Lưu Doanh (hoàng đế thứ 2 Tây Hán)

**Lưu Doanh** (tiếng Trung:刘盈, 211 TCN hoặc 210 TCN-188 TCN), hoàng đế thứ 2 Tây Hán,con trai đích trưởng của Hán Cao Tổ Lưu Bang. Tại vị từ tháng 6 năm 195 TCN- tháng 9 năm 188 TCN, thụy hiệu chính thức là “Hiếu Huệ Hoàng đế”. Thụy hiệu các hoàng đế triều Hán và Tây Tấn Huệ đều có 1 chữ “Hiếu” (trừ Hán Quang Võ đế, Tấn Võ đế), nên thường rút gọn.Truyền vị Tây Hán Tiền thiếu đế Lưu Cung.

https://zh.m.wikipedia.org/zh-cn/%E6%B1%89%E6%83%A0%E5%B8%9D

## Sinh hoạt thủa nhỏ

Lưu Doanh do Lã thị sinh ra, tuy nhỏ hơn Lưu Phì, nhưng lại là con trai dòng đích duy nhất trong số tám người con trai của Lưu Bang. Lưu Doanh còn một người chị cùng mẹ, Lỗ Nguyên Công chúa.

Lưu Doanh lúc còn nhỏ, Lưu Bang là Đình trưởng, gia cảnh nghèo đói, dựa vào những lời của Thúc Tôn Thông, Lưu Bang và Lã thị từng trải qua cuộc sống "Khố rách áo ôm". Năm 209 TCN, dân biến khắp nơi, Trần Thắng xưng vương ở huyện Trần, nhiều kẻ sĩ ở khắp quận huyện giết chết trưởng quan hưởng ứng. Lưu Bang cũng là một trong số đó, khởi binh ở huyện Bái, hiệu Bái công. Trong thời kỳ Lưu Bang đánh nam đả bắc, Lưu Doanh và người nhà đều bị lưu ở ấp Phong, trải qua cuộc sống rối ren bất an.

Vào năm 206 TCN, Hạng Vũ diệt Tần, tự lập làm Tây Sở Bá vương, tôn Sở Hậu Hoài vương làm Nghĩa đế, phân phong 18 vua chư hầu, lập Lưu Bang làm Hán vương (汉王). Lúc đó Lưu Doanh và người nhà vẫn ở ấp Phong, đến khi chiến tranh Sở Hán, Lưu Bang từng tìm họ nhưng không được. Vào tháng 4 năm 205 TCN, Lưu Bang bị Hạng Vũ đánh bại ở Bành Thành, trên đường trốn chạy gặp Lưu Doanh và Lỗ Nguyên Công chúa, Lưu Bang không muốn các con mình lên xe, nhưng Hạ Hầu Anh vẫn bồng họ lên xe. Lưu Bang đại nộ, trên đường có hơn mười lần muốn giết Hạ Hầu Anh, Lưu Doanh và Lỗ Nguyên Công chúa sau đó được an trí tại ấp Phong. Đến tháng 6 cùng năm, Lưu Doanh được lập làm Thái tử, các con của Chư hầu ở Quan Trung đều là túc vệ của Thái tử.

Tháng 5 năm 202 TCN, Lưu Bang tức vị tại Định Đào, Lưu Doanh được phong Hoàng Thái tử (皇太子).

## Thời kỳ Hoàng Thái tử

前202年，汉军击败项羽楚军，相继灭亡西楚、齐国，取得了楚汉战争的胜利。八位异姓诸侯王和将相共同拥立汉王刘邦为皇帝，2月28日，刘邦即皇帝位，建立汉朝[34]，尊王后吕雉为皇后，太子刘盈为皇太子。刘邦当初做汉王时，得到了定陶的美女戚姬，非常宠爱她，生下儿子刘如意。刘盈为人仁惠柔弱，刘邦认为不像自己，常想废掉他，改立戚姬的儿子刘如意为太子，因为刘如意像自己。戚姬得到宠幸，常跟随刘邦到关东，日夜啼哭，想要让自己的儿子取代刘盈做太子。吕后年纪大了，“色衰爱弛”，经常留在家中，很少见到刘邦，和刘邦越来越疏远[36][37]。前198年，吕雉的长兄、刘盈的大舅吕泽去世。同年，刘如意被立为赵王，此后几年，他多次险些取代了刘盈的太子地位。

