Karol I Habsburg

### Dzieci

Maria Teresa Austriacka Albrecht Fryderyk Habsburg Karol Ferdynand Habsburg Fryderyk Ferdynand Habsburg Maria Karolina Habsburg Wilhelm Franciszek Karol Habsburg

## charakter

### osobowosc

slaba determinacja i stanowczość
dobra analiza sytuacji
strateg
defensywne nastawienie aczkolwiek z tendencja do podejmowania ryzyka

## Życiorys

Karol urodził się 5 września 1771 r. we Florencji. Był synem wielkiego księcia toskańskiego, późniejszego cesarza Leopolda II i Marii Ludwiki Burbon, księżniczki hiszpańskiej. W 1791 roku został adoptowany przez swą ciotkę arcyksiężną Marię Krystynę oraz jej męża Alberta Sasko-Cieszyńskiego. Przybrany ojciec zadbał o wojskowe wykształcenie Karola, dzięki czemu ten szybko awansował na kolejne stopnie oficerskie. W 1793 został mianowany generałem-majorem i namiestnikiem Niderlandów. Od 1796 roku bezpośrednio dowodził oddziałami frontowymi (m.in. we Włoszech i Niemczech) oraz pełnił ważne funkcje wojskowe i państwowe.

Jako dowódca wojsk cesarskich zwyciężył Napoleona w bitwie pod Aspern-Essling (21-22.V.1809), ale już kilka tygodni później odniósł dotkliwą porażkę w bitwie pod Wagram (5-6 VII 1809), w której został ranny. Po przegranej bitwie podpisał z Napoleonem rozejm, czego nie skonsultował ze swym bratem, cesarzem Franciszkiem I. Za ten czyn został odwołany ze stanowisk i odszedł z armii, do której powrócił tylko na kilka miesięcy w 1815 roku.

Jako właściciel Księstwa Cieszyńskiego, które odziedziczył po przybranych rodzicach, był jednym z najzamożniejszych Habsburgów. Kładł nacisk na rozwój rolnictwa i przemysłu w księstwie. Zlecił budowę tzw. nowego zamku w Cieszynie i budowę cieszyńskiego browaru zamkowego (1846). Nabył też w 1838 roku Państwo Żywieckie, które włączył do dóbr Komory Cieszyńskiej. W 1822 r. odziedziczył po swym przybranym ojcu majątek w położonym ówcześnie na terytorium Wolnego Miasta Krakowa Chrzanowie.

## Król Polski

Decyzja o zaproponowaniu Karola na krola polski byc moze byla powodowana zazdroscia jaka Franciszek II Habsburg otaczal swojego brata.

## Małżeństwo

W 1796 arcyksiążę miał ożenić się ze swoją siostrą cioteczną Marią Teresą Charlottą Burbon, córką zgilotynowanych Ludwika XVI, króla Francji i Marii Antoniny Austriaczki, ale Maria Teresa nie chciała zostać jego żoną.

17 września 1815 poślubił kalwinistkę, księżniczkę Henriettę von Nassau-Weilburg (1797-1829), z którą miał siedmioro dzieci:

* Maria Teresa Izabela (1816-1867), żona od 1837 roku Ferdynanda II Burbona, króla Obojga Sycylii,
* Albrecht Fryderyk Habsburg (1817-1895), kolejny książę cieszyński, a nastepnie Król Polski
* Karol Ferdynand Habsburg (1818-1874), ożeniony ze swoją kuzynką arcyksiężniczką Elżbietą Habsburg (1831-1903), z którą miał sześcioro dzieci, w tym:
	+ Fryderyka Marię Albrechta (1856-1936) – ostatniego księcia Cieszyna,
	+ Marię Krystynę (1858-1929) – królową i regentkę Hiszpanii, żonę Alfonsa XII (1857-1885),
	+ Karola Stefana (1860-1933) – właściciela dóbr Żywiec i protoplastę „polskiej linii” Habsburgów,
* Fryderyk Ferdynand Habsburg (1821–1847),
* Rudolf Franciszek Habsburg (\*/† 1822),
* Maria Karolina Habsburg (1825–1915),
* Wilhelm Habsburg (1827-1894).

