2020

### **Dychwelyd Em**

Ar ei phenblwydd yn **2020** cafodd Cassie Morris sioc enfawr pan gerddodd Mai i fewn i'r Deri. Roeddent wedi colli cysylltiad gyda’i gilydd saith mlynedd yn ddiweddarach a nid oedd gan Cassie unrhyw syniad ble'r oedd ei phlentyn ond llwyddod ymchwilydd briefat wedi'i logi gan Garry Monk ei darganfod.

Dategelodd Mai ei bod erbyn hyn yn uniaethu yn aneuaidd h.y. nid ydynt yn ystyried eu hunain naill ai'n wrywaidd neu'n fenywyaidd. Roeddynt yn defnyddio'r enw Em yn hytrach na Mai.

Yn y blynyddoedd wedi i'w mam adael bu Em yn byw gyda'u tad Huw Humphries yn Ogledd Cymru. Wedi i Huw dderbyn diagnosis o gancr yr ysgyfaint penderfynodd Em aros i edrych ar ei ôl yn hytrach na mynd i'r coleg. Arhosodd gydag ef tan ei farwolaeth yn mis Mawrth **2020**.

Roedd y berthynas rhwng Em a'u Mam yn un anodd, yr un yn dallt y llall ag Em yn enwedig yn teimlo eu bod wedi cael eu gadael i lawr gan eu Mam ond ar annogaeth Garry a Sion White ceisiodd Cassie wneud yr ymdrech i geisio dallt safbwynt ei phlentyn.

Dipyn wrth ddipyn daeth y ddau i ddealtwriaeth a chychwyn datblygu berthynas o'r newydd.

Cafodd Cassie ei siomi pan ddaeth i wybod bod Huw wedi gadael ei gartref iddi yn ei ewyllys. Sylwodd mae cael gafael ar y tŷ oedd prif amcan Em ar ddod i Gwmderi nid i ail-gysylltu a'u mam. Trodd Cassie yn gas a gwynebu Em gyda'r gwir. Cyfaddodd Em y cwbwl ond ymbil ar eu mam i weld fod y berthynas oedd wedi datblygu rhyngthynt yn un go iawn.

Er bod Cassie yn gyndyn i goelio ei phlentyn llwyddod Garry i wneud iddi weld beth oedd hi'n daflu i ffwrdd a llwyddodd Cassie i gymodi gyda Em cyn iddynt adael Cwmderi yn barhaol. Rhoddod Cassie y tŷ i Em a cytunodd y ddau i gadw mewn cysylltiad.

### **Ymosodiad asid**

Yn 2020 roedd tro ar fywyd Matthew Price pan fu'n ddioddefwr ymosodiad asid. Wedi noson hwyr yn meddwi yn y Tapas cafodd Matthew ei orchuddio a'r asid ar ei ffordd adref. Rhythwyd ef i'r ysbyty ond roedd yr asid eisoes wedi gneud niwed mawr i'w gorff.

Yn ddiarwybod i drigolion y pentref Dafydd Morris oedd yn gyfrifol am yr ymosodiad, wedi ceisio gyrru neges i Dylan Ellis drwy ymosod ar ei nai Guto Parri. Yn anffodus cafodd Matthew ei gamgymryd am Guto yn y twyllwch.

Gyda chefnder Matthew Eifion wedi gadael Cwmderi am gyfnod teimlai ei gariad Izzy Evans rhywfaint o ddyletswydd edrych ar ôl Matthew wrth iddo wella o'i anafiadau. Dros gyfnod closiodd y ddau, Matthew yn cael hi'n llawer haws did ymlaen gyda Izzy nag Tesni oedd hefyd wedi ceisio ail-gysylltu yn y cyfnod yn dilyn yr ymosodiad.

Er waethaf ei pherthynas gydag Eifion cychwynnodd Izzy a Matthew gysgu gyda'i gilydd bu'r ddau yn gefn i'w gilydd yn ystod cyfnod clo Corona.

