recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Bobi Rowlands

## Bobi Denzil Rowlands

Mab cyntaf Eifion Rowlands a Cadno Richards a anwyd yn 2012.

Erbyn hyn mae wedi symud i fyw yn yr Alban gyda‘i frawd Arthur, ei fam a Steve - ei chariad newydd ar ôl gadael Eifion yn 2018.
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau

Categori:Genidigaethau
Categori:Genidigaethau 2012
Categori:Y teulu Rowlands
Categori:Preswylwyr Penrhewl
1979

## Straeon

#### Ffrae Jac a Meic

Cafodd Beth Leyshon newyddion da wrth i lyfr plant a ysgrifennodd gael ei gyhoeddi ond aeth pethau'n fler rhwng Jac Daniels a Meic Pierce yn y parti dathlu with iddynt ddechrau ymladd. Torrodd Meic i mewn i'r garej a dwyn cynlluniau pwysig o eiddo Wayne a Jac. Aethant at yr heddlu.

#### Priodas Harri Parri a Sister MacGregor

Penderfynodd Harri Parri a Sister MacGregor briodi. Roedd y parti i'w chynnal yn y Deri. Cyrhaeddodd pawb ond ni phriododd y ddau wedi'r cwbl. Serch hynny, cynigiodd y Sister i Harri fynd gyda hi i Aberystwyth i weithio mewn cartref arall. Gwrthododd Harri, ond yn anffodus roedd eisoes wedi dweud ei fod yn gadael Brynawelon.

Rhoddwyd ei swydd i Sais - William Rutley. Cynhaliwyd parti ffarwel i Harri ym Mrynawelon and wrth i'r gwir ddod i'r wyneb am Rutley - bod arno arian i nifer o bobl ac ati cynigiodd Matron Howells ei hen swydd yn ôl i Harri.

#### Jac yn colli ei olwg

Aeth Jac Daniels a Wayne Harries i bartneriaeth gydag Eifion Thomas a thra oedd y ddau yn profi car newydd ffrwydrodd y car gyda'r ddau ynddo. Drwy drugaredd roedd Sabrina a Meic gerllaw ac achubwyd y ddau. Fodd bynnag, collodd Jac ei olwg a beiodd Meic.

Ymhen amser gwnaeth Wayne Harries iddo sylweddoli nad ar Meic roedd y bai. Gyda Jac bellach yn methu gwneud llawer yn y garej penderfynwyd cyflogi dyn ychwanegol. Cyrhaeddodd Edgar Sutton Gwmderi.

Yn yr un cyfnod, llwyddodd y pentrefwyr i godi digon o arian i anfon Jac i America am driniaeth arbenigol.

### Perchennog newydd i'r Deri

A Megan James bellach rai misoedd yn feichiog, bu farw Cliff yn ddisymwth. Dychwelodd Nerys Cadwaladr o Ganada ar gyfer yr angladd a phenderfynodd aros yng Nghwmderi am sbel i fod yn gefn i Megan.

Ganwyd merch i Megan, Rhian Haf, a phenderfynodd hithau fod rhedeg y Deri Arms yn ormod o faich. Caeodd y Ile a'i roi ar y farchnad. Daeth prynwr yn fuan a darganfu Megan ar ôl gwerthu mai Nerys oedd perchennog newydd y Deri.

### Arholiadau Reg

Pasiodd Reg Harries ei arholiadau yn Rhydychen a chafodd swydd gydag Undeb y Glowyr.

### Anffyddlondeb Wayne

Roedd Wayne yn anffyddlon i Beth gydag Agnes Spotelli, a chafodd y ddau eu dal gan Sarjant Tal Jenkins ac yna gan Beth ei hunan.

Yn rhyfedd fawn derbyniodd Beth y sefyllfa ac ni ddaliodd ddig at Wayne nac Agnes.

### Bygwth cau Brynawelon

Ymddangosodd craciau yn waliau Brynawelon a cheisiodd y Cyngor gau'r cartref a gwahanu'r trigolion. Wedi brwydr hir a ffyrnig llwyddodd y trigolion, gyda help Reg Harries, i gael aros ym Mrynawelon.

### Dawnsio go-go

Cynhaliwyd cystadleuaeth ddawnsio go-go noddedig a bu Sabrina'n dawnsio am ddyddiau.
Colin Griffiths

Daeth Colin Griffiths i Gwmderi yn gyntaf gyda'i wraig Dr Annest Griffiths a'u mab Iolo Griffiths. Roedd yn gweithio fel rheolwr pwll yn yr ardal ers sawl blynedd.

Datblygodd Iolo berthynas â Rita Jenkins ond nid oedd ei deulu'n hapus iawn gyda'r garwriaeth a chryfhaodd eu gwrthwynebiad pan ddatgelwyd mai Rita oedd yn gyfrifol am anfon llythyrau dienw at Colin.

Bu gwrthdaro rhwng Reg Harries a Colin pan bu cynllwyniau i uno pyllau glo Cwmderi a Cwrt Mynach. Roedd Reg, yn sosialydd ac undebwr yn daer yn erbyn uno'r pyllau tra bod Colin, fel rheolwr yn cydymdeimlo a'r ddadl economaidd i uno.

Yn ddiweddarach bu i Colin ail-briodi a Beti Griffiths a symudodd gyda hi a'i merch Cathryn Griffiths i fferm ger y pentref.

Bu Colin yn gefn mawr i Beti pan redodd Cathryn i ffwrdd o gartref am gyfnod, wedi i'w rheini wrthod iddi gael swydd yn siop Maggie Post.

Yn 1982 trodd tractor ar ben Colin ac wedi cyfnod yn yr ysbyty bu farw o waedlif ar yr ymenydd.

## Galeri

Categori:Cymeriadau

Categori:Cymeriadau marw
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1975
Categori:Ymadawiadau 1982
Categori:Marwolaethau
Delyth Wilcox

**Gwraig Brian Wilcox, oedd yn byw yn Leeds gyda'i meibion, Tomos a Daniel.**

Am gyfnod, bu Delyth yn credu bod ei gŵr Brian yn gweithio ymhell o adref. Roedd mewn gwirionedd yn cael affêr tu-ôl i'w chefn gyda'r Sgt Gill Morgan.
Categori:Dyfodiadau 1996
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Ymadawiadau 1997
1976

## Straeon

#### Magi Post ddim mwyach

Roedd hon yn flwyddyn anodd i Maggie Matthias wrth iddi dderbyn llythyr yn dweud ei bod yn rhaid iddi ymddeol. Er mwyn cadw ei gafael ar y siop trodd y post yn mini-market.

### Perthynas Iolo a Rita

O dipyn i beth gwella wnaeth Iolo Griffiths ac wrth iddo wneud hynny datblygodd ei berthynas a Rita Jenkins, merch PC Tal Jenkins. Nid oedd ei deulu'n hapus iawn gyda'r garwriaeth.

### Meic yn dychwelyd

Rhyddhawyd Meic Pierce o'r carchar ond ni chafodd fawr o groeso'n ôl yng Nghwmderi. Yn wir, ar y dechrau, amheuwyd mai ef oedd yn gyfrifol am anfon y llythyrau dienw.

Ceisiodd Meic ailgychwyn ei berthynas a Sabrina Harries, ond amharod iawn oedd hi. Cafodd Meic ei frifo pan ddechreuodd hi ganlyn Jac Daniels.

### Llythyrau dienw

Derbyniodd Reg Harries, Colin Griffiths a Megan James lythyrau dienw drwy'r post.

Dywedodd y llythyr dienw a dderbyniodd Megan fod Cliff James yn cael affer gyda Nerys Cadwaladr - teimlai'r ddau yn euog gan eu bod wedi cusanu un noson. Roedd Nerys yn amau bod Jacob Ellis wedi bod yn dyst i'r gusan. Dychwelodd Nerys i Ganada eto. Y tro hwn aeth Jacob gyda hi.

Datgelwyd yn y pen draw mai Rita Jenkins oedd yn gyfrifol am anfon y llythyrau dienw.

### Helynt yn y Felin

Wedi treulio peth amser yn yr ysbyty sylweddolodd Bella Davies nad oedd bellach yn ddigon da i fyw ar ei phen ei hun ac aeth i Frynawelon.

Gosododd Nerys ei hen gartref i Wayne a Cadi Harries, ond dechreuodd perthynas y ddau suro wrth i Wayne dderbyn gwaith yn nociau Caerdydd.

