Boxing

**Quyền Anh**, còn gọi là **đấu quyền**, **đấm bốc** (*bốc* bắt nguồn từ một từ tiếng Pháp là *boxe*; phát âm: [/bɔks/]), hay **boxing** là môn võ thuật và thể thao đối kháng giữa hai người, xuất phát từ phương Tây, sử dụng cú đấm từ cánh tay kết hợp với di chuyển chân, đầu và cơ thể, thường đeo găng tay bảo hộ và các thiết bị bảo vệ khác như băng quấn tay và dụng cụ bảo vệ miệng, răng, bụng, tung những cú đấm vào phần trên cơ thể của đối phương trong một khoảng thời gian xác định tại một sàn đấu tứ giác hình vuông hoặc hình chữ nhật, được thiết kế với nền đàn hồi và dây chằng bốn góc, gọi là sàn đấu Quyền Anh. Thuật ngữ tên gọi Quyền Anh phổ biến ở Việt Nam, bắt nguồn từ tên tiếng Pháp là *boxe anglaise* (quyền thuật của người Anh), tích hợp từ *quyền* tức kỹ thuật tay và tên nước Anh, nơi phổ biến bộ môn này thời hiện đại. Hiện nay, tên gọi quốc tế của bộ môn này là *boxing*, trong tiếng Anh có nghĩa *quyền thuật*.

Trong Quyền Anh chia thành Quyền Anh nghiệp dư và Quyền Anh chuyên nghiệp. Quyền Anh nghiệp dư là một nội dung thi đấu của nhiều đại hội thể thao trên toàn thế giới, trong đó có Thế vận hội. Đây là môn thi đấu tiêu chuẩn trong hầu hết các giải thể thao quốc tế — và môn này cũng có giải vô địch thế giới của riêng mình. Quyền Anh có hệ thống quy định riêng, được giám sát bởi trọng tài trong những khung thời gian nhất định, các khoảng thời gian từ một đến ba phút được gọi là các hiệp đấu. Trong trận đấu, người thắng cuộc có thể giành được chiến thắng trước khi kết thúc hiệp đấu khi trọng tài cho rằng đối phương không có khả năng tiếp tục trận đấu, truất quyền thi đấu của đối thủ hoặc đối thủ xin thua. Khi trận đấu kết thúc hiệp cuối cùng mà cả hai đối thủ vẫn đứng vững, phiếu ghi điểm của trọng tài sẽ xác định người chiến thắng. Trong trường hợp cả hai võ sĩ đạt được số điểm bằng nhau từ các trọng tài, thì cuộc đấu chuyên nghiệp được coi là hòa. Trong môn Quyền Anh ở Thế vận hội, vì phải tuyên bố người chiến thắng, không có trận hòa, nên các trọng tài sẽ quyết định người thắng dựa trên tiêu chí kỹ thuật.

Kể từ buổi bình minh của lịch sử loài người, tức thời tiền sử rồi cổ đại, con người đã chiến đấu tay đôi, bằng chứng sớm nhất về các cuộc thi đấu thể thao bằng nắm đấm trực tiếp có từ Cận Đông cổ đại vào thiên niên kỷ thứ III và thứ II trước Công nguyên. Bằng chứng sớm nhất về các quy tắc Quyền Anh có từ thời Hy Lạp cổ đại, nơi Quyền Anh được thiết lập như một bộ môn của Thế vận hội vào năm 688 trước Công nguyên. Quyền Anh phát triển từ các trận đấu có phần thưởng ở thế kỷ XVI và XVIII, phần lớn ở đảo Anh, trở thành tiền thân của Quyền Anh hiện đại vào giữa thế kỷ XIX với sự ra đời năm 1867 của Luật Hầu tước Queensberry.

## Nguồn gốc

Quyền Anh phát triển từ các trận đấu có phần thưởng ở thế kỷ XVI và XVIII, phần lớn ở đảo Anh, trở thành tiền thân của Quyền Anh hiện đại vào giữa thế kỷ XIX với sự ra đời năm 1867 của Luật Hầu tước Queensberry.

