58 sztuk Cheltiego

W VIII wieku, w Izerii żył wielki pisarz i poeta, który napisał pod natchnieniem izeryjskiego boga teatru aż 58 sztuk. Sztuki są wystawiane na całym świecie. Są wydane w czterech tomach, które są wydane na całym świecie. Oto niektóre z nich:

## Sztuka pierwsza. Dwaj bracia

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Mikos Mateuszewski.

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

*Chelti*

**Osoby**

- Wojowie

- Voéd

- Auur

**Dwaj Bracia**

Setki lat temu, nad trzema jeziorami znajdowała się krasnoludzka osada- Ell'Scoyya. Liczyła jakoś 40 mieszkańców, w tym dwóch braci- chciwego i leniwego Voéda i Auura. Ten pierwszy był leniwym i chciwym płatnerzem, zaś drugi był skromny i przykładał się do wykonywanego zawodu- kowalstwa. Zapowiadała się ciężka wojna, a więc bracia dostali zlecenia od wojaków. Voéd zażądał dużej ilości złota, a Auur mniejszej - wystarczyła mu jedynie satysfakcja z dobrej broni i zadowolenia woja. Gdy nadeszła Walna Bitwa o ową osadę, wojowie mieli na wyposażeniu mało, bardzo źle wykonanych, ciężkich pancerzy i dużo dobrych mieczy. Przez ciężar zbroi nie mogli skutecznie walczyć mieczem jednoręcznym- obronę przegrano, a bracia musieli się zgrać, by przeprowadzić obronę następnej. Auur nauczył Voéda cierpliwości, dzięki czemu przeprowadzono dobrą defensywę i lepszą od niej ofensywę, a wojnę wygrano przez zasługi obydwu braci i przemiany jednego z nich na lepsze.

*Sztuka przekazuje owy morał: Sumienne wykonywanie zawodu popłaca*

## Sztuka druga. Wąpierz i luba

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Mikos Mateuszewski.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych.*

**Osoby**

- Nedyra. Piękna młoda dziewczyna

- Satirr. Wampir Wyższy.

**Wąpierz i luba**

Była wioska mała we lesie - nazywała się Kurbazy. Żyła tam para ciekawa - dziewczyna młoda i zgrabna o jasnych włosach, co ją Nedyrą zwali i pewien bogaty mężczyzna o włosach czarnych - to był Satirr. Dziewczyna po nocy każdej czuła się nieswojo i zagmatwanie - bolały ją kości i piekła skóra. Jeszcze o tym nie wiedziała, lecz jej wybranek był Wampirem Wyższym, uzależnionym od krwi niczym ludzie od alkoholu. Po każdym zmierzchu, gdy kochanka yego spała, ten krew od niej spijał, a zawsze gdy musieli coś jeść, podejrzanie musiał gdzieś wychodzić. Była zima. Wyszli pochodzić po dworze a zimno bardzo było. Dziewczynie było zimno, a Satirr hochsztaplersko nie czuł chłodu. Pewnego dnia dziewczyna się upiła, a wampir łasy na yej krew zaczął ją wypiyać. Nedyra po pobudce ledwo żyła - niedobór krwi dawał się we znaki. Wyeczorem wykrwawiła się do zgonu pozostawiając Satirra samego.

*Sztuka przekazuje morał owy: nie opłaca się być łakomym, a uzależnienia to zło same w sie*

Sztuka została przetłumaczona dosłownie, w stylu z VII wieku

## Sztuka trzecia. Biesi róg

Z tomu czwartego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Mikos Mateuszewski.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Chłopi

-Czort

***Biesi róg***

Dnia pewnego we wsi Evrncel\* zalągł się czort. Mieszkańcy wioski postanowili go przepędzić używając cukru. Rozrzucili go więc po skałach nieopodal stawu. Gdy znaleźli leżę biesa, wygonili go z niego ogniem i gonili aż po staw. Okrążona bestia, nie mając co zrobić chciała staw przeskoczyć. Jednak na slizъkyh^^ skałach od cukru, wywrócił się i róg jego odbił się w kamieniu, a czort znikł niewiadomnie.

*Sztuka powstała w celach humorystycznych^*

**Notatki tłumacza:** \*- dawna nazwa miasta Ewransal

^- poeta chciał sztuką wytłumaczyć tropy dinozaurów odnalezione tam, nikt wtedy nie wiedział o tym

sztuka została przetłumaczona dosłownie w stylu z VII wieku

^^- śliskich

## Sztuka czwarta. Pianie Kuroliszka

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Mikos Mateuszewski.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych.*

**Postacie:**

- Kuroliszek Nordtur

- 3 Wiedźmy

- Rycerz Damagoj

**Pianie Kuroliszka**

We wsi niewielkiej o nazwie jakże wdzięcznej- Bazylyja od Bazyliszka nazwana. Wprawdzie na "Siwej Górze" żył kuroliszek, jednak lud ich nie odróżniał. Owy stwór zwany był Nordtur- "Gad z Północy" i lubował się we złocie, którego Wiara (człowiek.) dużo miała. Zawarł więc pakt z 3 wiedźmami mieszkającymi na górze. Nikt nie zna ich imion, lecz kobiety były to podłe, czekające na moment by człeka wszelakiego wytruć w pień. Chciał on zyskać złoto. Czarownice zaś poprosiły o składniki na trutki i eliksiry ogólne. Wyruszył więc on w pasmo górskie, ażeby zdobyć zioła owe. Znalazł Szałwię, Mandragorę, Łupian, Wawrzyn, Lawendę, Bez... Wrócił do wiedźm. Brakowało jednego- krwi woja dzielnego. Kuroliszek na walkę się przygotowywał, lecz zasadzka go spojrzała. Rycerz Szlachetny o imieniu Damagoj, wyskoczył zza skał na niego, a łeb stwora roztrzaskał mieczem stalowym. Ostatni dźwięk jaki wydał gad był pianiem. Wiedźmy wtem odleciały w siną dal, a słuchy o nich zaginęły, zaś lud wioski wyżył długo, bez kataklizmów i "Pań Zła".

*Sztuka obrazuje to, iż nie powinno się ufać każdemu.*

## Sztuka piąta. Raraszek Lugosa

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Mikos Mateuszewski.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

- Lugos. Szaleniec znad yeziora.

- Ynram. Dzielny młody wój.

