Innrásin í Vestur-Evrópu

> Innrásin í Vestur-Evrópu hófst þann 10. maí 1940 með innrás Þýskalands í Holland, Belgíu, Frakkland og Lúxemborg í seinni heimstyrjöldinni. Lúxemborg gafst upp eftir einn dag. 14. maí var sprengjum varpað yfir Rotterdam sem varð til að aðalherlið Hollands gafst upp en herliðið í Zealandi barst að 17. maí. 28. maí var búið að yfirtaka Belgíu og Þjóðverjar umkringdu Maginoit línuna. Þegar 60% af Frakklandi var hertekið var skrifað undir Second Armistice at Compiégne. Frakkland var hernumið af Nasistum þangað til í júní 1944. Íbúar Vestur-Evrópu voru af ,,æðri kynstofni" en þeir í Austur-Evrópu og því var mun betur farið með þá en Austur-Evrópu íbúana af þýskum herliðum.
>
>

## **Lúxemborg**

### **Aðdragandi**

   Lúxemborg hafði alltaf haldið áætlun um að vera eins hlutlaust og það gat í öllum hernaðarmálum í ljósi hversu berskjaldað það varð eftir stríðið milli Franska keisaraveldisins og Prússíu. Á þessum tíma hafði Lúxemborg ekki her en hafði tvær deildir sem sá um svipuð mál. Ein sem saman stóð af sjálfboðaliðum og hin var herlögregla sem sá um borgarlegar og hernaðarlegar skyldur. Stuttu fyrir stríðið var lína reist af víggirðingum sem lá mest á landmærunum við Þýskaland. Línan, sem fékk nafnið Schuster línan, samanstóð að mestuleiti úr múrsteinsveggjum og stálhurðum. Hlutverk línunnar var að ef ráðist yrði á landið þá myndi hún hægja á hernum þannig að yfirvöld gætu brugðist við árásinni og jafnvel reynt að stöðva hana með friðarviðræðum. 9. maí 1940 hafði þýskum herliðum aukist

við þýskulandamærin sem varð til að Lúxemborg ákvað að loka hliðunum við Schuster línuna.

### **Innrásin**

Innrásin hófst með að meðlimir Þýskusérsveitanna klæddir sem almennir borgarar reyndu að eyðileggja útvarpsstöðvar og víggirðingar við landamærin en þessar aðgerðir voru stöðvaðar af lögreglunni. Hún hófst svo formlega kl. 4:35, 10. maí þar sem 1. 2. og 10. Panzer deildir þýska hersins réðust inn í landið. Þeir mætu

ekki mikilli mótstöðu og Schuster línan gat lítið gert gegn mikla afli þýska hersins. Landamærin voru vöktuð af sjálfboðaliðum, tollgæslu og herlögreglunni. Lögreglan, bæði her og venjulega, veittu Þjóðverjunum mótspyrnu en með litlum árangri. Um hádegi var búið að ná höfuðborginni og um kvöldið var næstum allt landið nema suður hlutinn undir stjórn þjóðverja. Franskar hersveitir voru sendar inn í suðurhluta landsins en
hörfuðuð fljótlega. Meira en 90,000 almenir borgarar flúðu syðsta hluta landsins sem afleiðing af þessu. 45,000 flúðu norður landið og 49,000 til Frakklands. Mannfall nam 75 lögreglumenn og hermenn handteknir, einn hermaður særður og sex lögregl
umenn særðust.

### **Konunglega fjölskyldan og önnur stjórnvöld**

   Þegar Schuster línunni var lokað var Konunglegu fjölskyldunni flutt frá aðsetri sínu í Colmar-Berg í miðju Lúxemborg, í Grand Ducal höllina í höfuðborginni. Rúmum tveim tímum eftir að innrásin í landið hófst var meirihluti stjórnvaldanna komin úr höfuðborginni og í Esch, bæ við landmæri Lúxemborgar og Frakklands. Í samráði við ráðherrana, ákvað stórhertogafrúin Charlotte að hún

ásamt fjölskyldu og fylgiliði skyldu yfirgefa höfuðborgina og

fara í Redange, borg nálægt landamærunum við Belgíu. Konglega fjölskyldan og stjórnvöld hittust í Longwy, Frakklandi og héldu þaðan til Parísar. Þegar ljóst var að Frakkland yrði hernumið af Þýskalandi fóru þau til Lisabon svo London og enduðu í Montreal, Kanada.