Gdy jego żona umarła, wiedeńscy kapucyni nie chcieli jej pochować w krypcie rodzinnej Habsburgów. Arcyksiążę zagroził wówczas zbombardowaniem kościoła. Po interwencji cesarza, Henrietta spoczęła, jako jedyna protestantka, w krypcie Kościoła Kapucynów w Wiedniu. Już w 1815 – wbrew dyskryminacyjnym przepisom prawnym patentu tolerancyjnego – wykonano specjalnie dla niej prowadzące wprost z ulicy boczne wejście do kościoła reformowanego, tzw. Henriettentor (niezachowane). Sam Karol Ludwik zmarł 30 kwietnia 1847 roku, w Warszawie.

## Sluzba wojskowa - ocena charakteru

Jako stratega wojskowego historycy porównują go do Arthura Wellesleya, pierwszego księcia Wellington, konserwatywnego, ostrożnego i kompetentnego. Jednak u Karola mozna zauwazyc dwie strony charakteru. Jako praktyk byl swietny w wykonywaniu skomplikownaych i ryzykownych manewrow pod ogniem przeciwnika. Dzieki temu uzyskiwal wspaniale zwyciestwa. Jednak jako teoretyk cechowala go ostroznosc i skupienie na obronie. Carl von Clausewitz krytykowal go za sztywnosc i przywiazanie do "strategii geograficznej"
Ostrożność, którą arcyksiążę tak gorliwie głosił w swoich strategicznych dziełach, przejawiał w praktyce tylko wtedy, gdy sytuacja zdawała się tego wymagać, choć jego wykształcenie z pewnością przesądzało go o defensywie za wszelką cenę. Był jednocześnie zdolny do tworzenia i wykonywania najbardziej śmiałych strategii ofensywnych, a jego taktyczne umiejętności w prowadzeniu wojsk, czy to w szerokich ruchach zwrotnych, jak pod Würzburgiem i Zurychu, czy też masowo, jak pod Aspern i Wagram, były z pewnością na najwyzszym poziomie.
Jako pisarz wojskowy jego pozycja w ewolucji sztuki wojennej jest bardzo ważna, a jego doktryny miały oczywiście największą wagę. Niemniej jednak nie można ich nie uznać za przestarzałe nawet w 1806 roku. Ostrożność i znaczenie punktów strategicznych są głównymi cechami jego systemu. Sztywność jego strategii geograficznej można wywnioskować z zalecenia, że ​​tej zasady nigdy nie należy odstępować.
Raz po raz powtarza radę, że nic nie należy narażać, jeśli armia nie jest całkowicie bezpieczna, co sam zlekceważył z tak wspaniałymi rezultatami w 1796 roku. O losie armii decydują, jak mówi, punkty strategiczne, a nie klęska armii wroga. własnego kraju i musi stale pozostawać głównym zmartwieniem generała, maksyma, która nigdy nie została znacznie bardziej obalona niż podczas wojny w 1809 roku.
Teoria i praktyka arcyksięcia Karola tworzą jeden z najciekawszych kontrastów w historii wojskowości. W jednym jest nierealny, w drugim wykazał się obok największych umiejętności, żywotną działalnością która uczyniła go na długi czas najgroźniejszym przeciwnikiem Napoleona.

## Tworca nowoczesnego sztabu

W 1796 r. arcyksiążę Karol wydal Observationspunkte, pisząc do szefa sztabu: *„ma obowiązek rozważyć wszystkie możliwości związane z operacjami i nie uważać się za jedynie wykonującego te instrukcje”*. 20 marca 1801 r. Feldmarschalleutnant Duka został pierwszym na świecie generałem kwatermistrzem na czele sztabu, a rola szefa sztabu w czasie wojny koncentrowała się teraz na planowaniu i operacjach wspomagających dowódcę. Arcyksiążę Karol wydał 1 września 1805 r. nowy Dienstvorschrift, który dzielił sztab na trzy części:
1) korespondencja polityczna;
2) Dyrekcja Operacyjna, zajmująca się planowaniem i wywiadem;
3) Dyrekcję Służby, zajmującą się administracją, zaopatrzeniem i wymiarem sprawiedliwości wojskowej.
Arcyksiążę wyznaczył stanowisko nowoczesnego szefa sztabu: *„Szef sztabu stoi u boku Naczelnego Wodza i jest całkowicie do jego dyspozycji. Jego sfera pracy łączy go z brakiem konkretnej jednostki (...) Główny dowódca decyduje, co powinno się wydarzyć i jak; jego główny asystent opracowuje te decyzje, aby każdy podwładny rozumiał przydzielone mu zadanie”*. Wraz z utworzeniem korpsusów w 1809 r. każdy z nich miał sztab, którego szef był odpowiedzialny za kierowanie operacjami i wykonanie ogólnego planu dowództwa