**Raraszek Lugosa**

We chacie na odludziu nad yeziorem jakimś, mieszkał szaleniec co go zwali Lugos. Uznawano go za szaleńca nie bez powodu - postanowił siedzieć na jaju kurzym przez dni dziewięć. Nikt nie myślał o skutkach tego, wyara¹ miała Lugosa gdzieś. Gdy dnie owe minęły z jaja wylągł się demon - Raróg. Jako ognisty wicher zniszczył wioskę niedaleko, niszczył po drodze wszystko. Lugos się zrobił z niego swego sługę i za jego pomocą chciał zniszczyć świat. Jeden młodociany dzielny wojak - Ynram, postanowił solankę ugotować y na demona pójść. Gdy polał go wodą ze złotem byalym² ten nagle zniknął w odmętach czeluści, a świat uratowano

*Sztuka powstała w celach rozrywkowych*

¹- tu: człowiek

²- białym

Sztuka została przetłumaczona dosłownie, w stylu z VII wieku

## **Sztuka szósta. Po majątku przez przestworza**

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych.*

**Osoby**

-Ardhur. Piętnastoletni syn bogacza.

-Derek. Bogacz, ojciec Ardhura.

-Orkew. Dzielny młodzieniec.

-Panie śniegu.

-Czort Uhust.

**Po majątku przez przestworza**

Była to zima w regionie Erolen. Wierzono w nim w Panie Śniegu, czyli duchy samotnych wdów, które podczas śnieżyc nawiedzały miejscowości, wykręcały ludziom karki i rzucały przedmiotami. Były inaczej nazywane śnieżnicami. Jedyną drogą ucieczki od śnieżnic było pozostanie w domu podczas burzy śnieżnej. Młody Ardhur, syn bogacza zlekceważył jednek te złe duchy i wyszedł na przechadzkę podczas obfitego śniegu. Pojawiła się przed nim wysoka kobieta, zamrażając go i zabierając do piekieł, gdzie przetrzymywany był w męczarniach czorta Uhusta. Po przejściu śnieżycy bogacz Derek spanikował, gdy nie zobaczył syna w domu. Zrozumiał, że to musiały być panie śniegu. Wybrał jednego odważnego młodzieńca o imieniu Orkew, aby wkroczył do piekieł i odzyskał Ardhura. Aby wejść do piekieł, młodzieniec musiał upuścić kawałek swojej krwi. Przeciął swoją skórę na palcu i nalał do dzbana kilka kropel. Tym samym wkroczyl do bram piekielnych. Ukazały mu się nieskończone przestworza z niechlujnie ułożonymi ścianami. Ludzie wiszący do góry nogami przybici gwoździami do ścian, lub zmuszeni łamać swój kręgosłup kopiąc nieskończone skały tępym kilofem. Znalazł nagle Ardhura, klękającego przed czortem, jednocześnie będąc bity batem przez jego sługi. Śnieżnice po zauważeniu Orkewa wpadły w furię po tym, jak ktoś chciał uratować kogoś zabranego do piekieł. Zamknęły Orkewa w męczarniach i zesłały na region Erolen śnieżycę tak wielką, że wszystko wyniszczyła, a ludzi zabrała do piekła.

*Sztuka obrazuje to, iż należy się strzec przed żywiołami i niebezpieczeństwami.*

## Sztuka ósma. Wumbur w dziczy

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Wumbur. Egoista i myśliwy.

-Sana. Siostra Sony. Adoratorka Wumbura.

-Sona. Siostra Sany. Adoratorka Wumbura.

-Inne adoratorki Wumbura.

**Wumbur w dziczy**

Myśliwy Wumbur wychodził na kolejne polowanie i wychwalał się każdemu. Za nim szły oszołomione siostry: Sana, Sona, oraz inne jego adoratorki. Wumbur nie był relatywnie piękny, acz bogaty, i to zachęciło siostry, aby go zdobyć na zawsze. Gdy wracał z jednego z polowań, wychwalał się jeszcze bardziej, pokazując swoje mięśnie, pieniądze i umiejętności strzelania z łuku. Zakochał się nagle w Sonie, wiedząc jednak, że nie da jej żadnych pieniędzy, tylko będzie jedynie egoistą. Szybko zaproponował jej ślub, co zdenerwowało inne adoratorki oraz Sanę. Utworzyły one pakt, aby ukarać Wumbura za arogancję i egoizm. Poprosiły bogów, aby zesłali na niego karę za myślenie tylko o sobie. Bogowie przystali na tę propozycje, zrzucając na niego wszelkie nieszczęścia. Wkrótce dostał nauczkę i odzyskał pogodę ducha, bo wiedział, że kara za egoizm przyjdzie prędzej czy później.

*Sztuka obrazuje to, że egoizm nie popłaca.*

## **Sztuka dziesiąta. Jak ukatrupić smoka?**

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Zwurek. Łagiewnik^ z zawodu.

-Simon. Garncarz.

-Ludność wiejska i miejska.

**Jak ukatrupić smoka?**

Była sobie wioska, co trzy rzeki w sobie zawierała. I była w niej spora grupa ludzi, acz do niej należało też dwóch kuzynów. Simon i Zwurek się zwali. Zwurek piękne filiżanki i kubeczki wyrabiał, a Simon wykonywał naczynia i rzeźby z materiału gęstego - gliny. Raz, na zamówienie od bogacza dostał, aby rzeźbę stworzył, smoka obrazującą. A że pensję mógł dostać ogromną z tego, to się ugodził na taki układ. i Pięknego smoka z kolcami na ogonie mu wyrzeźbił w glinie y spać się udał. Po dniu, ze stołu jego zniknęła rzeźba, a leżały tam kamienie i kolce. Poczuł huk rozpoczynający się od podłogi, idący po sam sufit. Wyglądnął za okno, i obaczył smoka wielkiego, niszczącego domostwa i zabijającego idących spokojnie ludzi. "Nie na takiego smoka się umawiałem!" - Krzyknął bogacz, uciekając z jego rodziną na koniach. A Simon ani nie miał konia, ani nie wiedział, czemu żesz jego rzeźba żywa się stała! I postanowił na nogach zbiec z wioski. Zabrał dwie kromki chleba i porwał się w ucieczkę za jego własnym tworem, który żywy się stał. Zwurek też zabrał się z nim, bo rumaka również mu brakowało. I doczołgali się do miasta - niestety było już w chaosie. Smok zaczął niszczyć mury, baszty, bramy, domy i ludzi, jedząc rycerzy i wywołując trzęsienia ziemi. Zwurek i Simon ukryli się więc w niezauważalnej grocie, ale Zwurek wypełzł z owej groty i wskoczył na ogon smoka. "To już jego koniec, nie przeżyje tego..." - Westchnął przerażony Simon. Zwurek wiedział jednak co robić. Ścisnął mocno ogon potwora i tak go wystrzelił, żeby smok nadział się na jeden z jego kolców na własnym ogonie. Smok padł, a z jego ciała zrobiła się góra, pod którą zbudowano miasto.

