Czwarta Era

**Czwarta Era** czyli **Era Ludzi** była znacznie dłuższa niż poprzednie trzy i trwała aż 4428 lat, od ponownego upadku Saurona i zniszczenia Jedynego Pierścienia, do Kryzysu Melkorycznego i historii Azraela. Epoka ta była czasem powolnego ucywilizowania się ras, wielkich batalii i przygód jakich dotychczas mało widział świat. W tym okresie Ambar powoli zdominowali ludzie, zmuszając inne rasy do asymilacji, miały też miejsce znaczące zmiany kształtu lądów i przesunięcia linii brzegowych, które rozpoczęły się około 2000 CE (choć niektórzy uważają, że miały one miejsce już w 1200 CE) i na zawsze zmieniły wygląd świata, kładąc kres Westlandom.

Pierwsze tysiąc lat tej ery było okresem potęgi i chwały Zjednoczonego Królestwa, które w 750 u szczytu chwały przerosło mocą dawny Numenor, lecz ostatecznie upadło po latach Bezkrólewia (972 - 1000 CE) na skutek wojny domowej i najazdu Kaira Zdobywcy. Przez następne tysiąclecia zawiązywane były liczne sojusze, powstawały potężne królestwa, tworzono wielkie armie, a nauka i wiedza magiczna posunęły się do przodu jak nigdy, choć nie obyło się też bez upadków i krwawych wojen. Zdaje się, że jedynym państwem, które przetrwało całą Czwartą Erę był Rohan.

## Kalendarium Westlandów (Europa)

### Epoka Zjednoczonego Królestwa

* 1 CE - Powiernicy Pierścienia opuszczają Śródziemie, razem z nimi trzy ostatnie pierścienie władzy i najważniejsi władcy elfów Galadriela i Elrond wracają do Amanu. To ostatecznie przypieczętowuje ostateczny exodus elfów którzy rozpoczynają masową podróż do Nieśmiertelnych Krain, lub przenoszą się nad regiony bliższe morzu, królestwa elfów Lothlórien, Rivendell i Leśne Królestwo pustoszeją. Elfy z Lothórien i Rivendell w większości opuszczają swe krainy, w Rivendell pozostaje garstka elfów oraz synowie Elronda, Lothlorien przez kilka lat jest zamieszkałe, po czym reszta elfów albo odpływa albo dołącza do synów Elronda. Celeborn przez kilka lat zamieszkuje Rivendell po czym ostatecznie opuszcza Śródziemie. Leśne Elfy z Mrocznej Puszczy pod wodzą Legolasa przenoszą się na południe i osiadają na sto lat w gondorskiej krainie Ithilien odbudowując ją i czyniąc najpiękniejszą. Dawni słudzy Saurona jednoczą się i tworzą Adûnabâr z stolicą w Maegondzie.

