Kaliber 44

**Kaliber 44** – jedna z pierwszych polskich grup hip-hopowych. Zaliczana do najważniejszych przedstawicieli gatunku w Polsce.

## Historia

Grupa powstała na początku lat 90. w Katowicach z inicjatywy nastoletnich braci Michała Martena, znanego jako Ś.P. Brat Joka oraz Marcina Martena, występującego pod pseudonimem Lord MM Dab. Do 1994. roku członkiem zespołu był także Rafał Wywioł znany jako Gano .

Grupa początkowo miała wiele różnych nazw. Przez chwilę, w 1992. roku nazywała się *Ułamek Tarcia* . Po jakimś czasie Gano wymyślił nazwę *Kaliber 44* . Wkrótce potem do zespołu dołączył Piotr Łuszcz, znany także jako Magik, który wtedy występował jako „Mag Magik I”. Początkowo zespół współpracował także z Rafałem „Jajonaszem” Łukaszczykiem, który nie został nigdy oficjalnym członkiem grupy. Kaliber od samego początku eksperymentował. Przez pewien czas teksty chłopaków były pisane po angielsku a był także okres w którym występowali z gitarami . Następne lata formacja spędziła na produkcji nowych nagrań i poszukiwaniach wydawcy. Pierwsze nagrania tworzone były w stylistyce gangsta-rapowej i między 93. a 95. rokiem chałupniczo kopiowane i wpuszczane na rynek przez ekipę . Demo wydane w 1995. roku  dostępne było w podziemnym sklepie muzycznym Luna w Katowicach na ul. Konopnickiej . Utwory zespołu trafiły m.in. do zorientowanej na muzykę rockową i heavymetalową wytwórni Metal Mind Productions, która odrzuciła materiał . Ostatecznie grupą zainteresował się Sławomir Pietrzak, właściciel firmy S.P. Records.

W 1996 roku ukazał się debiutancki album studyjny formacji zatytułowany Księga Tajemnicza. Prolog. Wydawnictwo cieszyło się dużą popularnością i uznaniem wśród krytyków jak i fanów, sprzedając się w nakładzie 100 000 egzemplarzy. Płytę poprzedził fizycznie wydany w tym samym roku singiel pt. *Magia i Miecz*. W ramach promocji albumu zostały także zrealizowane dwa teledyski: „Magia i miecz” składający się z trzech utworów z płyty oraz „Plus i minus”, będący solowym utworem Magika . Członkowie grupy wykonywaną muzykę określili jako (Hardcore) Psycho Rap lub magia i miecz, w nawiązaniu do promującego album klipu.

W międzyczasie zespół współpracował z ekipą Wzgórze Ya-Pa 3 z którą przez pewien okres razem koncertował. Nagrali także wspólny utwór pt. „Język Polski”, który w kwietniu 1997 znalazł się na *Centrum* - drugiej płycie kieleckiej formacji. W listopadzie 1997 roku na kompilacji *Hip-Hopla* został opublikowany utwór pt. „A może tak, a może nie”, który był zapowiedzią drugiego albumu grupy. W 1998 roku ukazał się album pt. *W 63 minuty dookoła świata* w którym zespół odszedł od mrocznego stylu z pierwszej płyty. Druga płyta grupy również cieszyła się powodzeniem, uzyskała wkrótce status złotej płyty. Wydawnictwo było promowane wydanym w 1997. roku singlem pt. „Film” do którego po jakimś czasie powstał teledysk .

Tego samego roku w wyniku nieporozumień na tle artystycznym z pozostałymi członkami grupy Łuszcz odszedł z grupy Kaliber 44. Wg. Abradaba, Magik miał do niego pretensje, bo myślał, że ubliża mu w swoich linijkach . Również w 1998 roku oficjalnym członkiem formacji został Sebastian Filiks znany jako DJ Feel-X.

