Gertruda II Popielid

### Lata Panowania

19 października 963 - 5 listopada 988 (Królowa Polski)17 czerwca 976 - 5 listopada 988 (Królowa Wielkich Moraw)

### Dzieci

Cecilia KråkaStrasz II Popielida

Bolesław Popielida

Wojciech Popielida +

Maciej Popielida +

### Następca

Strasz II Popielida

**Gertruda II 'Uczona'** (ur. 3 marca 941 zm. 5 listopada 988) - Córka Polskiej pary królewskiej, siostra króla Krystyna oraz Królowa Norwegii i Polski w drugiej połowie X wieku.

## Przed objęciem władzy

Urodziła się jako pierwsze dziecko Stoigniewa II. Od dziecka przejawiała zainteresowanie pismem świętym, a z czasem i samymi księgami, które nieraz dostawała od ojca.

Gdy miała kilka lat zaręczono ją z synem króla Norwegii - Hjörvarem, który to już po kilku latach stał się faktycznym władcą tego państwa, za którego wyszła już po śmierci ojca.

Młodego Krystyna wielu uważało za władcę niegodnego, na miejscu którego chętnie widzieliby uczoną Gertrudę, która to miała wspierać spiskowców. Wtedy też młoda królowa zaszła w ciążę...

Gertruda pojawiła się w Krakowie na ślubie Krystyna, który to wkrótce ruszył na wojnę w stronę odległej Rusi. Krakowa już nie opuściła, gdyż jej brat - Krystyn - zmarł, a ona sama została już wkrótce wybrana na nowego władcę królestwa.

## Początek rządów Gertrudy

Wraz z koronacją podzielono domenę Krystyna na pół - Małopolskę i Pomorze Szczecińskie dostała Gertruda, a jej młoda siostra - Wielkopolskę oraz Pomorze Wschodnie. Nie trwało to jednak długo gdyż jeszcze tego samego roku *nieznani sprawcy* zamordowali ośmioletnią Kennę, a utracone ziemie wróciły do Gertrudy.

Już na początku swoich rządów Gertruda wykazywała się nie lada otwarciem i tolerancją - zabroniła chrystianizowania siłą Słowian w Wielkopolsce oraz wydała kilka dekretów dzięki którym zamieszkujący Polskę Żydzi zyskali właściwie takie same prawa co Katolicy.

Władczyni wycofała też wojska powołane jeszcze za Krystyna z wojny, w której to od tego czasu udział brała właściwie tylko na papierze...

### Unieważnienie małżeństwa

5 maja 964 władczyni rodzi córkę - Cecilię, która reprezentuje ród Kråka, jednak już kilka miesięcy później jej mąż obiera sobie za następcę syna swojego i jego konkubiny, przez co Gertruda decyduje się na unieważnienie małżeństwa z rąk samego papieża. Już kilka dni później wchodzi w matrylinearny związek małżeński z grekiem - Kallinikosem...

Również w maju jeden z wasali księcia Nitry - lenna podlegającego bezpośrednio pod koronę - podbija Pożoń, który staje się częścią państwa Polskiego.

### III Krucjata

19 stycznia 966 roku papież Gregorius V rozpoczął Krucjatę o Akwitanię, a dokładnie jej muzułmańską część na Półwyspie Iberyjskim, do której, oficjalnie, dołączyła Gertruda, wysyłając tam jednak jedynie mały oddział swoich wojsk z Krakowa i okolic.

W marcu władczyni została napadnięta przez grupkę pijanych bandytów z Krakowa, jednak dzięki pomocy biskupa Gościwuja z Wolina przeżyła atak uciekając do zamku. Kilka dni później, podczas uczty, zaprzyjaźniła się z księciem śląskim - Miłobratem. Kilka dni później zyskała niemałą sławę przeganiając wielką armię wikingów spod Krakowa.

