WWE

**WWE** - amerykańska federacja wrestlingu, zajmująca się produkcją show medialno-rozrywkowego. Obecnym prezesem firmy jest Vince McMahon.

Federacja jest największą firmą zajmującą się wrestlingiem na świecie. Rocznie produkuje około 450 show i jest podzielona na trzy marki: Raw, SmackDown i NXT, z czego ta trzecia jest marką macierzystą NXT UK i 205 Live.

Tak samo jak w każdej federacji wrestlingu, firma zajmuje się reżyserowanymi show, przedstawiającymi fikcyjne konflikty i choreografowane walki. Wrestling jest jest jednak niebezpieczny, bo ruchy wykonywane podczas walk, mogą doprowadzić nawet do śmierci.

Swoje korzenie firma ma, w założonym w 1952 roku, Capitol Wrestling Corporation, gdzie niekedy w spółce z National Wrestling Alliance (NWA), produkowano widowiska wrestlingowe. W latach 80, XX wieku, Vince McMahon, syn założyciela, kontynuował żywot firmy jako World Wrestling Federation Inc. i to on pierwszy szczerze przyznał, że nie jest to czysty sport. Za jego sprawą firma organizuje teraz największe gale pay-per-view wrestlingu, w tym WrestleManię oraz jako pierwsza ruszyła z emitowaniem cotygodniowego show *Monday Night Raw*, które do dzisiaj znane jest jako po prostu *Raw*.

## WWE

### Data założenia

7 stycznia 1953 (jako Capitol Wrestling Corporation)
21 lutego 1980 (jako Titan Sports, Inc.)

### Dawne nazwy

Titan Sports, Inc. (1980–98)
World Wrestling Federation, Inc. (1998–99)
World Wrestling Federation Entertainment, Inc. (1999–2002)

### Założyciel/e

Jess McMahon lub Vincent J. McMahon (jako Capitol Wrestling Corporation Ltd.)
Linda McMahon i Vince McMahon (jako Titan Sports, Inc.)

### Kluczowi pracownicy

Vince McMahon (prezes i dyrektor generalny)
Paul "Triple H" Levesque(wiceprezes wykonawczy ds. Globalnej strategii i rozwoju talentów)
Stephanie McMahon (dyrektor ds. Marki)

### Podział

WWE Network
WWE Studios
WWE Music Group
WWE Books
WWE Libraries
WWE Performance Center<br/
WWE Home Video
WWE Shop

### Spółki

Tapout (50%)
WCW, Inc.
TSI Realty Company
WWE Jet Services
WWE Properties International
WWE Latin America
WWE Japan
WWE Australia
WWE Canada
WWE Germany
WWE Asia Pacific
WWE Middle East and Africa

## Historia

Początki WWE sięgają lat pięćdziesiątych XX wieku, kiedy 7 stycznia 1953 roku został wyprodukowany pierwszy pokaz w ramach **Capitol Wrestling Corporation** (**CWC**). Nie ma pewności co do tego, kto był założycielem CWC. Niektóre źródła podają, że był to Vincent J. McMahon  podczas gdy inne źródła cytują ojca McMahona, Jess McMahon, jako założyciela CWC. CWC później dołączyło do National Wrestling Alliance (NWA).

### World Wide Wrestling Federation (1963-1979)

Po tym jak Vincent J. McMahon i Toots Mondt kontrolowali 70% ówczesnego pioniera w świecie wrestlingu, National Wrestling Alliance (NWA), pokłócili się oni o rezerwację Mistrzostwa Świata Wagi Ciężkiej NWA, a konkretnie mistrza tego też tytułu, Buddy'iego Roggers'a. Lou Thesza został wysłany, 24 stycznia 1963 do Toronto, aby zmierzyć się z Roggers'em. Nic wcześniej nie było planowane, a panowie dogadali na szybko to, że Thesza przypnie Roggers'a, aby zdobyć mistrzostwo. Tak też się stało, a zanim informacja dotarła do McMahon'a i Mondt'a było już za późno i na swoich obszarach promowali Roggers'a dalej za mistrza. W trakcie oboje utworzyli federację **World Wide Wrestling Federation (WWWF)** i uznali go za mistrza. Mondt opuścił firmę pod koniec lat sześćdziesiątych.