Yn fuan wedi Nerys adael bu ffrwydrad yn y Felin a lladdwyd Cadi.

Dychwelodd Nerys a throdd at alcohol am gysur. Dipyn i beth syrthiodd i bwl o iselder a gorfodwyd hi i fynd ysbyty am driniaeth seiciatrig.

### Garej newydd

Aeth Wayne i bartnertiaeth gyda'r cyn-löwr, Jac Daniels. Agorodd y ddau garej ar y cyd.

### Barwraig i'r Deri

Daeth Gladys Lake i weithio yn Y Deri Arms, a daeth yn ffiindiau mawr a Dil Harries.

### Cyfeillgarwch Bella a T L

Wrth i Bella Davies a T L Thomas ddod yn fwy o gyfeillion dechreuodd Harri Parri hel straeon am wir natur eu perthynas. Holodd David Tushingham T.L. a oedd am briodi Bella.

Fodd bynnag, daeth Morgan Morgans i fyw i Frynawelon a suro rywfaint ar y berthynas berffaith. Roedd T.L. yn poeni fod Morgan yn arwain Bella yn ôl i'w hen ffyrdd drwy ei hannog i yfed stout!

### Diwedd i briodas Dewi

Gofynnodd Rhian Roderick i Dewi am ysgariad a dywedodd ef wrth Reg Harries fod hynny'n groes i'w ddaliadau.

With i Nerys wynebu argyfwng yn ei bywyd datblygodd Dewi i fod yn gefn mawr iddi, ac ar ôl iddi gael ei rhyddhau o'r ysbyty parhaodd y ddau i fod yn gyfeillion agos.

### Ffarwelio a Sabrina

Wrth i berthynas Jac Daniels a Sabrina Harries gynhesu cyhoeddodd hi ei bod yn gadael Cwmderi a mynd i Sbaen i weithio. Roedd Maggie Post unwaith eto'n teimlo'n ddigalon - roedd yn colli ffrind yn ogystal a chydweithwraig.

Ym mharti ffarwel Sabrina, fodd bynnag, cafodd Meic Pierce beth cysur wrth i Sab gyfaddef ei fod yn un o'i ffrindiau gorau.
Cadi Harries

## Cadi Morris

Roedd Cadi'n ferch fywiog iawn a lwyddodd i dorri calon Reg Harries. Roedd y ddau yn dipyn o ffrindiau a roedd Reg yn awyddus i ddyfnhau'r berthynas. Ychydig cyn y Nadolig cyrhaeddodd ei frawd Wayne adref o'r môr a dangosodd yntau ddiddordeb mawr yn Cadi hefyd.

Cynyddu wnaeth y tensiwn rhwng Reg a Wayne wrth i Reg sylweddoli bod diddordeb gan Wayne yn Cadi. Bu Reg a Cadi'n trafod eu perthynas ond anfodlon oedd Cadi i roi unrhyw sicrwydd i Reg am y dyfodol. Daeth ei gwir deimladau i'r wyneb, fodd bynnag, wrth i long Wayne suddo ac i Wayne fynd ar goll am rai dyddiau. Wedi iddo gael ei achub penderfynodd y ddau briodi a gwahoddwyd Reg i fod yn was priodas.

Gadawodd Cadi ei gwaith fel merch drin gwallt i fynd i weithio yn nghrochendy Nerys yn Y Felin.

Ar ôl y briodas symudodd Cadi i fyw at y teulu Harries, ac reodd tensiwn mawr rhyngddi hi a Sabrina. Ychwanegwyd at y tensiwn hwn pan benderfynodd Wayne roi'r gorau i wethio.

Gosododd Nerys Y Felin i Wayne a Cadi, ond dechreuodd perthynas y ddau suro wrth i Wayne dderbyn gwaith yn nociau Caerdydd.

Yn fuan wedi i Nerys adael bu ffrwydrad yn y Felin a lladdwyd Cadi.
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Cymeriadau
Categori:Cymeriadau marw
Categori:Dyfodiadau 1974
Categori:Ymadawiadau 1976
Alison Owen

**Athrawes gerdd peripatetig. Cyn-wraig Rob Owen. Mam Elin a Ben.**

Gwelwyd Ali yn y Cwm am y tro cyntaf ar ddechrau tymor newydd yn Ysgol y Mynach ym mis Medi 2000.

Daeth yn ffrindiau â Bethan Davies oedd hefyd yn dysgu yn Ysgol y Mynach.

Aeth Alison yn wallgo pan sylweddolodd bod ei gŵr Rob wedi bod yn cael affêr gyda'r ferch ysgol Angie Davies, ac fe fu'n bygwth ei daflu allan o'r tŷ.

Ond buan iawn y gwnaeth faddau iddo, a'i adael i aros, er mwyn lles eu plant meddai.

Er gwaethaf triniaeth Rob o'i gydweithiwr Gareth Jenkins yn y swyddfa heddlu, fe ddaeth i'r amlwg fod Alison a Gareth wedi bod yn gariadon flynyddoedd ynghynt, ac wedi bod yn cael affêr y tu-ôl i gefn Rob.

Ond doedd Alison ddim am gynnau tân ar hen aelwyd, er gwaethaf awydd Gareth i wneud hynny.

### **Twyll Lauren**

Daeth Lauren Griffiths yn ddylanwad drwg ar Elin pan roddodd bwysau arni i ddefnyddio cerdyn credit ei mam Alison i brynu CD dros y we. Anfonwyd y cd i dy'r Griffiths er mwyn osgoi amheuaeth.

Yn fuan wedi hynny cafodd cerdyn Alison ei wrthod mewn siop a phoenai Elin yn arw ei bod am gael ei dal. Cafodd Alison sioc i weld bill gwerth cannoedd o bunnoedd ar y cerdyn, arian nad oedd hi wedi'i wario. Gydag Elin eisoes wedi sylwi ar Lauren yn gwisgo llawer o ddillad drud newydd gychwynnodd amau ei ffrind.

Cyhuddodd Elin Lauren o ddwyn ond cafodd ei bygwth i gau ei cheg. Roedd Lauren wedi nodi rhif cerdyn credit Alison ond roedd yn sicr ei bod wedi bod yn gyfrwys drwy archebu pethau i dai nifer o'u ffrindiau i osgoi amheuaeth a bu iddi fygwth Elin i gadw'n dawel am y cyfan.

Yn y pendraw cyfaddefodd Elin y cyfan wrth ei mam ac aeth Alison yn unswydd i dy'r Griffiths i rannu'r newyddion gyda Hazel Griffiths. Er bod Hazel yn barod i glywed y cyhuddiadau roedd rhoi perswâd ar Ieuan yn fater arall a chafodd Alison ac Elin eu taflu allan yn ddisymwth.

Er i'r Griffiths gefnogi eu merch penderfynodd Elin fod Lauren yn ferch slei a daeth eu cyfeillgarwch i ben am gyfnod.
Eddie Lewis

## Daniel Edward Lewis

**Cynghorydd lleol, adeiladwr a dyn busnes.**

Fel aelod o'r Blaid Lafur y gwelwyd y cymeriad Eddie Lewis yn y Cwm am y tro cyntaf, a hynny yn 1987, pan fu'n ymweld â'r Deri Arms i gael sgwrs gyda Reg Harries. Roedd yn poeni am benderfyniad Reg a Megan i anfon eu mab Gareth Wyn i ysgol breifat, a sut fyddai hynny'n adlewyrchu ar y blaid yn lleol. Doedd Reg ddim yn rhy hapus gyda barn Eddie, gan fynnu mai penderfyniad Megan a'i mam oedd anfon Gareth i ysgol breifat ac nid Reg.

### **Dychwelyd i'r Cwm**

Daeth cymeriad Eddie yn ôl i'r Cwm yn 1991, y tro yma yn cael ei chwarae gan Meic Povey. Roedd yn boblogaidd iawn gyda menywod y Cwm, a chafodd affêr gyda Cassie Morris y tu-ôl i gefn ei gŵr Teg.

### **Jean McGurk**

Rai misoedd ar ôl marwoaleth Glan Morris cychwynnodd Cassie Morris geisio berswadio Jean McGurk i fynd allan i fwynhau ei hun. Llwyddodd i’w chael hi i fynychu noson tân gwyllt ble daeth y ddwy ar draws wyneb cyfarwydd Eddie Lewis.

