Denethor

"Lord Denethor" (Peter Xavier Price)

"*Denethor gerçekten de Gandalf'tan daha büyük bir büyücü gibi görünüyordu, daha kralca, güzel, ve güçlü; ve daha yaşlı*"
—Kralın Dönüşü, "Minas Tirith"
**Denethor II** (ÜÇ 2930 - 3019,  89 yaşında), Gondor'un yirmi altıncı ve sondan bir önceki Hükümdar Vekilharcı idi. ÜÇ 2984'te ölen babası Ecthelion II'nin yerini aldı. Denethor, Gandalf'ın efendiliğine rakip olacak derecede, asil ve güçlü göründüğü şeklinde tanımlandı. Gururlu, uzun boylu, bilge, ileri görüşlü ve yiğitti; uzunca bir süre seleflerinden "daha kralca" hükmetti. O, emrindeki irili ufaklı her şeyi gören, usta bir lord ve büyük bir hükümdar olduğunu kanıtladı.

## Tarih

### Erken Dönem

Denethor, Gondor'un Hükümdar Vekilharcı Ecthelion II'nin üçüncü çocuğu ve ilk oğlu olarak ÜÇ 2930'da doğdu.

Thorongil olarak bilinen bir kuzeyli, babasının hizmetine geldi. Denethor ile aynı yaştaydı ve ikisi de eski Gondor Kralları gibi görünüyordu. O bir savaş dahisiydi ve Ecthelion'un ve halkın güvenini ve sevgisini kazandı ve birçok Gondorlu onu ve Denethor'u rakip olarak gördü. Yabancı, Denethor'un hiç güvenmediği Gandalf lehine konuştu; Denethor'un, Thorongil'in muhtemelen Gandalf ile onun yerini almak için komplo kurmuş olan Aragorn II olduğunu anlamış olması mümkündür. Thorongil doğuda kaybolduğunda Denethor üzülmedi.

2976'da çok sevdiği Dol Amroth'lu Prens Adrahil II'nin kızı Finduilas ile evlendi. İki oğlu oldu: Boromir ve Faramir. En büyük oğlu Boromir'e düşkündü, ikinci oğlu Faramir ise eylemleri ve Mithrandir'le olan arkadaşlığı nedeniyle babasını sık sık rahatsız etti.  Bu arada, yalnızca kendisinin ve babasının erişebildiği arşivler de dahil olmak üzere Gondor'un irfanını inceledi. Çalışmalarının bir kısmı palantíri ilmine ayrılmıştı.

### Vekilharçlık

Evliliğinden sekiz yıl sonra Ecthelion öldü ve Denethor hükümdar vekilharç oldu. Denethor, halkının gözünde Thorongil'e kıyasla daha büyük görülmedi, ancak Denethor usta bir hükümdar olduğunu kanıtladı. Öğütleri dinledi, çok az konuştu ve her şeyi kendi elinde tutarak aklını takip etti.

Ecthelion'un ölümünden sadece dört yıl sonra Finduilas da öldü. Denethor kedere boğulmuştu ve daha acımasız ve sessizdi. Dahası, Sauron'un kendi döneminde saldırmasını bekliyordu ve umutsuzca bilgiye ihtiyacı vardı. Gururlu ve iradesine aşırı güvenen Denethor, bilgi aramak için uzun süredir yasak olan Anor Taşı'nı araştırdı.

Palantír ona görmek istediğinin çoğunu gösterdi ve bilgisi fazlasıyla büyüdü, böylece insanlar onu merak etti. Ama sonunda ele geçirilen Ithil Taşı'na bakan Sauron, Denethor'un palantír kullandığını keşfetti.  Sauron, Anor taşını kendi iradesine çevirmeye çalıştı, ancak Denethor'un iradesinin gücü, bütünlüğü ve taşı kullanma hakkı nedeniyle başarısız oldu.  Ancak bu, vekilharcın zaten zayıflamış vücudu üzerinde daha da büyük bir strese neden oldu, Sauron'un ona taşla gösterilen yenilmezliği ve bakış açısı onu erken yaşlandırdı.

Bu arada Denethor, sadece Mordor'a değil, muhtemelen Saruman'a da baktı ve sihirbazdan kendi yararına bilgi aldı. Aynı zamanda Thorongil ve Gandalf'ı bilgelikle aşmaya ve gözünü onların üzerinden ayırmamaya çalıştı.

Bununla birlikte, ülke içi veya dışındaki tüm tartışmalı meselelerde, Denethor bile Konsey'i düzenledi ve en azından Derebeyliklerin Lordları ile Kuvvetlerin Komutanlarının söylediklerini dinledi.  Ama kendisi, Sauron, halkı ve Sauron'un Orkları dışındaki tüm mücadelelere kör oldu. Kendi yönetimi altında olmayan müttefiklerinin hiçbirine güvenmedi. Yaşlılığında yumuşamasını önlemek için cüppesinin altına zırh giydi.