*Sztuka powstała w celach rozrywkowych*

**Notatka**

^ - Łagiewnik to człowiek wykonujący tzw. łagwie, czyli naczynia do przechowywania i picia różnorakich napojów.

## Sztuka jedenasta. Włochate serca.

*Sztuka została określona jako dla dorosłych.*

Sztuka opowiada o dwóch kochankach - Vernie i Anderii. Trwają łowy na Nieludzi. Podczas jednej z nocy Anderia dowiaduje się o klątwie ciążącej na Vernie- jest on wilkołakiem. Jest zdziwiona i częściowo oburzona, lecz nadal kocha go całym sercem. Gdy reszta miasta dowiaduje się o klątwie, rozpoczyna się polowanie na Verna. Wściekli chłopi dopadli kochanków i chcieli zabić wilkołaka. Anderia stanęła po stronie Verna, przez co oboje zostali zamordowani, lecz nadal w miłości.

*Ta sztuka obrazuje miłość do końca. To dokładnie Chelti chciał przekazać.*

## **Sztuka dwunasta. Sprawa o ścieżkę**

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Sesorem, przydomek "Głupi". Chłop i budowniczy.

-Kuster. Sędzia.

-Aderkana. Reprezentantka skrzatów w sądzie.

**Sprawa o ścieżkę**

Był kiedyś region, w którym gorliwie wierzono w opiekunów natury - skrzatów. Ludzie bali się budować domy, ścieżki i drogi, bo równie mocno bali się reakcji skrzatów. Nie wiedzieli przecież, czy nie zniszczą ich domku ani kapliczki. Nigdy nie widziano żadnego skrzata, choć ludzie mocno w nie wierzyli. Raz, chłop o imieniu Sesorem zdecydował się zbudować ścieżkę ze swojego domu na pole uprawne. Zauważyła to kobieta Aderkana i pozwała go, gdyż mógł naruszać prywatność skrzatów. W sądzie rozpoczęła się dyskusja. Aderkana przekonywała innych, że skrzaty mogą czuć się urażone, zaś Sesorem - niezbyt wierzący w te małe stworzenia - zaprzeczał i kontrował wszystko. "Uważam, iż skrzaty mogą czuć się urażone i Sesorem nie może zbudować ścieżki." - Ogłosił sędzia Kuster.

*Sztuka powstała w celach humorystycznych.*

## **Sztuka trzynasta. Północnica**

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych*

**Osoby**

-Arien. Młodzieniec, niedoszły pan młody.

-Surmina. Panna, niedoszła panna młoda.

-Mamunea. Gosposia.

**Północnica**

Zbliżał się dzień wyczekiwanego ślubu Ariena i Surminy. Zaręczyli się niedawno, bo parą byli szczęśliwą i dostatnią. Udali się na kolację do skromnej gospody pani Mamunei. Gosposia podała im różne dania. Jedli je ze smakiem, aż Surmina postanowiła wejść na stary strych, nietykany od długiego czasu. Nie było tam dużo rzeczy. Kilka potarganych kawałków papieru i pajęczyn. Stała też tam drewniana skrzynia wypełniona po brzegi srebrnymi ozdobami. Przypatrywała się im, zastanawiała się. Chciała mieć jedną z ozdób dla siebie, chyba nikt nie zauważy... Dotknęła ozdoby i straciła czucie w nogach i rękach. Nie mogła ruszać ciałem i była sparaliżowana. Nieznana siła wciągnęła ją do skrzyni i zabiła. Wieczko się zamknęło, a nikt już nigdy jej nie zobaczył. Mijało wiele lat, a Arien zdążył już pogodzić się ze stratą narzeczonej. Wrócił do uprawiania pszenicy, za którą dostawał marne pieniądze. W rocznicę jej zagubienia się wyszedł o północy na pszenne pole, by popłakać nad jej stratą. Nagle, poczuł dotyk na swoich barkach. Niezmiernie wysoka i chuda kobieta wykręciła mu szyję i odcieła ręce. Następnie zabiła z zimną krwią, a jego ciała nigdy nie odnaleziono. Była to północnica, kobieta pojawiająca się na polach o północy, czychając na zagubionych ludzi. Kilka dni po tym zdarzeniu gosposia Mamunea zajrzała na strych i otworzyła skrzynię. Znalazła tam szczątki Surminy. Od razu zrozumiała: "Musiała przemienić się w północnicę! To akurat przecież kobiety bliskozaślubione i zmarnięte się w nie przemieniają!" Podniosła skrzynię, wysypała zawartość i utopiła drewno. Północnica Surmina, która zabiła swojego męża rozpłynęła się w powietrzu.

*Sztuka powstała w celach rozrywkowych*

## **Sztuka piętnasta. Klepsydra zła**

Z tomu pierwszego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Cestyna. Wiedźma i wróżbitka.

-Szkaw. Chłop ze wsi.

**Klepsydra zła.**

Znudzony życiem Szkaw postanowił wydać swoje ostatnie pieniądze na wizytę u wróżbitki. Spotkał się z Cestyną, jedyną znaną mu wróżbikę w okolicy. Wróżyła z fusów herbaty, gdyż to miała pod ręką. "Witaj, kochaniutki! Już ci wywróżę resztę twojego życia, tak tak!" Wlała do miski trochę wody i wsypała tam herbatę. Poczekała chwilę i wylała napar do kubka, a następnie pokazała układ fusów. Ułożyły się w kształt klepsydry. "Oj, kochaniutki, jesteś już skończony... Patrz, dam ci klepsydrę. Jeśli tylko cały piasek się przesypie, umrzesz, chłopcze... Och, cóż za straszny świat!" Szkaw odszedł od Cestyny i zabrał klepsydrę. Czekał latami, aż wszystko przesypie się, a w międzyczasie pomagał wielu ludziom i modlił się do bogów. Gdy przyszedł czas ostatniego ziarenka piasku, Szkaw nadal żył. Otrzymał znak od bogów, że jego dobre uczynki i modlitwa uratowały go od tego losu. Dziękuje im za to do dziś.

*Sztuka obrazuje piękno dobrych uczynków i to, jakie dobro mogą wytworzyć.*

## Sztuka siedemnasta. Zdradzieckie wiatry.

Z tomu drugiego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych.*

**Osoby**

-Osner. Gruby i gnuśny milioner.

