Gina Walters

## Gwendolene Mary Walters

**Gwendolyn 'Gina' Phillips (neé Walters)**

Merch wyllt a ddihangodd o'r coleg i chwilio am loches gyda'i chwaer hyn Eileen oedd Gina a llwyddodd i droi pen sawl un o ddynion y Cwm, gan gynnwys Barry John, Rod, Llew a Dic Deryn.

## Hanes

### **Cyrraedd Cwmderi**

Cyrhaeddod Gina Gwmderi yn 1991 i aros gyda'i chwaer Eileen. Cyn pen dim cafodd waith yn gweini yn y Plas, a chartref newydd yn rhannu Rhif 7 gyda Meira Ellis.

Ar ôl perthynas fyr gyda Barry John llwyddodd Gina i ddal sylw Sean McGurk. Yn fuan iawn roedd y ddau wedi dyweddïo, ond sylweddolodd Gina mai camgymeriad oedd hynny ar ôl i Sean gymryd ffansi at Karen. Arhosodd y ddau'n ffrindiau er gwaethaf yr holl helynt.

Cychwynodd weithio yn Siop y Pentre yn 1992 pan gafodd ei brynu gan Olwen Parry.

### **Y gwir am ei rhieni**

Collodd beth ar ei diniweidrwydd gwreiddiol pan ddafanfu bod ei mam Mary Walters wedi cael perthynas â gwas fferm ifanc o'r enw Robert Jones yn y gorffennol a nad Ifor, gŵr Mary oedd ei thad. Cafodd help gan Rod i chwilio am ei thad naturiol a llwyddod i drefnu cyfarfod.

Cafodd siom enfawr pan oedd gan Robert unrhyw ddiddordeb mewn dod i adnabod ei ferch a chynigodd arian iddi i sicrhau y byddai Gina'n cadw eu perthynas yn gyfrinach ac yn cadw draw.

### **Perthynas gyda Rod**

Yn dilyn y siom o gael ei gwrthod gan Robert, difrifolodd ei perthynas â Rod. Yn y man, darganfu Gina ei bod yn feichiog, ac yn ei meddwl hi doedd dim ond un ateb - cael erthyliad. Bu i'r profiad bron â'i danfon o'i chof gyda euogrwydd pan fu farw John, ei nai bychan a mab Denzil Rees ag Eileen.

### **Ymosodiad Barry John**

Yn mis Hydref 1993 roedd cyfres o ymosodiadu ar ferched y Cwm. Cafodd Karen a Sharon eu ymosod yn rhywiol o fewn wythnosau i'w gilydd. Ceir trydydd ymosodiad ar Gina yn faes parcio y Deri Arms ond cafodd y troseddwr, Barry John ei ddychryn gan larwm car a chafodd ei ddal gan griw o ddynion y cwm, gan gynnws Rod. Carcharwyd Barry John a trodd nifer o drigolion y cwm yn erbyn ei fam Doreen, ond aeth Gina a Karen allan o'i ffordd i ddangos bod nhw'n gweld dim bai arni.

### **Perthynas gyda Llew**

Er mwyn ceisio cael ychydig o hwyl yn ystod y gaeaf perswadiodd Meira Gina, Rod a Llew i fynd i ffwrdd gyda hi am benwythnos ‘Datrys a Dirgelwch’. Trodd y penwythnos yn hunllef wrth i Rod a Gina ffraeo'n ddi-baid. Diwedd yr holl firi fu i Gina gysgu gyda Llew gyda chanlyniadau trychinebus, roedd Gina'n disgwyl.

Er gwethaf ansicrwydd Gina ynghlyn â thad ei phlentyn, priododd â Rod. Nid oedd Llew yn hapus o gwbl â'i phenderfyniad a dechreuodd ei phlagio'n ddi-baid. Mewn parti peintio ym Mhenrhewl datblygodd ffrae rhyngddynt a sylweddolodd Meira fod rhywbeth yn mynd ymlaen rhwng y ddau. Ar ôl mynd adref cyfaddefodd Llew y cwbl wrthi a gadawodd Meria ef. Addawodd, serch hynny, na fyddai'n dweud yr un gair wrth Rod am y peth.

