Aniela Żeromska

Pseudonimy i przezwiska
 Dane personalne
 Pochodzenie
 Wykształcenie
 Profesje

**Aniela Żeromska** (z domu **Kowalik**) – bohaterka cyklu powieściowego *Jeżycjada*®, stworzonego przez Małgorzatę Musierowicz.

Po raz pierwszy pojawia się w utworze *Kłamczucha*, którego jest główną bohaterką. Aniela Kowalik jest też tytułową postacią filmu dla młodzieży pod tym samym tytułem, będącego ekranizacją powieści. W jej rolę wcieliła się Małgorzata Wachecka.

# W POWIEŚCIACH

## Charakterystyka

* przezwiska: Kłamczucha
* pseudonimy: Franciszka Wyrobek
* data ur.: styczeń 1962 lub 1963
* wiek: w powieści *Kłamczucha* ma piętnaście lat
* miejsce zamieszkania: Łeba, potem Poznań
* adresy zamieszkania: **1.** 84-360 Łeba, ul. Kościuszki 44/2; **2.** Poznań, ul. Noskowskiego 2
* wykształcenie: średnie zawodowe (Liceum Poligraficzno-Księgarskie, profil poligraficzny), wyższe (Wydział Grafiki Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu)
* zawody i zajęcia: uczennica szkoły podstawowej, pracownica przetwórni rybnej, uczennica Liceum Poligraficzno-Księgarskiego (profil poligraficzny), pomoc domowa, graficzka, suflerka w teatrze, aktorka teatralna
* dziadkowie: Weronika Kowalik (babcia), Jan Kowalik (dziadek)
* rodzice: Józef Kowalik (ojciec), pani Kowalik (matka; nie żyje prawdop. od 1965)
* związki: Paweł Nowacki (sympatia w powieści *Kłamczucha*), Krystian (sympatia, narzeczony – rozstanie w powieści *Brulion Bebe B.*), Bernard Żeromski (sympatia, potem mąż)
* dzieci: Paweł Żeromski (syn), Piotr Żeromski (syn)
* dalsza rodzina: Mamert Kowalik (kuzyn ojca, „stryj”), Teofila Kowalik (żona kuzyna ojca, „stryjenka”), Roma Kowalik (kuzynka), mąż kuzynki, Tomasz Kowalik (kuzyn), Elżbieta Kowalik (z d. Stryba; żona kuzyna), Józefina Bitner (ciotka), Beata Kordiałek (z d. Bitner; kuzynka), Damazy Kordiałek (mąż kuzynki), Konrad Bitner (kuzyn), Aurelia Bitner (z d. Jedwabińska; żona kuzyna)
* wielbiciele: Paweł Nowacki, Robert Rojek, Janusz Pyziak Bernard Żeromski, Krystian, liczni fani jej talentu aktorskiego
* przyjaźnie: Katarzyna Kurka, Robert Rojek, Gabriela Stryba (z d. Borejko), Ida Pałys (z d. Borejko)
* wygląd zewnętrzny: czarne włosy, czarne oczy, drobna postura, szczupła, piękne zęby, zgrabna
	+ jako nastolatka:
		- „drobna czarnowłosa dziewczyna w wielkich okularach”
		- „czarne żywe oczy, iskrzące się wesoło zza grubych szkieł patrzyły z lekka rozbieżnie i z lekka ironicznie”
		- wyglądała na kogoś, kto ma tak zwany charakterek”
* cechy charakterystyczne: kłamie często, nawet bez powodu; z próżności nierzadko nie nosi okularów; raczej leniwa; skłonności do przesady; ma cięty język; żywiołowa; pewna siebie, zarozumiała, ma urok osobisty
* stan zdrowia: zez, krótkowidztwo
* zainteresowania: teatr, film, literatura, aktorstwo

### W oczach innych

* Zdaniem Pawła Nowackiego ma „oczy jak bezbronna sarenka”.
* Według Romci i Tomcia jest sympatyczna, ma okulary i zeza.
* Ligia Muszyńska stwierdziła: „Miłe z ciebie dziecko i bardzo rozgarnięte”. Kiedy jednak przejrzała kłamstwa Anieli, uznała, że dziewczyna przypomina jej jajko bez skorupki – „półpłynną masę, przybierającą kształt naczynia, w którym się znajduje”. Po przedstawieniu, w którym Aniela zagrała Hamleta, Lila stwierdziła, że „to artystka”.
* Czesław Dmuchawiec pochwalił ją za to, że chociaż się uczy, pracuje jako pomoc domowa.
* W liście do ojca Anieli Mamert Kowalik chwalił ją, że jest miła, pracowita, dużo czyta i dobrze się uczy.
* Joanna Borejko uważała, że Aniela wykorzystuje Roberta i jest niekoleżeńska.
* Teresa, klasowa koleżanka Anieli, podsumowała ją słowami: „Ona nie da odpisać. Nie wiesz to, że jest lepsza od nas wszystkich? Z byle kim się nie zadaje”.
* Zakochany w Anieli Robert uważał, że jest „najmilsza, najładniejsza, najdowcipniejsza i pełna uroku jak nikt”, uważał też, że jest ona „szlachetna i dobra”.
* Ojciec pisał w liście do Mamerta, że Aniela „nie ma łatwego charakteru. Czasem lubi powiedzieć nieprawdę, i to nie wiadomo po co, chyba z czystej głupoty”, „nie jest zła, tylko akurat weszła w głupi okres i wymyśla różne bzdury”.
* Danka Filipak twierdziła, że Aniela ma zbyt szczupłe łydki.

