Marmara denizi hakkında bilgi

Marmara Denizi, Tamamı Türkiye toprakları içinde ka­lan iç deniz.

Kara içinde doğu-batı doğrultusunda uzanan Marmara denizi
kıtalararası büyük bir deniz olan Akdeniz’in kolu­dur. Yüzölçümü 11 352
km2‘dir. Asya ve Avrupa kıtasını birbirine bağlayan iki
önemli denizyolu ile öbür denizlere bağlanır. Kuzeyde îstanbul boğazı
ile Karadeniz’le bağlantı sağ­lar, güneybatısında Çanakkale boğa­zıyla
Ege denizi ve Akdeniz’e açılır. Doğu-batı doğrultusunda Gelibolu’nun
kuzeyinde Çankaya burnu ile İzmit arasında uzunluğu 278 km’dir. Kuzey-
güney doğrultusunda genişliği batıdan doğuya doğru artar. En fazla
genişlik Silivri ile karşı kıyı arasında 76 km’dir. Marmara denizinin
kıyı uzun­luğu, Trakya (264 km) ve Anadolu kıyıları (663 km) toplamı 927
 km’dir. Marmara denizi doğuya doğru dar ve uzun iki körfez oluşturur:
Kuzeydeki İzmit körfezi ve ondan Armutlu yarı­madasıyla ayrdan Gemlik
körfezi. Marmara denizinin güneyinde iki önemli körfez daha vardır:
Erdek kör­fezi ve Bandırma körfezi. Bunlar bir­birlerinden Kapıdağ
yarımadasıyla ayrılırlar. Kuzeyde kıyılar az girintili çıkıntılıdır;
önemli yarımada ve kör­fezler yoktur.

jeolojik oluşumu çok eski devirlere inen ve uzun bir oluşum evresi
geçi­ren Marmara denizi son biçimini Dör­düncü Zaman’da almıştır.
Çevresinde orta yükseklikte dağlar ve yaylalar yer alır. En
 büyük yükseltiler, Tekir­dağ’ın güneybatısındaki Ganos dağı, İzmit ve
Gemlik körfezleri arasında Samanlı dağlan, güneydoğuda Ulu­dağ’dır.
Dağlık alanlar arasında alüv­yonlu ovalar vardır (Yenişehir, İnegöl,
Mustafakemalpaşa gibi). Çukurluklaraysa göller yerleşmiştir (İznik,
Sa­panca, Manyas, Ulubat gölleri). Büyükçekmece ve Küçükçekmece gölle­ri
 eski birer koyun önlerinin birikim sonucu tıkanmasıyla oluşmuşlardır.
Marmara denizi adalar bakımından zengindir. Çeşitli büyüklükte olan bu
adalarm sayısı 23’tür. Toplam kıyı uzunlukları 252 km’dir. Bunlardan 10
tanesinin yüzölçümü 1 km2‘den fazladır. Marmara denizindeki
adalar iki büyük öbek oluşturur. İstanbul açık­larında kıyıya çok yakın
olan adalar topluluğu, İstanbul adaları, Prens adaları, Kızü adalar.
Keşiş adaları gi­bi adlar alırlar ve “Adalar” adı altın­da İstanbul
ilinin bir ilçesini oluştu­rurlar. Bunlar büyüklük sırasıyla Büyükada
(5,36 km2), Heybeliada (2,46 km2), Burgaz adası (1,45 km2), Kınalıada (1,32 km2), Sedef adası (0,34 km2), Yassıada (0,12 km2), Tavşan adası (0,11 km2), Sivriada (0,10 km2), Kaşık adası ya da Pide adasıdır (0,06 km2).
 Marmara denizinin ikinci adalar top­luluğu, Balıkesir ilinin Erdek
ilçesine bağlı olan Marmara adalarıdır. Bu adalarm en büyüğü olan
Marmara adası (117,18 km2), Türkiye denizleri­nin Gökçeada’dan sonra ikinci büyük adasıdır. Öbürleri büyüklük sırasıyla Paşalimam adası (21,37 km2), Avşa adası (20,62 km2), Ekinlik adası (2,47 km2), Koyun adası (1,71 km2), Mamalıada’dır (0,19 km2). Marmara denizi­nin bir başka adası da İmralı adası­dır (9,98 km2). Marmara denizinde 200 m’ye kadar olan derinlikler geniş alan kaplar.
Bütün deniz alanının hemen hemen ya­rısını kaplayan bu az derin alanlara
 karşın derin çukurlar da vardır. Doğu-batı doğrultusunda uzanan de­rin
alan, birbirinden eşiklerle ayrılmış derinlikleri 1 000 m’yi geçen
çukur­luklar biçimindedir. En derin çukur Marmara Ereğlisi açıklarında 1
 258 m’dir. Öbür iki önemli çukur İstanbul adaları güneyinde 1 238 m ve
batıda 1112 m’dir. Doğu-batı doğrultusunda­ki bu çukur alan Türkiye’nin
en önem­li deprem hattı üstündedir. Ege deni­zi kuzeyinde Saros
körfezinde de de­vam eden bir çukur alanı içine alır. Marmara denizinin
yüzey sularının sı­caklığı yazın 23-25°C, kışın 7-9°C ara­sındadır. Öbür
 derin denizlerde oldu­ğu gibi belli bir derinlikten sonra sı­caklık
sabit kalır. 220-350 m derinlik­ten sonra sıcaklık değişmez: 14,2°C’tır.
 Marmara denizinin tuzluluğu Karade­niz’den yüksek, Ege denizinden
azdır. Yüzey sularında tuzluluk derinlere gö­re daha azdır.Yüzey
sularında %o 22 olan az tuzlu suların kalınlığı 15 m ka­dardır.
Yüzeydeki tuzluluk yer yer de­ğişiklik gösterir (İstanbul boğazı
ağ­zında %o 23; Silivri açığında %o 21; Marmara adası açığında %o 29).
De­rinlerde tuzluluk hızla artar: 30 m’de %o 37, 150m’de %o
38,5’ibulur.Dip­teki bu çok tuzlu sular dip akıntısıyla gelen Akdeniz’in
 çok tuzlu sularıdır. Karadeniz ve Ege denizi arasmda bu­lunan Marmara
denizi, bu denizler arasındaki düzey ve yoğunluk farkla­rı nedeniyle
önemli akıntılar arasm­da kalır. Karadeniz’in, Ege denizi ara­sındaki
düzey farkı yüzünden Boğazlar’dan ve Marmara’dan geçerek su­larım
Akdeniz’e doğru taşıyan bir yü­zey akıntısı vardır. İstanbul boğazın­dan
 geçen akmtı, Marmara denizine yayılır ve Çanakkale boğazına doğru
yönelir. Ayrıca yüzey akıntısının altın­da Akdeniz’in çok tuzlu sularını
 geti­ren bir dip akmtısı bulunur.