Wrth i enedigaeth ei babi ddynesu, penderfynodd Gina ddweud y cwbl wrth Rod am ei noson gyda Llew ac am y posibilrwydd mai ef oedd y tad. Aeth Rod yn wallgof a gadawodd Gina ar unwaith. Torrodd hithau ei chalon a phan anwyd Gwen yn 1994 gobeithiai y byddai Rod yn dychwelyd, ond unig ddiddordeb Rod oedd darganfod pwy oedd tad iawn Gwen. Cafodd brofion DNA eu gwneud a darganfu mai ef oedd y tad naturiol. Ymwelodd â Gwen yn aml ond heb faddau i Gina.

### **Colli Gwen**

Yn 1995 cychwynodd Rod a Gina geisio ailafael yn eu priodas. Penderfynodd Rod drefnu penwythnos arbennig i Gina a Gwen - penwythnos oedd yn mynd i fod yn llawn syrpreis. Syrpries Gina, fodd bynnag, oedd gweld Rod yn dwyn Gwen oddi arni a dianc i Seland Newydd. Bu Gina bron â mynd o'i chô wrth iddi ddychwelyd i Gwmderi gydag Eileen.

Dychwelodd Dic Deryn i'r Cwm am sbel a daeth ef a Gina'n glôs iawn, ac ef yn anad neb fu'n gyfirfol am achub Gina o bwll anobaith ar ôl colli Gwen. Ond gorfodwyd Dic i ddychwelyd i'r Almaen wrth i swyddogion y Dreth Incwm ddod ar ei warthaf.

Ymrôdd Gina'n llwyr i gael Gwen yn ôl a bu ei chyfriethiwr Jon Markham yn gymorth mawr. Darganfwyd Rod a threfnwyd achos llys yn Seland Newydd er mwyn cael Gwen yn ôl at ei mam ond ffoi bu ei hanes unwaith eto, y tro yma i Bahrain. Oherwydd diffyg cytundebau rhwng Bahrain a Phrydain gwnai hi'n lawer anoddach i Gina gael ei merch yn ôl trwy ddulliau cyfreithlon.

Penderfynnai Gina ei bod am fynd draw i Bahrain ei hunan. Cyfrannodd Dic dwy fil o bunnoedd yr oedd wedi guddio yn Mhenrhewl tuag at yr achos i helpu Gina gael awyren a gwesty. Bwriad Gina oeddi fynd allan am fis ond ofer fu ei thaith i chwilio am ei phlentyn.

### **Cipio Lisa Jordan**

Dychwelodd i Gwmderi o'i thaith i Bahrain ond gyda babi dieithr a phan geisiodd Eileen gael gwybod pwy oedd y ferch fach diflanodd Gina. Dafganfu Gina unwaith eto yn Nghaerdydd ond yn fuan iawn dihangodd drachefn.

Dychwelodd i Gwmderi ym mis Tachwedd 1995 ond ar ôl i Glan dderbyn llythyr ar adeg y Nadolig oddi wrth Rod daeth yn hysbys nad Gwen oedd y babi oedd yng nghofal Gina. Wedi gwarchae yn nhŷ Gina darganfuwyd mai wedi dwyn y babi yr oedd Gina o Lundain ar benblwydd Gwen a mai Lisa Jordan oedd enw'r ferch. Parhaodd y gwarchae am rai dyddiau ond yn y pendraw llwyddodd Eileen i berswadio Gina i ildio a dychwelyd Lisa at ei rheini iawn.

Ceisiai ei chyfreithiwr Jon Markham sicrhau y byddai Gina yn cael ei rhyddahu ar fechnïaeth ond carcharwyd hi am gyfnod.

Tra yn y carchar roedd cryn stwr wrth i Kath Jones ddwyn llythyrau personnol rhwng Gina ag Eileen a gwerthu'r wybodaeth i'r wasg. Rhyddhawyd hi ar fechnïaeth yn ddiweddarach.

Roedd yr achos wedi rhoi cryn bwysau ar briodas Denzil ag Eileen a chlosiodd Eileen at Jon Markham. Roedd Gina yn gefn i Denzil wrth i'w briodas chwalu a gadawodd Eileen i fyw gyda Jon.

### **Gwen yn dychwelyd**

Yn angladd Glan Morris cafodd Gina sioc ofnadwy wrth sylwi ar Rod yn gefn er eglwys - ond a’r gwasanaeth ar ei ganol nid oedd yn bosib iddi ymateb. Dihangodd Rod cyn diwedd yr angladd a chollodd Gina ei chyfle i’w wynebu.

Y diwrnod canlynol ymddangosodd yn y Deri i gydymdeimlo a Jean a datgelodd fod Gwen, ei ferch yn dal i fod ym Mahrain ag y byddai’n dychwelyd yno ei hun y prynhawn yno.

