Πρώτη

Η **Πρώτη** είναι μία πόλη του Νομού Σερρών. Με την απογραφή του 2011  η Πρώτη έχει πληθυσμό 10.417 κατοίκους. Διοικητικά ανήκει στο Δήμο Αμφίπολης  και αποτελεί έδρα του. Είναι γνωστή ως η γενέτειρα του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας και πρωθυπουργού με την Ε.Ρ.Ε και τη Ν.Δ, Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή. Η Απελευθέρωση της Πρώτης έγινε στις 24 Οκτωβρίου του 1912. Στην Πρώτη εδρεύει ο ποδοσφαιρικός σύλλογος του ΠΑΟΚ Πρώτης . Στη πόλη λειτουργεί Σύλλογος Γυναικών, Ορειβατικός Σύλλογος και ο Σύλλογος Φιλόμουσων "Η Πρόοδος". Επίσης, λειτουργούν καταστήματα εστίασης και αναψυχής, σούπερ μάρκετ, ταχυδρομεία, τράπεζες, εργαστήρια κεραμικής και παραδοσιακών προϊόντων και ξενοδοχεία .

## Ιστορία

Ανάμεσα στην Πρώτη και την Κορμίστα αναζητείται η θέση του αρχαίου *Δομήρου*, που στα ρωμαϊκά οδοιπορικά αναφέρεται ως σταθμός *Domeros* της Εγνατίας οδού, ο οποίος απείχε 13 ρωμαϊκά μίλια (= περίπου 19 χλμ.) από την Αμφίπολη. Στην Πρώτη είχαν βρεθεί παλιότερα εντοιχισμένες διάφορες επιγραφές, προερχόμενες πιθανώς από κάποια κοντινή αρχαιολογική θέση. Ανάμεσα σε αυτές υπήρχε και μια πολύ ενδιαφέρουσα λατινική επιγραφή, η οποία μνημονεύει τους κατοίκους (vicani) δύο κωμών (vici) της ρωμαϊκής αποικίας των Φιλίππων αναφέροντάς τους ως *Montani* και *Suritani*.

### Ονομασία

Σύμφωνα με παραδόσεις, η Πρώτη ονομαζόταν στην αρχαιότητα *Κίασα* ή *Κίεσα*. Αργότερα μετονομάστηκε κατά τη βυζαντινή περίοδο *Αιγοδομίστα* η *Ζιδομίστα* και στη συνέχεια *Εβδομίστα* από τα 70 σπίτια που περιλάμβανε, ενώ επί τουρκοκρατίας ονομάστηκε *Κιούπκιοϊ*. Το «Κιούπκιοϊ» αποτελεί τουρκική ονομασία και σημαίνει «πόλη των πιθαριών», προφανώς λόγω των πολλών πιθαριών (κιούπια) που βρέθηκαν εκεί εξαιτίας της ανεπτυγμένης κεραμοποιίας. Μετονομάστηκε σε "*Φυλίς*" το 1919 και σε *Πρώτη* το 1927.

## Περιοχές

* Τσιουμπανίνα: Έτσι ονομάστηκε η πλατεία που βρίσκεται στο πάνω μέρος της πόλης, επειδή στα παλαιότερα χρόνια στην πλατεία αυτή κάθε χρόνο τον Οκτώβριο και συγκεκριμένα στην γιορτή του Αγ. Δημητρίου επέλεγαν τον βοσκό (τσομπάνο) της νέας χρονιάς για να βόσκει τα ζώα των κατοίκων.
* Έβρος: Γειτονιά στο πάνω μέρος της Πρώτης. Η ονομασία αυτή δόθηκε για να παρομοιάσει την ορμή των κατοίκων την γειτονιάς, όπως ο ποταμός Έβρος, καθώς κατέβαιναν στην αγορά για να γιορτάσουν την απελευθέρωση από τους Γερμανούς και τους Βουλγάρους το 1944.
* Καναράς: Έτσι ονομάζεται μία από τις 5 γέφυρες του ρέματος Μπουρντάνου, που χωρίζει την κεντρική συνοικία της Αγ. Παρασκευής με την συνοικία του Αγ. Γεωργίου. Η λέξη Καναράς είναι ταυτόσημη με την λέξη σφαγείο που υπήρχε δίπλα της γέφυρας, στο παρακείμενο δένδρο της Κακαδιάς, της οποίας ένα μεγάλο κλαδί χρησίμευε ως τσιγκέλι για τα κρέατα των ζώων.
* Μαχαλούδι: Μικρή γειτονιά στο κάτω μέρος της πόλης μεταξύ των σπιτιών του Χαρισιάδη και Σιούλα.
* Μεσοχώρι: Βρίσκεται στη μέση του οικισμού μπροστά στην εκκλησία της Αγ. Παρασκευής και έτσι ονομάζετε ολόκληρο το Κέντρο της πόλης.
* Πρίνος: Ονομασία τοποθεσίας επειδή υπήρχε ένα μεγάλο δέντρο. Σημερινή πλατεία μπροστά από το σπίτι του Θ. Παπαμόσχου.
* Τούμπος: Ονομασία τοποθεσίας που δόθηκε από το υπερυψωμένο έδαφος, το σημερινό σταυροδρόμι λίγο πιο πάνω από το Δημαρχείο. (πρώην Δημοτικό σχολείο)
* Συνοικισμός: Τοποθεσία όπου έχτισαν τα σπίτια τους οι οικογένειες των προσφύγων από την Θράκη και τη Μ. Ασία που εγκαταστάθηκαν μόνιμα στη πόλη με την ανταλλαγή πληθυσμών Τουρκίας και Ελλάδας με την συνθήκη της Λωζάνης το 1923.
* Λαπαταριές: Στην περιοχή αυτή υπήρχαν άφθονα λάπατα.