-Kurienna. Piękna kobieta, żona Osnera.

-Samzietta. Obleśnie bogata kochanka Osnera.

-Póokier. Celnik.

**Zdradzieckie wiatry**

Kurienna jadła obfite śniadanie razem z szóstką swoich dzieci. Osner od kilku dni wybierał się na dziwne przygody. Wychodził z domu o czwartej rano i wracał późnymi wieczorami. Mówił swej żonie, aby ta nie martwiła się. Gdy szli spać, zawsze przytulał ją, mówiąc, że kocha ją nad życie i że może dać jej wszystkie swoje pieniądze. W rzeczywistości całe dnie spędzał u swojej kochanki. Przeżywali namiętne wieczory, jedli bogate kolacje, wydawali pieniądze. Raz Osner zbiegł z domu rano bardzo, a nie wrócił do dnia następnego. Obiecał kochance Samziecie, że ucieknie z nią do bogatych krain, w których Kurienna ich nie znajdzie. Zostawiłby Kuriennę i dzieci dla niej, chociaż tak naprawdę nie kochał żadnej z wymienionych osób. Uciekali za granice, ale upatrzył ich celnik Póokier. Nie pochodził ze znanych terenów człowiekowi, prawdopodobnie był włóczęgą żyjącym na polach przed objęciem swojej posady. "Czyż to nie bogacz Osner? Ucieka za rękę z kobietą inną, mam nadzieję, że nie poargował się ze swoją żoną! Czy to jego kochanka? Och, stworzyciele! Ześlijcie na nich katastrofę, aby z kochanką nie uciekł! Ześlijcie katastrofę na nich, a ja się w tej budzie ukryję!" Jak powiedział, tak zrobił. Ukrył się w budzie. Gdy Osner i Samzietta uciekali radośnie za granicę, wiatr zbudził się i zerwał im czapki z głów. Zleciał wielki piorun, który powalił obu na ziemię. Za zdradę, poczuli boską karę w postaci najgorszej. Stworzyciele zesłali na nich śmierć. Kurienna, płacząc, otrzymała znak od boga. Mogła żyć w bogatym domu kochanki i Osnera z lojalną służbą. Bogowie zesłali jej również mężczyznę, którego miała wziąć za prawdziwego i serdecznego męża. Życie Kurienny bez Osnera było o wiele lepsze.

*Sztuka obrazuje karę za zdradę i inne złe zachowania, która przyjdzie prędzej czy później.*

## **Sztuka dziewiętnasta. Wodny potwór**

Z tomu drugiego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Prinre. Czarujący, acz samolubny chłopak.

-Sema. Kochanka Prinrego.

**Wodny potwór**

We wiosce nad jeziorem, za lasem i górami mieszkał sobie człowiek, co go Prinre zwali. Kobieta nieznana go kiedyś takim czarem objęła, aż stał się chłopakiem przystojnym i urodnym. Połowa dziewczyn wieku jego latała za nim, adorując go i wychwalając jego urodę. Wybrał sobie jednak na kochankę kobietę imieniem Sema. Co dzień wychodził nad jezioro, ażeby poprzeglądać się w czystej jego tafli. Robił to, gdyż jego egoizm rządził nad nim. Uważał się za najpiękniejszego na świecie. Mówił to wszystkim: swej babce, matce, ojcu, dziadowi i ciotce. A teraz, kiedy już kobietę dla siebie zdobył, zaczął wychwalać się jeszcze więcej. Raz, gdy nad jezioro podszedł, zwołał się cichy głos. Przejrzał się w tafli wody i oszalał. Zamienił się w potwora, z czarnymi rogami i czerwonymi oczami. Twarz miał zdeformowaną, nie piękną, jak wcześniej. To czar kobiety bezimiennej, który prysł, zmieniając Prinrego w potwora. Gdy ukazał się tak kochance i wszystkim kobietom, opuściły go bez wątpliwania i uciekły do innych pięknych panów. *Sztuka powstała w celach rozrywkowych.*

## **Sztuka dwudziesta. Sen wieczny**

Z tomu drugiego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych.*

**Osoby**

-Weskier. Znachor znad chaty jeziornej.

-Weskiera. Siostra znachora.

-Oskor. Chorowity młodzieniec.

-Wara. Matka Oskora.

**Sen wieczny**

Sztuka rozpoczyna się, gdy we chacie we lesie pada chłop Oskor na ziemię z hukiem. Wiara (ludzie) zaskoczona zajściem szeptała, czy to nie iż śmierć, która po niego przybyła wcześnie? Wszystkie człowieki już poszalały nad losem Oskora, acz jego matka Wara nie mogła się z tym pogodzić. Straciła syna, który spadł na ziemię i już obudzić się nie zdołał. Wzięli jego ciało do znachora Weskiera, jedynego w okolicy, bo we lesie mało mieszkało społeczeństw. A Weskier zgodził się go przyjąć, i położył go na posłaniu, i włóknem ze strychu opatrzył, i ziół dużo do ust nalał. Jego siostra Weskiera opiekowała się Oskorem, którego los był niezrozumiały. "Ach, czy to już śmierć, czy jeszcze życie?" - Wzdychała czasami. Pochować go już dawno chcieli, ale matka Wara nalegała, ażeby poczekać jeszcze rok. I tak co roku było, aż w końcu umarła. I mijało lat wiele, w których już chłopi z wioski całej poumierali, i znachor Weskier poumierał, i domy niechlujnie zbudowane się zawaliły. I żyła jedynie Weskiera, siedząc nad niedoszłym ciałem Oskora, wzdychając, bo nie wiedziała, co z nim zrobić. I minęło kilka lat, a Oskor nagle obudził się, wstał i spytał: "Gdzie ja jestem?". Oskora przytuliła Weskiera i nazwała zjawisko to śpiączką. A gdy Oskor się o wszystkim dowiedział, jak długo siedziała i opiekowała się nim, to postanowił się z nią pobrać. Weskiera i Oskor wzięli boży ślub we wiosce za lasem, a żyją sobie teraz we tej wiosce, szczęśliwi i dostatni.