### **Perthynas Jaclyn a Garry**

Yn ystod y cyfnod clo cychwynnodd berthynas rhwng Garry Monk a Jaclyn Parri. Gyda'i briodas gyda Dani eisoes mewn trafferthion ni wellodd pethau yn ystod y lockdown, a chychwynnodd Garry a Jaclyn gysgu gyda'i gilydd. O fewn dim roedd y ddau yn honni eu bod mewn cariad a'i gilydd ond doedd y berthynas ddim am aros yn gyfrinach am hir pan ddaeth Dylan Ellis i wybod am anffyddlondeb ei chwaer.

Gwelodd Dylan ei gyfle a cheisiodd gymryd mantais o'r sefyllfa i gael miloedd o bunnoedd allan o Garry er mwyn cadw'r berthynas yn gyfrinach, mewn gobaith defnyddio'r arian i dalu ei ddyledion i Dafydd Morris. Er mawr oedd wrthwyneb Garry, llwyddodd Jaclyn i'w berswadio i dalu'r arian i'w brawd.

Er bod eu cyfrinach yn ddiogel gyda Dylan am y tro, yn fuan wedyn daeth Cassie Morris i wybod am y berthynas ar ôl dal y ddau gyda'i gilydd yn Y Deri.

Daeth Garry i'r penderfyniad y dylai Jaclyn ag ef adael y cwm gyda'i gilydd, ar drip i Efrog Newydd i gychwyn ond yna'n barhaol i gychwyn bywyd newydd gyda'i gilydd yn rhywle newydd. Rhannodd ei gynllwynion gyda'i chwaer, a'i fwriad i ddatgelu'r gwir i Dani ar fore ei ymadawiad. Pan ddaeth Dylan i glywed am gynlluniau ei chwaer penderfynodd ddatgelu'r cyfan wrth Dani am affêr ei gwr. Er ei bod hi'n gandryll nid oedd gan Dani unrhyw fwriad i stop Garry rhag gadael.

Ar fore'r ymadawiad teimlai fod rhywbeth yn bod ar ei mam holodd Tesni os oedd popeth yn iawn. Cyfaddefodd Jaclyn y cwbl wrth ei merch, ei bod wedi syrthio mewn cariad a Garry ac am fwriad y ddau i adael Cwmderi. Torrodd calon Tesni a gyhuddodd ei mam o fod yn hunanol a plentynnaidd. Gofynnodd Jaclyn i Tesni fod yr un i rannu'r newyddion gyda Gerwyn unwaith ei bod wedi gadael. Un arall geisiodd roi stop ar y cyfan oedd Dylan a ddaeth i bledio ar ei chwaer i beidio gadael gyda Garry, ond roedd Jaclyn yn benderfynol ei bod yn gwneud y penderfyniad iawn.

Roedd Garry a Jaclyn wedi penderfynu cyfarfod mewn coedwig ar gyrion y pentref ond cafodd Garry sioc pan gyrhaeddo Dylan i'w gyfarch yn hytrach na Jaclyn. Gyda gwn yn ei law roedd Dylan yn benderfynol o stopio'i chwaer rhag gadael. Aeth pethau'n ffrae rhwng y ddau ac yn y sgarmes ddilynodd taniodd y gwn. Yn ddiweddarach gwelwyd Dylan yn gostwng rhywbeth yn edrych fel corff i mewn i'r llyn a dim golwg o Garry yn unman.

Pan gyrhaeddo Jaclyn y man cyfarfod nid oedd unrhyw olwg o Garry. Yn methu llwyddo cael gafael arno daeth hi i'r canlyniad fod Garry wedi newid ei feddwl a gadael Cwmderi hebddi. Dychwelodd i Gwmderi ar frys er mwyn stopio Tesni rhag datgelu'r cyfan am yr affêr i Gerwyn. Cyrhaeddodd mewn pryd a llwyddodd i berswadio'i merch ei bod wedi newid ei meddwl am adael ac na'i phenderfyniad hi oedd dychwelyd at ei theulu.

