Wielki Najazd Dzikich

Kontratak kawalerii pod Lodogrodem

**Wielki Najazd Dzikich** - konflikt zbrojny między Imperium Dzikich a państwami dawnej Ligi Zachodu na czele ze Złotym Cesarstwem, który miał miejsce w 184 roku NE. Był to przedostatni i najkrwawszy etap wojen, mających miejsce w Joterdonie od początku IV wieku SE. Siłami Dzikich dowodził cesarz Umbar V Zdobywca, kiedy na czele obrońców stał Artur Wielki. Wojna rozpoczęła się ofensywą w stronę doliny rzeki Ingny, a zakończyła bitwą o Mentiguerę i oblężeniem Lodogrodu. W ciągu zaledwie 6 miesięcy działań zginęło od 7 do nawet 13 milionów ludzi oraz co najmniej milion hiandrów.

## Geneza

W II wieku NE Imperium Dzikich zajmowało całą południową Regolię od Hashigi do Joterdonu. Jego wojska prowadziły zwycięskie kampanie na wszystkich frontach i szerokościach geograficznych, zaś powracający z bojów żołnierze przynosili ze sobą cenne łupy wojenne.

Jeszcze w latach 90. I wieku Dzicy zdobyli kontrolę nad praktycznie całym basenem Morza Nikomedyjskiego oraz wdarli się na kilkaset kilometrów w głąb Mederii. Na początku kolejnego stulecia doszło jednak do krwawej wojny lazurytowej, która znacznie osłabiła potęgi Imperium. Kolejny wstrząs nadszedł w 126 roku, gdy (po okresie schizmy condovalskiej) zjednoczyło się Złote Cesarstwo - na jego czele stanął wtedy ambitny Radeus Dun, który w ciągu dwóch dekad swojego panowania przeprowadził kontrofensywę i uwolnił ziemie aż do rzeki Chaus na wschodzie. Plany Radeusa o wyzwoleniu Trungratii nigdy nie doszły jednak do skutku, co poważnie na dalsze dzieje zmagań o Joterdon. Po okresie krótkiego kryzysu Dzicy zdołali podnieść się, wykorzystując krótkie i słabe panowania kolejnych Dunów na chańskim tronie do odbudowy swojej potęgi militarnej na zachodzie.

Już od początku Nowej Ery wojny między Mederyjczykami a Dzikimi były bardzo brutalne i wiązały się z milionami ofiar. W II wieku Welmeni byli coraz bardziej bezwzględni wobec ludności cywilnej - dokonywali pogromów, grabieży, masowych gwałtów i porwań dzieci, które oddzielano od rodziców i wywożono do Regolii. Renesans przeżyło niewolnictwo, z którym Dzicy walczyli od swojej ucieczki w 1014 roku SE. Tym razem jednak niewolnikami zostawali Chanowie i Usmasydzi, dawni panowie. Okupanci wyzyskiwali chłopów, gwałcili kobiety, siłą nawracali niewiernych, niszczyli miasta i dzieła kultury Południa. Publiczne batożenie, a nawet mordowanie nie posłusznych nie było niczym specjalnym.

II wiek NE okazał się dla Imperium Dzikich bardzo trudny - do krwawych wojen na zachodzie dochodził chaos wewnętrzny. Dzikim Wschodem targały bowiem rebelie oraz powstania przeciwko znienawidzonej dynastii Maj-Lejów, która wymuszała płacenie ogromych podatków i wyzyskiwała chłopów. Dla mieszkańców południowej Regolii wojny w dalekich rejonach imperium miały duże znaczenie (w końcu wielu mężczyzn było rekrutowanych do wojska i wyruszało w tamte rejony), ale problemy lokalne narastały i w coraz większej liczbie przypadków stawały na pierwszym planie, zastępując walkę. Tym, co trzymało państwo przy życiu były zwycięstwa na froncie, a raczej łupy wojenne, których jednak z czasem przywożono mniej.

