Γιουτζίνι Κλαρκ

### Επιτεύγματα

Πρωτοπόρα στη μελέτη των καρχαριών. Ανακάλυψε πολλά νέα είδη ψαριών καθώς και ένα «απωθητικό καρχαριών».

Η **Γιουτζίνι Κλαρκ** (Eugenie Clark, 4 Μαΐου 1922- 25 Φεβρουαρίου 2015), γνωστή και ως «γυναίκα με τους καρχαρίες» (shark lady) ήταν Αμερικανή ιχθυολόγος που μελέτησε τους καρχαρίες. Υπήρξε πρωτοπόρα στις ερευνητικές καταδύσεις και θεωρούνταν αυθεντία στην θαλάσσια βιολογία.

Ανακάλυψε διάφορα είδη ψαριών όπως και το ότι οι καρχαρίες δεν χρειάζεται πάντα να κολυμπούν προκειμένου να μην πεθάνουν ενώ ανακάλυψε και ένα «απωθητικό καρχαριών» με βάση το ψάρι γλώσσα Μωυσής.

Προώθησε την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

## Η ζωή της

Η Γιουτζίνι Κλαρκ γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη. Ο πατέρας της πέθανε όταν εκείνη ήταν δύο χρόνων.

Από μκρή έδειξε ενδιαφέρον για τη θαλάσσια ζωή αλλά καθοριστικής σημασίας για τη μετέπειτα ζωή της υπήρξε μια επίσκεψη στο Ενυδρείο της Νέας Υόρκης όπου είδε για πρώτη φορά καρχαρίες. Από τότε και μέχρι την ενηλικίωσή της θα επισκέπτονταν το Ενυδρείο κάθε Σάββατο.

 Η Γιουτζίνι Κλαρκ σπούδασε ζωολογία στο πανεπιστήμιο του Μίτσιγκαν και πήρε μεταπτυχιακό και διδακτορικό στη ζωολογία από το πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Μετά κέρδισε υποτροφία για να μελετήσει τα ψάρια στην Ερυθρά Θάλασσα.

Από τότε ξεκίνησε μία σειρά από εξερευνητικές αποστολές σε διάφορα μέρη του κόσμου και άρχισε να μελετά περισσότερο τους καρχαρίες. Κατά τη ζωή της κέρδισε διάφορα βραβεία, επαίνους και υποτροφίες και κατέλαβε καθηγητικές θέσεις σε διάφορα πανεπιστήμια ενώ έκανε πάνω από 70 καταδύσεις με βαθυσκάφος και εμφανίστηκε σε δεκάδες τηλεοπτικές εκπομπές. Διάφορα ψάρια επίσης έχουν ονομαστεί προς τιμήν της.

Το 1987 έλαβε το βραβείο Νόγκι που θεωρείται το «Όσκαρ των καταδύσεων» και έχει τιμηθεί από διάφορους οργανισμούς όπως το National Geographic Society, το Explorers Club και το Underwater Society of America.

Η Γιουτζίνι Κλαρκ πέθανε το 2015 σε ηλικία 92 ετών.

## Το έργο της

Η Γιουτζίνι Κλαρκ έγραψε δύο βιβλία: Το «Η Γυναίκα με το Δόρυ» (*Lady with a Spear*, 1953) και το «Η Γυναίκα και οι Καρχαρίες» (*Lady and the Sharks*, 1969) ενώ δημοσίευσε πάνω από 175 επιστημονικά άρθρα.

Προσπάθησε να αποδείξει πως οι καρχαρίες ήταν πιο ευφυείς από ότι πίστευε ο κόσμος μέχρι τότε και ήταν ο πρώτος επιστήμονας που εκπαίδευσε καρχαρίες. Ήταν επίσης η πρώτη που έφτιαξε «ψάρια του σωλήνα» και παρατήρησε πως οι καρχαρίες ξεκουράζονταν ακίνητοι μέσα σε σπηλιές πλούσιες σε οξυγόνο, καταρρίπτωντας έτσι τον μύθο που ήθελε τους καρχαρίες να κινούνται συνέχεια για να μην πεθάνουν.

Κατασκεύασε επίσης «απωθητικό καρχαριών» από τις τοξίνες του ψαριού γλώσσα Μωυσής ενώ βοήθησε και στην κατασκευή της πρώτης ταινίας IMAX.