2 września 2000 roku ukazał się trzeci album grupy zatytułowany 3:44. Płytę poprzedził wydany w sierpniu 2000 roku fizycznie wydany singel pt. "Konfrontacje/Rutyny". Do kawałka „Normalnie o tej porze” oraz solowewgo utworu Abradaba pt. „Konfrontacje” zostały zrealizowane teledyski  . W 2000 roku album został wyróżniony nagrodą polskiego przemysłu fonograficznego Fryderykiem w kategorii "najlepszy album rap/hip-hop" .

Pod koniec 2000 roku samobójstwo popełnił były członek formacji Piotr „Mag Magik I” Łuszcz. Wkrótce potem Joka wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Marcin „Abradab” Marten podtrzymywał działalność koncertową zespołu do 2003 roku, kiedy to podjął się solowej działalności artystycznej. Niespełna rok później ukazał się solowy debiut rapera pt. Czerwony album (2004). W 2005 roku do ojczyzny powrócił Joka. W latach późniejszych bracia Martenowie sporadycznie razem koncertowali. Według Marcina „Abradaba” Martena anonsowane w mediach koncerty Kaliber 44, które odbyły się po 2003 roku w rzeczywistości nie stanowiły o reaktywacji zespołu .

W 2013 roku grupa wznowiła działalność. Pierwszy występ zespołu odbył się na Open'er Festival, gdzie trio wystąpiło z udziałem instrumentalistów, tzw. "żywym zespołem". Równolegle działalność wznowił koncertowy skład towarzyszący formacji - Baku Baku Skład. W wywiadzie dla Newsweeka tego samego roku, DJ Feel-X zapowiedział nowy album Kalibra, który miał się nazywać *4:44*  a 19 października powstał pierwszy tekst na płytę. Był to utwór „Miłość skit”. .

Przez następne lata chłopaki pracowali nad nową płytą, co spowodowało wiele trudności, min. w wyniku nieporozumień Martenów z Feel-X'em który w 2016. roku został wyrzucony z zespołu. Dab i Joka odnieśli się do sytuacji w wywiadzie dla Onetu:

dAb: Jemu kompletnie nic się nie podobało. To była gehenna. Staliśmy pod murem. Mówię "Michał, co mamy robić? Chcemy robić płytę Kalibra, a tu się nie da". Czułem, że pcham ścianę. Wzięliśmy się we dwóch i zostawiliśmy ścianę z boku. Poszliśmy swoją drogą.
*Ostatecznie ja wyprodukowałem cały materiał. Mieliśmy to robić razem z Feel-X'em, ale po roku pracy okazało się, że na 150 moich bitów sześć jest jego i to takich zrobionych dla jaj. Nie było żadnego twórczego wkładu z jego strony. A do tego jego arogancja. Do dziś ciężko mi o tym mówić. Musieliśmy odczepić ten ciężar, który nie pozwalał nam iść w górę, a wręcz przeciwnie, ciągnął nas w dół. Mieliśmy świadomość, że mamy swoje rodziny, chcemy pracować. Musieliśmy podjąć decyzję o usunięciu Feel-X'a z zespołu Kaliber 44 .*

30 lutego 2016. roku wyszła pierwsza po 16 latach płyta Kalibra 44. Album nosi tytuł *Ułamek Tarcia*. Na płycie gościnnie wystąpili tacy artyści jak: Grubson, Gutek czy Rahim. Pierwszy singel zatytułowany „Nieodwracalne zmiany“ został wydany 2 stycznia 2016 roku. Do utworu powstał teledysk . Premiera drugiego singla pt. „(Why Is It) Fresh“ odbyła się 12 lutego 2016 roku do którego także zrealizowano klip . 11 sierpnia pojawił się klip do kawałka „Razowy“ z gościnnym udziałem Gutka , a 13 lutego 2017 wyszedł teledysk do utworu „Rok podniesionych w górę rąk“ .

