"Sokół i jaskółka"/Streszczenie

Kwiecień 2009 roku. Nicholas Fandorin w towarzystwie swojej starej, ekscentrycznej i schorowanej ciotki Cynthii płyną w rejs statkiem wycieczkowym „Sokół”. Większość pasażerów statku stanowią podeszli wiekiem Brytyjczycy. Dni mijają im na spacerach po pokładach, zajęciach z malarstwa, pływaniu w basenie, hazardzie w kasynie i wieczorach tanecznych. Towarzyszami Nicholasa i Cynthi przy stole w jadalni są kapitan Flinch, szef ochrony statku Tidbit oraz pan Delonay – gadatliwy mężczyzna prowadzący liczne interesy na całym świecie.

Szóstego dnia rejsu Cynthia mówi Nicholasowi, że nie zabrała go ze sobą wyłącznie dla towarzystwa, lecz po to, aby rozwiązał pewną tajemnicę. Ciotka wręcza Nicholasowi napisany w 1702 roku list zaadresowany do Bettiny Mönchle, właścicielki niemieckiego zamku Theofels, który wcześniej przez setki lat należał do rodu von Dorn – rodziny Nicholasa. Fandorin jako historyk jest zafascynowany listem. Został on napisany przez tajemniczego Épine, a z treści wynika, że nadawca wyruszał do Maroka, aby odnaleźć wielki skarb.

Nicholas idzie do pokładowej biblioteki, aby poszukiwać informacji na temat rejsów do Maroka na początku XVIII wieku. Niespodziewanie w bibliotece atakuje go okrętowa papuga – Kapitan Flint. Mężczyzna wraca do kajuty, gdzie Cynthia mówi mu, że list jest jej prezentem dla niego, bo ona wie, jak bardzo Nicholas uwielbia rozwiązywać tajemnice z przeszłości i jak bardzo interesuje się historią swojej rodziny. Przez okno do pokoju wlatuje Kapitan Flint i za nic nie daje się wygonić. Tym razem jednak nie jest agresywny, lecz grzecznie siedzi przy Fandorinie.

Ciotka wyjawia Nicholasowi, że niedawno kupiła na aukcji internetowej archiwalne dokumenty znalezione w zamku Theofels. Wśród nich był jeszcze jeden list napisany przez Épine do Bettiny. Épine napisał, że zdobył skrzynie pełne złota i srebra oraz zawarł w liście wyliczankę, która ma pomóc odnaleźć je Bettinie. Jednak Cynthii udało się dowiedzieć, że Bettina nigdy nie wyruszyła na wyprawę, aby znaleźć skarb. Ponadto spaliła prowadzącą do niego mapę dołączoną do listu.

Cynthia dodaje, że próbowała na własną rękę poszukać informacji o skarbie w Internecie. W ten sposób poznała dwóch mężczyzn, z którymi podpisała umowę o wspólnym poszukiwaniu skarbu – oni znali drogę do skarbu, a ona miała rymowankę wskazującą miejsce dokładnego ukrycia. Cynthia próbowała samodzielnie odszyfrować rymowankę, lecz jej się to nie udało i dlatego postanowiła zaangażować w to Nicholasa. Ciotka wyjaśnia, że jej wspólnikami są pan Delonay oraz pan Mignon towarzyszący jej podczas gry w pokładowym kasynie. Dla bezpieczeństwa cała trójka udaje, że się nie zna i podczas rejsu nie rozmawiają ze sobą o skarbie.

Ciotka zaprasza do kajuty swoich wspólników i mówi im, że od teraz Nicholas jest jej pełnomocnikiem. Od wspólników Fandorin dowiaduje się, że od lat szukają skarbu. Obaj są potomkami marynarzy, którzy w 1702 roku płynęli statkiem „Jaskółka” i zabrane Hiszpanom z San Diego złoto ukryli na wyspie Saint Maurice na Karaibach. Nicholas jest coraz bardziej zafascynowany tą historią, ale nie chce o nic dopytywać, aby nie zdradzić, że sam prawie nic o skarbie nie wie. Dodatkowo dziwi go, że według notatek pozostawionych przez przodka pana Delonay Épine był podły i podstępny. Gdy poszukiwacze skarbu podpisują między sobą kolejną umowę, nieoczekiwanie dziobiąc jeden z foteli stojących w kajucie Cyntii i Nicholasa, Kapitan Flint znajduje w nim podsłuch.

