Dzieje Czesława Jagody, czyli pamiętnik znaleziony na plantacji/1 - Zaścianek - zasranek

*Mam na imię Czesław, jestem szlachcicem zaściankowym z Taszowa i mam osiemnaście lat. Taszów to taki zaścianek na zadupiu, nic specjalnego, jeśli chcielibyście go odwiedzić. Jest trzydzieści chałup szlachty i dziewięćdziesiąt sześć chłopskich. Mieszkam tu od urodzenia, więc znam tych wszystkich skurczybyków i kobitki całkiem nieźle. Właściwie nikogo przyjemnego wśród nich nie ma, jednak jest wśród nich naprawdę spora różnorodność charakterów, są przez to swoistą miniaturą świata, który, jak wiadomo, jest podobnie niejednolity. Wśród szlachty mam mało rówieśników, Sławek Kajka jest moim najlepszym ziomkiem i jest ode mnie o niecały rok młodszy. Wśród chłopów jest więcej chłopaków w moim wieku, ale są zbyt ubodzy albo skromni, żebym jakoś mocniej się z nimi zadawał. Chociaż czasem się im pomoże albo oni mnie. Ja dla nich, jako szlachcic, jestem panem Czesławem, a oni dla mnie są Wojtkiem, Władkiem czy Przemkiem.*

*Jak to zwykle bywa w zaściankach, wszyscy jesteśmy rodziną. Czym bliżej dani szlachcice nas mieszkają, tym bliżej jesteśmy z nimi spokrewnieni, sąsiadami są właściwie sami wujowie i ciotki. Rodziny noszą następujące nazwiska: Jagodowie, Przygodowie, Siwkowscy, Cudakowscy, Pszczelarscy, Wścibowie, Szeleścińscy, Skrośborscy (nazwisko panieńskie mojej matki), Pływodalscy i Brudnikowie. Mieczysław Stanisław Brudnik założył podobno nasz zaścianek w IV wieku Siódmego Okresu. Jagodowie mieszkają na trzech podwórkach, Przygodowie na pięciu, Siwkowscy też na trzech, Cudakowscy na czterech, Pszczelarscy i Wścibowie na dwóch, Szeleścińscy ponownie na trzech, Skrośborscy i Pływodalscy na dwóch, a Brudnikowie na czterech.*

*Nasz zaścianek leży w gminie Przybyszów i powiecie strachockim. W gminie leży piętnaście miejscowości: Przybyszów, Suchowole, Taszów, Łyżki Stare, Łyżki Młode, Leśny Stanisławów, Brzeczka, Kłęby, Świty, Wólka Pod Lasem, Jarzębinka, Dziadków, Pole Morowe, Płatki i Ciepła Woda. Przybyszów i Suchowole też mają swoje zaścianki i chodzę do szkoły z chłopakami stamtąd. To też zróżnicowane środowisko, złożone w dużej mierze z głąbów nie do naprawienia, ale mam zamiar opisać ich w dalszej części pamiętnika. Czasem wydaje mi się, że jestem zbyt mądry dla tego pozbawionego inteligencji społeczeństwa. Choć ludzie głupi mają swoje zalety. Często są szczerzy i pracowici. Czasami lubią pożartować i mają nawet niezły humor.*

*W zaścianku, jak chyba w całym państwie, brak zgody i panuje wzajemna niechęć. Chłopi są bardziej zgodni, ale nie mogą się odpowiednio z nami dogadać, a to szlachta powinna nimi rządzić, co nie specjalnie się udaje. Pycha jest wszechobecna wśród przedstawicieli mojego stanu, którzy często myślą, że jeśli jesteś szlachcicem, to możesz wszystko jak pan świata. Niestety nie jesteśmy zgraną gromadą, co o wiele lepiej udaje się przybyszowiakom. Głupców i brutali oczywiście wśród nas nie brakuje. Nawet mój ojciec nigdy nie czytał żadnej książki i poci się przy pisaniu w dokumentach swoich personaliów. Edukację mamy lepszą niż chłopi, ale nadal na naprawdę niskim poziomie.*

