Câu chuyện số hoá dữ liệu trong việc học tiếng Anh, lập trình

Nguyễn Xuân Nghĩa và câu chuyện số hoá dữ liệu trong việc học tiếng Anh, lập trình

Tương truyền vào thời Chiến Tranh Lạnh, ở Vietnam, có một chàng thanh niên hoạt động tình báo cho bắc Việt sau khi chính thức rời Mặt Trận Việt Minh và bị Việt Minh kết án tử hình vắng mặt. Nhiều năm sau đó, chàng thành niên ấy đã khôn khéo phấn đấu để lên được chức vụ rất cao trong chính quyền Miền Nam. Nhiều năm sau ngày chiến thắng của Miền Bắc, vào thời điểm Vietnam bắt đầu xây dựng hệ thống mạng máy tính và mạng Internet, sau khi toàn bộ hồ sơ của chàng thanh niên ấy được số hoá và lưu trữ trên một server được bảo mật đến mức chỉ có 6 người mới có đủ quyền truy cập, thì toàn bộ hồ sơ của chàng thanh niên-nhà tình báo kia đã bị tiêu huỷ hoàn toàn theo quy định của chính phủ về việc tiêu huỷ tài liệu để bảo vệ bí mật nhà nước.

Vào thời điểm bắt đầu bước vào năm lớp 12, bạn Nguyễn Xuân Nghĩa đã có một kế hoạch học tiếng Anh khá đặc biệt và vô cùng táo bạo. Bạn Nghĩa, theo khuyến cáo chung của phần lớn nhiều người và cũng theo nhận định cá nhân, đã học các từ tiếng Anh thông dụng nhất, thường nhìn thấy nhất. Ban đầu, Nghĩa ghi những từ đó lên những tờ giấy lịch rất lớn, và cứ thế tiếp tục ghi, ghi nữa. Bên cạnh việc học tiếng Anh từ các đề thi đại học, bài vở photo,... bạn Nghĩa còn học thông qua các video về conspiracy theories của Alltime Conspiracies hay các video mang tính chất thống kê như Alltime 10s, đây có thể nói là cái táo bạo và mạo hiểm (bạn sẽ khó mà hình dung được cái táo bạo ở đây). Do bạn Nghĩa đã thực tâm dồn sức vào việc cải thiện khả năng Tiếng Anh cho kì thi đại học sắp đến nên việc này đã trở nên rất hiệu quả với Nghĩa, khả năng tiếng Anh của Nghĩa được cải thiện 1 cách đáng kể.

Một thời gian sau, khi ngày thi đại học đến gần, khi không còn học ở trường nữa và thi tốt nghiệp cấp 3 cũng đã xong, bạn Nghĩa đã chép lại toàn bộ những nội dung ghi trên những tờ giấy lịch đó vào 3 quyển tập (dù trước đó, sau 1 thời gian Nghĩa thấy việc sử dụng giấy khá cồng kềnh và đôi lúc không hiệu quả nên đã bắt đầu ghi các nội dung học tiếng Anh vào tập). Toàn bộ nội dung học tiếng Anh đã được Nghĩa chia thành 3 mảng ghi vào 3 quyển tập: 1 quyển ghi vocabulary, 1 quyển ghi phrasal verb và 1 quyển ghi grammar. Trình độ Tiếng Anh của bạn Nghĩa giờ đây đã đủ mạnh để đương đầu với kì thi đại học sắp đến.

