recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Free Press vs Free Speech

Anonymity in the media, especially the print media, is fairly new, and many journalists are uncomfortable and unhappy with it.  The days of publishing a few signed (and often edited) responses to editorial content have been replaced with the ability for hundreds of readers to spout off without fear of censorship or detection.  Bill Reader investigates the disconnect over the “civility” of anonymity between the authors of several essays who think it is missing and the hundreds of responses to those essays who clearly disagree:

The journalists also used a number of derogatory terms when referring to anonymous writers. The use of such descriptors as “reptilian,” “swine,” and, of course, “troll” goes a step further than devaluing anonymous opinions; it denigrates—in fact dehumanizes—anonymous writers themselves. Such rhetoric goes beyond other terms the journalists used, such as “haters” and “bigots,” which focus on objectionable statements without dehumanizing the writers who made those statements. The use of dehumanizing rhetoric to describe anonymous writers suggests the journalists may have feelings of enmity toward anonymous writers in general. Furthermore, the “trolls”are not cast as unpleasant individuals to be avoided, but rather as enemies to be opposed and cast out. The essays reflect a decades-old journalistic meme that audience feedback forums are intended to be public spaces for polite, articulate discourse, the romanticized ideal of the village square. Singal suggested that online forums had not lived up to the village square metaphor, but instead had become “something of a virtual O.K. Corral.” Pitts lamented that, originally, online newspaper forums “must have seemed an inspiration kissed by the spirit of Jefferson: a free public space where each of us could have his or her say.” In announcing the *Buffalo News* would be banning anonymous commenting, Sullivan wrote, “The aim of publishing reader comments, all along, has been to have a free-flowing discussion of stimulating and worthwhile ideas—something of a virtual village square. Now that people’s names will be attached to their ideas, we’re hoping that aim, finally, will be achieved.”

The June 2010 column in the *Buffalo News* announcing its pending ban on anonymity generated 641 comments; an editor’s column six months later extolled the “success” of the ban, but drew just 12 comments, one of which stated, “Articles that would have had hundreds of comments now get none. . . . The site is now BORING. Most articles have no comments, and the few that do have one or two.” The outcome of the ban in Buffalo may illustrate a basic point of disconnect between journalists and the public—when it comes to audience feedback, many journalists may prefer quality over quantity, but many of those who use such forums seem willing to tolerate substandard writing and vitriol if it encourages broader public participation.

Reader, B. (2012). Free Press vs. Free Speech? The Rhetoric of "Civility" in Regard to Anonymous Online Comments. Journalism & Mass Communication Quarterly, 89(3), 495-513.

Back to Privacy and Anonymity on the Web
Resources

On this page, you can find a list of pages of resources that relate to Autism.

###

* **Resource/Info Centers:**

*Here, you can find a list of resource & information centers that will give you a general understanding of what Autism is.*

* **Foundations/Organizations:**

*Here, you can find a list of foundations & organizations that provides support & programs to aid people with autism.*

* **Mobile Applications:**

*Here, you can find a list of mobile applications that will aid in educating & stimulating children with Autism.*

* **Assistive Technologies:**

*Here, you can find a list of technologies that will assist children with autism.*

* **Schools:**

*On this page, you can find a list of schools that are available for children/teens that have Autism. These schools include schools that are inclusive, and schools that are specifically for students with Autism.*

* **Local Metro Autism Resources:**

*Here, you can find a list of Autism Resource centers/support groups within the local Metro Boston area to help aid in bettering the lives of people suffering with Autism.*

* **Videos:**

*Here**, you will find a list of videos that describes different types of Autism. You can listen to parents, professionals and people with autism about the experiences.*
Carnivorous Deer

After the End War, many forms of plant life were wiped out. As a result, many of the creatures that used those plants for food had to adapt. The **Carnivorous Deer** is one of these creatures. A new type of deer evolved, being primarily carnivores instead of herbivores. The carnivorous deer hunts at night, and in packs. They track sleeping prey, and kill them with a swift tear at the throat. Carnivorous deer are known to be voracious eaters, and leave nothing but blood and bones from their meals.
Directions

*On this page, you will find directions to Brain Power from the 4 Kendall Subway Stations. For a list of other resources, please check out the main page.*

## Building

The building shown to the left is the Cambridge Innovation Center. Brain Power is located on the 5th floor.

Below is a Map of the routes to take from each of the Kendall T stops to get to Brain Power. Follow these routes for the shortest distance to the office. If you are coming from the outbound exit, you will most likely be at exit 3 shown on the map. If not, follow the instructions below.

Address: One Broadway, Cambridge, MA, 02142

Email: info@brain-power.com

## Directions From The Kendall T Stops

### **1. Outbound - East**

* When you reach ground level, keep going straight past the Microsoft sign.
	+ Then cross the street ahead.
		- Afterwards keep going straight until you come up to another street.
			* Cross the street.
			* Once you cross, Brain Power will be on your right.

### **2.** **Inbound - East**

* When you reach ground level, keep going straight past the Fidelity sign.
* Turn left and go across the street.
* Afterwards, Keep straight & cross the street ahead.
* Once you cross, the Brain Power will be on your right.

### **3. Outbound - West**

* When you reach ground level, keep going straight past the Chipotle & Microsoft sign.
* Then cross the street ahead.
* Keep straight until you reach Broadway.
* Cross the street & then Brain Power will be on your right.

### **4. Inbound - West**

* When you reach ground level, keep going straight until you pass the Fidelity sign.
* Turn left and go across the street.
* Afterwards, keep straight & then cross the second street ahead.
* Once you cross, Brain Power will be on your right.
Welcome To The Brain Power Wiki

## Brain Power Wiki

Welcome to the Brain Power wiki. On this wiki, you will find a list of resources and tools that will assist in learning and support people with Autism. The links below are the main pages to the Wiki. Feel free to check out the links below to find more information.

