Bogusław Linda

**Bogusław Linda** (ur. 27 czerwca 1952 w Toruniu) – polski aktor, reżyser i scenarzysta teatralny i filmowy, komik oraz pedagog.

Na przestrzeni lat występował w filmach takich twórców jak Krzysztof Kieślowski, Agnieszka Holland, Andrzej Wajda i Władysław Pasikowski, i był określany jako „jeden z najpopularniejszych polskich aktorów filmowych”.

## **Życiorys**

Ukończył II Liceum Ogólnokształcące w Toruniu. Absolwent krakowskiej PWST, współzałożyciel i wykładowca Warszawskiej Szkoły Filmowej.

Jako student nawiązał kontakt z krakowskim Teatrem Starym, jego debiutem okazał się Mikołka w Zbrodni i karze Fiodora Dostojewskiego (reż. Maciej Prus, 1977). W latach 1978–1981 grał w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu w takich sztukach jak Czarodziejska góra Thomasa Manna oraz w Ameryce Franza Kafki (1980). Na początku lat 80. był aktorem w warszawskim Teatrze Studio.

Jego pierwszą ważną rolą była w Gorączce (1980) w reżyserii Agnieszki Holland, gdzie wcielił się w postać anarchisty Gryziaka. Następnie zagrał m.in. w Kobiecie samotnej (1981) tej samej reżyserki, w Człowieku z żelaza (1981) Andrzeja Wajdy, w Przypadku (1981) Krzysztofa Kieślowskiego i Matce Królów (1982) Janusza Zaorskiego, „grając bohaterów naznaczonych egzystencjalnym niepokojem, zmuszonych do beznadziejnych zmagań z wrogą rzeczywistością".

Aktorskie emploi wrażliwca próbował przełamać w filmie Jacka Bromskiego Zabij mnie glino (1987), w którym zagrał groźnego przestępcę Jerzego Malika. W 1992 wcielił się w postać Franza Maurera, esbeka z zasadami, w Psach Władysława Pasikowskiego. Ta rola ukształtowała wizerunek Lindy jako cynicznego „twardziela”. Ugruntowały go role w filmach Psy 2 (1994), Sara (1997), Pułapka (1997), Demony wojny według Goi (1998).

W latach 90. uznanie krytyki przyniosły mu role sztukmistrza Stygmy w Jańciu Wodniku (1993) Jana Jakuba Kolskiego, Michała Suleckiego (ojca walczącego o prawo wychowywania swojej córki) w Tacie (1995) Macieja Ślesickiego, a także księdza Robaka w Panu Tadeuszu (1999) Andrzeja Wajdy. W 1996, podczas Festiwalu Gwiazd w Międzyzdrojach, odcisnął dłoń na Promenadzie Gwiazd.

W 2001 zagrał gangstera Alexa w filmie Władysława Pasikowskiego Reich, Petroniusza w filmie Jerzego Kawalerowicza Quo Vadis oraz policjanta w filmie drogi Sezon na leszcza.

W 2005 zagrał rolę komediową w filmie Czas surferów oraz wystąpił w serialach komediowych Dziki (2004) oraz Dziki 2: Pojedynek (2005). W 2006 wystąpił w polsko-amerykańskim westernie Letnia miłość oraz spróbował swoich sił jako reżyser, nakręcając film Jasne błękitne okna, w którym zagrał u boku Joanny Brodzik i Beaty Kawki.

W 2009 zagrał podrywacza Cezarego w filmie komediowym Wojciecha Wójcika Randka w ciemno. 1 kwietnia 2011 premierę kinową miał film Macieja Ślesickiego Trzy minuty. 21:37, w którym wcielił się w rolę malarza.

5 października 2009 z rąk sekretarza stanu w MKiDN Piotra Żuchowskiego odebrał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. 16 maja 2014 został odznaczony, a 26 maja – udekorowany Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi dla polskiej kultury, za osiągnięcia w pracy artystycznej i twórczej oraz działalności społecznej”. Został również uhonorowany w Alei Gwiazd w swym rodzinnym mieście Toruniu, gdzie na Rynku Staromiejskim odsłonił drugą z serii „katarzynek” – podpisów słynnych torunian.

19 kwietnia 2012 weszła do teatrów w Warszawie wyreżyserowana przez niego sztuka pt. Merlin Mongoł, będąca jego debiutem reżyserskim w sztuce teatralnej.