## Quy tắc

Trong Quyền Anh, Luật Queensberry từ 1867 là quy tắc chung điều chỉnh Quyền Anh kể từ khi được xuất bản cho đến nay. Mỗi trận đấu Quyền Anh thường bao gồm một số hiệp nhất định trong ba phút, tổng cộng có thể lên đến 12 hiệp. Thường dành một phút giữa mỗi hiệp đấu với các võ sĩ ở các góc được chỉ định của họ để nhận được lời khuyên từ huấn luyện viên và hỗ trợ hồi sức từ đội ngũ của họ. Cuộc đấu được điều khiển bởi một trọng tài làm việc trong võ đài để đánh giá và kiểm soát hành vi của các võ sĩ, quy định về khả năng giao đấu an toàn của họ, đếm thời gian các võ sĩ bị hạ gục và quy định về lỗi vi phạm. Tối đa ba trọng tài thường có mặt tại võ đài để chấm điểm hiệp đấu và chỉ định điểm cho các võ sĩ, dựa trên các cú đấm, phòng thủ, hạ gục, ôm giữ và các biện pháp kỹ thuật khác. Vì cách đánh Quyền Anh theo kiểu kết thúc mở, nhiều trận đấu có kết quả gây tranh cãi, trong đó một hoặc cả hai võ sĩ cho rằng họ đã bị từ chối chiến thắng một cách oan uổng. Mỗi võ sĩ có một góc được chỉ định của võ đài, nơi huấn luyện viên của họ, cũng như đội ngũ của họ tạm đứng. Mỗi võ sĩ bước vào võ đài từ các góc được chỉ định của họ ở đầu mỗi hiệp và phải ngừng đánhm, trở về góc của họ khi kết thúc mỗi hiệp.

## Hệ thống phân đai và hạng cân

Quyền Anh nghiệp dư có thể được tìm thấy thể dục thể thao cấp độ đại học, tại Thế vận hội, Đại hội Thể thao Khối thịnh vượng chung, Đại hội Thể thao châu Á, hay Đại hội Thể thao Đông Nam Á. Ở nhiều địa điểm khác nhau có các hiệp hội Quyền Anh nghiệp dư khác nhau quản lý. Quyền Anh nghiệp dư có một hệ thống tính điểm đo lường số lượng đòn đánh trúng đích chính xác được tính, ưu tiên hơn là sát thương vật lý, hay sức mạnh của đòn đánh. Các hiệp đấu bao gồm ba hiệp, mỗi hiệp ba phút trong Thế vận hội, ABA (các hiệp hội quyền anh nghiệp dư) quốc gia, có khoảng cách giữa các hiệp là một phút.

Về chia hạng thể thức của các hạng cân: hệ thống cân Quyền Anh nghiệp dư theo kilôgam (Metric) và hệ thống Aviordupois được sử dụng chia làm 12 hạng cân của Thế vận hội từ 48 kg (105 lb) đến trên 91 kg (200 lb).

### Hệ thống đai quyền anh

Hiện nay, có rất nhiều đai vô địch được trao bởi nhiều liên đoàn khác nhau. Tuy nhiên chỉ có đai của các liên đoàn như ***WB*** và ***IB*** được thế giới công nhận. Cụ thể đây là những hiệp hội lớn, họ sở hữu hệ thống thi đấu riêng, qua đó sẽ trao đai vô địch riêng của mình.

Quyền anh không có đai chính thức các đai quyền anh hiện đại được các hiệp hội quyền anh tổ chức nổi tiếng trao cho võ sĩ có thể kể tới

#### Đai của WB

##### Đai WBA của Hiệp hội quyền anh thế giới (1962)

Hiệp hội quyền anh thế giới được thành lập vào năm 1962. Đây là hiệp hội có lịch sử lâu đời nhất trong số các tổ chức kể trên. WBA có hai chức vô địch: một chức vô địch “Regular” và một danh hiệu “Super”. Nếu một võ sĩ có danh hiệu WBA, nhưng sau đó giành được đai IBF, WBC hoặc WBO, họ sẽ được chuyển lên vô địch WBA “Super”. Danh hiệu “Super” sau đó sẽ bị bỏ trống cho hai ứng cử viên cạnh tranh.

##### Đai WBC từ hội đồng quyền anh thế giới (1963)

Từ khi ra đời vào năm 1963 đến này, WBC đã tổ chức nhiều trận đấu nổi tiếng nhất trong lịch sử quyền anh. Trong số đó phải kể đến trận Wilder vs Fury. Nhiều võ sĩ coi đai vô địch được trao bởi hội đồng quyền anh thế giới là chiếc đai hạng nặng uy tín nhất trong môn thể thao này. Khi bạn là nhà vô địch WBC ở bất kỳ hạng cân nào, người hâm mộ và giới chuyên gia sẽ coi võ sĩ đó là tên tuổi hàng đầu trong hạng cân của họ.

