Kontrowersja Marilyn Manson-Columbine

**Kontrowersja Marilyn Manson-Columbine** – kontrowersja, która powstała po masakrze w Columbine High School, a która dotyczyła rzekomego wpływu muzyki industrialnej granej przez zespół Marilyn Manson (ale także inne zespoły industrialne jak KMFDM) na działania sprawców tej masakry Erica Harrisa i Dylana Klebolda.

## Tło

Marilyn Manson to założony w 1989 roku na Florydzie zespół muzyczny grający muzykę będącą mieszanką rocka industrialnego, gotyku, heavy metalu, hardcore'a i shock-rocka. W trakcie pierwszych kilku lat działalności, dał się on poznać jako jeden z najbardziej kontrowersyjnych zespołów muzycznych w historii. Koncerty często były okraszane szokującymi wystąpieniami członków zespołu takimi jak publiczne prezentowanie zachowań seksualnych, posługiwanie się przedmiotami religijnymi, używanie wulgaryzmów, a także nawiązaniami do kontrowersyjnych tematów takich jak morderstwa, narkotyki, seks czy satanizm. Założycielem zespołu i jego frontmanem jest Brian Warner lepiej znany właśnie jako Marilyn Manson (pseudonim jest połączeniem imienia amerykańskiej aktorki i piosenkarki Marilyn Monroe i guru-psychopaty Charlesa Mansona), od którego pseudonimu nazwę wziął także sam zespół. Marilyn Manson był bardzo krytykowany przez kulturowych konserwatystów i prawicę religijną w USA, koncerty grupy były regularnie pikietowane przez organizacje religijne (w tym skrajne i nienawistne organizacje religijne jak Kościół Baptystyczny Westboro). Zespół stał się symbolem wyalienowanej szkolnej młodzieży i wyrzutków z subkultur gotyckiej, emo czy metalowej, którzy byli w latach 90. coraz mocniej prześladowani w wielu szkołach w kraju ze względu na ich styl ubierania się i nonkonformizm.

Już wcześniej Mansonowi zarzucano zachęcanie do przemocy, co jednak nie miało podstaw w rzeczywistości. Muzyk bowiem poruszał jedynie kontrowersyjne tematy i prezentował sobą szokujące i nieprzyzwoite publicznie zachowania, ale nie promował przemocy wobec innych. Mansona oskarżano już po strzelaninie w Heath High School z 1997 roku, kiedy 14-letni Michael Carneal zabił w szkole 3 osoby i ranił 5 innych, o zachęcanie nastolatka do przemocy gdyż odkryto iż sprawca strzelaniny miał płyty z utworami grupy i pobrany zapis wideo niektórych bardzo kontrowersyjnych koncertów na pamięci jego komputera.

W momencie, w którym wydarzyła się masakra w Columbine, zespół odbywał właśnie trasę koncertową zatytułowaną *Rock Is Dead Tour*. W Denver w Kolorado zespół miał wystąpić 28 kwietnia, ale odwołał koncert z szacunku dla rodzin osób zabitych w strzelaninie.

## Masakra w Columbine i nagonka

W dniu 20 kwietnia 1999 roku Eric Harris i Dylan Klebold zastrzelili w Columbine High School 13 osób, 24 ranili, a następnie popełnili samobójstwo.

Media w pierwszych godzinach, dniach i tygodniach po ujawnieniu tożsamości sprawców podawały błędnie, że byli oni rzekomo członkami *szkolnych gotyckich kultów* oraz tak zwanej Mafii Długich Płaszczy. W rzeczywistości Harris i Klebold nie utożsamiali się specjalnie z subkulturą gotycką, a jedynie często chodzili w długich czarnych płaszczach. Często słuchali lub stykali się z muzyką industrialną lub industrialno-gotycką, lubiąc ten gatunek i posiadając fascynację niektórymi elementami tego stylu, ale nie ma żadnych dowodów, by byli fanatykami takiego sposobu ubierania się czy tej subkultury. Nie byli też członkami Mafii Długich Płaszczy, a jedynie przyjaźnili się z niektórymi jej członkami. Media podawały także inne błędne informacje - mówiono, że sprawcy malowali się na gotycko, nosili koszulki Marilyn Mansona podczas ich ataku, albo iż wznosili okrzyki na cześć tego artysty. Nic z tego nie zostało potwierdzone i były to fake newsy. Nie ma żadnych dowodów na malowanie się sprawców na gotycko, nie mieli oni na sobie koszulek zespołu podczas masakry, ani nie wznosili okrzyków na cześć Mansona, a przynajmniej nic takiego nie zostało potwierdzone przez świadków ani w oficjalnym raporcie. Media jednak kontynuowały nagonkę na artystę i jego zespół, tworząc sensacyjnie brzmiące nagłówki. Jedna z gazet napisała nawet: *Czczący diabła maniak kazał zabijać tym dzieciom*. Manson potępił zamach i zdecydowanie odciął się od zarzutów ze strony mediów. W końcu działania przeciwko zespołowi, w reakcji na masakrę, próbowali podejmować konserwatywni politycy z Partii Republikańskiej, mniejszościowego konserwatywnego skrzydła Partii Demokratycznej, katoliccy i protestanccy księża i pastorowie, a nawet członkowie komisji senackiej do spraw zwalczania przemocy wśród nieletnich.

