Cüceler

### Hakimiyet

Belegost, Mavi Dağlar, Amon Rûdh, Işıltılı Mağaralar, Gri Dağlar, Demir Tepeler, Yalnız Dağ, Khazad-dûm, Nogrod, Nargothrond, Gundabad, Dunland

### Bölünmeler

Uzunsakallar, Ateşsakallar, Genişkirişler, Demiryumruklar, Sertsakallar, Karakilitler, Taşayaklar, Küçük cüceler

### Önemli Üyeler

Balin, Dain, Durin, Gimli, Thrór, Thráin, Nain, Thorin, Gloin

### Ayırt Edici Özellikler

Tıknaz, sakallı, asla kel değil, özellikle sağlam ve sadık, meşhur inatçı

### Boy

Hobbitler'den uzun İnsanlar'dan kısa, ortalama 137 cm

### Saç Rengi

Sarışın, kahverengi, siyah, mavi, kırmızı ve (yaşlıyken) gri veya beyaz

### Silahlar

Genellikle baltalar, kılıçlar, çekiçler, kazmalar

**Cüceler**, Orta Dünya'da **Khazad**, **Naugrim** ('Bodur İnsanlar' anlamına gelir) ve **Gonnhirrim** ('Taş Ustaları' anlamına gelir) olarak da bilinen bir ırktı.

## Tarih

### Yaradılış

Cüceler, kendileri *Mahal* dedikleri, “yapımcı” anlamına gelen Aulé tarafından yapıldı. Aulë, Ilúvatar’ın Çocuklarının gelmesini beklemekte isteksizdi, çünkü sabırsızdı ve ustalığını ve el sanatını öğretecek birisine sahip olmak istedi. Bu nedenle, cücelerin ilk Yedi Babasını Orta Dünya dağlarının altındaki bir salonda gizlice yaptı.

Ancak, yaşam yaratma gücü Aulë'nin dahilinde değildi. Ilúvatar tarafından azarlandı ve hatalarını anladıktan sonra, babasına yaratımlarını yok edilmeleri de dahil olmak üzere ne isterse yapmasını teklif etti. Teklif yapılsa bile, Ilúvatar onları kabul etti ve cücelere kendi hayatlarını verdi. Böylece Aulë, Yedi Babaları zedelemek ve kudretli yaratımlarını yok etmek için büyük bir çekiç aldığında, korku içinde geri çekildi ve merhamet için yalvardı.

Ancak Ilúvatar, cücelerin İlk Doğanlardan (Elfler) önce gelmeleri konusunda istekli değildi ve Yedi Baba'nın yeraltında yatması ve İlk Doğanlar uyanana kadar gelmemesi gerektiğine karar verdi.

### Birinci Çağ

Elfler uyandıktan yaklaşık bir yüzyıl sonra, Cücelerin Yedi Babaları uyandırıldı. Bu yedi kişiden sadece birinin adı bilinir, Ölümsüz denilen Durin I. Yedi babanın her biri kendi klanının kralı oldu ve her biri kendi büyük salonunu inşa etti. Birinci Çağ'da üç büyük yapının inşa edildiği bilinmektedir. Belegost ve Nogrod Mavi Dağlar'da inşa edildi ve bunların Cüceleri Ñoldor ile ittifaklar kurdu ve savaşlarında savaştı. Durin I ise, Dumanlı Dağlar'da Azanulbizar adını verdiği bir vadide dolaşıyordu. Bu vadideki durgun bir havuzda yedi yıldızlı bir taçla kendisinin bir yansımasını gördü. Ondan sonra, elflerin Valacirca dediği yıldızların takımyıldızı, cüceler tarafından Durin'in Tacı olarak adlandırıldı, ve günün herhangi bir anında suya yansıması görülüyordu, ancak Durin yalnızca kendi yansımasını görebiliyordu. Durin, gölü Kheled-zâram olarak adlandırdı ve büyük salonu Khazad-dûm'u yukarıdaki dağların içinde inşa etmeye başladı. Birinci Çağ'da Cüceler, elflerle ittifaklar kurmuş ve her ikisi de ticarette gelişmiştir. Belegostlu cüceler, ünlü zincirden yapılma Cüce postasını icat etti ve dünyanın gördüğü en iyi çeliği tasarladılar. Ayrıca, Thingol'un Salonu, Menegroth'u inşa ettiler ve Nimphelos incisi ile ödüllendirildiler. Elfler ve insanlar ile birlikte savaştılar ve Beleriand'ın İlk Savaşı ve Belegost Cücelerinin ejderha Glaurung'a karşı durabilecek tek kişi oldukları için ün kazandıkları Nirnaeth Arnoediad dahil, Birinci Çağın bazı büyük savaşlarına katıldılar. Savaşta iğrenç görünen harika maskeler takmaları onların özel davranışlarıydı. Bu onların "ejderhalara karşı sağlam bir tutum sergilemelerini" sağladı ve bunun yanında 'doğal olarak ateşe elflerden veya insanlardan daha iyi dayanabiliyorlardı". Bu savaşta Belegost'un Lordu Azaghâl, üzerinden sürünen Glaurung tarafından öldürüldü. Ölmeden önce cüce bıçağıyla ejderhanın karnını bıçakladı ve 'onu Angband'a geri kaçacak kadar derine sapladı'.

