Minh sử Bản kỷ 2

Mùa xuân năm Hồng Võ nguyên niên, ất hợi tháng 1, tế trời đất ở Nam Giao, tức Hoàng đế vị. Định quốc hiệu thiên hạ là Minh,niên hiệu Hồng Võ. Truy tôn cao tổ khảo Huyền Hoàng đế, miếu hiệu Đức Tổ, tằng tổ khảo Hằng Hoàng đế, miếu hiệu Ý Tổ; tổ khảo Dụ Hoàng đế, miếu hiệu Hi Tổ, Hoàng Thuần Hoàng đế, miếu hiệu Nhân Tổ,đều có Hoàng hậu. Lập phi Mã thị làm Hoàng hậu, Thế tử Tiêu làm Hoàng thái tử.Dùng Lý Thiện Trường, Từ Đạt làm Tả, Hữu Thừa tướng, các công thần tiến tước khác nhau. Bính tử, ban tức vị chiếu cho thiên hạ. Truy phong Hoàng bá khảo trở xuống làm vương. Tân tỵ,bọn Lý Thiện Trường, Từ Đạt kiêm đông cung quan. Giáp thân, sai sứ kiểm tra điền phú Chiết Tây. Nhâm thìn, Hồ Đình Thụy phá Kiến Ninh. Canh tý,Đặng Dũ làm Chinh thú Tướng quân,công chiếm các châu quân ở bắc Nam Dương. Thang Hòa hạ Diên Bình,bắt Bình chương Nguyên Trần Hữu Định, Phúc Kiến bình. Tháng ấy,quan lại phủ châu huyện khắp thiên hạ đến triều. Dụ rằng:

-Thiên hạ vừa định, tài lực trăm họ còn khó khăn, hiện tại cần nghỉ ngơi, chỉ có người liêm mới trói buộc mình để lợi người,mong mọi người miễn đi.

Tháng hai nhâm dần, định lễ nghi thờ cúng tông miếu,mỗi năm đều tự thân làm lễ lấy làm thường. Quý mão, Thang Hòa Đề đốc hải vận. Liêu Vĩnh Trung là Chinh nam Tướng quân, Chu Lượng Tổ làm phó, từ đường biển lấy Quảng Đông. Đinh mùi, lấy lợn nặng thờ tiên sư Khổng tử ở Quốc Học. Mậu thân, thờ xã tắc. Nhâm tý, chiếu y quan như quy chế thời Đường. Quý sửu, Thường Ngộ Xuân hạ Đông Xương, Sơn Đông bình. Giáp dần, Dương Cảnh hạ Bảo Khánh. Tháng ba tân mùi, chiếu nho thần tu nữ giới,ra điều hậu phi vô dự chính. Nhâm thân, Chu Đức Hưng hạ Toàn châu. Đinh dậu, Đặng Dũ hạ Nam Dương. Kỷ hợi, Từ Đạt phá Biện Lương, Tả Quân Bật hàng.

Mùa hè tháng tư tân sửu, Kỳ châu tiến ghế trúc, không nhận, mệnh bốn phương không hiến tặng lên.Liêu Vĩnh Trung dẫn binh đến Quảng châu, thủ tướng Nguyên Thần Hà Chân hàng, Quảng đông bình. Đinh mùi, hợp hưởng Thái miếu. Mậu thân, Từ Đạt, Thường Ngộ Xuân đại phá binh Nguyên ở bắc Lạc Thủy,bèn vây Hà Nam. Lương vương A Lỗ Ôn hàng, Hà Nam bình. Đinh tỵ, Dương Cảnh phá Vĩnh châu. Giáp tý,đế đến Biện Lương. Bính dần, Phùng Thắng khắc Đồng Quan, Lý Tư Tề, Trương Tư chạy chốn. Kỷ mão tháng năm, Liêu Vĩnh Trung hạ Ngô châu, các châu Tầm, Quý, Dung, Úc Lâm đều hàng. Tân mão, cải lộ Biện Lương làm phủ Khai Phong.

Canh tý tháng sáu, Từ Đạt triều kiến đế. Giáp thần, các đạo Hải Nam, Hải Bắc hàng. Nhâm tuất, Dương Cảnh, Chu Lượng Tổ hạ Tĩnh Giang. Mùa thu tháng bảy mậu tý, Liêu Vĩnh Trung hạ Tượng châu, Quảng Tây bình. Canh dần, phát chẩn dân nghèo Trung Nguyên. Tân mão, tướng về Ứng Thiên, dụ bọn Đạt:

- Bá tánh Trung Nguyên,bị quần hùng làm khổ, lưu lạc khắp nơi, do đó mệnh tướng soái bắc chinh, cứu dân khỏi biển lửa.Tổ tông triều Nguyên có công đức ở dân, con cháu không lo dân sống chết,khiến trời ghét bỏ. Vua có tội, dân thì vô tôi. Giữa những cuộc cách mạng đời trước, mặc ý làm càn, trái trời ngược dân, trẫm không thể nhịn được. Các tướng hạ thành, không được cướp bóc giết dân, tông thích nhà Nguyên, bảo toàn tính mạng. Như vây trên thuận ý trời, dưới theo nguyện dân, để làm theo cái ý phạt tội an dân của trẫm. Kẻ làm trái,nghiêm phạt không tha.

