Kath Jones

## Kathleen Pearl Jones

**Gwraig weddw Dyff Jones. Mam Mark a Stacey. Nain Ricky Jones. Chwaer Beti Thompson.**

Cyrhaeddodd Kath yng Nghwmderi yn 1993 pan symudodd o Lanarthur i fyw yn 39 Maes y Deri. Nid oedd yn boblogaidd iawn yn y pentref ar y dechrau oherwydd ei natur di-flewyn-ar-dafod. Priododd yn ifanc oherwydd ei bod yn disgwyl Mark a phoen fu Mark iddi byth wedyn, ac er bod ei merch Stacey'n ferch y gallai Kath ymfalchïo ynddi, nid oedd Kath yn ei deall o gwbl.

### **Anghydfod teuluol**

Perthynas anodd oedd rhwng Kath a Stacey. Roedd Stacey yn wahanol iawn i weddill y teulu, yn gweithio yn galed a disgleirio yn yr ysgol. Dangosodd ei athro Hywel Llywelyn ddiordeb mawr yn magu ei thalent naturiol, ond ychydig iawn o werth oedd Kath a Mark yn weld yn ei ymdrechion - gan amlaf yn gwneud bywyd yn anodd iawn i Stacey.

Pan cafodd Dyff ei ryddhau o'r carchar teimlai dros ei ferch a ceisiodd ei orau i'w helpu gyda'i addysg er nad oedd ei dduliau yn gyfreithlon o hyd: bu dorri mewn i Cysgod y Glyn a dwyn cyfrifiadur Hywel ar un achlysur!

Yn gweld y ffordd oedd agwedd Kath a Mark yn effeithio ar ei ferch bu fygwth symyd allan o'r cartref teuluol gyda Stacey. Cymerodd waith yn Pwll Bach er mwyn gallu fforddio prynu carafan i'r ddau ohonynt.

Carchar bu hanes Mark hefyd wedi iddo dori mewn i dŷ Clem Watkins. Ymosododd Clem yn ffyrnig arno a bu yn agos iawn at farw, ond wedi gwella cafodd ei ddefrydu am ladrata.

Wedi iddo ddod allan o'r carchar roedd hi'n ymddangos fel petai wedi troi dalen newydd wedi iddo gael ei ryddhau, ond dalen go front oedd hon, gan iddo ddechrau curo'i fam a'i chwaer. Penderfynodd Kath adael Cwmderi am sbel ac aeth Stacey i fyw at Doreen Bevan.

### **Iawndal gan y Salon**

Wedi iddi ddychwelyd i Gwmderi bu Kath mewn helynt unwaith eto mewn dim o amser. Wrth gael ei gwallt wedi ei liwio yn salon Deri Dorri yn groes i gyngor Tony Morgan aeth pethau o chwith gyda Kath yn dod allan ohoni gyda gwallt amheus iawn.

Penderfynodd Mark gymryd mantais o'r sefyllfa i ddial ar Tony am gael perthynas â Sharon Burgess drwy fynnu fod Olwen Parry, perchennog y salon yn talu iawndal ac yn gadael i Tony fynd.

Wedi i Olwen wrthod telerau Mark parhaodd i ddenfyddio sefyllfa ei fam i roi pwysau ar y salon, gan gynnwys argraffu lluniau o wallt Kath a’u rhoi dros ffenestri Deri Dorri.

Yn y pendraw, wrth weld Mark yn mynd â phethau yn mynd yn rhy bell cytunodd Kath gyda Olwen i dderbyn iawndal o £600 a chael torri ei gwallt am ddim i wella'r difrod os byddai'n cytuno i ollwng ei chyhuddiadau. Cafodd Tony gadw ei swydd er mawr ddig i Mark.

### **Cyffuriau Mark**

Y dasg anoddaf y bu rhaid i Kath ei hwynebu erioed oedd bradychu ei mab i'r heddlu. Bu Mark yn gwerthu cyffuriau a chychwynodd werthu i blant ysgol. Pan daeth fachgen o'r enw Darren gael ei daro'n wael mewn dawns yn yr ysgol ar ôl cymryd heroin a'i yrru i'r ysbyty daeth Mark dan amheuaeth. Daeth Glyn James a'r heddlu draw i Maes y Deri sawl gwaith ond ni ddaethant o hyd i unrhyw dystiolaeth i brofi mai Mark oedd yn gyfrifol am y cyffuriau.