## Main Pages

* **Resource & Information**
	+ Informational Resources
	+ Support Resources
	+ Foundations & Organizations
	+ Videos
	+ Directions To Brain Power

* **Schools**
	+ Inclusive Schools
	+ Autism Specific Schools
* **Assistive Technologies**
	+ Mobile Applications
	+ Products
* **Local Metro Autism Resources**
	+ Meetup Groups
	+ Local Support Centers
* **Upcoming Events**
	+ Galas
	+ Conferences
	+ Charity Events
* **External Links**
	+ Brain Power Website
	+ Twitter
	+ Facebook
	+ LinkedIn

###
Dino Thunder Rangers

Dino Thunder Rangers is a group of Rangers that was sent by Shawn to defeat the Dino Charge Centurions of Fiore and also it was lead by Dino Thunder Red Ranger

but even also that the Dino Thunder Rangers were send by their Attribute Master on their mission to destory the D-Lab's system that Arbara Dinoclaw to insist them not brutal the Baby Dinosaurs during Chomp's adoption by that time
Anekumena

**Anekumena** – obszary trwale niezamieszkane i niewykorzystywane gospodarczo w żaden sposób przez ludzi.

Współcześnie jest ich niewiele – są to przede wszystkim lądolody oraz najwyżej położone obszary górskie i najsuchsze pustynie. Szacuje się, że anekumena zajmuje łącznie około 10% lądów na Ziemi.

Obszary zaludniane okresowo nazywa się **subekumeną**, zaś obszary stale zamieszkane oraz wykorzystywane przez człowieka **ekumeną**.

## Powiązane pojęcia

* ekumena;
* subekumena.

## Źródła

#### Netografia:

* Rozmieszczenie ludności na świecie w serwisie *eszkola.pl**.*
Inclusive Schools

*On this page, you will find a list of Autism Inclusive schools & their websites. If you are looking for other types of schools and not inclusive, check out our Autism Specific Schools page.*

## Elementary Schools

Below is a list of inclusive elementary schools & their websites around the Boston area.

## Middle Schools

*Below are a list of inclusive middle schools & their websites around the Boston area.*

## High Schools

*Below are a list of inclusive high schools & their websites around the Boston area.*

## K-8 Schools

*Below is a list of inclusive K-8 schools & their websites located around the Boston Area.*

## K-12 Schools

*Below is a list of inclusive K-12 Schools & their websites located around the Boston area.*

For a list of other resources, check out our main page.
Manny Dino Charge Wiki

## Welcome to the Wiki

Welcome to the wiki. We’re a collaborative community website about your topic that anyone, including you, can edit. Click the edit button at the top of any page to get started!

## Describe your topic

Write a description about your topic. Let your readers know what your topic is about and add some general information about it.

## Latest activity

Photos and videos are a great way to add visuals to your wiki. Find videos about your topic by exploring Wikia's Video Library.

File:Placeholder
The D-Lab Destory

The D-Lab Destory is the Season 1 Episode of Manny Dino Charge

### Trivia

* Arbara give the five Kaijudo Masters the Kaiju Dino Charger
* Manny has the power of Deinonychus
* Aaron has the power of Stegosaurus
* Rio has the power of Plesiosaur
* Pogue has the power of Tyrannosaurus
* Wendy has the power of Velociraptor
* They became Dino Charge Centurions
* Dino Thunder Rangers attacked them
* Their hemlets are look like Dinosaurs
* Manny used his new Dino Power
* Yu rushed to the place where the Baby Dinosaurs were
* D-Lab destoyed by the Dino Thunder Rangers
The New Dino Discovery

The New Dino Discovery is the Season 1 Episode of Manny Dino Charge

Weasel Bandits

Golden Queen's Ninja Gold Thief Bandits

Hovasaurus Dino Spirit

* Master Eon alerts Dino Charge Centurions the Weasel Bandits is terrorized Dinosaurian Citizens
* Dinosuaria was terrorized by Weasel Bandits
* Dino Charge Centurions faced Golden Queen and her Gold Thief Bandits
* Hovasaurus Spirit bonded with Aaron to defeat Golden Queen
Geografia społeczno-ekonomiczna

**Geografia społeczno-ekonomiczna** (także: **antropogeografia**, **geografia człowieka**) – jeden z dwóch podstawowych działów **geografii**.

Jednym z najważniejszych przedmiotów badań geografii społeczno-ekonomicznej – obok zjawisk gospodarczych i politycznych zachodzących w przestrzeni geograficznej – są zagadnienia związane ze społecznościami ludzkimi. Są one przedmiotem badań **geografii społecznej** i **demografii**.

#### **Poszczególne działy geografii społeczno-ekonomicznej:**

* geografia polityczna (geopolityka);
	+ geografia historyczna;
	+ geografia regionalna;
* geografia społeczna;
	+ demografia;
	+ geografia językowa;
	+ geografia kultury;
	+ geografia religii;
* geografia ekonomiczna;
	+ geografia komunikacji;
	+ geografia osadnictwa;
		- urbanistyka;
	+ geografia przemysłu;
	+ geografia rolnictwa;
	+ geografia usług;
		- geografia turystyczna.

## Powiązane pojęcia

* demografia;
* geografia;
* geografia społeczna;

## Źródła

#### Netografia:

* Problemy demograficzne i społeczne świata w serwisie *eszkola.pl**.*
Doom Raiders

Doom Raiders is a group of terrorists criminals which was led by Golden Queen herself that who was they try to destory Kaijudo City which was been sent by Malefor

also their goal is to defeat the Dino Charge Centurions of Fiore for a enegrgem that the Duel Masters kept protected with them by their Dinosaurs Spirits
Buczyna

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Buczyna** − las liściasty lub mieszany, w którym rosną głównie drzewa z rodzaju **buków**.

## Powiązane pojęcia

* buk;
* dąbrowa.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Mariusz Szubert: *Planeta Nowa 3. Podręcznik do geografii dla klasy trzeciej gimnazjum.* Wydawnictwo Nowa Era, wydanie trzecie, Warszawa 2012, str. 50. [ISBN 978-83-267-0649-3]
Biologia molekularna

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Biologia molekularna** – dział biologii zajmujący się badaniem na poziomie cząsteczkowym zjawiska życia i wszelkich procesów życiowych.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Wielu autorów, red. prowadząca Jadwiga Marcinek: *Najnowsza encyklopedia powszechna*. Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005 [ISBN 83-7389-938-3]
Boogalo electrico

**Anterior**"Piloto"

## Sinopsis

Robot Jones es engañado por los hermanos Yogman como si fuera sus amigos, pero lo engañan asi que Mitch Freeman y Charles Cubey Cubinacle tienen que salvar a Robot jones o si no quedara sin cerebro.