### Kuşatma Öncesi

Küçük oğlu Faramir, Imladris ve Isildur'un Felaketinden bahseden rüyalar görmeye başladı. Boromir babasını kardeşi yerine kendisini göndermeye ikna etti ve sonunda Denethor teslim oldu. Boromir görevinden dönmedi; Uruk-hai tarafından Amon Hen'de vuruldu ve Faramir ile Denethor, Gondor'un borusunu işitti. Birkaç gün sonra borusu ikiye bölünmüş olarak Entsuyu'nun aşağısında gözcüler tarafından bulundu ve Denethor'a getirildi. Varisinin ölümü ile çaresiz kalan Denethor, Palantir'e her zamankinden daha sık baktı ve bu yüzden umutsuzluğunu artırdı.

Mordor'un yaklaşmakta olan darbesini bilen Denethor, Dış Toprakların Kaptanlarını Minas Tirith'i savunmaya çağırdı. Nazgûl şehrin üzerinde uçmaya başladı, görüş alanının dışındaydı ama yine de korku gölgeleri bıraktı.

Boromir'in ölümünden on üç gün sonra Mithrandir, hobbit Peregrin Took ile birlikte geldi. Denethor ilk başta öfkesini açıkça dile getirdi, ancak aynı zamanda, oğlunun ölümünün tanığı olan hobbite merakla baktı ve onu yakından ve şüpheyle sorguladı. Peregrin, Boromir'in fedakarlığı karşılığında hizmetini sunduğunda, Denethor memnun oldu ve eğlendi. Pippin'in höyük bıçağını inceledikten sonra, hobbitin hizmetini kibarca kabul etti. Daha sonra Gandalf ile yüzleşti. Onlar yemek yerken Gandalf Isengard'ın düşüşünden bahsetti. Denethor, dünyada neler olduğunu görmek için kendi yeteneklerine işaret etti. Bir saat boyunca hobbite sorular yöneltti ve ardından misafirlerine kalacak yer verdi.

### Gondor Kuşatması

Kısa bir süre sonra Rammas kuşatıldı ve Gondor kuşatma altına alındı. Faramir, Ithilien'deki ayak işlerinden döndü ve iki gün önce Frodo Baggins ile karşılaşmasını ve Frodo'nun Cirith Ungol'a yaptığı yolculuğun hikayesini anlattı. Bu yer adını duyan Gandalf son derece tedirgin görünüyordu.

Konu hakkında Denethor, Gandalf ve Faramir arasında, Denethor'un oğlunun söylediğinden daha fazlasını tahmin ettiğini ortaya çıkardığı bir tartışma yaşandı. Faramir'in çok fazla şey söyleyip söylemediğini anlamak için Mithrandir'e baktığını fark etti. Denethor Yüzük'ü biliyordu ve Frodo'nun görevinin farkındaydı. Faramir'i halkını kesin ölüme mahkum etmekle suçladı ve Gandalf'a bu konuda Yüzüğü saklamaya karar vereceğini söyledi. Onu kullanmak ya da yok etmek için değil, saklamak için. Oğlunun yorgunluğunu fark eden Denethor, Faramir'in gece dinlenmesine izin verdi. Denethor, Boromir'in yaşamasını ve Faramir'in ölmesini istediğini açıkça söylemedi: Faramir tarafından bu sorulduğunda, yerlerinin değişmesini isteyeceğini söyledi, şayet Boromir Ithilien'de olsa idi ona kudretli bir hediy getirebilirdi. (Yüzük)

Ertesi gün düzenlenen bir konseyde Faramir, Osgiliath garnizonunu güçlendirmek için gönderildi.  Karar Denethor'un kendisi tarafından değil, Denethor liderliğindeki Konsey tarafından alındı, ancak Faramir'in de katıldığı, sonunda babasının iradesiyle hemfikir oldu.

Faramir kaydilen alanı Anduin'e kadar geri aldı, ancak kısa süre sonra usta bir stratejist ve korkunç varlıklardan biri olan Cadı Kral liderliğindeki Minas Morgul ve Harad'dan yeni birliklerle karşılaştı. Faramir, Geçit Kaleleri'ne geri sürüldü, ancak bunlar düştü ve Faramir, adamlarının üçte birini kaybettiği için geri çekilmek zorunda kaldı. Geri çekilme Nazgûl tarafından engellendi ve Faramir, zehirli bir ok olduğu düşünülen güneyden gelen bir okla neredeyse ölümüne yaralandı.

