Vergelijkingsopdracht

* Door: Arvid Roerdinkholder
* Klas: 5 vwo
* Kandinsky College

**Referentie:**

In deze opdracht worden het spoken word ‘’Parttime vaders’’ van performer Mahat Arab en de dichtbundel ‘’Parkplan’’ van de Nijmeegse stadsdichter Wout Waanders met elkaar vergeleken.

Parkplan is een poëtisch attractiepark waarin elke attractie een gedicht is. Er zijn vier themagebieden: kinderattracties, familieattracties, voor sensatiezoekers en horeca & shops. De bundel bevat een plattegrond van het poëziepark dat Waanders zelf heeft getekend.

Parttime vaders gaat over afwezigheid, niet zo zeer letterlijk maar mentaal. Het gaat over de ruis van het dagelijks leven, er maar half bij zijn, het verdoven en wegstoppen van zorgen - kortom het draaien op parttime van je capaciteit. Echter, om je heen wordt je geconfronteerd met de dood, je bent sterfelijk en je bent eigenlijk niet tevreden met je huidige leven.

**Gekozen citaten uit Parttime vaders:**

‘’Ook zij waren jonge jongens die in hun zelf moesten geloven, we hadden parttime vaders’’

‘’Ze verkochten ons dagdromen’’

‘’Die ruis doet hem goed, zolang hij maar niet hoeft na te denken.’’

‘’Het wordt verpakt in ijskasten, koelboxen en in brieven van bekenden’’

‘’Ik snap de sigaretten, ik snap het kauwen, ik snap het verdoven en ik snap het geloven’’

**Gekozen gedichten uit Parkplan:**

8. Spoorwijzigingen

32. Slechtvalk in de Petruskerk

15. Vis eten

5. Transmissiesysteemoperatoren

**Vergelijking:**

*Per citaat (5 citaten van het spoken word) **vier** verwijzingen maken naar één van de vier gekozen gedichten (parkplan)*

Citaat 1: ‘’Ook zij waren jonge jongens die in hun zelf moesten geloven, we hadden parttime vaders’’ (Parttime vaders) en gedicht 32. Slechtvalk in de Petruskerk (Parkplan).

-       **Verwijzing 1**: Arab verteld dat de parttime vaders komen per vliegtuig of per boot en alles achterlaten. Net zoals de slechtvalk die afscheid neemt van zijn collega’s, vliegen de parttime vaders een nieuw leven tegemoet.

-       **Verwijzing 2**: Je moet in jezelf geloven om een ingrijpende beslissing te maken, je vormt wie je bent. De keuzes die je maakt kan je later niet altijd uitleggen, dat heb je met jonge jongens. De slechtvalk had ook genoeg zelfvertrouwen om zijn baantje als communicatiemedewerker bij de gemeente op te geven en fulltime roofvogel te worden: (op)groeien.

-       **Verwijzing 3**: Bij niet-westerse immigranten speelt religie vaak een grote rol bij het maken van keuzes. De kerk is ook leidend voor de slechtvalk maar dan op een andere manier: zonder kerktoren kan hij niet opstijgen oftewel zonder de kerk geen toekomst.

-       **Verwijzing 4**: De slechtvalk is een tijd later weer aan het werk bij een andere gemeente, dit keer parttime. Op de woensdagen is hij vrij en zweeft hij boven de Udense vlaktes. Arab zegt dat de parttime vaders er waren maar eigenlijk ook niet, in hun hoofdem altijd met iets anders bezig, altijd aan het zweven in de grote vlaktes van de gedachten.

Citaat 2: ‘’Ze verkochten ons dagdromen’’ (Parttime vaders) en gedicht 8. Spoorwijzigingen (Parkplan).

-       **Verwijzing 1**: De parttime vaders zijn dromerig, ze nemen je ook mee in hun dagdromen: zet de tv maar wat harder en staar naar het scherm zodat je ogen nog wat slechter worden, als dat het ergste is… Je kunt helemaal wegdromen in de wereld van de tv, zelfs als je – misschien juist als – niet op de inhoud let. De man in het restaurant droomt ook weg terwijl zijn vrouw tegen hem schreeuwt, het is dezelfde ruis als de tv: hij let niet op de inhoud.

