1 stycznia

1 stycznia jest 1. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku są jeszcze 364 (w latach przestępnych 365) dni.

## Wydarzenia

4713 p.n.e – Początek ery Scaligera (daty juliańskiej), obliczony przez francuskiego uczonego Josepha Scaligera w 1583 roku.

```
   45 p.n.e. – Początek biegu kalendarza juliańskiego, wprowadzonego przez Juliusza Cezara.
 193 – Pertynaks został cesarzem rzymskim.
 898 – Karol III Prostak został królem Francji.

```

1001 – (lub 25 grudnia 1000) Stefan I Święty został koronowany na pierwszego króla Węgier.
1438 – Albrecht II Habsburg został koronowany na króla Węgier.
1492 – W bitwie pod Preszowem wojska króla Czech i nowo wybranego króla Węgier Władysława Jagiellończyka pokonały wojska jego brata, królewicza Jana Olbrachta. W wyniku starcia zginęło około 500 Polaków. Konflikt pomiędzy Jagiellonami spowodowany był rywalizacją o koronę węgierską po śmierci króla Węgier Macieja Korwina.
1502 – Pierwsza portugalska wyprawa dotarła do zatoki Guanabara nad którą dzisiaj leżą miasta Rio de Janeiro i Niterói.
1515 – Franciszek I Walezjusz został królem Francji.
1523 – Po kapitulacji 22 grudnia przed wojskami osmańskimi, joannici wraz z kilkoma tysiącami mieszkańców opuścili Rodos, kierując się na Kretę.
1537 – W katedrze Notre Dame w Paryżu król Szkocji Jakub V poślubił księżniczkę francuską Magdalenę Walezjuszkę.
1582 – We Francji, Włoszech i Hiszpanii wprowadzono kalendarz gregoriański.
1586 – Wojna angielsko-hiszpańska: wojska angielskie zdobyły Santo Domingo.
1651 – Karol II Stuart został koronowany na króla Szkocji.
1652 – W Schweinfurcie założono Niemiecką Akademię Przyrodników Leopoldina (obecnie z siedzibą w Halle).
1661 – Janos Kemeny został ogłoszony księciem Siedmiogrodu.
1678 – W Turynie założono pierwszą na świecie Akademię Wojskową (obecnie z siedzibą w Modenie).
1683 – Brandenburski kolonizator Otto Friedrich von der Groeben rozpoczął budowę Fortu Groß Friedrichsburg na Złotym Wybrzeżu (obecnie Ghana).
1688 – Ceuta przeszła spod panowania portugalskiego pod hiszpańskie.
1707 – Jan V Wielkoduszny został koronowany na króla Portugalii.
1739 – Francuski żeglarz Jean-Baptiste Charles Bouvet odkrył Wyspę Bouveta na południowym Atlantyku.
1781 – Nad rzeką Severn w angielskim hrabstwie Shropshire otwarto pierwszy żelazny most na świecie Iron Bridge.
1788 – Ukazało się pierwsze wydanie brytyjskiego dziennika „The Times”.
1800 – Utworzono Holenderskie Indie Wschodnie (obecnie Indonezja).
1801:
Królestwo Irlandii wcielono do Królestwa Wielkiej Brytanii, tworząc Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii.
Włoski astronom Giuseppe Piazzi odkrył pierwszą planetoidę (1) Ceres (od 2006 roku planeta karłowata).
1804 – Jean-Jacques Dessalines ogłosił niepodległość Haiti (od Francji).
1806:
Księstwa Bawarii i Wirtembergii zostały przekształcone w królestwa.
Na mocy dekretu Napoleona Bonapartego zniesiono francuski kalendarz rewolucyjny, przywracając kalendarz gregoriański.
1808 – W USA zakazano przywozu niewolników.
