Co Wojtek widział, czyli uczony na wojnie/Dzień 1

*Wrogów przybywało ze wszystkich stron. W obleganym Rapikogu zebrało się ich już sześciuset lub więcej. Strzelcom z 12. Brygady coraz trudniej było odpierać ataki czarnych jeźdźców i bordowych piechurów. Z każdą salwą padało ich po kilku, ale stale nadciągali nowi. W końcu dowódcy oszacowali, że jest ich już przeszło tysiąc.*

*Szeregowiec Stanley Pade drżącą ręką bardzo źle wycelował i trafił w okno opuszczonej plebanii. Niespodziewanie nadbiegł barczysty brodacz z arkanem i byłby udusił Pade'a gdyby nie nadeszła pomoc. Atakowany żołnierz zupełnie nie spodziewał się zobaczyć dużego człowieka z zakrwawioną twarzą, który błyskawicznym ruchem przebił tętnicę udową napastnika swoim lekko wyszczerbionym mieczem. Gdy wróg upadł nieprzytomny, Pade niezręcznie zbliżył się do nieznajomego, żeby mu podziękować. Mężczyzna, który przed chwilą uratował niepozornego wojaka, bardzo ciężko oddychał, a z ust sączyła mu się wolno ciepła krew. Szeregowy stał wzruszony. Wybawca miał źrenice przez cały czas skierowane w niebo.*

*Po chwili przestrzeń między Pade'em a tym człowiekiem znów zajął walczący tłum. Wreszcie wrogowie skapitulowali po dziewięćdziesięciu siedmiu strzałach i zaczęli opuszczać zrujnowane hagalońskie miasteczko. Szeregowiec, mężczyzna o nerwowym usposobieniu, czuł się zagubiony i przestraszony. Jako osoba niecierpliwa, nie mógł doczekać się końca kalifidzkich szturmów. Po chwili zobaczył stojącego zaraz obok, opierającego prawą nogę na belce, która pozostała ze spalonej karczmy, psychiatrę wojskowego Dylana Lofta. Loft był mężczyzną lekko pucołowatym, obdarzonym wesołymi niebieskimi oczami, długimi rzęsami, niewielkim zadartym nosem, który jego siostra w dzieciństwie nazywała "dwiema norkami", kręconymi włosami w kolorze czystego blondu i nienaganną, wyprostowaną posturą. Koło nosa miał rozsiane drobne piegi. Ubrany był w szarą bluzę wojskową z nadrukiem 12. Brygady Strzeleckiej i spodnie tego samego koloru. Loft i Pade znali się już dłuższy czas, po raz pierwszy widząc się w szkole wojskowej, do której psychiatra przychodził na praktyki. Nigdy nie mieli ze sobą bliższych stosunków, ale zawsze traktowali się z uprzejmością. Pade był szczupły i wysoki, miał gęste brązowe włosy sterczące do góry, duże szaro-niebieskie oczy, pociągłą twarz z płaskimi policzkami, szyję z wydatną grdyką i dołek w podbródku. W cywilu ubierał się przeważnie w swetry, teraz miał na sobie granatowy mundur.*

*Postanowił zagadać do dawno niewidzianego znajomego. Ten jednak zrobił to pierwszy.*

*- Pewnie jeszcze tu wrócą - rzucił.*

*- Nie wymawiaj tego, Loft! Ty masz dobrze jako psychiatra, bo nie walczysz. Ja się zmordowałem i prawie zginąłem!*

*- Ja wcale nie mam dobrze, bo psychiatrze, szczególnie takiemu jak ja, wrażliwemu na wszelkie cierpienia, jest bardzo trudno zaakceptować, że tylu ludzi potrzebuje pomocy, a nie można im jej udzielić. Tak, Pade, ty walczyłeś jako żołnierz, ale ja też walczyłem i będę walczyć - o zdrowie psychiczne pacjentów.*

*- Też mi walka! Żadne porównanie.*

*- Nigdy nie byłem dobry w porównania.*

*- Zmieniając temat, jeden człowiek, chyba Lach, uratował mi życie. Wielki Kalifid z lassem chyba chciał mnie zabić, a ten mnie obronił. Tymczasem sam był dość poważnie ranny. Co za bohater!*

*Rozejrzał się po pobojowisku, z którego właśnie grabarze i wynajęci chłopi z okolicy zaczęli zbierać ciała, i wypatrywał, czy jego wybawca nie stoi lub nie leży gdzieś w pobliżu. Patrzył, patrzył i go nie spostrzegł.*

*- W moim domu zawsze mówili, że Lachowie nic nie robią bezinteresownie. Dziwne dla laskiego żołnierza ratować przypadkowego niziołka - ciągnął rozmowę Loft.*

