recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron pozorno - bojowy (3 na mapie)

Schron zostal wybudowany w klasie odporności "B". Jego stan zachowania jest średni. Izba bojowa w dobrym stanie,
zachowało się jeszcze dolne skrzydło drzwi wejściowych i dwudzielne
zamknięcie strzelnicy. Część pozorna, niestety, podkopana podczas budowy rurociągu, odrywa się od części bojowej. Wyjście ze schronu wychodzi
bezpośrednio w dobrze zachowany odcinek okopów. Od czoła obiektu
przebiegały zapory przeciwpancerne wykonane z zagłębionych szyn
kolejowych. Prace polowe wykonane wiosną 2008 roku ujawniły kilka z
nich. Niestety, już nie istnieją. Resztki zapór można dostrzec również
przy płocie KWK "Andaluzja".

## Przejdź do

Grupa bojowa "Brzeziny" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
**Grupa bojowa "Brzeziny" Schron pozorno - bojowy (3 na mapie)**
Grupa bojowa "Brzeziny" Lekki schron bojowy (4 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Ciężki schron bojowy Nr 50 (5 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron pozorno - bojowy (6 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron "plebiscytowy" (7 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron "plebiscytowy" (8 na mapie)

## Linki zewnętrzne

* odtur.pl
* fortyfikacja.pl
* schrony1939
Pozycja obronna "Żory" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Schron został wybudowany niecałe 50 metrów od drogi wiodącej z Żor do Knurowa. Zachowany w stosunkowo dobrym stanie, choć warunki atmosferyczne odcisnęły na nim piętno. Jest to schron do ognia dwubocznego, wybudowany na planie trapezu, jednakże podstawa nie jest symetryczna. Wokół schronu zachowały się umocnienia ziemne, trudno jednak ocenić w którym momencie wojny powstały.
Grupa Bojowa "Kłodnica" Schron bojowy nr 75 (5 na mapie)

Schron bojowy wybudowany w klasie odporności "D", wyposażony w pancerną kopułę obserwacyjno - bojową. Jego uzbrojenie stanowiły 3 ckm-y i 1-2 rkm-y. Od paru miesięcy na obiekcie trwają intensywne prace zmierzające do jego odnowienia i udostępnienia jako izba muzealna. W wyniku tych prac odsłonięta została płyta detonacyjna z zachowanymi fragmentami zapór przeciwpiechotnych. Na ścianie pod okapem strzelnicy odsłonięte zostały fragmenty farbomaskowania. Z dużą starannością właściciel odtwarza brakujące fragmenty wyposażenia takie jak tarcze pancerne, czy krata forteczna. Tempo prac daje nadzieję, że jeszcze w tym roku (2007) schron zostanie udostępniony.
Pododcinek "Łaziska Górne" Fundament 2

Fundament małego schronu wsparcia, który ogniowo miał osłaniać schrony 2 i 3 na mapie. Po środku ziemnego wału znajduje się żelbetowa płyta systematycznie zasypywana kamieniami z okalających ją pól. Nadal wyraźny zarys ściany czołowej i tylnej, boki jednak nikną w kamieniach i chaszczach. W okolicach wejścia widoczna studzienka na wodę.
Grupa bojowa "Chebzie" Schron bojowy nr 22 (4 na mapie)

Ciężki schron bojowy wybudowany w klasie odporności "E", wyposażony jest w kopułę pancerną (W.I. - 1938 17/21). Uzbrojenie stanowiło armata p.panc wz. 36, 2 ckm (jeden w kopule pancernej) i rkm. Obiekt posiada dwa wyjścia ewakuacyjne, pełniące rolę strzelnic rkm oraz urządzenia do łączności optycznej skierowane na p.o. "Nowy Bytom". Schron zachowany jest w dobrym stanie, ma współcześnie przebudowane wejście - pełnił rolę schronu plot PKP. Po opuszczeniu przez kolej rozpoczął się szybki proces dewastacji w efekcie pozostały tylko gołe ściany. Obiekt obecnie niedostępny gdyż jest zamieszkały przez bezdomnych. Sądząc po zaawansowanych przeróbkach, nie jest to tymczasowe lokum.

## Przejdź do

Grupa bojowa "Chebzie" Schron bojowy nr 21 (1 na mapie)

Grupa bojowa "Chebzie" Schron pozorno - bojowy (2 na mapie)

**Grupa bojowa "Chebzie" Schron bojowy nr 22 (4 na mapie)**

Grupa bojowa "Chebzie" Polowy schron piechoty (5 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Schron ćwiczebny (5 na mapie)

Na polach na północ od Piekar Rudnych i Bobrownik, przed wojną, znajdował się plac ćwiczeń (poligon) 11 pp z Tarnowskich Gór. Na szczycie jednego ze wzniesień wybudowano niewielki schron ćwiczebny. Trudno dziś dokładnie ocenić kiedy obiekt powstał, jednakże ze względu na nietypowe rozplanowanie można przypuszczać, że wzniesiono go zanim zaczęła obowiązywać instrukcja saperska z 1939 r., czyli późną wiosną 39. Posiada on 2 strzelnice ckm i 1 broni ręcznej. Obiekt jest w nie najlepszym stanie, częściowo zasypany. Nasypy ziemne również zostały częściowo zniwelowane.

## Przejdź do

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Koszary 11 pułku piechoty (2 na mapie)

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Polowy schron piechoty (3 na mapie)

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Polowy schron piechoty (4 na mapie)

**Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Schron ćwiczebny (5 na mapie)**

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Polowy schron piechoty (6 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Lubliniec" Polowy schron piechoty (2 na mapie)

Polowy schron piechoty do ognia bocznego. Jego uzbrojenie miały stanowić dwa ckm-y na podstawie polowej. Schron zachowany w stosunkowo dobrym stanie, gdyż znajduje się na terenie posesji. Jedna ze strzelnic jest zamurowana, ściany pobielone. Obiekt do niedawna służył jako składzik, teraz zarośnięty pajęczynami. Schronu przed wojną najprawdopodobniej nie zdążono obsypać ziemią. Nosi ślady ostrzału.

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Autobusy

Połączenia wewnętrzne oraz z sąsiednimi miejscowościami zapewnia wyłącznie komunikacja autobusowa. Miasto zleciło organizację komunikacji miejskiej Komunikacyjnemu Związkowi Komunalnemu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego w Katowicach. Wcześniej autobusy w mieście obsługiwał Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach.

