Άμαστρις

Η **Άμαστρις** ήταν Πέρσα βασίλισσα που έζησε μεταξύ 3ου και 2ου αιώνα π.Χ. και ήταν ανιψιά του βασιλιά Δαρείου Γ΄. Αν και έχει μείνει στην ιστορία ως μία από τις γυναίκες που έπιασε αιχμάλωτες ο Μέγας Αλέξανδρος μετά τη μάχη της Ισσού που έβαλε τέλος στην περίφημη Αυτοκρατορία των Αχαιμενιδών, η Άμαστρις αποδείχθηκε κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό λάφυρο πολέμου. Κατάφερε να γίνει βασίλισσα της Ηράκλειας, απέκτησε τεράστια εξουσία και δύναμη και έκοψε δικό της νόμισμα ενώ έγινε η πρώτη βασίλισσα που ίδρυσε δική της πόλη στην οποία έδωσε το όνομά της (σε αντίθεση απο άλλες βασίλισσες που έδωσαν το όνομά τους σε διάφορες πόλεις που προϋπήρχαν).

## Η ζωή της

### Βασίλισσα της Ηράκλειας

Η Άμαστρις πρωτοεμφανίζεται στην ιστορία το 324 π.Χ. ως αιχμάλωτη πολέμου από τον Μέγα Αλέξανδρο ο οποίος την πάντρεψε με τον στρατηγό του, Κρατερό στα πλαίσια της προσπάθειάς του να ενώσει τον Ελληνικό πολιτισμό με τον Ασιατικό. Ο γάμος της Άμαστρις με τον Κρατερό ήταν ένας απο τους 70 που κανόνισε ο Μέγας Αλέξανδρος ανάμεσα στους στρατηγούς του και ευγενείς γυναίκες της Ανατολής. Όμως μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου ο Κρατερός προτίμησε να παντρευτεί μία Ελληνίδα, αλλά δεν εγκατέλειψε την Άμαστρις. Για να την εξασφαλίσει την πάντρεψε με τον τύραννο της Ηράκλειας,τον Διονύσιο. Η Άμαστρις θεωρούνταν πολύφερνη νύφη λόγω της ευγενούς περσικής καταγωγής της και μετά τον γάμο της με τον Διονύσιο εκείνος άρχισε να απολαμβάνει μία πολυτελή βασιλική ζωή και απέκτησε πολλούς και ισχυρούς φίλους και συμμάχους. Η Άμαστρις έκανε τρία παιδιά, τον Κλέαρχο, τον Οξυάθρη και την Άμαστρις που πήρε το όνομά της το οποίο στα περσικά σήμαινε «δυνατή γυναίκα ή δύναμη των γυναικών».

Όταν το 305 π.Χ. πέθανε ο Διονύσιος η Άμαστρις ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Ηράκλειας για λογαριασμό των ανήλικων παιδιών της. Αν και δεν ξέρουμε ποιος ακριβώς ήταν ο ρόλος αυτών των γυναικών που βασίλευαν για λογαριασμό των παιδιών τους εκείνη την εποχή, η εξουσία και η δύναμη της Αμάστριδος πρέπει να ήταν πολύ μεγάλες καθώς ένα από τα πράγματα που έκανε ως βασίλισσα ήταν να κόψει δικό της νόμισμα που έφερε την επιγραφή «ΑΜΑΣΤΡΙΟΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ», δηλαδή της βασίλισσας Αμάστριδος. Το νόμισμα έφερε στη μία του όψη την εικόνα μία γυναίκας που φορούσε φρυγικό καπέλο και ορισμένοι ιστορικοί υπέθεσαν πως επρόκειτο για το πορτρέτο της. Όμως υπάρχει και η άποψη πως η εικόνα και ειδικά το καπέλο αποκαλύπτουν την πρόθεση της Αμάστριδος να συνδέσει το πρόσωπό της με κάποια θεότητα της Φρυγίας ή γενικά της Ανατολής, πρακτική που ήταν πολύ συνθισμένη τότε. Ακόμα και ο Μέγας Αλέξανδρος εμφανίζονταν σε πορτρέτα και νομίσματα να φέρει τα κέρατα του θεού Άμμωνα ταυτίζοντας έτσι τον εαυτό του με την θεότητα αυτή. Με το να εμφανίσει μία ανατολίτικη θεότητα στο νόμισμά της, η Άμαστρις δήλωνε περήφανα την περσική ευγενική καταγωγή της.