*Sztuka powstała w celach rozrywkowych*

## Sztuka dwudziesta pierwsza. Płomień szaleństwa, którego nie ugasi woda

Z tomu drugiego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych*

**Osoby**

-Księżna Idyra

-Książe Baenoch

-Stwór Hulre

-Czarnoksiężnik Rhekunt

**Płomień szaleństwa, którego nie ugasi woda**

Żyli sobie w niekończących się łąkach i polach Idyra i Baenoch. Byli bogaci i szczęśliwi. "Kochanie" - Mówiła do Baenocha Idyra - "Mam wszystko na tym świecie, ale brakuje mi jednej rzeczy. Znajdź dla mnie płonącą wodę, nabierz trochę do tej butli, a następnie przynieś mi ją.". "Dobrze" - Odpowiedział książe Baenoch, wyruszając na wyprawę po płonącą wodę. Przebył wiele ziem, przeszedł przez góry, lasy i rzeki. Kilka lat minęło, a on dalej nie znalazł owej wody. Spotkał na drodze stwora Hulre, z którym walcząc ledwo uszedł z życiem, dźgając go w głowę. Po przebyciu spalonych równin, wyżyn i zimnych gór znalazł w końcu źródło z płonącą wodą. Nabrał jej do butli i przygotowywał się do powrotu. Zatrzymał go w połowie drogi czarnoksiężnik Rhekunt. Powiedział mu, aby ten chwilę przed przybyciem do żony zamknął korkiem butelkę, po czym rozpłynął się w powietrzu. Baenoch wysłuchał go i przed pokazaniem bulti żonie zamknął ją. Płomień wygasł przez brak powietrza. Idyra była mocno niezadowolona, więc opuściła Baenocha, uciekając daleko. Ten jednak, z powodu opuszczenia wpadł w szał, przytrzymując ją i zabijając swoim małym sztyletem. "Och, cóż ja zrobiłem? Po jaką manierę zabiłem swoją żonę? Bogowie, wyślijcie mnie do niej, proszę!" Bogowie wysłuchali jego prośby i spuścili na niego śmierć. Baenoch i Idyra spotkali się w niebie.

*Sztuka obrazuje to, że nie każde słowo człowieka musi być prawdą i racją.*

## **Sztuka dwudziesta trzecia. Straszne koło**

Z tomu drugiego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Oswald. Chłop, ciekawy świata z natury.

-Uwyera. Przyjaciółka Oswalda.

-Mieszkańcy wioski.

**Straszne koło**

Żyła sobie mała wioska w górach skalistych, zwana Guenpolisem^. Chłopi utrzymywali się tam z górnictwa - schodzili po złoto dla szlachciców z miasta daleko od wioski. Tradycja była to wieloletnia, więc chłopi każdy zakątek górskich podziemi wybadać zdążyli. Był tam skrawek skalistych podziemnych połaci, do którego nie zapuszczał się nikt. Nikt oprócz Oswalda. Wszyscy mieszkańcy odradzali mu wyjście na tę wyprawę. Ostrzegała go nawet osobiście Uwyera - władczyni wioski i jego bliska przyjaciółka. On jednak ignorował to, gdyż chciał poznać w końcu więcej tych tajemniczych skrawków krainy podziemnej. Zlazł pod ziemię i szedł wąskimi, wydrążonymi korytarzami. Napotkał szczelinę, a wyryte tam było, iż niebezpieczny to skrawek ziemi. "Pfft! Co tam może być takiego strasznego, wchodzę!" - wykrzyknął, kpiąc z ostrzeżenia. Za wąską szczeliną rozciągała się podziemna rzeka. Opuścił podstawkę ze świecą i wszedł do wody. Płynął z jej nurtem. I nagle skręt się mu objawił, więc on również, płynąc, skręcił. I płynął tak długo w potwornej ciemnicy, aż w końcu drugi skręt zauważył - i on też skręcił. I jeszcze jeden skręt napotkał, a następnie czwarty - i pojął, iż rzeka w kółko płynie. Zatrzymał się przy kamieniu, acz szczelina zniknęła. "Może, jak przepłynę jeszcze raz, to z powrotem się pojawi..." - Zastanawiał się. A więc jeszcze raz długie koło przepłynął, acz szczeliny nie znak było widać. Ale on chciał krążyć dalej. I krążył tak całe dnie i noce, choć szczeliny dalej nie było. Pływał ciągle, aż w końcu zatrzymał się, utonął i umarł z wycieńczenia.

*Sztuka powstała w celach pouczenia: Nie popisuj się brawurą.*

**Notatki:**

^ - Guenpolis - Dawna nazwa wsi Mironea, wsi koło Gueniveru.

## Sztuka dwudziesta piąta. Dziad Borowy.

Z tomu drugiego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Mikos Mateuszewski.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych.*

**Postacie:**

- Leszy

- pasterz Astar

- czort Seib

**Dziad Borowy**

Żył pasterz niedaleko pasma gór Ciemnych- Astar go zwano. Dnia pewnego jedna z jego owiec zgubiła się w lesie. W owym borze żył Leszy. Gdy owcą się pożywił, Astara przelazła nienawiść. Podpalił las, przez co Leszy sprowadził na niego 3 nieszczęścia. Kolejno były to: Głód, Choroba, Śmierć. Zanim się dokonało ostatnie, pasterz postanowił ukatrupić Borowego. Postanowił więc przywołać Czorta. Udało mu się, zaś czort wedle umowy zabił Leszego. Zażądał więc nagrody- tysiąca owiec. Astar, nie mając ich sprzedał swą duszę Diabołowi i żył w męczarniach przez wieczność.

*Sztuka obrazuje to, iż lekkomyślność nie popłaca.*

## **Sztuka dwudziesta dziewiąta. Belladonna**

Z tomu drugiego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych*

**Osoby**

-Bogowie

-Belladonna. Siostra Barbaery.

-Barbaera. Siostra Belladonny.

-Metwep. Piękny książe.

-Umegata. Matka Barbaery i Belladonny. Wdowa.

