóle się tym nie przejęło i kazało nam iść naprzód, w stronę obozu Kalifidów.*

*Towarzysze zaczęli zachowywać się jeszcze gorzej. Wzrosła wśród nich agresja. Z trudem znosiłem toczące się obok mnie bójki i awantury, wiedząc, że próbując ich pogodzić, najprawdopodobniej przedwcześnie bym umarł. Zachowanie kolegów zacząłem nazywać odczłowieczeniem. Kończmy!".*

*Zaczął ciężko oddychać. Mieczysław zrozumiał, że w jego głowie zebrało się za dużo złych wspomnień i przypomniały mu się towarzyszące mu wtedy uczucia. Kiedy tylko skończyli opowieść, drzwi otworzyły się z hukiem i stanął w nich Sławomir Glina, targający za uszy dwóch starszych synów.*

- *Sławek, co, skończyłeś wcześniej? - zapytał zaskoczony Kazio.*

*- Moi właśni synowie uciekli dzisiaj z pracy na podwórze tego szaleńca, co siada okrakiem na beczce i głosi swoje mądrości! Muszę nauczyć ich porządku, póki nie będzie za późno! - krzyczał z wyrazem wściekłości.*

*Jego żona i matka odwróciły wzrok od chorego Mieszka i skierowały głowy w jego stronę.*

*- Ale nie chodzi o tego kulawego krasnoluda? - zapytała zaniepokojona pani Mirosława.*

*- Właśnie o niego! Zawsze około południa siada na tej swojej beczce i drze się na pół ulicy! Jeszcze żeby gadał coś mądrego, to rozumiem, ale on chyba odchodzi od zmysłów! Chociaż sam jest krasnoludem, każe zabijać innych krasnoludów i przejmować robotnikom ich przedsiębiorstwa! Ma się zaraz wziąć też za zwykłych ludzi! Mówi, że chce zlikwidować własność prywatną i odebrać majątki szlachcie! Opowiada, że chłopi i robotnicy powinni rządzić krajem!*

*- Ojciec, przecież my też jesteśmy robotnikami, powinieneś się cieszyć! - zawołał syn Zdzisław.*

*- Co ty! Głupi jesteś?! Starego porządku nie wolno psuć! Wracając do tego małego pajaca, przyciąga on tyle młodzieży, tak się do niego schodzą, że aż się boję! Słyszałem nawet, że planują królobójstwo i oddanie zamku służbie! A najgorsze, że chce usuwać religię! Mówi, że zrobi z Rolniczyna drugą Peinię, cytując jakiegoś Hogwarta i Miszpana!*

*- Hoggartha i Mitcha Paine'a - poprawił Uklejak. Panu Glinie opadła wtedy szczęka i zapytał:*

*- Pan też zna tych zgredów?*

*- Uczyłem się o nich w szkole.*

*- Naprawdę? Dobrze, że moje dzieci nie chodzą do szkoły!*

*- Pan nie rozumie, na czym polega szkoła. Uczyłem się o pojęciach takich jak anarchia, rewolucja, socjalizm i ateizm i w związku z nimi byli oni wspominani.*

*- Amarchwia, rezolducja, soczkalizm i antenizm?! To w szkołach uczą takich strasznych rzeczy?!*

*- W szkole uczyliśmy się o wszystkich ważniejszych rzeczach na świecie. Wilfred Hoggarth to twórca ateizmu, a Mitch Paine wynalazł socjalizm, który zdobył uznanie dzięki pokojowym demonstracjom.*

*- Demonstracje? Czy to układy z demonami?*

*- Skądże znowu, to takie protesty.*

*- Pan dużo wie o tym, to jak to z tym było w historii? Też młodzi schodzili się tłumami, żeby słuchać tych wariatów?*

*- Tak, istnieje zjawisko, o którym również czytałem, które jakiś niziołek nazwał juwenoją. Polega ono na tym, że młodzi myślą, że są we wszystkim lepsi od starszych. To powtarza się już od tysiącleci, ale jeden człowiek żyje zbyt krótko, żeby to zaobserwować.*

*- To jednak warto chodzić do szkoły, dużo mądrości się można od pana dowiedzieć. Niech pan mi jeszcze powie, czy tym głupkom się powodziło?*

- *Wszystko zależy od społeczeństwa, w dzisiejszym Rolniczynie rewolucja socjalistyczna, jeśli by nastąpiła, zostałaby obalona chyba w przeciągu dnia.*

*- Zaraz się zmówię z kumplami i pójdziemy zarzynać tego karła!*

*- Ojciec, nie mów tak, bo uciekniemy z domu! - prawie chórem krzyczeli chłopcy. Bogdan, który był głośniejszy od brata, zawołał:*

*- Pójdziemy z nim mieszkać i będzie naszym nowym tatą!*

*Uklejak nie wiedział, co poradzić na tę awanturę. Matka i babcia przyłączyły się do walki z nieposłusznymi chłopakami.*

*- Leszek, chodź tu! - zawołał Sławomir dozorcę. Leszek podszedł do Bogdana i Zdzisława i stuknął obu patykiem po plecach.*

