Język pallasyjski

**Język pallasyjski** (pal. *Pal Lan*) - język istniejący na planecie Olbus używany m.in. w takich państwach jak Pallas, Ursaria, Storkia, Kipier czy ZSA.

## Alfabet

Na alfabet pallasyjski składają się następujące litery:

A a, B b, C c, D d, E e, F f, G g, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, T t, U u, V v, W w, X x, Y y, Z z,

oraz dwuznaki:

Sh sh (odpowiednik polskiego *sz*), Ch ch (odpowiednik polskiego *cz*), Zh zh (odpowiednik polskiego *ż*), Rh rh (odpowiednik polskiego *rz*), Dh dh (odpowiednik polskiego *dz*),

a także trójznak Dzh dzh (odpowiednik polskiego *dż*).

## Podział

Język pallasyjski jest podzielony na odmiany, które z kolei są podzielone na dialekty, które jeszcze są podzielone na gwary.

## Zasięg i znaczenie

Język pallasyjski jest jezykiem mającym najwięcej rdzennych użytkowników na Olbusie. Uchodzi za tzw. język światowy z powodu odwiecznej naczelnej pozycji Pallasu.

## Ogólnie o języku

Każde słowo w języku pallasyjskim składa się jedynie z jednej sylaby (poza coraz rzadszymi wyjątkami regionalnymi/gwarowymi), więc akcent w języku pallasyjskim jest przede wszystkim zdaniowy. Współcześnie pada na drugą od końca sylabę (czyli zwykle na przedostatnie słowo).

## Historia

Przyjmuje się, że język pallasyjski powstał ok. roku 5000 pne. Wyewoluował on z języka prapallasyjskiego i nie przeżyły żadne zapisy w tym języku, więc znany on jest tylko z rekonstrukcji. Podejrzewa się, że jego alfabet mógłby wyglądać tak:

A a, B b, D d, E e, F f, H h, I i, L l, M m, N n, O o, P p, R r, S s, T t

W tym okresie rozpoczyna się historia języka pallasyjskiego oraz okresu zwanego dobą bezpiśmienną.

W 4000 pne powstał Pallas skupiony wokół miasta Pal Burg zawierający w sobie jeszcze 4 miasta i 1 wieś. W 3999 pne król znalazł ludzi, którzy posiadali wystarczające umiejętności, żeby stworzyć pismo. Nowy alfabet wyglądał tak:

A a, B b, D d, E e, F f, G g, H h, I i, K k, L l, M m, N n, O o, P p, R r, S s, T t, U u, X x

W użytku był również dwuznak Sh sh. Język oficjalnie nazwano pallasyjskim, a rok 3999 pne jest rokiem powstania języka nazywanego obecnie językiem staropallasyjskim. Wraz z rozrostem państwa odkryto, że poza Pal Burgiem mówi się podobnie do Pallasyjczyków. Całą mowę nazwano językiem pallasyjskim, a jej odmiany regionalne nazwano dialektami. Początkowo istniały trzy dialekty: centropalski (używany wokół miasta Pal Burg), mniejszopalski (używany wokół miasta Kar Row) i większopalski (używany wokół miasta Pon), a dialekt centropalski uchodził za standard językowy, czyli był uczony w szkołach, a jego znajomość umożliwiała porozumienie się na terenie całego Pallasu.

Wraz z poszerzaniem granic odkrywano nowe skupiska Pallasyjczyków i ich warianty mowy nazywano kolejnymi dialektami, a także niektórych z nich uczono dialektu centropalskiego.

W miastach zaczęły powstawać również slangi. Początkowo była to mowa specyficzna dla mieszkańców konkretnego miasta, po czym można było poznać, z jakiego miasta się pochodzi.

W końcu Pallas zajął wszystko, co mógł, a gdzie mieszkali Pallasyjczycy. Teraz pozostało jedynie zajmowanie niezamieszkanych terenów oraz wybijanie lub asymilowanie ludzi. W miarę rozszerzania się Pallasu średnio co drugie pokolenie mieszkańców terenów przygranicznych osiedlało się na nowo zajętych terenach, więc nowe dialekty przygraniczne były często połączeniem przynajmniej dwóch istniejących. W ten więc sposób powstawało wiele dialektów pallasyjskich. Czasami nowo zajęte ziemie zamieszkiwali ludzie z Pal Burga, więc niektóre dialekty powstawały poprzez połączenie się przynajmniej jednego dialektu z dialektem centropalskim. Zdarzało się też, że Pallasyjczycy żyli w miastach wspólnie z lokalną ludnością, więc nowe dialekty pallasyjskie powstawały poprzez łączenie się dotychczasowego dialektu napływowców z mową społeczności, która tu mieszkała wcześniej (i z czasem się zasymilowała, albo i nie). Slangi za to w zdecydowanej większości powstawały samodzielnie i tylko niektóre były wynikami łączenia się albo ewolucji innych.