1814 – VI koalicja antyfrancuska: prusko-rosyjska Armia Śląska i austriacko-niemiecko-rosyjska Armia Czeska przekroczyły Ren i rozpoczęły koncentryczny marsz na Paryż.
1818:
III wojna z Imperium Marathów: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie pod Koregaon w Indiach.
Chile ogłosiło niepodległość (od Hiszpanii).
1822 – Proklamowano niepodległość Pierwszej Republiki Greckiej (od Imperium Osmańskiego).
1824 – Przyszły prezydent USA James Polk poślubił Sarę Childress.
1833 – Wielka Brytania objęła zwierzchnictwo nad Falklandami.
1834 – Powstał Niemiecki Związek Celny.
1837 – Trzęsienie ziemi w Galilei zabiło ponad 6 tys. osób.
1842 – I wojna brytyjsko-afgańska: dowódca wojsk brytyjskich gen. William Elphinstone podpisał w Kabulu akt kapitulacji przed księciem Akbarem Chanem.
1846 – Wobec zniesienia przez rząd meksykański autonomii Jukatanu ogłosił on ponownie niepodległość.
1851 – Oficjalnie rozpoczęła służbę papieska Gwardia Palatyńska.
1860 – Paryż został podzielony na 20 dzielnic.
1863 – Prezydent USA Abraham Lincoln zniósł niewolnictwo na terenie Konfederacji Południa.
1873 – W Japonii wprowadzono kalendarz gregoriański.
1889 – Całkowite zaćmienie Słońca widoczne nad północnym Pacyfikiem, USA i Kanadą.
1890:
Po raz pierwszy w meczu piłkarskim użyto bramek z siatką (mecz Bolton Wanderers F.C.-Nottingham Forest F.C.)
Założono Uniwersytet Tasmański.
1891:
Ignacio Chaves Lópes został prezydentem Nikaragui.
Otwarto Starý most w Bratysławie.
W Niemczech wprowadzono pierwsze na świecie emerytury.
1893 – Ukazało się pierwsze wydanie holenderskiego dziennika „De Telegraaf”.
1899 – Zgodnie z postanowieniami traktatu paryskiego, podpisanego 10 grudnia, poprzedniego roku, Hiszpania oficjalnie przekazała Kubę, pod zwierzchnictwo Stanów Zjednoczonych.
1901:
Nigeria została objęta protektoratem brytyjskim.
Powstał Związek Australijski.
1902 – Powstały Szwajcarskie Koleje Federalne (SBB-CFF-FFS).
1908 – Uruchomiono linię telefoniczną Mińsk-Borysów.
1914 – Na Florydzie uruchomiono pierwszą linię lotniczą regularnie przewożącą pasażerów.
1915 – I wojna światowa: 547 osób zginęło na kanale La Manche po storpedowaniu brytyjskiego pancernika HMS „Formidable” przez niemieckiego U-Boota U-24.
1917 – Emiliano Chamorro Vargas został prezydentem Nikaragui.
1919:
Proklamowano Białoruską SRR.
Założono Komunistyczną Partię Niemiec.
1921 – Diego Manuel Chamorro został prezydentem Nikaragui.
1922 – Do Pragi przyłączono 37 okolicznych miejscowości.
1925 – Carlos José Solórzano został prezydentem Nikaragui.
1926 – Rozpoczęło nadawanie Radio Irlandzkie.
1929:
José María Moncada został prezydentem Nikaragui.
Założono Narodową Akademię Nauk Białorusi w Mińsku.
1931 – Założono brazylijski klub piłkarski EC Bahia.
1933 – Juan Bautista Sacasa został prezydentem Nikaragui.
1934:
Rozpoczęło działalność więzienie o zaostrzonym rygorze na wyspie Alcatraz pod San Francisco.
W III Rzeszy wszedł w życie dekret o sterylizacji.
1935 – Wilhelm Canaris został szefem niemieckiego wywiadu wojskowego – Abwehry.
