Chú thích 1 Tx Thư 1 gửi tín hữu Thêxalônica

THƯ THỨ NHẤT ÔNG THÁNH BẢO LỘC TÔNG ĐỒ

gửi cho người thành Thessalonica.

## TÓM LẠI ĐOẠN I CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU

Ông thánh tông đồ khuyên bổn đạo hãy vững vàng giữ Đạo nên:

3: cho được giữ lòng sốt sắng như đang có bấy giờ;

4: vì đã được ơn Chúa gọi;

5: vì Chúa đã làm những phép lạ cho bổn đạo được nhờ;

6-8: vì đã chịu bắt bớ vì sự Đạo;

9-10: vì đã nức lòng đi đạo mà cậy trông phần thưởng đời sau.

1. Ông Silvano và ông Timotheo cũng giúp việc giảng Đạo ở thành Thessalonica.

3. Đây kể ba nhân đức cả làm cho ta được đẹp lòng Đức Chúa Lời, là nhân đức tin, đức cậy, đức kính mến. Phải tỏ ra đức tin, đức cậy, đức kính mến trong việc làm, cách ăn ở, chẳng vậy thì kể là nhân đức chết không được ích gì. Đức kính mến phải gồm sự thương yêu người ta; đức trông cậy phải có sự vững vàng, chịu khó nhịn nhục. Khi chịu phép rửa tội thì cũng một trật ba nhân đức ấy phú vào linh hồn; song phải cầu nguyện và siêng năng làm việc lành xứng hợp với các nhân đức ấy cho được hằng thêm lòng tin cậy kính mến một ngày một hơn.

4. Đức Chúa Lời muốn cho mọi người được rỗi linh hồn và ban ơn cho mọi người; hễ ai giữ Đạo nên, dùng ơn Đức Chúa Lời ban mà vững vàng cho đến chết thì lại được sự cả sáng trên lời nữa. Về sự Đức Chúa Lời phân định số phận kẻ lành là thế nào, hãy xem Theol. Dogm. Tom. VI, p. 515 v.v.

Kirixitô. Thánh., IV. -42.

5. Ông thánh tông đồ rao giảng Đạo ở thành th chẳng những bởi sốt sắng giảng dạy, mà lại bởi những phép lạ, những ơn lạ lùng Chúa Thánh Thần và những ơn phù hộ giúp sức Chúa ban cách dư dật cho người thành ấy tin phục Đạo tin lành vững vàng ở giữ những sự gian nan khốn khó cũng chẳng sờn lòng.

6. Về những sự khốn khó các bổn đạo ấy mắc phải, hãy xem ACT. XVII, 5.

7. Macedonia và Achaia là hai xứ rộng lớn kiêm cả và đất Grecia đời ấy.

8. Bởi tại gương sáng bổn đạo thành Thessalonica làm thì dần dần có nhiều nơi khác bên phương ấy cũng nức lòng lở lại Đạo thật. Ấy là cách thế rất tốt lành, vừa mạnh vừa dễ, các bổn đạo phải giúp việc giảng Đạo.

9. Trong khắp đất Grecia điều khen các bổn đạo thành Thessalonica làm vậy.

10. Cho được giữ lòng vững vàng kẻ có đạo phải năng nhớ bốn sự sau hết và trông cậy Đức Chúa Jêsu sẽ thương ta trong ngày phán xét cho được khỏi sa địa ngục mất linh hồn đời đời.

## TÓM LẠI ĐOẠN II CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU

Ông thánh tông đồ chuyên cần việc giảng Đạo là thế nào:

1: là cách vui lòng mạnh sức;

2: chẳng dái sợ sự khốn khó bắt bớ vì đạo;

3-4: nhờ quyền phép Chúa mà làm việc chức phận mình;

5-6: chẳng cầu danh vọng hay là tìm ích lợi phần xác;

7-8: một giữ lòng khiêm nhường và thương yêu con chiên;

9-10: người chẳng nương nhờ ai phần xác: dùng tay mà nuôi mình;

11-12: khuyên mọi người ăn ở lọn lành; giữ tình cha con;

12-14: con chiên điều làm nở danh ông thánh tông đồ.

