Chú thích 1 Ga Thư 1 của Thánh Gioan

THƯ THỨ NHẤT ÔNG THÁNH JUÔNG TÔNG ĐỒ

## TÓM LẠI ĐOẠN I CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-4: Đức Chúa Jêsu là Đấng hằng sống vô cùng đã ra đời làm người để ta được hợp làm một cùng Đức Chúa Lời và được vui mừng.

5-10: Cho được hợp làm một cùng Đức Chúa Lời phải theo sự sáng, chẳng có ai vô tội; máu thánh Đức Chúa Jêsu làm cho ta sạch khỏi tội.

1. Nghĩa là, Lời sự sống là Ngôi Hai, là Con Đức Chúa Lời, gọi là “Lời”, vì bởi trí khôn Đức Chúa Cha mà sinh ra. Lời hằng sống ra đời làm người giảng dạy, làm phép lạ, chịu nạn chịu chết chuộc tội thiên hạ. Vậy ông thánh Juông là đầy tớ Đức Chúa Jêsu, ở với Đức Chúa Jêsu ba năm thì làm chứng về Người cứ mọi sự mình đã xem thấy và đã nghe thấy tỏ tường.

2. JOAN. I, 1-14. Đức Chúa Jêsu là Con Đức Chúa Lời, từ trước vô cùng bởi Đức Chúa Cha mà sinh ra. Người là mạch cội rễ sự sống, sinh ra ta cho có và chuộc lấy ta cho được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời và được hằng sống đời đời.

3. Nghĩa là ta rao giảng cho anh em biết Đức Chúa Jêsu và cũng tin Người như ta mà được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời. Ông thánh Juông viết thư này như đã chép Evan, là có ý cho thiên hạ được biết đàng cầu phúc thật mà được rỗi.

5. Sự sáng vốn chỉ về sự thánh và sự tối tăm thì chỉ về sự tội. Câu này nghĩa là, mọi sự trong Đạo qui về sự này, là Đức Chúa Lời là Đấng thánh và kẻ muốn làm tôi Người cũng phrai nên thánh. MATTH. V, 48; ROM. XIII, 12; I THESS. V, 5; I PETR. I, 15.

6. Nghĩa là ai phô mình là kẻ được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời, song nó còn đi đàng tội lỗi thì nó lừa dối mình mà thôi.

7. Nếu ta đi đàng nhân đức lọn lành thì được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời, lại được thông công với nhau mà làm con cái Đức Chúa Lời, vì được nhờ ơn Đức Chúa Jêsu chuộc tội. HEB. IX, 14.

8. Đức Chúa Jêsu chuộc tội cho mọi người, chẳng trừ ai sốt; mà nếu ai phô mình là kẻ vô tội thì lừa dối mình mà chớ. PROV. XX, 9.

9. Phải xưng tôi lỗi mình với các đấng đã được quyền giải tội Đức Chúa Jêsu ban cho. JOAN. XX, 23. Đức Chúa Jêsu đã lập phép giải tội, cho nên cứ sự thường ai muốn sạch khỏi tội thì phải chịu phép giải tội, mới được khỏi.

10. Trong Kinh thánh vốn dạy rằng: mọi người là kẻ có tội, chẳng ai không. Cho nên nếu có ai dám phô mình là kẻ vô tội thì chẳng những là lừa dối mình, mà lại nói phạm đến Đức Chúa Lời không thật thà trong lời Kinh thánh.

## TÓM LẠI ĐOẠN II CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-6: Đức Chúa Jêsu đã đấng mình làm của lễ đền vì tội mọi người; ai muốn hợp với Người phải bắt chước Người.

7-17: Kẻ nào ghen ghét anh em ở trong sự tối tăm. Ai yêu chuộng thế gian chẳng kính mến Đức Chúa Lời. Mọi sự trong thế gian điều là tính xác thịt, tính tham lam và tính kiêu ngạo.

18-29. Đã có nhiều kẻ thù nghịch rấy lên đối địch cùng Chúa Kirixitô. Bổn đạo đã được ơn xức dầu bởi Chúa Thánh Thần dạy dỗ mọi sự; hãy vững trong ơn ấy.

1. Lẽ thì ta không phạm tội bao giờ; song nếu có ai ngã phạm tội thì chớ sờn lòng, một hãy cậy trông Đức Chúa Jêsu là luống công chính hằng bầu cử cho ta trước mặt Đức Chúa Cha. HEBR. IX.

