Dworskie opowieści (pieśń)

**Dworskie opowieści** - pieśń szlachecka autorstwa Łukasza Gabryszewskiego. Tekst pieśni, już po pierwszej publikacji drukiem, która miała miejsce 11 sierpnia 1647 roku, spotkał się z ogromnym uznaniem wśród braci szlacheckiej, a sam autor otrzymał z rąk królewskich posadę Pisarza Wielkiego Koronnego. Początkowo składała się z pięciu zwrotek, ale już w ciągu kilku dni po publikacji zaczęły powstawać nowe, tworzone zarówno przez zwykłych szlachciców jak i magnatów zajmujących najwyższe stanowiska w państwie. Pierwszym wykonawcą pieśni był Maciej Kuzawiński, który za swój występ został odznaczony Orderem Orła Białego. W swojej wersji uwzględnił on niektóre spośród zwrotek dopisanych przez szlachtę.

## Tekst oryginalny (autorski)

> *Kiedy miód zaszumi w głowie,*
>
>

> *Cały świat nabiera treści*
>
>

> *Wtedy chętniej słucha człowiek*
>
>

> *Dworskich opowieści*
>
>

Ref.

> *Hej, ha! Kolejkę nalej,*
>
>

> *Hej, ha! Puchary wznieśmy!*
>
>

> *To zrobi doskonale*
>
>

> *Dworskim opowieściom*
>
>

> *Znałem raz szlachcica z Litwy,*
>
>

> *Siłę miał, jak mało który,*
>
>

> *Jak raz machnął podczas bitwy,*
>
>

> *Zerwał trzy kaptury.*
>
>

> *Książę znany z miłosierdzia*
>
>

> *Dobry był dla swych żołdaków,*
>
>

> *Ale kiedy się rozsierdzał,*
>
>

> *Palował Kozaków.*
>
>

> *Piłem kiedyś raz z Bohunem,*
>
>

> *Co kozackie miał korzenie,*
>
>

> *Zawsze, gdy horyłki łyknął,*
>
>

> *Gadał o Helenie.*
>
>

> *Był też kiedyś rycerz krewki*
>
>

> *Szermierz znany na świat cały,*
>
>

> *Ponoć mówią o nim dziewki:*
>
>

> *„Wariat, chociaż mały”*
>
>

## Najpopularniejsze zwrotki dopisane przez szlachtę

> *Jeździł Kmicic z Tatarami*
>
>

> *W Prusach zdjął im on kaganiec*
>
>

> *A tu krzyki mordowanych*
>
>

> *Mylą mu różaniec!*
>
>

> *Zemstą brać szlachecka pała*
>
>

> *Za zabitych pod Lubiczem*
>
>

> *Hej kto szlachta, za Kmicicem*
>
>

> *Na Wołmontowicze*
>
>

> *Droga na Czerkasy kręta*
>
>

> *Słyszy szlachcic krzyk złowrogi*
>
>

> *Czechryń wzięty! Matko Święta!*
>
>

> *Omijaj Rozłogi!*
>
>

> *Siedzi już król w Toporowie*
>
>

> *Straszny gniew go chwyci zaraz*
>
>

> *Chociaż "czekać" - radzi kanclerz*
>
>

> *Ruszą dziś na Zbaraż!*
>
>

> *Jak ubrudzisz nowe ciuchy*
>
>

> *Wściekła będzie starościna,*
>
>

> *Stąd, na przyszłość, dobra rada*
>
>

> *Nie wylewaj wina!*
>
>

> *Drży ze strachu czerń kozacza*
>
>

> *Dęba stają osełedce*
>
>

> *Kniaź Jarema się nawraca*
>
>

> *Prawosławia nie chce!*
>
>

> *Złe przeczucie piersi dusi;*
>
>

> *Chłopom - popy i ikony,*
>
>

> *A on - Pan udzielny Rusi*
>
>

> *Ciągnie do Korony*
>
>

> *Znałem raz szlachcica co miał*
>
>

> *Dziurę w czole, a herb Wczele*
>
>

> *Który wszystkim panom braciom*
>
>

> *Mówił o kościele*
>
>

> *Świętym Janie, w którym gdy raz*
>
>

> *Po nieszporach był przyzostał*
>
>

> *Od Prymasa za widzenie*
>
>

> *Pastorałem dostał!*
>
>

> *A w widzeniu wielka wojna,*
>
>

> *Z takim synem, królem szwedzkim,*
>
>

> *Gwałty, mordy i rabunki,*
>
>

> *Radziwiłł zdradziecki.*
>
>

> *Żył raz zdrajca, bestia taka,*