Aktualnie istnieje 25 linii autobusowych (5, 24, 42, 43, 52, 53, 73, 85, 91, 99, 104, 105, 114, 119, 133, 148, 164/264, 168, 170, 185, 192, 700, 780, 860, 922). Linie te łączą pomiędzy sobą dzielnice miasta, a także zapewniają bezpośredni dojazd do Bytomia, Tarnowskich Gór, Katowic, Siemianowic Śl., Radzionkowa, Będzina, Wojkowic, Chorzowa i niektórych miejscowości gmin: Świerklaniec, Bobrowniki, Mierzęcice oraz Ożarowice. Komunikacja PKS ma marginalne znaczenie. Istnieją jedynie pojedyncze kursy autobusów PKS na trasach Zawiercie – Bytom, a także Praszka – Katowice. Istnieje też połączenie PKS z Częstochową, które służy dowozowi pracowników ZG Piekary.
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 106a (9 na mapie)

Jest to jedyny taki obiekt jaki wybudowano na Pozycji Górnośląskiej przed wybuchem II wojny Światowej. Ile planowano - trudno określić. Jak i w poprzednich przypadkach, podstawowy projekt przystosowano do potrzeb czechosłowackiego uzbrojenia i jednocześnie zwiększono siłę bojową schronu. Ostateczne uzbrojenie miało się składać z dwóch sprzężonych ckm-ów umieszczonych w strzelnicy ściennej oraz dwóch rkm-ów (jeden w planowanej kopule pancernej, jeden w kazamacie broniącej wejścia). Ponadto główną izbę bojową wyposażono w zrzutnię granatów. Schron został umieszczony tuż przy nasypie torów kolejowych. Po wojnie podczas rozszerzania nasypów ściana tylna została całkowicie zasypana. Obecnie można się do niego wczołgać.

## Przejdź do

Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 116a (1 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" Sonderwerk (2 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (3 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (4 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 111a (5 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 107a (6 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 116a (7 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 116a (8 na mapie)
**Pozycja Górnośląska "Zbrosławice" R 106a (9 na mapie)**

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Krzynowłoga"

Pozycji pod Krzynowłogą, wzmiankowanej w pracach R. Juszkiewicza, do tej pory nie udało się odnaleźć podczas badań terenowych. Oczywiście, nie wyklucza to całkowicie jej istnienia. Poszukiwania utrudnia jednak fakt, że w rejonie tym występują w znacznej ilości schrony niemieckie, stanowiące niegdyś zaplecze techniczne poligonu Nowy Berlin i je właśnie wskazują miejscowi mieszkańcy, zapytani o lokalizację "bunkrów".
OWŚ

## **Obszar Warowny Śląsk**

Polska umocniona pozycja obronna przecinająca obszar Górnego Śląska, stanowiąca niegdyś potężne pasmo warowne, broniące podstawowego rejonu przemysłowego II RP przed agresją III Rzeszy.

## Opis założenia

Obszar Warowny Śląsk rozciąga się na odcinku około 60 kilometrów, od miejscowości Przeczyce na północy po miejscowość Wyry na południu. Była to linia umocnień stałych i polowych dodatkowo
uzupełniona szeregiem obiektów towarzyszących lub zabezpieczających (w
sumie ok. 180 budowli). Dziś stanowi wyjątkowy w skali kraju zabytek
polskiej myśli fortyfikacyjnej z okresu międzywojennego.
W skład poszczególnych punktów oporu wchodziły najczęściej:

* schrony bojowe,
* ciężkie schrony bojowe,
* tradytory artyleryjskie,
* fortyfikacje polowe,
* koszary,
* magazyny,

a także:

* schrony polowe,
* schrony pozorno–bojowe i pozorne.

Te ostatnie to budowle sugerujące istnienie dużego i dobrze
uzbrojonego schronu bojowego. W rzeczywistości wznoszono jedynie
żelbetowe ściany, często wraz z pozornymi kopułami, wypełniając ich
wnętrze ziemią.
Grupa bojowa "Brzeziny" Polowy schron piechoty (2 na mapie)

Schron znajduje się na terenie KWK "Andaluzja".
Obiekt jest jednostrzelnicowy usytuowany na osi SW-NE ze strzelnicą w
kierunku południowy zachód. Obiekt zachowany w słabym stanie, teren
zniekształcony, strzelnica zamurowana. Charakterystyczne ucho (orylion)
przy strzelnicy usunięte ze względu na przebiegające tamtędy tory
kolejowe.

## Przejdź do

Grupa bojowa "Brzeziny" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
**Grupa bojowa "Brzeziny" Polowy schron piechoty (2 na mapie)**
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron pozorno - bojowy (3 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Lekki schron bojowy (4 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Ciężki schron bojowy Nr 50 (5 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron pozorno - bojowy (6 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron "plebiscytowy" (7 na mapie)
Grupa bojowa "Brzeziny" Schron "plebiscytowy" (8 na mapie)

## Linki zewnętrzne

* odtur.pl
* fortyfikacja.pl
* schrony1939
Pozycja obronna "Grudziądz Linia Osy"

W celu sprawnego przeprowadzenia budowy fortyfikacji na odcinku wzdłuż rzeki Osy od miejscowości Kłódka do ujścia do Wisły sformowano 82 grupę fortyfikacyjną. Składała się ona z 7 oficerów, 88 podoficerów, wykorzystywano także organiczny batalion saperów z 16 DP. Dodatkowo do prac skierowano około 300 robotników cywilnych, głównie bezrobotnych z Funduszu Płacy. Na całym odcinku wykonano do 02.09.1939 r. 11 schronów żelbetonowych, okopy, zasieki, oraz liczne tamy na rzece. W schronach z powodu braku odpowiedniej ilości właściwego uzbrojenia zamiast 2 szt. ckm ustawiano tyko 1 szt. lub rkm, a często tylko strzelców uzbrojonych w zwykłe karabiny.

Pozycja została obsadzona przez Oddział Wydzielony "Grudziądz" (bON Świecie, III/65 pp). W dniach 02 i 03.09.1939 r. prowadzono intensywne walki ogniowe. Nieprzyjaciel przekroczył linię Osy na wschód od odcinka umocnionego, co zagrażało okrążeniu Grudziądza. W tej sytuacji OW "Grudziądz" w nocy z 03 na 04.09.1939 r. wycofał się z zajmowanych umocnień.

