recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Grupa Bojowa "Kłodnica" Schron bojowy nr 73 (4 na mapie)

Ciężki schron bojowy wybudowany w klasie odporności "D", posiada pancerną kopułę obserwacyjno - bojową (W.I. 118/35$). Jego uzbrojenie stanowiła armata przeciw pancerna wz.36, 3 ckm-y oraz 2-3 rkm-y. Obiekt w bardzo złym stanie, nosi ślady ostrzału i detonacji materiałów wybuchowych zarówno na zewnątrz jak i w środku obiektu. Ułatwiło to złodziejom rozkuwanie ścian i wycinanie zbrojenia. Zachowała się kopuła pancerna, nasypy ziemne i resztki zapór przeciwpiechotnych w okolicznej trawie.
Galimman Prehistory

**Galimman Prehistory** refers to the expanse of time before Galimma's recorded history, some several dozen millennia before present times. Little of the events during such are known to modern historians, but conjecture suggests it was a time of shaping, when gods walked freely and shaped much of Galimma to their desire, including such visitors as the Goddess herself.
Pozycja Górnośląska "Nieborowice" R116b (1 na mapie)

Schron posiada nietypową konstrukcję gdyż narożniki stropu są zaokrąglone jak w polskich fortyfikacjach. Standardem niemieckim natomiast był kąt prosty. Również typ jaki reprezentuje jest mało "popularny" na Śląsku, a mianowicie "b", czyli zamiast kopuły pancernej miał być jedynie peryskop. Schron brał udział w walkach z Armią Czerwoną i został mocno uszkodzony. Nie zachowało się wewnętrzne wyposażenie, jedynie w studni widać resztki dodatkowej kraty zabezpieczającej przed wpadnięciem.
Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 38 (4 na mapie)

Ciężki schron bojowy wyposażony w pancerną kopułę obserwacyjno - bojową (W.I. - 1938 122/37) wybudowany w klasie odporności "D". Jego uzbrojenie stanowiły 3 ckm (jeden w kopule, dwa w strzelnicach bocznych) i 1-2 rkm. Obiekt jest w złym stanie, rozkradziony i częściowo zasypany ziemią i śmieciami. W środku regularnie palone są odpadki, ściany grubo pokryte sadzą.

## Przejdź do

Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 40 (1 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 39 (2 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Schron pozorno-bojowy (3 na mapie)

**Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 38 (4 na mapie)**

Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 54 (5 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Komora kabli telefonicznych (K na mapie)

## Linki zewnętrzne

* odtur.pl
* fortyfikacja.pl
* schrony1939
Grupa bojowa "Dobieszowice"

Na kompleks budowli hydrotechnicznych rozciągających się na rzece Brynicy, poczynając od Tąpkowic na Bobrownikach kończąc, składają się trzy tamy zalewowe oraz zbiorniki wodne. Miały one stanowić przeszkodę nie do przebycia dla niemieckiej broni pancernej. Same tamy natomiast stanowiły szlaki komunikacyjne między oboma stronami zalewisk i wymagały właściwego ufortyfikowania. Tama zalewowa nr 1 "Szarlej" była chroniona bezpośrednio przez p.o. "Bobrowniki". Jednakże tamy nr 2 "Józefka" i nr 3 "Kozłowa Góra" były zbyt oddalone by można je było skutecznie bronić z Bobrownik. Dlatego też powstają Grupa bojowa "Wesoła" dla osłony T.2 i Grupa bojowa "Wymysłów" dla obrony T.3.

Gb "Wesoła" powstała w latach 1937/38, a prace wyposażeniowe, których nigdy nie ukończono, prowadzono aż do wybuchu wojny. W skład odcinka wchodzi ciężki schron bojowy uzupełniony obiektami pozornymi i pozorno - bojowymi. Wsparcie artyleryjskie zapewniała półbateria dział 75 mm mieszcząca się w tradytorze północnym p.o. "Bobrowniki". Obsada fortyfikacji należała do kompani fortecznej "Bobrowniki" i stacjonowała w tamtejszych koszarach.

Na głębokim zapolu, przy obecnej ul. Szkolnej w Dobieszowicach znajdowała się komora kabli telefonicznych **K na mapie**. Jednakże została zniszczona przez rosjan wiosną 1945 roku podczas porządkowania terenu z amunicji pozostałej po przejściu frontu.

Grupa bojowa "Dobieszowice" Tama zalewowa nr 2 "Józefka" (1 na mapie)

Grupa bojowa "Dobieszowice" Ciężki schron bojowy nr 52 (2 na mapie)

Grupa bojowa "Dobieszowice" Obiekt pozorno - bojowy (3 na mapie)

Grupa bojowa "Dobieszowice" Obiekt pozorny (4 na mapie)
Grupa bojowa "Wirek"

W skład grupy bojowej wchodziły dwa ciężkie schrony
uzupełnione obiektami pozorno - bojowymi i polowymi schronami piechoty.
Jego zadaniem było osłanianie od południa Rydy Śląskiej Wirek i
uzupełnienie obrony pomiędzy p.o "Nowy Butom - Czarny Las" a p.o "Szyb
Artura" w Kochłowicach. Odcinek ten jest bardzo interesujący ze względu
na stan zachowania niektórych elementów, jak również osobliwość
obiektów.

Grupa bojowa "Wirek" Schron pozorno - bojowy (1 na mapie)
Grupa bojowa "Wirek" Schron bojowy nr 34 (2 na mapie)
Grupa bojowa "Wirek" Schron pozorno - bojowy (3 na mapie)
Grupa bojowa "Wirek" Schron bojowy nr 35 (4 na mapie)
Grupa bojowa "Wirek" Polowy schron piechoty (5 na mapie)
Grupa bojowa "Wirek" Schron pozorno - bojowy (6 na mapie)
Grupa bojowa "Wirek" Schron pozorno - bojowy (7 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (5 na mapie)

Jeden z dwóch schronów obserwacyjnych, powstałych na pozycji częstochowskiej. Są to zarazem jedyne takie obiekty zachowane w pasie działania Armii "Kraków". W środku schronu wypalane były śmieci, ściany są więc mocno okopcone. Zewnętrzne zaś stały się miejscem wprawek domorosłych malarzy.