Daeth Eddie yn ymwelydd cyson i’r Deri a dangosodd eithaf diddordeb yn Jean. Dipyn wrth dipyn llwyddodd i gael perswâd arni i ddod allan am bryd o fwyd gydag ef a chychwynnodd hithau weld y posibiliad o fywyd y tu hwnt i Glan.

Pan welodd Teg Morris fod Eddie yn treulio llawer o amser yn y Deri daeth yntau at y canlyniad anghywir fod Eddie yn ceisio hudo Cassie. Gwnaeth Teg ei deimladau yn hollol glir i Eddie a bygwth rhoi cweir iddo os byddai’n mentro ailgynnau pethau gyda’i wraig. Rhannodd Eddie fanylion eu sgwrs gyda Cassie a gafodd sioc enfawr i wybod fod Teg yn gwybod am eu affêr blaenorol.

Parhaodd Jean ag Eddie i weld ei gilydd am gyfnod ond daeth pethau i ben wedi i’r cwpwl rannu cusan. Teimlai Jean yn euog a sylweddolai ei bod hi ddim yn barod eto i symud ymlaen wedi colli Glan.

Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1987
Categori:Ail-ddyfodiadau 1991
Categori:Ail-ddyfodiadau 1996
28 Awst 2000

## Plot

1. ail-cyfeirio Nodyn:PenodCyrhaeddai Dave Marshall a Stacey yn ôl o'u penwythnos ym Mharis ond mae Marshall yn  bihafio'n amheus pan welai'r heddlu yn yr orsaf drên. Ar ôl cyrraedd adre mae'r CID yn disgwyl amdano yn barod i ofyn cwestiynau am farwolaeth Frank Price.

Pan ofynnai Stacey i Dave os oedd ganddo unrhyw beth i wneud a marwolaeth Frank mae e'n gwadu'r cyfan er mai ef oedd un o'r rhai olaf i'w yn fyw ar nos Wener. Dyw Stacey ddim yn coelio ei eglurhad ac mae hi'n amau'n gryf ei fod yn cuddio'r gwir.

Mae'r newyddion am farwolaeth Frank yn lledaenu trwy'r pentref ac nid yw Mark yn gallu cuddio ei hapusrwydd. Dyw Kath ddim yn teimlo'r un fath, yn credu bod Frank wedi cael allan yn ysgafn ac mai ei deulu sy'n dioddef yn awr yn hytrach na Frank ei hun.

Daw Sabrina draw i weld Graham ac mae hi'n gweld ei fod wedi bod yn yfed. Ar ôl ei phrofiad gyda Jac, ei chyn ŵr mae hi'n adnabod yr arwyddion ac mae hi'n annog iddo fod yn onest ei fod yn dioddef o alcoholiaeth. Mae e'n erfyn arni i beidio ei adael ond yn troi'n gas pan nad yw'n cael ffordd ei hun.

Aiff Bethan a Hywel am ginio i'r Deri Arms pan glywai Hywel Cassie yn sôn am fynd i'r pac hefo Mai. Ffeindiai Hywel esgus i adael Bethan a mynd ar ôl Cass. Dwedai wrthi byddai'n fodlon rhoi stop ar ei briodas a Bethan mewn eiliad toes ond yn rhaid iddi roi'r gair. Tra mae'r ddau'n trafod mae Bethan yn gwylio o'r ymylon.

Pan ddaw Hywel adre i'r Felin gyda thusw o flodau i Bethan mae hi'n ei holi os welodd o rywun ar ei ffordd ond mae e'n cadw'n dawel.

Mae Lowri a Darren yn llawn syniadau ar gyfer ehangu busnes y garej ac yn edrych ymlaen at gael agor.

## Cast

Stacey Jones - Shelley Rees

Dave Marshall - Robert Gwyndaf Jones

Kath Jones - Siw Hughes

Mark Jones - Arwyn Davies

Graham Francis - Dorien Thomas

Sabrina Harries - Gillian Elisa

Bethan Davies - Catrin Brooks

Hywel Llywelyn - Andrew Teilo

Lowri Jenkins - Meleri Bryn

Darren Howarth - Huw Euron

Cassie Morris - Sue Roderick

Mai Nicholas - Jessica Matthews

## Lleoliadau

Gorsaf dren Caerdydd

Y Deri Arms

Tŷ Graham

Y.Stryd Fawr

Fflat Marshall

Cae Chware Cwmderi

Y FelinCategori:Cyfres 27

Categori:Ymddangosiadau Sabrina Harries
Categori:Ymddangosiadau Stacey Jones
Categori:Ymddangosiadau Dave Marshall
Categori:Ymddangosiadau Kath Jones
Categori:Ymddangosiadau Mark Jones
Categori:Ymddangosiadau Graham
Categori:Ymddangosiadau Bethan Davies
Categori:Ymddangosiadau Hywel Llywelyn
Categori:Ymddangosiadau Lowri Jenkins
Categori:Ymddangosiadau Darren Howarth
Categori:Ymddangosiadau Cassie Morris
Categori:Ymddangosiadau Mai Nicholas
Categori:Penodau
Categori:Penodau 2000
1978

## Straeon

### Gwyliau Olwen Owen

Symudodd Olwen Owen i lawr am sbel i aros gyda Megan James. Yn ystod ei harhosiad, ystyriodd werthu ei chartref yn y Gogledd a rhoi ei harian yn y Deri Arms. Nid oedd Cliff James a Megan yn hapus iawn ynglyn a hyn.

Synhwyrodd Mrs Owen eu gwrthwynebiad ond gwnaeth Cliff ei orau i gelu'r gwir oddi wrthi.

### Cariad rhwng Maggie a Tush

Penderfynodd Harri Parri a Jacob Ellis dynnu coes David Tushingham drwy anfon cerdyn Sant Ffolant at Maggie Matthias. Cymerodd Maggie'r cwbl o ddifrif a dechreuodd pobl hel straeon amdani hi a Tush.

Trefnwyd i fynd allan am swper, ond er mawr ryddhad i Tush cafodd Maggie bwl o'r gout. Fodd bynnag, aeth y ddau allan rai wythnosau'n ddiweddarach ac er mawr syndod iddo'i hun, roedd Tush yn mwynhau cwmni Maggie.

### Rheolwr newydd y caffi

Symudodd y teulu Leyshon i'r Drenewydd a chafodd Meic Pierce ei wneud yn rheolwr y caffi. Cyflogodd ferch ifanc o'r enw Agnes Spotelli i weithio iddo a daeth y ddau yn eithaf clòs.

Gadawodd Meic i ddau adeiladydd aros yn fflat y caffi ond yn anffodus rhoddwyd y lle ar dan! Er mai tan bychan ydoedd, nid oedd Beth Leyshon yn hapus iawn.

Creodd Meic fwy o helynt wrth iddo wneud cinio Nadolig i drigolion Brynawelon aeth bron bawb yn sal gyda gwenwyn bwyd. Darganfuwyd yn ddiweddarach mai Maggie oedd wedi gwerthu hen stoc iddo!

### Perthynas Wayne a Beth

Er fod Beth Leyshon a Wayne Harries yn canlyn cychwynodd Wayne weld Sian Jones, ffrind a chyd-athrawes Beth y tu ôl i'w chefn.

### Addysg Reg

Derbyniodd Reg Harries le i astudio yng ngholeg Ruskin, Rhydychen.

### Galwadau amheus

Symudodd Agnes Spotelli i fyw at Beth Leyshon ond yn fuan wedyn dechreuodd Beth dderbyn galwadau ffon anweddus. Sylweddolodd Beth ar ôl sbel mai'r Cynghorydd Herbert Gwyther oedd yn gyfrifol am y galwadau.

### Darganfod corff

Wrth adeiladu ffordd osgoi ar gyrion y pentref daethpwyd o hyd i gorff. Aeth yr heddlu a David Tushingham i mewn i'w holi gan eu bod yn credu mai ei hen gariad oedd hi.

Er iddynt bwyso a phwyso ar Tush nid oedd yn gallu helpu'r heddlu o gwbl. Cyfaddefodd wrth Sarjant Tal Jenkins yn ddiweddarach ei fod yn amau mai ei frawd oedd yn gyfrifol.

### Plentyn newydd i Cliff a Megan

Cyn diwedd y flwyddyn darganfu Megan James ei bod yn feichiog.
Dr Gwyn Prosser

Dr Prosser a ddilynodd Dr Gareth Protheroe fel meddyg teulu Cwmderi, ond yn wahanol iawn i'w ragflaenydd nid oedd yn boblogaidd o gwbl.

