II Wojna Tyrdońska

Morze Nikomedyjskie

Uratowanie kolonii koryckich

Kryzys Durii oraz wasalizacja Bellony

Wzrost znaczenia Nowej Korycji i Sejeonu

Śmierć 2 mln osób

**II Wojna Tyrdońska** - konflikt zbrojny między Sojuszem Tyrdońskim a Unią z Bellos rozgrywający się w latach 882-890 (era rozwoju). Główną przyczyną wybuchu wojny była okupacja Przesmyku Joterdońskiego przez Królestwo Durii i narzucone przez nie utrudnienia handlu lądowego oraz morskiego między Mederią a Regolią. Głównymi stronami był Sojusz Tyrdoński (założony w 875) na czele z Republiką Nowej Korycji, a także Unia z Bellos (877) której inicjatorem była Duria.

I etap wojny trwał od 882 do 890 roku NE, był bardzo intensywny i pochłonął ok. 2 mln ofiar. W latach 891-945 toczyły się spory militarne o obszar południowego Joterdonu, które miały znacznie mniejszy i spokojniejszy przebieg. II Wojna Tyrdońska zakończyła się całkowitym zwycięstwem Nowej Korycji i Sojuszu Tyrdońskiego.

## Przyczyny

W latach 822-832 doszło do wojny między Królestwem Durii a Welmeńskim Królestwem Joterdonu, w wyniku której to ostatnie upadło i zostało w większości wchłonięte przez przeciwnika. Na pozostałych terytoriach utworzono marionetkowe księstwo Joterdonu, na którego tronie zasiadł książę Laurence Marfont, zięć króla Altaira I.

Duria wprowadziła wysokie cła i częste kontrole celne na Przesmyku, a także zabroniła całkowicie transportu niektórych towarów, m.in. diamentów oraz węgla. Ponadto zablokowane zostały częściowo drogi morskie prowadzące do południowej Regolii. Działania te miały na celu znaczne osłabienie Nowej Korycji, czyli głównego rywala Sabonnaitów. Gospodarka Republiki była w tym czasie uzależniona od importu węgla z Sejeonu, a także sprowadzanych z kolonii cennych towarów, np. przypraw czy złota, przez co blokady i cła wywołały gwałtowne podniesienie cen oraz kryzys ekonomiczny kraju. Co gorsza, w poważnym zagrożeniu były posiadłości zamorskie Korytów (Oita, Tsuki i Kotogamyio), które bez stałej pomocy militarnej z Mederii mogły zostać zniszczone przez orczą (i sprzyjającą Durii) Bellonę. Utrata kolonii, w połączeniu z wielkim kryzysem gospodarczym, wykluczyła by na stałe Nową Korycję z grona światowych potęg.

Rywalizacja między Nową Korycją a Durią o miano regionalnego mocarstwa nie była jedynym powodem wybuchu wojny. Sytuacja w Joterdonie wpłynęła bardzo źle na gospodarkę Sejeonu (czerpiącego ogromne zyski z handlu surowcami), a także na Limerię (znajdującą się od jakiegoś czasu w kryzysie wewnętrznym). Kryzys handlowy zacieśnił współpracę między tymi krajami a Nową Korycją (w przypadku Sejeonu był to również wspólny wróg - Bellona). W roku 860 książę Laurence Marfont, będący w osobistym sporze z władcą Limerów, wysłał mu list pełen zniewag, co jeszcze bardziej zantagonizowało obie strony i przyciągnęło Boże Królestwo do Korycji.

Bardzo ważnym powodem wybuchu konfliktu był także ogólnoświatowy aspekt rywalizacji o Joterdon - w połowie IX wieku doszło do zacieśnienia relacji między Durią a elfickim Terrasenem. Federacja Terrasenu, najsilniejsze z państw elfów, walczyło wtedy na Oceanie Północnym z Czterokrólestwem Rapsydii o miano największego mocarstwa świata. W czasach epoki odkryć konflikt ten stał się praktycznie totalny i rozgrywał się na wszystkich możliwych płaszczyznach - gospodarczej, militarnej, kulturowej itd. Jak i Terrasen, tak i Rapsydia interesowały się przebiegiem rywalizacji o Przesmyk - Rapsydzi chcieli swobodnego handlu i braku ceł, ponieważ prowadzili wymianę z Sejeonem i Elssinem, zaś elfy robiły wszystko co się da, by zaszkodzić swojemu rywalowi. Ponadto, duże zyski z kontroli handlu, wycięcie z gry potencjalnego rywala w walce o dominację - Nowej Korycji, a także pomoc Durii w wojnie z Limerią były dla Terrasenu bardzo kuszącą propozycją.