W miarę powiększania swojego zasięgu język pallasyjski czasami przyjmował zapożyczenia z różnych języków. W ten sposób w języku pojawiła się litera Z z. W okolicach lat 1 pne-1 ne zaczęły się pojawiać rozbieżności między językiem pallasyjskim używanym w całym państwie a tym używanym w województwie palburskim, ale nie były one duże, a Centropalczyków uczono słów znanych w całym Pallasie, żeby oficjalna wersja o dialekcie centropalskim jako języku standardowym dalej była prawdą. Wtedy też doszło do pojawienia się litery J j i dwuznaku Zh zh.

W latach 40. II wieku było już więcej rozbieżności między mową standardową a dialektem centropalskim i ciężko było te różnice wyrównać. Oficjalnie jednak głoszono, że dialekt centropalski jest wciąż standardem językowym. W tym okresie w alfabecie pojawiła się litera Y y i trójznak Dzh dzh. Również nikt nie używał wołacza.

W 313 doszło do rozpadu Wielkiego Pallasu, a duża część dialektów regionalnych ewoluowała w dialekty czegoś innego i w sumie doprowadziło to do powstania nowych języków. Na terenie Pallasu pozostały m.in. takie dialekty jak centropalski, mniejszopalski, większopalski, świeński, amaleński, koszbijski i bafański, a także dialekty wyspiarskie, w tym także dialekt kipierski. Uległy one częściowym wpływom napływowców z dawnego Wielkiego Pallasu, a władcy zadecydowali o stworzeniu nowego standardu językowego mającego czerpać po równo z każdego dialektu. Rozpoczął się wtedy moment przejściowy między dobą staropallasyjską a średniopallasyjską. Nowy standard nazwany został językiem średniopallasyjskim. Akcent przestał być swobodny i ruchomy i znajdował się teraz trwale na pierwszym słowie w zdaniu (ta zmiana nie weszła w jednej z gwar dialektu koszbijskiego). Dodano także literę Q q oraz usunięto trzy przypadki i pozostawiono cztery. Ułatwiono odmianę rzeczowników i zlikwidowano 10 końcówek. Pozostawiono jedynie końcówkę mianownika liczby mnogiej -s jako wyznacznik liczby mnogiej i pozostawiono trzy końcówki przypadków, które w liczbie mnogiej pojawiały się po końcówce -s. Identycznie zrobiono z przymiotnikami. Ułatwiono także odmianę czasownika i zlikwidowano różne końcówki na każdą osobę i wprowadzono końcówkę -s dla liczby mnogiej i zmienione formy w czasach przeszłym i przyszłym. Powstała także gwara łeczyńska w ramach dialektu mniejszopalskiego. Była ona w sumie połączeniem dialektu mniejszopalskiego i języka łeczyńskiego.

W Ursarii dalej obowiązywał dawny standard, czyli w kontekście tego państwa dalej jest mowa o języku staropallasyjskim. W 337 na identycznych zasadach powstaje nowy standard językowy w Ursarii. W tym okresie pojawia się więc język średniopallasyjski również w Ursarii i też powstaje on na bazie wszystkich dialektów na terenie państwa. W alfabecie ursaryjskim pojawiły się tzw. długie samogłoski, które w zapisie odróżniało się kreską nazywaną akcentem ostrym, a także doszło do pojawienia się czasu zaprzeszłego. Dochodzi do stworzenia standardowej i ursaryjskiej odmiany języka pallasyjskiego. Z czasem na terenie państw pallasyjskojęzycznych wyodrębniały się nowe dialekty, a poza nimi niektóre dialekty pallasyjskie będące pozostałością po czasach Wielkiego Pallasu wymierały, a język pallasyjski dalej jednak pozostawał językiem urzędowym na terenie państw Kalcedonii. Dodatkowo w 337 język pallasyjski się rozpowszechnił bardziej, bo Pallas zaczął kolonizację Amii. Rok 337 to koniec okresu przejściowego między dobą staropallasyjską a średniopallasyjską i początek doby średniopallasyjskiej.