## Trama corta

Robot Jones entra a la escuela diciendo "Buenos días humanos" pero se burlan de el asi que toma sus lecciones diarias con los humanos interpretada como su madre diciéndole que debe estudiar y cosas asi luego escucha sonido de videojuegos mientras los yogman intentando quitarle el cerebro.

luego juega un rato con los chicos y los yoogman dándole malos consejos de la amistad.
Rad-Vac

Rad-Vac - The radiation treatment known as Rad-Vac is mixture of  potassium iodide and a protein called granulocyte colony-stimulating factor, which promotes the growth of white blood cells. Rad-Vac was originally developed by Dr Edward Howe who disseminated the formula to other vaults. The mass production of Rad-Vac is now handled by a joint effort from the Legion’s Office of Science and Research and Dr Howe’s company HoweCorp. While home brewed versions do exist, but with limited scientific capabilities effectiveness of moonshined Rad-Vac is often subpar. For that reason the production of Rad-Vac by anyone outside the Legion is illegal. But as RacVac is the most valuable commodity in  areas outside the Legion’s control the production of Rad-Vac is still a common occurrence.

Rad-Vac - Blue - [Radiation Vaccine] Heals radiation sickness. Humans consider this one of the most valuable materials in the wasteland. Makes your mouth taste fuzzy for a little bit.
Antynatalizm (demografia)

**Antynatalizm demograficzny** – polityka społeczna, dla której punktem wyjścia jest zniechęcanie obywateli do posiadania dużej ilości potomstwa celem spadku **współczynnika dzietności**, a w konsekwencji redukcji populacji danego państwa. Mianem „**antynatalizmu**” zdarza się również określać brak podejmowania przez państwo jakichkolwiek działań wspierających rozrodczość i funkcjonowanie dzietnych rodzin.

Politykę społeczno-demograficzną prezentującą poglądy sprzeciwiające się filozofii antynatalistycznej określa się jako **politykę pronatalistyczną**.

## Przyczyny występowania

Powody kierujące kobietami do odłożenia macierzyństwa często są związane z dążeniem przez nie do awansu finansowego i społecznego. Ważną przyczyną zmniejszającej się dzietności jest ich edukacja, która powoduje, że wychodzą za mąż w późniejszym wieku, co wiąże się z posiadaniem mniejszej liczby dzieci.

Inną przyczyną zniechęcającą do posiadania dzieci są wysokie koszty ich utrzymania i wychowania, przez co potencjalni rodzice nie mogą sobie pozwolić na posiadanie ich większej ilości. Sytuacja taka występuje w wielu krajach rozwiniętych, w tym w Polsce.

## Przykłady polityki antynatalistycznej

###  **Chińska Republika Ludowa**

Sztandarowym przykładem skrajnej polityki antynatalistycznej jest polityka jednego dziecka wprowadzona w Chińskiej Republice Ludowej w 1979 roku, później wielokrotnie modyfikowana. Jej zasadą było to, że rodzice mieli prawo do jednego dziecka, zaś za urodzenie kolejnych groziły m.in. kary finansowe czy zwolnienia z pracy. Często wymuszano również na kobietach dokonywanie **aborcji**. W konsekwencji polityka ta okazała się skuteczna. Szacuje się, że od czasu jej wprowadzenia, nie doszło do narodzin ponad 400 mln dzieci (aktualizacja). Współczynnik dzietności wynosił w 2016 roku, ok. 1,6 dziecka na kobietę, zaś w 2021 roku spadł on do poziomu zaledwie 1,16 urodzeń.

###  **Indie**

W Indiach funkcjonuje polityka zniechęcania rodzin do posiadania dzieci (np. w postaci zapomogi finansowej dla nowych małżeństw, które zdecydują się na pierwsze dziecko co najmniej 2 lata po ślubie). Jej szczegółowe wprowadzanie pozostaje jednak w gestii poszczególnych stanów. Ważną rolę odgrywa także nacisk na edukację, także seksualną, wśród dziewcząt.

## Powiązane pojęcia

* inne znaczenia słowa **antynatalizm**;
* aborcja;
* antynatalizm w filozofii;
* demografia;
* pronatalizm;
* współczynnik dzietności.

## Źródła

#### Netografia:

* Fazy przejścia demograficznego w serwisie *epodreczniki.pl*.
Liryka

**Liryka** (z gr. *λυρικóς* ('lyrikós') — „liryczny”, „odnoszący się do liry”) – jeden z trzech podstawowych rodzajów literackich (obok epiki i dramatu).

Obejmuje najczęściej utwory literackie wyrażające w formie monologu osobiste wrażenia, uczucia, przeżycia, przemyślenia, refleksje osoby mówiącej (**podmiotu lirycznego**). Utwór liryczny przyjmuje zazwyczaj formę **wiersza**.

## Powiązane pojęcia

* podmiot liryczny;
* wiersz.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Witold Bobiński: *Świat w słowach i obrazach 3. Podręcznik do gimnazjum.* Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne (WSiP), wydanie czwarte, Warszawa 2014, str. 373. [ISBN 978-83-02-13306-0]

#### Netografia:

* Pochodzenie słowa „liryka” w serwisie *bryk.pl*.
Elektroliza

**Elektroliza** – reakcja chemiczna zachodząca pod wpływem prądu elektrycznego.

Do procesu elektrolizy niezbędny jest **elektrolit** – ciecz, przez którą może przepływać prąd elektryczny. Do tej cieczy wkłada się dwie końcówki otwartego obwodu elektrycznego. W tym momencie następuje jego zamknięcie – w elektrolizie od jednej końcówki do drugiej zaczyna płynąć prąd. Jednocześnie rozrywa on wiązania chemiczne między jonami obecnymi w materiale **anody** (dodatniej końcówki) i sprawia, że dążą one do **katody** (ujemnej końcówki). Szybkość zachodzenia tej reakcji zależy od rodzaju roztworu, ilości zużytego prądu i materiału anody, jednak ogólna zasada pozostaje taka sama.

## Historia

W 1833 roku angielski badacz **Michael Faraday** zafascynowany elektrycznością, magnetyzmem oraz naturą materii i energii odkrył, że możliwe jest odwrócenie naturalnego procesu wiązań chemicznych. Swoje spostrzeżenia następnie sformułował, a rok później opublikował dwa prawa wyjaśniające, w jaki sposób można prowadzić reakcje chemiczne za pomocą prądu elektrycznego.