W 875 roku, z inicjatywy króla koryckiego Harolda, zawiązany został tzw. Sojusz Tyrdoński, do którego dołączyła Republika, Limeria, Sejeon, a także księstwo Argendi i Królestwo Starej Korycji. Zawarcie paktu zmieniło znacznie układ sił w regionie - Duria, silniejsza od każdego swojego rywala pojedyńczo musiała się zmierzyć teraz z grupą dobrze zorganizowanych i potężnych przeciwników. W obliczu niekorzystnego przebiegu zdarzeń Altair III zdecydował się zorganizować opozycję do Sojuszu Tyrdońskiego. Dwa lata później podpisana została Unia z Bellos, której sygnatariuszami, oprócz Durii, była Bellona, księstwo Condovalu i Joterdon Laurence'a Marfonta. Sprzymierzeńcy Altaira III mogli liczyć również na wsparcie Terrasenu, który, choć nigdy nie podpisał Unii, pozytywnie się do niej odnosił i wspierał co jakiś czas dostawami sprzętu wojskowego. Zaangażowanie w sprawę elfów popchnęło do analogicznej decyzji Rapsydię, która poparła Sojusz Tyrdoński. Realne wsparcie dotarło również z Diarchii Elssinu, która przysłała Korytom dodatkowe okręty, armaty, a także zapewniła o bezpośredniej militarnej pomocy, gdyby do Unii z Bellos przyłączył się Terrasen. Był to początek korycko-elssińskiej przyjaźni, która przetrwała do dziś.

Ostatnim, chociaż również bardzo ważnym powodem wybuchu wojny była sytuacja Joterdonu. Mieszkańcy Przesmyku, zniewoleni przez Durię oraz marionetkowe księstwo Laurence'a, zaczęli potajemnie rozwijać ruch oporu przeciw Sabonnaitom. Jedną z wielu grupek rebelii była tzw. Joterdońska Krucjata Wyzwolenia, która poza czysto politycznymi kwestiami sprzeciwiała się Durii religijnie (stąd nazwa krucjata) - członkowie ruchu byli merolistami, a nie (jak Durowie) elduristami. Wsparcie Usmasydów i hiandrów, mimo iż najmniej warte militarnie i politycznie, miało bardzo istotny wpływ na przebieg konfliktu.

## Szanse, taktyki, przygotowania

Sojusz Tyrdoński dysponował potężnymi wojskami lądowymi w liczbie ok. 120 000 żołnierzy (z czego ok. 55 000 było Korytami, 31 000 Limerami, a 35 000 - Sejeończykami). Do tego dochodziła flota na Morzu Nikomedyjskim (100 okrętów) i Oceanie Południowym (230 jednostek). Z kolei Duria mogła wystawić 60 000 żołnierzy i flotę liczącą łącznie 400 okrętów. Wsparcie zapewniała Bellona (40 000 żołnierzy) i Condoval (symboliczne 1 000 żołnierzy). Unia z Bellos miała więc dużą przewagę morską, lecz na lądzie ustępowała Sojuszowi Tyrdońskiemu.

Dużym problemem Sojuszu były zmagania na Tyrdonie - całkowita dominacja floty duryjskiej stanowiła zagrożenie dla przebiegu całego konfliktu (oraz istnienia koryckich kolonii). Duria nie tylko posiadała więcej okrętów, lecz także korzystała z licznych i rozbudowanych portów w Joterdonie. W przeciwieństwie do floty Nowej Korycji, łodzie Unii z Bellos mogły uzupełnić zapasy i naprawić uszkodzenia w ciągu zaledwie dnia, co bardzo ułatwiało działania wojenne. Przewaga Durii zagrażała istnieniu koryckich kolonii, które bez dostaw upadłyby szybko przez najazdy orków z Bellony. Utrzymanie kontaktu z posiadłościami, a także zmniejszenie możliwości Sabonnaitów na Oceanie stało się więc głównym celem Sojuszu w II Wojnie Tyrdońskiej.