Thời gian thắm thoát trôi qua, mới đó mà đã hơn 3 năm. Bạn Nghĩa giờ đây đã là một sinh viên cuối năm 3 của 1 trường đại học lớn về kĩ thuật, và đang đau khổ khi tìm chỗ thực tập hè, bởi những đầu tư và chiến lược sai lầm của bạn trong việc tích luỹ kiến thức và định hướng tương lai đã gây khó khăn cho bạn trong việc tìm nơi thực tập trong giai đoạn này. Sau 1 tháng thực tập không hiệu quả tại 1 công ty start up về cơ điện tử, bạn Nghĩa may mắn được tiếp tục thực tập tại 1 công ty chuyên về bán các board mạch điện tử cho sinh viên và người dùng R&D thực hành. Ngày đầu tiên đi làm ở đây, Nghĩa được sếp yêu cầu tìm hiểu về Git và Github, một công cụ và mạng xã hội cho lập trình viên. Thực sự, đó mới là những ngày đầu tiên bạn Nghĩa bước chân vào giới developer sau 3 năm đầu tư sai lầm. Học về Git là vậy, nhưng ngoài việc sửa đổi các tài liệu hướng dẫn của công ty trên Github, bạn Nghĩa đã không thực sự dùng git cho mục đích quản lí những kiến thức tự học của mình. Thay vào đó, Nghĩa lại dùng 1 công cụ mà trước đó bạn đã dùng khá lâu dù bạn nhận ra rằng nó vô cùng bất tiện: đó là google keep. Rồi đến lúc, sếp muốn thử khả năng của Nghĩa trong tháng đầu tiên thử việc, sếp giao cho Nghĩa 1 dự án nho nhỏ về việc triển khai 1 real time webserver trên 1 vi điều khiển của Trung Quốc. Với kiến thức vô cùng hạn chế vào thời điểm đó, bạn Nghĩa đã không thể nào hiểu nổi cơ chế vận hành của những webserver, web browser - client,.... Thời hạn deadline sắp đến, sếp hỏi bạn Nghĩa về tiến độ công việc đã làm và những dòng code bạn đã viết được. Nghĩa mở trang google keep lên để định copy đoạn code đưa sếp coi. Sếp tỏ vẻ không hài lòng nhưng cũng không gay gắt và nói: "Trời ơi, thằng này nó có Github rồi mà nó còn quản lí code của nó kiểu này thì anh lạy nó luôn". Và kể từ đó về sau là 1 quá trình mà bạn Nghĩa bắt đầu đầu tư nhiều hơn cho Github của mình. Ban đầu, bạn upload những kiến thức học được dưới dạng 1 file trực tiếp như .c (cho C), .js (cho javascript),... thậm chí đã có lúc bạn còn upload cả những kiến thực mạng máy tính căn bản lên như router, switch, gateway,... Bất chợt đến 1 hôm, Nghĩa nhận thấy 1 tính năng cực mạnh của Github trong việc hiển thị định dạng code bằng các file định dạng markdown. Kể từ đó, 1 cuộc cách mạng rất lớn trong việc viết document đã được thực hiện bằng các file markdown. Các document giờ đây được viết khá tinh gọn, súc tích và cực kì dễ nhìn. Cũng sau 2 năm từ ngày bắt đầu thực tập ở cty đó, bạn Nghĩa đã dần tổ chức lại toàn bộ hệ thống file, folder trên các repository trên Github, khiến cho nó trở nên trực quan nhất thông qua tính năng highlight syntax của markdown từ đó trở nên dễ hiểu hơn và đặc biệt là tiết kiệm cho bạn Nghĩa rất nhiều công sức khi học những kiến thức liên quan đến lập trình (dù là back-end, firmware hay kể cả script của Windows hay Linux).

Cũng cần nói thêm rằng, vào hè năm 2, khi mới vừa chuyển cơ sở học từ Thủ Đức lên Saigon, do ít nhiều nắm được xu hướng của CNTT đương đại, bạn Nghĩa cũng đầu tư 1 khoá học lập trình Android online. Khi ấy, bạn ghi những kiến thức học được vào một quyển tập.

