"Nefrytowy różaniec"/"Uwięziona w wieży, czyli krótka, lecz piękna droga trzech mądrych" - Streszczenie

Bretania (31 grudnia 1899 roku) – utwór poświęcony Maurice’owi Leblancowi

Słynny angielski detektyw, Sherlock Holmes, przybywa do miasteczka Saint-Malo na północy Francji. Towarzyszy mu przyjaciel i asystent, doktor Watson. Holmes został wezwany przez pana des Essarts, mieszkającego w okolicznym zamku francuskiego potomka starego i bogatego rodu. Poprzedniego dnia des Essarts otrzymał list od Arsène’a Lupina – młodego geniusza zbrodni cieszącego się międzynarodową sławą złodzieja i szantażysty. Przestępca zagroził, że jeśli des Essarts nie odda mu całego swojego majątku, zamek dokładnie o północy wyleci w powietrze za sprawą bomby ukrytej w tajemnym schowku. Jeśli Francuz wykaże się inteligencją i odnajdzie bombę przed północą, zostanie nagrodzony za swój spryt i będzie mógł zatrzymać swoje pieniądze. Lupin podaje w liście szyfr, który ma pomóc w odnalezieniu skrytki: 24b, 25b, 18n, 24b, 25b, 23b, 24b. Des Essarts nie może opuścić zamku i skazać go na wysadzenie, bo trzy dni temu jego ukochana córka Eugénie spadła w bibliotece z drabiny i złamała kręgosłup. Lekarz zabronił ruszać dziewczynę i zalecił leżenie przez dwa tygodnie z nadzieją, że kręgosłup się zrośnie. Francuz musi odnaleźć bombę, bo inaczej jego córka zginie. Oprócz ojca i córki w zamku przebywają zarządca posiadłości Bosco, który cały czas siedzi przy telefonie na wypadek, gdyby zadzwonił Lupin oraz doktor Lebrun, paryski neurochirurg opiekujący się Eugénie. Obaj są świadomi groźby przestępcy, ale odmówili opuszczenia zamku. Spośród obecnych jedynie dziewczyna nie wie o bombie, bo zdaniem lekarza za dużo emocji w jej stanie mogłoby zaszkodzić. Poza Holmesem des Essarts do rozwiązania sprawy zaprosił też przebywającego w Paryżu Erasta Pietrowicza Fandorina. Watson jest sceptyczny wobec pomysłu rozwiązywania zagadki przez dwóch detektywów i uważa, że des Essarts obraził w ten sposób Holmesa, lecz Sherlock cieszy się z możliwości intelektualnego pojedynku z godnym przeciwnikiem. Razem z Fandorinem do zamku przybywa jego japoński służący Masa. Erast Pietrowicz także cieszy się z poznania słynnego Holmesa. Obaj detektywi postanawiają, że będą działać osobno, co w rzeczywistości ma oznaczać pewną rywalizację między nimi.

Podczas posiłku o drugiej po południu, gdy do wybuchu zostaje dziesięć godzin, dzwoni telefon. Odbiera go des Essarts i relacjonuje, że to zarządca Bosco, do którego przed chwilą zadzwonił Lupin z wiadomością, że wie już o przybyciu obu detektywów, lecz nie jest zły, gdyż postawił warunek, że nie można angażować w sprawę policji. Holmes i Fandorin proszą o możliwość porozmawiania z Bosco osobiście. Des Essarts dzwoni do niego, ale okazuje się, że linia się zerwała, co według właściciela zamku czasem się zdarza. Francuz biegnie do stojącego w parku domu zarządcy, aby wezwać Bosco. Po chwili do zamku przychodzi zarządca, tłumacząc, że jego pan zaraz dołączy, bo musiał chwilkę odpocząć po biegu. Zarządca sprawdzał w centrali i połączenie od Lupina nie przechodziło przez nią, więc szantażysta musiał podłączyć się bezpośrednio do linii w zamku. Erast Pietrowicz zauważa, że wszystkie okna parteru są od zewnątrz zamknięte na kłódki. Bosco daje detektywom swoje klucze, którymi można otworzyć wszystkie zamki w posiadłości, po czym prowadzi gości na piętro do ich pokoi i wraca do swojego domu, aby dalej czuwać przy telefonie. Wróciwszy do zamku, des Essarts oprowadza obu detektywów i ich asystentów po domu, a następnie śledczy rozdzielają się, aby każdy mógł przeprowadzić poszukiwania własnym sposobem.

