Królestwo Galicji i Lodomerii

**Królestwo Galicji i Lodomerii**, potocznie **Galicja** - Państwo znajdujące się w środkowej Europie. Istniało w latach 1918-1945. Jego sąsiadami byli: Polska, Czechosłowacja, Rumunia i Związek Sowiecki a w późniejszym czasie z Słowacją, Węgrami, Generalnym Gubernatorstwem, Niemcami i Rumunią. Kraj nie miał dostępu do morza. Galicja i Lodomeria były okupowane w latach 1941-1944 przez III Rzesze a w 1945 przez ZSRS. Państwo zostało rozebrane miedzy Polskę, Rumunię i ZSRS w 1945 na mocy postanowień na konferencji poczdamskiej.

## Galicja Przed uzyskaniem niepodległości

*osobny artykuł:* Królestwo Galicji i Lodomerii (1772-1918)

Królestwo Galicji i Lodomerii zostało utworzone 1772 na obszarze ziem zabranych w wyniku pierwszego rozbioru Polski. Po trzecim rozbiorze w składzie kraju koronnego znalazła się również północna część małopolski. Jednak na skutek wojny polsko-austriackiej do księstwa warszawskiego inkorporowano zamoyszczyzne, która została wcielona po kongresie wiedeńskim do kongresowego królestwa polskiego. Kraj koronny był najbardziej sfobodnym obszarem w zaborach.

## Historia

### **Niepodległość**

#### Idea Niepodległościowa

Głównymi promotorami i twórcami idei niepodległej Galicji i Lodomerii byli Emanuel Rozdrażewski oraz Witosław Buxhoevden. Przewidywali oni państwo federacyjne narodu polskiego, ukraińskiego i słowackiego. Uważali oni że tereny zaboru Austriackiego nie powinny wchodzić w skład możliwego odrodzonego państwa polskiego ponieważ

W 1916 założyli nielegalnie Galicyjski Komitet Niepodległościowy. Organizacja ta miała na celu planowanie i prowadzenie działań prowadzących do uzyskania niepodległości. Argumentami przemawiającymi za odrębnością Galicji i Lodomerii było m. in to że.... Na początku stycznia 1918 założono Galicyjsko-Lodomeryjską Armie Wyzwoleńczą. Formacja zbrojna miała być zbrojnym ramieniem Galicyjskiego Komitetu Niepodległosciowego.

### **Konflikt z Polską o Kraków**

#### Kontekst historyczny

Do królestwa Galicji i Lodomerii już w czasach Cesarstwa Austrii i Austro-Węgier Należał Kraków. Wcielono go tam po nieudanym powstaniu krakowskim. Był on jednym z najważniejszych miast w kraju koronnym. Władze Polski zgłaszały pretensje odnośnie przynależności państwowej Krakowa.

#### porozumienie krakowskie

Na Mocy porozumienia krakowskiego z 1933 Kraków przeszedł pod Administracje polską. Podpisanie tego paktu było wysoce krytykowane w środowiku partii rządzącej, w konsekwencji czego doszło do upadku drugiego rządu Hieronima Miłoszewicza który był odpowiedzialny za porozumienie. Jeden z przyszłych premierów, Wiktorian Oboleński, z ramienia opozycyjnego ugrupowania próbował odzyskać Kraków w sposób zbrojny jednak pomysł ten nie doczekał się jakiejkolwiek realizacji.

### **II wojna światowa**

#### Początek

Po Wybuchu II wojny światowej Galicja i Lodomeria ogłosiła neutralność. Państwo pszyjeło ponad 9 tys emigrantów z zaatakowanej w wrześniu polski. W kwietniu 1940 III Rzesza zaproponował dołączenie kólewstwie Galicjii i Lodomerii dołączenie do paktu trzech. Zarówno premier Stanisław Ostrowski jak i król Bronisław I udrzucili taką możliwość.

#### Atak na Galicje i Lodomerie

28 września 1940 wojska wkroczyły na terytorium Galicji i Lodomerii. Na początku wojska Galicji skutecznie odpierały ataki Niemieckie. Wojna była wykańczająca dla obu stron. w listopadzie linia obrony została złamana, a wojska niemieckie posówały się w głąb kraju. 29 lipca 1941 Niemcy zdobyli całe państwo i ustanowili tam swoją okupacje.

#### **Okupacja**

*osobny artykuł:* Generalne Gubernatorstwo Galicji i Lodomerii,

Na terenie okupowanego królestwa utworzono struktóre administracyjną bliźniaczą do Generalnego Gubernatorstwa polskiego, nazwanym Generalne Gubernatorstwo Galicji i Lodomerii. Mieszkańcy okupowanych przez Niemcy terenów byli traktowani podobnie do mieszkańców okupowanej polski. Na terenie okupowanego królestwa otworzono 7 obozów koncentracyjnych i 2 getta. Podczas okupacji śmierć poniosło ponad 30% państwa w tym dużo osób w wieku dziecięcym, nastoletnim oraz w okresie wczesnej dorosłości. Doprowadziło to do kryzysu demograficznego dla rejonu przez wiele lat.

### **Sprawa Galicji i Lodomerii po II wojnie światowej**

#### Sowieckie plany wobec królestwa

Na konferencjach pokojowych w Jałcie, Techeranie i Poczdamie wyznaczono nowy porządek w Europie. Polska, Czechosłowacja, Rumunia, Węgry i Bułgaria miały znaleźćś się w sowieckiej strefie wpływów, ZSRS przewidywał taki los również dla Galicji. Władze sowieckie uważały Galicję i Lodomerię jako sztuczny twór państwowy. Sowieci nie mieli wpływu na Galicje i Lodomerie ponieważ państwo wyzwoliło się samo. Próbowali oni w wcześniejszych latach tworzyć marionetkowe komitety na terenie Galicji i Lodomerii, lecz te organizacje zostały rozbijane przez Galicyjskie podziemie.

