Czarnobóg

T

### Źródła

Kroniki połabskie, Kroniki pomorskie, Kroniki rosyjskie, nazwy miejscowości, synkretyzm

### Dalekie odpowiediki

Aryman [?]

**Czarnobóg,** bądź **diabeł**, **lucyfer**, **szatan** - główne i centralne ucieleśnienie wszelkich sił zła i chaosu, władca Piekła i odwieczny wróg, oraz konkurent Białoboga. Stwórca części elementów świata. Po chrystianizacji szybko przechrzczony na szatana, bądź diabła, z czego w ostatnim przypadku dotyczy to tylko wystąpień, gdy "diabeł" jest opisywany jako postać centralna nad innymi diabłami. Zamieszkuje Piekło, lecz jego moc jest tam potężna, że nie zawsze jest w stanie przebywać po za nim. Posiada megalomaniczną osobowość mafijnego arystokraty, chcąc zdobyć miliony dusz ludzi do swojego państwa ognia. Rządzi radą diabłów, oraz ma pod sobą trzech diabłów od trąb, oraz wojewodów, w tym tych na Polskę - Borutę na szlachtę i Rokitę na rolników i mieszczan.

Jest to postać, która miała największy wpływ na formowanie się chrześcijańskiego wyobrażenia diabła, zastępując całkowicie jego enigmatyczną, biblijną wersją w kościołach katolickich, prawosławnych i częściowo protestanckich.

Najpewniej doprowadziła również do powstania idei Arymana w Imperium Perskim, gdy te idąc na północ, wchłonęło ludność, która ze Słowianami łączyły geny i język, w takie formie miał przeniknąć do Judaizmu, kiedy to wchłonęła Zaratarsztrianizm, by następnie poprzez utożsamienie Czarnonoga z szatanem, koło uległo zamknięciu.

## Mitologia

Czarnobóg dryfując na łódce spotkał Białoboga i zaproponował mu wydobycie z wody lądów, gdyż sam nie mógł tego osiągnąć. Współpracują nurkował po piasek i razem z Białobogiem tworzyli lądy. Pod koniec zdradza Białoboga, spychając go do wody. Tworzy też kaczki, by te ukradły Białobogowi piasek. Ostatecznie zdradza Białoboga spychając go do wody, ten więc uderza w niego swoją energią, a ich relacje się pogarszają.

Czarnobóg potępiony przez Białoboga, rządzi własnym krajem, 10 krotnie głębszym nic koniec świata - Piekłem.

Gdy Białobóg tworzy Jutrzenkę, wówczas **Czarnobóg** odrywa część żywej pani słońca, tworząc z niej Chorsa, który staje się księżycem. Gdy Białobóg próbuje stworzyć ludzką kobietę (mężczyzna odrzuca Jutrzenkę bo nie jest z jego gatunku), Czarnobóg tworzy psa, aby ten ukradł materiał na kobietę, ostatecznie kobieta powstaje z ogona psa.

Czarnobóg bierze też swój worek i rozrzuca po nim ziarna, zmieniające się w Strzyboga, czyli Wiatr.

Gdy Białobóg tworzy zwierzęta, odpoczywa a spokój i dobre czasy sprawiają, że się nudzi, tworzy więc owce, ciupagę, fajkę i zostaje pasterzem w Sudetach. Czarnobóg by mu dorównać tworzy samopasącą się odmianę - kozy, te jednak są zbyt chaotyczne, nawet dla niego.

Czarnobóg tworzy tez Wilki, one przez dkugi czas sa zwiazane z Psam, lecz z czasem Pies i Wilk ukegaja konfliktowi. Pies zaczyna czasami strzec owiec, które wilk próbuje zjeść.

Sytuacja stane sie coraz bardziej chaotyczna, a Czadnobóg zmisza Bialoboga do ewakuacji do Nieba.

W w pewnym momencie zlo dominuje, wówczas to powstają Pawie. Sytuacje przerywa pianie koguta.