### World Wrestling Federation (1980-2002)

Syn Vincenta J. McMahona, Vincent K. McMahon , i jego żona Linda założyli **Titan Sports, Inc.** w 1980 roku w South Yarmouth, Massachusetts i zabukowali znaki towarowe dla inicjałów „WWF”. Firma została założona 21 lutego 1980 roku w biurach Cape Cod Coliseum.

Chcąc uczynić WWF najważniejszą promocją wrestlingu w kraju, a ostatecznie na świecie, Vince McMahon rozpoczął proces ekspansji, który zasadniczo zmienił biznes wrestlingowy.

McMahon pracował nad tym, aby udostępnić swoje programy wrestlingu, po całych Stanach Zjednoczonych. Nie podobało to się jednak innym promocjom i zakłóciło dobrze ustalone granice różnych promocji wrestlingowych, ostatecznie kończąc system terytorialny, który był używany od założenia NWA w latach czterdziestych XX wieku.

Vince zatrudnił wtedy wielu utalentowanych zapaśników NWA, czy też American Wrestling Association (AWA), w tym Hulk'a Hogana, który miałby być rywalem Roddy'iego Pipera, również dopiero co zatrudnionego przez WWF. Przyniosło to dużą popularność dla federacji.

WWF koncertowało po całym kraju, co przyniosło straty finansowe. Vince McMahon postanowił zrobić duży krok, który jak sam powiedział byłby ratunkiem lub upadkiem dla WWF. Było to utworzenie gali WrestleManii, która teraz jest największym widowiskiem wrestlingowym w dziejach. WrestleMania odniosła duży sukces i była (i nadal jest) reklamowana jako Super Bowl w wrestlingu. Tak duży sukces uratował firmę przed upadkiem, a WrestleMania dalej jest najlepszą galą wrestlingową na świecie, która produkowana jest co roku.

#### Monday Night Wars i Attiude Era (1990-2001)

Na początku lat 90, XX wieku, WWF zostało dotknięte zarzutami dla Vince McMahona, o nadużywanie i dystrybucji sterydów przez jego pracowników. Następnie pojawiły się zarzuty molestowania seksualnego przez pracowników WWF. Ostatecznie został oczyszczony z zarzutów, ale cały proces przyniósł złe skutki dla WWF. Nie tylko reputacja firmy się znacznie obniżyła, ale kosztowało to dużo majątku, a czołowi zawodnicy odchodzili do największej konkurencji, którą było wtedy World Championship Wrestling (WCW).

W styczniu 1993, WWF podjęło kolejną ryzykowną próbę ratunku dla federacji, czyli utworzenie cotygodniowego programu *Monday Night Raw*, znany fanom wrestlingu teraz jako *Raw*. Po raz kolejny pomysł McMahona przyniósł sukces. W odpowiedzi WCW utworzyło swój własny, cotygodniowy program *WCW Nitro*, który czytając nazwę, brzmi tak samo jak program konkurencji. Oba programy emitowane były w tych samych dniach i godzinach, co zapoczątkowało wojnę, znaną teraz jako *"Monday Night Wars" (pol. Poniedziałkowe Wojny).*

Aby zacząć w końcu dominować nad WCW, program WWF zaczął produkować bardziej brutalne produkty. Era ta jest znana jako Attitude Era.