W 160 roku koronowany został cesarz Edward II, na którego barkach spoczął obowiązek zatrzymania Dzikich i obronienia Południa. Nowy władca szybko okazał się jednak wielkim rozczarowaniem, skupiając się na własnych interesach, pływając w bogactwach i bojąc się podjęcia jakichkolwiek reform naprawczych w państwie. Nieudolność monarchy wykorzystali Dzicy, który w 168 roku wkroczyli do Condovalu. Zdobycie miasta, jedynego przesmyku z Cesarstwa do kraju Limerów było wielką porażką i miała katastrofalne skutki - gospodarka chańska oparta na imporcie limeryjskich surowców załamała się, zaś kraj nawiedziła ogromna klęska głodu. Tylko na przełomie 68' i 69' roku umarło 5 mln ludzi, głównie chłopów i mieszczan. Fatalna sytuacja zmusiła szlachtę chańską do szybkich zmian i wywarcia presji na monarsze, który w 173 roku abdykował.

Następcą Edwarda II okazał się Artur Medit, który wyszedł z ambitnym planem reform wewnętrznych cesarstwa. Władca prowadził egalitarną politykę społeczną, która umożliwiła powołanie wojsk zawodowych oraz ochotniczych, których lwią część stanowili chłopi. W 180 roku zawodowa Kohorta Mentiguerska (po wodzą Jana Moore'a) wyzwoliła Condoval i Trungratię, odblokowując przy okazji drogę do Limerii. Uwolnieni mieszkańcy metropolii przywitali z otwartymi ramionami żołnierzy i zapewnili im racje żywnościowe. Niestety, zdrada szlachcica Ferriniego z Cheonu, który za cenę 20 000 sai-denarów oddał swój honor Dzikim, spowodowała upadek miast i odwrót Kohorty. Na Condoval i Trungartię spadła z kolei straszna zemsta - Dzicy zrównali dosłownie miasta z ziemią, a mieszkańców wybili. Do tego doszły brutalne masakry urządzane dla zabawy w wioskach - do najstraszniejszej doszło w Alloji pod Condovalem, gdzie wszystkich mężczyzn oskórowano i nabito na pal, zaś kobiety zgwałcono i wrzucono w workach do rzeczki.

Wieści o tragedii wschodnich prowincji szybko rozeszły się po całym świecie. Po katastrofie kontrofensywy potęga militarna kraju upadła, a Chanowie przeszli do obrony na całym froncie. Cesarz Artur działał intensywnie na rzecz uzyskania pomocy wojskowej z zagranicy, głównie Rapsydii. Udało się ściągnąć do kraju 3000 rycerzy Aplany, nadal jednak brakowało licznych i zaprawionych w bojach żołnierzy rapsydyjskich, którzy mogliby uratować świat przed Dzikimi. Zmiana nadeszła w 182 roku wraz z koronacją króla Gajusza Pinotońskiego i lipcową wizytą cesarza w Rapsydii. Przywódcy szybko siebie polubili i zawarli sojusz obronny. W krótkim czasie dołączyły do niego księstwa koryckie, a także elfowie i Limeria. Tak powstała Nowa Liga Zachodu, której siła wojskowa przewyższała znacznie potencjał Welmenów.

W tym samym czasie na tron Dzikich wszedł Umbar V (panował 179-185), władca przebiegły i inteligentny. Cesarz zdawał sobie sprawę, że jego trzeszczące Imperium nie ma szans w starciu z połączonymi siłami Ligi Zachodu, toteż postanowił działać szybko i doprowadzić do upadku Złotego Cesarstwa jeszcze na wiosnę 184 roku. Gdyby rycerze welmeńscy zdołali pokonać Chanów do rozpoczęcia wakacji, udałoby się odciąć Limerów od wsparcia z zachodu, a posiłki rapsydyjskie i koryckie nie zdążyłyby na czas. Nawet gdyby rycerstwo Południa przybyło kilka tygodni później, Dzicy mogliby wykorzystać fortyfikacje chańskie, co znacznie zmieniłoby układ sił.

