Essos

**Essos** veya basit adıyla **doğu**, dünyada bulunan dört kıtadan en büyüğüydü. Westeros'un doğusunda, Sothoryos ile Ulthos'un kuzeyinde yer alıyor ve kuzeyde Titreyen Deniz, güneyde Yaz Denizi ve batıda Dar Deniz'le sınırı bulunuyordu. Essos birçok farklı insanla doluydu ve büyük, çeşitli bir coğrafyası vardı.

*Buz ve Ateşin Şarkısı* romanlarında kıtaya basitçe doğu kıtası, dar denizin ötesi veya doğu deniyordu. George R. R. Martin kıtadan Essos olarak ilk defa 2008 ortalarında bir röportajda bahsetti ve sonradan doğruladı. *Ejderhaların Dansı*'nın ekler kısmı dar denizin doğusundaki kıtaya resmi olarak Essos adını verdi.

## Coğrafya

Essos, Westeros'a nazaran çok daha büyüktü ancak tüm kıtayı kapsayan bir harita şu anda mevcut olmadığı için gerçek büyüklüğü bilinmiyordu. Ana karanın kuzeyi, kutuptan Titreyen Deniz ile ayrılıyordu. Güneye doğru Yaz Denizi ve onun ötesinde keşfedilmemiş Sothoryos kıtası vardı. Uzak doğuda Yeşim Denizi'nin karşısında Asshai, Yi Ti ve Gölge Topraklar isimli gizemli bir bölge yer alıyordu. Gölge Topraklar'ın güneyinde ise Ulthos kıtası bulunuyordu.

Essos'un coğrafyası ve iklimi büyük oranda farklılık gösteriyordu. Sonsuz Kış Diyarı'nın kutbundan ayrı olduğu ve daha güneyde yer aldığı için Westeros'a göre kışları daha hafif geçiriyordu.

Batı kıyısı kuzeyde daha ılımanken, güneye doğru daha kuru ve sıcaklaşıyordu ve yeşil tepeler, devasa Qohor Ormanı ve Braavos ile Lys gibi büyük ada zincirlerine ev sahipliği yapıyordu. Kıtanın ortasında Dothraki denizinin düz çayırları vardı ve doğuya doğru hiçbir şeyin yetişmediği Kızıl Çöl adlı kurak kırmızı kumdan oluşan bir çöl bulunuyordu. Güneyde kuru inişli çıkışlı tepeler yer alıyordu ve Volantis, Valyria yarımadası ve Köle Körfezi'ni birleştiren Yaz Denizi'ne kıyı olduğu için Akdeniz iklimine sahipti. Essos kıtanın yarısını Westeros'a benzer kültür ve daha az bilinen doğu yarısıyla ayıran boylamasına dağ sıraları olan Kemik Dağları ve Krazaaj Zasqa'ya ev sahibiydi.

## Bölgeler

Essos hepsi farklı kültürel gruplara sahip birçok bölgeye ayrılmıştı.

### Özgür Şehirler

 Ana makale: Özgür Şehirler
Özgür Şehirler, Essos'un batı kıyısında bulunan dokuz bağımsız şehir devletti. Şehirlerden yedi tanesi (Braavos, Myr, Pentos ve Volantis) veya ada limanları (Lorath, Lys ve Tyrosh) kıyıda yer alırken diğer iki tanesi (Norvos ve Qohor) ise içeride kalıyordu. Mülteci köleler tarafından kurulan Braavos harici bu şehirler, yok olmuş Valyria Cumhuriyeti'nin eski köle sömürgeleriydi ve haliyle kültüründen unsurlar taşıyordu. Kral'ın Şehri dahil Westeros'un şehirlerinden daha gelişmiş ve ticarette üstünlerdi. Özgür Şehirlerin her biri etraflarında içinde kasaba ve köyler olan bölgeyi yönetiyordu. Özgür Şehirler bölgesi batı kıyısından Qohor Ormanı'na ve onları Dothraki denizi ile Sarnor Krallığı'ndan ayıran yüce Rhoyne Nehri'ne kadar uzanıyordu.

Bu bölgenin kuzeybatısında Braavos ve Pentos arasında Andallar'ın antik anavatanı ve efsanelere göre Yediler İnancı'nın kaynağı olan Andalos tepeleri vardı.

### Sarnor Krallığı

 Ana makale: Sarnor Krallığı
Qohor Ormanı'nın doğusu ve Dothraki denizinin kuzeyinde büyük Sarne Nehri'nin suladığı Sarnor Krallığı çayırları vardı. Krallığın çoğunluğu Dothraki tarafından harap hale getirilmişti.

