Oś czasu

**1918**

5 listopada: Deklaracje o zjednoczeniu z Królestwem Serbii złożyły Wojwodina i Czarnogóra

6 listopada: Tomasz Dąbal i ksiądz Eugeniusz Okoń proklamowali Republikę Tarnobrzeską

7 listopada: w Lublinie powołano Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, którego premierem został Ignacy Daszyński

9 listopada: Wraz z abdykacją Cesarza Niemiec- Wilhelma Hohenzollerna, powstaje republika Weimarska. Cesarz, który od kilku lat, nie miał realnego wpływu na politykę, ucieka do Holandii. Bunty komunistyczne w Alzacji, Saksonii, Bawarii i Hamburgu, szczególnie się tego dnia nasilają. Jednakże zdecydowana większość bawarczyków, popiera politykę rządzącego do tego dnia Ludwika III, który wraz z kapitulacją Cesarza, musiał abdykować ze swojego stanowiska.

10 listopada: Nastroje wśród zdecydowanej większości konserwatywnej ludności Bawarii, sięgają zenitu. Dyplomacje potajemnie prowadzone przez króla Bawarii, dochodzą do skutku. Ludwik III powraca z Bordeaux, gdzie w nieznanych okolicznościach przebywał od kilku dni. Zaraz po wylądowaniu, wygłasza on

przemówienie na temat podpisania osobnego pokoju z Ententą i ogłasza Bawarię, niepodległym narodem. Entuzjazm w tym kraju, nie ma końca. Jednakże królowi zostały nałożone warunki utworzenia rządu, opierającego się na monarchii parlamentarnej.

11 listopada: W jednym z wagonów kolejowych w Compiegne, przez Ferdinanda Focha, ze strony francuskiej i Matthiasa Erzbergera z niemieckiej, podpisany zostaje akt zawieszenia broni, pomiędzy Cesarstwem Niemieckim a Ententą. W traktacie tym, zawarta jest konieczność wycofania wojsk Niemieckich z wszystkich zdobytych terenów, na granicę z roku 1914, jednakże za skutkiem dyplomacji Romana Dmowskiego z delegacją Francuską, w akcie tym, znajduje się również punkt, mówiący o wycofaniu wojsk niemieckich przez Gdańsk i Wisłę. Jednocześnie, Rada Regencyjna, przekazuje władzę Józefowi Piłsudskiemu, przybyłemu niedawno z więzienia w Magdeburgu.

13 listopada: Spotkanie najwyższych członków ukraińskiej partii socjalistycznej. Nieodpowiedzialna polityka cesarstwa Niemieckiego, wpłynęła znacząco na nastroje ukraińców. Po podpisaniu zawieszenia broni, Hetmanat ukrainy, zostaje praktycznie niezależnym państwem. Władza państwa Ukraińskiego, jednak dalej w znaczącym stopniu jest zależna od nieistniejącego już Cesarstwa Niemieckiego. Dla ukraińskich socjalistów, jest to idealny moment na dokonanie przewrotu.

14 listopada: Rada Regencyjna powzięła decyzję o rozwiązaniu się. Całą władzę cywilną i wojskową przejął Józef Piłsudski

16 listopada: Dzień po publicznym ogłoszeniu powstania socjalistycznego, w Białej Cerkwii pierwsze oddziały strzelców Siczowych, rozbrajają oddziały ukraińskich wart państwowych.W Ukrainie, pogrążonej w chaosie, powstaje Ukraińska Republika Ludowa.Józef Piłsudski wysłał telegram do państw uczestniczących w I wojnie światowej i państw neutralnych z wiadomością, że powstała niepodległa Polska

17 listopada: Oddziały ukraińskiej Republiki Ludowej zaczynają marsz z Białej Cerkwii w kierunku Kijowa.

18 listopada: powołano rząd Jędrzeja Moraczewskiego

18 listopada: Następuje bitwa pod Motowyliwką, w której ukraińskie dywizje powstańców socjalistycznych z łatwością wygrywają i otwierają sobie drogę do Kijowa.

21 listopada: Żołnierze Polscy, po krótkich i łatwych, kilkogodzinnych walkach, wypierają wojska Hetmanatu Ukraińskiego z Lwowa.

23 listopada: Przeczące anty-powstaniowej i proniemieckiej polityce brytyjskiej, której celem było, aby państwo niemieckie było w stanie spłacać reparacje wojenne,

spotkanie Ignacego Jana Paderewskiego z Brytyjskim ministrem Spraw Zagranicznych- Arthurem Jamesem Balfour w Londyne.