O szóstej po południu des Essarts jedzie do banku po pieniądze, gotowy w razie czego przekazać je Lupinowi. Fandorin i Masa idą do swojego pokoju. Holmes mówi Watsonowi, aby przyniósł z ich pokoju fonendoskop. Sherlock tłumaczy, że bomba może być ukryta wyłącznie w piwnicy zamku, gdyż wybuch na wyższych piętrach nie zniszczyłby całego budynku, a główny szantaż polega na tym, że zawaleniu miałaby ulec wieża, gdzie przebywa Eugénie. W piwnicy Holmes zauważył kilka miejsc, gdzie ukryta może być bomba. Detektyw uważa, że skoro ładunek ma wybuchnąć o północy, musi być to bomba zegarowa wydająca dźwięk tykania, więc wystarczy za pomocą fonendoskopu osłuchać miejsca wyróżnione przez Holmesa, aby znaleźć skrytkę. Sherlock gestem pokazuje Watsonowi, aby przyniósł też jego skrzypce, na których gra pomaga mu skupić myśli. Doktor idzie do pokoju, zabiera potrzebne rzeczy i zaczyna schodzić po schodach. Niespodziewanie gaśnie światło, a Watson spada ze schodów, niszcząc fonendoskop. Holmes nie wydaje się tym zbyt przejęty i informuje przyjaciela, że póki co nie będzie mu potrzebny. Doktor czuje się winny utrudnienia śledztwa i obchodzi zamek jeszcze raz z nadzieją, że uda mu się coś znaleźć. Spotyka Masę, który mówi, że z polecenia Fandorina wszystkie okna i drzwi prowadzące do budynku zostają zamknięte. Otwarte zostaje jedynie wejście główne. O ósmej po południu Holmes prosi Watsona o pomoc i nic nie mówiąc, daje mu karteczkę z napisem, aby słuchał gestów, a nie słów.

Fandorin i Masa naradzają się w jadalni. Sytuacja nie wygląda dobrze, bo znając Holmesa, ten nie opuści zamku póki nie znajdzie bomby, a to oznacza, że Lupin nie będzie mógł odebrać pieniędzy. Jedynym wyjściem jest znalezienie skrytki, czym zajmuje się Holmes. Oni za to spróbują znaleźć szantażystę. Fandorin mówi po rosyjsku do Masy, że zatelefonuje do paryskiej policji dysponującej rysopisem Lupina z czasów, gdy został aresztowany oraz do londyńskiego lekarza, aby poradzić się w sprawie możliwego wyniesienia Eugénie z wieży. Następnie Fandorin dodaje po japońsku, że przesłuchali już pana des Essarts, więc należy porozmawiać także z jego córką. Próbują połączyć się z Londynem, lecz okazuje się, że linia zewnętrzna jest zerwana. Idą do wieży, gdzie Masa odwraca uwagę doktora Lebruna, a Fandorin rozmawia z dziewczyną.

Właściciel zamku wraca z banku z workiem pieniędzy. Detektywi obiecują mu, że jeśli nie uda im się odnaleźć bomby do wpół do dwunastej, wyjdą z zamku. Odsyłają pana des Essarts do domu zarządcy w parku, aby im nie przeszkadzał i decydują się pracować razem. Wybija wpół do jedenastej.

