MSD0005-Chương 2

Năm Khang Định thời Tống Nhân Tông, Đông kinh có người tên Chu An, tự Dĩ Ninh,trong nhà giàu có, danh tiếng đứng đầu một tỉnh. Cưới vợ Uông thị, vợ chồng tương kính như tân, đôn thượng nghĩa lễ, phụng sự cha mẹ hiếu thảo. Đương thời hai vợ chồng họ gần hai mươi,còn chưa có con. Nhân gia phong phú, tịnh vô ngoại mộ, ngày nào cũng cùng Uông thị mở tiệc vui vẻ.

Một ngày, Chu An bị bệnh nặng, chữa không khỏi,qua hơn một năm, càng là nguy cấp.

Chu An liệu rằng mình không qua khỏi,nhớ tới còn cha mẹ,không có anh em nào khác để phụng dưỡng cuối đời,buồn mà rơi lệ. Uông thị bèn hỏi:

-Hiền phu nay mang trọng bệnh, nên nghỉ ngơi chứ đừng nghĩ ngợi nhiều, đợi bệnh khỏe rồi thì không phải hơn sao?

-Tôi từ nhỏ đã đọc Mạnh tử, có viết: Bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại(\*). Nay lấy nhà còn phụ mẫu,nếu tôi có việc gì, hiền thê tất nhiên tái giá,không cần phải thủ tiết vì tôi, phụ mẫu sẽ không còn chỗ dựa, lòng tôi sao lại không lo.”

-Quân gia phong phú, thiếp nguyện mà. Thiếp nay cùng chàng không con, âu cũng là do mệnh trời. Thiếp cho rằng, phụ mẫu của chàng, cũng là của thiếp, nếu có điều bất trắc, thiếp nguyện phụng cha mẹ đến lúc tuổi giả. Sao lại nghi thiếp tái giá, vậy là lo vô ích rồi!”.

(\*)Đây là lời của Mạnh Tử chép trong thiên “Ly lâu thượng” của sách Mạnh Tử,dịch nghĩa là: trong ba điều bất hiếu, không có con là tội nặng nhất."Ba điều bất hiếu" được nhắc đến là: Nghe theo lời mù quáng, đẩy người thân vào việc làm không chánh nghĩa, là điều bất hiếu thứ nhất. Thương cha mẹ già, không ra làm việc giúp đời, là điều bất hiếu thứ hai. Không lấy vợ, sanh con, để dòng họ không người nối dõi, là điều bất hiếu thứ ba

Nói xong lại thêm một tháng,bệnh của Chu An càng ngày càng nặng. Phụ mẫu đều ở đó, cả nhà khóc hết nước mắt. An nghi rằng vợ mình khó thủ tiết,lại sai người đến nhà bạn Ngô Tri Hữu đến nhà y.An lại nói với cha mẹ cùng Uông thị rằng:

-Tôi có tâm sự, lâu nay nhịn không nói,nhưng bây giờ có nguy cơ vĩnh biệt, đành phải nói ra.Nay bạn hữu Ngô Tri Hữu là người trung hậu phác thật, chưa có vợ, đợi ta không còn, lệnh làm rể nhà ta, là cha mẹ mất con lại có con, vợ mất chồng lại có chồng. Tuy có chút e dè về lễ giáo, nhưng lòng tôi lại cực vui. Nếu có người không nghe,khiến ta thành kẻ hiếu nghĩa bất thân ở dưới suối vàng ta sẽ không tha cho người đó.

Mọi người nhìn nhau không ai dám nói. Ngô Tri Hữu đến trước An rằng: “Lời của nhân huynh có hàm ý xâu xa,sao không nghe? Nhưng sợ ngày sau có biến, lấy gì làm vật tín ước?” An bèn bảo vợ Uông thị gần giường, tự tay lấy cây ngân thoa(trâm cài đầu bằng bạc) trao cho Ngô Tri Hữu, rằng: “Nếu như có biến, cầm ngân thoa mà báo quan” Ngô nhận thoa thống khóc, bái từ mà đi. Mọi người liền khóc lớn, Uông thị cũng khóc, không có lời nào, ai cũng quái lạ. Đến đêm đó Chu An mất, Uông thị sắp xếp việc tang sự, buồn lòng vô cùng, đêm đêm lại khóc.

Liệm xác xong, Ngô Tri Hữu bèn sắp xếp tế nghi,lại xin làm văn tế. Văn rằn: Vào ngày canh tý tháng chín năm nay,tức canh tử ngày 14, có em Ngô mỗ làm văn tế linh hồn của anh Chu công Dĩ Ninh , rằng: Duy linh bỉnh nhất nguyên chi chính khí, cảm nhị nhân chi anh hoa, hữu đức hữu tài, đa tri đa học, nại hà cự nhĩ, thiên bất giả niên, yểm khí trường vãng, sử kỳ phụ mẫu tại đường, bất tẫn cù lao chi hận; ấu thê cư thất, thống vô kế tự chi y. Xuất ý ngoại chi tư, thác bất tẫn chi mưu vu ngã; xử thế thượng chi thường, báo chung thân chi nghĩa vu quân. Tuy thừa trọng ký chi ngôn, cảm phạm ngũ luân chi tự? Thị dĩ cầu nhân tế sự, biến lễ tòng quyền. Kim giả cẩn cử tử hữu mỗ mỗ, nãi dư tố kỳ chi quản tử, kham dĩ đại phó. Hiếu phụ mẫu tất thể công tâm, đãi gia thất tất như công nghị. Ức khủng dẫn tiến phi nhân, linh kỳ giam sát, ô hô! Ai tai! Phục duy thượng hưởng.

