Η φυσιστική θεώρηση για το φιλοσοφικό ζόμπι / A physicalist view on the philosophical zombie

Η φυσιστική θεώρηση για το φιλοσοφικό ζόμπι

Η φυσιστική θεώρηση για το φιλοσοφικό ζόμπι (δηλαδή ένα ον που συμπεριφέρεται εντελώς ρεαλιστικά ως πρόσωπο, πχ εμφανίζει συναισθηματική απόκριση μόνο ως συμπεριφορά, αλλά δεν εμφανίζει [ενδο]βιωματικότητα) είναι σύνθετη.

α. Εάν οποιοσδήποτε νοήμονας δρα ως πρόσωπο (φορέας προσωποσύνης) με συνεκτικό χαρακτήρα τότε εμφανίζει τουλάχιστον κάποιον βαθμό πραγματικής προσωποσύνης (θεωρία των διαβαθμισμένων βαθμών προσωποσύνης/gradient theory of personhood). Πχ τα περισσότερα σημερινά διαδικτυακά ρομπότ ελεύθερου (πχ όχι για αγορές) διαλόγου, απαντούν βάσει αλγορίθμου τεχνητών νευρικών δικτύων. Οι απαντήσεις που δίνουν τα περισσότερα ρομπότ διαλόγου δεν υποδηλώνουν συγκεκριμένο χαρακτήρα, δηλαδή αποτυγχάνουν να είναι έστω συνεκτικά φιλοσοφικά ζόμπι. Αν έχουν προσωποσύνη, ο βαθμός της είναι απειροελάχιστος. Τα ρομπότ πωλητές έχουν ακόμα πιο περιορισμένο βαθμό ελευθερίας, άρα και προσωποσύνης. Ένα μελλοντικό ρομπότ γενικού διαλόγου, μπορεί θεωρητικά να εξελιχθεί προγραμματιστικά ώστε να απαντά ρεαλιστικά και να εμφανίζει συνεκτικό χαρακτήρα. Το συγκεκριμένο ρομπότ θα πληροί αρκετά κριτήρια της προσωποσύνης (Mary Anne Warren - criteria of personhood, όμως με σύγχρονες προσθήκες από την φιλοσοφία της νευροεπιστήμης) αλλά σαφώς όχι όλα.

β. Σε ένα φιλοσοφικό ζόμπι, του λείπει: 1. το ομόλογο του μεταιχμιακού συστήματος και άλλα νευροδίκτυα που προξενούν ενδοβιωματικότητα/συναίσθημα, μέσα από την ερμηνεία εξωτερικών και εσωτερικών ερεθισμάτων, 2. η προσομοίωση της βιοευπλαστότητας των αξονικών συνδέσεων που δομούν τον χαρακτήρα: μέτριας σημασίας συναισθηματικά ερεθίσματα [με προϋπόθεση του 1.] έχουν ελαστική επίδραση (σταδιακή επαναφορά) στον χαρακτήρα (δηλαδή τις γενικότερες σχέσεις/ την υπερώνυμη διάταξη του ψηφιακού νευροδικτυώματος [connectome]), ενώ έντονα συναισθήματα έχουν πλαστική επίδραση στον χαρακτήρα (πχ στρατιώτες και θύματα επιθέσεων, ατυχημάτων και καταστροφών που λένε ότι "ξαναγεννήθηκα/ αυτό το γεγονός με άλλαξε σαν άνθρωπο" κτλ. Αν ένα ρομπότ διαλόγου έχει συνεκτικό χαρακτήρα, έχει ειδικό πρόγραμμα συναισθηματικής [ενδο]βιωματικότητας και παράλληλα εμφανίζει βαθμούς ελαστικότητας–πλαστικότητας της ίδιας του της νευροδικτυωματικής διάταξης, ανάλογα με την συναισθηματική ερμηνεία που δίνει στα ερεθίσματα (εξωτερικά ή εσωτερικά), τότε αυτό το ρομπότ δεν αποτελεί φιλοσοφικό ζόμπι αλλά πραγματικό πρόσωπο (φορέα προσωποσύνης [personhood]). Ένα λειτουργικό σώμα (έστω σε εικονικό περιβάλλον) θα ενίσχυε την ατομικότητά του [selfhood]. Οποιαδήποτε έλλειψη από τα προαναφερθέντα, θα ελάττωναν ή θα εκμηδένιζαν τον βαθμό της προσωποσύνης του (πχ σύμφωνα με αυτήν την θεώρηση, ο Phineas Gage μετά το ατύχημα είχε ελαττωμένη προσωποσύνη, διότι το νευροδικτύωμά αλλά κυρίως η συμπεριφορά του και η ενσυναισθητική [empathy/empathizing ability] του ικανότητα αποδεδειγμένα υποβαθμίστηκε). Δηλαδή δεν θεωρείται ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν τον ίδιο βαθμό προσωποσύνης (εδώ δεν αναφέρονται τα νομικά δικαιώματα αλλά αν και κατά πόσο πληρούνται τα κριτήρια της προσωποσύνης).

Η πεποίθηση αυτοδραστικότητας [sense of agency] θεωρείται κι αυτή διαδικαστικό παράγωγο της εγκεφαλικής διεργασίας. Ένα πλήρες πρόσωπο (μη φιλοσοφικό ζόμπι) πρέπει να εμφανίζει πεποίθηση/αίσθηση αυτοδραστικότητας. Αν δεν εμφανίζει (λόγω ψυχικής ή/και νευρολογικής νόσου) η προσωποσύνη ελαττώνεται αλλά δεν εκμηδενίζεται.

Δεν συνεισφέρουν όλα τα συστατικά της προσωποσύνης το ίδιο βαθμό στην διαμόρφωσή της (βλ. The Source of Consciousness - with Mark Solms - The Royal Institution - YouTube).