Fandorin zakłada, że kod podany przez Lupina ma jedynie odwrócić ich uwagę i zająć ich czas. Rosjanin planuje, że o wpół do dwunastej Masa, Watson i doktor Lebrun odjadą powozem z zamku i wezmą ze sobą dwa manekiny przebrane w stroje Holmesa i Fandorina, aby wyglądało, że wszyscy opuścili budynek. Tymczasem detektywi zostaną ukryci w środku, gdzie skonfrontują się z Lupinem, gdy ten przyjdzie po pieniądze. Nagle z domu zarządcy dzwoni des Essarts z informacją, że wysłał pana Bosco do wąwozu znajdującego się obok zamku, aby go przeszukał, ale zarządca długo nie wraca i Francuz boi się o niego. W tym momencie od strony wąwozu padają dwa strzały. Fandorin, Holmes, Masa i Watson rzucają się ku wyjściu i decydują rozdzielić, aby podejść do wąwozu z dwóch stron. Rosjanin i Japończyk zatrzymują się za rogiem zamku i zauważają, że światło wewnątrz zgasło, więc wszystko idzie zgodnie z planem. Już wcześniej domyślili się, że ich rozmowy są podsłuchiwane – gdy chcieli zadzwonić do Paryża i Londynu, okazało się, że linia jest zerwana, a ustalali to po rosyjsku, czyli w języku, który Lupin prawdopodobnie zna, lecz gdy po japońsku uzgodnili, że trzeba przesłuchać Eugénie, nie napotkali niespodziewanych przeszkód. Fandorin podejrzewa, że zarządca Bosco i doktor Lebrun są fałszywi i w rzeczywistości pracują dla Lupina – jeden z nich prawdopodobnie jest samym przebranym szantażystą. Strzały w wąwozie miały ich tylko wyciągnąć z zamku, aby przestępcy mogli w tym czasie zabrać pieniądze. Erast Pietrowicz i Masa wracają do środka, gdzie ukrywają się w szafie z widokiem na leżący w jadalni worek z pieniędzmi. Gdy do okupu podchodzą dwie postaci, detektyw i jego pomocnik wyskakują z ukrycia. Dochodzi do krótkiej walki. Nagle światło się zapala i okazuje się, że w ciemności Fandorin i Masa zaatakowali Holmesa i Watsona. Obaj śledczy doszli do tego samego wniosku – uznali, że Lupin chciał, aby wyszli z zamku, aby zabrać pieniądze, więc obaj po cichu wrócili, aby złapać go na gorącym uczynku. W tym momencie dzwoni pan des Essarts i zaczyna opowiadać, że jest przerażony zaistniałą sytuacją. Holmes każe Watsonowi przytrzymywać go na linii, a Masę wysyła do doktora Lebruna, aby lekarz opatrzył Japończykowi ranę otrzymaną w trakcie walki w ciemności. Sherlock i Erast Pietrowicz wyjawiają nawzajem swoje podejrzenia. Anglik uważa, że des Essarts i Bosco to jedna i ta sama osoba, ale odpowiednio ucharakteryzowana, gdyż nigdy nie pokazywali się równocześnie. Jego zdaniem drugim przestępcą jest doktor Lebrun, który odgrywał rolę zarządcy, gdy ten musiał pokazać się w oknie domu. Holmes domyślał się, że przestępcy ich podsłuchują i upewnił się co do tego, gdy fonendoskop został zniszczony – posyłając Watsona do pokoju po sprzęt, gestem dał znak, aby przyniósł także skrzypce, które nie uległy uszkodzeniu, gdy doktor poślizgnął się na schodku pokrytym smarem. Fonendoskop tak naprawdę nie był potrzebny, ale Holmes chciał sprawdzić, czy szantażyści wyłącznie ich podsłuchują, czy także obserwują. Dlatego Sherlock kazał Watsonowi zajmować pana des Essarts na telefonie, a Masie doktora Lebruna, aby nikt nie podsłuchiwał rozmowy Holmesa i Fandorina. Zdaniem Rosjanina Bosco i Lebrun faktycznie są przestępcami, lecz to dwie różne osoby, a des Essarts nie jest wmieszany w sprawę, bo to by oznaczało, że Eugénie również jest powiązana z szantażem. Watson przyznaje Fandorinowi rację i rozłącza się z panem des Essarts. Od doktora Lebruna wraca Masa, a Fandorin nakazuje mu obserwować schody do wieży, gdzie przebywa dziewczyna i fałszywy lekarz. Zdaniem Erasta Pietrowicza należy przesłuchać Lebruna, ale najpierw trzeba znaleźć tajną skrytkę i Rosjanin ma pewne podejrzenia, gdzie się ona znajduje. Na polecenia Holmesa Watson telefonuje do pana des Essarts, aby sprawdzić, czy ten nadal jest w domu zarządcy, czy biegnie do zamku, aby podsłuchać, gdzie jest schowek. Francuz natychmiast odbiera telefon. Detektywi wymieniają się spostrzeżeniami – ich zdaniem skrytka jest w piwnicy w pokoju z organami, a kod podany przez Lupina ma związek z muzyką. Zegar wskazuje za dziesięć jedenastą.

Nagle z wieży dochodzi krzyk Eugénie. Fandorin, Watson i Holmes rzucają się do schodów. Sherlock mówi przyjacielowi, aby został w jadalni pilnować pieniędzy. Doktor ukrywa się w szafie, gdzie spotyka Masę, który schował się w tym samym celu. Po chwili do jadalni wchodzi Bosco. Watson i Japończyk wyskakują z szafy. Zaskoczony zarządca zaczyna uciekać. Z wieży dobiegają dźwięki strzałów. Masa łapie worek z pieniędzmi i razem z doktorem gonią przestępcę. W trakcie pościgu Watson i zarządca strzelają do siebie. Bosco wyskakuje z okna pierwszego piętra zamku, a doktor chce natychmiast iść na zewnątrz, ale Japończyk ze spokojem odpowiada, że nie ma sensu i trzeba iść do wieży.