*- Widocznie on nie jest typowym Lachem albo nasłuchałeś się głupstw - odpowiedział Pade. Ponownie rozejrzał się po miejscu stoczonej przed minutami bitwy. Chłopi wynosili coraz to nowe ciała Kalifidów i Hagalończyków, najemnych Lachów i Słowaków, a także nielicznych niziołków. Niziołkom bardzo rzadko zdarza się ginąć w bitwach, szczególnie strzelcom. Z 12. Brygady, jak się okazało, życie straciło tylko trzech żołnierzy. Pewien oficer, rodowity Hagalończyk, kazał przeliczyć wszystkie ciała. Po chwili przywołano na pole dwóch urzędników, którzy zaczęli zapisywać listę poległych.*

*Wreszcie znalazła się zguba - Lach, który uratował Stanleya leżał nieprzytomny na skraju pobojowiska. Pade podbiegł do niego i przyglądał mu się z uwagą, a łzy zaczęły spływać z jego oczu.*

*- Prawdziwy bohater - wyszeptał. Kiedy delikatnie się podniósł, zobaczył, że mężczyzna otwiera oczy. Niziołek delikatnie podskoczył, bo nie spodziewał się tego.*

*- Dziękuję panu! - zawołał szeptem po peińsku, nie wiedząc, czy mężczyzna zna jego mowę.*

*- Nie ma za co... - odpowiedział Lach. Wypowiedział się w mowie niziołka, choć z wyraźnym akcentem. Krew spływała po całej jego posiekanej przez kalifidzkie ostrza twarzy. Pade zawołał Lofta i napotkanego właśnie szeregowego Winstona Kobweba i poprosił ich o pomoc w przeniesieniu leżącego w bezpieczne miejsce. Okazał się nim być biały domek z kamienia, który jako jeden z niewielu budynków w tej części Rapikogu ocalał od zniszczeń. Jego właściciel, Brolam Fikol, mężczyzna obdarzony czarnym wąsem w kształcie podkowy, owalną głową i szerokimi barkami, wprowadził trzech niziołków i niesionego przez nich Lacha do jednego z dwóch pokojów. Fikol nie mieszkał w nim, w tym domu się wychował, ale po ożenku w roku 974 przeprowadził się do większego domu w głębi miasta, w części nienaruszonej przez działania wojenne. Krzepki Hagalończyk przyszedł na miejsce jako jeden z wynoszących ciała, a schronienia rannemu Lachowi udzielił prawie bezwarunkowo.*

*Ściany wewnątrz domku nie były pomalowane, pozostały w szaro-białym kolorze kamienia. Na środku stał piec z zapieckiem, pod którym stał stołek, jeden z nielicznych mebli. Na stojącym na wprost pieca starym łóżku trzech niziołków umieściło wybawcę Stanleya Pade'a. Z największą uwagą przyglądał się rannemu Winston Kobweb, niziołek obdarzony niebieskimi oczami, nieco bladą cerą, okrągłym nosem, wystającymi kośćmi policzkowymi i lekko wysklepioną czaszką, ubrany, tak jak Pade, w mundur strzelecki. Leżący patrzył co i rusz na stojących nad nim czterech mężczyzn.*

*- Idę po lekarza! - zadeklarował Kobweb i natychmiast opuścił domek. Pozostała trójka nadal badała wzrokiem rannego, nie bardzo wiedząc, co dalej począć.*

*- Jeszcze raz panu dziękuję - powiedział wreszcie Pade swoim melodyjnym głosem.*

*- Jak mówiłem, nie ma za co... - wyszeptał słabo Lach.*

*- Nazywam się szeregowy Stanley Pade - ciągnął Peińczyk.*

*- Ja jestem Wojciech Wysoczyński, uczony i żołnierz.*

*- Wysoczyński? Z tych Wysoczyńskich? - zdziwił się Dylan Loft.*

*- Tak jest, potomek królów Stanisława I i Spycimira I.*

*- Ten pierwszy, jeśli się nie mylę, założył Rolniczyn - zauważył Loft.*

*- Tak, uczyłem się całej rodowej legendy o nim, o tym drugim wymyślili jeszcze więcej, na przykład, że pokonał smoka.*

*- Rozumiem, że pan w to nie wierzy - powiedział Loft.*

*- Nie, ja nie jestem mitomanem - odrzekł Wysoczyński.*

*- Ja nazywam się Dylan Loft i jestem psychiatrą wojskowym pracującym dla 12. Brygady Strzelców.*

*- Miło mi poznać.*

*Wtedy wszedł Winston Kobweb w towarzystwie starszego mężczyzny z siwymi włosami sterczącymi do góry, którym był lekarz wojskowy Athelstan Wimbley. Wimbley swoimi jasnozielonymi oczami szybko obejrzał rany Wysoczyńskiego, po czym przystąpił do ich opatrywania.*