Tak właśnie powstał plan Wielkiego Najazdu Dzikich, który dla Chanów i Wolnego Świata był walką o przetrwanie, zaś dla Umbara - ostatnią szansą na uratowanie swojego potężnego państwa oraz zatrzymanie coraz groźniejszych rebelii. Najazd, który zacząć się miał 3 marca 184 roku i zakończyć najpóźniej cztery miesiące później, okazał się z jednej strony całkowitą katastrofą (z punktu widzenia strat), ale również wielkim, ostatecznym zwycięstwem Wolnego Świata nad hordami welmeńskimi.

## Siły i strategie

W przededniu wojny trzonem sił cesarskich była zawodowa Kohorta Mentiguerska, licząca ok. 90 000 ludzi (z tego 70 000 piechurów). Piechota była nieźle uzbrojona, a żołnierze - zaprawieni w bojach. Dowódcą jednostki był Jan Moore, który swoich umiejętności na polu bitwy dowiódł już podczas bitwach o Condoval i Trungratię w 180 roku. Wsparcie dla Kohorty zapewniało pospolite ruszenie szlachty, którego liczebność wynosiła od 80 000 do nawet 130 000 ludzi. Szlachta była doskonale uzbrojona i miała wyższe morale niż chłopi, ale była wbrew pozorom słabiej zorganizowana. Arystokraci byli również bardziej skłonni do dezercji niż zawodowi żołnierze Moore'a. Miasta-prefektury (Lodogród, Tordea, Mentiguera, Vetolorum) mogły wystawić także swoje gwardie miejskie, w normalnych warunkach pełniące rolę milicji. Na tle innych jednostek gwardie były najsłabiej wyposażone i przeznaczone wyłącznie do obrony metropolii. Obwody cesarskiej armii stanowiły ochotnicze brygady usmasydzkie (łącznie 2000 ludzi) i limeryjskie (łącznie 1500). Na terenach chańskich już od lat 70. znajdował się również garnizon rycerzy Zakonu Aplany, którzy rezydowali w zamku Cetiaqus.

Siły welmeńskie były znacznie większe i o wiele bardziej doświadczone - Umbar V wysłał do cesarstwa armię liczącą ok. 500 000 rycerzy. Wspierały ich armie niewolnicze (łącznie 100 000), a także obwody zgrupowane w 16 armiach po 1200 osób. Welmeni mieli znacznie więcej konnicy i wyższe morale, dominowali również nad Chanami w zakresie jakości sprzętu. Najważniejsza była jednak pozycja - Dzicy, jako agresorzy, rozdawali karty. Siły cesarza Artura, nawet gdyby broniły się dzielnie i do ostatniego żywego, musiały ponieść porażkę w ciągu najwyżej 4-5 miesięcy, oczywiście zakładając, że w międzyczasie nie otrzymałyby wsparcia z zachodu.

Nowa Liga Zachodu była koalicją Południa i Północy, jednak nikt nie ukrywał, że najważniejszą rolę w całym sojuszu grało Trójkrólestwo Rapsydii. Światowy hegemon mógł wystawić do walki ok. 350 000 rycerzy, co samodzielnie dawało mu możliwość odwrócenia losów wojny. Do tego dochodziła pomoc ze wszystkich księstw i królestw Południa, licząca łącznie 200 000 ludzi. Największe armie wystawił Królestwo Starej Korycji i księstwo Katogradu, dużo wojska wysłał również Alenograd i Królestwo Lactum. W ostatecznym rozrachunku nie można zapomnieć o Limerach, których armia była jednak tylko symboliczna (9000 ludzi) i musiała bronić najważniejszych aglomeracji księstwa.