2. Đức Chúa Jêsu là Đức Chúa Cha lập công chuộc tội cho cả và thiên hạ.

3-4. Ai xưng mình là kẻ tin Đạo song không giữ Đạo, chớ thì được ích gì ru? Kẻ ấy dối trá mình mà thôi.

5. kẻ nào giữ các điều răn thì sinh ra hoa lái thiêng liêng, hóa ra hợp làm một cùng Đức Chúa Jêsu, như ngành hợp với cây vậy. JOAN. XV.

6. “Người” là Đức Chúa Jêsu.

7-8. Đây nói về sự thương yêu người ta như anh em vậy. Điều răn này phần thì là cũ vì trong Sấm truyền cũ cũng truyền như vậy. Song thật loài người ta không vâng giữ là bao nhiêu. Cho nên khi Đức Chúa Jêsu truyền phải thương yêu kẻ khác cũng như Người đã thương yêu ta vậy, thì gọi điều ấy là điều răn mới. Sự thương yêu kẻ khác như anh em vậy, ấy là điều răn riêng Đạo tin lành. Đâu không tin phục Đức Chúa Jêsu thì chẳng có sự thương yêu nhau như làm vậy. Cho nên xưa kẻ ngoại không khen kẻ có đạo có lòng thương yêu nhau là dường nào!

9. Kẻ không thương yêu người ta cũng có lòng kính mến Đức Chúa Lời, cho nên giữ mình sạch tội, chẳng vấp ngã phạm tội và chẳng làm cho kẻ khác vấp phạm.

12. Ông thánh Juông vốn có lòng thương yêu con chiên bổn đạo cách riêng, mà khi người viết thư này thì người đã già cả, cho nên gọi con chiên là con cái bé mọn. – Bổn đạo được sạch khỏi tội bởi nhờ ơn Đức Chúa Jêsu chuộc tội.

13-14. “Các con cái bé mọn” chỉ chung hết các bổn đạo, là kẻ phân ra làm ba bậc: kẻ già, kẻ đang thì và con trẻ. Kẻ già lẽ thì đã tấn tới trong sự Đạo; song kẻ đang thì cũng được sức mạnh mà thắng trận ma quỉ.

15. Phải kính mến Đức Chúa Lời trên hết mọi sự và dùng những sự thế gian cho được đẹp lòng Chúa. Song nếu có ai yêu chuộng thế gian, để lòng dính bén thế gian thì chẳng còn đẹp lòng Đức Chúa Lời, vì chẳng làm tôi hai Chúa được.

16. Tính tham lam, tính xác thịt, tính kiêu ngạo, ấy là mạch cội rễ các tính mê nết xấu và các tội lỗi.

17. Kẻ dính bén thế gian thì chóng qua cũng như thế gian, nghĩa là không được hưởng những sự vui thế gian lâu dài. Còn kẻ hợp làm một cùng Đức Chúa Lời thì được bền đỗ vô cùng, vì nương tựa Đức Chúa Lời.

18. Nghĩa là, này là kì sau hết, kể từ Đức Chúa Jêsu ra đời cho đến ngày tận thế. Các tướng rối đạo và đại tướng khác như vua quan độc dữ, ấy là kẻ tiền hô đại tướng goi là Antichristus sẽ dấy lên khi gần đến tận thế. HEB. X, 37; I THESS. IV, 15; II. THESS. II.

19. Các kẻ rối đạo ấy bởi Hội thánh mà ra, song chẳng tận tâm, hóa ra không được vững vàng cho đến cùng.

20-21. Nghĩa là anh em đã được ơn Chúa Thánh Thần mà anh em biết đủ các lẽ đạ, cho nên chẳng e sợ mắc lừa kẻ rối đạo. Ta chẳng có ý dạy dỗ anh em, một có ý nhắc qua cho anh em ý tứ giữ mình mà thôi. Anh em đã biết tỏ, hễ là điều bất hợp với phép Đạo thì phải kể là giả dối.