25 listopada 2016 w Progresji w Warszawie odbył się koncert Kalibra 44 z okazji 20-lecia wydania Księgi Tajemniczej. . Udział wzięli goście związani z powstaniem albumu, tacy jak Rahim oraz Gano. Gościnnie pojawił się także Fejz, syn Magika który wykonał jego solowy utwór pt. "Plus i minus" . Zespół pod koniec 2016 i na początku 2017 roku zagrał jeszcze kilka koncertów związanych z 20-leciem tej płyty.

W 2017. roku Kaliber 44 pojawił się gościnnie na płycie *REset* zespołu Pokahontaz w utworze „404“. 8 lutego 2018 wyszedł teledysk do tego singla .

21 kwietnia 2018 rozpoczęła się limitowana sprzedaż *Ułamku Tarcia* na kasetach. Dostępne były dwie wariacje: czarna i różowa. 8 maja odbyła się ich oficjalna premiera .

## Przypisy

1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Archiwalny wywiad z Dabem i Joką nagrany w 1999. roku www.youtube.com
2. ↑ 2,0 2,1 Przemysław Bollin: Kaliber 44: ta płyta to tribute dla artystów, na których się wychowałem www.kultura.onet.pl
3. ↑ 3,0 3,1 Bartek Strowski: Wywiad z Kalibrem 44 weekend.gazeta.pl
4. ↑ Magik dmncraft.w.interia.pl
5. ↑ 5,0 5,1 Joka: Komentarze do filmu
Rap Tapes by Grędziu (1 2) www.facebook.com
6. ↑ Abradab: Zdjęcie kasety demo www.instagram.com
7. ↑ Piotr Stelmach: wywiad z Abradabem cz.1 www.youtube.com
8. ↑ 8,0 8,1 Kaliber 44 - Magia i Miecz www.youtube.com
9. ↑ 9,0 9,1 Kaliber 44 - Plus i minus (+ i -) www.youtube.com
10. ↑ 10,0 10,1 Kaliber 44 - Film www.youtube.com
11. ↑ Ajgor Ignacy: CAŁA PRAWDA O MAGIKU www.youtube.com
12. ↑ 12,0 12,1 Kaliber 44 - Normalnie o tej porze www.youtube.com
13. ↑ 13,0 13,1 Kaliber 44 - Konfrontacje www.youtube.com
14. ↑ 14,0 14,1 Nagroda muzyczna Fryderyk: Nominowani i laureaci 2000 www.zpav.pl
15. ↑ Piotr Stelmach: wywiad z Abradabem cz.3 www.youtube.com
16. ↑ Sebastian Łupak: Wywiad z DJ-em Feel-X'em www.newsweek.pl
17. ↑ Kamila Jabłonowska: Wywiad z Abradabem www.info.elblag.pl
18. ↑ 18,0 18,1 Kaliber 44 - Nieodwracalne Zmiany www.youtube.com
19. ↑ 19,0 19,1 Kaliber 44 - Fresh www.youtube.com
20. ↑ 20,0 20,1 Kaliber 44 - Razowy feat. Gutek www.youtube.com
21. ↑ 21,0 21,1 Kaliber 44 - Rok podniesionych w górę rąk www.youtube.com
22. ↑ KALIBER 44 – KONCERT KSIĘGA TAJEMNICZA PROLOG XX LECIE www.biletomat.pl
23. ↑ Fejz / Plus i minus (+i-) / Kaliber 44 / XX-Lecie Księgi Tajemniczej / Progresja www.youtube.com
24. ↑ 24,0 24,1 Pokahontnaz - 404 feat. Kaliber 44 www.youtube.com
25. ↑ Kaliber 44 - Ułamek Tarcia (Black) www.oldschoolrecords.eu
26. ↑ Kaliber 44 - Ułamek Tarcia (Pink) www.oldschoolrecords.eu
27. ↑ Nagroda muzyczna Fryderyk: Nominowani i laureaci 1996 www.zpav.pl
28. ↑ Nagroda muzyczna Fryderyk: Nominowani i laureaci 1998 www.zpav.pl