Credai Jaclyn am gyfnod ei bod wedi llwyddo i gadw'r berthynas yn gyfrinach ac achub ei phriodas ond pan welodd Dani'r teulu Parri yn mynd am dro gyda'i gilydd cafodd ei digio wrth eu gweld mor hapus. Penderfynodd ddatgelu'r cyfan i Gerwyn yn gyhoeddus ar ganol y stryd er waethaf pledion Britt iddi gadw'n dawel. Torrodd galon Gerwyn a chafodd Guto ei frifo yn ofnadwy i wybod fod Tesni eisoes wedi gwybod y gwir am y berthynas.

Penderfynodd Jaclyn roi amser i Gerwyn a phenderfynodd hi a Tesni fynd i ffwrdd am gyfnod.

Wedi dychwelyd i'r Cwm rhai wythnosau'n ddiweddarach penderfynodd y cwpwl roi cyfle arall ar bethau er waethaf teimladau Gerwyn am gael ei fradychu.

### **Busnes newydd Lisa**

Cafodd Cassie Morris sioc i ddod ar draws Lisa Morgan yn y pentref, a sioc mwy pan welodd ei bod wedi bod yn byw allan o'i char. Honnai Lisa fod ei mam wedi marw a bod pethau wedi mynd yn drech arni dra'i bod rhwng gwaith yn ystod y cyfnod clo. Cynigiodd Cassie lety iddi yn Rhif 9 ond o fewn dim roedd Lisa wedi ailgychwyn ei gwaith rhyw, y tro yma drwy gyfrwng y we.

Cafodd ei dal gan Cassie ar ei chanol ond daeth y ddwy i ddealltwriaeth a chafodd Lisa aros yn y tŷ a pharhau ei gwaith ar yr amod fod neb yn cael gwybod ble'r oedd hi. Roedd sioc arall i Cassie fodd hynny pan ddaeth adref un nos i weld client annisgwyl gan Lisa ar sgrin y cyfrifiadur, Hywel Llywelyn.

Wrth i'r sibrydion am waith Lisa leadenu trwy'r pentref gwelodd Tesni Parri gyfle i wneud bach o arian. Yn sengl o'r newydd wedi diwedd ei pherthynas a Matthew Price derbynodd gynnig Lisa am waith ac o fewn dim roedd hi'n siarad yn awrgymmol gyda clientiaid (gan gynnwys y cynghorydd Ieuan Griffiths) ar y ffôn.

Cychwynnodd chwarae droi'n chwerw pan ddatgelodd Tesni wrth Griffiths mai hi oedd y 'Tasha' yr oedd ef wedi bod yn siarad â hi wedi iddi adnabod ei lais yn y caffi. Nid oedd Griffiths yn gwerthfawrogi ei diffyg disgresiwn a rhoddodd cwyn swyddogol yn ei herbyn gyda Lisa. Llwyddodd Tesni i gadw ei swydd ond cafodd rybudd llym am ei ymddygiad.

Er waethaf gofidion ei ffrind Aled Richards, ceisiodd Tesni fanteisio ar y cyfle i wneud mwy o arian drwy gynnig gwasanaeth uniongyrchol i Griffiths. Cytuna hithau i fynd ar ddêt wyneb yn wyneb gydag ef ond llwydodd Aled roi stop ar y cyfan drwy gyhuddo Griffiths yn gyhoeddus. Yn anffodus golygai hyn fod Lisa yn dod i wybod am dwyll Tesni a bod ei theulu yn dod i wybod am wir natur ei gwaith.

Roedd Gerwyn a Jaclyn yn poeni'n arw am y gwasanaethau yr oedd Tesni wedi bod yn gynnig ac yn benderfynol o roi stop ar y cyfan ond rodd Lisa yn fwy parod i faddau iddi, yn ei pharchu am weld cyfle busnes. Penderfynai roi ei swydd yn ôl iddi ar yr amod na fyddai'n ceisio ei thwyllo eto.

### **Sioned a DJ**

Yn ystod y cyfnod clo penderfynodd 'DJ' symud i Benrhewl er mwyn parhau i weithio ar y fferm a gadael i Dai a Diane hunan ynysu heb risg. Parhaodd cyfeillgarwch glos DJ a Sioned Charles i ddatblygu yn ystod y cyfnod hwn er waetha gobeithion DJ am rywbeth mwy a'i genfigen o gyfeillgarwch Sioned a Rhys Llywelyn.

