Minh Nhân Tông Bản kỷ

Nhân tông Kính Thiên Thể Đạo Thuần Thành Chí Đức Hoằng Văn Khâm Võ Chương Thánh Đạt Hiếu Chiêu Hoàng đế, húy Cao Sí, con trai lớn Thành tổ. Mẹ Nhân Hiếu Văn Hoàng hậu, mộng găp người mặc áo mũ cầm khuê . Vào mà sinh đế. Từ nhỏ đoan trọng trầm tĩnh, lời nói nhẹ.Lớn lên tập bắn cung, bắn là trúng đích. Học vấn tốt, cùng nho thần giảng luận không nghỉ.

Năm Hồng Võ thứ 28(năm 1395), sách phong Yến thế tử. Từng mệnh cùng ba Thế tử Tần, Tấn, Chu tam phân duyệt vệ sĩ, về chỉ có mình.Hỏi thì đáp rằng: “Ngày cực lạnh, đợi sau triều thực mới duyệt, thì chết mất.” Lại mệnh phân duyệt chương tấu, chỉ chọn gần với lợi bệnh quân dân tấu trình. Hoặc văn tự có sai lầm, không nghe thấy. Thái tổ lấy làm kỳ hỏi: “Cháu lười biếng chăng?” Đối rằng: “Không dám lười biếng, quan tâm ít qua không đủ phạm thiên đức.” Lại từng hỏi: “ Thời Nghiêu, Thang hạn nước, bách tính dựa vào gì?” Đáp rằng: “Dựa vào chính trị thươn dân của thánh nhân.” Thái tổ mừng nói: “Cháu có nhận thức của bậc quân nhân đấy”.

Thành tổ cử binh, Thế tử thủ Bắc Bình,đối đãi binh sĩ rất tốt, lấy vạn người đấu lại 50 vạn quân của Lý Cảnh Long, thành mới toàn. Trước đó,Quận vương Cao Hú, Cao Toại đều được Thành tổ sùng ái. Mà Cao Hú theo quân có công,bọn hoạn tự Hoàng Nghiễm theo đảng Cao Toại, âm mưu đoạt đích,gièm pha Thế tử. Gặp lúc Triều đình tứ Thế tử thư, làm ly gián. Thế tử không mở ra xem, dâng lên trên.Còn Nghiễm mật báo trước Thành tổ rằng: “Thế tử thông đồng với Triều đình, Sử giả đến đấy.”Không lâu sau,sứ mà Thế tử sai đến cũng đến nơi . Thành tổ xem qua thư, bèn than rằng: “Chút nữa thì giết con ta.” Thành tổ dời, lấy Bắc Bình làm Bắc Kinh, vẫn mệnh cư thủ.

Tháng hai năm Vĩnh Lạc thứ hai (năm 1404), bắt đầu triệu đến kinh, lập làm Hoàng thái tử. Thành tổ nhiều lần bắc chinh, mệnh chi giám quốc, giảm nhiều chính trị. Hạn hán ở khắp nơi, triếp khiển chẩn cho người nghèo, người nghe thương cảm. Mà Cao Hú, Cao Toại cùng đảng ngày ngày xàm tấu. Hoặc vấn thái tử: “Người biết có người xàm tấu?” Viết: “Không biết, ta chỉ biết tận chức mà làm mà thôi”.

Năm thứ mười(năm 1412), bắc chinh về, lấy thái tử sai sứ hậu kỳ, thả thư tấu thất từ, tất trưng cung liêu Hoàng Hoài Trúc hạ ngục. Năm thứ mười lăm(năm 1417), Cao Hú có tội dời Lạc An. Năm sau,bọn Hoàng Nghiễm lại nói xấu Thái tử thích xá tội nhân, cung liêu nhiều người chết. Thị lang Hồ Oanh phụng mệnh điều tra, mật sơ Thái tử thành kính hiếu cẩn thất sự dĩ văn, Thành tổ mới thả. Sau đó bọn Hoàng Nghiễm mưu lập Cao Toại, sự giác phục tru, Cao Toại được Thái tử xin mới được miễn, từ đây Thái tử bắt đầu an.

