Leeroverzicht vwo-3 periode 3

**Leeroverzicht: Hoofdstuk 4 de Koude Oorlog**

Wat als er een kernbom afgaat boven Rotterdam

Intro

*Waarom noemen we de Koude Oorlog zo?*

Koude Oorlog is een periode van vijandschap, waarin veel conflicten en oorlogen voorkomen. Er was echter geen sprake van een rechtstreekse oorlog tussen de VS (en West-Europa) en de SU. Er is wel echt oorlog gevoerd in Korea en Vietnam.

*Koude Oorlog*

Drie manieren om naar de Koude Oorlog te kijken:

1. Ideologisch conflictKoude Oorlog is een periode van vijandschap, waarin veel conflicten en oorlogen voorkomen. Er was echter geen sprake van een rechtstreekse oorlog tussen de VS (en West-Europa) en de SU.

Ideologie= een geheel van opvattingen over de maatschappij (hoe mensen denken over hoe de maatschappij moet worden ingericht)

2. WapenwedloopKoude Oorlog is een periode van vijandschap, waarin veel conflicten en oorlogen voorkomen. Er was echter geen sprake van een rechtstreekse oorlog tussen de VS (en West-Europa) en de SU.

3. Machtsstrijd

*VS over SU*

Bang dat de Sovjet-Unie de hele wereld communistisch wil maken – angst voor een communistische wereldrevolutie à de wereld wordt daarmee “onvrij” volgens de Amerikanen

*SU over VS*

Westers imperialisme à de VS wil invloed op zoveel mogelijk landen zodat die allemaal economisch afhankelijk worden van de VS

*Wie staan er tegenover elkaar in de Koude Oorlog?*

 Democratie/ kapitalisme
 Individu centraal
 Vrijemarkteconomie
 Vrijheid van meningsuiting
 Rechtstaat

*Van wanneer tot wanneer was de Koude Oorlog?*

1917/1945 – 1989

• ***1917*** als beginjaar: punt 1 van hoe je naar de Koude Oorlog kan kijken. Het is een ideologisch conflict dat al begint met de Russische revolutie

• ***1945*** als beginjaar: Als we kijken naar de Koude Oorlog als wapenwedloop of als machtsstrijd dan laten we de Koude Oorlog beginnen in 1945 bij de Conferentie van Potsdam.

• ***1989***: Val van de Berlijnse Muur à einde Koude Oorlog

• ***1991*** als eindjaar: De Sovjet Unie valt uiteen à einde Koude Oorlog

**Leeroverzicht hoofdstuk 4: Wat moet je weten?**

**Leer altijd zowel het boek als de aantekeningen!**

§1 Oriëntatie

- Je weet over welk tijdvak en welke periode hoofdstuk 4 gaat en welke jaartallen hierbij horen

- Je weet per paragraaf de belangrijkste jaartallen (het jaartallenoverzicht in §7 is niet volledig)

- Je weet de betekenis van alle begrippen

- Je weet hoe WOII eindigde (vorig hoofdstuk)

- Je kunt uitleggen waarom het de “Koude Oorlog” genoemd werd

- Je kunt de drie manieren om naar de Koude Oorlog te kijken, uitleggen

- Je weet wanneer de Koude Oorlog begon + je kunt voor beide jaartallen een uitleg geven

- Je weet hoe de SU over de VS dacht en hoe de VS over de SU dacht

- Je kunt de belangrijkste verschillen tussen de SU en de VS noemen

- Je kunt een spotprent interpreteren: Eerst kijken en beschrijven wat/wie je ziet, daarna pas opschrijven wat het zou kunnen betekenen/ conclusies trekken. Tot slot kun je onderbouwen aan de hand van de bron of de maker pro-Amerikaans, pro-SU of neutraal is

- Je kunt informatie uit tekstbronnen halen en deze informatie gebruiken om een antwoord te onderbouwen

- Je kunt aan de hand van beeldelementen een begrip/ gebeurtenis herkennen

§2 Van bondgenoot naar aartsvijand

- Je kunt antwoord geven op de hoofdvraag en de deelvragen van de §2

- Je weet wanneer de conferentie van Jalta plaatsvond en wat voor plannen de VS en SU toen al hadden voor Europa

- Je weet wanneer de conferentie van Potsdam plaatsvond en welke afspraken er gemaakt werden

- Je kunt uitleggen op welke manier er al spanningen tussen de twee grootmachten (VS en SU) zichtbaar werden op de conferentie van Potsdam

- Je weet hoe Duitsland werd opgedeeld na de conferentie van Potsdam en welke naam de “twee Duitslanden” kregen.

