Złote Cesarstwo Chanii Wschodniej

Mapa Złotego Cesarstwa

Flaga Złotego Cesarstwa

Wielkie Królestwo Limerii (kiedyś)

Królestwo Osamonidów

Księstwo Condovalu

Księstwo Trungartii

Trójkrólestwo Rapsydii

Wielkie Królestwo Limerii

Królestwo Starej Korycji

Inne księstwa Południa

**Złote Cesarstwo** (lub Królestwo) - upadłe państwo o ustroju monarchii konstytucyjnej ze stolicą w Lodogrodzie. Cesarstwo powstało w 722 roku SE i było w czasach swojej świetności najpotężniejszym oraz najbogatszym krajem świata (stąd nazwa "złote"). Później, na skutek schizmy condovalskiej, a także wojen z Imperium Dzikich, znaczenie państwa znacznie spadło. Złote Królestwo upadło w 184 roku Nowej Ery, w wyniku tragicznego oblężenia Lodogrodu i bohaterskiej śmierci ostatniego cesarza - Artura Wielkiego.

Większość mieszkańców było z pochodzenia Chanami i Usmasydami, mniejszą część społeczeństwa stanowili również Koryci. Początkowo dominującą religią były dawne wierzenia chańskie, w Nowej Erze ogromna część ludności cesarstwa przeszła na eldurizm.

## Geografia

Złote Cesarstwo znajdowało się na obszarze Joterdonu i wschodniego Południa. Pokrywało ono większość terenów dawnego Królestwa Chanii Wschodniej. Zachodnią i centralną część kraju zajmowały zwykłe lasy mieszane, zaś klimat był łagodny i ciepły. Prowincje zachodnie były bogate i gęsto zaludnione, uprawiano tu pszenicę, żyto, chmiel, a także hodowano bydło, kury oraz konie. Gerte i Ingny, dwie wielkie rzeki, dawały regionowi życiodajną wodę, a także pozwalały na spławianie towarów na tratwach wraz z nurtem. To ostatnie pozwoliło na rozwój północnych rubieży cesarstwa, które przez położenie na wyżynach były słabo skomunikowane. Wschodnia część państwa była pokryta gęstymi lasami deszczowymi, przez co poza dużymi miastami (takimi jak Cheon, Gamseonyang, Geoncheon czy Yangcheon) praktycznie nikt nie mieszka. Mieszkańcy Joterdonu czerpali jednak ogromne zyski z handlu międzykontynentalnego. Całe państwo zarabiało dużo na handlu morskim, zaś główne porty Złotego Królestwa szybko rozwinęły się z osad rybackich do wielkich metropolii.

Złote Cesarstwo było podzielone na około 120 prowincji. Ważne miasta, takie jak Condoval, Trungartia, Tordea, Argendi i Cheon miały status prefektury, co dawało im częściową autonomię i możliwość utrzymywania dodatkowych sił zbrojnych (gwardii miejskich), oddzielnych od narodowej armii królewskiej. Stolica królestwa - Lodogród - była przez przez lata największym miastem na świecie oraz podlegała administracyjne bezpośrednio władcy.

## Historia

W 731 roku SE Królestwo Chanii Wschodniej przeżyło wojnę domową i rozpadło się na wiele małych księstw i baronii. Najpotężniejszym z nich było księstwo Condovalu, którym zarządzał książę Zygmunt, brat zabitego króla. Kraj prowadził wojny ze swoimi sąsiadami i przejął kontrolę nad ogromnym terytorium. W 722 roku SE Zygmunt nakazał ukamienował Kapłana Mentiguery i sam stał się najwyższym przywódcą religijnym w kraju. Przyjął także tytuł cesarza, co podnosiło znacznie jego rangę jako przywódcy, a także zainicjował budowę Lodogrodu, najwspanialszego miasta świata i domu władców państwa.