22-23. Các kẻ rối đạo ấy chối rằng, Đức Chúa Jêsu chẳng phải là Chúa Kirixitô, là Đấng cứu Thế; cho nên nó là kẻ đối địch Chúa Kirixitô và cũng chối Đức Chúa Lời ba Ngôi. Ba Ngôi điều gồm lại với nhau, mà ai chối một ngôi thì cũng chối hai ngôi khác; bằng ai nhận một ngôi thì cũng nhận hai ngôi khác nữa. Như thí dụ, ai chối Ngôi hai là Con thì cũng chối Ngôi nhất là Cha mà hóa ra cũng chối Chúa Thánh Thần; nhược bằng ai tin Đức Chúa Con thì cũng tin Đức Chúa Cha; lại cũng tin Chúa Thánh Thần bởi Cha và Con mà ra.

24-25. Phần anh em chớ tin theo các kẻ rối đạo; một hãy tin như đã nghe giảng dạy từ đầu trước hết, là tin Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con, thì sẽ được sống đời đời. JOAN. VI, 40; XV, 4.

26. S. August “Nemo vos seducat ad mortem...Quid potest mundus promittere?...Sed minatur mihi potens hôm ut aliquid mali faciam. Quid minatur? Carceres, catenas, ignes...numquid ignem aeternum? Exhorresce quod minatur Omnipotens, ama quod pollicetur Omnipotens.”

27. Sự tin Đạo nên bởi hai sự này mà ra mới khỏi lầm lạc và được ích. Một là phải tin theo lời giảng dạy: Fides ex auditu. Hai là phải có đức tin, là nhân đức quá tính tự nhiên phú vào linh hồn. Như lời ông thánh Augustino suy rằng: “Unctio Ejus docet vos de omnibus. Quid ergo nos facimus, fratres, quia docemus vos? Si unctio Ejus docet vos de omnibus, quasi nos sine causa laboramus...sed modo mihi facio quaestionem et illi ipsi Apostolo facio...tu dixisti quia unctio Ipsius docet vos de omnibus. Ut quid talem epistolam fecisti? Quid illis tu docebas? Jam hic videte magnum sacramentum, fratres; sonus verborum nostrorum aures percutit, magister intus est...Si non sit intus qui doceat, inanis fit strepitus noster...Cathedram in coelo habet qui corda docet...Interior ergo magister est qui docet, Christus docet, inspiratio Ipsius docet. Ubi Illius dram in coelo habet qui corda docet...Interior ergo magister est qui docet, Christus docet, inspiratio Ipsius docet. Ubi Illius inspiratio et unctio Illius non est, forinsecus inaniter perstrepunt verba...Hoc ergo vobis dicimus: sive plantemus, sive rigemus loquendo, non sumus aliquid; sed Ille qui incrementum dat Deus, id est unctio Illius quae docet vos de omnibus”

28-29. Hãy vững vàng tin cậy kính mến Đức Chúa Jêsu cho được gặp sự lành trong ngày phán xét riêng, phán xét chung.

Kirixitô. Thánh., IV. -52.

## TÓM LẠI ĐOẠN III CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-10: Kẻ có đạo không thuộc về thế gian. Kẻ làm sự tội là con cái ma quỉ. Kẻ bởi Đức Chúa Lời mà sinh ra chẳng có phạm tội bao giờ.

11-24: Kẻ chẳng có lòng thương yêu thì ở trong sự chết. Phải thương yêu thật bởi việc làm, chẳng phải bởi lời nói đâu. Đức Chúa Lời ở trong mình ta bởi Chúa Thánh Thần Người đã ban cho ta.

1. Đức Chúa Jêsu là Đấng cứu Thế đã ra đời làm người cho được cứu chữa loài người làm con cái Đức Chúa Lời, là đặt loài người ta ở bậc quá tính tự nhiên. Ơn thánh sủng làm cho ta nên con cái Đức Chúa Lời. JOAN. I, 12; ROM. VIII, 15; GAL. IV, 5. Hãy xem Theol. Dogm. VI, 53. Thế gian chẳng nhận biết ta, mà lại chê ghét, bắt bớ ta, là sự không lạ gì vì thế gian cũng không nhận biết Đức Chúa Lời. JOAN. XV, 18.

2. Dù ta làm con cái Đức Chúa Lời mặc lòng, xét hình tính bề ngoài thì chưa có dấu nào phân biệt tỏ tường; song đời sau ta sẽ được xem thấy Đức Chúa Lời nhãn tiền, sẽ được hợp làm một cùng Người, và thông công bản tính Người. II PETR. I, 4. Hãy xem Theol. Dogm. Tom. VI, 48.