### **Pozostałe przedsięwzięcia**

Oprócz aktorstwa, próbował swych sił w śpiewaniu. W filmie Sara z 1997 wykonał cover piosenki Leonarda Cohena „I’m Your Man”. W 2005 nagrał z zespołem Świetliki album pt. Las putas melancólicas.

Jesienią 2002 na antenie TVN prowadził talk-show Co ty wiesz o gotowaniu.

W listopadzie 2017 został sojusznikiem osób LGBT, biorąc udział w akcji „Ramię w ramię po równość” Kampanii Przeciw Homofobii.

### **Życie prywatne**

Dba o prywatność i rzadko udziela informacji o życiu osobistym. Jest żonaty z modelką i fotografką Lidią Popiel, którą poznał na planie filmu Kroll. Ma z nią córkę Aleksandrę. Z poprzedniego małżeństwa ma dwóch synów: Mikołaja i Michała.

Pasjonuje się jeździectwem i łowiectwem. Uznawany jest za dobrego myśliwego i świetnego strzelca.

## **Filmografia**

### **Aktor**

* 1973: **Czarne chmury** – jako halabardnik w Barbakanie
* 1976: **Dagny** – jako Stanisław Sierosławski
* 1977: **Wodzirej** – jako lekarz
* 1977: **Pasja** – jako mężczyzna w salonie krakowskim
* 1979: **Wściekły** – jako Zbigniew Zajdowski, kolega Ewy Okrzesikówny
* 1979: **Janek** – jako towarzysz ZWM
* 1980: **Gorączka** – jako Gryziak
* 1980: **Punkt widzenia** – jako Włodek Jakubowski
* 1981: **Wolny strzelec** – jako Rysiek
* 1981: **Człowiek z żelaza** – jako Dzidek
* 1981: **Przypadek** – jako Witek Długosz
* 1981: **Kobieta samotna** – jako Jacek Grochala
* 1981: **Dreszcze** – jako funkcjonariusz UB
* 1981: **Wierne blizny** – jako Mieczysław Szochowski „Miki”, kolega Madejskiego
* 1982: **Danton** – jako Louis de Saint-Just
* 1982: **Matka Królów** – jako Klemens Król
* 1982: **Stracone złudzenia** – jako Andras Daniel
* 1983: **Eskimosce jest zimno** – jako pianista Laci
* 1983: **Synteza** – jako sędzia Sądu Rady Narodów
* 1984: **Ceremonia pogrzebowa** – jako Stefan
* 1984: **Płatki, kwiaty, wieńce** – jako Kornel Tornoczy
* 1984: **Człowiek do specjalnych poruczeń** – jako urzędnik
* 1985: **Rośliny trujące** – jako Adam
* 1985: **Tanie pieniądze** – jako Tojfel
* 1986: **Biała wizytówka** – jako książę Bolko
* 1986: **Magnat** – jako książę Bolko
* 1986: **Maskarada** – jako Jacek Burda
* 1986: **W zawieszeniu** – jako porucznik
* 1986: **Inna wyspa** – jako Andrzej, syn Karolki
* 1987: **Zabij mnie glino** – jako gangster Jerzy Malik
* 1987: **Kocham kino** – jako Korwin
* 1987: **Cienie** – jako Edward
* 1988: **Crimen** – jako Tomasz Błudnicki
* 1988: **Dekalog VII** – jako Wojtek
* 1988: **Chichot Pana Boga** – jako pomocnik Rosena
* 1988: **Inny świat** – jako ojciec Jensa
* 1989: **Porno** – jako Miki
* 1989: **Ostatni dzwonek** – jako członek jury Festiwalu Młodych Teatrów w Gdańsku
* 1989: **Sztuka kochania** – jako Lewacki
* 1990: **Pasażerowie na gapę** – jako Piotr
* 1990: **Urodziny Kaja**
* 1990: **Kanalia** – jako Zbych
* 1991: **In flagranti** – jako doktor Adam Nowak
* 1991: **Kroll** – jako porucznik Arek
* 1992: **Sauna** – jako Janek, Polak
* 1992: **Psy** – jako Franz Maurer
* 1992: **Wszystko co najważniejsze** – jako Bogucki
* 1992: **Pamiętnik znaleziony w garbie** – jako Ewald
* 1993: **Magneto** – jako dyrektor