Việc đưa dữ liệu, kiến thức học được từ giấy tờ, tập vở (như thời quá sơ khai của bạn Nghĩa vào hè năm 2), hay từ nhiều nguồn tổng hợp lại lên 1 trang Github thống nhất chính là 1 hành động số hoá dữ liệu học tập 1 cách khoa học và có hệ thống. Github hiện tại của bạn Nghĩa ngày nay không hề có tính bí mật và hư ảo như hồ sơ về nhà tình báo huyền thoại kia. Bất cứ ai cũng có thể truy cập vào Github của bạn Nghĩa. Hình đại diện của bạn Nghĩa trên Github không phải là hình ảnh cá nhân của bạn, như cách mà nhiều developer khác dùng để đánh dấu thương hiệu cá nhân, mà là hình ảnh của người yêu đầu tiên của Nghĩa, người phụ nữ mà Nghĩa vẫn luôn yêu trong suốt hơn 8 năm nay.

Thời gian cũng lại tiếp tục trôi, có lẽ 2 năm từ ngày đầu tiên mà bạn Nghĩa chính thức bước chân vào đời sống của 1 developer (mà cũng thật trùng hợp thay, có lẽ là 1 sự sắp đặt của Đấng Tạo Hóa, ngày ấy cũng chính là ngày sinh nhật của người yêu đầu của Nghĩa), cuộc đời bạn Nghĩa thực sự đã trải qua quá nhiều thay đổi, biến động và phần lớn đều rất tích cực. Do nhu cầu kiểm tra định kì trình độ tiếng Anh của nhân viên tại cty mà Nghĩa hiện tại đang làm việc, sau hơn gần 3-4 năm, bạn Nghĩa mới chính thức xem lại những quyển tập học tiếng Anh ngày nào đã giúp cho bạn Nghĩa đỗ đại học, mở ra bao cánh cửa nhưng cũng đầy khó khăn, cạm bẫy. Tuy nhiên, vào thời điểm này, Nghĩa bị cuốn theo dòng đời xô đẩy của những dòng code, những dự án R&D, những quyết định đầu tư tương lai táo bạo và cả những người yêu bé bỏng sẽ chờ đợi Nghĩa trong vòng 30-40 năm tới; khi đó nhu cầu học tiếng Anh như thời cấp 3 đã không còn là phương thức hữu hiệu nữa dành cho bạn Nghĩa, vì giờ đây khả năng tiếng Anh của bạn Nghĩa đã ít nhiều được xem là fluently, dù bạn biết vẫn còn phải học thêm rất nhiều. Cũng chính từ đó, kĩ thuật số hoá dữ liệu học tập lại 1 lần nữa được Nghĩa sử dụng. Giờ đây, khi làm việc tại công ty lớn này, việc số hoá dữ liệu của bạn Nghĩa không chỉ đơn thuần bó hẹp trong Github mà đã lan rộng đến Gitlab, với những kiến thức không chỉ về ngôn ngữ lập trình mà còn những kiến thức về mạng máy tính, hệ điều hành, kiến trúc vi điều khiển, thiết kế phần cứng, block chain,... cũng được Nghĩa cập nhật trên Gitlab. Và những tài liệu học tiếng Anh ngày xưa cũng đã dần được Nghĩa cập nhật lên Gitlab, dù rằng việc số hoá này có vẻ như khá tốn kém thời gian, nhưng bù lại, nó sẽ để lại kết quả lâu dài và dường như là vĩnh viễn...

Quá trình số hoá dữ liệu vẫn đang tiếp diễn, đối với cá nhân bạn Nghĩa cũng như với cả một xã hội năng động đang tiến dần đến mục tiêu tự động hoá trên quy mô toàn cầu, với những công nghệ hứa hẹn sẽ vĩnh viễn thay đổi lịch sử nhân loại, đưa con người đến một xã hội thái bình, thịnh trị, không còn chết chóc, đau khổ, đói nghèo, bất công; nhưng cũng tiềm tàng sau những công nghệ đó những hiểm hoạ có thể sẽ xoá sổ vĩnh viễn sự tồn tại của loài người. Xã hội vẫn đang tiếp tục vận hành, với những thành tưu vĩ đại ngoài kia, nhưng vẫn còn đó nhưng thù ghét, tranh đua, đố kị,...

Nguyen Xuan Nghia, ngày 14/8/2019, Saigon