30 listopada: Zdobycie Kijowa przez wojska powstańcze, wspomagane przez Niemieckich ochotników, stacjonujących na Ukrainie. Hetmanat Ukrainy kapituluje, a w jego miejsce powstaje Ukraińska Repubika Ludowa

1 Grudnia: Coraz większa ilość niemieckich oddziałów Heimatschutzu, przybywa do Poznania, chcąc siłą rozprawić się z coraz bardziej oponującymi polityce Niemieckiej, Polakami. Przedstawiciele Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu, żądają wystosowania ultimatum władzom niemieckim na temat przyłączenia Wielkopolski do niedawno powstałego państwa Polskiego. Proklamowano zjednoczone Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (SHS) pod berłem regenta Serbii Aleksandra I Karadziordziewicia. Komitet Jugosłowiański zaprzestał działalności.

15 Grudnia: Rząd w Warszawie, z Józefem Piłsudskim zrywa stosunki dylomatyczne z Republiką Weimarską.

23 Grudnia: Ignacy Jan Paderewski przypływa ze Spotkania z Balfourem, z Londynu, przez Kopenhagę do Gdańska, a następnie wygłasza przemówienie w Poznaniu, co rozbudza u Niemców gniew, a u Polaków, coraz większą chęć przyłączenia tego regionu do Polski.

27 Grudnia: Rząd w Berlinie, zbulwersowany uroczystościami związanymi z przyjazdem Paderewskiego do Poznania, organizuje przemarsz oddziałów wojskowych przez miasto. Tym samym rząd Polski, wydaje pozwolenie Naczelnej Radzie Ludowej na rozpoczęcie powstania. Pierwsze oddziały, pod dowództwem Antoniego Wysockiego około godziny 17 docierają pod Hotel Bazar. Powstanie wybuchło również poza Poznaniem. Przywódcy z Poznania, Mieczysław Paluch, Bohdan Hulewicz i Władysław Wyskota-Zakrzewski przekazali na prowincję hasło „Nie należy dłużej czekać”, co uruchomiło działania spiskowców w Gnieźnie, Jarocinie, Kórniku, Pleszewie, Śremie, Środzie, Kłecku, Wrześni i innych miejscowościach.

28 Grudnia: Usunięcie administracji Pruskiej z części wielkopolskich miasteczek m.in. z Gniezna

29 Grudnia: Zdobycie przez polaków m.in. Grodziska Wielkopolskiego czy Witkowa i usunięcie administracji pruskiej z Wronek

30 Grudnia: Do Poznania przybywa delegacja złożona Eugena Ernsta, Paula Goehrego, Heinza Guderiana (ze strony niemieckiej) a stronę Polską reprezentowali Jarogniew Drwęski, Stanisław Adamski, Władysław Seyda i Wojciech Trąmpczyński. Niemcy pod naciskiem głównie ze strony księdza Stanisława Adamskiego, uznali region Wielkopolski za pełnoprawny region Polski. Powstanie Wielkopolskie się kończy.

**1919**

5 stycznia: Anton Drexler i Karl Harrer utworzyli Niemiecką Partię Robotniczą

6 stycznia: zmarł Theodore Roosevelt, prezydent Stanów Zjednoczonych

15 stycznia: Róża Luksemburg została rozstrzelana. Razem z nią śmierć poniósł Karl Liebknecht

16 stycznia: Do dymisji podał się rząd Jędrzeja Moraczewskiego a powstał rząd Ignacego Jana Paderewskiego. Paderewski objął jednocześnie funkcję premiera i ministra spraw zagranicznych.

18 stycznia: w Wersalu rozpoczęły się obrady przedstawicieli 32 krajów sprzymierzonych i stowarzyszonych.

26 stycznia: Na Śląsk Cieszyński wkroczyła armia czechosłowacka.

11 lutego: Friedrich Ebert został pierwszym prezydentem Niemiec a Philipp Scheidemann- kanclerzem

16 lutego: pod Maniewiczami doszło do pierwszej wymiany ognia między wojskiem polskim a Armią Czerwoną w wojnie polsko-bolszewickiej.

20 lutego: Sejm uchwalił Małą Konstytucję, tymczasową ustawę zasadniczą, regulującą ustrój nowego państwa polskiego.

27 lutego: Wojska Polskie wygrywają bitwę pod Pińskiem i z łatwością wchodzą w tereny rosji sowieckiej.