### **Hvers vegna Lúxemborg?**

Það stóð alltaf til að gera innrás í Lúxemborg allt frá október 1939 en sú dagsetning færðist alltaf aftar og aftar. Þegar ákveðið var að nú væri komin tími á innrás í Frakkland þurftu þau að ráða yfir Lúxemborg til að fá beinan aðgang að Frakklandi. Þýskaland leit alltaf á Lúxemborg sem svæðisbundið þjóðerni og að landið ætti að vera hluti af Þýskalandi. Áróður var síðar notaður til að láta borgara Lúxemborgar trúa að það að vera þjóðarbrot af Þýskalandi ætti það því að vera hluti af landinu. Við innrásina á landinu var Gustav Simon, sem stjórnaði árásinni, gefin tvö markmið frá Hitler. Í fyrsta lagi að ,,Þjóðverja" landið og losa því við alla tengingu við Frakkland, allt frá franska fánanum að því að vera með alpahúfu. Seinna markmiðið tengdist því fyrra, var það að útrýma ríkinu Lúxemborg, landið átti að verða ekkert meira en hluti af Þýskalandi.

## **Frakkland**

### **Inngangur**

    Frakkland var með Bretlandi í liði á móti Þýskalandi eftir að Þýskaland braut samninginn við Breta um að ráðast inní Pólland. Þýskaland ræðst inn í Frakkland 10. maí 1940 Þessi innrás er einnig kallað Fallið hjá Frakklandi. Frakkar voru með sterkt herlið en stór mistök voru gerð þegar þeir misreiknuðu hvar Þjóðverjar myndu koma og margir telja að það sé sök fallsins.

### **Innrásin**

Frakkland hafði í raun og veru verið í stríði lengur við Þýskaland heldur en 10. maí. Því Bretland hafði heitið því að ráðast á Þýskaland ef þeir myndu ráðast á Pólland og ef Bretland færi stríð myndi Frakkland ,,bakka” það upp. Þann 1. september 1939 ræðst Þýskaland inní Pólland og þann 3. september lýsir Bretland yfir stríði á hendur Þjóðverja.

    Þegar Þýskaland réðst inn í Frakkland hélt franski herinn að Þjóðverjar mundi fyrst ráðast inní Belgíu og svo Frakkland eins og Þjóðverjar höfðu gert í fyrri heimsstyrjöldinni. Þessi árás var því fremur óvænt. En Þjóðverjar réðust  inn á allt öðrum stað eða í gegnum Ardennes skógarlendið í suðausturhluta Belgíu og Norður Lúxemborg. Þýskir skriðdrekar og fótgöngulið brutust hratt í gegnum varnarlínur Frakka.Þjóðverjar voru með áætlanir sem hétu Fall Gelb og Fall Gelb eða Case Yellow og Case Red. Fall Gelb var dulnafn yfir innrás á Hollandi, Belgíu og Lúxemborg en Fall Rot var dulnefni yfir innrásina í Frakklandi. Markmið Þjóðverja var að ná yfir París og þann 14. júní 1940 var borgin hernumin af Þjóðverjum. Frakkland var hernumið af Þjóðverjum á mörgum stöðum en ekki í öllu Frakklandi. Svæðin sem voru aðallega hernumin voru Norður- og Vesturhluti Frakklands einnig voru tvö bannsvæði sem Þjóðverjar hernumu. Suðurhluti Frakklands var frjálst svæði og var Vichy ríkisstjórnin þar fullvalda. 22. júní 1940 undirritar Frakkland vopnahlé við Þýskaland eftir að Þjóðverjar voru búnir að hertaka um 60% af landinu og tóku þau gildi 25. júní sama ár. Stuttu seinna var ný ríkisstjórn Frakka stofnuð í bænum Vichy. Vichy ríkisstjórnin lýsti hlutleysi Frakklands í stríðinu milli Þýskalands og Bretlands, en hélt samt áfram vopnahléi milli Þýskalands. Eins og fram kom áðan þá hafði Þýskland  hernumið hluta af Frakklandi fyrir vopnahléið og í vopnahléinu var það hernumið enn.