## Przejdź do

Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (3 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
**Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (5 na mapie)**
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (7 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (8 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (9 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (10 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (11 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (12 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pododcinek "Łaziska Górne" Schron bojowy (1 na mapie)

Niewielki, dwuizbowy schron bojowy, wykonany w klasie odporności "C". Powstał najprawdopodobniej do osłony zapola tradytora mającego się mieścić na obecnej ul. Wodociągowej. Jego uzbrojenie miał stanowić 1 ckm w strzelnicy typu tradytorowego, 1 rkm. Posiada wyjście ewakuacyjne, zrzutnie granatów, wyrzutnie pocisków oświetlających. Obiekt jest trudno dostępny, znajduje się na granicy dwóch niezabudowanych działek rekreacyjnych.

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (5 na mapie)

Chyba jedyny schron na Pozycji Górnośląskiej, który sprawia wrażenie ukończonego przed wybuchem II wojny Światowej. Wyposażony został w czechosłowacką kopułę pancerną AJ/N (773P4) sygnowaną numerem 141. Pancerz miał posiadać peryskop, jednak obecnie w otworze znajduje się pusta skorupa pocisku artyleryjskiego. Zainstalowano również drzwi i najprawdopodobniej system filtrowentylacyjny. Niestety, po wyposażeniu pozostały tylko wspomnienia. Mechanizm podnoszonego podestu kopuły został na początku lat dziewięćdziesiątych wywieziony do Czech i znajduje się w którymś z tamtejszych obiektów. Główne uzbrojenie stanowiły najprawdopodobniej dwa rkm-y (w kopule i strzelnicy ściennej) Schron zaśmiecony i okresowo podtapiany.

## Przejdź do

Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 116a (1 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" Sonderwerk (2 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (3 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (4 na mapie)
**Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (5 na mapie)**
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 107a (6 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 116a (7 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 116a (8 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 106a (9 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja Górnośląska "Rozbark" Stanowisko dowodzenia (4 na mapie)

Stanowisko zostało wykonane jako zagłębione i prowadzą do niego dwa wejścia. Ceglane ściany mają grubość 60 cm, betonowy strop - 30 cm. Schron znajduje się w złym stanie, zasypany gruzem, ziemią i śmieciami. Ściany popękane i poprzesuwane - być może detonowano w nim po wojnie amunicję.

## Przejdź do

Pozycja Górnośląska "Rozbark" Sonderwerk (1 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Rozbark" R 111 (2 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Rozbark" Stanowisko artylerii (3 na mapie)
**Pozycja Górnośląska "Rozbark" Stanowisko dowodzenia (4 na mapie)**
Pozycja Górnośląska "Zaborze" R 116a (3 na mapie)

Jedyna ocalała z 4 116-nastek wybudowanych w tym punkcie oporu. Obiekt międzypola swym ogniem miał wzmocnić osłonę linii kolejowej i drogi z Biskupic. Miał być wyposażony w czechosłowacką kopułę pancerną AJ/N. Uzbrojenie to armata p.panc, dwa sprzężone ckm-y i dwa rkm-y. Jak i w pozostałych przypadkach nigdy go nie ukończona. Później, najprawdopodobniej nie planowano w ogóle z niego korzystać, gdyż szyb kopuły pozostawiono niezabezpieczony. Schron znajduje się na rozległej łące nieopodal osiedla mieszkaniowego. Niestety, to sąsiedztwo niespecjalnie mu służy; jest zasypywany gruzem i śmieciami a ściany mocno powypalane.
Pozycja obronna "Glinno"

Jest to najciekawszy i najlepiej zachowany odcinek linii Warty. W okolicy wsi Glinno tuż przy zalewie Jeziorsko - po jego wschodniej stronie - wybudowano sześć schronów tego samego typu - tradytorowy jednostronny. W pobliżu schronów przebiega szlak turystyczny.

Pozycja obronna "Glinno" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Pozycja obronna "Glinno" Polowy schron piechoty (2 na mapie)

Pozycja obronna "Glinno" Polowy schron piechoty (3 na mapie)

Pozycja obronna "Glinno" Polowy schron piechoty (4 na mapie)

Pozycja obronna "Glinno" Polowy schron piechoty (5 na mapie)

Pozycja obronna "Glinno" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Koszary (7 na mapie)

W głębi pozycji obronnej znajdował się budynek koszarowy wzmocniony dwoma standardowymi schronami bojowymi uzbrojonymi w ckm. Koszary po wojnie wyburzono, a w ich miejsce, pomiędzy schronami wzniesiono nowy, nieco większy budynek. Większy ze schronów posiada cztery strzelnice ckm (w trzech zachowały się pancerze, czwartą w epoce przebudowano na czerpnię powietrza) i dwa wejścia, jedno z koszar (zamurowane) drugie z dziedzińca. Mniejszy ze schronów jest niedostępny, wszelkie otwory prowadzące do niego zostały zamurowane. Na jednej ścianie ze strzelnicą wybudowano rampę, do drugiej, z wyjściem ewakuacyjnym, dobudowano kolejny budynek. W koszarach stacjonowała IV kompania ckm kapitana Stanisława Jana Siemiatyckiego z 73 pp.

## Przejdź do

Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (1 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (2 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy nr 45 (3 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (4 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (5 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (6 na mapie)
**Punkt oporu "Szyb Artura" Koszary (7 na mapie)**
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron pozorno - bojowy (8 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (9 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy nr 44 (10 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bierny (11 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Obiekt pozorny (12 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (13 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (14 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Obiekt pozorny (15 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (16 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (17 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy nr 42 (18 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy nr 42a (19 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (12 na mapie)

Ostatni z poznanych dotąd polowych schronów na pozycji częstochowskiej. Jest to również tradytor dwustronny wybudowany na planie trapezu. Stan jego do najlepszych nie należy i jest to zasługą fatalnego wykonania. Wyraźnie widoczne niedoróbki występujące niemal na całej płaszczyźnie ścian zewnętrznych starano się uzupełnić tynkiem, jednakże po latach zaczyna on odpadać. Schron również znajduje się na terenie prywatnym i może być zwiedzany jedynie za zgodą obecnego właściciela.