Umbar V skoncentrował wszystkie swoje wysiłki na dwóch bardzo ważnych miastach - Lodogrodzie i Mentiguerze. Słusznie wyszedł z założenia, że upadek stolicy zrujnuje i tak słabe morale obrońców Żelaznych Bram, a kiedy Dzicy zdobędą już te drugie, droga do Południa będzie przed nimi stała otworem. Cesarz welmeński, świadomy tego jak mocna będzie obrona metropolii, planował je okrążyć i poczekać na osłabienie obrońców. W tym czasie miały zostać rozbite również główne zgrupowania chańskie broniące obszarów wiejskich, które bez duchowej oraz militarnej pomocy z miast szybko by padły. Operację zabezpieczać miała marynarka Dzikich, która już od końca panowania Radeusa I całkowicie dominowała na Tyrdonie. Umbar rozmieścił 10 000 swoich ludzi wzdłuż granicy z Limerią, jednak nie sądził, by z tego regionu wszedł jakikolwiek poważny kontratak.

Losy najazdu, a razem z nim milionów istnień, zależały od posiłków z Południa i Rapsydii, które musiały przybyć najpóźniej po wakacjach. O ile wojska koryckie nie miałyby większego problemu z dotarciem do Lodogrodu z odsieczą w ok. 3-4 miesiące, to Rapsydzi już tak - do pokonania mieli nie tylko ogromne odległości, lecz także Korkiny, które skutecznie uniemożliwiały przeprowadzenie dużych armii w rozsądnym czasie. Na powodzenie misji ogromny wpływ mieli mieć gońcy cesarscy, tzw. piastuni, którzy drogę z Żelaznych Bram do Mandigentii mogli przebyć w zaledwie 4 dni, a z Alenogradu do Ferdonu - w 20 dni.

Ofensywa miała wyjść z Gimcheonu i kierować się w stronę Cetiaqus. Po zdobyciu zamku zakonnego (Umbar chciał to zrobić w najdłużej 3 miesiące) wszystkie siły Dzikich przeszłyby do operacji okrążającej Lodogród. Gdy stolica byłaby już zamknięta w kleszczach, część armii dokonałaby ubezpieczającego uderzenia w stronę Mentigeury, zaś pozostałe wojska odcięłyby Lodogród od reszty świata. Po zagłodzeniu twierdzy i obniżeniu morale obrońców miała mieć miejsce ostatnia faza walk - bitwa o Lodogród i Żelazne Bramy. Kluczowa była stolica, której upadek złamałby ducha walki Chanów.

## Przebieg

Wielki Najazd Dzikich rozpoczął się 2 lutego 184 roku – na początku wojska dowodzone przez emira Karima Gdulla zaatakowały od południa Tordeę, zaś żołnierze Umbara V twierdzę aplańską w Cetiaqus. Pomimo wysiłków emira Tordei nie udało się okrążyć, a jego siły poniosły dotkliwe straty. Lepsza sytuacja panowała na froncie zachodnim, tam bowiem artyleria welmeńska zdemolowała zamek Zakonu i zepchnęła obrońców do katakumb fortecy. W połowie marca Cetiaqus zostało okrążone, natomiast kontrataki Chanów mające na celu jego odblokowanie zakończyły się fiaskiem. Twierdza Zakonu Aplany upadła na początku kwietnia – sama forteca została dosłownie zrównana z ziemią, zaś większość jeńców zabito.

Następnym celem najazdu stało się Vetolorum, w którym ruszyły pośpiesznie przygotowania do obrony – umacniano mury, szkolono ochotników, ściągano posiłki, zastawiano pułapki. Taka sama atmosfera panowała w Lodogrodzie, priorytetowym celu Umbara V. Po upadku Cetiaqus cesarz Artur podjął decyzję o ewakuacji stolicy, przez co w ciągu następnego miesiąca miasto opuściło ponad 200 000 ludzi (głównie kobiet i dzieci). Również wtedy podjęto decyzję o wysłaniu za pomocą piastunów sygnału alarmowego oraz prośby o pomoc do sojuszników z Nowej Ligi Zachodu – tym samym Wielki Najazd stał się globalnym konfliktem.