### **Andspyrnuhreyfingar**

    Margar andspyrnuhreyfingar voru í Frakklandi á þessum tíma. Þessar andspyrnuhreyfingar sáu um það að fremja skemmdarverk og jafnvel morð á Þjóðverjum, þetta var hópur skæruliða og margir þeirra voru í suðurhluta Frakklands. Þessar hreyfingar gerðu skyndilegar árásir á illavarin skotmörk eins og brýr og lestarteina síðan hurfu þeir jafn snöggt og þeir komu aftur út í óbyggðinar. Þessar árásir gerðu Þjóðverjum oft erfitt að komast leiðar sinna og tafði þá. Ein hreyfingin í Frakklandi var Francs-Tireurs Partisans (FTP), þessi hreyfing barðist undir sinni eigin hugmyndarfræði. Þeir réðust hiklaust á Þjóðverja en oftar en ekki fengu þeir það í bakið og Þjóðverjar réðust á þau á móti.

    Önnur samtök fóru aðeins varlegra að andstæðingum sínum en það var Leyniherinn eða Armée Secréte (AS). Þessi hreyfing hvatti andspyrnuhreyfingar til að vera meira gætin og birgja sig frekar upp með vopnum og njósna um andstæðinga sína. Þeir báðu einnig aðrar hreyfingar um að gera árásir né skemmdarverk á Þjóðverja þar sem hefndaraðgerðir Þjóðverja væru dýrkeyptar. Markmið Leynihersins var að bíða þanngað til Bandamenn myndu gera árás inní Frakkland (Normandí) þá myndi herinn senda dulskilaboð til London og tugþúsunda meðlima AS-hersins taka til vopna sinna og valda miklu uppnámi og skemmdum á samgönguæðum Frakklands og það mundi koma Þýskalandi í opna skjöldu. Með þessari aðferð var almenningur betur varðin. Það var mikill ágreiningur á milli frönsku andspyrnuhreyfingarnar en flestir fylgdu AS-hernum þrátt fyrir að FTP var mjög áberandi.

### **D-day**

Í byrjun ársins 1944 rann það upp fyrir Þjóðverjum að þeir voru að tapa heimsstyrjöldinni. Ein stærsta árásin átti sér stað í Frakklandi þann 6. júní 1944 í Normandí þessi dagur er oft kallaður D-dagur (D-day). Bandamenn töldu sig þurfa að ráðast inn í Vestur-Evrópu því þá gátu þeir ráðist á andstæðinga sína á tveimur stöðum. Fluttir voru mörghundruð hermenn úr liði Bandamanna yfir Ermarsundið sem áttu að berjast á móti Þýskalandi sem hafði hernumið Frakkland. Innrásin þurfti mikinn undirbúning því ef eitthvað myndi mistakast þá myndi líða langur tími á milli þar til Bandamenn mundu fá annað tækifæri til að ráðast á Þjóðverja. Bandamönnum mistókst samt sem áður aðeins á fyrsta degi og náðu aðeins að taka yfir tvær borgir en áætlunin var að ná fleirum. Á þessum D-degi dóu að minnsta kosti 10.000 manns og í dag eru til mörg söfn og minnismerki um þessa atburði. Árásin í Frakklandi hélt samt áfram og  stóð alveg fram í ágúst og dóu samtals um 3 milljónir manna. Sigurvegar þessarar orrustu voru Bandamenn og með henni frelsuðu þeir Frakka frá hernámi Þjóðverja.

