Republika Lacjum

Imperialny orzeł z Latyńską sentencją

### Tytuł(y) władcy

Princeps, Caesar, August, Imperator, princeps senatus, princeps civium, proconsulare, tribunus plebis, censores, pater patriae

### Władza wykonawcza

Konsul, Urzędnicy, Princeps (jako prokonsul i cenzor)

### Władza ustawodawcza

Senat, Zgromadzenie Ludowe, Princeps (jako Trybun ludu)

### Waluta

Sestercja

**Republika Lacjum -** Potocznie zwana Imperium Lacjum lub po prostu Imperium to państwo Latynów położone na południowo-wschodnim krańcu znanego świata. Republika powstała 500 lat przed objęciem rządów przez Robertusa. Rok powstania republiki to rok 0 w kalendarzu Latynów.

## Historia

### Powstanie Republiki

Republika Lacjum powstała w 0 roku republikańskim gdy został obalony i wygnany Król Iosephus. Mieszkańcy miasta Lacjum po latach tyrańskich rządów króla bali się rządów kolejnego dlatego powołano do życia republikę i pilnowano by żadna jednostka nie zdobyła olbrzymiej władzy. Szybko się okazało, że są sytuacje gdy trzeba powierzyć olbrzymią władze jednostce i wierzyć, że owa jednostka nie będzie tytanem. Dlatego ustanowiono, że w razie zagrożenia można powołać Dyktatora o nieograniczonej władzy cywilnej i wojskowej. Pierwszym dyktatorem został szanowany obywatel Lucjusz, który pełnił swoją role 30 lat.

Lucjusz skupił się na zapewnieniu bezpieczeństwa republice oraz zmienienie luźnego sojuszu latyńskich państwa-miast w jedno spójne państwo. Gdy Lucjusz umiera w 30 roku republikańskim w krainie Latynów nie było już wielu państwa a jedno silne i zjednoczone.

### Zmierzch Republiki

W 320 roku republikańskim dwóch wiernych przyjaciół i mężów stanów przestało sobie ufać co musiało zakończyć się konfrontacją i pierwszą wojną domową w państwie. Na przeciw siebie stanieli Konsul Patryk i wspierający go senatorowie oraz Konsul i późniejszy dyktator Cezar i wspierające go dwa legiony. Wojna domowa znana później jako wojna Cezara z Patrykiem trwała dwa lata i zakończyła się śmiercią Patryka i wygraną Cezara. Cezar jednak nie cieszył się zwycięstwem i władzą długo gdyż rok później został zamordowany w budynku senatu. I znowu Imperium znalazło się na krawędzi.

W tym momencie na scenie pojawiają się dwie osoby. August adoptowany syn Cezara i Legat Oskar, którzy najpierw opanowali stolicę gdzie władzę przejął August a Oskar ruszył za mordercami i dwa miesiące później pokonał armie zdrajców i upewnił się, że żaden morderca Cezara nie będzie chodził po ziemi. W tym czasie August wykorzystał sprzyjające mu legiony i wymusił na senacie mianowanie go Konsulem oraz odebranie władzy konsularnej Oskarowi.

Cztery miesiące po morderstwie Cezara doszło do pierwszej bitwy wojny domowej Augusta. Zakończyła się ona remisem i obie strony podpisały zawieszenie broni. Rok później doszło do drugiej bitwy zakończonej zwycięstwem Oktawiana a pół roku później legiony Oktawiana zniszczyły ostatnie siły Oskara. Oskar niedługo później popełnił honorowe samobójstwo.

Oktawian rządził teraz niepodzielnie państwem i mimo, że wierzył w republikę wiedział, że bez silnej władzy centralnej państwo nie przetrwa. Dlatego postanowił umocnić swą władzę a gdy był gotów w 330 roku republiki Oktawian oficjalnie zrzekł się władzy na rzecz senatu a ten błagał go by nie odchodził oraz dał mu władzę prokonsula. Gest Oktawiana był obmyślony i zaplanowany. Przez następne 20 lat Oktawian pełnił różne funkcje w republice i dawał sobie coraz większą władzę. W 350 roku republikańskim senat nadał Oktawianowi tytuł Augusta i w tym samym roku Oktawian przeprowadził reformy sprawiające, że był on prawdziwym niepodzielnym władcą Lacjum przy zachowaniu pozorów, że nie jest monarchą.

