Westeros

video Westeros, bilinən dünyada olan dörd qitədən biridir. Digərləri Essos, Sothoryos və Ulthos'dur. Westeros'un ərazisinin çox hissəsiYeddi Krallıq adı verilən bir siyasi qurum tərəfindən idarə olunur. Divarın arxasında olan şimalda isə free folk (azad xalq) yaşayır. Westeros'a ən yaxın yaşayan xarici millətlər olan Free Cities (Azad Şəhərlər), qərbi Essos'da Dar Dənizin sahilində yerləşən müstəqil şəhər-dövlətlər toplusudur. Westerosun cənubunda Summer Isles (Yay Adaları) yerləşir.

### **Coğrafiyası**

Westeros qitəsi uzun və nisbətən dardır. Cənubda Dorne'dan başlayaraq, şimalda Divarın arxasındakı torpaqlara qədər uzanır. Uzaq şimalda donmuş Həmişə Qış Torpaqları (Lands of Always Winter) var. Burada olan həddindən artıq dərəcədə soyuqdan ötəri çox miqdarda torpaq kəşf edilməmiş olaraq qalır.

Yarım-rəsmi mənbələrə görə Westeros, böyüklüyünə görə Cənubi Amerika qitəsinə bənzəyir. Kitablarda olan xəritələrdə heç bir miqyas yazılmasa da, George R. R. Martin Divarın 100 liqa (555,6 km.) uzunluğunda və ya 300 mil (təxmini 482,8 km.) uzunluğunda olduğunu söyləmişdir. Beləliklə, qitə şimaldan cənuba təxminən 3000 mil (4.828,032 km.), şərqdən qərbə doğru ən geniş nöqtəsində isə 900 mil (1.448,4096 km.) qədər uzanır.

Westeros'un şərq sahili Narrow Sea ilə (Dar Dəniz) həmsərhəddir; bu suların arasında şərq qitəsi Essos və Stepstones adlanan adalar arxipelaqı yerləşir. Cənubda Summer Sea (Yay dənizi) və Summer Isles yerləşir.

Westeros'un şimal torpaqları, təqribən bərabər ölçülərinə baxmayaraq cənubdan daha az məskunlaşmışdır. Westerosun beş böyük şəhəri ölçülərinə görə: King's Landing, Oldtown, Lannisport, Gulltown və White Harbor'dur.

Westeros, Aegon'un fəthinin başlamasından əvvəl bir neçə müstəqil krallıqlardan ibarət idi. Bu müharibədən və Dorne'nun birləşməsindən sonra Divarın cənubundakı bütün torpaqlar Targaryen Xanədanlığının hakimiyyəti altında, doqquz əyalətdən ibarət olan Yeddi Krallıq olaraq birləşdirildi.

## **Regionları**

### **Divarın arxası**

Westeros'un ən şimal bölgəsi olan Divarın arxasındakı torpaqlar Həmişə Qış Torpağı olaraq bilinir. Bu ərazilər Divardan şimala qədər uzanır. Bu ərazinin əksər hissəsi heyranedici meşələrdən və bir çox göl və çaylardan ibarətdir. Burada yerləşən Frostfangs dağları qəribə heyvanlara ev sahibliyi edir. Uzaq şimalın olduqca sərt iqlimi, vəhşi və kəşf olunmamış ərazilərdə az sayda azad xalqın yaşamasına imkan verir.

George R. R. Martin , Divardan kənar ərazilərin Westeros'un böyük bir hissəsini təşkil etdiyini və Kanada qədər böyük olduğunu bildirir.

### **Şimal**

Şimal (North) Westeros'un ən böyük regionudur. Digər regionları birləşdirsək yenə də şimal daha böyük olur. Burada az məskunlaşmış meşələr, şam örtülü təpələr və qarla örtülü dağlar vardır. Həmçinin burada beş Westeros şəhərlərindən biri olan White Harbor yerləşir. Şimalın iqlimi qışda soyuq və sərtdir, bəzən yayda da qar yağır. Şimal sərhəddi olan Gift, Nights Watch'ın yerləşdiyi torpaqlardır. Onun cənub sərhəddi olan Neck, şimalı cənub krallıqlarından ayıran bataqlıqlaşmış ərazi boyunca yerləşir. Bölgənin darlığı və ərazi çətinliyi onu işğaldan qoruyaraq şimal üçün təbii bir sərhəd rolu oynayır

Stark Xanədanlığı şimalı, əvvəllər Şimaldakı Krallar, sonradan isə Şimalın Müdafiəçiləri kimi min illər boyu Winterfell'dən idarə edir. Westeros'un cənub hissəsindən daha soyuq və daha az məskunlaşmışdır. Sakinlərinin əksəriyyəti hələ də köhnə tanrılara (old gods) inanırlar. Lakin bəziləri, əsasən White Harborun ətrafında, Yeddi İnancını (Faith of the Seven) qəbul edirlər. Şimalda doğulan biclərə Snow (Qar) soyadı verilir.

