Huw Ceredig

Actor a chenedlaetholwr o Gymro oedd **Huw Ceredig**, ganwyd **Huw Ceredig Jones** (22 Mehefin 1942 – 16 Awst 2011) a chaiff ei adnabod yn bennaf am ddarlunio cymeriadau mewn rhaglenni teledu Cymraeg ac ambell ffilm.

## **Bywyd Cynnar**

Ganwyd ym Mrynaman ym 1942, yn fab i'r Parchedig Gerallt Jones, ac Elizabeth J. Griffiths, athrawes Cymraeg. Roedd yn un o deulu Bois y Cilie, ac roedd yn frawd i'r ddau wleidydd Dafydd Iwan ac Alun Ffred Jones, ac Arthur Morus.

Magwyd Ceredig yn Llanuwchllyn ac addysgwyd ef yng Ngholeg Llanymddyfri, un o'i athrawon yno oedd y chwaraewr a'r hyfforddwr rygbi Carwyn James. Aeth ymlaen i hyfforddi fel athro yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin.

Cymerodd ail-forgais ar ei dŷ er mwyn prynu offerynnau ar gyfer y band newydd Cymreig Edward H. Dafis a chyflwynodd hwy i'r llwyfan am y tro cyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Rhuthun ym 1973.

## **Gyrfa**

Tra'n hyfforddi fel athro ysgogwyd diddordeb Ceredig mewn drama gan y darlithydd drama enwog, Norah Isaac, ac wrth ddysgu mewn dwy ysgol ym Maesteg, ger Pen-y-bont ar Ogwr, dechreuodd actio yn ei amser hamdden, gan ddefnyddio'r enw llwyfan Huw Ceredig

Ar ôl cael ei weld mewn cynyrchiadau yn theatr Gymraeg Abertawe, cynigiwyd rhannau bach i Ceredig ar deledu Cymru. Roedd yn dysgu yn ei ysgol gynradd leol yn Laleston, ger Pen-y-bont ar Ogwr, pan benderfynodd, yn ei 30au cynnar, ddod yn actor proffesiynol.

Chwaraeodd gymeriad Reg Harris ar opera sebon Pobol y Cwm am 29 mlynedd o gychwyn y rhaglen yn 1974 hyd 2003. Bu ei gymeriad yn ganolog i sawl stori dros y blynyddoedd gan gynnwys gael ei yrru i'r carchar am geisio llwgrwobrwyo, agor pwll glo ac goroesi dwy ysgariad gythrwyblys gyda Megan James (Lisabeth Miles) a Diane Francis (Victoria Plucknett).

Pan gafodd Ceredig y newyddion bod ei gymeriad Reg am gael ei ladd roedd yn grediniol fod y penderfyniad yn gangymeriad. Roedd Ceredig yn ddig nad oedd wedi cael aros am flwyddyn arall i gwblhau tri degawd llawn yn y rhan.

Chwaraeodd hefyd ran tad Rhys Ifans a Llŷr Ifans fel "Fatty Lewis" yn y ffilm gomedi dywyll Gymreig Twin Town.

Bu hefyd yn actor llais gan gyfrannu at gartwnau SuperTed, ac yn ddiweddarach Meees.

## **Llyfryddiaeth**

Rhyddhawyd hunangofiant o'r enw Cofio Pwy Ydw I gan wasg y Dref Wen yn 2006. Ysgrifwnwyd y llyfr gan Huw Ceredig ac Aled Islwyn.

## **Bywyd Personol**

Roedd yn byw yn Nhrelales, ac yn briod â Margaret. Bu farw ei ferch gyntaf Llinos fel plentyn ifanc. Wedi hynnu cafodd y cwpwl ddwy ferch arall Llinos a Leia.

Roedd ganddo ddiddordeb brwd mewn chwaraeon, yn gyn-gadeirydd Clwb Rygbi Pen-y-Bont ar Ogwr, ac yn gefnogwr o bêl-droed a rasio ceffylau.

## **Marwolaeth**

Bu farw Huw Ceredig ar 16 Awst 2011 wedi salwch hir dymor.

Cynhaliwyd ei angladd yng Nghapel Tabernacl, Pen-y-bont ar Ogwr ar 22 Awst 2011.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid\_9560000/newsid\_9566000/9566092.stm
2. ↑ https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/tv-radio-obituaries/8707541/Huw-Ceredig.html
3. ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk\_politics/vote\_2005/basics/4394777.stm
4. ↑ http://www.dafyddiwan.com/cymraeg/cefndir.html
5. ↑ https://golwg360.cymru/newyddion/cymru/47025-cofio-huw-ceredig
6. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p02s0297
7. ↑ https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-14548635
8. ↑ http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid\_9560000/newsid\_9568900/9568990.stm