### Powstanie pryncypatu

Oktawian sprawował jeszcze władzę 30 lat utrwalając sposób władzy w państwie na kolejne 120 lat oraz wprowadzając imperium w złoty okres.

Dziś mamy 500 rok republiki i pierwszy rok panowania princepsa Robertus Caesar Augustusa pierwszego wśród obywateli republiki i senatorów, Imperatora legionów, prokonsula i cenzora republiki oraz Trybuna ludu i ojca ojczyzny.

## Ustrój polityczny, administracyjny

Oficjalnie Lacjum jest republiką klasyczną gdzie obywatele mają wpływ na losy kraju oraz działanie senatu, senat natomiast uchwala ustawy, podatki oraz wybiera państwowych urzędników.

Od czasów Oktawian naradził się nowy ustrój zwany Pryncypatem i obdarzający princepsa olbrzymią władzą przy zachowaniu pozorów republiki oraz części technicznych aspektów republiki.

### Pryncypat

Mimo, że faktycznym władcą republiki jest człowiek noszący tytuł princepsa i posiadający władzę jaką ma dyktator albo monarcha, Lacjum nie ma króla. Władza princepsa albo jak mówią żołnierze Imperatora bierze się z połączenia wielu kompetencji i piastowanie paru stanowisk dożywotnio przez princepsa.

W pryncypacie nie występuje dziedziczenie z ojca na syna ale princeps ma prawo wyznaczyć swojego następcę i jeśli senat zaakceptuję testament władcy lub jeszcze za życia władcy uzna prawa jego następcy następuję coś co można nazwać dziedziczenie. Potwierdzony przez senat następca po śmierci Princepsa przejmuję jego wszystkie tytuły i urzędy jakie piastował i zostaje nowym Princepsem.

W przypadku braku następcy lub odrzuceniu z przyczyn technicznych testamentu Princepsa to Senat ma za zadanie wyznaczyć nowego princepsa. W historii imperium znane są dwa przypadki gdy władzę w imperium zdobyto siłą i senat musiał uznać stan faktyczny.

