Bułgaria

## Republika Bułgarii

**Bułgaria, Republika Bułgarii** - Państwo położone w Europie Południowo-Wschodniej, na Bałkanach. Od północy graniczy z Rumunią, od wschodu z Morzem Czarnym, od południa z Grecją i Turcją, a od zachodu z Serbią.

## Historia

### Dwudziestolecie międzywojenne

I wojna światowa zakończyła się dla Bułgarii klęską. W 1918 roku car został zmuszony do abdykacji na rzecz swojego syna Borysa i opuszczenia kraju.

### Lata 40.

W 1943 roku umiera car Borys I. Rozpoczął się wtedy kryzys polityczny - oficjalnie carem miał zostać kilkuletni syn Borysa, co nie podobało się przeciwnikom monarchii, m.in Zweno. W wyniku tego w 1945 roku frakcja udała udanego przewrotu, a rodzina Cara została osadzona w areszcie domowym, skąd zwolniono ich w roku 1947. Ustanowiono rządy republikańskie, z autorytarna władzą Prezydenta.

### Lata 50.

W latach 50. bułgarska polityka zagraniczna prowadzona była w sposób propolski. Poprawiono relacje, z m.in z Rumunią, a także podpisano szereg umów i układów z państwami leżącymi na Bałkanach.

### III wojna światowa

Niedługo po wybuchu III wojny światowej, na teren Bułgarii wkroczyły tureckie jednostki. Skuteczna obrona jej terytoriów trwała jednak do czasu wkroczenia armii Włoch. Wtedy bułgarski opór pękł, a kraj skapitulował po kolejnym miesiącu. W lipcu 1959 roku, kiedy losy wojny wydawały się być już przesądzone na korzyść Narodów Zjednoczonych, w Sofii wybuchła rewolucja, która szybko rozprzestrzeniła się na cały kraj. Finalnie udało się odeprzeć wroga z Bułgarskich terenów. Po wojnie do władzy w Bułgarii wrócił poprzedni rząd. Jednocześnie swoje działanie rozpoczęła Serbska Organizacja Niepodległościowa.

### Lata 60.

W latach 60. Bułgaria dołączyła do polskiej inicjatywy "Paktu Stalowego". W 1963 roku doszło do rebelii Serbskiej Organizacji Niepodległościowej, która wyzwoliła z pod bułgarskiej okupacji takie miasta jak m. in. Ljeskovac, Sokobanje czy Nisz. Tym samym Naczelnik Państwa Bułgarskiego, Alija Kotobegović wydał rozkaz do spacyfikowania niepokornych Serbów.

Na przełomie lat 1964/65 przywódca SON, Milan Nedić został złapany i rozstrzelany przez Siły Zbrojne Bułgarii. Z tego powodu Serbska Organizacja Narodowa popadła w totalną rozsypkę, lecz nie zakończyło to jej funkcjonowania. Niedobitki SON wycofały się do okupowanej przez Grecję Macedonii, gdzie kontynuowali walkę z bułgarami na zasadach taktyki "uderz i uciekaj", aż do 1968 roku, gdy to Bułgaria zrzekła się okupowanych terytoriów Serbii na rzecz Jugosławii.

### Lata 70.

Lata 70 przeszły w Bułgarii praktycznie bez echa - kraj stabilnie się rozwijał, stale rozbudowywano miasta, odnotowano znaczącą emigracje ludności ze wsi do właśnie ośrodków miejskich. Przemysł kwitł na równi z całą gospodarką, zaś ludzie przestali emigrować za lepszą pracą z Bułgarii, gdyż byli w stanie znaleźć równie dobrą w rodzimym kraju.

### Lata 80.

Pod koniec lat 80 zaczęło dochodzić do starć na linii macedońsko-bułgarskich. Przypomnijmy, iż w Bułgarii żyła ogromna mniejszość macedońska, która to aktywnie działała na rzecz niepodległości tego małego państewka. Największe skupiska owej mniejszości występowały wokół miast Skopje i Tetowo. Terytorium okalające oba miasta było właściwie traktowane przez władze w Sofii jako ziemia niczyja, więc i same posterunki graniczne z siłami bułgarskimi ustanowiono dopiero za tymi miejscowościami. Od 1985 roku w Tetowie swój garnizon miały wojska noworosyjskie, które zaproszone przez władze serbskie i bułgarskie miały zapewniać ład i porządek w regionie. Niestety, nie udało im się to.