### Ο δεύτερος γάμος της με τον Λυσίμαχο

Το 302 π.Χ. η Άμαστρις υποστήριξε τον Μακεδόνα στρατηγό Λυσίμαχο δίνοντας εφόδια στο στρατό του. Αυτή ήταν μία έξυπνη πολιτική κίνηση που της εξασφάλιζε τη συμμαχία του Λυσίμαχου και έθετε τις βάσεις για μία μελλοντική επέκταση των εδαφών της Ηράκλειας. Την ίδια χρονιά μάλιστα η Άμαστρις παντρεύτηκε τον Λυσίμαχο και μαζί έκαναν έναν γιο, τον Αλέξανδρο. Λίγα χρόνια αργότερα εκείνος παντρεύτηκε και την Αρσινόη Β' της Αιγύπτου, μία από τις κόρες του Πτολεμαίου Α', του πρώτου Φαραώ της Πτολεμαϊκής Αιγύπτου. Αν και οι Μακεδόνες είχαν τη συνήθεια να παντρεύονται πολλές γυναίκες (βλ. π.χ. τον Φίλιππο Β΄, τον πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου) για κάποιον λόγο που δεν γνωρίζουμε αυτός ο διακανονισμός δεν έγινε αποδεκτός και η Άμαστρις διέλυσε τον γάμο της με τον Λυσίμαχο και αποσύρθηκε στην Ηράκλεια, στην οποία κυβέρνησε μόνη της.

### Η ίδρυση της Αμάσρα

Λίγο μετά το 300 π.Χ., ίδρυσε μια πόλη που την ονόμασε με το όνομά της, Αμάσρα, στην ακτή της Παφλαγονίας, από τη συνένωση τεσσάρων μικρότερων πόλεων: Αμάσρα, Κρόμνα, Κύτωρος και Τίον. Έτσι η Άμαστρις έγινε η μοναδική βασίλισσα που ίδρυσε μία πόλη μόνη της αντί να δώσει το όνομά της σε μια προϋπάρχουσα πόλη υιοθετώντας έτσι έναν «αντρικό» ρόλο, κάτι που καμία άλλη Ελληνο-μακεδόνισσα βασίλισσα δεν είχε κάνει.

### Ο θάνατός της

Πνίγηκε από τους δύο γιους της, περίπου το 284 π.Χ., λόγω της μεγάλης εξουσίας που είχε αποκτήσει, ειδικά ως βασίλισσα της πλούσιας και σημαντικής πόλης Ηράκλειας, αλλά και λόγω του ότι πολλοί αισθάνονταν πως είχε ξεπεράσει τον αποδεκτό ρόλο για μία ελληνίδα μητέρα.[ Η αποστροφή των Ελλήνων για τις γυναίκες σε θέσεις εξουσίας είναι εμφανής από το γεγονός πως οι αρχαίοι συγγραφείς είχαν την τάση να παρουσιάζουν τις γυναίκες που εμπλέκονταν στην πολιτική ως σκληρές και βίαιες.

Η Άμαστρις έχει μείνει γνωστή στην ιστορία ως αιχμάλωτη και πολεμικό λάφυρο του Μεγάλου Αλεξάνδρου αλλά στην πραγματικότητα αποδείχθηκε μία ισχυρή βασίλισσα με στρατηγική σκέψη που πλήρωσε με τη ζωή της το ότι τόλμησε να ξεπεράσει τον προδιαγεγραμμένο ρόλο της γυναίκας και μητέρας της εποχής της και να διεκδικήσει την εξουσία ισάξια από τους άντρες. Ομως η ιστορία της, αν και βρίσεται στο περιθώριο της ιστορίας όπως και εκείνη πολλών άλλων γυναικών, παραμένει καταγεγραμμένη στα αρχαιολογικά ευρήματα, τα τοπωνύμια και τα νομίσματα που είχε κόψει.

## Παραπομπές

1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Mahale, Jenna (2018).
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 O'Neil, J. (2014)
3. ↑ 3,0 3,1 Encyclopaedia Iranica.
4. ↑ Brosius, Maria. (1998)

## Πηγές

* Brosius, Maria. (1998). "Women in ancient Persia, 559-331 B.C". Oxford: Clarendon. 44961912. ISBN 0585244855.
* Encyclopaedia Iranica, "Amestris". Πρόσβαση 20-06-2019.
* Mahale, Jenna, "All Hail Amastris, the War Captive Who Rose to Power and Became a Queen". Vice.com, 13-07-2018. Πρόσβαση 19-06-2019.
* O'Neil, J. (2014). "Iranian Wives and their Roles in Macedonian Royal Courts". *Prudentia, 34*(2), 159-177. President. Πρόσβαση 20-06-2019.