## Przejdź do

Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (3 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (5 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (7 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (8 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (9 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (10 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (11 na mapie)
**Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (12 na mapie)**

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (3 na mapie)

Następny schron do ognia jednobocznego, prawostronny. Znajduje się obecnie na terenie cmentarza miejskiego. Sądząc po śladach, próbowano go rozebrać, jednakże ostatecznie zarzucono ten pomysł. Schron zamknięto a teren wokół uporządkowano. Można na nim również zobaczyć ślady ostrzału pozostałe po walkach września 1939.

## Przejdź do

Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
**Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (3 na mapie)**
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (5 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (7 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (8 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (9 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (10 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (11 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (12 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Grupa bojowa "Wymysłów" Tama zalewowa nr 3 (1 na mapie)

Tama zalewowa, jako jedyny obiekt hydrotechniczny w okolicy, powstała we
 współpracy wojska i samorządu województwa śląskiego w latach 1935-1939.
 Największy z powstających, zbiornik Kozłowa Góra, miał być jednocześnie
 zaporą dla wojsk niemieckich i nowym ujęciem wody pitnej. Dzisiaj jest
to już tylko obiekt cywilny pod zarządem Zakładu Produkcji Wody "Kozłowa
 Góra". W 1939 roku, podczas ostatnich prac wykończeniowych,
ufortyfikowano przyczółki tamy przy pomocy betonowych murków z otworami
strzelniczymi dla broni ręcznej, które zachowały się do dziś w bardzo
dobrym stanie.

## Przejdź do:

**Grupa bojowa "Wymysłów" Tama zalewowa nr 3 (1 na mapie)**

Grupa bojowa "Wymysłów" Ciężki schron bojowy nr 53 (2 na mapie)

Grupa bojowa "Wymysłów" Schron bojowy nr 53a (3 na mapie)

Grupa bojowa "Wymysłów" Obiekt pozorno - bojowy (4 na mapie)
Pozycja obronna "Koronowo"

Na całej długości odcinka biegnącego wzdłuż rynny jezior koronowskich aż do miejscowości Sokole-Kuźnica całość prac skoncentrowano wyłącznie na przesmykach między poszczególnymi jeziorami. Umocnienia budowali żołnierze z 22 pp, 9 bsap oraz bON Koronowo. Ostatecznie na pozycji wybudowano 8 schronów żelbetonowych, kilkanaście drewniano-ziemnych, okopy, zasieki oraz przeszkody p-panc. i sztuczne zalewy.

W dniu 2.09.1939 r. w wyniku przełamania linii obrony obsadzające odcinek oddziały 22 pp i bON Koronowo wycofały się pod naporem nieprzyjaciela i groźbą okrążenia na pozycje przedmościa Bydgoszcz.
Pozycja obronna "Faustynów"

Ciekawostką jest fakt spalenia części budynków we wsiach Żar i Podżar w celu lepszego wglądu na przedpole.
Właśnie w rejonie tych wsi toczyły się ciężkie walki. 30 DP wycofała się z tego rejonu w dniu 5 września 1939.

Pozycja obronna "Faustynów" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Pozycja obronna "Faustynów" Polowy schron piechoty (2 na mapie)

Pozycja obronna "Faustynów" Polowy schron piechoty (3 na mapie)

Pozycja obronna "Faustynów" Polowy schron piechoty (4 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (8 na mapie)

Drugi z pary zachowanych polowych schronów obserwacyjnych i jednocześnie 3 obiekt II linii. "Urban", jak i poprzednie jest wypalony, zaśmiecony i pomalowany. Sądząc po znajdującym się w nim materacu i poduszce, od czasu do czasu służy za lokum dla bezdomnych. Przed rozpoczęciem walk nie zdążono całkowicie zdemontować szalunku. Poza tym, niczym się nie różni od swego bliźniaka.

## Przejdź do

Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (3 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (5 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (7 na mapie)
**Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (8 na mapie)**
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (9 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (10 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (11 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (12 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja Górnośląska "Biskupice" Sonderwerk (1 na mapie)

Schron znajduje się pośród mocno zaniedbanych ogródków działkowych, przy głównej alejce przechodzącej od jego czoła. Obiekt powstał w typowej dla schronów ciężkich klasie odporności "nowe B" i nigdy nie został ukończony. W czasie wojny zaślepiono szyby kopuł i wykorzystywano jako schron bierny, najprawdopodobniej magazyn amunicji. Obiekt zachowany w stosunkowo dobrym stanie, niezaśmiecony, jednakże na podłodze stale utrzymuje się kilkunastocentymetrowa warstwa wody. Schron praktycznie niedostępny, gdyż od strony wejścia, aż po strop został zasypany ziemią. Do środka prowadzi jedynie wąski pionowy tunel długości ok. 3 m.

## Przejdź do

**Pozycja Górnośląska "Biskupice" Sonderwerk (1 na mapie)**

Pozycja Górnośląska "Biskupice" Regelbau R 116a (2 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Żory"

Bardzo prawdopodobne, że decyzja o budowie umocnień w rejonie Żor zapadła w ostatniej chwili, przed wybuchem wojny. Wyjaśniałoby to przyczynę, dla której powstał tylko jeden polowy schron piechoty. Wykonano go w wielkim pośpiechu, źle ubito beton i ostatecznie nie zdążono zdjąć ani jednej deski. Niestety, do dziś resztki szalunku zachowały się tylko w jednej strzelnicy. Fortyfikacje w Żorach oraz okolicy miały wzmocnić najsłabszy odcinek obrony, znajdujący się na styku dwóch związków taktycznych - Grupy Operacyjnej "Śląsk" i Grupy Operacyjnej "Bielsko". Ich zadaniem było przede wszystkim opóźnić pochód wroga, umożliwiając tym samym ewakuację garnizonu II dywizjonu 23 pułku artylerii lekkiej.

Pozycja obronna "Żory" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Kamionacz"

Kamionacz to drugi (licząc od północy) z istniejących pododcinków linii Warty. Cztery schrony tego samego typu (tradytorowy jednostronny) wkomponowane zostały w wał przeciwpowodziowy. Są niedostępne i mało widoczne.