-       **Verwijzing 2**: Qua muzikaliteit komt het citaat en het gedicht ook met elkaar over: een paar zinnen achter elkaar gevolg door een onverwachte pauze, hiermee wordt er een nadruk gelegd op wat er wordt gezegd.

-       **Verwijzing 3**: Dit gedicht is voor de meeste mensen denk ik wel toegankelijk, wij allemaal wel momenten dat we afdwalen terwijl we eigenlijk zouden moeten opletten. Net zoals de parttime vaders die eigenlijk niet naar hun familie luistert, doet de man dit ook niet naar zijn vrouw.

-       **Verwijzing 4**: Er wordt beeldspraak gebruikt, de parttime vaders zijn net als de luidste visboer op de vrijdagmiddagmarkt, ze roepen hard maar men negeert ze. Ze proberen je iets te verkopen maar zijn eigenlijk hetzelfde als de rest: de vaders hebben alleen slechtadvies en dromen die ze zelf nooit waar hebben gemaakt. Maar er is hoop, hoop dat de zoon het beter zou doen en het ooit zal begrijpen om niet op dezelfde manier te eindigen. De vrouw in het restaurant is erg luid met haar geschreeuw, de denkbeeldige personages in het hoofd van de man klagen over geluidsoverlast. Ze wil aandacht net zoals iemand die alleen piano speelt op het station tijdens de spits.

Citaat 3: ‘’Die ruis doet hem goed, zolang hij maar niet hoeft na te denken.’’ (Parttime vaders) en gedicht 15. Vis eten (Parkplan).

-       **Verwijzing 1**: Er is sprake van een bepaalde desinteresse en acceptatie. Arab flitst van kanaal naar kanaal, van cartoon naar realityshow. Zijn vader hoort halve zinnen in talen die hij maar half spreken kan. De ruis doet hem goed, hij hoeft dan niet na te denken. Het naamloze personage uit ‘’Vis eten’’ vind het wel prima zoals het is en hapt zonder te kijken.

-       **Verwijzing 2**: Sjors wil weten op wie het naamloze personage gaat stemmen, het kan hem niet zo schelen zolang hij niet na hoeft te denken. Voor hem is het allemaal buitenaards. Zo moet een Somalische vluchteling zich ook voelen, hij is blij met zijn flatje en gezin en wil verder niet teveel nadenken over zijn verleden of de toekomst.

-       **Verwijzing 3**: ‘’Sommige pleiten voor de belangen van Mars, andere voor de bouw van extra emulsieturbines. Weer andere hebben geen mond en zeggen niks’’ is een citaat uit ‘’Vis eten’’ dit komt qua stijl overeen met ‘’Maar soms, heel soms vraag ik mij voorzichtig af of hij boos is, niet op mij, niet op mijn moeder, niet op die dictator maar op God (...) zich afvraagt waarom? Maar dat vraag je een gelovig man niet’’ uit Parttime vaders. Er is een assonantie met soms en sommige en voor en voorzichtig. Het zijn twee opsommingen.

-       **Verwijzing 4**: De hierboven genoemde citaten komen qua inhoud ook met elkaar overeen, het gaat namelijk (deels) beide over het zwijgen en het niet begrijpen van anderen.

Citaat 4: ‘’Het wordt verpakt in ijskasten, koelboxen en in brieven van bekenden’’ (Parttime vaders) en gedicht 8. Spoorwijzigingen (Parkplan).

-       **Verwijzing 1**: Arab’s vader vertelde hem over de dood, hoe die geur je lichaam bekruipt, vooral wanneer het in veelvoud aanwezig is. In Nederland wordt het echter weggemoffeld achter gesloten deuren. De vrouw in het gedicht zegt dat je ook de minder leuke dingen om de socials moet zetten omdat je anders een verkeerd beeld van de realiteit zien.