3. Đức Chúa Lời là Đấng thánh, ai muốn hợp làm một với Người thì phải luyện tập mà nên thánh.

4. Phải lánh sự tội, vì sự tội trái nghịch cùng Đức Chúa Lời.

5. Ta lại phải lánh sự tội vì sự tội trái nghịch cùng Đức Chúa Jêsu là Đấng chuộc tội.

6. kẻ thuộc về Đức Chúa Jêsu, là kẻ tin cậy kính mến Đức Chúa Jêsu thì chẳng phạm tội lỗi gì, mà kẻ nào cả dám phạm tội thì chẳng tin cậy kính mến Người thật.

7. Các kẻ rối đạo ông thánh Juông phi bác đây vốn cậy mình là kẻ khôn sáng lọn lành đến nỗi khoe mình không phạm tội được. Song thật kẻ ấy hư đi lắm, ăn ở trái lẽ lắm, lỗi phạm các điều răn trong Đạo, lấy lẽ rằng: kẻ lọn lành được thong dong, chẳng buộc phải giữ điều răn nào.

8. Ma quỉ là kẻ phạm tội trước hết, nó là đại tướng kẻ có tội; nó lại dỗ dành tổ tông phạm tội. Hễ ai phạm tội thì bắt chước ma quỉ và thuộc về ma quỉ. Đấng cứu Thế đã ra đời cho được phá việc ma quỉ và cứu chữa loài người ta.

9. Chẳng ai làm tôi hai Chúa được; kẻ phạm tội không thuộc về Đức Chúa Lời, một thuộc về ma quỉ; kẻ giữ ơn thánh sủng trong lòng, hóa ra sạch tội trọng mới kể là con cái Đức Chúa Lời. Đây chẳng có dạy rằng: kẻ lành không phạm tội được, vì nghịch với I, 8 trước này. – Hãy xem Theol. Dogm. Tom. VI, 100; 164.

10. Kẻ làm con cái Đức Chúa Lời phải giữ mình sạch tội, có lòng kính mến Đức Chúa Lời và thương yêu kẻ khác như anh em vậy. Ông thánh Augustino suy rằng: “Dilectio sola discernit inter filios Dei et filios diaboli. Signent se omnes signo crucis Christi, répondeant omnes “Amen” cantent omnes “Alleluia,” baptizentur omnes, intrent ecclesias: non discernuntur filii Dei a filiis diaboli, nisi charitate” JOAN. XIII, 35.

11. từ đầu tiên, nghĩa là từ khi mới nghe giảng Đạo tin lành. JOAN. VIII, 34; XV, 12.

12-13. Kẻ dữ vốn ghen ghét kẻ lành, như Cain ghét em là Abel. The gian cũng ghen ghét kẻ lành như vậy.

14. Ai chẳng có lòng kính mến cũng chẳng được ơn thánh sủng, hóa ra chẳng được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời; nó một chết trước mặt Chúa. Song ai có lòng kính mến cũng có lòng thương yêu vì hai nhân đức ấy không lìa nhau được, mà cả và hai thành một mà thôi.

15. Kẻ có lòng giận ghét anh em, chẳng khác gì muốn giết anh em vậy: cho nên kẻ ấy chẳng được ơn thánh sủng làm cho mình được hằng sống đời đời.

16-18. Phải thương giúp anh em, mới kể là thương yêu thật.

19-20. Nghĩa là nếu ta có lòng thương giúp anh em thì nên yên lòng trước mặt Đức Chúa Lời vì được ơn nghĩa cùng Người. Song nếu có tiếng lương tâm trách ta là kẻ chẳng thương giúp anh em, thì ta sẽ đứng vững trước mặt Đức Chúa Lời, là Đấng thâu suốt mọi sự, làm sao được?

22. Nếu ta thương yêu kẻ khác, Đức Chúa Lời cũng thương yêu ta. Ông thánh Augustino có lời rằng: “Charitas ipsa gemit, charitas ipsa orat: contra hanc aures claudere non novit qui eam dedit”

24. S. August: “Si vis nosse quia qccepisti Spiritum, interroga cor tuum...si est ibi dilectio fratris, securus esto. Non potest esse dilectio sine Spiritu Dei, quia Paulus clamat, ROM. V, 5.; - Vì chưng hễ ai có lòng kính mến thì cũng được ơn thánh sủng mà có Chúa Thánh Thần ngự trong lòng mình.”

