Obwieszczenie z dnia 19. Czerwca 1816. Względem zachowania się i obeyścia z prochem

**Obwieszczenie z dnia 19. Czerwca 1816. względem zachowania się i obeyścia z prochem** (Dziennik Urzędowy z roku 1816. stron. 221.).

*Doświadczenia
często i smutne wymagaią, ażeby w transportach militarnych prochu, w
przesyłaniu go przez osoby prywatne, tudzież w przedawaniu i użyciu
onego, naywiększa przezorność była zachowana, i z tego powodu rozkazał
JO. Xiążę de Sayn Witigenstein Minister Policyi pod dniem 18. Maia r.b.
aby urządzenia w tey mierze dawniey iuż wydane, ieszcze raz do
wiadomości powszechney podane były.*

*Stosownie więc do tego podaiemy następuiące przepisy do wiadomości publiczney:*

**Rozdział pierwszy**

*względem postępowania przy transportach militarnych*

§. 1.

Według cyrkularza
przez Ministerium policyi pod dniem 22. Lipca 1814 wydanego, odebrało
woysko z strony naczelnie – kommenderuiących i z strony władz woyskowych
 zalecenie, aby podczas transportu prochu i amunicyi, żadnych wozów
prochowych i amunicyynych niestawiało wewnątrz miasta, przez które w
marszu swoim przechodzić będzie, i aby o przybyciu swoiem z wozami
prochem i amunicyią napełnionymi, donosiło zawsze mieyscowey władzy
policyyjney, i tak długo z nimi przed miastem zatrzymało się, dopóki taż
 władza niewyznaczy mieisca, na którem wozy będą mogły bydź postawione
bez obawy iakiegożkolwiek niebezpieczeństwa dla miasta.

**Rozdział drugi**

*względem
postępowania przy rozsyłaniu prochu do strzelania na rachunek osób
prywatnych, stósownie do edyktu królewskiego z dnia 6. Czerwca 1799.*

§. 2.

Przez miasto nie
należy przewozić prochu, lecz ieżeli na rachunek osób prywatnych
przychodzi iuż transport onegoż do miasta, albo też gdy proch ma bydź z
niego wywieziony, powinien bydź między przedmieściami, a ieżeli to bydź
niemoże, naykródszą i niebezpieczeństwu nie podległą drogą przez miasto
transportowany. W przypadku zaś, gdy proch pozostać się ma w mieście aż
do dalszego onegoż transporu, powinien bydź albo w znayduiącym się tamże
 magazynie, albo w braku onegoż, w pewnem miescu za miastem aż do
dalszego odesłania złożony.

§. 3.

Ażeby się proch przy
 ładowaniu lub znoszeniu go z woza lub z statka nierozsypywał, nie
powinien bydź inaczey ładowany, iak tylko w baryłkach ściśle zbitych i
gwoździami drewnianymi zabitych, bądź to czy transport wodą czy też
lądem ma bydź usukteczniony.

§. 4.

Zaden szyper lub
furman transportiuący proch, nie powienien palić tytuniu, i nie
powienien także flisom albo parobkom swoim dozwalać, iżby go palili.
Każde szczególnie w tem wykroczenie podpada karze pieniężney 5 talarów
albo karze ośmio dniowego więzienia.

§. 5.

Jeżeli proch ma bydź
 wodą transportowany, wtedy niepowinien bydź ładowany na statki przy
składzie publicznym, do którego zwykle statki zawitaią, lecz w sposobie w
 §. 2gim przepisanym, powienien bydź na statki przewieziony, tak iednak,
 iżby wozy całe przez miasto nieprzechodziły, lub też ile możności małą
tylko część iego dotykały.

§. 6.

jeżeli na statkach,
na których proch znayduie się, więcey ieszcze towarów iest naładowanych,
 wtedy należy proch upakować na wierzchu, a prócz tego iżby nie było
tarcia się, obłożyć go dobrze słomą i drewnianą przegrodą od innych
towarów oddzielić. Przy wysyłaniu zaś prochu w małej ilości, może się
przy dotychczasowym pozostać zwyczaiu pakowania go pod wierzchem.

§. 7.

Żaden statek
obładowany prochem nie powinien zawiiać do brzegu w bliskości budynków;
szyper zaś, który skutkiem takowym kieruie, powienien nie tylko wywiesić
 czarną banderę, ale też za każdym razem gdy zbliży się do miesca, gdzie
 statki zawiiaią, uwiadomić stoiące tam na kotwicy statki przez maytka
lub flisa naprzód wysłanego o ładunku swoim, i wezwać ie, aby ogień
wygasiły. Podobne doniesienia czynione bydź powinny, gdy statek zawiia
do mieisca swoiego, proch zaś powienien bydź natychmiast, mianowicie za
miastem, wyładowany i zachowany.

§. 8.

Rozumie się samo
przez się, iż na statku, na którym się proch znayduie, ani ognia
wzniecać ani też swiecy palić nie należy. Szyper, który to czynić
dopuści, podpadnie za każdym szczególnych razem karze 10 tal. Lub też
karze 14 dniowego więzienia.

§. 9.

Jeżeli zaś proch ma
bydź lądem transportowany, natenczas iżby transport nie tykał się
miasta, powinien furman wywieść proch bezpośrednio z magazynu lub z
miesca, gdzie za miastem zachowany został.

§. 10.