- Je weet hoe de hoofdstad Berlijn verdeeld werd onder de grootmachten

- Je weet wat het IJzeren Gordijn was, door wie het geplaatst werd en waarom

- Je kunt het verschil en de overeenkomst tussen de Trumanleer en het Marshallplan uitleggen

- Je weet wat de Blokkade van Berlijn was, waarom de stad werd geblokkeerd en hoe de andere geallieerde landen met de blokkade omgingen

- Je weet waarom de NAVO werd opgericht en welke landen hierbij hoorden

- Je weet waarom het Warschaupact werd opgericht en welke landen hierbijhoorden

- Je kunt uitleggen waarom het jaar 1949 twee onaangename verrassingen bracht voor de V.S.

- Je weet wanneer en waarom de VN opgericht werd

- Je weet wanneer de Koreaoorlog plaatsvond en hoe die verliep

- Je weet wat McCarthyisme inhoudt en dat er grote angst in de V.S. was voor Russische spionage

§3 De Koude Oorlog op zijn kookpunt

- Je kunt antwoord geven op de hoofdvraag en de deelvragen van de §3

- Je weet wat er met het Wirtschaftswunder bedoeld wordt

- Je weet wanneer en waarom de Berlijnse muur gebouwd werd

- Je weet wat de SU en Stasi (Staatssicherheit) deden tegen mensen die naar het Westen wilden

- Je kunt voorbeelden noemen van ontsnappingsverhalen naar het Westen

- Je weet dat naast de wapenwedloop er ook een race naar de maan was en je kunt uitleggen hoe deze race verliep

- Je weet wanneer Stalin overleed en wie hem opvolgde in de SU

- Je kunt een voorbeeld noemen van een Oost-Europees land dat in opstand kwam tegen het communistisch regime en hoe de SU hierop reageerde

- Je weet wanneer de Cubacrisis plaatsvond en wat deze crisis inhield

- Je weet wie de leider was van Cuba op dat moment

- Je kunt uitleggen wat de Detente was en waarom die na de Cubacrisis noodzakelijk was

- Je weet wanneer de Vietnamoorlog plaatsvond en hoe de oorlog verliep

- Je weet wat de dominotheorie inhield

§4 Het IJzeren Gordijn gaat open

- Je kunt antwoord geven op de hoofdvraag en de deelvragen van de §4

- Je weet hoe de leiders van de SU vóór Gorbatsjov reageerden op onrust in de Oostbloklanden

- Je weet wie Gorbatsjov is en waarom hij hervormingen wilde in de SU

- Je kunt de begrippen Glasnost en Perestrojka uitleggen en weet wat de gevolgen zijn van deze hervormingen

- Je weet hoe Gorbatsjov tegenover de Koude Oorlog stond

- Je kunt uitleggen waardoor de SU uiteindelijk uiteenvalt en wanneer dit gebeurde

- Je weet wanneer de Berlijnse Muur viel

- Je kunt uitleggen waarom de Duitse eenwording belangrijk was voor Duitsland

- Je kunt zowel voordelen als nadelen noemen van de Duitse eenwording

Extra info

Tabel leiders VS en SU tijdens Koude Oorlog. **Dit hoef je niet uit je hoofd te leren!!!!!** Het gaat erom dat je de belangrijkste mensen (die in het boek genoemd worden) kent en ongeveer weet welke leiders tegenover elkaar stonden tijdens conflicten. Bijvoorbeeld Cubacrisis = Kennedy vs. Chroesjtsjov

.