>
>

> *Co posłował w Jasnej Górze,*
>
>

> *Chciał Koronę oddać Szwedom,*
>
>

> *Obalić Przedmurze!*
>
>

> *Gdy to poznał neofita,*
>
>

> *Dla Ojczyzny ratowania*
>
>

> *Kopnął, sturlał, mordę obił*
>
>

> *I przypalił drania!*
>
>

> *Święty przeor to przewidział,*
>
>

> *Że nie będzie tam rabował,*
>
>

> *Kalwin, luter i zabobon*
>
>

> *Guseł odprawował.*
>
>

> *Rzędzian, gdy Bohuna wydał,*
>
>

> *Regowskiemu, zarżał smętnie,*
>
>

> *Pan Longin mu wytłumaczył,*
>
>

> *Że zrobił niepięknie.*
>
>

> *Pan Zagłoba, gdy w stodole*
>
>

> *Poczęstował chamów klęską.*
>
>

> *W krwi umoczył karabelę*
>
>

> *Bóg nagrodził męstwo!*
>
>

> *Raz Pan Michał posła usiekł*
>
>

> *Lecz nikt hańby nie rozgłosił,*
>
>

> *Imć Zagłoba tak rozegrał,*
>
>

> *Że Bohun poprosił.*
>
>

> *Prawdę mówiąc pan Zagłoba,*
>
>

> *Gdy wypomniał -  nie był szczery*
>
>

> *Kozakowi to, że zgubił*
>
>

> *W bitwie hajdawery*
>
>

> *Raz Bogusław do Andrzeja*
>
>

> *Strzelił, gdy ten prosił zsiadać,*
>
>

> *Bo Radziwiłł swe obiady,*
>
>

> *Lubił konno jadać.*
>
>

> *Tak zezłościł tym Sorokę,*
>
>

> *Że z rusznicy wycelował,*
>
>

> *Ale książę-charakternik,*
>
>

> *Soroka spudłował.*
>
>

> *Szła do szturmu dzicz kozacka*
>
>

> *Jeden szablą dostał po łbie*
>
>

> *A Zagłoba w niebo głosi*
>
>

> *Że zdobył chorągiew!*
>
>

> *Genewskiej konwencji zwyczaj,*
>
>

> *Żeby ubić jest, albowiem,*
>
>

> *Trzeba wezwać „Chamie puszczaj!*
>
>

> *Daruję cię zdrowiem.”*
>
>

> *A gdy Michał się rozerwał*
>
>

> *Bo na wojnie tak się zdarza*
>
>

> *Pewien kapłan, co grał "larum"*
>
>

> *Płakał do brewiarza*
>
>

> *Zabrał się Zagłoba-szlachcic*
>
>

> *Za Warszawy odbijanie*
>
>

> *Aplikował puszkę z prochem*
>
>

> *Bum! No i po bramie*
>
>

> *A my, co rusz, to przed kimś*
>
>

> *Kolejnym - na kolanach.*
>
>

> *Gdzieś przez wieki zgubiliśmy*
>
>

> *Siłę Waszmość Pana.*
>
>

> *Po wciąż to nowych dworach*
>
>

> *Pętamy się nie w porę.*
>
>

> *Kochamy się w honorach,*
>
>

> *Nie znając z honorem.*
>
>

> *No i, nie z własnej winy,*
>
>

> *Choć się tutaj przyznać hadko,*
>
>

> *Dziś nie znamy już łaciny,*
>
>

> *Z polskim też niełatwo…*
>
>

> *Lecz niech ujrzy przodek w grobie*
>
>

> *Na co jeszcze stać nas dzisiaj:*
>
>

> *Mamy ciepłą wodę w kranie,*
>
>

> *Grillowania zwyczaj.*
>
>

> *To by smutna pointa była*
>
>

> *I nie całkiem słuszna wreszcie,*
>
>

> *Nie zginie Rzeczpospolita*
>
>

> *Więc powtórzmy jeszcze:*
>
>

> *Hej, dopóki duch w Narodzie*
>
>

> *Pobić nas sto razy mogą,*
>
>

> *My pobijem raz sto pierwszy,*
>
>

> *Bóg z Matką pomogą.*
>
>

> *Gdy na Jasną Górę idziesz,*
>
>

> *To pamiętaj o spowiedzi,*
>
>

> *Bo tam w grzechu się kierują,*
>
>

> *Tylko wredni Szwedzi.*
>
>

## Projekt hymnu

Niedługo po publikacji pieśni pojawiły się głosy, aby uczynić ją oficjalnym hymnem Zbarażawki. Choć w nieoficjalnej ankiecie "Dworskie opowieści" przegrały z pieśnią Jacka Kaczmarskiego pt. "Kniazia Jaremy nawrócenie" to poparcie dla tej opcji wyrazili ważniejsi urzędnicy w tym  król Bartłomiej I.