Βαλκανική Συμμαχία

Η ****Βαλκανική Συμμαχία**** ήταν μια συμμαχία που σχηματίστηκε από μια σειρά από διμερών συμφωνιών που είχαν συναφθεί το 1912 μεταξύ των βαλκανικών κρατών της  Ελλάδας,  Βουλγαρίας,  Σερβίας και  Μαυροβουνίου, και στρέφεται κατά της  Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που εκείνη την εποχή έλεγχε ακόμη ένα μεγάλο μέρος της Βαλκανικής χερσονήσου. Τα Βαλκάνια ήταν σε κατάσταση αναταραχής από τις αρχές του 1900, με τα χρόνια του  Μακεδονικού Αγώνα και στη συνέχεια από την  Επανάσταση των Νεότουρκων και την παρατεταμένη Βοσνιακή Κρίση. Το ξέσπασμα του Ιταλο-Τουρκικού πολέμου το 1911 είχε εξασθενήσει περαιτέρω τους Οθωμανούς και ενθάρρυνε τα βαλκανικά κράτη. Σύμφωνα με τη Ρωσική Αυτοκρατορία. Η Σερβία και η Βουλγαρία υπέγραψαν μια συμμαχία, αρχικά κατά της  Αυστροουγγαρίας στις 13 Μάρτη του 1912 αλλά με την προσθήκη ενός μυστικού κεφαλαίου για να κατευθύνουν κατ 'ουσίαν, τη συμμαχία κατά της Οθωμανική Αυτοκρατορία η Σερβία υπέγραψε στη συνέχεια μια αμοιβαία συνεργασία με το  Μαυροβούνιο, ενώ η Βουλγαρία έκανε το ίδιο με την  Ελλάδα. Η ένωση νίκησε στον Βαλκανικό Πόλεμο, o οποίoς ξέσπασε τον Οκτώβριο του 1912, όπου οι σύμμαχες χώρες είχαν καταλάβει με επιτυχία τον έλεγχο όλων σχεδόν των ευρωπαϊκών οθωμανικών εδαφών. Μετά από αυτή τη νίκη, ωστόσο, οι παλιές διαφορές ανάμεσα στους συμμάχους επανεμφανίστηκαν κατά την κατανομή των λαφύρων, ιδιαίτερα στην Μακεδονία.

## Ιστορικό

Η Βοσνιακή Κρίση του 1908 ανέτρεψε την ισορροπία των δυνάμεων στα Βαλκάνια και οδήγησε στην κατακρήμνιση των γεγονότων που θα οδηγούσε στο σχηματισμό της Βαλκανικής Συμμαχίας.
Μετά τον Κριμαϊκό πόλεμο (1853-1856), η Ρωσία συνειδητοποίησε ότι οι άλλες Μεγάλες Δυνάμεις θα καταβάλουν μεγάλες προσπάθειες για να την αποτρέψουν από το να αποκτήσει πρόσβαση στη Μεσόγειο. Κατά συνέπεια άρχισε να δημιουργεί ένα φιλόδοξο σχέδιο έμμεσης επέκτασης μέσω της δημιουργίας μιας φιλικής και στενής συμμαχίας με κράτη υπό ρωσική κηδεμονία στη Βαλκανική χερσόνησο. Ενορχηστρωτής αυτής της πολιτικής ήταν το αναδυόμενο κίνημα του Πανσλαβισμού. Κίνημα, το οποίο διαμορφώνει πλέον τη βάση της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής μέχρι το τέλος του Τσαρικού καθεστώτος το 1917 με την έναρξη της Ρωσικής Επανάστασης Συνεχίζοντας σε αυτή την κατεύθυνση, μετά τον νικηφόρο Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877-1878, η Ρωσία κατάφερε να καθιερώσει ένα αυτόνομο βουλγαρικό κράτος. Ομοίως, μετά από την διάσωση της Σερβίας από την καταστροφή στα χέρια των Τούρκων το 1876, η Ρωσία ανάγκασε τους Οθωμανούς να δεχτούν την ανεξαρτησία της καθώς και την επέκταση της Σερβίας δύο χρόνια αργότερα. Ωστόσο, αν και τα δύο μέλη αναγνώρισαν την ρωσική κηδεμονία και προστασία, η σύγκρουση των εθνικών επιδιώξεων τους σύντομα οδήγησε σε μια σειρά από εχθρικές ενέργειες πριν και μετά τον σύντομο πόλεμο μεταξύ τους. Με τον ανταγωνισμό των ευρωπαϊκών δυνάμεων και καθώς οι πληγές ήταν ακόμη ανοικτές από την ταπείνωση από τους Αυστριακούς με την προσάρτηση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης , η Ρωσία προσπάθησε να κερδίσει το πάνω χέρι με τη δημιουργία ενός Ρωσόφιλου «Σλαβικού μπλοκ" στα Βαλκάνια, που να στρέφεται κατά της Αυστροουγγαρίας καθώς και κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ως εκ τούτου, η ρωσική διπλωματία άρχισε να πιέζει τις δύο χώρες να καταλήξουν σε συμβιβασμό και να σχηματίσουν μια συμμαχία.