Bính thân, mệnh Phùng Thắng lưu thủ Khai Phong. Đinh mùi tháng bảy nhuận, từ Khai Phong về. Kỷ dậu, Từ Đạt họp các tướng binh ở Lâm Thanh. Nhâm tý, Thường Ngộ Xuân hạ Đức châu. Bính dần, hạ Thông châu, đế Nguyên chạy khỏi Thượng Đô.

Tháng ấy, bổ dụng hiền tài thiên hạ làm thủ lệnh. Miễn thuế trừ tai Ngô Giang, Khánh Đức, Thái Bình, Ninh Quốc, Trừ, Hòa. Tháng tám kỷ tỵ,Ứng Thiên làm Nam Kinh, Khai Phong làm Bắc Kinh. Canh ngọ, Từ Đạt vào Nguyên Đô,niêm phong thư sách trong phủ, thủ cửa cung, cấm sĩ tốt làm ác, phái tướng tuần tra các ải Cổ Bắc. Nhâm thân, kinh sư phát hỏa,bốn phương lũ lụt, chiếu Trung thư tỉnh thảo luật những việc ích cho đân. Đinh sửu, định quan chế sáu bộ. Ngự sử Trung thừa Lưu Cơ từ quan. Kỷ mão, xá tử tù trở xuống.Giúp đỡ tướng sĩ theo chinh chiến, kẻ chốn cho phép tự thú. Các châu quận mới hạ khộng lạm sát. Chuyển thuế phú đến những nơi xa, quan thay chuyển vận, những nơi xuất hiện hoang tai báo thật lên. Miễn thuế trấn Giang Tô.Dân tị nạn muốn phục nghiệp, phái đi khai khẩn đất hoang, miễn ba năm tô thuế.

Tập phong Diễn thánh công cùng thụ Tri huyện Khúc Phụ, đều như quy chế triều trước. Hữu tư lấy lễ đối đãi hiền sĩ, trường học không dạy kiến thức giả dối. Định tội hình, không dược khônggặp thời gian phán tú. Trừ thuế sách và dụng cụ làm nông, người gia trong dân gian miễn chinh.Người Mông Cổ, Sắc Mục có tài năng,được tuyển dụng. Góa phụ bị tàn tật, an ủi cứu tế. Dân đến bảy mươi trở lên, một con trai sưu dịch. Những thư liên quan đến lợi hại hưng xuy mà không thuộc trong, Hữu ty ghi chép tấu lên. Nhâm ngọ, đế đến Bắc Kinh. Cải lộ Đại Đô làm phủ Bắc Bình. Chiêu nạp cựu thần Nguyên. Quý mùi, chiếu Từ Đạt, Thường Ngộ Xuân lấy Sơn Tây. Giáp ngọ, phóng Cung nhân nhà Nguyên.Tháng chín quý hợi, chiếu rằng:

-Cái trị Thiên hạ chi trị,hiền sĩ Thiên hạ cùng quản. Nay nhiều hiền sĩ quy ẩn núi non,do thiếu sự khuyên bảo của quan lại chăng,do triều đình đãi bạc chăng,do trẫm không hiểu trí hiền, tướng tại vị che giấu không trình lên chăng? Không đúng, hiền sĩ đại phu, nhỏ học lớn hành,ai cam chịu một đời như vây. Thiên hạ vừa định, trẫm nguyện cùng các nho giảng minh trị đạo.Ai có thể theo trẫm tế thế an dân, Hữu ty lấy lễ đối đãi.

Ất sửu,Thường Ngộ Xuân hạ Bảo Định, xong hạ Chân Định. Mùa đông tháng mười canh ngọ, Phùng Thắng, Thang Hòa hạ Hoài Khánh, liên tiếp hạ Trạch,Lộ. Đinh sửu, đến Bắc Kinh. Mậu dần,lấy Nguyên Đô bình, chiếu thiên hạ. Tháng mười một kỷ hợi, sai sứ phân đến thiên hạ, tìm kiếm hiền tài. Canh tý, bắt đầu thờ Thượng đế ở Hoàn Khâu. Quý hợi, chiếu Lưu Cơ về. Ngày đinh mão tháng 12, Từ Đạt hạ Thái Nguyên , Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi chạy đến Cam Túc, Sơn Tây bình. Kỷ tỵ, trí trống kêu oan. Nhâm thần, dùng thư dụ Minh Thăng.

