NA 18.2

[Capitulum 18.2 in scholis legendum hic invenitur.]

Cūiusmodī quaestiōnum certātiōnibus Sāturnāliciā lūdicra Athēnīs agitāre solitī simūs; atque inibi expressa quaedam sophismatia et aenigmata oblectātōria

[1] Sāturnālia Athēnīs agitābāmus hilarē prōrsum ac modestē, nōn, ut dīcitur, remittentēs animum — nam remittere, inquit Mūsōnius, animum quasi āmittere est — , [2] sed dēmulcentēs eum paulum atque laxantēs iūcundīs honestīsque sermōnum inlectātiōnibus. conveniēbāmus autem ad eandem cēnam conplusculī, quī Rōmānī in Graeciam vēnerāmus quīque eāsdem audītiōnēs eōsdemque doctōrēs colēbāmus. [3] Tum quī et cēnulam ōrdine suō cūrābat, praemium solvendae quaestiōnis pōnēbat librum veteris scrīptōris vel Graecum vel Latīnum et corōnam ē laurō plexam, totidemque rēs quaerēbat quot hominēs istīc erāmus; cumque eās omnis exposuerat, rem locumque dīcendī sors dabat. [4] Quaestiō igitur solūtā corōnā et praemiō dōnābātur, nōn solūta autem trāmittēbātur ad eum quī sortītō successerat, idque in orbem vice parī servābātur. [5] Sī nēmō dissolvēbat, corōna ēius quaestiōnis deō cūius id fēstum erat dicābātur. [6] Quaerēbantur autem rēs hūiuscemodī: aut sententia poētae veteris lepide obscūrā, nōn ānxiē, aut historiae antīquiōris requīsītiō, aut dēcrētī cūiuspiam ex philosophiā perperam invulgātī pūrgātiō, aut captiōnis sophisticae solūtiō, aut inopīnātī rāriōrisque verbī indāgātiō, aut tempus item in verbō perspicuō obscūrissimum.

[7] Itaque nūper quaesīta esse meminī numerō septem, quōrum prīma fuit ēnārrātiō hōrum versuum, quī sunt in Saturīs Quīntī Ennī ūnō multifāriam verbō concinniter inplicātī. Quōrum exemplum hoc est:

Nám quī lepidé postulat álterum frustrárī,

Quém frustratúr, frūstrā eum dícit frūstrā ésse;

Nám sī sē frústrari quém frūstrās séntit,

Quí frūstrātur frūstrāst, sí nōn ille frústra est.

[8] Secundā quaestiō fuit quōnam modo audīrī atque accipī dēbēret, quod Platō, in cīvitāte quam in librīs suīs condidit, κοινὰς τὰς γυναῖκας, id est commūnēs esse mulierēs, cēnsuit et praemia virīs fortissimīs summīsque bellātōribus posuit sāviātiōnēs puerōrum et puellārum. [9] Tertiō in locō hōc quaesītum est, in quibus verbīs captiōnum istārum fraus esset et quō pactō distinguī resolvīque possent: Quod nōn perdidistī, habēs; cornua nōn perdidistī: habēs igitur cornua, item altera captiō: quod ego sum, id tū nōn es; homō ego sum: homō igitur tū nōn es. [10] Quaesītum ibi est quae esset hūius quoque sophismatis resolūtiō: Cum mentior et mentīrī mē dīcō, mentior an vērum dīcō? [11] Posteā quaestiō istaec fuit, quam ob causam patriciī Megalēnsibus mūtitāre solitī sint, plēbēs Cereālibus. [12] Secundum eā hoc quaesītum est: verbum vērant, quod significat vēra dīcunt, quisnam poētārum veterum dīxerit? [13] Sexta quaestiō fuit, asphodelum cūiusmodī herba sit, quod Hēsiodus in istō versū posuerit:

νήπιοι, οὐδὲ ἴσασιν ὅσῳ πλέον ἥμισυ παντὸς

οὐδ' ὅσον ἐν μαλάχῃ τε καὶ ἀσφοδέλῳ μέγ' ὄνειαρ,

et quid item Hēsiodus sē dīcere sentiat, cum dīmidium plūs esse tōtō dīcit. [14] Postrēma quaestiōnum omnium haec fuit: Scrīpserim, lēgerim, vēnerim, cūius temporis verba sint, praeteritī an futūrī an utriusque?

[15] Haec ubi ōrdine quō dīxī prōposita atque singulīs sorte ductīs disputāta explānātaque sunt, librīs corōnīsque omnēs dōnātī sumus, nisi ob ūnam quaestiōnem, quae fuit dē verbō vērant. [16] Nēmō enim tum commeminerat, dictum esse ā Q. Enniō id verbum in tertiō decimō Annālium in istō versū:

Satin vātēs vērant aetāte in agunda?

Corōna igitur hūius quaestiōnis deō fēriārum istārum Sāturnō datast.

Bibliography:

* Egelhaaf-Gaiser 2018
* Holford-Strevens 2003: 15-26
* Howley 2014
* Oikonomopoulou 2019: 43-44

For general reference:

* Hobden 2013