Historia świata

**Historia świata** w tym artykule obejmuje okres od lat 30. XX wieku do chwili obecnej.

## Historia Europy

#### **Lata 1930.**

Wydarzenia:

* NSDAP na czele z Adolfem Hitlerem dochodzi do władzy w Niemczech. Nowy, nazistowski rząd, rozpoczyna błyskawiczną odbudowe gospodarki i sił zbrojnych, zrywając z postanowieniami traktatu wersalskiego. Powstaje III Rzesza.
* Zakończenie wielkiego kryzysu.
* Sztucznie wywołany przez władze radzieckie wielki głód na Ukrainie.
* Wielka czystka w ZSRR.
* Śmierć Józefa Piłsudskiego.
* Wybuch hiszpańskiej wojny domowej, obalenie rządu republikańskiego i przejęcie władzy w Hiszpanii przez środowiska gen. Francisco Franco.
* Remilitaryzacja Nadrenii.
* Anschluss Austrii - przyłączenie terenów tego kraju do III Rzeszy.
* Układ monachijski a zarazem rozbiór części ziem Czechosłowacji przez III Rzeszę, Polskę i Węgry.
* Przyłączenie do Niemiec Kłajpedy.
* Śmierć Mustafy Kemala Atatürka.
* Aneksja pozostałej części Czechosłowacji przez Niemcy, utworzenie Republiki Słowackiej.
* Powstanie sojuszu włosko-niemieckiego.
* Powstanie sojuszu polsko-brytyjsko-francuskiego.
* Wybuch II wojny światowej (1939-1941).

#### **Lata 1940.**

Wydarzenia:

* II wojna światowa (Kampanie w Polsce, Europie Zachodniej, we Włoszech, w Jugosławii i w Afryce Północnej).
* Bitwa o Berlin, rzekome samobójstwo Adolfa Hitlera, kapitulacja III Rzeszy.
* Pokój aliantów z Włochami.
* Konferencja Krakowska - powołanie do życia Republiki Niemieckiej, przyłączenie Prus Wschodnich, Gdańska i Litwy do Polski w wyniku referendum, przywrócenie niepodległości Austrii i Czechosłowacji, zrzeczenie się przez Węgry anektowanych przez nich ziem Słowacji Południowej i Zakarpacia, aneksja Istrii przez Jugosławię.
* Powstanie tajnej, nazistowskiej organizacji ODESSA, która rozpoczyna działalność w Niemczech i Rosji.
* Druga rosyjska wojna domowa, powrót imperialistów do władzy, prawdopodobna śmierć lub mniej prawdopodobna ucieczka Józefa Stalina.
* Przedstawienie rosyjskich roszczeń wobec Europy Środkowo-Wschodniej.
* Wielki strajk robotników w Wielkiej Brytanii.
* Uzyskanie niepodległości przez Cypr.
* I wojna polsko-rosyjska (1945-1946).
* Zakończenie I konfliktu polsko-rosyjskiego poprzez taktyczne zwycięstwo Polski, przyłączenie do niej ziem Białorusi i zachodniej Ukrainy, a także podział Łotwy między Polskę a Rosję.
* Nieudany pucz komunistów w Rosji.
* Strajki na terenach Chorwacji, wymierzone przeciwko asymilacji z Serbami.
* II wojna polsko-rosyjska (1949).
* Wybuch powstania na Ukrainie.
* Zakończenie II wojny polsko-rosyjskiej, uzyskanie niepodległości przez Ukrainę.
* Powrót komunistów do władzy w Rosji, w wyniku udanego puczu.

#### **Lata 1950.**

Wydarzenia:

* Aneksja Transylwanii przez Węgry.
* Śmierć Ignacego Mościckiego.
* Pucz faszystowskich kemalistów w Turcji.
* Organizacja ODESSA przeprowadza udany pucz w Niemczech. Proklamowanie IV Rzeszy.
* Polska przeprowadza udaną interwencje w Syrii, wcielając ten kraj jako swoją kolonie.
* W zachodniej Rosji przeprowadzono szereg przewrotów. Powstało wiele państw-komisariatów podległych Rzeszy Niemieckiej.
* Aneksja Karelii i Półwyspu Kolskiego przez Finlandię.
* Powstanie Reichspaktu.
* Rządy Niemiec, Włoch, Hiszpanii i Turcji podpisują wzajemne porozumienie.
* Odnowienie sojuszu polsko-brytyjsko-francuskiego, w obliczu zagrożenia wojną totalną.
* III wojna światowa (1956-1958)
* Kampania w całej Europie, w Azji (front rosyjsko-chińsko-japoński), w Afryce i w Ameryce Południowej.
* Upadek Rzymu.
* Kapitulacja Turcji po udanym puczu przeciwników faszyzmu.
* Operacja Berlińska. Sukces wojsk sprzymierzonych i zakończenie wojny w Europie. (wczesny 1958)
* Pokój pomiędzy Hiszpanią a Francją.
* Konferencja Paryska - Niemcy zostały karnie podzielone na kraje związkowe: Prusy, Hesje, Bawarie i Hanower, Polska anektowała Śląsk, Odesse i Łotwe, Węgry anektowały całą Chorwację i Wojwodine, Szwecja anektowała Danię, Wielka Brytania anektowała Irlandię, Włochy zostały rozbite na Włochy Północne (demokratyczne) i Włochy Południowe (komunistyczne), Beneluks został zjednoczony w jedno państwo.
* Utworzenie NATO, reorganizacja V Międzynarodówki, powstanie Paktu Stalowego.
* Początek zimnej wojny.
* Śmierć polskiego Prezydenta Stanisława Ostrowskiego w wyniku zestrzelenia jego samolotu nad Smoleńskiem przez niedobitki Waffen SS.

#### **Lata 1960.**

Wydarzenia:

* Utrata przez Francję wielu kolonii, m.in Algierii i Maroka.
* Powstanie muru na granicy Włoch Północnych i Włoch Południowych.
* Stan wojenny w Polsce (1961-1963).
* Zjednoczenie Bawarii, Hesji i Hanoweru w Republikę Federalną Niemiec.
* Ponowne przyłączenie Karelii i Półwyspu Kolskiego do Rosji.
* Wojna na Ukrainie (1965-1968)
* Uzyskanie niepodległości przez Danie.
* Śmierć Lwa Trockiego. Przejęcie władzy w Rosji przez Leonida Breżniewa.
* Wielka rosyjska wojna domowa (1968-1969).
* Przejęcie władzy w Rosji Bolszewickiej przez Valerego Sablina, w wyniku puczu.
* Duńska blokada Bałtyku.
* Interwencja wojskowa Polski w Danii po odmowie odblokowania szlaków handlowych. Ustanowienie nowego rządu w Danii.
* Wysłanie ludzi na Księżyc przez polski program Polkosmos.
* Założenie Paktu Katolickiego.

#### **Lata 1970.**

Wydarzenia:

* Zjednoczenie Belgii, Holandii i Luksemburga w Beneluks.
* Inwazja nieoznakowanych sił wojskowych na Krym.
* Likwidacja państwa ukraińskiego, powstanie Noworosji.
* Zwrócenie przez Węgry Południowej Transylwanii na rzecz Rumunii.
* Wymuszenie na Węgrach przez ONZ przeprowadzenie referendum niepodległościowego Słowenii.
* Wojna domowa w Jugosławii: rozpad federacji, powstanie państwa chorwackiego oraz Czarnogóry.
* Zagarnięcie przez Bułgarię terytoriów Macedonii Północnej.
* Powstanie Republiki Estońskiej. Dwa lata później nastąpiła wojna estońsko-rosyjska.
* Inwazja na Krym, powstanie niepodległej Republiki Krymu.
* Wojna na Ukrainie, upadek Republiki Ukrainy i powstanie Federacyjnej Republiki Noworosji.
* Wojna o Kaukaz, utworzenie Transkaukazji.

#### **Lata 1980.**

Wydarzenia:

* Odłączenie się Bośni i Hercegowiny od Chorwacji po przeprowadzeniu referendum.
* Wojna domowa we Włoszech, zjednoczenie Włoch Północnych i Południowych w Ludową Republikę Italii.
* Konflikt w Czechosłowacji, przeprowadzenie Operacji Dunaj przez Pakt Stalowy, aneksja Słowacji Południowej przez Węgry.
* Zjednoczenie Serbii z Czarnogórą, powstanie Federacyjnej Republiki Jugosławii.
* Wojna serbsko-albańska.
* Wybuch wojny domowej w Albanii, przejęcie władzy przez skrajnych islamistów i ogłoszenie powstania Islamskiego Emiratu Albanii.
* Wybuch wojny pięciodniowej (zwanej także wojną noworoczną), aneksja przez Noworosje terenów w pobliżu Wołgogradu.
* Wojna bośniacko-albańska, obalenie Emiratu w Albanii i ustanowienie nowego rządu.
* Zrzeknięcie się przez Węgry terytorium północnej Wojwodiny, części Chorwacji, południowej Słowacji i Burgenlandu, co wywołało protesty w całym kraju.
* Wojna domowa na Węgrzech, zdetronizowanie króla Habsburga i rozwiązanie parlamentu, przeprowadzenie nieudanej interwencji przez Pakt Stalowy.
* Przyłączenie Macedonii do Federalnej Republiki Jugosławii.
* Kryzys polityczny w RFN po wyjściu na jaw powiązań partii rządzącej i kanclerza z ruchami narodowo-socjalistycznymi, upadek rządu i wybuch wojny domowej.
* Przekształcenie Niemiec Wschodnich w Robotniczo-Ludową Republikę Niemiec.
* Utworzenie przez RLRN i Ludową Republikę Italii Paktu Węgla i Stali.

## Historia Azji

#### **Lata 1930.**

* Japońska inwazja na Mandżurię.
* Marsz solny w Indiach - ważny krok ku przyszłej niepodległości kraju.
* Długi Marsz - przegrupowanie armii KPCh z południa na północ Chin.
* Początek wojny chińsko-japońskiej.
* Radziecko-japońskie starcie graniczne w Chałchin-Goł.
* Powstanie arabskie w Palestynie zakończone klęską.
* Ogłoszenie formalnej niepodległości przez Królestwo Iraku.
* Starcia chińsko-tybetańskie.

#### **Lata 1940.**

* Koniec wojny chińsko-japońskiej - zwycięstwo Chin i wycofanie się Japonii z Mandżurii.
* Ofensywa Republiki Chińskiej na siły KPCh, ostatecznie rozbicie sił komunistów i likwidacja Chińskiej Republiki Rad.
* Strajki i masowe rewolucje w wielu brytyjskich i francuskich koloniach. Wybuch rewolucji, uzyskanie niepodległości na drodze porozumienia przez Syrię, Oman, Palestynę, Jemen, Egipt, Indie i Malezję (a także wiele innych kolonii na innych kontynentach). Przekazanie Hongkongu w ręce Chin.
* Siedemnastopunktowe porozumienie - aneksja Sinciangu przez Chiny, uzależnienie polityczne Tybetu od Chin.

#### **Lata 1950.**

* Traktat w Dżakarcie - powstanie Konfederacji Oceanii, składającej się z byłych kolonii francuskich, brytyjskich i holenderskich w regionie Azji Południowo-Wschodniej, a także z Filipin, Malezji, Birmy i Tajlandii.
* Pucz faszystowskich kemalistów w Turcji.
* Zjednoczenie Arabii Saudyjskiej z Jemenem i Omanem.
* Polska inwazja na Syrię, zakończona przyłączeniem kraju jako pierwszego terytorium zamorskiego Rzeczpospolitej.
* Zakup Omanu Traktatowego, Bahrajnu, Kataru i Kuwejtu przez Arabię Saudyjską.
* Chińsko-rosyjski konflikt graniczny, zakończony podpisaniem porozumienia. Znaczne pogorszenie się stosunków chińsko-rosyjskich.
* Podpisanie traktatu chińsko-japońskiego, zakładającego "reset w stosunkach dyplomatycznych" a także plan wspólnego ataku na Rosję.
* III wojna światowa (1956-1958)
* Kampania w Azji Wschodniej, na pograniczu Europy i Azji i na Bliskim Wschodzie.
* Wybuch powstania ŻOB na terenach Palestyny.
* Okupacja terenów Iraku przez Persję.
* Kapitulacja Turcji.
* Traktat władywostocki - wycofanie się Japonii z wojny, okupacja wojskowa Kraju Nadmorskiego. W konsekwencji traktat chińsko-rosyjski i bezwarunkowe wycofanie się Chin z wojny.
* Przyłączenie Afganistanu do Rosji.
* Interwencja sił Narodów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie. Przyłączenie Arabii Saudyjskiej, Iraku i Palestyny jako kolejnych kolonii zamorskich Polski.
* Kryzys polityczny w Konfederacji Oceanii - uzyskanie niepodległości przez Australię, Nową Zelandię, Singapur i Wietnam. Przyłączenie Filipin do Japonii. Kraj zmienia nazwę na Związek Malajski.