Schrony 5,4,3,2,1 łatwo odszukać schodząc polną drogą w dół skarpy za Świerkocinem (koniec zabudowań) na lewo od szosy w kierunku z Grudziądza do Malborka. Polna droga biegnie początkowo równolegle do szosy, później wchodzi w las.
Pozycja obronna "Przedmoście Kalisz"

Zadanie zorganizowania i przeprowadzenia prac budowlanych w rejonie Kalisza spoczął na Ośrodku Sapersko Pionierskim 25 Dywizji Piechoty.
Ciekawostką jest to, że w Kaliszu zbudowano schrony czterech typów - w tym schrony nie opisywane w instrukcji saperskiej. Schrony w Kaliszu posiadają odporność typu B.
Kamień

W granicach miasta Piekary Śląskie od roku 1975. Razem z Brzozowicami
zajmuje powierzchnię 565 ha oraz liczy 10 927 mieszkańców (dane z 1998
roku). Do Kamienia należą dwa osiedla mieszkaniowe: „Powstańców
Śląskich” i „Andaluzja” zbudowane w 2.połowie XX wieku.

Pierwsza wzmianka o istnieniu osady Kamień pochodzi z 1277 roku, gdy
utworzono parafię rzymskokatolicką św. Apostołów Piotra i Pawła,
odłączając ją od parafii św. Małgorzaty w Bytomiu.

W latach 1908-1911 zbudowano Kopalnię Węgla Kamiennego „Andaluzja”. W
roku 1933 Kamień wraz z Brzozowicami utworzył jedna gminę. Należała ona
do powiatu świętochłowickiego ( przed rokiem 1922 miejscowości te
wchodziły w skład powiatu bytomskiego) i dopiero 1 kwietnia 1939 została przyłączona do powiatu tarnogórskiego. W czasie II Wojny Światowej na
terenie gminy działają Kompania Powstańcza pod dowództwem L. Siwego oraz Obóz Rewolucji i Międzynarodowej Unii Słowian, którego przywódcy- Józef Bartoszewski i Wilhelm Tomala- zginęli. W roku 1947 z Kamienia i
Brzozowic utworzono gminę wiejską o charakterze miejskim, w 1954 roku
awansowała do rangi osiedla, a w roku 1962 otrzymała prawa miejskie.

*Zabytkowe obiekty architektury*

-Neogotycki kościół parafialny p. w .św. Apostołów Piotra i Pawła zbudowany w 1899
roku, wg projektu Ludwika Schneidera, ul Biskupa Nankera 221. W kruchcie kościoła tablica pamiątkowa z okazji 655 rocznicy śmierci bp. Nankera.

-Plebania i zabudowania gospodarcze z XIX wieku, ul. Biskupa Nankera 221.

-MSP nr 13 (szkoła) z 1907 roku, ul. J. Długosza

-Domy i kamienice przy ulicach: Nankera, Długosza, Brzechwy, Witkiewicza.

-Na obszarze Kamienia stoją trzy kamienne krzyże przydrożne typu „boża męka” z XIX wieku.

-Na skrzyżowaniu ulic Brzechwy i M. Curie – Skłodowskiej znajduje się
rzeźba ludowa z XIX wieku, przedstawiająca św. Jana Nepomucena, przez
mieszkańców zwana „Jonkiem”
Pozycja obronna "Zbiczno - Jeziora Brodnickie"

Położony w lasach na północ od Brodnicy odcinek usytuowano wzdłuż podmokłej doliny połączonych ze sobą jezior Bachotek, Strażym, Zbiczno i Ciche. Zdecydowano o budowie schronów tylko na przesmykach między jeziorami. Do prac skierowano żołnierzy z 63 pp, organiczny batalion saperów z 4 DP oraz 50 robotników cywilnych. Do dnia 02.09.1939 r. wykonano 4 schrony, zasieki, zawały leśne i spiętrzenia wody. Dwa schrony (nr 2 i 3) są uszkodzone.

We wrześniu 1939 r. pozycja obsadzona przez OW Brodnica (I/67 pp i bON Brodnica) nie była atakowana przez nieprzyjaciela. W dniu 04.09.1939 r. OW Brodnica został wycofany jako osłona Grupy Operacyjnej Wschód.
Linia Mołotowa

**Linia Mołotowa** – pas radzieckich umocnień ciągnących się wzdłuż granicy z III Rzeszą, wytyczonej po podziale Polski dokonanym przez okupantów w 1939 roku na mocy traktatu o granicach i przyjaźni.

Rezultatem sowieckiej agresji na Polskę było przesunięcie granic Związku Radzieckiego na zachód. Musiała zostać zmieniona koncepcja obrony terytorium], tym bardziej że Józef Stalin planował wojnę z Niemcami. Dotychczasowy system działań obronnych opierał się na tzw. Linii Stalina. Był to pas fortyfikacji ciągnący się wzdłuż poprzednich granic, od Karelii do Morza Czarnego. Ze względu na długość tej granicy system opierał się na oddzielonych od siebie rejonach umocnionych], osłaniających główne kierunki operacyjne. Pomiędzy nimi znajdowały się duże nieumocnione tereny. Do prac projektowych nad umocnieniem nowej granicy przystąpiono już w październiku 1939 roku.

## Założenia fortyfikacji

Stalin wybrał koncepcję budowy umocnień bezpośrednio w pasie granicznym, z wykorzystaniem przeszkód naturalnych (w szczególności rzeki Bug). Odrzucona koncepcja, promowana przez szefa Sztabu Generalnego marszałka Szaposznikowa, przewidywała budowę umocnień w odległości kilkudziesięciu kilometrów od granicy, co utrudniłoby Niemcom obserwację prac i pozwoliło stworzyć głębokie, umocnione przedpole. W trakcie budowy kilkakrotnie zmieniały się koncepcje założeń operacyjnych Armii Czerwonej. Powodowało to korekty przebiegu linii umocnień i zmiany nasilenia prac na poszczególnych odcinkach. Ostatecznie linia żelbetowych i pancernych fortyfikacji stałych uzupełnionych o fortyfikacje polowe miała ciągnąć się od Bałtyku w okolicach Połągi na Litwie, aż za Przemyśl na południu.

