Minh Sử Nhân Vật Truyện Tập 3

, Thang Hòa, Mộc Anh,Lý Thiện Trường, Uông Quảng Dương

## Lý Văn Trung

李文忠，字思本，小字保儿，盱眙人，太祖姊子也。年十二而母死，父贞携之转侧乱军中，濒死者数矣。逾二年乃谒太祖于滁阳。太祖见保儿，喜甚，抚以为子，令从己姓。读书颖敏如素习。年十九，以舍人将亲军，从援池州，破天完军，骁勇冠诸将。别攻青阳、石埭、太平、旌德，皆下之。败元院判阿鲁灰于万年街，复败苗军于于潜、昌化。进攻淳安，夜袭洪元帅，降其众千余，授帐前左副都指挥兼领元帅府事。寻会邓愈、胡大海之师，取建德，以为严州府，守之。

　　苗帅杨完者以苗、僚数万水陆奄至。文忠将轻兵破其陆军，取所馘首，浮巨筏上。水军见之亦遁。完者复来犯，与邓愈击却之。进克浦江，禁焚掠，示恩信。义门郑氏避兵山谷，招之还，以兵护之。民大悦。完者死，其部将乞降，抚之，得三万余人。

　　与胡大海拔诸暨。张士诚寇严州，御之东门，使别将出小北门，间道袭其后，夹击大破之。逾月，复来攻，又破之大浪滩，乘胜克分水。士诚遣将据三溪，复击败之，斩陆元帅，焚其垒。士诚自是不敢窥严州。进同佥行枢密院事。

　　胡大海得汉将李明道、王汉二，送文忠所，释而礼之，使招建昌守将王溥。溥降。苗将蒋英、刘震杀大海，以金华叛。文忠遣将击走之，亲抚定其众。处州苗军亦杀耿再成叛。文忠遣将屯缙云以图之。拜浙东行省左丞，总制严、衢、信、处、诸全军事。

　　吴兵十万方急攻诸全，守将谢再兴告急，遣同佥胡德济往援。再兴复请益兵，文忠兵少无以应。会太祖使邵荣讨处州乱卒，文忠乃扬言徐右丞、邵平章将大军刻日进。吴军闻之惧，谋夜遁。德济与再兴帅死士夜半开门突击，大破之，诸全遂完。

　　明年，再兴叛降于吴，以吴军犯东阳。文忠与胡深迎战于义乌，将千骑横突其阵，大败之。已，用深策去诸全五十里别筑一城，以相掎角。士诚遣司徒李伯升以十六万众来攻，不克。逾年，复以二十万众攻新城。文忠帅朱亮祖等驰救，去新城十里而军。德济使人告贼势盛，宜少驻以俟大军。文忠曰：“兵在谋不在众。”乃下令曰：“彼众而骄，我少而锐，以锐遇骄，必克之矣。彼军辎重山积，此天以富汝曹也。勉之。”会有白气自东北来覆军上，占之曰“必胜”。诘朝会战，天大雾晦冥，文忠集诸将仰天誓曰：“国家之事在此一举，文忠不敢爱死以后三军。”乃使元帅徐大兴、汤克明等将左军，严德、王德等将右军，而自以中军当敌冲。会处州援兵亦至，奋前搏击。雾稍开，文忠横槊引铁骑数十，乘高驰下，冲其中坚。敌以精骑围文忠数重。文忠手所格杀甚众，纵骑驰突，所向皆披靡。大军乘之，城中兵亦鼓噪出，敌遂大溃。逐北数十里，斩首数万级，溪水尽赤，获将校六百，甲士三千，铠仗刍粟收数日不尽，伯升仅以身免。捷闻，太祖大喜，召归，宴劳弥日，赐御衣名马，遣还镇。