Ngô Tri Hữu tế cáo xong, bèn mời khách gồm cha mẹ Chu An cùng các hàng xóm và nói: “Người này họ Trương tên Đại, là một sinh viên,cũng có nha cửa.Có tài đức thuần lương,và lòng thượng nghĩa,có thể gả về phủ ta để phụng hiếu dưỡng.Sự thành cẩn chung thủy của y, tất thắng người khác. Nay tôi đã suy xét hồi lâu, mỗ tuy bất tài, nhưng không dám trái nghĩa bạn,trái sai phái của người khuất? Đây là việc không thể chậm trễ. Đang lúc tế văn, chuẩn bị cáo chúc, khẩn xin cha mẹ, tôn tẩu ưng chịu, để thành nguyện của anh.”Mọi người đều thấy là toàn mỹ. Duy chỉ có Uông thị nói rằng: “Ngày trước đã nói, bảo tôi phạm Ngô thúc,không phải hành vi của người. Nay người dân đến, không phải thân thuộc, thiếp vẫn biết thủ tiết cho chồng, hiếu dưỡng cha mẹ chồng, cái thoa ngày trước nên trả về, tùy Ngô thúc cưới người khác; nếu thiếp cưới người khác sẽ chết mà thôi, thiếp nếu có con thì sẽ không làm việc này đâu.” Ngô Tri Hữu thấy y ngôn từ trinh liệt, lại giao cây thoa,cũng không có lời dị nghị gì. Uông thị từ đó chủ trì cha mẹ chồng, an táng xong xuôi,không còn lời nói.

Hương lão thân cận lưu truyền truyện ấy. Các quan ở châu phủ huyện đều dâng biểu,lập bài phường(cổng 3 trụ xưa dùng để tuyên dương những nhân vật Trung, Hiếu, Tiết, Nghĩa theo lễ giáo phong kiến) cho Uông thị để biểu dương cái tiết hạnh ấy. Lúc ấy nếu có quan viên qua lại,đều đến nhà ấy bái yết tinh biểu. Huyện quan có đề một bài thơ rằng:

Tam thập dư linh biệt cảo châm,

Đình lan thanh sắc hựu thiêm thâm.

Lam khê thủy trệ nan thanh hận,

Thạch kiều ô đề phụ đảo âm.

Khôn bỉ lưỡng mao vi ngã đặc,

Chí kiên nhất thao vãn nhân tâm.

Bất kham phong vũ tiêu tiêu dạ,

Phân phù song tiền thảo tự ngâm.

Bất giác quang âm như tên, nhật nguyệt như thoi.Nhà Uông thị nuôi một con khỉ mạnh,lấy quần áo sặc sỡ,khóa ở dưới đình trụ lâu ngày. Bỗng một ngày, láng giếng làm một màn kịch Tây sương ký(hay Oanh Oanh truyện ),muốn mời Uông thị xem. Uông thị bất giác gật đầu,lại có ham muốn tính dục. Đến tối về nhà, không có ai,ham muốn không thể nhịn được nữa. Thấy con khỉ ở đó, mới giải tỏa ham muốn, ai dè nó cũng có nhân tính, bèn cùng nhau mây mưa.

　　自此之后，犹如夫妇一般，亲邻绝无知者。

　　一日，包公钦奉仁宗天子按临访察，乃至其家拜谒，观见汪氏脸带桃花之色，不信其有守节之操，乃访亲邻问之，审得只养有一猴。包公即唤张龙、赵虎，直往汪氏之家，将雄猴拘锁于府堂庭柱之上，约十余日。街坊人等俱不晓其故。次日包公唤张龙、赵虎，吩咐前往汪氏之家，请汪氏诣府堂来见包公。又吩咐，若汪氏到府堂之时，汝可将雄猴放锁，看他如何行事。二人各听吩咐而去。不多时间，张龙唤得汪氏到府堂跪下。赵虎即便将雄猴放锁。只见那猴见汪氏来到，喜不自胜，就将汪氏搂抱，裂衣行事。包公见了大怒，骂道：“你这淫泼妇，守得好节！缘何与异类为偶？”遂即唤张龙、赵虎，将坊牌拆倒，复将汪氏家产籍没于官。汪氏自思，只因看搬演《西厢》故事，错了念头，可惜前功尽废，羞愧难藏，回家自缢身死。此亦可以为守节不终者之戒。