Noc lutowa (347)

**Noc lutowa** (*masakra z Yeocheonu*) - seria zamieszek i pogromów na tle etnicznym w mieście Yeocheon w lutym 347 roku.

Powodem masakry był ruch wyzwoleńczy Chanów spod ucisku królestwa Joterdonu, które podbiło w 330 roku królestwo Ziem Spalonych i je zwasalizowało. Na czele tzw. Grunnonów, którzy rozpoczęli protesty, stał Ksawey Oddasaeey, którego później w związku z tragedią z Yeocheonu, skazano na śmierci i ścięto. W zamieszkach zginęło ponad 60 000 ludzi, głównie emigrantów pochodzenia wellmeńskiego. Skutkiem wydarzeń była kompromitacja chańskiego ruchu wolnościowego w oczach świata oraz znaczne pogorszenie warunków życia Grunnonów przez wprowadzenie dyskryminujących praw i podatków.

Noc lutowa poruszyła cały ówczesny świat, wypowiadali się na jej temat obywatele krajów Mederii i Regolii. Debata nad straszną nocą w lutym stała się także jednym z głównych tematów literatury regionu w Międzyepoce. Wielki filozof i poeta chański, Gotmog Crawfocop, wiele lat po tych zajściach napisał w jednym ze swoich esejów: "Ci ludzie w drodze do odrodzenia zdradzili własne człowieczeństwo".

## Przebieg

Główną przyczyną wszystkich niepokojów było ogłoszenie w połowie lutego przez administrację joterdońską powszechnej mobilizacji na Ziemiach Spalonych przeciwko Limerii. W proteście przeciwko obowiązkowej służbie wojskowej, pięciu Grunnonów jeszcze tego samego dnia zamordowało brutalnie dwóch wellmeńskich kupców, wywieszając ich ciała na latarniach. Sprawcy zostali szybko załapani i zamknięciu w więzieniu, a burmistrz Quril Alpenforge, zgodnie ze swoim przywilejem, wydał praktycznie od razu wyroki śmierci z pominięciem procesu sądowego w celu zapobieżenia niepokojom społecznym ze strony ludności napływowej. Ukaranie demonstrantów bez procesu wywołało oburzenie wśród chańskiej części społeczności, której lider – Oddasaeey – nawoływał do buntu przeciwko tyranii i żyjących z jej łaski mieszkańców o wellmeńskim pochodzeniu. Jego kompani podburzali motłoch, często szerząc kłamstwa na temat niewinności sprawców, podkradaniu przez emigrantów zbiorów na zimę albo rzekomych planów eksterminacji Grunnonów przez okupacyjne władze.

Pierwsze brutalne protesty odbyły się tuż po aresztowaniu sprawców morderstw. Jednak apogeum przemocy nadeszło dopiero 20 lutego, w dniu egzekucji skazańców – w wyniku akcji dywersyjnej idący na śmierć „bohaterowie wolności” zostali uwolnieni, do niewoli wzięto także kilku strażników miejskich. Pierwsze śmiertelne ofiary pojawiły się już popołudniu, zabity został sierżant strażników oraz jeden dywersant.

Wieść o udanym odbiciu „jeńców” rozeszła się błyskawicznie po mieście – w dzielnicy zamieszkanej przez Chanów zaczęła się gromadzić gawiedź, której przewodził sam Oddasaeey. Rozwścieczona hołota zaczęła od razu rabować okoliczne sklepy i kupców, porywała dorożki i dokonywała napadów na przypadkowych przechodniów. Protestujący pili na potęgę ukradziony alkohol, co jeszcze bardziej pogorszyło sytuację. Pochód skierował się w stronę dzielnicy wellmeńskiej, gdzie podczas zachodu słońca doszło do pogromu: tłum Chanów uzbrojony w widły i toporki zaczął zabijać wszystko stojące przed nim, nie zważając na wiek, płeć ani status ofiar. W ciągu niecałej godziny zginęło ponad 300 osób, Grunnoni nie ograniczyli się do samego demolowania ulic, penetrując mieszkania i mordując ukrywające się tam rodziny.

