Królestwo Rohanu

**Królestwo Rohanu** – królestwo ludzi (Rohirrimów) znajdujące się w krainie geograficznej Rohan. Założone została przez Éothéodów z Eorlem Młodym na czele, po zwycięstwie w Bitwie na polach Celebrantu w 2510 TE, kiedy to namiestnik Gondoru, Cirion, nadał Eorlowi prowincję Calenardhon. Mieszkańcy Rohanu, Rohirrimowie, zwani byli Mistrzami Koni – hodowali oni wierzchowce, które nie miały sobie równych w całym Śródziemiu. Symbolem Rohanu był biały rumak na zielonym tle.

## Historia

### Powstanie

Początkowo ziemie Rohanu były częścią Królestwa Gondoru i nosiły nazwę Calenardhon. W 2510 TE namiestnik Gondoru, Cirion, przekazał je Éothéodom, po tym, jak ich wódz, Eorl, wsparł go w bitwie na polach Celebrantu.

Eorl, w zamian za ziemie, złożył przysięgę nad grobem Elendila, że zawsze zachowa sojusz z Gondorem i przybędzie mu na pomoc. Dla nowego królestwa została przypisana nowa nazwa. Ponieważ Éothéodzi byli świetnymi jeźdźcami, zaczęto ich nazywać **Rohirrimami**, a ich królestwo **Rohanem** lub też Marchią, sami mieszkańcy Rohanu mówili również o sobie **Eorlingowie**, czyli lud Eorla. Słowo *Marchia* oznaczało obszar graniczny służący ochronie terytoriów wewnętrznych.

Tenże człowiek po złożeniu przysięgi został koronowany na pierwszego króla Rohanu, jego lud jednak nie wyzbył się dawnego trybu życia i Rohirrimowie wciąż żyli w koczowniczym trybie życia, przenosząc się z jednego miejsca na drugie, hodując konie. Państwo Eorla obejmowało teren dawnej prowincji Calenardhon, granicą zachodnią były Wrota Rohanu prowadzące na zachód, na wschodzie granica biegła wzdłuż rzeki Limlight, jednej z dopływów wielkiej Anduiny, na południu granicą były Góry Białe oraz rzeka Mering, Rohan na południu sąsiadował z Gondorem, na wschodzie z Rhûnem, na zachodzie z Isengardem oraz z Dunlandem, na północy najbliższym sąsiadem było Lórien, kraj elfów. W granicach państwa znalazły się dwie twierdze: Rogaty Gród i zamieszkała przez umarłych Dunharrow.

Eorl jako król jednak nie prowadził koczowniczego trybu życia i swoją siedzibę i stolicę urządził w Aldburg, pierwszym rohańskim mieście, jednak miasto mu nie odpowiadało i zaczął szukać miejsca na nową, lepszą siedzibę, dlatego rozpoczął budowę nowej warowni Edoras z wielkim królewskim pałacem Meduseld, zwanym Złotym Dworem.

### Pierwsza Wojna

Eorl miał na głowie ważniejsze sprawy niż budowa pałacu, granicom Rohanu zagrażali od wschodu zawsze wrodzy Easterlingowie, a od zachodu Dunlendingowie. Król Eorl Młody, pierwszy król Rohanu, zginął w bitwie na Płaskowyżu, w obronie wschodniej granicy w roku 2545 TE. Po jego śmierci rządy przejął jego syn, Brego, nowy król dokończył dzieła ojca i wygnał Easterlingów z ziemi Rohanu. Brego dokończył również budowę wspaniałego miasta Edoras i dworu Meduseld. Król Brego zmarł w 2570 TE, po jego śmierci tron miał przejąć najstarszy syn, jednak książę Baldor, w 2569 TE, zginął w twierdzy Dunharrow, ponieważ był bardzo ciekawy, dokąd prowadzi Ścieżka Umarłych, i w czasie jednej z uczt ojca zarzekł się, że ją przejdzie. Tego samego roku wyruszył na ścieżkę i nigdy z niej nie wrócił, dlatego tron objął drugi syn Brega, Aldor.

### Złoty Wiek

Już za panowanie trzeciego władcy Marchi Rohan osiągnął złoty wiek, a król Aldor okazał się bardzo dobrym władcą. Liczebność Rohirrimów ciągle rosła, rosło także ich bogactwo. Król Aldor zdobył dla Rohanu tereny Ered Nimras, jednak nie zrobił tego pokojowo – najpierw musiał pozbyć się z tego regionu rdzennych mieszkańców, czyli Dunlendingów. Za ten czyn Dunlendingowie znienawidzili Rohańczyków i stali się ich zagorzałymi wrogami. Król Aldor przeszedł do historii jako Aldor Stary, ponieważ rządził wyjątkowo długo, panował 75 lat w ciągu 101 lat życia. Po jego śmierci w roku 2645 TE tron przejął jego syn, Fréa, który obejmując władzę był już dosyć stary. Kontynuował on okres pokoju w kraju. Za jego czasów Rohan bogacił się i rozkwitał. Po 14 latach panowania król Fréa zmarł, a tron przejął jego syn, Fréawine, który kontynuował pokojową politykę ojca, doprowadzając Rohan do jeszcze większego rozkwitu. Po 21 latach panowania zmarł, a tron odziedziczył jego syn, Goldwine, który również poszedł w ślady ojca, zmarł w 2699 TE po 19 latach rządów, a tron po nim odziedziczył jego syn, Déor.

