TVP 1

**TVP1** (**Program Pierwszy Telewizji Polskiej**, potocznie *Jedynka*, do 29 lutego 1992 oficjalny skrót **TP1**, do 1 października 1970 **TVP**) – polska publiczna stacja telewizyjna i zarazem najstarsza ogólnopolska stacja telewizyjna, utworzona 25 października 1952, zaś 1 września 1958 utworzono wspólne pasmo ośrodków regionalnych w Łodzi, w Katowicach i w Warszawie.

W Wigilię TVP1 nadawała przez 20 lat, czyli od 1992 do 2012 charytatywny blok reklamowy, zwany *Reklama Dzieciom*. Nadawany był w latach 1992–2003 przed Wieczorynką, a w latach 2004–2012 przed głównym wydaniem Wiadomości. Od 2013 akcja ta jest prowadzona 25 grudnia, po Wiadomościach.

## Historia TVP1

### Kalendarium

* Kanał rozpoczął nadawanie 25 października 1952 (od 1937 były tylko emisje próbne).
* Początkowo stacja nazywała się **TVP**, od 2 października 1970 do czerwca 1976 **TVP1**, od czerwca 1976 do 23 lutego 1992 **TP1**, a od 1 marca 1992 ponownie **TVP1**, którego nazwa programu trwa do dziś.
* 1 stycznia 1958 powstał Dziennik Telewizyjny, zastępując istniejące od 1956 roku Wiadomości Dnia. W 1989 roku Dziennik Telewizyjny zastąpiły Wiadomości TVP1. Drugą ważną propozycją były wówczas obok niego filmy fabularne i spektakle Teatru Telewizji (emitowanego od listopada 1953).
* Od lat 60. kanał specjalizował się w kulturze i rozrywce (to właśnie na tym programie swoją premierę miała m.in. Wielka gra). Jeszcze na początku obecnego stulecia (i przez kilka kolejnych lat) stacja była niemal na równi z bratnią Dwójką w dziedzinie produkcji programów kulturalno-rozrywkowych i teleturniejów; obecnie produkcja tego typu audycji jest mocno ograniczona (seriale oraz Jaka to melodia?).
* 1 czerwca 2012 – rozpoczęcie regularnej, oficjalnej emisji TVP1 w standardzie HD pod nazwą **TVP1 HD**; *szczegóły niżej, w sekcji TVP1 HD*.
* 28 kwietnia 2014 – na 1 multipleksie TVP1 w wersji SD przestał być nadawany i ustąpił miejsca Fokus TV. Mimo to jest nadal dostępny w sieciach satelitarnych (do 7 kwietnia 2017) i telewizjach kablowych.
* 7 kwietnia 2017 – na satelicie Hot Bird (13⁰ E) TVP1 w wersji SD przestał być nadawany.

### Dyrektorzy TVP1 od 1992 do 2018

* 1992: Jarosław Gugała
	+ do grudnia 1992: Leszek Wasiuta (p.o.)
* grudzień 1992–1994: Aleksandra Frykowska
* 1994–marzec 1996: Maciej Pawlicki
* 1 kwietnia-30 sierpnia 1996: Tomasz Siemoniak
	+ 30 sierpnia 1996–październik 1996: Dorota Reczek (p.o.).
* październik 1996–1998: Stanisław Nowak
* 1998–2004: Sławomir Zieliński
* 2004–maj 2006: Maciej Grzywaczewski (zawieszony 28 kwietnia 2006 za wypowiedź o Kamilu Durczoku)
* maj 2006 – 4 marca 2008: Małgorzata Raczyńska-Weinsberg (od września 2006 do marca 2007 na zwolnieniu lekarskim)
	+ 26 września 2006–marzec 2007: Maciej Wojciechowski (p.o.)
* 12 marca 2008 – 5 stycznia 2009: Dorota Macieja
	+ 5 stycznia 2009–20 lipca 2009: Elżbieta Szumska (p.o.)
* 20 lipca 2009 – 9 października 2009: Iwona Schymalla
* październik 2009–10 maja 2010: Wojciech Hoflik
* 10 maja 2010–12 października 2010: Witold Gadowski
* 12 października 2010–18 listopada 2011: Iwona Schymalla
	+ 18 listopada 2011–21 grudnia 2011: Andrzej Godlewski (p.o.)
* 21 grudnia 2011–31 grudnia 2015: Piotr Radziszewski
* 8 stycznia 2016 – 15 lipca 2016: Jan Pawlicki
* 15 lipca 2016–30 czerwca 2017: Krzysztof Karwowski
	+ 30 czerwca 2017 – 1 marca 2018: Mateusz Matyszkowicz (p.o.)