1937 – Anastasio Somoza García został prezydentem Nikaragui.
1940:
Ogłoszono powszechną mobilizację w Wielkiej Brytanii.
Wojna zimowa: rozpoczęła się bitwa na drodze Raate.
1942:
Front wschodni: w trakcie kontrofensywy spod Moskwy radziecka 39. armia doszła do Rżewa, 29. armia zdobyła Staricę, a 22. armia dotarła do Wołgi w rejonie Rżewa.
Jednostki armii filipińskiej zorganizowały obronę na linii Borac-Guagua, osłaniającej odwrót na półwysep Bataan.
Zahamowano na pewien czas japońską ofensywę na Malajach (Indochiny).
1945:
Front zachodni: w odwecie za zamordowanie 84 jeńców amerykańskich w belgijskim Malmedy kilkanaście dni wcześniej, żołnierze amerykańskiej 11. Dywizji Pancernej rozstrzelali w wiosce Chenogne 80 jeńców niemieckich; Luftwaffe przeprowadziła operację „Bodenplatte”, która była ostatnią próbą Niemców zdobycia przewagi w powietrzu na froncie zachodnim.
Wojna na Pacyfiku: amerykańska 8. Armia rozpoczęła oczyszczanie filipińskiej wyspy Leyte z pozostających tam japońskich żołnierzy.
1947 – Strefy okupacyjne w Niemczech (brytyjską i amerykańską) połączono w jeden obszar gospodarczy zwany Bizonią.
1951 – W Chicago uruchomiono pierwszą telewizję kablową liczącą 300 abonentów.
1956 – Sudan uzyskał niepodległość (od Egiptu i Wielkiej Brytanii).
1959 – Kubańscy rewolucjoniści pod wodzą Fidela Castro obalili dyktatora Fulgencia Batistę.
1960:
Kamerun uzyskał niepodległość (od Francji).
Przeprowadzono denominację franka francuskiego w stosunku 100:1.
1962 – Samoa Zachodnie uzyskało niepodległość (od Nowej Zelandii).
1964 – Powstała Organizacja Wyzwolenia Palestyny.
1966 – Jean-Bédel Bokassa po obaleniu Davida Dacko objął stanowisko prezydenta Republiki Środkowoafrykańskiej.
1969:
Czechosłowacja stała się federacją, powstały Czechy i Słowacja
Premiera 1. odcinka radzieckiego serialu animowanego Wilk i Zając.
1970 – Rozpoczęła się Epoka Uniksa.
1971 – W USA wprowadzono zakaz reklamowania papierosów w telewizji.
1972 – Austriak Kurt Waldheim został sekretarzem generalnym ONZ.
1973 – Dania, Irlandia i Wielka Brytania przystąpiły do EWG.
1974 – Lecący z Bolonii Fokker F28 należący do Aerolinee Itavia rozbił się podczas podchodzenia do lądowania w Turynie, w wyniku czego zginęło 38 spośród 42 osób na pokładzie.
1977 – Czechosłowaccy intelektualiści opublikowali manifest Karta 77, w którym domagali się przestrzegania praw człowieka przez komunistyczne władze.
1978 – W katastrofie indyjskiego Boeinga 747 na Morzu Arabskim zginęło 190 pasażerów i 23 członków załogi.
1979 – USA i ChRL nawiązały stosunki dyplomatyczne.
1980 – 71 osób zginęło, a około 400 zostało rannych w wyniku trzęsienia ziemi na portugalskim archipelagu Azory.
1981:
Abdou Diouf został prezydentem Senegalu.
Grecja przystąpiła do EWG.
1982 – Peruwiańczyk Javier Pérez de Cuéllar został sekretarzem generalnym ONZ.
1984 – Brunei uzyskało niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
1986 – Hiszpania i Portugalia przystąpiły do EWG.
1988 – Został założony niemiecki zespół muzyczny Milli Vanilli.
1992 – Egipcjanin Butrus Butrus Ghali został sekretarzem generalnym ONZ.
