Mythologie

De wereld van 'de Dwaler' is die uit onze geschiedenis, maar..

De mens vertelt verhalen over wonderlijke wezens en verschrikkelijke verschijningen. Dit zijn verhalen waar men ooit in heeft geloofd, of nu nog steeds voor waarheid aanziet. Maar waar komen deze verhalen vandaan? Is het misschien omdat sommigen deze wereld van bijgeloof echt hebben gezien? Of is het andersom? Zijn de verhalen tot leven gekomen uit de verbeelding van de mensheid? Het doet er eigenlijk ook niet toe. De mens heeft in diverse dingen geloofd en doet dat in de tijd van 'de Dwaler' nog steeds, maar heeft geen enkel idee hoe echt die verhalen eigenlijk zijn.

In de 13de eeuwse wereld van de mens komen mythische dingen dus niet voor. Anders had de geschiedenis er heel anders uit gezien. Echter bestaan er verspreid door heel Europa dwaalplaatsen; mysterieuze, verscholen plekken die voor de mens vrijwel onmogelijk (en vrijwel enkel per ongeluk) te vinden zijn. En in deze dwaalplaatsen is alles uit de verhalen werkelijkheid.

*Belangrijk: Wij gebruik het woord 'mythologie' voor het gemak als een verzamelnaam. Hier onder verstaan wij mythen, legenden, sagen, volksverhalen, en ander (bij)geloof. Dus wanneer wij bijvoorbeeld spreken over mythische wezens hebben wij het over wezens en verschijningen uit hetzelfde rijtje aan termen.*

## **Wat er bestaat**

In de wereld van 'de Dwaler' zijn (in de dwaalplaatsen) de verhalen uit Europa tot en met de 13de eeuw werkelijkheid. Dit betekent zowel de wezens en monsters uit verschillende mythes, maar ook ander soort bijgeloof zoals hekserij. Dingen uit verhalen van buiten Europa komen niet voor, noch dingen uit verhalen van duidelijk na de speeltijd.

Voor inspiratie en ideeen kan je dus zelf het internet afspeuren, of de boeken in duiken. In middeleeuwse manuscripten is van alles te vinden over het bijgeloof van toen. Bekende voorbeelden uit de 13de eeuw zelf zijn het *Niebelungenlied,* een middelhoogduitse heldenepos en de *Edda*; een boek uit middeleeuws IJsland over de Scandinavische mythologie, geschreven door Snorri Sturluson.

## **Waar het bestaat**

Zoals gezegd bestaat de mythische kant van 'de Dwaler' enkel in de dwaalplaatsen. Deze bevinden zich door heel Europa. Wel is het zo dat de dwaalplaatsen voornamelijk worden bewoond door de dingen waar men in dat gebied in gelooft, of heeft geloofd. Wij gebruiken hier bewust het woord voornamelijk. Dit doen wij omdat het voor het verhaal en het spelplezier aannemelijk is dat wezens uit alle hoeken van Europa zich een weg (hebben) kunnen vinden naar de dwaalplaats waar het verhaal zich afspeelt.

## **Reizen tussen dwaalplaatsen**

In theorie kunnen mythische wezens reizen tussen dwaalplaatsen, hoewel het in de praktijk weinig gebeurt. De wereld buiten de dwaalplaatsen is nu eenmaal niet voor de mythische wezens. Dat heeft als gevolg dat als een wezen te lang buiten een dwaalplaats is, dat wezen gewoonweg ophoudt met bestaan. Wanneer zij reizen, doen ze het ook compleet onopgemerkt. Sluipen ze dan ontzettend goed, of zijn ze letterlijk onzichtbaar? Wat het meest passend is zal per wezen en verhaal verschillen. Verder houden wij dit gegeven bewust een beetje vaag. Daarnaast wil het niet zo zijn dat alle mythische wezens zomaar elke dwaalplaats kunnen vinden. Ze hebben er wel aanleg voor, maar ook voor hen zijn er dwaalplaatsen die moeilijker te vinden zijn, of gewoonweg onvindbaar.