19 kwietnia: do Wilna wkroczyły oddziały pułkownika Władysława Beliny-Prażmowskiego i generała Edwarda Rydza-Śmigłego.

28 czerwca: w Wersalu podpisano traktat pokojowy pomiędzy państwami alianckimi a Niemcami. Na mocy dokumenty Niemcy straciły Alzację i Lotaryngię na rzecz Francji, Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie

29 lipca – został podpisany Traktat wersalski, oficjalnie kończący I wojnę światową i ustalający porządek polityczny w Europie na prawie 20 lat[15].

31 lipca: Sejm RP ratyfikował Traktat wersalski.w Weimarze Niemieckie Zgromadzenie Narodowe uchwaliło konstytucję.

17 sierpnia: wybuchło I powstanie śląskie

2 września: Polskie wojska podchodzą pod Mińsk.

10 września: w Saint-Germain-en-Laye podpisano traktat pokojowy pomiędzy zwycięskimi mocarstwami a Austrią.

27 listopada: w Neuilly-sur-Seine podpisano traktat pokojowy pomiędzy zwycięskimi mocarstwami a Bułgarią.

**1920**

17 stycznia: Paul Deschanel został nowym prezydentem Francji.

19 stycznia: premier Francji Georges Clemenceau podał się do dymisji. Urząd po nim objął Alexandre Millerand.

30 stycznia: Polacy pod trzydniowych trudach, zdobywają Mińsk, a ukraińcy z powodzeniem utrzymują stałą linię obrony na dnieprze.

7 lutego: W zamachu, zginął rosyjski admirał Aleksandr Kołczak- przywódca białej Rosji. Jego funkcję objał Jewgienij Ludwik Karłowicz Miller

1 marca: admirał Miklós Horthy, wspierany przez anty-komunistów bałkańskich, i po zorganizowaniu kontrrewolucji przeciw Węgierskiej Republice Rad, obejmuje stanowisko regenta Królestwa Węgier.

19 marca: Józef Piłsudski przyjmuje tytuł marszałka Polski.

27 marca: Hermann Müller zostaje kanclerzem Niemiec.

21 kwietnia: rząd polski i ataman kozacki Symon Petlura zawarli układ, na mocy którego Polska uznała niezawisłość prawobrzeżnej Ukrainy. Układowi towarzyszyła tajna klauzula wojskowa o współdziałaniu obu armii przeciwko Armii Czerwonej.

25 kwietnia–7 maja: wojska polskie i ukraińskie odnoszą serię zwycięstw nad armią radziecką i zajęcie Kijowa- ostatniego bastionu sowietów po zachodniej stronie Dniepru.

3 maja: Mustafa Kemal Atatürk został pierwszym premierem Republiki Tureckiej.

4 czerwca: w Wersalu państwa alianckie i Węgry podpisały traktat pokojowy. Traktat stanowił zakończenie procesu likwidacji Austro-Węgier.

23 czerwca: Naczelnik Państwa powierzył Władysławowi Grabskiemu misję utworzenia nowego rządu.

11 lipca: odbył się niekorzystny dla polaków plebiscyt na Warmii, Mazurach i Powiślu.

24 lipca: premier Polski Władysław Grabski podał się do dymisji. Jego urząd objął Wincenty Witos.

1 sierpnia: wojna polsko-bolszewicka: dekret Galrewkomu o ustanowieniu władzy radzieckiej w Galicji Wschodniej i utworzeniu Galicyjskiej Armii Czerwonej.

10 sierpnia: w Sevres podpisano traktat pokojowy pomiędzy aliantami a Turcją.

13 sierpnia: po braku zmian na froncie Polsko-Rosyjskim, podpisane zostaje zawieszenie broni w Mińsku, a kilka dni później (16 sierpnia) podpisany zostaje traktat

w Stanisławowie, kończący wojnę Polsko-Bolszewicką

19/20 sierpnia: na Górnym Śląsku Polski Komisariat Plebiscytowy z Wojciechem Korfantym i Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska podjęły decyzję o rozpoczęciu II powstania śląskiego.

28 sierpnia: zakończyło się II powstanie śląskie.

23 września: dotychczasowy premier Francji Alexandre Millerand został wybrany na prezydenta.

2 listopada: z ramienia partii republikańskiej, prezydentem Stanów Zjednoczonych został Warren Harding.

**1921**

17 marca: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił konstytucję marcową.