### **Dəmir Adaları**

Dəmir Adaları (Iron Islands), Westerosun qərb sahilində yerləşən Ironman körfəzindəki bir arxipelaqdır. Ən böyük adaları - Blacktyde, Great Wyk, Harlaw, Lonely Light, Old Wyk, Orkmont Pyke və Saltcliffe'dır. Torpaqları əsasən qumsallıqlarrdan ibarətdir. Ancaq dəmir və qurğuşun da daxil olmaqla bir neçə növ təbii sərvətləri vardır. Sərt arxipelağın sakinləri Westerosun qalan hissəsində Ironman, öz aralarında isə Ironborn (Dəmirdoğumlu) kimi tanınırlar.

Harrenhal'lı Hoare Xanədanlığının Fəth zamanı dağıdılmasından sonra, Ironman'ləri idarə etmək üçün Pyke'dan olan Geyjoy Xanədanlığı seçildi. Fateh Aegon'un gəlişindən əvvəl, dəmirdoğumlular Çay Torpaqları (Riverlands) üzərində və minlərlə il əvvəl Westerosun bütün qərb sahilinə hökm sürürdülər. Onları həm də dəniz adamları da adlandırırlar və onların dəniz üstünlüyü bir vaxtlar müqayisə olunmaz idi. Andal'ların Yeddi İnancı (Faith of the Seven), göstərdikləri sədaqətə görə dəmir doğumlulara kiçik bir lütf bəxş edərək, onları öz qədim Boğulmuş Tanrılarına (Drowned God) inanmalarına imkan verdi. Iron Islands'də doğulan biclərə Pyke soyadı verilir.

### **Çay Torpaqları**

Neckin (Boğazın) cənubunda yer alan torpaqlardır. Trident çayının Qırmızı, Yaşıl və Mavi qollarının arası, Gods Eye və Blackwater'in çox hissəsi münbit və əlverişli torpaqlar sayılır. Bu ərazilər Riverrun'lu Tully'lərə aiddir. Fəth zamanında Çay Torpaqları, Adalar və Çaylar Kralları olan Hoare Xanədanlığı tərəfindən idarə edilirdi. Tully'lər heç vaxt Çay Torpaqlarının kralları ola bilməmişdirlər. Əksinə, Fateh Aegon'un fəthi zamanı Qara Harreni tərk edən üsyançı çay lordları idilər. Çay Torpaqlarında bir şəhər olmasa da, Maidenpool və Fairmarket kimi bir çox iri qəsəbələr var. Bu bölgənin insanlarına çox vaxt "riverman" (çay insanları) deyirlər. Riverlands'də doğulan biclərə Rivers (Çay) soyadı verilir.

### **Arrin Vadisi**

Arrin Vadisi (Vale of Arryn) demək olar ki, bütünlüklə Ay (Moon) dağları ilə əhatələnib, Çay Torpaqları şərqinə kimi uzanır. Bura, arasında vadi əhalisinin yaşadığı Vale Proper kimi sıra dağlardan və sahil boyu geniş ərazidən ibarətdir. Vadi ərazisinə həmçinin Gulltown şəhəri, Fingers, Bite körfəzi və Dar Dəniz (Narrow Sea) boyu yerləşən bir neçə ada da daxildir.

Vadi bir vaxtlar, Dağların və Vadinin Kralları olmuş Andal nəslinin ən qədim qollarından biri olan Arryn Ailəsinin idarəsi altındadır. Onların iqamətgahı, uca dağ başındakı, balaca amma ələkeçirilə bilməz qala Eyrie'dir. Vadinin sərt qışları səbəbi ilə, gediş-gəliş ancaq müəyyən fəsillərdə dağlar arası ilə mümkündür. Üsyankar dağ qəbilələri səyahətləri daha da təhlükəli edir. Vadi əhalisi həmdə Valemen (vadi adamları), Three Sisters'dən (Üç Bacılılar) olanlar isə Sistermen (Bacılı) kimi tanınır. Vadidə doğulan biclərə Stone(Daş) soyadı verilir.