#### **Lata 1960.**

* Powstanie w Birmie, Tajlandii, Laosie i Kambodży i uzyskanie przez te państwa niepodległości.
* Rozwiązanie Związku Malajskiego - uzyskanie niepodległości przez Indonezję i Papuę-Nową Gwinee.
* Powstanie Polskich Protektoratów Arabskich.
* Wojna domowa w Indonezji - zwycięstwo sił islamskich i ustanowienie Islamskiej Republiki Indonezji.
* Odzyskanie kontroli nad Krajem Nadmorskim przez Rosję.
* Wojna wietnamska (1966-1968) - zwycięstwo sił Chin i Polski, podział Wietnamu na północ (demokracje) i południe (komunizm).
* Atak atomowy na Quy Nhơn w Wietnamie.
* Dołączenie Chin do Paktu Stalowego.
* Wojna w Afganistanie - utworzenie niepodległego państwa afgańskiego przez talibów.
* Wielka rosyjska wojna domowa (1968-1969).
* Dołączenie Japonii do NATO.
* Przewrót radykalnych socjalistów w Persji, zmiana nazwy kraju na Iran.

#### **Lata 1970.**

* Zamach na Czang Kaj-szeka i przewrót wojskowy w Chinach.
* II chińska wojna domowa (1971-1974) - starcia pomiędzy siłami rządowymi, komunistami, skrajnymi nacjonalistami i anarchistami. Ostatecznie zwycięstwo Kuomintangu i proklamacja nowego koalicyjnego rządu.
* Interwencja Chin w Tybecie, zakończona przyłączeniem Tybetu do Republiki.
* Wojna koreańska (1975-1976) - zwycięstwo rewolucjonistów i ogłoszenie powstania Koreańskiej Republiki Demokratycznej na północnej części Półwyspu Koreańskiego.
* Wojna domowa w Iraku (1976-1978).
* Przejęcie kontroli nad Arunachal Pradesh przez Chiny.
* Wojna o Kaukaz, utworzenie Transkaukazji.
* Ogłoszenie niepodległości przez Turkmenistan i Karakałpację na tle kryzysu politycznego w Rosyjskiej Unii Ludowej.
* Wybuch wojny domowej w Japonii.
* Przejęcie kontroli nad resztą Półwyspu Koreańskiego przez Koreę.
* Przejęcie kontroli nad Sachalinem przez Rosję.
* Ogłoszenie niepodległości przez Filipiny.

#### **Lata 1980.**

* Koniec wojny domowej w Japonii - podpisanie porozumienia pomiędzy cesarskimi lojalistami a frontem chłopskim.
* Konferencja Kuwejcka - przyznanie niepodległości Syrii, Irakowi, Lewantowi i Zjednoczonej Republice Arabskiej.
* Rosyjska inwazja na Tuwę, Karakałpację i Turkmenistan, zakończona przyłączeniem ich do Federacji Rosyjskiej.
* Powstanie Międzynarodowej Wolnej Strefy Ekonomicznej i przejęcie przez nią kontroli nad Kuwejtem, Katarem, Bahrajnem, Kanałem Sueskim i Qingdao.
* Przyłączenie zachodniej części wyspy Nowa Gwinea do Papui-Nowej Gwinei.
* Upadek rządu Wietnamu Południowego i zjednoczenie go z Wietnamem Północnym.
* Powstanie Paktu Wschodnioazjatyckiego.
* Wojna domowa w Iranie (1982-1984) - obalenie władz komunistycznych i ogłoszenie republiki, powstanie niepodległego Kurdystanu i Tymczasowej Republiki Azerbejdżanu.
* Interwencja w Lewancie - zatrzymanie walk na tle etnicznym, powołanie państwa Izrael.
* Zakup Chuzestanu od Iranu przez Irak.
* Włączenie Tymczasowej Republiki Azerbejdżanu do Transkaukazji.
* Wojna domowa w Indiach (1984-1986) - walki w Pakistanie z udziałem rewolucjonistów i sil afgańskich. Ostatecznie podpisanie pokoju i utworzenie Islamskiego Emiratu Pakistanu.
* Kryzys polityczny w Indiach - upadek rządu i ogłoszenie niepodległości przez Nepal, Bhutan i Wschodnią Republikę Pakistanu. WRP po kilku dniach weszła w skład Islamskiego Emiratu Pakistanu.