**Belladonna**

W pewnej wsi przy opuszczonym zamku mieszkała sobie wdowa Umegata wraz z dwiema córkami, Belladonną i Barbaerą. Nie żyły luksusowo, ale jakoś się utrzymywały. Pewnego dnia do zamku przybył książe Metwep wraz z rycerską obsadą i delegacją. Przejął opuszczony zamek i odnowił go. Bogowie wybrali Belladonnę, aby ta zakochała się w Metwepie, aby Barbaera poślubiła innego wybrańca z bogatej rodziny. Obie kobiety jednak zakochały się w Metwepie, co wprowadziło chaos i zakłopotanie. Trwało wiele kłótni. Metwep szybko zauważył adoratorki i postanowił z nimi porozmawiać. Ustanowił, że którakolwiek szybciej zbierze złoty dzbanek jeżyn, zdobędzie też jego rękę. Rozpoczęła się rywalizacja. Barbaera bardzo szybko zebrała jeżyny do dzbanka, co doprowadziło Belladonnę do furii. Wyciągnęła swój sztylet. "Cóż to za sztylet?" - Pytała Barbaera. "Ach, to na jeżyn odcinanie. Powiedz mi, jeżynko, czemu swoją siostrę tak zdradziłaś zbierając dzban ten złoty?" - Wzdychała Belladonna. "Metwep jest paniczem pięknym i młodym, nie można się w nim nie zakochać!" - Krzyknęła Barbaera. "Och, jeżynko moja... Naucz się szacunku do starszej siostry!" - Belladonna podniosła sztylet i zabiła Barbaerę, lecz szybko pożałowała tej decyzji. "Och, bogowie moi! Cóż to?" - Westchnął jakiś głos w krzakach. Bogowie szybko zauważyli zbrodnię i zmienili Belladonnę w brzozę, którą będzie do końca swojego życia.

*Sztuka powstała w celach rozrywkowych.*

## Sztuka trzydziesta trzecia. Tetran i Iaecara

Z tomu drugiego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

- ojciec Iaecery

- czort Tetran

- piękna dziewczyna Iaecera

**Tetran i Iaecara**

We wsi Strygi żyła Iaecera- bogata, piękna i młoda dziewczyna o jasnych jak Słońce włosach i szarych oczach. Zakochała się ona we Diabole co go Tetran zwali. Spotykali się późnymi wieczorami i wczesnymi rankami. Gdy ojciec dowiedział się o związku krzyknął do córy: "Co ty do cholery wyprawiasz, że z Biesem się spotykasz?". Iaecera jednak nie chciała porzucić swego ukochanego, więc postanowiła z nim uciec gdzieś na północ. Gonić ich zaczął wściekły tłum, lecz nikt nie wie co się dalej stało

*Sztuka obrazuje bezgraniczną miłość między bestią a człowiekiem*

## Sztuka trzydziesta dziewiąta. Podśpiewany

Z tomu trzeciego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych*

**Osoby**

-Ashkar^ - Zdeprawowany kapłan.

-Mukryen. Siedemnastoletni chłop.

-Sussus. Szczery wróg Mukryena.

**Podśpiewany**

Żył sobie kiedyś, w yakimś myasteczku pewien kapłan, Ashkar - choć nazwać go można było kapłanem byłym. Przeto zdeprawowano go. Wyrzucono go z kapłańskiej pracy za bezbożność i niechlujne wykonywanie obowiązków. Jak już go z pracy kapłańskiej wyrzucili, to o piekłach i rytuałach się zaczął uczyć. Odnalazł w starej, grubej księdze notatek wpis o rytuale, który odprawiony, wyśle wybraną osobę do piekieł i męczarni. Spotkał się więc z młodym chłopem Mukryenem, bo akurat yemu chciał tę wiedzę przekazać. "Oto rytuał Podśpiewania, który wykonany należycie, wyśle wybraną osobę do piekła. Jedynym warunkiem podśpiewania jest zaśpiewanie oto tej pieśni - ale jest jeden haczyk. Śpiewać ją musisz w południe samo, w ciemnej jaskini, klęcząc - a po zakończeniu śpiewania wypowiedzieć musisz imię wybranej osoby trzy razy. Jeśli złamiesz choć jeden warunek z tych czterech, klątwa spadnie na ciebie, nie na osobę wybraną. Uważaj więc, drogi Mukryenie..." - I odszedł, śmiejąc się cicho. Mukryen szybko nauczył się słów przeklętej pieśni i przygotował się do śpiewania. Wybrał, aby do męczarni wysłali Sussusa - jego szczerego i największego wroga. Przyszedł dzień podśpiewania, ale już w pierwszej chwili zawinił. Udał się do jaskini dwie minuty po południu, a gdy w jaskini uklęknął, westchnął - "Zbyt ciemno tu." - i wyszedł na jasną polanę. Złamał już dwa warunki, lecz to nie był koniec. Usiadł sobie spokojnie na polanie, nie uklęknął - tym samym kolejny warunek złamał. A gdy pieśń skończył, nie wypowiedział imienia Sussusa trzy razy. To był już jego koniec. Niedługo po tym ktoś porwał Mukryena i zabrał do najgorszych piekieł, bo odprawił podśpiewanie niechlujnie i bezmyślnie, nie patrząc na warunki. Sussus miał się dobrze, nawet nie wiedział o próbie zesłania go do męczarni.

*Sztuka powstała w celach pouczenia*

**Notatki**

^ - Czytaj: Ashkar, nie Aszkar.

## Sztuka czterdziesta. Trzepocące włosy

Z tomu trzeciego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych.*

**Osoby**

-Czarownica Arkuma

-Kat Durguj

-Kapłan Olaen

-Tłum gapiów

**Trzepocące włosy**

W mieście, gdzie ogłoszono łów na czarownice, panował chaos i zakłopotanie. Żyła na jego przedmieściach pewna czarownica, Arkuma. Nie chciała dla świata źle, choć przez wszystkich była postrzegana jako jedna ze złych wiedźm, inaczej "Pań Zła", czy "Białych Dam". Pewnego deszczowego poranka usłyszała pukanie do drzwi. W progu stało trzech uzbrojonych rycerzy na usługach kościoła, którzy pojmali Arkumę i zabrali ją do więzienia. Siedziała tam niedługo, bo rycerze szybko zabrali ją na pole egzekucji. Stały tam tłumy przypatrujących się ludzi, smutni z losu czarownic. Stanął przed nią wielki stos dla wiedźm, na którym miała godnie umrzeć w imię kościoła i bezpieczeństwa miasta. Niemiłosierny kat Durguj podpalił stos na znak kapłana Olaena. Nagle, Arkuma zerwała się ze stosu i uciekła z niego gdzieś na łąki i pola. Niestety, przed ucieczką, kosmyk jej włosów zapalił się. Wkrótce pożar na jej głowie powiększał się. Uciekała, choć ogień nie znikał. W końcu ogień pokonał ją, paląc ją żywcem.

*Sztuka obrazuje to, że kara, mimo, że niesłuszna, czasami może być nieunikniona.*

## Sztuka czterdziesta druga. Czwarte życzenie

Z tomu trzeciego pięćdziesięciu ośmiu szuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Omres. Zagubiony chłop.

-Erdsihamrenor. Dobry duch.

-Kurkara. Żona Omresa.