Lutym 967 władczyni zamknęła w areszcie księcia podlaskiego - Iliyę, który to zamierzał wówczas przeprowadzić zamach w którym to zginąć miał książę Miłobrat.

W czerwcu władczyni zaczęła romansować z księciem Halickim - Igorem, znanym jako 'Czcigodny'.

W lutym 968 krucjata zakończyła się wygraną Katolików, a oddziały Gertrudy wróciły do Krakowa.

## Dołączenie do Bractwa Naukowców

Idąc w ślady swojego dziadka Strasza Gertruda w czerwcu 968 roku dołączyła do tak zwanego Bractwa Naukowców - organizacji która to zrzesza badaczy i intelektualistów z całej Europy, której to Strasz był jakiś czas przywódcą - co stało się po opublikowaniu przez niego pracy na temat liczby zero.

Już kilka dni później Gertruda dowiedziała się że jest w ciąży. Zakończyła tym samym romans z jej wasalem - księciem Igorem. W tym też okresie zajęła się wychowywaniem swojej czteroletniej córki - Cecilii, organizując wówczas też wielki, letni jarmark w Krakowie.

W październiku na polecenie władczyni rozpoczęto budowę obserwatorium astronomicznego w jednej z wież na zamku w Krakowie. Budowę obserwatorium zakończono dopiero w październiku 972 roku, za to wieża miała budzić podziw absolutnie każdego przyjezdnego który odwiedzał Kraków.

Końcem 968 roku Gertruda wraz z Miłobratem odkryli że kucharz władczyni dosypywał do jej dań wiele różnych przypraw z Mauretanii, z których niektóre mogły być trujące...

5 stycznia 969 królowa rodzi syna, którego na cześć uczonego dziadka, który stał się dla niej wzorem, nazwała Strasz, który jednak urodził się dość chorowity...

W lutym władczyni za swoją protegowaną obrała hrabinę Łużyc - żydówkę Esther, która znana była jako osoba bardzo mądra i co najmniej równie uczona i oczytana jak i sama Gertruda. Władczyni zaczęła też zajmować się alchemią, studiowaniem wojskowości oraz pisaniem prac naukowych na temat obserwowanych gwiazdozbiorów.

Kwietniem 971 roku mały Strasz został zaręczony z córką króla Niemiec - Albofledą Trozza. W tym też czasie wojewoda, oraz książę Nitry, Smil II przyłączył do swojego państwa, lenna Polski, Brno. Tym samym stał się właściwie najsilniejszym z wasali Gertrudy.

Zaraz po wybudowaniu wielkiego obserwatorium w Krakowie, końcem roku 971, władczyni otrzymała niejaki awans w ramach Bractwa Naukowców.

We wrześniu 972 roku biskup Ryski, a zarazem mistrz szpiegów w radzie królewskiej, został zamordowany przez bandytów, co zaczęło budzić niepokoje na dworze królowej Gertrudy.

W październiku władczyni otrzymała list od papieża Innocentego II (Tak na prawdę Polaka - Lamberta Branickiego), który to nakazał jej przerwanie zadań oraz wyburzenie obserwatorium, co, według niego, stało na skraju herezji oraz godziło w nauki Jezusa Chrystusa. Gertruda, wzorem swojego dziadka który zrobił dokładnie to samo kilkadziesiąt lat wcześniej, w dość ostrych słowach odmówiła papieżowi, mówiąc że jest to przecież jej niepodległe królestwo, oraz tylko ona ma prawo decydować co chce w nim robić, a czego nie chce. Ze względu na to przez wiele lat była obiektem drwin ze strony kościoła.

W czerwcu 973 władczyni ponownie zaszła w ciążę. W tym też czasie zaczęła odbudowywać laboratorium które wybudował jej dziadek. Wydała na to masę pieniędzy ze skarbca, co jednak opłaciło się, a samo pomieszczenie na następne lata stało się wręcz symbolem tak Strasza, jak i Gertrudy.

