John Ronald Reuel Tolkien

Data Urodzenia
 Miejsce Urodzenia
 Data Śmierci
 Miejsce Śmierci
 Zawód

**John Ronald Reuel Tolkien** (ur. 3 stycznia 1892 roku w Bloemfontein w Oranii, zm. 2 września 1973 roku w Bournemouth w Anglii) − angielski filolog, wykładowca akademicki oraz pisarz, członek grupy Inklingów, najbardziej znany ze swych dzieł, Hobbita i Władcy Pierścieni. Ojciec czwórki dzieci, oraz dziadek m.in. Simona Tolkiena, autora kilku powieści kryminalnych. Niezwykłą popularność Władcy Pierścieni ugruntowała adaptacja filmowa Petera Jacksona.

## Biografia

### Dzieciństwo

John Ronald Reuel Tolkien urodził się 3 stycznia 1892 roku w Bloemfontein, w Wolnym Państwie Orania, na terenie dzisiejszej
Republiki Południowej Afryki, jako syn anglików, Mabel Tolkien i Arthura Tolkiena, wtedy dyrektora oddziału Banku Afrykańskiego. Miał dwa lata od siebie młodszego brata – Hilary`ego. Niedługo po ukończeniu trzeciego roku życia, przyszły autor „Władcy Pierścieni” został zabrany przez matkę z powrotem do Anglii, głównie ze względu na niezdrowe,
afrykańskie warunki. Rodzina nie doczekała się jednak przyjazdu Arthura
Tolkiena na wyspy, gdyż ten zmarł i został pochowany w Bloemfontein.
Mabel postanowiła sama zająć się edukacją i wychowaniem swoich dzieci,
uczyła ich rysunku, muzyki, przyrody, języka angielskiego, łaciny, greki i
kaligrafii.Czytała im także baśnie, między innymi Andrew Langa i wiele
różnych mitów.
W 1900 roku wydarzyło się coś, co miało mieć ogromny wpływ na
przyszłe życie i twórczość J.R.R. Tolkiena, bowiem jego matka nawróciła
się i przeszła na katolicyzm, narażając się wręcz na prześladowanie ze
strony znajomych i rodziny, która w większości wycofała pomoc
finansową dla wdowy. Dużą pomoc okazał wtedy wywodzący się z
Hiszpanii ojciec Francis Xavier Morgan, ksiądz z oratorium w
Birmingham, który też szybko stał się przyjacielem rodziny.
W 1904 roku Mabel Tolkien zachorowała i zmarła, zdążyła jednak przed
śmiercią wyznaczyć ojca Francisa na opiekuna jej dzieci. Wtenczas u
małego Ronalda zaczęły pojawiać się zainteresowania filologiczne. Uczył
się już przynajmniej pięciu języków, a w Szkole Króla Edwarda, dzięki
świetnym nauczycielom, zainteresował się Beowulfem i staronordyckimi
sagami. Służył też często swojemu opiekunowi do mszy świętej.

### Małżeństwo i Studia

Nieco później zdobył stypendium i rozpoczął studia w oksfordzkim
Exeter College. W studenckim wieku uwielbiał grę w rugby (przez którą
miał złamany nos i prawie stracił język) oraz był członkiem Tea Club Barrow`s Society (w skrócie T.C.B.S.). Po którejś z kolei przeprowadzce
poznał Edith Bratt, trzy lata od siebie starszą dziewczynę i podobnie jak on sierotę. Szybko zakochali się w sobie nawzajem, lecz ojciec Francis
stanowczo zabronił im się spotykać, a przynajmniej aż jego podopieczny
osiągnie pełnoletność (21 lat).
Kilkakrotnie jeszcze się spotykali, lecz potem Edith wyjechała. Przez 3
lata nie mieli ze sobą kontaktu,a gdy Tolkien ukończył 21 lat, napisał do
niej list. Okazało się, że jego ukochana już się zaręczyła. Ronald, po tej
informacji pojechał do niej pociągiem. Gdy porozmawiali ze sobą, szybko
zaręczyny zerwała.
Rok później wybuchła I wojna światowa. Mniej więcej wtedy powstały
pierwsze koncepcje, później będące podstawami Księgi Zaginionych Opowieści. Ronald i Edith pobrali się, aby ten mógł pojechać do Francji, na front. Wcześniej jednak ukończył studia. Dostał się jako podporucznik
do Batalionu Strzelców z Lancashire. Specjalizował się w sygnalizacji
wojskowej. Brał udział w Bitwie nad Sommą i zapadł na tak zwaną
gorączkę okopową, przez co nie mógł dalej uczestniczyć w walkach.
Wojnę przeżyło tylko dwóch z czterech członków T.C.B.S. - Christopher Wiseman i J.R.R. Tolkien. Ten ostatni został szczęśliwym ojcem czwórki
dzieci – Johna, Michaela, Christophera i [Priscilli. To do nich pisał listy w imieniu Świętego Mikołaja, to im opowiadany był „Łazikanty” czy
„Hobbit” jako opowieści na dobranoc.