Plan zakładał rozłożenie działań zbrojnych na trzy fronty. Limeria miała prowadzić ofensywę lądową, a także zwalczać okręty Durii na Morzu Nikomedyjskim. Drugie uderzenie nadejść miało z Sejeonu i miało na celu zniszczenie państwa Laurence'a, a także pojmanie samego księcia. W tej kampanii miały pomóc nadesłane z Republiki i Limerii posiłki wojskowe, ale także Krucjata Wyzwolenia, która po rozpoczęciu wojny wznieciłaby powstanie i dołączyła się do Sojuszu. Ostatnim, najtrudniejszym obszarem działań miał być Tyrdon - był to jedyny kierunek, na którym sprzymierzeńcy mieli być w defensywie. Jedynym celem marynarki Nowej Korycji było utrzymanie kontaktu z koloniami i sporadyczne walki morskie. Sukces planu zależał w największej mierze od kampanii sejeońskiej - gdyby księstwo Laurence'a Marfonta upadło, Unia z Bellos straciłaby ważne porty na Przesmyku, a to prawdopodobnie zmieniłoby przebieg wojny.

Unia z Bellos przyjęła taktykę defensywną - Duria chciała utrzymać kontrolę na Joterdonem oraz Tyrdonem. Dodatkowo w Regolii ofensywę na Sejeon miała prowadzić Bellona. Wielką stratą dla paktu był brak wsparcia Terrasenu - pomoc elfów mogłaby przeważyć znacznie szalę zwycięstwa na lądzie, gdzie Sojusz miał przewagę. Gdyby Terrasen dołączył do Unii, prawdopodobnie przebieg wojny byłby zgoła inny.

## Przebieg

II Wojna Tyrdońska rozpoczęła się 18 maja 882 roku. Na początku doszło do lądowej inwazji wojsk Sejeonu na Joterdon. Armia króla Stovana VI musiała jednak bardzo szybko przejść do defensywy, ponieważ ich kraj został zaatakowany od wschodu przez hordy orków z Bellony. W lipcu do wojny włączyła się realnie Duria, a kilka dni później - Nowa i Stara Korycja. Limeria króla Kasjana XVIII wypowiedziała Unii z Bellos wojnę dopiero miesiąc później.

W początkowej fazie konfliktu Unia z Bellos uzyskała bardzo dużą przewagę na wszystkich frontach i skutecznie utrudniała Korytom kontakt z koloniami (posiadłości były zaopatrywane przez rzadkie dostawy, które w celu ominięcia blokad Durii płynęły przez nieznane ludziom dalekie wody południa). W 883 roku legiony orków najechały Oitę, która przetrwała tylko dzięki bohaterskiej walce prawie wszystkich mieszkańców.

Najkrwawsze walki trwały na froncie limeryjskim i Nikodii - Sojusz Tyrdoński za cenę tysięcy żołnierzy powoli przesuwał się do przodu. Walkom na północy towarzyszyła ogromna ilość grabieży, gwałtów i mordów na cywilach - szczególnie brutalna były nieliczne oddziały elitarnej gwardii Altaira III, które zamieniały zdobyte limeryjskie wioski w zgliszcza i popiół. Na Morzu Nikomedyjskim dochodziło do częstych i dużych starć między okrętami obu stron. Do najważniejszego starcia doszło w 886 roku - Limerowie i Sejeończycy odnieśli wtedy całkowite zwycięstwo oraz zakończyli dominację Durii w Nikodii. Rok później pozostałości floty Altaira III próbowały odwrócić szalę zwycięstwa, lecz przegrały w bitwie o wyspę Arlan i zostały praktycznie zupełnie zniszczone.