Un noson, wedi clywed gymaint oedd Sioned yn colli'r sinema penderfynodd DJ droi'r ystafell fyw ym Mhenrhewl i mewn i sinema bersonol. Treuliodd y ddau'r noson gyda'i gilydd ond roedd oblygiadau mwy i'r berthynas pan ofnai Sioned ei bod yn disgwyl. Roedd DJ yn barod i gynnig help ond roedd yn siomedig pan ddaeth y prawf yn ôl yn negyddol.

Roedd siom bellach i DJ pan ddaeth i wybod bod Sioned wedi bod yn cael affêr gyda Dylan Ellis yn ystod y cyfnod clo.

Cyfaddefodd DJ ei deimladau at Sioned ond roedd yn ofni na fyddai hi yn teimlo yr un peth. Daeth sioc i DJ pan wedai Sioned ei bod hi eisiau rhoi cynnig ar bethau a dod yn gwpl. Cadwodd y ddau eu perthynas yn gyfrinach am gyfnod ond o fewn dim daeth y pentref oll i wybod am y cwpl annisgwyl.

### **Perthynas newydd Tyler**

Yn ystod y cyfnod clo cychwynnodd Tyler ac Aled ail-gydio yn eu perthynas. Ceisiodd Tyler gadw'r berthynas yn gyfrinach i gychwyn efo'i gan nad oedd yn siŵr sut byddai Kath yn ymateb ond o fewn dim cawsant eu dal.

Ni wnaeth Kath ddeall arwyddocâd y berthynas i gychwyn efo'i a rhannodd y newyddion hefo Iolo yn credu ei fod eisoes yn gwybod a heb sylwi mai Aled oedd y rheswm y tu ôl i ddiwedd eu priodas ac i Tyler gael ei gofrestru fel troseddwr rhyw.

Yn dilyn diflaniad Garry Monk symudodd Tyler i'r Deri Arms er mwyn bod yn gefn i'w chwaer a daeth Aled yn ymwelydd cyson. Roedd Aled yn benderfynol fod y berthynas yn un difrifol ac aeth allan o'i ffordd i geisio gwella'r berthynas rhwng Tyler ac Iolo er mwyn lles Greta.

Er hyn roedd cyfnodau pan oedd Aled yn genfigennus o Iolo, yn enwedig pan fu iddo dderbyn yr anrheg Nadolig drud gan Tyler oedd Aled wedi cymryd y byddai yntau'n ei dderbyn.

### **Lletywr newydd Iolo**

Gydag Iolo wedi anafu ei ysgwydd nid oedd yn gallu gweithio fel arfer, ond cynigiodd Sion White y dylai agor ei gartref i letywyr er mwyn help a'r rhent. Yn ffodus ar yr un cyfnod roedd athrawes newydd yn hyfforddi yn yr Ysgol Gydol Oes a phenderfynwyd Iolo gynnig yr ystafell i Llio Jones.

Roedd agwedd brwdfrydig Llio yn ormod i Iolo yn y cychwyn ond buan daeth y ddau i ddeall ei gilydd a dod yn ffrindiau agos. Nid oedd Tyler Davies-White mor frwdfrydig am y sefyllfa yn teimlo fod Llio yn mynd allan o'i ffordd i fod yn ddigywilydd tuag ato ac yntau ddim yn ei adnabod.

Gyda chyfnod clo Corona yn effeithio pawb bu Llio ac Iolo yn sownd hefo'i gilydd am gyfnod cyn i Llio ddychwelyd at ei theulu, rhywbeth a ddyfnhaodd y cyfeillgarwch ymhellach.

Wedi i'r cynfyngiadau leihau dychwelodd Llio i Gwmderi a dod draw i aros gyda Iolo unwiath eto. Roedd Iolo yn bles iawn i'w gweld a roedd yn amlwg bod y ddau yn mwynhau cwmni eu gilydd.

Bu i Kelly Evans sylwi'r hwyliau da ar Iolo a'i holi i weld os oedd wedi cychwyn gweld rhywun newydd ond roedd sioc i'r ddau pan wawriodd y sylweddoliad mai Llio oedd yr un oedd wedi codi calon Iolo.