*Andoku jest bardzo inteligentną papugą pochodzącą z Japonii, który jako pisklę wypadł z gniazda i został przygarnięty przez buddyjskiego mędrca. Mędrzec nauczał go swojej filozofii, a następnie obdarował go Darem Pełnego Życia, który sprawił, że Andoku się nie starzeje.*

*Od tego czasu papuga podróżuje po świecie, przywiązując się do różnych ludzi, których uważa za swoich podopiecznych i się o nich troszczy. Na początku 1702 roku dociera do portowego miasteczka Saint-Malo, gdzie poznaje młodą i odważną Letycję von Dorn. Andoku łączy się z nią duchowo i przyjmuje jako swoją podopieczną.*

*Papuga dowiaduje się, że Letycja jest przyjaciółką Bettiny Mönchle oraz kuzynką jej męża Hieronimusa, któremu kobieta zastawiła rodowy zamek Theofels, aby zdobyć pieniądze potrzebne na wykupienie jej ojca przetrzymywane w marokańskiej niewoli. Letycja przybyła do Saint-Malo, aby za pośrednictwem firmy armatorskiej dotrzeć do ojca. Andoku zauważa, że listy do Bettiny Letycja podpisuje swoim pseudonimem – Épine.*

*Z jednym z francuskich armatorów Letycja zawiera umowę na wynajęcie korsarskiego statku „Jaskółka”, który ma płynąć do Maroka po jej ojca. Kobieta domaga się, aby osobiście wziąć udział w tej wyprawie. Okazuje się, że jest to możliwe jedynie wtedy, jeśli Letycja przebierze się za mężczyznę i będzie udawała okrętowego medyka.*

*Kobieta ogląda „Jaskółkę” i poznaje okrętową załogę, w tym między innymi gburowatego kapitana Desessartsa oraz przyjaznego nawigatora Corbillarda.*

*Przed wypłynięciem Letycja kupuje w miejskiej księgarni odpowiednie księgi i próbuje dowiedzieć się z nich jak najwięcej o medycynie. W nocy zmęczona nauką wychodzi przejść się po mieście. Trafia do tawerny, gdzie spotyka Corbillarda, który poznaje ją z irlandzkim nawigatorem Harrym Loganem. Obaj mężczyźni dopiero się poznali, ale już zdążyli się zaprzyjaźnić. Gdy we dwójkę idą na górę, aby skorzystać z usług portowych dziewczyn, pijany Corbillard spada ze schodów – żyje, ale ma skręcony kark i jest sparaliżowany. Kapitan Desessarts oznajmia, że bez nawigatora nie mogą płynąć i będzie to oznaczało opóźnienie ich podróży.*

*O świcie Andoku zauważa, że „Jaskółka” przygotowuje się do opuszczenia portu. Alarmuje śpiącą Letycję, która w ostatniej chwili dociera na statek. Okazuje się, że Desessarts zatrudnił Harry’ego Logana jako nawigatora i próbował wypłynąć bez Letycji. Kapitan chce, aby kobieta przemyślała swoją decyzję o wzięciu udziału w wyprawie. Ku niezadowoleniu Desessartsa Letycja jest zdeterminowana i chce płynąć z nimi.*

*W pierwszych dniach rejsu Letycja poznaje kolejnych członków załogi: bliźniaków Gauche’a i Droita będących pierwszym i drugim oficerem, ich ojca Dzika będącego starszym kanonierem, ich kuzyna Cwaniaka będącego miczmanem oraz pisarza okrętowego Kleszcza. W wolnym czasie kobieta studiuje książki o medycynie i stara się od marynarzy dowiedzieć jak najwięcej o statku i żegludze.*