## Heliocentryzm

Końcem tego okresu napisała pracę na temat tego, pod co podwaliny podłożył jej dziadek - Strasz, a mianowicie była to książka w której starała się udowodnić teorię Heliocentryzmu, która to sprzeciwiała się teorii uznawanej przez kościół zwanej Geocentryzmem. W ramach uznania jej poddani nadali jej przydomek "Uczona".

Początkiem stycznia 974 władczyni urodziła drugiego syna - Bolesława, co oznaczało podział domeny po śmierci Gertrudy.

Władczyni zaczęła również uprawiać hazard - często w przebraniu chodziła do krakowskich oberży, gdzie grała nieraz w karty, na czym straciła naprawdę wiele pieniędzy.

W listopadzie władczyni po raz kolejny zaszła w ciążę, rodząc w czerwcu następnego roku syna Wojciecha, którego narodziny zwiastowały jeszcze większe rozdrobnienie królestwa po śmierci Gertrudy.

Styczniem 975 roku protegowana Gertrudy - Hrabina Esther - zmarła, a władczyni obrała sobie za nowego ucznia następcę jej byłego mistrza szpiegów - młodego biskupa Rygi - Mszczuja.

Około wiosny tego roku władczyni znalazła sobie też ciekawe hobby - Sokolnictwo, tak jak i polowanie z tym dostojnym zwierzęciem. Taki styl bycia przysporzył Gertrudzie sporo prestiżu.

Niedługo po porodzie - w sierpniu - władczyni udała się w morską podróż na wyspy Hybrydy, gdzie to znajdować się miał grobowiec założyciela Bractwa, skąd wróciła po kilku długich miesiącach.

Niedługo po powrocie - w styczniu 976 - władczyni już po raz piąty zaszła w ciążę. W tym samym czasie dostała kolejny awans w Bractwie Naukowców, stając się tak zwanym "Adeptem" w jego szeregach, co stawiało ją znacznie powyżej większości członków stowarzyszenia.

## Unia Polsko-Wielkomorawska

17 czerwca 976 roku władczyni obwołana została królową Wielkich Moraw, oraz utworzyła tytuł księcia Moraw, jaki uzyskał władca Ołomuńca - Skarbimir. Tym samym władczyni zaczęła władzę nad dwoma połączonymi unią państwami.

Sierpniem 976 Gertruda urodziła bardzo chorowitego Macieja, który zmarł już kilka dni po porodzie. Do tego już we wrześniu zmarł jej trzeci syn - Wojciech. Władczynię bardzo dotknęły śmierci synów - prawdopodobnie popadła w depresję. Zaczęła też negować wiele doktryn Katolicyzmu, który zaczęła uznawać za coś śmiesznego i niepoważnego.

Końcem tego roku za namowami biskupa Vańki władczyni wypowiedziała wojnę o Wołogoszcz Jormsvikingom, których władza ograniczyła się wówczas jedynie do Jutlandii i właśnie Wołogoszczy. Wojna została wygrana po udanym oblężeniu grodu już w styczniu następnego roku.

W sierpniu 977 książę Nitry, którym wciąż był Smil II, podbił Ostrzyhom i Sopron. Władczyni w ramach uznania dla księcia utworzyła tytuł Księstwa Ostrzyhomskiego, które to nadała Smilowi. Wtedy też Gertruda zaręczyła Bolesława z siostrą króla Bułgarii - Antipatrą, która to jednak wkrótce zmarła. Tak więc władczyni zaręczyła swojego młodszego syna z księżną Halicza - Liubavą.

W październiku w poszukiwaniu wiedzy ze świata władczyni udała się na podróż po Europie, którą zaczęła od Alexandrii, gdzie to wpadła na pomysł związany z ustaleniem w królestwie prawa dziedziczenia korony przez najstarsze dziecko, co miałoby powstrzymać walkę o władzę między synami. Prawo weszło w życie zaraz po jej powrocie do Krakowa. Ten sam system ustaliła także w ramach Królestwa Wielkomorawskiego. Swoją drogą - wyprawa zakończyła się porażką Gertrudy, która dodatkowo wdała się w konflikt z jednym z Naukowców.