Y noson honno wedi i Llio baratoi swper iddynt bu tro annisgwyl i'r noson wrth i'r ddau gusanu.

Yn dilyn y gusan bu i'r ddau asesu eu perthynas. Nid oedd gwadu bod y ddau wedi datblygu teimladau am ei gilydd ond roedd Iolo yn hoyw ac er waetha ei gyfeillgarwch gyda Llio nid oedd hynny wedi newid. Wedi drysu, penderfynodd Iolo fynd i ffwrdd o Gwmderi i glirio'i feddwl a gwneud penderfyniadau am ddyfodol.

### **Twyll Iori a Brenda**

Wedi treulio’r cyfnod clo gyda'i gilydd yn Las Vegas dychwelodd Brenda Parri a Iori Davies i Gwmderi yn gyfrinachol. Roedd cynllwyn ar y gweill gan y ddau ddireidus ac aeth Brenda yn unswydd at ei theulu i gyhoeddi fod Iori wedi marw ar ôl iddynt briodi draw yn America.

Bu i gynllwyn y ddau cael ei beryglu wedi i Iori dorri i mewn i Rif 7 i gael ychydig ei eiddo oedd wedi cael ei roi ar gamgymeriad yn ôl a chael ei ddal gan Iolo. Bu i Iori geisio perswadio Iolo mai gefell Iori, Ianto oedd o ond yn ofer, Iolo yn gweld drwy'r twyll yn hawdd.

Honnai Iori mai ceisio twyllo cwmni yswiriant oedd pwrpas y cynllwyn er mwyn elwa o daliad yswiriant bywyd. Cytunai Iolo gadw'n dawel am y cynllwyn am y tro.

### **Llythyau dienw i Kelly**

Pan gychwynnodd Kelly Evans dderbyn llythyrau dienw bu'n poeni yn ofnadwy yn amau pwy oedd yn gyfrifol. Roedd Anita Pierce yn ceisio bod yn gefn iddi yn y cyfnod anodd yma ond cychwynnodd Ffion Llywelyn amau fod yna fwy i'r sefyllfa nad oedd yn ymddangos. Clywodd Anita yn sôn am un o'r llythyron cyn i Kelly ei ddangos iddi a phenderfynodd Ffion ei wynebu gyda'i chyhuddiad.

Doedd gan Anita ddim bwriad cyfaddef i yrru'r llythyron ond wedi i Ffion fygwth peidio gadael iddi weld Arwen daeth y gwir i'r wyneb. Anita oedd wedi gyrru'r llythyron fel cynllwyn i gael Kelly i droi ati am gefnogaeth. Roedd iechyd meddwl Anita wedi dioddef yn ystod y cyfnod clo ac roedd hi'n teimlo’n unig ac fel bod neb ei hangen hi bellach. Er ei bod wedi bod yn teimlo'n isel ers misoedd roedd pethau wedi mynd o ddrwg i waeth yn ddiweddar gydag Anita'n teimlo'n genfigennus o gyfeillgarwch newydd Kelly gyda Luned Hughes, gweithiwr newydd yn y caffi.

Wedi ymosodiad ar Luned yn y coed ger Penrhewl, cafodd Kelly ofn fod y digwyddiad yn gysylltiedig â'r llythyrau dienw. Ar anogaeth Ffion penderfynodd ei bod am alw'r heddlu ond penderfynodd Anita gyfaddef mai hi oedd yn gyfrifol am y llythyrau.

Roedd Kelly yn gandryll ond llwyddodd Sion White i'w annog i bwyllo. Esboniodd y sefyllfa am iechyd meddwl Anita a'i bod wedi bod yn cymryd tabledi ar gyfer gor-bryder. Daeth Kelly i faddau i'w modryb a thyngu y byddai'n gefn iddi trwy'r cyfnod anodd hyn.

