Królestwo Oranii

**Królestwo Oranii, Orania** - państwo o ustroju monarchii absolutnej istniejące w latach 578-766. Stolicą państwa była Vandirtama. Oranie - lud zamieszkujący królestwo - to potomkowie Harasów, którzy po upadku tej cywilizacji zamieszkiwali jej dawne tereny. Oranie zbuntowali się przeciwko Królestwu Laposu Południowego, czym spowodowali przemiany polityczno-społeczne w tym państwie, zakończone powstaniem Konfederacji Polis. Państwo prowadziło w następnych stuleciach wielkie podboje i doprowadzając m.in. do rozpadu Królestwa Novigradzkiego. Po kryzysie w I połowie VIII wieku Orania zaczęła słabnąć, upadając ostatecznie w roku 766, tuż po zakończeniu II Wojny Logańskiej.

## Historia

### Wojna z Novigradem

W roku 591 roku Oranie pod wodzą księcia Garnala przeprowadzili pierwszą wyprawę wojenną na sąsiednie Królestwo Novigradzkie. Niezwykły przypadek sprawił, że wiosenne wylewy rzek rozpoczęły się wcześniej niż zwykle, uniemożliwiając wojownikom sforsowanie oddzielającej ich od Novigradu Chahyadi [Chachladi]. Żołnierze borykali się z brakiem zaopatrzenia, co zmusiło ich do powrotu do domu. Klęska operacji skłoniła Oran do umocnienia własnej armii i obrony kraju. Do końca VI wieku zbudowano ponad 100 grodów i warowni, które uniemożliwiły najeźdźcom z Północy dalsze atakowanie terytoriów sąsiada. Kolejna wyprawa rozpoczęła się zimą 599 roku – na czele wyprawy stanął Hentel Zwycięzca, kuzyn Garnala. Wojownicy wykorzystali zamarznięte rzeki by przejść na ich drugą stronę i dokonać inwazji. Będące dotychczas w ofensywie Królestwo Novigradzkie nie przywiodło do prowadzenia wojen (tym bardziej obronnych) o tej porze roku i było zmuszone do odwrotu. Oranie dotarli aż do miasteczka Kipashabo, które z uwagi na bycie dużym portem i siedzibą lorda Artouisa (przywódcy klanu Felengardów) było ważną osadą w tym regionie. Dopiero niedaleko tego miasta musieli obronić się przed zmasowanym kontratakiem wroga. Ogromne straty w ludziach i sprzęcie zmusiły ich do wstrzymania wyprawy na jakiś czas. W 602 roku nowy król Novigradu – Wallens VIII – postanowił położyć kres najazdom Oranów, wypowiadając królestwu regularną wojnę. Zrobił tak, mimo że większość sił KN była nadal zaangażowana w konflikt z Imperium Bazylejskim, ponieważ uznał, że jego armia jest niepokonana i poradzi sobie na pewno z „dzikimi hordami” z południa. Tak się jednak niestało – jeszcze w tym samym roku ruszyła III, ostatnia, wyprawa, która jak się okazało była najkrwawsza i decydująca. Trwające miedzy 602 a 605 rokiem starcia były, wbrew przewidywaniom obserwatorów z zewnątrz, jednym wielkim pasmem zwycięstw Oranii, a za razem pasmem klęsk Novigradu. Podczas drugiej bitwy o Kipashabo licząca 70 000 ludzi armia króla Wallensa VIII została upokorzona i praktycznie zupełnie rozbita, a Sirt poddało się bez walki. Do największej bitwy miało jednak dopiero dojść. Pod koniec września 605 roku rycerze orańscy podeszli niedaleko murów Novigradu, jednak z uwagi na wyczerpanie nieustannymi podbojami zdecydowali się wstrzymać z uderzeniem kilka dni. Przeciwnicy skorzystali z nadarzającej się okazji, organizując obronę miasta oraz ewakuując z grodu arystokratów, a wraz z nimi wszystkie cenne przedmioty zdatne do przewiezienia. Większość dzieł sztuki trafiła do przywódców klanów, którzy znaleźli dla nich dogodne kryjówki. Niektóre wywieziono za granicę, gdzie część przepadła bez śladu, a część powróciła potem do Najstarszego Miasta.

