O -de klinker 'o'

## De korte *o*

klinkt in het Antwerps precies zoals in het Belgisch SN als **[o]**. Er zijn echter 2 varianten van **[o]** of **[ɔ]**staccato, er is geen hoorbaar verschil tussen deze 2 varianten, maar wel qua waarde cq oorsprong van de klank

* woorden met de korte *o* in het SN  : Voorbeelden [o]: *kot* [kot], *bol* [bol]
* woorden met de [ɔ] is de korte cq. staccato variant van de lange [ɒ:]  (het woord heeft dus een lange aa [ɒ:] die kort staccato wordt uitgesproken): Voorbeelden : *mor* [mɔr](maar), *strot* [strɔt] (straat), *gon* [ɣɔn](gaan), *ston* [stɔn](staan).

Dikwijls, waar in de SN spelling van het woord een korte *o* wordt geschreven, maar die verdonkerd (in het midden van de mond) wordt uitgesproken, spreekt men in het Antwerps als een een korte oe **[ʊ]** (zoals de Duitse *u* als in de:*Stuttgart*) uit.

* Voorbeelden *lùmp* [lʊmp](lomp) , *ùnger* [ʊŋər](honger), kùmkùmmer [kʊmkʊmər](komkommer)]

## De lange *o*

* De lange o van het AN is in het Antwerps nog duidelijk verdeeld in twee klanken.

* De lange klinker die we voorstellen door *oo* klinkt nog het meest als de tweeklank [ɑu] van het SN zoals bvb in "blauw"
	+ Voorbeelden: *school*[sxɑul] , *riool* [riɑul]
* Net als in de oude Nederlandse schrijftaal, hebben enkelvoudsvormen in de verleden tijd bij de sterke werkwoorden zich qua klinkerkwaliteit aan de meervoudsvormen aagepast
	+ Voorbeeld: *kruipe(n), kroop [krɑup] , krope(n)[krɑupe] , gekrope(n)*[ɣekrɑupe]

* echter indien de *oo* afkomstig is van een Germaanse *au*, klinkt ze als **[oə]**, d.w.z. een o met naslag "oê" .

* + Voorbeelden: *groêt* [ɣroət](groot), *noêt* [noət] = *nooit*, *oêg* [oəx](hoog)

* Franse leenwoorden met -oi- krijgen oô: *ivoêr*(ivoor), *framboês*(framboos), *komfoêr*(komfoor), *lantoêr*(lantoor = trottoir)

* Het voorvoegsel *oor-* is *oêr-* geworden, behalve in het woord *oorlog*[ɑurlox].
* Voorbeeld : oêrzaak [oərzɒ:k]

* Andere voorbeeldgevallen met oê: *poêrt*(poort), *pastoêr*(pastoor), *persoên*(persoon), *doês*(doos), *droêg en droêge*(droog en drogen), *woêne(n)*(wonen), *gewoên*(gewoon), *kroên*(kroon), *matroês*(matroos), *patroên*(patroon), *roês*(roos, de bloem) , *smoêre(n) en smoêr* (roken en rook), *stoêre(n)*(storen), *veroêvere(n)*(veroveren), *voêrt*(voort) , *boêre(n)*(boren), *koêr(d)* (koord, touw), *koêr*(zanggroep zoals in kerkkoor) , *poês*(poos, maar gebruikt voor pauze), *moêrd*(moord), *troên*(troon) *bekôre(n)*(bekoren).

maar *Rome* (de schrijfwijze wordt niet aangepast omdat het een eigenaam is de uitspraak is echter [roəmə] ,

De vuistregel om het onderscheid tussen de oo [ɑu] en oê [oə] te kunnen maken is om terug te grijpen naar de oude spelling van sommige woorden: bvb kolen[kɑulə] en kolen[koələ].

(oude spelling)kolen (bet. verkort van steenkool) wordt uitgeproken met de [ɑu] als *school*[sxɑul] : 'koolen' [kɑulə], zoals in *koolen van de koolenboer* [kɑulə van də kɑulənbʊ:r]
(oude spelling)koolen (bet. groente zoals bloemkool of groene kool) wordt uitgeproken met de [oə] als *koêlen* zoals in *bloemkoêl, koêle van de gruntenboer*[blùmkoələ van də gruntənbʊ:r
## De gerekte o

vooral in (franse) leenwoorden wordt een soort gerekte korte o gebruikt **[ɔ:]**

* voorbeelden : acconte [akɔ:nt] (accompte voorschot)

## References

1. ↑  Camerman F.; 2007; Antwerps schrijven; blz. 25-26
2. ↑ Camerman F.; 2007; Antwerps schrijven; blz. 20
3. ↑ Aentwaerps.be - Woordenboek Aentwaerps - Ollands
4. ↑ Camerman noteert "oê" naar analogie van zijn andere gekozen grafemen; Smout gebruikt "oô", maar dat geeft verschuivng naar de "oe" onvoldoende
5. ↑ Smout H.; 1905; Het Antwerps dialect; blz. 23
6. ↑ Aentwaerps.be - Forum - Aentwaerpse woordeschat - oor- oêr- oer
7. ↑ Antwerps.be - Woordenboek Antwerps - Nederlands
8. ↑ Aentwaerps.be - Woordenboek Aentwaerps - Ollands
9. ↑ Aentwaerps.be - Woordenboek Aentwaerps - Ollands
10. ↑ Aentwaerps.be - Woordenboek Aentwaerps - Ollands
11. ↑ Aentwaerps.be - Woordenboek Aentwaerps - Ollands
12. ↑ Aentwaerps.be - Woordenboek Aentwaerps - Ollands-
13. ↑ http://www.aentwaerps.be/tekst/403/katastroof-aentwaerpe/beko%EArd