Założenia umocnień opierały się na Rejonach Umocnionych obejmujących front o długości 80 do 100 km. Takich Rejonów było 13. Pierwszą linią obrony RU były umocnienia polowe nazywane pasem przesłaniania. W odległości od kilku do kilkunastu kilometrów w głąb, znajdowały się tzw. węzły obrony składające się z sieci schronów bojowych przeznaczonych dla artylerii i karabinów maszynowych. W RU znajdowało się 3 do 5 węzłów obrony obsadzonych w założeniu przez batalion załogi stałej każdy. Takie batalionowe węzły obrony miały być podstawą działań wojennych. Posiadały naokoło system przeszkód przeciwpiechotnych i zapór przeciwpancernych. W węźle obrony znajdowało się 3 do 5 kompanijnych punktów oporu składających się z kilku, blisko siebie położonych i osłaniających się nawzajem schronów bojowych.

1. "Linia Mołotowa" Telszewski Rejon Umocniony
2. "Linia Mołotowa" Szawelski Rejon Umocniony
3. "Linia Mołotowa" Kowieński Rejon Umocniony
4. "Linia Mołotowa" Olicki Rejon Umocniony
5. "Linia Mołotowa" Grodzieński Rejon Umocniony
6. "Linia Mołotowa" Osowiecki Rejon Umocniony
7. "Linia Mołotowa" Zambrowski Rejon Umocniony
8. "Linia Mołotowa" Brzeski Rejon Umocniony
9. "Linia Mołotowa" Kowelski Rejon Umocniony
10. "Linia Mołotowa" Włodzimiersko-Wołyński Rejon Umocniony
11. "Linia Mołotowa" Strumiłowski Rejon Umocniony
12. "Linia Mołotowa" Rawsko-Ruski Rejon Umocniony
13. "Linia Mołotowa" Przemyski Rejon Umocniony
2021 Season of Growth

The 2021 Season of Growth is a season of the Hunt for the Ancients. It unlocks as soon as you complete the capstone quest of the 2020 Season of Growth: A Bubble Dream.

It consists of 12 side quests, all unlocked at the same time. These quests can mostly be completed in the water region.

You can think of these quests like this: In the main areas of Oge-Mai, sometimes when you complete the main quest, new side quests unlock in that area. These quests are those side quests that unlock once you've completed the main quest line in the 2020 Season of Growth.

It is called the 2021 Season of Growth, because it was first released in 2021. Oge-Mai Valley has four seasons, the third of which is the Season of growth, which runs roughly from August-September.

There is a strangeness here, which might be a bug. During the time period dedicated to the Season of Growth there were 3 updates: early August, late August, and late September. All the quests in the late August update are unlocked with the 2021 Season of Jubilee. They do not appear on this page.

## Historical Notes

These quests were released in two updates: August 4th and September 24th. An update in late July was delayed to not interfere with the July Camp Nano event.

There was an August 24th update between these two releases, but for reasons unknown, they unlock with the 2021 Season of Jubilee.
Grupa bojowa "Wirek" Schron pozorno - bojowy (6 na mapie)

Nietypowy, wybudowany w klasie odporności "B", obiekt pozorno - bojowy znajduje się na terenie prywatnego przedsiębiorstwa. W schronie tym zamiast charakterystycznej strzelnicy rkm, zamykanej drzwiczkami pancernymi, zastosowano płytę pancerną mod.39B ze strzelnicą ckm. Dodatkowo na wprost wejścia znajduje się stanowisko rkm. Jego strzelnica znajduje się w ścianie zazwyczaj osłoniętej wałem ziemnym. Z części pozornej wybrano całą ziemię i służy jako miejsce na kontenery na śmieci. Całość zadaszona. Od zewnątrz obiekt przysypany ziemią i niedostępny. Jest to jedyny taki obiekt na terenie Obszaru Warownego "Śląsk".
Pozycja polowa "Nowa Wieś"

Umocnienia polowe w Nowej Wsi miały
najprawdopodobniej docelowo połączyć dwa duże punkty oporu w Niezdarze i
Przeczycach, tworząc tym samym ciągłą linię fortyfikacji na północnym
skrzydle Obszaru Warownego Śląsk. W planach mogło się znaleźć nawet
kilkadziesiąt polowych schronów piechoty, jednakże zbyt późne
rozpoczęcie prac spowodowało, iż powstało jedynie pięć obiektów. Wywiad
przeprowadzony przed laty wśród okolicznej ludności ujawnił trzy kolejne
miejsca (? - na mapie) gdzie przygotowywano kolejne schrony.
Jednakże prace te ograniczyły się jedynie do zwiezienia materiału. Do
dziś można w okolicy zauważyć rozsypany, czerwony kamień forteczny
przywieziony z kamieniołomów na wschodzie Polski.

W kampanii wrześniowej, nowowiejskie schrony nie
wzięły udziału, jednakże ich umiejscowienie oraz walory bojowe docenili
Niemcy. W 1944 włączyli oni polowe schrony piechoty do własnej linii
umocnień - b-2. W efekcie wzięły one udział w walkach z Armią Czerwoną w styczniu 1945 roku. Do dziś noszą tego ślady.

Na głębokim zapleczu pozycji, na południowy - zachód,
mniej więcej w połowie odległości od p.o. "Niezdara" znajduje się
komora kabli telefonicznych (K - na mapie). Znajduje się ona na stoku wzgórza w Siemoni koło cmentarza.

P.O. "Nowa Wieś" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

P.O. "Nowa Wieś" Polowy schron piechoty (2 na mapie)

P.O. "Nowa Wieś" Polowy schron piechoty (3 na mapie)

P.O. "Nowa Wieś" Polowy schron piechoty (4 na mapie)

P.O. "Nowa Wieś" Polowy schron piechoty (5 na mapie)

P.O. "Nowa Wieś" Komora kabli telefonicznych (K na mapie)
Niemiecki schron obserwacyjny (12 na mapie)

Obiekt znajduje się w województwie opolskim, w gminie Ujazd. Zachowany w dobrym stanie, choć został przez okolicznych rolników pozbawiony nasypów ziemnych. Kilkaset metrów na północ znajdowała się bateria artylerii p.lot. z do dziś świetnie zachowanym ukryciem dla obsługi.