15-16: Các kẻ thù nghịch người là thế nào.

17-18: ông thánh tông đồ cứ tình cha con mà thương yêu bổn đạo thành Thessalonica, người xa vắng phần xác, song lòng hằng ở với con chiên. Đã mong mỏi nhiều phen rắp lòng đến thăm bổn đạo, song hằng phương trở liên.

19-20: Các bổn đạo là sự vui mừng, là mũ triều thiên người.

1. Nghĩa là anh em đã biết ta giảng đạo ở nơi anh em thì chẳng luống công, bèn là sinh nhiều ích lợi.

2. Người vững vàng trông cậy Đức Chúa Lời. Hãy xem ACT. XVI, 10; XVII, 5.

3-4. Người giảng đạo cứ lòng ngay thật cho được làm sáng danh Đức Chúa Lời và làm ích cho người ta: chẳng tìm ích riêng mình.

7. Ông thánh tông đồ bắt chước Đức Chúa Jêsu chẳng có đến cho được nương nhờ ai làm ơn ích cho, bèn là làm ơn ích cho mọi người được nhờ.

8. Đấng chăn chiên lành chẳng những sẵn lòng chịu khó chịu nhọc vì con chiên, mà lại sẵn lòng phó mình chết vì con chiên nữa.

9. Ông thánh tông đồ làm nghề nghiệp phần xác cho được nuôi mình và các đầy tớ mình, kẻo làm bận lòng con chiên. ACT. XX, 34; I COR. IV, 12; II THESS. III, 8.

10-12. Đấng chăn chiên phải ăn ở lọn lành mọi đàng làm gương sáng cho con chiên soi; phải dạy dỗ yên ủi conchieen, như cha dạy dỗ yên ủi con cái mình vậy.

13. Lời các thánh tông đồ rao giảng lưu truyền sự Đạo là lời Đức Chúa Lời, cũng như lời trong Kinh thánh. Lời ấy gọi là lời Đức Chúa Lời truyền khẩu. – Hãy xem Theol. Dogm. Tom. II, p. 205 v.v.

15-16. Dân Judeu ra cứng lòng cứng cổ, phụ ơn Đức Chúa Lời mà phải cơn thịnh nộ Chúa oán phạt cho đến kì tận thế. MATTH. XXIII, 36.

17. Người Judeu ngụ cư thành Thessalonica bắt bớ ông thánh tông đồ thì người phải lìa bỏ con chiên tạm vậy, song người vốn trông mong lở về mau chóng.

18. ACT> XVII, 5-13.

## TÓM LẠI ĐOẠN III CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU

1-5: Các bổn đạo thành Thessalonica đang phải chịu bắt bớ vì sự Đạo, ông thánh tông đồ ở thành Athena sai ông Timotheo đến thăm con chiên mà yên ủi dạy dỗ cho được vững lòng chịu sự khốn khó vì Đức Chúa Lời.

6-9: Ông Timotheo lở về đem tin vui mừng, ông thánh tông đồ nghe biết con chiên được lòng vững vàng thì cảm tạ ơn Đức Chúa Lời.

10-11: Ông thánh tông đồ ước ao chớ gì lại được đến thăm mà khuyên dỗ, yên ủi và làm ích cho con chiên.

12-13: Lời khuyên răn cho được thêm lòng kính mến Đức Chúa Lời, lòng thương yêu anh em một ngày một hơn cho đáng được phần thưởng đời sau.

1-2. Khi ông thánh tông đồ phải lánh khỏi thành Thessalonica thì người trẩy sang thành Berea rồi về thành Athena. Người biết con chiên bổn đạo ở thành The đang phải bắt bớ thì buồn bã quá, chẳng còn thể chịu được nữa, cho nên sai ông Timotheo đi thăm bổn đạo. ACT. XVI-XVII. Khi xong việc ông Timotheo lở về cùng ông thánh tông đồ đang giảng Đạo ở thành Corintho. ACT. XVIII, 5.