Ar ei ffordd i’r ysbyty digwydd bod i Gina ddod ar ei draws mewn gorsaf petrol. Er ffrae enfawr llwyddodd Rod i adael heb gynnig llygedyn o obaith i Gina gael gweld ei merch eto.

Rhai wythnosau yn ddiweddarach cafodd Gina sioc i ddod ar draws Rod unwaith eto - y tro yma gyda Gwen. Roedd wedi penderfynu dychwelyd i'r ardal i gael bod yn agos i'w deulu. Er nad oedd ganddo unrhyw fwriad dweud wrth Gina ei fod yn ôl yn wreiddiol cychwynnodd Rod fwynhau ei phoenydio a cheisio cael ymateb allan ohoni i ddangos ei bod hi'n anaddas i edrych ar ôl Gwen.

Trodd Gina at Jon Markham a'r gyfraith i geisio cael Gwen yn ôl drwy ddulliau cyfreithiol. Er i Jon geisio cael Gina i gyfaddawdu a dod i drefniant gyda Rod roedd hithau yn benderfynol o fynd a'r achos ger bron llys ag i gwffio ar gyfer warchodaeth lawn o'i merch.

Llwyddodd Laura Metcalfe ddadlau'r achos ar ran Gina yn y gwrandawiad interim, ac er mawr sioc i Rod cafodd Gina warchodaeth dros dro a daeth Gwen adref i rif 7 at ei mam.

### **Twyll tabledi**

Nid oedd Rod yn hapus i adael y sefyllfa a pharhaodd i geisio ei orau i godi gwrychyn Gina. Ar un ymweliad gwelodd ei gyfle wrth ddod ar draws tabledi gwrth iselder Gina. Aeth ati i gael gwared ar gynnwys y tabledi a'i disodli gyda halen. Parhaodd Gina i gymryd y tabledi heb unrhyw amcan fod Rod wedi ymyrryd a nhw ac o fewn dim cychwynnodd hi droi yn fyr amynedd ac anghofus.

Wedi digwyddiad ar faes yr Eisteddfod pan aeth Gwen ar goll, ac ambell i achos arall o ymddwyn yn anghofus cychwynnodd rai o'r pentrefwyr amau ei chyflwr meddyliol. Gofynnodd Gina am help gan Dr Rachel Price ac wedi profion daeth yn amlwg fod rhywun wedi ymyrryd a thabledi Gina. Heb brawf mai Rod oedd yn gyfrifol nid oedd yn bosib defnyddio ei drosedd yn ei erbyn yn y llys ond aeth Doreen Bevan ati i wneud yn siŵr fod pawb yn gwybod beth oedd wedi ei wneud.

Wedi'r cyfnod interim ddod i ben daeth yr achos llys terfynol i benderfynu ar ofal Gwen. Gyda Laura Metcalfe yn ei chynrychioli unwaith eto llwyddodd Gina i ennill gwarchodaeth lawn.

### **Maureen yn aros**

Yn Nhachwedd 1996 daeth chwaer arall Gina ag Eileen, Maureen Walters i aros yn Cwm ar ôl i'w gŵr Roger gael affêr.

Agorodd Gina ei chartref i Maureen ond cafodd hithau ei ypsetio wedi ffrae enfawr gyda Denzil Rees yn dilyn camddealltwriaeth. Cafodd Maureen ei brifo yn ofnadwy gan eiriau Denzil a oedd wedi awgrymu na allai weld bai ar Roger am ei gadael. Cafodd Gina air gyda Denzil a gwneud iddo sylweddoli pa mor debyg oedd sefyllfa Maureen i beth oedd Eileen wedi wneud iddo ef. Cafodd ei berswadio i ymddiheuro i Maureen a chychwynnodd y berthynas rhwng y ddau feddalu.

Credai Maureen mai’r ffordd ymlaen oedd ysgariad ond llwyddodd Gina a Jon Markham i’w darbwyllo. Cytunodd Maureen i gael sgwrs gyda Roger i weld os oedd posib rhoi cynnig arall ar bethau ond pan aeth Gina a hi yn ôl i Fryste cafwyd sioc o weld fod Roger eisoes wedi symud ei gariad newydd i mewn i’r tŷ. Dychwelodd Maureen i Gwmderi mewn sicrwydd fod ei phriodas ar ben.

