Homer

**Homer** (około IX—VIII w. p.n.e.) – najstarszy znany grecki poeta. Autor dwóch najważniejszych **eposów** w dziejach starożytnej Grecji – ***Iliady*** i ***Odysei***.

Poematy Homera kształtowały pojęcia religijne, społeczne i estetyczne starożytnych Greków, a także wywarły ogromny wpływ na rozwój literatury europejskiej.

## Biografia

O życiu Homera brak jest pewnych informacji. Według tradycji był ślepym, wędrownym śpiewakiem-aojdą, a 7 miast uważało go za swojego obywatela (Argos, Ateny, Chios, Itaka, Kolofon, Pylos, Smyrna). Uznaje się obecnie, że żył około IX—VIII wieku p.n.e.

## Charakterystyka utworów

Poematy Homera napisane są **heksametrem daktylicznym**. *Iliada* przedstawia epizod (ok. 50 dni) z dziesiątego, ostatniego roku wojny trojańskiej, zaś treścią *Odysei* jest obfitujący w niebezpieczne przygody powrót Odyseusza do rodzinnej Itaki.

Wyobraźnia homerycka kieruje się poczuciem harmonii, eurytmii, proporcji, granicy, i miary, które potem okazały się stałą cechą filozofii greckiej, która miarę i granicę wyniosła wręcz do rangi decydujących zasad metafizycznych.

Włoski historyk filozofii Giovanni Reale (1931—2014) zaznacza, że pomimo faktu, iż oba te poematy charakteryzują się światem przepełnionym cudownościami, fantastycznymi postaciami i sytuacjami skonstruowanym przez bogatą i urozmaiconą wyobraźnię, to poza nielicznymi wyjątkami nie opisują one tego, co „odrażające” i „szpetne” – co natomiast opisywane jest bardzo często we wczesnych przejawach sztuki pierwszych cywilizacji.

Podkreśla się także, że w poezji Homera stale jest obecna „sztuka motywacji”, co znaczy, że poeta nie tylko opowiada pasmo zdarzeń, lecz również szuka dla nich „racji”, aczkolwiek tylko na poziomie wyobrażeniowo-poetyckim. Jak piszę niemiecki filolog klasyczny Werner Jaeger (1888—1961):

Inną znamienną cechą epopei homeryckiej jest to, że przedmiotem jej zainteresowania jest całość (w formie mitycznej) rzeczywistości. Klasyczny motyw filozofii greckiej, tzn. „miejsce człowieka we Wszechświecie”, występuje u Homera nieomal wszędzie.

## Wpływ i spuścizna

Zanim powstała filozofia, kulturę grecką kształtowali poeci, a przede wszystkim właśnie Homer. Znaczenie jego poematów dla dawnych Greków porównuje się do znaczenia Biblii dla chrześcijan, w tym sensie, że starożytni Grecy szukali duchowej strawy zasadniczo i głównie w **poematach homeryckich**. Z nich czerpali wzory życia, materiał do refleksji czy impuls do wyobrażeń, a więc wszystkie istotne elementy swego wychowania i formacji duchowej.

G. Reale zwraca uwagę na to, że poematy homeryckie zawierają w sobie pewne wymiary, które zdecydowanie je odróżniają od wszystkich innych poematów stojących u początków innych ludów starożytności i noszą już w sobie niektóre ze znamion ducha greckiego, a które doprowadziły potem do powstania filozofii. Odegrały one także decydującą role w utrwaleniu określonego poglądu na bogów i „to co boskie”, a także w utrwaleniu podstawowych wzorców życia i etycznych postaw ludzi, które stały się prawdziwymi paradygmatami.

## Powiązane pojęcia

* epos;
* heksametr daktyliczny;
* poematy homeryckie (*Iliada* i *Odyseja*).

## Źródła

#### Bibliografia:

* Giovanni Reale: *Historia filozofii starożytnej. Tom I – od początków do Sokratesa*. Wydawnictwo KUL, wydanie drugie, Lublin 2012, [ISBN 978-83-7702-523-9]
* Wielu autorów, red. prowadząca Jadwiga Marcinek: *Najnowsza encyklopedia powszechna*. Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005 [ISBN 83-7389-938-3]