*Kiedy opiszę wam swoją szkołę, miastowi pewnie zaczną parskać ze śmiechu. O tym jednak będzie później, bo na razie trzeba odpowiednio dokładnie opisać moją wiochę. Po pierwsze, cała jest zbudowana z drewna i słomy, a murowanego budynku nie mamy ani jednego. To jednak nie powinno was dziwić. Po drugie, przechadza się po nim wielka masa zwierząt. Kury, kozy, owce i świnie łażą po całej wiosce, a wieśniacy często gonią je do zagród ogrodzonych dziurawymi płotami, przez które ptaki albo inne małe zwierzęta z łatwością mogą wyjść. Ten widok jest dla nas codziennością. Po trzecie, mamy bardzo dużo roślin. Cały zaścianek i wieś są poryte licznymi drzewami, jest ogrom trawy, pokrzyw, mniszków lekarskich, lebiody i innych chwastów i kwiatów.*

*Środowisko, w którym się wychowałem to alkoholicy, awanturnicy, lokalni patrioci, szaleńcy, maniacy, materialiści, wielbiciele jedzenia i dobrej zabawy i warchoły. Prawdziwy szlachcic to człowiek, który lubi jeść, pić, spać, chwalić się i słuchać muzyki biesiadnej w wykonaniu miejscowej kapeli. Każdy gospodarz szlacheckiego domu nosi potężny zarost, ma odświętny płaszcz - zielony, czerwony albo niebieski i tępy miecz na własność, będący symbolem waleczności przodków, którzy wywalczyli obecny teren Rolniczyna. Niektórzy posiadają kusze, których używają do polowań w pobliskim lesie, który jest wprost ogromny. W niektórych miejscach ciągnie się na osiem kilometrów. Są w nim trzy gajówki i ruiny tajemniczej budowli, zwanej chatką Baby Jagi. Starsi gadają czasem, że ta Baba Jaga nas porwie, kiedy wyjdziemy do lasu bez pytania. Każdy jednak w moim wieku wie, że żadna wiedźma tam od dawna nie mieszka, jeśli kiedykolwiek mieszkała. Opowiadają o tym miejscu naprawdę niestworzone rzeczy, na przykład, że w czasie pełni Księżyca chatka unosi się w powietrzu, albo że Baba Jaga lata na miotle nad lasem, wydając charakterystyczny śmiech, w rzeczywistości będący najzwyklejszym pohukiwaniem sów, których jest w mojej okolicy pod dostatkiem.*

*Teraz powinienem opisać moją rodzinę. Ojcem jest Zbigniew Jagoda, lat pięćdziesiąt. Jestem do niego bardzo podobny, co niespecjalnie mnie cieszy. Waży chyba dwa razy tyle, co ja. Jest podły, nie potrafi być ojcem i wyżywa się na wszystkich członkach rodziny, kiedy mu się coś nie podoba. Najbardziej lubi, kiedy wróci ze spaceru czy podróży i obgaduje po kolei wszystkie zauważone hodowle, w czym najbardziej interesują go konie. Ten ma krzywy zad, tamten za duże kasztany na nogach, a trzeci za krótki ogon. A nasze dwa siwki, brzydkie z krzywymi ryjami i prawie bez zębów, w jego mniemaniu są nienaganne.*

*Matką jest Bolesława Jagoda, młodsza od ojca o półtora roku. Gruba jak beczka blondynka o podobnie dominującym charakterze. Pełna nienawiści, grozi, że na nas usiądzie i zgniecie, kiedy nie będziemy jej słuchać. Bardzo dobrze gotuje, jej zupy są nadzwyczajnie smaczne. Od wczesnego dzieciństwa mnie nie przytuliła. Jest chłodna i surowa. Jest z niej pierwszorzędna plotkara. Ma kilka sąsiadek i kuzynek, które złażą się do nas we wtorki i się drą na całe opasłe gardziele. Lepiej, kiedy ona pójdzie do kogoś.*

*Mam dwóch starszych braci, Mirosława i Władysława. Są bliźniakami jednojajowymi. Wzajemnie jednocześnie kochają się i nienawidzą. Są tędzy jak matka i uwielbiają przeklinać i się bić z innymi chłopakami. Czasami chodzą z wujkami na polowania i złoszczą się, kiedy zwierzyna się spłoszy. Prawie z nimi nie rozmawiam. Mieszkają w innych pokojach i dorabiają w tartaku, więc widzę ich głównie przy posiłkach.*