Zaalarmowane przez spanikowanych mieszczan oddziały straży miejskiej przybyły do obleganej dzielnicy za późno, by zatrzymać rozlew krwi. Alpenforge w reakcji na sytuację wprowadził godzinę policyjną i wysłał gońca z prośbą o pomoc wojska. W tym samym czasie kierowana przez Oddasaeey’a tłuszcza zakręciła na północ, w kierunku ratusza. Motłoch kontynuował zbrodnie, dokonując kilkunastu gwałtów i paląc kilka budynków. Z uwagi na niedostępność straży pożarnej pożar rozniósł się na kilkanaście domów. Wobec przewagi protestujących strażnicy miejscy wycofali się, przy okazji pozostawiając na pastwę losu uwięzione w domach i zakamarkach rodziny. Ich koniec był straszny: mężczyzn dziurawiono widłami, kobiety gwałcono kilkukrotnie, a dzieci pozbawiano ciepłych ubrań, zawieszano żywcem na latarniach lub okaleczano. W pewnym momencie na czele orszaku, ramię w ramię z liderami rzezi, pojawił się mężczyzna trzymający na kiju związanego, pociętego nożem chłopca. Tłum szyderczo i entuzjastycznie zareagował na nową maskotkę.

Motłoch rozlał się po całym mieście, w innych dzielnicach rozpoczęły się podobne protesty na mniejszą skalę. Równocześnie agresywne bandy uaktywniły się na przedmieściach, gdzie wzburzeni Chanowie palili gospodarstwa i spużarnie z zapasami żywności. Uciekający przed pogromem Wellmeni kryli się głównie w kantynach, gdzie mogli oczekiwać na pomoc i zbiorową ochronę. W jednej z gospód w dzielnicy kupieckiej powstał także pomysł utworzenia naprędce gwardii obywatelskiej, która w obliczu bezsilności służb porządkowych jako jedyna mogłaby zatrzymać rzeź. W ciągu kilku godzin zorganizowano kilkaset oddziałów formacji – ochotnicy ochraniali kantyny, punkty pomocy oraz roznosili środki medyczne i ciepłe ubrania. Część gwardii udała się pod ratusz.

Około 22.00 pochód Grunnonów dotarł pod ratusz miejski. Tak jednak opór protestującym stawiły wszystkie dostępne oddziały straży miejskiej, które ostrzałem z kusz i armat zmusiły motłoch do cofnięcia się. Oddasaeey wydał rozkaz zakręcenia w kierunku dzielnicy kupieckiej. Do decydującej konfrontacji doszło na Placu Teddmarowskim, gdzie zmagania między Chanami a wellmeńską gwardią przybrały rozmiary regularnej bitwy – obrońcy bronili prowizorycznych barykad, rzucali skradzionymi bełtami, używali do obrony wideł, toporków, noży, patelni, kos itd. Do walki przystąpiły nawet zindoktrynowane dzieci, które zaczęły zrzucać na zwolenników Oddasaeey’a dachówki. Przed północą pojawiły się także jednostki straży miejskiej, rozpoczynając ostrzał za pomocą kartaczy. W szeregach Grunnonów zapanował chaos i przerażenie, mnóstwo osób uciekło z pola bitwy. Oddasaeey wycofał resztę zwolenników do dzielnicy chańskiej, przy okazji paląc napotkane budynki oraz dokonując kolejnych zbrodni. Jako, że żadna ze stron nie miała sił na większe uderzenie, w nocy sytuacja nieco uspokoiła się, a straż miejska próbowała opanować szalejące wszędzie pożary.

21 lutego około 14.00 do Yeocheonu przybyło wojsko, zaalarmowane zeszłego wieczoru. Żołnierze rozgromili większość protestujących i dokonali kilkuset aresztowań. Przybył także specjalny konwój ratunkowy, mający pomóc rannym – niestety, przez złe warunki pogodowe, ale też bezmyślność i niekompetencje władz pomoc nie była rozdysponowana odpowiednio, przez co sanitariusze nie byli w stanie dotrzeć do odpowiedniej ilości poszkodowanych. Noc lutowa zakończyła się ostatecznie wieczorem 23 lutego, gdy nieliczne oddziały Grunnonów skapitulowały.

## Reakcje

Wiadomość o masakrze z Yeocheonu dotarła szybko do okolicznych miast. W reakcji na informacje o buncie Grunnonów wprowadzano godziny policyjne, do większych osad rozesłano żołnierzy. Zakazano także przesiadywania w gospodach, ponieważ jako miejsca spotkań ludności mogły się stać źródłem kolejnych rozruchów zainspirowanych tragedią.

Choć na samą wieść o rozpoczęciu powstania Grunnoni na Ziemiach Spalonych reagowali raczej entuzjastycznie, to wraz z pojawianiem się plotek o olbrzymiej przemocy i niewyobrażalnym okrucieństwie poparcie dla zrywu Oddasaeey’a stopniało. Gorzkich słów liderowi Związku nie szczędził jego dawny kompan – Gotmog Crawfocop – nazywając zryw z Yeocheonu „zdradą honoru narodu i fundamentalnego człowieczeństwa”. Sam Crawfocop zaangażował się także w akcję niesienia pomocy zniszczonemu miastu, podczas której mieszkańcy innych metropolii wypływali ciepłe ubrania, swoje własne zbiory żywności, medykamenty, a także zabawki dla dzieci. Do Yeocheonu wybrało się także kilkuset emerytowanych żołnierzy i grabarze z całego kraju, którzy pomagali pochować ofiary buntu.