Nogrod Cüceleri, silahlarının işçiliği ile ünlüydü. Demirciler arasında en dikkat çeken Telchar idi. Nogrod cüceleri kolye Nauglamír'i yarattı ve Thingol, Nogrod'lu cüce demircilerden bu kolyeye bir Silmaril koymasını istedi. Böylece elfler ve cücelerin en büyük eserleri birleşti. Ancak bu cüceler, altına karşı şehvetten delirdi. Thingol'ü öldürdüler, kolyeyi ve taşı çaldılar. Bu olay cüceler ve elfler arasındaki acı rekabeti Üçüncü Çağ'ın sonuna kadar öfkelendirerek ateşledi.

Doriath elfleri, demircileri ölümüne takip etti ve Nauglamir'i geri aldı. Fakat Thingol'un katillerinden ikisi takipten kaçtı ve Nogrod'da cücelerin Elf Kralı'nın emriyle nasıl öldürüldüğünü anlattı. Nogrod'un cüceleri, akrabalarının ve büyük ustalarının ölümlerini hakaret kabul etti ve intikam düşündü. Belegost cüceleri onları amaçlarından vazgeçirmeye çalışsalar da Nogrod cüceleri Doriath'ı istila etti. Bin Mağaralar'daki sert bir savaşın ardından Nogrod'un cüceleri muzaffer oldu ve Nauglamír ile Silmaril'i aldılar. Ancak, Mavi Dağlar'a dönüş yolculuğunda, Nogrod cüceleri Beren, oğlu Dior ve birçok Ossiriand Yeşil Elfini içeren bir kafile tarafından saldırıya uğradı. Cücelerin çoğu katledildi ve Beren kendisi Nogrod Lordunu katletti ve ondan Nauglamír kolyesini aldı. Cücelerden bazıları savaştan kaçtı, ancak Ağaçların Çobanları tarafından Dolmed Dağı'nın altındaki yamaçlarda pusuya düşürüldüler.

Birinci Çağ'dan itibaren bazı öyküler Noegyth Nibin olarak adlandırılan küçük cüceleri anlatır. Bunlar Arda barışı sırasında evlerinden sürülen cücelerdi ve Beleriand'a giren ilk cücelerdi. İlk olarak Nulukkizdîn adını verdikleri, ancak daha sonra Finrod tarafından ele geçirilip Nargothrond olarak adlandırılan Narog Mağaralarını oyan ve orda yaşayan onlardı. Bu soy hattının sonuncusu Mîm ve Amon Rûdh'te yaşamış olan iki oğlu oldu. Mîm, Túrin'e maceralarında yardımcı oldu, ancak daha sonra onu Orklara ispiyonlayarak ihanet etti

### İkinci Çağ

Birinci Çağ'dan sonra cüceleri anlatan çoğu masal, genellikle Durin Halkı veya Uzunsakallılar olarak adlandırılan Durin soy hattının cüceleri hakkındadır. Durin I çok uzun bir hayattın tadını çıkardı ve Birinci Çağın büyük bir bölümünde yaşadı. O dönem ve sonrasındaki çağlar boyunca bu soydan doğan her cüce Durin'e o kadar benzedi ki Durin yeniden doğmuş olarak kabul edildi. Kehanet, Durin'in yedi kez yeniden doğacağını ve Durin VII'nin gelmesinin cücelerin düşüşüne işaret edeceğini söyler.

