Câu chuyện thành ngữ chữ Hán phần 1

## Tửu trì nhục lâm

Ân Thụ vương thời Thương sống một cuộc sống hoang dâm vô đạo.Hăn không chỉ vơ vét tiền tài lương thực của dân,còn tụ tập các trân bảo đồ chơi khăp nơi,tô điểm cung thất bản thân.Vì để hưởng lạc,Trụ vương tại biệt quán ở Sa Khâu,lấy rượu làm ao(đổ rượu thành sông),treo thịt làm rừng(treo thịt lên giống như cây thụ),để nam nữ trần thân lõa thể để chơi đùa đuổi bắt,tầm hoan hương lạc ngày ngày đêm đêm,tửu trì nhục lâm chính là do lấy đổ rượu thành sông và treo thịt lên giống như cây thụ giản hóa mà thành

### (\*)Chú giải

Trụ Vương: vị vua cuối cùng đời nhà Thương.

## Đồng tâm đồng đức

Thương Trụ Vương sủng tín Đắc Ký,suốt ngày sinh hoạt tại Tửu trì nhục lâm,ai dám phản đối hắn,thì sẽ bị hình phạt bào cắt.Dân chúng bị buộc đến sống không nổi nữa.Chu Võ Vương quyết định thảo phạt hắn.Tại Minh Tân tụ họp các lộ chư hầu,cử hành đại hội thệ sư.Võ vương nói:"Các tướng sĩ,xin nghe tôi nói!Người thiện làm việc thiên,chỉ sợ không đủ thời gian,kẻ ác làm chuyện ác,cũng sợ không đủ thời gian.Hiên nay Trụ vương hoang dâm vô đạo,xem đại thần như kẻ cướp,xem bạn bè như kẻ thù.Nói bản thân đại diện trời,tội ác đa đoan không sợ chi cả.Dân chúng chỉ có thể cầu trời cao để bản thân xa cách hắn.Lúc trước vua Kiệt nhà Hạ rất mạnh,nhưng đến cuối cùng cũng bị đánh bại,trời cao liền phái Thành Thang đến khiến hắn mất nước.Hôm nay bọn họ tuy hơn vạn người,nhưng ly tâm ly đức,chúng ta tuy chỉ có 10 người,nhưng đồng tâm đồng đức,ông trời nhất định sẽ thấy tâm nguyện của bách tính,nhất định dẽ nghe thấy nguyện vọng của bách tính.Để cho chúng ta vì bách tính thảo phạt hắn,để cho chúng ta phát dương quang đại sự nghiệp của Thành Thang,

Quân đội Vũ vương thế như chẻ tre,ở Mục Dã đánh bại quân đội nhà Thương,Trụ vương nhà Thương tự sát,nhà Thương diệt vong

### (\*)Chú giải

Trụ Vương: xem chú thích đầu ở chương 1

Chu Vũ Vương: tên thật Cơ Phát, vị vua sáng lập triều đại nhà Chu. Cơ Phát là con thứ hai của Tây bá hầu Cơ Xương,một chư hầu cuối thời Thương

vua Kiệt: tên Lý Quý, vị vua cuối cùng nhà Hạ, được coi như tổ tiên của bạo chúa

## Đồng công dị khúc

Thời nhà Đường có một nhà tản văn xuất chúng là Hàn Dũ.Từng nhậm Quốc tử giám Bác sĩ. Ông ta học thức uyên bác, giảng khởi khóa lai bàng chinh bác dẫn, kiêm thông bách gia, xuất khẩu thành chương, diệu ngữ liên châu, thâm thụ đại học sinh môn đích hoan nghênh. Hữu nhất thứ, tha tả liễu nhất thiên đề vi 《 tiến học giải 》 đích văn chương, lai phát tiết tự kỷ tài học cực cao khước tao đáo biếm xích đích phẫn cảm tình tự. Nhất thiên tảo thượng, Hàn Dũ giáo đạo đại học sinh môn thuyết:

-Nghiệp học tinh thông ở chỗ chuyên cần, nông cạn do qua loa hời hợt, đức hạnh trọn vẹn nhờ suy nghĩ sâu xa, đức hạnh bị huỷ hoại do cẩu thả tuỳ tiện. Nay gặp buổi thánh quân hiền thần tương ngộ, pháp chế kiện toàn, chú trọng thực thi, loại bỏ, diệt trừ bọn hung ác gian tà, cất nhắc, đề cao người thiện lương anh tuấn. Ngay đến những kẻ chỉ có một chút sở trường cũng được thu dùng thì người nổi danh tài nghệ không lý nào lại không được bổ dụng. Lựa chọn kĩ càng, dưỡng bồi ắt sáng. Đại khái cũng có kẻ do may mắn mà được tuyển chọn, nhưng ai bảo người tài mà không được cất nhắc? Các trò nên lo lắng nghiệp học không thể tinh thông đừng lo các quan không xét tỏ, nên lo lắng đức hạnh không trọn vẹn, đừng lo các quan không có sự công bằng?