* 3 CE - rodzi się pierwszy syn i drugie dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton, Frodo Gamgee, imiennik Frodo Bagginsa, powstaje Adunabar.
* 4 CE - rodzi się druga córka i trzeci dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton, Róża Gamgee. Adûnabâr panuje nad większością dawnego Mordoru.
* 6 CE - Peregrin Tuk żeni się z Perłą z Long Cleeve. Tego samego roku rodzi się Merry Gamgee, drugi syn i czwarte dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton.
* 8 CE - umiera Hamfast Gamgee, ojciec Sama Gamgee. Tego samego roku rodzi się Pippin Gamgee trzeci syn i piąte dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton.
* 9 CE - rodzi się jedyny syn Peregrina Tuka i Perły z Long Cleeve, Faramir Tuk.
* 10 CE- rodzi się Złotogłówka Gamgee, trzecia córka i szóste dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton.
* 11 CE- rodzi się Hamfast Gamgee, czwarty syn i siódme dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton.
* 12 CE - rodzi się Stokrotka Gamgee, czwarta córka i ósme dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton.
* 14 CE - umiera Paladin Tuk II, głowa rodu Tuków i ojciec Peregrina Tuka. Peregrin Tuk zostaje jego następcą oraz nowym trzydziestym drugim thanem Shire. Dekretem króla Elessara Tuk zasiada również w Radzie Królestwa Północy. Tego samego roku rodzi się Pierwiosnka Gamgee, piąta córka i dziewiąte dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton.
* 15 CE - umiera Glóin, krasnolud z Kompanii Thorina, ojciec Gimliego. Tego samego roku rodzi się Bilbo Gamgee, piąty syn i dziesiąte dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton. Rozpoczęcie odbudowy Annúminas.
* 17 CE - Shire, zostaje uznane za niepodległe państwo, pod protektoratem Zjednoczonego Królestwa Arnoru i Gondoru. Tego samego roku rodzi się Ruby Gamgee, szósty syn i jedenaste dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton. Nierozstrzygnięta bitwa o Tir Ethraid.
* 19 CE - rodzi się Robin Gamgee, siódmy syn i dwunaste dziecko Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton.
* 21 CE - rodzi się ostatni potomek Samwisego Gamgee'go i Róży Cotton, Tom Gamgee.
* 22 CE - bitwa o Lag-Scara kladzie ostateczny kres ekspansji Adûnabâru.
* 25 CE - po bitwie o Sammanth Laur Adûnabâr jest bliski upadku.
* 26 CE - w ostatniej bitwie ginie Burzum, marionetkowy władca Adunabaru, kres złego imperium.
* 30 CE - Elanor Gamgee poślubia Fastreda z Greenholmu.
* 32 CE - Król Elessar, uznaje Buckland za część Shire oraz rozszerza granice Shire od Zachodniej Ćwiartki, większość Eldarów opuszcza Wieżowe Wzgórza.
* 33 CE - rodzi się syn Fastreda z Greenholmu i Elanor Gamgee, Elfstan.
* 34 CE - Imrahil, dwudziesty drugi, książę Dol Amroth, umiera, jego następcom zostaje jego syn Elphir. Tego samego roku zięć Samwisego Gamggego, Elfstan zostaje mianowany przez thana na strażnika Marchii Zachodniej. Elfstan osiada w domu Pod Wieżami na Wieżowych Wzgórzach. Jego potomkowie zostaną tam na stale, piastując urząd strażników marchii, zapoczątkowany zostaje nowy ród – Fairbairn.
* 42 CE - dziedzic rodu Tuków, Faramir, poślubia Złotogłówke Gamgee.
* 57 CE - Elphir, dwudziesty trzeci, książę Dol Amroth, umiera, jego następcą zostaje jego syn, Alphros.
* 61 CE - umiera żona Sam Gamggego, Róża, po jej śmierci Sam postanawia wzorem Froda udać się do Amanu, zrzeka się wszelkich funkcji a swej najstarszej córce przekazuje napisaną przez siebie Czerwoną Księge Marchii Zachodniej. Po czym udaje się do Amanu.

* 63 CE - umiera Éomer, osiemnasty Król Rohanu, Peregrin Tuk, rycerz Gondoru i Than Shire, przenosi się do Gondoru, Meriadok Brandybuck rycerz Rohanu, i władca Bucklandu, opuszcza Shire i udaje się do Gondoru, Faramir I Tuk zostaje nowym trzydziestym trzecim Thanem Shire. Elfwine zostaje koronowany na dziewiętnastego króla Rohanu.
* 65 CE - Meriadok Brandybuck i Peregrin Tuk umierają, zostają pochowani w Komnacie Królów, pośród najznakomitszych postaci jakie chodziły po Śródziemiu.