*Posiadam również siostrę bliźniaczkę. Ma na imię Radosława i jest do mnie podobna jak kropla do kropli. Mieszkamy w tym samym pokoju i śpimy na łóżkach po jego przeciwnych stronach, a dzieli nas duże okno. Jest bardzo zgrabna, ma piękne nogi, które na nieszczęście dla okolicznych zalotnych frajerów zakrywa spódnicą albo sukienką do kostek. Natura obdarzyła ją w niemal talię osy, a frajerzy modlą się, żeby nie poszła w ślady naszej matki i nie utyła jak ona. Siorka to jest taka pięknisia, że drugiej takiej nie znam. Ciągle poprawia swoje złote włosy albo maluje usta na mocny czerwony. Siada na krześle przed domem, zarzuca nóżkę na nóżkę, przesuwa materiał na sukience, chyba żeby piersi było lepiej widać, przyjmuje pozy, stroi miny, a frajerzy z drogi idą, patrzą i gwiżdżą na nasze podwórko.*

*Wujowie Jarosław Wirunek i Bronisław Tytraś mieszkają też z nami. Są to dalecy kuzyni ojca, a dla siebie cioteczni bracia, których przygarnął do siebie, kiedy te dwie ofiary losu nie miały dachu nad głową. Wirunek jest łysy z jednym włosem na głowie, ma spiczaste uszy i szeroki nos, a pod nim wąsy do szyi. Z kolei Tytraś ma duże zakola, brązowe resztki włosów i bródkę. Obaj są trochę młodsi od rodziców i są zapalonymi myśliwymi. Wirunek ma psa Gryzka, a Tytraś sukę Włóczkę. Często przekomarzają się jeden z drugim i komicznie sobie grożą, choć w gruncie rzeczy się lubią i nie mogliby bez siebie przetrwać dnia.*

*Pora opisać mój zwykły dzień w zaścianku. Budzę się koło szóstej. Kogut pieje jak szalony na podwórku, bracia głośno chrapią, że słychać przez ścianę, siostra czesze długie, złote włosy, rodzice wstają powoli, Mietek zamiata, a Gniewko obrządza krowy. Przeciągam się, zmieniam ubrania na dzienne i wychodzę z sypialni, nadal zaspany i ziewający. Siadam do stołu, a Mietek podaje bułeczki i zsiadłe mleko, uśmiecha się swoją chudą twarzą i mówi:*

*- Dzień dobry, paniczu Czesiu, podano do stołu.*

*Miejsca przy stole zajmują ojciec, matka, Tytraś, Wirunek, bracia i siostra. Ojciec zjada najwięcej, a siostra najmniej. Gryzek i Włóczka łażą pod stołem i czekają na ochłapy. Mężczyźni zaciekle dyskutują na jakiś aktualny temat. Wszyscy przeciągają się i ziewają.*

*- Zaraz ci mucha wleci do buzi - matka upomina Władka. Ojciec wygłasza przemowę, jaka to nasza rodzina jest dobra i kochana, że szlachetniejszej szlachty nie ma w całym państwie. Wtedy wstaję od stołu, mówię:*

*- Zostańcie z Bogiem.*

*- Idź z Bogiem - odpowiadają pozostali.*

*Jako jedyny w tej rodzinie uczęszczam do placówki edukacyjnej. Wkładam czapkę uczniowską, wsiadam na wóz i razem z Gniewkiem odjeżdżamy do Przybyszowa, czasami zabiera się z nami Pszczelarski, uczeń z tej samej miejscowości i jego bracia, kilku różowych grubasków z loczkami, nieco podobnych do prosiaczków, a o rozumie równie małym, jeśli nawet nie mniejszym od trzody chlewnej. Siedzimy tak, oni coś dogadują, przejeżdżamy przez las, w którym moi dwaj wujowie namiętnie urządzają łowy na dziki i sarny, przejeżdżamy skrzypiący drewniany most, a potem ukazuje nam się szkoła, mam do niej równo milę drogi.*

*Co się dzieje w szkole, jakich mam nauczycieli i z kim do niej chodzę, będzie w następnym rozdziale.*

KONIEC ROZDZIAŁU PIERWSZEGO