### **Qərb Torpaqları**

Qərb Torpaqları **(**Westerlands) Çay Torpaqlarının qərbində, Mənzilin isə şimalında yerləşən torpaqlardır. Bura balaca region olsada qitədəki ən zəngin qızıl və gümüş yataqlarının yerləşdiyi ərazidir. Qərb torpaqları keçmiş Qaya kralları olan, Casterly Rock'lu (Casterly Qayası) Lannister Xanədanlığı tərəfindən idarə olunur. Bu regiondan olan insanlar çox vaxt westermen (qərblilər) olaraq çağırılır. Casterly Rocka'a yaxın yerləşən Lannisport, regionun baş yaşayış məntəqəsi və Westeros'un ən möhtəşəm liman və şəhərlərindən biridir. Westerlands'də doğulan biclərə Hill (Təpə) soyadı verilir.

### **Tac Torpaqları**

Tac Torpaqları  (Crownlands), birbaşa Yeddi Krallığın Lordu tərəfindən idarə olunan torpaqlardır. Bu torpaqlara, King's Landing və ətraf ərazilər, o cümlədən Duskendale və Rosby daxildir. Şimalda olan Crackclaw Point, Dar Dənizdə və Blackwater körfəzində bir neçə ada, o cümlədən Dragonstone, Driftmark və Pəncə Adası da bu torpaqlara aiddir. Tac Torpaqları, Vadinin cənubunda, Çay Torpaqlarının cənub-şərqində, Mənzilin şimal-şərqində və Fırtına Torpaqlarının şimalındadır. Tac Torpaqlarında doğulan biclərə Waters (Su) soyadı verilir.

### **Mənzil**

Mənzil şimaldan sonra ikinci ən böyük regiondur. Westerosun ən münbit hissəsində yerləşən bir bölgədir. Çoxsaylı əhalisi olan kənd və qəsəbələri vardır.

Mənzil, Highgardenli Tyrell Xanədanlığı tərəfindən idarə olunur. Tyrell'lər, Aegonun Fəthindən əvvəl Mənzil Kralları olan Gardener Xanədanlığının xidmətçiləri idilər. Kral Mern IX Gardener, Field of Fire döyüşündə öldürüldükdən sonra, Tyrell'lər Highgarden'i Aegon'a təslim etdiklərinə görə həm qala, həm də Mander'in Ali Lordu titulu ilə mükafatlandırıldılar. Tyrell'lərin bayraqdarları, cənubda Dornlularla ilə tez-tez vuruşurlar. Mənzildə ən görkəmli şəhər Oldtowndur. Bu şəhər, Westerosun ən qədim şəhəridir. Burada Ustadların Citadeli və Yeddi İnancının əvvəlki mərkəzi olan Starry Sept yerləşir. Mənzildə doğulan biclərə Flowers (Çiçəklər) soyadı verilir.

### **Fırtına Torpaqları**

Fırtına Torpaqları (Stormlands), King's Landingin сənubunda yerləşir və Dorn Dənizinə (Sea of Dorne) qədər uzanır. Şərqdə Shipbreaker (Gəmiqıran) körfəzi qərbdə isə Mənzil ilə həmsərhəddir. Westerosun ən kiçik əyalətlərindən biridir və ərazisi sərt dağlar, daşlı sahillər və yaşıl meşələrlə əhatə olunub.

Aegonun fəthindən əvvəl bura Fırtına Kralları tərəfindən idarə olunurdu. Fəthdən sonra isə Targaryen sülaləsindən bir bic olduğu güman edilən Orys Baratheonun qurduğu Baratheon sülaləsi tərəfindən idarə olunmağa başlandı. Dorn Hüdudları (Dornish Marches) əsasən Fırtına Torpaqları sərhədləri daxilində yerləşir və qədim vaxtlardan bəri Fırtına Kralları və Hüdud Lordları (Marcher Lords) tərəfindən idarə olunub. 2-ci əsrdə DornYeddi Krallığa birləşənə qədər Hüdudlar, Fırtına Torpaqları, Mənzil və Dorn üçün ortaq döyüş meydanı idi. Fırtına Torpaqlarında doğulan biclərə Storm (Fırtına) soyadı verilir.

### **Dorn**

Dorn  Westerosun cənubunda yerləşir. Dorn, Dorn Hüdudlarının yanındakı Qırmızı Dağların (Red Mountains) cənubundan qitənin cənub sahilinə qədər uzanır. Westerosun ən isti regionudur və ərazisi səhralıqdan ibarətdir. Dornlular(Dornishmen) istiqanlı olmaqları ilə məşhurdurlar. Onlar həm etnik, həm də mədəni cəhətdən Westerosun digər xalqlarından fərqlənirlər. Bunun səbəbi isə Rhoynarların 10.000 gəmi ilə Westerosa köçüdür. Onların mətbəxi, görünüşləri və memarlığı Qərbi Avropadan çox Türkiyə və Yunanıstan kimi Aralıq dənizi ölkələrinə oxşardır. Onlar varis seçimi olaraq qadın-kişi bərabərliyi və bir çox digər Rhoynar mədəniyyətinin adətlərini qəbul ediblər.