W na początku października dokonano pierwszej inwazji na miasto, która zakończyła się fiaskiem. Oranie ponieśli duże straty i musieli się wycofać. Drugi, trzeci, czwarty atak przyniosły podobne skutki – Novigrad bronił się na każdy możliwy sposób, biorąc wojów nawet z takich warstw społecznych jak chłopi czy mieszczanie. W bitwie brał udział też sam król Wallens VIII, czujący się moralnie zobowiązany do obrony najważniejszego grodu w kraju. Mijał kolejny miesiąc walk, a starcie pod Najstarszym Miastem nie było rozstrzygniecie. Dowódcy orańscy głowili się, co można zrobić by wygrać. Pomoc przyszła z zaskakującej strony, a mianowicie od królowej Perrany, żony Wallensa. Została ona wysłana na negocjacje z przeciwnikiem w związku z przedłużającą się bitwą. Z powodu nieszczęśliwego, politycznego małżeństwa, kobieta nie miała zbyt dobrej relacji z mężem, więc w trakcie rozmów potajemnie zaoferowała Oranom, że otruje władcę, co załamie morale obrońców. Po zakończeniu bitwy miała ona zostać posadzona na tronie Novigradu. Hentel, który był obecny na zebraniu, początkowo nie ufał królowej, lecz w końcu zgodził się wcielić plan w życie. Podczas kolacji w pałacu, Perrana dosypała do napoju króla cyjanek (truciznę), po czym, udając, że musi udać się do łazienki, opuściła jadalnię. Wallens VIII umarł szybko, w samotności. Tak zakończył się żywot ostatniego króla wielkiego Królestwa Novigradzkiego, który swe dni zakończył nie podczas walki, lecz w wyniku działań niekochanej żony…

Tak czy inaczej, gdy Perrana wróciła, władca był już martwy. Odegrała znakomite przedstawienie w którym wcieliła się w rozpaczającą po mężu żonę. Chwilę potem zjawili się dworzanie i strażnicy, a wieść o śmierci Wallensa rozeszła się po mieście około północy. Wtedy stojący pod murami Novigradu Oranie przypuścili ostatnie, decydujące uderzenie i wykorzystując zamieszanie podbili miasto. Informacja o upadku grodu w błyskawicznym tempie rozeszła się po całej Loganii, wywołując szok i niedowierzanie. Podbicie przez, jak to wtedy uważano, prymitywne i dzikie ludy z południa Najstarszego Miasta wstrząsnęło światem Epoki Bazylejskiej. Z **Oranią**, jako sukcesorem Novigradu, musieli się teraz liczyć wszyscy. Po zdobyciu miasta przywódcy najsilniejszych klanów stwierdzili, że upadek Novigradu jest równoznaczny z upadkiem kraju, więc na swoich włościach zaczęli tworzyć oddzielne kraje. Orania narzuciła im swoje zwierzchnictwo, którego (z uwagi na bezpieczeństwo) nie odrzucili. Tak powstał Związek Novigradzki, który przetrwał (tak jak Orania) do 766 roku.

### Nowe Państwo

W roku 606 w mieście Sirt doszło do Zjazdu Novigradzkiego, w którym brał udział książę Granal (ten sam, który przewodził pierwszej wyprawie), wielki książę Hentel, zdobywca Najstarszego Miasta, inni szlachcice i dowódcy wojskowi Oranii oraz przedstawiciele arystokracji z Północy i hierarchowie kościoła erytejskiego. W wyniku szczytu powstał dokument zwany „regnum ipsum partiare Novigradia” („Akt rozbiorowy Królestwa Novigradzkiego), czyli układ pokojowy kończący wojnę novigradzko-orańską. W wedle tego dokumentu, wszystkie zdobyte przez Oranię terytoria stały się teraz jej własnością, natomiast reszta kraju została podzielona wedle posiadłości ziemskich klanów na kilka nowych państw. Każde z nich przyjęło zwierzchnictwo orańskie, co oznaczało zakaz prowadzenia polityki zagranicznej i wojen bez zgody króla Oranii (zasada „neque ante, neque in” – „nigdy przed, nigdy przeciw”). Poza tym, armia orańska miała prawo wkroczyć do każdego państwa w razie potrzeby, ale wojska narodowe mogły pozostać nie naruszone. Tak właśnie powstał Związek Novigradzki. Sam Novigrad, mimo iż stał się częścią Oranii, otrzymał dużo praw i swobody, a władzę nad nim przejęła, zgodnie z umową, królowa Perrana. Jej potomkowie mieli dzierżyć to stanowisko jeszcze przez 10 pokoleń (ostatecznie skończyło się na tylko 4), co było niespotykanym wtedy przywilejem.