　　明年秋，大军伐吴，令攻杭州以牵制之。文忠帅亮祖等克桐庐、新城、富阳，遂攻余杭。守将谢五，再兴弟也，谕之降，许以不死。五与再兴子五人出降。诸将请僇之，文忠不可。遂趋杭州，守将潘元明亦降，整军入。元明以女乐迎，麾去之。营于丽谯，下令曰：“擅入民居者死。”一卒借民釜，斩以徇，城中帖然。得兵三万，粮二十万。就加荣禄大夫、浙江行省平章事，复姓李氏。大军征闽，文忠别引军屯浦城以逼之。师还，余寇金子隆等聚众剽掠，文忠复讨擒之，遂定建、延、汀三州。命军中收养道上弃儿，所全活无算。

　　洪武二年春，以偏将军从右副将军常遇春出塞，薄上都，走元帝，语具《遇春传。遇春卒，命文忠代将其军，奉诏会大将军徐达攻庆阳。行次太原，闻大同围急，谓左丞赵庸曰：“我等受命而来，阃外之事苟利于国，专之可也。今大同甚急，援之便。”遂出雁门，次马邑，败元游兵，擒平章刘帖木，进至白杨门。天雨雪，已驻营，文忠令移前五里，阻水自固。元兵乘夜来劫，文忠坚壁不动。质明，敌大至。以二营委之，殊死战，度敌疲，乃出精兵左右击，大破之，擒其将脱列伯，俘斩万余人，穷追至莽哥仓而还。

　　明年拜征虏左副将军。与大将军分道北征，以十万人出野狐岭，至兴和，降其守将。进兵察罕脑儿，擒平章竹真。次骆驼山，走平章沙不丁。次开平，降平章上都罕等。时元帝已崩，太子爱猷识里达腊新立。文忠谍知之，兼程趋应昌。元嗣君北走，获其嫡子买的立八剌暨后妃宫人诸王将相官属数百人，及宋、元玉玺金宝十五，玉册二，镇圭、大圭、玉带、玉斧各一。出精骑穷追至北庆州而还。道兴州，擒国公江文清等，降三万七千人。至红罗山，又降杨思祖之众万六千余人。献捷京师，帝御奉天门受朝贺。大封功臣，文忠功最，授开国辅运推诚宣力武臣，特进荣禄大夫、右柱国、大都督府左都督，封曹国公，同知军国事，食禄三千石，予世券。

　　四年秋，傅友德等平蜀，令文忠往拊循之。筑成都新城，发军戍诸郡要害，乃还。明年复以左副将军由东道北征，出居庸，趋和林，至口温，元人遁。进至胪朐河，令部将韩政等守辎重，而自帅大军，人赍二十日粮，疾驰至土剌河。元太师蛮子哈剌章悉众渡河，列骑以待。文忠引军薄之，敌稍却。至阿鲁浑河，敌来益众。文忠马中流矢，下马持短兵斗。指挥李荣以所乘马授文忠，而自夺敌马乘之。文忠得马，益殊死战，遂破敌，虏获万计。追奔至称海，敌兵复大集。文忠乃敛兵据险，椎牛飨士，纵所获马畜于野。敌疑有伏，稍稍引去。文忠亦引还，失故道。至桑哥儿麻，乏水，渴甚，祷于天。所乘马跑地，泉涌出，三军皆给，乃刑牲以祭。遂还。是役也，两军胜负相当，而宣宁侯曹良臣，指挥使周显、常荣、张耀俱战死，以故赏不行。

　　六年行北平、山西边，败敌于三角村。七年遣部将分道出塞。至三不剌川，俘平章陈安礼。至顺宁、杨门，斩真珠驴。至白登，擒太尉不花。其秋帅师攻大宁、高州，克之，斩宗王朵朵失里，擒承旨百家奴。追奔至毡帽山，击斩鲁王，获其妃及司徒答海等。进师丰州，擒元故官十二人，马驼牛羊甚众，穷追至百干儿乃还。是后屡出备边。

　　十年命与韩国公李善长议军国重事。十二年，洮州十八番族叛，与西平侯沐英合兵讨平之，筑城东笼山南川，置洮州卫。还言西安城中水碱卤不可饮，请凿地引龙首渠入城以便汲，从之。还掌大都督府兼领国子监事。