**Czwarte życzenie**

Chłop Omres wybrał się na okoliczną pustynię. Było tam gorąco i nieprzyjemnie, ale szukał skarbu opisanego w jednej z legend. Pustynię otaczały dawno opuszczone lasy, które kiedyś zamieszkiwały antyczne plemiona z dziwnymi rytuałami i wierzeniami. Błąkał się po niej przed kilka dobrych dni, aż nagle zapanował wiatr i burza piaskowa. Znalazł małą grotę, w której ukrył się i przebył noc. Burza szybko się uspokoiła. Otworzył oczy i znalazł glinianą miskę wypełnioną po brzegi piaskiem. "Może się przyda..." - Pomyślał, wysypując piasek z miski. Okazało się, że był to wspomniany skarb. Ze środka wyskoczył dobry duszek Erdsihamrenor. Zaoferował mu pomoc w postaci trzech życzeń, za to, że uwolnił go z tej miski. Omres zaakceptował propozycję i udał się z miską do domu, nic nie mówiąc żonie Kurkarze. Zażyczył sobie wielkiej willi obfitej w złoto. Duch spełnił jego życzenie, lecz Omres zaczął narzekać na dalszy brak jedzenia. Następnego dnia zażyczył sobie więc nieskończonego jedzenia i picia. Duch spełnił jego życzenie, więc miał teraz nieskończone złoża chleba i bezdenną studnię wody. Żona Kurkara była wszystkim zachwycona, jednocześnie żądając więcej. Posłała Omresa, aby poprosił Erdsihamrenora o służbę i więcej złota. Tak się stało. Omres stał się władcą wioski z wielkimi zapasami złota oraz służbą. Kurkara i Omres chcieli jednak więcej. Dnia następnego zażądali więcej srebra i złota, większej willi. Chcieli też, aby ich willę otaczały piękne górki i wodospady oraz mieli kilka tropikalnych wysp. Było to ich czwarte życzenie, ale duch nic nie robił. Niestety, następnego dnia poznali karę za czwarte życzenie. Obudzili się w nędznej chacie w jednej izbie, bez złota, wody, chleba ani służby. Duszek ukarał ich, bo nie przestrzegali zasad.

*Sztuka ostrzega, aby przestrzegać nałożonych zasad.*

## **Sztuka czterdziesta czwarta. Król szaleństwa**

Z tomu trzeciego pięćdziesięciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci*

**Osoby**

-Orneceon. Król słabego państwa.

-Sheorborn. Król państwa sąsiedniego.

-Wojska innych państw.

-Mieszkańcy słabego państwa.

**Król szaleństwa**

Był to okres upadku państwa Thorneo. Szlachta bezmyślnie i szybko wybrała Orneceona na władcę, gdyż mieli już szczerze dość panujące anarchii. Nie wiedzieli jeszcze, yaki błąd popełnili... Nastał głód w państwie, jeszcze większy od tego za czasów kryzysu. Wyśmiewał to jednak król Orneceon, mówiąc, że są rzeczy ważniejsze od głodu - chodziło mu o samego siebie. Przybyła powódź. Orneceon stał jednak w swoim zamku, patrząc na cierpiących mieszkańców uciekających z domu. A gdy pożar wzniósł się nad puszczą na południu, on nie wsparł mieszkańców w gaszeniu - y chłopi musieli poradzić sobie sami. Inne państwa pewnego dnia rozpoczęły najazd. Król sąsiadującego państwa, Sheorborn, wypowiedział wojnę straszną. Mieszkańcy krzyczeli i uciekali w popłochu, trawieni przez najazdy innych królestw. A co robił Orneceon? - takie były pytania jego wojsk, których wcale na wojnę nie wysłał. Orneceon przeto na urlop wyjechał, zostawiając swoje państwo w ruinie, uciekając na wyspę egzotyczną. Wojska wrogów zniszczyły państwo i zabiły mieszkańców. Orneceon wrócił do swojego państwa, podzielonego na trzy części przez sąsiadów - oto konsekwencja szaleństwa podczas panowania.

*Sztuka obrazuje to, iż należy sumiennie wykonywać swoje zadanie.*

## Sztuka czterdziesta dziewiąta. Magiczna Przyjaźń

Z tomu trzeciego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Parken "Gryph". Bliski przyjaciek gryfa.

-Koko. Gryf żyjący na pustyni.

-Zły tłum ludzi.

**Magiczna Przyjaźń**

Parken znów wybierał się na pustynię by spotkać się w sekrecie ze swoim najlepszym przyjacielem. Gryfy nie były dobrze postrzegane wśród mieszkańców miasta. Były uznawane za potwory i niebezpieczne, szaleńcze stworzenia. Koko był tego zdecydowanym przeciwieństwem. Przyjemny, przyjacielski i słodki. Jego wzrok zawsze wzbudzał mimowolny uśmiech na Parkenie. Byli najlepszymi przyjaciółmi. O przyjaźni dowiedział się niestety jeden z okolicznych chłopów żyjących na przedmieściach. Rozpowiedział to wszystkim, nawet rycerzom, którzy dali mu sowitą zapłatę za donos. Rycerze wyruszyli gniewnie na Parkena i Koko. Gdy tylko tam dotarli, zobaczyli ich rozmawiających i stanęli oszołomieni. "Czy to... Mówiący gryf? I to jeszcze taki potulny!". Wkrótce opuścili widły i próbowali przytrzymać rycerzy od zabicia Parkena i Koko. Udało im się to, bo przekonali się, że gryfy nie są złymi stworzeniami. Ludzie postanowili zaprzyjaźnić się z gryfami i żyli w tym mieście przez wiele lat.

*Sztuka powstała w celach rozrywkowych.*

## Sztuka pięćdziesiąta czwarta. Chłopak na Opak.

Z tomu czwartego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Soron. Chłop z wioski nad jeziorem, zajmujący się wędkarstwem.

-Gericza. Syrena z jeziora.

-Mieszkańcy wioski.

**Chłopak na opak**

Przy jeziorze Hurak żył sobie kiedyś chłop, zgoła ubogi. Miał na imię Soron, utrzymywał się ze sprzedaży ryb. A ze sprzedaży ryb nie dostawał dużo, a jedynie tracił te ryby, więc jeść nie miał co. Wybierał się swoją prymitywną łodzią na wędkowanie, acz znajdywał tylko pięć, sześć ryb czasami. Gdy dnia niezbyt chmurnego wyszedł na swoje wędkarskie łowy, usłyszał uwodzicielskie śpiewy dochodzące z wszystkich stron. Docierały do jego uszu, był oszołomiony. Przed jego pole widzenia wyskoczyła syrena Gericza, trzymając go za ręce z zamiarem pociągnięcia ze sobą. Zatrzymała się jednak, a jej skrzydła zatrzepotały. Ona zaś wytrzeszczyła oczy w zaskoczeniu, oszołomiona i uwiedzionna wyglądem Sorona. Zrozumiała, iż to nie ona uwiedzie Sorona, lecz to on uwiedzie ją. Zakochała się w nim, bez namysłu całując go w usta na znak jej miłości. Przez pocałunek zniknął czar, a okrutna syrena Gericza przemieniła się w piękną kobietę, którą Soron wkrótce poślubił. Na ślubie gratulowali im wszyscy mieszkańcy wioski.