*- Ma pan szczęście, że są dość powierzchowne - powiedział do pacjenta.*

*- Mnie już wszystko jedno, mogę tutaj umierać - zrezygnowanym głosem oświadczył Wojciech.*

*- Niech pan tak nie mówi, ile pan ma lat?*

*- Trzydzieści jeden.*

*- Więc o czym pan mówi? Ja dla porównania mam sześćdziesiąt cztery.*

*- Ja tylu nie dożyję.*

*- Proszę myśleć pozytywnie - odezwał się Loft.*

*Wojciech Wysoczyński był to wysoki i szczupły mężczyzna o typowo laskiej urodzie, lekko odstających uszach, ciemnych brwiach i brązowych włosach, oczach, które wydawały się iskrzyć w słońcu, podłużnej twarzy z wyraźnie zaznaczonym podbródkiem i nieco orlim nosie, który odziedziczył po rodzinie ze strony matki. W momencie opatrywania go przez doktora Wimbleya, miał na twarzy mocny grymas i czuł się zrezygnowany. Za to w zupełności nie przeszkadzała mu obecność czterech niziołków i Hagalończyka.*

*- Wspomniał pan, że jest pan uczonym? Jakiej specjalizacji? - dopytywał się Kobweb.*

*- Jestem socjologiem, specjalistą od społeczeństwa - odpowiedział Wysoczyński.*

*- Znam dwóch socjologów, z oboma uczęszczałem do szkoły - powiedział Loft.*

*- Ja dotąd żadnego nie poznałem - dodał Pade.*

*- Przepraszam, że jeszcze ja nie zdążyłem się przedstawić, jestem szeregowy Winston Kobweb.*

*- Brolam Fikol, właściciel tego domu - przedstawił się po hagalońsku i podał swoją pokaźnych rozmiarów rękę.*

*- Opatrywanie zakończone, do widzenia - powiedział doktor Wimbley, po czym ukłonił się, włożył melonik i wyszedł, odprowadzony przez Kobweba.*

*- Do widzenia, panie doktorze, jutro znów ruszam do walki - oznajmił Wysoczyński, kiedy lekarz opuszczał już domek.*

*- Co pan plecie?! Nie w takim stanie! - zawołał w zdenerwowaniu Loft.*

*- Chcę oddać życie za Hagalon i Rolniczyn - powiedział Wojciech.*

*- Nie, proszę tu zostać - nalegał psychiatra.*

*- Pan szybko zmienia zdanie - spostrzegł Pade.*

*- Tak, ale wiedzcie, panowie, jestem człowiekiem, którego losy obfitują w stracone szanse. Mogłem być uznanym naukowcem, mogłem się ożenić, a wyszło jak wyszło, wybuchła wojna, zaraz będę umierać...*

*- Proszę skończyć z tym umieraniem! - krzyknął Dylan.*

*- Nie widzę sensu życia, całe ono widzę jako jakąś bezcelową walkę - wyżalił się szlachcic.*

*- Jak już wspomniałem, jestem psychiatrą, chętnie pomogę panu ten sens odnaleźć - nalegał Loft.*

*- Kiedy ja za chwilę umrę, widać przecież, w jakim jestem złym stanie...*

*- Nie umrze pan, proszę z tym skończyć.*

*Wysoczyński przez pewien czas nie odzywał się, tylko patrzył na Lofta, to znowu na Kobweba, potem na Pade'a. Każdy z nich miał na twarzy wyraz współczucia. Zapanowała cisza, którą przerwał pan Fikol. Wydobył z wnęki w sąsiednim pokoju starą butelkę wina i zaproponował:*

*- Przypomniała mi się ta butelka. Może pan się napije ze mną?*

*- Na razie nie - odpowiedział zrezygnowany Wojciech. Właściciel domku otworzył butelkę, powąchał, po czym jednym łykiem wypił sporą część zawartości, a następnie ponownie wcisnął korek. Niziołkom nie proponował wiedząc, że na pewno odmówią. Wysoczyński próbował zerwać się z łóżka, ale tę próbę udaremnili Loft i Kobweb. Przez kilka minut wahał się, co robić. Po chwili poczuł się nadmiernie rozgrzany i zaczęło kręcić mu się w głowie.*

*- Ma pan gorączkę - stwierdził Loft, dotykając czoła.*

*- A więc szybciej umrę - odpowiedział Wojciech dość ochrypłym głosem.*

*- Znowu go wzięło to umieranie - zauważył Pade.*

*Tymczasem Wojciech zaczął "odpływać", powieki zaczęły mu się przymykać, a z ust wydobywały się niezrozumiałe wyrazy.*

*- Zostaję z nim i będę go pilnować, a wy? - zapytał Dylan swoich towarzyszów.*

*- Też zostaję, w końcu uratował mnie od śmierci - zdecydowanym głosem odpowiedział Pade.*