##### Đai WBO từ tổ chức quyền anh thế giới (1988)

WBO ra đời vào năm 1988. Khi mới bắt đầu WBO không được đánh giá là một danh hiệu lớn của quyền anh thế giới. Mãi đến năm 2004 nó mới chính thức được công nhận. Giống như WBC, ở hạng cân nặng, nhà vô địch phải bảo vệ đai mỗi năm một lần. Nhà vô địch hiện tại Anthony Joshua vẫn chưa thực hiện điều này. Nếu tay đấm bỏ trống chiếc đai, hai ứng cử viên hàng đầu sẽ cạnh tranh cho chức vô địch này.

#### Đai của IB

##### Đai IBF được trao bởi Liên đoàn quyền anh quốc tế (1977)

Liên đoàn quyền anh quốc tế được thành lập tháng 4 năm 1977. IBF tiến hành tổ chức các cuộc thi vô địch thế giới và trao các đai vô địch của mình. Chủ tịch IBF Daryl Pe People đã nói với Sunday Puncher vào tháng 2 năm 2018 về cách IBF xác định những người đối đầu cho nhà vô địch của họ.

“*Trong IBF, chúng tôi muốn có những trận đấu loại trực tiếp, vì vậy chúng tôi có vị trí số 1 và số 2 cho đến khi chúng tôi tìm ra hai ứng cử viên hàng đầu để tranh giành vị trí số 1. Một khi bạn giành được vị trí loại trừ cho vị trí số 1 hoặc số 2, điều đó khiến bạn đủ điều kiện để trở thành ứng cử viên bắt buộc và chiến đấu cho chức vô địch*.”

##### Đai IBO của Tổ chức quyền anh quốc tế (1988)

Liên đoàn IBO được thành lập vào năm 1988. Đai vô địch của liên đoàn này là một trong những đai vô địch gây nhiều tranh cãi nhất. Có thể kể đến như IBO không được công nhận bởi đa số người hâm mộ Boxing. Cụ thể sau trận đấu giữa Anthony Joshua và Andy Ruiz Jr, nhiều kênh tin tức trên thế giới đã chọn không liệt kê đai IBO trong danh sách những đai mà Andy Ruiz Jr giành được.

### Hạng cân

Boxing là môn võ thuật đối kháng có nhiều hạng cân thứ hai với 17 hạng cân khác nhau khi thi đấu chuyên nghiệp

1. **Minimum Weight** (Hạng nguyên tử): Trọng lượng trên 102 lbs nhưng không quá 105 lbs. (**46,27 kg**)
2. **Strawweight** (hạng rơm): : Trọng lượng trên 105 lbs nhưng không quá 108 lbs. (**47,63 kg**)
3. **Mini Flyweight** (Hạng dưới ruồi): Trọng lượng trên 108 lbs nhưng không quá 112 lbs. (**48,99 kg**)
4. **Flyweight** (Hàng ruồi): Trọng lượng trên 112 lbs nhưng không quá 115 lbs. (**50,805 kg**)
5. **Junior Bantamweight** (Hạng dưới gà): Trọng lượng trên 115 lbs nhưng không quá 118 lbs. (**52,166 kg**)
6. **Bantamweight** (Hạng gà): Trọng lượng trên 118 lbs nhưng không quá 122 lbs. (**53,52 kg**)
7. **Junior Featherweight** (Hạng dưới lông): Trọng lượng trên 122 lbs nhưng không quá 126 lbs. (**55,34 kg**)
8. **Featherweight** (Hạng lông): Trọng lượng trên 126 lbs nhưng không quá 130 lbs. (**57,15 kg**)
9. **Junior Lightweight** (Hạng siêu lông): Trọng lượng trên 130 lbs nhưng không quá 135 lbs. (**58,97 kg**)
10. **Lightweight** (Hạng nhẹ): Trọng lượng trên 135 lbs nhưng không quá 140 lbs. (**61,23 kg**)
11. **Junior welterweigh** (Hạng dưới bán trung): Trọng lượng trên 140 lbs nhưng không quá 147 lbs. (**63,5 kg**)
12. **Welterweight** (Hạng bán trung): Trọng lượng trên 147 lbs nhưng không vượt quá 154 lbs. (**66,68 kg**)
13. **Junior Middleweight** (Hạng dưới trung): Trọng lượng trên 154 lbs nhưng không quá 160 lbs. (**69,85 kg**)
14. **Middleweight** (Hạng trung): Trọng lượng trên 160 lbs nhưng không quá 168 lbs. (**72,57 kg**)
15. **Junior Heavyweight** (Hạng siêu trung): Trọng lượng trên 168 lbs nhưng không quá 175 lbs. (**76,2** kg)
16. **Cruiserweight** (Hạng bán nặng): Trọng lượng trên 175 lbs nhưng không quá 200 lbs. (**90,72** kg)
17. **Heavyweight** (Hạng nặng): Trọng lượng trên 200 lbs (90,72 kg) trở lên và không giới hạn cân nặng.