Durin II, İkinci Çağ'da doğdu. Tam olarak ne zaman doğduğu bilinmiyordu, fakat demirci Narvi 750 yılında Khazad-dûm'ün batı kapısını inşa ettiği zaman iktidardaydı. Saltanatı, Khazad-dûm salonlarının büyük ölçüde genişlediği ve Lindon'lu Noldorin elflerinin Lindon'lu cüceler ile mithril ticareti yapmak üzere Eregion'a taşındığı büyük bir refah dönemi oldu. Nüfus patladı, çünkü Birinci Çağ'ın sonunda tahrip edilen Belegost ve Nogrod'dan birçok mülteci Khazad-dûm'a taşındı.

Durin III, İkinci Çağ'ın 1600'ü civarında iktidardaydı. Cüce Güç Yüzüklerinin yedinci ve en güçlüsüne ona hediye edildi. Ona yüzükleri veren Sauron değil elf demirci Celebrimbor'du. Güç yüzükleri, Sauron'un hedeflediği etkilere sahip değildi, muhtemelen Aulë, cüceleri kötü tahakkümlere karşı özellikle dirençli kılıyordu. Cüce yüzüklerinin tek belirgin etkisi, cücelerin altın arzusuyla daha açgözlü olmalarıydı, ancak insanlar gibi zalim olmadılar. Sauron yüzükleri kurtarmaya çalıştı. İki tanesi kısa sürede ele geçirildi ve dördü ejderhanın hazinesinde kaldı. Sauron Üçüncü Çağ'ın 2845inci yılında Thráin II'yi ele geçirinceye kadar Durin yüzüğünü geri alamadı.

Cücelerden çok azı iki taraf için de savaştı; ama Moria'daki Durin soyundan gelenler Sauron'a karşı savaştı.

### Üçüncü Çağ

Üçüncü Çağ 1980'de mithril ve diğer minareller için yüzlerce yıllık açgözlü kazıdan sonra, cüceler Birinci Çağ'dan beri Dumanlı Dağlar'ın derinliklerinde uyuyan bir Balrog'u uyandırdılar. Cüceler o günden sonra Moria (Kara çukur) olarak adlandırılan Khazad-dûm'dan kaçtılar.

Durin halkının çoğu kuzey'deki Gri Dağlar'a gitti, bazıları ise Erebor'a giden yeni kral Thráin I'i takip etti. 300 yıldan fazla bir süre Gri Dağların cüceleri, uzak kuzey'deki Ejderhalar güçlenmeye başlayana kadar zenginleşti. Bazıları DemirTepeler'e kaçtı, çoğu Erebor’un yeni kralı Thrór’u takip ederek dağın altında yeni bir Krallık kurdu. Orada, ejderha Smaug ÜÇ 2770'de gelene kadar 200 yıldan fazla bir süre refah içinde yaşadılar. Kral ve kafilesi güneye sürgüne giderken, kurtulanların çoğu Demir Tepeler'e gitti.

Durin halkı Dunland'a yerleşti ve Kral Thrór, Goblin kralı Azog tarafından öldürüldüğü Moria'ya gitti. Thrór'un oğlu Thráin (ayrılmadan önce babasından yedi yüzüğün sonuncusunu almış olan) savaş için tüm cüce hanelerini çağırdı. Böylece bütün cücelerin kudretlerinin birleştiği büyük Azanulbizar Savaşı ile sonuçlanan ve Dumanlı Dağlar'daki tüm Goblin kalelerini yok ettikleri Cüceler ve Orklar Savaşı başladı. Moria'dan çıkan Goblin birlikleri, Demir Tepeler'den taze cüce birlikleri gelinceye kadar güçlü ve amansızdı. Savaş, cücelerin zaferiyle sona erdi, ancak bedeli ağırdı. Cüce klanları, Moria'da tekrar popülasyonu arttırmak istemiyorlardı. Bu yüzden Thráin, Mavi Dağlar'a geldi ve orada diyarını kurdu.

Büyücü Gandalf, Thráin'in oğlu Thorin'e Erebor Krallığı'nı geri kazanmasında yardımcı oldu. Thorin etrafında çoğunlukla kendi çizgisinden on iki cüce topladı, Gandalf ve Bilbo Baggins de gruba eşlik etti. Erebor Görevi Smaug'un ölümüyle sona erdi. Korunmasız hazine konusunda insanlar ve elfler ile kavga ettikten sonra -Demir Tepeler'den gelenlerin yardım ettiği- cüceler, saldıran goblin ve warglarla savaşmak için insanlar ve elfler ile birleşti. Beş Ordular Savaşı olarak bilinen bu savaşta Thorin öldürüldü.

