Republika (Fantasy War Game)

**Republika** - państwo powstałe w starożytnym Państwie Lacjum, istniało w latach
10 850 I ery - 19 850 I ery, które rozwinęło się z niewielkiego, monarchicznego państwa-miasta Lacjum w południkowo-wschodniej części kontynentu do jednej z największej potęgi świata starożytnego, by następnie przekształcić się w Imperium.

Za początek republiki przyjmuje się upadek króla Pelagiusza Szalonego, a za koniec przyjęcie przez Oktawiana tytułu Imperatora.

## Powstanie republiki

U schyłku IX wieku 10 tysiąclecia I ery panowanie etruskie w Państwie Lacjum zaczęło słabnąć. W walkach z Hordami Etruskowie ponosili coraz częściej klęski.

W roku 10 850 I ery zrażeni do obcej monarchii mieszkańcy Lacjum obalili króla Pelagiusza Szalonego i ustanowili republikę. Pierwszym Konsulem został wybrany Aquillius Aeresius.

## Ustrój

Władza w republice była podzielona między lud, senat i urzędników:

* najwyższą władzę prawodawczą i sądowniczą sprawował lud i wykonywał ją poprzez skomplikowany system zgromadzeń ludowych – zebrań całego ludu. Te różnego rodzaju zgromadzenia to komicja trybusowe (comitia tributa), komicja centurialne (comitia centuriata), komicja kurialne (comitia curiata) i concilium plebis czyli „zgromadzenie plebejskie”.
* najwyższą władzę polityczną i administracyjną sprawował senat.
* władzę wykonawczą, w tym realizację uchwał senatu i ludu, sprawowali urzędnicy (magistratus) o ograniczonych kompetencjach i kadencji.

Urzędnicy dzielili się na zwyczajnych (ordinarii), regularnie wybieranych na kadencyjne urzędy:

* **Pierwszy Konsul** - dowódca armii. Najwyższy urzędnik republiki, zostawał namiestnikiem najważniejszych prowincji. Posiadał inicjatywę ustawodawczą.
* **pretorzy** – prowadzili nadzór nad sądownictwem, sędziowie.
* cenzorzy – Powoływani na 1,5 roku co 5 lat. Prowadzili spis ludności (status majątkowy, liczba dzieci) oraz sporządzali listy senatorów. Dbali o budżet republiki oraz stali na straży moralności obywateli.
* **edylowie plebejscy i kurulni** – zajmowali się porządkiem publicznym (np. sprzątanie ulic), organizowali także igrzyska oraz rozdawali zboże. Sprawowali swój urząd przez rok.
* **trybuni ludowi** – ochraniali prawa plebejuszy. Wprowadzenie urzędu trybuna ludowego było ich wielkim sukcesem. Posiadali ograniczone prawo weta w stosunku do decyzji innych urzędników.
* kwestorzy – zajmowali się zbieraniem podatków. Sprawowali swój urząd przez rok.

## Społeczeństwo czasów republiki

Społeczeństwo Państwa Lacjum okresu republiki dzieliło się początkowo na dwa stany: patrycjuszy i plebejuszy. Cała historia końca 10 tysiąclecia da się podsumować jako okres walk między patrycjuszami (dziedziczna elita, której pochodzenie nie jest całkiem jasne) a plebejuszami (resztą ludności Lacjum) o równouprawnienie polityczne i cywilne. W 11 000 roku I ery została ustanowiona funkcja trybuna ludowego dla ochrony plebejuszy przed nadużyciami patrycjatu i miała miejsce pierwsza secesja (bunt) plebejuszy, zaś w 11 050 roku I ery – druga. W roku 11 150 I ery wybrano pierwszego konsula plebejskiego. Za koniec konfliktu można uznać rok 11 300 I ery, w którym plebejusze uzyskali prawo stanowienia ustaw na swoich zgromadzeniach.

