Katedra Maryi Panny we Wragieżbonie

Katedra Maryi Panny

**Katedra Maryi Panny** – ewangelicko-augsburska katedra tytularna i biskupia we Wragieżbonie, obecna siedziba diecezji wragieżbońskiej i Ogólnej Miejskiej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej we Wragieżbonie. Historyczna fara miejska.

## Historia

Pierwszy budynek w tym miejscu wzniesiono już w X wieku. W 1129 roku, podczas lokowania nowego miasta kościół rozbudowano na potrzeby przejęcia funkcji kościoła farnego. W 1160 roku ukończono budowę czteroprzęsłowej, trójnawowej hali z jednonawowym, dwuprzęsłowym prezbiterium, bez transeptu i wieży, wzniesionej z białego piaskowca i wapienia. W 1307 roku powołano biskupstwo, a farę podniesiono do rangi katedry. Była to jedna z niewielu katedr jednocześnie posiadających funkcję kościoła farnego. W niedziele nabożeństwa odbywały się dwukrotnie, jedno dla mieszczan a drugie dla kapituły. Budynek szybko okazał się niewystarczający dla rozrastającego się miasta – w połowie XIV wieku budynek przebudowano – korpus nawowy przedłużono o 3 przęsła a północną kaplicę nadbudowano o dzwonnicę. W 1536 roku w mieście zorganizowano pierwszą protestancką świątynię – w kościele Ducha Świętego. W 1537 roku połowa mieszkańców miasta to byli protestanci – ci nie mieścili się w niewielkim kościele i w niedziele nabożeństwo odprawiano czterokrotnie. W tym samym roku burmistrzem miasta został Heinrich von Treißen – również protestant. Ten porozumiał się z nuncjuszem Edgarem i w tym samym roku katedra została przekazana parafii protestanckiej, a siedzibę biskupa przeniesiono tymczasowo do kościoła Franciszkanów w celu budowy nowej katedry, co nigdy nie nastąpiło. Na pamiątkę tego wyrażenia na wieży katedry zainstalowano nowy dzwon. W 1590 roku grupa trzech katolików podpaliła dach katedry, w wyniku czego zawalił się fragment sklepienia w nawie głównej. Od pożaru dachu zajęła się również wieża – stopieniu uległ pamiątkowy dzwon wraz z dwoma innymi instrumentami, przetrwał tylko jeden, XIII-wieczny dzwon. Podczas odbudowy, w 1609 roku zainstalowano obecny hełm wieży wg projektu Wolfganga Dietmara Siemensmeyera. W 1611 roku na wieży zainstalowano dwa dzwony, z 1509 i z 1518, pochodzące z kościoła kalwińskiego (ob. muzeum), które kalwiniści trzy lata wcześniej podarowali parafii po pożarze. Kolejny, największy dzwon, o imieniu Jerzy Wilhelm, odlano w 1822. W 1877 roku katedrę nawiedził kolejny pożar, który zniszczył dach nad nawą główną. Podczas odbudowy dodano sygnaturkę oraz ornamenty między przyporami, nad oknami. Te zaprojektował Jędrzej Palewski, projektant archikatedry w Jaroszowie. W 1940 roku, podczas okupacji darenckiej świątynię zdesakralizowano, a w 1946 roku przekazano parafii rzymskokatolickiej i konsekrowano pod wezwaniem św. Andrzeja Boboli. Dwa lata później budowlę podniesiono do rangi bazyliki mniejszej. W 1952 roku, po zluzowaniu restrykcji wobec protestantów przez komunistyczne władze, budynek ponownie przekazano parafii protestanckiej. By to uczcić, rok później odlano nowy dzwon dla kościoła w ludwisarni Rincker. W 1957 roku przywrócono diecezję wragieżbońską, a na biskupa wybrano proboszcza parafii, księdza Karola Brechtera. Po jego śmierci siedzibę biskupa przeniesiono do kościoła w Gostomiu, a kościół otrzymał tytuł katedry tytularnej. Od 2008 roku ponownie katedra biskupia.