Historia OWŚ

Podział Śląska między Polskę i Niemcy, dokonany po
pierwszej wojnie światowej postawił obie strony w trudnej sytuacji na
wypadek wojny. Ewentualne działania zbrojne musiałyby być prowadzone w
silnie zurbanizowanym i uprzemysłowionym regionie. W dodatku dla Niemiec
 i Polski były to tereny niezwykle ważne pod względem strategicznym. Ze
względu na początkowo niewielkie zagrożenie ze strony Niemiec jak i
problemy finansowe państwa, obrona granicy zachodniej nie wyszła poza
fazę planowania. Dopiero wzrost napięcia w stosunkach polsko –
niemieckich na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych spowodował
większe zainteresowanie obroną Górnego Śląska. W efekcie wykonano tzw.
pozycję osłonową, składającą się z fortyfikacji polowych i budowli
półstałych. W 1931 roku została ona obsadzona przez jednostki 23 Dywizji
 Piechoty.

Momentem przełomowym w umacnianiu obrony na granicy
zachodniej stał się rok 1933. Poprawa koniunktury po „Wielkim Kryzysie”
jak i wzrastające, realne zagrożenie ze strony Niemiec spowodowały
powrót do koncepcji fortyfikowania Śląska. Wykorzystując wcześniejsze
studia terenowe i plany przedstawione przez dowódcę 23 DP – gen. Józefa
Zająca, przystąpiono do realizacji tzw. fortyfikacji rozproszonej. Ta
nowa koncepcja, w odróżnieniu od pierwszowojennej, polega na budowaniu
dużej ilości niewielkich schronów bojowych, powiązanych systemem ognia i
 połączonych siecią umocnień ziemnych. W przypadku polskich fortyfikacji
 przyjęto zasadę tworzenia tzw. punktów oporu, czyli skupisk „bunkrów”
zdolnych do obrony okrężnej.

 pierwszym etapie, przypadającym na lata 1933/35, powstały trzy
izolowane punkty oporu: p.o. „Dąbrówka Wielka” (1933), p.o. „Szyb
Artura” (1934) i p.o. „Bobrowniki” (1935) – w sumie ok. 26 schronów
bojowych. Wszystkie umieszczone zostały na rozległych wzniesieniach,
górujących nad okolicą. Dzięki temu artyleria lekka (polowa), w którą
wyposażone było każde zgrupowanie uzyskiwała doskonały wgląd na
przedpole. Rok powstania każdego punktu jest raczej umowny i wyznaczony
został na podstawie daty wybetonowania głównych obiektów. Trzeba
jednakże pamiętać, że prace fortyfikacyjne trwały do momentu wybuchu
wojny, tak więc w okresie do września 1939 roku poszczególne odcinki
OWaru były systematycznie wyposażane i uzupełniane o kolejne schrony.

Kolejny sezon budowlany to rok 1936. Wtedy to
dokończono betonowanie obiektów w Bobrownikach i wybudowano koszary z
dwoma schronami bojowymi. Rozpoczyna się również etap zagęszczania
obrony zwłaszcza wokół tzw. „klina bytomskiego”, czyli terytorium
niemieckiego ostro wcinającego się w polski Górny Śląsk. W związku z tym
 powstaje jeden z najsilniejszych punktów oporu – „Łagiewniki”. Został
on wyposażony aż w trzy tradytory dla armaty polowej. Jednocześnie
powstają odcinki łącznikowe (p.o. „Kamień”, Brzeziny i Maciejowice)
przekształcające w tym rejonie umocnienia polskie we w miarę ciągłą
linię.

W 1937 roku prace prowadzono przede wszystkim na
terenie obecnej Rudy Śląskiej. W ten sposób powstają główne obiekty p.o.
 „Godula”, p.o. „Czarny Las” (p.o. „Nowy Bytom”), p.o. „Radoszowy” oraz
II linii. Dla połączenia ich w jednolity ciąg umocnień wybetonowano
ciężkie obiekty grupy bojowej „Zgorzelec”, „Chebzie”, „Wirek” i
„Kłodnica”. Natomiast p.o. „Szyb Artura” wzbogaca się o kolejne 4
ciężkie schrony bojowe. Na innych odcinkach również trwają prace.
Powstają koszary, magazyny amunicji, wartownie, komory kabli
telefonicznych.

