Wybrane kolonie Ameryki Północnej w XVII wieku

> *Anglia zawsze byłą państwem protestanckim. Protestantyzm wypłynął z religii żydowskiej*
>
>
> Różnica cywilizacyjna: obrazowo
>
>
>
>
> Ameryka Północna w XV wieku zaludnienie ok 40 milionów – kolonizują protestanci po 400 latach rdzennych mieszkańców szuka się w rezerwatach.
>
>

> Ameryka Południowa -w XV wieku 40 milionów -kolonizują okrutni katolicy- po 400 latach mamy 26 państw z własną kulturą,sztuką itd. *- dr Jerzy Jaśkowski u gajowego Maruchy*
>
>

*Nowa Hiszpania od 1606 do akcji z filmu* Misja *gdzie indziej. Wiedza na razie wprost z angielskiej wiki.*

## Purytańska Nowa Anglia

Od 1619 (przybycie Mayflower, Święto Dziękczynienia itp.) tak do Chwalebnej Rewolucji roku 1689 (dwa lata później koniec kolonii Plymouth), choć można przesuwać tę datę i wcześniej.

10 college'ów wobec 2 angielskich. 60% populacji umiało czytać wobec 30% Starego Kontynentu.

Kodyfikacja niewolnictwa w 1641 w Massachusetts i w Body of Liberties dopuszcza w trzech przypadkach niewolę "obcych", niepodwładnych. Wcześniej Indented servitude i głównie europa.

### A co z Indianami?

Konfederacja plemion Wôpanâak (z języków Lenape ludzie Wschodu) zamieszkuje południowe Massachussets (z Plymouth) i są sąsiadami od zatoki z Narragansettami. Obejmuje m.in. plemię Pokanoket, co spotkało Johna Smitha i część z nich, Sowamowie, miało siedzibę tam, gdzie dziś Warren, Rhode Island (nad zatoką). Półosiedleni, matrylinearni i matryfokalni. W 1663 mieli przetłumaczoną Biblię od Johna Eliota (pierwsza Biblia drukowana w Stanach).

Zdziesiątkowani epidemią leptospirozy 1615-1619 (całe plemię Patuxet m.in., ogólnie do 90% populacji) z handlu z Francuzami. Tisquantum, jeden z ocalałych z plemienia Patuxet (dlatego, bo go złapali w niewolę w 1614 i sprzedali Hiszpanom), potem służył jako pośrednik między purytanami z Plymouth a (Wielkim Sachemem) Massasoit Ousa Mequin.

Epidemie potem służyły jako powód konwersji na chrześcijaństwo. Chcieli ich nauczać monogamiczności, rolnictwa i rządów prawa. Eliot, gdy zakładał 14 "miast modlitwy", bardziej kierował się marchewką niż kijem. Wiele kobiet indiańskich same przyjmowały nową wiarę. Niekiedy nowe style życie się mieszały, patrz Martha's Vineyard.

Ousamequin zmarł w 1661. Po nim sachemem został starszy syn Wamsutta (świeckie: Aleksander z plemienia Pokanoketów). Zgodził się na zachowanie pokoju z kolonistami. Z niewiadomych przyczyn koloniści zakazali handlu z Wôpanâak (dlaczego? może chronologię coś pokręciłem?). Wamsutta nawet sprzedał im (Rogerowi Williamsowi, nie kolonii Plymouth) kawałki ziemi (wskutek wywołanej Bobrzymi Wojnami z Irokezami wojny upadł handel futrem, w następnym roku **Compagnie de la Nouvelle-France** zajmująca się handlem została rozwiązana przez Ludwika XIV [do tego źródło Richter, Daniel (October 1983). "War and Culture: The Iroquois Experience"". *The William and Mary Quarterly*. ]), jednak pogłoski głosiły, że za plecami umawiał z Narragansettami atak. Na bagnetach zaprowadzili go do Plymouth pod sąd, gdzie po trzech dniach zmarł. Po nim sachemat przejął Metacomet (świeckie Filip), który owszem, deal podpisał, ale stopniowo też układy z innymi plemieniami zawierał. (szczegóły odnośnie łamania umów przez kolonistów) Niepewny pokój zakończył się zleconym przez niego zabójstwem w marcu 1675 Johna Sassamona, konwerta na chrześcijaństwo, "niezależnego" pośrednika i absolwenta Harvardu co doniósł o tym, że Metacomet planuje wojnę z kolonistami (wiosną 1676, czyli za rok). Metacomet musiał się z tego (z zamiaru wojny) tłumaczyć przed sądem.

Na dzisiejszym Rhode Island plemię Narragansett (dosł. lud cypla, chodzi tu o Point Judith Pond). W 1620 najpotężniejsze plemię nietknięte epidemią leptospirozy 1615-1619. Wielki Sachem Wôpanâak Massasoit (dosł. wielki Sachem) ułożył się z kolonistami, że będzie bronił przed Narragansett (pomogli, gdy w 1632 Narragansettowie zaatakowali siedzibę Sowamów). Pierwsze osiedlenia to plantacje Providence Rogera Williamsa zakupione od sachemów Canonicus i Miantonomi w 1635.

Podczas Wojny z Pekotami sprzymierzeńcy kolonistów. Podzielili się łupem i jeńcami z Mohikanami. W 1643-44 podjęli z nimi wojnę. Najpierw mocno oberwali. Za drugim razem to już koloniści uratowali Mohikanów i zawarli z sachemem Canonicusem traktat pokojowy. Starczył długo. Nawet na początku Wojny króla Filipa byli neutralni (jak Afganistan na przełomie wieków)

### Wojna z Pekotami (1636-1638)

Pekoci (z mohikańskiego Niszczyciele bądź płytkość wody) rozdzielili się z Mohikaninami przed przybyciem kolonistów. Wskutek pustki po epidemii w latach 30. zajęli sporo ziemii w dolinie rzeki Connecticut. Sprzymierzeńcy: Nianci Zachodni

Powody: najbezpośredni: zabicie Johna Oldhama przez Narragansettów, aby nie handlował z Pekotami. Pośrednie: handel futrem z Niderlandami, zabicie sachema Pekotów Tatobema przez Niderlandczyków, zabicie odwetowe Johna Stone'a w 1634 przez Niantów, najazd Pekotów na plemię co handlowało w Hartford, przejęcie przez kolonię Massachusets większości w produkcji wampum (pasa z koralików), Huragan z 1635.

## Niepurytańska Nowa Anglia

Kolonia Virginia z Johnem Smithem, Jamestown itd.

## Kolonia Maryland

Stworzona jako miejsce dla katolików też. Była bitka między frakcjami. Katolicy stracili władzę z Chwalebną Rewolucją.

Pierwsi niewolnicy 1642. W 1662 Kolonia Virginia mówi: dzieci niewolników rodzą się niewolnikami. Bo na tabakę i ryż wzrósł popyt. Rok wcześniej Maryland zakazuje mieszania ras. W 64 już niewola na życie.