Glóin oğlu Gimli, Yüzük Kardeşliği'ne cücelerin temsilcisi olarak katıldı ve Yüzük Savaşı sırasında Legolas ile arkadaş oldu. Pelennor Çayırları Savaşı'ndan sonra 30.000 uzunsakal ve 20.000 Dale adamından oluşan bir kuvvet Yalnız Dağ'ı 200.000 (Başkent Dale dışında Brand'ın bütün topraklarını ele geçiren) Rhun Adamına karşı benzer bir kuşatma altında tuttu. Dale cüceleri ve insanları Doğulular'a karşı üç gün ayakta kaldı. Sauron'un yenildiği haberi Yalnız Dağ'a ulaştığında Doğulular geri çekildi. Bu savaşta saldıran Doğululardan 100.000, savunanlardan 14.000 cüce ve 12.000 insan öldü.

#### Üçüncü Çağ'dan Sonra

Mordor ve Sauron'un yıkılmasından sonra başlayan Dördüncü Çağ boyunca, cüceler ve insanlar dostluklarını yeniden pekiştirdi. Dáin Yüzük Savaşı sırasında öldürüldü ve Dördüncü Çağ'da yerine oğlu Thorin III Taşmiğfer geçti. Bu süre zarfında, Yalnız Dağ'dan gelen cüceler, Gondor'daki şehirleri ve Miğfer Dibi'ni yeniden inşa etmeye yardımcı oldu. Bazıları ise Gimli'nin lordu olduğu yeni inşa edilen cüce diyarı Işıltılı Mağaralar'a gitti. Bununla birlikte, Yalnız Dağ Krallığı Dördüncü Çağ boyunca gelişmeye devam etti.

### Dördüncü Çağ

Dördüncü Çağ'da cüceler hakkında çok fazla şey bilinmemektedir. Yüzük Savaşı'ndan sonra Gimli, Durin Halkı'nın bir bölümünü Yalnız Dağ'dan Miğfer Dibi'nin arkasındaki Işıltılı Mağaralara getirdi ve orada bir koloni kurdu. Daha sonra, Gimli arkadaşı Legolas ile birçok seyahate çıktı. Dostlukları ve nüfusları sayesinde, iki ırk arasındaki kavga bin yıl sonra sonunda Son Elflerin Orta Dünya'dan ayrılmasından kısa bir süre önce sona erdi. Gimli ve Legolas'ın sonunda Anduin nehrinden aşağıya, denize gittikleri ve DÇ 120'de Valinor'a giden bir gemiye bindikleri söylenir. Böylece Gimli, Ölümsüz Topraklar'a geçmesine izin verilen tek cüce olacaktır.

Durin VII (Son), Moria'yı geri aldı ve Khazad-dûm'ü asıl ihtişamına geri getirdi. Uzunsakallılar, "dünya yaşlanıp Durin'in soyunun günleri sona erene" kadar orada yaşadı.

## Kültür

### Görünüm

"*Koyu yeşil kapüşonunun altında çok parlak gözlerle, mavi sakalı altın bir kemerin içine sokulmuş bir cüce idi.*"
—Hobbit, Bölüm 1, "Beklenmedik Bir Parti"Aulë, Cüceleri yarattığında, Ilúvatar’ın Çocuklarının neye benzemesi gerektiği konusunda belirsiz bir fikri vardı. Morgoth'un dünyadaki tehdidi nedeniyle, Aulë onları hem beden hem de karakter açısından çok güçlü kılmıştır.
Cüceler kısa, bodur bir ırktı. Hobbitlerden biraz daha uzun ve daha geniş ve ağırdılar. Cücelerin çoğu, gurur duydukları kalın, bereketli sakallara sahipti ve sık sık onları çatalladılar ya da örttüler ve onları kemerlerine soktular.

Basit dayanıklı giysiler, renkli davlumbazlar ve seyahat için ağır pelerinler ve altın ya da gümüş kemerler tercih ettiler. Askerleri savaş için, cüce işçiliğinin sembolü olan çeşitli açılar ve stiller taşıyan özenle hazırlanmış zırh ve kasklar giyerdi. Zırhları bakılmayacak kadar iğrenç semboller (Gözleri korumaya yönelik dövme kalıplarında kullanılanlardan sonra) ile maskelenmişti.

