1830

## Algemeen

* In de eerste helft van het jaar wordt een aantal verkennende stappen richting de Zuidelijke Nederlanden gezet: het Collegium wordt gesloten, vacante bisschopszetels worden opgevuld, de bisschoppen sporen priesters en gelovigen aan tot kalmte, de belastingen op het gemaal worden afgeschaft, de taalwetten worden versoepeld.2
* In de Zuidelijke Nederlanden is sprake van economische tegenspoed.3
* Van **1830** tot 1833 loopt de afzet van Bergs aardewerk terug vanwege de Belgische Opstand.19
* In 1830 neemt potmaakster Adriana Augustijn deel aan de Tentoonstelling der Nationale Nijverheid in Brussel.20
* Tussen 1830 en 1832 vinden revoluties plaats in Hannover, Brunswijk, Saksen en Hessen. De Polen komen in opstand tegen de Russen. Revoluties dreigen op het Italiaanse schiereiland. In Groot-Brittannië is het onrustig door de oppositie van radicale Whigs en de Ierse emancipatiebeweging.21
* Het Cultuurstelsel wordt ingevoerd waarmee de baten uit de koloniën zorgen voor een opleving van de economie.29
* 'In de jaren dertig was de *Noord Brabander* het enige katholieke dagblad dat, weliswaar voorzichtig, kritiek op de regering leverde.'30
* Verovering van Algiers door Frankrijk.34
* Juli-Revolutie in Frankrijk. De Juli-Revolutie wordt gezien als begin van het burgerlijk regime in constitutionele rijken en stimulans van de nationaal-liberale bewegingen in midden- en zuid Europa.35
* Het lijk van Napoleon wordt naar Parijs overgebracht en bijgezet in de Dome des Invalides.32
* Lodewijk Filips I, koning van Frankrijk, de burgerkoning.34
* Willem IV, koning van Engeland.33
* In de loop van de jaren 1830 komen overal in Europa hervormingsgezinde groeperingen op, de Britse Chartisten zijn de omvangrijkste en de bekendste.36

## Juni

* De nieuw opgerichte Hoge Raad wordt gevestigd in Den Haag.2
* De koning stemt in met volledige taalvrijheid, wat echter gezien wordt als een teken van zwakte.31

## Juli

* Koning Charles X van Frankrijk kondigt in de 'Ordonnances de Juillet' aan alleen nog per koninklijk decreet te regeren, waarmee hij het parlement buitenspel zet en zich tegen uitbreiding van het kiesrecht uitspreekt. De dag na publicatie hiervan beginnen ongeregeldheden.21
* In Parijs heeft een revolutie plaatsgevonden, Bourbonkoning Karel X is vervangen door de hertog van Orleans als burgerkoning Louis-Philippe die op 9 augustus de eed op de grondwet aflegt.4

## Augustus

* Naar aanleiding van de revolutie in Frankrijk eisen liberalen in Brunswijk, Hannover, Saksen en Keur-Hessen constitutionele hervormingen. De Polen kwamen in opstand tegen de Russen, de Romanovdynastie wordt voor afgezet verklaard. Omwentelingen dreigden in Parma, Modena en de Kerkelijke Staat. In Groot-Brittannië is onrust vanwege sterke oppositie van de Whigs en Ieren eissen emancipatie.4
* Begin augustus roepen radicalen in Luik en Brussel op tot een scheuring van de Nederlanden.21
* Woensdag 25 augustus 1830, de opera *La Muette de Portici* staat die maand op het programma in de Koninklijke Muntschouwburg in Brussel. Iedere avond grijpen studenten de opera aan om leuzen te schreeuwen. Na de vierde akte op de avond van 25 augustus loopt het uit de hand. Bezoekers verlaten de zaal en trekken het centrum in waar bij een regeringsgezinde krant en het woonhuis van de hoofdredacteur de ruiten worden ingegooid en de residentie van minister Van Maanen geplunderd, vernield en in brand gestoken wordt.5
* Van woensdag 25 tot en met vrijdag 27 augustus gaan de rellen door. Op zaterdag 28 augustus lijkt het rustig te zijn. Er is dan een burgerwacht opgericht bestaande uit zo'n achtduizend man onder oud-officieren van de Napoleontische legers, gekleed in de kleuren van Brabant: zwart, geel en rood.7
* In de speciaal bijeengeroepen Staten-Generaal ontbreken 51 van de 55 leden uit de Zuidelijke Nederlanden. Koning Willem I weigert de uitnodiging van Zuidelijke Kamerleden naar het koningsgezinde Antwerpen te komen.8
* Op 30 augustus ontvangt de koning de afvaardiging van het burgercomite dat in Brussel is opgericht om te onderhandelen met de vorst.9