*Razem z Letycją w kajucie mieszka stary zakonnik – kapelan okrętowy, brat Astolf. Już na początku rejsu mnich rozpoznaje, że Letycja jest kobietą. Letycja wyznaje mu prawdę odnośnie powodu swojej podróży, a zakonnik obiecuje zachować to w sekrecie. Okazuje się, że brat Astolf w przeszłości był chirurgiem. Mnich oferuje, że będzie uczył Letycję medycyny. Z jego pomocą kobieta leczy pierwszych załogantów, a marynarze zaczynają ją szanować. Także kapitan Desessarts zaczyna okazywać jej szacunek. Dyskretnie prosi ją, aby uczyła go etykiety i dobrych manier, na co Letycja się zgadza.*

*Podczas kolejnych dni rejsu Letycja jest świadkiem pierwszych korsarskich pościgów morskich.*

*Pewnego dnia w oficerskiej mesie Logan opowiada Letycji, pisarzowi Kleszczowi oraz miczmanowi Cwaniakowi o kapitanie Jeremym Prattcie. Według nawigatora Pratt poprzedniego roku złupił San Diego – hiszpańskie miasto na Karaibach. Korsarz zdobył niewyobrażalne skarby, lecz potem jego statek zaginął na morzu podczas huraganu i nigdy się nie odnalazł.*

*Wraz z kolejnymi dniami rejsu Letycja zaczyna się coraz bardziej niepokoić, bo według niej powinni już dawno dopłynąć do Maroka. Jednak załoga tłumaczy jej, że mają niesprzyjający wiatr i dlatego podróż się przedłuża. Po upływie miesiąca Letycja orientuje się, że statek wcale nie płynie do Afryki, lecz na zachód w kierunku Karaibów.*

*Kobieta domaga się wyjaśnień od kapitana. Desessarts przyznaje, że faktycznie płyną na Karaiby. Tłumaczy, że podczas rejsu wpadli w ciąg passatów, które przez pół roku wieją w stronę Karaibów i w tym czasie ciężko będzie im płynąć na wschód do Afryki. Znacznie sensowniej będzie popłynąć na Karaiby, uzupełnić tam zapasy i wrócić, gdy passaty zmienią kierunek, co powinno nastąpić za parę tygodni. Okazuje się, że wszyscy oficerowie byli świadomi zmiany planów. Trzymano je w sekrecie jedynie przed Letycją i pisarzem Kleszczem.*

*Po dopłynięciu na Karaiby załoga „Jaskółki” jest świadkiem bitwy morskiej, w której pojedyncza angielska fregata brawurowo walczy z trzema hiszpańskimi statkami. Harry Logan przyznaje, że kojarzy tę fregatę. Jej kapitanem jest Rupert Grey – młody bogaty angielski lord uchodzący za dziwaka. Fregata niszczy hiszpańską eskadrę, ale sama również zostaje zatopiona.*

*Z bitwy ocalałych jest jedynie kilkunastu hiszpańskich żołnierzy oraz kapitan Grey. Wszyscy zostają zabrani na pokład „Jaskółki”. Kapitan Desessarts ogłasza Greya swoim jeńcem wojennym i żąda stu tysięcy liwrów okupu za jego wolność. Rannym Rupertem zajmuje się Letycja. Mężczyzna od razu rozpoznaje, że okrętowy medyk jest kobietą. Letycja opowiada mu historię o ojcu uprowadzonym przez marokańskich piratów. Kobieta zaczyna zakochiwać się z kapitanie Greyu.*

*„Jaskółka” dopływa do Fort-Royal na Martynice. Kapitan Desessarts oznajmia, że spędzą tu parę dni. Letycja jest oburzona, bo chce jak najszybciej płynąć do Afryki. Z podsłuchanej rozmowy kobieta dowiaduje się, że Harry Logan również chce jak najszybciej wypłynąć. Desessarts oferuje Letycji, aby wsiadła na pokład innego statku, który szybciej zawiezie ją do Maroka, lecz kobieta odmawia. Jest zła na siebie, bo zdaje sobie sprawę, że odmówiła, nie chcąc rozstać się z kapitanem Greyem.*