## Przejdź do:

Niemiecki schron obserwacyjny (1 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (2 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (3 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (4 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (5 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (6 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (7 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (8 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (9 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (10 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (11 na mapie)

**Niemiecki schron obserwacyjny (12 na mapie)**

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Kuupali

The **Kuupali** are a race of Shorewalkers native to the Ice Sheets and outer isles of Galimma. They resemble humanoid walruses, covered in a thick lair of fat and possessing long tusks. They are a seafaring people who are expert fishers, trappers, poachers, and navigators, operating from large village-ships and coastal harbor towns. They are a hardy but friendly people who frequently trade with other seafaring merchants, and are providers of fish, seafood, oil, furs, ivory, and other goods.
Pozycja Górnośląska "Rozbark" Stanowisko artylerii (3 na mapie)

Intensywne wyburzanie przetrwało tylko jedno betonowe stanowisko, na którym znajdowała się platforma z najprawdopodobniej poczwórnym FlaK-iem 38. Pełniło ono również rolę ukrycia i podręcznego składu amunicji.

## Przejdź do

Pozycja Górnośląska "Rozbark" Sonderwerk (1 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Rozbark" R 111 (2 na mapie)
**Pozycja Górnośląska "Rozbark" Stanowisko artylerii (3 na mapie)**
Pozycja Górnośląska "Rozbark" Stanowisko dowodzenia (4 na mapie)
Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (3 na mapie)

Schron bojowy do ognia bocznego, znajduję się ok. 100 m. od ul. Kawalca pośród zabudowań. Dla tego obiektu nie przewidziano kopuły pancernej ale na stropie nosi ślady zaczepów, sugerujące możliwość istnienia pozornej kopuły. Schron miał być wyposażony w 2 ckm-y w strzelnicach ściennych za gazoszczelną tarczą mod. 39 oraz 1 rkm. obiekt posiada dwie wyrzutnie rakiet oświetleniowych i dwie pary rur do łączności optycznej. Obiekt zachowany w dobrym stanie, posiada większość pancernego wyposażenia. Schron uporządkowany staraniem Stowarzyszenia "Pro Fortalicium". W październiku 2005 został zamknięty i wkrótce ma być wyremontowany.

## Przejdź do

Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (1 na mapie)

Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (2 na mapie)

**Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (3 na mapie)**

Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (4 na mapie)

Pododcinek "Śmiłowice" Fundament (F na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja polowa "Las Wyry" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Mimo iż "Instrukcja Saperska" wydana przez Inspektorat Sił Zbrojnych zmierzała do standaryzacji konstrukcji polowych schronów piechoty, nie ma praktycznie na obszarze OW-aru dwóch identycznych "urbanów". Obiekt powstały nad Gostynką, jako jeden z trzech na Śląsku (2 na pozycji polowej zalew Kozłowa Góra) został wyposażony w forteczne lawety ckm i pancerne zamknięcia strzelnic typu tradytorowego. Ale w odróżnieniu od kozłowogórskich został wybudowany na planie trapezu, a nie prostokąta. Ponadto zamurowano częściowo przelotnię obniżając wejście. To z kolei wymusiło przesunięcie czerpni powietrza do narożnika obiektu (w pozostałych wylot znajduje się w przelotni). W przypadku tego obiekt, i niektórych innych na odcinku "Mikołów" widać wyraźnie niedoróbki wynikające z pośpiechu. Niestarannie wylany beton, nie dość, że posiada spore wyrwy, to jeszcze w przypadku strzelnic wypchnął szalunek zalewając pancerne zamknięcia. W efekcie bez rozkuwania całości strzelnicy, nie da się ich otworzyć.
Grupa bojowa "Wymysłów" Obiekt pozorno - bojowy (4 na mapie)

Obiekt znajduje się na zapolu grupy bojowej na niewielkim wzniesieniu i
miał zadanie zabezpieczać tyły przed ewentualnym okrążeniem. Sądząc po
zachowanych śladach, za drzwiami części pozornej znajdowała się
ziemianka z wejściem do kopuły pozornej, która pełniła rolę punktu
obserwacyjnego. Schron zachował się w dobrym stanie. Posiada dwudzielne
drzwi pancerne oraz zamknięcie strzelnicy rkm. Kopuła pozorna nie
zachowała się, a układ ziemny wokół obiektu został zatarty przez dziką
piaskownię.

## Przejdź do:

Grupa bojowa "Wymysłów" Tama zalewowa nr 3 (1 na mapie)

Grupa bojowa "Wymysłów" Ciężki schron bojowy nr 53 (2 na mapie)

Grupa bojowa "Wymysłów" Schron bojowy nr 53a (3 na mapie)

**Grupa bojowa "Wymysłów" Obiekt pozorno - bojowy (4 na mapie)**
Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Polowy schron piechoty (3 na mapie)

Schron znajduje się przy ulicy Gliwickiej (jadąc od obwodnicy zaraz za salonem Opla). Ok. 100 metrów od drogi w lewo, na środku pola znajduje się niewielkie, sztuczne wzniesienie, całkowicie zarośnięte drzewami i krzakami. Pośród nich znajduje się polowy schron piechoty. Obiekt zachowany w nie najlepszym stanie, mocno zaśmiecony i powypalany. Schron bardzo niestarannie wykonany. Pośpiech przy jego budowie spowodował niewystarczające ubicie betonu w efekcie odpadają nie związane jego fragmenty. W pobliżu zachowały się zwały ziemi przygotowanej do jego obsypania.

## Przejdź do

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Koszary 11 pułku piechoty (2 na mapie)

**Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Polowy schron piechoty (3 na mapie)**

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Polowy schron piechoty (4 na mapie)

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Schron ćwiczebny (5 na mapie)

Pozycja obronna "Tarnowskie Góry" Polowy schron piechoty (6 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 20 (8 na mapie)

Ciężki schron bojowy wyposażony w kopułę pancerną, wybudowany w klasie odporności "D". Uzbrojony w 2 ckm (w kopule pancernej i strzelnicy ściennej) 2 rkm-y. Obiekt jest w dobrym stanie, wejście zasypane śmieciami, układ ziemny i równie ogniowe częściowo zdegradowane. W środku zachowała się spora ilość drobnego wyposażenia, zwłaszcza konstrukcje ławeczek i składanych pulpitów. Obiekt najprawdopodobniej nie był w pełni wykończony, o czym może świadczyć brak kotew w maszynowni, służących do mocowania agregatu i wentylacji.