## Ήξερες ότι:

* Όταν ήταν μικρή θαύμαζε τον εξερευνητή Γουίλιαμ Μπίμπι που ήταν γνωστός για τις καταδύσεις του με βαθυσκάφος. Αυτό την έκανε να ονειρεύεται πως μια μέρα θα καταδύονταν κι εκείνη με βαθυσκάφος. Όταν όμως εξομολογήθηκε το όνειρό της οι μεγάλοι γύρω της της είπαν πως μπορούσε να μάθει δακτυλογράφηση έτσι ώστε μία μέρα ίσως να γίνονταν γραμματέας του Μπίμπι! Όμως εκείνη δήλωσε πως δεν ήθελε να γίνει γραμματέας κανενός και πως μια μέρα θα γίνονταν σαν τον Μπίμπι. Και τα κατάφερε!
* Όταν ήταν στο δημοτικό, κάθε φορά που επισκέπτονταν το Ενυδρείο της Νέας Υόρκης έκανε ξενάγηση στους άστεγους.

* Αρχικά αρνήθηκαν να την κάνουν δεκτή για μεταπτυχιακές σπουδές γιατί θεώρησαν πως όντας γυναίκα θα εγκατέλειπε την επιστήμη της για να κάνει οικογένεια. Η Γιουτζίνι Κλαρκ τελικά πήρε μεταπτυχιακό και διδακτορικό, έγινε παγκοσμίου φήμης θαλάσσια βιολόγος και εξερευνήτρια ενώ παντρεύτηκε τέσσερεις φορές και έκανε τέσσερα παιδιά!
* Ο τρίτος σύζυγός της ήταν ελληνικής καταγωγής ενώ η ίδια ήταν μισή Γιαπωνέζα από τη μητέρα της.
* Την έχει δαγκώσει καρχαρίας μόνο μία φορά αλλά όχι στη θάλασσα. Μία μέρα που πήγαινε με το αυτοκίνητό της να μιλήσει σε ένα σχολείο αναγκάστηκε να σταματήσει απότομα σε ένα φανάρι και η σιαγόνα ενός καρχαρία τίγρη που μετέφερε για να δείξει στα παιδιά πήγε να πέσει πάνω στο παρμπρίζ. Τότε εκείνη άπλωσε το χέρι της για να την πιάσει και η σιαγόνα έκλεισε πάνω στο μπράτσο της τραυματίζοντάς την ελαφρά.
* Σε μία από τι καταδύσεις της πιάστηκε στην πλάτη ενός φαλαινοκαρχαρία μήκος 30 μέτρων και ταξίδεψε μαζί του για λίγο.
* Κάποια στιγμή η Γιουτζίνι Κλαρκ συνεργάστηκε και με τον εξερευνητή Ζακ Υβ Κουστώ.
* Το 2004 σε μια τυχαία επίσκεψη στον γιατρό λόγω ενός μικροτραυματισμού στον αστράγαλο σε μία από τις καταδύσεις της, η Γιουτζίνι Κλαρκ διαγνώστηκε με καρκίνο του πνεύμονα και ξεκίνησε χημειοθεραπείες. Έζησε άλλα έντεκα χρόνια και τελικά πέθανε το 2015 σε ηλικία 92 ετών.
* Λίγους μηνες πριν να πεθάνει γιόρτασε τα γενέθλιά της κάνοντας καταδύσεις στην Ιορδανία και το Ισραήλ.

## Βλέπε επίσης:

* Λότι Χάας, Αυστριακή δύτρια, μοντέλο και ηθοποιός.

## Παραπομπές

1. ↑ Balon, Eugene K. (1994). "The Life and Work of Eugenie Clark: devoted to diving and science". *Environmental Biology of Fishes*, 41: 89-114.
2. ↑ "The Sharkman Meets Eugenie Clark". *Sharkman's World*.
3. ↑ Rutger, Hayler (5 Μαρτίου 2016). "Remembering Mote's "Shark Lady": The Life and legacy of Dr. Eugenie Clark". *Mote Marine Research Laboratory and Aquarium.*
4. ↑ Gallagher, Ashley (2018). "Eugenie Clark - The Shark Lady". *Smithsonian Magazine*.