Imrahil, neredeyse ölmüş olan Faramir'in bedenini ona getirdikten sonra Denethor umutsuzluğa kapıldı ve oğlunun hayatından başka hiçbir şeyle ilgilenmiyor gibiydi. Pelennor Çayırlarının dış savunması birçok noktada çökerken, palantír'e baktı; Düşmanı tüm cephelerde her zamankinden daha güçlü buldu ve Yüzüğün ellerinde olmasından korktu. Bu sırada gökyüzü siyahtı ve Frodo Mordor'da ele geçirilmişti.

Denethor birdenbire yaşlandı ve iradesi bozuldu. Şehrin liderliğini Gandalf ve Imrahil'e bıraktı, Beyaz Kule'de oğlunun yanında kalarak ailesi, şehri, halkı için her şeyin kaybolduğunu düşündü. Rohan kesilmişti ve yardımlarına gelememişti; ilk çember de alevler içindeydi: bu son bilgi, Denethor'un intiharının son tetikleyicisiydi.

Rath Dínen'de kendisi ve Faramir için bir ateş yaktı. Amacına ulaşamadan, Hisar Muhafızlarından biri olan Beregond ve Faramir'i ateşten çıkaran Gandalf tarafından engellendi. Faramir adını söylediğinde, Denethor intihara yönelik tasarımlarını terk etmeye istekli görünüyordu, ancak aniden palantír'i kaldırdı ve yeni bir düşmanın gelmek üzere olduğunu kabul ederek Gondor'un kıyametini kehanet etti: Umbar'dan korsanlar. Gandalf'a son konuşmasında, her şeyin hayatında her zaman olduğu gibi olmasını istediğini söyledi: özgür bir şehrin hükümdar vekilharcı olmak, barış içinde hüküm sürmek ve kendi iradelerinin efendileri olan oğulları ile birlikte olmak. Fakat şehrini gayri meşru bir kralın elinde görmek zorunda kalırsa ve oğlu bir büyücünün öğrencisi olursa, hiçbir şeye sahip olmamayı ve kendi hayatına nasıl son vereceğine karar vermeyi tercih ederdi.

Bürosunun beyaz sopasını aldı ve dizinin üzerinde kırdı, onu alevlerin içine attı. Bu idaresinin sonunu ve vekilharçlar yönetiminin sonunu simgeliyordu. Daha sonra palantír göğsünde olacak şekilde kendini masaya yatırdı ve böylece can verdi.

### Sonrası

Faramir hayatta kaldı ve Rohirrim ve Dúnedain'in Aragorn II ile zamanında ortaya çıkması nedeniyle şehir düşmedi. Faramir, Aragorn II'nin tahta geçme hakkını tanıdığı için, vekilharç ünvanını korudu, ancak Hükümdar Vekilharç ünvanı artık yoktu. Faramir, Eowyn ve Merry'nin hayatlarını Athelas kullanarak kurtaran Aragorn II, ünvanı gerçekten alamadan önce Minas Tirith halkı tarafından "Kral" olarak kabul edildi. Faramir'in babasının ölümüne tepkisi kayıtlara alınmamakla birlikte, iyileşmesinin ilk günlerinde kendisine yas tutmaması için ölüm haberinin verilmediği söylenir.

## Etimoloji

Denethor, adını Birinci Çağ'ın Nandorin reisinden almıştır. Nandorin adı, Sindarin ses aralığına uyar ve "kıvrak ve sıska" anlamına geldiği söylenir.

## Referanslar

1. ↑ Orta Dünya Halkları, "VII. Elendil'in Varisleri", s. 206
2. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Ek A, "Númenor Kralları", "Sürgündeki Krallıklar", "Güney Hattı: Anarion'un Varisleri"
3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Yüzüklerin Efendisi, Ek A, "Númenor Kralları", "Gondor ve Anárion'un Varisleri", "Vekilharçlar"
4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Bitmemiş Öyküler, "Palantíri"
5. ↑ J.R.R. Tolkien'in Mektupları, Mektup 244, (tarihsiz, 1963 dolaylarında yazılmış)
6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Yüzüklerin Efendisi, Kralın Dönüşü, "Gondor Kuşatması"
7. ↑ 7,0 7,1 Yüzüklerin Efendisi, Kralın Dönüşü, "Minas Tirith"
8. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Ek B, "Büyük Yıllar"
9. ↑ Yüzüklerin Efendisi, Kralın Dönüşü, "Denethor'un Odun Yığını"
10. ↑ Mücevherler Savaşı, "Dördüncü Bölüm. Quendi ve Eldar: Yazarın Quendi ve Eldar'a Notları", Not 17