## Przejdż do

Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 19 (1 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 18 (2 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 16 (3 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 16a (4 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bierny (5 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Koszary (6 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Obiekt pozorno - bojowy (7 na mapie)
**Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 20 (8 na mapie)**
Punkt oporu "Godula" Komora kabli telefonicznych (K na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Niemiecki schron obserwacyjny (5 na mapie)

Obiekt znajduje się na skraju lasu i jest stale zalany wodą. W styczniu 1945 brał udział w walkach z nacierającą od strony Miedar Armią Czerwoną. Jednak po ostrzelaniu przez czołgi i artylerię został porzucony. Nosi ślady dwukrotnego trafienia co widać na drugim zdjęciu.

## Przejdź do:

Niemiecki schron obserwacyjny (1 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (2 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (3 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (4 na mapie)

**Niemiecki schron obserwacyjny (5 na mapie)**

Niemiecki schron obserwacyjny (6 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (7 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (8 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (9 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (10 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (11 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (12 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja obronna "Bielsko-Biała"

Polska pozycja ufortyfikowana zbudowana w okresie przygotowań mobilizacyjnych na granicy zachodniej, oparta skrzydłami o masyw Klimczoka oraz dolinę rzeki Wapienica i Iłownica, o długości około 10 km.
Wykonana została jako silne umocnienie polowe (wzmocnione żelbetowymi schronami bojowymi typu polowego), otaczające od zachodu i północy miasto Bielsko (obecnie Bielsko-Biała). Mimo, że zrealizowano tylko część prac, jest to jedna z największych polskich polowych pozycji ufortyfikowanych z roku 1939.
Budowę pozycji pod ówczesnym Bielskiem prowadzano latem 1939r., jako jeden z odcinków obronnych Grupy Operacyjnej "Bielsko", wchodzącej w skład Armii "Kraków". Przygotowania obronne tego odcinka, powierzono 21 Dywizji Piechoty Górskiej, mającej tu swoje pokojowe garnizony. Kierował nimi oficer 3 Pułku Strzelców Podhalańskich kpt. Stanisław Krach, któremu pomagał oficer saperów przyjeżdżający z Krakowa.
Zadaniem przygotowanej tu pozycji ufortyfikowanej, która stanowiła główny element zasadniczej linii obrony P.O. "Bielsko", było zatrzymanie przeciwnika i zmuszenie jego wojsk do rozwinięcia oraz uwikłania w długotrwałe walki pozycyjne. Pozycja broniła miasta i znajdującego się tu węzła komunikacyjnego, skupiającego drogi i linie kolejowe w kierunkach na Kraków, Oświęcim, Suchą Beskidzką, Pszczynę, Żywiec.

Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (3 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (5 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (7 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (8 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (9 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (10 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (11 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (12 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (13 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (14 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (15 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (16 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (17 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (18 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (19 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (20 na mapie)
Pozycja obronna "Bielsko-Biała" Polowy schron piechoty (21 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja polowa "Brynica"

Pozycję czat nad Brynicą zaplanowano i wybudowano w 1939 roku. Składała
się ona z małych, polowych schronów piechoty, wzmacniających
fortyfikacje ziemne. Schrony miały być wyposażone w ckm-y na podstawie
polowej, ustawione na specjalnych drewnianych stołach. Obiekty wykonano
mniej starannie niż na innych pozycjach obronnych OWS. Nie zdążono ich
też dokończyć (pozostałości szalunku). Uzupełnieniem pozycji jest
warowny przyczółek wiaduktu kolejowego na Brynicy (linia do Miasteczka
Śląskiego, obecnie nieużywana).

Pozycja polowa "Brynica" Polowy schron piechoty (1 na mapie)

Pozycja polowa "Brynica" Polowy schron piechoty (2 na mapie)

Pozycja polowa "Brynica" Polowy schron piechoty (3 na mapie)

Pozycja polowa "Brynica" Polowy schron piechoty (4 na mapie)

Pozycja polowa "Brynica" Polowy schron piechoty (5 na mapie)

Pozycja polowa "Brynica" Ufortyfikowany wiadukt (6 na mapie)
Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 40 (1 na mapie)

Ciężki schron bojowy wyposażony w kopułę pancerną ckm (W.I. - 1938 119/36) został wybudowany w klasie odporności "D" i pełnił funkcję schronu dowodzenia odcinka "Chorzów". Obiekt
dwukondygnacyjny (kondygnacje łączą schody), posiadający jedno wyjścia
ewakuacyjne pełniące rolę strzelnicy pomocniczej rkm, a także urządzenia
do łączności optycznej. Posiada wentylację podłogową, która nie
spełniała swojej roli, z tego powodu wykuto szereg otworów w ścianach.
Dolna kondygnacja została podzielona na szereg pomieszczeń sztabowych.
Uzbrojenie schronu stanowiło 3 ckm (w tym 1 ckm w kopule pancernej), 1-2
rkm. Obiekt jest w słabym stanie, zachowała się kopuła pancerna ckm i układ ziemny. Brak pancerzy strzelnic, drzwi pancernych i zamknięć wyjść ewakuacyjnych. Obiekt mocno zarośnięty.
Na przykładzie strzelnicy rkm, flankującej główne wejście, można
prześledzić w jaki sposób próbowano obniżać koszty budowy obiektu.
Pierwotnie miała ona być zamykana pancernymi drzwiczkami. Jednakże w
trakcie realizacji obiektu zrezygnowano z pancerza a otwór został
zamurowany i przystosowany do broni ręcznej.

## Przejdź do

**Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 40 (1 na mapie)**

Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 39 (2 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Schron pozorno-bojowy (3 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 38 (4 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Schron bojowy nr 54 (5 na mapie)

Punkt oporu "II Linia" Komora kabli telefonicznych (K na mapie)

## Linki zewnętrzne

* odtur.pl
* fortyfikacja.pl
* schrony1939
Pozycja obronna "Lubliniec" Polowy schron piechoty (4 na mapie)

Najbardziej nietypowy i jednocześnie unikalny w skali kraju, polowy schron piechoty. Jeśli wierzyć Januszowi Miniewiczowi, jest to jedyny w Polsce zachowany schron polowy dla armaty p.panc. wz.36. W ogóle powstało ich kilka jeden na pozycji lublinieckiej i kilka na pozycji rybnickiej. Zachował się tylko ten jeden, wybudowany w klasie odporności "B". Obiekt posiada dwie izby, bojową i załogi. Również nie został ukończony, otacza go wał ziemi przygotowanej do wykonania nasypów. Gęsto porośnięty krzakami. Na zapolu obiektu, w pobliskim lesie, znajdują się dobrze zachowane, polskie okopy z 1939 rok.
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (10 na mapie)

Schron do ognia dwubocznego, wybudowany został na planie trapezu. Pośpiech podczas ubijania betonu spowodował niestaranne wykonanie. Wymusiło to nałożenie warstwy tynku na niektóre fragmenty ścian. Obiekt położony na kolejnym wzgórzu miał doskonały wgląd na przedpole.