## Znaczenie

Elektroliza pozwoliła czerpać korzyści z rozwoju nauki, a także pozwoliła na nowe spojrzenie naukowego świata na szczególną naturę materii i sił, które je spajają.

Zdolność do manipulowania podstawową strukturą materii umożliwia wydzielanie pierwiastków z ich naturalnie występujących związków chemicznych, a w konsekwencji wpłynęła na masowe eksploatowanie rud, czyli naturalnych metali oraz przyspieszyła rozwój przemysłu i techniki.

## Powiązane pojęcia

* anoda;
* elektrolit;
* katoda;

## Źródła

#### Bibliografia:

* *1001 idei, które zmieniły nasz sposób myślenia*. (Praca zbiorowa: red. Robert Arp, wydawnictwo Elipsa, Poznań 2015) [ISBN 978-83-245-9618-8]
Karta Polaka

**Karta Polaka** – dokument potwierdzający przynależność do **narodu polskiego**, który może być przyznany osobie nieposiadającej obywatelstwa polskiego albo zezwolenia na osiedlenie się na terytorium **Rzeczypospolitej Polskiej** oraz deklarującej przynależność do narodu polskiego i spełniającej określone ustawą warunki.

## Warunki przyznania Karty Polaka

O Kartę Polaka mogą ubiegać się osoby polskiego pochodzenia, które z przyczyn historycznych i politycznych utraciły polskie obywatelstwo lub nigdy go nie posiadały, a są dzisiaj obywatelami państw powstałych w wyniku rozpadu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich lub mający na ich terenie status bezpaństwowca.

Zgodnie z ustawą z dnia 7 września 2007 roku, Karta Polaka może być przyznana osobie, która deklaruje przynależność do narodu polskiego i spełni łącznie następujące warunki:

* wykaże się podstawową znajomością języka polskiego i kultywowaniem polskich tradycji i zwyczajów;
* złoży (np. w polskim konsulacie) pisemną deklarację przynależności do narodu polskiego;
* wykaże, że jest narodowości polskiej (np. przez przedstawienie aktów urodzenia jednego z rodziców lub dziadków albo obojga pradziadków) lub posiadała obywatelstwo polskie. O przynależności do narodu polskiego poświadczyć może również działająca na danym terenie organizacja polska lub **polonijna**.

## Uprawnienia posiadacza Karty Polaka

Osoba, która ma Kartę Polaka, ma możliwość:

* bez opłat otrzymać wizę pobytową długoterminową uprawniającą do wielokrotnego przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej;
* podejmować na terenie Rzeczypospolitej Polskiej legalną pracę bez konieczności posiadania **zezwolenia na pracę**;
* prowadzić w Polsce działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy;
* korzystać w Polsce z bezpłatnego systemu oświaty.

Otrzymanie Karty Polaka nie oznacza przyznania obywatelstwa polskiego, przyznania prawa do osiedlania się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani prawa przekraczania bez wizy granic Rzeczypospolitej Polskiej.

## Powiązane pojęcia

* Polacy;
* Polonia;
* Polska;

## Źródła

#### Netografia:

* O Karcie Polaka w serwisie *epodreczniki.pl*.
Gatunek (biologia)

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Gatunek biologiczny** – podstawowa jednostka **klasyfikacji biologicznej**.

Osobniki, które należą do jednego gatunku cechują się podobną budową ciała, jak również mogą krzyżować się i wydawać płodne potomstwo.

## Powiązane pojęcia

* inne definicje terminu **gatunek**;
* biologia;
* klasyfikacja biologiczna.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Małgorzata Jefimow, Marian Sęktas: *Puls życia 1. Podręcznik do biologii dla gimnazjum.* Wydawnictwo Nowa Era, wydanie piąte, Warszawa 2013 [ISBN 978-83-267-0674-5]
Ironia

**Ironia** (z gr. *εἰρωνεία* ('eironeía') — „udawana niewiedza”) − **figura retoryczna** będąca świadomie zastosowanym przez autora **środkiem stylistycznym** polegającym na sprzeczności między znaczeniem dosłownym, a sensem zamierzonym, w którym właściwej oceny nie formułuje się wprost.

Wyrażeniem oznaczającym złośliwą, negatywnie nacechowaną formę ironii jest **sarkazm**.

## Powiązane pojęcia

* figura retoryczna;
* sarkazm;
* środek stylistyczny.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Witold Bobiński: *Świat w słowach i obrazach 3. Podręcznik do gimnazjum.* Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne (WSiP), wydanie czwarte, Warszawa 2014, str. 372. [ISBN 978-83-02-13306-0]

#### Netografia:

* Pochodzenie słowa „ironia”. w serwisie *bryk.pl*.
Chemia fizyczna

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Chemia fizyczna** – synkretyczna dyscyplina naukowa łącząca zasady i metody eksperymentalne fizyki i chemii. Zajmuje się głównie równowagą chemii roztworów, strukturą molekularną, właściwościami cieczy, gazów, kryształów, roztworów koloidalnych oraz zjawiskami międzyfazowymi.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Wielu autorów, red. prowadząca Jadwiga Marcinek: *Najnowsza encyklopedia powszechna*. Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005 [ISBN 83-7389-938-3]
Anaksymander z Miletu

**Anaksymander z Miletu** (ur. ok. 611—po 546 p.n.e.) – grecki filozof przedsokratejski, myśliciel, pisarz oraz przywódca polityczny. Jeden z najważniejszych przedstawicieli jońskiej **filozofii przyrody**. Jest wymieniany przez historyków jako prawdopodobny autor pierwszego w dziejach spisanego traktatu filozoficznego starożytnych Greków i kultury zachodniej pt. ***O naturze*** (gr. *Perì physeos*), którego zachowały się do dzisiaj jedynie trzy fragmenty.

## Życiorys

### **Lata życia**

Według informacji przekazanych przez Apollodorosa, znajdujących się w dziele autorstwa Diogenesa Laertiosa pt. *Żywoty i poglądy słynnych filozofów* (V wiek n.e.) Anaksymander miał 64 lata w drugim roku 58. Olimpiady (ok. 547—546 p.n.e.) i umrzeć niedługo po niej, a więc musiałby urodzić się ok. 611 roku p.n.e.