刘邦想废掉刘盈的太子之位，改立戚夫人生的儿子赵王刘如意为太子。包括为刘邦所敬畏的周昌在内的很多大臣进谏劝阻，都没能改变刘邦坚定不移的想法。刘盈的母亲吕雉很惊恐，不知该怎么办。有人告诉吕雉，留候张良善于出谋划策，刘邦信任他。吕雉就派二哥建成侯吕释之[41]请托张良说：“您一直是陛下的谋臣，现在陛下打算更换太子，您怎么能垫高枕头睡大觉呢？”张良说：“当初陛下多次处在危急之中，采用了我的计谋。如今天下安定，由于偏爱的原因想更换太子，这些至亲骨肉之间的事，即使同我一样的有一百多人进谏又有什么益处。”吕释之竭力请托张良一定得给他出个主意。张良说：“这件事是很难用口舌来争辩的。陛下不能招致而来的，天下有四人（即商山四皓）。这四人已经年老了，都认为陛下对人傲慢，所以逃避躲藏在山中，他们按照道义不肯做汉朝的臣子。但是陛下很敬重这四人。现在您果真能不惜金玉壁帛，让太子写一封信，言辞要谦恭，并预备安车，再派有口才的人恳切地聘请，他们应当会来。来了以后，把他们当作贵宾，让他们时常跟着入朝，叫陛下见到他们，那么陛下一定会感到惊异并询问他们。一问他们，陛下知道这四人贤能，那么这对太子是一种帮助。”于是吕雉让吕释之派人携带太子的书信，用谦恭的言辞和丰厚的礼品迎请这四人。四人前来后住在建成侯的府第中为客。

前198年，刘邦调太常叔孙通任太子太傅。前196年，淮南王黥布反叛，刘邦患重病，打算派刘盈率兵前往讨伐叛军。这四人互相商议说：“我们之所以来，是为了要保全太子，太子如若率兵平叛，事情就危险了。”于是劝告吕释之说：“太子率兵出战，如立了功，那么权位也不会比现在的太子身份高；如无功而返，那么此后就遭受祸患了。再说跟太子一起出征的各位将领，都是曾经追随陛下平定天下的枭勇之将，如今让太子统率这些人，这和让羊指挥狼有什么两样，他们决不肯为太子卖力，太子不能建功是必定的了。我们听说‘爱其母必抱其子’，现在戚夫人日夜侍奉陛下，赵王如意常被抱在陛下面前，陛下说‘终归不能让不成器的儿子，居于我的爱子之上’，显然，赵王如意取代太子的宝位是必定的了。您何不赶紧请吕皇后找机会向陛下哭诉：‘黥布是天下的猛将，很会用兵，现今的各位将领都是陛下过去的同辈，您却让太子统率这些人，这和让羊指挥狼没有两样，没有人肯为太子效力，而且如让黥布听说这个情况，就会大张旗鼓地向西进犯。陛下虽然患病，还可以勉强地乘坐辎车，躺着统辖军队，众将不敢不尽力。陛下虽然受些辛苦，为了妻儿还是要自己奋发图强一下。’”于是吕释之立即在当夜晋见吕雉，吕雉找机会向刘邦哭诉，说了四人授意的那番话。刘邦说：“我就知道这小子本来就不能派遣，你老子我自己去吧。”于是刘邦亲自带兵东征，群臣留守，都送到灞上。张良患病，自己勉强支撑起来，送到曲邮，谒见刘邦说：“臣本应该跟从前往，但病势沉重。楚地人马迅猛敏捷，希望陛下不要跟楚地人争个高低。”张良又趁机规劝刘邦说：“让太子做将军，监守关中的军队吧。”刘邦说：“子房虽然患病，也要勉强在卧床养病时辅佐太子。”这时叔孙通做太傅，张良任少傅之职。