## **Holland**

### **Aðdragandi**

Innrásin í holland er partur af case yellow (Fall Gelb) þýska innrásinn í vesturlönd- evrópu. Holland er lítið land og vonuðust þeir eftir því að vera hlutlausir í stríðinu og taka enga afstöðu eins og í fyrri heimstyrjöldinni en allt kom fyrir ekki og réðust Þjóðverjar inn í Holland 10. maí 1940. Holland var alls ekki tilbúið í að verjast slíkri innrás sem Þjóðverjarnir veittu þeim. Þjóðverjar voru stórt herríki, Hollendingar voru ekki með jafn mikið herafl og aðbúnað eins og Þjóðverjarnir. Þegar Hitler komst til valda þurftu Hollendingar að byrja að endurvopna sig en áttu erfiðara með það en Frakkar og Belgar. Hollendingar kusu samt að hafa það ekki opinberlegt að þeir töldu Þýskaland sem ógn.

### **Innrásin**

Þýskaland réðst inn í Holland 10. maí 1940. Hollendingar reyndu að berjast en gáfust upp 14. maí. Hollenskir hermenn héldu þó áfram að reyna berjast til 17. maí þá höfðu þeir náð valdi yfir öllu landinu. Holland hafði vonaðist að vera hlutlaus í þessu stríði en annað höfðu Þjóðverjar í huga. Þarna notuðust Þjóðverjar við nýja aðferð til þess að ráðast á þá með fallhífastökkvum. Bardaginn um Holland stóð yfir í fimm daga. Í maí 1940 dóu um 2200 hollenskir hermenn og um 2700 voru slasaðir.

Eftir að Þjóðverjar réðust inn á Noreg og Danmörku áttuðu Hollendingar sig á því að þeir það væri mjög ólíklegt að þeir  gætu verið hlutlausir og byrjuðu á fullu að undirbúa sig undir stríð.

Hollendingar þróuðu á 17. öld áhrifamikla varnarkerfi sem kallað er Holland water line. Þessi aðferð átti að verja allar aðal með því að flæða part af sveitinni. Holland var undir þýskri stjórn allt að árinu 1945 þegar seinasta svæðið var frelsað.

### **Rotterdam sprengingin**

Þjóðverjar réðust á borg í Hollandi sem nefnist Rotterdam með gífurlegum mætti 10 maí, borgin hafði að geyma mikilvæga brú sem myndi hjálpa þeim verulega að ná yfirráði yfir Hollandi. Þar með myndu aðstoða getu þeirra til þess að færa ökutæki þeirra í árás þeirra á Holland.

## **Belgía**

### **Aðdragandi**

#### Varnaráætlun

 Belgar áttu við bæði pólítísk og hernaðar vandamál að stríða þegar þeir fóru að gera hernaðaráætlun ef ráðist væri á þá. Þeir voru með landamæri við Þýskaland, Holland og Frakkland. Þeir vildu ekki eyða öllu herafli sínu í landamæravarnir við þýsku landamærin því þá gætu Þjóðverjar ráðist á þá úr norðri í gegnum Holland. Því vissu þeir ekki hvernig best væri að koma upp vörnum í landinu nema að loka sig frá Hollandi eða eyða mesta afli sínu á einn stað. Á pólitísku nótunum treystu Belgar ekki Frökkum. Þeir voru hræddir um að Frakkar myndu draga þá í stríð sem þeir höfðu engan áhuga á að taka þátt í. Þegar Hitler komst til valda árið 1933 byrjuðu Belgar að auka varnir sínar og hófu að koma upp víggirðingum við landamærin við Þýskaland og seinna meir við stærstu borgirnar í landinu. Þegar Þjóðverjar fóru að sýna meiri yfirgegni gerðu Belgar varnaráætlun sem skiptist í þrjá hluta en hún treysti þó mikið á aðstoð frá Bretum og Frökkum.