20 marca: na Górnym Śląsku przeprowadzono plebiscyt. Za przyłączeniem Śląska do Niemiec zagłosowało 706 tys. osób, a za powrotem do Polski 479 tys. Rolnicze okręgi zachodnie zagłosowały za przyłączeniem do Niemiec, zaś uprzemysłowione wschodnie za Polską.

2/3 maja: wybuchło III powstanie śląskie, któremu przewodził Wojciech Korfanty.

5 lipca: przerwano walki na Górnym Śląsku.

16 sierpnia: zmarł Piotr I Karadziordziewić, władca Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Nowym królem został jego syn Aleksander I.

13 września: rząd Wincentego Witosa podał się do dymisji.

19 września: nowym premierem Polski został Antoni Ponikowski.

2 października: zmarł Wilhelm II, król Wirtembergii.

12 października: Rada Ambasadorów ostatecznie podzieliła Śląsk pomiędzy Niemcy a Polskę.

18 października: zmarł Ludwik III, król Bawarii.

20 października: decyzją Konferencji Ambasadorów Polska otrzymała powiaty: katowicki, pszczyński, rybnicki (w całości), oraz zabrzański, bytomski, tarnogórski i

lubliniecki (w częściach).

6 grudnia: w Londynie przedstawiciele Wielkiej Brytanii i Irlandii podpisali traktat o uznaniu Irlandii za dominium brytyjskie o szerokiej autonomii pod nazwą Wolne

Państwo Irlandzkie.

**1922**

16 kwietnia: w Rapallo Niemcy i Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka podpisały układ na temat potajemnej współpracy zbrojeniowej.

22 czerwca: w wyniku gwałtownych zamieszek w Ulsterze wybuchła wojna domowa w Irlandii.

24 czerwca: w zamachu zginął niemiecki minister spraw zagranicznych Walther Rathenau. W odpowiedzi na zamach rząd Niemiec wprowadził ustawę o ochronie republiki, a niektóre kraje związkowe (np. Badenia, Prusy, Turyngia) zdelegalizowały NSDAP.

26 sierpnia: z rozkazu Mustafy Kemala Paszy armia turecka podjęła ofensywę, która miała na celu wyparcie Greków z Azji Mniejszej.

29 października: Wiktor Emanuel III zaproponował Benito Mussoliniemu stanowisko premiera.

30 października: Benito Mussolini oraz oddziały faszystowskie wkroczyły do Rzymu.

9 grudnia: Gabriel Narutowicz został wybrany pierwszym prezydentem Polski.

30 grudnia: w Moskwie ustanowiono Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

31 grudnia: Grecy zostali wypchani całkowicie z terenów Azji mniejszej, ale i też ze Stambułu i Tracji

**1923**

15 stycznia: Litwa przyłączyła Kłajpedę.

19 stycznia: rząd gen. Władysława Sikorskiego uzyskał wotum zaufania.

29 stycznia: w Monachium zakończył się kongres NSDAP. Głównym elementem programu kongresu była defilada pięciu tysięcy bawarskich członków Sturmabteilung na tzw. polu Marsowym.

3 lutego: Rada Ligi Narodów ustaliła linię demarkacyjną między Polską a Litwą.

15 marca: Konferencja Ambasadorów uznała polską granicę wschodnią.

23 kwietnia: Polska i Czechosłowacja podpisały w Warszawie umowę handlową.

8–9 listopada: w Monachium Adolf Hitler dokonał nieudanego zamachu stanu.

**1924**

21 stycznia: zmarł Włodzimierz Lenin, przywódca radziecki.

22 stycznia: po śmierci Włodzimierza Lenina, według jego testamentu, Lew Trocki zostaje sekretarzem generalnym Związku Radzieckiego. Ramsay MacDonald został pierwszym

premierem brytyjskim z ramienia Partii Pracy.

1 kwietnia: Adolf Hitler został skazany na 10 lat pozbawienia wolności za próbę zamachu stanu.

17 sierpnia: Gabriel Narutowicz umiera z powodu zatrucia Arszenikiem

18 sierpnia: Prezydentem zostaje wybrany Stanisław Wojciechowski

23 października: Lew Trocki, jawnie wspierający rewolucjonistów w Niemczech, doprowadza do wybuchu powstania hamburskiego

17 listopada: Powstańcy opanowywują cały Szlezwik Holsztyn i wysyłają notę dyplomatyczną do rządu w Berlinie. Republika Weimarska przestaje istnieć

19 listopada: zostaje spisany i podpisany traktat pokojowy, w wyniku którego władzę w Niemczech przejęli komuniści.