### **Sylw digroeso Mark**

Wedi iddi ei achub rhag ddêt oedd yn mynd yn wael cychwynnodd Mark Jones ddatblygu atyniad tuag at Cassie Morris. Wedi ffrae gyda'i fam Kath Jones, ble datgelwyd ei bod wedi bod yn cuddio llythyron gan Debbie rhagddo penderfynodd symud allan o Faes y Deri ac at Cassie bu iddo droi.

Er bod y sefyllfa yn un anghyfleus cynigiodd hithau lety iddo yn Rhif 9 gyda hi a Lisa Morgan. Yn anffodus daeth ei deimladau tag ati yn amlwg, teimladau nad oedd yn ddwyochrog. Cyhuddai Kath Cassie o hudo'i mab ond er waethaf ei ymdrechion i wella'r berthynas rhwng y ddau parhau gwnaeth y ffraeo.

Yn y pendraw roedd tyfodd Cassie yn ddiamynedd gyda sylw Mark a phan benderfynodd Lisa fynd ymaith i dreulio’r Nadolig cafwyd Cassie ei hun gyntaf yn dweud celwydd er mwyn ei osgoi ac yna yn torri mewn i Faes y Deri pan oedd yn wag er mwyn cael llonydd.

Wedi sgwrs onest rhwng y ddau daeth Mark i ddeall nad oedd gan Cassie diddordeb ynddo a dychwelodd i'w gartref.

### **Diflaniad Garry**

Achosodd ddiflaniad sydyn Garry Monk drafferthion i gryn dipyn o drigolion y Cwm. Yn y Deri roedd tensiynau rhwng Dani Monk a Cassie Morris, Dani yn dal dig yn erbyn Cassie am ei bod hithau wedi gwybod am berthynas Garry a Jaclyn ymhell cyn iddo adael. Ceisiodd roi'r sac i Cassie ond roedd Garry eisoes wedi gwneud trefniadau i roi'r busnesau yn enw ei chwaer Britt Monk.

Roedd tensiynau hefyd rhwng Britt a Dani, gyda Britt yn beio Dani am yrru ei brawd i adael, rhywbeth nad oedd Colin Evans yn feddwl oedd yn deg.

Un person oedd yn falch o gael Garry allan o'r ffordd oedd Dylan Ellis. Yn dilyn y ffrae ble'r oedd Dylan yn credu ei fod wedi lladd Garry roedd wedi cadw gafael ar ei ffon symudol. Drwy yrru negeseuon achlysurol llwyddai i argyhoeddi i'r byd fod Garry yn fyw.

Daeth y pwysau o redeg busnesau ychwanegol yn drech ar Britt, yn enwedig pan ddaeth yn amser i drefnu'r llyfrau a gwneud yn siwr fod materion ariannol y busnes yn gywir. Ceisiodd basio'r cyfrifoldeb am ffigyuau'r garej i Gerwyn Parri ond nid oedd yntau yn foldon ysgwyddo'r baich heb godiad cyflog.

Parhaodd ymddygiad Britt i fod yn anghyson a peri gofid i Colin, ac achosodd iddo chwilio am loches ym Mhenrhewl gyda Eileen Probert. Yn dilyn noson feddw cyn y Nadolig bu i'r ddau gusanu ond cyrhaeddodd Sioned Charles a 'DJ' adref cyn i bethau fynd ymhellach.

Yn ddiarwybod i Dylan roedd Garry dal i fod yn fyw ac roedd dal i fod mewn cysylltiad ac un o drigolion y pentref, Cassie. Dychwelodd Garry i'r cwm ar noswyl Nadolig 2020 ble datgelwyd ei fod wedi bod yn cuddio ers ymosodiad Dylan ac yn cynllwynio i ddial. Roedd Cassie yn nu o'r unig rai i wybod beth oedd wedi digwydd ac roedd hithau wedi bod yn cadw llygad ar Dylan ar ran Garry.

Datgelwyd ei fod wedi bod yn gweithio gyda Dafydd Morris er mwyn dial ar Dylan. Gadawodd Daf 'anrheg' Nadolig cudd gyda Dylan ar ran Garry cyn iddo adael y Cwm unwaith eto, yn aros i adael glôb eira ar thema Efrog Newydd ar gyfer Jaclyn fel neges.