Yn y cyfamser daeth Gina ar draws pentwr o lythyrau pwysig heb eu hagor yn Benrhewl. Roedd Denzil o dan fygythiad cael ei daflu allan o’r fferm gan y landlordiaid newydd ond ei ffordd o ddelio a’r broblem oedd i’w hanwybyddu. Llwyddodd Gina i ddwyn un o’r llythyrau er mwyn cael cyngor cyfreithiol gan Jon Markham. Roedd Denzil yn gandryll o wybod o ble oedd y cyngor wedi dod ond parhaodd Gina i geisio ei helpu drwy honni fod ganddi ffrind arall oedd yn gyfreithiwr.

Llwyddodd Jon yn y pendraw i sicrhau y caiff Denzil aros yn ei gartref a llwyddodd hyd yn oed i sicrhau arian gan y landlordiaid newydd i dalu i Denzil wneud gwelliannau i’r eiddo. Roedd Denzil wrth ei fodd nes iddo ddod i wybod fod Gina wedi dweud celwydd am ffynhonnell y cyngor.

Cychwynnodd Maureen deimlo tosturi dros Denzil a bu hi yn help mawr iddo pan aeth y ddau i siopa gyda’i gilydd am anrhegion Nadolig i Sioned. Dipyn wrth ddipyn closiodd y ddau cyn cuasnu ar nos galan.

### **Gwenwyn**

Cychwynnodd Sarjant Gill Morgan dderbyn llythyrau dienw yn cyhuddo rhai o’r trigolion am fan droseddau, gan gynnwys Denzil Rees am gael problem gyda’i gar. Cafodd Mark Jones ei ddal hefyd, yn cael ei gyhuddo o geisio yfed a gyrru, ond llwyddodd yntau i basio’r prawf anadl.

Aeth pethau’n fwy difrifol pan dderbyniodd Maureen lythyr yn ei rhybuddio i beidio gadael ei gŵr. Cafodd Gill ei galw ond er ei bod yn adnabod y llawysgrifen o’r llythyrau dienw eraill doedd hi ddim agosaoch at ddarganfod pwy oedd yn gyfrifol.

Yn ddiweddarach disgynnodd **Gina** a Maureen yn wael ac yn ôl ymchwiliad Dr Rachel Price daeth yn amlwg eu bod wedi cael eu gwenwyno. Er mai’r amheuaeth wreiddiol oedd mai gwenwyn bwyd oedd y tu ôl i’r salwch, cyrhaeddodd llythyr dienw arall a rhoi’r salwch dan olau mwy sinistr. Roedd rhywun wedi bod yn gwenwyno’r ddwy yn fwriadol drwy ymyrryd a’u poteli llefrith ar y stepen drws. A Gina a Maureen heb syniad be oedd gwraidd y salwch cychwynnodd Gwen ddioddef hefyd ag roedd rhaid ei rhythro i'r ysbyty am brofion.

Daeth i'r arwynneb yn y pendraw mai Mark Jones oedd yn gyfrifol

Ar ôl dipyn daeth Marueen yn agos at Denzil a gadawodd Rhif 7 i fynd i redeg y siop gyda Denzil.

Trwy 1997 closiodd Gina at Reg Harries, ond ni ddatblygodd eu perthynas y tu hwnt i gyfeillgarwch er gwaethaf clecs y pentref.

### **Marwolaeth**

Yn mis Chwefror 1998 bu Gina mewn damwain car pan darodd car Cassie Morris i mewn iddi hi, Nia Matthews a Rhys Llywelyn y tu allan i'r swyddfa heddlu. Roedd y car wedi bod yn y garej hefo Derek Jones a Karen ond nad oedden nhw wedi cwblhau'r gwaith yn iawn a achosodd i'r car beidio troi fel y dylai.

Tra oeddent yn yr ysbyty rhoddwyd llawer o sylw at les Rhys a Nia ond roedd Gina'n fwy na pharod i aros. Cychwynodd gwyno am gur pen ond cyn iddi gael gweld meddyg llewygodd. Cafodd ei rhuthro i gael llawdriniaeth ond bu farw o waedu mewnol ar yr ymenydd.

Dychwelodd Rod i Gwmderi i fynd a Gwen i fyw ato yn Bahrain ond penderfynnwyd gadael iddi aros yn cwm a byw gyda Denzil a Maureen uwchben y siop. Flwyddyn yn ddiweddarach penderfynodd fod yr amser wedi dod i Gwen symyd i Bahrain ato. Penderfynodd Maureen ymuno a nhw i warchod ar ôl Gwen yn swyddogol.