W ciągu następnych dekad nowe cesarstwo prowadziło podboje i odbudowało potęgę dawnej Chanii Wschodniej. Kolejni władcy państwa z dynastii Noldyków prowadzili imperialistyczną politykę i nakłaniali swoich sąsiadów do wasalizacji, pomagając im w zamian w ich wewnętrznych sprawach, przekupując lub szantażując. W VII wieku SE pokłon cesarzowi złożyli Osamonidzi, zaś w następnym stuleciu - państwa sukcesyjne po Chanii Północnej (przede wszystkim księstwo Alenogradu i Katogradu). Ponadto efektywne zarządzanie surowcami wydobywanymi w Korkinach oraz merkantylizm gospodarczy w krótkim czasie dały monarchii Chanów ogromne zyski i bogactwa.

W 540 roku SE cesarz Ozjasz I wyruszył wraz ze swoją armią do kraju Limerów i toczył z nimi przez osiem lat wojnę. Najeźdźcy dotarli aż do Klovos, które skapitulowało po kilkunastu miesiącach walk. Na zdobytych ziemiach Ozjasz utworzył marionetkowe księstwo i obsadził jego tron swoimi krewnymi. Po tych wydarzeniach Złote Cesarstwo stało się najpotężniejszym mocarstwem Androgei oraz hegemonem Joterdonu.

Ostatni cesarz z rodu Noldyków, Ziemowit, zmarł bezpotomnie po zaledwie roku panowania pod koniec V wieku SE. W kraju wybuchła wojna o tron, w której największe znaczenie miały rodziny Lovenraftów i Joldów. Trwający przez kilka lat konflikt wewnętrzny zakończył się przejęciem władzy przez Jana Lovenrafta z Tordei, który jednak utrzymał koronę w ręku tylko do 398 roku. Nieudolne rządy nowego cesarza doprowadziły do kolejnej, 6-letniej wojny domowej oraz pierwszej w dziejach kraju wolnej elekcji. Na drodze kompromisu wybrano Chrystiana Amadeusza z dynastii Datryjnów, który niespodziewanie doprowadził w 391 roku SE do Czerwonego Miesiąca. Wobec brutalnego obrotu spraw arystokracja podzieliła się na obóz rojalistów (zwolenników Chrystiana) i koncyliarystów (przeciwników cesarza, domagających się kolejnej elekcji). Mimo nacisków, władca pozostał na tronie, co doprowadziło do wypowiedzenia mu posłuszeństwa przez arystokrację, stworzenia tymczasowego rządu w Vetolorum oraz trzeciej wojny domowej (390-378). Konflikt wyniszczył kraj, zaś obie strony, zmęczone działaniami wojennymi, zawarły Pokój z Vetolorum. Na jego mocy tron objęła neutralna rodzina Jodemidów, zaś następcą Chrystiana (panował do 376) został Amadeusz I.

Przez wielokrotnie konflikty domowe znaczenie Złotego Cesarstwa spadło, zaś państwo mierzyło się kolejnymi poważnymi kryzysami. Problemem nie były tylko zniszczenia i zapaść gospodarcza, lecz również szlachta, która hamowała reformy Jodemidów. Próby narzucenia siłą nowych praw magnaterii zakończyły się klęską, a także kilkoma schizmami, w wyniku których kraj się mocno skurczył (wyodrębniło się chociażby Wielkie Księstwo Trungartii). Ponadto w 286 roku SE doszło do Wojny Joteryjskiej, w której wojska Złotego Królestwa przegrały z połączonymi armiami Limerów oraz Osamonidów. W połowie stulecia doszło do zmiany dynastii, najpierw na Joldów, a później ponownie Dartyjnów. W latach 233-219 SE doszło do IV Wojny Korkińskiej, w której Chanowie co prawda nie przegrali, lecz spora część masywu wpadła pod kontrolę Rapsydii. Sytuacja ustabilizowała się na szczęście pod koniec stulecia.

