Fotosynteza

**Fotosynteza** (z gr. *φωτω* ('phōtō') — „światło” + *σύνθεσις* ('súnthesis') — „złożenie”) – biochemiczny proces wytwarzania związków organicznych z materii nieorganicznej, w którym z dwutlenku węgla i wody, przy udziale energii świetlnej, wytwarzana jest glukoza i tlen.

## Proces

Reakcje te przebiegają tylko w zielonych częściach roślin – liściach i młodych łodygach, których komórki zawierają **chloroplasty**, w których znajduje się **chlorofil** – barwnik pochłaniający światło. Dzięki niemu energia świetlna jest przekształcana w energię potrzebną do wytworzenia glukozy.

Z atmosfery wnika do liści dwutlenek węgla, a z korzeni dociera do nich woda. W wyniku wielu reakcji z udziałem światła powstaje glukoza, która jest transportowana przez **wiązki przewodzące** do innych części rośliny.

Produktem ubocznym fotosyntezy jest tlen usuwany do atmosfery przez **aparaty szparkowe**, znajdujące się na dolnej stronie liścia. Umożliwiają one przepływ gazów – głównie tlenu i dwutlenku węgla.

```
                    światło
                       ↓
dwutlenek węgla + woda → glukoza + tlen
                   chlorofil

```

Czyli inaczej w zapisie chemicznym:

```
                     światło
                        ↓
             6CO2 + 6H2O → C6H12O6 + 6O2
                    chlorofil

```

## Czynniki wpływające na intensywność fotosyntezy

Szybkość zachodzenia fotosyntezy zależy od wielu czynników środowiska – stężenia dwutlenku węgla, natężenia temperatury, a także dostępności wody. Niewystarczająca ilość któregokolwiek z czynników powoduje spadek szybkości fotosyntezy.

Do czynników wpływających na intensywność fotosyntezy należą:

* **światło** – zarówno słoneczne, jak i elektryczne. Ilość światła potrzebnego roślinie do rozwoju zależy od jej gatunku; inne zapotrzebowanie na światło mają rośliny cieniolubne, takie jak przylaszczka i zawilec, a inne rośliny światłolubne, takie jak róża czy słonecznik;
* **dwutlenek węgla** – gaz niezbędny do przebiegu fotosyntezy; nawet niewielki wzrost stężenia dwutlenku węgla w powietrzu wzmaga intensywność fotosyntezy. Właściwość tę wykorzystuje się w uprawach szklarniowych, gdzie można sztucznie zmieniać jego zawartość w powietrzu;
* **woda** – jej dostępność decyduje o przebiegu fotosyntezy, ponieważ ilość wody w komórkach liści wpływa na stopień otwarcia aparatów szparkowych;
* **temperatura** – zbyt niska (około 0°C) lub zbyt wysoka (powyżej 50°C), hamuje fotosyntezę. Proces ten zachodzi najintensywniej w temperaturze 20–30°C. Wśród niektórych gatunków roślin, na przykład u jęczmienia i pszenicy oraz drzew iglastych, fotosynteza może zachodzić nawet w temperaturze poniżej 0°C;
* **sole mineralne** – dostarczane do liścia wraz z wodą. Rośliny wykorzystują je do syntezy związków organicznych, niedobór składników soli mineralnych może zahamować fotosyntezę, na przykład niedobór azotu czy magnezu spowalnia powstawanie chlorofilu, a jego brak uniemożliwia zachodzenie fotosyntezy.

## Powiązane pojęcia

* autotrofizm;
* chlorofil;
* chloroplast.

## Źródła

#### Bibliografia:

* Małgorzata Jefimow, Marian Sęktas: *Puls życia 1. Podręcznik do biologii dla gimnazjum.* Wydawnictwo Nowa Era, wydanie piąte, Warszawa 2013 [ISBN 978-83-267-0674-5]

#### Netografia:

* Pochodzenie słowa „photosynthesis” w serwisie *Wiktionary*.