## Przejdź do

Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (3 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (5 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (7 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (8 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (9 na mapie)
**Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (10 na mapie)**
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (11 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (12 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 16 (3 na mapie)

Jednokondygnacyjny ciężki schron bojowy o oryginalnym numerze "16" został wybudowany w standardowej na Śląsku klasie odporności "D". Obiekt wyposażony w kopułę pancerną, uzbrojony w
dwa ckm, 1-2 rkm i armatę p.panc. Stosunkowo dobrze zachowane nasypy
ziemne z resztkami okopów i rowów dobiegowych umożliwiają odtworzenie
jego pierwotnego zadania ryglowania pól opadających w kierunku doliny
Bytomki. Obiekt mocno zarośnięty krzakami.

## Przejdż do

Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 19 (1 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 18 (2 na mapie)
**Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 16 (3 na mapie)**
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 16a (4 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bierny (5 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Koszary (6 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Obiekt pozorno - bojowy (7 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Schron bojowy nr 20 (8 na mapie)
Punkt oporu "Godula" Komora kabli telefonicznych (K na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pozycja Górnośląska "Rozbark" R 111 (2 na mapie)

Obiekt o którym niewiele da się powiedzieć. Typ też jest raczej przypuszczalny określony na podstawie odsłoniętych fragmentów stropu. Podczas wyburzania i porządkowania terenu po kopalni znajdującej się w odległości kilkudziesięciu metrów od czoła schronu, został całkowicie zasypany.

## Przejdź do

Pozycja Górnośląska "Rozbark" Sonderwerk (1 na mapie)
**Pozycja Górnośląska "Rozbark" R 111 (2 na mapie)**
Pozycja Górnośląska "Rozbark" Stanowisko artylerii (3 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Rozbark" Stanowisko dowodzenia (4 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (11 na mapie)

Kolejny schron do ognia dwubocznego, wybudowany na planie trapezu. Uzyskał wzmocnioną konstrukcję, stawiającą go wśród obiektów wykonanych w klasie odporności "C". Zachowany w stosunkowo dobrym stanie, chociaż i tu wyraźnie widać, że niedoróbki starano się przymaskować tynkiem. Schron znajduje się na terenie prywatnymi jego zwiedzanie jest możliwe tylko po wcześniejszej zgodzie właściciela.

## Przejdź do

Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (3 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (5 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (7 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (8 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (9 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (10 na mapie)
**Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (11 na mapie)**
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (12 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Poligon "Zendek" Zespół schronów (5 na mapie)

Nieopodal obiektu obserwacyjnego, po drugiej stronie drogi znajduje się zespół 4 schronów. Trzy są identyczne, czwarty nieco się różni, jednak podobna konstrukcja sugeruje takie samo przeznaczenie. Był to najprawdopodobniej skład paliw, choć nie ma co do tego pewności. Obiekty składają się z trzech pomieszczeń: centralnego i dwóch bocznych. Centralne, stanowiące jednocześnie korytarz wejściowy jest normalnej wysokości (220 cm). Boczne natomiast mają kilka metrów głębokości i zaopatrzone zostały w bramy wjazdowe. Na podłodze tych izb znajdują się betonowe fundamenty. W schronie pozbawionym dachu przypominają one wsporniki pod beczkę, a we wspomnieniach mieszkańców zachowała się pamięć po takich elementach. Natomiast trzy pozostałe obiekty mają fundamenty w kształcie ośmiokąta z okrągłym wklęśnięciem w środku. Podczas zwiedzania należy zachować szczególną ostrożność i niezaleca się wchodzenia do środka, gdyż obiekty są zalane (kilka metrów głębokości), zasypane śmieciami i nieostrożny ruch może grozić tragedią.
Pozycja Górnośląska "Zaborze"

Kolejny, rozbudowany odcinek niemieckiej obrony na Górnym Śląsku. Najprawdopodobniej planowano połączyć go w jedną całość z grupą bojową "Biskupice". Obiekty umieszczono nad samą granicą, w bezpośredniej bliskości polskich umocnień (punkty oporu "Nowy Bytom" i "Godula"). Jak i w przypadku Zbrosławic to w tym miejscu spodziewano się głównego ataku odcinającego tzw. "klin bytomski". Ponadto Zaborze stanowiło jeden z węzłów komunikacyjnych, tędy bowiem przebiegała linia kolejowa do Zabrza i Gliwic oraz droga z Rudy Śląskiej do Zabrza. Ich zablokowanie stało się głównym wymogiem obrony. Przed wybuchem wojny zdążono wybetonować sześć schronów z czego do naszych czasów dotrwały jedynie cztery. Obiekty **1 i 4 na mapie** zostały po wojnie rozebrane i trudno ocenić do jakiego typu należały. Jeśli jednak poprawne jest przypuszczenie, że Niemcy najbardziej obawiali się polskich pociągów pancernych to można przyjąć, iż były to R116. Niedostępny jest również R116 (6 na mapie), gdyż podczas rozbudowy linii kolejowej znalazł się całkowicie w jej nasypie.

Pozycja Górnośląska "Zaborze" Sonderwerk (2 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zaborze" R 116a (3 na mapie)
Pozycja Górnośląska "Zaborze" Sonderwerk (5 na mapie)
Niemiecki schron obserwacyjny (10 na mapie)

Schron dobrze zachowany, ze śladami instalacji wewnętrznej. Od zewnątrz zachowały się wały ziemne osłaniające ściany. Usytuowano go na niewielkim wzniesieniu nieopodal niemieckich schronów z 1939 roku.