3-4. Vốn kẻ có đạo phải biết chịu khó cho bằng lòng, mới được giữ Đạo nên và được rỗi linh hồn. JOAN. XV, 20; XVI. 33; ACT. XIV, 21; COLOSS. I, 24; II TIM. III, 12.

5. Cứ tính xác thịt kẻ mới tin phục Đạo hễ gặp phải sự gian nan khốn khó vì sự Đạo, bởi còn yếu đuối và chưa thông biết lẽ đạo là bao nhiêu, thì hay sờn lòng mà bỏ Đạo. Ấy là sự thiệt hại là dường nào; kẻ ấy nghe chước ma quỉ cám dỗ mà lìa bỏ Đức Chúa Lời. Lẽ thì vững lòng chịu sự khốn khó tạm vì lòng kính mến Đức Chúa Lời thì sẽ được ơn Đức Chúa Lời phù hộ giúp sức và yên ủi ở đời này; lại được phúc thanh nhàn, hưởng mặt Đức Chúa Lời đời sau vô cùng.

6-8. Khi ông Timotheo ở thành Thessalonica lở về mà báo tin rằng các bổn đạo vững vàng thì ông thánh tông đồ vui lòng và được sự yên ủi mình, liền bỏ quên các sự gian nan khốn khó, chẳng khác gì sống lại vậy.

9. Đấng chăn chiên thấy con chiên tấn tới trong mọi sự lọn lành, một ngày một ngoan đạo, bằng phải cảm tạ ơn Đức Chúa Lời liên.

10. Ông thánh tông đồ mở đạo ở thành Thessalonica ba tuần lễ mà thôi, rồi phải lánh khỏi, trẩy sang nơi khác; cho nên người trông mong lại lở về với con chiên cho được giảng Đạo kĩ lưỡng cẩn thận hơn nữa. ACT. XVII, 2.

13. Các bổn đạo hằng phải ăn ở lọn lành, lập công vững vàng mà chờ đợi ngày phán xét, khi Đức Chúa Jêsu lại ngự xuống làm một cùng các thánh thiên thần, đoán xét cả và thiên hạ. MATTH. XXIV, 31; XXV, 31.

## TÓM LẠI ĐOẠN IV CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU

1-2: Các bổn đạo hãy giữ những lời ông thánh tông đồ đã khuyên răn, thay mặt Đức Chúa Jêsu, cho được đẹp lòng Đức Chúa Lời.

3-6: hãy giữ nhân đức sạch sẽ, nhân đức công bằng.

7-8: Chẳng vậy không ăn ở xứng đáng kẻ có đạo và phải Chúa phạt.

9-11: Hãy thương yêu anh em và siêng năng làm việc đấng bậc mình.

12-13: Khi kẻ có đạo qua đời không nên lo buồn quá lẽ, vì kẻ chết sẽ được sống lại mà ở làm một cùng Đức Chúa Jêsu.

14-17: Trong ngày tận thế, chẳng kì kẻ đã qua đời hay là kẻ đang còn sống, hễ là kẻ lành, điều sẽ được hợp làm một cùng Đức Chúa Jêsu mà hưởng phúc thanh nhàn trên lời. Sự ấy yên ủi ta là dường nào. Ông thánh tông đồ nhắc lại điều ấy vì trong các bổn đạo thành Thessalonica là kẻ mới học Đạo thì có kẻ sai nhầm về những sự hệ trọng ấy và chẳng tin trong ngày phán xét chung các kẻ đã qua đời điều sẽ được sống lại. Bởi đấy khóc thương kẻ đã qua đời quá lẽ vì chẳng cậy trông sự đời sau, như Đức Chúa Jêsu đã phán dạy tỏ tường.

1-3. Kẻ có đạo làm con cái Đức Chúa Lời, cho nên phải ăn ở cho xứng đáng, giữ các điều răn Chúa đã phán truyền cho ta nên thánh, vì Đức Chúa Con đã xuống thế làm người để loài người ta khỏi làm tôi ma quỉ và làm tôi Đức Chúa Lời mà ăn ở như người mới. ROM. XII, 2; EPH. V, 17.

