Hiszpania

## Państwo Hiszpańskie

**Hiszpania, Państwo Hiszpańskie** - państwo w Europie Południowej, położone na Półwyspie Iberyjskim. Od północy graniczy z Francją, od wschodu i południa z Morzem Śródziemnym, a od zachodu z Portugalią.

## Historia

#### **Dwudziestolecie międzywojenne**

W Hiszpanii przez niestabilne rządy narastały niepokoje społeczne. Król Alfons XIII Burbon był człowiekiem o słabym charakterze i nie potrafił poprowadzić samodzielnej polityki, która wyprowadziłaby kraj z kryzysu. Monarchia była coraz bardziej skompromitowana i miała wielu przeciwników. W 1931, gdy podczas pierwszych od wielu lat wolnych wyborów zwyciężyli republikanie, Alfons XIII opuścił kraj udając się do Marsylii, a Hiszpania stała się republiką. Nie oznaczało to jednak pokoju - do walki chciały dojść ugrupowania zarówno lewicowe, jak i prawicowe. W 1936 roku koalicja wyborcza socjalistów, komunistów i republikanów doszła do władzy poprzez zwycięstwo minimalną przewagą w wyborach. Naczelnym celem powstania Frontu był jednak sprzeciw wobec polityki prawicy. Aresztowano przywódce falangi - José Antonio Primo de Rivere, i skazano go na śmierć. W odpowiedzi na to, w przeprowadzonym zamachu został zamordowany José Castillo - działacz partii socjalistycznej. W połowie lipca 1936 w Hiszpanii doszło wojskowego przewrotu, pod przewodnictwem gen. dywizji Francisco Franco. Niemal natychmiast po przeprowadzeniu wojskowego puczu doszło do wybuchu rewolucji. Zrewoltowani mieszkańcy przystąpili do zbrojnej walki z puczystami i samoorganizacji. W ten sposób doszło do 3-letniej wojny domowej, którą ostatecznie wygrali zwolennicy Franco, potocznie "frankiści".

#### **Lata 40.**

Hiszpania oficjalnie zachowała neutralność w trakcie II wojny światowej, mimo to przesyłała wsparcie m.in do Włoch, w postaci potrzebnego zaopatrzenia. W kraju rozpoczął się stopniowy rozwój gospodarczy. Zaczął się również okres silnych represji wobec osób o poglądach lewicowych, będących w opozycji przeciwko Franco.

#### **Lata 50.**

Gospodarka hiszpańska znajdowała się w złym stanie, aż do roku 1952 stosowany był system kartkowy. Jednocześnie rozwijano doktrynę autarkii, dążąc do samowystarczalności. W 1953 roku rozpoczął się masowy pobór do armii i rozwój technologii wojskowych. Umocniono granice z Portugalią, Gibraltarem i Francją. W 1954 roku podpisano pakt o wzajemnej pomocy wojskowej z Włochami.

#### **III wojna światowa**

Razem z wybuchem III wojny światowej Hiszpania początkowo pozostała neutralna, jednak ze względu na podpisany wcześniej pakt z Państwem Włoskim, hiszpańskie oddziały 29 maja 1956 roku dokonały agresji na terytorium Francji, bez uprzedniego wypowiedzenia wojny. Francuzom udało się jednak przeprowadzić udaną kontrofensywę, w wyniku której zajęli Barcelone i większość Katalonii. Rozpoczął się wtedy okres tzw. dziwnej wojny, ponieważ mimo pozostawania w stanie konfliktu pomiędzy Francją a Hiszpanią, nie prowadziły one między sobą żadnych działań wojennych. Hiszpanie wkroczyli także na teren Portugalii, uzasadniając to wojskową interwencją po puczu socjalistów, przeprowadzonym na początku lat 50. Kraj skapitulował po 4 miesiącach obrony. W Hiszpanii panował głód i skrajna bieda. Franco podjął wtedy trudną decyzje - odizolował się dyplomatycznie od Reichspaktu i Włoch, i rozpoczął rozmowy pokojowe z Francuzami, aby zachować swoją władze. W ich wyniku Hiszpania zakończyła swój udział w III wojnie światowej, a w Portugalii ustanowiono poprzednią władze, tzw. Estado Novo, jednak region Katalonii pozostawał pod okupacją Francji jeszcze przez 5 lat.

#### **Lata 60.**

Po wyczerpującej wojnie rząd rozpoczął realizacje planu 5-letniego, który jednak okazał się fiaskiem. Dochodzi do kryzysu, miliony ludzi tracą swoje miejsce pracy, a nawet dom. Niestabilna sytuacja zaowocowała ogólnokrajowymi strajkami klasy robotniczej, które miejscami brutalnie stłumiono, powodując wiele ofiar. Stan zdrowia Generała Franco uległ pogorszeniu. Wykryto u niego m.in chorobę parkinsona, ale tej informacji nie podano publicznie.

W 1969 roku Hiszpania i Portugalia wspólnie zerwały wszelkie umowy wojskowe i gospodarcze z NATO. Zawiązali między sobą sojusz znany jako Pakt Katolicki, celem obrony falangizmu, narodowego syndykalizmu, idei państwa katolickiego, oraz wzajemnej współpracy gospodarczej.

#### **Lata 70.**

W 1972 roku, po zakończeniu wojny domowej w Jugosławii, do Hiszpanii przybyli przedstawiciele Chorwacji. Omówiono wiele kluczowych kwestii, m.in poszerzenie współpracy gospodarczej i wymiany handlowej, ale przede wszystkim w ramach obustronnego porozumienia Niepodległe Państwo Chorwackie rozpoczęło proces wstępowania do Paktu Katolickiego. 20 marca 1975 roku o godzinie 5:25 we śnie umarł Francisco Franco. Ogłoszono żałobę narodową, a setki tysięcy Hiszpanów opłakiwało zmarłego dyktatora nad jego trumną, którą wystawiono na widok publiczny do czasu pogrzebu. Na samej ceremonii zjawili się wszyscy kluczowi politycy Falangi i rodzina Franco, ale także zagraniczna delegacja, m.in Augusto Pinochet, Edward Raczyński i Zhou Enlai. Nie zabrakło także przedstawicielstwa partii politycznych sympatyzujących z hiszpańską falangą, m.in Brytyjskiej Unii Faszystów, Obozu Narodowo-Radykalnego czy Narodowodemokratycznej Partii Prus. Partia na następce Caudillo wybrała Carlosa Ariasa Navarre, byłego burmistrza Madrytu i bliskiego współpracownika Franco.