### Najazdy Dunlendingów

Początek panowania Déora był podobny do panowania jego ojca, dziada i pradziada, jednak w 2710 TE na Rohan najechali Dunlendingowie, którzy osiedlili się w okolicach Isengardu. Król Déor wyprawiał się, aby ich przegnać, jednak z niewielkim skutkiem. Po jego śmierci w 2718 TE, rządy przejął jego syn, Gram. Przez całe swoje panowanie musiał zmagać się z coraz śmielszymi wypadami Dunlendingów w głąb Rohanu, był jednak sparaliżowany, bo atak szedł od strony Isengardu, a oblężenie tak potężnej twierdzy na pewno by się nie powiodło. Król Gram zmarł 2741 TE, a na tronie zastąpił go jego syn, Helm Żelaznoręki, który miał się stać ostatnim z pierwszej dynastii Eorla. Helm przez cały osiemnastoletni okres rządów zmagał się z najazdami Dunlendingów z zachodu i Easterlingów ze wschodu. Najazdy tych pierwszych były prowadzone przez ich nowego wodza, Wulfa – Rohhirima dunledingowskiego pochodzenia. Wulf był synem Freki. Ubiegał się o rękę córki króla Rohanu – Helma Żelaznorękiego. Kiedy jego ojciec obraził króla, musiał uciekać z kraju. Osiedlił się z pobratymcami na ziemiach za rzeką Iseną, do Dunlandu. Wulf zaatakował i zdobył większą cześć zachodniego Rohanu. W 2755 TE udało mu się zdobyć stolicę – Edoras – i zabić jednego z synów króla Helma – Haletha, król Rohanu musiał wycofać się do zbudowanej przez Gondorczyków twierdzy Rogaty Gród. Helm umarł z wyziębienia razem ze swym ostatnim synem w 2759 TE, w obronie tejże twierdzy. Twierdza Rogaty Gród po śmierci Helma została nazwana na jego cześć Helmowym Jarem.

### Druga Dynastia

Pomimo że twierdzę utrzymano, to straty były ogromne. Ponadto król nie pozostawił żadnego dziedzica. Postanowiono więc wynieść na tron siostrzeńca króla Helma, Fréaláfa. Nowy król zapoczątkował drugą dynastię rodu Eorla. Zaraz po koronacji wyruszył ze swej twierdzy Dunharrow, z pomocą armii sojuszniczego Gondoru przybył do Helmowego Jaru i rozbił najeźdźców. Zabił ich wodza Wulfa. Następnego roku udało mu się odzyskać Edoras, a resztki Dunlendingów wypędzono z terenów Rohanu aż za Isengard. W tym samym czasie Isengard wybrał na swoją siedzibę potężny czarodziej, Saruman. Fréaláf szybko wykorzystał ten fakt i nawiązał przyjazne stosunki z czarodziejem. Ten bardzo pomógł Rohirrimom w czasie jednej z klęsk głodowych. Po śmierci króla w 2798 TE na tron wstąpił jego syn, Brytta, który szybko zdobył sobie przydomek *Léofa*, to znaczy *umiłowany*. Był bardzo hojnym władcą i chętnie wspomagał każdego w potrzebie. Rohanowi jednak zaczęły zagrażać bandy orków, którzy próbowali wedrzeć się do Kraju Koni, po Wojnie Krasnoludów z Orkami. Orkowie uciekali masowo z Gór Mglistych do Gór Białych. Po 44 latach rządów nad Rohanem Brytta zmarł, oddając tron synowi Waldzie. Walda służył w armii ojca i walczył przeciwko orkom, i kiedy wstąpił na tron 2842 TE, pragnął dokończyć dzieła. Jeszcze tego samego roku rozgromił ich. Pomimo że uważano Rohan za kraj wolny od orków, wielu z nich kręciło się jeszcze po stepach Marchii. Sam król Walda został przez nich zabity w warowni Dunharrow w 2851 TE. Po jego śmierci tron przejął jego syn, Folka.

Nowy król był znany ze swojego zamiłowania do polowań, jednak po śmierci ojca złożył uroczystą przysięgę, że nie zapoluje dopóki nie wygna wszystkich orków z ziemi Rohanu. Przez cały okres trzynastoletniego panowania oczyszczał Rohan z orków, a kiedy mu się to w końcu udało, wyruszył na swoje upragnione polowanie, które stało się jego ostatnim. W czasie polowania zaatakował go dzik z Everholt. Król zdołał zabić zwierzę, ale sam zginął od ran. Po jego śmierci tron przejął w 2864 TE jego syn, Folkwin.