## TÓM LẠI ĐOẠN IV CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-6: kẻ thuộc về Đức Chúa Lời thì trọng hơn thế gian. Thế gian nghe kẻ thuộc về thế gian. Kẻ thuộc về Đức Chúa Lời nghe Đức Chúa Lời.

7-14: Kẻ có lòng kính mến Đức Chúa Lời thì Đức Chúa Lời nhận biết nó. Kẻ chẳng kính mến Đức Chúa Lời thì chẳng nhận biết Người. Ta hãy kính mến Đức Chúa Lời như Đức Chúa Lời thương yêu ta.

15-21: Kẻ ở trong sự kính mến thì ở trong Đức Chúa Lời. Sự kính mến cho lọn trừ bỏ sự dái sợ. Ai không thương yêu anh em cũng không kính mến Đức Chúa Lời.

1. Trong thế gian có nhiều kẻ lừa dối người ta làm cho nó lạc đàng công chính và hư đi. Phải cứ thế nào cho khỏi lầm lạc? Thưa: phải cứ Đức Chúa Jêsu là đàng ngay, nẻo chính, là sự chân thật và sự sống thật. Mà rầy Đức Chúa Jêsu dạy dỗ ta ở đâu? Thưa: trong Hội thánh; như lời Đức Chúa Jêsu đã phán cùng các đầy tớ rằng: “Cha đã sai tao thế nào thì tao lại sai bay thế ấy. Hãy đi giảng dạy các dân thiên hạ...Ai tin...thì được rỗi...ai chẳng tin thì phải đoán phạt. Mà tao ở cùng bay hằng ngày cho đến tận thế.” Lại rằng: “ai nghe bay thì nghe tao...ai chẳng vâng nghe Hội thánh, thì hãy kể nó như kẻ ngoại vậy”

2-3. Ai chẳng tin Đức Chúa Con ra đời thì chẳng còn cách nào mà rỗi linh hồn được. Trong các kẻ rối đạo đời ấy, kẻ thì chối Đức Chúa Jêsu chẳng có tính Đức Chúa Lời; người thì chối Đức Chúa Jêsu chẳng có tính loài người hợp với tính Đức Chúa Lời bằng ngôi. Những kẻ ấy cố tình phá việc Đức Chúa Jêsu chuộc tội, dỗ dành người ta đừng tin cậy Người là Đấng cứu Thế. Những kẻ ấy điều làm tôi ma quỉ và sẽ hư đi như nó.

4. Kẻ tin theo Đức Chúa Jêsu nhờ ơn Người thắng trận ma quỉ và các sự giả trá nó bày đặt.

5. Các kẻ rối đạo bày ra những sự thế gian ưa thích, bởi đấy thế gian mới thuận theo nó.

6. Kẻ nào ngay lành tin theo Đức Chúa Lời cũng tin theo Hội thánh; còn kẻ nào chẳng suy phục Hội thánh thì chẳng thuộc về Đức Chúa Lời.

7. Một dấu khác tỏ ra ai làm con cái Đức Chúa Lời, ai không là sự thương yêu người ta; vì chưng ai có lòng thương yêu người ta thì cũng có lòng kính mến Đức Chúa Lời, mà ai có lòng kính mến Đức Chúa Lời thì được ơn nghĩa cùng Người.

9. JOAN. III, 16.

11. S. August. “Dilige et quod vis fac...radix sit intus dilectionis, non potest de ista radice nisi bonum existere”

12. Như đã nói trước này, ai có lòng thương yêu cũng có lòng kính mến và Đức Chúa Lời ngự trong lòng kẻ ấy.

13. Chúa Thánh Thần ngự xuống trong lòng kẻ được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời.

15. Kẻ tin phục Đức Chúa Jêsu mà theo Đạo thánh Người mới được rỗi.

17. Ở đời này ta phải bắt chước Đức Chúa Lời cho được lòng cậy trông trong ngày phán xét.

18. Ai có lòng kính mến Đức Chúa Lời thì lánh ghét sự tội, hóa ra khỏi phải lo sợ. Ông thánh Augustino có lời rằng: “Timor non est in chariate. Sed in qua charitate? Non in inchoata. In qua ergo? Sed perfecta, inquit, charitas...Ergo incipiat timor, quia timor initium sapientiae. Timor quasi locum praeparat charitati...Quantum illa crescit, ille decrescit, et quantum illa fit interior, timor pellitur foras. Major charitas, minor timor; minor charitas, major timor...Timor medicamentum, charitas sanitas”.