Roedd ei berthynas â'i dad Ted hyd yn oed yn ddifygiol, ac ni chollodd lawer o ddagrau pan fu farw Ted. Serch hynny, roedd yn ddigon parod i fygwth trigolion Angorfa wedi iddyn nhw dderbyn arian yn ewyllys Ted, ar ei draul ef.

Gadawodd Dr Prosser yn 1991 wedi i Lisa Morgan ei gyhuddo o'i threisio.
05 Rhagfyr 2000

1. ail-cyfeirio Nodyn:Penod

## Plot

Symudai Rhian Haf allan o dŷ Nia Matthews gan ei bod hi yn benderfynol i beidio bod mewn unrhyw ddyled i Llew ar ôl cael y sac o Gwm FM yn sgil helynt y cwis.

Mae Beryl yn mwynhau ei gwaith yn Deri Deithio yn arw gadawai i Cassie wybod ei bod hi'n methu bod yn llun y siop chips ar gyfer y calendr gan ei bod hi'n bwriadu bod yn llun Deri Deithio.

Caiff ei hyder ychydig o ysgytiad pan roddai'r cyfarwyddiadau anghywir i Paul, gadawai'r swyddfa i chwilio am help. Dyw Paul ddim yn hapus pan ddaw i wybod ei bod yn gadael y ffôn heb unrhyw un i'w warchod.

Bwriadau Paul brintio cardiau busnes gan gwmni argraffu Llew ond honnai Bleddyn fyddai'r gwaith yn amhosib gan fod y cwmni heb ei agor yn swyddogol eto. Nid yw Llew yn hapus pan ddaw i glywed bod Bleddyn yn troi gwaith i lawr. Cyfaddefai Bleddyn fod ganddo ddim diddordeb yn y gwaith.

Gofynnai Lowri i Anita siarad hefo Darren ar ei rhan er mwyn dod a diwedd i'r ddadl rhyngddi hi a Darren ac achub ei phriodas. Nid oes llawer o ddiddordeb gan Darren gyda'r hyn sydd gan Anita i ddweud tan fod Lowri yn ymddiheuro iddo yntau a Derek.

Rhoddai Anita lond ceg i Dwayne a dweud wrtho am beidio ceisio ei orau i sbwylio perthynas ei frawd.

Caiff Hywel ei ddilyn gan ddyn sydd yno i hel ei arian dyled, dyn sy'n gyfarwydd iawn hefo pwy yw Cassie a Mai, sydd yn codi dipyn o fraw arno.

## Cast

Beryl Nicholas - Iris Jones

Paul Hill - Ali Yassine

Dwayne Richards - Darryl Shute

Lowri Jenkins - Meleri Bryn

Llew Matthews - Rhys Parry Jones

Rhian Haf Harries - Debbie Jones

Cassie Morris - Sue Roderick

Bleddyn Matthews - Dewi Rhys Williams

Hywel Llywelyn - Andrew Teilo

Anita Richards - Nia Caron

Darren Howarth - Huw Euron

Mai Nicholas - Jessica Matthews

Gary - David Rosser

## Lleoliadau

Y Stryd Fawr

Y garej

Cwm FM

Yr argraffwyr

Rhif 10, Stryd Fawr

Y Sosban Chips

Categori:Cyfres 27
Categori:Ymddangosiadau Beryl Nicholas
Categori:Ymddangosiadau Paul Hill
Categori:Ymddangosiadau Dwayne Richards
Categori:Ymddangosiadau Lowri Jenkins
Categori:Ymddangosiadau Llew Matthews
Categori:Ymddangosiadau Rhian Haf Harries
Categori:Ymddangosiadau Cassie Morris
Categori:Ymddangosiadau Bleddyn Matthews
Categori:Ymddangosiadau Hywel Llywelyn
Categori:Ymddangosiadau Anita Pierce
Categori:Ymddangosiadau Darren Howarth
Categori:Ymddangosiadau Mai Nicholas
Categori:Penodau
Categori:Penodau 2000
30 Awst 2001

## Plot

1. ail-cyfeirio Nodyn:PenodYmfalchi Ieuan wrth ddweud wrth Hazel bod wedi clywed am ladrad arail yn yr ardal ac mai unwaith eto eitemau o sioe Creiddiau'r Cwm oedd wedi cael ei dwyn. Mae'n amau'n gryf mai Barry sydd yn gyfrifol.

Yn y pentref ceisiai Ieuan gorddi'r dyfroedd ymhellach trwy godi mater y lladradau gyda Rob Owen a cheisio pwyntio'r bys at Barry.

Tra bod Barry yn ceisio gwerthu hen bethau i Reg yn y Deri Arms daw Rob Owen ar ei draws a gofynnai iddo ddod lawr i'r stesion gydag ef.

Yn y stesion caiff Barry ei gyfweld ond nid oes ganddo alibi gan ei fod ar ben ei hun yn cysgu yn y fan ar adegau'r lladratai.

Mae Ieuan wrth ei fodd yn gadael i Hazel wybod bod Barry wedi cael ei gwestiynu gan yr heddlu.

Mae Rhian Haf yn cael mwy o ddiddordeb gan brynwyr am y ffatri ond nid yw Robert Dilwyn i weld yn frwdfrydig.  Mae Rhian yn annog Robert i alw'r prynwr ond mae ef yn ceisio cael esgusodion i beidio ei alw tra'n rhaffu celwyddau i roi Rhian oddi ar draul y gwir.

Mae Bethan yn ei gweld hi'n od bod hi ddim yn mynd yn ôl i'r ysgol ond caiff ei hun yn edrych ar ôl y swyddfa dacsis tros Sheryl unwaith eto tra iddi hi fynd i brynu anrheg pen-blwydd i'w mam. Caiff gynnig parhaol gan Derek yn Deri Deithio a phenderfynai dderbyn fel swydd dros dro.

Dywed Hywel wrth Steffan ei fod eisiau tynnu allan o'r clwb ond mae ei ymateb yn un blin. Aiff Steffan draw at Cassie i roi llond pen i'w fam am roi stop ar y fenter busnes, ond mae penderfyniad Hywel yn newyddion i hithau.

## Cast

Hazel Griffiths - Jennifer Lewis

Ieuan Griffiths - Iestyn Jones

Cassie Morris - Sue Roderick

Hywel Llywelyn - Andrew Teilo

Rhian Haf Harries - Debbie Jones

Robert Dilwyn Daniels - Gruffudd Ifan

Bethan Davies - Catrin Brooks

Sheryl Hughes - Lisa Victoria

Rob Owen - Rolant Prys

Steffan Humphries - Huw Garmon

Derek Jones - Hywel Emrys

Reg Harries - Huw Ceredig

Barry Richards - Simon Fisher

## Lleoliadau

Tŷ Griffiths

Y Felin

Tomos ag Ellis

Y Stryd Fawr

Cysgod y Glyn

Y Deri Arms

Swyddfa Heddlu CwmderiCategori:Cyfres 28

Categori:Ymddangosiadau Hazel Griffiths
Categori:Ymddangosiadau Ieuan Griffiths
Categori:Ymddangosiadau Cassie Morris
Categori:Ymddangosiadau Hywel Llywelyn
Categori:Ymddangosiadau Rhian Haf Harries
Categori:Ymddangosiadau Robert Dilwyn Daniels
Categori:Ymddangosiadau Bethan Davies
Categori:Ymddangosiadau Sheryl Hughes
Categori:Ymddangosiadau Rob Owen
Categori:Ymddangosiadau Steffan Humphries
Categori:Ymddangosiadau Derek Jones
Categori:Ymddangosiadau Reg Harries
Categori:Ymddangosiadau Barry Richards
Categori:Penodau
Categori:Penodau 2001
4 Rhagfyr 2013

## Plot

Dechreua'r bennod gyda Darren yn dweud wrth ei deulu na fedran nhw ei atal e rhag mynd â Wil i Ganada - ar ôl sut y maen nhw wedi ymddwyn, mae e am i'w fab fod yn saff.