*- Ja również zostaję - dodał Kobweb. Pan Fikol nie wiedział, co powiedzieć, bo jako jedyny nie mówił po peińsku.*

*- Idą nasi - spostrzegł Pade, patrząc przez okno. Za nim maszerowali pozostali strzelcy. Szeregowy wybiegł z domku i zobaczył dowódcę. Był nim generał brygady Edmund Wholesome, brodaty niziołek o iście żołnierskiej postawie, wyprostowany jak struna, obdarzony bardzo gładką twarzą i młodzieńczym wyglądem pomimo pięćdziesiątki na karku.*

*- Panie generale, czy pozwala nam pan zostać w tym domku? - nieśmiało zapytał Stanley.*

*- Dlaczego macie w nim zostać, żołnierzu?*

*- Pilnujemy rannego, jest nim szlachcic Wojciech Wysoczyński, który uratował mnie od przedwczesnej śmierci. Ze mną jest psychiatra Dylan Loft i szeregowy Winston Kobweb.*

*- W takim razie zezwalam - odpowiedział generał i odszedł z resztą brygady.*

*- Panie generale, dwie mile stąd widziano Kalifidów - zameldował nagle kapral Gloome, krępy żołnierz o nieco kanciastej twarzy.*

*- Zająć pozycje! - zawołał basowym głosem generał.*

*- My też? - zapytał nerwowo Pade.*

*- Wy nie, zajmujcie się swoim rannym - odpowiedział generał, po czym udał się do czekających na niego pułkowników i swojego adiutanta, kaprala Gloome'a.*

*Tymczasem Wojciechowi zaczęła spadać gorączka. Nadal miał przed oczami mętny obraz, ale powoli jego wzrok się wyostrzał. Jego miecz, ubrudzony w kalifidzką krew, leżał teraz przy łóżku, a pas został ściągnięty przez doktora Wimbleya, żeby obandażować rany pod brzuchem. Z jego oczu zaczęły płynąć łzy. Po chwili Dylan Loft przysiadł koło niego. Przyglądał się jego oczom - części ciała, którą poeci nazwali niegdyś lustrem duszy. Oczy Wojciecha zobaczyły już naprawdę dużo i wylały wiele łez, głównie z powodu spotykających go często rozczarowań. Kobweb i Pade stali nadal przy łóżku, a pan Fikol trzymał dystans od leżącego. Panowała cisza, którą wkrótce przerwały usłyszane przez piątkę mężczyzn wystrzały karabinów z zewnątrz. Oznaczało to, że w miasteczku ponownie są wrogowie, z którymi walkę toczy 12. Brygada.*

*- Pozwólcie więc, że kiedy już umieram, opowiem coś więcej o sobie - oznajmił Wysoczyński.*

*- Wcale pan nie umiera, ale chętnie posłuchamy - powiedział Loft.*

*W ten sposób, pośród huku wystrzałów, zaczęła się smutna opowieść uczonego-żołnierza:*

*"Urodziłem się 17 października 952 roku jako syn Przemysława Bożydara Wysoczyńskiego, jednego z najbardziej wpływowych arystokratów Rolniczyna i jego żony Lubawy. Ojciec był za młodu dyplomatą, następnie został jednym z posłów reprezentujących region Strawnica. Kiedy miałem dziesięć lat, został wybrany na marszałka sejmu. Jest on wysoki, podobnie jak ja, krępy, ma szlachetne rysy odziedziczone po przodkach, gęsty zarost i orli nos. Dumnie patrzy przed siebie szaro-niebieskimi oczami.*

*Matka była drobną blondynką o lekko falowanych włosach. Niewiele jej zaznałem, ponieważ umarła, kiedy miałem dopiero sześć i pół roku. Ojciec od tej pory popadł w żałobę, przestał podcinać brodę i zapuścił dłuższe włosy. Postanowił nie żenić się nigdy więcej.*

*Mieli nas dwoje - mnie i Zdzisławę, zwaną pieszczotliwie Dzidką, moje całkowite przeciwieństwo. Z twarzy odziedziczyła wszystko po ojcu, z budowy ciała - po matce. Jest ode mnie młodsza o dwa lata. Kiedy byliśmy dziećmi, potrafiliśmy się pokłócić dziesięć razy w ciągu jednego dnia i tyle samo razy pogodzić.*