Tháng bảy năm hai mươi hai(năm 1421),Thành tổ băng ở Du Mộc Xuyên. Giáp thìn tháng tám, di chiếu đến, khiển Hoàng thái tôn nghênh tang Khai Bình. Đinh mùi, tha ngục cho bọn Hạ Nguyên Cát . Đinh tỵ, tức Hoàng đế vị. Đại xá thiên hạ, lấy năm sau làm Hồng Hi nguyên niên. Bãi Tây Dương Bảo thuyền, dời thị mã phía tây Vân Nam, Giao Chỉ làm việc. Mậu ngọ, phục quancho Hạ Nguyên Cát, Ngô Trung. Kỷ mùi,Võ An hầu Trịnh Hanh trấn Đại Đồng, Bảo Định hầu Mạnh Anh trấn Giao Chỉ, Tương Thành bá Lý Long trấn Sơn Hải, Võ Tiến bá Chu Vinh trấn Liêu Đông. Lại thiết đặt quan Tam công, Tam cô, lấy công, hầu, bá, thượng thư kiêm nhiệm. Tiến Dương Vinh Thái thường tự khanh, Kim Ấu Tư Hộ bộ Thị lang, kiêm Đại học sĩ như cũ, Dương Sĩ Kỳ làm Lễ bộ Tả Thị lang kiêm Hoa Cái điện Đại học sĩ, Hoàng Hoài Thông chính sử kiêm Võ Anh điện Đại học sĩ, đều chấp chưởng Nội chế, Dương Phổ làm Hàn lâm Học sĩ. Tân dậu, Trấn Viễn hầu Cố Hưng Tổ sung Tổng binh quan, thảo Quảng Tây bạn man. Giáp tý, cắt chức quan tham. Ất sửu, triệu Hán vương Cao Hú phó kinh. Mậu thìn, quan lại trích những người thuộc quân tịch thả về quê. Kỷ tỵ, chiếu văn thần bảy mươi tuổi về hưu. Quý dậu tháng chín,Giao Chỉ Đô chỉ huy Phương Chính chiến Lê Lợi ở Trà Lung châu, bị bại, Chỉ huy đồng tri Ngũ Vân Lực chết trận. Bính tý, triệu Thượng thư hoàng phúc ở Giao Chỉ. Canh thìn, nước ngập Khai Phong, miễn thuế lương, khiển Hữu đô ngự sử Vương Chương phát chẩn. Nhâm ngọ, sắc các vật từng dùng ở Kim Quan ty ở chỗ sinh ra cần liệt kê đến thành, khoa phái bệnh dân giả tội không tha. Quý mùi, Lễ bộ Thượng thư Lữ Chấn xin từ quan,không cho. Ất dậu, tăng các vương tuế lộc. Bính tuất, thấy cảnh hiến quan chuẩn bị nhậm chức ở ngoài, mệnh bọn Cấp sự trung Tiêu Kỳ 35 người làm quan ở châu huyện. Đinh hợi, Lê Lợi cướp Thanh Hóa, Đô chỉ huy đồng tri Trần Trung chết trận. Mậu tý, bắt đầu thiết phòng vệ cho Nam Kinh, lấy Tương Thành bá Lý Long làm việc ấy. Ất mùi, khen trong Kỳ dân đã nuôi ngựa quan ở các vệ sở. Mậu tuất, tứ Lại bộ Thượng thư Kiển Nghĩa cùng Dương Sĩ Kỳ, Dương Vinh, Kim Ấu Tư mỗi người một tấm chương biểu bằng bạc, viết “Thằng khiên củ mâu”, dụ lấy hiệp tâm tán vụ, phàm có lời nào thiếu sót, dụng ấn mật phong lại để xem xét.

Nhâm dần tháng mười đông, bãi bỏ gian kim ngân ở dân thành, bỏ hai căn khố trong Hộ bộ. Quý mão, chiếu thiên hạ các ty vệ sở tu sửa thành trì. Mậu thân, Thông chính xin lấy chương tấu lượng mưa bốn phương thu trữ ở Sự trung. Đế nói:

-Tổ tông lệnh thiên hạ tấu lượng mưa, muốn biết hạn hán, để thi hành cái chính trị chẩn dân. Gom ở Thông chính ty, đã mất đi rồi,nay lại lệnh thu trữ, thị dục thượng chi nhân chung bất tri dã. Tự kim tấu chí tức dĩ văn.

