Minh sử Đặng Dũ truyện

Đặng Dũ,người huyện Hồng. Sơ danh Hữu Đức,Thái tổ ban danh. Cha Thuận Hưng,ở gần Hào, cùng Nguyên binh chiến chết, huynh Hữu Long thay lại bệnh chết,chúng thuộc hạ mời Dũ lĩnh quân sự. Dũ vừa mới mười sáu, mỗi đợt chiến xong ắt đứng đầu xung trận,trong quân đều phục cái đức ấy. Thái tổ khởi quân ở Trừ Dương, Dũ từ Hu Dị mà hàng, thụ Quản quân tổng quản. Cùng qua sông, đánh Thái Bình, phá bắt Trần Dã Tiên, chinh phạt Lật Dương, Lật Thủy, hạ Tập Khánh, thủ Trấn Giang, đều có công. Tiến Quảng Hưng dực nguyên soái, xuất thủ Quảng Đức châu, phá trường thương soái Tạ Quốc Tỉ ở dưới thành, phu kỳ tổng quản Võ Thế Vinh,bắt hơn nghìn người. Dời trấn thủ Tuyên châu,lấy binh thủ Tích Khê, cùng Hồ Đại Hải khắc Huy châu, dời làm Xu mật viện Phán quan.

Miêu soái Dương Hoàn Giả đem mười vạn binh đến công, thủ ngự yếu đuối, Dũ kích lệ tướng sĩ, cùng Đại Hải hợp kích,phá mà chạy. Tiến đánh Hưu Ninh, Vụ Nguyên, bắt giết hơn ba nghìn người, tuẫn hạ cao hà lũy. Cùng Lý Văn Trung, Hồ Đại Hải công Kiến Đức, phá trường thương soái Dư Tử Trinh, lại bắc đến Thuần An,lại phá viện binh, bèn phá Kiến Đức. Dương Hoàn Giả đến công, bắt phá tướng dưới trướng Lý Phó Xu, Hàng Khê động binh ba vạn. Qua tháng sau, lại phá Hoàn Giả ở Ô Long lĩnh. Lại dời Thiêm hành Xu mật viện sự.

Chiếm Lâm An,Lý Bá Thăng đến viện, bại ở Nhàn Lâm trại. Sai sứ khuyê hàng tướng thủ Nhiêu châu Vu Quang,bèn lấy thủ Nhiêu.Ở bờ hồ Bành Lễ ở Nhiêu, cùng Hữu Lượng giao chiến nhiều lần, đều đẩy lùi. Tiến Giang Nam hành tỉnh Tham chính, Tổng chế các dực quân mã. Thủ Phù Lương, đánh chiếm Nhạc Bình, Dư Càn, Kiến Xương.

Hữu Lượng Phủ châu thủ tướng Đặng Khắc Minh vì tấn công Ngô Hoành , sai sứ trá hàng mà hoãn binh. Dũ biết việc ấy, đêm ruổi 200 dặm,đến sáng vào thành. Khắc Minh không ra,cưỡi ngựa trốn. Dũ hào lệnh nghiêm túc, thu hào bất phạm, bèn định Phủ châu. Khắc Minh bất đắc dĩ hàng. Sau Hữu Lượng thừa tướng Hồ Đình Thụy hiến Long Hưng lộ, cải Hồng Đô phủ, lấy Dũ làm Giang Tây hành tỉnh Tham chính, rồi mệnh hàng tướng Chúc Tông, Khang Thái đi theo. Hai người vốn không muốn hàng, đến khi cùng Từ Đạt công Võ Xương,bèn phản.

Chu thứ nữ nhi cảng,đi về, thừa đêm phá Tân Thành môn mà vào .Các lính dưới trướng Dũ nghe biến, cưỡi hơn mười con ngựa chạy về phe địch. Tòng kỵ tử thả tẫn, quẫn thậm. Liên dịch tam mã, mã triếp phấu. Sau rời cửa Phủ châu chạy đến Ứng Thiên. Thái tổ tha tội. Mà Từ Đạt dùng binh lấy lại Hồng Đô, phục mệnh Dũ cùng Đại đô đốc Chu Văn Chính trấn thủ. Năm sau, Hữu Lượng dẫn 60 vạn quân đến cướp. Dũ phân thủ Phủ châu môn, là nơi yếu hiểm. Hữu Lượng thân đốc quân đến công, thành phôi phá hơn 30 trượng,Dũ thả trúc thả chiến. Địch công ích cấp, trú dạ bất giải giáp giả tam nguyệt. Thái tổ tự dẫn đến viện, luận công bọ Dữ khắc địch. Thái tổ bình Võ Xương, sai Dũ soái binh tuẫn các châu huyện lân cận Giang Tây.Em của Đặng Khắc Minh là Chí Thanh ở Vĩnh Phong, có hai vạn binh. Dũ kích phá,bắt đại soái hơn năm mươi ngày.Cùng Thường Ngộ Xuân bình các trại Sa Khanh, Ma Lĩnh, tiến binh thủ Cát An, vi cống châu, tháng năm mới đánh. Tiến Giang Tây hành tỉnh Hữu thừa, năm ấy 28. Binh hưng, các tướng không ai được như Dũ và Lý Văn Trung