-       **Verwijzing 2**: ‘’Je leert je tranen bewaren voor wanneer ze echt nodig zijn’’ verteld de vader van Arab. Het censuur zorgt ervoor dat het harder aankomt wanneer het echt gebeurt. Als je van te voren weet dat het er aan zit te komen is het eigenlijk wel fijn. In het gedicht wordt gezegd dat alles gedeeld moet worden omdat anders de wereld perfect lijkt en dan maakt iedereen het mooier dan het is, als je dan een tegenslag krijgt voelt deze heel erg terwijl het eigenlijk heel normaal is.

-       **Verwijzing 3**: De metafoor van ijskasten en koelboxen slaat op dat de dood kil is en men in een afgesloten kist wordt begraven in het donker. Een brief zou je met fantasie als een urn kunnen zien, die krijgen alleen de dierbaren te zien in tegenstelling tot een grafsteen. In het gedicht wordt gesproken over maskers, het verbergen van je eigen identiteit, achter het masker is het donker en soms ook kil.

-       **Verwijzing 4**: Het zijn beide toegankelijke thema’s, iedereen weet wel dat je thuis anders bent dan op school/werk. Ook weet iedereen dat je wéér anders bent online, vaak weer een andere versie van jezelf simultaan met je thuiszelf. Je hebt dus meerdere identiteiten. De dood is ook divers, het kent een troostende kant, de herinnering aan een persoon maakt het soms dat je meer van iemand houd dan wanneer je diegene willekeurig zou spreken. Het kent echter ook een andere identiteit, eentje van opluchting, dat je eindelijk af bent van iemand die je niet kan uitstaan (bijvoorbeeld bij een slechte band met je vader).

Citaat 5: ‘’Ik snap de sigaretten, ik snap het kauwen, ik snap het verdoven en ik snap het geloven’’ (Parttime vaders) en gedicht 5. Transmissiesysteemoperatoren (Parkplan).

-       **Verwijzing 1**: Arab begrijpt zijn vader niet helemaal, hij vraagt zich af of hoe wel echt gelooft als er telkens iemand dood gaat en hij zijn Koran er bij pakt, maar dat vraagt hij niet uit respect. Wat hij wel snapt is de zoektocht naar een antwoord en het maar bezig blijven van het verdoven, zowel fysiek als mentaal om jezelf niet gek te maken. Patrick komt er pas veel te laat achter dat hij al lang geen tijdbesef meer heeft, hij is niet meer verbonden met de wereld om zich heen en gaat zich aanpassen.

-       **Verwijzing 2**: De kracht van het geloof komt in beide fragmenten naar voren, de vader gelooft misschien stiekem in meerdere dingen tegelijk en kan geen bewijs vinden dus probeert niet meer na te denken. Patrick en Sonja geloven, ze zijn er helemaal van overtuigd, dat het al lente is tot dat er sneeuw valt.

-       **Verwijzing 3**: In beide stukken zit een tegenstelling: Arab snapt zijn vader niet maar snapt wel hoe hij handelt. Patrick en Sonja snappen niet waarom hun klok al die tijd stil heeft gestaan en komen erachter dat het al een nieuw jaar is, uiteindelijk blijkt het gewoon een zonnige dag te zijn en een ober die een grapje uit haalt. Ze worden dus eigenlijk twee keer voor de gek gehouden.

-       **Verwijzing 4**: De muzikaliteit van het gedicht en het einde van de spoken word komen met elkaar overeen, er worden hele zinnen gesproken en er is een opsomming.

**Mijn beleving:**

Wout Waanders maakt in Parkplan veel gebruik van metaforen, op het eerste oog simpele gedichten maar er zit altijd een wending in, een beetje diepgang of iets anders waar je even over na moet denken. Hoewel eenvoudig geschreven, lang niet altijd makkelijk te begrijpen.

Mahat Arab heeft een hele eigen stijl van voordragen, het voelt niet zo stoffig. Hij blijft dicht bij zichzelf en het komt oprecht over, het is alsof je alles gelooft wat hij zegt. Het is toegankelijk want je gaat zijn verhaal linken aan je eigen heden en/of verleden.

**Bronnen:**

§     (2022, 7 maart). *Part-Time Vaders - Mahat Arab*. Vimeo. Geraadpleegd op 14 maart 2022, van https://vimeo.com/groups/715155/videos/653606427

§     Waanders, W. (2020). *Parkplan*. De Harmonie.