## Γεωγραφία

Η Πρώτη είναι ένα από τα πιο παλιές πόλεις της περιοχής Παγγαίου. Είναι χτισμένο στους πρόποδες του χρυσοφόρου βουνού και από τη βόρεια πλευρά του, σε υψόμετρο 310 μέτρα. Στα Νότιο-Δυτικά βρίσκεται το χωριό Ροδολίβος, στα Βόριο-Δυτικά το χωριό Αγγίστα και στα Βόριο-Ανατολικά η Νέα Μπάφρα. Από τα αστικά κέντρα της περιοχής απέχει πολύ (50χλμ. από Σέρρες, 27χλμ. από Δράμα, 50χλμ. από την Καβάλα, 125χλμ από τη Θεσσαλονίκη), γεγονός που ανάγκασε την περιοχή να αναπτύξει δικό της πολιτισμό και κουλτούρα. Πάνω ακριβώς από την Πρώτη στο Παγγαίο, βρίσκεται το μοναστήρι της "Θείας Αναλήψεώς", με μεγάλη ιστορία και δράση.

## Αξιοθέατα

Με την είσοδο στη πόλη, η πλατεία στην οποία δεσπόζει το άγαλμα του Κ. Καραμανλή, εντυπωσιάζει τον επισκέπτη. Ωστόσο, πρέπει να περιδιαβείτε στα πέτρινα σοκάκια του, να γνωρίσετε την αρχιτεκτονική, τους κατοίκους, τη φυσική καλλονή της πόλης, τα ανακαινισμένα κτήρια, όπως αυτό του Δημαρχείου, να επισκεφτείτε το Απαγορευμένο, το ορεινό καταφύγιο, το μοναστήρι της Αγ. Ανάλυψης, του Αγ. Γεωργίου του Μυροβλήτη, του Αγ. Νικολάου, τη μονή Αγ. Εικοσιφήνισσας και να ζήσετε τις ομορφιές του Παγγαίου.

## Πίστα Μοτοσυκλετών

Ο Νέστορας Γκάντζος από την Πρώτη με προσωπικό κόπο και έξοδα έφτιαξε μια πίστα αγώνων για μηχανές εκτός δρόμου σε μια υπέροχη τοποθεσία στην περιοχή της Κρηνίδας, δύο χιλιόμετρα βόρεια της πόλης. Το μόνο που χρειάζεστε είναι ότι απλά και μόνο με παροχή νερού από το δίκτυο του Δήμου και μερικές βελτιώσεις τις οποίες μπορεί να κάνει ο ίδιος ο Νέστορας η πίστα αναβαθμίζεται και πλέον θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και για Πανελλήνιους αγώνες όπου μπορεί να συμμετέχουν μέχρι και 80 αθλητές. Αυτό σημαίνει ότι στην περιοχή μπορούν να έρχονται πάνω από 200 άτομα ως θεατές ή αθλητές, να σιτίζονται και να μένουν για τουλάχιστον τέσσερις μέρες. Επίσης ο Νέστορας, που έφτιαξε και την πίστα, διαθέτει τα μηχανήματά του δωρεάν για να εγκαταστήσει το δίκτυο ύδρευσης. Αρκεί μόνο η έγκριση της υδροδότησης της.

## Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

* Η ιστορία της Πρώτης Σερρών και της ευρύτερης περιοχής του Παγγαίου

## Παραπομπές

1. ↑ http://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous
2. ↑ https://dimos-amfipolis.gr/%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CE%B5%CE%BD%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B5%CF%82/%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CE%BD%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1-%CF%80%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%B7%CF%82/%CF%80%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%B7/
3. ↑ https://www.paokfc.gr/Λέσχη\_φίλων\_ΠΑΟΚ\_Πρώτης
4. ↑ https://www.xenonasprotis.gr/
5. ↑ http://proti-serron.blogspot.gr/p/blog-page\_3546.html
6. ↑ http://proti-serron.blogspot.gr/p/blog-page\_06.html
7. ↑ http://protiserron.gr/#tab-1396466347-2-14
8. ↑ http://protiserron.gr/pista-motocross/