Mauser C96

### Nabój

7,63 x 25 mm, 9 x 19 mm Parabellum, 7,65 x 23 mm Parabellum, 9 x 25 mm, 9 x 23 mm Largo, 11,43 x 23 mm, 8.11 × 27 mm

### Masa

od 1100 g do 1280 g niezaładowany, w zależności od wariantu

### Zasilanie

10-, 6- lub 20- nabojowy magazynek pudełkowy wewnętrzny stały lub 10- lub 20- nabojowy magazynek pudełkowy odłączany

### Prędkość wylot. pocisku

7,63 x 25 mm: 434 m/s; 9 x 19 mm Parabellum: 350 m/s

### Zasięg

skuteczny od 50 do 200 m, maks. do 1000 m

(inne nazwy: Model 96, M96, *"Broomhandle"*, "kij od szczotki/miotły")

Pierwsza udana konstrukcja pistoletu samopowtarzalnego produkcji niemieckiej. C96 zdobył olbrzymią popularność nie tylko w wojsku, lecz także wśród użytkowników cywilnych. Używany był w wielu armiach na świecie.

### Powstanie

Pierwszy projekt C96 został opracowany przez trzech braci: Fidela, Friedricha i Josefa Feederle, pracowników zakładu Mausera, na początku bez wiedzy Paula Mausera, ich pracodawcy. Kiedy właściciel fabryki dowiedział się o tak zaawansowanym projekcie pistoletu samopowtarzalnego, postanowił, by rozwijano tenże model już siłami fabryki. Pierwsze testy odbyły się 15 marca 1895 r., a 11 grudnia 1895 opatentowano pistolet w Niemczech, następnie w innych krajach. Prototypy strzelały początkowo amunicją 7,65 mm Borchardt, lecz postanowiono zmienić amunicję na świeżo opracowaną amunicję 7,63 mm x 23 mm Mauser, posiadającą inne wymiary i większy ładunek prochowy. . 20 sierpnia 1896 pistolet został zaprezentowany przed cesarzem Wilhelmem II. We wrześniu tego samego roku, wprowadzono pierwszą partię przed seryjną do produkcji, z której modele różniły się różnymi detalami. Najważniejszymi zmianami z tego okresu było zamiana pojedynczego zaczepu ryglującego zamek na podwójny, oraz wymiana stałych narządów celowniczych na regulowaną szczerbinkę. Ostateczna wersja pojawiła się po wyprodukowaniu 360 sztuki pistoletu. W kwietniu 1897 r. rozpoczęto produkcję seryjną.

### Zasada działania

Mauser C96 działa na zasadzie krótkiego odrzutu lufy. Zamek z odchylanym ryglem, zespół uderzeniowy z kurkiem zewnętrznym. Bez samonapinania. Strzelał z zamka zamkniętego. *Po zwolnieniu spustu, napięty kurek zbijał iglicę, powodując strzał. Po strzale lufa z zamkiem cofała się o 2,4 mm, po czym odryglowany zamek cofał się dalej, wysuwając się do tyłu z komory zamkowej i napinając przy tym kurek. Następnie zamek powracał, wybierając nabój z magazynka i wprowadzając go do komory nabojowej. Na końcu cyklu lufa z zamkiem przesuwała się do przodu i następowało zaryglowanie zamka. Po wystrzeleniu wszystkich nabojów, zamek pozostawał w tylnym położeniu.*

### Opis konstrukcji

Lufa stalowa, posiada 6 prawoskrętnych bruzd; skok 200mm. Niewymienny, dwurzędowy 10- lub 6- (czasami nawet 20-) nabojowy magazynek, ładowany łódką nabojową, umieszczony w typowym miejscu dla pistoletów z tego okresu, przed kabłąkiem spustu. Niektóre egzemplarze posiadały na magazynku otwory służące do kontroli stanu załadowania. Ładowano go przez poprzednie odciągnięcie zamka w tylne położenie. By załadować broń bez użycia łódki nabojowej, należy ręcznie przytrzymać zamek, inaczej po włożeniu pojedynczego naboju zamek od razu zatrzaśnie się. W tylnej części rękojeści znajdowały się szyny, służące do przymocowania kolby z drewna, która była zarazem kaburą/futerałem. Rękojeść wyłożona jest drewnem lub (rzadziej) tworzywem sztucznym. Regulowany celownik można wyskalować od 50m aż do 1000m, mimo że celność na takiej odległości nie jest najlepsza. Skuteczny strzał można było oddać na maksymalnie 200/100 m (?) z założoną kolbą, i 50m bez. *Początkowo stosowano bezpiecznik powodujący unieruchomienie napiętego kurka, później pojawił się bezpiecznik powodujący unieruchomienie napiętego i zwolnionego kurka oraz uniemożliwiający jego napięcie. Następna wersja bezpiecznika (Neue Sicherung) umożliwiała zabezpieczenie broni z kurkiem zwolnionym oraz w położeniu pośrednim. Ostatnia wersja bezpiecznika (Universalsicherung) umożliwiała zabezpieczenie broni niezależnie od tego czy kurek był napięty czy zwolniony, przy napiętym kurku i zabezpieczonej broni można było zwolnić kurek bez strzału naciskając na spust, zabezpieczenie broni nie przeszkadzało również w napięciu zwolnionego kurka.*