Po podbiciu Novigradu w Oranii nastały czasy tzw. Nowego Państwa. Kraj podzielony był na księstwa, którymi zarządzali wybrani przez króla arystokracji. Sam tron był dziedziczny, obowiązywała primogenitura, lecz w przeciwieństwie do innych królestw koronę otrzymać mogła też w razie potrzeby otrzymać kobieta (córka, lub żona króla). Najważniejszym urzędnikiem po samym władcy był Pan Dworski – zarządca dworu królewskiego, sekretarz króla i notariusz. Ekonomią i polityką zagraniczną zarządzał kanclerz, wybierany na dowolny okres czasu (na przestrzeni lat ukształtował się zwyczaj, że powoływało się go na 5 lat, lecz zdarzały się przypadki, gdy pełnili tą rolę dożywotnio czy przez kilka dekad), natomiast armią – Vandima. Było to kolegium najwybitniejszych dowódców wojskowych, na których czele stał król. Sama armia w szczycie swojej potęgi (tuż po zdobyciu Novigradu, 696-615) liczyła od 700 000 do nawet 1,3 mln ludzi, co plasowało ją na pozycji najliczniejszego wojska świata (wiele armii późniejszych epok nie liczyło tak wielu żołnierzy). Wojowie dzielili się na 2 klasy: rycerstwo jako przedstawicieli oddzielnej klasy społecznej i arystokratów dysponujących odpowiednim majątkiem, by sfinansować sobie sprzęt oraz zwykłych żołnierzy, czyli zazwyczaj przedstawicieli chłopstwa i mieszczaństwa, którym broń zapewniło państwo. Ci drudzy stanowili 80-85% armii.

Orańczycy na południu byli zazwyczaj bogotianami, co wynikało z tego, że żyli wcześniej na terenach Król. Laposu Południowego. Niemniej jednak, na obszarach podbitych dominował eryteizm tradycyjny i synkretyczny. Postępująca ekumenizacja dokonała się w większych miastach portowych, jak Novigrad czy Vandirtama (rosnąca stolica Oranii). Z punktu widzenia socjologii, Orańczycy na początku VII wieku byli społeczeństwem rolniczym, skąd też tak duża ilość żołnierzy o chłopskim pochodzeniu. Miasta nie były rozwinięte, a młodziutkie państewko swój byt opierało właśnie na uprawach i hodowli. Najwyższą klasę społeczną stanowili duchowni, którzy umieli czytać i pisać, tłumaczyli dokumenty ale też zwykłe książki, sprawowali wysokie funkcje na dworze królewskim, zakładali kościoły i edukowali resztę społeczeństwa. Zmiany cywilizacyjne, które nadeszły po upadku Novigradu przyczyniły się do zmniejszenia analfabetyzmu oraz zwiększyły zainteresowanie ludzi kulturą. W Vandirtamie powstał w 609 roku Teatr Orański, który w Arii Epoki Bazylejskiej cieszył się dużą popularnością.