### We własnych oczach

* Czasami docierało do Anieli, że jest kłamczuchą i egoistką. I nawet trochę się próbowała zmienić.

### Ciekawostki

* Po śmierci matki Anieli, pani Kurka, sąsiadka, opiekowała się dziewczynką.
* Miała znakomite świadectwo ukończenia szkoły podstawowej.
* Wybrała Liceum Poligraficzne w Poznaniu, aby być blisko ukochanego Pawła, chociaż zupełnie jej ten kierunek nie interesował. Z czasem polubiła poligrafię.
* Do rodziny w Poznaniu wybrała się w niecodziennym stroju: „spłowiały podkoszulek, (…) spódnica z drelichu (…), wielki parciany plecak” i gumiaki. Zabrała też najgorsze rzeczy, aby wyglądać jak sierotka i w Mamertach wzbudzić litość. Do pani Lili udała się jednak w eleganckich pantoflach Tosi i postanowiła zagrać rolę „skromnej, pogodnej harcerki o oczach pełnych żywej inteligencji”.
* Jako dziecko była niejadkiem, którego ojciec zmuszał do jedzenia. Jako nastolatka jadła „w granicach normy”, ale nie miała do jedzenia „specjalnego nabożeństwa”.
* Bardzo rzadko zdarzało jej się płakać, nie lubiła tego, jednak potrafiła płakać „aktorsko”.
* Już jako nastolatka chciała zostać aktorką teatralną.
* Lubi jajecznicę „niezbyt ściętą”.
* W szkolnym przedstawieniu w liceum Pawła miała zagrać rolę Ofelii. Jednak Cesia bardzo ją prosiła, aby z niej zrezygnowała, ponieważ pierwotnie postać tę grać miała Danka, jej przyjaciółka. Początkowo Aniela nie chciała rezygnować, ale po namyśle poprosiła Dmuchawca o rolę Ducha. Polonista stwierdził jednak, że Aniela powinna zatem zagrać samego Hamleta, co też się stało.
* Tosia w tajemnicy sprawdzała dzienniczek Anieli.
* W szkole Anieli zdarzało się ściągać.
* Aniela często kłamie, a przy tym zapomina, co nakłamała.
* W klasowych wyborach na najmilszą uczennicę otrzymała trzy głosy; doceniono m.in. jej wdzięk, inteligencję, „mocny charakter”, urodę i „świetne wyniki w sporcie”.

### Nazwy postaci

* Nazywana jest **Anielą**, **Anielką**, **Kłamczuchą**.
* Choć dla Tomka i Romci Aniela jest daleką kuzynką, została nazwana **ciocią Anielką**.
* Kasia Kurka w liście używała formy **Anielcia**.
* Nauczyciel, zwany Truskawą, zwracał się do niej **Kowalikówna**.
* Nazwano ją ponadto **panną Kowalik**.
* Tosia w rozmowie z ciotką Lilą nazwała ją **powinowatą Mamerta** i tak samo później określiła ją ciotka Lila.
* Pani Dąbek-Nowackiej Aniela przedstawiła się jako **Franciszka Wyrobek**. Jako ta postać była nazywana **Franią**, **Franciszką**, **Wyrobek**.
* Profesor Dmuchawiec przez pomyłkę nazwał ją **Anią**.
* Dla ojca była rzecz jasna **córką** i córusią.
* Bernard nazywa ją **Aniellą**.

### Nieścisłości

* Jak się dowiadujemy w powieści *Kłamczucha*, Aniela nie lubi płakać i bardzo rzadko jej się to zdarza, a jednak w tej samej powieści płacze nie „aktorsko”: gdy nie może spotkać się z Pawłem, gdy czuje się samotnie w nowej szkole, gdy dostała od Pawła wiersz, gdy wydały się jej kłamstwa o macosze oraz gdy opowiadała Mamertom całą prawdę. Omal nie rozpłakała się także, gdy wyznawała ciotce Lili, że jest zakochana.