* Að tefja Þjóðverja við Albert skurðinn þar til að Bretar og Frakkar komu að Antwerp-Namur
* Belgar hörfa aftur að Antwerp-Namur þar sem Frakkar og Bretar bíða þeirra
* Belgíski herinn átti að halda hernaðarsvæðinu nema í Leuven (borg), en hafandi Antwerp (borg) með sem aðalvarnarstöðu Bandamanna

#### Dyle átætlunin

Dyle áætlunin eða D-planið var frönsk áætlun um hvernig þeir ætluðu að ná að vísa Þjóðverjunum í burtu. Áætlunin var hönnuð af Frakkanum Maurice Gamelin. Nafnið á áætluninn má rekja til þess að það er á, Dyle , sem rennur frá Suður- Belgíu niður að borginni Antwerpen. Árið 1920 hafði Frakkland og Belgía undirritað samning til að hagræða samskipti og til að gera löndin en öflugri á móti Þýskalandi. Þessi samningur gerði löndin að bandamönnum, þannig að ef einnhver ræðst á Frakkland þá hjálpar Belgía Frökkum. Árið 1936 breytti Belgía stefnu sinni í samningnum og takmarkaði varnaráætlun sína með Frökkum.

#### Sóknaráætlun Þjóðverja

Sóknaráætlun Þjóðverja byggði á því að draga herafl Bandamanna inn í miðju Belgíu og gera svo óvænta árás í gegnum Ardennes skógarlendið. Eina vandamálið við þessa áætlun er að þeir hefðu ekki komist nógu hratt inní Belgíu fyrir Eben Emael virkinu, sem var eitt sterkasta virki í heimi. Eftir miklar rannsóknir fann Hitler einn galla við virkið, þökin voru flöt og óvarin. Sviffluga gæti lent á þeim og komið 80-90 fallhlífarstökkvar hermönnum á skotmarkið. Svo kynnti hann til leiks taktískt vopn sem myndi taka út byssustæði Belga.

#### Hætta með Bandamönnunum

Belgía treysti mun fremur Bretum í bandalagi heldur en Frökkum, Bretar fóru í stríð í fyrri heimstyrjöldinni því það var ráðist á Belga og fannst þeim líklegt að þeir myndu þá gera það aftur. Belgar lýstu yfir áhyggjum sínum að hafnir þeirra, sem hefði nýst Þýskakeisara sjóhernum vel áður, og hernaðarlega séð gæfu hafnirnir Þjóðverjum gott aðgengi að Bretlandi. Bretland sýndi áhyggjum Belga litla athyggli og það varð til að þeir sögðu sig frá Bandamönnunum, daginn áður en Þjóðverjar sendu her í Rínarhéruð.

### **Innrásin**

10. maí 1940 byrjaði 18 daga innrás í Belgíu af Þjóðverjum þrátt fyrir að vera hlutlausir í stríðinu. Þjóðverjar tóku yfir Belgíu og Holland á sama tíma þessar árásir voru upphafið af öðrum árásum í Vestur Evrópu.  Belgar vildu alls ekki vera í bandalagi með öðrum löndum en eftir því sem leið á stríðið var Belgum ljóst að þeir þurftu á hjálp að halda og skrifuðu undir samning við Frakka. Eins og fram kom áðan þá varði innrásin aðeins í 18 daga því eftir þessa 18 daga hafði Þýskaland hernumið alla Belgíu. Belgíska ríkistjórnin og konungurinn flúðu fyrst til Frakklands en eftir fall Frakklands flúðu þau til London, Bretlandi.

#### Luftwaffe árásir ( árásir þýska flughersins)

10. maí gerðu Þjóðverjar miklar loftárásir á Belga. Um kvöldið 9 maí hefði belgíski sendráðsritarinn gefði í skyn að næsta dag ætluðu Þjóðverjar að gera árás og þetta var staðfest þegar það mældust miklar hreyfingar við landmæri Þýskalands. Í kringum 1:30 var sett fram formleg viðvörun um áfrom Þjóðverja og Dyle áætlunin var sett af stað. Fyrsta verk Luftwaffe var að útrýma belgískum loftsliðsauka. Þegar liðið var á nóttina byrjuðu þeir að sprengja upp flugvelli og samskipta miðstöðvar. Loftárásirnar á Belga ullu miklum skaða. Þó eyðilögðust aðeins 112 flugvélar Belga en 432 flugvélar Þjóðverja eyðilögðust.