## **Goden en andere werelden**

Onmisbaar uit mythologieen zijn goden en verhalen van andere werelden. Bestaan deze dan ook in de wereld van 'de Dwaler'? Dit willen wij graag beantwoorden aan de hand van een voorbeeld:

In de wereld van 'de Dwaler' bestaan er *Ljósálfar* (licht elven)*.* Deze komen uit de noorse mythologie. Volgens diezelfde mythologie komen *Ljósálfar* uit een wereld genaamd *Álfheimr.* Als *Ljósálfar* bestaan, dan is het aannemelijk dat *Álfheimr*ook bestaat. En als die wereld bestaat, is het ook aannemelijk dat de andere werelden uit die mythologie bestaan. Zo heb je ook *Ásgarðr,* waar goden zoals *Odin* wonen. Hieruit zou je kunnen opmaken dat andere werelden en goden bestaan. Echter is het zo dat de *Ljósálfar*op de Dwaler nooit in *Álfheimr* zijn geweest, of zijn daar in uitzonderlijke gevallen lang geleden vandaan zijn gekomen. Er is verder geen sprake van reizen tussen werelden. De goden zijn nooit letterlijk/fysiek gezien.

Wij hebben voor deze inslag gekozen om de sfeer van 'de Dwaler' zowel geaard als mysterieus te houden.

## **Mythisch en het verschil met fantasy**

Soms liggen deze twee duidelijk ver van elkaar vandaan, maar soms liggen ze ook verwarrend dichtbij elkaar. Voor de sfeer en stijl van 'de Dwaler' vinden wij het belangrijk hier aandacht aan te besteden en het verschil duidelijk te maken. Ook dit doen wij aan de hand van een voorbeeld:

De *Edda* staat bekend als het boekwerk over noorse mythologie. Zo vertelt dit boek ook over *dvergr,* ook wel bekend als dwergen. Dan is er nog de boekenreeks bestaande uit *The Hobbit* en *The Lord of the Rings*, door *J. R. R. Tolkien*. Deze worden door velen gezien als de boeken van het fantasy genre. Nu komen hier ook dwergen in voor. *Tolkien* heeft zich namelijk erg laten inspireren door de *Edda*. Sterker nog, de *Edda* bevat een lijst met dwergen namen, waarvan er een boel direct door *Tolkien* in zijn boeken zijn gebruikt. Echter zijn de dwergen uit de *Edda* niet de dwergen van *Tolkien*. Hij heeft zijn eigen fictieve wereld bedacht en geschreven en zo ook zijn eigen fictieve dwergenras. Op 'de Dwaler' zouden die dan ook niet passen. Hetzelfde geldt dan ook voor de vormgeving uit de *Peter Jackson* verfilmingen van de *Tolkien* boeken, die nog een stap verder af staan van de oorspronkelijke inspiratie. Op 'de Dwaler' proberen wij direct (of zo getrouw / geloofwaardig mogelijk) gestalte te geven aan de mythes, zoals ze in de mythes en bronnen beschreven staan.

## **Voorbeelden van wezens en verschijningen**

Hieronder vind je een kleine greep voorbeelden van wezens en verschijningen, om een idee te geven van wat men tegen zou kunnen komen in de dwaalplaatsen van Europa. Let wel dat niet alle voorbeelden even speelbaar zijn. Voor meer hier over, kijk bij personage maken.

**Goblyns**

Goblyn (ook wel goblin of gobbelin) is een verzamelnaam voor kleine wezens die in donkere plekken leven en problemen veroorzaken. Ze staan er om bekend vervelend te zijn, maar zijn meestal gewoonweg akelig.Men zegt dat hun glimlach bloed doet klonteren, melk zuur maakt en bomen hun vruchten doet verliezen. Zij laten zich niet vaak zien waar veel mensen zijn en zijn vooral actief op bospaden en als het nacht is. Zij komen onder andere uit de Germaanse folklore. Dat ze groen zijn is voornamelijk een moderne interpretatie. Ze lijken sterk verwant aan gnomen en kobolden.