### Kontrakty i użytkownicy

* Wiele sztuk tej broni sprzedawanej było do Rosji, gdzie była powszechnie używana w czasie rewolucji w 1917 r. Pistolety Mausera dostały tam przezwiska *"Bolo"* (Skrót od *"Bolszewik"*) i *"Komisarz".*
* W czasie wojny chińsko-japońskiej były używane po stronie chińskiej zarówno oryginalne egzemplarze, jak i nielegalnie produkowane *"podróbki"* kalibru 45. ACP (11,43 mm). Zostały przezwane tam "armatą w pudełku" (盒子炮) z powodu drewnianej kolby ("pudełka"). Mausery były tam podstawową bronią krótka, i nieraz całe elitarne oddziały szturmowe były wyposażone w takową broń.
* W latach 1915-1917 Austro-Węgry -w związku z brakami broni krótkiej dla podoficerów i kawalerzystów- zamówiły 50 tys. sztuk pistoletów Mauser C96, z których część była przekonwertowana na amunicję 8,1 x 27 mm.
* W 1897 r. rząd turecki podpisał kontrakt na 1000 pistoletów. Posiadały one własne numery seryjne od 1 - 1000. Różnią się głównie tym, że posiadały niearabski system liczbowy na celowniku stycznym, oraz posiadały oznaczenia według kalendarza osmańskiego (1314) zamiast 1896/ 1897 według kalendarza gregoriańskiego,
* W 1899 rząd włoski zamówił 5000 sztuk pistoletów dla Regia Marina (Włoskiej Marynarki Wojennej), co było pierwszym poważnym kontraktem dla mausera. Bronie posiadały kurek z pierścieniem oraz własny zakres numeracji od 1 do 5000.
* Rząd Perski zamówił 1000 pistoletów z insygniami Lew i Słońce, posiadają numery seryjne od 154000 do 154999. Często są one mylone z tureckimi pistoletami. (Rok 1910)
* Austro-Węgry zamówiły 50 000 pistoletów zasilanych amunicją 7,63 x 25 mm, nieliczne z nich były wyprodukowane do użytkowania amunicji 8mm Gasser. Pistolety zostały oznaczone jako M1916.
* W Wojsku Polskim pistolety mausera nie były podstawową bronią boczną, mimo to część podoficerów używała tych pistoletów, które zostały "odziedziczone" po armiach zaborczych, do czasu wprowadzenia polskiego Vis wz. 35.
* Pistolet był ulubionym pistoletem Winstona Churchilla. Używał go podczas II wojny burskiej, oraz bitwy pod Omdurmanem.

### Warianty

* Mauser C96 "Wielka czerwona dziewiątka"
* Mauser C96 M20
* Mauser C96 M711
* Mauser C96 M712 „Schnellfeuer”
* Mauser C96 C12/M1912

1. ↑ **Inne wersje (według DWS-XIP.pl):** Pistolet samopowtarzalny *C96* został opracowany w 1895 roku w Niemczech przez braci Fidela, Friedricha i Josepha Feederle. Po wykupieniu w 1897 roku ich fabryki przez braci Mauser stała się ona zakładami Waffenfabrik Mauser A.G. w Oberndorfie.
2. ↑ Patrz: Mauser C96 | Broń Wiki | Fandom
3. ↑ Od 1905 r. produkowano C96 tylko z magazynkiem 10-nabojowym, nie licząc niektórych późniejszych wariantów (np. M711, M712).
4. ↑ Patrz: Mauser C96 - Łódzkie Stowarzyszenie Kolekcjonerów Broni (lskb.pl)