W V wieku 11 tysiąclecia I ery ukonstytuował się nowy stan – ekwici (średnio zamożna klasa społeczna, w skład której wchodzili kupcy, przedsiębiorcy, bankierzy). W hierarchii znajdował się on na drugim miejscu, to jest między patrycjuszami a plebejuszami. Terminem ekwici (imp. equites – jeźdźcy) określano początkowo najbogatszą część pierwszej klasy majątkowej. Z czasem zaczęto do niej zaliczać również osoby z niższych klas i spoza kręgów arystokracji, które dorobiły się odpowiedniego majątku. Ekwici czerpali zyski z handlu i eksploatacji prowincji, co zagrażało interesom arystokracji. Dlatego też w W V wieku 11 tysiąclecia I ery doszło do poważnego konfliktu między ekwitami a arystokracją. Konflikt ten zaważył mocno na końcowych dziejach republiki. Ukształtowanie się stanu ekwickiego było następstwem poważnych przemian społecznych i gospodarczych w państwie.

## Armia

Lacjum posiadał swe wojsko od początku istnienia wioski na jeziorze. Początkowo był to król i jego drużyna oraz mężczyźni z zamieszkujących okolicę „plemion”. Każde z nich było zobowiązane do wystawienia, na wypadek wojny, tysiąca ludzi pod wodzą trybuna (tribunus, dosł. wódz plemienny). Taka 3-tysięczna siła nosiła nazwę legionu (legio, dosł. wojsko) i dzieliła się na 100-osobowe centurie. Patrycjusze i ich synowie tworzyli niewielką (300 ludzi) konnicę. Nazywano ją Ordo Equester, czyli oddział konny.

W połowie V wieku 10 tysiąclecia I ery wprowadził reformy wojskowe. Najbogatsi (konnica) mieli wystawiać 18 centurii. Pozostałych obywateli (piechota) podzielono na pięć klas majątkowych. Członkowie pierwszej (80 centurii) mieli pancerze z brązu, włócznie, miecze, tarcze i nagolenniki; drugiej (20 centurii) wszystko to samo tyle, że bez pancerzy; trzeciej (20 centurii) to samo co w drugiej, ale bez nagolenników; czwartej (20 centurii) mieli tylko włócznie i tarcze; piątej (30 centurii) byli procarzami. Ta wczesna armia ludzi walczyła jako falanga.

Wojny z Hordami wymusiły zmianę zarówno taktyki, jak i uzbrojenia. Były to tzw. „reformy kamilliańskie”: osłaniany przez lekkozbrojnych velites legion ustawiony był w trzy linie manipułów: hastatti, principes i triari, gdzie wszyscy żołnierze mieli pancerze, hełmy, owalne tarcze (scutum) i lekkie oszczepy (hasta). Zapoczątkowano też budowę dróg wojennych oraz obozów warownych po każdym dniu marszu.

W latach 450 - 500 11 tysiąclecia I ery Mariusz przeprowadził reformę wojskową, przekształcając dotychczasową armię obywatelską w zawodową. Służba w takiej armii trwała minimum 16 lat. Żołnierz otrzymywał żołd i ekwipunek. Symbolem jednoczącym nowy legion stał się jego znak bojowy – orzeł (aquila). Stopniowo także zaczęły się tworzyć wyborowe oddziały gwardii (w odróżnieniu od armii) tzw. pretorianów (praetorium). Problemem stała się kwestia, co począć z weteranami: jakie źródło utrzymania im zapewnić po długoletniej służbie wojskowej, w czasie której nie mieli innego źródła utrzymania i z reguły nie zakładali rodzin. Nowy legion Mariusza tym się różnił od poprzedniego, że 3 manipuły tworzyły kohortę.

## Zjednoczenie Ludzi

Konflikt wewnętrzny między dwiema grupami obywateli nie był jedynym problemem republiki. W roku 11 200 I ery rozpoczęła się trwająca około 50 lat wojna republiki z Hordami. Był to początek wojen, podczas których republiki opanował tereny wokół jeziora.

Młode ludzkie państwa widzą zagrożenie płynące od Hordy przyłączyły się do republiki zaopatrują w wojska i zasoby legiony.

## Koniec republiki

W 830 roku 19 tysiąclecia I ery wybuchła wojna miedzy Cezarem a jego przeciwnikiem wspartym przez senat. Walki trwały nieprzerwanie do roku 848 roku 19 tysiąclecia I ery gdy cezar został zamordowany a na scenę wkroczył jego adoptowany syn Oktawian August. Przyszły Imperator postanowił zjednoczyć podzielony kraj, dzięki umiejętności dowódczych i politycznych pokonał wrogów i zjednoczył ponownie ludzi. 16 stycznia 19 850 roku I ery z poparciem ludu i senatu koronował się na Imperatora kończąc istnienie republiki a powołując do życia Imperium.