Pałeczki

**Pałeczki** (*hashi* (箸)) – dwa drążki wykonane zwykle z drewna, oszlifowane, czasem pokrywane i zdobione, używane w niektórych krajach Dalekiego Wschodu jako główne sztućce. Są to najpopularniejsze sztućce na świecie – używają ich ponad dwa miliardy ludzi.

## Rodzaje

Pałeczki mogą się różnić następującymi cechami:

* **Długość**: Bardzo długie pałeczki, ok. 30-40-centymetrowe, używane są do gotowania, smażenia, także nakładania potraw gościom przez obsługę. W Japonii nazywają się *saibashi* (菜箸). Krótsze używane są jako sztućce do jedzenia potraw, ale również mogą być używane do gotowania.
* **Materiał**: Są one wytwarzane z przeróżnych materiałów, m.in. z bambusa, porcelany, plastiku, drewna, kości, metalu, żadu czy kości słoniowej.
	+ *Bambusowe i drewniane* pałeczki są tanie, wygodne w użyciu, nie przewodzą ciepła. Dzięki ich matowej powierzchni jedzenie się z nich nie wyślizguje. Jednorazowe pałeczki, które podaje się w większości azjatyckich restauracji, oraz te do gotowania są wykonywane z drewna lub bambusa i nie są one lakierowane. Te jednorazowe są jak jeden nacięty kawałek drewna – każdy sam musi je rozdzielić do końca, co ma to gwarantować, że nikt ich wcześniej jeszcze nie używał. W Japonii nazywane są *waribashi* (割り箸).
	+ *Plastikowe* pałeczki są bardzo tanie, lecz nie nadają się do gotowania z powodu wysokiej temperatury, która może je zniszczyć oraz wywołać toksyczną reakcję chemiczną.
	+ *Metalowe* są droższe od pozostałych pałeczek. Używane są głównie w Korei. Zapewniają mniejszy komfort w porównaniu z drewnianymi, z powodu swej śliskiej powierzchni.
	+ Pałeczki wykonane z innych materiałów, np. ze złota, srebra, kości słoniowej, żadów, są towarami luksusowymi.
* **Dekoracje**: Drewniane lub bambusowe mogą być malowane lub lakierowane, aby zapewnić wodoodporność. Metalowe pałeczki są często karbowane na końcach, aby jedzenie się spomiędzy nich nie wyślizgiwało.

### Trzymanie pałeczek

Na początek, należy pamiętać, żeby trzymać je z właściwej (grubszej) strony oraz by końcówki obu pałeczek znajdowały się mniej więcej w tym samym miejscu. Jedną pałeczkę mocno chwytamy palcem wskazującym, środkowym i kciukiem w połowie jej długości, jakbyśmy trzymali długopis. Może nas kusić, aby chwycić ją bliżej końca, ale jest to niepoprawne. Drugą pałeczkę “opieramy” w zagłębieniu między kciukiem a palcem wskazującym i dociskamy palcem serdecznym. Najważniejszym jest. by zapamiętać, że tylko górna pałeczka ma się ruszać, dolna stanowi nieruchomą podporę. Bez ruchu pozostają więc kciuk, palec serdeczny i mały, poruszają wyłącznie wskazujący i środkowy. Jeśli pałeczki uda nam się chwycić prawidłowo, to szybko okaże się, że możemy łatwo złapać nawet najmniejsze fragmenty dania, a jedzenie pałeczkami jest prostsze, niż mogłoby się wydawać.

## Etykieta

Istnieje wiele błędów i nietaktów, które można popełnić jedząc pałeczkami; w języku japońskim większość z nich swoją własną nazwę. Zasady mogą się nieco różnić w kuchni chińskiej, japońskiej i innych krajów Dalekiego Wschodu. Najczęstsze błędy w japońskim savoir-vivrze to:

* *watashi-bashi* (渡し箸) - kładzenie pałeczek bokiem na górze naczynia
* *chigai-bashi* - używanie dwóch różnych rodzajów pałeczek razem
* *choku-bashi* - nakładanie jedzenia ze wspólnej miski własnymi pałeczkami, zamiast pałeczkami do podawania jedzenia
* *tate-bashi* (立て箸) lub *hotoke-bashi* (仏箸) - wbijanie pałeczek pionowo w miseczkę ryżu/jedzenia. Oznacza to rytuał pogrzebowy gdzie pałeczki symbolizują kadzidło
* *kuwae-bashi (くわえ箸) - trzymanie pałeczek w ustach*
* *neburi-bashi* (舐り箸) - oblizywanie pałeczek
* *arai-bashi* (洗い箸) - mycie pałeczek w zupie
* *sukashi-bashi* (すかし箸) - zamiast obrócić rybę na drugą stronę – wygrzebywanie mięsa spod kości
* *nigiri-bashi (握り箸) - trzymanie pałeczek w jednej dłoni*
* *koji-bashi* - wykopywanie jedzenia z dołu dania, zamiast brać z wierzchu
* *hotoke-bashi* - zostawianie pałeczek po jedzeniu w miseczce
* *kami-bashi* - żucie/gryzienie końcówek pałeczek
* *komi bashi* - (込み箸) wpychanie za dużo jedzenia na raz do ust
* *kasane-bashi* - podnoszenie tej samej strony dania, ignorując inne
* *hane bashi* (撥ね箸) odpychanie nielubianych składników potrawy pałeczkami
* *futari-bashi* - dwie osoby nie powinny brać tego samego jedzenia
* *nigiri-bashi* (握り箸) - podnoszenie dań do ust trzymając nadal pałeczki
* *kaki-bashi* - trzymanie miski przy ustach i wyjadanie pałeczkami resztek dania
* *sashi-bashi* - używanie pałeczek by wskazać nimi kogoś
* *mochi-bashi* - trzymanie miseczki i pałeczek w jednej ręce
* *mogi-bashi* (もぎ箸) - zjadanie resztek ryżu i jedzenia przyczepionych do pałeczek
* *uke-bashi* (受け箸) - trzymanie pałeczek, gdy prosimy o dokładkę ryżu
* *kara-bashi* (空箸) - podnoszenie jedzenia, ale bez spożywania
* *kaki-bashi* - drapanie głowy lub czegoś innego pałeczkami
* *sakasa-bashi* (逆さ箸) - zabieranie jedzenia ze wspólnych potraw za pomocą drugiego końca pałeczek. Jest to uważane za niegrzeczne, ponieważ drugi koniec trzyma się rękoma, które nie są uważane za czyste. Zamiast tego użyj wspólnych pałeczek, aby wziąć jedzenie ze wspólnych potraw
* *namida-bashi* - trzymanie kawałka potrawy w taki sposób, że ścieka z niej płyn/sos
* *mayoi-bashi* (迷い箸) - machanie pałeczkami nad daniem podczas zastanawiania się, co wybrać
* *odori-bashi* - poruszanie pałeczkami i machanie nimi podczas mówienia
* *tataki-bashi* - uderzanie stołu lub talerzy pałeczkami
* *saguri-bashi* - mieszanie zupy pałeczkami
* *otoshibashi* - rzucenie pałeczek na podłogę
* *sora-bashi* (そら箸) - podnoszenie kawałka jedzenia i odkładanie
* *tsuki-bashi* (突き箸) - nabijanie jedzenia na pałeczkę
* *hiroi-bashi (拾い箸) lub utsushi-bashi (移し箸) - podawanie jedzenia innym osobom za pomocą pałeczek (przypomina podawanie sobie kości podczas ceremonii pogrzebowych)*
* *utsuri-bashi* lub *watari-bashi* - podnoszenie jedzenia pałeczkami a następnie zmienianie zdania by podnieść coś innego
* *yose-bashi* (寄せ箸) - przyciąganie do siebie miseczki pałeczkami
* Złamanie i krzyżowanie pałeczek przynosi pecha
* *wari-bashi no warikata* - rozdzielanie jednorazowych pałeczek pionowo. Prawidłowo jest poziomo

Inne zasady pałeczkowej etykiety jakie należy znać obejmują:

* Odwracanie pałeczek w celu użycia przeciwległego czystego końca może być używane do przenoszenia jedzenia ze wspólnego talerza i jest dopuszczalne, jeśli nie ma wspólnych pałeczek. Pałeczki są zwężające się ku końcowi, ale tylko jeden koniec służy człowiekowi, drugi zaś służy Bogu.
* W formalnym użytku jednorazowe pałeczki (*waribashi*) powinny być umieszczone w opakowaniu na końcu posiłku
* Pałeczki powinny zostać umieszczone w kierunku prawo-lewo, a końce powinny być po lewej

### Odkładanie pałeczek podczas jedzenia

W przypadku gdy chcemy przerwać posiłek w większości restauracji wraz z pałeczkami dostaniemy “podstawkę na pałeczki” - hashioki czyli mały, szklany lub drewniany przedmiot, służący do opierania pałeczek w czasie jedzenia. Jeśli tylko mamy go do dyspozycji, to sprawa jest prosta, opieramy na nim końcówki pałeczek stroną, którą wkładamy je do ust, a więc cieńszą. Jeśli podkładki nie ma położenie pałeczek w poprzek miski lub talerza, niesie ze sobą znaczenie “nie smakowało mi” i sugeruje, że skończyliśmy posiłek. Należy więc go unikać. Zamiast tego, Japończycy składają niewielką “podstawkę origami” z opakowania, w którym otrzymali jednorazowe pałeczki. Jest na to kilka sposobów – najprostszy polega na złożeniu torebki w poziomie (na pół lub jedną trzecią), a następnie związaniu jej w supełek.

Podstawkę pod pałeczki zawsze kładziemy z lewej strony poniżej talerza. Pozwala to ułożyć pałeczki w taki sposób, aby łatwo było sięgnąć po nie prawą ręką. Po jedzeniu należy pałeczki włożyć z powrotem do opakowania i pozostawić na stole.

W przypadku gdy przerywa się posiłek pałeczki odkłada się na specjalną podkładkę, jeśli jej nie ma można ją prosto złożyć z opakowania po pałeczkach.

## Linki zewnętrzne

* Materiały szkoleniowe do nauki używania pałeczek

## Przypisy

1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 https://mazur.jp/2007/11/03/jak-nie-jesc-paleczkami/

## Źródła

* https://en.wikipedia.org/wiki/Chopsticks
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%82eczki
* https://kochamjaponie.pl/zasady-przy-japonskim-stole-cz-1-jedzenie-paleczkami/
* https://press.ikidane-nippon.com/en/a00003/
* https://homewaresecrets.com/chopsticks/japanese-chopsticks-etiquette/
* https://cotoacademy.com/japanese-chopsticks-taboos/
* https://jw-webmagazine.com/learn-before-using-10-chopsticks-taboos-in-japan-7c9bed3d207/
* https://houseofasia.pl/ziarnko-ziarnka-czyli-slow-o-jedzeniu-paleczkami/
* https://japoland.pl/blog/paleczkowe-tabu-czyli-paleczkowy-savoirvivre/
* https://mazur.jp/2007/11/03/jak-nie-jesc-paleczkami/
* https://gogonihon.com/en/blog/chopsticks-etiquette-in-japan/