Cüce kadınlar, erkekler ile aynı şekilde, ses ve görünüşe sahipti. Sayıları azdı, tüm cüce türlerinin üçte birinden daha azdı ve nadiren kendi salonlarının dışında görülüyorlardı. Çoğu zaman cüce toplumunda bekçi ve zanaatkarlar olan görevlerinden dolayı fazla ortalarda görünmüyorlardı. Genellikle çok ihtiyaç duydukları zaman seyahat ederlerdi ve genellikle cüce erkeklere benzer şekilde giyinmişlerdi. Bu genellikle başkalarının, cücelerin yaratıldığı zaman taştan büyüdüğü ve cüceler arasında kadın olmadığına inanmasına neden oldu. Birkaç dişi cüce savaşçı biliniyordu, ancak bazı öyküler kadın cücelerin, özellikle ailelerini ve yavrularını korumakta, erkek meslektaşları kadar şiddetli olduklarını söyler. Cüceler genellikle tek eşliydi ve cüce erkeklerinin üçte birinden azı bir eş aldı, geri kalanı da kendi işleriyle meşguldü.

### Fizyoloji

Cüceler gururlu ve sert bir ırktı ve zamanlarının tehlikelerine karşı dayanıklı olmaları için zorlandılar. Fiziksel olarak çok güçlüydüler, özellikle sıcağa ve soğuğa direnç gösterme kabiliyetine sahiplerdi ve ağır yükler onlar için hafifti. Cüceler insanlardan daha uzun, genellikle iki yüz elli yıla kadar yaşadılar. Birinci ve İkinci Çağ'ın cüce lordları birkaç yüz yıl yaşayabilirdi. Cüceler, özellikle metal veya taşla uğraşanları yeni zanaat becerilerini hızla öğrenme yeteneğine sahipti.

Cüceler tipik olarak inatçı, gizli ve arkadaşlarına son derece sadıktı. Elflerin kıskançlıklarına neden olan madencilik, zanaat, el sanatları, altın ve değerli taşlara değer veriyorlardı. Cüceler kaba yorumlarla kolayca kırılırdı ve uzun süre kin tutmaya meyilliydiler. Genellikle açgözlü olarak görülürdüler ancak doğaları onlara verilen Güç Yüzüklerinin kötülüğü de dahil olmak üzere pek çok dış etkene karşı direnç gösterdi. Dokuz yüzüğe sahip olan insanlar bozuldu ve Nazgûl oldular. Cüceler ise altına olan şehvetleri ve hazineleri olarak algıladıkları şeylerle aralarına girenlerden nefret etmeleri dışında etkilenmediler.

### Zanaat

Cücelere Vala Aulë tarafından özel beceriler kazandırıldı ve zamanlarının çoğunu büyük yeraltı şehirlerinde ustalık, demircilik ve madencilik yaparak geçirdiler.

Cüceler, Orta Dünya'da varolan en büyük madencilerdendi. Cüceler, şehirlerini kurdukları dağların altında muazzam salonlar kazdılar. Cüce madenciler Orta Dünya'daki dağların her yerinden altın, demir, bakır ve gümüş gibi kıymetli madenleri kazdılar, ancak kömür madenciliğinin aşağılayı olduğunu düşünürler. Eski zamanlarda, cüceler Khazad-dûm madenlerinde Mithril'i buldular. Yalnız Dağ'ın altında madencilik yaparken, dağın kalbindeki Arkentaşı'nı keşfettiler.

Ayrıca yetenekli taş ve demir ustaları da vardı - Cüce demircilik becerileri ile yalnızca elflerin rekabet edebileceği söylenirdi, duvar ustalıklarında ise en iyisiydiler. Cücelerin yetenekleri eşsizdi; elmas, zümrüt, yakut ve safirden harika güzellikteki nesneler yaptılar. Cüce elinden çıkan her şey güzel hazırlanmış ve karmaşıktı. Birçok ünlü silah, zırh ve sanat ve güzellik eşyası hazırladılar; aralarında Elendil'in kılıcı Narsil, Dor-lómin'in Ejderha Miğferi ve kolye Nauglamír vardı.

Cüce orduları geniş ve güçlüydü, engin asker, süvari ve kuşatma silahlarına sahipti ve askerleri savaş için güçlü silahlar, zırhlar ve araçlar ile donatılmıştı. Kılıç, balta, fırlatılan balta, fırlatılan bıçak ve savaş çekici gibi askerleri tarafından birçok farklı silah kullanılmıştır.