Εκτός από τη ρωσική πίεση προς τη Βουλγαρία και τη Σερβία, ένα άλλο ζήτημα που προκάλεσε το σχηματισμό της συμμαχίας ήταν η αλβανική εξέγερση του 1911. Το χρονοδιάγραμμα των διαπραγματεύσεων μεταξύ της Σερβίας και της Βουλγαρίας αναφέρει ότι η πρόοδος παραλληλίζεται με την επιτυχία της αλβανικής εξέγερσης. Τον Μάιο του 1912 οι Αλβανοί κατάφεραν να καταλάβουν τα Σκόπια και συνέχισαν προς το  Μοναστήρι, αναγκάζοντας τους Τούρκους να αναγνωρίσουν την αυτονομία της  Αλβανίας τον Ιούνιο του 1912. Για τη Σερβία αυτό θεωρήθηκε καταστροφικό. Μια από τις ελπίδες της για τυχόν επέκταση προς βορρά εξουδετερώνεται λόγω της Αυστρο-ουγγρικής προσάρτησης της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, τον Οκτώβριο του 1908 η Σερβία είδε πλέον και την τελευταία κατεύθυνση της πιθανής επέκτασής της, το νότο, να κλείνει λόγω της δημιουργίας του  Αλβανικού Κράτους. Οι Σέρβοι τώρα έπρεπε να αγωνιστούν ενάντια στον χρόνο για να αποτρέψουν τη δημιουργία του αλβανικού κράτους. Από την άλλη πλευρά, η Βουλγαρία χρησιμοποίησε αυτό το άγχος της Σερβίας, προκειμένου να αναγκάσει τη Σερβία να συμφωνήσει σε σημαντικές παραχωρήσεις όσον αφορά την Μακεδονία του Βαρδάρη. Έτσι, η τελική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών προβλέπεται ότι, σε περίπτωση ενός νικηφόρου πολέμου εναντίον των Οθωμανών, η Βουλγαρία θα λάβει όλα τα εδάφη της Μακεδονίας νότια της γραμμής Κρίβα Παλάνκα -  Οχρίδας. Η επέκταση της Σερβίας έπρεπε να είναι προς τα βόρεια αυτής της γραμμής, συμπεριλαμβανομένου του Κοσσυφοπεδίου, και δυτικά προς την Αδριατική ακτή, μια περιοχή που περιλάμβανε και το βόρειο ήμισυ της σύγχρονης Αλβανίας, δίνοντας στη Σερβία πρόσβαση στη θάλασσα. Στην ουσία, η Σερβία αναγκάστηκε να ανταλλάξει τα εδάφη της Μακεδονίας για την Αλβανία, ένα θέμα που θα μπορούσε να διαδραματίσει βασικό ρόλο στην ενδεχόμενη διάλυση της Συμμαχίας, την άνοιξη του 1913, όταν οι Μεγάλες Δυνάμεις επέμειναν για τη δημιουργία του αλβανικού κράτους και αρνήθηκαν στη Σερβία τα εδαφική της κέρδη σε αυτή την κατεύθυνση.