Król Folkwin odbił regiony pomiędzy rzeką Iseną i Adorn od Dunlendingów. W 2885 TE Gondor najechali Haradrimowie. Był on jednak zbyt słaby, aby dać sobie z nimi radę samodzielnie i namiestnik Gondoru, Túrin II, wezwał na pomoc Rohan. Folkwin dotrzymał przysięgi Eorla. Sam już był zbyt stary na wojny, więc wysłał swoich dwóch synów, Folkreda i Fastreda, razem z armią Rohanu na południe. Potężne wojsko Rohańczyków i Gondorczyków odparło Haradrimów, jednak Rohan poniósł w tej walce wielkie straty. Obydwaj książęta zginęli. Po wojnie namiestnik Túrin II był zmuszony wypłacić królowi Folkwinowi ogromną sumę złota w zamian za poświęcenie Rohirrimów. Król Folkwin zmarł w 2903 TE, pozostawiając tron swemu trzeciemu synowi, Fengelowi.

### Wojna o Pierścień

W czasie Wojny o Pierścień Rohanem rządził jego siedemnasty król, Théoden, wnuk Fengla. Wtedy też kraj ten prowadził zaciekłą wojnę z Isengardem. Rozegrała się Pierwsza bitwa u brodów na Isenie, podczas której zginął Théodred, syn króla, oraz Druga bitwa u brodów na Isenie. Do historii weszła także bitwa o Rogaty Gród, rozegrana w nocy z 3 na 4 marca 3019 TE, kiedy to Rohirrimowie, przy wsparciu huornów z Fangornu, rozgromili szturmujące twierdzę wojska Sarumana. Wojska Rohanu brały też udział w bitwie na Polach Pelennoru, gdzie doprowadziły do klęski armii Saurona. W batalii poległ jednak król Théoden. Rohirrimowie wsparli Gondor także w bitwie pod Morannonem. Potem Eomer odnowił przyjaźń z Gondorem.

### Czwarta Era

W Czwartej Erze Rohan przez długi czas był w sojuszu z Gondorem. Często król Eomer towarzyszył Aragornowi w wojnach z Easterlingami i Haradrimami. Sam też toczył sporadyczne wojny z Dunlendingami którzy nie chcieli się poddać. Tak było też za panowania jego następców. Jednak za panowania Fulmera w 1991 CE Rohan został najechany z dwóch stron. Ze wschodu zaatakowali go Easterlingowie, zaś z Zachodu zaatakowali Daan Morczycy. Rohan stanął w rozpaczliwej sytuacji, gdyż Gondor toczył wojnę o Mordor z mieszkańcami Nurn, a na dodatek Easterlingowie odcięli wszystkie drogi pomocy. W trakcie Pierwszej Bitwy o Anduinę Rohirrimowie ulegli przewadze liczebnej. Zostali rozgromieni, a Fulmer zginął.

## Organizacja wojska

Podstawową jednostką organizacyjną był *éored*, który składał się wyłącznie z doświadczonych jeźdźców, w czasach króla Folkwina liczył nie mniej niż 120 wojowników. Jeden taki oddział stanowił jedną setną Pełnego Zaciągu Jeźdźców Rohanu (oprócz Drużyny Królewskiej). Pełny zaciąg był określany mianem *Éoherë*.

Najwyższym stopniem wojskowym był marszałek Marchii, który pełnił także funkcję zastępcy króla. Pierwszy marszałek kontrolował Ziemie Królewskie i Edoras, a także dowodził zaciągiem ze stolicy, okolicznych terenów i niektórych terenów Marchii Wschodniej i Zachodniej. Marszałkowie drugi i trzeci nie mieli stale określonych obowiązków, rozdzielane były one według potrzeby. W czasie wojny lub rozruchów każdy z nich miał do dyspozycji w razie pilnej potrzeby jeden éored, który stacjonował w grodzie marszałka.

W 3019 roku Trzeciej Ery drugim marszałkiem był Théodred, mający siedzibę w Helmowym Jarze i sprawujący pieczę nad Marchią Zachodnią. Trzecim marszałkiem był natomiast Éomer, który doglądał Marchii Wschodniej z Aldburga. Nie było pierwszego marszałka, jednak jego funkcję pełnił Elfhelm, mający pod rozkazami garnizon Edoras. Po śmierci Théodroda Erkenbrand nieoficjalnie przejął dowództwo nad Zachodnią Marchią. Mógł on w razie niebezpieczeństwa zwołać wszystkich ludzi zdolnych do noszenia broni. Éomer po wypuszczeniu z więzienia zaczął pełnić funkcję pierwszego marszałka. W czasie bitwy na Polach Pelennoru dowodził on królewskim éoredem, Elfhelm poprowadził pierwszy éored Marchii Wschodniej, natomiast Grimbold, jako nietytułowany trzeci marszałek, kierował zaciągiem Marchii Zachodniej.

Po tym jak Éomer koronował się na króla, Erkenbrand został marszałkiem Zachodniej Marchii, a Elfhelm Wschodniej, usuwając tym samym ich numerację. Stworzył również stanowisko wicekróla, który to rządził państwem podczas wyprawy wojennej króla, albo jego choroby i starczej niedołężności.