Neredeyse her şeyden herhangi bir yerde ateş yakmak için bir püf noktaları vardı. Nasıl olduğunu bilseler de, cüceler zamanlarını yeraltı madenciliği ve işçiliği için harcamayı tercih ettikleri için çiftçilik ve hayvancılık pek yapmazlardı. Genellikle yemek karşılığında insanlar ve elflerle ürettikleri eşyaları takas ederlerdi.

### Mimari

Yalnız Dağ, Belegost, Nogrod, Khazad-dûm, Thranduil Salonları ve Menegroth gibi birçok ünlü salon inşa ettiler. Cüceler Minas Tirith'in kapılarını da yeniden düzenledi ve Yüzük Savaşı'ndan sonra Miğfer Dibi'nin duvarlarını yeniden inşa ettiler.

Şehirleri dağ sıralarında veya dağların hemen altında inşa edildi. Cüce madenciler bir giriş oluşturmak için önce dağın içine doğru kazdılar ve sonrasında şehirleri için temel oluşturmak üzere ileri ve dağın altına doğru kazdılar. Cüce şehirleri kesinlikle büyük ve çok genişlerdi ve dünyanın uzak derinliklerine ulaşıyorlardı. Şehirlerinde madenlerini genişletmeye ve değerli metaller ve mineraller gibi daha fazla kaynak keşfetmeye devam ettiler.

Cüce şehirleri dağlar ve dağ sıraları boyunca ilerledi, yüzeyin altındaki dev mağaralarda yukarı, aşağı ve yana doğru genişledi, ancak şehirlerin nasıl yapılandırıldığı ve bölündüğü büyük ölçüde bilinmiyordu. Khazad-dûm'da, Kayıtlar Odası veya Mazarbul Odası olarak ta bilinen kentin bir bölümü vardı. Şehrin "İlk Salon", "İkinci Salon", "Üçüncü Derin", "Yirmi birinci salon" ve "Kuzey ucu" gibi Mazarbul Kitabında belirtilen bölümleri de vardı.

Cücelerin şehirlerinin güzelliği efsaneydi. Kalelerden biri olan Erebor (Yalnız Dağ'da bulunur), zenginliğini kıymetli taşlardan ve "taşlardan akan nehirler gibi akan büyük altın yataklarından" alıyordu.

Cücelerin yerleştiği yerlere Ortak Lisanda verilen isimlerden biri cücelerce delinmiş anlamına gelen Phurunargian idi.

### Önemli Cüce Ülkeleri

* Khazad-dûm, Dumanlı Dağlar'ın altında
* Nogrod ve Belegost, Mavi Dağlar'ın altında
* Yalnız Dağ (Erebor)
* Gri Dağlar
* Demir Tepeler
* Işıltılı Mağaralar

### Dil ve Yazı Sistemi

"*Baruk Khazâd! Khazâd ai-mênu!*"
—Antik cüce savaş çığlığı, anlamı "Cücelerin baltaları! Cüceler senin üstünde!"
#### Dil

Cüce dili, cüceleri yarattığında Aulë tarafından yaratıldı ve basitçe 'Cüce' anlamına gelen 'Khuzdul' olarak adlandırıldı. Dil sertti ve diğer insanlara garip geliyordu. Cüce olmayan hiç kimsenin sözlerinden hiçbirini öğrenmesine izin verilmedi, çünkü kıskançlıkla korunuyordu. Diğer ırkların etrafındayken, Cüceler nadiren Khuzdul'da konuştu.

Kesinlikle, Birinci Çağ'da elflerle ilk temasa geçtiklerinde Beleriand'daki tek dil, Noldor henüz Aman'dan dönmediği için Sindarin olurdu. Mantıklı bir sonuç olarak, Sindarin cüceler tarafından kullanılan bir dildi. Aslında elf runlarından (Daeron'un Cirth'i) çok etkilenmişlerdi ve Sindarin'i kendi dillerinde kullanmak için benimsemişlerdir ve sonsuza dek kullanmışlardır.

#### Yazı Sistemi

Cüceler, Cirth'e dayalı bir runik yazı sistemi olan Angerthas'ı kullandılar. Her cüce klanı tarafından değişen farklı Angerthas varyasyonları vardı; Khazad-dum'un cüceleri kendi varyasyonlarına sahipti ve sisteme bir dizi sistematik değişiklik getirdiler. Erebor Cüceleri ayrıca, Erebor modu olarak bilinen sistemin daha da modifikasyonunu yaptılar. Mazarbul Kitabı'nda Erebor modu özellikle örneklenmiştir.