### **Działalność pisarska i filozoficzna**

Anaksymander był prawdopodobnie uczniem innego filozofa z Miletu – **Talesa**, będącego protoplastą całej myśli presokratycznej. Przypisuje mu się autorstwo pierwszego w historii dzieła filozoficznego – traktatu pt. *O naturze* (gr. *Perì physeos*), nie wiadomo jednakże, w którym momencie życia Anaksymander zaczął swoją pracę – przypuszcza się, że ukończył ją dopiero jego uczeń – **Anaksymenes**, także pochodzący z Miletu.

#### **Poglądy i twierdzenia filozoficzne**

Zdaniem włoskiego historyka filozofii Giovanniego Reale (1931—2014) prawdopodobnym jest, że to właśnie Anaksymander w swoim jedynym zachowanym traktacie („*O naturze*”) wprowadził do filozofii termin ***arché*** („prazasady”) dla oznaczenia pierwotnego i ostatecznego składnika ***physis*** („rzeczywistości”).

***Apeiron***  **– „bezkres”**

Anaksymander, w odróżnieniu od swojego nauczyciela Talesa, twierdził, że zasadą (*arché*) i podstawowym elementem wszystkich istniejących rzeczy nie jest woda, lecz ***apeiron*** – „bezkres” – charakteryzujący się brakiem ustalonej formy, o naturze nieskończonej w sensie ilościowym oraz nieokreślonej w sensie jakościowym. Jak przekazuje Symplicjusz z Cylicji (VI wiek p.n.e.) to właśnie z *apeironu* „powstawać miały całe niebiosa i znajdujące się w nich światy”.

### **Kariera polityczna**

Anaksymander był głęboko zaangażowany w działalność polityczną. Jak przekazywał rzymski pisarz i znawca kultury greckiej Elian Klaudiusz w swoim opracowaniu pt. *Varia historia* (III wiek n.e.), przewodził on kolonii greckiej, która wyemigrowała z Miletu do Apollonii Pontyjskiej.
W wykopaliskach archeologicznych przeprowadzonych w Milecie odnaleziono statuę Anaksymandra, którą współmieszkańcy poświęcili mu najprawdopodobniej ze względu na jego zasługi polityczne.

## Powiązane pojęcia

* *apeiron* (bezkres);
* *arché* (prazasada);
* filozofia przyrody;
* Milet;
* „*O naturze*”;
* *physis* (rzeczywistość);

#### Osoby:

* Anaksymenes z Miletu (ok. VI w. p.n.e.);
* Tales z Miletu (ok. VII—VI w. p.n.e.).

## Źródła

#### Bibliografia:

* Giovanni Reale: *Historia filozofii starożytnej. Tom I – od początków do Sokratesa*. Wydawnictwo KUL, wydanie drugie, Lublin 2012, [ISBN 978-83-7702-523-9].
Atena

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

 Plik:Atena.png
**Atena** – w mitologii greckiej bogini **mądrości**, sprawiedliwej wojny oraz opiekunka wojowników i Sparty; także eponimiczna patronka **Aten**.

Córka najwyższego z bogów – **Zeusa**. Sprawowała pieczę m.in. nad Achillesem czy Odyseuszem, jak również sprzyjała wyprawie Argonautów po „złote runo”.

###  **Rodowód**

Atena według tradycji hezjodiańskiej była córką Zeusa i okeanidy Metydy (*Metis*). Opisywana jako wieczna dziewica, zrodzona w pełnym uzbrojeniu, wprost z głowy swojego ojca.

 Plik:Rodowód Ateny.png
## Imię oraz przydomki

Jej przydomek – **Pallas** oznaczał kogoś „potrząsającego włócznią”. W *Teogonii*, będącej jednym z fundamentalnych dzieł dla kultury antycznej Grecji, Hezjod opisywał boginię pod innymi nazwami – „**Atene**”, „**Trytonia**”, jak również określając ją jako „**Modrooką**”.

Kult Ateny dotarł też do starożytnego Rzymu, gdzie odpowiedniczką greckiego pierwowzoru była bogini **Minerwa**.

## Powiązane pojęcia

* Ateny;
* mądrość;
* Minerwa;
* Pallas;
* Zeus.

## Uwagi

1. ↑ Według przekładu na język polski, dokonanego przez Kazimierza Kaszewskiego w 1904 roku.
Błona komórkowa

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Błona komórkowa** (**plazmolem(m)a**) – błona oddzielająca wnętrze komórki od otoczenia.

Zapewnia transport różnych substancji do wnętrza i na zewnątrz komórki.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Małgorzata Jefimow, Marian Sęktas: *Puls życia 1. Podręcznik do biologii dla gimnazjum.* Wydawnictwo Nowa Era, wydanie piąte, Warszawa 2013 [ISBN 978-83-267-0674-5]
Jednostka organizacyjna nieposiadająca zdolności prawnej

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej** – jednostka organizacyjna, niebędącą osobowością prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną (np. **spółka jawna**).

Jej status w polskim prawodawstwie jest ustalony w *art. 31 §1* kodeksu cywilnego.

## Źródła

#### Netografia:

* Definicja jednostki organizacyjnej w serwisie *podrecznik.edugate.pl*.
Manny Dino Charge

"Kaiju Morph!, Dino Up!"