Pan mae Sheryl yn dadlau mai Wil yw'r cyfan sydd ganddi ar ôl, mae Darren yn dweud ei bod hi'n rhy hwyr i feddwl am hynny nawr - mae wedi darganfod fod ei deulu wedi ymddwyn fel anifeiliaid. Erbyn hyn, mae lleisiau'n dechrau codi ac mae Ed Charles yn gofyn iddyn nhw gadw'i lleisiau lawr, neu gadael Y Deri. Mae Diane yn dweud y gall Darren aros gyda nhw, ac maen nhw i gyd yn gadael heblaw Meic. Mae'n gofyn i Kevin a yw'n hapus nawr - Sheryl wedi cael ei thrin yn wael gan Moc a Kevin, a nawr yn wynebu colli'i mab. Mae'n dweud ei fod ganddo gywilydd o Kevin, er gwaethaf dyfalbarhad Kevin yn dweud nad yw Sheryl yn gymaint o santes y mae Meic yn gwneud iddi fod.

Draw yn nhŷ Dai a Diane, mae Darren yn cael diod. Mae'n dweud nad oes dim rhagor i'w drafod, ac na fydd yn newid ei feddwl. Symud i Ganada i fyw oedd y peth gorau wnaeth e erioed, meddai. Mae am dynnu Wil oddi ar Sheryl, sy' 'mond yn meddwl amdani hi ei hun. Yn ystod ei holl sgyrsie Skype gyda Wil, ddywedwyd dim am beth ddigwyddodd i Wil. Mae'n llanast llwyr, ac nid yw eisiau i Wil fod yng nghanol pethau. Yna mae Darren yn gadael, i gasglu ei fag o dŷ Meic, gan ddweud ei fod e lan i'w deulu i sortio pethau.

Pan mae Anita yn bygwth mynd i gyfraith i rwystro Wil rhag cael ei gymryd, mae Meic yn amharod i wneud hynny, ond mae Anita'n benderfynol. Mae'n mynd draw yn syth i dŷ Sheryl, a'i hannog i frwydro i gadw Wil. Cysyllta Anita â'i chyfreithiwr, sy'n ei chynghori fod ganddyn nhw achos cryf, ac ni all Wil adael y wlad heb fod wedi cael caniatad ei fam.

Yn y cyfamser mae Darren yn cerdded yn y tywyllwch draw i Moduron Monk, ac mae'n sefyll yno, yn meddwl, cyn dychwelyd yn ôl ar hyd y Stryd Fawr. Mae Kevin yn ei weld ac yn rhedeg ar ei ôl, gan gyhuddo'i frawd o beidio â bod yn deg i Sheryl. Dywed Kevin ei fod e wedi'i threisio, felly fe ddyle fe gael ei gosbi, ond ni fyddai dwyn plentyn oddi ar ei fam yn newid dim. Pan mae Darren yn atgoffa Kevin mae fe yw ei dad, mae Kevin yn ymateb drwy atgoffa Darren ei fod e wedi mynd i Ganada hebddo fe, ac os fyse fe'n mynd ag ef nôl gyda fe y tro hwn, yna fe fyddai hynny y camgymeriad mwyaf y gwnaeth e erioed.

Wrth i'r ddau barhau i anghydweld a chweryla ar y Stryd Fawr, mae Meic yn gwylio o'i ffenest, ac mae Sheryl ac Anita wedi dod allan ar y stryd. Maen nhw i gyd yn parhau i gweryla â'i gilydd, gyda Sheryl yn gweiddi na fyddai byth yn gadael i Wil i fynd, a'i bod wedi cysylltu gyda'i chyfreithiwr.

Ar ôl gwylltio gyda Sheryl, mae Darren yn mynd i mewn i dŷ Meic ar frys, casglu'i fag and cerdded i ffwrdd, i lawr y stryd...
Categori:Penodau
Categori:Penodau 2013
Categori:Cyfres 42
Charles McGurk

## Teulu

### Plant

Kirstie McGurk
Sean McGurk

### Wyrion ac wyresau

Catrin McGurk

**Gŵr cyntaf Jean McGurk. Tad Kirstie a Sean. Tad-cu Catrin.**
Categori:Y teulu McGurk
Categori:Dyfodiadau 1997
Categori:Ymadawiadau 1997
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Dihirod
Categori:Cymeriadau marw
Categori:Llofryddwyr
Categori:Marwolaethau
Categori:Marwolaethau 1997
Iolo Griffiths

Symudodd Iolo i Gwmderi gyda'i rieni Dr Annest Griffiths a Colin.

Sylweddolodd Reg Harries fod gan Iolo ddiddordeb mawr mewn rygbi ac mewn gêm ddiwedd y flwyddyn anafwyd Iolo'n ddrwg - roedd mewn coma.

Ar yr un pryd anafwyd Reg mewn damwain car. Gorweddai Reg a Iolo yn yr un ward yn yr ysbyty a chyda help Reg dechreuodd Iolo ymateb unwaith eto.

O dipyn i beth gwella wnaeth Iolo, ac wrth iddo wenud hynny datblygodd ei berthynas â Rita Jenkins, merch Tal. Nid oedd ei deulu'n hapus iawn gyda'r garwriaeth a chryfhaodd eu gwrthwynebiad pan ddatgelwyd mai Rita oedd yn gyfrifol am anfon llythyrau dienw at Reg, Colin a Megan.
Categori:Dyfodiadau 1975
Categori:Ymadawiadau 1976
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Cymeriadau
Colin Evans

**Cyn wr Gaynor Llywelyn a tad Izzy a Lois Evans.**

### Aaron a Neville

Gydag ymddygiad ei fam Britt Monk yn tyfu'n fwy afreolaidd, trodd Aaron at ei ffrind 'Ben' a oedd wedi cwrdd ar-lein mewn gem gyfrifiadurol.

Er i'r ddau erioed gwrdd yn y cnawd daeth y ddau yn agos, Aaron yn hapus i gael rhywun i siarad â nhw. Roedd Ben yn hapus i danseilio Britt ac annog Aaron i'w anwybyddu. Wedi cael cynnig dod i beidio myn di'r ysgol ac i gwrdd â Ben yn y parc cafodd Aaron ei siomi pan nad oedd ei ffrind i'w weld yn unman. Er hyn roedd gwyneb cyfarwydd arall yno, Neville McRoy - ffrind ei fam oedd wedi sbwylio Nadolig y teulu. Wedi sgwrs fer aeth Aaron adref.

Pan ddaeth cyfle arall i gwrdd â Ben neidiodd Aaron am y cyfle ond yr un oedd y stori. Doedd Ben yr unman i'w weld tra bod Neville, unwaith eto yn digwydd bod yno. Yn ffodus daeth **Colin Evans** yn ymwybodol o gynllwyniai Aaron ac aeth i chwilio amdano yn y parc. Roedd Colin yn amheus o'r sefyllfa a chafodd Aaron ei wahardd rhag siarad â Ben.

Rhannodd Colin ei ofidion a Garry Monk a threfnodd y ddau i gyfarfod a 'Ben' drwy ddefnyddio ffôn Aaron. Cadarnhaodd eu hamheuon pan gyrhaeddodd Neville yn y man cyfarfod. Rhedodd Garry a Colin ar ei ôl ac wedi cyrraedd y pentref daliodd Megan Harries Colin yn ymosod yn ffyrnig ar Neville.

Arestiwyd Colin ac er i'r Monks roi pwysau ar Megan i newid ei thystiolaeth penderfynodd Colin bledio'n euog am yr ymosodiad a chymryd ei gosb.

Llwyddodd yr heddlu hefyd i greu achos yn erbyn Neville am fagu perthynas amhriodol gyda help tystiolaeth Aaron.

### **Priodas arall i Colin a Britt**

A hwythau eisoes wedi cynnal seremoni answyddogol y flwyddyn flaenorol penderfynodd **Colin** ei fod yn amser gwneud ei briodas a Britt Monk yn un swyddogol. Llwydodd i fwcio’r Deri ar gyfer y briodas ond wrth i'r ddiwrnod mawr nesu cychwynnodd boeni am y gusan yr oedd wedi rhannu ag Eileen Probert cyn y Nadolig a chysidro os dylai gyfaddef y cyfan wrth ei ddarpar wraig.

Rhannodd ei ofidion a Mark Jones ond cafodd ei ddarbwyllo rhag cyfaddef wrth Britt, ond daeth y gwirionedd i'r amlwg pan fu i Britt glywed Sioned ag Eileen yn trafod y digwyddiad. Yn ansicr os oedd rhywbeth mwy yn mynd ymlaen rhwng Eileen a Colin cychwynnodd Britt roi'r ddau dan bwysau gan ofyn i Eileen fod yn dyst yn y briodas.