## Bộ pháp

### Orthodox (Tư thế đánh thuận tay phải)

Trong các môn thể thao chiến đấu như quyền anh và MMA, tư thế Orthodox là tư thế trong đó võ sĩ đặt chân trái và tay trái của họ ở trước, do đó, bên trái của họ gần đối thủ hơn. Bởi vì nó đặt bên phải, bên mạnh hơn đối với hầu hết mọi người, ở phía sau, thế đứng chính thống có thể tạo ra nhiều sức mạnh hơn bằng những cú đấm và đá bằng cách khai thác thêm bên phải vốn đã mạnh hơn, cho phép xoay và khoảng cách nhiều hơn để tăng tốc các cuộc tấn công bên phải. Đây là lý do tại sao nó là tư thế phổ biến nhất trong quyền anh cũng như MMA và chủ yếu được sử dụng bởi các võ sĩ thuận tay phải.

### Southpaw (Tư thế đánh bằng tay trái)

Trong quyền anh và một số môn thể thao khác, tư thế Southpaw là tư thế mà võ sĩ dùng tay phải và chân phải về phía trước, dẫn đầu bằng những cú đâm phải và theo sau bằng một cú móc chéo trái, Southpaw là tư thế thích hợp cho một võ sĩ thuận tay trái. Trong tiếng Anh Mỹ, "southpaw" thường dùng để chỉ người thuận tay trái.

## Công pháp

### JAB- cú đấm tay trước

Jab hay còn gọi là cú thọc thẳng, một trong các cú đấm boxing cơ bản. Cú đấm thẳng được coi là một vũ khí chiến đấu quan trong trong boxing chuyên để tấn công. Những cú đấm thẳng về phía đối thủ đa phần tấn công ở phần đầu và phần khớp hàm. Không chỉ tấn công, JAB còn có vai trò quan trọng khi võ sĩ chuẩn bị tung các cú đấm khác và có khả năng đánh lạc hướng đối thủ. Theo nghiên cứu, có đến hơn 75% cú đấm của các võ sĩ trên võ đài là cú đấm thẳng.

Để thực hiện cú đấm thẳng, boxer giữ tư thế người bảo vệ và bước chân ra ngoài hơi so le. Sau đó xoay hông để mặt và cơ thể giảm diện tích với đối thủ. Cú đấm thọc thẳng được tung ra cùng chiều với kim đồng hồ khi xoay người. Cú Jab được tung ra nhanh theo đường thẳng ở vị trí phòng thủ. Lưu ý cần thẳng tay tối đa, di chuyển một góc 45 độ và hơi nâng vai để mặt, khớp hàm và cằm được bảo vệ. Khi cú đấm tiếp xúc với đối thủ thì nhanh chóng thu tay về để phòng vệ.

### Straight / Cross- cú đấm tay sau

Trong 4 kỹ thuật boxing cơ bản, đấm thẳng tay sau cũng dược sử dụng khá nhiều. Nếu Jab là cú thọc thẳng băng tay trái thì Straight là cú đấm thẳng tay sau bằng tay phải. Một cú đấm mạnh được tạo ra hướng về phía đối thủ bằng tay phải từ vị trí phòng thủ. Một cú đấm thẳng tay sau hiệu quả là phải đưa ra mạnh và nhanh hết cỡ, đồng thời tay trái vẫn co lại để bảo vệ khớp hàm của võ sĩ khỏi những đòn tấn công.

Cú đấm thẳng tay sau được tung ra thì thân mình phải xoay ngược chiều kim đồng hồ, trọng tâm cơ thể được dồn về phía chấn trước. Straight là kỹ thuật boxing phản công lại các đòn jab của đối thủ. Võ sĩ nên nhớ, tay phải thu lại ngay sau khi cú đấm đã tiếp xúc với mục tiêu nhé

### Hook- cú móc ngang

Cú móc ngang được coi là một trong những cú đấm khó nhất của boxing. Để học được kỹ thuật boxing cơ bản này, võ sĩ thường phải luyện tập được kỹ càng các động tác khác. Hook đem đến cho võ sĩ những đòn đấm tạt mạnh về phía đầu của đối thủ, nó có thể kết hợp với Jab tạo nên một đòn knock-out đối thủ khỏi võ đài thường gọi là "cú đấm moi gan".