Manny Dino Charge is the new season series was been released on March 16th on AXN

### Story

After the Centurions became Dino Charge with new Dino Centurion Powers, The Master stay to Freljord for few days by on his uncall discovery that the unknown creatures was return from dead since million years ago

but also it been there for before The Master formally brave to go in the unknown world where the all the returned creatures that was part of the Age that come from the past over the million ago before humans first walk on earth

during the day of Aaron and Ashe's Wedding on March 19th 2015, Manny and his Friends planning to go the Safari Trip in the unknown world which they never seen before it was revealed to be in the World of Dinosaurs that no humans make it out alive in such massive world and even also so everyone explore this sightful world but the unknown figure was following them around the Dino World that no one else known who was even following our heroes

### Characters

Emmanuel Garcia - Kaijudo Dino Charge Centurion Yellow

Aaron Garcia - Kaijudo Dino Charge Centurion Blue

Gajeel Garcia - Kaijudo Dino Charge Centurion Black

Pogue Garcia - Kaijudo Dino Charge Centurion Red

Wendy Garcia - Kaijudo Dino Charge Centurion Green

Amaru Garcia - Kaijudo Dino Charge Centurion White

Graves - Kaijudo Dino Charge Centurion Crimson

Jarvan Lightshield IV - Kaijudo Dino Charge Centurion Gold

Draven - Kaijudo Dino Charge Centurion Scarlet

Darius - Kaijudo Dino Charge Centurion Light Grey

Garen - Kaijudo Dino Charge Centurion Vermillon

Lux - Kaijudo Dino Charge Centurion Lavender

Spike Taylor - Kaijudo Dino Charge Centurion Brown

Braum - Kaijudo Dino Charge Centurion Cobalt

Lucy Heartfila - Kaijudo Dino Charge Centurion Pink

Fiora - Kaijudo Dino Charge Centurion Cyan

Katarina - Kaijudo Dino Charge Centurion Aqua

Gangplank - Kaijudo Dino Charge Centurion Lime Green

Jayce - Kaijudo Dino Charge Centurion Grey

Shen - Kaijudo Dino Charge Centurion Silver

Quinn - Kaijudo Dino Charge Centurion Purple

Ekko - Kaijudo Dino Charge Centurion Indigo

Ezreal - Kaijudo Dino Charge Centurion Magtena

Talon - Kaijudo Dino Charge Centurion Navy

### NPCs

Teddy

Nack

### Allies

Arbara Dinoclaw

Spike Taylor/DinoMan

Cali

Flynn

Tessa

Chieftain lmani

Asha

Buzz

Hugo

### Villains

Orm Jose Garcia - Kaijudo Dino Charge Centurion Orange

Malefor Lugo

The Master/Baryonyx Lord - Kaijudo Dino Charge Centurion White Grey

### Enemies

???

???
Jezioro reliktowe

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Jezioro reliktowe** – **jezioro** powstałe na skutek odcięcia od pierwotnych akwenów w wyniku wypiętrzenia sąsiednich terenów, będących następstwem ruchów górotwórczych (orogenezy). Jeziora te są częścią dawnych mórz, zatok bądź innych rozległych wód.

Do grupy tych jezior należy Morze Kaspijskie, które ze względu na rozmiary powierzchni (371 tys. km²) oraz wysokie stężenie soli w wodzie nazywane jest w geografii morzem.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Wielu autorów: *Puls Ziemi. Ilustrowany atlas świata dla gimnazjum.* Wydawnictwo Nowa Era, wydanie pierwsze, Straszyn k. Gdańska 2009 [ISBN 978-83-7547-094-9]
Fermentacja mlekowa

**Fermentacja mlekowa** – proces **fermentacji** (przekształcania węglowodanów) w **kwas mlekowy**, który powoduje ścinanie się **kazeiny** – białka obecnego w mleku. Proces ten wykorzystywany jest najczęściej do produkcji przetworów mlecznych oraz serów.

## Historia

Kwaszenie owoców i warzyw z wykorzystaniem fermentacji mlekowej to jeden z najstarszych **procesów biotechnologicznych**, jednak jego biologiczny i chemiczny mechanizm został zbadany i opisany dopiero w XIX wieku.

Do XX wieku, kiedy lodówki i zamrażarki nie były znane (lub powszechnie stosowane), surowe mleko czy świeże warzywa nie mogły być przechowywane przez zbyt długi czas. Wytwarzano z nich zatem przetwory, w których kwas mlekowy – produkt metabolizmu bakterii mlekowych – pełnił funkcję konserwującą.

## Zastosowanie

### **W gastronomii**

#### **Kiszenie**

**Kiszenie** to metoda konserwacji żywności (przede wszystkim owoców, warzyw i grzybów). Kiszonki można przechowywać wiele miesięcy bez narażenia na zepsucie, ponieważ kwas mlekowy nie dopuszcza do rozwoju innych drobnoustrojów saprofitycznych, oprócz tolerujących go bakterii mlekowych. W przeszłości trwałość kiszonych produktów gwarantowało obniżenie temperatury przechowywania (np. w piwnicach, na dnie strumieni) i szczelne zamknięcie, w celu utrzymania warunków beztlenowych.

Kiszenie produktów spożywczych na skalę przemysłową przeprowadza się w betonowych lub metalowych silosach zaopatrzonych w instalację do odprowadzania wydzielającego się dwutlenku węgla. Po okresie fermentacji pakuje się je do plastikowych lub drewnianych beczek.

#### **Produkcja serów**

Proces fermentacji mlekowej znajduje zastosowanie w produkcji dojrzewających serów podpuszczkowych. Powstają one dzięki użyciu podpuszczki – enzymu uzyskiwanego z żołądków zwierząt lub jej syntetycznego odpowiednika. Powoduje on ścinanie się (denaturację) białka w mleku. Powstałą masę serową formuje się i poddaje dojrzewaniu, podczas którego bakterie oraz grzyby rozkładają część białek i tłuszczów. Zmianie ulega wygląd, smak oraz zapach sera.

### **W ochronie zdrowia**

Bakterie fermentacji mlekowej są stałym składnikiem flory bakteryjnej ludzkiego jelita. Wytwarzając kwasy, ograniczają działalność bakterii gnilnych i chorobotwórczych. Po terapii antybiotykowej, w celu odbudowania populacji tych pożytecznych dla zdrowia mikroorganizmów, przyjmuje się probiotyki, czyli preparaty i produkty żywnościowe zawierające żywe kultury bakterii.

## Powiązane pojęcia

* biotechnologia;
* fermentacja;
* kazeina;
* kiszenie;
* kwas mlekowy.

## Źródła

#### Netografia:

* Bakterie mlekowe i konserwowanie żywności w serwisie *epodreczniki.pl*.
Genom

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Genom** – pełen zestaw **informacji genetycznej** danego organizmu umiejscowiony w podstawowym (haploidalnym) zespole **chromosomów**. Zawiera **geny** kodujące białka, geny niekodujące białek, a także regulacyjne sekwencje genów oraz sekwencje DNA, których funkcji obecnie nie znamy.