*- Będzie wam robił to za każdym razem, kiedy będziecie się tak zachowywać. Od tej pory Leszek będzie chodził za wami do pracy i z powrotem, żeby was pilnować - zagroził ojciec.*

*- Znając Leszka, pewnie zgubi się w połowie drogi i wróci wieczorem, opowiadając, że był w karczmie i wypił piwo za darmo! - zażartował Bogdan.*

*- Leszek, bij! - krzyknął Sławomir. Dozorca kilka razy uderzył chłopaków patykiem, przy czym Zdzisław dostał też raz w ucho. Mieczysław nieco niezadowolony przyglądał się drastycznym metodom wychowawczym pana Gliny. W końcu odezwał się:*

*- Chyba pójdę posłuchać tego krasnoluda, żeby na własne uszy usłyszeć, co ma do powiedzenia. Na jakiej ulicy on przemawia*

*- Na końcu naszej, drugie podwórko przed cegielnią - odpowiedział Zdzisław. Mieczysław wyszedł z mieszkania, a zza drzwi usłyszał, jak ojciec wymierza synom karę. Pożegnał Kazimierza i ruszył ulicą przed siebie. Już po kilkunastu krokach usłyszał bardzo donośny, ochrypły głos. Przy płocie gromadziło się dużo mężczyzn i chłopców, zazwyczaj w podartych ubraniach, których wszystkie twarze były zwrócone w kierunku starej dwustulitrowej beczki. Zasiadał na niej jak na tronie gruby rudowłosy człowieczek z gęstą brodą. Miał w okolicach metra wzrostu. W ręce trzymał wielki rogal, który stopniowo zjadał. Darł się niemiłosiernie, podobnie do sierżanta z opowieści.*

- *Jeżeli któryś z was popiera króla i jego prawa, niech wystąpi przed szereg! - krzyczał. Nikt się nie poruszył.*

*- Jeżeli któryś z was popiera duchowieństwo i wierzy w Boga, niech wystąpi przed szereg!*

*Również nikt się nie ruszał.*

*- Jeżeli któryś z was popiera szlachtę i chce na nią pracować, niech wystąpi przed szereg!*

*Młodzieńcy stali w bezruchu.*

*- Jeżeli któryś z was popiera właścicieli prywatnych przedsiębiorstw i chce pracować na ich utrzymanie, niech wystąpi przed szereg!*

*Reakcja tłumu była niezmienna.*

*- Jeżeli któryś z was popiera władzę klasy robotniczej i pragnie, żeby doszła do władzy na drodze obalenia starego porządku, niech podniesie rękę!*

*Podnieśli je wszyscy uczestnicy zebrania. Wśród nich Mieczysław dojrzał złodziei Wiesława i Przemysława, którzy stali niedaleko przywódcy. Jeszcze bardziej zdziwiło go, kiedy po przeciwnej stronie podwórka spostrzegł kominiarza Godzisława, który jednak na szczęście nie brał udziału w spotkaniu. Delikatnie do niego pomachał, na co Borówek odpowiedział skinieniem głowy. Mieczysław obszedł podwórko dookoła, mijając tym samym szarą, prawie zawalającą się kamienicę, w której mieszkał krasnolud. Udało mu się dojść wystarczająco blisko do kominiarza, a on powiedział:*

*- Jak się pięknie złożyło, że obaj przyszliśmy w tym samym czasie posłuchać tego dziwoląga.*

*- Czy moglibyśmy odejść trochę dalej, żeby ci nas nie słyszeli? - doradził Mieczysław. Kominiarz przytaknął i poszli pod podniszczony murek, gdzie ukucnęli.*

*- Ułożyłem już plan, co możemy zrobić w sprawie ślubu - powiedział uroczyście Uklejak. Kominiarz zamienił się w słuch.*

*- Kiedy ksiądz będzie odczytywał formułkę, wejdzie pan do świątyni, a jestem już pewny, że siostra odpowie "nie".*

*- Miałbym jakoś odświętnie się ubrać?*

*- Nie trzeba.*

- *A w sumie to jaki ja jestem pan? Mów mi Godzio.*

*- Na mnie można mówić Mietek. Albo nawet szwagier.*

*Uścisnęli ręce, po czym wstali, żeby wysłuchać dalszej części wypocin krasnoluda.*

*- Wiecie już, czego najbardziej nie lubię?! - wykrzyczał. Chłopcy chórem odpowiedzieli:*

*- Własności prywatnej! Szlachty! Religii! Różnic społecznych!*

*- Co trzeba z nimi robić?!*

*- Niszczyć! Zabijać!*

*Nie mogli dłużej tego słuchać i odeszli, mijając rosnące rzesze idące posłuchać płomiennych przemów odmieńca. Na końcu Bodków ponownie uścisnęli dłonie i poszli każdy w swoją stronę.*

*Uklejak wrócił tego dnia dość ponury. Opowieść Kazimierza była tym razem znacznie bardziej brutalna i mniej przyjemna do czytania lub słuchania. Teraz wiedział wreszcie, dlaczego kucharz jest człowiekiem, który poznał oblicze wojny.*

KONIEC ROZDZIAŁU SIÓDMEGO