Hook là một cú đấm dạng nửa đường tròn, tay trái uốn cong khuỷu để tung một cú đấm mạnh về phía đối thủ. Tay phải che chắn để bảo vệ vững chắc phần cằm,đầu gối hơi cong,chuyển trọng tâm lên chân trái,thân và hông xoay theo chiều kim đồng hồ,đẩy nắm đấm ngang qua một cách chắc chắn theo chiều kim đồng hồ tạo thành hình vòng cung phía trước cơ thể và tìm đến mục tiêu. Đồng thời,các bàn chân xoay theo chiều kim đồng hồ, gót chân trái xoay ra phía ngoài. Sau khi cú đấm được tung ra, tay lập tức thu về để phòng vệ trước đòn phản công của đối thủ. Không chỉ tấn công phần đầu, các cú móc ngang cũng có thể tấn công các phần thấp hơn trên cơ thể.

### Uppercut- cú móc ngược

Các cú móc ngược có thể được kết hợp với các cú đấm khác để tạo lên những đợt tấn công liên hoàn, ưu điểm chính của kỹ thuật boxing cơ bản này là có thể xốc ngược đối phương lên và làm cho đối thủ bị mất thăng bằng hoặc ăn chọn một cú đấm vào cằm khiến đối thủ có thể choáng hoặc knock-out.

Từ vị trí phòng thủ,thân hơi xoay về bên phải,tay phải hạ thấp xuống dưới tầm ngực của đối phương và đầu gối hơi cong ra phía sau.Tay phải đẩy mạnh lên cằm hay thân của đối phương tạo thành hình vòng cung.Đồng thời,đầu gối đẩy lên nhanh chóng,thân và hông xoay ngược chiều kim đồng hồ và gót chân sau xoay ra ngoài,bắt chước những chuyển động cơ thể của cú đấm thẳng tay sau. Sau đó một cú đấm ngược từ dưới lên được tung ra bằng tay phải.

## Thủ pháp

### Block-Khóa đòn

Áp sát khóa tay hoặc ôm đối thủ không cho đối thủ tiếp tục tấn công.

### Slip-Né

Né qua hai bên gần như là một trong những cách tốt nhất khi gặp đối thủ nhanh nhẹn hoặc cao hơn khi bạn muốn rút ngắn khoảng cách và đương nhiên nó cực kỳ hao tổn thể chất lẫn tinh thần.

### Glass-be tay

Dùng tay tạo ra lớp chắn trước mặt để phòng thủ, chiêu phòng thủ rất cơ bản và dễ dàng do không đòi hỏi nhiều kỹ năng hay sức mạnh, vừa đỡ đòn vừa tận dụng cơ hội phản công. Tuy nhiên, chiêu này sẽ không hiệu quả khi gặp đối thủ có cánh tay dài hoặc to con hơn bạn và đương nhiên chỉ có thể giảm chấn thương nhưng không giúp bạn tránh được đòn.

### Philly Shell/ May Defence-Phòng thủ vai

Dùng 2 bên cùi chỏ bảo vệ vùng bụng dưới, bàn tay còn lại bảo vệ vùng bụng phía bên kia, tay còn lại để phòng thủ vùng mặt, vai làm lệch hoặc giảm sức mạnh cú đấm từ đối thủ. Chiêu phòng ngự này dựa vào tư duy chiến đấu và canh thời gian phản công của bạn tuy là kỹ thuật cơ bản nhưng rất khó áp dụng.

### Shoulder roll-Lặn né đòn

Cúi người và bước tiến hoặc bước lùi để né đòn, thay vì dùng tay để che hoặc vai để làm chệch hướng cú đấm từ đối thủ nay ta dùng thân người kết hợp với bộ pháp cúi xuống để né. Kỹ thuật này rất tuyệt vời ở chỗ bạn có thế dùng bộ pháp để né đòn trong khi vẫn rảnh tay để phản công và đặc biệt là nó có thể áp dụng được ngay cả khi bạn bị tấn công liên hoàn, bất kể cự li gần.

### Slip Counter-Né và phản đòn

Đây là kỹ thuật điêu luyện nhất khi nhắc đến phòng thủ trong boxing, boxer cần né hoàn toàn sang một bên thường là bên ngược lại với cú đấm phản đòn, nó đặc biệt hiệu quả vì cả tay lẫn người bạn đều được giải phóng để phản công hoặc thoát thân.

Chiêu thức này đòi hỏi kỹ năng và sự chú ý cao độ vì bạn không chỉ tránh được đòn mà còn phải vào vị trí phản công ngay lặp tức nếu không muốn bị ăn đòn liên hoàn, nếu có bất kỳ sai sót nào bạn sẽ ăn ngay cú đấm chính diện.