Bushido: Kodeks wojownika

Bushido jest zbiorem zasad moralnych, do którego stosują się wszyscy samuraje. Podkreśla on rolę cnoty i prawości w życiu oraz wylicza przymioty, które składają się na honor wojownika.

**Odwaga**

   *Nie można żyć ukrywając się przed życiem - Tao Shinsei*

Samuraj powinien być gotowy oddać w każdej chwili życie za swojego daimyo. Rokugańczycy wierzą w reinkarnację, a co więcej, sądzą, że ich działania w tym życiu będą miały wpływ na tysiąc następnych, każda dusza ma bowiem swoją kharmę, energię, która podąża za nią przez wszystkie wcielenia. Właśnie dlatego samuraje tak mała wage przywiązują do swojego bezpieczeństwa wierząc, że śmierć w obronie pana zapewni im lepszą pozycję w przyszłym życiu. Prości ludzie pozwalają, by  strach gościł w ich sercach, lecz prawdziwie wzniosła dusza nie lęka się żyć pełnią życia, świadoma swych ograniczeń, tak jakby każdy dzień miał być tym ostatnim.

**Lojalność**

   *Garść złota jest warta tyle co garść pyłu,jeśli porównać ją z bogactwem, którym jest dla samuraja rodzina - Tao Shinsei*

   Nadzieja na lepsze życie nie jest jedyną przyczyną, dla której samuraje lekce sobie ważą własne bezpieczeństwo - wiedzą, że jeśli zginą w obronie swojego pana, będzie on łaskawy dla ich rodziny. Lojalność jest układem z którego korzystają obie strony, daimyo będzie bowiem lojalny w stosunku do pamięci poległego samuraja, wynagradzając jego rodzinę za oddanie,którym ten go darzył. Często zdarza się, że samuraje oddają życie by zwiększyć znaczenie swojej rodziny, uważają ją bowiem za najcenniejszą rzecz na świecie. Bez rodziny życie samuraja (czy nawet chłopa) jest bezwartościowe.

**Szczerość**

   *Sam wypowiadasz każde ze swoich słów - Tao Shinsei*

Człowiek szczery nie musi być uczciwy, tylko na takiego wyglądać. Samuraj powinien kłamać, by bronić honoru swojej rodziny i dlatego w sądzie zeznania krewnych nie są wiarygodne. Mistrzami szczerości są ludzie, którzy potrafią rozpłakac się na zawołanie i okazać żal podczas składanie przeprosin. Mieszkańcy Cesarstwa troszczą się bardziej o to, by mówić rzeczy, które rozmówca chce usłyszeć, niż by mówić prawdę, ta jest bowiem bezstronna i może wprowadzić w zakłopotanie wszystkich interlokutorów, dlatego właśnie samuraj zbyt prawdomówny to samuraj niehonorowy.

   Oczywiście przywiązanie do pozorów nie oznacza kłamliwości - jeśli samuraj da słowo, tylko śmierć może powstrzymać go przed jego dotrzymaniem.

**On**

   *Człowiek odważnynie ma potrzeby być okrutnym - Tao Shinsei*

   Rokugańczycy bardziej cenią sobie pozory niż prawdę. Uprzejmość i szacunek wobec innych może dać samurajowi wiele korzyści, zaś jej brak może kosztować go życie. Głównym powodem jest idea On, którą najlepiej tłumaczy się jako “szacunek” czy “twarz”, będąca czymś w rodzaju miernika prestiżu, jakim człowiek cieszy się wśród przedstawicieli swojego stanu. Samuraj który straci On okrywa się hańbą, która może jedynie zmazać seppuku. Mieszkańcy Cesarstwa traktują się wzajemnie z szacunkiem, gdyż robienie “scen” powoduje, że On tracą obydwie strony. Rokugańczycy pokładają wielką wagę do dyscypliny, a kiedy ktoś okaże emocje, może zarazem stracić twarz.

