Królewsto Obojga Galicji i Lodomerii

**Królestwa obojga Galicji i Lodomerii; Galicja;KOGiL -** Królestwo w Środkowo wschodniej Europie istniejące w latach 1908-1909. Obejmowało terytorium dzisiejszej Małopolski i Podkarpacia ( tzw. Małopolska Zachodnia) oraz dzisiejsze województwo Lwowskie i Stanisławowskie, Pokucie, Tarnopolszczyznę, fragment Wołynia ( tzw. Małopolska wschodnia) i Bukowinę. Liczyło około 80 tyś. km².

## Historia

Autonomiczne Królestwo Galicji i Lodomerii należące do Austro-Węgier w roku 1908 w wyniku porażek wojsk państw centralnych w I wojnie światowej, zażądało natychmiastowego wycofania wszystkich wojsk Austro-Węgierskich ze swojego terytorium i nadanie królestwu suwerenności. Oraz przekazaniu władzy radzie regencyjnej we Lwowie. Żądania te rząd Austro-Węgier wypełnił, 5 lutego 1908 roku wojska Austro-Węgier całkowicie opuściły granice Galicji a 6 Lutego rząd w Wiedniu przekazał radzie regencyjnej we Lwowie władze. 8 Lutego 1908 roku ogłoszono powstanie "Królestwa obojga Galicji i Lodomerii". W uchwale sejmu tymczasowego Galicji z dnia 9 lutego 1908 roku Królem miał zostać Fryderyk Krystian II Wettyn. Po wysłaniu do Saksonii noty
dyplomatycznej w tej sprawie nadeszła natychmiastowa odpowiedz pozytywna, na decyzje tą mógł też mieć wpływ cesarz Niemiecki, w którego interesie było niedopuszczenie do zjednoczenia Polski oraz zagwarantowanie sobie nowych wpływów. Fryderyk Krystian II Wettyn przybył do Krakowa 20 Lutego 1908 roku, mając zaledwie 14 lat. Jego wiek
 budził sporo kontrowersji rada regencyjna i część sejmu natychmiastowo jednak żądała koronacji i usankcjonowania niezależności regionu. Rada regencyjna po radzie królewskiej z przyszłym monarchą ustaliła datę koronacji na 18 marca 1908 roku w katedrze Lwowskiej. Ogłoszenie tych decyzji zaniepokoiły rząd narodowe w Warszawie który żądał natychmiastowego włączenia Galicji pod władze Warszawy. 22 Lutego w Krakowie doszło do masowych wystąpień ludności Polskiej, protesty miały też miejsce w całej zachodniej Galicji. Jednak Policja wraz ze wsparciem
 formowanej armii starała się tłumić wszelkie manifestacje.

Z godnie z postanowieniami Rady Regencyjnej 18 Marca 1908 roku w
katedrze Lwowskiej na króla Królestwa Obojga Galicji i Lodomerii został
 koronowany Fryderyk Krystian II Wettyn ( nazywany Fryderykiem I
Lwowskim ) który miał stworzyć początek rodu władców Galicji z dynastii
Wettinów. Koronacje uznały Austro-Węgry, Cesarstwo Niemieckie, Wielka
Brytania, Belgia i Holandia, Imperium Osmańskie, Włochy, Hiszpania, itd.
 Kategoryczny sprzeciw wobec tego wydarzenia połączony w ogóle z
nieuznawaniem Galicji wyraził rząd narodowy w Warszawie, Imperium
Rosyjskie, Rumunia, Nieuznawane Królestwo Węgierskie i Francja.

W Kwietniu powołano regenta Jego Królewskiej mości Fryderyka I
Lwowskiego, który miał pomagać królowi i radzie narodowej w rządzeniu
państwem do osiągnięcia wieku 17 lat przez króla. Sytuacja Królestwa nie
 była łatwa, nieustannie dochodziło do buntów i wystąpień ludowych.
Gospodarka tego regionu była poważnie zacofana na dodatek toczyła się
wojna światowa. Dlatego pierwszą decyzją Królewską było ogłoszenie
neutralności wobec stron walczących w wojnie. Kolejną decyzja było
utworzenie państwowej armii w liczbie 50 tyś. żołnierzy. Król sprowadził
 tez z Austrii do Krakowa dobra kultury i zrabowane obrazy. Dekretem
królewski zarządzono całkowite uwłaszczenie chłopów na całym terenie,
nadanie obywatelstwa Galicji i Lodomerii wszystkim zamieszkałym na
terenie państwa. Wydano nowe dowody osobiste, usprawniono administrację,
 powołano Obwody oraz powiaty. Językiem urzędowym ustalono:
niemiecki,polski i ukraiński. Zezwolono jednak na posługiwanie się
swoimi językami wszystkim grupą etnicznym zamieszkującym KOGIL. W
Styczniu 1909 roku wprowadzono nowa walutę " Markę Galicyjską" (MG),
wprowadzono także nowe prawo podatkowe, i ułatwienia dla
przedsiębiorców. Sytuacja w Królestwie ustabilizowała się nieco a
warunki życia poprawiły się.

Jednak Rada Regencyjna Polski nie zamierzała tak pozostawić tej
sytuacji. Po wielokrotnych żądaniach zwrotu Galicji oraz prób pokojowego
 rozwiązania konfliktu, rząd w Warszawie zdecydował wkroczyć zbrojnie na
 terytorium Królestwa. Wojska Polskie skierowały się do Krakowa,
wkroczyły do miasta bez oporu z aplauzem Krakowian. Dalej wojsko
skierowało się na Żywiec i Zakopane. Wojsko bez problemu opanowało
Małopolskę Zachodnią, proklamując w Krakowie włączenie tej ziemi do
Polski. W Okolicach Rzeszowa skoncentrowało się jednak wojsko KOGIL w
liczbie 26 tyś. Początkowo Polacy ponosili klęski m.in. w bitwie pod
Tarnowem. Jednak gdy z Warszawy dotarł oddział generała Staszkiewicza,
 szala zwycięstwa przechyliła się na Polską stronę. 2 Lutego 1909 roku
doszło do decydującej bitwy o Rzeszów w której wojska Galicji zostały
rozgromione. Po tym wydarzeniu władze KOGIL zarządziły ewakuacje władz
państwowych z Lwowa do Stanisławowa. Wojsko Polskie posuwało się na
wschód i 7 Lutego dotarło do Lwowa bronionego przez Ukraińców. Ze
względu na to iż Lwów zamieszkiwało około 56% Polaków doszło do walk
ulicznych, Wkroczenie wojsk Polskich do miasta ostatecznie przesadziło o
 losie tego miasta i upadku KOGIL. 10 Lutego 1909 roku Król Fryderyk
Krystian II ewakuował się do Austrii reszta władz pozostała w
Stanisławowie. 11 Lutego na teren Bukowiny wkroczyły wojska Rumuńskie,
zajmując wkrótce Czerniowce.

20 Lutego Wojsko Polskie zajęło Stanisławów a w Marcu całą Galicję.
Ustanowiono na tym terenie dekretem rady regencyjnej Polski województwa:
 Karkowskie, Lwowskie, Stanisławowskie i Tarnopolskie. Bukowinę
przekazano Rumunii.