*Sztuka obrazuje to, iż ludzie z chęciami mogą zmieniać innych na lepsze.*

## Sztuka pięćdziesiąta piąta. Cyrograf, piekielne bramy i geneza kręgu szaleństwa

Z tomu czwartego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Mikos Mateuszewski.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako dla dorosłych.*

**Osoby**

- Hormisdas "Gnuśny". Szlachcic Izeryjski, bogacz.

- Irenėjus. Szlachic Izeryjski, gołota, wróg Hormisdasa

- Vigilijus. syn Hormisdasa

- Agnė. Szlachcianka Izeryjska, średnio zamożna, brzydka, żona Hormisdasa.

- Sergijus. Czort

**Cyrograf i piekielne bramy**

Na posiadaniach ziemskich, nieopodal gaju egzystował Hormisdas- bogaty szlachcic. Charakter yego był podły, lichy i on sam był chciwy. Żył we domostwie bogatym wraz ze małżonką swą Agną i synem Vigilijusem. Grosza miał pod dostatkiem- mógłby oddać z majątku 1000 kur i tyle samo krów, a nie zauważyłby straty. Prowadził żywot bezmyślnie i pijacko. Dnia pewnego jego dawny przyjaciel Irenėjus postanowił kupić od Hormisdasa część ziemi, gdyż jej nie posiadał. Pijany Hormisdas odmówił, uważając cenę za zbyt małą. Wtedy też yego dawny znajomy stał się yego bezgranicznym wrogiem. Stało się tak ze względu na defraudantację ziem przez nyego od Hormisdasa. W szale "Gnuśny" - gdyż taki przydomek miał Hormisdas - zachciał go ukatrupyeć. Czort Sergijus okazję wykorzystał- przyszedł nocą do "Gnuśnego" i dał mu ofertę: W zamian za yego duszę, w okropnych cierpieniach umrze Irenėjus i rodzina yego, a Hormisdas dostanie jeszcze więcey bogactw i zełota byalego. Bez namysłu szlachcic się na to zgodził i dał na cyrografie podpis krwyą własną, i pyórem sowim. Stało sie jak myało- Irenėjus zmarł, Hormisdas stał się jeszcze bardziey bogatym... Lecz czytać nie umiał, wiync musiał wtedy czortowi uwierzyć. Na yego nieszczęście na piśmie cyrografnym był mały nadpis: Zgadzam się na stratę syna mego i stratę uczuć. Czort zabrał Irenėjusa w odmęty piekieł, by ten zasilił owe szeregi, "Gnuśny" stracił uczucia i żonę swą zabił sztyletem. Mając udać się do kręgu biesyego na oddanie duszy plan wyknuł- czorta zabiye. Gdy walka nastąpiła uczucia odzyskał a czorta na styk ubił. Przed nim- wrota piekieł.

*Sztuka przekazuje morał owy: Nie bądź lekkomyślnym*

## **Sztuka pięćdziesiąta szósta. Szalny krąg**

Z tomu czwartego pięćdziesiąciu ośmiu sztuk. Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

*Sztuka została określona jako bezpieczna dla dzieci.*

**Osoby**

-Podróżnik Nicar

-Pięć wróżek

-Czort Icraz

**Szalny krąg**

Była wiosna. Podróżnik Nicar chodził po zielonym lesie, gdzie wszystkie liście na drzewach i na ziemi zielenią promieniały. Spotkał on krąg z liści. Krąg z liści brązowych, których nigdzie indziej nie było, gdyż wszędzie leżały liście zielone. Przypatrywał się mu, aż nagle zadziwił się i postanowił wejść do środka. W kręgu bez przerwy tańczyły i bawiły się wróżki, przyśpiewując piosenki w nieznanym języku, skacząc i łapiąc się za ręce. Nicar utracił czucie w nogach i rękach i stał się sparaliżowany. Nagle, wbrew jego woli, zaczął machać rękami i podskakiwać, przeplatając nogi i lądując na palcach. Zaczął mimowolnie tańczyć bez przerwy w środku kręgu stworzonego z brązowych liści. Nie spodziewał się tego, nie chciał tak tańczyć, ale jakaś siła zmuszała go do tego. Tańczył tak bez przerwy przez dwadzieścia minut. Wymęczył się ciągłym tańcowaniem. Stracił zupełnie zmysły i oszalał. Słyszał dziwne głosy, wykrzykiwał niezrozumiałe okrzyki, do jego nosa docierały nienaturalne zapachy. Zaczął czuć trzecią rękę i nogę, jakby miał więcej palców. Trudno mu było oddychać, kompletnie oszalał. Nagle, w kręgu pojawił się czort Icraz i zabrał nieuważnego Nicara do piekła, aby tam siedział w męczarniach przez wieki.

*Sztuka ma prosty morał: Nie wykonywać działań zbyt pochopnie i uważać.*

## Sztuka pięćdziesiąta ósma. Tytuł potem wymyślę.

Z tomu czwartego pięćdziesięciu ośmiu sztuk.

Tłumaczenia na język polski użyczył Itzak Jakubowicz.

*Chelti*

**Osoby**

Osoby potem uzupełnię.

**Tytuł potem wymyślę**

W bajecznej krainie, gdzie skrzaty pomagały ludziom w codzienności i wilki żyły z owcami w zgodzie, obywatele byli szczęśliwi i nie wiedzieli nic o niebezpieczeństwach. Król dalekiego kraju czuł się zaniepokojony rozwojem bajecznej krainy i poprosił boga zła, aby ten zesłał na krainę chaos i nieszczęście. Bóg zła wysłuchał jego prośby i zesłał na krainę trzygłowego smoka ziejącego ogniem. Król wysyłał wielu śmiałków, aby pokonać potwora, ale

*Chelti zmarł podczas pisania tej sztuki, więc nie została dokończona. Tytuły i osoby do wymyślenia są celowym zabiegiem.*