4-5. Xác ta là đền thờ Chúa Thánh Thần, cho nên phải giữ chân tay mình mẩy cho xứng đáng, chẳng nên dùng mà tha hồ cho tính xác thịt, bắt chước các dân ngoại là kẻ chẳng lấy những sự ô uế ấy làm tội.

6. Nghĩa là chớ có lừa dối người ta trong sự buôn bán đổi chác, một hãy ở cho công bằng với mọi người. Đức Chúa Lời oán phạt những kẻ phạm các tội lỗi ấy.

7. Đức Chúa Lời nhận lấy ta làm con cái Người chẳng phải cho ta học đòi những thói tục ô uế kẻ ngoại, bèn là ăn ở công chính cho phải phép Đạo.

8. Ai phạm bấy nhiêu tội ấy thì lỗi điều răn Đức Chúa Lời và dể duôi Chúa.

9. JOAN. XIII. 34.

11. Phải siêng năng làm việc đấng bậc mình để làm gương sáng và khỏi thiếu thốn hay là tham lam của người ta. Khi ấy trong kẻ có đạo có kẻ in trí sai ngày phán xét chung gần đến, cho nên sinh lòng biếng nhác, chẳng khứng làm việc bậc mình, một ở nhưng phong lưu.

12. Những kẻ ấy sai nhầm vì nghĩ rằng, kẻ được sống ở thế gian này cho đến ngày Đức Chúa Jêsu lại ngự xuống thì mới có phúc riêng; còn những kẻ đã ngủ, nghĩa là kẻ đã qua đời trước, thì phải thiệt hại cả thể; cho nên các kẻ nghĩ lầm làm vậy, khóc thương kẻ chết cách sầu não quá lẽ như thể là không trông cậy kẻ chết ấy được sống lại và được cả sáng làm một cùng Đức Chúa Jêsu. Vì thế cho nên ông thánh tông đồ khuyên dạy bổn đạo về số phận kẻ đã qua đời như làm vậy.

13. I COR. XV, 12. Ở đây một nói về kẻ lành mà thôi, là kẻ được sống lại sáng láng và hưởng sự thanh nhàn làm một cùng Đức Chúa Jêsu. Song le mọi người sẽ sống lại cả thảy, chẳng kì kẻ lành kẻ dữ. Hãy xem Theol. Dogm. TOM. VI, p. 650.

14. Nghĩa là, cứ lời Đức Chúa Jêsu đa phán dạy thì kẻ lành còn ở lại trong ngày tận thế chẳng được thưởng trước hay là hơn những kẻ còn nằm trong mồ, vì mọi người điều sẽ đến trước mặt Đức Chúa Jêsu một trật cả thảy mà chịu phán xét. – Trong câu này ông thánh tông đồ cũng chẳng có ý nói rằng, người và các bổn đạo đời ấy sẽ được sống cho đến tận thế đâu. Sự ấy không hợp với lời II COR. IV, 14; II TIM. IV, 6; II THESS. II, 2 người dạy tỏ tường ngày phán xét chung chẳng gần đến đâu. Người có một ý nói trống vậy về những kẻ còn ở lại khi Đức Chúa Jêsu ngự xuống phán xét cho kẻ sống và kẻ chết. Các thánh giáo phụ điều cũng dạy như vậy.

15-16. Nghĩa là, trong kì tận thế. 1) Đức Chúa Jêsu lại ngự xuống cho được phán xét chung, điều ấy ông thánh tông đồ năng nhắc đi nhắc lại, vì là điều đại khái trong Đạo, vừa yên ủi vừa giục lòng tỉnh thức giữ Đạo nên; 2) Đức Chúa Lời sẽ sai thiên thần cả, hoặc đức thiên thần Michael và các thiên thần khác thổi loa lên hiệu cả thể khiến các kẻ ở trong mồ khắp tứ phương thiên hạ sống lại, linh hồn lại hợp với xác cũ mình cho được chịu phán xét. MATTH. XXIV, 31; JOAN V, 28; I COR. XV, 52; 3) những kẻ còn sống bấy giờ điều sẽ chết và sống lại tức thì; 4) mọi người, chẳng kì kẻ lành kẻ dữ, sẽ sống lại, MATTH. XXII, 23; JOAN. V, 21; ROM. VIII, 11; I COR. XV, 14; PHILIP. III, 20; 5) kẻ lành sống lại sáng láng I COR. XV, 42 v.v.; 6)kẻ dữ sống lại tối tăm, xấu xa. MATTH. XXII, 13; 7) sống lại đoạn mọi người sẽ hội hợp một nơi mà chịu phán xét; kẻ lành sẽ được thưởng trên thiên đàng đời đời; kẻ dữ sữ phải chịu hình phạt trong địa ngục vô cùng; 8) Đức Chúa Lời không tỏ ra cho ta biết ngày tận thế. – Hãy xem Theol. Dogm. TOM. VI, p. 646-673.