*Logan mówi Letycji, że chce z nią porozmawiać o czymś ważnym. Oboje schodzą na ląd, gdzie w ciemnym zaułku zostają zaatakowani przez trójkę ludzi znających Harry’ego. Wszyscy napastnicy giną w walce. Wściekły Logan mówi Letycji, że będą musieli porozmawiać innym razem i odchodzi.*

*Letycja orientuje się, że jeden z napastników wciąż żyje. Umierający mężczyzna opowiada jej, że razem z Harrym Loganem są ostatnimi ocalałymi członkami załogi kapitana Pratta. Spośród nich tylko Logan wie, gdzie ukryty jest skarb. Napastnik przestrzega Letycję, aby uważała na nawigatora, bo ten nie cofnie się przed niczym, aby odzyskać skarb.*

*Kobieta domyśla się, że kapitan Desessarts i Logan od początku musieli być w zmowie i wcale nie planowali płynąć do Maroka po jej ojca. Harry musiał zepchnąć Corbillarda ze schodów, pozorując wypadek, aby mógł zająć jego miejsce i razem z Desessartsem popłynąć na Karaiby po ukryty skarb.*

*Logan sprowadza na „Jaskółkę” cztery niewolnice. Letycja idzie do kapitana i domaga się wyjaśnień w sprawie skarbu. Desessarts wyjawia, że jej ojciec nie żyje, o czym zarówno armator, jak i on wiedzieli jeszcze przed opuszczeniem Saint-Malo. Dlatego kapitan sprzeciwiał się udziałowi kobiety w wyprawie. Jeszcze w Saint-Malo Desessarts zawarł z Loganem umowę, aby zdobyć skarb pozostawiony na Karaibach. Kapitan uspokaja Letycję, mówiąc, że dostanie swój udział w zdobytym bogactwie.*

*Zrozpaczona Letycja opowiada o wszystkim kapitanowi Greyowi, który wciąż przetrzymywany jest jako jeniec wojenny. Następnie mówi Desessartsowi, że rezygnuje ze swojego udziału w skarbie i chce łódź, aby móc wrócić do Fort-Royal.*

*Dla Letycji zostaje przygotowana łódź, aby mogła w nocy odpłynąć. Kobieta idzie do kapitana Greya, aby go uwolnić i uciec razem z nim. Jednak Grey odmawia ucieczki, bo nie chce łamać danego Desessartsowi słowa honoru. Zrozpaczona Letycja uwalnia cztery niewolnice Logana i pomaga im uciec przygotowaną dla niej łodzią.*

*Do Letycji przychodzi Logan, który wtajemnicza ją w swoje plany. Nawigator mówi, że kapitan Pratt samodzielnie schował skarby w jaskini i on nie wie, gdzie dokładnie zostały ukryte. Wśród skarbów była jedna szczególnie cenna skrzynia i Logan chce, aby Letycja, miczman Cwaniak i pisarz Kleszcz pomogli mu znaleźć i wyciągnąć tę skrzynię. Następnie medyk okrętowy ma otruć Cwaniaka i Kleszcza, a zawartość skrzyni Logan i Letycja podzielą między siebie. Irlandczyk mówi także, że na wyspie Saint Maurice, gdzie ukryto skarby, mieszka grupa afrykańskich niewolników, którzy podczas transportowania ich z Afryki na Karaiby przejęli statek handlarzy, a następnie rozbili się na wyspie i mieszkają na niej od dziesięciu lat. Zbiegli niewolnicy obiecali Prattowi strzec skarbów w zamian za przywiezienie im kilku kobiet. Dlatego Logan kupił w Fort-Royal cztery niewolnice. Letycja zgadza się wziąć udział w planie. W tajemnicy postanawia, że za swoją część skarbu wykupi kapitana Greya. Kobieta wyjawia Loganowi, że niewolnice uciekły, ale nie zdradza, że to ona sama je uwolniła. Nawigator wpada w panikę. Obmyśla nowy plan, w którym dwóch marynarzy będzie musiało przebrać się za kobiety. Spośród załogi tylko on i Letycja wciąż podająca się za mężczyznę byliby w stanie udawać kobiety.*