Oczy obu stron skupiły się na Lodogrodzie i to tam skierowano wszystkie rezerwy. Umożliwiło to Karimowi Gdullowi okrążenie Tordei w połowie kwietnia i rozpoczęcie szturmu na miasto. Mieszkańcy jednak bronili się zaciekle i nie wpuścili agresora za mury miejskie do końca maja. W tym samym czasie pierwsze oddziały Dzikich dotarły pod stolicę, lecz szybko zostały rozbite przez świetnie zorganizowaną kawalerię. Umbar V próbował jeszcze kilka razy zdobyć miasto szturmem, ale zakończyły się fiaskiem – tym samym sułtan był zmuszony mozolnie podbijać obszar wokół jeziora Mivet, by okrążyć miasto i odciąć je od wszelkich dostaw. Armia welmeńska ponosiła duże straty, ale ostatecznie dopięła swego – na początku lipca wszystkie wybrzeża jeziora były zajęte, a miesiąc później Lodogród zamknięto w kotle. W sercach mieszkańców zapanował strach, który spotęgowała jeszcze ucieczka niektórych magnatów. Ci bowiem, przerażeni wizją przyszłości, która ich czekała, stchórzyli, postanowili ratować swoje majątki oraz opuścić stolicę. Część arystokratów zawiązała również Ligę Cheońską, na której czele stanął baron Alojzy Teddmar – organizacja ta wypowiedziała posłuszeństwo cesarzowi i przeszła na stronę sułtana. Tych, którzy uciekli, lecz nie dołączyli do Dzikich, zabijano lub porywano, zaś dorobek był rozkradany.

Na przełomie czerwca i lipca wojska Dzikich dotarły do Vetolorum, lecz mimo wielu prób nie zdołały przejąć kontroli nad miastem. Wobec ogromnych strat, jakie odniosła armia, głównodowodzący na froncie zachodnim emir nakazał żołnierzom okrążyć osadę i ją zagłodzić. Wojska wyruszyły dalej na zachód, w kierunku Mentiguery – bramy do Wolnego Świata. Mentiguera musiała zostać zdobyta przed początkiem zimy, ponieważ była ona świetnym punktem obronnym i mogłaby posłużyć do odparcia posiłków Nowej Ligi Zachodu dla Złotego Cesarstwa. Głównodowodzący obrońcami Jan Moore, wybitny wojownik i strateg, postanowił skupić wszelkie dostępne siły na obronie czterech miejskich mostów – szczególnie ważny w taktyce Chanów było utrzymanie Mostu Świętego Uga, który w rękach wroga mógł być użyty do ataku oskrzydlającego na Mentiguerę.

Mimo możliwości ewakuacji, cesarz Artur postanowił zostać przy swoich poddanych w Lodogrodzie, co znacznie podniosło ich na duchu i zapewniło władcy wieczną chwałę. W połowie sierpnia rozpoczęło się generalnie oblężenie stolicy, któremu przewodził sam sułtan Umbar V wraz z synem – Wezemirem. Chanowie bronili się dzielnie na przedmieściach i w biedniejszych dzielnicach Lodogrodu, cofając się w zorganizowany sposób i unikając dużych strat. Osady broniły oddziały ze wszystkich prowincji cesarstwa, uciekinierzy spod Cetiaqus, posiłki wycofujące się znad Mivetu, gwardia miejska, Zakon Aplany, pospolite ruszenie, aż w końcu ochotnicy – chłopi, mieszczanie, drobna szlachta, bataliony usmasydzkie. Pod koniec września żołnierze chańscy wycofali się i skryli za murami dzielnicy koronnej – tym samym rozpoczął się ostatni, najtrudniejszy etap bitwy.