Pan ddaeth y diwrnod mawr bu sioc i Colin wrth i Britt ei wynebu a gofyn iddo'n uniongyrchol os byddai yn well ganddo briodi hi neu Eileen. Sylweddolodd Colin fod Britt yn gwybod y cyfan ond erfyniodd arni am faddeuant. Penderfynodd Britt faddau iddo a mynd ymlaen a'r briodas, Garry Monk yn dyst yn lle Eileen ond roedd Aaron yn bur anhapus a'r sefyllfa. Cafodd ei frifo yn ofnadwy gan frad Colin a thaerodd y byddai’n dial arno.
31 Awst 2000

## Plot

1. ail-cyfeirio Nodyn:PenodDaw Lowri ac anrheg priodas i Bethan a Hywel draw i'r Felin ond nid yw Bethan mewn hwyliau gwych. Mae hi'n poeni gan fod Hywel wedi diflannu a hwythau yn fod i gael ymarfer y briodas y prynhawn hynny.

Mae Cassie'n mynd i'r gogledd i osgoi’r briodas ond mae Bethan yn ei dal cyn iddi fynd a'i chyhuddo o geisio mynd a Hywel gyda hi. Dwedai Cassie bod angen iddi gychwyn ymddiried yn Hywel. Pan mae o'n ymddangos mae Bethan yn flin ei fod wedi mynd heb ddweud dim wrthi, yn enwedig gan mai wedi mynd i osod bet yr oedd o.

Pan ddaw'r amser am yr ymarfer tro Bethan yw hi i fod yn hwyr. Mae Hywel a William yn disgwyl amdani yn amyneddgar ond pan gyrhaeddai Bethan o'r diwedd cyhoeddai ei fod ddim am fynd ymlaen a'r briodas gan fod hi'n gwybod fod ei galon gyda rhywun arall. Rhoddai ei modrwy yn ôl iddo a gadael Hywel ar ben ei hun tu allan i'r eglwys.

Mae Lowri a Darren yn agor y garej yn swyddogol ond poeni mae Darren am deimladau Derek ar y diwrnod mawr. Nid yw'n hapus chwaith i glywed fod Lowri wedi cynnig gwaith i Dwayne fel mecanig.

Bygythia Dwayne ddweud wrth yr heddlu fod Lowri yn dweud celwyddau ar ei gyfer, ac felly bydd yn gweithio yn y garej ond y bydd rhaid iddo gael ei dalu.

Cyrhaeddai Emma adref a dwedai wrth Diane ei bod hi wedi treulio’r noson hefo Steffan a’u bod wedi ailgynnau yn eu perthynas. Cyfaddefai mai Steffan yw tad y babi nid Gavin fel yr oedd wedi gadael i'w mam gredu. Dwedai ei bod hi ofn i Steffan deimlo dyletswydd tuag ati a dyna pam oedd hi eisiau cadw'r peth yn dawel.

Dyw Diane ddim yn falch clywed y gwir a rhedai draw at Steffan. Dwedai wrthi na fyddai erioed wedi cysgu a hi os fyddai'n gwybod mai ef oedd tad y babi.

## Cast

Bethan Davies - Catrin Brooks

Lowri Jenkins - Meleri Bryn

Steffan Humphries - Huw Garmon

Darren Howarth - Huw Euron

Diane Francis - Victoria Plucknett

Emma Francis - Catrin Arwel

Beryl Nicholas - Iris Jones

Cassie Morris - Sue Roderick

Dwayne Richards - Darryl Shute

Hywel Llywelyn - Andrew Teilo

William Jones - George Owen

## Lleoliadau

Y Felin

Y garej

Y stryd fawr

Rhif 5a, Stryd Fawr

Yr Eglwys

Rhif 7, Stryd FawrCategori:Cyfres 27

Categori:Ymddangosiadau Bethan Davies
Categori:Ymddangosiadau Lowri Jenkins
Categori:Ymddangosiadau Steffan Humphries
Categori:Ymddangosiadau Darren Howarth
Categori:Ymddangosiadau Diane Francis
Categori:Ymddangosiadau Emma Francis
Categori:Ymddangosiadau Beryl Nicholas
Categori:Ymddangosiadau Cassie Morris
Categori:Ymddangosiadau Dwayne Richards
Categori:Ymddangosiadau Hywel Llywelyn
Categori:Ymddangosiadau William Jones
Categori:Penodau 2000
Categori:Penodau
Dora Richards

Mam Cadno a Carwyn a bu farw o dementia ar ddiwedd 2019. Bu’n byw mewn cartref gofal am gyfnod nes ei marwolaeth. Cafodd ei hangladd ei chynnal ar yr 21ain o Chwefror 2020 yn Cadoc’s Church, ac eisioes yng Nghapel Bethania ar gyfer teulu agos yng Nghwmderi.

Cafodd ei magu yng Nghwmcou, Newcastle Emlyn a chwrdd â Geoff Richards. Priododd â’i gŵr, Geoff ym 1973 a chafwyd briodas hapus a hir, nes ei farwolaeth ym 2003.
Ann Rhys

**Athrawes yn Ysgol Gynradd Cwmderi.**

Bu Ann yn byw gyda Beth Leyshon a Nuala Flynn mewn fflat yn y pentref am gyfnod.

Er fod Ann yn ffrind a chyd-athrawes i Beth, fe fu'n cael perthynas tu-ôl i'w chefn gydag Alun Morris, oedd yn hefyd yn cael perthynas gyda Beth ar yr un pryd. Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Athrawon
Gwyneth Jones

Roedd Gwyneth yn gweithio yng Ngwesty'r Royal pan gwelwyd hi am y tro cyntaf ar 21 Ionawr 2003.

O'r eiliad gyntaf honno, fe greodd argraff ar sawl un gan fygwth cyfraith ar Dai Ashurst. Mynnu iawndal ar ran ei thad yr oedd hi, a bu'n rhaid i Dai werthu tafarn Y Bull yn Llanarthur er mwyn ei thalu ac osgoi achos llys.

Prynnodd Gwyneth Rhif 9 at stryd fawr y pentref, a dechrau canlyn Mark Jones, ond daeth eu perthynas i ben pan welodd e Gwyneth yn rhannu cusan â merch. Collodd Gwyneth ei mam i ganser pan oedd hi'n blentyn, a chafodd ei magu gan ei thad. Tyfodd yn ferch eofn, gyferus yn ei deurywioldeb.

Rhoddodd Gwyneth ei bryd ar Britt Monk tra oedd hithau'n dal i alru am Teg, a chynnig lloches a perthynas gariadus iddi. Bu'n gefn mawr i Britt tra oedd hi'n feichiog â babi Owen Morgan, ond ymosododd y gweinidog ar Gwyneth ar ôl iddi ddarganfod ei fod yn mynd at buteiniaid.

Wynebodd Gwyneth her bellach pan gafodd ddiagnosis o ganser y fron. Daeth drwyddi gyda chymorth ei chyfeillion Jinx ac Anti Marian.

Roedd yn gymeriad tawelach pan oedd yn rhannu'i chartref a Jinx, a datblygodd fusnes tylino holistig. Ond trowyd ei byd ben i waered ar ôl iddi gysgu gyda Garry Monk - camgymeriad a esgorodd ar fabi. Rhoddodd Gwyneth enedigaeth i Gwern Harley Jones ar soffa yn ei chartre, ond cymerodd sbel iddi gyfarwyddo â'r syniad o fod yn fam. Ystyriodd roi Gwern i'w fabwysiadu, ond newidiodd ei meddwl ar y funud olaf.

Erbyn i Yvonne Evans gyraedd y pentref, roedd Gwyneth wedi dod i garu Gwern, ac ymhen tipyn roedd y tri yn byw fel teulu bach clòs. Priododd y ddwy dydd Nadolig 2010, a bu Yvonne yn graig i Gwyneth pan ddychwelodd y canser. Ond, yn ddiarwybod i Gwyneth, roedd Yvonne yn byw bywyd dwbl fel asiant i't heddlu cydd, ac roedd hi yng Nghwmderi i ymchwilio i droseddau ariannol Garry Monk.

Chwalwyd hapusrwydd Gwyneth yn deilchion pan ddaeth i wybod y gwir, ac arweiniodd hyn at ddamwain erchyll, angheuol. Er mwyn dial ar Garry, cyneuodd dân yn fflat wag y Sosban Chips. Rhedodd Brandon Monk i mewn i'r fflat gan feddwl bod Dani yno, ond fe'i lloriwyd gan y fllamau, a bu farw.