### Dothraki denizi

 Ana makale: Dothraki denizi
Özgür Şehirler ve Sarnor'un doğusunda Dothraki denizi olarak bilinen devasa çayır, Essos'un iç tarafının çoğunu kaplıyordu. Kendi diline ve eşsiz atlı kültürüne sahip bakır tenli savaşçı göçebeler olan Dothraki halkı tarafından yerleşim haline getirilmişti. Dothraki ticaret yapmamasına rağmen köle yağmaları, Essos ekonomisinin ana güçlerinden biriydi. Dothraki denizi yakınında eski kültürlerden birçok harabe şehir bulunuyordu.

### Titreyen Deniz

 Ana makale: Titreyen Deniz
Dothraki denizinin kuzeyinde Titreyen Deniz kıyısında Sarnor Krallığı, Omber ve ormanlı Ifequevron Krallığı vardı. Ana Essos karasının kuzeyinde Ibben adaları bulunuyordu.

### Valyria yarımadası

 Ana makale: Valyria yarımadası
Valyria yarımadası, Essos'un güneyinde Yaz Denizi'ne doğru çıkıntı olan büyük bir alandı. Bir zamanlar Valyria Cumhuriyeti'nin kalbi ve Valyria şehrinin konumu olan bu yer birçok adanın oluştuğu, alçak alanların sele uğradığı ve Valyria'nın yok olduğu Valyria Kıyameti'nde kısmen ortadan kalktı. Yarımada ve onun etrafındaki Tüten Deniz'in şeytanlarla ve zehirli gazlarla dolu olduğuna inanılıyor, birkaç istisna harici Valyria harabeleri veya hazine arayanların asla dönmediği söyleniyordu.

### Köle Körfezi ve Ghiscar

 Ana makaleler: Köle Körfezi ve Ghiscar
Dothraki denizinin güneyi, Valyria'nın doğusu ve Lhazar'ın batısında Köle Körfezi ile Ghiscar vardı. Bölgede birçok küçük şehir devlet ve Yunkai, Meereen ile Astapor'un büyük köle taciri şehirleri yer alıyordu. Şehirler bin yıl kadar önce rakip olduğu Valyria Cumhuriyeti tarafından yok edilen Eski Ghis ve Ghiscari İmparatorluğu'nun molozları üstüne kurulmuştu. Köle taciri şehirler hâlâ Valyria yolu ağıyla Özgür Şehirler'e bağlıydı. Yeni Ghis şehri, Ghiscar'ın güneyinde bir adada bulunuyordu ancak romanlar hakkında az şey açıklamıştı. Skahazadhan bölgenin en büyük nehriydi.

### Lhazar

Ana madde: Lhazar
Lhazar, Dothraki denizinin güneydoğusunda ve Köle Körfezi'nin kuzeydoğusunda yer alan yarı kurak otlaklar ve tepelerdi. At lordları çoban halkı olan Lhazareen'e *haesh rakhi* (*Koyun Halk*) adını takıp onların kolay hedef ve iyi köleler olduğunu söylüyordu.

### Qarth

Ana madde: Qarth
Qarth uzak doğuda Kızıl Çöl'ün ötesinde Yeşim Denizi kıyısında antik bir şehirdi. Büyücülere ve tüccar prenslerine ev sahipliği yapıyordu. Yeşim Kapıları'nda olan konumuyla doğu ve batı (örneğin Özgür Şehirler ve Köle Körfezi) ve daha doğuyla (örneğin Asshai, Gölge Topraklar ve Yi Ti) arasında ticaret ve kültürün geçiş yeriydi. Zenginlikle dolu ve bilgelikleriyle övünen Qartheen, toplumlarının birçok güçlü hizbi arasında sonu olmayan entrikalara girişiyordu.

Qarth'ın güneyinde Yaz Denizi ve Yeşim Denizi arasında yer alan Büyük Moraq adası vardı.

### Doğu Essos

Kemik Dağları ve Krazaaj Zasqa'nın doğusu hakkında çok şey bilinmiyordu. Yeşim Denizi boyunca olan topraklarda Asshai, Gölge Topraklar ve Yi Ti vardı. Yi Ti'nin kuzeyinde Büyük Kum Denizi ve Jogos Nhai Çayırları'nın etrafında ticaret şehirleri bulunuyordu. Daha doğuya gidildikçe tuhaflıklar artıyordu; Titreyen Deniz'de Bin Ada, Mossovy, Gri Çöl, Shryke Toprağı, Sabah Dağları, Kansız Adamlar Şehirleri, Gizli Deniz, Carcosa, Kanatlı Adamlar Şehri ve Beş Kale.