Dangosodd Mark i'w fam ble'r oedd yn cuddio'r cyffuriau a rhannodd ei gynllwyniau i brynu fan hufen iâ er mwyn gwerthu'r cyffuriau. Am unwaith roedd cydwybod cymdeithasol Kath yn drech arni a rhoddodd hi'r tystiolaeth i'r heddlu yr oeddent angen i arestio Mark a'i yrru i'r carchar.

### **Dwyn gan Stacey**

Yn dilyn marwolaeth tad Hywel, Dan Llywelyn yn 1995 bu iddo ef a'i wraig Stacey etifeddu swm sylweddol o arian ac roedd Kath yn benederfynnol o gael ei siar. Llwyddodd i gael tair mil gan y cwpl priod a oedd yn teimlo drosti gan fod Mark yn y carchar ond nid oedd yn ddigon i Kath.Cychwynodd weithio fel glanhawraig i'w merch ac manteisiodd ar y cyfle i chwilio drwy eu papurau ariannol. Daeth ar draws gerdyn banc a'r rhif pin a chychwynodd gymryd arian allan o'r twll yn y wal bob wythnos.

Aeth gam yn bellach pan chwalodd y fflat a'i wneud iddo edrych fel bod rhywun wedi torri i mewn a dwyn y cerdyn banc ac manion eraill o'r fflat. Talodd am noson mewn gwesty moethus gyda'r arian. Alibi Kath oedd ei bod wedi mynd i ymweld Dyff yn y carchar ond cychwynodd Hywel ei amau wedi i Denzil ac Eileen ddatgelu eu bod wedi ei gweld yn yr ardal ar ddiwrnod y lladrad.

Ceisiodd Hywel a Stacey ddal Kath allan drwy adael y cerdyn banc newydd yn y fflat pan oedd Kath yno yn glanhau a'i dilyn i'r banc er mwyn ei dal yn dwyn. Wedi ei gwynebu doedd dim edifar ar Kath, a gyda Hywel yn gyndyn o alw'r heddlu er mwyn osgoi sgandal cafodd Kath ei roi i ffwrdd hefo'i dwyn. Gydag ychydig filoedd o'u cyfrif banc yn ei phoced, trodd ei chefn ar Gwmderi am gyfnod.

### **Swydd newydd**

Dychwelodd yn Hydref 1995 gyda'r awydd i chwilio am ragor o arian. Yn anffodus i Kath nid oedd yr awdurdodau'n barod iawn i roi dôl iddi a bu'n rhaid iddi ymgeisio am swydd gyda'r Swyddfa Bost.

Roedd trigolion Cwmderi i gyd yn ddigon anfodlon gyda hyn - ac fe fuodd Denzil yn ddigon agored i gyhuddo Kath o ddwyn arian allan o lythyrau. Cyhuddwyd ef o enllib gan Kath a bygythodd fynd ag ef at y gyfraith nes i Eileen roi arian iddi a chyhoeddi ymddihaeriad yn y papur newydd.

Llwyddodd Kath i fanteisio ar ei swydd i gael clywed y clecs i gyd a bu'n barod i agor ambell i lythyr. Manteisodd hefyd ar y cyfle i fwydo'r wasg â gwybodaeth am Gina Walters ar ôl iddi gipio Lisa Jordan. Bu'r newyddiadurwr Tony Baldwin yn ymwelydd cyson draw yn dŷ Kath a bu hi'n ffynnon o wybodaeth iddo drwy agor a copïo llythyrau Gina at ei chwaer o'r carchar.

### **Lowri Jenkins**

Ar ei rownd fel postman daeth Kath yn gyfarwydd gyda merch ysgol o'r enw Lowri Jenkins. Merch fferm swil oedd Lowri a oedd yn byw gyda'i thad Delme ar fferm Glan yr Afon. Prin oedd diwrnod yn mynd heibio heb fod Lowri yn disgwyl ar ben y ffordd am y post, yn llawn esgusodion am bam nad oedd hi yn yr ysgol.