Angerthas'ın bazı örnekleri, Mazarbul Kitabı, Thror'un Haritası ve Erebor'un yan kapısının kilidini açan Yan Kapının Anahtarı gibi diğer nesneler de dahil olmak üzere önemli cüce metinlerinde görülmüştür.

### Silahlar ve Zırhlar

Cüce askerler genellikle baltaları silah olarak kullandılar, çünkü hem bir araç hem de silah olarak kullanılabiliyorlardı. Ancak baltalara ek olarak oduncu baltaları, kazma, kısa kılıçları, savaş çekiçlerini kullandılar ve çok nadiren cüce okçularından bahsedilir.

Zırha gelince, Cüceler zincir posta ve diğer metalik zırhı tercih ettiler - en pahalı ve kıymetli olanı mithril'den yapılan zincir posta idi.(Beş Ordular Savaşı'ndan önce Thorin tarafından Bilbo'ya bir mithril yeleği verildi. Savaş sırasında giyildi ve daha sonra görevi boyunca yeğeni Frodo'yu korudu.) Gandalf, bu küçük yeleğin Shire'ın tümünden daha değerli olduğunu söyledi.

### Müzik

Cücelerin salonlarında birçok şarkı söylendi. Dikkate değer bir şarkı, "Yalnız Dağın Şarkısı" olarak da bilinen ve yaygın olarak "Cüce Şarkısı" olarak adlandırılan "Dumanlı Dağlar'ın Üzeri Soğuk" tur. Cüce kültüründe söylenen bir diğer şarkı ise, Khazad-dum (Moria) tarihini anlatan ve Durin Halkı'nın ilk lideri Durin'i onurlandıran Durin Şarkısıydı.

### Kötü Cüceler

Arda ırklarından cüceler, Morgoth ve daha sonra Sauron'un yolsuzluğuna ve etkisine karşı en dirençlilerdi. Cücelerin yedi güç yüzüğü onları kötülüğe yönlendirmedi, ama açgözlülüklerini vealtın için arzularını artırdı. Çok azının isteyerek karanlığın yanında hizmet ettiği söylenir. *Hobbit* bunlara "kötü cüceler" olarak atıfta bulunur. Yedi haneden İkinci Çağın sonunda Son İttifak sırasında her iki tarafta da çok azı savaştı ve Durin Hanesi'nden kimse kötülük tarafında savaşmadı. Bununla birlikte, savaş zamanlarında, cüceler genellikle iyi ve kötü arasındaki çatışmalara karşı tarafsız ya da habersiz olmayı seçerek, elflerle ya da insanlarla birleşmeyi reddetti. Üçüncü Çağ'ın ilk dönemlerinde, kötü cücelerin bazı yerlerde goblinler ve orklarla ittifaklar kurdukları bilinmektedir. Tolkien tarafından bazı notlarında, büyük olasılıkla kötüye dönüşen cücelerin uzak doğu konaklarından (ve belki de daha yakınlarından bazılarının) geldiği ve Morgoth'un Gölgesi altına girdiği ve nihayet kötüye dönüştüğü öne sürüldü. Bununla birlikte, bunların Demir Tepeler'in ötesindeki cücelere (Cücelerin en doğudaki kalesi) değinip gelmediği açık değildir. Cüceler doğası gereği kötü olmadığından, birkaçı düşmanlarına kendi iradeleriyle hizmet etmiştir.

Tolkien'in en eski yazılarından bazılarında cüce ırkı bir bütün olarak Melkor'un şeytani bir yaratımı olarak tasvir edildi, ama Tolkien'in cüceler hakkında yazmaya devam ettikçe geliştiler.

## Yedi Klan

* Uzunsakallar, Durin Halkı olarak da bilinir; Aslen Gundabad Dağı'ndan olan uzunsakallar ayrıca Dumanlı Dağlar'da cüce konağı Khazad-dûm'ü (aka Moria veya Dwarrowdelf) kurmuşlardır. Ayrıca Demir Tepeler, Gri Dağlar ve final olarak Yalnız Dağ'da yaşadılar.
* Ateşsakallar & Genişkirişler, Aslen Mavi Dağlar'dandırlar ve Tolkien hangi kabilenin Nogrod'u hangisinin ise Belegost'u kurduğunu hiçbir zaman belirtmemiştir.
* Demiryumruklar & Sertsakallar, Uzak Doğu kökenli; Orocarni.
* Karakilitler & Taşayaklar, Uzak Doğu kökenli; Orocarni.
* Cücelerin Yedi Klanı, Aulë tarafından yaratılan Yedi Cüce Babadan doğmuştur.