Mùa xuân tháng 1 ất tị năm thứ hai, lập miếu Công Thần ở núi Kê Lung. Đinh mùi, hưởng Thái miếu. Canh tuất, chiếu rằng:

-Trẫm vốn là dân thường, nhân thiên hạ loạn, dẫn chúng độ giang, vệ dân mưu trị, nay mười lăm năm. Nhờ trời ủng hộ,tất cả đều có chứng giám. Mệnh tương bắc chinh,các dân Tề Lỗ chi dân tặng lương cho quân, không xa vạn dặm. Trẫm niệm công lao, miễn đi điền tô năm đầu. Gặp hạn dân chưa thể nộp tô,ban thêm một năm. Thời gian ngăn đại quân bình Yến Đô, hạ Tấn, Ký, dân gặp binh hoạn,khó chinh thu,điền to năm nay của Bắc Bình, Yến Nam, Hà Đông, Sơn Tây đều miễn. Các quận Hà Nam quy theo, muốn đối sử tốt, Tây Bắc chưa bình, binh qua nơi ây, nên chưa làm thế. Nay Tấn, Ký bình rồi, tây đến Đồng Quan, bắc đến Đại Hà, nam đến Đường, Đặng, Quang, Tức, thuế lương năm nay đều miễn.

Hựu chiếu viết:

Ứng Thiên, Thái Bình, Trấn Giang, Tuyên Thành, Quảng Đức cung ứng nhiều.Miễn thuế tô, gặp hạn ân không xuống được. Lại miễn tô thuế năm nay các quận cùng Vô Vi châu.

Canh thân, Thường Ngộ Xuân lấy Đại Đồng. Tháng ấy,Oa cướp Sơn Đông Tân Hải quận huyện.Đầu tháng hai, chiếu sửa Nguyên sử. Nhâm ngọ, canh tá điền. Tháng ba canh tỹ, Từ Đạt chí Phụng Nguyên, Trương Tư Đạo chạy thoát.Phát chẩn Thiểm Tây,mỗi hộ 3 thạch gạo. Bính ngọ, Thường Ngộ Xuân đên Phượng Tường, Lý Tư Tề chạy Lâm Thao.Mùa hè tháng tư bính dần, Ngộ Xuân về thủ Bắc Bình. Kỷ tỵ, Bác sĩ Khổng Khắc Nhân dạy học cho các vương tử. Lệnh con em công thần nhập học.

Ất hợi, biên 《 tổ huấn lục 》, định phong kiến chư vương chi chế. Từ đạt hạ củng xương. Bính tử, tứ tần, lũng tân phụ châu huyện thuế lương. Đinh sửu, phùng thắng chí lâm thao, lý tư tề hàng. Ất dậu, từ đạt tập phá nguyên dự vương vu tây ninh. Ngũ nguyệt giáp ngọ sóc, nhật hữu thực chi. Đinh dậu, từ đạt hạ bình lương, diên an. Trương lương thần dĩ khánh dương hàng, tầm bạn. Quý mão, thủy tự địa vu phương khâu. Lục nguyệt kỷ mão, thường ngộ xuân khắc khai bình, nguyên đế bắc tẩu. Nhâm ngọ, phong trần nhật khuể vi an nam quốc vương. Thu thất nguyệt kỷ hợi, ngạc quốc công thường ngộ xuân tốt vu quân, chiếu lý văn trung lĩnh kỳ chúng. Tân hợi, khoách khuếch thiếp mộc nhi khiển tương phá nguyên châu, kính châu. Tân dậu, phùng thắng kích tẩu chi. Bính thần, minh thăng khiển sử lai. Bát nguyệt bính dần, nguyên binh công đại đồng, lý văn trung kích bại chi. Kỷ tị, định nội thị quan chế. Dụ lại bộ viết: “Nội thần đãn bị sử lệnh, vô đa nhân, cổ lai nhược bối thiện quyền, khả vi giám giới. Ngự chi chi đạo, đương sử chi úy pháp, vật lệnh hữu công, hữu công tắc kiêu tứ hĩ.” Quý dậu, 《 nguyên sử 》 thành. Bính tử, phong vương chuyên vi cao lệ quốc vương. Quý vị, từ đạt khắc khánh dương, trảm trương lương thần, thiểm tây bình. Thị nguyệt, mệnh nho thần toản lễ thư. Cửu nguyệt tân sửu, triệu từ đạt, thang hòa hoàn, phùng thắng lưu tổng quân sự. Quý mão, dĩ lâm hào vi trung đô. Mậu ngọ, chinh nam sư hoàn. Đông thập nguyệt nhâm tuất, khiển dương cảnh dụ minh thăng. Giáp tuất, cam lộ hàng vu chung sơn, quần thần thỉnh cáo miếu, bất hứa. Tân mão, chiếu thiên hạ quận huyện lập học. Thị nguyệt, khiển sử di nguyên đế thư. Thập nhất nguyệt ất tị, tự thượng đế vu hoàn khâu, dĩ nhân tổ phối. Thập nhị nguyệt giáp tuất, phong a đáp a giả vi chiêm thành quốc vương. Giáp thân, chấn tây an chư phủ cơ, hộ mễ nhị thạch. Kỷ sửu, đại lãi bình định trung nguyên cập chinh nam tương sĩ. Canh dần, khoách khuếch thiếp mộc nhi công lan châu, chỉ huy vu quang tử chi. Năm ấy, Chiêm Thành, An Nam, Cao Lệ nhập cống.