## Programy emitowane w TVP1

### Programy informacyjno-publicystyczne

Telewizyjna Jedynka od początku miała charakter informacyjno-publicystyczny.

W latach 50. rozpoczęto nadawanie pierwszych serwisów informacyjnych, z których wywodził się nadawany w czasach PRL *Dziennik Telewizyjny* (przekształcony w 1989 roku w *Wiadomości*). Oprócz *Wiadomości* charakter serwisu informacyjnego ma także istniejący od 26 czerwca 1986 *Teleexpress / Teleexpress Junior / Teleexpress nocą* wyróżniający się przede wszystkim znacznie luźniejszą formułą.

Do najważniejszych magazynów publicystycznych należą obecnie:

* *Kwadrans polityczny* (poranna rozmowa polityczna),
* *Magazyn śledczy Anity Gargas*,
* *Sprawa dla reportera* Elżbiety Jaworowicz.

Wcześniej nadawano takie programy jak:

* *Chodzi o pieniądze* Jacka Łęskiego,
* *Debata*,
* *Forum* (obecnie w TVP Info),
* *Gość Jedynki*,
* *Kto za to zapłaci?*,
* *Łowcy smoków* Witolda Gadowskiego,
* *Monitor Wiadomości*,
* *Na pierwszym planie*,
* *Warto rozmawiać* Jana Pospieszalskiego (obecnie w TVP3, wcześniej w TVP Info),
* *W centrum uwagi*,
* *Z refleksem*,
* *Prosto w oczy* Moniki Olejnik i wiele innych.

### Programy dla dzieci

Obecnie nadawane programy przeznaczone dla dzieci:

* *Ziarno*

Dawniej emitowane programy:

* *Bajeczki Jedyneczki*,
* *Budzik* (obecnie w TVP ABC),
* *Ciuchcia*,
* *Domisie* (obecnie w TVP ABC),
* *Domowe przedszkole* (obecnie w TVP ABC),
* *Jedyneczka* (obecnie w TVP ABC),
* *Lippy and Messy*,
* *Mama i ja* (obecnie w TVP ABC),
* *Od przedszkola do Opola* (obecnie w TVP ABC),
* *Tik-Tak* (obecnie w TVP ABC),
* *Wieczorynka (obecnie w TVP ABC).*

### Seriale i filmy

seriale telewizyjne, produkcji polskiej

* *Bilet na Księżyc*,
* *Bulionerzy*,
* *Chce się żyć*,
* *Cudze szczęście*,
* *Cztery noce z Anną*,
* *Czterdziestolatek. 20 lat później*,
* *Daleko od siebie*,
* *Daleko od okna*,
* *Dotknij mnie*,
* *Dwie strony medalu*,
* *Faceci do wzięcia*,
* *Girl Guide*,
* *Gry uliczne*,
* *Handlarz cudów*,
* *Hi way*,
* *Horror w Wesołych Bagniskach*,
* *Janosik. Prawdziwa historia*,
* *Jest jak jest*,
* *Jeszcze nie wieczór*,
* *Kasta*,
* *Klan*,
* *Komisarz Alex*,
* *Kochankowie mojej mamy*,
* *Korona królów*,
* *Krew z nosa*,
* *Leśniczówka*,
* *Magiczne drzewo*,
* *Matka swojej matki*,
* *Miasto 44*,
* *Młode wilki*,
* *Młode wilki 1/2*,
* *Musisz żyć*,
* *Nic śmiesznego*,
* *Nocne graffiti*,
* *Obce ciało*,
* *O czym szumią kierpce*,
* *Oczy niebieskie*,
* *Operacja „Koza”*,
* *Ostatnia akcja*,
* *Plebania*
* *Poznań 56*
* *Pogoda na jutro*
* *Przebacz*
* *Psy 2. Ostatnia krew*
* *Ranczo Wilkowyje*
* *Rozdroże Cafe*
* *Skazany na bluesa*
* *Sztuczki*
* *Szczęśliwego Nowego Jorku*
* *To my*
* *Tygrysy Europy*
* *U Pana Boga za piecem*
* *U Pana Boga za miedzą*
* *Weiser*
* *Wino truskawkowe*
* *Wszystko przed nami*
* *Wszystko, co kocham*
* *Wszystko będzie dobrze*
* *Zakochany Anioł*
* *Żegnaj, Rockefeller*

