"Nefrytowy różaniec"/"Table talk 1882 roku" - Streszczenie

Moskwa (lato 1882 roku) – utwór poświęcony Edgarowi Allanowi Poe

Trwa wieczorek towarzyski w salonie Lidii Nikołajewnej Odincowej. Jednym z gości jest Erast Pietrowicz Fandorin, którego gospodyni wraz ze swoim przyjacielem Archipem Hiacyntowiczem Mustafinem próbują wciągnąć do rozmowy o niedawnej zagadkowej śmierci generała Sobolewa. Towarzystwo wie, że Fandorin brał udział w śledztwie i chcą z niego wyciągnąć jakieś tajemnice, lecz nie udaje im się to. Aby przerwać niezręczną ciszę, Mustafin rozpoczyna opowieść o tajemniczym zaginięciu księżniczki Karakin.

Stary książę Lew Lwowicz Karakin miał dwie córki bliźniaczki – Polińkę i Aniutę. Dziewczęta były niemalże identyczne wizualnie – Aniuta miała znamię na prawym policzku, ale całkowicie różniły się pod względem charakteru – Polińka była figlarną psotnicą, a Aniuta melancholijna i nudna. Początkowo książę mieszkał w Moskwie, ale gdy pokłócił się z generał-gubernatorem wyjechał wraz z córkami do swojej posiadłości znajdującej się na odludziu. Tam trzymał swoje córki z dala od świata i towarzystwa. Ludzie liczyli, że stary książę niedługo umrze, a córki powrócą do Moskwy, gdzie szybko znajdą mężów łasych na ogromny majątek po księciu Karakinie. Jednakże stary ojciec zdrowo się trzymał i nic nie wskazywało, aby miał wkrótce umrzeć. Do posiadłości przybył wezwany przez Karakina w celach renowacji kulawy architekt Renard. Mężczyzna poznał obie córki księcia i postanowił uwieść jedną z nich dla majątku. Jako cel wybrał Polińkę. Para ukrywała się ze swoim związkiem przed ojcem, ale Aniuta o wszystkim wiedziała.

W październiku 1876 roku do Sosnówki przybył Mustafin odwiedzić księcia. Przez przypadek był świadkiem całej tajemniczej historii i dlatego zna przebieg wydarzeń. Pewnego dnia Aniuta doniosła ojcu o romansie siostry z architektem. Renard miał się wynieść rankiem następnego dnia, a Polińkę odesłano do pokoju. Książę wpadł w szał i przez noc żalił się Mustafinowi. Rankiem architekta odwieziono na stację kolejową z ledwie kilkoma małymi bagażami. Gdy zaczęło się śniadanie, księżniczki nie wyszły z pokoju, a drzwi były zamknięte. Po wyłamaniu ich odkryto, że w sypialni jest tylko Aniuta leżąca nieprzytomnie w łóżku, a po drugiej siostrze nie ma ani śladu. Rozpoczęły się poszukiwania Polińki, ale nigdzie jej nie znaleziono, mimo że przeszukano całą posiadłość. Po odzyskaniu przytomności Aniuta zachowywała się inaczej niż wcześniej, była strachliwa i małomówna. Miesiąc później książę dostał ataku apopleksji i zmarł, a Aniuta wyjechała do Brazylii.

Odincowa i Mustafin zakładają się między sobą o to, czy Fandorin da radę rozwiązać zagadkę, mimo że upłynęło już prawie 6 lat od zniknięcia księżniczki. Fandorin ostatecznie zgadza się spróbować znaleźć rozwiązanie i zadaje Mustafinowi kilka pytań. Otrzymawszy na nie odpowiedź oznajmia, że zna rozwiązanie, ale jest ono przerażające i, aby je potwierdzić, poleca lokajowi gospodyni wysłać depeszę. Następnie Fandorin tłumaczy, że w rzeczywistości to nie Polińka zaginęła, ale Aniuta. Wesoła siostra zabiła smutną z zemsty za powiedzenie ojcu o romansie. Ciało zostało poćwiartowane w łazience w sypialni i cała krew spuszczona kanalizacją. Resztki ciała i kości zostały przekazane przez okno sypialni architektowi, który wywiózł je z posiadłości w swoich bagażach. Następnie Polińka narysowała sobie na policzku znamię i udawała swoją siostrę. To wszystko zrobiła, aby odwrócić od siebie podejrzenia – gdyby zaginęła Aniuta, wszyscy podejrzewaliby, że Polińka zabiła ją z zemsty. Prawdopodobnie śmierć starego księcia także nie była przypadkowa i został on otruty przez Polińkę. Fandorin zauważa, że dla pewności można by przeprowadzić sekcję zwłok, gdyż trucizna zachowała się w kościach. Goście zaczynają się spierać o słuszność hipotez Fandorina. Mustafin najbardziej oponuje przeciwko teorii asesora kolegialnego. Do salonu powraca lokaj z odpowiedzią na depeszę. Fandorin wyjaśnia, że wysłał wiadomość do Brazylii, gdzie właśnie trwają godziny urzędowania. Zadał trzy pytania: czy przebywająca w Rio de Janeiro księżniczka Karakin jest zamężna? jeśli tak, czy jej mąż jest kulawy? czy księżniczka ma znamię na prawym policzku? Odpowiedź zza oceanu potwierdza, że księżniczka jest zamężna z kulawym mężczyzną, ale nie ma znamienia, co potwierdza hipotezę Fandorina. Dodatkowo potwierdzony zostaje udział architekta w całej zbrodni, gdyż skoro księżniczka już nie ma znamienia na policzku, Renard musiał wiedzieć, że w rzeczywistości nie jest to Aniuta. Lidia Nikołajewna oznajmia, że niniejszym wygrała zakład z Mustafinem.