## Lokasyon

Cüceler, Orta Dünya'nın çeşitli yerlerinde, defalarca yaşadı ve maden çıkardı;

* Moria veya Khazad-dûm ve Dumanlı Dağlar'daki diğer yerler
* Yalnız Dağ veya Erebor
* Gundabad Dağı
* Demir Tepeler
* Mavi Dağlar veya Ered Luin, Nogrod ve Belegost şehirlerinin Birinci Çağ'da kurulduğu yer
* Gri Dağlar veya Ered Mithrin, cüceler daha sonra ejderhalar tarafından sürüldü
* Orocarni, Doğunun Kırmızı Dağları

## İsimler

Cüceler kendilerini Aulë'nin onlara verdiği isim olan *Khazad* olarak adlandırdı. Bu isim Sindarin'de Hadhodrim ve Quenya'da Casari anlamına gelir. Casari, Ñoldor arasında cüceler için ortak bir sözdü, ancak Sindar onlara genellikle *Naugrim* veya *Nogothrim*, Bodur İnsanlar adını verdi.

Cüceler, bir kural olarak, diğer ırklara gerçek isimlerini söylemez, bunun yerine Westron'dan isimleri alır ve gerçek isimlerini gizli tutarlar, mezarlarında bile yazmazlardı.

Tolkien'in eserlerinde birçok cüce ismi, şiirsel Viking kehanetleri, Völuspá'dan (Eski İskandinav: Vǫluspá) alınmıştır. Kehanetin önemli bir kısmı Vikinglerin pagan dünya görüşünü açıklar ve bu bölümde çoğunlukla isim listesinden oluşan Cücelerin Sayısı bulunabilir. Hobbit'ten gelen tüm cüce isiimler, Gandalf ismi dahil bu kaynaktan alınmıştır. Gimli (ateşten korunma anlamına gelen) ve Harlan gibi bazı diğer isimler İzlanda dilinden alınır, fakat Völuspá'dan alınmaz. Tolkien'in eserlerindeki sadece birkaç cücenin Khuzdul'da orijinal isimleri vardır. Bunlara Azaghâl ve Telchar dahildir.

## Legendarium'un Önceki Versiyonlarında

Tolkien'in Orta-Dünya mitolojisinin en eski formlarında, cüceler Melkor tarafından yaratılan şeytani varlıklar olarak tasarlandı ve aynı zamanda 'Nauglath' olarak da adlandırıldılar.

## Referanslar

1. ↑ 1,0 1,1 Silmarillion, Quenta Silmarillion, II. Bölüm: "Aulë ve Yavanna"
2. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Ek A, "Durin Halkı"
3. ↑ Bitmemiş Öyküler, Bölüm Üç: Üçüncü Çağ, "Erebor Görevi"
4. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Yüzük Kardeşliği, İkinci Kitap, Bölüm V: "Khazad-dûm Köprüsü"
5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Yüzüklerin Efendisi, Ek F
6. ↑ Orta Dünya'nın Komple Rehberi
7. ↑ Silmarillion, Quenta Silmarillion, Böl. X: "Sindar'a dair"
8. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Ek E: Yazma ve Yazım, II: Yazma
9. ↑ 9,0 9,1 Yüzüklerin Efendisi, Yüzük Kardeşliği, İkinci Kitap, Bölüm IV: "Karanlıkta Bir Yolculuk"
10. ↑ Hobbit, Bölüm I: "Beklenmedik Bir Parti"
11. ↑ Silmarillion, Güç Yüzükleri ve Üçüncü Çağ'a dair
12. ↑ Hobbit, Bölüm IV: "Tepenin Üzerinde ve Tepenin Altında"
13. ↑ Orta Dünya Tarihi, Vol. XII: Orta Dünya Halkları.
14. ↑ Orta Dünya Tarihi, Vol. I: Kayıp Öyküler Kitabı Birinci Bölüm, X: "Gilfanon'un Öyküsü: Noldoli'nin Travması ve İnsanlığın Gelmesi"