1993 – Czechosłowacja rozpadła się na dwa odrębne niepodległe państwa – Czechy i Słowację.
1994:
Wszedł w życie Północnoamerykański Układ Wolnego Handlu (NAFTA).
Zapatystowska Armia Wyzwolenia Narodowego rozpoczęła antyrządowe powstanie w meksykańskim stanie Chiapas.
1995:
Austria, Finlandia i Szwecja przystąpiły do UE.
Fernando Henrique Cardoso został prezydentem Brazylii.
Rozpoczęła działalność Światowa Organizacja Handlu (WTO).
1997 – Ghańczyk Kofi Annan został sekretarzem generalnym ONZ.
1999 – Początek rozliczania się w euro w transakcjach bezgotówkowych w krajach UE.
2000:
Wbrew wcześniejszym obawom problem roku 2000 był nieomal nieodczuwalny.
W Czechach przeprowadzono reformę administracyjną. W miejsce dotychczasowych siedmiu krajów i Pragi, powołano trzynaście nowych i Pragę, „stare” kraje nie przestały jednak funkcjonować, stając się tzw. okręgami terytorialnymi dla różnych instytucji państwowych.
2002 – Wprowadzono walutę euro w obrocie gotówkowym w większości UE.
2003 – Luiz Inácio Lula da Silva został prezydentem Brazylii.
2006 – FIFA: zgodnie ze swym wnioskiem Australia przeniesiona została z Konfederacji Piłkarskiej Oceanii (OFC) do Azjatyckiej Konfederacji Piłkarskiej (AFC).
2007:
102 osoby zginęły w katastrofie lotu Adam Air 574 w Indonezji.
Bułgaria i Rumunia przystąpiły do UE.
Koreańczyk Ban Ki-moon został sekretarzem generalnym ONZ.
Słowenia przystąpiła do strefy euro.
2008 – Cypr i Malta przystąpiły do strefy euro.
2009:
Słowacja przystąpiła do strefy euro.
W wyniku pożaru klubu nocnego w stolicy Tajlandii Bangkoku zginęło 66 osób, ponad 200 odniosło rany.
2010 – W samobójczym zamachu bombowym w wiosce Szah Hassan Chan w północnym Pakistanie zginęło 99 osób, a ponad 100 zostało rannych.
2011:
Dilma Rousseff została pierwszą kobietą-prezydentem Brazylii.
Estonia przystąpiła do strefy euro.
2012 – Weszła w życie nowa konstytucja Węgier.
2014 – Łotwa przystąpiła do strefy euro.
2015:
Litwa przystąpiła do strefy euro.
Rozpoczęła działalność Euroazjatycka Unia Gospodarcza.
2016 – We Francji wprowadzono nowy podział administracyjny.
2017:
Portugalczyk António Guterres został sekretarzem generalnym ONZ.
W zamachu na klub nocny w Stambule zginęło 39 osób, a 69 zostało rannych.

## Urodzili się

2000:
Jekatierina Aleksandrowska, rosyjska łyżwiarka figurowa (zm. 2020).
Boško Šutalo, chorwacki piłkarz.
2001:
Angourie Rice, australijska aktorka.
Randolph Ross, amerykański lekkoatleta, sprinter.
2002 – Tusse, kongijsko-szwedzki piosenkarz.
2003 – Giada Tomaselli, włoska skoczkini narciarska.
2007 – Maria Siekańska, polska szachistka.

## Zmarli

2022:
Francesco Forte, włoski prawnik, publicysta, polityk, minister finansów (ur. 1929)
Andreas Kunz, niemiecki kombinator norweski (ur. 1946)
Robin Leamy, nowozelandzki duchowny katolicki, marysta, biskup pomocniczy Auckland, biskup diecezjalny Rarotonga (ur. 1934)
Janusz Łęski, polski reżyser i scenarzysta filmowy (ur. 1930)
Paul Olawoore, nigeryjski duchowny katolicki, biskup Ilorin (ur. 1961)