Thuyết đáo giá lí, đại học sinh môn hống đường đại tiếu khởi lai, hữu nhân trạm xuất lai vấn đạo: “Tiên sinh tại phiến nhân! Đệ tử cân tiên sinh học liễu kỉ niên, thâm tri tiên sinh chung niên khổ học bất quyện, đối đãi học nghiệp khả xưng đắc thượng thị phi thường cần phấn. Tiên sinh mai đầu vu nho gia điển tịch chi trung, ngoạn vị tha đích tinh hoa, nhiên hậu tả thành văn chương, trụ xử nội sung mãn liễu tự kỷ đích trứ tác. Thượng thủ pháp học tập vu ngu thuấn, hạ vũ thời đại đích trứ thuật, 《 thượng thư 》, 《 thi kinh 》, hạ cập 《 trang tử 》, 《 sử ký 》 dĩ cập tây hán dương hùng hòa tư mã tương như đích trứ tác, tha môn các hữu đặc sắc, đô thị hảo văn chương, tựu tượng nhạc khúc tuy bất đồng, đô đồng dạng mỹ diệu động thính. Tiên sinh đích văn chương nội dung phong phú, ngữ cú sái thoát sướng đạt. Tiên sinh đích vi nhân hành sự, dã tảo tị do thâm tư viễn lự nhi hoạch đắc thành tựu, đãn vi thập ma tự kỷ thường thường lộng đắc tiến thối lưỡng nan ni?”

唐代杰出的散文家韩愈。曾经担任过国子监博士。他学识渊博，讲起课来旁征博引，兼通百家，出口成章，妙语连珠，深受大学生们的欢迎。有一次，他写了一篇题为《进学解》的文章，来发泄自己才学极高却遭到贬斥的愤感情绪。一天早上，韩愈教导大学生们说：“学业由勤奋而精进，由嬉游而荒废;为人行事由深思远虑而获得成就，由因循、随便而道致毁败。如今圣上和群臣融洽相处，公正无私，有才能的人都得到了任用，谁说才多反而不被举用?”说到这里，大学生们哄堂大笑起来，有人站出来问道：“先生在骗人!弟子跟先生学了几年，深知先生终年苦学不倦，对待学业可称得上是非常勤奋。先生埋头于儒家典籍之中，玩味它的精华，然后写成文章，住处内充满了自己的著作。上取法学习于虞舜、夏禹时代的著述，《尚书》、《诗经》，下及《庄子》、《史记》以及西汉扬雄和司马相如的著作，它们各有特色，都是好文章，就像乐曲虽不同，都同样美妙动听。先生的文章内容丰富，语句洒脱畅达。先生的为人行事，也早巳由深思远虑而获得成就，但为什么自己常常弄得进退两难呢?”

## Yêu ai yêu cả đường đi lối về

商朝末年，纣王穷奢极欲，残暴无道，西方诸侯国的首领姬昌决心推翻商朝统治，积极练兵备战，准备东进，可惜他没有实现愿望就逝世了。姬昌死后，他儿子姬发继位称王，世称周武王。周武王在军师姜尚（太公）及弟弟姬曰（周公）、姬奭（召公）的辅佐下，联合诸侯，出兵讨伐纣王。双方在牧野交兵。这时纣王已经失尽人心，军队纷纷倒戈，终于大败。商朝都城朝歌很快被周军攻克。纣王自焚，商朝灭亡。

　　纣王死后，武王心中并不安宁，感到天下还没有安定。他召见姜太公，问道：“进了殷都，对旧王朝的士众应该怎么处置呢？”

　　“我听说过这样的话：如果喜爱那个人，就连同他屋上的乌鸦也喜爱；如果不喜欢那个人，就连带厌恶他家的墙壁篱笆。这意思很明白：杀尽全部敌对分子，一个也不留下。大王你看怎么样？”太公说。

　　武王认为不能这样。这时召公上前说：“我听说过：有罪的，要杀；无罪的，让他们活。应当把有罪的人都杀死，不让他们留下残余力量。大王你看怎么样？”武王认为也不行。

　　这时周公上前说道：“我看应当让各人都回到自己的家里，各自耕种自己的田地。君王不偏爱自己旧时朋友和亲属，用仁政来感化普天下的人。”