**Samodoskonalenie**

   *Gdy odpoczywasz twój wróg ćwiczy - Tao Shinsei*

   Samuraj zawsze musi dążyć do mistrzostwa we wszystkich dziedzinach swojego życia, nawet w tcyh, które nie wiążą się z wojną, Każde działanie wymaga najwyższej koncentracji, a każde powtórzenie przybliża do mistrzostwa. Rokugańczycy wierzą, że filozofia Shinsei odnosi się do wszystkiego: walki, łowiectwa czy ogrodnictwa i nawet oddychanie jest czynnościę, którą można ćwiczyć, by zbliżyć się do doskonałości.

**Pojedynki**

   Choć koncepcja pojedynku jest dobrze znana również na Zachodzie, w Rokuganie pojedynek jest czymś więcej, niźli tylko wymianą ciosów…

   *Letni wietrzyk pachniał zieleniną drzew stojących na brzegu rzeki. Na spinający jej brzegi most z przeciwnych stron weszło jednocześnie dwóch samurajów, pewnym krokiem zbliżając się do środka. W końcu zatrzymali się świadomi, że jeden będzie musiał ustąpić drugiemu.*

* *Przybierz pozycję - rzekł pierwszy.*

*Drugi bez słowa stanął w gotowości, a pierwszy podążył za jego przykładem.*

*Czas płynął powoli. Wtem obydwaj wojownicy wyprostowali się i pierwszy ustąpił drugiemu.*

Co się stało? Mówiąc językiem reguł gry obydwaj samuraje wykonali test spostrzegawczości porównali swą całkowitą Chwałę. Takie wyjaśnienie nie tłumaczy jednak wydarzeń ze “świata realnego” Rokuganu. Na moście odbył się pojedynek i jeden z samurajów ustąpił drogi zwycięzcy. Obydwaj bushi ocenili swoje siły i “przegrany” (ten który widział, że przegrałby w pojedynku) ustąpił, pozwalając przejść lepszemu od siebie.

Samuraje bardzo często stają do pojedynków, nie wszystkie jednak kończą się śmiercią któregoś z oponentów, ba, wielu wojowników uważa nawet , że niepotrzebny rozlew krwi przynosi hańbę ich mieczom.

Czasem w trakcie pojedynków używa się drewnianych mieczy, nazywany bokenami. Dzieje się tak zwykle wtedy, gdy walczący są przyjaciółmi albo należą do tego samego klanu, daimyo często zakazuje bowiem pojedynków pomiędzy swoimi samurajami, nie chcąc tracić wartościowych żołnierzy.

Gdy samuraj chce sprawdzić swoje umiejętności często udaje się do konkurencyjnej szkoły walki “po nauki”, by dowieść wyższości swej techniki nad metodą nauczania przez tamtejszych mistrzów. Takie “wymiany” są dość częste, a co zuchwalsi bushi próbują przypodobać się swoim sensei poniżając konkurencyjną szkołę.

**Zemsta**

   Nikt nie zaśnie spokojnie, gdy po ziemi chodzi morderca mojego ojca - rokougańskie przysłowie

   Gdy członek rodziny samuraja - włączając w to jego sensei i daimyo -zostanie zabity, każdy z krewnych może udać się do pana zabójcy i poprosić o przyzwolenie na dokonanie zemsty, choć największe prawo do pomszczenia rodzica ma zawsze pierworodny. Gdy ktoś zabije członka innej rodziny ze swojego klanu, mściciel zwraca się wówczas do swojego daimyo, jeśli jednak zabójca i ofiara należą do różnych klanów, procedura jest nieco inna. Przynajmniej dla przykładu, że samuraj z Klanu Żurawia został zabity przez wojownika z Klanu Smoka. W takim wypadku bracia ofiary powinni zwrócić się do Doji Satsume (daimyo Klanu Zurawia), który z kolei prosi Togashi Yokuniego (głowę Klanu Smoka) o zezwolenie na pojedynek. Oczywiście któryś z daimyo mógłby zakazać walki, jednak dowodziłoby to, że nie wierzy w siły własnych samurajów i mogłoby wręcz być poczytane za oznakę tchórzostwa.

   Nim dojdzie do pojedynku, rodzina ofiary musi mieć pewność co do tożsamości zabójcy, popartą słowem wiarygodnego świadka. Kiedy zemsta już się rozpocznie, zostaje rozgłoszona, a namiestnicy nie ingerują w jej przebieg, zaś każdy, kto ją zakłóci, naraża się na poważne konsekwencje. Stawanie na drodze człowiekowi, który stara się pomścić przodka, uchodzi za jedną z najcięższych zbrodni.

