Helförin 1933-1939

Með orðinu Helförin er átt við útrýmingu gyðingum. Helförin sem stóð frá 1933 til 1939 var ekki jafn mannskæð og sú sem kom seinna, árið 1939 - 1945, á meðan að á seinni heimsstyrjöldin stóð. Í heildina voru um 6 milljónir gyðinga drepnir. Fyrir 1933 var misrétti gegn gyðingum byrjað að vera merkjanlegt í Þýskalandi en eftir að Adolf Hitler komst til valda,1933, versnaði ástandið. Útrýmingarbúðir urðu til fljótlega eftir að nasistar komust til valda en fyrstu árin voru þær einkum ætlaðar svokölluðum óvinum ríkisins, þe. fólki með skoðanir sem ekki samrýmdust skoðunum nasista.  Síðar, eða um 1938 voru búðirnar nýttar til að fangelsa gyðinga sem voru fluttir í þessar búðir í stórum stíl, bæði börn og fullorðnir. Í þessum búðum voru gyðingar pyntaðir og látnir vinna þar til þeir örmögnuðust og einnig voru þar framkvæmd fjöldamorð í gasklefum. Strax eftir að Hitler komst til valda fór hann að vinna í því að minnka réttindi gyðinga í landinu bæði félagsleg, viðskiptaleg og persónuleg.  Næstu ár voru réttindi takmörkuð meira ár frá ári.   Þeir voru m.a

   útilokaðir frá herskyldu, frá háskólanámi í t.d lænisfræði og viðskiptafræði og almenningar hvattur til að sniðganga fyrirtæki í eigu gyðinga. Árið 1935 voru Nurnberg lögin sett, en þau sviptu gyðinga ríkisborgarrétti, jafnvel þó þeir væru fæddir í Þýskalandi, auk þess sem þau bönnuðu hjónabönd gyðinga og aría en þetta var gert til þess að „óhreinka” ekki aríska kynstofninn. Gyðingar voru síðar algerlega aðskildir frá kristnum Þjóðverjum, þeir máttu ekki eiga nein samskipti við þá auk þess sem þeir voru sviptir rétti til að eiga t.d. bíl, hjól, gæludýr, listinn var langur yfir það sem gyðingar máttu ekki.

## **Gyðingahverfin**

Á meðan á helförinni stóð var byrjað að byggja gyðingahverfi í borgum Þýskalands, svokölluð ghettó, en þar voru gyðingar neyddir til að búa. Umhverfis hverfin voru byggðir háir veggir til þess að halda gyðingum aðskildum frá öðrum þegnum. Í þess-

um gyðingahverfum bjó fólk mjög þétt, margir á litlu svæði, og létust margir úr hungri og af völdum farsótta, en auk þess  fóru flokkar nasista um hverfin og drápu þá sem voru úti eftir útivistartíma eða fólk sem ekki hafði fengið íbúð og náði ekki að fela sig. Flokkar leyniþjónustumanna fóru líka inn í íbúðirnar og drápu heilu fjölskyldurnar.

## **Kristalnóttin**

9.-10.nóvember 1938 réðust nasistar á verslanir og kirkjur gyðinga. Þessi atburður var svonefndur Kristalnóttin vegna skemmda á gler- og postulínsvörunum ásamt listaverkum og margs kyns verðmætum hlutum. Eftir atburðinn var næstum öllum ljóst hvað nasistar ætluðu sér með gyðinga og oft er vísað til þess að Kristalnóttin hafi verið upphafið af hinni eiginlegu helför gegn gyðingum

Um 91 gyðingar voru drepnir og milli 25-30 þúsund voru handteknir og settir í fangabúðir. Hús gyðinga, skólar og sjúkrahús voru rænd og rifinn niður.

## Heimildir

Cite error: `<ref>` tags exist for a group named "http://www.adl.org/assets/pdf/education-outreach/Overview-of-the-Holocaust-NYLM-Guide.pdf", but no corresponding `<references group="http://www.adl.org/assets/pdf/education-outreach/Overview-of-the-Holocaust-NYLM-Guide.pdf"/>` tag was found
Cite error: `<ref>` tags exist for a group named "https://fcit.usf.edu/holocaust/timeline/nazifica.htm", but no corresponding `<references group="https://fcit.usf.edu/holocaust/timeline/nazifica.htm"/>` tag was found
Cite error: `<ref>` tags exist for a group named "https://www.hugi.is/saga/greinar/132284/fjoldamord-i-seinni-heimsstyrjold/", but no corresponding `<references group="https://www.hugi.is/saga/greinar/132284/fjoldamord-i-seinni-heimsstyrjold/"/>` tag was found
Cite error: `<ref>` tags exist for a group named "https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005201", but no corresponding `<references group="https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005201"/>` tag was found
Cite error: `<ref>` tags exist for a group named "http://www.myjewishlearning.com/article/the-holocaust/", but no corresponding `<references group="http://www.myjewishlearning.com/article/the-holocaust/"/>` tag was found