Pozycja obronna "Kamionacz" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Pozycja obronna "Kamionacz" Polowy schron piechoty (2 na mapie)

Pozycja obronna "Kamionacz" Polowy schron piechoty (3 na mapie)

Pozycja obronna "Kamionacz" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
Pozycja obronna "Pszczyna"

Jednym z bardziej ufortyfikowanych terenów w pasie działań Grupy Operacyjnej "Bielsko", była pozycja Pszczyna. Według planu wojny z Niemcami [Plan "Zachód"], Pszczyna miała być miejscem ostatecznej obrony, określonym w rozkazie marszałka Rydza-Śmigłego. Odcinek ten - o długości 18 km - powierzono 6 Dywizji Piechoty pod dowództwem gen. bryg. B. Monda, która wchodziła w skład GO "Bielsko" [wraz z 21 DPG].

Przebieg pozycji obronnej przedstawiał się następująco: od rzeki Gostynki - poprzez Las Kobiórski - na południe do Kobióru, następnie wzdłuż torów, przez tereny leśne do Piasku. Stąd polami - omijając łukiem Pszczynę od zachodu - biegła na jej przedpola, a następnie w kierunku na Starą Wieś i dalej na południe w stronę rzeki Wisły. Przed pozycję główną, wysunięta została pozycja przesłaniająca na linii Branica - Brzeźce - Wisła Wielka [około 8 km na zachód od Pszczyny]. W razie planowanego uderzenia przeciwnika w kierunku na Pszczynę, miała ona umożliwić osiągnięcie pełnej gotowości bojowej i zajęcie pozycji głównej przez siły 6 DP, której garnizony znajdowały się poza terenem walki.

Przygotowania do organizacji obrony zapoczątkowano już w kwietniu 1939r., przeprowadzając rozpoznanie i studia terenowe. Dowództwo armii, przydzieliło na ten odcinek środki na wykonanie 59 obiektów. W połowie miesiąca do Piasku przybył 6 batalion saperów, rozpoczynając prace przygotowawcze w Lasach Pszczyńskich. Na początku maja dołączył do nich batalion roboczy, który odpowiadał także za prace przy budowie tam na Gostynce. W tym samym czasie do Strumienia, na dwumiesięczną praktykę skierowany został batalion manewrowy szkoły podchorążych 6 DP. Poza szkoleniem, oddział wykonał okopy na pozycji wysuniętej w rejonie Zarzecza i Wisły Wielkiej. Od lipca ze względu na duże zagrożenie wybuchem wojny, organizowanie obrony odbywało się już w sposób jawny. W rejon Pszczyny skierowano oddział roboczy 6 DP - Oddział Wydzielony "Ignacy" pod dowództwem płka Ignacego Misiąga. Jednostka ta odpowiadała za budowę schronów żelbetowych na pozycji głównej oraz za wykańczanie pozycji wysuniętej.

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (2 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (3 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (4 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (5 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (6 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (7 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (8 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (9 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (10 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (11 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (12 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (13 na mapie)

Pozycja obronna "Pszczyna" Polowy schron piechoty (14 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bierny (11 na mapie)

Schron bierny pełniący rolę magazynu amunicji. Znajduje się w głębi pozycji obok niewielkiego budynku. Wedle słów gospodarzy, dom mógł stanowić polowy punkt dowodzenia albo wartownię. W każdym razie na pewno był wykorzystywany przez kompanię forteczną "Szyb Artura". Po wojnie wojsko przekazało je obecnym mieszkańcom. Schron zachował układ ziemny i wszystkie kominy wentylacyjne. Do niedawna widoczne jeszcze było farbomaskowanie. Stan wewnątrz nieznany.

## Przejdź do

Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (1 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (2 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy nr 45 (3 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (4 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (5 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (6 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Koszary (7 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron pozorno - bojowy (8 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (9 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy nr 44 (10 na mapie)
**Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bierny (11 na mapie)**
Punkt oporu "Szyb Artura" Obiekt pozorny (12 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (13 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (14 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Obiekt pozorny (15 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (16 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (17 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy nr 42 (18 na mapie)
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy nr 42a (19 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja Górnośląska "Bojków"

Kolejna, klasyczna dla Górnego Śląska para schronów: sonderwerk **(1 na mapie)** i R116a **(2 na mapie)**. Być może oryginalna nazwa powinna brzmieć stutzpunkt "Schönwald" gdyż obecne miano jest powojenne i nawiązuje do średniowiecznej nazwy lasów rozciągających się na tym terenie - BOJKOW. Obiekty zostały wybudowane w okolicy załamania (mniej więcej o 90°) dawnej granicy polsko - niemieckiej w okolicach Przyszowic. Dzięki umieszczeniu na stoku najwyższego w okolicy wzgórza miały dobry wgląd w polskie pozycje. Dodatkowo, ogniem armaty p.panc mogły ryglować linie kolejową biegnącą wzdłuż granicy z Rybnika do Katowic.

Pozycja Górnośląska "Bojków" Sonderwerk (1 na mapie)

Pozycja Górnośląska "Bojków" Regelbau 116a (2 na mapie)
Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 39 (2 na mapie)

Ciężki schron bojowy uzbrojony w 3 ckm za płytami
pancernymi mod.37, 1-2 rkm. Posiada dwie dodatkowe, narożne strzelnice
rkm, dwa wyjścia ewakuacyjne stanowiące strzelnice flankujące ścianę
tylną. Obiekt posiadał imitację kopuły pancernej wykonanej w formie
walca z desek, pokrytego tynkiem na siatce stalowej. Został wykonany w klasie odporności "D".
 Liczne ślady świadczą, że obiekt przez jakiś czas, po wojnie pełnił
rolę schronu OPL. Najprawdopodobniej wówczas stalowe drzwi gazoszczelne
do izby załogi zostały zastąpione drewnianymi, zamocowanymi na
klasycznych zawiasach drzwi z 37 roku. Wewnątrz zachowały się
dwudzielne drzwi pancerne i wiele elementów drobnego wyposażenia.
Obecnie schron jest remontowany przez sekcję świętochłowicką
Stowarzyszenia "Pro Fortalicium" i wkrótce zostanie udostępniony jako
kolejna izba muzealna.

