Saturno

Kategoria:Hezkuntza Programako artikuluak

## Saturno Saturnoren ikus astronomikoa

**Saturno** Eguzki-sistemako seigarren planeta da, sistema horretan dauden gasezko lau erraldoietako bat. 120.660 km-ko ekuatore-diametroa du, eta 29 urte eta 167 eguneko urtea. Izotzez eta hautsez osatutako eraztun ikusgarriak ditu. Hidrogenoz eta helioz osatuta dago. Gutxienez 62 satelite natural ditu, eta Titan da horietan handiena.

Izena, erromatar mitologiako Saturno jainkotik datorkio.

## Ezaugarri nagusiak

Urak baino dentsitate txikiagoa izaki, igerileku erraldoi batean jarriz gero, flotatu egingo luke.

* Eguzkitikako distantzia: 1.493 milioi km
* Diametroa: 120.700 km
* Dentsitatea: 0,70 g/cm3
* Satelite naturalen kopurua: gutxienez 62
* Masa (lurrarean = 1): 95,22
* Bolumena (lurrarena = 1): 745
* Errotazioa: 10h. 14min.

### Eraztunak

Sakontzeko, irakurri: «Saturnoren eraztunak»
Eguzki-sistemako planeta dirdiratsuena da, eta eraztunik ikusgarrienak ditu. Eraztunak partikula askoz eginda daude; ur izotzez osatuak direla uste da.

Saturnoren eraztunak lehenengoz Galileok ikusi zituen; bi satelite erantsi izango zirela pentsatu zuen. Huygensek identifikatu zituen 1656an. Eraztun bakarra ematen zuena, gero, tresna hobeekin begiratuta, hainbat eraztun txiki zirela ikusi zen.

### Atmosfera

Saturnoko atmosferan ageri diren haizeak eguzki-sistemako planetetan dauden bortitzenak dira. 1996tik 2002 urtera bitartean Hubble espazio teleskopioarekin (HST) egindako behaketek, haize hauen ustekabeko eta ikaragarrizko murrizketa azaldu dute planetaren ekuatorean Voyager espazio-ontzien garaietatik 1980-1981 urteetan. Haize-sistema, atmosferan sartuta eta planetaren barne-beroaren menpe egon beharrean, badirudi orain kanpoko fenomeno bat dela urtaroen eraginen eta ekuatorean eraztunen itzalak eragindako ubelduren menpe. Ekuatoretik kanpo haize zonalak egonkor mantendu dira.

## Gasezko planeta erraldoiak

Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno planetei gasezko erraldoi deitzen zaie Eguzki-sistemako beste planetekin alderatuta izugarri handiak direlako eta ez dutelako azal gotorrik. Kanpotik erdigunera dena gas dira, hori bai, dentsoagoak erdigunera gerturatu ahala. Planeta horien nukleoa metal moduan portatzen den hidrogeno likidoz osatuta dagoela uste da. Oro har, bolumen handia eta dentsitate txikiak dituzte, eraztun eta satelite asko, eta atmosfera konplexuak. Hidrogenoa, helioa, metanoa eta amoniakoa dira planeta horien osagai nagusiak.

## Sateliteak

Saturno 8 satelite ditu denek 200 km-ko diametroa baino handiagoa. Titan handiena da eta 5150 km-ko
diametroa du; eguzki sistemako bigarren sateliterik handiena da.

* Mimas: 390 km-ko diametroa du.
* Entzelado: 500 km-ko diametroa du.
* Tetis: 1050 km-ko diametroa du.
* Dione: 1120 km-ko diametroa du.
* Rea: 1503 km-ko diametroa du.

Hauetaz aparte satelite txiki gehiago ditu.

## Erreferentziak

1. ↑ Cite error: Invalid `<ref>` tag; no text was provided for refs named `CSeligman`
2. ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 2.13 Cite error: Invalid `<ref>` tag; no text was provided for refs named `fact`
3. ↑ Cite error: Invalid `<ref>` tag; no text was provided for refs named `meanplane`
4. ↑ Cite error: Invalid `<ref>` tag; no text was provided for refs named `horizons`
5. ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 Cite error: Invalid `<ref>` tag; no text was provided for refs named `SeidelmannArchinalA'hearn_2007`
6. ↑ Cite error: Invalid `<ref>` tag; no text was provided for refs named `nasafact`
7. ↑ Cite error: Invalid `<ref>` tag; no text was provided for refs named `saturnDay`
8. ↑ Cite error: Invalid `<ref>` tag; no text was provided for refs named `magnitude`
9. ↑ Wall, Mike (2011-06-21).«Saturn's 'Ice Queen' Moon Helene Shimmers in New Photo». Space.com.

### Oharrak

1. ↑ Orbital elements refer to the barycenter of the Saturn system and are the instantaneous osculating values at the precise J2000 epoch. Barycenter quantities are given because, in contrast to the planetary centre, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from the motion of the moons.
2. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure

Kategoria:Commonskat txantiloiaren mantenimendu bilaketak

Kategoria:Saturno