Du hành thời gian

*Bài viết này chứa ý tưởng gốc*

Bài viết này chứa ý tưởng gốc
Ngoài thông tin được công bố trong chính truyện hoặc các nguồn đáng tin cậy, một phần (hoặc toàn bộ) thông tin trong bài viết này được phân tích, tổng hợp hoặc suy đoán bởi cộng đồng.

## **Thuật ngữ**

**Du hành thời gian** là một loại phép thuật dùng để dịch chuyển người hoặc vật thể từ mốc thời gian này đến mốc thời gian khác. Có thể là quay ngược lại quá khứ hoặc là tiến đến tương lai. Du hành thời gian thường sử dụng một lượng ma lực rất lớn, tùy vào khoảng cách giữa hiện tại và mốc thời gian cần tới cũng như lượng thời gian mà người thực hiện ở lại tại mốc thời gian ấy.

Phép thuật trị thương cũng là một dạng phép thuật đảo ngược thời gian quy mô nhỏ, cho nên để càng lâu sẽ càng cần nhiều ma lực để thực hiện hơn.

## Nguyên lý

Vẫn còn nhiều ẩn số về nguyên lý của việc du hành thời gian trong thế giới Majo no Tabitabi, đồng thời các trường hợp du hành thời gian ở các chương khác nhau cũng có một vài điểm khác biệt tương đối rõ rệt. Tuy nhiên, nhìn chung thì nó là một sự kết hợp giữa Thuyết đa vũ trụ và Nguyên tắc tự nhất quán.

Theo giải thích của Ester, quá khứ là thứ đã được định sẵn. Nếu thay đổi một sự việc ở quá khứ, tương lai sẽ không thay đổi mà chỉ rẽ nhánh sang một thế giới khác. Có nghĩa là người ở thế giới A, khi quay trở lại quá khứ tức là đã nhảy sang thế giới B, sau khi phép thuật hết hiệu lực thì vẫn sẽ trở lại thế giới A mà thôi. Dù ở quá khứ của thế giới B có xảy ra chuyện gì thì cũng không làm ảnh hưởng đến thế giới A.

Tuy nhiên, đó không phải là cách diễn giải duy nhất về du hành thời gian. Trong trường hợp của Arte và Linaria, việc dịch chuyển golem trở lại quá khứ rõ rằng là có tác động đến tương lai của dòng thời gian mà hai người sống. Theo giải thích của tác giả, trong trường hợp này, việc du hành thời gian là một phần của quá khứ và đồng thời cũng chính là tiền đề để dẫn đến các sự việc trong tương lai. Mọi việc, bao gồm cả việc du hành thời gian, đều đã được an bài, dù có tác động đến quá khứ thì cũng tuyệt đối không thay đổi được tương lai.

Nguyên lý này cũng được áp dụng cho trường hợp du hành đến tương lai của Fran do việc Elaina gặp Fran trong quá khứ và tương lai đều diễn ra trong cùng một dòng thời gian.

### Nghịch lý

Du hành thời gian vốn là chủ đề gây nhiều tranh cãi trong đề tài khoa học viễn tưởng do nó dễ dẫn đến nhiều nghịch lý thời gian (time paradox), đặc biệt là khi du hành trong cùng một dòng thời gian tuyến tính.