乙亥，编《祖训录》，定封建诸王之制。徐达下巩昌。丙子，赐秦、陇新附州县税粮。丁丑，冯胜至临洮，李思齐降。乙酉，徐达袭破元豫王于西宁。五月甲午朔，日有食之。丁酉，徐达下平凉、延安。张良臣以庆阳降，寻叛。癸卯，始祀地于方丘。六月己卯，常遇春克开平，元帝北走。壬午，封陈日煃为安南国王。秋七月己亥，鄂国公常遇春卒于军，诏李文忠领其众。辛亥，扩廓帖木儿遣将破原州、泾州。辛酉，冯胜击走之。丙辰，明升遣使来。八月丙寅，元兵攻大同，李文忠击败之。己巳，定内侍官制。谕吏部曰：“内臣但备使令，毋多人，古来若辈擅权，可为鉴戒。驭之之道，当使之畏法，勿令有功，有功则骄恣矣。”癸酉，《元史》成。丙子，封王颛为高丽国王。癸未，徐达克庆阳，斩张良臣，陕西平。是月，命儒臣纂礼书。九月辛丑，召徐达、汤和还，冯胜留总军事。癸卯，以临濠为中都。戊午，征南师还。冬十月壬戌，遣杨璟谕明升。甲戌，甘露降于钟山，群臣请告庙，不许。辛卯，诏天下郡县立学。是月，遣使贻元帝书。十一月乙巳，祀上帝于圜丘，以仁祖配。十二月甲戌，封阿答阿者为占城国王。甲申，振西安诸府饥，户米二石。己丑，大赉平定中原及征南将士。庚寅，扩廓帖木儿攻兰州，指挥于光死之。

　　三年春正月癸巳，徐达为征虏大将军，李文忠、冯胜、邓愈、汤和副之，分道北征。二月癸未，追封郭子兴滁阳王。戊子，诏求贤才可任六部者。是月，李文忠下兴和，进兵察罕脑儿，执元平章竹贞。三月庚寅，免南畿、河南、山东、北平、浙东、江西广信、饶州今年田租。夏四月乙丑，封皇子樉为秦王，晋王，棣燕王，橚吴王，桢楚王，榑齐王，梓潭王，杞赵王，檀鲁王，从孙守谦靖江王。徐达大破扩廓帖木儿于沈儿峪，尽降其众，扩廓走和林。丙戌，元帝崩于应昌，子爱猷识理达腊嗣。是月，慈利土官覃垕作乱。五月己丑，徐达取兴元。分遣邓愈招谕吐蕃。丁酉，诏守令举学识笃行之士。己亥，设科取士。甲辰，李文忠克应昌。元嗣君北走，获其子买的里八剌，降五万余人，穷追至北庆州，不及而还。丁未，诏行大射礼。戊申，祀地于方丘，以仁祖配。辛亥，徐达下兴元。邓愈克河州。丁巳，诏开国时将帅无嗣者禄其家。是月旱，斋戒，后妃亲执爨，皇太子诸王馈于斋所。六月戊午朔，素服草屦，步祷山川坛，露宿凡三日，还斋于西庑。辛酉，赉将士，省狱囚，命有司访求通经术明治道者。壬戌，大雨。壬申，李文忠捷奏至，命仕元者勿贺。谥元主曰顺帝。癸酉，买的里八剌至京师，群臣请献俘。帝曰：“武王伐殷用之乎？”省臣以唐太宗尝行之对。帝曰：“太宗是待王世充耳。若遇隋之子孙，恐不尔也。”遂不许。又以捷奏多侈辞，谓宰相曰：“元主中国百年，朕与卿等父母皆赖其生养，奈何为此浮薄之言？亟改之。”乙亥，封买的里八剌为崇礼侯。丙子，告捷于南郊。丁丑，告太庙，诏示天下。辛巳，徙苏州、松江、嘉兴、湖州、杭州民无业者田临濠，给资粮牛种，复三年。是月，倭寇山东、浙江、福建滨海州县。秋七月丙辰，明升将吴友仁寇汉中，参政傅友德击却之。中书左丞杨宪有罪诛。八月乙酉，遣使瘗中原遗骸。冬十月丙辰，诏儒士更直午门，为武臣讲经史。癸亥，周德兴为征南将军，讨覃垕，垕遁。辛巳，贻元嗣君书。十一月壬辰，北征师还。甲午，告武成于郊庙。丙申，大封功臣。进李善长韩国公，徐达魏国公，封李文忠曹国公，冯胜宋国公，邓愈卫国公，常遇春子茂郑国公，汤和等侯者二十八人。己亥，设坛亲祭战没将士。庚戌，有事于圜丘。辛亥，诏户部置户籍、户帖，岁计登耗以闻，著为令。乙卯，封中书右丞汪广洋忠勤伯，御史中丞刘基诚意伯。十二月癸亥，复贻元嗣君书，并谕和林诸部。甲子，建奉先殿。庚午，遣使祭历代帝王陵寝，并加修葺。己卯，赐勋臣田。壬午，以正月至是月，日中屡有黑子，诏廷臣言得失。是年，占城、爪哇、西洋入贡。

