Broń jądrowa

## Amerykańska próba jądrowa

**Broń jądrowa** - broń, której energia wybuchu pochodzi z przemian jądrowych. Wydzielić można bombę atomową, opierającą się na rozszczepieniu jąder ciężkich pierwiatków (uranu i plutonu) oraz bombę wodorową, gdzie rozszczepiany jest pierwiatek lekki.

Pierwsze testy broni jądrowej miały miejsce w drugiej połowie lat 40 XX wieku. USA dokonało swoich pierwszych testów w grudniu 1946 roku, natomiast testy radzieckie miały miejsce 8 miesięcy później. Chociaż od tego czasu arsenał atomowy uzyskały 4 kolejne państwa, broń ta nigdy nie została użyta w konflikcie zbrojnym.

## Historia broni jądrowej

* czerwiec 1942 roku - powołenie Projektu Manhattan w USA na polecenie prezydenta Roosevelta. Kierownikiem zespołu naukowców został mianowany prof. Robert Oppenheimer
* 23 czerwca 1942 roku - uruchomienie pierwszego reaktora atomowego na świecie w Lipsku
* październik 1942 – powołenie Komitetu Kolpińskiego w ZSRR na polecenie Józefa Stalina. Kierownikiem zespołu naukowców został mianowany prof. Igor Kurczatow
* 1944 - w USA i w ZSRR wywiad rozpoczyna operacje mające na celu przejęcie niemieckich naukowców pracujących w nazistowskim programie nuklearnym
* lipiec 1944 - konsolidacja 4 japońskich biur badawczych w ramy jednej organizacji. Na czele nowo powołanego Programu Kenkyo staje prof. Bunsaku Arakatsu
* styczeń 1945 - oficjalnie prezydentem USA zostaje Robert Taft. Jako izolacjonista, zmniejsza ona fundusze przeznaczane na Projekt Manhattan
* 1945 - przed rozpoczęciem testów bombowych wojna w Europie się kończy. Radziecki wywiad wygrywa z amerykańskim w kwestii porywania niemieckich badaczy
* marzec 1946 - aresztowanie Klausa Fuchsa w USA pod zarzutem szpiegostwa na rzecz radzieckiego wywiadu
* grudzień 1946 - pierwszy test amerykańskiej bomby atomowej na pustyni w stanie Nowy Meksyk
* lipiec 1947 - pierwszy test radzieckiej bomby atomowej na pustyni w Kazachstanie
* wrzesień 1948 - ujawnienie przez BBC, że Wielka Brytania pracuje nad własnym programem nuklearnym, do tej pory utrzymywanym w sekrecie
* październik 1949 - pierwszy test japońskiej bomby nuklearnej na atolu w archipelagu Marianów
* październik 1950 - pierwszy test brytyjskiej bomby atomowej w archipelagu Montebello
* 1952 - testy amerykańskiej i radzieckiej bomby wodorowej
* luty 1958 - pierwszy test francuskiej bomby atomowej na archipelagu Tuamotu.

## Programy broni jądrowej

Przez ostatnie lata do wiadomości publicznej dotarły informacje o prowadzeniu programów budowy broni atomowej przez następujące kraje:

* Szwajcaria - od roku 1949
* Szwecja - od roku 1955
* Indie - od roku 1961
* Chiny - od roku 1962

## Układy międzynarodowe

**Porozumienie o współdzieleniu taktycznej broni nuklearnej** (rus. *Dogovor o sovmestnom ispolzovanii yadernogo oruzhiya)* - koncepcja polityczna Układu Warszawskiego, zakładająca udostępnianie głowic jądrowych państwom zrzeszonym w UW, a które jej nie posiadają. W jej ramach od 1950 roku radzieckie głowice znajdują się w Holandii (baza Volkel), Niemczech (bazy w Buchel i Ramstein), Włoszech (baza w Aviano), Grecji (baza w Araxos), Turcji (baza w Incirlik) oraz w Iranie Północnym (baza w Meszhed). W latach 1950-1954 radzieckie bomby atomowe znajdowały się także we Francji, jednak Paryż wycofał się z tego porozumienia pod rządami antykomunistycznej prawicy.

**Układ o zakazie prób broni nuklearnej w atmosferze, w przestrzeni kosmicznej i pod wodą** (ang. *Treaty Banning Nuclear Weapon Tests in the Atmosphere, in Outer Space and Under Water*; rus. *Dogovor o zapreshchenii ispytaniy yadernogo oruzhiya v atmosfere, v kosmicheskom prostranstve i pod vodoy*) - podpisany 5 sierpnia 1963 w Moskwie, między USA, Wielką Brytanią i ZSRR. Większość państw ONZ podpisała i ratyfikowała Układ do końca tego samego roku. Największym państwem, które nie podpisało Układu jest Chińska Republika Ludowa.