*Mieszkałem w zamku w Wysoczynie, którego fundamenty położył sam król Stanisław Wielki, a który w obecnej formie pamiętał czasy mojego trzykrotnego pradziadka. Zamek został zbudowany na wzgórzu nad niedługą rzeką Wielkostrugą. Z tego wzgórza roztacza się wspaniały widok na siedem wsi, wiele chłopskich i dworskich pól, łąk, lasów i pastwisk, a wszystko to należy do mojego ojca. Wiosną zachwycić potrafią kwitnące drzewa, latem słońce odbijające się w tafli wody i soczysta zieleń, jesienią przepiękne pożółkłe liście, a zimą bielutkie zaspy śniegu. Zamek ma sześćdziesiąt komnat - z tego tylko dwadzieścia dwie użytkowane. Pełno w nim portretów przodków, pokrytych kurzem i pajęczynami, które służba nieczęsto sprząta, różnorakich zbroi, broni białej i miotającej, drogocennych dywanów, pozłacanych świeczników, tarcz herbowych, misternych zegarów i wielu innych ozdób i przedmiotów większego użytku.*

*Mój pokój był urządzony naprawdę na bogato - w stylu prawdziwie wielkopańskim. Podłoga miała wzór szachownicy, a posadzka zawsze lśniła czystością, o którą dbali Kazimiera i Włodzimierz, dwójka moich osobistych służących. Spałem na łóżku pod ścianą w czerwonej lub niebieskiej pościeli, którą od czasu do czasu wymieniała stara, dobra Kazia. Łoże było godne bogacza - doskonale miękkie i przytulne, letnia kołdra była wygodna, a zimowa pierzyna należycie grzała w czasie długich nocy.*

*Na posadzce znajdował się różnobarwny dywan, ukazujący herb mojego rodu - to jest zielone wzgórze na niebieskim tle z czerwono-żółtą obwódką. Dookoła tego biało-zielone motywy kwiatowe. Dywan ten był przyjemny w dotyku i z ochotą kładłem na nim stopy w zimniejsze miesiące. Ściany komnaty były jasnoniebieskie. Od podłogi do sufitu było około czterech metrów. Oświetlenie dawał żyrandol, na którym Włodek każdego wieczora i zimowego poranku zapalał świece.*

*Ściany przyozdabiały dwa obrazy wiszące naprzeciwko siebie - pierwszy, wiszący bliżej mojego łóżka, ukazywał Naszego Pana w czasie kazania na wzgórzu, drugi przedstawiał koronację Stanisława Wielkiego przez Najwyższego Kapłana. Pod oknem stał misternie ozdobiony motywami kwiatowymi stolik z krzesłem obitym czerwonym, drogim materiałem. Innym meblem znajdującym się w mojej komnacie była ciemnobrązowa szafa z wyrytymi na wszystkich czterech drzwiczkach herbami rodowymi. Przechowywane w niej były moje ubrania i pościel.*

*Ojciec z łatwością utrzymywał dwór złożony z licznej służby i wystawiał wielkie uczty pełne hucznej zabawy i tańców, będąc bardzo zamożnym arystokratą i członkiem jednego z najpotężniejszych rodów w królestwie. Na tych ucztach zapoznałem się z wieloma szlachcicami i szlachciankami. Przeważnie były to tylko przelotne znajomości, a wielu z nich spotkałem kilka razy w życiu. Na jednej z tych uczt, mając dwanaście lat, ojciec i nasz majordomus, pan Wiesław Pochwałka, zapoznał mnie z naszą daleką kuzynką, dziesięcioletnią wówczas Władysławą Wysoczyńską, córką możnowładcy Bogusława Wysoczyńskiego i Stanisławy Wysoczyńskiej. Nasi ojcowie postanowili, że zjednoczą ponownie gałęzie naszego rodu przez małżeństwo. Kiedy spotkałem ją po raz pierwszy, wydawała mi się piękna i niedostępna. Była dość wysoka, bardzo zgrabna, o pociągłej twarzy, niebieskich oczach, cienkich łukowatych brwiach, lekko zadartym nosie i falowanych blond włosach.*

*Potem zaczęła mi się śnić. W każdym śnie widziałem ją pięknie ubraną, w niebieskiej albo białej zwiewnej sukience, stojącą pośrodku sielskiego krajobrazu. W marzeniach sennych wyglądała ładniej niż w rzeczywistości. Spotykałem ją później na ucztach, które w naszym kręgu zdarzają się bardzo często, średnio jedna na miesiąc. Niezbyt dobrze poznałem ją z charakteru, bo wymienialiśmy między sobą wytarte formułki, takie jak pozdrowienia czy zwroty grzecznościowe wymagane przez środowisko, nie mając czasu na bliższe poznanie swoich zainteresowań czy poglądów.*

*Dzieciństwo wspominam jako okres beztroski i spokoju. Jadałem najlepsze jedzenie w kraju, otaczał mnie ogrom służby gotowej spełnić każdy rozkaz i życzenie, spacerowałem w otoczeniu wysokich i pozornie ponurych strażników po ogrodach przyzamkowych, wydających się nie mieć końca. Podziwiałem dzieła sztuki, słuchałem muzyki hagalońskich i krajowych klasyków, wąchałem czerwone róże rosnące pod moim oknem, piłem najdroższe napoje.*