Kỷ dậu, sách phi Trương thị làm Hoàng hậu. Nhâm tý, lập con trưởng Chiêm Cơ làm Hoàng thái tử. Phong con Chiêm Anh làm Trịnh vương, Chiêm Dung Việt vương, Chiêm Thiện Tương vương, Chiêm Cang Kinh vương, Chiêm Áo Hoài vương, Chiêm Khải Đằng vương, Chiêm Ký Lương vương, Chiêm Duyên Vệ vương. Ất mão, chiếu quan trong ngoài tiến cử hiền tài, tiến cử nghiêm khắc sẽ có tội. Đinh tị, lệnh Tam pháp ty cùng Đại học sĩ, Phủ, Bộ, Thông chính, Lục khoa ở Thừa Thiên môn ghi chép tù,soạn làm lệnh. Canh thân, tăng kho gạo Kinh quan cùng quân sĩ . Đinh mão, đề bạt bọn Giám sinh Từ Vĩnh Tiềm hai mươi người làm Cấp sự trung.Cuối tháng 11 nhâm thân, chiếu Lễ bộ:

-Gia đình các thần thời Kiến Văn ở Giáo phường ty, Cẩm y vệ, Hoán y cục cùng tập tượng,nhà công thần làm nô, đều cho làm dân,trở về điền thổ. Những người bị đày cũng bị như vậy.

Quý dậu, chiếu Hữu ty:

-Điều chính lệnh không thường nghe dân, phàm có nơi bị tai không phát chẩn,có tội.

A Lỗ Đài đến cống mã. Giáp tuất, chiếu quần thần ngôn thời chính khuyết thất. Ất hợi, xá Ngột Lương Cáp tội. Thủy mệnh cận kỳ chư vệ quan quân canh phiên nghệ kinh sư thao luyện. Bính tý, khiển Ngự sử tuần sát biên vệ. Quý vị, khiển Ngự sử phân tuần thiên hạ, khảo sát quan lại. Bính tuất, tứ Hộ bộ Thượng thư Hạ Nguyên Cát chương tấu bằng bạc “Thằng khiên củ mâu”. Kỷ sửu, Lễ bộ tấu mùa đông xin thu mừng, không cho. Canh dần, sắc các tướng nghiêm biên bị. Tân mão, cấm sở ty đóng quân ở ruộng. Nhâm thần, Đô đốc Phương Chính cùng Vinh Xương bá Trần Trí trấn Giao Chỉ. Tháng ấy, dụ Kiển Nghĩa, Dương Sĩ Kỳ, Hạ Nguyên Cát, Dương Vinh, Kim Ấu Tư rằng:

-Tiền thế nhân chủ, hoặc từ đời cháu, lời ác lời thẳng, thần dưới tướng cùng phụ,lấy chí vào bại. Liên lụy các khanh dùng làm ngừa-lại dụ Sĩ Kỳ-Thời gian ngắn quần thần trong lòng trung ái, trẫm có phần hối hận,mà người tiến ngôn đã đến,lòng trẫm rất lo.”

Tháng mười hai quý mão,cho phép gia đình các thần Kiến Văn ở biên, lưu lại một người, còn lại được tự do. Tân hợi, nêu ra tên tam ty quan thiên hạ ở phía tây Phụng Thiên môn. Quý sửu, miễn thuế lương nơi bị tai nạn. Canh thân, táng Văn Hoàng đế ở Trường lăng. Bính dần, Trấn Viễn hầu Cố Hưng Tổ phá Bình Lạc,man ở Tầm châu.

Năm ấy, Đinh Điền, Lưu Cầu, Chiêm Thành, Cáp Mật, Cổ Ma Lạt Lãng, Mãn Lạt Gia, Tô Lộc, Ngõa Lạt nhập cống.

Cuối ngày nhâm thân tháng giêng năm Hồng Hi nguyên niên(năm 1422), đến cửa Phụng Thiên thụ triều, không làm nhạc. Ất hợi, sắc nội ngoại quần thần nên đề cử chức nghiệp. Kỷ mão, hưởng Thái miếu. Kiến Hoằng Văn các, mệnh nho thần đến trực, Dương Phổ chưởng các sự. Quý mùi, tuyết rơi không ngừng, sắc quần thần sửa tỉnh. Bính tuất, tế cáo trời đất ở Nam Giao. Phụng Thái tổ, Thái tông phối. Nhâm thìn, triều thần có nhiều người xin về quê tứ tiến có sai lệch, để làm lệnh. Kỷ hợi, Bố chính sứ Chu Càn, Án sát sử Hồ Khái, Tham chính Diệp Xuân tuần thị Nam Kỳ, Chiết Giang. Tân sửu tháng hai, ban Tướng quân ấn cho các tướng ở biên. Mậu thân, tế xã tắc. Mệnh thái giám Trịnh Hòa thủ bị Nam Kinh. Bính thìn, cày tá điền. Bính dần, Thái Tông thần chủ phụ Thái miếu. Tháng ấy, Nam Kinh bị động đất. Nhâm thân tháng ba, tiền Quang lộc thự Thừa Quyền Cẩn do có hiếu thăng Văn hoa điện Đại học sĩ. Đinh sửu, cầu nói thật. Mậu tý, Long Bình mất mùa, Hộ bộ xin vay lương của quan. Đế nói:

-Lập tức phát chẩn,sao lại vay.

Kỷ sửu, chiếu rằng:

-Người làm hình nên cấm bạo chỉ tà, dậy dân làm thiện,không phải tru sát. Lại hoặc học văn tinh thâm, gây ra nhiều án oan, trẫm cực mẫn cảm. Đến nay tất cả y luật định tội. Hoặc trẫm quá ác độc, pháp ngoại dụng hình, pháp ty chấp tấu. Tấu đến năm lần không nghe, đồng tam công, đại thần chấp tấu, ắt sẽ nghe mà thôi. Các ty không được đánh roi cầm tù cùng gia nhập cung hình. Có kẻ tự thiến không phải hiéu. Không mưu phản.Đừng liên lụy người khác.Thịnh thế từ xưa,phải nghe lời dân nói, dụng ty giới cảnh. Nay kẻ gian vô số, vu rằng phỉ báng, pháp lại khắc thâm, đoán luyện thành ngục. Hình mà không đúng, dân ắt không đặt điều, cấm các phỉ báng khác, có kẻ cáo nhất thiết vật trị.

Canh dần, Dương võ hầu Tiết Lộc làm Trấn sóc Đại tướng quân, suất sư tuần biên giới Khai Bình, Đại Đồng. Tân mão, Tham tướng An bình bá Lý An cùng Vinh xương bá Trần Trí đồng trấn Giao Chỉ. Mậu tuất, dẫn về đô Nam Kinh, chiếu Bắc Kinh các ty tất xưng Hành tại, phục Bắc Kinh Hành bộ cùng Hành hậu quân Đô đốc phủ. Tháng ấy, Nam Kinh nhiều lần động đất.

Nhâm dần mùa hè tháng tư, đế nghe dân ở Sơn Đông cùng Hoài, Từ dân kém ăn, hữu ty trưng hạ thuế gấp rút, bèn ngự Tây Giác môn chiếu đại học sĩ Dương Sĩ Kỳ thảo chiếu, miễn một nửa thuế hè cùng khoa lương năm nay. Sĩ Kỳ nói:

-Thượng ân đến rồi, nhưng cần nghe lời nói của hại bộ Hộ, Công.

Đế nói:

-Cứu dân như cứu lửa, không thể trì nghi. Hữu ty lo nước dùng không đủ,ắt có ý đợi không được.

Thú mệnh Trung quan lấy bút, lệnh Sĩ Kỳ ở môn lâu thư chiếu. Đế xem xong, tức dụng tỉ ấn bên ngoài. Sĩ Kỳ nói:

-Nay có thể nói bộ thần rồi.

Thiết Bắc Kinh Hành Đô sát viện. Nhâm tý, mệnh Hoàng thái tử yết Hiếu lăng,xong ở thủ Nam Kinh. Mậu ngọ, như Thiên Thọ sơn, yết Trường lăng. Kỷ hợi, về cung. Tháng ấy,phát chẩn Hà Nam cùng Đại Danh. Nam Kinh nhiều lần bị động đất. Kỷ mão tháng năm, Thị độc Lý Thời Miễn, Thị giảng La Nhữ Kính lấy việc nói cải Ngự sử, tầm hạ ngục. Canh thìn, đế không khỏe, khiển sử triệu Hoàng thái tử ở Nam Kinh. Tân tỵ,hôn mê nặng, di chiếu truyền vị cho Hoàng thái tử. Ngày ấy, băng ở Ẩm an điện, năm bốn mươi tám,

kỷ tỵ thu tháng bảy, dâng tôn thụy, miếu hiệu Nhân tông, táng Hiến lăng.