Dr Gwen White

**Meddyg teulu. Merch Ray a Ruth Rossiter a chwaer Cai. Gwraig i Sion White a mam i Macs, Iolo a Huw.**

**Bu farw yn sydyn yn 2003 ar ôl triniaeth i gael gwared ar diwmor ar ei hymenydd.**

### **Cefndir**

Bu Gwen yn byw yng Nghaerdydd ers iddi raddio o'r ysgol feddygol. Fe wnaeth hi gyfarfod â Sion White mewn parti yng Nghaerdydd (roedd o'n y brifysgol yno) ac wedi iddyn nhw ddechrau dadlau am wleidyddiaeth fe ddaeth y ddau'n gariadon.

Daeth Gwen yn feichiog gyda Macs yn ei thrydedd flwyddyn ond parhaodd â'i hastudiaethau. Priododd y ddau wedi iddi radio a daeth dau o blant eraill Iolo a Huw. Bu Sion a Gwen mewn cariad mawr ond yn mynegi barn yn gryf ar unrhyw bwnc ac felly'n dadlau'n aml ond heb ffraeo.

### **Symud i Gwmderi**

Roedd Gwen wrth ei bodd yng Nghaerdydd ond penderfynodd y byddai symud tua'r gorllewin i'r fro Gymraeg yn dda i'r teulu. Ceisiodd Gwen am swydd yn feddygfa Cwmderi yn rhannol gan fod ei brawd Cai Rossiter eisoes wedi ymgartrefu yn y pentref. Llwyddodd i godi amheuon nifer o'r pentrefwyr ar ei ymweliad cyntaf wedi i gamddealltwriaeth achosi i nifer gredu ei bod yno i archwilio trwyddedi deledu.

Wedi i dŷ oedd yr oedd Sion a Gwen wedi rhoi cynnig arno ddisgyn drwyddo bu'n rhaid i'r teulu symud i mewn gyda Cai dros dro.

Roedd un o gleifion cyntaf Gwen fel doctor yn yr ardal yn un tra annisgwyl pan fu iddi orfod helpu Sheryl Hughes roi genedigaeth i Wil ynghanol y Deri Arms.

### **Gwyneb o'r gorffennol**

Yn fuan ar ôl symud i Gwmderi, daeth Dr Matthew Edwards - cyn cyd-weithiwr o Gaerdydd i weld Gwen. Roedd wedi bod o gymorth iddo pan fu'n bygwth lladd ei hun yn dilyn marwolaeth ei wraig Louise rhai misoedd ynghynt. Roedd yn honni ei fod wedi cwympo mewn cariad gyda hi ac roedd wedi dod yn obsesiwn ganddo.

Dilynodd Gwen i gartref y teulu yn Llwyncelyn ond nid oedd bygythiadau Sion yn ddigon i'w gadw i ffwrdd. Yn y pendraw bu'n rhaid i Gwen gyfaddef ei bod hi'n ei gasáu cyn iddo ddod i'w synnwyr.

### **Marwolaeth Reg**

Yn mis Chwefror 2003 gadawodd Sion a Gwen y plant iau yn ofal Macs am y noson. Yr eiliad wedi iddynt adael bu i Macs ffonio ei gariad Heather i ddod draw a doedd hithau ddim yn hir yn ei berswadio i adael Iolo a Huw a mynd â hi i barti yng nghar ei fam.

Wedi i Sion a Gwen gyrraedd adref yn gynnar a darganfod fod Macs wedi gadael aeth Gwen yn unswydd i'r parti i gasglu ei mab. Tra'n gyrru adra datblygodd ddadl rhwng Gwen a Heather a phan dynnodd Gwen ei llygaid oddi ar y ffordd am eiliad mae'n taro rhywbeth yn y ffordd. Wedi stopio'r car ai'r tri allan i ymchwilio a gweld Reg, yn gorwedd wedi'i anafu'n wael yn y ffordd.

Ceisiai Gwen ei gorau i helpu Reg ond doedd dim arwydd o fywyd. Wrth siarad â'r Heddlu, ceisiai Macs amddiffyn ei fam trwy ddweud ei fod yn gyrru'r car ac yn chymryd y bai am y ddamwain. Llwyddai i basio prawf anadlu ond gan mai Gwen oedd yr oedolyn yn y car, mae'n rhaid iddi sefyll prawf anadl hefyd, prawf a ddaw yn ôl yn bositif. Daw ail brawf anadlu yn y swyddfa heddlu yn ôl yn glir ond daw'r newyddion gan yr heddlu yn cadarnhau fod Reg wedi marw.

Er bod ganddo farciau ar ei gorff, daeth y post mortem i'r casgliad ei fod wedi dioddef trawiad ar ei galon ond yn sgil ymchwiliadau'r heddlu crewyd cryn densiwn yn y pentref.

### **Babi arall**

Achosodd y posibiliad ei bod yn disgwyl pedwerydd babi i Gwen gwestiynu ei bywyd. Er iddi guddio ei gofidiau rhag Sion daeth Huw o hyd i''r prawf a bu'n rhaid i'r cwpwl wynebu'r gwir. Roedd Sion yn obeithiol y byddai'r prawf yn bositif ond nid oedd Gwen eisiau mwy o blant. Yn hytrach a hithau wedi cael Macs mor ifanc roedd Gwen yn eiddigeddus o fywyd David White yn Affrica a'r rhyddid oedd ganddo i wneud fel y mynno ac yn ofni'r effaith byddai babi arall yn gael ar ei bywyd.

Yn y pendraw daeth y prawf yn ôl yn negyddol ond roedd y sefyllfa yn ddigon i Gwen ofyn i Sion gael fasectomi.

### **Tiwmor ar yr ymenydd**

Ar ddiwedd mis Awst 2003, tra'n cael archwiliad meddygol rheolaidd, daeth i'r amlwg fod Gwen yn dioddef o diwmor ar yr ymennydd. Cafodd wybod na heb driniaeth mai dim ond rhwng tri a deunaw mis oedd ganddi i fyw. Oherwydd natur y salwch bu'n rhaid i'r teulu ddod i benderfyniad brys ynglyn â mynd ymlaen a'r llawdrinaeth yr wythnos hynny er y posibiliad o sgîl effeithiau.

Roedd Gwen yn awyddus iawn o gadw'r gwir am ei salwch yn gyfrinach rhag weddill y teulu, rhywbeth oedd yn gwneud i Sion deimlo yn anghyfforddus iawn. Yn y pendraw aeth Sion yn groes i ddymuniadau Gwen a galw ar ei rheini Ray a Ruth a'i brawd Cai i rannu'r gwir gyda nhw. Er hyn roedd Gwen yn parhau i fod yn benderfynol o gadw difrifoldeb y sefyllfa rhag ei phlant.

A hithau'n paratoi am y gwaethaf ysgrifennodd Gwen lythyrau at ei meibion i'w rhannu yn yr achlysur na fyddai yn dod trwy'r llawdrinaeth. Ar forau'r driniaeth ac yntau'n amau bod ei rieni yn cuddio difrifoldeb y sefyllfa daeth Macs ar draws y llythyrau yn ges ei fam. Rhuthrodd i'r ysbyty a llwyddodd i weld Gwen cyn iddi fynd i mewn i'r theatr ond siarsiodd Sion na ddylai adael iddi wybod ei bod yn gwybod y gwir.

Yn ystod y llawdriniaeth ar y tiwmor, bu Gwen farw yn y theatr.