Dorn, Westerosun Aegona qarşı uğurla mübarizə aparan yeganə krallığıdır. Dorn, Yeddi Krallığa Birinci Dorn Müharibəsindən təxmini 150 il sonra evlilik yolu ilə birləşmişdir. Dornla Taxt arasındakı razılıq, onlara Westerosun digər bölgələrindən fərqli olaraq kiçik ölçülü də olsa müstəqillik verdi. Dornu idarə edən Martell'lər, Rhoynar mədəniyyətinə əsaslanaraq özlərinə Westerosun digər bölgələrindən fərqli olaraq "Prince" və "Princess" (Şahzadə) deyirlər. Dornda doğulan biclərə Sand (Qum) soyadı verilir.

## **İqlimi**

Westeros'un iqlimi cənubdakı quraq səhralar, şimaldakı soyuq və sərt qış və ən şimaldakı Həmişə Qış Torpaqlarının buzlu çölləri arasında dəyişir.

Westeros və Essosda  fəsillər ən azı 2 il sürməklə müxtəlif uzunluqlarda olur. Ustadlar havanın temperaturu və günlərin uzunluqlarını müşahidə edərək fəsillərin uzunluqlarını təxmin eləməyə və buna əsasan əkin-biçin vaxtlarını və nə qədər ərzağın depolanmalı olduğu yönündə məsləhət verməyə çalışırlar. Ancaq fəsillərin təsadüfi xarakterini nəzərə alsaq, bu etibar edilə biləcək bir şey deyil.

Game of Thrones başlayarkən artıq 9 il idi ki, yay mövsümü davam edirdi və çoxları elə həmin uzunluqda sərt qışın gələcəyindən qorxurdu. Bu uzun yay A Feast for Crows’un (Qarğaların Ziyafəti) sonunda, Citadel’dən ağ quzğunların gəlişi ilə bitir və qış A Dance with Dragons’un (Əjdahalarla Rəqs) sonunda elan olunur.

Günlər yayda ən uzun, digər fəsillərdə daha qısa, və uzaq şimalda ən qısa olur. Bitkilər qışda şüşə bağda yetişdirilə bilir. George R. R. Martin açıqlamalarında bu dünyanın qeyri-adi fəsillərinin izahının elmi xarakter daşımadığını və kitab seriyasının sonuna qədər açıqlanacağını demişdir.

## **Biologiyası və Antropologiyası**

### **Ağıllı Növlər**

* Bəzi nəzərə çarpacaq dərəcədə fərqliliklər olsa da, Westeros insanları Yerdəki insanlara bənzəyirlər. Zadəgan evlərindəki ailələrin ortaq bir xüsusiyyət paylaşmağ kimi bir meyli var. Məsələn, Lannisterlər'in, yüz illər boyu hamısının sarışın olduğu görünür. Bəzi fiziki xüsusiyyətlər isə dünyamız üçün qeyri-adidir. Məsələn, Targaryen'lər, çox vaxt gümüşü saça və bənövşəyi gözlərə sahibdirlər, Ghiscari nəslində isə həm qırmızı, həm də qara saçlar olur. Ayrıca, Westeros'dakı insanlar orta əsrlərdəki bir sivilizasiyaya görə daha böyükdür: bir çox kişi altı futdan (1.83 m.) yuxarı, qeyri-adi dərəcədə böyük kişilər isə yeddi fut (2.13 m.) və ya daha uzun olur. Müasir Westeros'lunun yarandığı üç əsas etnik qrup vardır: Andal'lar, İlk İnsanlar (First Men) və Rhoynar'lardır.