# W FILMACH

 Pseudonimy
 Pochodzenie
 Wykształcenie
 Profesje
 Członkowie rodziny

## Aniela w filmie *Kłamczucha*

* W ekranizacji powieści *Kłamczucha* Aniela pochodzi z Ustki, a w szkolnym przedstawieniu miała zagrać Ducha. Ponieważ Danka zrezygnowała w ostatniej chwili z roli Ofelii, Aniela dostała tę rolę (a Ducha zagrał profesor Dmuchawiec).
* O innych różnicach między pierwowzorem literackim a ekranizacją zobacz w haśle *Kłamczucha – film*.

## Przypisy

1. ↑ 1,0 1,1 Małgorzata Musierowicz, *Kłamczucha*, Akapit Press, Łódź 2001, s. 45, 51, 68–71, 77–79, 100, 127, 162, 182, 184, 190, 196.
2. ↑ 2,0 2,1 M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 74, 79, 84, 87–89, 92, 94, 125, 1228, 129, 132, 163, 173, 183, 184, 207.
3. ↑ W powieści *Kłamczucha*, której akcja toczy się w roku 1977, ma 15 lat.
4. ↑ 4,0 4,1 M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 8, 12.
5. ↑ ESD – forum dyskusyjne; dostęp: 16 stycznia 2024.
6. ↑ Małgorzata Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 6, 102–104, 135, 136, 144, 150, 162.
7. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 61.
8. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 15–18, 107.
9. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 90, 136, 194, 214, 215.
10. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 17, 18.
11. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 8.
12. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 35.
13. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 34, 102.
14. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 104.
15. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 78, 82–90, 142, 152, 173.
16. ↑ 16,0 16,1 M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 27.
17. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 11, 12.
18. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 9–11.
19. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 17, 30.
20. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 186.
21. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 215.
22. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 11, 17, 80, 90–92, 104, 113, 135, 136, 151, 170.
23. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 161.
24. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 6, 149.
25. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 24, 182.
26. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 8.
27. ↑ 27,0 27,1 27,2 M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, Łódź 2001, s. 40.
28. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 6.
29. ↑ 29,0 29,1 M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 7.
30. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 12, 32, 53, 57, 82, 90, 177, 180, 181.
31. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 7, 118, 121.
32. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 12.
33. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 70.
34. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 40;*Kwiat kalafiora*, Akapit Press, Łódź 2003, s. 29.
35. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 6, 49.
36. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 7, 27.
37. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 118, 197.
38. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 35, 59, 61, 65, 107, 135, 139–144.
39. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 59, 107.
40. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 65.
41. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 59, 65, 69–71, 74, 75, 142–144.
42. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 10.
43. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 29.
44. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 55.
45. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 60.
46. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 214.
47. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 142.
48. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 144, 145.
49. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 159.
50. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 162.
51. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 175.
52. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 177.
53. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 180.
54. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 199.
55. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 177.
56. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 194, 219, 220.
57. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 113.
58. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 18.
59. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 34, 59, 102, –107, 113, 115.
60. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 219.
61. ↑ 61,0 61,1 M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 20.
62. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 20, 33.
63. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 51.
64. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 44, 45.
65. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 38.
66. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 47.
67. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 61.
68. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 47.
69. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 144.
70. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 150, 151.
71. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 153.
72. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 145.
73. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 158, 159.
74. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 181.
75. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 186, 187.
76. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 6–17, 20–24, 26–40, 42–53, 55–83, 68–95, 99, 100, 102–113, 115–119, 122–137, 139–144, 149–152, 157–159, 161–187, 175–187, 194–199, 201–217, 219, 220.
77. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 15, 16, 18, 29, 32, 36, 39, 49, 57, 82, 111, 121, 168, 180, 182, 194, 197, 202, 205, 215.
78. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 30.
79. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 91.
80. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 159.
81. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 161.
82. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 46, 57.
83. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 75–77, 82, 122, 130–134, 140, 141, 152, 153, 166–168, 197, 207.
84. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 78, 125, 127, 133, 137, 163, 168, 195, 198.
85. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 84, 163.
86. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 198.
87. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 90.
88. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 209.
89. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 104.
90. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 104.
91. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 109.
92. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 183.
93. ↑ M. Musierowicz, *Kłamczucha*, *op. cit.*, s. 59.

## Bibliografia

1. Małgorzata Musierowicz, *Brulion Bebe B.*
2. Małgorzata Musierowicz, *Córka Robrojka*.
3. Małgorzata Musierowicz, *Ida sierpniowa*.
4. Małgorzata Musierowicz, *Kłamczucha*, Akapit Press, Łódź 2001.
5. Małgorzata Musierowicz, *Kwiat kalafiora*, Akapit Press, Łódź 2003.
6. Małgorzata Musierowicz, *Żaba*.
## W Internecie

* Aniela Żeromska w wikii o Jeżycjadzie; dostęp: 11 lutego 2018.