Transport drogowy

W transporcie drogowym można wyróżnić trzy zupełnie odmienne sposoby przewozu ładunków niebezpiecznych: w cysternach, w sztukach przesyłek oraz luzem. Każdemu z nich stawiane są różne wymagania. W celu przybliżenia charakterystyki transportu ładunków niebezpiecznych, koncepty te zostały przedstawione od strony teoretycznej i praktycznej.

## Przewóz w cysternach

Spośród cystern dostosowanych do drogowego transportu ładunków niebezpiecznych wyróżnia się: kontener‐cysternę, cysternę przenośną, cysternę odejmowalną, cysternę stałą czy też wieloelementowy kontener do gazu zgodnie z odrębnymi definicjami. Mimo różnorodności typów pojazdów, dopuszczone do przewozu w nich są tylko niektóre materiały ciekłe, gazy i granulaty. Informacje na temat dostępności cystern dla konkretnej substancji można znaleźć w wykazie numerycznym ADR w kolumnie 10, gdzie w przypadku braku odpowiedniego kodu materiał nie został dopuszczony do takiego transportu. Rozważając przewóz w cysternie, warto również zwrócić uwagę na specyficzną budowę takiego pojazdu. Gwarantuje ona wytrzymałość i szczelność, także podczas wypadków czy wypadnięcia z drogi. Ścianki cystern wykonane są bowiem z blachy stalowej i aluminiowej o grubości od 3 do 5mm, a konstrukcja chroni przed nadmierną zmianą środka ciężkości dzięki falochronom lub przegrodom. Odgrywają one również szczególną rolę przy jednoczesnym przewożeniu materiałów, które reagują ze sobą niebezpiecznie. Jeżeli komory są oddzielone od siebie przegrodami o grubości co najmniej ścianek cysterny, to dopuszcza się wspólny przewóz, tak jak w przypadku pustej komory oddzielającej. Każda dopuszczona do transportu w cysternie substancja posiada osobne regulacje, jednak na postawie umowy ADR można stworzyć przykładowy schemat załadowczy gazów, co stanowi gotową instrukcję praktyczną dla uczestników przewozu:

* unieruchomienie pojazdu na twardej powierzchni;
* przygotowanie gaśnic, podłączenie uziemienia;
* rozłożenie zdalnego sterowania zaworami;
* sprawdzenie stopnia napełnienia i stanu licznika;
* podłączenie przewodów do napełniania i odgazowywania;
* otworzenie zaworów dennych i wyrównanie ciśnienia;
* ustalenie wskaźnika poziomu napełnienia o 5% niższego niż żądany;
* ładowanie cysterny aż do 80% fazy ciekłej, zakręcenie nakrętki zaworu, ustawienie wskaźnika na 85% i kontynuowanie napełniania aż do 85%;
* zamknięcie zaworów dennych i zaworów na liniach ciekłej i gazowej po osiągnięciu zadanej ilości oraz przewentylowanie wszelkich połączeń;
* odłączenie węży od końcówek, nałożenie zaślepek i ponowna kontrola zaworów orazliczników;
* odłączenie uziemienia, schowanie gaśnic, sprawdzenie stanu ogólnego cysterny

## Transport w sztukach przesyłek

Inną możliwością przewozu ładunków niebezpiecznych jest transport przesyłek w sztukach, którego zaletą jest brak konieczności stosowania specjalistycznych pojazdów, oraz możliwość korzystania z wyłączeń przedstawionych w umowie ADR. Transport w sztukach przesyłek niesie za sobą jednak konieczność przestrzegania specjalnych wytycznych, które znajdują się w kolumnie 13 wykazu numerycznego towarów niebezpiecznych. Równie ważną kwestią jest problematyka wspólnego przewozu towarów niebezpiecznych różnych klas. Wszelkie wątpliwości rozwiewają jednak tabele znajdujące się w umowie ADR, zestawiające ze sobą wszystkie substancje.

## Transport Luzem

Towary można przewozić luzem, kontenerem lub w pojeździe tylko w przypadku, gdy w kolumnie 14 wykazu towarów niebezpiecznych jest zamieszczony odpowiedni kod literowo‐cyfrowy. Również puste, nieoczyszczone opakowania mogą być przewożone luzem, jeśli nie jest to zabronione wprost. Znane są dwa rodzaje kontenerów przeznaczonych do takiego transportu:
kontener do przewozów luzem zamknięty (BK2) i kontener do przewozu luzem kryty opończą (BK1). Cechuje je odporność na ciśnienie i naprężenia wywierane przez ładunek. Ponadto powinny być dostatecznie wytrzymałe na wstrząsy i obciążenia występujące podczas operacji przeładunkowych. Wentylacja winna chronić kontener przed podciśnieniem i być odporna na źródło zapłonu, szczególnie w przypadku materiałów zapalnych. Kontenery mogą być użyte do przewozu towarów niebezpiecznych tylko po pozytywnym przejściu badań wstępnych i okresowych, ponadto muszą spełniać warunki Międzynarodowej konwencji dotyczącej bezpiecznych kontenerów (CSC) oraz być dopuszczone do użycia przez Transportowy Dozór Techniczny. Przewóz luzem w przypadku towarów niebezpiecznych jest jednak najmniej
popularny i w większości przypadków zakazany.