17. Trong những câu trước này ông thánh Bảo Lộc có ý dạy dỗ, yên ủi các kẻ nghĩ lầm về sự sống mà bởi đấy khóc thương kẻ chết quá lẽ, cho nên người một nói về sự kẻ lành sống lại là thế nào. Phải so sánh các lời này với những lời khác cũng nói về ngày tận thế mới hiểu được mọi sự trước sau trong kì tận thế cho lọn ý mà chớ. MATTH. XXII, 23; XXIV, 36; MARC. XIII, 22; LUC. XXIII, 30; JOAN. V, 28; ROM. VIII, 11; I COR. XV, 12; II COR. IV, 14; PHILIP. III, 20; II THESS. II, 9; II PETR. III, 10; APOC. XX, 9.

## TÓM LẠI ĐOẠN V CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU

1-3: Ta chẳng biết ngày tận thế và ngày phán xét, ngày ấy sẽ đến bất ưng, lúc nào mình chẳng ngờ, mà chẳng ai thoát khỏi được, bởi đấy phải ăn ở cho khôn ngoan và sẵn sàng liên.

4-10: Phải giữ mình thanh sạch và tập đi đàng nhân đức, nhất là đức tin cậy kính mến và thương yêu.

11-15: Hãy làm gương sáng cho nhau; tôn trọng các đấng bề trên trong đạo và thương yêu người ta.

16-18: Hãy vui mừng và cầu nguyện liên.

19-21: Hãy lấy những ơn cả Chúa Thánh Thần làm trọng.

22-24: Chớ làm cho kẻ khác vấp phạm, hãy ăn ở lọn lành phần linh hồn phần xác cho đáng được phần thưởng Đức Chúa Lời, là Đấng chân thật vô cùng, đã phán hứa.

25-28: Lời chào thăm, chúc phúc.

1. Ta chẳng biết ngày phán xét chung.

2. Ngày tận thế bất ưng sẽ đến. MATTH. XXIV, 42; LUC. XII, 39. II PETR. III, 10. Về ngày chết và ngày phán xét riêng cũng phải đoán như vậy. Ai nấy hãy ý tứ cẩn thận. Ông thnsh Augustino nói về ngày phán xét riêng, phán xét chung thì rằng: trong ngày ta chết thì thế nào, trong ngày phán xét chung thì cũng như vậy: “Qualis in die isto quisque moritur, talis in die illo judicabitur” Chớ có ai lừa dối mình! – Ông thánh Hieronymo dạy rằng: “Traditio Judaeorum est Christum media nocte venturum...Unde reor et traditionem apostolicam permansisse ut in die vigiliarum Paschae ante noctis dimidium populos dimittere non liceat, exspectantes adventum Christi”

3. Kẻ có tội hay giả trá mình về sự chết và sự phán xét. MATTH. XXIV, 38; LUC. XVII, 26; XXI, 35.

4-5. Sự tối tăm là hình bóng chỉ về tội lỗi. JOAN. I, 5. EPHES. V, 8. Sự sáng là hình bóng chỉ về sự lọn lành thanh sạch. Kẻ có tội thì giống như kẻ gian ác đi ban đêm tối tăm ẩn náu, rình chực làm sự dữ; còn kẻ lành thì đi ban ngày, giữa sự sáng, làm mọi việc lành trước mặt người ta nhãn tiền, vì chẳng chê trách được việc kẻ ấy làm.