W bibliotece na wieży Holmes i Fandorin pilnują nieprzytomnej Eugénie. Doktor Lebrun, który w rzeczywistości był przebranym Lupinem uciekł przez okno, spuszczając się po wcześniej przygotowanej linie. Watson zaczyna rozumieć, że taka sama lina musiała być przy oknie, z którego wyskoczył Bosco i to dlatego zarządca nie bał się skakać z pierwszego pietra. Wspólnie cucą dziewczyną i odkrywają, że wcale nie jest ranna, a jedynie osłabiona po długim leżeniu bez ruchu. Lekarz okłamał pana des Essarts, że jego córka ma uszkodzony kręgosłup, aby móc go szantażować. Eugénie wyznaje, że Lebrun przyznał się przed nią, że jest Lupinem i kazał krzyknąć, aby przyciągnąć ludzi do wieży. Watson proponuje, aby wynieśli dziewczynę z wieży, ale Holmes powstrzymuje go, bo Fandorin twierdzi, że odnalazł bombę, więc trzeba sprawdzić jego hipotezę. Erast Pietrowicz ujawnia, że nie tylko odnalazł bombę, ale również złapał Lupina i jego pomocnika, gdyż podczas zamykania wszystkich okien w zamku, pod każdym umieścili z Masą pułapki, w które teraz wpadli przestępcy i nie będą oni w stanie sami z nich wyjść. Osłabiona Eugénie zostaje w wieży, Masa wychodzi na zewnątrz, aby pilnować zaplątanego w sieci Lupina, a pozostali schodzą do piwnicy. Fandorin tłumaczy, że szyfr podany przez szantażystę to sekwencja, którą trzeba odegrać na organach, aby otworzyła się skrytka. Watson naciska odpowiednie klawisze, co powoduje otwarcie się schowka, w którym doktor znajduje list. Jest to wiadomość od Lupina: tak naprawdę wszyscy w zamku należeli do szajki przestępców; prawdziwa rodzina des Essarts wyjechała do Nicei, a Lupin wykorzystał tę okazję, aby ukraść ich kosztowności przetrzymywane w tajnym schowku; dzięki fałszywemu zarządcy zdobył szyfr niezbędny do otwarcia skrytki, lecz nie wiedział, gdzie jest ta skrytka; podszył się więc pod właściciela zamku i ściągnął do posiadłości Holmesa i Fandorina, opowiadając im historię o ukrytej bombie; w rzeczywistości chciał, aby detektywi odnaleźli za niego ukryte kosztowności; Bosco i des Essarts byli odgrywani przez różne osoby, lecz jeden z nich musiał być stale w tajnym pokoju, z którego podsłuchiwał rozmowy detektywów; w tym samym pokoju był telefon i to z niego rozmawiali z detektywami, gdy ci myśleli, że telefonują do domu zarządcy; pieniądze rzekomo przywiezione z banku były fałszywe, poza czterdziestoma tysiącami, które miały być obiecaną zapłatą dla Fandorina i Holmesa za odnalezienie bomby; gdy Lupin podsłuchał rozmowę detektywów o muzyce, domyślił się, że szyfr jest melodią, która po zagraniu na organach otworzy skrytkę; ukradł kosztowności i zostawił ten list. Detektywi uświadamiają sobie, że Lupin jednak ich przechytrzył, gdyż tożsamość Eugénie również była fałszywa. Holmes, Fandorin i Watson biegną na górę. Okazuje się, że dziewczyna zrzuciła z okna wieży doniczkę na głowę Masy, co pozbawiło go przytomności. Następnie wyszła na zewnątrz, uwolniła Lupina, Bosco i razem uciekli z posiadłości, zabierając skrzynię z klejnotami. Sherlock prowadzi wszystkich do swojego pokoju, gdzie tłumaczy, że przestępcy wcale nie ukradli skarbu. Jako znawca muzyki, Holmes od razu domyślił się, że szyfr jest kombinacją klawiszy. Udał się do piwnicy, gdzie otworzył skrytkę i zobaczył, że w środku nie ma wcale bomby, ale jest skrzynia z klejnotami. Domyślił się, że Lupin wykorzystał ich, aby odnaleźli dla niego tajny schowek i dlatego podejrzewał, że des Essarts jest zamieszany w sprawę, ale nie brał pod uwagę, że jego córka także jest fałszywa. Holmes zabrał ze skrytki kufer i podmienił go na walizkę Watsona, która była identycznych rozmiarów. W efekcie Lupin uciekł, zabierając bieliznę doktora.