## Przejdź do

Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 40 (1 na mapie)

**Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 39 (2 na mapie)**

Punkt oporu "II Linia" Schron pozorno-bojowy (3 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 38 (4 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 54 (5 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Komora kabli telefonicznych (K na mapie)

## Linki zewnętrzne

* odtur.pl
* fortyfikacja.pl
* schrony1939
Megalodón

El megalodón es una especie de tiburón gigante, es caracterizado por ser el rey de los mares en tiempos antiguos, este animal vivió aproximadamente 19,8 y 20,6 años.

## Anatomia

Este animal se caracteriza por su gran tamaño, ya que este tenia su gran tamaño como primera ventaja, tiene unos dientes filosos para masticar su presa, pero debido a su gran tamaño es posible de que este se las trague en vez de morderla.

## Miedo

Todos los animales les tenían miedo a el megalodon ya que a su gran tamaño era imposible derrotarlo.

## Alimentación

Este animal fue carnívoro lo que provocaba que se podría comer todo los viviente del mar.

Tiburones Diferencia

## Tamaño

El tamaño de este, es aproximadamente de 5 veces un tiburón normal y aproximadamente 12 personas de una tamaño normal.
Grupa bojowa "Chebzie"

Samodzielna grupa bojowa "Chebzie" (taki był najprawdopodobniej zamysł
budowniczych) składała się z dwóch ciężkich schronów bojowych
uzupełnionych mniejszymi budowlami, takimi jak: polowe schrony piechoty
(tzw. urbany), obiekty pozorne i pozorno - bojowe. Niestety, większość z nich nie dotrwała do naszych czasów. Jako **3 na mapie** oznaczony został obiekt pozorny, który niestety nie dotrwał do naszych czasów. Natomiast pod **5** ukrywał się kiedyś polowy schron piechoty tzw. "urban" ale w latach 90 - tych został rozebrany przy okazji prac porządkowych. Głównym zadaniem grupy było ryglowanie linii kolejowych biegnących do Zabrza i węzła kolejowego w Chebziu. Ponadto schron nr 1 na mapie, uzupełniał obronę zachodniej flanki punktu oporu "Godula".

Grupa bojowa "Chebzie" Schron bojowy nr 21 (1 na mapie)

Grupa bojowa "Chebzie" Schron pozorno - bojowy (2 na mapie)

Grupa bojowa "Chebzie" Schron bojowy nr 22 (4 na mapie)

Grupa bojowa "Chebzie" Polowy schron piechoty (5 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Brzeziny Śląskie

Brzeziny włączono do Piekar Śląskich w 1975 roku. Zajmują powierzchnię 337 ha i liczą 5222 mieszkańców (dane z 1998 roku). Nazwa osady pochodzi od brzozowego gaju należącego do obszaru dworskiego Kamienia. Około roku 1750 istniała na tym terenie tylko leśniczówka, dopiero w I połowie XIX wieku osiedliło się kilku chłopów. Kolonia stale się rozrastała, z czasem nazwano ja Brzeziną. Niedaleko od kopalni „Biały Szarlej” powstała druga kolonia tzw. Górka, należąca do gminy Rozbark. W niedługim czasie na Górce rozpoczęto eksploatację galmanu, co sprowadziło do Brzezin wielu robotników. W 1880 roku ludność Brzezin liczyła ponad 1000 obywateli. Na podstawie dekretu króla pruskiego w 1882 roku utworzono nową gminę, o powierzchni 80 ha z 1050 mieszkańcami pod nazwą „Birkenhain”. Pod względem administracyjnym od roku 1883 gmina należała do powiatu bytomskiego. Osada Kolonia Brzezina została rozbudowana, gdy w 2.połowie XIX wieku powstały tu dwie kopalnie – „Samuelsgluck” oraz „Blei Scharley”. Na początku XX wieku powstała w Brzezinach biblioteka, którą opiekowali się Jan Matysek i Franciszek Pozimski. W 1910 roku złożono Towarzystwo Polek, którym kierowała Zofia Trautman. W roku 1912 utworzono chór „Pochodnia”; jego prezesem został Teodor Trautman. Na rok przed wybuchem I Wojny Światowej powstało gniazdo „Sokoła”. W roku 1922 Brzeziny zostały włączone do powiatu świętochłowickiego, województwa śląskiego. W 1931 roku zmieniono nazwę Brzeziny na Brzeziny Śląskie. Przed wybuchem II Wojny Światowej na terenie gminy powstała Kompania Powstańcza, w sile 80 ludzi, pod dowództwem Edmunda Nowaka. Od 1 kwietnia 1939 roku Brzeziny Śląskie należą do powiatu tarnogórskiego. 20 czerwca 1947 roku zostały gminą wiejską o charakterze miejskim, a w roku 1951 podniesiono je do rangi miasta.

Zabytkowe obiekty architektury

-Kościół parafialny p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa wg projektu Ludwika Schneidera z 1915 roku, przy ul. Biskupa Herberta Bednorza.

-Zakład św. Antoniego z 1929 roku – obecnie Dom Pomocy Społecznej przy ul. Trautmana 4.

-Ratusz z 1892 roku, przy ul. Roździeńskiego 38

.-OSP z początku XX wieku, przy ul. Roździeńskiego 36.

-Budynek Dawnego Urzędu Celnego z początku XX wieku, przy ul. Dworcowej .

-Krzyż kamienny na cmentarzu przy ul. Biskupa Herberta Bednorza z 1882 roku.

 Stanowiska archeologiczne

Na terenie Brzezin Śląskich znajdowało się jedno stanowisko, które wskazywało na ślady osadnictwa ze średniowiecza.

Zabytki przemysłu i techniki

-Zabudowania przemysłowe KGH „Orzeł Biały” z wieku XIX.

Miejsca pamięci narodowej:

-Pomnik poległych w czasie II Wojny Światowej, przy ul. Roździeńskiego 38.

-Pomnik poległych na polu chwały w latach 1939 – 1945, cmentarz przy ul. Biskupa Herberta Bednorza.