Tego samego roku, kiedy doszło do niepokojów na granicy turecko-bułgarskiej, na terytorium Macedonii Północnej nie pozostały praktycznie żadne siły. Wykorzystały to bojówki Korpusu Ocalenia Macedonii - zbrojnego podziemia macedońskiego, chcącego wyzwolenia państwa z pod bułgarsko-serbskiej okupacji. Ta organizacja prężnie działała na terenie kraju już od początku lat 70, budując siatki kontaktów i informatorów. Wykorzystując brak zaangażowania bułgarskiego w regionie, miejsce miały wystąpienia antyrządowe, głównie w Skopje, nawołujące do utworzenia wolnego państwa Macedonia. W odpowiedzi na owe protesty, na ulice wyszła policja bułgarska. Wściekli protestujący natychmiast zaatakowali policjantów, zaś ukryci w tłumie członkowie bojówki otworzyli ogień do funkcjonariuszy prawa. Pod naporem protestujących, policja wycofała się do miejskiej komendy głównej czekając na posiłki.

Kilka godzin później, tłum ponownie zebrał się w siłę i otoczył główną komendę miejską. Rozstawiono improwizowane barykady z poprzewracanych aut i ławek, zaś przed wejściem do komendy wbito pal z nabitą głową jednego z funkcjonariuszy. Kilka godzin później, w godzinach nocnych, dotarło wsparcie - kilkanaście czołgów T-34/85 z lokalnego garnizonu. Protestujący zaczęli wskakiwać na czołgi, uderzając w nie czymkolwiek co posiadali pod ręką.

Finalnie jeden z żołnierzy już nie wytrzymał - z jednego z czołgów wystrzelony został pocisk, który uderzając w ściśnięty tłum zabił 18 osób a ranił jeszcze więcej. Tłum rzucając się do ucieczki stratował rannych, powodując ich śmierć. Część tłumu zamiast uciekać postanowiła uderzyć na policje i wojsko, które to jednak zdecydowały się na walkę w zwarciu - protestujący Macedończycy nabijali się kolejno na bułgarskie bagnety. Wielu Macedończyków tej nocy poległo.

Walki w Skopje nabrały takiego impetu, iż udział w nich wzięło blisko 17 tysięcy członków Korpusu Ocalenia Macedonii. Naprzeciwko nim stanęło blisko 7 tysięcy żołnierzy i 4.5 tysiąca policjantów. Kładąc wszystko na jedną kartę, struktury KOM wyszły z podziemia i otwarcie wypowiedziały wojnę Bułgarii. Siłom macedońskim udało się opanować miasto, lecz nie spodziewali się jednego - odpowiedzi oddziałów serbskich.

Serbowie wkroczyli od wschodu z pełnym impetem, przejmując miejscowość po miejscowości zbuntowanej Macedonii. Tam, gdzie dotarły ich siły, tam zaczęto wywieszać m.in. flagi Serbii czy Jugosławii.Trzy dywizje VRS (Wojska Republiki Serbskiej) rozpoczęły marsz na Skopje, zaś noworosyjski garnizon w Tetowie zaczął działania zaczepne względem Macedończyków, co było już drugim momentem zaskoczenia dla rebeliantów.

Zjednoczone siły serbsko-noworosyjsko-bułgarskie w kilka dni kompletnie zniszczyły macedońską rebelie. Z blisko 25 tysięcy bojowników macedońskich biorących udział w finałowym okresie walk, przeżyło jedynie 3 tysiące. Reszta została krwawo zabita przez Bułgarów lub Serbów. Oddziały bułgarsko-serbskie zaczęły eksmitowanie i przesiedlanie Macedończyków, paląc przy tym całe wsie. Rozpoczęła się krwawa zemsta i rzeź za bunt, zaś wszelka nadzieja macedońskiej niepodległości - upadła.

Do dziś krążą słuchy, jakoby pierwotnie wojska noworosyjskie miały wesprzeć buntowników macedońskich.