* 83 CE - umiera Faramir, Namiestnik Gondoru i Książę Ithilien, jego syn Elboron, zostaje dwudziestym ósmym namiestnikiem Gondoru i drugim księciem Ithilien.
* 91 CE - umiera Dwalin, członek dawnej Kompanii Thorina.
* 95 CE - śmierć Alphrosa.
* 98 CE - małżeństwo Lorda Eldariona i Ciryawen.
* 100 CE - Moria wciąż porzucona.
* 102 CE - przyjęta przez tradycję data odpłynięcia Celeborna do Amanu.
* 120 CE - umiera Aragorn Elessar, król Zjednoczonego Królestwa Arnoru i Gondoru, Eldarion, syn Aragorna, wstępuje na tron, Legolas buduje statek, którym żegluje na Zachód wraz z krasnoludem Gimlim. Śmierć Aragorna doprowadza do masowego exodusu elfów którzy pozostali jeszcze w Śródziemiu, opuszczają Ithilien i inne regiony Śródziemia w których jeszcze pozostali.
* 121 CE - umiera Arwena, królowa Zjednoczonego królestwa Arnonu i Gondoru, żona Aragorna II. W owym czasie w zachodnim Śródziemiu nie ma już prawdopodobnie zbyt wielu elfów.
* 150 - 168 CE - skutkiem przejęcia dyktatorskiej władzy w Rohanie przez Eeacreda Uzuurpatora wybucha wojna domowa zakończona jego obaleniem.
* 168 CE - ostatni zwolennicy dyktatury Eeacreda zostają zwyciężeni, tym samym rozpoczyna się władza dynastii Necelrosse, Dunledingowie czasowo przejmują Marchię Zachodnią.
* 172 CE - powstaje kopia Czerwonej Księgi.
* 185 CE - śmierć Hardinga z Wzgórz, spadkobiercy Sama Gamgee.
* około 200 CE - ociepla się klimat Forochel i Angmaru.

* 220 CE - odbudowuje się kult Melkora.
* 227 CE - powstanie Księstwa Harondoru.
* 237 CE - Bitwa o Aldburg jedną z kluczowych potyczek Wojny domowej w Rohanie. wygrana dynastii Necelrosse nad Harnrainem i Republikanami.
* 238 CE - Ostateczny koniec Królestwa Harnrainu. Marchia zachodnia częścią Rohanu. Zjednoczenie Rohanu.
* 400 - 450 CE - królestwo Relmether na wschód od Mordoru rośnie w siłę, stając się główną potęgą ekonomiczną w regionie.
* 432 - 864 CE - ostatnia duża migracja Eldarów przez Lindon. Porzucone miasta zostają zajęte przez Avarich lub zostają fundamentami ludzkich osad.
* 440 CE - włączenie Numeriadoru do Zjednoczonego Królestwa.
* 456 CE - po pięciu latach zmagań Elendil z Gondoru odbija utracony przez ojca Angmar.
* 468 CE - Zjednoczone Królestwo traci na czas jakiś panowanie nad Minhiriathem.
* 700 - 792 CE - szczyt potęgi Zjednoczonego Królestwa.
* 701 - 708 CE - Wojna Południowa, klęska Haradrimów i Easterlingów.
* 752 - 775 CE - Wojna Żagli. Zjednoczone Królestwo walczy i zwycięża z Umbarem i Haradrimami.
* 775 CE - król Anárion zostaje zamordowany po zmiażdżeniu Umbarejczyków pod Linhírem, na tron wstępuje jego syn Beleg.
* 792 CE - król Beleg Telconar ginie zdradzony w bitwie, władzę przejmuje podstępem Hyarmendacil III Uzurpator, kończy się okres chwały dla Zjednoczonego Królestwa.
* 799 CE - tzw. Czerwona Plaga pustoszy Harondor i Belfalas.
* ok. 850 CE - powstaje Wielkie Księstwo Dorwinnionu.
* 972 - 1000 CE - Bezkrólewie w Zjednoczonym Królestwie.
* 996 CE - Wielkie Księstwo Dorwinnionu największą potęgą dzikich ziem, ponowne nawiązanie połączeń handlowych z Palisorem.
* 1000 CE - księciu Telumehtarowi udaje się wejść w posiadanie znacznej części Gondoru oraz całego Arthedainu, koniec Bezkrólewia.
* ok. 1000 CE - korzystając z chaosu na ziemiach Gondoru dawny sługa Saurona - Kaire na nowo tworzy królestwo Mordoru.
* 1023 CE - względne odyskanie niepodległości przez Numeriador.
* 1067 CE - zmiana nazwy miasta Caras Celairnen na Novigrad.
* 1122 CE - po raz pierwszy Numeriador zostaje zaznaczony na mapie jako Redania.
* 1150 CE - Guthmer, król Rohanu ginie w bitwie na Czarnych Bagnach, koniec dynastii Necelrosse. Dúnmod niszczy armię Mordoru.
* 1189 CE - król Argon na łożu śmierci decyduje się podzielić Zjednoczone Królestwo między dwóch synów: Earendur dostaje Arnor, zaś Targonowi dostają się resztki Gondoru.
* 1190 CE - umiera Legolas
* 1192 - 1199 CE - Wielka Wojna Eriadorska. Eärendur Telcontar („Azrabeor”) („Wielki”), odnosi serię wielkich zwycięstw nad Varlosem z Cardolanu i księciem Puilem z Minhiriathu.
* 1222 CE - Król Targon umiera z powodu zainfekowanych ran, pozostawiając tylko ośmioletnią córkę Eléanoriel („Nimuirkal”). Ponieważ przy życiu nie pozostał żaden inny bliższy krewny władcy, królową ogłasza się Eléanoriel.
* 1230-1250 CE - nad Południowym Królestwem wisi cień zagłady. Życzliwa, kulturalna i piękna królowa Eléanoriel okazuje się nieskuteczna i źle doradzana, podejmuje fatalne decyzje. Anfalas, Lebennin i Lossarnach otwarcie buntują się przeciwko władzy. Haradrimowie opanowują Harondor. Książę Meneldil buduje armię w celu inwazji na Południowe Królestwo.
* 1252 CE - książę Meneldil z poparciem Anfalas zajmuje po straszliwej batalii Lossarnach, rozpoczyna się wielkie oblężenie Minas Tirith.
* 1253 CE - po utracie wszelkiej nadziei królowa Eléanoriel otwiera bramę Minas Tirith i poddaje miasto. Ze złamanym sercem i zawiedziona w życiu bierze statek i płynie z dala od Śródziemia, aby nigdy więcej go nie zobaczyć - tym samym kończą się czasy Zjednoczonego Królestwa.