　　四年春正月丙戌，李善长罢，汪广洋为右丞相。丁亥，中山侯汤和为征西将军，江夏侯周德兴、德庆侯廖永忠副之，率舟师由瞿塘，颍川侯傅友德为征虏前将军，济宁侯顾时副之，率步骑由秦陇伐蜀。魏国公徐达练兵北平。戊子，卫国公邓愈督饷给征蜀军。庚寅，建郊庙于中都。丁未，诏设科取士，连举三年，嗣后三年一举。戊申，免山西旱灾田租。二月甲戌，幸中都。壬午，至自中都。元平章刘益以辽东降。是月，蠲太平、镇江、宁国田租。三月乙酉朔，始策试天下贡士，赐吴伯宗等进士及第、出身有差。乙巳，徙山后民万七千户屯北平。丁未，诚意伯刘基致仕。夏四月丙戌，傅友德克阶州，文、隆、绵三州相继下。五月，免江西、浙江秋粮。六月壬午，傅友德克汉州。辛卯，廖永忠克夔州。戊戌，明升将丁世贞破文州，守将朱显忠死之。癸卯，汤和至重庆，明升降。戊申，倭寇胶州。是月，徙山后民三万五千户于内地，又徙沙漠遗民三万二千户屯田北平。秋七月辛亥，徐达练兵山西。辛酉，傅友德下成都，四川平。乙丑，明升至京师，封归义侯。八月甲午，免中都、淮、扬及泰、滁、无为田租。己酉，振陕西饥。是月，高州海寇乱，通判王名善死之。九月庚戌朔，日有食之。冬十月丙申，征蜀师还。十一月丙辰，有事于圜丘。庚申，命官吏犯赃者罪勿贷。是月，免陕西、河南被灾田租。十二月，徐达还。是年，安南、浡泥、高丽、三佛齐、暹罗、日本、真腊入贡。

　　五年春正月癸丑，待制王祎使云南，诏谕元梁王把匝剌瓦尔密。祎至，不屈死。乙丑，徙陈理、明升于高丽。甲戌，魏国公徐达为征虏大将军，出雁门，趋和林，曹国公李文忠为左副将军，出应昌，宋国公冯胜为征西将军，取甘肃，征扩廓帖木儿。靖海侯吴祯督海运，饷辽东。卫国公邓愈为征南将军，江夏侯周德兴、江阴侯吴良副之，分道讨湖南、广西洞蛮。二月丙戌，安南陈叔明弑其主日熞自立，遣使入贡，却之。三月丁卯，都督佥事蓝玉败扩廓于土剌河。夏四月己卯，振济南、莱州饥。戊戌，始行乡饮酒礼。庚子，邓愈平散毛诸洞蛮。五月壬子，徐达及元兵战于岭北，败绩。是月，诏曰：“天下大定，礼仪风俗不可不正。诸遭乱为人奴隶者复为民。冻馁者里中富室假贷之，孤寡残疾者官养之，毋失所。乡党论齿，相见揖拜，毋违礼。婚姻毋论财。丧事称家有无，毋惑阴阳拘忌，停柩暴露。流民复业者各就丁力耕种，毋以旧田为限。僧道斋醮杂男女，恣饮食，有司严治之。闽、粤豪家毋阉人子为火者，犯者抵罪。”六月丙子，定宦官禁令。丁丑，定宫官女职之制。戊寅，冯胜克甘肃，追败元兵于瓜、沙州。癸巳，定六部职掌及岁终考绩法。壬寅，吴良平靖州蛮。甲辰，李文忠败元兵于阿鲁浑河，宣宁侯曹良臣战没。乙巳，作铁榜诫功臣。是月，振山东饥，免被灾郡县田租。秋七月丙辰，汤和及元兵战于断头山，败绩。八月丙申，吴良平五开、古州诸蛮。甲辰，元兵犯云内，同知黄理死之。九月戊午，周德兴平婪凤、安田诸蛮。冬十月丁酉，冯胜师还。是月，免应天、太平、镇江、宁国、广德田租。十一月辛酉，有事于圜丘。甲子，征南师还。壬申，纳哈出犯辽东。是月，召徐达、李文忠还。十二月甲戌，诏以农桑学校课有司。辛巳，命百官奏事启皇太子。庚子，邓愈为征西将军，征吐番。壬寅，贻元嗣君书。是年，琐里、占城、高丽、琉球、乌斯藏入贡。高丽贡使再至，谕自后三年一贡。