### Organizacja imprez masowych

Na antenie TVP1 można obejrzeć m.in. Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu, Konkurs Piosenki Eurowizji, a do 31 sierpnia 2004 także Sopot Festival. Ponadto pojawiają się także relacje z Lidzbarskich Wieczorów Humoru i Satyry.

### Transmisje sportowe

TVP1 transmituje m.in.

* mecze reprezentacji Polski w piłce nożnej
* mecze ekstraklasy w piłce nożnej,
* mecze eliminacyjne polskich drużyn do Ligi Mistrzów UEFA,
* mecze Ligi Mistrzów UEFA,
* Puchar Świata w skokach narciarskich oraz skoki narciarskie w ramach Mistrzostw Świata w narciarstwie klasycznym (z udziałem polskich skoczków),
* wyścig kolarski Tour de Pologne,
* Mistrzostwa Świata i Europy w lekkoatletyce
* relacje z igrzysk olimpijskich.

2 września 2012 poinformowano, że TVP nie będzie transmitować meczów polskiej reprezentacji w piłce nożnej, gdyż nie doszło do porozumienia z firmą SportFive, która sprzedaje prawa transmisyjne z ramienia PZPN. Pierwsze mecze eliminacyjne do Mistrzostw Świata 2014, które Polska rozegrała z Czarnogórą i Mołdawią, można było zobaczyć w usłudze *Pay-per-view* na wybranych platformach cyfrowych oraz w sieciach kablowych. Jednak 24 września poinformowano, że firma SportFive zredukowała swoje wymagania w stosunku do TVP, a to oznacza, że następne mecze już zobaczymy w TVP1. Umowa została podpisana do czerwca 2014, jednak TVP straciła wyłączność na transmisje meczów reprezentacji Polski, gdyż prawa do transmisji meczów nabył też konkurencyjny nadawca Polsat, który od tego momentu pokazuje mecze kadry narodowej na antenach sportowych Polsatu: Polsacie Sport i Polsacie Sport HD. Jednak 10 grudnia 2013 Polsat nabył wyłączne prawa do transmisji meczów na lata 2014–2017, co oznacza, że kadra znika z ramówki TVP. Wyłącznie na antenach Polsatu widzowie zobaczą eliminacje i turniej finałowy EURO 2016 oraz kwalifikacje do MŚ 2018 w Rosji, a także spotkania reprezentacji Polski. Za prawa transmisyjne do tych wydarzeń Polsat zapłacił 35 mln euro (czyli ok. 145 mln złotych).

## TVP1 HD

10 stycznia 2011, na platformie cyfrowej „n”, pod nazwą **TVP1 HD** rozpoczęto nieoficjalną, testową emisję kanału TVP1 systemie HD w rozdzielczości 1080i.

17 kwietnia 2012 rozpoczęło się wewnętrzne testowanie systemów emisyjnych kanału.

31 maja 2012 oficjalnie rozpoczęto regularną emisję kanału TVP1 HD w ramach pierwszego multipleksu naziemnej telewizji cyfrowej. Tego samego dnia rozpoczęto także regularny przekaz satelitarny. 1 czerwca 2012, program TVP1 HD stał się dostępny w sieciach telewizji kablowych. 15 lutego 2014 program TVP1 HD został przeniesiony do trzeciego multipleksu naziemnej telewizji cyfrowej. Ramówka TVP1 HD nie różni się od tej w TVP1.

## Lektorzy

### Obecnie

* Łukasz Nowicki (również prowadzący teleturniej „Postaw na milion”)
* Marcin Sanakiewicz

### Dawniej

* Robert Czebotar (1999–2000)
* Marek Gajewski
* Marek Bocianiak (1992–1993)
* Piotr Borowiec (grudzień 1998)
* Daniel Kondraciuk
* Ryszard Radwański (grudzień 1996)
* Ryszard Rembiszewski (najdłużej na stanowisku)