前195年，刘邦随着击败黥布的军队回来，病势更加沉重，愈想更换太子。张良劝谏，刘邦不听，张良就托病不再理事。刘盈的太傅叔孙通引证古今事例进行劝说：“从前，晋献公因为宠幸骊姬的缘故废掉太子，立了奚齐，使晋国大乱几十年，被天下人耻笑。秦始皇因为不早早确定扶苏当太子，让赵高能够用欺诈伎俩立了胡亥，结果自取灭亡，这是陛下亲眼见到的事实。现在太子仁义忠孝，是天下人都知道的；吕皇后与陛下同经艰难困苦，同吃粗茶淡饭，是患难与共的夫妻怎么可以背弃她呢！陛下一定要废掉嫡长子而扶立小儿子，我宁愿先受一死，让我的一腔鲜血染红大地”，死命争保刘盈的太子之位。刘邦假装答应了他，但还是想更换太子。等到安闲的时候，设置酒席款待宾客，刘盈在旁侍侯。此时依张良建议聘来的四人跟着刘盈，他们的年龄都已八十多岁，须眉洁白，衣冠非常壮美奇特。刘邦感到奇怪，问道：“他们是干什么的？”四人向前对答，各自说出姓名，叫东园公、甪里先生、绮里季、夏黄公。刘邦于是大惊说：“我访求各位好几年了，各位都逃避着我，现在你们为何自愿跟随我儿交游呢？”四人都说：“陛下轻慢士人，动辄斥骂，我们讲求义理，不愿受辱，所以惶恐地逃躲。我们私下闻知太子为人仁义孝顺，谦恭有礼，喜爱士人，天下人没有谁不伸长脖子想为太子拼死效力的。因此我们就来了。”刘邦说：“烦劳诸位始终如一地好好调理保护太子吧。”

四人敬酒祝福已毕，小步快走离去。刘邦目送他们，召唤戚夫人过来，指着那四人给她看，说道：“我想更换太子，他们四人辅佐他，太子的羽翼已经形成，难以更动了。吕皇后真是你的主人了。”戚夫人哭泣起来，刘邦说：“你为我跳楚舞，我为你唱楚歌。”刘邦唱道：“鸿鹄高飞，一举千里。羽翮已就，横绝四海。横绝四海，当可奈何！虽有矰缴，尚安所施！”刘邦唱了几遍，戚夫人抽泣流泪，刘邦起身离去，酒宴结束。刘邦最终没更换太子，原本是张良招来这四人发生了效力[47]。刘邦死后，吕雉宴请张良以报答保太子之恩，当时张良在辟谷，吕雉说：“人生一世间，如白驹过隙”，何必那么辛苦断食呢？还是逼他吃饭。

刘邦的将领舞阳侯樊哙因为娶了吕雉的妹妹吕媭为妻，生下儿子樊伉，因此和其他将领相比，刘邦对樊哙更为亲近。在黥布反叛的时候，刘邦一度病得很厉害，讨厌见人，他躺在宫禁之中，诏令守门人不得让群臣进去看他。群臣中如绛侯周勃、颍阴侯灌婴等人都不敢进宫。这样过了十多天，有一次樊哙推开宫门，径直闯了进去，后面群臣紧紧跟随。看到刘邦一人枕着一个宦官躺在床上。樊哙等人见到皇帝之后，痛哭流涕地说：“想当初陛下和我们一道从丰沛起兵，平定天下，那是什么样的壮举啊！而如今天下已经安定，您又是何等的疲惫不堪啊！况且您病得不轻，大臣们都惊慌失措，您又不肯接见我们这些人来讨论国家大事，难道您只想和一个宦官诀别吗？再说您难道不知道赵高作乱的往事吗？”刘邦听罢，于是笑着从床上起来。前195年，燕王卢绾谋反，刘邦命令樊哙以相国的身份去攻打燕国。这时刘邦又病得很厉害，有人诋毁樊哙和吕氏结党，皇帝假如有一天去世的话，那么樊哙就要带兵把戚氏和赵王如意这帮人全部杀死。刘邦听说之后，勃然大怒，立刻命令曲逆候陈平载着周勃去军中，在军中立刻把樊哙斩首。由周勃代替樊哙领军。樊哙之妻是吕雉的妹妹吕媭，陈平因惧怕吕雉报复，并没有执行刘邦的命令，而是把用兵符把樊哙骗来，直接绑赴长安，让刘邦自己斩樊哙。到达长安时，刘邦已经去世，吕雉就释放了樊哙，并恢复了他的爵位和封邑。陈平也因此得到了吕雉的信任。

刘邦临终前，曾对吕后说如果相国酂候萧何去世，可以让平阳侯曹参继任相国职。《古文苑》之中，收录了五封刘邦给刘盈的手诏，郑重宣布刘盈为自己的继承人，反思了自己曾经所奉行的“读书无益”论，要求刘盈勤奋学习，自己写奏章，不要找人捉刀。重用功臣集团，保护赵王刘如意。