#### Tytuły oraz stanowiska dające władze Princepsowi

1. ***Princeps Civium -*** Jest to tytuł honorowy nie dający żadnej władzy sam z siebie. Ale ma znaczenie propagandowe gdyż tytuł pierwszy obywatel w czasach republiki był zarezerwowany tylko dla człowieka, który jest wzorem życia w zgodzie z obywatelskimi cnotami.
2. ***Princeps Senatus -*** Pierwszy w senacie w czasach republiki był nadawany na rok senatorowi, którego cenzorzy wpisali pierwszego na listę senatorów od czasów Augusta tytuł zarezerwowany dla władcy gdyż Princeps zawsze wpisywany jest pierwszy na listę senatorów. Tytuł daje pewne prawa i przywileje a są nimi:
	* Honorowe prawo zabierania głosu jako pierwszy w czasie obrad senatu;
	* Prawo prowadzenia obrad;
	* Zwoływanie i rozwiązywanie Senatu;
	* Decydowanie o agendzie obrad;
	* Decydowanie o miejscu odbycia obrad;
	* Zaprowadzanie porządku w czasie obrad;
	* Spotykanie się, w imieniu Senatu, z ambasadorami państw obcych;
	* Pisanie w imieniu Senatu listów i pism;
3. **Prokonsul -** W czasach republiki funkcja nadawana na rok z możliwością przedłużenia konsulom, którzy skończyli kadencje jako konsul. Od czasów panowania Augusta funkcja Prokonsula przeszła małą reformę i była dożywania nadawana już tylko Princepsowi. Władza Prokonsularna daję Princepsowi władzę nad prowincjami Cesarskimi co w praktyce daję też władzę nad całą armią Imperium oraz pozwala mianować Princepsowi z pominięciem senatu legatów i namiestników owych prowincji.
4. **Cenzor -** Za republiki bardzo ważne stanowisko lecz w czasach jej zmierzchu straciło na znaczeniu. Następcy Oktawiana przywrócili je ale jako jedną z kompetencji Princepsa. W praktyce Princeps rzadko używa uprawnień Cenzorskich przeważnie mianuję do tego ludzi. Do uprawnień i obowiązków pretorskich leży:
	* *Agere Censum -* prowadzenie spisu ludności Lacjum i ich majątku oraz przypisywanie ich do odpowiedniego tribus;
	* Lectio senatus - Tak zwanego "wyczytywanie senatu". Jest to przegląd listy wszystkich osób zasiadających w senacie, połączony z wyborem nowych i usunięciem osób niegodnych lub zmarłych;
	* Prowadzenie spis majątków i kontrolowanie wydatków państwa na cele publiczne, określanie kosztów prowadzenia wojen i rozbudowy armii;
	* Tworzenie listy ekwitów;
	* *Cura Morum -* prawo do kontroli moralności obywateli i wystawiania niemoralnym obywatelom *nota censoria* czyli noty cenzorskiej, która skutkowała faktycznym ale nie prawnym pozbawieniem obywatela praw politycznych czy możliwości zasiadania w senacie czy braniu udziału w zgromadzeniu ludowym;
	* Zawieranie kontraktów na budowy publiczne takie jak np. Drogi;
5. **Tribunus Plebis -** Za czasów republiki trybun ludu miał dbać o interesy obywateli i pilnować by senat ani urzędnicy nie działali na szkodę obywateli.Po reformach Oktawiana władza trybuna stała się jednym z atrybutów Princepsa. Do uprawnień Trybuna należą:
	* Zwoływanie Komicji trybusowej (samorząd terytorialny) danego tribus i uchwalanie ustaw lokalnych;
	* Prawo weta dla każdej decyzji lub ustawy senatu oraz decyzji każdego urzędnika państwowego;
	* Zwoływanie posiedzeń senatu lub zgromadzenia ludowego;
	* Możliwość zgłaszania projektów praw;
	* Możliwość wstawianie się za plebejuszami w procesach karnych i cywilnych;
6. **Pontifex maximus -** Władza najwyższego kapłana jest jedyną niedziedziczną władzą Princepsa i otrzymują ją tylko Princeps, który zostanie ogłoszony Augustem. Prawie zawsze po oficjalnym objęciu "panowania" przez nowego Princepsa senat ogłasza go Augustem. Jako Najwyższy Kapłan princeps ma władzę nad kalendarzem Latynów, podlega mu kolegium westalek oraz odprawia najważniejsze uroczystości religijne i ma władzę nad religią państwowa Imperium. Po za tymi uprawnieniami Princeps posiada też role opiekuna wszystkich religii wyznawanych w imperium co w praktyce sprawia, że Princeps ma wpływ na wybór kapłanów wszystkich religii występujących w imperium.
7. **Imperator -** Jest to tytuł honorowy pierwotnie nadawany wielkim dowódcą przez żołnierzy. Od czasów Oktawiana jest to tytuł dziedziczny otrzymywanym przez każdego Princepsa. Sam tytuł jest tylko tytułem honorowym i po za automatycznym prawem do Triumfu ulicami Lacjum nie daje żadnych praw czy przywilejów. Z czasem tytuł Imperatora stał się symbolem władzy Princepsa nad armią oraz popularnym w armii zamiennikiem tytułu Princeps.
8. **Princeps -** sam tytuł był na początku tylko określeniem władzy Oktawiana, który był Princeps Civium i Princeps Senatus a w chwili śmierci Oktawiana był to już osobny i prawnie ugruntowany tytuł przywódców republiki, który zawierał w sobie uprawnienia nie wynikające z pozostałych tytułów i uprawnień. Do uprawnień wpisanych do tytułu Princepsa należą:

* Mianowanie delegatów specjalnych zwanych prefektami.
* Prawo do przedstawiania kandydatów na najwyższe urzędy.
* Wgląd w prowincje senackie oraz publikowania w nich swoich rozporządzeń, tzw. edyktów.

### Senat

**Senat** powstał w pierwszym wieku istnienia republiki w miejsce rady republiki i od powstania pełnił role ustawodawczą, doradczą, kontrolną oraz to do decyzji senatu należało kto obejmie dany urząd w państwie. Od czasów Oktawiana władza senatu w pewnym sensie osłabła ale w zamian za to senat otrzymał nowe uprawnienia.

