Casus 26

Je bent huisarts. Een 33-jarige man
presenteert zich met klachten van jeuk. Hij heeft een potje meegebracht met
daarin een “beestje”.

In dit geval kunnen er twee dingen aan de hand zijn. Ofwel er zit inderdaad een
beestje in of hij leidt aan een waanstoornis.
De naam die ze aan deze waanstoornis geven is een zoönosewaan of
parasietenwaan. Patiënten die hieraan lijden denken dat er beestjes op hun huid
kruipen. Vaak is het zo dat mensen die hieraan lijden al een hoger risico
hebben op waanstoornissen. Soms is het zo dat patiënten die met deze klachten
komen vlak daarvoor hoofdluis of schurft (oid) hebben gehad en dus echt last
hebben gehad van een “beestje” dat jeuk veroorzaakt. Het lijkt echter een vorm
van bijzondere hypochondrie te zijn. Patiënten hebben vaak wel echt jeuk, dus
wat dat betreft zou het goed in deze casus passen. Ze nemen vaak een potje
meegenomen waar iets inzit wat zij als het “beestje” zien. Dit is dan vaak echter
een pluisje of iets van dien soort.
Als vanzelfsprekend dien je als arts aanvankelijk de klachten serieus te nemen
en in elk geval na te kijken of er echt geen sprake is van een aandoening
waardoor het veroorzaakt wordt. Ook al zit er geen echt beestje in het potje. Scabiës
kan je bijvoorbeeld ook niet zien. In dit geval ben je een huisarts en heb je
misschien niet alle mogelijkheden om na te kijken of er echt niets aan de hand
is, stuur dan een patiënt eerst door naar de dermatoloog.
Behandeling bestaat uit proberen de patiënt ervan te overtuigen dat er echt
geen sprake is van een ziekte. Mocht dat niet helpen dan worden antipsychotica
voorgeschreven. Het beste is daarvoor een patiënt door te sturen naar de
psychiater.

Het kunnen ook echte beestjes zijn. Hieronder
staan een aantal genoemd die kunnen zorgen voor jeuk. Zoek zelf even een
plaatje op van de parasiet of klik op de hyperlinks, want ik weet niet zo goed hoe ik foto’s erop moet
zetten. Bij de hyperlinks zie je een plaatje van het beestje en van het soort uitslag dat het geeft.

Bedwants
Komt tegenwoordig steeds vaker voor. Een dier wat in je bed zit en je ’s nachts
bijt en bloed drinkt. Hiervan krijg je jeuk. Behandeling heeft geen zin, de
**ongediertebestrijding** moet hiervoor langskomen. Alhoewel ze vooral ’s nachts tevoorschijn
komen, kan je ze soms wel zien zitten. Als ze bijten laten ze een bultje achter
wat lijkt op een muggenbult. Dit komt door **anticoagulans** wat ze inspuiten waar
een reactie op komt.
Ze lijken op een soort van platte, donkerbruine insecten. Ze zijn ongeveer 5.0
mm groot. Soms zijn ze kleiner, dan is het nog een baby.

Vlooien
 .Volwassen vlooien (1,5 - 6 mm) kunnen zich aan hun gastheer vasthechten dankzij uitsteeksels (setae) en haakjes. Voordat de vlo bloed zuigt, boort ze met haar monddelen een kanaal door de huid van haar gastheer en spuit ze speeksel in dat een anti-stollingsstof bevat. Het speeksel kan een allergische huidreactie en jeuk veroorzaken. Ze zijn 1.5 tot 6 mm lang dus het kan best dat de patiënt een vlo
heeft gevangen. Vaak komt dit bij mensen echter niet meer voor, meer bij
huisdieren. Iedere soort vlo heeft een apart zoogdier die het het liefste als
gastheer heeft. Bestrijding gebeurt met allerlei zeer giftige middelen. De
**mensenvlo heet de Pullex irritans, maar komt nog maar heel weinig voor** in
West-Europa.

Scabiës (schurftmijt)
Is niet te zien op de huid, want **graaft gangen in de epidermis**. Bovendien is
het beestje 0.5mm groot. Geeft echter wel jeuk, dus kan een aanleiding zijn
voor het meebrengen van het “beestje” om de jeuk te verklaren. Het is vooral
overdraagbaar tussen mensen die intiem met elkaar zijn. Het geeft rode bultjes
op de huid en soms zie je kleine witte streepjes waar het beestje een gangetje
gegraven heeft. Het komt vooral op plekken waar minder gekrabd wordt, zoals
onder andere de geslachtsdelen. Complicaties bij immuungecomprommiteerden. Preparaat maken van epidermis van verdachte plek.

De therapie bestaat uit:
1. Gelijktijdige behandeling van de patiënt en alle contactpersonen met een scabicide middel. Behandeling is met permetinecrème (eenmalig
aanbrengen en 8-10 uur laten zitten), benzylbenzoaatsmeersel (laatste keuze) of
ivermectine (tabletten – eenmalig nemen en soms na 1-2 weken herhalen).

2. Wassen of luchten van kleding en beddengoed van patiënt en contactpersonen (en goed schoonmaken bij scabies crustosa).

3. Bestrijden van de jeuk (antihistaminica, mentholpoeder, vetcrèmes).