Tydzień przed Survivor Series, w 1997 roku, Mistrz Wagi Ciężkiej WWF Bret Hart, który występował dla WWF od 1984 roku, podpisał kontrakt na dołączenie do WCW w grudniu 1997 roku. McMahon starał się uniemożliwić Hartowi odejście z firmy jako mistrz, ale Hart nie chciał stracić tytułu na rzecz Shawna Michaelsa - z którym długo walczył na ekranie i poza nim - na Survivor Series w jego rodzinnej Kanadzie. Hart, Michaels i McMahon doszli do porozumienia, zgodnie z którym mecz na Survivor Series o tytuł zakończyłby się dyskwalifikacją, w wyniku której Hart zachowałby tytuł. Hart opuściłby lub utraciłby tytuł w późniejszym terminie. Jednak McMahon zdecydował bez wiedzy Harta, że ​​Michaels zdobędzie tytuł na Survivor Series. Bez jego wiedzy, tuż przed meczem poinformował sędziego i Michaelsa, aby ten umieścił Harta, w ruchu kończącym Breta, a sędzia zadzwonił natychmiastowo w gong i podarował tytuł Michaelsowi. Michaels został ogłoszony zwycięzcą przez poddanie, mimo tego że Hart nie odklepał i koronowany na nowego mistrza świata wagi ciężkiej WWF. Po meczu Hart zdemolował całą arenę, a na zapleczu nie krył ani trochę wściekłości. Bret nie miał kontaktu z WWE i nie wystąpił ani razu w WWE do 2010 roku, mimo że wiele osób z jego rodziny, w tym czasie, tam pracowało.

W kwietniu 1999 roku, WWF utworzyło alternatywę dla *Raw is War*, czyli *SmackDown!*, które jak podają niektóre media miało być przeznaczone tylko dla kobiet, ale WWF zrezygnowało z tych planów i SmackDown do dziś jest aktywnym, cotygodniowym show WWE.

Jesienią 1999, wojna z WCW przechyliła się na korzyść WWF, dzięki Attitude Era. WWF zawarło umowę kupna firmy WCW , w marcu 2001 r., gdzie McMahon nabył prawa do znaków towarowych WCW, biblioteki taśm, kontraktów i innych własności, wygrywając ostatecznie wojnę.

#### Invasion (2001-2002)

Krótko po WrestleMania X-Seven, WWF zapoczątkował fabułę o nazwie *Invasion*, integrując nadchodzącą listę talentów z WCW i Extreme Championship Wrestling (ECW). Dzięki temu zakupowi WWF stał się zdecydowanie największą promocją wrestlingową na świecie. Majątek ECW, który ogłosił upadłość w kwietniu 2001 r., został zakupiony przez WWE w 2003 r.

### World Wrestling Entertainment / WWE (2002 – obecnie)

#### Pierwszy podział na marki (2002-2011)

5 maja 2002 roku Światowa Federacja Wrestlingowa ogłosiła, że ​​zmienia zarówno nazwę firmy, jak i nazwę promocji wrestlingowej na **World Wrestling Entertainment** (WWE) po tym, jak firma przegrała proces sądowy zainicjowany przez World Wildlife Fund w sprawie znaku towarowego WWF.

W marcu 2002 roku WWE zdecydowało się stworzyć dwa osobne składy, w których każda grupa zapaśników pojawia się w jednym ze swoich głównych programów, *Raw* i *SmackDown!* , ze względu na nadmiar talentów pozostałych po fabule Invasion.

Począwszy od 2002 roku, co roku odbywał się Draft, w którym zawodnicy zmieniali swoje marki. W maju 2006 ogłoszono powrót ECW, jako trzecia marka WWE, biorąc udział w drafcie do zamknięcia marki w 2010 roku, zostając zastąpionym nowym programem NXT, które później stało się terytorium rozwojowym. Projekt zakończono w 2011 roku, kiedy to ogłoszono że wszyscy zawodnicy będą występować w obu markach oraz mistrzostwa również będą dostępne dla wszystkich marek.

#### Drugi podział na marki, COVID-19 i rewolucja kobiet (2016-obecnie)

W maju 2016 ogłoszono ponowne wprowadzenie podziału na marki, również z udziałem Raw i SmackDown i ewentualnymi wyborami z rozwojówki NXT. 29 listopada 2016 roku WWE wprowadziło nowy program specjalnie dla swojej dywizji cruiserweight (zapaśnicy o wadze 205 funtów i poniżej) o nazwie *WWE 205 Live*.