Plan wpĺywu na świat omija w dużej mierze Polskę. Ogranicza się do arystokracji gdyż chłopi byli za spytni. Do tego celu zaleca Borucie, zostaniem wojewodą Piekła na polską szlachtę. Z czasem armia Piekła dostaje się do domów przebrana za monety.

Diabły uzyskują przewagę gdy uzyskują ludzką wiedzę z niemieckich książek. Czarnobóg zaleca osobie związanej z flotą piekła - Rokicie, by ten został wojewodą na polskich rolników i rzemieślników.

Wiele dusz, które trafiły do Piekła twierdzi, iż stało się to przez kobietę. Czarnobóg zwołuje radę i zaleca jednemu z diabłów by ten został mężem kobiety w Krakowie i zweryfikował możliwoś i kobiety.

Czarnobóg nabawia się kĺopotu, gdy to Niespodzianek, ktòrego to dusze przypisał Czarnobogowi jego ojciec, pod wpływem oszustwa. Niespodzianek uzbrojony w antydemoniczny sprzèt dostaje siè do Piekĺa przez dawne bagno, a ostatecznie atakuje Czarnoboga wodą świeconą. Gdy armia rzuca sie na niego, zostaje odparta przez kràg z wampirzej kredy. Niespodzianek atakuje dalej, zmiszajac Czarnoboga so otwarcia 3 bram Piekieł, gdzie kryć się miaĺ cyrograf. Ostatecznie zmusza Czarnoboga by ten wygrzebaĺ diabĺa, który kupił duszę. Zostaje on zmuszony do oddania duszy.

Proponuje też jednemu z ludzi, aby został on jego "kumem", ten jednak odmawia mu twierdząc, iż jest on niesprawiedliwy i wpędza w nieszczęście tych, których sobie szczególnie upodoba do W micie o Janie Kostera, zostaje wyzwany na pojedynek hazardowy przez potępionego protagonistę, który otrzymuje wcześniej od Białoboga moc geniusza hazardu i wygrywa w karty wielki kontengen jego armii, a następnie dokonuje szturmu na Nawię, zmuszając Białoboga do wpuszczenia go. Gdy zostaje pokonany przez Białoboga, Czarnobóg odzyskuje swoje oddziały.

Gdy jeden z graczy, tymczasem z Polski wygrywa z diabłem w ksrty, uwalniając trzy dusze, Czarnobóg potępia swojego slugę za ryzyko..

## Przykładowe twory Czarnoboga

* **Kaczka** - stworzona po to by ukraś piasek czarnorogowi
* **Wilk**
* **Pies** - stworzony by uniemożliwić Białobogowi stworzenie kobiety
* **Część lądów**

## Mity

* Mit Wyłowienia
* Mit o tym jak Bóg stworzył owieczki, a diabeł owce
* Mit o Janie Kostera
* Mit o Śmierci-Kumie

## Oryginalna nazwa

W zapisach łacińskich ten teonim jest odnotowywany jako *Zcerneboch* i *zcerneboth* .

XII-wieczny niemiecki mnich i kronikarz Helmold , który towarzyszył misjom chrystianizacyjnym do Słowian nad Łabą , opisuje w swojej *Kronice Słowian* kult Czarnoboga:

> Również Słowianie mają dziwne złudzenie. Na swoich ucztach i hulankach przechodzą wokół miski, nad którą wypowiadają słowa, nie powiedziałbym o poświęceniu, ale o przekleństwie, w imię [dwóch] bogów - dobrego i złego - wyznając że wszelki sprzyjający los jest aranżowany przez dobrego boga, a niepomyślny przez złego boga. Dlatego też w swoim języku nazywają złego boga Diabolem lub *Zcernebochem* , to jest czarnym bogiem.
> W 1538 roku kronikarz pomorski Tomasz Kantzow w swojej *Kronice Pomorza* pisał:
>
>
> > Dotychczas opisałem wszystkie rodzaje niewierności i bałwochwalstwa, w które angażowali się przed Cesarstwem Niemieckim. Jeszcze wcześniej mówi się, że ich zwyczaje były jeszcze bardziej pogańskie. Umieścili swoich królów i panów, którzy dobrze rządzili, ponad bogami i czcili wspomnianych ludzi [jako bogów] po ich śmierci. Ponadto czcili słońce i księżyc, a wreszcie dwóch bogów, których czcili ponad wszystkich innych bogów. Jednego [z nich] nazwali *Bialbug* , czyli białego boga; uważali go za dobrego boga. Drugi [nazywali] *Zernebugiem* , czyli czarnym bogiem; uważali go za boga, który wyrządza krzywdę. Dlatego uhonorowali *Bialbuga* , bo im dobrze zrobił i żeby mógł [nadal] im dobrze czynić. *Zernebug*, z drugiej strony, szanowali, aby ich nie skrzywdził. *A wspomnianego Zernebuga* ułagodzili składając ludzi w ofierze, bo wierzyli, że nie ma lepszego sposobu na uspokojenie go niż ludzką krwią, co zresztą jest prawdą, gdyby tylko ujrzeli to we właściwym świetle: że Zernebug nie szuka niczego innego, *jak* tylko śmierć ciała i duszy człowieka.
> >
> >
> > Następnie Sebastian Münster w *Cosmographiae universalis* z 1550 roku opisuje rytuał żniwny związany ze Svetovitem i kontynuuje: „Ogólnie oni (Rugianie) czcili dwóch bogów, a mianowicie *Belbucka* i *Zernebucka* , jakby białego i czarnego boga, dobrego i geniusz zła , Bóg i szatan, jako źródło dobra i zła, zgodnie z błędem manichejczyków ” . Dzieła Kantzowa i Münstera są prawdopodobnie od siebie niezależne (różne formy zapisu imienia Beloboga,
> >
> >
> >
> > *Pommerisches Kirchen-Chronicon*:
> >
> >
> > > Temu klasztorowi oni (mnisi założyciele) nadali nazwę *Belbug* , [bardziej] poprawnie *Bialbuck* , co w języku wendyjskim oznacza dosłownie „biały bóg”, aby w ten sposób dać [Słowianom] do zrozumienia, że ​​w przeciwieństwie do ich (Słowian ) pogańscy przodkowie, chrześcijanie nie znali żadnego *czarnego boga* . Imię [Belbug] dobrze pasuje też do ubioru premonstratensów, którzy [zawsze] chodzili ubrani na biało. Fundacja klasztoru miała miejsce ok. 1163 r.
> > >
> > >
> >
> > Czarnobog pojawia się także w anonimowej *Historii Caminensis* jako bóg Wandalów , opartej na dziele Münstera (oba dzieła mówią o „błędzie manichejczyków”). Czarnobog i Belobog pojawiają się również w innych pomniejszych tekstach.
> >
> >
>
>

## Toponamastyka

Franciszek Sławski w swoim *Słowniku prasłowiańskim* zrekonstruował *\*bělъ bagъ* jako"białe, jasne bóstwo" . *\*čŕ̥nъ bogъ* "czarne bóstwo, ciemne bóstwo", dla tego ostatniego głównym poświadczeniem ma być relacja Helmolda.   Niektórzy autorzy próbowali udowodnić kult Czarnoboga nazwami gór *Czorneboh* i *Bieleboh* na Górnych Łużycach , gdzie podobno czczono bogów, ale nazwy te powstały dopiero w czasach nowożytnych. Wymienia się również nazwy miejsc, o których mówi się, że odnoszą się do Czarnoboga i Beloboga, takie jak wieś Czernoboże *w* Rosji lub wieś *Czarnobożna* na Ukrainie , a także sąsiednie wsie *Černíkovice* i *Bělbožice*  [ cs ].