Senat od czasów Oktawiana dalej pełni funkcję doradczą tylko tym razem dla Princepsa, dalej jest jedynym organem, który może uchwalać prawa obejmujące cały kraj oraz dalej to senat wybiera urzędników i konsulów. Obok tego Senat ma po śmierci każdego Princepsa zatwierdza lub anuluję prawa i rozporządzenia uchwalone za jego życia oraz potwierdza władzę nowego Princepsa. Po reformie prowincji wprowadzonej przez Oktawiana senat sprawuję władzę nad prowincjami senackimi czyli takimi, które są już w pewnym stopniu zlatynizowane i nie leżą na granicy imperium.

Pod koniec swojego życia Oktawian nadał też senatowi funkcję sądowniczą i od tego momentu to senat sądził osoby winne zdrady stanu, zbrodni przeciw ludowi lub spiskowi, którego celem było przejęcia władzy w państwie.

#### Urzędnicy mianowani przez senat

* **Pretor** **-** Wyższy urzędnik odpowiadający za utrzymanie porządku i sprawować sądy w sprawach karnych i cywilnych w miastach Lacjum lub w miastach latyńskich w prowincjach senackich i cesarskich. Na każdą prowincję przypada dwóch pretorów. Jeden odpowiada za sprawy obywateli republiki a drugi za sprawy cudzoziemców a razem lub pojedynczo mogę rozstrzygać spory między obywatelami a cudzoziemcami. Do pozostałych uprawnień Pretora należy wydawania edyktów, zwanych „pretorskimi”, które ustalały sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych przez ustawy czy prawo zwyczajowe a także mianowanie prefektów. Kadencja pretora trwa rok z możliwością przedłużenia przez senat w drodze ustawy. Po zakończeniu kadencji Pretor zostaje mianowany namiestnikiem prowincji Cesarskiej przez Princepsa lub prowincji senackiej przez senat.
* **Namiestnik prowincji senackiej** **-** Namiestnik był najwyższym urzędnikiem w prowincji senackiej. Do jego najważniejszych zadań było utrzymywanie porządku w prowincji oraz zbieranie podatków dla imperium. Namiestnik posiada władzę sądowniczą w sądzeniu za najcięższe przestępstwa takie jak zdrada czy bunt przeciw Imperium. W czasie pełnienia funkcji sądowniczej namiestnik ma do pomocy radę. Od wyroków namiestnika nie ma odwołania. Namiestnik posiada także ograniczana władzę wojskową jeśli w prowincji stacjonuję legion. Namiestników wybiera się na 3 letnią kadencji przez losowanie z pretorów lub konsulów, którzy skończyli swoje kadencje.
* **edylowie plebejscy i kurulni** **–** zajmowali się porządkiem publicznym (np. sprzątanie ulic), organizowali także igrzyska oraz rozdawali zboże. Sprawowali swój urząd przez rok.
* **Kwestorzy -** urzędnicyopowiedziani za sprawy finansowe. Kwestor odpowiedzialny za pilnowanie skarbca państwowego oraz kwestor odpowiedzialny za archiwa był wybierany bezpośrednio przez senat a Kwestor prowincji odpowiedzialny za zbieranie podatków w prowincjach oraz kwestorzy wojskowi odpowiedzialny za pilnowanie skarbca legionu wybierani byli na drodze losowania z obywateli, którzy odsłużyli w armii 15 lat i zaczynają karierę polityczną.
* **Konsulowie -** Najwyżsi urzędnicy w republice wybierani na roczną kadencje z możliwością reelekcji (nie ma ograniczeń w ilościach kadencji.).Konsulów zawsze jest dwóch, konsul starszy stażem politycznym lub sprawujący więcej dłużej kadencje konsula pełni funkcję przewodniczącego senatu i zarządcy rdzenia Imperium prowincji Lacjum z stolicą miastem Lacjum.Konsul młodszy stażem politycznym lub kadencyjnym sprawuję władze w terenie i kontroluję pozostałe prowincję senackie oraz urzędy w prowincjach. Obu przysługuję prawo zgłaszania projektów ustaw w senacie.