* Divlər, insan zəkasından bir qədər aşağıda olan, bipedal meymunlara bənzəyən nəhəng, sarsaq humanoidlərdir. Divlər, yalnız Divarın arxasında, həddindən artıq şimal ərazilərdə tapılan azalmış bir növdür. Onlar döyüşə mamontları sürərək , kötüklərdən biraz böyük olan dəyənəklərdən istifadə edirlər. Divlər, İlk İnsanların Köhnə Dilini danışırlar.
* Westeros'un orijinal sakinləri olan children of the forest (meşənin uşaqları), tez-tez xatırlanır, lakin minlərlə ildir ki, görülmür. Onların kiçik humanoid canlılar olduğu düşünülür; xəyallar və təbiət üzərində sirli güclərə malik qaranlıq və gözəl varlıqlardır. Döyüşdə obsidian silahlarından və weirwood yaylarından istifadə etdikləri deyilir. Hal-hazırda mirasları olan köhnə tanrıların (old gods) az hissəsi şimalda saxlanılır.
* Digərləri, Divarın arxasında tapılan sirli və açıqca pis niyyətli bir varlıqlardır. Onlar yalnız gecə görülür və özləri ilə qeyri-təbii soyuqluq gətirirlər. Onlar hündürdür, cəlbedici insanlarda olduğu kimi mavi gözləri var. Gözləri çox dərindir və od kimi yanırlar. Hər addım ilə rəng dəyişən zireh geyirlər və nazik büllur qılıncları o qədər soyuq olur ki, dəmiri parçalaya bilir. Digərləri səssiz hərəkət edirlər, amma səsləri qırılan (və ya çatlayan) buz kimi səs çıxardır. Onların öldürdükləri canlılar, parıldayan mavi gözlərlə sahib wight'lardır. Digərləri, zirehlərini asanlıqla deşən, obsidiandan hazırlanmış silahlara qarşı zəifdirlər. Ölümlərində, əriyərək son dərəcə soyuq bir mayeyə çevrilirlər.

### **Heyvanlar**

Westeros'da yaşayan bəzi heyvan növləri, Yer kürəsinin Pleystosen erasının meqafaunasına və ya tarixi heyvanlarına bənzəyir.

* Yabanı öküzlər, normal öküzlərin qohumlarıdır. Onlar sıx-sıx boy (ölçü),güc və ağılsızlıq simvolu olaraq istifadə edilir. Əfsanəvi Clarence Crabb cəsarətini nümayiş etdirmək məqsədi ilə bir yabanı öküzə minmişdi.
* Uluqurdlar, canavarların qohumlarıdır, lakin gerçək dünyadakı ölçülərinə görə normal canavarlardan çox daha böyük və güclüdürlər, tam böyümüş halda uluqurdlar bir poni böyüklüyündə ola bilirlər. Onlar Divar’ın cənubunda demək olar ki, görünmürlər.
* Kərtənkələ-aslanlar, Neck ərazisində rastlanılan, bataqlıqlarda yaşayan iri sürüngənlərdir. Bu varlıqlar yüksək ehtimalla böyük timsahlardır.
* Mamontlar, uzaq şimalda yaşayan varlıqlardır və görünüşə görə Westeros’dakı yeganə qalın dərili heyvanlardır. Onlar divlər tərəfindən minik heyvanları olaraq istifadə olunur.

Digər heyvanlar günümüzdəki heyvanların dəyişdirilmiş versiyası olaraq görünür və ya real dünyada onların qarşılıqları yoxdur.

* Krakenlər, balina ovu ilə məşğul olan gəmiləri batıra biləcək gücə sahib nəhəng kalamarlardır. Yüksək ehtimalla əfsanə olduqları hesab edilir.
* Quzğunlar, fiziki olaraq real Dünyadakı quzğunlara bənzəyirlər. Westeros’da quzğunlar qalalar arasında məktublaşmaq məqsədilə istifadə olunur. Hər qalanın ustadı, adətən, qaladakı quzğun sayına diqqət edir. Ustadlar Citadel’də, çox ağıllı olduqları deyilən böyük ağ quzğun cinsləri yetişdirirlər. Quzğunlar bəzən tutuquşular kimi insan danışıqlarını təqlid edirlər.
* Kölgə Pişikləri (Shadowcats), dağlıq bölgələrə yaşayan, qara rəngli və ağ zolaqlı xəzə sahib böyük yırtıcı pişiklərdir. Xəzləri qiymətlidir.
* Əjdahalar, yırtıcı və sehirli varlıqlardır. Targaryen Xanədanlığının əjdahaları yüz il əvvəl öldülər və Westeros xalqı artıq bu canlıların nəslinin kəsildiyini düşünür.
* Tək Buynuzlu Atlar, başlarında tək, uzun bir buynuzu olan böyük keçiyə bənzər heyvanlardır.

## **Tarixi**

*Əsas məqalə: Əsas hadisələrin xronologiyası*

## **İstinadlar**

Bu səhifə A Wiki of Ice and Fire səhifəsindəki məlumatlardan istifadə edir.

Bilinən Dünyanın Regionları
 Essos
 Sothoryos
 Dıgər

Kateqoriya:Westeros
Kateqoriya:Qitələr