 z budową fortyfikacji stałych, w latach 1935 – 37, na północnym
skrzydle Obszaru Warownego trwają prace hydrotechniczne. Powstaje tu,
wzdłuż rzeki Brynicy, sieć zalewów, rozlewisk i terenów zabagnionych
mających stanowić przeszkodę nie do przebycia dla niemieckiej broni
pancernej. Poczynając od Kamienia (dzielnica Piekar Śląskich) na
Świerklańcu kończąc powstaje szereg zastawek i jazów zalewowych. Tama nr
 1 „Szarlej” była bezpośrednio chroniona przez p.o. „Bobrowniki”.
Jednakże tama nr 2 „Józefka” i nr 3 „Kozłowa Góra” były zbyt oddalone.
Dlatego dla ich osłony w 1937 powstaje grupa bojowa „Wesoła” i
„Wymysłów”.

W 1938 roku w ramach akcji zagęszczania obrony, na
całym odcinku Obszaru Warownego „Śląsk” powstają obiekty pozorne,
pozorno – bojowe oraz lekkie schrony bojowe. Jednocześnie trwają prace
wyposażeniowe w wybudowanych obiektach jak i intensywna budowa umocnień
ziemnych, stanowisk moździerzy, polowych stanowisk artylerii, zapór
przeciwczołgowych i przeciwpiechotnych oraz sieci telefonicznej.

 po wkroczeniu Niemców do Czechosłowacji. Wobec groźby obejścia umocnień
 skrzydłami, zapada decyzja o budowie kolejnych umocnień. Na północy
miał powstać odcinek „Niezdara” (nazwa przyjęta od jedynego,
zrealizowanego punktu oporu), na południu odcinek „Mikołów”. Prace
rozpoczęto na północy wiosną 1939, na południu latem ale nigdy nie udało
 się ich dokończyć. W tym samym roku jako uzupełnienie powstają pozycje
obronne składające się z polowych schronów piechoty (tzw. „urbany”) –
pozycja czat nad Brynicą, polowy punkt oporu „Nowa Wieś”, pozycja polowa
 „Kozłowa Góra”, pozycja polowa „Tarnowskie Góry” na północy, czy
pozycja „nad Jamną”, pozycja polowa „Las Wyrski” na południu.
Jednocześnie zdecydowano się przedłużyć na północy sieć rozlewisk aż po
miejscowość Brynica, na południu zaś stworzyć nowe na Kłodnicy i
Gostynce (od miejscowości Wyry aż po Tychy)

W przededniu wybuchu wojny utworzono Grupę Operacyjną
 "Śląsk", której dowódcą został gen. Jan „Jagmin” Sadowski. W jej skład
wchodził między innymi Obszar Warowny „Śląsk” oraz 23 Dywizja Piechoty
(d-ca płk. Kalabiński ). Całość natomiast włączono do składu Armii
„Kraków” (d-ca gen. Antoni Szyling) sformowanej w ramach mobilizacji
frontu zachodniego. Bezpośrednim dowódcą OWŚ został płk. Wacław
Klaczyński. Cały pas obrony składał się z pięciu odcinków:

- Odcinek „Niezdara” – 6 kompania specjalna ckm 11 pp, d-ca mjr. Józef Ćwiąkalski
- Odcinek „Bobrowniki” – IV batalion specjalny ckm 11 pp, d-ca mjr. Mikołaj Tomasik
- Odcinek „Chorzów” – IV batalion specjalny ckm 75 pp, d-ca mjr.Władysław II Wierzbicki
- Odcinek „Kochłowice” – IV batalion specjalny ckm 73 pp, d-ca mjr. Jan Stefan Witkowski
- Odcinek „Mikołów” – batalion forteczny KOP „Mikołów”, d-ca ppłk. Franciszek Pfeiffer

Natomiast artyleria forteczna wchodziła w skład IV dywizjonu
wydzielonego 23 pułku artylerii lekkiej z Będzina, d-ca kpt Władysław
Cesarz:

- Odcinek „Bobrowniki” – 10 bateria artylerii lekkiej specjalna typ A
- Odcinek „Chorzów” – 11 bateria artylerii lekkiej specjalna typ B
- Odcinek „Kochłowice” – 12 bateria artylerii lekkiej specjalna typ C

Dla odcinków „Niezdara” i „Mikołów” nie sformowano baterii artylerii
lekkiej, gdyż przed wybuchem wojny nie zbudowano tam żadnego schronu dla
 artylerii lekkiej.

## Przejdź do:

Strona główna

Uzbrojenie

Sygnatury Kopuł

Typy Pancerzy

Typy Schronów