## Halklar

Essos, Westeros'a göre daha büyük ve farklı ırklar ile kültürlere sahipti. Andallar, Rhoynar, Eski Ghis ve Valyria Cumhuriyeti gibi eski kültürlerden geliyorlardı. Yedi Krallık altında olan Westeros'un aksine Essos birçok farklı bağımsız bölge ile şehir devletlere sahipti ve dört yüzyıl önce Valyria Cumhuriyet'i çöktüğünden beri ana bir dominant gücü yoktu. Halkları arasında:

* Dothraki, kendi dilleri ve eşsiz kültürleriyle bakır tenli savaşçı göçebe ırkı.
* Ghiscari, Yüksek Valyria'nın çarpık bir halini konuşan ve Köle Körfezi'nin çoğunluğunu oluşturan melez ırk.
* Özgür Şehirler'in halkları, Valyria Cumhuriyeti ve kölelerinin soyundan gelenler. Yüksek Valyria'nın farklı bir aksanını konuşuyorlardı ancak Westeros'un Ortak Lisanı da kullanılıyordu.
* Lhazareen, bronz ten, düz yüz ve badem gözlere sahip barışçıl bir halk. Büyük Çoban'a tapınan çobanlar ve sıklıkla onları avlayan Dothraki tarafından 'Çoban Halk' olarak biliniyor.
* Qartheen, Qarth yerleşimcileri.
* Ibben balıkçı kolonileri.
* Jogos Nhai, zatları yakalamakla ünlüler.
* N'Ghai, daha göçebe Jogos Nhai'nin akrabası, Gizli Şehir Nefer'in yerleşimcileri.
* Sarnori veya *Uzun Halk* anlamına gelen Tagaez Fen, kahverengi tenli, siyah saçlı Sarnor halkı. Son hayatta kalanlar Saath'a kaçtı.
* Yi Tililer, Altın Yi Ti İmparatorluğu'nun parlak gözlü halkı, Essos'un en eski ve büyük toplumu.
* Lengii, muhtemelen en uzun ırk, tik tenli, altın gözlü, uzun bacaklı, uzun boylu Leng adası yerleşimcileri.

Mağlup edilen veya yok olan kültürler arasında Jhogwin, Labirentyapanlar ve Ifequevron vardı. Rhoynar çoğunlukla Rhoyne'dan Westeros'ta yer alan Dorne'a gitmişti.

## Alıntılar

> Essos, Dar Deniz'in karşısındaki devasa kıta, tuhaf, egzotik ve antik toplumlarla dolu, bazıları hâlâ mevcut ve yaşarken diğerleri ise çoktan düşmüş ve efsaneye karışmış.
>
> —Yandel'in yazıları
>

> Gözlerini kaldırdı ve Dar Deniz'in karşısını açıkça gördü, Özgür Şehirler ve yeşil Dothraki denizi ve gerisi, dağı altında Vaes Dothrak, Yeşim Denizi'nin efsane topraklarına, güneş altında ejderhaların olduğu Gölge'nin Yanındaki Asshai.
>
> —Bran Stark'ın rüyası
>

> **Tyrion**: Westeros'ta bir Lannister sözü altın kadar değerli sayılıyor.
> **Tybero**: Burası Westeros değil. Dar Deniz'in bu kıyısında sözlerimizi kağıda yazarız. Rüzgara yazılan borçların…unutulma huyu var, değil mi?
>
> —Tyrion Lannister ve Tybero Istarion
>

## Notlar ve referanslar

1. ↑ So Spake Martin: Asshai.com Forum Chat (July 27, 2008)
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3  *The Lands of Ice and Fire*, Central Essos.
3. ↑ 3,0 3,1 3,2  *The Lands of Ice and Fire*, The East.
4. ↑ So Spake Martin: Event Horizon Chat (March 18, 1999)
5. ↑  *George R. R. Martin's A World of Ice and Fire*, Kingdom of Sarnor.
6. ↑  *The Lands of Ice and Fire*, The Known World.
7. ↑  *Buz ve Ateşin Dünyası*, The Free Cities.
8. ↑  *Taht Oyunları*, Bölüm 17, Bran III.
9. ↑  *Ejderhaların Dansı*, Bölüm 66, Tyrion XII.