**Kobolden**

Kobolden zijn wezens uit de Germaanse folklore. Kobolden zijn verschrompelde mensachtige wezens ter grote van een kind. Echter zijn ze ook vaak onzichtbaar. Sommige kobolden verstoppen zich in huizen. Hier doen ze soms klusjes, maar zijn ook in staat nare streken te leveren als ze beledigd of genegeerd worden. Ook zijn er soorten kobolden die mijngangen bewaken. Er zijn zelfs kobolden die op schepen de zee bevaren, deze worden *klabautermann* genoemd. Deze wezens hebben veel overlap met ontelbare andere wezens uit verschillende volksverhalen.

**Licht elven en donkere/zwarte elven**

Deze komen uit de Germaanse en Noorse mythologie, waar zij ook wel *Ljósálfar* en *Dökkálfar/Svartálfar* heten. De licht elven, (oorspronkelijk) afkomstig uit *Álfheimr,* worden beschreven als mooier dan de zon en dragen zorg voor het woud en haar natuurlijke bewoners. Hun tegenhangers, de donkere of zwarte elven, lijken op mensen, maar dan met een gitzwarte huid. Zij komen (oorspronkelijk) uit *Svartálfheimr,* wat ook wel de wereld van de zwarte elven wordt genoemd. In plaats van elven worden beide soorten ook wel *alfen* genoemd.

**Dwergen**

Dwergen komen uit de Noorse en Germaanse mythologie, waar zij respectievelijk *dvergr* of *twerg* heten. Legendes en sagen beschrijven de dwergen als klein en meestal erg lelijk. In de folklore worden ze meestal beschreven als oud en met een flinke baard. Ook zijn ze vaak erg vaardig. In de Noorse mythologie zijn het bijvoorbeeld twee dwergen die de hamer van de god Thor hebben vervaardigd.

**Heksen**

Eerder werd geloven in het bestaan van heksen bestempeld als ketterij, maar begin 13de eeuw werd hekserij door de kerk gelijk getrokken met de duivelsaanbidding. Mocht men kruidenvrouwen vinden die van hekserij of duivelsaanbidding worden beschuldigd, dan zijn zij echter precies dat; kruidenvrouwen die van hekserij of duivelsaanbidding worden beschuldigd. Maar binnen dwaalplaatsen is het een heel ander verhaal. Hier ontdekken vrouwen dat zij in staat zijn tot vrij onzuivere tovenarij en krijgt hekserij daadwerkelijk vorm.

**Klei golem**

Deze creatie stamt uit de Joodse folklore en de eerste verhalen van de golem stammen al uit het vroege Jodendom. Het betreft hier een mensachtig figuur, gemaakt van klei en tot leven gebracht door een rabbijn.

**Wiedergänger**

Wiedergänger is een verzamelnaam voor doden die weer tot leven zijn gekomen. Binnen dit concept bestaan verscheidene wezens en verhalen, zoals bijvoorbeeld de *nachzehrer* en de *aufhocker*.

**Aardmannen**

Aardmannen zijn in veel verhalen terug te vinden en delen daarin veel dezelfde kenmerken. Ze leven vaak ondergrond, of in ieder geval half. Hun bouw is krom en zwaar. Veelal zijn dit wezens met simpele behoeftes. Zo zijn ze egoistisch, hebberig, of kwaadaardig, maar ook wel zorgeloos of onnozel. Orks, bekend uit fantasy literatuur, zijn op aardmannen gebaseerd. De moderne versie komt het meest overeen met de aardmannen uit de Oud-Engelse en Angelsaksische folklore, hoewel orks dus niet bestaan op de Dwaler. Aardmannen lijken soms weinig te verschillen met goblyns.