Końcem 977 zmarł też Hrabia Podlaski, po którym tytuły odziedziczyła Gertruda. Jako że zarządzała zbyt dużą domeną Podlasie oddała swojemu dworzaninowi - Giatowi.

Dzięki wysiłkom władczyni następca księcia Smila - Jesek - ożenił się matrylinearnie z Popielidką - Salomeą, przez co w przyszłości Nitrą mieliby rządzić Popielidzi.

W 979 roku władczyni wydała swoją pracę naukową na podstawie badań przeprowadzonych w jej laboratorium. Niedługo po zrobieniu tego królowa zaczęła chorować, jednak choroba przechodzi Gertrudzie już po kilku miesiącach.

### Praktyki Lollardyzmu

Gertruda we wrześniu tego samego roku, po rozmowach ze swoim bliskim przyjacielem - Kazimierzem - zaczęła sekretnie praktykować Lollardyzm, który wówczas uważany był przez katolików za herezję, a zarazem stał się bardzo popularny wśród Bractwa Naukowców. Z czasem sekretnie władczyni zaczęła także skrycie przekonywać swojego następcę - Strasza - do przyjęcia nowej wiary, który to zaczął ją sekretnie praktykować.

2 kwietnia 980 władczyni zawiera sojusz militarny z królem Niemiec - Sigismundem II - swoim kuzynem. Za sprawą sojuszu końcem kwietnia władczyni dołącza do dwóch wojen prowadzonych przez Sigismunda - z królem Burgundii oraz hrabią Abruzji.

W maju dorasta Cecilia, która, za namową matki, udaje się na jej dwór. Niedługo po tym za sprawą królowej dochodzi do mariażu między Cecilią, a jednym z dworzan Gertrudy, oraz jej krewniakiem, Gościwujem.

Po kilku dniach od tego wydarzenia umarł przyjaciel Gertrudy oraz jej wieloletni, wierny wasal - książę Smil, a władzę obejmuje trzydziestoletni bratanek Smila - Jesek.

W marcu 981 roku władczyni nasłała zabójców na Hrabiego Wacława, który to chciał zabić jej syna - Strasza. Ci jednak zdradzili jej imię, przyłapani podczas nieudanej próby zabójstwa, co znacznie pogorszyło jej opinię, pokazując też naruszenie przez Gertrudę kontaktu seniora z wasalami. Mimo to ostatecznie zmusiła go do porzucenia spisku.

We wrześniu władczyni wysłała Strasza na podróż po domenie do wszystkich swoich wasali. Strasz wiele się nauczył, oraz sprawił dobre wrażenie na wielu z nich dzięki swojej imponującej, jak na jego wiek, wiedzy.

W lutym 982 roku chłopi w okolicach Marmarosz zbuntowali się przeciw Gertrudzie chcąc utworzyć niezależne państwo na tych terenach. Ostatecznie po przegraniu wielkiej bitwy pod obleganym przez chłopów zamkiem rebelia upadła, a jej przywódców powieszono niedaleko bram tamtejszej twierdzy.

Za sprawą licznych uczt w jakich udział brała Gertruda udało jej się wyjść z depresji... Kosztem pijaństwa w którym zaczęła się na dobre pogrążać.

W czerwcu 983 władczyni została zamknięta przez jednego z naukowców w bractwie - Aghlaba, kiedy to chciał zinfiltrować jego laboratorium wraz z kilkoma innymi towarzyszami z bractwa. Ostatecznie po kilku tygodniach wykupiła z więzienia siebie, jak i swoich towarzyszy, następnie mszcząc się na naukowcu nasyłając na niego kilku płatnych morderców.