Η Βουλγαρία, από την πλευρά της, είχε πραγματοποιήσει μια μακροπρόθεσμη πολιτική σχετικά με τους Οθωμανούς από την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της κατά τη διάρκεια του  Ρωσοτουρκικός πόλεμος. Μετά το επιτυχές πραξικόπημα για την ενσωμάτωση της  Ανατολικής Ρωμυλίας, που είχε ενορχηστρώσει ένα μεθοδικό σενάριο έμμεσης επέκτασης μέσω της δημιουργίας, στην κατεχόμενη απ'το πολυεθνικό οθωμανικό κράτος Μακεδονία (για πολλούς αιώνες ήταν διοικητικό και όχι εθνικό όνομα), μιας ενωμένης, απελευθερωτικής και επαναστατικής οργάνωση, της Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωσης με αρχικά ΕΜΕΟ, φέρεται χωρίς εθνικό χρώμα. Ρητορική της ΕΜΕΟ ήταν να μιλάει γενικά για την απελευθέρωση εκ μέρους του «Μακεδονικού Λαού", δηλώνοντας κατά του  σοβινισμού. Στην πραγματικότητα, ήταν μια κρυφο-βουλγαρική οργάνωση που δημιουργήθηκε με σκοπό τη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης της  Θράκης (Ανατολική και Δυτική) και της Μακεδονίας (Αιγαίο και την περιοχή της σημερινής ΠΓΔΜ), σε ένα νέο αυτόνομο κράτος, ως ενδιάμεσο βήμα πριν από την ενοποίηση με τη Βουλγαρία που θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με τον ίδιο τρόπο όπως και με την Ανατολική Ρωμυλία. Μετά την αρχική επιτυχία, η Σερβία και ειδικά η Ελλάδα συνειδητοποίησαν τον πραγματικό σκοπό της ΕΜΕΟ και κατά συνέπεια ένας αιματηρός ανταρτοπόλεμος, ο λεγόμενος Μακεδονικός Αγώνας που ξέσπασε μεταξύ ενόπλων ομάδων που υποστηρίζονταν από την Ελλάδα και την Βουλγαρία αντίστοιχα και δρούσαν στην οθωμανική Μακεδονία. Η σύγκρουση τελείωσε μόνο όταν το  Κίνημα των Νεότουρκων ήρθε στην εξουσία, υποσχόμενο μεταρρυθμίσεις και την ισότητα όλων των Οθωμανών υπηκόων ανεξάρτητα από τη θρησκεία ή την εθνικότητα. Η Βουλγαρία στη συνέχεια στράφηκε προς την πιο άμεση μέθοδο της επέκτασης μέσω κερδίζοντας έναν πόλεμο, την οικοδόμηση ενός μεγάλου στρατού, για το σκοπό αυτό και άρχισε να βλέπει τον εαυτό της ως "Πρωσία των Βαλκανίων". Αλλά ακόμα κι έτσι, ήταν σαφές ότι η Βουλγαρία δεν θα μπορούσε να κερδίσει έναν πόλεμο εναντίον των Οθωμανών και μόνο, και μια συμμαχία ήταν αναγκαία . Με την υπογραφή της στρατιωτικού παραρτήματος της αρχικής συμφωνίας η Βουλγαρία προσπάθησε να χρησιμοποιήσει το σερβικό στρατό να καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας, ενώ επικέντρωσε το δικό της στρατό της για τις επιχειρήσεις εναντίον της Θράκης με τις μεγάλες πόλεις της  Αδριανούπολης και  Κωνσταντινούπολης.

