I wojna pargandyjsko-czangrajska

## Geneza

Na początku 2 połowy XII wieku Cesarstwo nadal musiało się zmagać z problemami wewnętrznymi (rebelie republikanów i Jenbarczyków) i zewnętrznymi (walki z plemionami barbarzyńskimi z zachodu) niemal na wszystkich frontach. Państwo było coraz bardziej niewydolne pod względem organizacyjnym i militarnym. W tym samym czasie rozwijało się nowe zagrożenie z północy: Czangrajowie. Te plemię koczowników podbiło większość państw położonych na obszarze Północnych Stepów. Zwycięskie podboje chagana niejednokrotnie pełne okrucieństw pozwoliły mu na zyskanie prestiżu Kolejnym celem Chaganatu miała być pargandyjska pełna żyznej ziemi Korgidania. Wykorzystując osłabienie Cesarstwa ordy czangrajskie wkroczyły i rozpoczęły bezkarne łupienie zachodniej części pargandyjskiej prowincji docierając aż do Amelaosu tym samym nieformalnie rozpoczynając wojnę.

## Przebieg

Początkowo cesarze ignorowali wydarzenia dziejące się na Północnych Stepach, jednak wraz z rozgromieniem ich tamtejszych sojuszników Ramptungów stało się jasne, że północno-zachodnie rubieże Pargandii staną się zagrożone w niedalekiej przyszłości.

Wraz z najazdami koczowników pogrążone w walkach wewnętrznych cesarstwo z trudem zbierało wojsko, które miało przeciwstawić się łupieżczym wyprawom na zachodnią Korgidanię. Na początku 1160 roku rozpoczęła się koncentracja cesarskich sił niedaleko miasta Canterland. Pargandyjską ekspedycją dowodził dynat Batran Fraskidas. Armia arystokraty pod koniec stycznia dotarła do Amelaosu, by później na początku lutego spotkać się z wrogą awangardą koczowników pod Ugtred, gdzie doszło do bitwy. Informacje dotyczące sił obu armii oraz przebiegu bitwy są nieznane. Jednak wiadomo, że starcie zakończyło się klęską sił cesarskich. Fraskidas nie poddawał się i dalej próbował walczyć z najeźdźcą, by później zostać ostatecznie rozgromionym w bitwie pod Nimpalą. Obie porażki przyniosły Czangrajom wolną drogę do Amelaosu. Jednak postanowili przeczekać na swoich pozycjach w zajętych po bitwach miastach Hadalgo i Makedane.

Jednak Cesarstwo nie mając już sił w rejonie nie mogło dłużej opierać się koczownikom w polu. W 1162 roku chagan Palsha Amet na czele z armią liczącą 60 tysięcy wojowników obległ Amelaos broniony przez garnizon złożony z 7 tysięcy regularnego wojska i 12 tysięcy ochotników i uzbrojonych mieszczan. Po miesiącu bohaterskiej obrony trzecie pod względem wielkości miasto Pargandii zostało zdobyte i złupione. Doszło do rzezi 50 tysięcy mężczyzn, kobiet, starców i dzieci. Duża część pargandyjskiej ludności została sprzedana w niewolę w głąb Północnych Stepów. Część wojsk chagańskiego czambułu napadła i próbowała zdobyć Danafat. Jednak bez powodzenia.

Wieść o upadku miasta wstrząsnęła stolicą i mieszkańcami Pargandii. Z wielkim trudem zebrana z chłopów, mieszczan, ochotników i pospolitego ruszenia wyprawa odwetowa miała na celu odzyskanie Amelaosu. Jednak dzięki zwiadowcom chagan wiedział wcześniej o nadchodzącej cesarskiej wyprawie. Wobec tego postanowił zaskoczyć cesarską awangardę przekraczając wraz z wojskiem rzekę Bineję. W tym samym czasie armia cesarska omijając jezioro Aks natknęła się na chagańską hordę Czangrajów i została całkowicie zniszczona w krwawym starciu w 1163 roku. Agresorzy stosowali taktykę mającą na celu osiągnięcie efektu psychozy strachu mieszkańców przed nimi, polegająca na okrutnym mordowaniu ludności cywilnej opierającej się nim. Siły chaganatu po bitwie obległy Canterland, który upadł w wyniku poddania się załogi broniącej miasto. W następnym roku rozpoczęli oblężenie nadmorskiego Merestonu, który oparł się agresorom. Koczownicy nie napotykając żadnego oporu dotarli nawet do Środkowej Korgidanii zdobywając i łupiąc wiele miejscowości. Wraz z klęskami zaczęła rosnąć wielka obawa kolejnej nagłej inwazji tym razem na Środkową Korgidanię i Surgolię. Cesarz postanowił pertraktować z chaganem. Ostatecznie w następnym roku po ostatnich mniejszych starciach w tej wojnie zawarto pokój w Narbago.

## Skutki

Podpisany w 1164 roku traktat pokojowy w Narbago z Chaganatem Czangrajskim potwierdził klęskę Cesarstwa Pargandyjskiego. Postanowienia:

* Zachodnia Korgidania wraz z Amelaosem została włączona do Chaganatu
* Chagan obiecuję powstrzymać najazdy band koczowniczych na obszary Pargandii
* Cesarstwo płaci kontrybucję w wysokości 200 tysięcy solidów

Pierwsza wojna z Chaganatem obnażyła słabość dawnych wojsk cesarskich wobec zdyscyplinowanych i walecznych oddziałów koczowników. Po raz pierwszy legiony Pargandii brutalnie zetknęły się z taktyką konnych łuczników ze Stepów i użyciem przez agresora broni czarnoprochowej w postaci bomb. Po wojnie zaczęła się dezintegracja Cesarstwa, a wobec braku wojsk na niektórych ugronach i prowincjach Cesarstwo traciło władzę, zwłaszcza w Tanavanie i zachodniej Surgolii. Dynaci z Sonergatu nie pozwalający na wszelkie reformy nawet militarne dalej osłabiali kraj swoją samowolą. Chaganat wyszedł z wojny wzmocniony jednocześnie planując dalsze wielkie wypady na obszary Cesarstwa, będącego odtąd wielkim kolosem o glinianych nogach. Dalsze wojny miały w przyszłości dotkliwie zwiększyć antagonizm między państwami w postaci wielkich klęsk wojsk cesarskich, które miały nastąpić w niedalekiej przyszłości oraz nadal osłabiać Pargandyjczyków. Z drugiej strony siły cesarskie zaczęły się bardziej interesować bronią czarnoprochową, korzystając z usług rusznikarzy i puszkarzy, którzy zaczęli tworzyć pierwszą (choć prymitywną) ręczną broń palną i armaty burzące mury.