　　六年春正月甲寅，谪汪广洋为广东参政。二月乙未，谕暂罢科举，察举贤才。壬寅，命御史及按察使考察有司。三月癸卯朔，日有食之。颁《昭鉴录》，训诫诸王。戊申，太阅。壬子，徐达为征虏大将军，李文忠、冯胜、邓愈、汤和副之，备边山西、北平。甲子，指挥使于显为总兵官，备倭。夏四月己丑，令有司上山川险易图。六月壬午，盱眙献瑞麦，荐宗庙。壬辰，扩廓帖木儿遣兵攻雁门，指挥吴均击却之。是月，免北平、河间、河南、开封、延安、汾州被灾田租。秋七月壬寅，命户部稽渡江以来各省水旱灾伤分数，优恤之。壬子，胡惟庸为右丞相，八月乙亥，诏祀三皇及历代帝王。冬十月辛巳，召徐达、冯胜还。十一月壬子，扩廓帖木儿犯大同，徐达遣将击败之，达仍留镇。甲子，遣兵部尚书刘仁振真定饥。丙寅，冬至，帝不豫，改卜郊。闰月乙亥，录故功臣子孙未嗣者二百九人。壬午，有事于圜丘。庚寅，颁定《大明律》。是年，暹罗、高丽、占城、真腊、三佛齐入贡。命安南陈叔明权知国事。

　　七年春正月甲戌，都督佥事王简、王诚、平章李伯升屯田河南、山东、北平。靖海侯吴祯为总兵官，都督于显副之，巡海捕倭。二月丁酉朔，日有食之。戊午，修曲阜孔子庙，设孔、颜、孟三氏学。是月，平阳、太原、汾州、历城、汲县旱蝗，并免租税。夏四月己亥，都督蓝玉败元兵于白酒泉，遂拔兴和。壬寅，金吾指挥陆龄讨永、道诸州蛮，平之。五月丙子，免真定等四十二祎府州县被灾田租。辛巳，振苏州饥民三十万户。癸巳，减苏、松、嘉、湖极重田租之半。六月，陕西平凉、延安、靖宁、鄜州雨雹，山西、山东、北平、河南蝗，并蠲田租。秋七月甲子，李文忠破元兵于大宁、高州。壬申，倭寇登、莱。八月甲午朔，祀历代帝王庙。辛丑，诏军士阵殁父母妻子不能自存者，官为存养。百姓避兵离散或客死，遗老幼，并资遣还。远宦卒官，妻子不能归者，有司给舟车资送。庚申，振河间、广平、顺德、真定饥，蠲租税。九月丁丑，遣崇礼侯买的里八剌归，遗元嗣君书。冬十一月壬戌，纳哈出犯辽阳，千户吴寿击走之。辛未，有事于圜丘。十二月戊戌，召邓愈、汤和还。是年，阿难功德国、暹罗、琉球、三佛齐、乌斯藏、撒里、畏兀儿入贡。

　　八年春正月辛未，增祀鸡笼山功臣庙一百八人。癸酉，命有司察穷民无告者，给屋舍衣食。辛巳，邓愈、汤和等十三人屯戍北平、陕西、河南。丁亥，诏天下立社学。是月，河决开封，发民夫塞之。二月甲午，宥杂犯死罪以下及官犯私罪者，谪凤阳输作屯种赎罪。癸丑，耕耤田。召徐达、李文忠、冯胜还，傅友德等留镇北平。三月辛酉，立钞法。辛巳，罢宝源局铸钱。

　　夏四月辛卯，幸中都。丁巳，至自中都。免彰德、大名、临洮、平凉、河州被灾田租。罢营中都。致仕诚意怕刘基卒。五月己巳，永嘉候朱亮祖偕傅友德镇北平。六月壬寅，指挥同知胡汝平贵州蛮。

　　秋七月己未朔，日有食之。辛酉，改作太庙。壬戌，召傅友德、朱亮祖还，李文忠、顾时镇山西、北平。戊辰，诏百官奔父母丧不俟报。京师地震。丁丑，免应天、太平、宁国镇江及蕲、黄诸府被灾田租。八月己酉，元扩廓帖木儿卒。