*Jeśli chodzi o epizody z życia, które szczególnie zapamiętałem, mogę streścić moją wyprawę na polowanie, kiedy miałem trzynaście lat. Pamiętam podróż po pagórkach wznoszących się niedaleko posiadłości rodowej, wokół drzew o konarach tak grubych, że pamiętały zapewne czasy sprzed wojny o tron.*

*- Popatrz, Wojtek, tutaj ocierał się jeleń - zauważył ojciec, kiedy pokazywał mi drzewo z wyraźnymi śladami tarcia. Zaciekawił mnie ten widok.*

*- Kto wie, może w przyszłości, kiedy przejmiesz naszą posiadłość, też zostaniesz myśliwym i będziesz chodził z kuszą po tych pradawnych lasach - sugerował rodzic.*

*Byłem obojętny na te słowa, jednocześnie mając już w młodej głowie zamysł na to, kim zostanę w przyszłości. Przewidywałem wobec siebie długą edukację, żeby zostać uczonym-specjalistą w jakiejś dziedzinie i w ten sposób pomagać ludziom w potrzebie, co było dla mnie całkiem ważne. Niespecjalnie pociągało mnie łowiectwo, tak samo jak połów ryb, na który ojciec zapraszał mnie przy różnych okazjach. Uważałem te rozrywki za raczej prymitywne i pozbawione uroku.*

*Kiedy mijaliśmy jedną z większych polan w lesie Wysoczyna, ojciec spostrzegł:*

*- W tym miejscu dwanaście lat temu z księdzem Turkawką upolowaliśmy najcięższego jelenia, jakiego w życiu widziałem. Wspominam czasem wielką ilość mięsa, która z niego powstała.*

*Opowieść ta, jak cokolwiek związanego z polowaniem, nie bardzo mnie obchodziła. Wyszliśmy po chwili na drogę prowadzącą do wsi Ogorzałów. Prowadzi ona mniej więcej przez środek lasu i według opowieści rodzinnych ciągnie się tutaj od czasów pradawnych, zapewne służyła jeszcze królom Stanisławowi i Spycimirowi, kiedy z rodowej posiadłości jeździli tędy w świat. Droga ta pokryta była świeżą trawą, której jasnozielona barwa kojarzyła się z wiosną i z sukienką, w której przyjechała do nas kiedyś kuzynka Władysława, o której w tym wieku myślałem coraz częściej i namiętniej.*

*Nagle w krzakach głogu coś zaszeleściło.*

*- Cicho, słuchajcie - wyszeptał ojciec.*

*Kiedy z krzaków wyłoniły się sarny, zawołał:*

*- Teraz!*

*Bełty służących zostały wystrzelone w stadko złożone z pięciu samic podążających za samcem. Dwie ostatnie sarny upadły martwe, reszta pobiegła w głąb lasu i zaginęła w gęstwinie.*

*- Zabiliście, Czesław z Mścisławem - zauważył ojciec. Dwaj potężni chłopi ubrani w lekkie brązowe futerka wyruszyli naprzód i wzięli dwie sarny za nogi. Pomogli im inni służący, którzy do tej pory stali za nami.*

*- Czy na dziś kończymy łowy, panie Przemysławie? - zapytał Mścisław mojego ojca.*

*- Tak, wracamy do zamku - odpowiedział ojciec. Słudzy powlekli upolowane sarny na wóz, którym powoził woźnica Krzesimir Cholewka. Dwaj dzisiejsi strzelcy - Mścisław Luty i Czesław Zbieg, byli to mężczyźni posunięci w latach i z wieloletnim doświadczeniem. Chodzili na polowania jeszcze z moim dziadem Dobiesławem, który to przysposobił ich do służby dworskiej. Obaj chłopi byli wielcy, tędzy, o mocnych rękach i dobrym oku do strzelania. Czesław miał kruczoczarne włosy, a Mścisław płomienisto rude. Obaj nosili na twarzach gęsty zarost, niegolony zapewne nigdy bądź od bardzo dawna. Ja przynajmniej od zawsze pamiętałem ich brodatych. Mimo upływu lat, nie było u nich widać znaków starości, która prędzej czy później zjada każdego człowieka, ponieważ dobrze jedli i dużo się ruszali, co zapewniało im przewagę nad innymi mężczyznami w ich wieku.*

*Krzesimir Cholewka z kolei był wąsatym blondynem z rumianą twarzą, który od blisko dwudziestu lat pełnił obowiązki woźnicy w naszym zamku. Lubiłem jego cięty dowcip, którym okraszał różne wyprawy. Z każdym potrafił się porozumieć, a jego melodyjny głos na długo pozostawał w pamięci.*

