Ruben1

### Pochodzenie

Wiele źródeł historycznych podaje, iż Ruben był krewnym ostatniego z Bagratydów, króla Gagika II. Na przykład XIII-wieczny kronikarz ormiański Kirakos z Gandzak pisze, iż Rubenidzi byli "synami i dziedzicami Gagika Ardzuni"[1]. Osobisty sekretarz króla Leona II, Wahram, pisze o Rubenie: "był sławnym wodzem, królewskiej krwi"[1].

Pokrewieństwo lub powinowactwo Rubenidów z Bagratydami jest jednak często kwestionowane[3]. Krytycy wskazują, iż najwcześniejsze źródła, w których przypisuje się Rubenowi i jego potomkom pochodzenie od władców Ani, powstawały w Cylicji pod ich rządami. Późniejsze źródła, zdaniem krytyków, miały powstawać w oparciu o wcześniejsze i bezrefleksyjnie powtarzać legendę. Istnieje więc spore prawdopodobieństwo, iż informacje te to odbicie prowadzonej przez Rubenidów propagandy, mającej na celu legitymizować ich władzę nad Ormianami.

### Początki

Nie znamy dokładnej daty jego narodzin, najprawdopodobniej przyszedł na świat między 1025 a 1035 rokiem. Ruben pojawia się na kartach kronik ormiańskich jako jeden z dowódców wojskowych[1] Gagika II, króla Ani. Rzeczony władca abdykował w 1045 roku na rzecz cesarza Konstantyna IX Monomacha, a w zamian otrzymywał posiadłości w Kapadocji, gdzie miał rządzić jako lennik Bizancjum. Wielu książąt, wojskowych i dworzan zdecydowało się udać tam wraz ze swoim władcą, wśród nich był także Ruben[5]. W Kapadocji doszło do konfliktu między byłym królem Ani a arcybiskupem Cezarei, w wyniku którego duchowny został w okrutny sposób zamordowany[2]. Z tego powodu, w 1079 roku, bizantyjczycy zabili Gagika. Na wieść o zabójstwie Ruben zebrał krewnych i zbiegł do twierdzy w Kosidar, położonej na północ od Sis (współczesny Kozan)[1]. Zajęte przez niego tereny były trudno dostępne i łatwe do obrony.

### Założenie księstwa

Ruben ogłosił się władcą niezależnym od Bizancjum w 1080 roku[5], tworząc tym samym księstwo Cylicji. Skupił wokół siebie dawnych stronników króla Gagika i z ich pomocą rozszerzał swe władztwo w stronę równin cylicyjskich. W wyniku licznych kampanii wojskowych przeciwko siłom cesarskim opanował kilka twierdz, z których najważniejszą była Parcypert (Andırın we współczesnej Turcji)[4]. Forteca ta stała się siedzibą rodziny Rubena.

Ruben był wówczas tylko jednym z licznych książąt ormiańskich w Cylicji. Szukając sojuszników, został wasalem Wahrama, zwanego przez Greków Filaretem. Rządził on terenami rozciągającymi się od Tauru do Eufratu[2]. Wspólnie wyprawiali się na wschód i południe, rozszerzając swoje panowanie.

W 1086 roku Malikszah I podporządkował sobie znaczną część północnej Syrii i wschodniej Azji Mniejszej, zostawiając na tych terenach swoich gubernatorów, którzy często dawali się we znaki miejscowym Ormianom, głównie poprzez bardzo wysokie podatki. W wyniku działalności Seldżuków migracje Ormian do Cylicji i w głąb Cesarstwa znacznie wzrosły[1].

W dziewiątej dekadzie XI wieku, stary już Ruben usuwał się powoli w cień, przekazując dowództwo swemu synowi, Konstantynowi. Ten zaś w 1090 roku zdobył jedną z strategicznie ważniejszych twierdz w Cylicji, zamek Wahka (dzisiejsze Feke w Turcji). Pięć lat później Ruben zmarł, a tron książęcy odziedziczył po nim Konstantyn[6].