6. Phải cẩn thận tỉnh thức, chớ ngủ mệt trong sự tội.

7. Kẻ có tội giống như kẻ ngủ mệt mê say, giầm gya trong đống tội lỗi. Kẻ lành phải tỉnh thức giè giữ lo về phần linh hồn mình liên.

8. Kẻ đánh giặc phải dùng khí giới chống lả các kẻ thù nghịch là thế nào, thì cũng một lẽ ấy kẻ đánh giặc thiêng liêng, chống lả với ma quỉ xác thịt, phải dùng đồ binh khí thiêng liêng, là các ơn và các nhân đức, nhất là ba nhân đức cả, là đức tin, đức cậy, đức kính mến và thương yêu.

9. Đức Chúa Lời chẳng muốn cho ta hư mất đời đời; Người đã sai Đức Chúa Con xuống thế làm người cứu chuộc cho ta được rỗi.

10. Đức Chúa Jêsu đã chịu chết cho mọi người được rỗi, ngày tận thế Người lại ngự xuống phán xét cho kẻ sống và kẻ chết; các kẻ lành, chẳng kì còn sống bấy giờ hay là đã qua đời điều sẽ được sống làm một cùng Đức Chúa Jêsu. Ông thánh Bảo Lộc nhắc lại điều này vì trong các bổn đạo thành Thessalonica có kẻ sai lầm về số phận kẻ đã qua đời như nói trước này.

11. Kẻ có đạo có lòng trông cậy sự đời sau làm vậy thì phải vui lòng, khuyên bảo, yên ủi nhau, mà khi thấy anh em chết thì không nên lo buồn quá lẽ như các dân ngoại, là kẻ chẳng có lòng trông cậy vì chẳng nhận biết Đức Chúa Lời và chẳng tin phục sự Đạo.

12. Phải kính trọng các đấng trong Đạo vì các đấng ấy coi sóc bổn đạo thay mặt Đức Chúa Lời.

13. Phải kính mến tôn trọng các đấng ấy vì ở bậc thánh, giúp việc thờ phượng Đức Chúa Lời và dẫn đàng rối linh hồn. Hãy suy phục các đấng ấy. – Bản greco rằng: “anh em hãy giữ sự thuận hòa với nhau”

14. Phải sửa trị kẻ bất phục, quấy rối; hãy phù giúp kẻ yếu đuối về đức tin. ROM. XIV, 1; I COR. VIII, 7.

15. PROV. XVII, 13; XX, 22; MATTH. V, 39; ROM. XII, 17; I PETR. III, 9. Sự báo oán thuộc về Đức Chúa Lời.

16. MATTH. V, 12; ROM. XII, 12; PHILIP. IV, 4.

17. LUC. XVIII, 1; COLOSS. IV, 2.

18. Phải tạ ơn Đức Chúa Lời trong mọi sự ta gặp phải, chẳng kì sự vui sự tẻ.

19. Chớ có tắt ơn Chúa Thánh Thần; nghĩa là chớ phạm tội mà xua đuổi Chúa Thánh Thần ra khỏi lòng mình; Chúa Thánh Thần ngự trong lòng kẻ lành như trong đề thờ vậy.

20-21. Trong Hội thánh vốn có kẻ được những ơn cả thể, như nói dự trước những sự chẳng ai biết được; cắt nghĩa lời mầu nhiệm v.v. Song le bổn đạo chớ vội tin vô cớ, phải ý tứ cẩn thận, kẻo mắc lừa mà phải thiệt; trong mọi sự ấy hãy vâng lời Hội thánh thì chẳng sai lầm bao giờ.

23. Phải cậy nhờ ơn Đức Chúa Lời mà giữ mình lọn lành mọi đàng, giữ lòng thần lòng thú, xác và linh hồn cho lọn vẹn vì chỉ có sự thanh sạch được thông công Đức Chúa Jêsu mà lên lời.

24. Ta tin cậy Chúa là Đấng thật thà vô cùng, phán hứa lời nào thì giữ như vậy.

26. Hãy xem ROM. XVI, 16; I COR. XVI, 20.