Derfydd Aur

Ffilm Gymraeg yw **Derfydd Aur** a ryddhawyd yn 1989. Cyfarwyddwyd y ffilm gan Paul Turner.

Roedd y ffilm yn cyd-gynhyrchiad gyda Gorfforaeth Ddarlledu Awstralia ble rhyddhawyd y ffilm yn Saesneg o dan yr enw 'Becca'.

Mae''r stori yn dechrau yng nghyfnod Beca ar ddechrau''r 19eg ganrif ac yn ymwneud a hanes dau frawd. Mae un yn ffermio a''r llall yn weinidog. Caiff y ffermwr (Dafydd Hywel) ei anfon i Awstralia am 14 o flynyddoedd am chwalu tollborth. Yna, mae ei wraig (Beth Robert) a''i frawd (Dafydd Emyr) yn mynd yno i chwilio amdano.

## **Plot**

*Victoria, 1897.*

Mae Becky ifanc yn gofyn i'r hen Becca adrodd stori ei bywyd iddi. Mae Becca yn dechrau cofio ...

*Cymru yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg.*

Mae Becca yn briod â ffermwr, Dai, ond pan fydd ei fam yn marw, mae’r perchenog y tir yn penderfynu terfynu’r les oherwydd ei gysylltiad â Merched Becca - chwyldroadwyr sy’n gwisgo dillad menywod ac yn dychryn eu llywodraethwyr yn Lloegr. Mae hyn hefyd yn gwneud bywyd yn anodd i Gwilym, brawd Dai, pregethwr yn yr eglwys leol, sy'n gresynu at drais.

Caiff Dai ei ddal a’i ddedfrydu i gludiant i’w gosbi yn Van Diemen’s Land yn Awstralia. Mae Gwilym yn ymddiswyddo o ganlyniad i'r pwysau a roddwyd arno, ond mae'n llwyddo i gael taith rydd i Awstralia iddo'i hun a Becca fel caplan ar long, ar yr amod eu bod yn esgus eu bod yn ddyn a gwraig.

Yn Awstralia, mae Dai yn dod yn gyfeillgar gyda milwr twyllodrus, Matt, sy'n llwyddo i gael ei hun i drafferth trwy gysgu gyda gwraig ei swyddog. Mae'r pâr yn bwrw'r swyddog ac yn ffoi i Melbourne, lle maen't yn cael cymorth gan fenyw, Emma, ​​a oedd unwaith yn briod â dyn o Gymru, ac yn cynnig lloches i deithwyr o Gymru. Mae hi'n bwriadu gwneud ffortiwn yn gwerthu 'coffi' ar y meysydd aur i'r cloddwyr. Maen nhw i gyd yn anelu am y cloddiadau, ac mae Dai a Matt yn lwcus i hawliad proffidiol.

Mae Becca a Gwilym hefyd yn mynd i Melbourne, ac wrth lwc, maen nhw'n cwrdd ag Emma, ​​ond dydyn nhw ddim yn sylweddoli eu bod nhw bellach yn cael eu dilyn gan gorporal creulon o Gymru, Probert, a oedd unwaith wedi chwipio Dai bron i farwolaeth. Mae gan Probert orchmynion gan ei brif swyddog i ddal neu ladd Matt a Dai…

Ar y ffordd i'r meysydd aur, mae'r atyniad dwfn rhwng Gwilym a Becca yn troi'n gariad… Ac felly gyda Becca bellach mewn cariad â Gwilym, Dai yn cael ei bradychu gan ei frawd, a Probert ar drywydd poeth cawn ddigweddglo ffyrnig.

Ar ddiwedd y stori, rydyn ni'n ôl ym 1897, ac mae Becky yn gosod blodau yn erbyn carreg fedd ... yn ein atgoffa o sut y daeth y stori garu drionglog i ben.

## **Cynhyrchiad**

Cynhyrchwyd y ffilm ar y cyd rhwng Gorfforaeth Ddarlledu Awstralia, Teliesyn a S4C Cymru mewn cydweithrediad â Film Victoria.

Cafwyd cyllideb o $2 filiwn doller Awstralia *(Sydney Morning Herald, 2il Ionawr 1989)*. Roedd hyn yn uchel ar gyfer ffilm deledu ar y pryd, ond roedd yn adlewyrchu'r angen i saethu'r ffilm yng Nghymru a Victoria, ac yn Saesneg a Chymraeg.

Ffilmwyd y cynhyrchiad ar leoliad yn Sandhurst Town, Bendigo a San Ffagan.

## **Darllediad**

Darlledwyd y ffilm yn Awstralia am y tro cyntaf ar y 13eg o Fedi 1989 ar y sianel ABC. Cafodd ei darlledu yn Gymraeg am y tro cyntaf ar ddiwrnod Naolig 1989 ar S4C.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b79cd033b
2. ↑ https://www.ozmovies.com.au/movie/about/becca#about
3. ↑ https://discover.library.wales/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLW\_ALMA21854346480002419&context=L&vid=44WHELF\_NLW\_NUI&lang=en\_US&search\_scope=CSCOP\_EVERYTHING&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=tab1&query=any,contains,Derfydd%20Aur&offset=0