Szallum (król)

**Szallum** (bib. heb. **שלום** lub **שלם**; współ. heb. **שַׁלּוּם**; gr. **Σελλουμ**, translit. **Sellum**; łac. **Sellum**) - starotestamentowa postać biblijna znana z 15 rozdziału II Księgi Królewskiej. Był mordercą i następcą Jeroboama II, którego pośmiertnie zastąpił zostając piętnastym królem państwa północnego (Izraela) oraz pierwszym od wielu lat nie wywodzącym się z rodu Jehudytów.

Jego rządy są oceniane zdecydowanie negatywnie. Szallum, syn Jabesza, był zgodnie ze świadectwem Józefa Flawiusza, jednym z towarzyszy króla, ale w niejasnych okolicznościach uknuł spisek przeciwko prawowitemu królowi i go zamordował w miejscowości Jibleam. Przejął rządy, lecz nie na długo - po zaledwie miesiącu został zamordowany przez innego pretendenta - Menachema, syna Gadiego.

## Lata panowania

Proponowany rok panowania Szalluma, tak jak lata innych królów izraelskich i judzkich, jest nierozwiązaną kwestią wśród badaczy. Problem sprawia fakt, że starożytnym Izraelu i Judzie istniały osobne systemy liczenia lat, a władcy zanim zostali faktycznymi królami to prawdopodobnie często sprawowali koregencje z ojcami i poprzednikami, a ten okres zaliczano do panowania. Proponowane chronologie dla władztwa Szalluma obejmują (za Wikipedią):

* 745 p.n.e według Williama F. Albrighta
* 752 p.n.e według Edwarda R. Thielego
* 749 p.n.e według Gershona Galila
* 749 p.n.e według Kennetha Kitchena
* 753 p.n.e według V. Pavlovsky'iego i E. Vogt'a

## Przyczyny zamachu

Księga Królewska nie wyjaśnia pobudek jakimi się kierował Szallum, jedynie wspominając, że jego zamach szczegółowiej opisano w bliżej nieznanej *Księdze Kronik Królów Izraela*. Józef Flawiusz w *Dawnych Dziejach Izraela* uzupełnia tylko tekst biblijny wzmianką, że Szallum był jednym z druhów królewskich i zginął w bitwie z Menachemem, którego przedstawił jako mściciela Zachariasza. Można jednak upatrywać przyczyn przewrotu w nowej sytuacji politycznej, w jakiej znalazł się Izrael w tym czasie.

Biblia nie stwierdza tego wprost, ale można wydedukować, że najwidoczniej Zachariasz nie odziedziczył talentów ojca i podbite ludy na wieść o śmierci Jeroboama II zaczęły masowo zrzucać jarzmo izraelskie. Oddzielił się Damaszek pod przywództwem Rezina, Hamat rządzony przez Enililu i Moab z królem Szalamanu (biblijnym Szalmanem), a wpływy polityczne Izraela znów powróciły do granic etnicznych. Wspomnianych władców, choć nie samego Zachariasza, podporządkował sobie nowy król asyryjski - Tiglat-Pileser III, który po nieudolnych rządach poprzedników powrócił do polityki podbojów w Lewancie.

Utrata mocarstwowej pozycji Samarii i wzrost zagrożenia ze strony Asyrii, prawdopodobnie osłabiły pozycje króla oraz doprowadziły do powstania dwóch stronnictw: Jednego, anty-asyryjskiego, który opowiadał się za zbrojną obroną niepodległości, której nie mógł zapewnić słaby Zachariasz, reprezentowanego przez Szalluma i Pekacha oraz drugiego, pro-asyryjskiego, które opowiadało się za bezpieczeństwem kosztem uznania zwierzchnictwa silniejszego sąsiada, do którego należeli Menachem, Pekachiasz i Ozeasz. Zmiana poglądów przez Ozeasza miała przyczynić się do upadku królestwa.

## Ciekawostki

* Według Biblii Menachem zaraz po dokonaniu zamachu musiał krwawo zdławić bunt w miejscowości Tifsach (Tappuach) w pobliżu Tirsy, Być może więc z niej pochodził Szallum i tam cieszył się poparciem.
* Istnieje teoria, że rozdział siódmy Księgi Ozeasza (7:5 - 7) odnosi się do przygotowań Szalluma do uśmiercenia Zachariasza.

## Źródła

* Shallum - ABARIM Publications
* Shallum - Wikipedia (en)
* Schallum - Wikipedia (deu)

Ehud •
Szamgar •
Debora •
Barak •
Gedeon •
Abimelek •
Tola •
Jair •
Jefte •
Ibsan •
Elon •
Samson •
 Zjednoczona monarchia
Galilea i Perea: Herod Wielki • Herod Antypas • Herod Agryppa I
 Uwagi
2. ↑ Nie wlicza się go w poczet sędziów, ale był pierwszą osobą, która korzystała z tytułu króla
3. ↑ tylko w północnej części królestwa
4. ↑ Jako buntownik
5. ↑ Jako buntownik
6. ↑ Jako pretendent