   Kiedy wyzwany, wyzywający, lub obydwaj walczący zostaną zabici, krwawa waśń się kończy. Śmierć w wyniku oficjalnej zemsty jest godna i jako taka nie może być pomszczona - przynajmniej nie w majestacie Cesarskiego prawa.

**Przechwałki**

*Przed linią wojsk jechał samotny samuraj, a rosa lśniła tysiącem gwiazd na jego zbroi.Wojownik uniósł się w strzemionach, dźgnął włócznią w powietrze i krzyknął przez pole bitewne w naszym kierunku:*

* *Byłem w bitwie pod Wodogrzmotami Denoben! To moja strzała uśmierciła Iuchi Kizawana! Kiedy głowa Otomo Chizena spadła z jego ramion, to ja ścierałem krew z ostrza miecza! Jestem Mastsu Turi! W moich żyłach płynie krew walecznych Lwów@ Dzisiaj sprawię, że trawa tej doliny spłynie waszą krwią!*

 Samuraje często przechwalają się przed przeciwnikiem, z którym przyjdzie im się mierzyć. Ma to zastraszyć nieprzyjacielskiego dowódcę, który z drugiej strony może rozpoznać swojego wroga. Oczywiście zazwyczaj wywiera to na nim mizerny efekt psychologiczny, jednak w oczach samurajów nawet taka niewielka przewaga pozwala czasem odnieść zwycięstwo.

   Przechwalanie się jest też sposobem wyzwania na pojedynek, gdyż samuraj, który podaje swoje imię, ród i dokonania daje przeciwnikowi do zrozumienia, że nie tylko go się nie boi, ale też jego powinno się obawiać. Głośne wyliczanie zasług jest też znakiem rozpoznawczym samurajów, którzy pragną by wszyscy wiedzieli o ich udziale w bitwie, bowiem im przynosi to prestiż, a honor ich rodzinom i klanom.

**Miecze**

   Miecze nazywa się czasem duszą samuraja, jest bowiem przekazywany z pokolenia na pokolenie, a mieszkańcy Rokuganu wierzą, że jeśli jakiś przedmiot jest w długo w czyimś posiadaniu, właściciel odciska na nim duchowe piętno. Bushi noszący u pasa miecz rodziny posiada niejako okruchy duszy swoich przodków, dlatego brak szacunku wobec tego ostrza równa się obrazie antentów.

   Gdy samuraj odwiedza dom przyjaciela, zostawia miecze przed wejściem, jeśli jednak przybywa w gościnie do nieznajomego lub wroga, zawsze zabiera je do środka. Gdy gospodarz powita przybysza i zasiądzie wraz z nim w głównej sali, gość wyjmuje ostrza zza obi i kładzie je po swojej lewej lub prawej stronie, demonstrując tym swój stosunek do pana domu. Kładąc miecze po lewej stronie, tak, by łatwo ich było dobyć, okazuje swój brak zaufania wobec gospodarza lub informuje, że to jemu nie należy ufać, jeśli zaś kładzie je po prawej, demonstruje zaufanie, gdyż tak ułożonych mieczynie można wyciągnąć dość szybko. Samuraj, który kładzie miecze obok siebie i zwraca ich rękojeść w stronę pana domu pokazuję tym samym, że gardzi jego umiejętnościami fechtunku i nie uważa go za godnego przeciwnika.

   Dotknięcie, a nawet chuchnięcie na ostrze miecza przynosi mu ujmę i każdy namiestnik zgodził się, by tak obrażony samuraj krwi zmazał plamę krwią przeciwnika. Biada temu, kto przekroczy miecz leżący na ziemi! Ronina najprościej poznać po tym, że nosi miecz na plecach, zamiast u pasa, okazując lekceważenie wobec “stosownego” zachowania.

   Katanę nosi się za obi, ostrzem w dół (tak by saya, czyli pochwa, nie dotykała reszty ostrza i nie tępiła go), znieważony zaśsamuraj przekręca ją ostrzem w górą, bypo jej dobyciu czubek miecza mierzył w przeciwnika.