### Twórczość

„Hobbita” wydano w 1937 roku
nakładem wydawnictwa George Allen & Unwin. Pierwszym jego
recenzentem stał się dziesięcioletni syn wydawcy, Rayner Unwin, który
pisał między innymi, że „Hobbit” powinien spodobać się wszystkim
dzieciom w wieku od 5 do 9 lat.
Tak też się stało, że książka ta osiągnęła sukces, a czytelnicy prosili o
dalszy jej ciąg. W tym miejscu warto dodać, że J.R.R. Tolkien był już
wtedy szanowanym, czterdziestopięcioletnim profesorem języka
staroangielskiego oraz członkiem Inklingów – klubu zrzeszającego ludzi z Oksfordu i okolic, których łączy wspólne zamiłowanie do literatury i piwa.
Oprócz Tolkiena, do klubu należał m.in. C.S. Lewis, autor cyklu
„Opowieści z Narnii”.

Na spotkaniach Inklingów właśnie, czytano sobie
rozdziały swoich książek. Wtedy też wyżej wymienieni umówili się, że
napiszą odpowiednio książkę o podróży w czasie oraz książkę o podróży
w kosmos, czego skutkiem był niedokończony tekst „The Lost Road” oraz
Trylogia międzyplanetarna (Z milczącej planety, Perelandra, Ta ohydna
siła). Lewis czytał „Listy starego diabła do młodego”, a Tolkien „Nowego
Hobbita” jak nazywano Władcę Pierścieni. Pisał on go z przerwami, przez
około 12 lat. W roku 1950 był już gotowy, brakowało tylko przedmowy,
dodatków, prologu i map, jednak dopiero w latach 1954-1955, po wielu
problemach został wydany. „Władca Pierścieni” często błędnie nazywany
jest trylogią, bo wydawca, obawiając się czy cokolwiek na tym zarobi,
podzielił go na trzy części. Wydanie tej książki wywołało niemałe
kontrowersje i problemy. Czytelnicy byli zafascynowani, lecz krytycy odmawiali
Tolkienowi miejsca w czołówce pisarzy, uważając jego książki za bajeczki
dla niedojrzałych ludzi. Pomimo opinii krytyków, „Władca Pierścieni” stał
się prawdziwym hitem a na świecie zapanowała powszechna
„hobbitomania”. Książkę wydano w bardzo wielu językach, w dużych
nakładach.

Od sześćdziesięciu lat cieszy się ogromną popularnością wśród
ludzi ze wszystkich środowisk.
Na samo jej powstanie miało wpływ wiele czynników, wśród których
prym wiodą religia, zamiłowanie do języków i mitów oraz niechęć do
nowoczesności, wojen i niszczenia środowiska naturalnego. Jak sam
Tolkien podkreślał, najpierw stworzył język, a później budował świat, w
którym mógłby być używany oraz istoty posługujące się nim. On sam też
jakby ie „wymyślał” opowieści, lecz ją „odkrywał”. Nie przepadał za
Szekspirem, za to, że ten sprowadził elfy do postaci maleńkich,
strachliwych, latających wróżek typu Dzwoneczka z opowieści o Piotrusiu
Panie, dlatego na potrzeby swoich dzieł nie pisał tradycyjnej liczby
mnogiej „elfs”, tylko „elves”.

Był perfekcjonistą. Każdy element świata
przedstawionego dopracował w dużym stopniu – botanikę, teologię
zgodną z chrześcijańską, geografię, historię czy języki. Niezwykle trudno
znaleźć niespójności czy błędy w tekstach Tolkiena. Jedyne przedmioty,
których wprowadzenia do Śródziemia on sam żałował, to parasolka Lobelii Sackville-Baggins i uzda dla konia, którego dosiadał Glorfindel.
Wielkość swojego legendarium szacował na około milion słów.