* Vòng lặp nhân quả và các nghịch lý:
Việc du hành thời gian của Arte và Linaria rơi vào trường hợp hành động trở thành nguyên nhân của chính nó. Cụ thể là, việc Arte ném chiếc đồng hồ xoay ngược vô tình rơi trúng bản thân trong quá khứ trở thành nguyên nhân của việc cô có thể du hành thời gian (nghịch lý tiền định - predestination paradox). Điều này tạo nên một vòng lặp vô hạn không xác định được điểm bắt đầu, giống như chuyện quả trứng và con gà.
	+ Việc đó khiến chiếc đồng hồ trở thành vật thể bị mắc kẹt trong vòng lặp. Nó được cho là thuộc sở hữu của Linaria, tuy nhiên hoàn toàn không có chi tiết nào nhắc đến cách chiếc đồng hồ từ Linaria chuyển đến tay Arte.
		- Vào thời điểm Arte mới nhặt được chiếc đồng hồ, bản gốc vẫn nằm trong tay Linaria. Sau đó việc du hành thời gian đều sử dụng chiếc đồng hồ mà Arte nhặt được, và đây cũng chính là chiếc đồng hồ mà Arte ném đi, rơi vào đầu bản thân trong quá khứ. Tức là nó đã hoàn thành một vòng lặp khép kín. Vậy cái đồng hồ này ở đâu ra? (Nghịch lý bản thể - Ontological/Bootstrap paradox)
		- Việc Arte đem cát từ quá khứ tới hiện tại, khiến cho tổng số lượng cát lớn hơn ban đầu cũng gây nên nghịch lý bản thể (lượng cát chênh lệch là vật thể tự phát sinh bên trong vòng lặp).
			* Tuy nhiên thì trong một thế giới mà người ta phun lửa với băng ra từ đầu đũa thì chuyện này cũng không đến nỗi là vô lý cho lắm.
	+ Tuy rằng thuyết đa vũ trụ có thể giải thích cho hiện tượng này, nhưng tác giả đã khẳng định rằng trường hợp của Arte là do "định mệnh", tức là theo nguyên tắc tự nhất quán, chứ không phải là dịch chuyển giữa các dòng thời gian.
* Ngoài ra, việc tồn tại hai cách lý giải cho việc du hành thời gian trong cùng một thế giới quan cũng đã là mâu thuẫn rồi.
	+ Mặc dù cũng không thể loại trừ khả năng bản chất hai loại phép thuật này khác nhau nên mới tạo nên sự khác biệt như vậy.
	+ Do bản thân các nhân vật cũng ý thức được việc "chơi theo luật", trừ Ester ra thì chưa có ai cố tình tạo ra nghịch lý thời gian nên cũng khó có thể kết luận về tính nhất quán.

## Chú thích

1. ↑ Nói một cách đơn giản thì trong trường hợp này, việc quay trở lại quá khứ là thứ *đã xảy ra*, những việc mà người du hành thời gian làm cũng là một phần của quá khứ, và kết quả của những việc làm ấy chính là thứ dẫn đến hiện tại.
Có thể lấy ví dụ trong Steins;Gate: Okabe trở về quá khứ để ngăn cái chết của Kurisu thì phát hiện ra rằng chính anh là người đã đâm cô.
Đây gọi là *"Nguyên tắc tự nhất quán" (self-consistency principle)* do Novikov, một nhà vật lý người Nga phát triển trong những năm 1980, theo đó *"nếu một sự kiện có thể gây ra nghịch lý hay 'thay đổi' quá khứ thì xác suất mà sự kiện đó xảy ra là 0"*.
Một cách diễn giải khác của nguyên tắc này là khi người du hành thời gian cố tình tác động lên quá khứ thì sẽ bị ngăn cản bởi "một thế lực vô hình" nào đó, khiến cho kết quả của sự việc không thay đổi. Và lại một lần nữa, cứ nhìn Steins;Gate là thấy ngay ví dụ. Điều này cũng được thể hiện trong Majo no Tabitabi qua tình tiết Arte dù có trở về quá khứ bao nhiêu lần cũng không thay đổi được kết quả thi của kì trước.
Tuy nhiên, nguyên tắc này thường bị chỉ trích về cách nó diễn giải số phận là thứ được định sẵn, đi ngược lại ý chí tự do (free will). Đồng thời nó cũng dễ tạo ra vòng lặp nhân quả (causal loop).
2. ↑ Bản dịch tiếng Việt của Amak có nhắc đến việc Linaria "có hẳn một cặp", tuy nhiên bản tiếng Nhật không hề có chi tiết này. Linaria trước sau chỉ sở hữu một chiếc đồng hồ mà thôi.
Sau khi Linaria bỏ lại nó khi cùng Arte trở lại 400 năm trước, Elaina là người đã thu giữ chiếc đồng hồ, và đó là lần cuối cùng mà nó được nhắc đến.

## Tham khảo

1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Chương 11, Tập 3 Light Novel
2. ↑ Chương 1, Tập 11 Light Novel
3. ↑ 3,0 3,1 Hộp hỏi đáp của tác giả
4. ↑ Chương 7, Tập 8, Light novel
5. ↑ Hành trình của Elaina 7 trang 305