　　武王听了非常高兴，心中豁然开朗，觉得天下可以从此安定了。

　　后来，武王就照周公说的办，天下果然很快安定下来，民心归附，西周也更强大了。

## Không vào hang cọp,sao bắt được cọp

东汉时候，班超跟随奉车都尉（官名）窦固和匈奴打仗，立有功劳。后被派出使西域（今新疆全省，甘肃边，和葱岭以西中亚一部份地区）。他首先到郑善国。国王早知班超为人，对他十分敬重，但隔一个时期，忽然变得怠慢起来。班超召集同来约三十六人说：“郑善国最近对我们很冷淡，一定是北方匈奴也派有人来笼络他，使他躇踌不知顺从那一边。聪明人要在事情还没有萌芽的时候就发现它，何况现在事情已经很明显了。” 经过打听，果然是这样。于是班超又约同所有的人：“我们现在处境很危险，匈奴使者才来几天，郑善国王就对我们这么冷淡，如果再过一些时候。郑善国王可能会把我们绑起来送给匈奴。你们说，这该怎么办？”当时大家坚决地表示愿听他的主张。他使继续道：“不入虎穴，不得虎子。现在唯一的办法，就是在今天夜里用火攻击匈奴来使，迅速把他们杀了。只有这样，郑善国王才会诚心归顺汉朝。” 这天夜里，班超就和他同去的三十六个同伴，冲入匈奴人住所，奋力死战，用少数人力战胜了多数的匈奴人，达到了预期目的。 以后的人就根据这个故事，引伸成“不入虎穴，不得虎子”这句话，用来说明人们做事，如果不下决心，不身历险境，不经过艰苦的努力，是不能达到目的的。例如有几位科学家为欲研究利用冰川化水灌溉农田的可能性，准备到冰山实地考察和实验。这是一件危险而艰辛的工作，但他们认为不实地去考察研究，便不能得到真实结果。这种情况，便可说是：“不入虎穴，不得虎子”。

## Đây một đằng,kia một nẻo

战国时期，燕王哙把政权交给宰相子之，从而发生内乱，齐国趁机出兵燕国抢占土地。孟子极力主张出兵，要燕王给齐王称臣，从而推行仁政。但齐王却只看见燕国的土地与财富。孟子的学生充虞十分不满。孟子感慨地说：“彼一时，此一时也

## Ôm cây đợi thỏ

从前有个农夫正在田里翻土。突然，他看见有一只野兔从旁边的草丛里慌慌张张地窜出来，一头撞在田边的树墩子上，便倒在那儿一动也不动了。农民走过去一看：兔子死了。因为它奔跑的速度太快，把脖子都撞折了。农民高兴极了，他一点力气没花，就白捡了一只又肥又大的野兔。他心想；要是天天都能捡到野兔，日子就好过了。从此，他再也不肯出力气种地了。每天，他把锄头放在身边，就躺在树墩子跟前，等待着第二只、第三只野兔自己撞到这树墩子上来。世上哪有那么多便宜事啊。农民当然没有再捡到撞死的野兔，而他的田地却荒芜了。

## Binh bất yếm trá

公元前633年，楚国攻打宋国，宋国向晋国求救。第二年春天，晋文公派兵攻占了楚的盟国曹国和卫国，要他们与楚国绝交，才让他们复国。楚国被激怒了，撤掉对宋国的包围，来和晋国交战。两军在城濮（今山东鄄城西南）对阵。

晋文公重耳做公子时，受后母迫害，逃到楚国，受到楚成王的款待。楚成王问重耳以后如何报答，重耳说：“美女、绸缎等等，您都有了，我能给您什么呢？假如托您的福我能回国执政，万一遇到两国发生战争，我就撤退三舍（舍为十里）。如果楚国还不能谅解，双方再交手。”

为了实现当年的诺言，晋文公下令撤退九十里。楚国大将子玉率领楚军紧逼不舍。

当时，楚国联合了陈、蔡等国，兵力强；晋国联合了齐、宋等国，兵力弱。应该怎样作战呢？晋文公的舅舅子犯说：“我听到过这样的说法：对于注意礼仪的君子，应当多讲忠诚和信用，取得对方信任，在你死我活的战阵之间，不妨多用欺诈的手段迷惑对方。你可以采取欺骗敌军的办法。”