Ddwy flynedd yn ddiweddarach cyfaddefodd Gwyneth y gwir ar ôl cyfnod o gael ei blacmelio gan Gethin Thomas, ac fe'i henafonwyd i'r carchar. Cafodd hefyd grasfa ddifrifol gan Britt am ladd ei brawd.
Dwayne Richards

**Mecanig a mab Anita Pierce. Hanner brawd i Darren Howarth ag Eira Pierce.**

Daeth Dwayne i Gwmderi ar gyfer priodas Darren a Lowri ym mis Mai 2000, er mawr siom i Darren. Categori:Y teulu Pierce
Categori:Y teulu Evans
Categori:Dyfodiadau 2000
Categori:Marwolaethau
Categori:Marwolaethau 2009

Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Cymeriadau marw
Brynmor Richards

## Brynmor Napoleon Richards

**Cyn-gynghorydd ar ardal Cwmeri yw Brynmor Richards sydd belach mewn perthynas a Kath Jones.**

Cyflwynwyd Brynmor pan oedd Hywel Llywelyn ag Anita Pierce yn ymchwilio i mewn i stori am gartref henoed Brynawelon ar gyfer Cwm FM.

Yn adnabod Dan Llywelyn, tad Hywel o'i ddyddiau ar y cyngor bu Brynmor yn fwy na hapus i dywys y ddau o amgylch y cartref, yn enwedig pan gafodd gyfle i siarad ag Anita ar ben ei hyn.

Roedd Brynmor yn ddylanwad mawr ar Hywel i sefyll fel cynghorydd yn isetholiad Cwmderi yn 2019. Roedd yn gefnogol iawn o'i ymgais ac yn barod i'w annog i ddilyn yn esgidiau'i dad.

### **Cariad newydd Kath**

Yn 2021 ymunodd a dosbarthiadau Sbaeneg Non Mererid yn Y Deri Arms er ei fod eisoes yn rhugl yn yr iaith. Gadawodd ei frolio am ei fywyd carwriaethol gryn argraff ar Kath Jones.

Yn ddiweddarach pan ymunodd Kath ap datio ar ei ffôn roedd Brynmor yn llawn cyngor digymell am sut i wella ei phroffil. Gyda help Mark Jones, llwyddodd i gael gafael ar ei ffon a newid ei phroffil heb ei chaniatâd er mwyn sicrhau y byddai mwy o ddynion yn cysylltu â hi.

Cafodd ambell i ddet llwyddiannus a modd i fyw yn trafod y cyfan gyda Cassie Morris, ond pan gafodd ei gwahodd i gartref dyn diarth oedd hefo enw drwg am ei ymddygiad tuag at fenywod daeth i'r amlwg fod Kath yn golygu mwy i Brynmor nag oedd hi wedi sylwi.

Er waethaf y gwahaniaeth oedran cytunodd Kath i fynd ar ddet a chafodd y ddau lawer o sbort yng nghwmni'i gilydd. Closiodd y ddau yn sydyn er doedd Mark ddim yn hapus pan ddaeth i wybod am natur y cyfeillgarwch rhwng y ddau.

## **Gwybodaeth ychwanegol**

Brynmor Richards yw'r trydydd gymeriad i William Thomas bortreadu ar y gyfres yn dilyn Dewi Roderick, cymeriad a bu'n bortreadu rhwng cychwyn y gyfres yn 1974 a 1985 ac yna cymeriad o'r enw Ricky yn 2000.
Alan Price

**Mab Frank Price, cariad Melanie Griffiths a thad Indeg.**

#### **Diwedd y daith i Dyff**

Yn 2000 roedd trigolion y pentref yn cael trafferthion diddiwedd gan griw o bobol ifanc yn cynnwys Melanie Griffiths ag **Alan Price**. Roedd y caffi dan reolaeth Diane Francis yn darged cyson yn ogystal â'r swyddfa heddlu ble'r oedd Beryl Nicholas newydd gychwyn sydd newydd fel derbynnydd.

Yn benderfynol o brofi ei bod hi'n abl o wneud y gwaith roedd Beryl yn gyndyn o reportio galwadau ffug y criw hyd yn oed wedi i Reg Harries geisio rhoi perswâd arni.

Ceisiodd Reg gymryd materion i'w ddwylo'i hyn a mynd i gael gair hefo tad Alan, Frank Price. Doedd fawr o groeso ar yr aelwyd; gyda Frank yn ymddwyn yn fygythiol â'n hollol anfodlon o dderbyn y cwynion yn erbyn ei fab.

Yn sgil ymddygiad y criw ifanc penderfynodd rai o'r trigolion gymryd tro yn cadw golwg tu allan i'r orsaf heddlu. Ar dro Teg Morris llwyddodd Alan Price i'w wthio i'r eithaf drwy sôn am berthynas newydd Cassie Morris a Hywel Llywelyn a tharodd Teg ef.
Eira Pierce

Merch Anita a Meic Pierce. Chwaer llawn i Darren Howarth ac hanner chwaer i Dwayne Richards, Kevin Powell a Gabriella Gonzalez.

Bu farw yn sydyn yn dilyn damwain car, a olygodd bod Anita yn rhoi enedigaeth buan i Eira yn 2005. Yn anffodus bu farw Eira yn fuan ar ôl cael ei geni am resymau cymhleth.

Categori:Dyfodiadau 2005
Categori:Ymadawiadau 2005
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Genidigaethau
Categori:Genidigaethau 2005
Categori:Cymeriadau marw
Categori:Marwolaethau
Categori:Marwolaethau 2005
Categori:Y teulu Pierce
Catrin Dafydd

Ganwyd **Catrin Dafydd** (1938 – 11 Tachwedd 2010) fel **Kathleen Ann Jones**. Roedd yn fwyaf adnabyddus am chwarae rhan Lydia Tomos, mam Wali Tomos, yng nghyfres deledu *C'mon Midffild!* ar S4C.

Yn 1967/68 ymddangosodd ar HTV Cymru yn y ddwy gomedi-sefyllfa gyntaf yn yr iaith Gymraeg, sef *Ma' Pawb Isio Byw* a *Dai a Henri*. Ysgrifennwyd y comediau gan Wil Sam a'u perfformiwyd gan Gwmni'r Gegin, Cricieth.

Yn ei gyrfa ymddangosdd mewn nifer o gynyrchiadau teledu gan gynnwys *Gwen Tomos*, *Mae’n Wyllt Mr. Borrow*, *Madam Wen*, *Hafod Haidd* a *Bysus Bach y Wlad*.

Fe'i magwyd yn Abersoch yn ferch i Dafydd a Laura Jones a roedd ganddi chwaer, Anna.

Yn Pobol y Cwm, bu'n chware rhan Jinnie Lake, chwaer-yng-nghyfraith i Gladys Seymour.
Glyn James

Pan gyrhaeddodd Glyn James Gwmderi yn 1983 prin oedd ei Gymraeg ond oherwydd natur y gymdeithas fe'i gorfodwyd i feistrioli'r iaith. Daeth yn blismon pentref poblogaidd oedd yn cael ei barchu gan y pentrefwyr.

Yn ei fywyd personol, Beth Leyshon oedd yn mynd â'i fryd, ond wrth i ddalidau gwleidyddol y ddau eu gwahanu, trodd Beth at ei chydathro J.W. Bowen.

Bu farw J.W ar y diwrnod y ganed ei blentyn a Beth, Gwenllian. Bu Glyn yn gefn i Beth yn y cyfnod anodd hwn a buan yr ailgyneuweyd tân ar hen aelwyd.

Priododd y ddau ond bu bron i'r briodas chwalu'n gynnar yn eu bywyd teuluol gan i Glyn ddechrau bwrw Beth. Drwy ryw ras, sylweddolwyd mai effaith anaf i'w ben oedd yn gyfrifol am y cyfan a buan iawn y daeth y teulu'n glòs unwaith eto.

Siom i Glyn oedd cael ei symyd o fod yn blismon pentreg Cwmderi yn Hydref 1991 i'r CID a magodd genfigen digon atgas tuag at Rod Phillips, ei olynydd.

Wedi i Glyn gael ei symyd i'r dref, fodd bynnag, dechreuodd gael affêr gyda phlismones ifanc a gadawodd Beth. Roedd yn chwerw iawn pan ddarganfu fod Beth wedi bod yn gweld Hywel Llywelyn y tu ôl i'w gefn. Roedd yr awydd i ddial ar Hywel yn gryd yn ei waed.