* 1993: **Jańcio Wodnik** – jako Stygma
* 1993: **Obcy musi fruwać** – jako scenarzysta Kamil Budziński
* 1993: **Pora na czarownice** – jako ksiądz Jan
* 1994: **Miasto prywatne** – jako Pawik
* 1994: **Psy 2. Ostatnia krew** – jako Franz Maurer
* 1995: **Prowokator** – jako Artur Herling
* 1995: **Tato** – jako Michał
* 1996: **Słodko gorzki** – jako Kamiński
* 1996: **Szamanka** – jako Michał
* 1997: **Sara** – jako Leon
* 1997: **Pułapka** – jako Szuster
* 1997: **Szczęśliwego Nowego Jorku** – jako Janek „Serfer”
* 1998: **Demony wojny według Goi** – jako major Keller
* 1998: **Billboard** – jako Śliski
* 1998: **Złoto dezerterów** – jako Rudy
* 1998: **Zabić Sekala** – jako Sekal
* 1999: **Pan Tadeusz** – jako Jacek Soplica/Ksiądz Robak
* 1999: **Operacja Samum** – jako Broński
* 2000: **Sezon na leszcza** – jako policjant
* 2001: **Quo vadis** – jako Petroniusz
* 2001: **Stacja** – jako gangster
* 2001: **Reich** – jako Alex
* 2002: **Segment ’76** – jako Marks
* 2002: **Haker** – jako Tosiek, palacz w kotłowni / jako on sam
* 2002: **Quo vadis** – jako Petroniusz
* 2003: **Tak czy nie?** – jako Sławomir Melanowski
* 2004: **Dziki** – jako Ptasior
* 2005: **Dziki 2: Pojedynek** – jako Marian Ptaszyński „Ptasior”
* 2005: **Czas surferów** – jako Dżoker
* 2006: **Jasminum** – jako aktor Zeman
* 2006: **Letnia miłość** – jako szeryf
* 2006: **Jasne błękitne okna** – jako Artur, mąż Beaty
* 2007–2008: **I kto tu rządzi?** – jako Tomek Czajka
* 2007: **Prawo miasta** – jako ojciec Jagi
* 2009: **Randka w ciemno** – jako Cezary
* 2010: **Trzy minuty. 21:37** – jako malarz
* 2010: **Kajínek** – jako Dolezal
* 2010: **Ratownicy** – jako Jan Tarnowski
* 2010: **Mika i Alfred** ( Podezření) – jako naczelnik Ugro
* 2011: **1920 Bitwa warszawska** – jako płk Bolesław Wieniawa-Długoszowski
* 2011: **Sztos 2** – jako gangster „Królik”
* 2012: **Paradoks** – jako Marek Kaszowski
* 2013: **Bezdech** – jako Jerzy
* 2015: **Pitbull. Nowe porządki** – jako gangster Babcia
* 2016: **Powidoki** – Władysław Strzemiński
* 2017: **Ach śpij kochanie** – jako major Olszowy
* 2018: **Kobiety mafii** – jako Padrino
* 2019: **Planeta singli 3** – Maks Wilczyński
* 2019: **Diablo. Wyścig o wszystko** – Razor
* 2020: **Psy 3. W imię zasad** – Franz Maurer

### **Scenarzysta i reżyser teatralny**

* 2012: **Merlin Mongoł** (Teatr Ateneum)
* 2014: **Tramwaj zwany pożądaniem** (Teatr Ateneum)

### **Reżyser filmowy**

* 1988: **Koniec**
* 1990: **Seszele**
* 2000: **Sezon na leszcza**
* 2006: **Jasne błękitne okna**

### **Gościnnie**

* 1997–1998: **13 posterunek** jako gwiazdor
* 2003–2006: **Fala zbrodni** jako Pietia

### **Polski dubbing**

* 1990: **Seszele** – jako Uśmiechnięty (postać zagrana przez Grzegorza Ciechowskiego), wysłannik pani Grażyny
* 2001: **Głupki z kosmosu** – jako Bolok
* 2006: **Heroes of Might and Magic V** – jako: Agrael/Raelag
* 2010: **God of War III** – jako Kratos
* 2010: **God of War: Duch Sparty** – jako Kratos
* 2011: **Jeż Jerzy** – on sam
* 2012: **PlayStation All-Stars Battle Royale** – jako Kratos
* 2013: **God of War: Wstąpienie** – jako Kratos