*„Jaskółka” dopływa do Saint Maurice. Pisarz Kleszcz, miczman Cwaniak oraz Logan i Letycja w kobiecych strojach udają się łódką na wyspę, gdzie spotykają mieszkających tam zbiegłych niewolników. Tubylcy nie zauważają, że Logan i Letycja są w przebraniach i cieszą się z przybycia kobiet. Podczas świętowania zaślubin dzicy piją rum, do którego Letycja na polecenie nawigatora dodała trucizny. Tubylcy po kolei padają na ziemię. Andoku orientuje się, że w rumie nie było prawdziwej trucizny, lecz jedynie środek nasenny.*

*Logan, Letycja, Cwaniak i Kleszcz udają się w głąb wyspy do kopalni, w której kapitan Pratt ukrył swój skarb. Po drodze Logan opaskami zasłania oczy pozostałej trójce i na poszczególnych odcinkach trasy odsłania oczy pojedynczym osobom, bo chce, aby całą drogę znał tylko on, a reszta jedynie kawałki. W tajemnicy przed Cwaniakiem i Kleszczem nawigator zdejmuje Letycji opaskę, więc ta poznaje całą trasę.*

*Letycja i Logan wchodzą do kopalni. Nawigator mówi, że kapitan Pratt przed śmiercią wciąż powtarzał dziecięcą rymowankę. Kierując się rymowanką Letycja odnajduje ukryte w jaskini puste kufry, a chwilę później skarby ukryte w innym miejscu. Logan i Letycja wspólnie wynoszą z jaskini skrzynię z najcenniejszymi kosztownościami. W drodze powrotnej nawigator częstuje Kleszcza i Cwaniaka rumem. Logan wierzy, że Letycja dodała do niego truciznę, lecz w rzeczywistości jest tam tylko środek nasenny. Pod koniec drogi, gdy Logan i Letycja zostają sami, nawigator atakuje Letycję. Dochodzi do walki, podczas której kobieta wpada do bagna. Nie może się wydostać i zaczyna tonąć.*

*Niespodziewanie z krzaków wychodzi przywódczyni dzikich, która ogłusza Logana. Jest przekonana, że jej ludzie nie żyją i zamierza zabić nawigatora i Letycję. Letycja przekonuje ją, że może uratować pozostałych niewolników, pomóc im opuścić wyspę i wrócić do Afryki pod warunkiem, że przywódczyni dzikich wyciągnie ją z bagna i puści wolno. Przywódczyni się zgadza. Ratuje Letycję i zabiera ze sobą Logana jako swego niewolnika. Tubylcy budzą się ze snu i z pomocą nawigatora odpływają razem z nim do Afryki.*

*Na wyspę dociera kapitan Desessarts z częścią załogi. Letycja okłamuje go, mówiąc, że Logan był w zmowie z przywódczynią dzikich. Rzekomo to nawigator otruł Cwaniaka i Kleszcza, a następnie załadował skarby kapitana Pratta na statek zbiegłych niewolników i razem z nimi odpłynął.*

*Letycja dodaje, że udało jej się schować przed Loganem jeden kufer z kosztownościami i jest gotowa oddać go Desessartsowi, jeśli ten zwróci wolność kapitanowi Greyowi. Desessarts zgadza się. Chce w tajemnicy przed załogą zabrać skrzynię ze skarbem na statek, a następnie ruszać w pościg za Loganem.*

*Na wyspę zostaje przetransportowany kapitan Grey wraz z łodzią. Oficjalnie łódź ma zostać na wyspie, aby Cwaniak i Kleszcz mogli nią odpłynąć, bo załoga nie ma czasu ich szukać, gdyż musi płynąć za uciekającym Loganem.*

*Letycja mówi kapitanowie Greyowi, że to wszystko zrobiła z miłości do niego. Grey również wyznaje jej swoją miłość. Para postanawia spędzić wspólnie resztę życia na bezludnej wyspie.*

*Letycja żegna się z kapitanem Desessartsem i bratem Astolfem. Kobieta pisze list do Bettiny Mönchle i prosi mnicha, aby go dostarczył. „Jaskółka” odpływa, a Letycja, Rupert Grey i Andoku zostają na Saint Maurice.*

Delonay, Mignon, Nicholas i Cynthia są przybici zaistniałą sytuacją. Podsłuch oznacza, że ktoś jeszcze jest na tropie skarbu. Mimo to postanawiają nie rezygnować ze swojego planu i trzymać się razem.