Cychwynnodd Kath boeni am y ferch a thrwy holi'r pentrefwyr daeth i ddeall fod mam Lowri wedi cael perthynas gydag Albanwr a gadael y teulu. Dipyn wrth ddipyn ceisiodd Kath holi Lowri am ei sefyllfa a chynnig clust i wrando ond amharod iawn oedd Lowri i ymddiried yn unrhyw un.

Rhannodd Kath ei gofidion â Hywel ond cyhuddodd ef hi o fusnesu. Yn ddiweddarach wedi gweld cleisiau ar wyneb Lowri daeth amheuon Kath yn ormod a gofynnodd i Glyn James (heddwas lleol yr ardal ) edrych i mewn i'r sefyllfa. Wedi i Glyn fynd i'r fferm darganfuwyd fod Delme wedi lladd ei wraig pan geisiodd hi ei adael.

Arestiwyd Delme ac aeth Lowri i fyw at ei modryb. Cyn iddi adael gwnaeth Kath yn glir fod ei drws wastad ar agor iddi yn Maes y Deri.

### **Dwyn arian Mark**

Pan ddychwelodd Sharon Burgess i'r cwm ar ôl cyfnod i ffwrdd gyda llwyth o arian cychwynnodd Kath fod yn amheus. Clywodd gan Mark fod Sharon wedi bod yn ymweld ag ef yn y carchar a daeth Kath i ddeall bod Mark wedi cuddio dwy fil o bunnoedd yn ei fan o pan oedd yn gwerthu cyffuriau.

Cytunodd Kath i ddweud dim wrth ei mab os byddai Sharon yn rhoi gweddill yr arian iddi hi. Heb ddewis cytunodd Sharon i'r telerau. Cyfaddefodd nad oedd ganddi gynllwyn i wario'r arian y tu hwnt i wneud Tony ac Olwen yn genfigennus. Meddalodd agwedd Kath tuag ati ac wedi noson feddwol lle cafodd y ddwy lawer o sbort gyda'i gilydd penderfynodd adael i Sharon symud i fyw ati.

Dipyn wrth dipyn daeth y ddwy yn eithaf ffrindiau ond pan gyhoeddodd Mark ei fod am gael ei ryddhau o'r carchar bu'n rhaid iddynt gynllwynio sut i gadw'r ffaith eu bod wedi dwyn yr arian yn gyfrinach. Aeth y ddwy a fan Mark i gyrion y pentref a'i losgi, gan ddweud wrth yr heddlu ei fod wedi ei ddwyn.

Unwaith yr oedd allan o'r carchar derbyniodd Mark stori ei fam a'i gariad i gychwyn cyn iddo glywed straeon gan y pentrefwyr am y ddwy yn gwario pres mawr tros y misoedd blaenorol. Bygythiodd Mark Sharon ond dwedai Kath ei bod yn fwy na bodlon galw'r heddlu a gyrru ei mab yn ôl i'r carchar. Er ei fod yn gandryll bu'n rhaid i Mark dderbyn y sefyllfa.

### **Perthynas Sharon a Dyff**

Gyda'i pherthynas a Mark yn un cythryblustrodd Sharon ei golygon at rywun arall o fewn dim. Roedd Dyff wedi dod allan o’r carchar a chychwynnodd Sharon fflyrtio gydag ef yn syth er mwyn sicrhau bod rhywun ar ei hochor yn ei dadleuon a Mark.

Closiodd Sharon a Dyff a chychwynodd ddau gael affêr tu ol i genfau Mark a Kath.

Daeth Kath yn amheus o berthynas Sharon gyda'i gwr wedi darganfod gwallt melyn yn ei gwely ond er iddi gyhuddo'r ddau a cheisio taflu Sharon allan o'r tŷ llwyddodd y cwpwl i daflu llwch i lygaid Kath am y tro. Wedi’i bethau dawelu cynigiodd Sharon i Dyff y dylen nhw adael Kath a Mark a chychwyn bywyd newydd gyda'i gilydd.

Daeth y berthynas i ben pan bu farw Sharon mewn ffrwydiad car.

Yn dilyn y ffrwydrad diflannodd Mark am rai dyddiau, ofn bod rhywun ar ei ôl cyn iddo orfod mynd i'r ysbyty ar gyfer ei anafiadau. Nid oedd ei deulu yn ymwybodol o'i ffawd nes i gorff Sharon gael ei adnabod gan yr heddlu rai dyddiau wedi'r ffrwydrad.