### Śmierć

Po jego
śmierci, która nastąpiła 2 września 1973 roku, czyli prawie 2 lata po
śmierci jego żony, redagowaniem tekstów ojca zajął się Christopher
Tolkien. Wydał w 1977 roku „Silmarillion”, 3 lata później
„Niedokończone Opowieści”, a w latach 1983-1994 dwunastotomowy
cykl „The History of Middle-earth” oraz wiele innych utworów. Studia nad
Tolkienem ciągle trwają, a tolkienistów ciągle przybywa (ostatnio głównie
dzięki adaptacjom filmowym Petera Jacksona). Powstają coraz to nowe
opracowania dzieł Profesora i coraz to nowe inicjatywy fanowskie,
konwenty.
J.R.R. Tolkien został w Anglii uznany pisarzem stulecia, a „Władca
Pierścieni” książką stulecia.

## Dzieła Tolkiena wydane po polsku

* Hobbit, czyli tam i z powrotem
* Władca Pierścieni
* Silmarillion
* Księga Zaginionych Opowieści
* Niedokończone Opowieści
* Dzieci Hurina
* Opowieści z Niebezpiecznego Królestwa
	+ Łazikanty
	+ Gospodarz Giles z Ham
	+ Przygody Toma Bombadila
	+ Kowal z Podlesia Większego
	+ Liść, dzieło Niggle'a
* Przygody Toma Bombadila
* Potwory i krytycy
* Listy świętego Mikołaja
* Listy
* Upadek Króla Artura
* Legenda o Sigurdzie i Gudrun
* Pan Błysk
* Pan Gawen i Zielony Rycerz, Perła, Król Orfeo (tłumaczenie)

## Ciekawostki

* Ciekawostką na temat pisarza jest data jego śmierci, rok 1973. Niby nic ciekawego, ale spójrzmy jak w książce wymienia pierścienie: *3 pierścienie dla królów elfów pod otwartym niebem, 7 dla władców krasnali w ich kamiennych pałacach, 9 dla śmiertelników, ludzi śmierci podległych, 1 dla Władcy Ciemności na czarnym tronie...* Czytając te liczby od tyłu otrzymamy, ciąg liczb 1973, rok śmierci Tolkiena.
* Michael, syn pisarza, gdy wstąpił do wojska w rubryce 'zawód ojca' podał *czarodziej* (ang. *wizard*).
* Istnieje planetoida nazwana na cześć pisarza - 2675 Tolkien. Okrąża Słońce w około 3,29 lat.
* Na cześć Tolkiena, jego nazwiskiem, nazwano jeden z merkuriańskich kraterów.
* Na grobie jego i jego żony widnieją imiona tolkienowskich postaci - Beren i Lúthien, z którymi pisarz uosabiał siebie i Edith.

## Przypisy

1. ↑ Strona Simona Tolkiena w Wikipedii
2. ↑ Lin Carter, *Tolkien:Świat "Władcy Pierścieni", Życie i czasy Profesora Tolkiena*, wyd. Iskry, str. 15
3. ↑ Michał Błażejewski, *J.R.R. Tolkien - Powiernik Pieśni*, wyd. PHANTOM PRESS 1993, str. 9-10
4. ↑ Michał Błażejewski, *J.R.R. Tolkien - Powiernik Pieśni*, wyd. PHANTOM PRESS 1993, str. 11-12
5. ↑ Joseph Pearce, *Tolkien:Człowiek i Mit*, Od ojca Francisa do Świętego Mikołaja, ojciec poza mitem, wyd. Zysk i S-ka, str. 37
6. ↑ Michał Błażejewski, *J.R.R. Tolkien - Powiernik Pieśni*, wyd. PHANTOM PRESS 1993, str. 23-26
7. ↑ J.R.R. Tolkien, *Listy Świętego Mikołaja, Wstęp*, wyd. Prószyński i S-ka, str. 5
8. ↑ Christina Scull, Wayne Hammond, *Łazikanty, Wstęp*
9. ↑ Michał Błażejewski, *J.R.R. Tolkien - Powiernik Pieśni*, wyd. PHANTOM PRESS 1993, str. 31
10. ↑ Humphrey Carpenter, *Inklingowie. C.S. Lewis, J.R.R. Tolkien, Charles Williams i ich przyjaciele, Przedmowa*, wyd. Zysk i S-ka, str. 9
11. ↑ J.R.R. Tolkien, *Listy, List 24 do Stanleya Unwina*
12. ↑ Rayner Unwin, *The Making of The Lord of The Rings*
13. ↑ J.R.R. Tolkien, *Listy, List 151 do Hugh Brogana*
14. ↑ J.R.R. Tolkien, *Listy, List 211 do Rhony Beare*
15. ↑ Tom Shippey, *J.R.R. Tolkien - Pisarz Stulecia, Przedmowa*