## Przejdź do:

Niemiecki schron obserwacyjny (1 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (2 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (3 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (4 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (5 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (6 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (7 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (8 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (9 na mapie)

**Niemiecki schron obserwacyjny (10 na mapie)**

Niemiecki schron obserwacyjny (11 na mapie)

Niemiecki schron obserwacyjny (12 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Kozłowa Góra

Kozłowa Góra
Dzielnica Piekar Śląskich, najbardziej na północ położona część tego miasta. Nazwa pochodzi od polskiej nazwy zwierzęcia domowego -kozła. Do grupy śląskich miejscowości, których nazwy wywodziły się od tego zwierzęcia - von koza = Ziege und koziel = Ziegenbock zaliczał ją niemiecki geograf oraz językoznawca Heinrich Adamy W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu] wymienia nazwę w polskiej formie Koźlowa góra" podając jej znaczenie "Ziegenberg" - "Góra kozła" co uwidocznione zostało w herbie miejscowości. Niemcy początkowo zgermanizowali nazwę miejscowości na Koslowagura, a później Koslowagora w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.
W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Koslowagura, która wówczas była w tej samej formie używana w języku niemieckim

Historia
W drugiej połowie XV wieku była wsią czynszową. Wzmiankowana jako wieś w roku 1532. W latach 1825-1830 była tu czynna kopalnia węgla kamiennego "Carlsgück" należąca do rodu Donnersmarcków. Na terenie **Kozłowej Góry**, w lesie Dioblina, hrabiowska rodzina organizowała dla miejscowej ludności festyny. W roku 1911 zostało założone we wsi Towarzystwo Śpiewacze "Halka". W latach trzydziestych XX wieku powstała we wsi cegielnia, a w latach 1935-39 na Brynicy utworzono Zbiornik Kozłowa Góra do celów strategicznych. Na terenie miejscowości w czasie II wojny światowej działała Polska Organizacja Obywatelska, której członkowie po aresztowaniach w sierpniu 1942 roku zginęli. Po reformie administracyjnej z 1954r. **Kozłowa Góra** została gromadą. W obrębie Piekar Śląskich od 1973 roku.

Interesujące obiekty
W Kozłowej Górze znajduje się kościół rzymskokatolicki, liczący 70 lat, pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy oraz kaplica (niegdyś kościół) pod tym samym wezwaniem, która w 2007 roku obchodziła swoje 100-lecie. Po dawnym zespole pałacowym von Donnersmarcków, spalonym w styczniu 1945 r. podczas ofensywy Armii Czerwonej, pozostały jedynie resztki zabudowań gospodarczych i park pałacowy ze starymi drzewami.
Pododcinek Wyry

Podobnie jak na pododcinku "Mokre" powstały tu zaledwie dwa obiekty, wyznaczając północny i południowy skraj umocnień. Najprawdopodobniej najsilniej umocnione miało być wzg. 310, dominujące nad otaczającymi je terenami. W tym miejscu zlokalizowany jest schron **1 na mapie**, oraz dwa fundamenty **f1 i f2**. Niestety przez 60 lat teren był systematycznie zabudowywany, w efekcie ślady po pozostałych obiektach zostały skutecznie zatarte. Ciekawostką jest, że schron 1, jako jedyny na odcinku "Mikołów" brał czynny udział w walkach we wrześniu 1939 roku i nosi ślady po niemieckich pociskach. Fundament 1 był systematycznie zasypywany gruzem i śmieciami aż powstał pagórek. Wykop fundamentu 2 jest wyraźnie widoczny lecz stale wypełnia go woda. Najprawdopodobniej miał to być tradytor artyleryjski.

Pododcinek "Wyry" Schron bojowy (1 na mapie)

Pododcinek "Wyry" Schron bojowy "Sowiniec" (2 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (2 na mapie)

Obiekt znajduje się ok. 50 m. od ul. Kawalca pośród zabudowań gospodarczych. Od zewnątrz dosyć mocno zarośnięty, więc trudny do zauważenia. Schron wyposażony jest w pancerną kopułę obserwacyjno - bojową sygnowaną: ZO 1939 187 N1118. Uzbrojenie miały stanowić dwa ckm-y i 1 rkm. Schron posiada garaż armaty ppanc. i 2 wyjścia ewakuacyjne (jedno przez garaż). Obiekt bywa podtapiany o czym świadczą ślady na ścianach i stale utrzymujący się wysoki poziom wody w garażu (pancerne wrota od zewnątrz zasypane). Obiekt w dobrym stanie, oprócz pancernych drzwi wejścia, posiada wszystkie wewnętrzne oraz zamknięcia zrzutni granatów, wyrzutni rakiet oświetlających czy rur do łączności optycznej. Te z kolei skierowane są najprawdopodobniej w stronę schronu 3.

## Przejdź do

Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (1 na mapie)

**Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (2 na mapie)**

Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (3 na mapie)

Pododcinek "Śmiłowice" Schron bojowy (4 na mapie)

Pododcinek "Śmiłowice" Fundament (F na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939
Punkt oporu "Radoszowy" Schron bojowy nr 78 (3 na mapie)

Ciężki schron bojowy wybudowany w klasie odporności "D", wyposażony w pancerną kopułę obserwacyjną (ZO 1937 N985/60) i półkopułę bojową (W.I. - 1938 121/38). Jego główne uzbrojenie stanowiły 3 ckm-y i 1-2 rkm-y. Obiekt zachowany w dobrym stanie, choć nasypy ziemne w znacznym stopniu zostały zniekształcone. Studzienka na łuski niezasypana i dobrze zachowana. Wnętrze w miarę uprzątnięte najprawdopodobniej przez okolicznych mieszkańców. Brak większości metalowego wyposażenia. Kopuła obserwacyjna sprawia wrażenie dodatku pierwotnie nie przewidzianego w projekcie schronu.
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (7 na mapie)

Kolejny z zachowanych obiektów II linii obrony. Znów jest to tradytor do ognia jednobocznego, prawostronny. Schron znajduje się na skraju nowo budowanego osiedla domków jednorodzinnych, tak więc jego los może być wkrótce przypieczętowany. W środku wypalony i zaśmiecony, od zewnątrz popisany.

## Przejdź do

Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (1 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (2 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (3 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (4 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (5 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (6 na mapie)
**Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (7 na mapie)**
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (8 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (9 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (10 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (11 na mapie)
Pozycja obronna "Częstochowa" Polowy schron piechoty (12 na mapie)

## Linki zewnętrzne

odtur.pl

fortyfikacja.pl

schrony1939