Delonay wyznaje, że jest dalekim potomkiem miczmana Cwaniaka, a Mignon mówi, że jego przodkiem był pisarz Kleszcz. Obu marynarzom ostatecznie udało się wydostać z Saint Maurice. Spisali oni swoje wspomnienia, w których opisali zapamiętany fragment drogi do skarbu. Delonay i Mignon są w posiadaniu tych wspomnień.

Mignon opowiada o tym, że na podstawie notatek pisarza Kleszcza udało mu się wycenić skarb kapitana Pratta na dwadzieścia milionów dolarów.

Wycieczkowiec „Sokół” dopływa na Martynikę, gdzie czwórka poszukiwaczy skarbu przesiada się na łódź kierowaną przez starego rybaka Freddo i jego syna Jordana. Gdy łódź wypływa z portu w kierunku wyspy Saint Maurice, do Nicholasa niespodziewanie przyfruwa papuga Kapitan Flint i spokojnie siada mu na ramieniu.

Wieczorem łódź dopływa na Saint Maurice, gdzie poszukiwacze skarbu przygotowują się do wyprawy w bazie Fredda. Nicholas wchodzi do jego biura, aby skorzystać z telefonu i zadzwonić do żony. Do biura wchodzi także Kapitan Flint, który nieoczekiwanie otwiera znajdujący się tam sejf. W środku leżą pistolety. Nicholas waha się, czy zabrać broń, ale ostatecznie rezygnuje z takiego pomysłu.

O świcie następnego dnia wyprawa rusza w głąb wyspy. Kierując się notatkami swych przodków, panowie Delonay i Mignon prowadzą ich do miejsca, gdzie powinno znajdować się wejście do jaskini. Freddo i Jordan wracają do obozu. Nicholas znajduje ukryte wejście do jaskini i wprowadza tam pozostałych poszukiwaczy skarbu.

Dzięki rymowance z listu Fandorin odnajduje ukryte kufry, ale odkrywa, że są one puste. Nagle w jaskini pojawiają się uzbrojeni Freddo i Jordan. Stary rybak wyjawia, że jest potomkiem Harry’ego Logana, a jeden z jego przodków kupił tę wyspę, więc prawnie skarb należy do niego. Freddo pokazuje im dowód zakupu wyspy. Nawigator Harry Logan zostawił swojemu synowi list, w którym opisywał drogę do jaskini. Przez setki lat jego potomkowie próbowali odnaleźć skarb, ale nie udało im się to.

Nicholas mówi, że kufry są puste, a skarb musiał zostać przez kogoś zabrany wiele lat wcześniej. Zrozpaczony Freddo niszczy dowód zakupu wyspy. Rybak i jego syn postanawiają na zawsze opuścić Saint Maurice i porzucić marzenia o znalezieniu skarbu.

Delonay, Mignon, Nicholas i ciotka Cynthia podpisują ostatnie dokumenty mające zakończyć ich współpracę przy nieudanym przedsięwzięciu. Nicholas odkrywa, że to Delonay podłożył podsłuch w ich kajucie, aby poznać ich sekret drogi do skarbu. Wściekła Cynthia oświadcza, że każe panu Delonay oddać wszystkie pieniądze, jakie wydała na niego podczas wyprawy.

Freddo zabiera Cynthię oraz panów Delonay i Mignon na Martynikę, a Jordan Nicholasa na Barbados, gdzie ten ma spotkać się ze swoją żoną i dziećmi. Fandorinowi towarzyszy Kapitan Flint. Dzięki zachowaniu papugi Nicholas zaczyna rozumieć, że rymowanka z listu nie prowadziła do pustych kufrów, lecz w inne miejsce, gdzie prawdopodobnie schowany jest prawdziwy skarb. Nicholas mówi Jordanowi, aby zawrócił łódź i odwiózł go na Saint Maurice.