Spotkania Cesarsko-Sułtańskie

Spis treści

* Historia: Dyplomacja i szpiegostwo
* Kronika
* Spotkanie
* Patrz również

Historia Bizancjum i Imperium Osmańskiego to historia konfliktów militarnych, gospodarczych, chwilowych sojuszy, współpracy, dyplomacji i szpiegostwa. Między mocarstwami  przez wieki trwał stan pewnego napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej.

Kiedy  istniał zakaz wstępu na terytorium rywala, obywatele mający interesy  w obu państwach  nabywali fałszywe paszporty, udawali pielgrzymów bądź płacili za przewóz trupom cyrkowym, na których obecność patrzono z pobłażaniem po obu stronach.

Wezyrowie i ministrowie obu państw często wymieniali się korespondencją  i prezentami nieoficjalnie  przez rozmaite kanały dyplomatyczne.

Większość sułtanów zajęta opium lub korzystaniem z rozkoszy  haremu nie była świadoma tych kontaktów albo przymykała  na nie oczy, ale np. sułtan Faith kazał zabić swojego wielkiego wezyra za kontakty z Bizancjum, a następnie w dzień jego pogrzebu ogłosił żałobę narodową ( uważano, że miał wyjątkowo niestabilny charakter).

Sułtan Abdulaziz, żyjący w XIX wieku, był pierwszym władcą Imperium, który wyjechał poza granice kraju w innym celu, niż podboje. Pojechał do Francji, by na zaproszenie cesarza Ludwika Napoleona wziąć udział w Wielkiej Wystawie Powszechnej.

Podobno w ogrodach sułtańskich  spotkać można było dziki, którym nadawano imiona aktualnych wrogów Imperium Osmańskiego, w tym cesarzy Bizancjum. Dzięki temu polowanie na te zwierzęta nabierało szerszego znaczenia.

Przysłowie osmańskie: *Dobry dyplomata nie wierzy nigdy w żadną plotkę polityczną, dopóki Wielki Wezyr jej nie zaprzeczy*.

Przysłowie bizantyjskie: *Poseł to zacny człowiek, wysłany poza granice kraju, żeby kłamać dla dobra państwa.*

Aby poznać  przeciwnika  i jego zamiary oba państwa tworzyły system szpiegowskich siatek.

W tureckich  poematach znajdują się instrukcje, co do wyglądu szpiega. Przede wszystkim mieli się nie rzucać w oczy, wcześniej winni być dokładnie sprawdzeni pod kątem nie tylko lojalności, ale także wytrzymałości na trudy podróży, głód i inne niedogodności.

Szpiedzy  przebierali się za kapłanów i muzyków, wyciągając potrzebne im informacje.

Bizancjum z kolei jako pierwsze wykorzystało kobiety do najbardziej niebezpiecznych zadań, kiedy to jako szpiedzy miały najpierw uwodzić mężczyzn, a potem ich zabijać.Bardzo znany był  bizantyjski szpieg  Spirydion Ioannidis, dyplomata i mason, który podawał się za kobietę, nosił damskie stroje i tak się idealnie kamuflował, iż wielu za jego życia uważało, że naprawdę jest niewiastą.

Czasami  ministrowie i wezyrowie (władców nie angażowano w tak przyziemne sprawy jak łapówki) usiłowali przekupić się nawzajem z różnym powodzeniem.

Kronika bizantyjska :"Psy, choć islam nimi pogardza, były  właściwym prezentem (…)a prócz „10 kubków wielkich i 10 soroków (pęk 40 skór) soboli” podarował władcy także „parę psów brytańskich” (zwanych przez Turków samsonami). Cenionym prezentem dla baszów siedzących w zamkach pogranicznych były sfory wyżłów i chartów przyuczonych do polowań".

Czasem prezentem ze strony osmańskiej byli czarni niewolnicy, co wywołało skandal dyplomatyczny, gdy trafiło na  Charalambosa, przez wielu uważanego za miłośnika mężczyzn. Uznał dar za złośliwą aluzję  i pospiesznie opuścił placówkę.

 W XX wieku stworzono  "dyplomację sportową", określaną w tym przypadku jako dyplomacja futbolowa. Przedstawiciele dwóch państw wykorzystali bowiem mecze piłkarskie w ramach eliminacji mistrzostw świata, aby spotkać się za kulisami.

W 1960 uczeni obu krajów otrzymali nagrodę Nobla "… w sprawie interweniowali osobiście Cesarz Angelos X oraz Sułtan Mehmet VI. Obaj monarchowie pojawili się również na ceremonii. Było to pierwsze osobiste spotkanie władców obu państw, począwszy od Kongresu w Sofii w roku 1746". Uściski rąk obu władców  fotografowały dziesiątki dziennikarzy. Zdjęcia obydwu władców paradnych mundurach z orderami ( bizantyjski Order św. Jerzego kontrastował z Orderem  Półksiężyca) obiegły świat.

Od tej pory atmosfera między państwami  nieco się ociepliła, powoli  odnowiono  oficjalne stosunki dyplomatyczne. Ostatnio  cesarzowa Evgenia  odwiedziła harem  Mehmeda VII. Żony władców spotykają się na słynnych misjach charytatywnych i pokazach mody.

Gdy nakręcono w 2007 film pt. "Nie niewolny", najgłośniejszą wspólną produkcję obu krajów, władcy spotkali się w Cannes na festiwalu filmowym, na który sułtan zabrał swój harem.

W czerń nocnego nieba wzbiły się tysiące najbardziej pomysłowych fajerwerków. Uwieńczeniem pokazu było rozbłyśnięcie na niebie ogromnych rozmiarów świetlnych liter A i M, jak Aleksander i  Mehmed. Miało to symbolizować trwałe przymierze miedzy nimi.

Wiersz okolicznościowy : "Bo razem przebyć zdołamy tę drogę, co wprost na Zachód mknie, By znaleźć nareszcie odległą zgodę, spoczynek krajów dwóch".

Czytaj także:

Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki 1960

Bizantyjsko-Osmańskie Produkcje filmowe

Wielka Wystawa Powszechna

Bibliografia:

*Prywatne życie sułtanów,* John Freely,

*Gracjan czy Machiavelli? Dylematy moralne i dyskusja o metodach walki politycznej.* Grzegorz Biały Wydawnictwo Wyznawcy Lovcrafta, 2019

*Poczet cesarzy bizantyjskich* Aleksander Krawczuk, Wydawnictwo Iskry