### Epoka Przejścia

* 1300 -1700 - wojny domowe zebrały żniwo, rozpoczyna się długi okres rozkładu dawnych monarchii.
* ok. 1300 - orkowie o których to dotąd sądzono iż dawno wymarli znów pojawiają się w Mordorze.
* 1367 CE - Nordlingowie ponownie najeżdżają północny Eriador, Bitwa o Dol Cembereth.
* 1536 CE - Kaire Zdobywca najeżdża Dagorlad.
* 1552 CE - piąty najazd Nordlingów, Forochel wasalem północy.
* 1611 CE - powstaje separatystyczne księstwo Kaedwen.
* 1678 CE - ostatni władca Arthedainu ginie w wojnie z księciem Kaedwen.
* ok. 1800 CE - wielki kataklizm przyczynił się do zatonięcia Andrastu, morze oddziela Ered Luin od Redani.
* 1822 CE - w ruinach Szarych Przystani powstaje księstwo Cidaris, nazwane tak na cześć Cirdana Żeglarza, dawnego władcy tych ziem.
* około 2000 CE - z nieznanych przyczyn wysycha Jezioro Evendim. wielka powódź pustoszy wybrzeże Gondoru. Andrast, w tym Minas Vinde, cudem Nie zostają naruszone.
* około 2156 CE - hobbici wyparci z Wierzowych Wzgórz i części Shire przez najeźdźców, powstaje Temeria.
* do 2000 CE - część Lindonu oddzielona od kontynentu daje zapewne początek Irlandii.
* 2250 CE - po krwawej wojnie rozpada się Dunland.
* 2281 CE - koniec wojny domowej w Rivendell (później:"Toussaint") między elfami i ludźmi. Kres tysiąc pięćsetletniego panowania elfów. Rozpoczynają się rządy ludzi. Ostatni władca Divethaf jest zmuszony złożyć hołd królowi Ludovikowi. Zdecydowana większość elfiej rasy opuściła Imladris zabierając ze sobą wszystko, co się dało. To, czego nie można było zabrać zostało zniszczone, aby nie wpadło w ręce ludzi. To, czego nie udało się zabrać lub zniszczyć elfy obłożyły klątwami.
* 2316 - 2318 CE - Wojna między armią Kaira Zdobywcy a zjednoczonymi siłami Rohanu i księstw Gondoru. Ostatecznie nierozstrzygnięta.