W połowie II wieku SE przed Złotym Cesarstwem stanęło widmo wielkiej, epickiej konfrontacji z nowym zagrożeniem w postaci Imperium Dzikich. Początkowo Chanowie ignorowali najazdy na Joterdon z Dzikich Krajów, lecz sytuacja zmieniła się po upadku Królestwa Osamonidów oraz ucieczce władcy - Jil-Khana - na zachód. Wygnany król uzyskał wsparcie militarne od cesarza i wyruszył do swojej ojczyzny w celu jej odbicia. Tak rozpoczęła się II Wojna Osamonidzka, która okazała się jednak całkowitą kompromitacją wojsk zachodnich, przestarzałych pod względem taktyki, mniej licznych, a także gorzej zorganizowanych niż wojska Dzikich. Zmianę sposobu myślenia przyniosły ponadto wyprawy geograficzne Gajusza Katormaksa oraz Nigra z Klovos, którzy znacznie poszerzyli wiedzę Mederyjczyków o Dzikich Krajach, jak również o nowym hegemonie wschodu.

Porażki w Joterdonie zmusiły kolejnych cesarzy do działania przeciwko Welmenom - chańska armia pomagała Limerom w wojnach nikomedyjskich oraz wzmocniła księstwo Trungartii (od lat 20. będące stale oblegane ze strony Przesmyku). Zaangażowanie militarne nie przyniosło jednak większych skutków, zaś Złote Królestwo przeżyło krach gospodarczy. W roku 165 SE miała miejsce schizma z Vetolorum, a w 127 - schizma tyrdońska. W wyniku tych kryzysów państwo rozpadło się na kilkaset małych państewek, które zjednoczył dopiero w latach 70. I wieku Podymin I z dynastii Koliarów. Jego potomkowie próbowali z trudem odbudować ekonomiczną i militarną potęgę cesarstwa, a także dążyli do zacieśnienia kluczowego sojuszu z Rapsydią. Przemiany w państwie Chanów zatrzymała jednak trzecia, najtragiczniejsza schizma condovalska, której głównym winowajcom jest książę Ozjasz V. Po tym wydarzeniu zapanował 145-letni okres *disiĝo*, podczas którego funkcjonowały dwa niezależne państwa z oddzielnymi stanowiskami króla.

Rozłam z 19 roku SE był gwoździem do trumny Złotego Cesarstwa, zaś problemy wewnętrzne spotęgowało znacznie powstanie eldurizmu oraz wojny religijne w I wieku NE. Dodatkowo, Imperium Dzikich jeszcze w 49 roku SE wdarło się do Mederii, zaś niecałe sto lat później doprowadziło do upadku Wielkiego Księstwa Trungartii. Tym samym najeźdźcy ze wschodu stanowili teraz bezpośrednie i realne zagrożenie dla cywilizacji Południa. Nawet widmo upadku nie spowodowało zjednoczenia cesarstwa, które w podzielonej formie trwało aż do 126 roku, kiedy ziemie chańskie zjednoczył ambitny król Radeus I z Lodogrodu. Władca został konsekrowany w 130 roku i jako pierwszy z cesarzy chańskich przeszedł na eldurizm. Ustanowił nową dynastię Dunów oraz odwojował podczas swojego panowania sporą część ziem z rąk Dzikich.

Rządy trzech kolejnych monarchów były bardzo krótkie, władcy umierali bowiem na różne choroby. Niefortunną passę przerwał Edward II, który wstąpił na tron w 160 roku. Cesarz, podobnie jak Radeus, przeszedł na eldurizm i podjął próbę współpracy z Kościołem Świętego Barry. 13-letnie panowanie Edwarda było jednak fatalne - władcy brakowało determinacji oraz charyzmy, nie udało się wprowadzić żadnych znaczących reform, sytuacja chłopów pogorszyła się, zaś on sam będąc na tronie bardziej przejmował się swoimi prywatnymi interesami niż dobrem ogółu. Do beznadziejnego bilansu rządów doszły jeszcze błyskawiczne zwycięstwa Dzikich na froncie oraz upadek Condovalu. Na początku lat 70. nawet szlachta zrozumiała, że dalsze rządy Edwarda II będą dla kraju katastrofą, toteż coraz mocniej naciskała na abdykację. Cesarz ustąpił we wrześniu 173 roku, a fakt, że nie miał żadnego potomka zmusił arystokratów do przeprowadzenia elekcji październikowej. W ich wyniku na tronie zasiadł Artur I z dynastii Meditów.