Badaniem genomów zajmuje się specjalistyczny dział genetyki zwany **genomiką**

## Powiązane pojęcia

* chromosom;
* gen;
* genomika;
* kod genetyczny;

## Źródła

**Bibliografia**:

* Siddharta Mukherjee: *Gen: Ukryta historia.* Wydawnictwo Czarne, wydanie pierwsze, Wołowiec 2017, [ISBN 978-83-8049-493-0]
Maltaza

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Maltaza** – enzym trawienny występujący w organizmach roślinnych i zwierzęcych, który rozkłada **maltozę** (będącą disacharydem) na glukozę.

## Źródła

#### Bibliografia:

* *Słownik naukowo-techniczny Hutchinsona*. Wydawnictwo EM, wydanie I, Warszawa 1997 [ISBN 83-86396-40-7]
Astronomia

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Astronomia** – nauka przyrodnicza z zakresu **fizyki**, której przedmiotem badań są **ciała niebieskie**, ich rozkład i ruchy w przestrzeni, pochodzenie, budowa oraz ewolucja, a także **Wszechświat** jako całość.

## Historia

Jedną z pierwszych cywilizacji rozwijających badania astronomiczne byli Babilończycy. Włoski historyk filozofii Giovanni Reale (1931—2014) zwraca uwagę na to, że badali oni zjawiska na niebie dla celów **astrologicznych**, by móc snuć przepowiednie i wróżby. Była to zatem wiedza wykorzystywana dla celów praktycznych, nie zaś ściśle naukowych i spekulatywnych.

## Powiązane pojęcia

* astrologia;
* ciało niebieskie;
* fizyka;
* Wszechświat;

## Źródła

#### Bibliografia:

* Giovanni Reale: *Historia filozofii starożytnej. Tom I – od początków do Sokratesa*. Wydawnictwo KUL, wydanie drugie, Lublin 2012, [ISBN 978-83-7702-523-9]

#### Netografia:

* Definicja astronomii w serwisie *pwn.pl*.
Chemia

**Chemia** – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem budowy i właściwości **materii**, a także przemian jakim ta materia ulega.

#### **Poszczególne działy chemii:**

* biochemia;
* chemia analityczna;
* chemia farmaceutyczna;
* chemia fizyczna;
* chemia inżynieryjna;
* chemia jądrowa;
* chemia kwantowa;
* chemia nieorganiczna;
* chemia organiczna;
* chemia rolna;
* chemia spożywcza;
* chemia teoretyczna;
* elektrochemia;
* fotochemia;
* geochemia.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Wielu autorów, red. prowadząca Jadwiga Marcinek: *Najnowsza encyklopedia powszechna*. Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005 [ISBN 83-7389-938-3]
Empiryzm

**Empiryzm** (z gr. *ἐμπειρία* ('émpeiría') — „doświadczenie”) – doktryna filozoficzna głosząca, że to, co jest postrzegane przez zmysły, stanowi podstawę wiedzy.

W odróżnieniu od starożytnej koncepcji głoszącej, że wiedza opiera się na tradycji i ideach wrodzonych, empiryzm podkreśla rolę **doświadczenia** i dowodów, zwłaszcza bodźców zmysłowych, w tworzeniu pojęć. Empiryści przekonują jakoby tradycja i idee wrodzone powstawały na bazie wcześniejszych doświadczeń zmysłowych, a także że postrzeganie świata zewnętrznego jest możliwe właśnie dzięki doświadczeniu. Przykładowo, jeśli człowiek postrzega niebo jako błękitne, to rejestruje swoje doświadczenia i wygląd nieba, formułując przekonanie o błękitnym kolorze nieba.

Ten pogląd na świat bywa krytykowany za problemy jakie się pojawiają w momencie gdy ma się do czynienia z wiedzą abstrakcyjną, której nie można nabyć w taki właśnie sposób, na przykład z wiedzą matematyczna.

## Historia i rozwój pojęcia

Angielski filozof **John Locke** uważał, że umysł człowieka rodzi się jako *tabula rasa* („niezapisana tablica”) i ludzie nie mają żadnych wrodzonych idei. Koncepcja ta wywodzi się od starożytnego greckiego myśliciela Arystotelesa, a Locke rozpowszechnił ją w swoim eseju pt. ***Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego*** (1690). Empiryzm Locke’a stał w opozycji do **racjonalistycznej** filozofii francuskiego uczonego Kartezjusza (1596—1650).

Esej Locke’a był krytykowany przez współczesnych mu filozofów. Jest on jednak uważany za jedno z najważniejszych dzieł w filozofii nowożytnej, które położyło podwaliny pod prace późniejszych empirystów brytyjskich, a zwłaszcza **George’a Berkeleya** i **Davida Hume’a**.

Empiryzm ostatecznie zepchnął na drugi plan kartezjańską ideę racjonalizmu, choć jeszcze w latach 20. XX wieku empiryści logiczni próbowali dokonać syntezy teorii brytyjskiego empiryzmu z naukową metodologią matematyki i logiki.

## Powiązane pojęcia

* doświadczenie;
* racjonalizm;
* *Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego*;

#### Empiryści:

* John Locke (1632—1704);
* George Berkeley (1685—1753);
* David Hume (1711—1776).

## Źródła

#### Bibliografia:

* *1001 idei, które zmieniły nasz sposób myślenia*. (Praca zbiorowa: red. Robert Arp, wydawnictwo Elipsa, Poznań 2015) [ISBN 978-83-245-9618-8]
Fizyka atomowa

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Fizyka atomowa** – dział fizyki zajmujący się budową atomów i cząsteczek.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Wielu autorów, red. prowadząca Jadwiga Marcinek: *Najnowsza encyklopedia powszechna*. Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005 [ISBN 83-7389-938-3]
The Price of Anonymity

Does anonymity guarantee honesty from those that are granted it?  Yes and no, according to Dr. Alex Fradera, who looked into a study done to learn if subjects whose identity has been shielded might take advantage of it:

Thousands of psychology papers are based on data derived from questionnaires that were filled out anonymously. That’s because most psychologists have reasoned that the best way to get people to be honest about their practice of undesirable behaviours is to promise them anonymity. But in a new analysis, Yphtach Lelkes and his colleagues point out that anonymity comes with a price. Participants will feel less accountable and may be less motivated to answer questions accurately.