W grudniu 2016 ogłoszono turniej o mistrzostwo Wielkiej Brytanii. Dyrektor WWE Paul „Triple H” Levesque powiedział, że ostatecznym planem związanym z nowym tytułem i turniejem jest stworzenie brytyjskiej marki z własnym cotygodniowym programem telewizyjnym.  WWE następnie uruchomiło swoją brytyjską markę jako odgałęzienie NXT, NXT UK , w czerwcu 2018 r.

Przez wszystkie lata do 2015 roku, kiedy w federacji występowały kobiety były one źle traktowane. Dostawały krótkie mecze, a termin "Diva", którymi je określano, oraz mecze bikini itp. irytowało wrestlerki. Wiele wrestlerek występujących w federacji skarżyło się na to, a wiele również odeszło. W końcu Stephanie McMahon, w 2015 wezwała gwiazdy z rozwojówki NXT (Charlotte, Sashę Banks oraz Becky Lynch), aby pomogły wraz z gwiazdami z głównego rosteru w Divas Revolution.

Kolejny krok w celu podbudowania dywizji Divas, był mecz o WWE Divas Championship pomiędzy mistrzynią Charlotte, Sashą Banks oraz Becky Lynch na WrestleManii 32. Był to bardzo duży krok, ponieważ miał to być drugi raz w ciągu 8 lat, kiedy mistrzostwo Divas będzie bronione na flagowej gali WWE, WrestleManii. Na imprezie jednak ogłoszono, że termin "Divas" zostanie usunięty, a kobiety będą nazywane tak jak mężczyźni "Superstars". Wycofano również Divas Championship, a na jego miejsce pojawiło się nowe (inne niż jego odpowiednik WWE Women's Championship (1956-2010)) WWE Women's Championship (obecnie Raw Women's Championship), które zastąpiło stawkę walki kobiet. Walkę wygrała Charlotte, zostając pierwszą mistrzynią kobiet WWE, a Divas Revolution, zostało przemianowane na "Women's Evolution". Był to jeden z największych momentów w historii rewolucji kobiet.

W 2016 roku, po przywróceniu podziału na marki, Charlotte wraz z WWE Women's Championship została przydzielona do Raw, zmieniając nazwę tytułu na Raw Women's Championship, a SmackDown utworzyło odpowiednik SmackDown Women's Championship.

Również w 2016 roku, mistrzostwo Raw było bronione w pierwszym w historii Hell in a cell matchu kobiet, który był również main eventem gali Hell in a Cell, a na tygodniówkach Raw i SmackDown pojawiało się więcej main eventów z udziałem kobiet.

Podczas odcinka Raw, 23 lipca 2018 Stephanie McMahon ogłosiła galę All-Women's PPV Evolution. Triple H zaprzeczył również, że gala miała być kontrapunktem dla Crown Jewel, na którym nie mogły pojawiać się wrestlerki WWE.
W końcu kobiety doczekały się starcia w głównym wydarzeniu flagowej gali WWE, WrestleManii, w kwietniu 2019, którym był Triple Threat z udziałem Rondy Rousey, Becky Lynch i Charlotte Flair i mistrzostwo kobiet Raw i SmackDown.
W minionym roku dużą rolę odgrywa pandemia COVID-19, która utrudnia organizowanie gal. WWE z tego powodu zorganizowało widowisko "ThunderDome", polegające na tym, że widzowie zarejestrowaniu się i dołączeniu do specjalnej rozmowy, w ramach oglądania gali, mają okazję zostać wyświetlonym na ekranach, które otaczają arenę. Jest to stosowane na każdej gali WWE. Od sierpnia do grudnia 2020, gale emitowane były z Amway Center w Orlando, lecz w połowie grudnia 2020 przeniesiono się do Tropicana Field w St. Petersburg na Florydzie. Wiele zawodników z powodu pandemii opuściło federację, ponieważ federacja zaczęła obcinać budżet.