Dũ làm người giản trọng thận mật, không hề nguy khổ, tương quân nghiêm, thiện phủ hàng phụ.Vừa mới hạ được An Phúc,trong bộ tốt có người lỗ lược phụ nữ . Phán quan Phan Xu vào mắng. Dũ cảm ơn, hạ lệnh kẻ dám bắt bớ phụ nữ bị trảm, thả các nữ trong quân . Xu nhân bố trí ở phòng trống, tự ngồi ở ngoài,làm cháo mà ăn.Sĩ tốt có kẻ mưu đêm cướp lại, Dũ đánh hắn để làm gương. Xu hộ toàn bộ nữ nhi về nhà, dân vui lắm. Lấy Ngộ Xuân đã hạ Tương Dương,đổi Dũ làm Hồ Quảng hành tỉnh Bình chương trấn thủ nơi ấy, ban thư rằng: “Anh thủ Tương Dương, nên tuân theo pháp độ.Những người ở Sơn trại theo, binh dân tất cả ở chỗ cũ, tiểu giáo trở xuống tất lệnh đóng quân, vừa cày vừa chiến. Anh đang trấn thủ rất gần Khoách Khuếch, nếu như anh thêm yêu dân nghiêm quân, ắt sẽ có người hâm mộ cái nghĩa đến quy, như thoát Miệng hổ gặp mẹ hiền vậy. Tôi coi anh đã trưởng thành, anh nên tận lực!” Dũ lập tức an ủi quân doanh, uy danh tăng mạnh.

　Ngô nguyên niên kiến Ngự sử đài, triệu làm hữu Ngự sử đại phu, lĩnh đài sự. Hồng Võ nguyên niên kiêm Thái tử dụ đức. Đại quân chiêm Trung Nguyên, Dũ làm Chinh thú tướng quân, soái tướng, Hán binh thủ Nam Dương lấy các châu quận ở phía Bắc. Công hạ Đường châu, tiến công Nam Dương, bại nguyên binh ở Ngõa Điếm, trục bắc để thành hạ, bèn cong hạ, cầm bắt bọn Quốc công hai mươi sáu người. Các châu huyện Tùy, Diệp, Vũ Dương, Lỗ Sơn liên tiếp xin hàng. Công hạ các sơn trại Ngưu Tâm,Quang Thạch, Hồng Sơn, các đất Quân, Phòng, Kim, Thương đều định. Năm thứ ba, phong làm Chinh Lỗ Tả phó tướng quân cùng đại quân đến Định Tây. Khoách Khuếch đóng quân ở núi Hiện, Dũ trực tiếp công đánh nơi ấy, lập sách uy bức, Khoách Khuếch bại chạy. Phân binh từ Lâm Thao tiến đánh Hà châu, chiêu dụ các tù trường Thổ Phồn,Bọn Tuyên úy Hà Tỏa Nam Phổ đều nạp ấn xin hàng. Truy Dự vương đến Tây Hoàng hà, đến Hắc Tùng Lâm, phá trảm dại tướng của y. Hà châu là phía tây của Đóa Cam, các bộ Ô Tư Tàng tất quy phụ.Rời Cam Túc tây bắc hơn ngàn dặm mà về. Luận công thụ Khai quốc phụ vận thôi thành Tuyên lực võ thần, Đặc tiến Vinh lộc đại phu, Hữu trụ quốc, phong Vệ quốc công, Đồng tham quân quốc sự, mỗi tháng lộc 3000 thạch, được thế tập.

Năm thứ tư phạt Thục, mệnh Dũ đến Tương Dương luyện quân mã, vận lương cho quân sĩ. Năm sau,các man Thần, Lễ làm loạn, lấy Dũ làm Chinh nam Tướng quân, Giang hạ hầu Chu Đức Hưng, Giang âm hầu Ngô Lương làm phó. Thảo xong. Dũ soái Dương Cảnh, Hoàng Bân rời Lễ châu, đánh bốn mươi tám động, lại trảm kẻ làm phản ở Phòng châu. Năm thứ sáu, làm Hữu phó tướng quân cùng Từ Đạt tuần biên cương ở Tây Bắc. Năm thứ mười,vùng Thổ Phiên tiến cống bị kẻ cướp, Dũ làm Chinh Tây tướng quân cùng Phó tướng quân Mộc Anh ra đánh. Phân binh làm ba hướng, cùng đuổi đến Côn Luân sơn, bắt chém hơn vạn,thu hoạch ngựa dê trâu hơn mười vạn, lưu binh thủ các chỗ yếu hại mà về. Trên đường bị bệnh, đến Thọ Xuân thì mất, hưởng thọ bốn mươi mốt tuổi. Truy phong Ninh Hà vương, thụy Võ Thuận.

Trưởng tử Trấn thừa tước, cải phong Thân Quốc công, làm Chinh nam Phó tướng quân bình sơn tặc ở Vĩnh Tân Long Tuyền. Lại dời đến chỗ hiểm yếu nơi biên giới, có công. Vợ y vốn là cháu ngoại Lý Thiện Trường, Thiện Trường bại, cùng gian đảng bị giệt. Đệ Minh Cẩm y vệ Chỉ huy thiêm sự, chinh man, chết trong quân. Có Tứ Nguyên là hậu của Trấn.Thời Hoằng Trị, cháu của Nguyên là Bỉnh làm Nam Kinh Cẩm y vệ Thế chỉ huy sử.Năm Gia Tĩnh thứ mười một chiếu phong con Bỉnh là Kế Khôn tước Định viễn hầu. Truyền năm đời đến Văn Minh,cuối thời Sùng Trinh, bị giết.