Fortyfikacje Lodogrodu ostrzeliwano masowo za pomocą artylerii – potężne działa niszczyły kamienne mury, powoli udostępniając drogę piechocie welmeńskiej. Szturm na stolicę rozpoczął się 29 września – Dzicy zniszczyli Bramę Główną i wtargnęli do dzielnicy koronnej, jednak zostali zdziesiątkowani przez gwardię miejską. Siły Umbara V w końcu zajęły obszar wokół Bramy i krok po kroku przejmowały kontrolę nad kolejnymi ulicami. Walki o Lodogród były bardzo krwawe i druzgocące – niszczono infrastrukturę, ostrzeliwano bez przerwy Zamek i Pałac Cesarski, podpalano oraz burzono każdy dom w mieście. Do końca miesiąca stolica z największego miasta świata obróciła się w płonące gruzowisko. Symbolem bitwy stało się zawalenie wieży strażniczej Zamku, do której przypadkowo doszło 8 października.

W tym samym czasie rozpoczęła się bitwa o Mentiguerę, starcie o podobnej skali, co walki w Lodogrodzie. Piechota emira szybko przejęła kontrolę nad jednym z dwóch mostów miejskich i wtargnęła do dzielnicy mieszkalnej. Tam jednak napotkali zdecydowany opór Chanów i przeszli do defensywy. Cały czas trwały zaciekłe walki o Most Świętego Uga, obie strony skoncentrowały na nim swoje wysiłki. Dzicy w końcu zajęli też drugi most miejski, dzięki czemu wznowili inwazję na dzielnicę mieszkalną. Chanowie pod wodzą Moore’a cofnęli się, ale nadal walczyli dzielnie. Emir zaatakował również pałac z najbogatszej dzielnicy, ale nie zdołał go zdobyć. W połowie października zapanował impas – żadna ze stron nie miała już sił na ofensywę, obie armie zabarykadowały się, dochodziło tylko do mniejszych konfrontacji.

Na początku października Umbar rozdzielił siły chańskie – oddziały straciły ze sobą kontakt i walczyły na własną rękę, przez co wiele z nich pokonano. Po trzech tygodniach bohaterskiej obrony kres Lodogrodu zdawał się bliski – Chanowie kontrolowali już niecałą 1/10 miasta. Na całym froncie, pomimo tragicznej sytuacji, siły cesarskie broniły się – poza stolicą oraz Mentiguerą wyzwanie Dzikim stawiało Vetolorum, na północy piechota chańska zadawała duże straty najeźdźcom, walczyła nadal Tordea, chociaż światełko determinacji i siły obrońców powoli gasło. Do Lodogrodu z resztą nie dochodziły wieści z innych części kraju, miasto było odcięte od informacji. Cesarz Artur walczył razem ze swoimi żołnierzami, a także pomagał rannym zgromadzonym w Świątyni Eldura. Chcąc zakończyć beznadziejną bitwę, władca wygłosił zgromadzonym w kościele ostatnią przemowę, a później nakazał całkowitą ewakuację – ostatni żołnierze przebili się do wybrzeża jeziora i załadowali ocalonych na statki. Sam cesarz, pod pozorem złożenia kapitulacji, zwabił do świątyni Wezemira i wysadził kościół w powietrze, zabijając przy tym syna Umbara i samego siebie. Wysadzenie świątyni oraz ucieczka ocalałych łodziami ostatecznie zakończyła trwającą od czerwca bitwę o Lodogród.

Tym czasem na zachodzie do Mentiguery przybyły w końcu wielkie wojska Nowej Ligi Zachodu – największą pomoc wysłali Rapsydzi, ich armia liczyła łącznie prawie 400 000 żołnierzy. Spore wsparcie nadeszło też ze Starej Korycji (łącznie 30 000), Alenogradu i Katogradu (170 000) oraz innych krajów Południa (łącznie 90 000). Były to wojska, którym Dzicy nie mogli sprostać. Król rapsydyjski Gajusz przeprowadził zwycięską szarżę na Mentigurę i jeszcze do końca miesiąca wraz z siłami Moore’a odblokował Vetolorum. Październik się skończył, nadeszła zima, zaś obie strony, wyczerpane bojami, postanowiły odetchnąć i wznowić działania na wiosnę. Tak zakończył się Wielki Najazd Dzikich.