#### Urzędnicy nie mianowani przez senat

* **Namiestnicy prowincji cesarskiej -** Posiada takie same uprawnienia jak namiestnik prowincji senackiej i jest wybierany tak samo z byłych pretorów i konsulów na 3 lata. Różnica polega na tym, że na namiestnika mianuję bezpośrednio Princeps.
* **Prefekt -** są to urzędnicy mianowani przez Pretorów i pełnią role sędziów w miastach oraz mają uprawienia do utrzymywania porządków w miastach. Na każde miasto w prowincji przypada jeden Prefekt. Kadencja Prefekta trwa rok z możliwością ponownego minowania. Po upływie kadencji Pretorów to z prefektów wybiera się nowych pretorów prowincji a oni nowych prefektów.
* **Prefekt miasta *-*** dowódca oddziałów stacjonujących w mieście tak zwanych kohort miejskich. Do jego zadań było utrzymywanie porządku na ulicach miast, łapanie przestępców w murach miejskich oraz nadzorowanie spraw karnych. Prefekt miejski dowodzący oddziałami w stolicy był zastępcą Princepsa.
* **Praefectus vigilum** - naczelnik miejskiej straży pożarnej.
* **Prefekt pretorianów -** A dokładnie prefekci bo było ich dwóch. Jeden był zawodowym żołnierzem oraz oficerem i dowodził gwardią przyboczną princepsa, wojskami stacjonującymi w rdzeniu imperium oraz automatycznie stawał się prefektom miasta Lacjum. Drugim prefektem był zawsze mianowany prawnik i to on zarządzał sprawami sądowniczymi pod nieobecność princepsa w stolicy.
* **Urzędnicy terenowi i niższego szczebla** **-** Wszyscy pracownicy urzędów, poborcy podatków, zastępcy kwestorów itp.

### Zgromadzenie Ludowe

**Zgromadzenie ludowe -** miejsce gdzie każdy obywatel ma prawo wyrazić swoje zdanie o działaniu państwa, proponowanych zmianach lub ustawach oraz samemu zaproponować pewne zmiany. Zgromadzenie ludowe dzieli się na dwa zgromadzenia. Na zgromadzenia w lokalnych *tribus* i na tym poziomie każdy obywatel danego *tribus* miał prawo do wyrażania zdania oraz w zebraniu lokalnym wybierano przedstawiciela do właściwego zgromadzenia ludowego.

Właściwe zgromadzenie ludowe odbywało się w stolicy w mieście Lacjum i było zwoływane za czasów republiki przez trybuna ludu a potem przez Princepsa, który pełnił urząd trybuna ludu. Na takim posiedzeniu delegaci mogli przyjąć ustawy, które trafiały pod debatę i głosowanie do senatu a senat mógł taką ustawę przyjąć lub odrzucić lub jeszcze odesłać do zgromadzenia ludowego z proponowanymi poprawkami lub zmianami. Gdy taka zmodyfikowana ustawa trafia z powrotem na zgromadzenie zebrani tam ludzie mogą albo odrzucić albo zaakceptować poprawki lub jeszcze coś zmienić i ustawa znowu leci do senatu. I tak w koło aż senat odrzuci lub przyjmie ustawę albo gdy dobiegnie koniec obradowania zgromadzenia ludowego.

### Sądy

W republice Lacjum władza sądownicza należy do sądów. W republice występują osiem rodzajów sądów zajmujących się różnymi aspektami życia a są nimi:

* sąd do spraw o przyjmowanie łapówek przez urzędników
* sąd do spraw o świętokradztwo i sprzeniewierzenia majątku społecznego
* sąd do spraw o morderstwo
* sąd do spraw o przekupstwo w czasie wyborów
* sąd do spraw o obrazę majestatu
* sąd do spraw o fałszerstwo
* sąd do spraw o ciężkie przestępstwa publiczne
* sąd do spraw o obrazę wiary i moralności publicznej

Sędziami mogą być tylko niekarani obywatele, których pretor wpisał na listę sędziów przysięgłych. Sędziowie przysięgli decydują o winie lub nie winie oskarżonego i w procesach mniejszej wagi lub dotyczącej sporu między dwójką obywateli decydują o wymiarze kary. W procesach większej wagi sędziowie przysięgli decydują o winie lub nie winie oskarżonego a to pretor lub prefekt decydują o wymierzę kary. W przypadku najcięższych przestępstw najwyższy wymiar kary jest możliwy przy jednomyślnym uznaniu winy oskarżonego.