　　文忠器量沉宏，人莫测其际。临阵踔厉历风发，遇大敌益壮。颇好学问，常师事金华范祖干、胡翰，通晓经义，为诗歌雄骏可观。初，太祖定应天，以军兴不给，增民田租，文忠请之，得减额。其释兵家居，恂恂若儒者，帝雅爱重之。家故多客，尝以客言，劝帝少诛戮，又谏帝征日本，及言宦者过盛，非天子不近刑人之义。以是积忤旨，不免谴责。十六年冬遂得疾。帝亲临视，使淮安侯华中护医药。明年三月卒，年四十六。帝疑中毒之，贬中爵，放其家属于建昌卫，诸医并妻子皆斩。亲为文致祭，追封岐阳王，谥武靖。配享太庙，肖像功臣庙，位皆第三。父贞前卒，赠陇西王，谥恭献。

　　文忠三子，长景隆，次增枝、芳英，皆帝赐名。增枝初授勋卫，擢前军左都督。芳英官至中都正留守。

　　景隆，小字九江。读书通典故。长身，眉目疏秀，顾盼伟然。每朝会，进止雍容甚都，太祖数目属之。十九年袭爵，屡出练军湖广、陕西、河南，市马西番。进掌左军都督府事，加太子太傅。

　　建文帝即位，景隆以肺腑见亲任，尝被命执周王橚。及燕兵起，长兴侯耿炳文讨燕失利，齐泰、黄子澄等共荐景隆。乃以景隆代炳文为大将军，将兵五十万北伐。赐通天犀带，帝亲为推轮，饯之江浒，令一切便宜行事。景隆贵公子，不知兵，惟自尊大，诸宿将多怏怏不为用。景隆驰至德州，会兵进营河间。燕王闻之喜，语诸将曰：“李九江，纨绮少年耳，易与也。”遂命世子居守，戒勿出战，而自引兵援永平，直趋大宁。景隆闻之，进围北平。都督瞿能攻张掖门，垂破。景隆忌能功，止之。及燕师破大宁，还军击景隆。景隆屡大败，奔德州，诸军皆溃。明年正月，燕王攻大同，景隆引军出紫荆关往救，无功而还。帝虑景隆权尚轻，遣中官赍玺书赐黄钺弓矢，专征伐。方渡江，风雨舟坏，赐物尽失，乃更制以赐。四月，景隆大誓师于德州，会武定侯郭英、安陆侯吴杰等于真定，合军六十万，进营白沟河。与燕军连战，复大败，玺书斧钺皆委弃，走德州，复走济南。斯役也，王师死者数十万人，南军遂不支，帝始诏景隆还。黄子澄惭愤，执景隆于朝班，请诛之以谢天下。燕师渡江，帝旁皇甚，方孝孺复请诛景隆。帝皆不问。使景隆及尚书茹瑺、都督王佐如燕军，割地请和。燕兵屯金川门，景隆与谷王橞开门迎降。

　　燕王即帝位，授景隆奉天辅运推诚宣力武臣、特进光禄大夫、左柱国，增岁禄千石。朝廷有大事，景隆犹以班首主议，诸功臣咸不平。永乐二年，周王发其建文时至邸受赂事，刑部尚书郑赐等亦劾景隆包藏祸心，蓄养亡命，谋为不轨。诏勿问。已，成国公朱能、吏部尚书蹇义与文武群臣，廷劾景隆及弟增枝逆谋有状，六科给事中张信等复劾之。诏削勋号，绝朝请，以公归第，奉长公主祀。亡何，礼部尚书李至刚等复言：“景隆在家，坐受阍人伏谒如君臣礼，大不道；增枝多立庄田，蓄僮仆无虑千百，意叵测。”于是夺景隆爵，并增枝及妻子数十人锢私第，没其财产。景隆尝绝食旬日不死，至永乐末乃卒。

