Norka Amerykańska

# Wizon amerykański

**Norka amerykańska** (*Neovison vison*) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych.

Nie jest blisko spokrewniona z norką europejską i oba gatunki nie mogą się krzyżować. W Polsce gatunek łowny bez okresu ochronnego.

## Występowanie

Norka amerykańska jest powszechnie spotykana w Ameryce Północnej. Występuje w niemal całej Kanadzie i 48 z 50 stanów USA.

Od lat 50. XX w. norka amerykańska występuje dziko także w Europie, gdzie została sprowadzona jako zwierzę futerkowe.

Dzikie populacje tego gatunku, zostały zapoczątkowane poprzez wypuszczenia w latach 50. XX wieku na terenach ówczesnego Związku Radzieckiego i obecnie występują na Islandii, w krajach skandynawskich, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Francji, Niemczech, Polsce i części Rosji.

## Wygląd

Norki amerykańskie mają wydłużone ciało z relatywnie krótkimi łapami i ogonem. Głowa norki jest mała i dość płaska; palce tylnych nóg spięte błoną.

Pokryte są gęstym, miękkim, nieprzepuszczającym wody futrem, zwykle barwy brązowej. Podbródek zwykle biały.

Norka amerykańska jest większa i cięższa od swej europejskiej krewniaczki. Ciało norki amerykańskiej ma długość 30 – 43 cm, zaś długość ogona to ok. 13 – 23 cm. Masa ciała zawiera się w przedziale od 0,7 do 1,3 kg. Samce i samice dość znacznie różnią się wielkością; podane przedziały wielkości i masy w swych górnych granicach dotyczą samców, zaś w dolnych – samic.

Hodowlana odmiana tego gatunku osiąga większe rozmiary o 30% w stosunku do dzikiej.

## Tryb życia

Norka amerykańska

Młode, hodowlane norki amerykańskie

Hodowlana norka amerykańska – biała

Hodowlana norka amerykańska – odmiana srebrzystoniebieska

Gatunek ten żyje w pobliżu śródleśnych wód. Norki amerykańskie przejawiają aktywność głównie w nocy i o zmierzchu, w ciągu dnia przebywają w samodzielnie wykopanych norach ziemnych, które mogą mieć do 3 metrów długości. Niekiedy norka nie buduje własnej nory, lecz zajmuje już istniejącą lub osiedla się w nisko położonej dziupli lubwykrocie.

Poza okresem godowym prowadzą samotniczy tryb życia i agresywnie reagują na innych przedstawicieli własnego gatunku. Granice własnego terytorium oznaczają przy pomocy wydzieliny gruczołów okołoodbytowych. Wielkość terytorium poszczególnych osobników związana jest z płcią zwierzęcia: samice mają rewiry wielkości 8 – 20 ha, obszar samca dochodzi niekiedy do 440[4]ha.

Dobrze pływają i potrafią nurkować do głębokości 6 metrów.

## Pożywienie

Norki amerykańskie są mięsożerne i są zręcznymi myśliwymi. Zjadają drobne ssaki (piżmaki, zające, ryjówki), a także żaby, bezkręgowce – stawonogi (np. raki) i owady, a często również ryby i ptactwo wodne. Norki zjadają także jaja ptaków[5].

## Rozmnażanie

Raz do roku samica po ok. 40 – 80-dniowej ciąży rodzi 2 – 8 młodych (najczęściej 2 – 3). Okres godowy przypada na okres od lutego do początku kwietnia, narodziny młodych – na koniec kwietnia lub maj. Samica rodzi w gnieździe wyścielonym włosami, piórami i suchymi roślinami. Młode spędzają w nim pierwsze tygodnie życia. Po ok. 6 tygodniach są już częściowo samodzielne, zaś na jesieni matka opuszcza je ostatecznie. Dojrzałość płciową samice osiągają po ok. roku, zaś samce – po 18 miesiącach. Żyją do 4 – 6 lat.

## Podgatunki

Wyróżnia się kilkanaście podgatunków norki amerykańskiej[3]:

* *N. vison aestuarina* (Ginnell, 1916)
* *N. vison aniakensis* (Burns, 1964)
* *N. vison energumenos* (Bangs, 1896)
* *N. vison evagor* (Hall, 1932)
* *N. vison evergladensis* (Hamilton, 1948)
* *N. vison ingens* (Osgood, 1900)
* *N. vison lacustris* (Preble, 1902)
* *N. vison letifera* (Hollister, 1913)
* *N. vison lowii* (Anderson, 1945)
* *N. vison lutensis* (Bangs, 1898)
* *N. vison melampeplus* (Elliot, 1904)
* *N. vison mink* (Peale & Palisot de Beauvois, 1796)
* *N. vison nesolestes* (Heller, 1909)
* *N. vison vison* (Schreber, 1777)
* *N. vison vulgivaga* (Bangs, 1895)

## Norki w hodowli

W warunkach fermowych uzyskano kilka odmian barwnych norki m.in.:

* biała
* czarna
* brązowa
* ciemnobrązowa (tzw. mahoń, „mahogen”)
* cross
* żółta (tzw. palomino)
* srebrzystoniebieska
* „velvet” – charakteryzująca się wyraźnie skróconą, jedwabistą okrywą włosową[6]

## Wpływ na przyrodę

Norki amerykańskie sprowadzone zostały do Europy jako zwierzęta futerkowe. W stanie dzikim gatunek ten występuje w Ameryce Północnej, ale obecnie można go już również spotkać na terenie całej Eurazji, gdzie została introdukowana. Zdania na temat jej wpływu na populację rodzimej dla Europy norki europejskiej są podzielone: niektórzy uważają, że norka amerykańska wyparła europejską, a inni - że zajęła miejsce wcześniej wytępionej norki europejskiej[11].