1 marca 347 roku Radeus II wydał edykt poświęcony rzezi, jednoznacznie potępiając zamieszki oraz uczestników, nakładając na całą ludność chańskiego pochodzenia wysokie kary (*de facto* było to zwiększenie podatków) oraz całkowicie zakazując posiadania broni. Radeus II wysłał też do swojego wasalnego państwa dodatkowe 10 000 żołnierzy, lecz w obawie przed kolejnymi buntami zrezygnowano z powszechnej mobilizacji.

Tragedia z Yeocheonu poruszyła cały ówczesny świat, a wieść o masakrze dotarła nawet do odległej Rapsydii czy krain elfów. Pogrom potępiły księstwa koryckie oraz Rapsydia, Limeria została neutralna, nazywając te wydarzenia „wewnętrzną sprawą królestwa Joterdonu, które dowodzi jego słabości”. Negatywnie wypowiadały się o tym również władze Terrasenu i Kalari, krajów sprzymierzonych z Joterdonem. Plotki o nieudanym powstaniu i okrucieństwie Grunnonów stały się głównym tematem rozmów w przydrożnych zajazdach czy miejskich gospodach.

## Skutki i rozliczenie

Nikt nie wie, ile dokładnie zginęło ludzi, lecz wiadomo, że było to ponad 60 000 osób. Wielu zmarłych zaczęto chować już w trakcie buntu, głównie w zbiorowych, bezimiennych mogiłach. Niektóre rodziny wyprawiały także krewnym pogrzeb na własną rękę, z uwagi na pogodę groby często były pełne błota i śniegu, który niszczył później ciała. Po zakończeniu mordów rozpoczęto nadzorowaną przez burmistrza akcję chowania ofiar – większość spalono na masowych stosach bez żadnego szacunku, bardziej szczęśliwi doczekali się pochowania w mogiłach, osobistego grobu doczekały się jedynie setki, które w porę odnalazła rodzina.  Z uwagi na ogrom strat przez wiele dni zwłoki leżały na ulicach, przykryte jedynie chustami. Rozkładające się ciała śmierdziały i spowodowały rozprzestrzenienie się chorób, które w połączeniu z zimą doprowadziły do jeszcze większej ilości zgonów.

Ksawery Oddasaeey został aresztowany na początku marca, przez następne dwa lata przetrzymywano go w ciemnej celi w Khal. Razem z liderem aresztowano setki innych istotnych osób, wielu Grunnonów oskarżonych o udział w pogromie skazano na śmierć bez wyroku. Oddasaeey został ścięty w 349 roku w Khal.

Noc lutowa załamała poparcie ruchu chańskiego w regionie. Sam Gotmog Crawfocop wyemigrował do Limerii północnej i nigdy nie powrócił do Ziem Spalonych. Polityka asymilacyjna stała się w następnych latach jeszcze intensywniejsza, przez co pod koniec stulecia w Joterdonie nie było już praktycznie żadnego rodowitego Chana. Związek Grunnoński zlikwidowano, a większość prominentnych działaczy albo została schwytana albo uciekła do księstw koryckich. Tragiczne wydarzenia z Yeocheonu zatrzymały również falę migracji ze wschodu do Ziem Spalonych, ponieważ Wellmeni i hiandrzy obawiali się powtórzenia się zamieszek.

Radeus II wysłał dodatkowe siły wojskowe do Mederii i całkowicie zakazał posługiwania się jakimikolwiek symbolami narodowymi. Zlikwidowano także wiele miejsc pamięci dot. historii chańskiej, m.in. Plac Teddmarowski upamiętniający magnatów z czasów Złotego Cesarstwa przemianowano na Plac Krwi w chłodzie ofiarom. Część tych zakazów zniesiono w następnych dekadach, był to jednak skutek pokojowych protestów Sororoytów, a nie kontynuacji pracy Związku Grunnońskiego. Tymczasowo zrezygnowano z poboru do wojska, lecz przywrócono go ostatecznie w 358 roku – żołnierze chańscy zostali skierowani do walk z Limerami o ich posiadłości w Regolii. Bilans wojen o Nikodię w IV wieku był zdecydowanie negatywny dla Limerów, co było jednym z głównym powodów wycofania się mocarstwa z rywalizacji o wpływy w regionie i zaprzestania wspierania sprawy chańskiej.