Artur I rządził 11 lat i było to pod każdym względem panowanie niezwykłe. Cesarz zreformował ustrój państwa i unowocześnił wojsko, powołując przy okazji Kohortę Mentiguerską (178) - jednostkę zawodową i składającą się głównie z bogatych mieszczan. W 180 roku, mimo niechęci magnaterii, wydał edykt lodogrodzki, na którego mocy zniesiono pańszczyznę oraz zrównano wszystkich obywateli w prawach. Ustawa pozwoliła również na rekrutowanie do armii chłopów i mieszczan, a także powołanie batalionów usmasydzkich. Cesarz prowadził merkantylistyczną politykę ekonomiczną i obniżył podatki, co szybko zaowocowało poprawieniem się stanu gospodarki krajowej. Największe sukcesy Artur odniósł jednak w polityce zagranicznej - znacznie poprawił relacje z księstwami koryckimi i limerami, a także wspomógł Rapsydię w walce z Kagmarem. Rapsydzi odwdzięczyli się, wysyłając 2000 rycerzy Aplany do pomocy w wojnie z Dzikimi.

Nowe jednostki wojskowe odnosiły niemałe sukcesy - w 180 roku odbito z rąk Dzikich Condoval i Trungartię. Niestety, obie metropolie zostały podbite na nowo po zdradzie Ferriniego z Cheonu, a w zemście za kontrofensywę Dzicy doszczętnie zrównali miasta z ziemią. Artur zmagał się nie tylko z zagrożeniem zewnętrznym, ale też z niechęcią magnaterii - kraj, mimo reform i starań, znajdował się w bardzo złej sytuacji, co skłoniło oczy szlachty w stronę próby dogadania się z najeźdźcami. Ponadto, najbogatsi sprzeciwiali się ograniczeniom przywilejów szlacheckich. Cesarz odrzucił propozycję rozmów pokojowych, twierdząc że byłaby to w rzeczywistości całkowita klęska i przyniosłaby więcej strat niż pożytku.

Wiosną 184 roku rozpoczął się Wielki Najazd Dzikich, któremu towarzyszyły wielkie grabieże i pogromy. Część szlachty sformowała wtedy tzw. Ligę Cheońską, która wypowiedziała posłuszeństwo cesarzowi i dołączyła do Umbara V Zdobywcy. Najeźdźcy bardzo szybko pokonali pierwsze linie obrony i otoczyli Lodogród, a także skierowali się w stronę Mentiguery - bram do Południa. Artur nie zgodził się na ewakuację i został w stolicy razem z poddanymi i żołnierzami ze wszystkich zakątków państwa. Wysłał również Jana Moore'a do Żelaznych Bram, zaś swojego piastuna, Tomasza "Pioruna" - do Rapsydii i na Południe. Bitwy o Lodogród i Mentiguerę rozpoczęły się wczesnym latem. Oblężenie stolicy trwało 56 dni i było bardzo zacięte, bowiem obrońcy dzielnie bronili każdej ulicy i domu, zaś wsparcie władcy i elity politycznej podnosiło znacznie morale. Niestety, po prawie dwóch miesiącach heroicznej obrony Lodogród upadł i został całkowicie zniszczony, a Artur I zginął. W tym samym czasie pod Mentiguerą doszło jednak do przełomu - siły Jana Moore'a zdołały utrzymać się na linii rzeki Gerte i doczekały przyjazdu pomocy wojskowej z 6 krajów świata (łącznie ok. 600 000 ludzi). Z pomocą obcokrajowców udało się odciążyć Żelazne Bramy i przejść do kontrofensywy na całym froncie - był to ostatni akord wojen z Dzikimi, które na świecie trwały od 393 roku SE. Jan Moore został królem tzw. Ziem Spalonych, pozostałości po dawnym cesarstwie, jednak jego państwo było tylko teoretyczne. Siły Nowej Ligi Zachodu osiągnęły ostateczne zwycięstwo w bitwie o Yangcheon w 243 roku, po której Dzicy opuścili Mederię. Po epoce Dzikich nie odbudowano cesarstwa, dając miejsce nowym krajom i tworom politycznym, zaś cesarz Artur i mieszkańcy kraju zostali okrzyknięci Bohaterami Wolnego Świata.