-Tablica pamiątkowa na budynku ZSZ, przy ul Roździeńskiego.
Pozycja polowa Kozłowa Góra

Pozycja polowa stanowi dodatkowe zabezpieczenie
głównej linii obrony, którą stanowiły umocnienia hydrotechniczne
powstałe na rzece Brynicy przed wybuchem II wojny światowej. Wprawdzie w
przypadku broni pancernej, zalew Kozłowa Góra stanowił zaporę nie do
przebycia, jednakże sforsowanie jej przez piechotę drogą wodną mogło
stanowić realne zagrożenie oskrzydleniem dwóch pozycji umocnionych -
punktu oporu "Niezdara" i grupy bojowej "Wymysłów". W celu
zminimalizowania tego niebezpieczeństwa, dowództwo OWŚ, zdecydowało się
wybudować nad brzegiem zalewu umocnienia polowe. Najtrwalszym elementem
tych że fortyfikacji stały się polowe schrony piechoty. Przed wybuchem
wojny wybudowano dwa takie obiekty i choć nie ma najmniejszej wzmianki,
by miało ich być więcej, zastanawia luka w obronie na styku z punktem
oporu "Niezdara". W 1944 roku oba schrony zostały włączone przez Niemców
w skład budowanej wokół Śląska linii polowych umocnień OKH OS-Stellung.
Dlatego też wokół obiektów można dostrzec kochbunkry, podstawowy
składnik  linii b-2 oraz dobrze zachowane okopy i rowy łącznikowe.

Wprawdzie oba polowe schrony piechoty wybudowano w
zgodzie z wytycznymi zawartymi w projekcie instrukcji saperskiej z 1939
roku, to jednak posiadają one rozwiązania niezbyt często stosowane, zarówno na Śląsku jak i w pozostałych częściach kraju. Pierwszym z nich
jest zastosowanie lawety fortecznej ckm i pancernego zamknięcia
strzelnic broni maszynowej mod.39. Na Górnym Śląsku, na kilkadziesiąt
wybudowanych "urbanów" jedynie trzy posiadają takie strzelnice. Ponadto
oba obiekty zaopatrzono w drzwi pancerne wz.38 i kraty przeciw-szturmowe
wz.37 produkcji czechosłowackiej. W efekcie wymusiło to kolejne zmiany, a
mianowicie konieczność zamontowania wentylacji. Na wyposażeniu
znajdowały się również piece do ogrzewania, oraz pompy do czerpania wody
gruntowej, niezbędnej do chłodzenia ckm-ów. Schrony zachowały się w
dobrym stanie, chociaż zniknęło całe wyposażenie. W ostatnich latach zostały wysprzątane i oczyszczone przez Stowarzyszenie "Pro Fortalicium" oraz udostępnione w ramach ścieżki turystyczno - dydaktycznej po
fortyfikacjach gminy Bobrowniki.

Pozycja polowa "Kozłowa Góra" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Pozycja polowa "Kozłowa Góra" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Poligon "Zendek" Skład bomb 1 (6 na mapie)

Najprawdopodobniej główny skład bomb zarówno dla stacji badawczej jak i dla stacjonujących na lotnisku w 1944 roku samolotów szturmowych. Skład to sześć betonowych płyt o wymiarach 15x25 metrów, na których amunicję układano w stosach. Być może płyty zaopatrzone były w lekkie zadaszenie - są po nim ślady, jednak nie wiadomo czy nie powstało ono dopiero po wojnie, skład bowiem do lat osiemdziesiątych używany był przez wojsko polskie. Po środku kompleksu znajdują się dwa betonowe zbiorniki wyłożone od wewnątrz i od zewnątrz cegłami. Najprawdopodobniej przechowywano w nich wodę dla celów przeciwpożarowych. Wojsko polskie opuszczając teren rozebrało wszelkie instalacje. Pozostały tylko zbiorniki i betonowe płyty.
Pozycja Górnośląska "Stolarzowice"

Umocnienia w Stolarzowicach powstały w pobliżu ówczesnej granicy polsko - niemieckiej, nieopodal przejścia granicznego. Były to kolejne fortyfikacje zabezpieczające nasadę "klina bytomskiego", przed niespodziewanym, polskim atakiem wyprowadzonym z Radzionkowa szosą na Zabrze (obecna ul. Suchogórska), bądź też z Tarnowskich Gór na Bytom ul. Żołnierską. W 1939 roku rozpoczęto budowę conajmniej trzech obiektów, jednakże tylko schron oznaczony **"1"** na mapie osiągnął względnie zaawansowany etap. Pozostałe dwa (3 i 4) zostały rozebrane w latach pięćdziesiątych. W 1943, na pobliskim wzniesieniu przy obecnej ulicy Ptakowickiej, stacjonowała bateria artylerii przeciwlotniczej, po której pozostały resztki stanowisk ogniowych i baraków koszarowych.

Pozycja Górnośląska "Stolarzowice" Regelbau 116b (1 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Stolarzowice" Fundament radaru (2 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Punkt oporu "Jastarnia" Ciężki schron bojowy "Sęp"

Ciężki schron bojowy, przeznaczony dla broni maszynowej. Obiekt został ulokowany na plaży. Wobec takiego położenia schron był bardzo trudny do zamaskowania. Aby zwiększyć odporność obiektu, zastosowano grubsze ściany niż w przypadku pozostałych obiektów. Grubość ścian zewnętrznych: 125-330 cm. Grubość pancerzy w ścianach 25 mm. Grubość kopuły pancernej 180-200 mm. Nie zmieniło to jednak klasy odporności i obiekt zapewniał ochronę przed uderzeniem pocisku o kalibrze 220 mm, przy jednokrotnym trafieniu w dane miejsce.