Serch hynny, er iddo ddod i wybod am berthynas Dr Rachel a Hywel yn y gorffennol ni ddwedodd air wrth wraig newydd Hywel, Stacey.

Digon anhapus oedd ei gyfnod yn y CID ac yng Ngwanwyn 1995 roedd wrth ei fodd pan gafodd ddychwelyd i fod yn blismon pentref Cwmderi.

Poendod mawr i Glyn oedd darganfod fod Glan Morris yn marw o ganser, ac roedd yn falch o dderbyn y cyfrifoldeb o fod yn dad bedydd i Daniel Morris.

#### **Colli ei swydd**

Yn haf 1996, yn dilyn marwolaeth Glan aeth Jean McGurk i yfed yn drwm. Ar un achlysur tra'n nôl llwch Glan tarodd gar arall mewn maes parcio. Pan alwodd perchennog y car arall doedd gan Glyn ddim dewis ond rhoi prawf yfed i Jean. Wedi i'r prawf hwnnw ddangos ei bod dros y limit arestiwyd hi.

Yn teimlo'n euog am y sefyllfa ceisiodd Glyn wyrdroi cwrs y gyfraith er mwyn osgoi cosb Jean drwy ymyrryd a'r sampl dŵr. Cafodd ei ddal tra bod wrthi a chollodd ei swydd o'i herwydd.

Wedi colli ei yrfa gyda'r heddlu bu'n gwenud ymholiadau gyda Rod am y bosibiliaeth o gael gwaith allan yn Bahrain ond amharod iawn oedd Rod i helpu.

Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Cymeriadau
Categori:Heddlu
Categori:Preswylwyr Y Felin
Categori:Dyfodiadau 1983
Categori:Ymadawiadau 1996
Brandon Monk

**Brawd i Britt a hanner brawd i Garry Monk. Cyn ŵr i Julie a Rhiannedd a thad Chris Frost.**

### Chwilio am Teg:

Daeth Brandon a'i frawd Garry i Gwmderi yn 2002, pan oedd eu chwaer Britt yn disgwyl babi Teg Morris.

Cafodd y tri fagwraeth galed mewn cartref plant yn Newcastle, gogledd ddwyrain Lloegr, a siarad Cymraeg â'i gilydd oedd arf y tri yn erbyn y byd.

Bu i Teg a Britt gyfarfod ei gilydd pan oedd yn gweithio yn drefio loris a hithau yn gweithio mewn cantîn yn yr un cwmni yn Newcastle. Gadawodd Teg Britt pan ddatgelodd ei bod yn disgwyl gan gredu ei bod wedi bod yn anffyddlon fe'i gadawodd hi a dychwelyd i Gwmderi.

Er nad oedd y Monks yn gwybod dim o hanes Teg, llwyddod Garry a Brandon ddod o hyd iddo. Rhoddodd Garry a Brandon grasfa i Teg ond pan ddaethon nhw a Britt draw i'r pentref i'w wynebu achosodd y ffrae i Chester gael ei eni dair wythnos yn fuan. Penderfynnodd Britt a Teg roi cyfle arall ar eu perthynas a phenderfynnodd Brandon a Garry aros yn yr ardal er mwyn edrych ar ôl eu chwaer.

### ‘Casanofa’ y Deri:

Gwnaeth y teulu gryn argraff ar y pentrefwyr pan gafodd barti oeddynt wedi drefnu yn y garej i ddathlu geni Chester gael ei ysbeilio gan yr heddlu yn chwilio am nwyddau wedi eu dwyn.

Bu'r brodyr yn lletya yn Y Deri Arms am gyfnod a tra yno llwyddodd Brandon i gael perthynas gyfrinachol hefo Kath Jones a'i merch Stacey ar yr un pryd!
Categori:Cymeriadau
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Y teulu Monk
Categori:Adeiladwyr
Categori:Dyfodiadau 2002
Categori:Ymadawiadau 2011
Categori:Cymeriadau marw
Categori:Dioddefwyr llofryddiaeth
Jodie Martin

Dawnswraig yng nglwb Lapswchan.

Roedd Jodie yn ei chael hi'n hawdd iawn cael ei ffordd ei hyn gan ei chyflogwr Hywel Llywelyn a roedd hi'n boblogaidd iawn a chwsmeriaid y cwlb.

Teimlai Cassie fod Jodie yn bod braidd yn rhy gyfeillgar a rai o'r cwsmeriaid a phan glywodd sibrydion fod rhai o ferched y clwb yn cynnig mwy na dawnsfeydd Jodie oedd ar frig y rhestr o rai dan amheuaeth. Er hyn roedd Hywel a Steffan Humphries yn gyndyn iawn o gael gwared arni.

Pan gafodd Babs Lloyd waith tu ôl i far y clwb bu ffraeo cyson rhwng y ddau, yn enwedig pan gychwynnodd un o'r cwsmeriaid Ieuan Griffiths cyfeillgarwch a Babs.

Ar ôl derbyn cyhuddiadau fod y clwb yn orchudd i adael y dawnswyr buteinio, cynhaliodd D.S Watkins ymgyrch heddlu i geisio dal y merched yn troseddu. Cafodd Ieuan a Babs eu arestio ar gam ond cafodd Jodie ei dal a'i chyhuddo o buteinio.

Cafodd Cassie gryn bleser yn gadael i Jodie wybod na chai fyth ddychwelyd i'r clwb.

Wedi i Hywel fynd yn fethdalwr ym Medi 2002, roedd Jodie yn digwydd bod yn y llys, a chafodd gryn foddhad o glywed am sefyllfa Hywel, gan ffarwelio gydag ef drwy ddweud y gwelai hi ef yn y DSS.

Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Cymeriadau
Categori:Dyfodiadau 2001
Categori:Ymadawiadau 2002
Bella Davies

Bu Bella'n byw ar ben ei hun yn y Felin yn mwynhau ei hanebyniaeth.

Hyd yn oed ar ôl tân yn ei chartref gwrthododd yn llwyr â symyd oddi yno, er y bu'n rhaid idd yn y diwedd ymgartrefu ym Mrynawelon.

Yno gwnaeth ffrindiau â'r Parch. T L Thomas, Morgan Morgans a Ted Prosser, ac er ei bod yn cwyno amdanynt yn dragywydd roedd hefyd yn meddwl y byd o Harri Parri, Jacob Ellis a Ceridwen Price, ond nid felly Olwen Owen, mam Megan. Roedd gwrthdaro parhaus rhwng y ddwy

By Bella ymysg y criw a symudodd i Angorfa pan trodd Bryn Awelon yn glwb golff.
Dora Jenkins

## Doris Gwyther

**Mam i Carol a Sandra Gwyther, gwraig Tal Jenkins a gweddw Herbert Gwyther.**

Fel gwraig i'r cynghorydd Herbert Gwyther y cafodd Doris neu Dora ei hadnabod am flynyddoedd, ond wedi iddi ddod yn weddw ac i'r merched droi am Ganada, bu'n rhaid i Dora ddangos mwy o ddiddordeb yn nhrigolion eraill y pentref.

Daeth tro mawr ar fyd Dora ar ôl darganfod bod Herbert yn dad ar blentyn arall, Derek Jones ac ei fod wedi gadael swm sylweddol o arian iddo yn ei ewyllys.

Cymerodd Dora, Derek dan ei hadain a rhoddodd arian iddo gychwyn ei fusnes trin ceir ei hun. Datblygodd y busnes i fod yn garej lwyddiannus Cwmderi.

Syrthiodd mewn cariad â Tal Jenkins a priododd y ddau yn Hydref 1992.

### Gadael Cwmderi a marwolaeth

Ffarweliodd Tal a Dora â'r Cwm ar 30 Mai 1997, i fynd ar wyliau i Ganada er mwyn ymweld â Carol yn ardal Toronto.

Ar 2 Gorffennaf 1997, derbyniodd Derek alwad ffôn gan ei hanner chwaer Carol i ddweud bod Tal a Dora wedi'u lladd mewn damwain tra ar daith fws yng Nghanada.

Yn groes i ddymuniad Carol, hedfanodd Derek allan i Ganada i dalu'r deyrnged olaf i'r ddau.

Categori:Y teulu Jenkins
Categori:Y teulu Gwyther
Categori:Cyn Gymeriadau
Categori:Cymeriadau
Categori:Dyfodiadau 1984
Categori:Ymadawiadau 1997
Categori:Cymeriadau marw