　　正统十三年始下诏令增枝等启门第，得自便。弘治初，录文忠后，以景隆曾孙璇为南京锦衣卫世指挥使。卒，子濂嗣。卒，子性嗣。嘉靖十一年诏封性为临淮侯，禄千石。逾年卒，无子，复以濂弟沂绍封。卒，子庭竹嗣。屡典军府，提督操江，佩平蛮将军印，镇湖广。卒，子言恭嗣。守备南京，入督京营，累加少保。言恭，字惟寅，好学能诗，折节寒素。子宗城，少以文学知名。万历中，倭犯朝鲜，兵部尚书石星主封贡，荐宗城才，授都督佥事，充正使，持节往，指挥杨方亨副之。宗城至朝鲜釜山，倭来益众，道路籍籍，言且劫二使。宗城恐，变服逃归。而方亨渡海，为倭所辱。宗城下狱论戍，以其子邦镇嗣侯。明亡，爵绝

## Đặng Dũ

Đặng Dũ,người huyện Hồng. Sơ danh Hữu Đức,Thái tổ ban danh. Cha Thuận Hưng,ở gần Hào, cùng Nguyên binh chiến chết, huynh Hữu Long thay lại bệnh chết,chúng thuộc hạ mời Dũ lĩnh quân sự. Dũ vừa mới mười sáu, mỗi đợt chiến xong ắt đứng đầu xung trận,trong quân đều phục cái đức ấy. Thái tổ khởi quân ở Trừ Dương, Dũ từ Hu Dị mà hàng, thụ Quản quân tổng quản. Cùng qua sông, đánh Thái Bình, phá bắt Trần Dã Tiên, chinh phạt Lật Dương, Lật Thủy, hạ Tập Khánh, thủ Trấn Giang, đều có công. Tiến Quảng Hưng dực nguyên soái, xuất thủ Quảng Đức châu, phá trường thương soái Tạ Quốc Tỉ ở dưới thành, phu kỳ tổng quản Võ Thế Vinh,bắt hơn nghìn người. Dời trấn thủ Tuyên châu,lấy binh thủ Tích Khê, cùng Hồ Đại Hải khắc Huy châu, dời làm Xu mật viện Phán quan.

Miêu soái Dương Hoàn Giả đem mười vạn binh đến công, thủ ngự yếu đuối, Dũ kích lệ tướng sĩ, cùng Đại Hải hợp kích,phá mà chạy. Tiến đánh Hưu Ninh, Vụ Nguyên, bắt giết hơn ba nghìn người, tuẫn hạ cao hà lũy. Cùng Lý Văn Trung, Hồ Đại Hải công Kiến Đức, phá trường thương soái Dư Tử Trinh, lại bắc đến Thuần An,lại phá viện binh, bèn phá Kiến Đức. Dương Hoàn Giả đến công, bắt phá tướng dưới trướng Lý Phó Xu, Hàng Khê động binh ba vạn. Qua tháng sau, lại phá Hoàn Giả ở Ô Long lĩnh. Lại dời Thiêm hành Xu mật viện sự.

Chiếm Lâm An,Lý Bá Thăng đến viện, bại ở Nhàn Lâm trại. Sai sứ khuyê hàng tướng thủ Nhiêu châu Vu Quang,bèn lấy thủ Nhiêu.Ở bờ hồ Bành Lễ ở Nhiêu, cùng Hữu Lượng giao chiến nhiều lần, đều đẩy lùi. Tiến Giang Nam hành tỉnh Tham chính, Tổng chế các dực quân mã. Thủ Phù Lương, đánh chiếm Nhạc Bình, Dư Càn, Kiến Xương.