Pan glywodd Dyff y newyddion am farwolaeth Sharon fu'n rhaid i Dyff guddio dyfnder ei alar rhag ei wraig. Cyfaddefodd y cwbl wrth ei ferch, Stacey ac anogodd hi ef i gadw’r gyfrinach a pheidio rhannu'r gwir gyda Kath.

Roedd Ron Steadman yn gandryll fod Sharon wedi ei lladd ar gamgymeriad oherwydd y sylw byddai'r llofruddiad yn denu at ei fusnes. Gyrrodd Steve i chwilio am Mark a gwneud yn siŵr na fyddai'n agor ei geg i'r heddlu. Roedd D.I Vodden yn benderfynol o gael y gwir allan o Mark ond nid oedd yntau am rannu dim. Yn y pendraw penderfynodd Mark rannu'r gwir gyda'r heddlu, yn groes i gyngor Dyff.

Arestiwyd Steadman a Steve ar sail tystiolaeth Mark.

### **Bygythiadau Steadman**

Er ei fod y tu ôl i fariau'r carchar roedd bygythiadau Steadman yn llwyddo i gael effaith ar y Jonesys. Er mwyn rhoi pwysau arno i beidio tystio cychwynnodd rhai o'r dynion oedd yn gweithio i Steadman ddilyn Mark a'i fygwth. Gymaint fu'r peryg i fywyd Mark fu'n rhaid iddo adael Cwmderi am gyfnod i aros a'i fodryb Beti Thompson yn yr Amwythig.

Wedi Mark adael trodd dynion Steadman eu golygon at weddill y teulu. Cafodd Kath ei herywgipio tra ar ei rownd bost a'i thaflu i gefn fan er mwyn codi ofn arni a derbyniodd Stacey fygythiadau ar ei char y tu allan i'r coleg yn Nghaerdydd,

Er mwyn dod a'r sefyllfa i ben penderfynodd Dyff fynd i ymweld â Steadman yn y carchar. Llwydodd Dyff i recordio bygythiadau Ron yn erbyn ei deulu a daeth i gytundeb gyda Ron y bydd y bygythiadau yn dod i ben neu byddai Dyff yn rhannu'r recordiad gyda'r heddlu a sicrhau cyfnod hirach yn y carchar i Steadman.

### **Cyfeillgarwch Dyff a Jean**

Cafodd Dyff waith yn Y Deri Arms a daeth yn agos iawn at Jean McGurk er mawr ofid i Kath.

Cychwynodd Dyff ymuno a Jean ar ei thripiau i ocsiynau a bu’n bidio ar ei rhan mewn cuddwisg fwy nag unwaith. Blagurodd cyfeillgarwch agos rhwng y ddau ac roedd Kath yn llawn cenfigen. Penderfynodd y dylai hithau a Dyff fanteisio ar y cyfle a dod yn werthwyr hen bethau ar ben eu hunain ond heb wybodaeth arbenigol Jean llwyddodd Kath i golli swm sylweddol o arian.

Bu Jean yn gefn i Dyff pan fuodd Mark yn gwenwyno’r trigolion ac yntau yn glust i Jean pan fu hithau’n poeni am ei pherthynas newydd ac Eddie Lewis. Rhai dyddiau cyn y Nadolig bu bron i’r ddau gusanu ond llwyddodd y ddau roi ei theimladau i’r neilltu am y tro...

### **Tro ar ei byd**

Chwalwyd byd Kath yn 1997 pan ddaeth i wybod fod Dyff yn cael affêr gyda Jean McGurk - cafodd bwl gwael o iselder ond llwyddodd nid yn unig i oresgyn yr iselder ond hefyd i ennill Dyff yn ôl. Daeth tro mawr ar fyd Kath a'i theulu yn mis Gorffennaf 1999 pan enillodd Dyff arian mawr ar y loteri. Prynodd Dyff y Deri Arms a chafodd Kath drwydded i redeg y lle. Trodd Kath yn ddynes fusnes lled-barchus ond lladdwyd ei gŵr Dyff a newidiodd hynny gryn dipyn ar ei byd.

Gadawodd i fynd i Sbaen ar ôl cael ei bygwth gan bobl o gylch cyffuriau Dave Marshall, (gŵr Stacey ei merch) a gadael les y Deri i Diane Ashurst.