## Populacja i społeczeństwo

Od powstania cesarstwa do jego upadku ludność kraju systematyczne rosła (wyjątkiem jest końcówka epoki Dzikich i związane z nią zniszczenia wojenne). W I wieku SE i następnym stuleciu populacja państwa wyniosła rekordowe 24 mln osób, czyli prawie 1/4 ówczesnej populacji świata. Byli to głównie chanowie, usmasydzi i sororyci, w mniejszych ilościach występowali również limerowie, koryci, osamonidzi oraz hiandrzy.

Bogactwa cesarstwa pozwoliły na wykształcenie się dużej i wpływowej arystokracji, która stanowiła rekordowe 7,5% całego społeczeństwa. W przeciwieństwie do innych państw Południa, do szlachty zaliczali się tylko Chanowie i nieliczne rody usmasydzkie (m.in. Sabonnaici i Marfontowie, późniejsze dynastie Durii i Condovalu). Najbogatsze rodziny magnackie tworzyły wąską grupę oligarchów, która wykorzystywała swoje majątki do wpływania na monarchę oraz system państwa, a także zarządzali miastami-prefekturami. Silną pozycję oligarchii potwierdzają secesje i rozłamy, które miały miejsce w tym kraju na przestrzeni ery mroku.

Zdecydowaną większość społeczeństwa stanowili jednak chłopi i mieszczanie - szczególnie ci pierwsi byli traktowani przez szlachciców gorzej niż zwierzęta i byli zaciągani do katorżniczej pracy ponad ich siły. Sytuacja biedoty poprawiła się nieznacznie w ostatnich dekadach istnienia cesarstwa, jednak nigdy nie uzyskali takich praw jak w Rapsydii czy w Katogradzie. Mieszczanie z kolei zazwyczaj byli kupcami lub rzemieślnikami, zaś ich poziom życia był nieco lepszy niż u chłopów. Obie grupy społeczne poniosły ogromne straty w epoce Dzikich, a po wojnach w I i II wieku NE ich liczba bardzo spadła.

## Religia

Początkowo na terenach cesarstwa dominowały politeistyczne wierzenia Chanów, na którymi jednak nikt już nie panował - z roku na rok liczba bóstw powiększała się znacznie, zaś co bardziej wpływowi szlachcice bez konsultacji z Kościołem wprowadzali do panteonu nowe postaci.

Gdy w roku zerowym pojawił się eldurizm, władze cesarstwa (jak i w Lodogrodzie, tak i w Condovalu) aktywnie zwalczały nową religię i prześladowały jej wyznawców. Represje dotknęły też samego Świętego Barrę, który w 30 roku był torturowany, a później spalony na stosie. Jednak już w latach 60. i 70. sytuacja zaczęła się odwracać, ponieważ liczba nowych wiernych stała się zbyt duża. Jako pierwszy nową wiarę przyjął król Condovalu Podymin XIV, który pozwolił tez na założenie pierwszej wschodniej gminy eldurskiej w stolicy. W następnych dekadach otwierano w całym kraju domy modlitw i kościoły, zaś w 100 roku władca Katriusz ustanowił wiarę Barry i Isrila państwową i zakazał tradycyjnych kultów chańskich.