W procesach karnych oskarżony a w procesach cywilnych strony sporu mają prawo do reprezentowania w sądzie przez adwokata zapewnianego przez państwo lub adwokata wynajętego prywatnie.

W Lacjum występują też sądy wojskowe w których sędziom jest dowódca oskarżonego. Zadaniem sądu wojskowego jest ustalenie czy oskarżony jest winny czy niewinny a w przypadku ustalenia winy czy oskarżony zasługuję na złagodzenie kary przewidzianej za dane przestępstwo.

Zobacz:Przebieg procesu w Lacjum

### Podział administracyjny

Republika Lacjum dzieli się na trzy regiony są to:

* Lacjum - rdzeń Imperium i ojczyzna Latynów.
* Prowincję Senackie - prowincję Zlatynizowane lub częściowo zlatynizowane i nie leżące na granicy Imperium. Zarządzane są przez namiestnika minowego przez senat. W prowincjach senackich nie stacjonuję wojsko nie licząc kohort miejskich.
* Prowincję Cesarskie - prowincje świeżo podbite lub leżące na granicy imperium. Zarządzane przez namiestnika minowego przez Princepsa. W prowincjach cesarskich stacjonuję przeważnie minimum jeden legion.

Zarówno prowincje Cesarskie jak i Senackie dzielą się na Tribus, która jest najmniejszą jednostką podatkowo-administracyjną w imperium. Wedle Tribus wymierzano podatki, określano cenzus i dokonywano zaciągu do wojska.

Tribus dzielą się na:

* Tribus miejskie - obszar zajmowany przez miasto lub miejsce gdzie powstanie miasto
* Tribus wiejskie - obszary niepodlegające pod jurysdykcje władz miejskich.

## Siły Zbrojne

Armia Republiki Lacjum nazywa Legionami składa się z zawodowych żołnierzy i oficerów zwanych legionistami. Legionistami mogą zostać tylko ochotnicy będący obywatelami Lacjum.Służących legionisty trwa 15 lat z możliwością tak zwanego drugiego werbunku i służby w randze Legionisty lub centuriona weterana. Legioniści otrzymują żołd oraz ich wyposażenie jest zapewniane przez państwo.

Obok legionistów w armii imperium występują formację zwane Auxilia. W skład owych formacji wchodzili ludzie nie będący obywatelami. Służba w formacjach pomocniczych jakim były Auxilia trwała podobnie jak w legionie 15 lat. Po zakończeniu służby żołnierz formacji dostawał dyplom wojskowy, który był potwierdzeniem zwolnienia ze służby i nadania obywatelstwa.

osobny artykuł o armii: Armia Lacjum

Spis Legionów:

(Na razie brak danych)

## Społeczeństwo

Społeczeństwo Republiki Lacjum dzieli się na Obywateli czyli ludzi posiadających pełną wolność i wszystkie prawa obywatelskie i polityczne oraz na cudzoziemców. Ludzi posiadających wolność osobistą i podstawowe prawa ale nie posiadający praw politycznych oraz większości praw obywatelskich. W imperium występują też niewolnicy są to głównie jeńcy wojenni i ich potomkowie. Niewolnicy nie posiadają praw ani wolności osobistej ale prawo nakazuję by niewolnik otrzymywał 3% tego co wypracował oraz gdy po wielu latach uzbiera środku mógł się wykupić. Obywateli Lacjum możemy podzielić na trzy grupy. Są to:

* Plebejusze - najbiedniejsza warstwa społeczna. Drobni kupcy i rzemieślnicy, rolnicy którzy stracili ziemie i dłużnicy oraz biedota miejska.
* Ekwici - średnio zamożna klasa społeczna, w skład której wchodzili kupcy, rzemieślnicy, rolnicy, przedsiębiorcy, bankierzy. Majątki ekwitów wynosić musiały minimum 400.000 sestercji.
* Patrycjusze - najbogatsza, uprzywilejowana i wyższa warstwa społeczna.

## Znane miejscowości (łącznie z prowincjami)

(Coś tu będzie jak pojawią się znani ludzie i nowe ziemie :) )