Systematyka

Ta strona jest stworzona dla tych, którzy chcą dowiedzieć się czegoś o systematyce dinozaurów. Poniżej podano uproszczoną klasyfikację głównych grup dinozaurów w oparciu o pokrewieństwo ewolucyjne na podstawie listy dinozaurów mezozoicznych autorstwa Holtza (2008). Krzyżykiem (†) oznaczono grupy wymarłe.

* **Dinozaury – Dinosauria**
	+ **Dinozaury gadziomiedniczne – Saurischia**
		- **Teropody –Theropoda** (dwunożne, w większości mięsożerne)
			* †Herrerazaury – Herrerasauria (wcześni dwunożni mięsożerny). Niekiedy wyróżnia się prócz Herreresauridae rodzinę staurikozaurów, wyłączając obie z teropodów i uznając za bazalne gadziomiedniczne
			* †Celofyzoidy – Coelophysoidea (niewielkie, dwunożne teropody, celofyz i jego bliscy krewni)
			* †Dilofozaury – Dilophosauridae (wczesne mięsożerne teropody z grzebieniami na głowach)
			* †Ceratozaury – Ceratosauria (dominujący południowi mięsożercy kredy z rogami na głowach)
			* Tetanury – Tetanurae (najliczniejsza grupa teropodów)
				+ †Megalozauroidy – Megalosauroidea (wczesna grupa wielkich mięsożerców obejmująca spinozaury o częściowo wodnym trybie życia)
				+ †Karnozaury – Carnosauria (zwierzęta pokrewne allozaurowi i karcharodontozaurowi)
				+ Celurozaury – Coelurosauria (opierzone teropody o wielkiej różnorodności wielkości ciała i zajmowanej niszy)
					- †Kompsognaty – Compsognathidae (pospolite wczesne celurozaury o zredukowanych przednich łapach)
					- †Tyranozaury – Tyrannosauridae (tyranozaur i jego bliscy krewni o zredukowanych przednich łapach)
					- †Ornitomimozaury – Ornithomimosauria (przypominający strusie w większości bezzębni mięsożercy bądź możliwi roślinożercy)
					- †Alwarezaury – Alvarezsauroidea (niewielcy owadożercy o zredukowanych przednich kończynach noszących jeden wyrośnięty pazur)
					- Maniraptory – Maniraptora ("ręczni łowcy" o długich, smukłych przednich łapach i palcach)
						* †Therizinosauria (dwunożni roślinożerny o wielkich pazurach na rękach i małych głowach)
						* †Owiraptorozaury – Oviraptorosauria (w większości bezzębne, o niepewnym pożywieniu i stylu życia)
						* †Archaeopterygidae (małe, uskrzydlone teropody, prymitywne ptaki)
						* †Deinonychozaury – Deinonychosauria (małe bądź średnich rozmiarów przypominające ptaki, wydatny pazur na stopie)
						* Avialae (współczesne ptaki i ich wymarli krewni)
							+ †Scansoriopterygidae (małe, prymitywne Avialae, długi trzeci palec)
							+ †Omnivoropterygidae (wczesne Avialae o krótkim ogonie)
							+ †Confuciusornithidae (niewielkie, bezzębne)
							+ †Enantiornithes (prymitywni, latający mieszkańcy drzew)
							+ Euornithes (zaawansowane ptaki latające)
								- †Yanornithiformes (bezzębne chińskie ptaki z kredy)
								- †Hesperornithes (wyspecjalizowane ptaki nurkujące w wodzie)
								- Ptaki – Aves (współczesne ptaki posiadające dziób i ich wymarli krewni)
		- †**Zauropodomorfy** – **Sauropodomorpha** (głównie roślinożercy o niewielkich głowach, długich szyjach, długich ogonach)
			* †Guaibasauridae (formy małe, prymitywne, wszystkożerne)
			* †Plateozaury – Plateosauridae (prymitywne prozauropody, dwunożne)
			* †Riojasauridae (nieduże, prymitywne)
			* †Msospondyle – Massospondylidae (nieduże, prymitywne)
			* †Zauropody – Sauropoda (bardzo duże i ciężkie, zazwyczaj ponad 15 m długości, czworonożne)
				+ †Wulkanodony – Vulcanodontidae (prymitywne zauropody o słupowatych kończynach)
				+ †Eusauropoda ("właściwe zauropody")
					- †Cetiozaury – Cetiosauridae ("wielorybie jaszczury")
					- †Turiazaury – Turiasauria (europejska grupy jurajskich i kredowych zauropodów)
					- †Neosauropoda ("nowe zauropody")
						* †Diplodokokształtne – Diplodocoidea (czaszki i ogony wydłużone, zęby typowo wąskie, ołówkowate)
						* †Macronaria (kanciasta czaszka, zęby łyżkowate bądź ołówkowate)
							+ †Brachiozaury – Brachiosauridae (długa szyja, długie kończy przednie)
							+ †Tytanozaury – Titanosauria (grupa zróżnicowana; przysadziste, o szerokich biodrach, najpospolitsze w kredzie późnej na kontynentach południowych)
	+ †**Dinozaury ptasiomiedniczne – Ornithischia** (grupa zróżnicowana, głównie roślinożercy dwu- bądź czworonożni)
		- †**Heterodontozaury** – Heterodontosauridae (niewielkie, bazalne formy roślinożerne bądź wszystkożerne o wydatnych zębach przypominających kły)
		- †**Tyreofory** – Thyreophora (uzbrojone dinozaury w większości czworonożne)
			* †Ankylozaury – Ankylosauria (pancerz kostny z łusek, niekiedy buława kostna na ogonie)
			* †Stegozaury – Stegosauria (kolce i płyty)
		- †**Neornithischia** ("nowe ptasiomiedniczne")
			* †Ornitopody – Ornithopoda (dwu- bądź czworonożne, wykształciły sposób rozdrabniania pokarmu przy użyciu ruchliwej czaszki i licznych zębów)
			* †Marginocefale – Marginocephalia (rozrośnięta czaszka)
				+ †Pachycefalozaury – Pachycephalosauria (dwunożne, czaszka tworzy kopułę bądź rozrasta się guzowato)
				+ †Ceratopsy – Ceratopsia (głównie czworonożne, kryza kostna, często także rogi)

Źródło: Wikipedia

1. ↑ Szablon:Cytuj