W takim iednak
przypadku potrzeba także, aby proch był wysłany w ściśle zbitych i
gwoździami drewnianymi zabitych baryłkach, które prócz tego słomą dobrze
 obłożone bydź powinny, iż by żadnego niebyło tarcia się. W razie zaś,
gdy różne towary maią bydź ładowane, należy zawsze upokować proch na
wierzchu i gestem okryć go płótnem.

§. 11.

W celu także, iżby
każdy woz prochem naładowany rózroznić zaraz można od innych wozów,
potrzeba na płótnie, którem iest pokryty, wymalować czarną farbą literę
P. rażącey wielkości.

§. 12.

Wozem na którym
proch znayduie się, nie powinien nikt w czasie podróży zaieżdząc przed
oberże lub szynkownie, ale na noc zostawić go iest obowiązany za miastem
 lub wsią pod dozorem stróża.

§. 13.

Pod czas grzmotu
powinien każdy statek prochem naładowany zawinąć zaraz do brzegu, gdzie w
 bliskości żadnych nie masz budynków, i tak długo na miescu zatrzymać
się, aż burza przeydzie. Podobnież furmanom proch wiozącym nie wolno
podczas burzy zbliżać się do miasta lub do wsi, ale na otwartem polu
winni zatrzymać się w odległości naymniey na tysiąc kroków od budynków.

§. 14.

Wprzód zaś nim wozy
prochem naładowane przez wieś przeprowadzą, powinni którego z swych
ludzi naprzód wysłać, iżby zobaczył, czyli we wsi pracuią w iakiey
piekarni oddzielnie stoiącey lub w kuźni, gdyż w tym przypadku nie wolno
 im prędzey przeieżdzać przez wieś, aż gdy ogień wygaśnie.

**Rodział trzeci**

*względem postępowania przy sprzedaży prochu, stósownie do przepisów powszechnego prawa kraiowego w Części 2. Tyt. 20.*

§. 15.

Nikt nie może bez zezwolenia Rządu robić prochu do strzelania, przedawać go lub innemu ustępować. (§. 693)

§. 16.

Dopuszczaiący się
tego, chociażby żadna z takowego dopuszczenia się nie wynikła szkoda,
będzie procz tego, że mu zapas prochu skonfiskowany zostanie, wskazanym
ieszcze w miarę wynikłego niebezpieczeństwa i pożądnego lub istotnie
osięgniętego zysku, na karę pieniężną od 20 do 100 tal. (§. 694.)

§. 17

Proch ma bydź tylko powierzany osobom niepodeyrzanym, i którym zaufać można, iż się z nim obeyść umieią. (§. 700 b.)

§. 18.

Kupuiący powinien
sam wziąść z sobą proch, albo też sprzedaiący powinien go odesłać mu do
rąk przez swoich ludzi w dobrem zapakowaniu lub zamknięciu. (§. 699.)

§. 19.

Kto nie iest
przytomny na miescu kupna, powinien pod własną odpowiedzialnością obrać
pewną osobę do przyniesienia prochu i ią do tego na piśmie upoważnić;
odsyłaiący zaś proch winien ią zainformować dokładnie względem
przeniesienia go bez szkody. (§. 700.)

**Rozdział czwarty**

*względem używania prochu stósownie do przepisów powszechnego prawa kraiowego w Części 2. Tyt. 20. §. 740 – 745.*

§. 20.

Nikt nie powinien,
ieżeli nie ma widoczney przyczyny obawaić się nocney napaści, mieć w
domu broń nabitą, a tem mniey stawiać ią na miescu lub zawieszać ią tam,
 dokąd dzieci lub inni ludzie niedoświadczeni doyść mogą.

§. 21.

Podróżni i strzelcy
maiący przy sobie broń nabitą, powinni wstępuiąc do domu którego, albo
zatrzymuiąc się na iakiem miescu między ludzmi, mieć ią ciągle pod swoim
 bezposrednim dozorem, albo też naboy z niey wykręcić.

§. 22.

Oberzyści do których
 osoby takowe przybywaią, powinni tego przestrzegać, ażeby albo pierwsze
 albo drugie było uskutecznione, inaczey powinni sami zachować broń w
bezpiecznem miescu, iżby żadna stąd nie wynikła szkoda.

§. 23.

Kto przeciwm tym
przepisom (§. 20 do 22) działać poważy się, podpadnie za każdym razem
karze czternasto – dniowego aresztu, albo karze pieniężney od 5 do 10
talarów.

§. 24.

Jeżeli z broni
takiey lub przez nieuważne użycie iey zostanie ktożkolwiek na życiu,
ciele lub majątku uszkodzony, wtedy nie tylko ten, który ma broń przy
sobie, ale i gospodarz domu lub oberzysta, który niedopełnił swego
obowiązku, podpadnie karze więzienia lub forteczney od czterech tygodni
do sześciu miesięcy.

§. 25.

Kto w miescu
zamieszkałem, lub gdzie ludzie przebywaią, użyie flinty, wiatrówki albo
kuszy, lub też bez zezwolenia zwierzchności fayerwerk spali, wtedy
chociażby żadney stąd nie było szkody, podpadnie karze od pięciu do
pięcdziesięciu talarów.

§. 26.

Wzywamy miescowe władze policyyne, aby nad dopełenieniem tych przepisów czuwały.

*Poznań, dnia 19. Czerwca 1816.*

*Królewsko Pruska Regencya I.*

**Źródło:** *Amtsblatt der Königlichen Regierung zu Posen,* 13.08.1816, nr 11.