W związku z potęgą Oranii, która ujawniła się zwycięstwem w wojnie z Novigradem, w roku 613 stary już Granal otrzymał koronę królewską od Kapłana Naczelnego Polis. Było to ogromne wyróżnienie, które znacznie podniosło rangę tego państwa na arenie międzynarodowej. Głowa kościoła uczyniła go opiekunem Związku Novigradzkiego i gwaratem stabilności tego regionu. Granal przyjął ten obowiązek, jednak kilka miesięcy później zmarł. Na tron wszedł jego syn - Hentel I Zdobywca - który był koronowany w 615 roku. Rycerz na tronie, jak często nazywano przywódcę musiał stawić czoła wielu kryzysom i problemom Związku Novigradzkiego, a szczególnie supremacji Państwa Bovackiego.

## Religie

Sytuacja religijna Oranii zmieniała się na przestrzeni lat. Do końca VI wieku była ona w większości społeczeństwem bogotyjskim, z silną pozycją Kościoła Bogota. Część ludzi wyznawała również synkretyczny odłam eryteizmu, jednak poza tymi dwiema wiarami na terenach byłej prowincji Południa nie występowały praktycznie żadne inne kulty. Co ciekawe, sporą popularnością wśród członków Kościoła Bogota cieszyła się idea założenia w Vandirtamie, nowego patriarchatu, który miał wspomóc proces bogotyzacji tego, będącego granicą między południowym bogotizmem i północnym eryteizmem, regionu. Plan nigdy nie został zrealizowany z powodów ekonomicznych i politycznych, Vandirtama nie była bowiem liczącym się miastem jeszcze przez długi czas, a założony niewiele wcześniej patriarchat w Bazylei miał być całkowicie wystarczający. Po upadku Novigradu jeszcze kilkakrotnie wracano do tego pomysłu, lecz ostatecznie całkowicie go porzucono na rzecz patriarchatu w Najstarszym Mieście.

W trakcie wojen z Novigradem, Orania coraz bardziej się eryteizowała, większość mieszkańców zajętych terenów stanowili erytianie. Po upadku Królestwa Novigradzkiego bogotianie stanowili mniejszość, silniejsze stały się inne religie, w szczególności ekumenizm. Mimo tego, to właśnie wiara w Bogota stała się narodową religią kraju, a duchowni ŚKB byli stałym elementem dworu królewskiego. Orania uzyskała status królestwa od Kapłana Naczelnego Polis, głowa Kościoła Bogota koronowała również przyszłych władców (stało się tak, ponieważ Oranie nie zgodzili się, by robili to patriarchowie Bazylei). Kler (już nie tylko bogotyjski) stanowił najlepiej wykształconą klasę społeczną - duchowni pracowali w klancelariach i urzędach, organizowali szkoły, zwalczali analfabetyzm szczególnie w południowych prowincjach (w okolicach Novigradu i w samym mieście edukacja stała na o wiele wyższym poziomie). Oranie wnieśli ogromny wkład do bogotyzacji podbitych terenów, to z ich inicjatywy powstał patriarchat Novigradzki i setki kościołów. Niemniej jednak

Orania VII wieku była państwem wieloreligijnym. Wpłynęło na to powstanie w Novigradzie bogotyjskiego patriarchatu, postępująca na całym świecie ekumenizacja, lecz także zmiany społeczne i inne. Dowodem tych przemian był fakt, że królów nie koronował już Kapłan Naczelny Polis, lecz Patriarcha Novigradu razem z Duchowym Ojcem Novigradu i Przywódcami 2 Kościołów Erytejskich (Novigradzkiego i Vandirtamskiego). Orania, chociaż straciła nieco na różnicach religijnych, ostatecznie wyszła dobrze na różnorodności. Gwarantowana przez państwo tolerancja religijna przyciągała doń ludzi z całego kontynentu, którzy odpłacali się służbą wojskową lub pracą. Wbrew temu, co działo się w innych krajach, mniejszość ekumeńska nie dążyła uparcie do wprowadzenia w kraju własnych zasad i usunięcia dawnego porządku. Na początku następnego stulecia, Oranii nie ominęła fala społecznego ostracyzmu wobec wyznawców Ekumena, co ostatecznie przyczyniło się do drastycznego spadku znaczenia tej gilfarskiej religii. Dalej nie zaszły już drastyczne zmiany, poza tym, że wraz z kurczeniem się kraju bogotianie stawali się coraz potężniejszą grupą społeczną.