Sion White

**Tad Macs Iolo a Huw White a cyn wr i Britt Monk a'r diweddar Dr Gwen White.**

### **Cefndir**

Wedi magwraeth di-Gymraeg yn y Cymoedd symuodd Sion White i'r Gaerdydd ar gyfer y brifsygol ble bu i gyfarfod â Gwen Rossiter mewn parti. Wedi iddyn nhw ddechrau dadlau am wleidyddiaeth fe ddaeth y ddau'n gariadon.

Daeth Gwen yn feichiog gyda Macs yn ei thrydedd flwyddyn ond parhaodd â'i hastudiaethau. Priododd y ddau wedi iddi radio a daeth dau o blant eraill Iolo a Huw. Bu Sion a Gwen mewn cariad mawr ond yn mynegi barn yn gryf ar unrhyw bwnc ac felly'n dadlau'n aml ond heb ffraeo.

### **Symud i Gwmderi**

Roedd Sion White wedi danto ar fywyd dinesig, ac fel un o gefndir di-Gymraeg yn y Cymoedd, roedd e'n awyddus i'w feibion gael magwraeth mewn ardal Gymraeg. Mae'r iaith, y gymuned a chenedlaetholdeb yn greiddiol i weledigaeth Sion.

Yn 2002, symudodd Sion a'i deulu o Gaerdydd i fyw yng Nghwmderi. Ceisiodd ei wraig, Dr Gwen White am swydd yn feddygfa Cwmderi yn rhannol gan fod ei brawd Cai Rossiter eisoes wedi ymgartrefu yn y pentref.

Wedi i dŷ oedd yr oedd Sion a Gwen wedi rhoi cynnig arno ddisgyn drwyddo bu'n rhaid i'r teulu symud i mewn gyda Cai yn Rhif 9 dros dro.

### **Gwyneb o'r gorffennol**

Yn fuan ar ôl symud i Gwmderi, daeth Dr Matthew Edwards - cyn cyd-weithiwr o Gaerdydd i weld Gwen. Roedd wedi bod o gymorth iddo pan fu'n bygwth lladd ei hun yn dilyn marwolaeth ei wraig Louise rhai misoedd ynghynt. Roedd yn honni ei fod wedi cwympo mewn cariad gyda hi ac roedd wedi dod yn obsesiwn ganddo.

Dilynodd Gwen i gartref y teulu yn Llwyncelyn ond nid oedd bygythiadau Sion yn ddigon i'w gadw i ffwrdd. Yn y pendraw bu'n rhaid i Gwen gyfaddef ei bod hi'n ei gasáu cyn iddo ddod i'w synnwyr.

### **Babi arall**

Achosodd y posibiliad ei bod yn disgwyl pedwerydd babi i Gwen gwestiynu ei bywyd. Er iddi guddio ei gofidiau rhag Sion daeth Huw o hyd i''r prawf a bu'n rhaid i'r cwpwl wynebu'r gwir. Roedd Sion yn obeithiol y byddai'r prawf yn bositif ond nid oedd Gwen eisiau mwy o blant. Yn hytrach a hithau wedi cael Macs mor ifanc roedd Gwen yn eiddigeddus o fywyd David White yn Affrica a'r rhyddid oedd ganddo i wneud fel y mynno ac yn ofni'r effaith byddai babi arall yn gael ar ei bywyd.

Yn y pendraw daeth y prawf yn ôl yn negyddol ond roedd y sefyllfa yn ddigon i Gwen ofyn i Sion gael fasectomi.

### **Colli gwraig**

Ar ddiwedd mis Awst 2003, tra'n cael archwiliad meddygol rheolaidd, daeth i'r amlwg fod Gwen yn dioddef o diwmor ar yr ymennydd. Cafodd wybod na heb driniaeth mai dim ond rhwng tri a deunaw mis oedd ganddi i fyw. Oherwydd natur y salwch bu'n rhaid i'r teulu ddod i benderfyniad brys ynglyn â mynd ymlaen a'r llawdrinaeth yr wythnos hynny er y posibiliad o sgîl effeithiau.

Roedd Gwen yn awyddus iawn o gadw'r gwir am ei salwch yn gyfrinach rhag weddill y teulu, rhywbeth oedd yn gwneud i Sion deimlo yn anghyfforddus iawn. Yn y pendraw aeth Sion yn groes i ddymuniadau Gwen a galw ar ei rheini Ray a Ruth a'i brawd Cai i rannu'r gwir gyda nhw. Er hyn roedd Gwen yn parhau i fod yn benderfynol o gadw difrifoldeb y sefyllfa rhag ei phlant.

A hithau'n paratoi am y gwaethaf ysgrifennodd Gwen lythyrau at ei meibion i'w rhannu yn yr achlysur na fyddai yn dod trwy'r llawdrinaeth. Ar forau'r driniaeth ac yntau'n amau bod ei rieni yn cuddio difrifoldeb y sefyllfa daeth Macs ar draws y llythyrau yn ges ei fam. Rhuthrodd i'r ysbyty a llwyddodd i weld Gwen cyn iddi fynd i mewn i'r theatr ond siarsiodd Sion na ddylai adael iddi wybod ei bod yn gwybod y gwir.

Yn ystod y llawdriniaeth ar y tiwmor, bu Gwen farw yn y theatr a bu rhaid i Sion rannu'r newyddion gyda'i feibion. Roedd Iolo yn enwedig wedi'i frifo i wybod fod Macs wedi darganfod y gwir am ddifrifoldeb y sefyllfa mewn amser i weld ei fam yn yr ysbyty.

Er iddo gael cymorth gan ei frawd yng nghyfraith, Cai Rossiter, a chefnogaeth Leighton, ei dad, roedd magu tri mab yn sialens a hanner i Sion, ac yntau ar goll yn ei alar.

Daeth dan y lach am ddechrau perthynas a Sara Thomas mor fuan ar of colli Gwen, a dilynwyd hynny gan berthynas drychinebus arall gyda Nesta Roberts. Cafodd ei dwyllo gan Sara, a chysgodd Nesta gyda'i fab Macs - yn wir, chafodd e ddim lwc o gwbl gyda merched nes iddo gwrdd a Britt Monk.

Synnodd nifer yn y pentref pan ddaeth y ddau at ei gilydd, ond fe rannon nhw eu cusan gyntaf tra oedden nhw'n hel achau teulu'r Monks. Bu nhw'n anghytuno'n ffyrnig ynghylch gweithgareddau mwy treisgar Britt a'i theulu, yn enwedig ei chyfnod byr yn y carchar, ac roedd dadl am rywbeth yn codi'n aml yn y Felin.

Pan oedd Britt mewn coma ar ôl y tan a laddodd Brandon Monk, roedd Sion mewn anobaith Ilwyr. Er ei fod yn anffyddiwr ers blynyddoedd maith, gweddiodd am wellhad i Britt, a phan ddigwyddodd hynny, cafodd droedigaeth, ac mae ei ffydd yn rhan ganolog o'i fywyd byth ers hynny Mae'n aelod selog o Gapel Bethania, ac yn pregethu yno'n gyson.