* między 2450 a 2635 CE - na pozostałościach po ziemiach Enedwaithu i Anfalasu powstaje Cesarstwo Nilfgardu (być może pozostałość po dawnym Dunlandzie).
* 2999 CE - odradza się Dunland, natychmiast wypowiada wojnę Rohanowi.

### Epoka Przeznaczenia

* 3333 CE - ???
* 3387 CE - pierwszy raz od trzech tysięcy lat w górach na północ od Ereboru widziano orków.
* 3467 CE - na wyspie Tol-Fuin założone zostaje księstwo Remen z stolicą w Rast Elmoth.
* 3555 CE - Gnomy zaobserwowane na południe od Mordoru.
* ok.4000 CE - wielka powódź zmienia topi znaczną część Eriadoru, w Rohanie rządy przejmuje Dynastia Deorda.
* 4005 CE - Dunledingowie najeżdżają Rohan.
* 4012 CE - Rohirrimowie najeżdżają Dunland.
* 4012 - 4019 CE - wielka wojna między Nordlingami a Redanią.
* 4016 CE - Ulgathowie najeżdżają Rene i Erebor, lecz ostatecznie po bitwie nad Celduiną zostają pokonani.
* 4233 CE - powstaje Hrabstwo Holensten.
* 4383 CE - rodzi się Azrael, rozpoczyna się Wielkie Przesilenie.
* między 4383 a 4390 - Seledil zostaje wygnany z Isengardu.
* 4000 - 4002 CE - Kryzys Melkoryczny.
* 4007 CE - wybucha wielka wojna między Andronią a Lamedonią.
* 4410 CE - królem Rohanu zostaje Dúnbrand Waleczny.
* 4412 CE - Powódź pustoszy Wybrzeża Andrastu. Minas Vinde Stają się "Miastem Portem".
* 4013 CE - koniec wojny Androńsko-Lamedońskiej, upadek Lamedonii. Andronia pogrąża się w kryzysie.
* 4414 CE - spisek w Dol Haldir. powstaje Konfederacja Nowego ładu.
* 4415 CE - Spisek wykryty, początek wojny o sukcesję Rohanu.
* 4417 CE - Koniec wojny o Sukcesje Rohanu. upadek Konfederacji Nowego ładu.
* 4423 CE - Reaglion Pisze "kronikę Zapowiedzianej śmierci". Upadek Nilfgardu. w Eriadorze szerzy się Anarchia.
* 4425 CE - Erebor ponownie najechany przez Ulgathów. Bitwa Pod Ereborem, ostateczne zwycięstwo Ulgathów, którzy grabia Erebor. po owym zdarzeniu królestwo samotnej góry staję na krawędzi śmierci.
* 4426 CE - rozpoczyna się Czas Niepokoju. ostateczny Upadek Ereboru.
* 4427 CE - zaczyna się Ostatnia Gra, po 10 000 lat powraca Aramir a z nim potęga jakiej nie widziano od runięcia Thangorodrimu.
* 4428 CE - Wielka Bitwa w Obronie Świata i śmierć Aramira. Ostatnie państwo dawnego świata - Rohan spustoszone. Wielkie Święto kończy Czwartą Erę.

(Powyższy tekst pisany jest w oparciu o fantazję czytelnika - brak wiarygodnych źródeł)