**Feldgeister**

*Feldgeister* en *Korndämon* zijn verzamelnamen voor wezens of geesten die in korenvelden of andere plantages wonen. Van oudsher dienden deze verhalen om kinderen bang te maken de velden te betreden en zo het vertrappen van de planten te voorkomen. De *Hafermann* is een demon met een zwarte hoed en grote stok die kinderen ontvoert. Ook bekend als *der Alte, Kornjude, Grasteufel* of *Kornmann*. De *Roggenmuhme* is een akelige oude vrouw die kinderen ontvoert, maar ook zelf van de velden eet. Wanneer dit slecht of uitgedroogd is zal zij de boer straffen. Andere namen zijn *Kornwyf* en *Weizenmutter*, terwijl *Kornjungfer* en *Getreidemagd* op een jongere versie slaan.

**Nixen**

Nixen zijn bekend uit het *Nibelungenlied*. Een nixe of nix is respectievelijk een soort meermin of meerman die mensen lokken om ze te doen verdrinken. Nixen hebben in veel plaatsen andere, maar soortgelijke namen, zoals *necker* (middelnederduits).

**Witte wieven**

Variaties op dit volksgeloof waren door heel (wat nu) Europa (is) bekend en stammen waarschijnlijk uit Germaanse tijd. Witte wieven zijn veelal de geesten van heksen of vrouwen die kwaad hebben gedaan en zijn dus iets om bij uit de buurt te blijven. Volgens andere verhalen zijn ze weer de geesten van wijze vrouwen (*Weisse frauen*) en kunnen ze behulpzaam zijn. Hun verschijningen worden geassocieerd met witte nevel en mistflarden.

**Bean Sidhe**

De Bean Sidhe komen voor in vele vertellingen en vormen in de Ierse/Keltische folklore. Deze langharige geest verschijnt vaak als lelijke, oude vrouw, maar soms ook als een jonge schoonheid. Men zegt dat als je haar gehuil hoort er spoedig iemand uit jouw familie zal sterven.

**Krampus**

De krampus is een beestachtige demon uit Germaanse (Duitse) folklore en reikt waarschijnlijk nog uit tijden voor het Christendom. Deze demon heeft grote hoorns, een harig lichaam en lijkt qua uiterlijk wat op een bok. Dit angstaanjagende wezen staat er om bekend misdragende kinderen mee te nemen in een zak.

**Faunen**

Faunen zijn afkomstig uit de Romeinse mythologie. Deze boswezens lijken op mensen, met het onderlichaam en de hoorns van een bok. Ze staan erom bekend vrij impulsief en gewoon voor de lol mensen te helpen, of juist te verhinderen. Het is ook hierom dat eenzame reizigers vaak bang zijn voor deze wezens. Faunen lijken op bepaalde fronten erg op de Griekse satyr.

**Harpijen**

Oorspronkelijk uit de Griekse mythologie, maar in de middeleeuwen nog steeds aanwezig in verhalen. Hier kwamen zij ook soms voor in heraldiek en werden *Jungfrauenadler* genoemd. Harpijen zijn monsters in de vorm van grote vogels, met het hoofd of gezicht van een mens.

**Basilisken**

Deze, uit Griekse mythen afkomstige, serpent kan naar verluid met één blik doden. In middeleeuws Europa kreeg de beschrijving van dit wezen (in bestiaria) steeds meer eigenschappen van een haan toebedeeld en verschilt weinig van de *cockatrice*, of *slangdraa*k. In dit geval betreft het een tweepotige draak met de kop van een haan.

**Griffioenen**

Oorspronkelijk uit de Griekse mythologie, maar in de middeleeuwen nog steeds bekend en veel aanwezig als heraldisch symbool. Dit hybridisch wezen heeft de kop en vleugels van een adelaar en het lichaam van een leeuw (hoewel de voorpoten niet altijd even duidelijk van de een of het ander zijn). Gezien leeuwen als de koningen der beesten en adelaars als de koningen der vogels worden gezien, is de *Greifen* natuurlijk bijzonder krachtig en groots.