Po fakcie okazało się, że sprawcy nie byli wielkimi fanami Marilyn Mansona. Przede wszystkim lubili zespoły KMFDM i Nine Inch Nails, a także szereg innych artystów grających rock industrialny i alternatywny. Harris wspomniał raz o zespole Marilyn Manson w jednym z wypracowań i są dowody na to, że go słuchał. Równocześnie kilka razy określił zespół jako, tu cytat, zbyt *pedalski*, odnosząc się do licznych incydentów z koncertów grupy gdzie muzycy płci męskiej wyjawiali wobec siebie nawzajem publicznie zachowania seksualne w celu wywołania szoku. Klebold częściej słuchał Mansona, posiadał plakat zespołu w pokoju, ale również nie był wielkim jego fanem.

## Odpowiedź Mansona

Manson nie wypowiadał się zbyt często i nie odnosił się do stawianych mu zarzutów tuż po tej masakrze, jak sam twierdził, z powodu chęci oddania przez niego szacunku dla rodzin osób zabitych. W wywiadzie z 2001 roku zaprzeczył, że muzyka jego zespołu mogła w jakikolwiek sposób sprowokować sprawców do popełnienia tego ataku. Zwrócił uwagę na problemy młodych ludzi i ich niezrozumienie, uważając siebie za kozła ofiarnego w tej sytuacji. Uważał też, że sprawcy chcieli sławy przez dokonanie ataku, a media doskonale spełniły ich oczekiwania, odnosząc się przy tym m.in. do okładki tygodnika *Time*, który po masakrze na pierwszej stronie umieścił ogromne wizerunki dwóch sprawców wraz z sensacyjnymi teoriami odnośnie motywów.

Przez ponad rok po masakrze nastał okres względnej ciszy na temat zespołu Mansona. Po raz pierwszy od masakry zespół wystąpił w czerwcu 2001 roku na Ozzfest w Denver w Kolorado. Spotkało się to z dużymi kontrowersjami, a miejscowi politycy i organizacje religijne usiłowały uniemożliwić muzykowi i zespołowi występ. Ostatecznie zespół wystąpił, ale koncert wielokrotnie próbowano zakłócać. Muzyk, pytany później przez reporterów i osoby reprezentujące w sprawach sądowych rodziny ofiar Columbine, skrytykował także organizacje religijne i ich sposób myślenia na temat ich wiary, co dodatkowo wywołało kontrowersje.

Manson pojawił się w filmie *Zabawy z bronią* Michaela Moore'a z 2002 roku. Po raz kolejny uznał siebie za niesłusznie obwinionego o masakrę i stwierdził, że nagonka na niego mogła być po części chęcią przykrycia tematu bombardowań, których dopuszczały się w tym samym okresie wojska amerykańskie i NATO w Kosowie podczas tamtejszej wojny. Kiedy Moore zapytał Mansona, co powiedziałby rodzinom ofiar strzelaniny i sprawcom, ten odpowiedział: *Nie powiedziałbym ani jednego słowa. Wysłuchałbym, co oni natomiast chcą powiedzieć, a tego nikt nie uczynił*. W innych wywiadach stwierdził, że jego perypetie z masakrą i nagonką na niego nieomal zniszczyły jego karierę.

## Pokłosie

Medialna nagonka przeciwko Mansonowi zapisała się w historii dziennikarstwa jako przykład wyjątkowej nierzetelności i poszukiwania taniej sensacji bez sprawdzania żadnych faktów. Niemalże wszystkie zarzuty odnośnie Mansona i rzekomego sprowokowania sprawców przez teksty jego piosenek okazały się w całości sfałszowane. Muzyk przyznał, że po masakrze czuł się zaszczuty i obawiał się o własne bezpieczeństwo na koncertach.

Krótko po masakrze w Columbine zespół wydał teledysk do *The Fight Song* z jego albumu *Holy Wood (In the Shadow of the Valley of Death)*, w którym nawiązał do mitu walczących ze sobą szkolnych osiłków i gotów-wyrzutków, który narósł wokół ataku na szkołę Columbine. Manson później zaprzeczał, że inspirował się chęcią przedstawienia tego w kontekście Columbine.

Manson kontynuował karierę i wydawał następne albumy, ale w latach 2010-2019 jego popularność nieco spadła i przez pewne okresy czasu było o nim względnie cicho; na początku XXI wieku nawiązał współpracę z mainstreamowymi amerykańskimi artystami. W 2021 roku został oskarżony o gwałt na byłych partnerkach i wydano za nim nakaz aresztowania z tego powodu.