*Wreszcie weszliśmy na dziedziniec zamkowy. Tam czekał na nas lokaj Stanisław Ogonek. Powitał najpierw Mścisława, potem Czesława, woźnicę Krzesimira, wreszcie ukłonił się przed ojcem i przede mną i wprowadził nas do wejścia.*

*- Kuliś, przezuć! - zawołał ojciec. Siwobrody Mieczysław Kuliś, stary sługa i odźwierny, przyczłapał, aby zamienić wysokie, sięgające kolan czarne skórzane buty ojca na brązowe i nieco niższe, których używał wewnątrz posiadłości. Za nim wszedłem ja i też przezułem się w lżejsze obuwie, a za nami kroczył Stanisław Ogonek, gotowy na każdy rozkaz i prośbę.*

*- Ogonek, zabierz płaszcz! - krzyknął ojciec do lokaja. Tamten zdjął mu płaszcz z ramion i zawiesił na haku, po czym zrobił mnie to samo. Stanisław Ogonek był młodym sługą o bardzo sprężystych ruchach, który znakomicie nadawał się do wypełniania swojej roli człowieka, który podawał i zabierał różne przedmioty. Pomimo długotrwałego wykonywania tych samych czynności, nigdy nie wydawał się być nimi zmęczony i czerpał ze swojej pracy pełną satysfakcję. Podziwiałem go zawsze jako pracownika i ogólnie człowieka.*

*Wyruszyliśmy do komnat, gdzie spotkałem siostrę. Dzidka była w doskonałym nastroju i przemierzała właśnie korytarze zamku ze swoją ulubioną służącą, Bronią zwaną Przepióreczką. Przepióreczka była niewysoka i przysadzista, zawsze ubrana w szary fartuch i taki sam czepek. Na jej okrągłej twarzy często widać było uśmiech i naprawdę lubiła służyć Dzidce.*

*- Jak się miewasz, bracie? - zapytała mnie siostra.*

*- Dobrze, a ty?*

*- Wspaniale, Przepióreczka opowiada mi historie ze swojej młodości, a ja słucham ich z zaciekawieniem i tak sobie spacerujemy przy tym po zamku. Ile upolowaliście?*

*- Dwie sarny.*

*- Gdzie tatko?*

*- Ostatnio widziałem go na korytarzu, prawdopodobnie poszedł do siebie.*

*- Ty strzelałeś?*

*- Nie, Zbieg i Luty.*

*- Jak zwykle, ci dwaj. Dobrze, nie zabieram ci czasu.*

*- Cześć - pożegnałem ją i ruszyłem odpocząć w swojej komnacie.*

*- Paniczu Wojciechu, list do was - zwrócił się do mnie idący korytarzem lokaj Przybysław Wiecheć i wręczył mi pismo w kopercie. Spojrzałem na ten list i poszedłem z nim do pokoju. Był zaadresowany, jak się spodziewałem, do mnie. Po charakterze pisma poznałem pannę Władysławę. Nie był to pierwszy raz, kiedy do mnie pisała. Otworzyłem kopertę i zacząłem czytać:*

*"Drogi Wojciechu,*

*Mam zamiar zaszczycić Cię swoją obecnością w następną sobotę, kiedy to przybędę do Twojej pięknej okolicy. Specjalnie na tę okazję uczeszę włosy inaczej i włożę nową, jeszcze nieużywaną suknię. Nie mogę się doczekać następnego spotkania z Tobą, kuzynie. Twój uśmiech rozpala żar w moim sercu, Twoje oczy są lustrem Twojej czystej, nieskażonej duszy, a Twoje zęby lśnią jak perły. W Twojej urodzie ani zachowaniu dotąd nie dostrzegłam żadnych wad, a pamiętaj, że u mnie nie zdarza się to często. Twoja okolica jest bardzo miła i chętnie ponownie zobaczę tę rzekę, te gęste lasy pamiętające zapewne naszego wspólnego przodka i te ścieżki pośród drzew. Napisz, co u Ciebie. Z przyjemnością przeczytam odpowiedź.*

*Twoja Władzia".*

*Czytając to, byłem niezwykle zaszczycony. Odpisałem od razu:*

*"Droga Władziu,*

*Dzisiejszy dzień mija mi bardzo spokojnie, czuję się dobrze. Byłem razem z ojcem i sługami na polowaniu i złowiliśmy dwie sarny, z których kucharze zrobią mnóstwo kiełbasy i pasztetu. Cieszę się, że masz zamiar odwiedzić moje strony, bo naprawdę dawno u nas nie byłaś. Pozdrawiam Cię bardzo serdecznie i czekam z niecierpliwością na sobotę, kiedy to ponownie się zobaczymy.*