Hữu Lượng Phủ châu thủ tướng Đặng Khắc Minh vì tấn công Ngô Hoành , sai sứ trá hàng mà hoãn binh. Dũ biết việc ấy, đêm ruổi 200 dặm,đến sáng vào thành. Khắc Minh không ra,cưỡi ngựa trốn. Dũ hào lệnh nghiêm túc, thu hào bất phạm, bèn định Phủ châu. Khắc Minh bất đắc dĩ hàng. Sau Hữu Lượng thừa tướng Hồ Đình Thụy hiến Long Hưng lộ, cải Hồng Đô phủ, lấy Dũ làm Giang Tây hành tỉnh Tham chính, rồi mệnh hàng tướng Chúc Tông, Khang Thái đi theo. Hai người vốn không muốn hàng, đến khi cùng Từ Đạt công Võ Xương,bèn phản.

Chu thứ nữ nhi cảng,đi về, thừa đêm phá Tân Thành môn mà vào .Các lính dưới trướng Dũ nghe biến, cưỡi hơn mười con ngựa chạy về phe địch. Tòng kỵ tử thả tẫn, quẫn thậm. Liên dịch tam mã, mã triếp phấu. Sau rời cửa Phủ châu chạy đến Ứng Thiên. Thái tổ tha tội. Mà Từ Đạt dùng binh lấy lại Hồng Đô, phục mệnh Dũ cùng Đại đô đốc Chu Văn Chính trấn thủ. Năm sau, Hữu Lượng dẫn 60 vạn quân đến cướp. Dũ phân thủ Phủ châu môn, là nơi yếu hiểm. Hữu Lượng thân đốc quân đến công, thành phôi phá hơn 30 trượng,Dũ thả trúc thả chiến. Địch công ích cấp, trú dạ bất giải giáp giả tam nguyệt. Thái tổ tự dẫn đến viện, luận công bọ Dữ khắc địch. Thái tổ bình Võ Xương, sai Dũ soái binh tuẫn các châu huyện lân cận Giang Tây.Em của Đặng Khắc Minh là Chí Thanh ở Vĩnh Phong, có hai vạn binh. Dũ kích phá,bắt đại soái hơn năm mươi ngày.Cùng Thường Ngộ Xuân bình các trại Sa Khanh, Ma Lĩnh, tiến binh thủ Cát An, vi cống châu, tháng năm mới đánh. Tiến Giang Tây hành tỉnh Hữu thừa, năm ấy 28. Binh hưng, các tướng không ai được như Dũ và Lý Văn Trung

Dũ làm người giản trọng thận mật, không hề nguy khổ, tương quân nghiêm, thiện phủ hàng phụ.Vừa mới hạ được An Phúc,trong bộ tốt có người lỗ lược phụ nữ . Phán quan Phan Xu vào mắng. Dũ cảm ơn, hạ lệnh kẻ dám bắt bớ phụ nữ bị trảm, thả các nữ trong quân . Xu nhân bố trí ở phòng trống, tự ngồi ở ngoài,làm cháo mà ăn.Sĩ tốt có kẻ mưu đêm cướp lại, Dũ đánh hắn để làm gương. Xu hộ toàn bộ nữ nhi về nhà, dân vui lắm. Lấy Ngộ Xuân đã hạ Tương Dương,đổi Dũ làm Hồ Quảng hành tỉnh Bình chương trấn thủ nơi ấy, ban thư rằng: “Anh thủ Tương Dương, nên tuân theo pháp độ.Những người ở Sơn trại theo, binh dân tất cả ở chỗ cũ, tiểu giáo trở xuống tất lệnh đóng quân, vừa cày vừa chiến. Anh đang trấn thủ rất gần Khoách Khuếch, nếu như anh thêm yêu dân nghiêm quân, ắt sẽ có người hâm mộ cái nghĩa đến quy, như thoát Miệng hổ gặp mẹ hiền vậy. Tôi coi anh đã trưởng thành, anh nên tận lực!” Dũ lập tức an ủi quân doanh, uy danh tăng mạnh.