### **Dychwelyd i Gwmderi**

#### **Ail-gysylltu yn Iwerddon**

Gyda'r bwriad o ail-gysylltu a'i gwr Dave Marshall bu i Stacey a'i mam drefnu i fynd ar drip i Iwerddon. Yn ddiarwybod iddynt fodd bynnag roeddynt yn cael eu dilyn.

Er bod Kath yn grediniol y byddai'n ymuno a Stacey i gwrdd â Marshall nid dyna oedd bwriad ei merch. Ceisiai Stacey golli ei mam sawl gwaith ond yn ofer. Dim nes iddynt gyrraedd yn ôl i'r gwesty llwyddai Stacey i sleifio allan tra bod ei mam yn y bath. Wrth i Stacey fynd am gartref Marshall mewn tacsi doedd dim clem ganddi fod rhywun yn ei dilyn. Yn ffodus collodd ei olwg ar y car wrth iddo gael yn sownd tu ôl i dractor.

Wrth i Marshall a Stacey ail-gysylltu rhannodd wrth sut oedd wedi bod yn byw dan nifer o enwau gwahanol ers ffoi i Iwerddon,  John Thompson y diweddaraf ohonynt. Rhannai Stacey am ei bwriad i aros yn Iwerddon yn barhaol gydag ef.

Diolch i borthor y gwesty cafodd Kath afael ar y cyfeiriad gafodd Stacey ei chymryd. Y tro yma roedd y dyn yn fwy llwyddiannus yn ei dilyn a daeth i ddarganfod cuddfan Marshall.

Wrth i Kath wynebu'r cwpwl cychwynnodd y dyn saethu arnynt. Llwyddodd i Marshall saethu yn ôl a'i ladd ond rhaid oedd gyrru Stacey a Kath ymaith ar unwaith ac i'r cwpl wahanu unwaith eto.

### **Cuddio llythyrau**

Wedi iddi ei achub rhag ddêt oedd yn mynd yn wael cychwynnodd Mark Jones ddatblygu atyniad tuag at Cassie Morris. Wedi ffrae gyda'i fam **Kath Jones**, ble datgelwyd ei bod wedi bod yn cuddio llythyron gan Debbie rhagddo penderfynodd symud allan o Faes y Deri ac at Cassie bu iddo droi.

Er bod y sefyllfa yn un anghyfleus cynigiodd hithau lety iddo yn Rhif 9 gyda hi a Lisa Morgan. Yn anffodus daeth ei deimladau tag ati yn amlwg, teimladau nad oedd yn ddwyochrog. Cyhuddai Kath Cassie o hudo'i mab ond er waethaf ei ymdrechion i wella'r berthynas rhwng y ddau parhau gwnaeth y ffraeo.

Wedi sgwrs onest rhwng y ddau daeth Mark i ddeall nad oedd gan Cassie diddordeb ynddo a dychwelodd i'w gartref.

### **Cariad newydd**

Daeth dyn newydd i mewn i fywyd **Kath Jones** pan ymunodd a Brynmor Richards â'r dosbarthiadau Sbaeneg Y Deri Arms er ei fod eisoes yn rhugl yn yr iaith. Gadawodd ei frolio am ei fywyd carwriaethol gryn argraff ar Kath.

Yn ddiweddarach pan ymunodd Kath ap datio ar ei ffôn roedd Brynmor yn llawn cyngor digymell am sut i wella ei phroffil. Gyda help Mark Jones, llwyddodd i gael gafael ar ei ffon a newid ei phroffil heb ei chaniatâd er mwyn sicrhau y byddai mwy o ddynion yn cysylltu â hi.

Cafodd ambell i ddet llwyddiannus a modd i fyw yn trafod y cyfan gyda Cassie Morris, ond pan gafodd ei gwahodd i gartref dyn diarth oedd hefo enw drwg am ei ymddygiad tuag at fenywod daeth i'r amlwg fod Kath yn golygu mwy i Brynmor nag oedd hi wedi sylwi.

Er waethaf y gwahaniaeth oedran cytunodd Kath i fynd ar ddet a chafodd y ddau lawer o sbort yng nghwmni'i gilydd. Closiodd y ddau yn sydyn er doedd Mark ddim yn hapus pan ddaeth i wybod am natur y cyfeillgarwch rhwng y ddau.