Rebelia Chanai (Wojna Chińsko-Chanajska)

### Wynik i skutek

Zwycięstwo Chin, podział Chanai na chińską prowincję Singciang i Chanajską Republikę Radziecką

## Tło

Marzec 1947 roku. Wojna niedawno się skończyła i zebrała okrutnie wysokie żniwo wśród Chińczyków. Kuomitang twardą reką ustabilizował swoją pozycję likwidując opozycję, głównie komunistów. Ich przywódca, młody Mao Zedong uciekł wraz z garstką swoich lojalistów do ZSRR.

Większość Armii Chińskiej nie zdążyło wrócić z okupowanej Korei i Japonii. Zachód i środek Chin był niemalże pozbawiony wojska, jedynie niewielkie oddziały graniczne pilnowały porządku. Jednak państwo było w dużym chaosie i nędzy po wojnie. Władze nieśpiesznie próbowały to naprawić, zaczynając od stolicy i wschodnich miast nabrzeżnych. Chanajczycy zostali pozostawieni sami. Narastająca bieda i niepokoje społeczne musiały doprowadzić do sprzeciwu Chanów.

## Wybuch i przebieg

Bezpośrednią przyczyną wybuch konfliktu były pokojowe Protesty w centrum Urumczi, które szybko przerodziły się w agresywne potyczki z miejscową chińską policją i urzędnikami. Garnizon wojskowy w Urumczi w którym stacjonowała XXIV Dywizja Piechoty szybko przeszedł na stronę Chanajczyków, ponieważ większość wojska pochodziła z Singciangu.

Kiedy Chanajczycy opanowali garnizon i skład broni, a Huang Rotsu opanował siedzibę władz prowincji i wygłosił swoją mowę Chanów ogłaszając powstanie niepodległego Chanai, Chińczycy przegrupowali się na obrzeżach miasta czekając na reakcję sztabu.

Huang sprytnie wykorzystał chaos logistyczny w Chinach i to, że większość oddziałów nie zdążyła wrócić z Japonii, Korei i wybrzeży kraju. Czang-Kaj-Shek początkowo nie zdawał sobie sprawy że skali rebelii. Od czasu podporządkowania sobie wszystkich watażków był pewny co do swojej władzy we wszystkich regionach. Dopiero kiedy baza wojskowa w pobliżu Urumczi została zdobyta ten wysłał tam oddziały stacjonujące w sąsiednich prowincjach. Jednak ich dotarcie przez chanajskie stepy i pustynie zajmuje dużo czasu. Król Huang miał czas aby ufortyfikować nową granice. Utworzył kawalerię Chanów, która w bardzo szybkim czasie rozrosła się do 2500 tysięcy ochotników. Utworzono z nich dywizje zwiadowczo-uderzeniowe. Samego Urumczi i większych miast broniła Chanajska Armia Ludowa która już w pierwszych tygodniach osiągnęła ok. 5000 tysięcy żołnierzy. Elitarna jednostka czyli Gwardia Królewska stacjonowała w samym Urumczi i za zadanie miała bronić króla do ostatniego. Liczyli 400 gwardzistów.

## Kalendarium Bitew i Starć

* 29.02.1947- 14.03.1947 Walka o Urumczi i sąsiadujące miasta
* 2.03.1947 Walka o Turfan
* 15.04.1947 Bitwa o Bayingolin
* 21.04.1947 Bitwa o Aksu
* 29.04.1947 Bitwa o Hami
* 3.06.1947 Bitwa Pancerna w Daquanwanxiang
* 15.06.1947 II Bitwa Pancerna w Daquanwanxiang
* 23.08.1947 II Bitwa o Hami
* 23.08.1947 Starcie nad jeziorem Taitema
* 1.10.1947 Bitwa Pancerna niedaleko Ruoqiang
* 14.10.1947 Potyczka w Ruoqiang
* 3.01.1948 - 30.06.1948 Zamieszki w Jiuquan z udziałem żołnierzy Chanai i Koministów Chińskich
* 30.06.1948 - Przejęcie i fortyfikacja Jiuquan przez Koministów Chińskich
* 10.03 1948 - 10.04.1948 Seria bitew powietrznych nad regionem Turfan oraz Urumczi
* 6.07.1948 Sabotaż w Fabrykach w Hami
* 10.08.1948 Bitwa powietrzna nad Hami
* 11.08.1948 Rajd spadochronowy na Hami - [chyba do usunięca]
* 11.08.1948 III Bitwa o Hami
* 11.08.1948 Bombardowania fabryk w Hoten
* 11.08.1948 Bombardowania fabryk w Bayingolin
* 28.12.1948 Bombardowanie fabryk w Shanshan
* 17.05.1949 Operacja Desert Hive - SAS (Atak na poligon testowy na Takla Makan)
* 30.06.1949 Operacja Second Band - SAS
* 15.10.1949 Bombardowanie baz wojskowych w Jiuquan
* 15.10.1949 Bombardowanie baz wojskowych w Haixi
* 15.10.1949 Bombardowanie baz wojskowych w Golmud
* 15.10.1949 Bombardowanie baz wojskowych w Zhangye
* 3.02.1950 Bitwa pancerna w okolicy Wupuzhen
* 10.04.1950 Bitwa w Hongliuyuan
* 14.04.1950 II Bitwa w Hongliuyuan
* 2.05.1950 IV Bitwa o Hami - Atak gazowy
* 19.09.1950 Bitwa pancerna o Guazhou
* 24.10.1950 Bitwa pancerna w Dunhuang
* 27.10.1950 Bitwa o Qidunxiang
* 3.11.1950 Odparcie Ataku na Yumen
* 1.01.1951 II Bitwa o Qidunxiang (wycofywanie się Chanajskich sił)
* 4.03.1951 Wtargnięci armii Chanajskiej na teren Aksay - Autnomicznego okręgu Kazachskiego
* 18.03.1951 Bitwa w Guazhouxiang