*Twój Wojtek".*

*Nakreśliłem ostatnie wyrazy, po czym oddałem list Wiechciowi. Przybysław Wiecheć był to sługa suchy i kościsty, średniego wzrostu, obdarzony szerokimi ramionami, kwadratową twarzą i sumiastym brązowym wąsem. Pracował u nas jako lokaj i klucznik. Klucze często pobrzękiwały mu za pasem, kiedy szedł przez korytarze. Był zawsze bardzo wierny mojemu ojcu, siostrze i mnie.*

*Teraz opiszę wizytę Władysławy w naszym majątku. Tego dnia spałem do późna i obudził mnie lokaj Ogonek. Podał mi ubranie, w które się przebrałem. Mój strój tamtego dnia był prawie cały zielony. Wyszedłem na korytarz, a za mną w ślad poszli lokaje Ogonek, Wiecheć i Godzisław Błędnik. Ten ostatni, dotąd niewspominany, wyróżniał się spośród służby podłużną twarzą, wysokim wzrostem i donośnym głosem.*

*Wkrótce podjechała kareta i wysiadła z niej ubrana w różową suknię z falbankami panna Władysława Wysoczyńska. Za nią szedł znany mi już jej lokaj Gniewko Koleń. Był to starszy mężczyzna z siwą bródką i okrągłą twarzą, człowiek bardzo towarzyski i dowcipny.*

*- Witaj Wojtku - powiedziała do mnie swoim pięknym i melodyjnym głosem.*

*- Witaj Władziu - odpowiedziałem w taki sam sposób.*

*- Jak się masz? - ciągnęła.*

*- Dobrze. A ty?*

*- Również dobrze, nie narzekam.*

*- Cześć Władka! - zawołała Dzidka, która właśnie ją zobaczyła. Była ubrana w codzienną szarą sukienkę, która nie bardzo pasowała do naszego odświętnego ubioru.*

*- Cześć Zdzisława! - odkrzyknęła Władka, uśmiechając się serdecznie do mojej siostry i szczerze ciesząc się, że ją widzi.*

*- Jak minęła podróż? - zapytałem ją.*

*- Wyśmienicie, bez żadnych przeszkód i wybojów - odpowiedziała.*

*- W takim razie teraz przejdźmy do zamku - powiedziałem.*

*- Dobrze, więc chodźmy.*

*Ogonek i Wiecheć otworzyli nam wrota. Za nami szedł lokaj Gniewomir, machając rękami w przód i w tył.*

*- Naprawdę wspaniały jest ten twój zamek - zauważyła Władysława.*

*- W takim stanie stoi od prawie dwustu lat - odpowiedziałem.*

*- Widać kunszt stawiających go budowniczych - spostrzegła, patrząc się na ozdobione malowidłami kwiatowymi sufity i ściany obwieszone portretami licznych przodków. Po chwili spotkaliśmy mojego ojca, który ucałował pannę Władysławę w rękę, na co ona lekko się zarumieniła.*

*- Witam w naszych skromnych progach, panno Władziu. Jak się pani tu podoba? - zapytał z grzeczności.*

*- Jesteście panowie bardzo mili i podoba mnie się tu całkowicie - grzecznie odpowiedziała. Ojciec postanowił wtedy zabrać ją na spacer po naszych rozległych ogrodach, nad którymi nieustannie czuwało ośmiu ogrodników. Władka zgodziła się i zaczęliśmy spacerować po posiadłości.*

*- Te róże są przepiękne - powiedziała, oglądając czerwone kwiaty rosnące na dziedzińcu. Przeszliśmy się po labiryncie ogrodu, po czym ojciec zaprosił ją do wnętrza. Kiedy spotkała po raz drugi moją siostrę, bardzo się rozgadały i zaczęły plotkować o wspólnych znajomych, przypominając sobie ostatni bal, na którym były obie. W końcu Władysława musiała odjechać, a ja wróciłem do swojej komnaty. Rozstanie było bardzo serdeczne.*

*- Obiecuję, że odwiedzę cię jak najszybciej - powiedziała.*

*- A ja też do ciebie wpadnę - odpowiedziałem.*

*Po każdym spotkaniu z nią wracałem do siebie w doskonałym nastroju".*

*Na tym Wojciech skończył swoją opowieść, której z przyjemnością i uwagą wysłuchali Loft, Pade, Kobweb i Fikol, który nie do końca rozumiał wypowiadane przez niego słowa.*

*- Chyba na dziś koniec walk - powiedział Kobweb, patrząc przez okno na odchodzące oddziały. Wszyscy zwrócili też uwagę na ucichnięcie strzałów. Po wyjściu z domku szeregowiec upewnił się, że walki tego dnia zostały skończone.*

*- Bardzo podobała mi się ta opowieść, naprawdę pobudziła moją wyobraźnię - zwrócił się Loft do Wojciecha. Wszystkich pięciu postanowiło tę noc spędzić w domku.*

KONIEC ROZDZIAŁU PIERWSZEGO