## September

* Op 1 september rijdt de Prins van Oranje, alleen vergezeld door zijn adjudanten, Brussel binnen.22
* Op 3 september verlaat de Prins van Oranje Brussel.23
* Op 7 september trekt een leger vrijwilligers Brussel binnen.10
* In een ingelaste troonrede op 13 september kondigt Koning Willem I de opstand in de Zuidelijke Nederlanden aan.1
* Op 14 september trouwt prinses Marianne met prins Albert van Pruisen.24
* Op 15 september formuleert (een gematigd deel van) de oppositie de eis van bestuurlijke scheiding, met de prins van Oranje als soeverein van het zuiden verenigd in een personele unie met het noorden onder koning Willem I.11
* In de laatste week van september wordt een vierdaagse stadsoorlog uitgevochten tussen de Brusselaars en prins Frederik, die eindigt in een psychologische overwinning van de opstandelingen. Er vallen vierhonderd doden en ruim vijftienhonderd militairen en burgers raken gewond.13

## Oktober

* Vanaf oktober zijn soldaten in Noord-Brabant gemobiliseerd om de vijand buiten te houden maar ook om sympathisanten van de Belgische Opstand onder controle te houden.17 Pas in 1839 wordt de mobilisatie opgeheven.18 De inkwartiering en de grote troepenconcentratie in Noord-Brabant zorgen voor spanningen met de lokale bevolking. Diefstal, ongewenste zwangerschappen, vechtpartijen, dronkenschap, het kost in de midden jaren dertig de Prins van Oranje als opperbevelhebber vaak moeite de gemoederen te bedaren.28
* Op 4 oktober vaardigt Willem I een koninklijk besluit uit waarin hij de Prins van Oranje opdraagt in alle delen van de zuidelijke provincies te regeren.24
* Op 4 oktober verklaart België zich onafhankelijk.6
* Op 15 oktober aanvaardt prins Willem de Belgische troon.14
* Op 16 oktober wordt de proclamatie van de Prins van Oranje gepubliceerd waarin hij zichzelf aan het hoofd van de onafhankelijkheidsbeweging plaatst. Zowel in de noordelijke als in de zuidelijke provincies wordt hierop afwijzend gereageerd.25
* Op 18 oktober neemt de koning afstand van de proclamatie van zijn zoon.
* Op 25 oktober roept Chassé in Antwerpen de staat van beleg af.26
* Op 27 oktober besluit de vlootcommandant bij Antwerpen de stad te beschieten.15

## November

* Op 22 november besluit het Nationaal Congres dat België niet een republiek maar een constitutionele monarchie zal worden.27
* Op 24 november wordt door een Belgisch nationaal congres met 174 tegen 13 stemmen een decreet aangenomen waarin alle leden en afstammelingen van het stamhuis van Oranje-Nassau voor eeuwig uitgesloten worden van alle macht en gezag in Belgie.12

## December

* In het protocol van Londen van 20 december wordt vastgelegd dat de grote mogendheden zich zullen inspannen voor de toekomstige onafhankelijkheid van een neutraal België.16

## Voetnoten

1: Koch, *Koning Willem I*, p.368

2: Koch, *Koning Willem I*, p.445

3: Koch, *Koning Willem I*, p.446

4: Koch, *Koning Willem I*, p.447

5: Koch, *Koning Willem I*, p.451

6: Koch, *Koning Willem I*, p.451

7: Koch, *Koning Willem I*, p.453

8: Koch, *Koning Willem I*, p.454

9: Koch, *Koning Willem I*, p.455

10: Koch, *Koning Willem I*, p.456

11: Koch, *Koning Willem I*, p.456

12: Koch, *Koning Willem I*, p.457

13: Koch, *Koning Willem I*, p.459

14: Koch, *Koning Willem I*, p.460

15: Koch, *Koning Willem I*, p.461

16: Koch, *Koning Willem I*, p.463

17: Koch, *Koning Willem I*, p.464

18: Koch, *Koning Willem I*, p.486

19: Slootmans, *Tussen hete vuren*, p.191

20: Slootmans, *Tussen hete vuren*, p.206

21: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.309

22: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.313

23: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.319

24: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.324

25: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.327

26: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.329

27: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.332

28: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.349

29: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.369

30: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.507

31: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.56

32: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.37

33: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.48

34: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.49

35: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.51

36: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.164