## Ostatnie lata rządów

We wrześniu 984 roku władczyni dołączyła do kolejnej wojny Niemiecko-Burgundzkiej, zarazem sama stanęła na czele swoich wojsk, a już kilka miesięcy później - w styczniu roku 985 - Strasz dorósł, oraz wyszedł za córkę Sigismunda - Albofledę.

Początkiem sierpnia 985 roku władczyni zyskała tytuł 'mistrzyni' w ramach Bractwa Naukowców, co osiągnęła jako jedna z niewielu kobiet w jego szeregach. Tym samym stała się następcą obecnego przywódcy bractwa - Leona z Bracławia.

W połowie 986 roku wojna króla Niemiec i Burgundii zakończyła się wygraną sojuszników Gertrudy zaraz po zajęciu przez jej wojska stolicy Burgundczyków - Genewy, jak i bitwie w pobliżu tego właśnie obleganego miasta. Niedługo później udało jej się nakłonić do skrytego wyznawania Lollardyzmu jej młodszego syna - Bolesława, którego kształciła zwłaszcza w stronę teologii.

### Bunt Księcia Jeseki

W październiku tego samego roku młody książę Nitrzański rozpoczął rebelię, mającą na celu zmienienie sukcesji w Królestwie Polski z Pierworództwa na Podział Tytułów. Do niego dołączyli książę Mazowsza - Wojciech - oraz hrabia Łużyc - Chushiel. Polepszyło to jednak jej stosunki z księciem Kujaw, który to rywalizował z Wojciechem.

Podczas jednej z bitew zmarł mąż brzemiennej wówczas Cecilii - Gościwuj, który to padł od miecza jednego z pomniejszych wasali księcia Jeseka. Rozzłościło to Gertrudę, która to zaczęła używać wojsk najemniczych, które to zapewniły jej zwycięstwa w bitwach pod Cieszynem czy Krakowem, gdzie to armie Jeseka zostały prawie całkowicie zniszczone.

2 lipca 987 synowi Gertrudy - Straszowi - rodzi się córka - Salomea, która to rodzi się jednak jako dziecko wyjątkowo chorowite. Końcem września natomiast syna rodzi Cecilia, którego na cześć zmarłego ojca dziecka nazywa imieniem Gościwuj.

We wrześniu mąż Gertrudy - Kallinikos - odziedziczył Kefalinię, a jego następcą stał się mały Bolesław.

W lipcu 988 wydała swoją owdowiałą córkę za innego swojego krewniaka - Vysheslava. Kilka dni później - w trakcie bitwy pod Ołomuńcem - władczyni straciła kontrolę, oraz kilka palców, u lewej ręki, przez co zmuszona była opuścić walczących w celu odbycia leczenia. Podczas tej bitwy jednak udało się pojmać do niewoli jednego z przywódców powstania - Chushiela. Wtedy też do wojny przyłączył się król Niemiec - Sigismund.

Październikiem tego samego roku władczyni zaczęła pisać kolejną pracę naukową na temat kosmosu i gwiazd, urządzając zarazem Wielką Debatę wszystkich członków Bractwa.

### Śmierć

Niespodziewanie władczyni zmarła - 5 listopada 988 roku w wieku 47 lat. W jej pogrzebie uczestniczył każdy mieszkaniec Krakowa obecny wówczas w mieście. Władczyni na kolejne lata stała się dla wielu przykładem silnej kobiety naukowca oraz dowodem na to że bez względu na płeć można osiągnąć coś wielkiego.

## Ciekawostki

* Władczyni była całe życie bardzo wpatrzona w postać swojego dziadka, któremu starała się dorównać na każdym kroku, czcząc zarazem jego pamięć,
* Jej prace podłożyły podwaliny pod teorię Heliocentryzmu,
* Nakazała stworzenie Obserwatorium Gwiazd w Krakowie, z którego to regularnie używała jak tylko powstało,