#### Þjóðverjar í sókn

Her Belgíu var illa undirbúinn fyrir stríð því þeir vildu ekki lýta út fyrir að vera þjóð sem ætlaði að blanda sér inn í stríðið, þó þeir hafi vitað allan tíman að vegna staðsetningar sinnar væri stríð líklega óhjákvæmilegt. Þrátt fyrir ástand hersins börðust þeir við Þjóðverja í 18 daga áður en þeir gáfust upp. Innrás Þjóðverja varð til að skelfing greip um íbúa Belgíu og margir flúðu landið, áætlað er að 2 milljónir manna hafi flúið heimili sín. Eftir að hafa unnið Eban Emael réðust Þjóðverjar á K-W línuna. Eftir að hafa unnið orrustuna um Seden í Norður Frakklandi neyddust belgískir hermenn að yfir gefa varnir í K-W línunni. Síðan 17. og 18. maí falla bæði Brussel og Antwerp í hendur Þjóðverja. 23. maí er her Þjóðverja komin yfir Schedel ánna og því búnir að ná ¾ af landinu. Degi seinna eru þeir búnir að ná Gent og lítið sem Belgar geta gert núna til að stöðva þá.

#### Uppgjöf Belga

Í Belgíu ríkir konungur og á þessum tíma var King Lepolad III við völd. Aðgerðir hans í seinni heimsstyrjöldinni voru mjög umdeildar. 28 maí þá gafst Lepolad upp á öllum þessum látum og framseldi belgíska herinn til þýska hersins. Með þessu var Belgía komin undir völd Þýskalands. Kongurinn tók þessa ákvörðun án þess að hafa samráð við ríkisstjórnina né Bandamenn.

## Heimildir

Battle of Belgium. Sótt 10. maí af http://totallyhistory.com/battle-of-belgium/

Battle of Belgium. (2016, 9. maí). Wikipedia, Frjálsa alfræðiritið. Sótt 10 maí af https://en.wikipedia.org/wiki/Battle\_of\_Belgium

Battle of France. (2016, 13 maí). Wikipedia, Frjálsa alfræðiritið. Sótt 4. maí af https://en.wikipedia.org/wiki/Battle\_of\_France

Battle of the Netherlands. (2016, 10. maí). Wikipedia, Frjálsa alfræðiritið. Sótt 2. maí af https://en.wikipedia.org/wiki/Battle\_of\_the\_Netherlands

German invasion of Luxembourg. (2016, 1. maí). Wikipedia, Frjálsa alfræðiritið. Sótt 7. maí af  https://en.wikipedia.org/wiki/German\_invasion\_of\_Luxembourg

German occupation of Luxembourg in world war ||. Sótt 5 maí af http://totallyhistory.com/german-occupation-of-luxembourg-in-world-war-ii/

Invasion of France and the Low Countries. Sótt 10. maí 2016 af http://ww2db.com/battle\_spec.php?battle\_id=32

Ketil Knutsen, Sigrid Moen, Synnøve Veinaan Hellerud. (2007). Styrjaldir og Kreppa - saga 20. aldar I. (1. útgáfa). Kópavogur: Námsgagnastofnun.

Skúli Sæland. (2005, 9. maí). Hvað getið þið sagt mér innrásina í Normandí? Vísindavefurinn. Sótt 10. maí af http://visindavefur.is/svar.php?id=4989

Timeline of the German Invasion of France and the Low Countries. (2016, 6. apríl). Sótt 8. maí af http://www.secondworldwarhistory.com/invasion-of-france.asp

Höfundar: Gerður 10.RE, Halldóra 10.RE og Inga Huld 10.ÞJ