Wtedy też w obu państwach zmieniła się definicja slangu. W Pallasie slang stał się po prostu potoczną mową mieszczan, a w Ursarii stał się potoczną mową młodzieży charakterystyczną w dalszym ciągu dla każdego miasta.

Usuwanie pallasyjskiego jako języka urzędowego zaczynało się w VIII wieku. Zaczęły to robić Hunria i Kokania, a później w XI wieku zrobiły to Naseton, Pomas i Gerania.

W późniejszym czasie do alfabetu dołączyła litera C c, a później dwuznaki Ch ch i Rh rh. W dialekcie kipierskim dwuznaki Sh sh, Ch ch, Zh zh, Dh dh i Rh rh zostały zastąpione pojedynczymi literami. Były to pierwsze litery dwuznaków z dodanym znakiem zwanym haczykiem.

W 1453 w Pallasie zadecydowano o stworzeniu nowego standardu językowego, bo ówczesny został uznany za przestarzały. Mówi się o rozpoczęciu okresu przejściowego między dobą średniopallasyjską a dobą wczesną nowopallasyjską, ponieważ nowa forma języka pallasyjskiego przyjęła nazwę język wczesny nowopallasyjski. Był on oparty na dialektach centropalskim i forstyjskim. Przeniesiono akcent z pierwszego na drugie słowo w zdaniu (zmiana nie przyjęła się w dialekcie koszbijskim i w niektórych gwarach dialektu mniejszopalskiego), zniesiono odmianę czasownika przez liczby, wprowadzono końcówkę czasu przeszłego -d i czasu przyszłego -f i tę zmianę przyjęła większość czasowników, ale niektóre dalej pozostały przy odmiennych formach. Zlikwidowano dwa przypadki i wprowadzono przyimki, a także zniesiono tryb łączący. Dotychczasowa gwara łeczyńska stała się już dialektem łeczyńskim, bo wykazywała więcej form odrębnych od ówczesnego dialektu mniejszopalskiego, a także była często używana i wykazywała podział na gwary lokalne.

W 1455 wprowadzono również reformę w Ursarii. Nowy standard językowy oparto na dialektach muraryjskim i tynkijskim. Wtedy zniknęła samogłoska Ú ú. W 1492 wprowadzono także reformę w Storkii i stworzono storkijską odmianę języka pallasyjskiego poprzez połączenie ze sobą standardowej i ursaryjskiej. W Storkii coraz rzadziej używano czasu przyszłego i zastępowano go teraźniejszym. W 1494 doszło także do wyodrębnienia się amijskiej odmiany języka pallasyjskiego używanej w ZSA. Powstała ona dlatego, że ludzie przybywający do nowego państwa uczyli się języka ze słuchu i naturalnie on się różnił od wariantów znanych w Kalcedonii. Wtedy to również język pallasyjski był coraz mniej znany, ale dalej pozostawał na liście języków urzędowych wielu państw. Wtedy zakończył się okres przejściowy między dobą średniopallasyjską a wczesną nowopallasyjską i zaczęła się po prostu doba wczesna nowopallasyjska.

W 1517 w Pallasie utworzono znowu nowy standard językowy na bazie dialektów mniejszopalskiego i większopalskiego. Zlikwidowano nieregularne formy czasowników oraz końcówkę czasu przyszłego -f zastąpiono końcówką -l. Dodatkowo zlikwidowano przypadki, a pozostawiono przyimki, oraz przeniesiono akcent z drugiego od początku na pierwsze od końca słowo, a dialekt łeczyński stał się łeczyńską odmianą języka pallasyjskiego. W 1526 wprowadzono nowe warianty standardowe w Ursarii i ZSA, a w 1527 w Storkii. Wtedy zaczyna się doba nowopallasyjska.

W 1650 doszło do ostatniej tak radykalnej zmiany w mowie pallasyjskiej. Nowy standard językowy oparto głównie na dialekcie centropalskim oraz na swego rodzaju nowościach językowych. Akcent przeniesiono z pierwszego od końca na drugie od końca słowo i z czasem pojawiało się kilka wyjątków. W 1700 to samo stało się w Ursarii i wtedy przestały istnieć tam długie samogłoski. Równocześnie ta zmiana nastała w ZSA, a w 1750 w Storkii.