Ustawa Zasadnicza

**Ustawa Zasadnicza Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Wemisławii (z 2019 r.)** - najważniejszy akt prawny funkcjonujący w dawnym ustroju Wemisławii. Regulował on kwestie podstawowych praw, obowiązków organów i urzędów, oraz podział władzy. Ustawa została uchwalona na 42. Zjeździe KPW, dnia 18 kwietnia 2019 r. i została zniesiona wraz z wprowadzeniem Konstytucji Wemisławii (2021).

Tekst ustawy dostępny jest tutaj.

## Prawa podstawowe

Pierwszy rozdział dawnej konstytucji zawiera głównie bełkot polityczny - w praktyce przepisy te nic nie znaczyły i służyły tylko do tego by ustawa była dłuższa i bardziej przypominała ustawy zasadnicze innych, rzeczywistych państw.

To co jest ważne w pierwszym rozdziale to zaznaczenie, iż obywatelstwem Wemisławii (czyli de facto członkostwem Projektu) szafuje prezydent, oraz zaznaczenie, że pozwolenia na budowę udziela przewodniczący republiki dla jej terenu, lub kanclerz dla terenu całej Federacji.

## Federacyjność Wemisławii

Budowa dawnej konstytucji składa się w dużej mierze ze wspomnianego już bełkotu politycznego, przeplatanego właściwymi przepisami, które miały swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Tak właśnie było z przepisami federacyjności: Wemisławia powstała bowiem jako połączenie dwóch projektów miejskich, więc zwracano uwagę (przynajmniej teoretycznie) na to, że Projekt jest zbiorem, a nie jednością.

Z konstytucji tej nie wynika podział Federacji. Wzmiankowane są jedynie republiki związkowe, jednak bez ich definiowania. Mowa jest o ich pewnej niezależności, która jednak ograniczała się tylko do możliwości tworzenia własnej konstytucji - poza tym wszystko co z republiką związane musiało być zgodne z prawem Federacji jako takiej.

Kanclerz był tutaj wspomniany jako ten, który mógł dowolnie "zmieniać podział republik" - dlatego też tworzono nowe, obok tych pierwotnych. Każda z nich miała swojego przewodniczącego.

W praktyce podział jako taki nie istniał i jeśli już to był bardzo horyzontalny: Federacja składała się z projektów bez osobowości prawnej (w tym znaczeniu, że o ich istnieniu wiedział tylko kanclerz i od jego pamięci wszystko zależało), a część z tych projektów po osiągnięciu jakiejś nieokreślonej wielkości czy sławy mogła zostać przez kanclerza ogłoszona republiką związkową. Istniały także autonomie związkowe, których nie ujęto w konstytucji.

## Parlamentarność

Wemisławia swoją aktywność opierała na zebraniach zwanych Zgromadzeniami Federalnymi - była to nazwa parlamentu w skład którego wchodziły dwie izby: wyższa (Rada Najwyższa) i niższa (Izba Ludowa). Prawo było w zasadzie odwrotne niż w przypadku rzeczywistych państw, gdyż izba wyższa mogła niemal wszystko, a niższa niemal nic. Dopiero połączone ciała miały pewną moc sprawczą.

Obrady Zgromadzeń miały charakter sprawozdawczy: zwykle otwierał je kanclerz, a później przewodniczący parlamentu. Po sprawozdaniach mogły następować głosowania i o ile wyszły z inicjatywy prezydenta, bądź kanclerza mogły być prawem obowiązującym, a jeżeli nie, wówczas nie były wiążące i dotyczyły mniejszych spraw (np. terminu następnego Zgromadzenia).

Zgromadzenia zwoływał pierwotnie kanclerz, a następnie (po przewrocie majowym) przewodniczący parlamentu. Nie było wymaganego kworum do głosowania i nie odbywały się żadne wybory parlamentarne - do izb wchodziło się z urzędu.

Izbą wyższą była Rada Najwyższa, składająca się z kanclerza i "szefów rządów republik związkowych" (de facto pierwszych sekretarzy republik i autonomii). Mogła ona zmieniać zapisy konstytucji, a jej członkom przysługiwała inicjatywa ustawodawcza we własnym gronie. Rada obradowała cały czas w formie czatu na Facebooku, przez co mogła reagować na różne potrzeby w sposób doraźny.

Izbą niższą zaś Izba Ludowa, składająca się z ogółu obywateli nie posiadających stanowiska w Rządzie lub Radzie Najwyższej. W praktyce jej kompetencje pozwalały jedynie wybrać przewodniczącego Izby (nie było jednak kadencyjności, więc takowy pozostawał nim aż do rozwiązania Izby przez prezydenta), oraz powoływać komisje śledcze przy 1/4 liczby deputowanych Izby (co z kolei nie dawało kompletnie nic, bo komisja mogła jedynie zbierać dowody dla Sądu Federalnego).

## Analiza ustroju

Ów ustrój można spokojnie nazwać wzorowanym na trójpodziale władzy: Ustawodawczą sprawowało bowiem Zgromadzenie Federalne z silną pozycją Rady Najwyższej. Trójpodział ten był jednak mocno skupiony na pozycji kanclerza, który był nie tylko częścią Rady Najwyższej i jej wyłącznym cenzorem, ale także posiadał własne uprawnienia ustawodawcze (mógł wydawać dekrety bez potrzeby kontrasygnaty). Możemy więc nazwać ów system kanclerskim.

Było więc silne prawodawstwo z kanclerzem i jego Radą na czele. Egzekutywa natomiast składała się z prezydenta i rządu federalnego. Ten pierwszy pełnił jednak pozycję niższą w stosunku do rządu (mimo bycia pierwotnie jedynym, a następnie jednym z dwóch wybieranych urzędników - zawsze jednak jednym wybieranym przez ogół Wemisławii). Prezydent mógł bowiem wydawać rozporządzenia i zarządzenia jedynie z kontrasygnatą kanclerza lub ministra (nie potrzebował ich tylko do rozwiązania Izby Ludowej i zdjęcia kanclerza z urzędu), miał inicjatywę ustawodawczą (w praktyce jako jedyny zgłaszał ustawy pod Zgromadzenia), oraz formował rząd za zgodą kanclerza. Poza tym był reprezentantem i miał prawo dobierać swoich doradców. Rząd natomiast składał się z ministrów i podległych im dyrektorów. W zależności od wizji prezydenta i kanclerza mogli zajmować się rzeczywistymi, lub wyimaginowanymi problemami - każdy z nich wydawał rozporządzenia i kierował danym rodzajem spraw administracyjnych. Kanclerz był z urzędu członkiem rządu.

Poza tym de iure funkcjonował Sąd Federalny, jednak został on powołany dopiero pod koniec działania starej konstytucji i nigdy nie zebrał się podczas jej obowiązywania.