Uzbrojenie schronu składało się z dwóch ckmów. Jeden był umieszczony w kopule pancernej, z możliwością prowadzenia ognia w sektorze czołowym 190°. Do prowadzenia ognia służyły trzy strzelnice. Zasięg umożliwiał wspieranie sąsiadującego schronu "Saragossa". Drugi ckm był przeznaczony do prowadzenia ognia skośnego, w kierunku morza. Planowano też obiekt wyposażyć w kopułę pancerną z armatą ppanc 37 mm. Do momentu wybuchu wojny kopuła nie została dostarczona na Hel. Obrona okrężna obiektu została zredukowana do minimum i składała się z dwóch strzelnic dla rkm (jeden w kopule pancernej) i zrzutni granatów ręcznych. Dodatkowo w obiekcie znajdowało się miejsce dla  moździerza 81 mm. Jednak jego użycie było możliwe po ustawieniu go na zewnątrz obiektu. Wejście do obiektu było bronione przez dwie strzelnice wewnętrzne. Wyposażenie techniczne jak w przypadku pozostałych obiektów.
Pozycja obronna "Częstochowa"

Pozycja częstochowska w planach sztabowców zajmowała poczesne miejsce. Marszałek Rydz-Śmigły, nie zważając na realia zakładał, że odcinek ten ma powstrzymać siły wroga na 2 - 3 tygodnie, do momentu podciągnięcia odwodowej Armii "Prusy". Faktem jest, że był to newralgiczny punkt znajdujący się na styku dwóch związków taktycznych: Armii "Kraków" i Armii "Łódź". Nic więc dziwnego, że na całym odcinku zaplanowano budowę ok. 60 obiektów. Miały to być polowe schrony piechoty wkomponowane w sieć umocnień ziemnych. Jednakże do budowy schronów przystąpiono dopiero w lipcu 1939 roku, nie było więc szans na zrealizowanie całego przedsięwzięcia. Ile "urbanów" ostatecznie wybudowano nie jest do końca pewne. We wspomnieniach uczestników walk pojawia się ich 19, a do niedawna sądzono, że zachowało się jedynie 11. Jednakże badania terenowe przeprowadzone w 2007 roku przez miłośników fortyfikacji zrzeszonych w Grupie Operacyjnej "Bielsko" ujawniły 12-sty (6 na mapie), dotąd nie opisany obiekt.

Niezależnie od wyimaginowanych planów GISZ pozycja miała ubezpieczać silny garnizon znajdujący się w Częstochowie. To tutaj mieścił się sztab 7 Dywizji Piechoty dowodzonej przez gen. Janusza Gąsiorowskiego oraz jej kadrowy 27 pułk piechoty pod dowództwem ppłk. Bronisława Panka. Ponadto w mieście stacjonował 7 pułk artylerii lekkiej ppłk. Mieczysława Huberta oraz I pluton lotnictwa rozpoznawczego 26 eskadry 2 pułku lotnictwa por. obs. Leona Wincentego Wrzeszcza rozlokowany na lotnisku polowym Zarębice-Przyrów.

Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (3 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (5 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (7 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (8 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (9 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (10 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (11 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (12 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Grupa bojowa "Chebzie" Schron pozorno - bojowy (2 na mapie)

Schron pozorno - bojowy wykonany w klasie odporności "B", wspierający ogniem rkm przedpole schronu p.panc. oznaczonego jako 4 na mapie. Znajduje się poniżej nasypu linii kolejowej i wypełnia tym samym martwe pole na podejściu do ciężkiego obiektu, który umiejscowiony jest na szczycie nasypu. Ukształtowanie terenu zachowane stosunkowo dobrze. Obiekt rozkradziony przez złomiarzy.

## Przejdź do

Grupa bojowa "Chebzie" Schron bojowy nr 21 (1 na mapie)

**Grupa bojowa "Chebzie" Schron pozorno - bojowy (2 na mapie)**

Grupa bojowa "Chebzie" Schron bojowy nr 22 (4 na mapie)

Grupa bojowa "Chebzie" Polowy schron piechoty (5 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice"

Obok Zaborza (dzielnica Zabrza) jest to najsilniej umocniony odcinek niemieckiej obrony. Nie ma się co dziwić takiemu rozłożeniu akcentów, gdyż oba punkty opory umiejscowione zostały u nasady tzw. "Klina bytomskiego", czyli najbardziej prawdopodobnego kierunku polskiego ataku. Umocnienia w Zbrosławicach usytuowano wzdłuż ówczesnej granicy naprzeciw silnego garnizonu w Tarnowskich Górach. Głównym zadaniem obiektów było ryglowanie drogi biegnącej z Tarnowskich Gór do Pyskowic oraz wybudowanej w 1925 roku linii kolejowej Mikulczyce - Brynek. Przy niej właśnie umieszczono trzy schrony dla armaty p.panc - R116a. Może to sugerować, że główną rolą tych obiektów na Górnym Śląsku było nie tyle zwalczanie czołgów, co raczej polskich pociągów pancernych. Z oczywistych względów, we wrześniu 1939 roku nie wzięły udziału w walkach. Jednakże najprawdopodobniej w trakcie wojny zaczęto je przystosowywać do potrzeb obrony przeciwlotniczej. O stacjonowaniu w pobliżu baterii p.lot mogą świadczyć dwa schrony obserwacyjne - jeden w Zbrosławicach, drugi w pobliskim Laryszowie. Również w 1944 nie włączono obiektów bezpośrednio do budowanej linii b2, tak więc ponownie nie miały okazji spełnić swej podstawowej funkcji - bojowej. Jako schrony bierne, umiejscowione na głębokim zapleczu głównej linii obrony służyły za ukrycie, bądź magazyny sapersko - inżynieryjne. W 1945, wycofujący się Niemcy obsadzili schron nr 9 oraz pobliski obiekt obserwacyjny i zorganizowali w nich pułapkę, która na krótko powstrzymała marsz wojsk radzieckich.

## Przejdź do

Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 116a (1 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" Sonderwerk (2 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (3 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (4 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (5 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 107a (6 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 116a (7 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 116a (8 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 106a (9 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja Górnośląska "Stolarzowice" Regelbau 116b (1 na mapie)

Jest to klasyczny, górnośląski wariant schronu dla armaty p.panc i ckm. Powstał w wersji "b", czyli bez kopuły pancernej, za to z wysuwanym peryskopem. Od innych obiektów odróżnia go orylion osłaniający wejście zagięty pod kątem 45° oraz nietypowo obniżony strop w izbie bojowej paka. Uzbrojenie miała stanowić armata przeciwpancerna oraz 3 ckm umieszczone w dwóch strzelnicach ściennych. Obiekt jest jednym z najmniej zaawansowanych w budowie "bunkrów" na Pozycji Górnośląskiej. Między innymi nie wykonano wylewki podłogowej. Schron zachowany w nienajlepszym stanie. Niedrożny drenaż powoduje stałe utrzymywanie się w nim kilkunastocentymetrowej warstwy wody. Obecnie służy jako skład "odzyskanych" materiałów budowlanych, które zagracają go w znacznym stopniu. Schron znajduje się na prywatnej posesji, tak więc zwiedzanie może być utrudnione.