Στην Ελλάδα, οι αξιωματικοί του στρατού είχαν  επαναστατήσει τον Αύγουστο του 1909 και εξασφάλισαν το διορισμό μιας προοδευτικής κυβέρνησης υπό τον  Ελευθέριο Βενιζέλο, οι οποίοι ήλπιζαν ότι θα επιλύσει το  Κρητικό Ζήτημα σε εύνοια της Ελλάδας και να αντιστρέψουν την ήττα τους στον  Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897. Στις συζητήσεις που οδήγησαν την Ελλάδα να ενταχθεί στην Ένωση, η Βουλγαρία αρνήθηκε να δεσμευτεί για οποιαδήποτε συμφωνία για την κατανομή των εδαφικών κερδών, σε αντίθεση με τη συμφωνία με τη Σερβία σχετικά με τη Μακεδονία του Βαρδάρη. Ο λόγος ήταν η διπλωματική πολιτική της Βουλγαρίας με το να πιέζει τη Σερβία σε μια συμφωνία η οποία να περιορίζει την πρόσβαση της στην πΓΔΜ, ενώ την ίδια στιγμή αρνείται οποιαδήποτε τέτοια συμφωνία με την Ελλάδα. Έχοντας υποτιμήσει τη στρατιωτική αποτελεσματικότητα του Ελληνικού Στρατού, η βουλγαρική ηγεσία εκτιμάται ότι σύμφωνα με τα στρατιωτικά σχέδια, οι περιορισμένες τους δυνάμεις που είχαν αναπτυχθεί στο Μακεδονικό θέατρο θα ήταν σε θέση να καταλάβουν το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής και το σημαντικό λιμάνι της πόλης της  Θεσσαλονίκης πριν από τους Έλληνες. Η είσοδος της Ελλάδα στην ΚτΕ όμως ήταν απαραίτητη για τους συμμάχους, δεδομένου ότι η Ελλάδα, η μόνη μεταξύ των βαλκανικών κρατών είχε στην κατοχή της ένα σημαντικό στόλο ο οποίος θα μπορούσε να αποκλείει τη μαζική μεταφορά των οθωμανικών ενισχύσεων από την Ασία απευθείας στην Ευρώπη μέσω θαλάσσης. Δεδομένου ότι η ελληνική πρεσβεία στην Σόφια είχε θέσει το θέμα αυτό κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, που οδήγησαν τελικά την είσοδο της Ελλάδας στην Συμμαχία: «Η Ελλάδα μπορεί να προσφέρει 600.000 άνδρες για την πολεμική προσπάθεια 200.000 άνδρες στο έδαφος, και ο στόλος θα είναι σε θέση να σταματήσει. 400.000 άνδρες που θα εκφορτώνονται από την Τουρκία μεταξύ της Θεσσαλονίκης και της Καλλίπολης. "

Το Μαυροβούνιο, μια σχετικά μικρή χώρα, αλλά στενός σύμμαχος της Σερβίας θεωρήθηκε ένας συμμετέχοντας δευτέρας κατηγορίας. Πήρε την πρόσκληση για την επιμονή της Σερβίας περισσότερο ως μια χάρη, έχοντας περιορισμένες τοπικές φιλοδοξίες πάνω από το Σαντζάκι και η βόρεια αλβανική πόλη της Σκόδρας.

Ένα άλλο γεγονός που βοήθησε το σχηματισμό της συμμαχίας ήταν η προφανής αναποτελεσματικότητα του οθωμανικού στρατού. Οι Οθωμανοί ήταν σε πόλεμο με την Ιταλία για ένα χρόνο (29 Σεπ, 1911 έως 18 Οκτωβρίου 1912) στην περιοχή της Λιβύης όταν η Ιταλία είχε ξεκινήσει να εισβάλει στην Τριπολιτανία. Παρά το γεγονός ότι οι Ιταλοί είχαν σημειώσει μικρή πρόοδο και η Οθωμανική αντίσταση, με τη βοήθεια από τους Λίβυους, αποδείχθηκε πιο σκληρή από ό, τι αναμενόταν και ο πόλεμος εξαντλήσει το οθωμανικό κράτος. Επιπλέον, η ιταλική κατοχή των ελληνικο-κατοικημένων Δωδεκανήσων χρησίμευσε ως προειδοποίηση για την Ελλάδα από τις συνέπειες του να μείνει έξω από ένα μελλοντικό πόλεμο εναντίον των Οθωμανών.

## Αντίδραση των Μεγάλων Δυνάμεων

Οι εξελίξεις αυτές δεν πέρασαν απαρατήρητες από τις Μεγάλες Δυνάμεις, αλλά υπήρχε μια επίσημη συμφωνία μεταξύ των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων σχετικά με το Ανατολικό ζήτημα και υπήρχε υπόσχεση για την εδαφική ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία οδήγησε σε μια αυστηρή προειδοποίηση προς τα βαλκανικά κράτη, ανεπίσημα το καθένα από αυτά πήρε μια διαφορετική διπλωματική προσέγγιση λόγω αντικρουόμενων συμφερόντων τους στην περιοχή. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε πιθανή προληπτική δράση της κοινής επίσημης προειδοποίησης ακυρώθηκε από τις μικτές ανεπίσημες ενδείξεις, και απέτυχε να αποτρέψει το ξέσπασμα των εχθροπραξιών:

* Ρωσική Αυτοκρατορία. Ήταν πρωτεργάτης στην ίδρυση του Συνδέσμου και είδε ως ένα απαραίτητο εργαλείο για την περίπτωση ενός μελλοντικού πολέμου κατά της αντιπάλου της, της Αυστρο-Ουγγρικής Αυτοκρατορίας. Αλλά αγνόησαν τα βουλγαρικά σχέδια για την Θράκης και την Κωνσταντινούπολη, στα εδάφη επί των οποίων είχε από μακρού φιλοδοξίες και την οποία είχε εξασφαλίσει μόνο μια μυστική συμφωνία της επέκτασης από τους συμμάχους της Γαλλίας και της Βρετανίας, ως ανταμοιβή για τη συμμετοχή στον επερχόμενο Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατά των Κεντρικών Δυνάμεων.

* Γαλλική Αυτοκρατορία. Δεν αισθάνεται έτοιμη για έναν πόλεμο κατά της Γερμανίας το 1912, πήρε μια εντελώς αρνητική θέση έναντι της Συμμαχίας, ενημερώνοντας σταθερά ως σύμμαχος της Ρωσίας ότι δεν θα λάβει μέρος σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση μεταξύ της Ρωσίας και της Αυστροουγγαρίας -αν προέκυψαν από τις δράσεις της Βαλκανικής Συμμαχίας. Οι Γάλλοι όμως δεν κατόρθωσαν να επιτύχουν βρετανική συμμετοχή σε μια κοινή παρέμβαση για να σταματήσουν την επερχόμενη σύγκρουση των Βαλκανίων.

* Βρετανική Αυτοκρατορία. Αν και επισήμως ένθερμος υποστηρικτής της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, έκανε μυστικές διπλωματικές ενέργειες με σκοπό την ενθάρρυνση της ελληνικής συμμετοχής στην Συμμαχία, προκειμένου να αντισταθμίσει τη ρωσική επιρροή στην περιοχή. Την ίδια στιγμή ενθάρρυνε τις βουλγαρικές βλέψεις επί της Θράκης, προτιμώντας μια βουλγαρική Θράκη αντί μία αντίστοιχη Ρωσική, παρά τις διαβεβαιώσεις που είχε δώσει στους Ρώσους όσον αφορά επέκτασής τους εκεί.

* Αυστροουγγαρία. Αγωνίζονται για την έξοδό της από την Αδριατική και αναζητά τρόπους για την τυχόν επέκτασή της στα νότια εις βάρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ήταν εντελώς αντίθετη στην επέκταση οποιοδήποτε άλλο έθνος στην περιοχή. Την ίδια στιγμή, η αυτοκρατορία των Αψβούργων είχε τα δικά της εσωτερικά προβλήματα με τον σημαντικό πληθυσμό των Σλάβων να εκστρατεύουν εναντίον του γερμανο-ουγγρικού έλεγχου του πολυεθνικού κράτους. Η Σερβία, της οποίας η φιλοδοξίες προς την κατεύθυνση της Βοσνίας δεν ήταν μυστικές, θεωρήθηκε εχθρός και το κύριο εργαλείο της ρωσικής μηχανορραφίας που ήταν πίσω από την αναταραχή των θεμάτων Σλάβων της Αυστρίας.

* Γερμανία. 'Ηδη συμμετέχουν σε μεγάλο βαθμό στην εσωτερική πολιτική των Οθωμανών,ήταν επίσημα σε αντίθεση με τον πόλεμο εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και στην προσπάθειά της να κερδίσει τη Βουλγαρία για τις Κεντρικές Δυνάμεις και βλέποντας το αναπόφευκτο της διάλυσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας , περιεργάζονταν την ιδέα να αντικαταστήσει τις θέσεις των Βαλκανίων από τους Οθωμανούς, με μια φιλική Μεγάλη Βουλγαρία μέσα στα σύνορα που όριζε η  Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου o , μια ιδέα που βασίστηκε στη γερμανική καταγωγή του Βούλγαρου Βασιλέα και τα αντι-ρωσικά συναισθήματά του.