　　冬十月丁亥，诏举富民素行端洁达时务者。壬子，命皇太子诸王讲武中都。十一月丁丑，有事于圆丘。十二月戊子，京师地震。甲寅，遣使振苏州、湖州、嘉兴、松江、常州、太平、宁国、杭州水灾。是月，纳哈出犯辽东，指挥马云、叶旺大败之。

　　是年，撒里、高丽、占城、暹罗、日本、爪哇、三佛齐入贡。

　　九年春正月，中山侯汤和，颍川侯傅友德，都督佥事蓝玉、王弼，中书右丞丁玉，备边延安。三月己卯，诏曰：“比年西征敦煌，北伐沙漠，军需甲仗，皆资山、陕，又以秦、晋二府宫殿之役，重困吾民。平定以来，闾阎未息。国都始建，土木屡兴。畿辅既极烦劳，外郡疲于转运。今蓄储有余，其淮、扬、安、徽、池五府及山西、陕西、河南、福建、江西、浙江、北平、湖广今年租赋，悉免之。”

　　夏四月庚戌，京师自去年八月不雨，是日始雨。五月癸酉，自庚戌雨，至是日始霁。六月甲午，改行中书省为承宣布政使司。辛丑，李文忠还。

　　秋七月癸丑朔，日有食之。是月，蠲苏、松、嘉、湖水灾田租，振永平旱灾。元将伯颜帖木儿犯延安，傅友德败降之。八月己酉，遣官省历代帝王陵寝，禁刍牧，置守陵户。忠臣烈士祠，有司以时葺治。分遣国子生修岳镇海渎祠。西番朵儿只巴寇罕东，河州指挥甯正击走之。闰九月庚寅，以灾异诏求直言。

　　冬十月己未，太庙成，自是行合享礼。丙子，命秦、晋、燕、吴、楚、齐诸王治兵凤阳。十一月壬午，有事于圆丘。戊子，徙山西及真定民无产者田凤阳。十二月甲寅，振畿内、浙江、湖北水灾。己卯，遣都督同知沐英乘传诣陕西问民疾苦。

　　是年，览邦、琉球、安南、日本、乌斯藏、高丽入贡。

　　十年春正月辛卯，以羽林等卫军益秦、晋、燕三府护卫。是春，振苏、松、嘉、湖水灾。

　　夏四月己酉，邓愈为征西将军，沐英为副将军，率师讨吐番，大破之。是月，振太平、宁国及宜兴、钱塘诸县水灾。五月庚子，韩国公李善长、曹国公李文忠总中书省、大都督府、御史台，议军国重事。癸卯，振湖广水灾。丙午，户部主事赵乾振荆、蕲迟缓，伏诛。六月丁巳，诏臣民言事者，实封达御前。丙寅，命政事启皇太子裁决奏闻。

　　秋七月甲申，置通政司。是月，始遣御史巡按州县。八月庚戌，改建大祀殿于南郊。癸丑，选武臣子弟读书国子监。九月丙申，振绍兴、金华、衢州水灾。辛丑，胡惟庸为左丞相，汪广洋为右丞相。

　　冬十月戊午，封沐英四平侯。辛酉，赐百官公田。十一月癸未，卫国公邓愈卒。丁亥，合祀天地于奉天殿。是月，免河南、陕西、广东、湖广田租。威茂蛮叛，御史大夫丁玉为平羌将军，讨平之。十二月乙巳朔，日有食之。丁未，录故功臣子孙百百余人，授官有差。

　　是年，占城、三佛齐、暹罗、爪哇、真腊入贡。高丽使五至，以嗣王未立，却之。

　　十一年春正月甲戌，封皇子椿为蜀王，柏湘王，桂豫王，模汉王，植卫王。改封吴王橚为周王。己卯，进封汤和信国公。是月，徵天下布政使及知府来朝。二月，指挥胡渊平茂州蛮。三月壬午，命奏事毋关白中书省。是月，第来朝官为三等。

　　夏四月，元嗣君爱猷识理达腊殂，子脱古思帖木儿嗣。五月丁酉，存问苏、松、嘉、湖被水灾民，户赐米一石，蠲逋赋六十五万有奇。六月壬子，遣使祭故元嗣君。己巳，五开蛮叛，杀靖州指挥过兴，以辰州指挥杨仲名为总兵官，讨之。