20-21. Đức kính mến và thương yêu thành một nhân đức, chẳng phải là hai nhân đức. JOAN. XIII, 34; XV, 12; EPH. V, 2.

## TÓM LẠI ĐOẠN V CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-12: Kẻ bởi Đức Chúa Lời sinh ra thắng được thế gian. Nếu ta không tin Đức Chúa Lời, thì nào còn tin ai ru? Ai chẳng khứng tin thì cũng như chê Đức Chúa Lời giả dối.

13-21: Ai bởi Đức Chúa Lời sinh ra thì giữ mình thanh sạch. Thế gian giầm già trong sự gian ác. Đức Chúa Jêsu là Đức Chúa Lời thật.

1. Hễ ai tin Đức Chúa Jêsu là Đấng cứu Thế thì được làm con cái Đức Chúa Lời; kẻ ấy chẳng những là kính mến Đức Chúa Lời mà lại thương yêu anh em là kẻ làm con cái Đức Chúa Lời nữa.

2. sự kính mến Đức Chúa Lời và thương yêu anh em không lìa khỏi nhau được; cho nên như trước này đã dạy rằng: ai có lòng thương yêu anh em cũng có lòng kính mến Đức Chúa Lời, thì rầy lại nói rằng: ai có lòng kính mến Đức Chúa Lời thì cũng thương yêu anh em. Phải cứ dấu nào mà nhận biết ta kính mến Đức Chúa Lời? Thưa: là sự giữ các điều răn; vì hễ ai giữ các điều răn thì âu là có lòng kính mến Đức Chúa Lời.

3. JOAN. XIV, 15-24; XV, 10-14. Kẻ có lòng kính mến Đức Chúa Lời siêng năng giữ các điều răn và lấy sự vâng giữ điều răn làm thỏa lòng.

4-5. Sự làm con cái Đức Chúa Lời thì bởi tại sự gì? Thưa bởi cậy nhờ công nghiệp Đức Chúa Jêsu chuộc tội thì ta được ơn thánh sủng phú vào linh hồn làm một với những ơn phù hộ, các nhân đức quá tính tự nhiên và bảy ơn cả Chúa Thánh Thần. Trong các nhân đức, đức tin làm đầu cội rễ; song đức tin phải hợp làm một với đức kính mến mới làm ích được, chẳng vậy thì kể là đức tin chết. – Ông thánh Augustino nói về đức tin thì rằng: “Nullae sunt majores divitiae, nulli thesauri, nulli honores, nulla mundi hujus major substantia, quam est fides catholica quae peccatores homines salvat, caecos illuminat, infirmos curat, catechumenos baptizat, fideles justificat, poenitentes reparat, justos augmentat, martyres coronat.” – ông thánh Bernardo suy rằng: “Putasne Filium Dei reputat Jesum, quisquis ille est homo qui ipsius nec terretur comminationibus, nec attrahitur promissionibus, nec praeceptis obtemperat, nec consiliis acquiescit? Nonme is etiamsi fateatur se nosse Deum, factis tamen negat? Porro fides sine operibus mortua est in semetipsa, nec sane mirum videri potest, si nequaquam vincit quae nec vivit quidem”

6. Đức Chúa Jêsu là Chúa Kirixitô có tính loài người thật hợp làm một cùng Ngôi Hai mãi mãi. Có kẻ rối đạo đời ấy bày đặt rằng: Đức Chúa Jêsu hợp làm một cùng Ngôi Hai từ lúc Người chịu phép ông thánh Juông rửa cho đến ngày trước khi chịu nạn chịu chết; khi chịu nạn chịu chết tính Đức Chúa Lời chẳng còn hợp với tính loài người nữa. Ông thánh Juông phi bác những kẻ ấy mà rằng: ở nơi Đức Chúa Jêsu tính Đức Chúa Lời hợp làm một cùng tính loài người bằng ngôi, chẳng những từ lúc chịu phép rửa bèn là mãi mãi, và chẳng trừ khi Người hạ mình xuống chịu nạn chịu chết. – Các việc cả thể Chúa Thánh Thần đã làm cũng tỏ ra Đức Chúa Jêsu là Con Đức Chúa Lời ra đời.