Odzyskanie przewagi w basenie Morza Nikomedyjskiego zmieniło przebieg całej wojny - Limerowie, wspomagani z wody, czynili większe postępy na swoim froncie (wycofujący się Durowie stosowali taktykę spalonej ziemi, co powiększyło znacznie liczbę ofiar cywilnych), a także zaczęli nękać wybrzeża Joterdonu. W 887 roku Sojusz Tyrdoński na kilka tygodni zajął plażę niedaleko miasta Geumji, a później (już na stałe) miasteczko niedaleko Geoncheon. Duria, dotychczas trzymająca przeciwników w szachu, musiała teraz przenieść dużą część wojsk na północ i bronić swoich ziem. Zamieszanie wykorzystali Koryci, którzy zwiększyli częstotliwość i wielkość dostaw do kolonii, a także wspomogli Sejeon w wojnie z Belloną. Walki z orkami trwały przez dwa lata, aż w końcu obrona potworów się załamała i w kraju wybuchła wojna domowa. Sojusz Tyrdoński, zamiast marnować czas i żołnierzy na kampanię w kraju orków, przygotował się do ostatecznego etapu konfliktu - wojny o Joterdon. Równocześnie książę Laurence Marfont, widząc, że znajduje się w fatalnej sytuacji, zabiegał u Altaira III o większe wsparcie militarne. Król Durii jednak nie mógł go przekazać, ponieważ sam był zajęty obroną własnych terytoriów przed Limerami.

Wojna o Joterdon rozpoczęła się jesienią 888 roku. Doszło do drugiego najazdu od strony Sejeonu, znacznie lepiej przygotowanego i liczniejszego niż ten na początku konfliktu. Limerowie, Koryci i Sejeończycy liczyli razem prawie 90 000 żołnierzy, kiedy obrońców zrzeszonych wokół Marfonta było mniej niż 60 000. Książę nie chciał się jednak oddać Przesmyku. Aktywny udział w wojnie o Joterdon wzięła Krucjata Wyzwolenia, której członkowie sabotowali wojska Unii z Bellos. Niestety, zmagania o region były bardzo krwawe oraz trudne dla obu stron, w ciągu kilku miesięcy walk zginęło ponad 400 000 ludzi. Większość z nich była cywilami, ponieważ Laurence nakazał swoim wojskom palenie wiosek, których mieszkańcy popierali Krucjatę Wyzwolenia. Kraj toczył wojnę totalną z Sojuszem Tyrdońskim - bronili się wszyscy, którzy mogli (niekoniecznie dobrowolnie), a wszelkie wysiłki rolnicze i gospodarcze szły na potrzeby wojska. Spowodowało to ogromny głód i falę grabieży wśród Usmasydów zamieszkujących Przesmyk. Sam książę oszalał, stał się agresywny i stacił rozum. Tragiczna sytuacja ostatnich lat wojny skłoniła szlachtę joterdońską do ostatecznego wypowiedzenia posłuszeństwa marionetkowemu władcy. Do końca 889 roku desanty i inwazje rozdarły księstwo Joterdonu, które coraz mocniej chyliło się ku upadkowi. Pod koniec tamtego roku Koryci zaatakowali Khal, stolicę księstwa Joterdonu. Legenda głosi, iż obroną miasta zarządzał osobiście Laurence Marfont, chociaż popularniejsza jest wersja, że przez całą bitwę siedział zabarykadowany w swoim zamku. Bitwa o Khal była bardzo krwawa i trwała prawie pół roku. Przełomowym momentem starcia było pojmanie Laurence'a przez Sojusz - porwany książę został przeniesiony natychmiast daleko za linię frontu, a później przetransportowany do twierdzy Zrulbam w Nowej Korycji. W obliczu braku przywódcy księciem Joterdonu został syn Marfonta - Harold - który widząc cierpienia obrońców i bezsensowność dalszej walki podjął decyzję o kapitulacji. Piastun monarchy przekazał tą informację królowi Konradowi, który obiecał traktować humanitarnie jeńców i cały lud Joterdonu, jeżeli obrońcy złożą broń do końca miesiąca. Tak się też stało w czerwcu 890 roku. Książę Harold osobiście podpisał akt kapitulacji i złożył hołd lenny władcy Republiki w świątyni w Khal. Podczas spotkania obu monarchów z Altairem III dwa tygodnie później zezwolono również na całkowicie swobodny i pozbawiony ceł handel joterdoński, a także zobowiązano Durię do wypłacenia ogromnych reparacji wojennych. Data ta jest uznawana za symboliczne zakończenie II Wojny Tyrdońskiej, chociaż warto pamiętać, że starcia miedzy Krucjatą Wyzwolenia, a niedobitkami z Unii z Bellos trwały w Joterdonie jeszcze przez kilkanaście lat.

