1814

## Algemeen

* De orde der Jezuïten, in 1773 door de paus opgeheven, wordt weer hersteld.13
* De vorst richt de Nederlandsche Bank en de Rijksmunt op.14
* De Amortisatie-Kas wordt opgericht, deze zal in 1822 opgaan in het Amortisatie-Syndicaat.15
* Einde van de Tweede Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, van 1812 tot 1814.22
* Van 1814 tot 1824 regeert in Frankrijk Lodewijk XVIII van Bourbon. Hij kondigt een liberale grondwet af maar bevoorrecht emigranten, adel en clerus.23
* In Nassau verleent de vorst een constitutie.24
* Vrede van Kiel: Denemarken verliest Noorwegen.25
* Personele Unie van Zweden met Noorwegen.25

## Januari

* Mimi en Marianne passeren op vrijdag 7 januari de Duits-Nederlandse grens.19
* Erfprins Willem wordt eind januari belast met het opperbevel van het Nederlandse leger, op dat moment nog een geïmproviseerde legermacht.1

## Maart

* In het Verdrag van Chaumont van 1 maart schaarden alle mogendheden zich achter een 'hereniging van België en de Verenigde Provinciën der Nederlanden'.8
* Op 29 maart wordt een nieuwe constitutie goedgekeurd, de Grondwet voor de Vereenigde Nederlanden, tot dan toe is de Napoleontische staatswet van kracht gebleven.2 In deze grondwet worden de ridderschappen als aparte bestuurslaag erkend.10
* "Dit waren de belangrijkste kenmerken: de uitvoerende macht van de centralistische staat - deze erfenis uit de Bataafse en Franse tijd bleef intact - was in handen van de soevereine vorst en zijn regering. Zoals gezegd was de soevereiniteit opgedragen aan het Oranjehuis en erfelijk in mannelijke lijn, al was er in noodscenario's voorzien. De wetgevende macht berustte bij 's konings regering en de Staten-Generaal gezamenlijk. Het parlement kreeg één Kamer van vijfenvijftig leden die werden gekozen door de Staten van acht provinciën en één landschap. Wetsvoorstellen konden worden goedgekeurd of verworpen; recht van amendement kenden de Staten-Generaal niet. Alle ingezetenen waren gelijk voor de wet en iedereen had toegang tot de rechter. De constitutie garandeerde bescherming aan alle bestaande godsdiensten. De regering hield toezicht op de 'inrigtingen van die gezindheden', op de kerken dus. Ook had ze de mogelijkheid de godsdienst - 'een vaste steun van de Staat' - via het onderwijs te bevorderen. Er bestond dus geen scheiding van kerk en staat; al op 19 januari 1814 was bij Soeverein Besluit bepaald dat de predikanten van de Hervormde Kerk, net als onder Lodewijk Napoleon, een traktement van de staat ontvingen. Een spoedig besluit over een vergelijkbare regeling voor de dienaren van andere kerkgenootschappen, voor de rooms-katholieke priesters in het bijzonder, was aangekondigd."3
* De grondwet schrijft voor dat de vorst alle officieren zelf aanstelt, met pensioen stuurt of ontslaat.12
* De grondwet werd voorgelegd aan 'Zes Honderd Aanzienlijken', die waren aangewezen door dw vorst, de grondwetscommissie en de minister van Binnenlandse Zaken, waarbij gelet was op kerkelijke gezindheid en politieke richting.4
* Op 30 maart volgde de 'beëdiging van den Souvereinen Vorst en de inhuldiging bij de Staten-Generaal'.5
* Op 31 maart trekken de *Verbondenen* Parijs binnen en wordt door een provisorische regering onder Talleyrand Napoleon afgezet.23

## April

* Op 6 april is Napoleon verslagen.11 Het leger dwingt de keizer bij Fontainebleau tot abdicatie.23

## Mei

* Op 2 mei vindt de eerste opening van de Staten-Generaal plaats met de vijfenvijftig door Willem-Frederik benoemde leden.6
* Op 30 mei ondertekent Napoleon de Eerste Vrede van Parijs. Hierbij wordt herhaald dat de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden verenigd dienen te worden.9

## Juni

* In het Verdrag van Londen worden plannen vastgelegd voor het koninkrijk.
* De verloving van Willem en Charlotte wordt afgebroken.20

## Juli

* Het taalbesluit wordt aangenomen, waarin besloten is dat alle onderdanen het 'Nederduitsch' moeten gaan spreken.16
* Erfprins Willem wordt door de Engelse prins-regent George benoemd tot generaal in het Britse leger met het opperbevel over de Britse en Hannoveriaanse troepen in België.21

## Augustus

* Door de grote mogendheden werd besloten dat Willem Frederik vanaf 1 augustus het voorlopig bestuur over de Zuidelijke Nederlanden zou voeren.7

## Oktober

* Op 1 oktober 1814 wordt een schrijven ontvangen van de Gouverneur van de Provincie Noord-Brabant met betrekking tot de potmakers.17

* In **1814** is de Commissaris van het Arrondissement Breda Ising doende met een kwestie betreffende de Bergse potmakers.18

## Voetnoten

1: Koch, *Koning Willem I*, p.239

2: Koch, *Koning Willem I*, p.244

3: Koch, *Koning Willem I*, p.253

4: Koch, *Koning Willem I*, p.254

5: Koch, *Koning Willem I*, p.257

6: Koch, *Koning Willem I*, p.259

7: Koch, *Koning Willem I*, p.268

8: Koch, *Koning Willem I*, p.268

9: Koch, *Koning Willem I*, p.268

10: Koch, *Koning Willem I*, p.305

11: Koch, *Koning Willem I*, p.317

12: Koch, *Koning Willem I*, p.319

13: Koch, *Koning Willem I*, p.358

14: Koch, *Koning Willem I*, p.362

15: Koch, *Koning Willem I*, p.364

16: Koch, *Koning Willem I*, p.412

17: Slootmans, *Tussen hete vuren I*, p.182

18: Slootmans, *Tussen hete vuren I*, p.187

19: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.167

20: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.182

21: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.191

22: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.15

23: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.37

24: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.47

25: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.84