　Ngô nguyên niên kiến Ngự sử đài, triệu làm hữu Ngự sử đại phu, lĩnh đài sự. Hồng Võ nguyên niên kiêm Thái tử dụ đức. Đại quân chiêm Trung Nguyên, Dũ làm Chinh thú tướng quân, soái tướng, Hán binh thủ Nam Dương lấy các châu quận ở phía Bắc. Công hạ Đường châu, tiến công Nam Dương, bại nguyên binh ở Ngõa Điếm, trục bắc để thành hạ, bèn cong hạ, cầm bắt bọn Quốc công hai mươi sáu người. Các châu huyện Tùy, Diệp, Vũ Dương, Lỗ Sơn liên tiếp xin hàng. Công hạ các sơn trại Ngưu Tâm,Quang Thạch, Hồng Sơn, các đất Quân, Phòng, Kim, Thương đều định. Năm thứ ba, phong làm Chinh Lỗ Tả phó tướng quân cùng đại quân đến Định Tây. Khoách Khuếch đóng quân ở núi Hiện, Dũ trực tiếp công đánh nơi ấy, lập sách uy bức, Khoách Khuếch bại chạy. Phân binh từ Lâm Thao tiến đánh Hà châu, chiêu dụ các tù trường Thổ Phồn,Bọn Tuyên úy Hà Tỏa Nam Phổ đều nạp ấn xin hàng. Truy Dự vương đến Tây Hoàng hà, đến Hắc Tùng Lâm, phá trảm dại tướng của y. Hà châu là phía tây của Đóa Cam, các bộ Ô Tư Tàng tất quy phụ.Rời Cam Túc tây bắc hơn ngàn dặm mà về. Luận công thụ Khai quốc phụ vận thôi thành Tuyên lực võ thần, Đặc tiến Vinh lộc đại phu, Hữu trụ quốc, phong Vệ quốc công, Đồng tham quân quốc sự, mỗi tháng lộc 3000 thạch, được thế tập.

Năm thứ tư phạt Thục, mệnh Dũ đến Tương Dương luyện quân mã, vận lương cho quân sĩ. Năm sau,các man Thần, Lễ làm loạn, lấy Dũ làm Chinh nam Tướng quân, Giang hạ hầu Chu Đức Hưng, Giang âm hầu Ngô Lương làm phó. Thảo xong. Dũ soái Dương Cảnh, Hoàng Bân rời Lễ châu, đánh bốn mươi tám động, lại trảm kẻ làm phản ở Phòng châu. Năm thứ sáu, làm Hữu phó tướng quân cùng Từ Đạt tuần biên cương ở Tây Bắc. Năm thứ mười,vùng Thổ Phiên tiến cống bị kẻ cướp, Dũ làm Chinh Tây tướng quân cùng Phó tướng quân Mộc Anh ra đánh. Phân binh làm ba hướng, cùng đuổi đến Côn Luân sơn, bắt chém hơn vạn,thu hoạch ngựa dê trâu hơn mười vạn, lưu binh thủ các chỗ yếu hại mà về. Trên đường bị bệnh, đến Thọ Xuân thì mất, hưởng thọ bốn mươi mốt tuổi. Truy phong Ninh Hà vương, thụy Võ Thuận.

Trưởng tử Trấn thừa tước, cải phong Thân Quốc công, làm Chinh nam Phó tướng quân bình sơn tặc ở Vĩnh Tân Long Tuyền. Lại dời đến chỗ hiểm yếu nơi biên giới, có công. Vợ y vốn là cháu ngoại Lý Thiện Trường, Thiện Trường bại, cùng gian đảng bị giệt. Đệ Minh Cẩm y vệ Chỉ huy thiêm sự, chinh man, chết trong quân. Có Tứ Nguyên là hậu của Trấn.Thời Hoằng Trị, cháu của Nguyên là Bỉnh làm Nam Kinh Cẩm y vệ Thế chỉ huy sử.Năm Gia Tĩnh thứ mười một chiếu phong con Bỉnh là Kế Khôn tước Định viễn hầu. Truyền năm đời đến Văn Minh,cuối thời Sùng Trinh, bị giết.