　　秋七月丁丑，振平阳饥。是月，苏、松、扬、台海溢，遣官存恤。八月，免应天、太平、镇江、宁国、广德诸府州秋粮。九月丙申，追封刘继祖为义惠侯。

　　冬十月甲子，大祀殿成。十一月庚午，征西将军西平侯沐英率都督蓝玉、玉弼讨西番。是月，五开蛮平。

　　是年，暹罗、阇婆、高丽、琉球、占城、三佛齐、朵甘、乌斯藏、彭亨、百花入贡。

　　十二年春正月己卯，始合礼天地于南郊。甲申，洮州十八族番叛，命沐英移兵讨之。丙申，丁玉平松州蛮。二月戊戌，李文忠督理河、岷、临、巩军事。乙巳，诏曰：“今春雨雪经旬。天下贫民困于饥寒者多有，其令有司给以钞。”丙寅，信国公汤和率列候练兵临清。

　　夏五月癸未，蠲北平田租。六月丁卯，都督马云征大宁。秋七月丙辰，丁玉回师讨眉县贼，平之。己未，李文忠还掌大都督府事。八月辛巳，诏凡致仕官复其家，终身无所与。九月己亥，沐英大破西番，擒其部长三副使。

　　冬十一月甲午，沐英班师，封仇成、蓝玉等十二人为侯。庚申，大宁平。十二月，汪广洋贬广南，赐死。徵天下博学老成之士至京师。

　　是年，占城、爪哇、暹罗、日本、安南、高丽入贡。高丽贡黄金百斤、白金万两，以不如约，却之。

　　十三年春正月戊戌，左丞相胡惟庸谋反，及其党御史大夫陈宁、中丞涂节等伏诛。癸卯，大祀天地于南郊。罢中书省，废丞相等官，更定六部官秩，改大都督府为中、左、右、前、后五军都督府。二月壬戌朔，诏举聪明正直、孝弟力田、贤良方正、文学术数之士。发丹符，验天下金谷之数。戊辰，文武官年六十以上者听致仕，给以诰敕。三月壬辰，减苏、松、嘉、湖重赋十之二。壬寅，燕王隶之国北平。壬子，沐英袭元将脱火赤于亦集乃，擒之，尽降其众。

　　夏四月己丑，命群臣各举所知。五月甲午，雷震谨身殿。乙未，大赦。丙申，释在京及临濠屯田输作者。己亥，免天下田租。吏以过误罢者还其职。壬寅，都督濮英进兵赤斤站，获故元豳王亦怜真及其部曲而还。是月，罢御史台。命从征士卒老疾者许以子代，老而无子及寡妇，有司资遣还。六月丙寅，雷震奉天门，避正殿省愆。丁卯，罢王府工役。丁丑，置谏院官。

　　秋八月，命天下学校师生，日给廪膳。九月辛卯，景川侯曹震、营阳侯杨璟、永城侯恭显屯田北平。乙巳，天寿节，始受群臣朝贺，赐宴于谨身殿，后以为常。丙午，置四辅官，告于太庙。以儒士王本、估佑、袭斅、杜斅、赵民望、吴源为春、夏官。是月，诏陕西卫军以三分之二屯田。安置翰林学士承旨宋濂于茂州，道卒。

　　冬十一月乙未，徐达还。丙午，元平章完者不花、乃儿不花犯永平，指挥刘广战没，千户王辂击败之，擒完者不花。十二月，天下府州县所举士至者八百六十余人，授官有差。南雄侯赵庸镇广东，讨阳春蛮。

　　是年，琉球、日本、安南、占城、真腊、爪哇入贡，日本以无表却之。

　　十四年春正月戊子，徐达为征虏大将军，汤和、傅友德为左、右副将军，帅师讨乃儿不花。命新授官者各举所知。乙未，大祀天地于南郊。壬子，罢天下岁造兵器。癸丑，命公候子弟入国学。丙辰，诏求隐逸。二月庚辰，核天下官田。三月丙戌，大赦。辛丑，颁《五经》、《四书》于北方学校。

　　夏四月庚午，徐达率诸将出塞，至北黄河，击破元兵，获全宁四部以归。五月，五溪蛮叛，江夏侯周德兴讨平之。

　　秋八月丙子，诏求明经老成之士，有司礼送京师。庚辰，河决原武、祥符、中牟。辛巳，徐达还。九月壬午朔，傅友德为征南将军，蓝玉、沐英为左、右副将军，帅征支南。徐达镇北平。丙午，周德兴移师讨施州蛮，平之。

　　冬十月壬子朔，日有食之。癸丑，命法司录囚，会翰林院给事中及春坊官会议平允以闻。甲寅，免应天、太平、应德、镇江、宁国田租。癸亥，分遣御史录囚。己卯，延安侯唐胜宗帅师讨浙东山寇，平之。十一月壬午，吉安侯陆仲亨镇成都。庚戌，赵庸讨广州海寇，大破之。十二月丁巳，命翰林春坊官考驳诸司章奏。戊辰，傅友德大败元兵于白石江，遂下曲靖。壬申，元梁王把匝剌瓦尔密走普宁自杀。

　　是年，暹罗、安南、爪哇、朵甘、乌斯藏入贡。以安南寇思明，不纳。