## Przejdź do

**Pozycja Górnośląska "Stolarzowice" Regelbau 116b (1 na mapie)**

Pozycja Górnośląska "Stolarzowice" Fundament radaru (2 na mapie)
Pododcinek "Łaziska Górne" Schron bojowy (3 na mapie)

Kolejny niewielki schron wsparcia i zarazem jedyny łatwo dostępny obiekt w Łaziskach. Tak jak i poprzednie wykonany w klasie odporności "C", jego uzbrojenie miały stanowić 1 ckm w strzelnicy za pionowym pancerzem i 1 rkm. Dodatkowe wyposażenie to zrzutnia granatów, wyrzutnia pocisków oświetlających i wyjście ewakuacyjne, stanowiące dodatkową strzelnicę rkm. Obiekt dobrze zachowany choć częściowo przysypany ziemią.
Grupa bojowa "Dobieszowice" Obiekt pozorny (4 na mapie)

Niewielki obiekt pozorny, powstał w 1938 roku na szczycie wzniesienia górującego nad okolicą. Jest on bardzo nietypowy w porównaniu z innymi, zachowanymi schronami pozornymi. W zasadzie można go nazwać schronem obserwacyjnym, gdyż za drzwiami mieściła się ziemianka, a fałszywa kopuła pełniła rolę stanowiska obserwatora. Jest, ponadto, mniej więcej o połowę mniejszy od standardowych obiektów pozornych - jego ściana tylna mieści tylko jedną parę drzwi. Ze względu na brak dokumentacji, można jedynie przypuszczać, że na Górnym Śląsku powstał tylko jeden taki obiekt. Obecnie stanowi jedynie betonowy złom, gdyż w 1945 roku został wysadzony podczas oczyszczania okolicznych pól z pozostałej amunicji.

## Przejdź do:

Grupa bojowa "Dobieszowice" Tama zalewowa nr 2 "Józefka" (1 na mapie)

Grupa bojowa "Dobieszowice" Ciężki schron bojowy nr 52 (2 na mapie)

Grupa bojowa "Dobieszowice" Obiekt pozorno - bojowy (3 na mapie)

**Grupa bojowa "Dobieszowice" Obiekt pozorny (4 na mapie)**
Pododcinek "Wyry"

Podobnie jak na pododcinku "Mokre" powstały tu zaledwie dwa obiekty, wyznaczając północny i południowy skraj umocnień. Najprawdopodobniej najsilniej umocnione miało być wzg. 310, dominujące nad otaczającymi je terenami. W tym miejscu zlokalizowany jest schron **1 na mapie**, oraz dwa fundamenty **f1 i f2**. Niestety przez 60 lat teren był systematycznie zabudowywany, w efekcie ślady po pozostałych obiektach zostały skutecznie zatarte. Ciekawostką jest, że schron 1, jako jedyny na odcinku "Mikołów" brał czynny udział w walkach we wrześniu 1939 roku i nosi ślady po niemieckich pociskach. Fundament 1 był systematycznie zasypywany gruzem i śmieciami aż powstał pagórek. Wykop fundamentu 2 jest wyraźnie widoczny lecz stale wypełnia go woda. Najprawdopodobniej miał to być tradytor artyleryjski.

Pododcinek "Wyry" Schron bojowy (1 na mapie)
Pododcinek "Wyry" Schron bojowy "Sowiniec" (2 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Schron znajduje się na terenie KWK "Andaluzja". Schron jest
dwustrzelnicowy w układzie wschód - zachód. Jest niedostępny więc trudno
orzec jaki jest jego stan wewnętrzny. Od zewnątrz stan zachowania
słaby, brak nasypów, strzelnice zamurowane, wejście zamknięte.

1/3

## Przejdź do

**Grupa bojowa "Brzeziny" Polowy schron piechoty (1 na mapie)**
Grupa bojowa "Brzeziny" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron pozorno - bojowy (3 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Lekki schron bojowy (4 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Ciężki schron bojowy Nr 50 (5 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron pozorno - bojowy (6 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron "plebiscytowy" (7 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron "plebiscytowy" (8 na mapie)

## Linki zewnętrzne

* odtur.pl
* fortyfikacja.pl
* schrony1939
Punkt oporu "Godula" Komora kabli telefonicznych (K na mapie)

Obiekt znajduje się już w Lipinach przy ul. Chorzowskiej, jednakże jego zadaniem było obsłużenie p.o. "Godula". Komora została umieszczona w takim miejscu, że najprawdopodobniej służyła jako łącznica również dla grupy bojowej "Chebzie". Schron zachowany jest w stosunkowo dobrym stanie, choć pozbawiony wyposażenia. Nasypy zostały nieco zmienione - brak obsypania stropu.

## Przejdż do

Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 19 (1 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 18 (2 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 16 (3 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 16a (4 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bierny (5 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Koszary (6 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Obiekt pozorno - bojowy (7 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 20 (8 na mapie)
**Punkt oporu "Godula" Komora kabli telefonicznych (K na mapie)**

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Punkt oporu "Szyb Artura" Schron bojowy (14 na mapie)

Lekki schron bojowy wykonany w klasie odporności "B", posiada dwie izby bojowe ze strzelnicami broni maszynowej, a także wyjście ewakuacyjne dużych rozmiarów. Budową strzelnic przypomina schron pozorno - bojowy. Obiekt jest w złym stanie, brak zamknięć strzelnic i drzwi pancernych. Układ ziemny został zniwelowany. Obecnie (2007) jest zamieszkały, został uszczelniony, okopany i otoczony czymś na kształt palisady.