To test this, Lelkes’ team devised a cunning methodology in which dozens of undergrads conducted internet research for what they thought was a study into the way that people search for information on the web.

After each student had spent 45 minutes researching the mountain pygmy-possum, a researcher made a show of deleting the student’s search history before their eyes, ostensibly to prevent the next participant from accessing the browser’s archives. In fact, a spyware programme was installed on the computer and kept track of all the sites visited. After the research session, each student answered a questionnaire about their use of the internet in general and their experience of the internet research task, including which sites they’d searched. Crucially, half the students were instructed to fill out their name and other personal details at the top of the questionnaire; the others were told to leave it blank to ensure anonymity.

Students who answered the questionnaire anonymously admitted to more embarrassing internet behaviours, such as looking at porn, but with regard to their searches during the research task they answered with less accuracy. There was also evidence of a lack of variety in the answers to many of the anonymous students’ later answers, consistent with the idea that they were putting less thought into the questionnaires as they grew tired.

Fradera, A. (2012). The price of anonymity. Psychologist, 25(11), 810-811

Back To Privacy And Anonymity On The Web
Bezpaństwowość

**Bezpaństwowość** – brak posiadania **obywatelstwa** jakiegokolwiek **państwa**.

Obecnie większość ludzi jest obywatelami jakiegoś kraju, jednak od tej reguły występują wyjątki. Bezpaństwowcem (**apatrydą**) może być człowiek, który stracił obywatelstwo nie z własnej winy, np. na skutek wojny lub zmian terytorialnych.

Postanowieniami konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych z 1954 roku uchwalono, że należy unikać tworzenia apatrydów.

Status bezpaństwowca może być niekorzystny dla jednostki ze względu na brak ochrony ze strony kraju zamieszkania, jego służb konsularnych czy brak praw obywatelskich przysługujących jego dzieciom, zwłaszcza jeżeli w danym kraju obowiązuje prawo krwi. Gdy rodzice są znani, ale nie mają żadnego obywatelstwa, także ich dzieci nie mogą go wówczas uzyskać.

## Powiązane pojęcia

* obywatelstwo;
* państwo;

## Źródła

#### Bibliografia:

* O obywatelstwie w serwisie *epodreczniki.pl*.
Fizyka ciała stałego

Pozostaje on zaledwie **zalążkiem artykułu**, który wymaga gruntownego uzupełnienia o najważniejsze **informacje** oraz poszczególne sekcje.

**Fizyka ciała stałego** – dział **fizyki** badający właściwości **materiałów stałych**, sieci krystaliczne oraz przewodnictwo elektrycznych ciał stałych.

## Powiązane pojęcia

* ciało stałe;
* fizyka;

## Źródła

#### Bibliografia:

* Wielu autorów, red. prowadząca Jadwiga Marcinek: *Najnowsza encyklopedia powszechna*. Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005 [ISBN 83-7389-938-3]
Biofizyka

**Biofizyka** – synkretyczna dziedzina naukowa z pogranicza biologii i fizyki stosująca fizyczne metody badawcze do wyjaśniania procesów życiowych zachodzących w żywych organizmach, tkankach i komórkach. Bada ona fizyczne i fizykochemiczne procesy życiowe oraz wpływ zewnętrznych czynników fizycznych na te procesy.

Do biofizyki zalicza się także badania biopolimerów prowadzone metodami spektrofotometrycznymi, np. rentgenografią, rezonansem magnetycznym, elektronowym czy jądrowym. Wiele zagadnień biofizycznych ściśle wiąże się z **biochemią**.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Wielu autorów, red. prowadząca Jadwiga Marcinek: *Najnowsza encyklopedia powszechna*. Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005 [ISBN 83-7389-938-3]
Kanibalizm

**Kanibalizm** − praktyka zjadania przez osobników jednego gatunku innych osobników tego samego gatunku.

## Kanibalizm u ludzi

Istnieje wiele teorii próbujących wyjaśnić przyczyny pojawienia się wśród ludzi kanibalizmu. Jedna z nich sugeruje, że mógł być on wynikiem braku pożywienia; inna, że stanowił formę ochrony przed drapieżnikami poprzez ograniczenie ich dostępu do ludzkiego mięsa, a tym samym w zasmakowaniu w nim.

Do czasów nowożytnych, w niektórych kulturach mięso ludzkie było uważane za jeszcze jeden rodzaj mięsa, w innych traktowano je natomiast jako rarytas przeznaczony tylko na szczególne okazje.

Maorysi z Nowej Zelandii urządzali uczty z wrogów pokonanych w bitwie.
W Afryce przyrządzano i zjadano podczas magicznych obrzędów niektóre ludzkie organy − co jak przekonywali szamani − pozwalało przejąć siłę i cnoty ofiar. Uważa się, że Aztekowie z Ameryki Środkowej składali jeńców w ofierze bogom, a następnie ich zjadali. Z kolei australijscy Aborygeni spożywali mięso swoich zmarłych krewnych (**endokanibalizm**) w wyrazie szacunku.

### **Historia**

Najstarszym świadectwem kanibalizmu są strzaskane kości znalezione w zapadlisku Gran Dolina w Hiszpanii, liczące około 800 tys. lat. Ślady na kościach sugerują, że kanibalizm był praktykowany przez przedstawicieli *Homo antecessor* − pierwszych hominidów, którzy pojawili się w zachodniej Europie. Znaleziska pochodzące z późniejszych okresów wskazują, że kontynuowano tę praktykę po pojawieniu się innych człowiekowatych, w tym *Homo sapiens*.

Kanibalizm przetrwał do czasów współczesnych w Afryce Zachodniej i Środkowej, Oceanii, Australii, na Sumatrze oraz w Ameryce Północnej i Południowej. Kolonizacja tych regionów przez chrześcijańskich przybyszów z Europy między XV a XIX wiekiem sprawiła, że kanibalizm stał się tabu, chociaż sporadycznie nadal dochodzi do niego w nadzwyczajnych okolicznościach.

## Powiązane pojęcia

* endokanibalizm;
* mięsożerność;
* padlinożerność.

## Źródła

#### Bibliografia:

* *1001 idei, które zmieniły nasz sposób myślenia*. (Praca zbiorowa: red. Robert Arp, wydawnictwo Elipsa, Poznań 2015) [ISBN 978-83-245-9618-8]