## Skutki i znaczenie polityczne

* II Wojna Tyrdońska spowodowała śmierć ponad 2 mln ludzi, a także zniszczenia setek wsi oraz miast w Joterdonie oraz granicy Durii z Limerią. Najwięcej zginęło Usmasydów, Limerów, Durów i Sejeończyków, Koryci utracili w tym konflikcie ok. 23 000 ludzi. Ogrom strat w niektórych regionach świata był nie do udźwignięcia - całe pokolenia i gminy wyginęły, zaś na cmentarzach zabrakło miejsc. Mnóstwo osób nie zostało pochowanych - zostali spaleni żywcem lub zamordowani i zakopani w nieznanym miejscu. Wielu rycerzy zostało po zakończeniu wojny uznanych za bohaterów narodowych (do takich należeli polegli w bitwie o Khal, a także marynarze, którzy przekraczali granice znanego świata by dotrzeć z dostawami do Oity).
* II Wojna Tyrdońska okazała się wielkim politycznym, militarnym i strategicznym zwycięstwem Republiki Nowej Korycji, a także znacznym spadkiem znaczenia Królestwa Durii. Koryci podnieśli i umocnili swoją potęgę, założyli nowe kolonie, a także zyskali wielu korzystnych przyjaciół, np. Sejeon. Po zakończeniu wojny Nowa Korycja dołączyła do grona światowych mocarstw oraz stała się hegemonem Południa, zaś Duria, niegdyś potężna i dyktująca warunki, stała się państwem drugiej kategorii (swoją siłę częściowo odbuduje dopiero w XIII wieku).
* Konflikt zmienił układ sił na świecie - wspierana przez Terrasen Unia z Bellos przegrała i musiała ustąpić, zaś Sojusz Tyrdoński, popierany przez Elssin oraz Rapsydię odniosła całkowite zwycięstwo. Tetrarchia zyskała nowych, silnych i bardzo ważnych strategicznie sojuszników do ewentualnej wielkiej wojny z elfami, kiedy Terrasen, przez niezaangażowanie się w wojnę i marną pomoc dla Durii, stracił zaufanie sprzymierzeńców.
* Handel joterdoński oraz międzykontynentalny bardzo się rozwinął i zaczął przynosić ogromne zyski. W ciągu kilku następnych lat na przepływie towarów wzbogacił się szczególnie Sejeon, a także Nowa Korycja. Dzięki wymianie handlowej Joterdon zdołał odbudować się częściowo ze zniszczeń wojennych, a później stał się jednym z najbogatszych regionów całego świata.
* Na terytoriach dawnego księstwa Joterdonu nie powstało nowe, prokoryckie państwo. Obszary Przesmyku zostały wcielone przez Sejeon i Nową Korycję. W 890 roku król Konrad i Stovan VI zgodzili się, by w ich imieniu tereny Joterdonu były zarządzane przez syna Laurence'a Marfonta - Harolda. Książę sprawował władzę przez prawie 35 lat i prowadził łagodną politykę wobec mieszkańców regionu. Za jego czasów udało się uwolnić handel joterdoński oraz odbudować Przesmyk po druzgocącej wojnie. Rządy Harolda przyczyniły się do powstania w pod koniec X wieku niepodległego państwa Usmasydów.
* II Wojna Tyrdońska przyniosła wielkie zmiany społeczne - szlachta Nowej Korycji zezwoliła na utrzymanie zawodowej armii, której istnienie stało się gwarantem bezpieczeństwa i siły Republiki. Ponadto, w szeregach Korytów po raz pierwszy w historii pojawiły się kobiety, które wcześniej nie mogły walczyć. Kilka żeńskich wojowniczek zostało nawet odznaczonych przez Konrada Wielkiego. Za przykładem Nowej Korycji poszedł Sejeon, a później inne kraje.
* W Durii osłabła pozycja dynastii Sabonnaitów, którzy zostali oskarżeni o słabość i zniszczenie potęgi królestwa. Kompromitacja w wojnie przyniosła poważne problemy wewnętrzne w państwie, które zakończyły się pół wieku później obaleniem rodziny i wprowadzeniem na tron dynastii Mulnonów. Z kolei rodzina Olfedów w Republice umocniła się, zaś Konrad Wielki stał się wzorem męstwa, odwagi i patriotyzmu.