晋文公听从了子犯的策略，首先击溃由陈、蔡军队组成的楚军右翼，然后主力假装撤退，引诱楚军左翼追赶，再以伏兵夹击。楚军左翼大败，中军也被迫撤退。

## Có công mài sắt,có ngày nên kim

李白小的时候很聪明，贪玩、不好学。一天，他趁人没注意，丢下书本，溜出去玩。他四处闲逛，走啊走啊，不知不觉，来到一条小溪边，有位白发苍苍的老婆婆正在溪边吃力的磨着铁杵

李白觉的很奇怪，上前问到：“老婆婆您在干什么？”老婆婆说：“我要把铁杵磨成绣花针。”李白吃了一惊问：“这个铁杵几年才能磨完？”老婆婆说“只要功夫深，铁杵就能磨成绣花针。”李白听了从此刻苦学习、仔细观察，成了中国一位大诗人。

## Học đi đôi với hành

春秋时期，孔子在教学上有丰富的经验，常常与学生们一道研讨问题，给学生解决各种疑难问题，他鼓励学生培养很好的品德，深入钻研，提出“学而时习之，温故而知新”，学生赞扬孔子教学的耐心，孔子谦逊地说：“学而不厌，诲人不倦。”

## Ngồi núi xem hổ đấu

战国时期，韩国和魏国打了一年多还不分胜负，秦惠王想出兵干涉，楚国使者陈轸给秦惠王讲卞庄子利用两虎相争必有一伤的道理，得到它们两败俱伤时一举打死两只老虎，劝秦惠王采取坐山观虎斗的计策，等待时机再消灭这两国

## Lấy tráp bỏ ngọc

一个楚国人，他有一颗漂亮的珍珠，他想把这颗珍珠卖出去。为了卖个好价钱，他打算将珍珠好好包装一下，他觉得有了高贵的包装，那么珍珠的“身份”就自然会高起来。

这个楚国人请来手艺高超的匠人，为珍珠做了一个精致美观的盒子(即椟)。然后，楚人将珍珠小心地放进盒子里，拿到市场上去卖。

到市场上不久，很多人都围上来欣赏楚人的盒子。一个郑国人将盒子拿在手里看了半天，爱不释手，终于出高价将楚人的盒子买了下来。郑人交过钱后，便拿着盒子往回走。可是没走几步他又回来了。郑人将打开的盒子里的珍珠取出来交给楚人说：“先生，您将一颗珍珠忘放在盒子里了，我特意回来还珠子的。”于是郑人将珍珠交给了楚人，然后低着头一边欣赏着木盒子，一边往回走去。

楚人原本以为别人会欣赏他的珍珠，可是没想到精美的外包装超过了包装盒内的价值，令楚人哭笑不得。

## Yêu hạc mất chúng

　公元前668年，卫惠公的儿子姬赤成为卫懿公后，不思富国强兵之道，整天喜欢养鹤，甚至荒唐到给鹤封官位，享官禄，百姓怨声载道。北方狄国借机出兵攻打卫国，卫国士兵根本不抵抗就逃散，卫懿公被狄兵所杀。

## Bách phát bách trúng

战国时代，楚国有一个对射箭很精明的人，叫做养由基。

养由基小就精通射箭，能够在一百步远的距离，命中那些只有三、四公分宽度的柳叶，同时，只要旁人指明想射中哪一片柳叶，他都能够很快的把箭射出，而且没有射不中的。因此，人人都夸赞他的箭法，有的人说“百步穿杨”，也有的人说“百发百中”，都是用来形容他射箭的绝技。它的意思是在称赞别人做事要有绝对的把握，有时分析事情，对将来的发展也一如所料。

虽然现代的人们，已经很少人再对射箭会发生兴趣，但是“百发百中”这句成语，可以用在不只是箭术一件事情上，很多事情都可以引用。

例如，喜欢玩手枪的人，他的射击技术很高明，他拔出手枪，并不需要花时间瞄准，就可以在射程的距离内准确的命中目标，这样，我们就可以说这个人的射击术“百发百中”。

又譬如说某人对事物的发展，因为观察很仔细，并且了解它的规律，推断很正确，我们这个时候，也可以说他是“百发百中”。

## Da ngựa bọc thây

马援是东汉名将。他年轻时当官。有一次，他放走了一个囚犯。他自己逃到甘肃一个僻远的乡村。

汉光武帝时，他奔赴沙场抵御外族侵略。他抗匈奴伐交趾，屡建战功。光武帝封他为伏波将军。

不久，威武将军刘尚在贵州阵亡。消息传来，光武帝十分担忧那里的战局。马援年过花甲，却自愿请求出征。他说：好男儿为国远征，以马革裹尸还葬！他出兵贵州，勇挫敌兵，后来不幸病死在战场。