Judo

**Judo** hay **Nhu đạo** ( (Nhu đạo) *Jūdō*?) là một môn võ thuật của người Nhật Bản do võ sư đồng thời là giáo sư môn thể chất Kano Jigoro sáng lập ra vào năm 1882 trên nền tảng môn võ cổ truyền **Nhu thuật** ( *jūjutsu*?). *Jū* (nhu) có nghĩa là "mềm dẻo, khéo léo, uyển chuyển"; *dō* (đạo) là "con đường", nghĩa chuyển là "nghệ thuật". Với mục đích "lấy nhu thắng cương", Jūjutsu là một môn võ chiến đấu với những đòn như bẻ tay, bẻ cổ,... dễ gây tổn thương cho võ sinh, nên Kano đã bỏ bớt các yếu tố bạo lực đó và làm cho Judo mang tinh thần thể thao nhiều hơn. Môn Jūdō không dùng binh khí mà các đòn tấn công chủ yếu là quật ngã, đè, siết cổ và khóa tay, chân. Các đòn chém và đâm dùng bàn tay và bàn chân cũng như vũ khí phòng thủ là một phần của Judo, nhưng chỉ trong các bài "hình" sắp xếp trước (*kata*, 形) và không được phép trong các cuộc thi Judo hoặc tập luyện (*randori*, 乱取り). Một học viên Judo được gọi là một **Jūdō-ka** ( (Nhu đạo gia)?). Judo là hình thức đấu vật áo khoác được thi đấu quốc tế nhất trên thế giới hiện nay.

Đây là môn võ tương tự Thái cực quyền với phương châm "lấy nhu thắng cương", "tá lực đả lực" (mượn sức đánh sức), "tứ lạng bát thiên cân" (bốn lạng đẩy ngàn cân) v.v. Ứng dụng chủ yếu vào việc tự vệ bản thân, rèn luyện sức khỏe, độ khéo léo và tinh thần. Jūdō nhanh chóng được chính phủ Nhật Bản xem như quốc võ và phổ biến trên khắp thế giới và có mặt tại Olympic tại Tokyo vào năm 1964. Đến năm 1988, Jūdō nữ được đưa vào thi đấu chính thức trong Olympic. Năm 1956, Liên đoàn Judo Quốc tế (IJF) được thành lập. Hiện nay IJF có 112 nước thành viên trong đó có Việt Nam.

Triết lý và phương pháp sư phạm tiếp theo được phát triển cho Judo đã trở thành mô hình cho các môn võ thuật Nhật Bản hiện đại khác được phát triển từ Koryu (古流, trường học truyền thống). Sự phổ biến trên toàn thế giới của Judo đã dẫn đến sự phát triển của một số nhánh như Sambo và Brazil jiu-jitsu.

## 10 điều tâm niệm của Jūdō

Đây là 10 điều tâm niệm mà mỗi võ sinh Jūdō phải thuộc lòng:

1. Tôn trọng kỉ luật, nội quy nhà trường.
2. Kính thầy yêu bạn, bênh vực người yếu đuối.
3. Kính trọng các bạn trong môn phái võ nghệ khác.
4. Ngoài những trận đấu giao hữu, tuyệt nhiên không thách đấu với bất kì ai.
5. Thắng không kiêu, bại không nản, lúc nào cũng phải bình tĩnh.
6. Chỉ tự vệ trong trường hợp bị tấn công, luôn dung thứ người thất thế.
7. Luôn luôn tự rèn luyện để thân thể khỏe mạnh, tư tưởng ngay thẳng trong sạch khoan dung, tính nết nhẫn nhục, nhu hào và kiên trì.
8. Nghe lời nói tư lợi thì ngoảnh mặt đi, khi bàn việc công thì băng mình tới.
9. Thà chịu thiệt hại còn hơn làm điều hèn nhát, bất công.
10. Mục tiêu của võ sinh Jūdō là Nhân-Trí-Dũng

Người luyện môn Jūdō khi còn được học ở võ đường hay khi đã vào đời phải luôn luôn ghi nhớ những điều tam niệm để tu thân, hành xử việc đời và giúp ích cho xã hội.

## Đạo Trường Jūdō

Như mọi môn võ đạo khác của Nhật Bản (Karate, Aikido, Kendo,...), phòng tập Jūdō cũng gọi là *Đạo Trường* ( *Dōjō*?). Từ này còn có ý nghĩa hướng dẫn kỹ thuật và lối sống của võ sinh Judo.

Đạo Trường là 1 căn phòng rộng rãi, sáng sủa và trang nghiêm. Sàn tập được phủ thảm Tatami, một loại thảm đặc biệt để khi ngã không đau. Trước khi vào Đạo Trường học viên phải thay võ phục sạch sẽ, đầu tóc gọn gàng, móng tay, móng chân cắt ngắn, không mang đồ trang sức, kim loại trên người. Bất cứ ai khi bước vào hoặc rời khỏi Đạo Trường phải cúi đầu chào theo nghi lễ Jūdō.

## Hệ thống phân hạng và hạng cân

Đẳng cấp trong Jūdō thể hiện trình độ kỹ thuật và khả năng thi đấu của mỗi võ sĩ. Từ đai vàng đến đai nâu, cuộc thi đấu tổ chức ở phòng tập và do võ sư trực tiếp dạy mình thăng cấp cho.

Từ đai nâu đến đai đen võ sĩ phải thi đấu trước một hội đồng có uy tín. Việc thăng đẳng cấp này có quy định về quốc tế.

Đẳng cấp Jūdō được ấn định như sau:

* Cấp 6: Đai trắng
* Cấp 5: Đai vàng
* Cấp 4: Đai cam
* Cấp 3: Đai xanh lá cây
* Cấp 2: Đai xanh lam
* Cấp 1: Đai nâu

Từ 1 đẳng đến 5 đẳng đai đen thì có các vạch trắng.

Từ 6 đến 8 đẳng đai đoạn đỏ, đoạn trắng.

Từ 9 đẳng đến 10 đẳng đai màu đỏ.

## Đòn thế Jūdō

Đòn thế Judo - *Jūdō-waza* (柔道技 (Nhu đạo kỹ)?) gồm có 2 phần chính:

* Nhóm kỹ thuật quật (vật, ném) - *nage-waza* (投げ技 (Đầu kỹ)?)
* Nhóm kỹ thuật khống chế/khoá siết - *katame-waza* (固技 (Cố kỹ)?)
* Nhóm kỹ thuật đánh bằng chân/tay/cơ thể - *atemi-waza* (当て身技 (Đương Thân kỹ)?)

### Nage-waza

Trong các đòn ném Nage-waza (hay đòn vật, đòn quật) được chia ra thành 2 nhóm: nhóm đòn đứng và nhóm đòn hi sinh.

+ Trong nhóm đòn đứng (Ta'ichi-waza) có các bộ đòn:

* Nhóm đòn chân (Ashi-waza)
* Nhóm đòn hông (Koshi-waza)
* Nhóm đòn tay (Te-waza)

+ Trong nhóm đòn hi sinh (Sutemi-waza) có các bộ đòn:

* Nhóm đòn hi sinh ngã sau (Matsuemi-waza)
* Nhóm đòn hi sinh ngã nghiêng (Yokotsutemi-waza)

### Katame-waza

* Nhóm đòn đè (Osaekomi-waza)
* Nhóm đòn xiết cổ (Shime-waza)
* Nhóm đòn khoá bẻ khớp (Kansetsu-waza)