Για την Βαλκανική Συμμαχία η ευκαιρία ήταν πολύ καλή για να χαθεί, καθώς η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν αδύναμη και γεμάτη εσωτερικές διαμάχες. Οι συμμαχικές κυβερνήσεις επέτειναν τις στρατιωτικές και διπλωματικές προετοιμασίες τους. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ημερών του Σεπτεμβρίου, τα βαλκανικά κράτη και η Οθωμανική Αυτοκρατορία κινητοποίησαν τα στρατεύματά τους. Το πρώτο κράτος που κήρυξε τον πόλεμο ήταν το Μαυροβούνιο, στις 8η Οκτωβρίου 1912, που άρχισε τον Βαλκανικό Πόλεμο. Τα άλλα τρία κράτη, μετά την έκδοση τελεσιγράφου προς την Υψηλή Πύλη στις 13 Οκτωβρίου, κήρυξαν τον πόλεμο στην Τουρκία, στις 17 Οκτωβρίου.

## Επακόλουθο

Στον προκύπτουσα πόλεμο, οι μικτές στρατιές των Βαλκανίων κατέστρεψαν αποτελεσματικά την οθωμανικής εξουσία στην Ευρώπη σε μια σειρά από νίκες. Ωστόσο, ο θρίαμβος του Συνδέσμου ήταν βραχύβιος. Οι στρατοί της Σερβίας και της Ελλάδας απώθησαν την βουλγαρική επίθεση και αντεπιτέθηκαν διεισδύοντας στη Βουλγαρία. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η Ρουμανία εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση και εισέβαλαν και αυτές με την σειρά τους βαθιά στην Βουλγαρία. Η επακόλουθη ειρήνη άφησε τη Βουλγαρία με μερικά εδαφικά κέρδη, αλλά οδήγησε στην απώλεια της  Ανατολικής Θράκης στους Οθωμανούς και μεγαλύτερο το μέρος της Μακεδονίας στους Έλληνες. Η ήττα μετέτρεψε τη Βουλγαρία μια χώρα ρεβανσιστική, εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή της στο Α 'Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των  Κεντρικών Δυνάμεων, δεδομένου ότι οι εχθροί της στα Βαλκάνια (Σερβία, Ελλάδα και Ρουμανία) ενεπλάκησαν στον πόλεμο στο πλευρό της  Αντάντ.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο Γεώργιος Α' ο Έλληνας βασιλιάς ,δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη, υπό ανεξιχνίαστες συνθήκες. Αυτό δημιούργησε μια στροφή στην ελληνική εξωτερική πολιτική την κλίση της στην Αντάντ, στην ουδετερότητα, δεδομένου ότι ο Κωνσταντίνος Ι ο νέος βασιλιάς, σε αντίθεση με τον πατέρα του και τον δημοφιλή του  πρωθυπουργού, ήταν γερμανόφιλος και προσπάθησε να κρατήσει τη χώρα ουδέτερη στο επερχόμενο Παγκόσμιο Πόλεμο. Με το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την παρέμβαση της Αντάντ στη Μακεδονία, η σύγκρουση μεταξύ του βασιλιά και του πρωθυπουργού συνεχώς επιδεινωνόταν, οδηγώντας τελικά στον  Εθνικό Διχασμό, ο οποίος συνέβαλε σημαντικά στην απώλεια του επόμενου  πολέμου κατά της Κεμαλικής Τουρκίας στην Μικρά Ασία και κυριάρχησε στην ελληνική πολιτική σκηνή για περισσότερο από μισό αιώνα.

Το αποτέλεσμα των Βαλκανικών Πολέμων προκάλεσε την μόνιμη διάλυση της ρωσο-βουλγαρικής συμμαχίας και άφησε τη Σερβία ως τη μόνη σύμμαχο της Ρωσίας στην κρίσιμη αυτή περιοχή. Η πλεόν νικηφόρα σε δύο πολέμους και απολαμβάνοντας την πλήρη υποστήριξη της Ρωσίας, η Σερβία είχε πλέον την απαραίτητη αυτοπεποίθηση για να επαναλάβει τις φιλοδοξίες της στα κατεχόμενα απ'την Αυστροουγγαρία εδάφη της Βοσνίας, για να ξεκινήσει την κρίση του Ιουλίου του 1914 και να κρατήσει αυτή την αδιάλλακτη στάση που οδήγησε, μέσω των υπαρκτών ευρωπαϊκών αλυσίδων των συμμαχιών στο ξέσπασμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ο σχηματισμός των Βαλκανική Συμμαχία του 1912, Mount Holyoke College.
* Α 'Βαλκανικός Πόλεμος 1912-1913, OnWar.com