Znacznie gorszy los spotkał elduristów w części lodogrodzkiej, gdzie przez 40 lat panowały ostre prześladowania. Do historii przeszła postać Antoniusza XVIII Eldurobójcy, który w 74 roku dokonał wielkiej rzezi wiernych - zginęło ok. 60 000 ludzi, a kolejne 200 000 torturowano i siłą nawracano na politeizm. Antoniusza obalił jednak jego syn, dobry Antoniusz XIX, za którego czasów pogromy ustały. Na przyjęcie monoteizmu zdecydował się jednak dopiero Radeus Zwycięski, który w chrzcie widział drogę do uzyskania poparcia chłopów oraz zjednoczenia państwa. W 133 roku rozpoczęła się budowa Wielkiej Świątyni Eldura w Lodogrodzie, a także bazyliki barryjskiej w Tordei - żadna z tych prac nie została zakończona w całości.

W roku 160 liczba elduristów w cesarstwie wyniosła 56% populacji. Edward II uczynił religię państwową i zakazał dawnych kultów politeistcznych. W tym okresie władze cesarskie pomagały również krzewić wiarę finansowo i prawnie - politycy przymykali często oko na nadużycia władzy ze strony naczelnego kapłana Condovalu, Tryniusza. Tradycję eldurską podtrzymał Artur Wielki, który jednak był znacznie bardziej tolerancyjnym władcą niż poprzednik.

Elduriści walczyli licznie z Dzikimi w latach 80., jednak spora część uciekła na zachód przez najazdem. Ogromną część wiernych z cesarstwa zamordowano lub zniewolono, tak czy inaczej popularność tej wiary znacznie zmalała. Renesans eldurizmu nastał na tych terenach dopiero w erze rozwoju.

## Ważne postaci

* Zygmunt IV Condovalski - założyciel państwa
* Aleksander z Tordei - mag, odkrywca
* Nikołaj z Yangcheonu - szlachcic, twórca pierwszej prywatnej armii niewolników i potężny inwestor
* Haron Feloroński - poeta, uczony, konstruktor. Zaprojektował pierwszą *karakę*
* Gajusz Katormaks - odkrywca, badacz, eksplorował Dzikie Kraje i poszerzył wiedzę ludzi o Imperium Dzikich
* Ozjasz V - antycesarz (od 19 roku SE do 3 roku NE) i uzurpator, doprowadził do schizmy condovalskiej, a co za tym idzie do trwającego kilkaset lat rozłamu państwa. Stworzył świetne służby wywiadowcze.
* Radeus Zwycięski - cesarz, który zjednoczył państwo po schizmie condovalskiej i odwojował wiele utraconych na rzecz Dzikich ziem. Radeus zreformował państwo oraz dokonał reorganizacji sił zbrojnych (powołanie armii zaciężnych i pierwszych brygad chłopskich).
* Artur Wielki - ostatni cesarz i Bohater Wolnych Narodów Świata. Próbował odbudować gospodarkę i armię kraju, a także zachęcić inne państwa do wspólnej walki z Dzikimi. Brał udział w obronie Lodogrodu (184 rok) i zginął pod koniec oblężenia miasta.
* Jan Moore z Vetolorum - generał cesarski, przywódca Kohortą Mentiguerską i wybitny wojownik. Brał udział w bitwie o Mentiguerę, a po upadku cesarstwa i zakończeniu wojny z Imperium Dzikich został wybrany Gubernatorem Ziem Spalonych.

## Ciekawostki

1. ↑ III Wojna Korkińska; pasmo Korkinów znajdowało się pod kontrolą Chanów już od początku epoki dominacji
2. ↑ *Zobacz także:* Złote Cesarstwo i Joterdon w IV wieku SE
3. ↑ *Zobacz także:* Świat w oczach Mederyjczyków - epoka dominacji
4. ↑ Zobacz także: Androgea na początku Międzyepoki