#### Sytuacja polityczna w wyzwolonym państwie

Po wyzwoleniu Galicji i Lodomerii Król i premier wraz z rządem powrócili do kraju. Ciągłość państwowa została utrzymana. Tymczasowy rząd Emigracyjny zastąpiono pierwszym rządem Manuela Jabłonowskiego. Król nadal posiadał znaczący wpływ na politykę państwa. Stolicą pozostał Kraków. Nadal obowiązywała konstytucja królestwa z 1935. Niektóre ministerstwa musiały zmienić swoją siedzibę ze względy na zniszczenia w stolicy. Zaplanowano wybory parlamentarne na początek roku 1945.

#### Komunistyczna Partia Galicji i Lodomerii

29 września 1945 Powstała Komunistyczna Partia Galicji i Lodomerii. W rzeczywistości ugrupowanie powstało jedynie po to by przejąć władze a następnie rozebrać Galicje i Lodomerie. Już w styczniu następnego roku ugrupowanie liczyło 9 000 członków. Partia była utworzona na polecenie Moskwy. Ugrupowanie zrzeszało większość komunistów z okresu przedwojennego. Liderem jej był Alfons Alojzev - przed wojenny komunista, wielokrotnie represjonowany o pochodzeniu rosyjskim. KPGIL bardzo szybko rosła na popularności co przekładało się na poparcie wśród obywateli. Rosnąca popularność komunistów budziła niepokój wśród władz. Minister sprawiedliwości Fryderyk Łucjanowski w październiku

#### Wybory Parlamentarne w 1945, drugi rząd Manuela Jabłonowskiego i konflikty

W styczniu 1945 roku w Galicji odbyły się wybory do sejmu i senatu, były to pierwsze wybory parlamentarne od czasu wyzwolenia kraju. Komunistyczna Partia Galicji i Lodomerii zdobyła ... procent głosów, zaś Partia Socjaldemokratyczna ... Żeby PS mogła nadal utrzymać władze musieli wejść w koalicje z komunistami. Władza zdawała sobie sprawę z zagrożenie pochodzącego od partii komunistycznej. 11 lutego 1945 utworzono drugi rząd Manuela Jabłonowskiego, rząd był koalicyjny. Wicepremierem w nim został Alfons Alojzev - przedwojenny komunista, lider KPGiL. Alojzev próbował wielokrotnie przekonywać premiera Jabłonowskiego do dymisji i oddanie kierownictwa nad rządem mu, lecz starania były nieskuteczne. Król Emilian II podejmował wielokrotne usuniecie z rządu Alfonsa Alojzeva, te próby były jednak całkowicie nieskuteczne. Konflikt miedzy Partią Socjaldemokratyczną i królem a komunistami w kolejnych miesiącach coraz bardziej eskalował. 12 sierpnia 1946 przeprowadzono udany zamach na marszałka sejmu Fryderyka Wyzwolińskiego. Zamachowiec okazał się być wynajęty przez KPGiL. liderzy partii zaprzeczyli jednak wszystkim zarzutom i osądzili partię Socjaldemokratyczną o fałszywe pomawianie.

#### Zamach stanu

4 października 1946 roku rozpoczął się zamach stanu pod przewodnictwem Komunistycznej Partii Galicji i Lodomerii, z wsparciem Związku Sowieckiego. Król Emilian II został porwany a następnie zmuszony do abdykacji pod groźbą śmierci. 6 października do Galicji wkroczyły wojska sowieckie i wspomogły KPGiL. Pretekstem do ataku było "". Premier Manuel Jabłonowski złożył dymisje 7 października wieczorem, następnego dnia Abdykował król Emilian II. Przez kolejny miesiąc państwo było okupowane przez sowietów.

#### Proces rozbiorowy Galicji i Lodomerii

7 listopada 1946 roku podpisano układ Żuromiński na mocy którego terytorium Galicji i Lodomerii zostało podzielone miedzy Związek Sowiecki a Polskę. Polska delegacja składała się z Premiera Edwarda Osóbki-Morawskiego, ministra spraw zagranicznych Wincenty Rzymowski oraz minister obrony Michał Rola-Żymierski. Delegacja Sowiecka składała się z ministra spraw zagranicznych Wieczysława Mołotowa, marszałka Iwana Koniewa oraz byłego ambasadora ZSRS w Galicji, Leon Suleymanov. Traktat w imieniu Galicjii i Lodomerii podpisał Alfons Alojzev Ziemie przypadające ZSRS wcielono do Ukraińskiej SRR. Zaś na terenach włączonych do Polski utworzono województwo krakowskie i rzeszowskie.

### Skutki i Podsumowanie

Po wyzwoleniu Galicji i Lodomerii król nadal posiadał znaczący wpływ na politykę państwa. zdymisjonował W maju 1946 Komunistyczna Partia Galicji i Lodomerii przeprowadziła zamach stanu na czele z premierem Antonim Radoslavenko. Król Emilian II został porwany i uwięziony

## Siły zbrojne

w 1919 roku sformowano Królewskie Siły Zbrojne Galicji i Lodomerii. Sztab Generalny był głównym organem dowódczym, jego pierwszym szefem został gen. Witosław Buxhoevden. W tym samym roku siły zbrojne liczyły 49 000 żołnierzy zawodowych i 210 000 rezerwistów. Od samego początku uzyskania niepodległości produkowano wiele uzbrojenia w tym czołgi. główne fabryki znajdowały się w Lwowie, Krakowie, Tarnowie, Tarnopolu, Stanisławowie i\

## Podziała Administracyjny

*osobny artykuł:* Podział Administracyjny Galicji i Lodomerii