7. Trên này đã làm chứng phải kể lời này là lời Kinh thánh và là lời Đức Chúa Lời. Đức Chúa Cha và Chúa Thánh Thần đã làm chứng về Đức Chúa Jêsu khi ông Juông làm phép rửa và nhiều lúc khác nữa. Các phép lạ Đức Chúa Jêsu đã làm lót đời cũng làm chứng Người là Con một Đức Chúa Lời ra đời.

8. Các việc lạ lùng Chúa Thánh Thần đã làm, khi Đức Chúa Jêsu chịu phép rửa và khi Người đổ máu mình ra trên cây thánh giá cũng làm sáng danh Đức Chúa Jêsu và làm chứng Đức Chúa Jêsu là Đấng cứu Thế.

9. Ta nhận lời loài người ta làm chứng; có lẽ nào mà ta chẳng nhận lời Đức Chúa Lời làm chứng về Đức Chúa Jêsu ru? Như chứng Đức Chúa Cha làm khi Đức Chúa Jêsu chịu phép rửa và khi Người tỏ sự cả sáng trên núi thánh. MATTH. III, 16-17; JOAN. V. 32-36.

10. Kẻ có lòng tin thì suy phục Đức Chúa Jêsu và Hội thánh, cứ lời Đức Chúa Lời là Đấng thông minh vô cùng, thật thà vô cùng đã phán truyền. Còn kẻ chẳng khứng tin thì từ chối lời Đức Chúa Lời kể là lời hư không giả dối.

11. Đức Chúa Lời đã làm chứng cho ta tin thật Đức Chúa Jêsu là Đấng cứu Thế làm cho ta được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời ở đời này và sự hằng sống và phúc thanh nhàn đời sau.

12. Đức Chúa Jêsu là Đấng cứu Thế, hễ ai tin phục Người thì được rỗi; bằng kẻ nào chẳng khứng tin theo Người thì hư mất.

13. Cho được rỗi linh hồn phải tin phục Đức Chúa Jêsu và giữ Đạo thánh Người và làm tôi Người.

14. Khi ta cầu nguyện vố phải xin những sự vừa thánh ý Đức Chúa Lời và làm ích cho linh hồn ta.

15. ông thánh Gregorio cả suy rằng: “Si primo non exaudiris, ab oratione non deficias, imo precibus et clamore insistas. Vult Deus rogari, vult cogi, vult quadam importunitate vinci...Esto ergo sedulus in oratione, esto in precibus importunus...Si dissimulat audire quem rogas, esto raptor...esto violentus. Bona violentia qua Deus non offenditur, sed placatur.”

16. Ta phải cầu nguyện cho mọi người chẳng kì kẻ lành kẻ có tội, chẳng trừ người nào sốt. Song đây ông thánh tông đồ nói về những kẻ có tội đã ra cứng lòng tối tăm hóa ra không trông cho nó ăn năn lở lại. Trong những nố ấy ta cầunguyeejn thì chẳng trông được chắc thật Chúa sẽ nghe như trong những nố khác. Ông thánh Juông vừa mới nói rằng, Đức Chúa Jêsu là sự sống ta, mà đây thì nói về sự tội làm cho ta mất sự sống ấy, cho nên có lẽ mà đoán là tội từ bỏ chê chối Đức Chúa Jêsu, hóa ra nặng nề dường nào. HEBR. VI, 4-6.

17. Cứ bản greco thì rằng: hễ là sự lỗi phạm thì là tội, song có tội đáng chết, lại có tội không đáng chết; nghĩa là có tội nặng và có tội nhẹ.

18. Hợp một ý như III, 6, 9, trên này. Nghĩa là kẻ làm con cái Đức Chúa Lời nhờ ơn phù hộ giúp sức thì chống lả được các chước ma quỉ chẳng làm hại được, miễn là kẻ ấy ra sức chống lả.

19. Kẻ lành làm tôi Đức Chúa Lời; còn thế gian thì làm tôi ma quỉ.

20. Đức Chúa Con đã xuống thế làm người mà dạy dỗ ta cho được nhận biết Đức Chúa Lời và hợp làm một cùng Đức Chúa Jêsu là Đức Chúa Lời thật và là sự hằng sống đời đời.

21. Hãy cẩn thận giữ mình lánh khỏi những kẻ dạy sự dối trá, là các kẻ rối đạo.