Teoria ewolucji

*Ukochanemu i miłościwemu, a także najszanowniejszemu i najłaskawszemu Jego Wysokości
Roderikowi VI
Sir Charol Dawyn, naukowiec i przyjaciel, przesyła życzenia pomyślności i po stokroć szczęścia,
oraz ufa, że załączona wiedza zostanie odpowiednio wykorzystana.*

~ słowa załączone przez sir Dawyna

Sir Charol Dawyn został zamordowany przez swoje poglądy, to prawda, ale ten haniebny czyn jedynie podkreśla wagę jego słów. Dlaczego wciąż boimy się nieznanego?

Roderik VI - do którego skierowane były słowa Charola - pokazał nam, że nieznane wcale nie znaczy złe. Dzięki niemu odkryto wyspy Kanabral. Co prawda, zamieszkane już i cywilizowane, ale gdyby nie on, w Zatoce Kości nie rozkwitłby handel chityną. Syn Roderika, Dario, wysłał ekspedycje do Cer, wiedział o istnieniu tej dziwnej krainy.

Czymże więc różni się wiedza ta, od wiedzy wielkiego naukowca-rycerza?

Nieciężko zauważyć, że wiedza naszych królów była bądź co bądź materialna. Czarnoskórzy mieszkańcy Kanabral przybywają z wysp, by handlować i zamieszkiwać nasze ziemie. Piaski Cer przelatują nad Górami Śnieżnymi i opadają na Równinie Verdii. Knabralowie nawracają się na Zefonizm, wierzą w naszych bogów, w Śmierć i Życie! Dlaczego nie walczą o swoją religię i bogów? Dlaczego nawracają się i żyją z nami w pokoju, chociaż my z nimi już niekoniecznie?

Pan Dawyn był ostatnim przedstawicielem tego rodu. Puste i strachliwe, słabe prostaczki zamordowały go i zakończyły wspaniały ród w jego własnym dworze, tylko dlatego, że kapłani z okolicznych wsi krytykowali poglądy sir Charola.

Jako studenci Uniwersytetu Eremira Właściwego, mamy nadzieję, że zebrane przez nas notatki i świadectwa sir Charola Dawyna rzeczywiście "odpowiednio wykorzystane" będą. Chcemy przekazać wszystkim wiedzę zawartą w piśmie, lecz także tą, która je otacza. Nie bójmy się nieznanego, gdyż może ono skrywać prawdę, a prawda, choćby nie wiadomo jak gorzka, lepsza jest niż życie w kłamstwie i niewiedzy.

## Słowem wstępu

Gdy piszę te słowa, dopiero zaczynam *O Ewolucji, czyli skąd się wziąłem*, chociaż to może wcale nie być ostateczny tytuł. Skończyłem jakoby pierwszy rozdział, chociaż nadal nie jest to jedno dzieło, a zbiór zapisków. Ewolucja to doprawdy przedziwne zjawisko. Zwłaszcza dziś, kiedy zaklęcia i magiczne zdolności są na porządku dziennym.

Jestem człowiekiem wierzącym głęboko. Jak wiemy, nauka, magia i religia od zawsze były ze sobą sprzeczne. Nie mam zdolności magicznych, nie potrafię nawet rozpalić ogniska bez krzemienia, więc ten punkt widzenia jestem zmuszony pominąć lub patrzeć nań na siłę, co - jak wiadomo - może poskutkować błędnymi wynikami. Mam jednak nadzieję, że słowa zapisane przeze mnie zbliżą pozostałe dwie gałęzie życia jeszcze bliżej niż kiedykolwiek były. Nauka i religia nie muszą być konfliktogenne.

Wracając jeszcze na moment do magii, albowiem nie wszystkie stworzenie jest takowe, za jakie się podaje. Hybrydy takie jak gnolle, gryfy czy centaury nie powstały naturalnie. Nie mówię tu, że są wynaturzeniami i nie są naturalne. Są jak najbardziej. Są płodne, żyją tu od tysięcy lat i nie potrzebują rzeczonej magii do tego życia. Jednak nie ma na tym świecie takiej siły przyrody, która by zmusiła orła do zapłodnienia lwa, albo człowieka do zapłodnienia konia (prób czego, niestety, byłem świadkiem podczas swoich podróży).

## Humanoidy

### Człowiek

Osobiście jestem zdania, że Cern nie stworzył człowieka od zera. Nie stało się to z dnia na dzień, lecz raczej jak robią to teraz artyści, pracował nad naszym kształtem przez lata. Litteria pokazuje nam, jak najpierw stworzono podstawy - kości, na podobieństwo Śmierci, a potem skórę, na podobieństwo Życia. Ale dlaczego nie powiedziano nam, czy najpierw był mężczyzna czy kobieta? Muszę tutaj niektórym otworzyć oczy, że pierwsi ludzie nie potrafili pisać ani czytać, więc nie mogli Litterii napisać. Nasza święta księga pochodzi ze złączenia wszelkich świadectw innych, pierwotnych, religii.

Przodkowie człowieka istnieli na tym świecie na długo przed olbrzymami i innymi. Prawdopodobnie olbrzymy i ludzie mają wspólnych przodków, ale o tym później. Syn Śmierci lub Życia, Cern, musiał stworzyć świadomość. Duszę. Umieścił ją w istotach zamieszkujących naszą planetę i dzięki temu niezwykłemu darowi, powstali ludzie i kolejne rasy. Nie był to jeden człowiek, lecz cała grupa. Ta grupa szybko zrozumiała czym lub kim są i zdominowali pozostałych przedstawicieli. Człowiek nie jest małpą i od małpy nie pochodzi, przecież małpy żyją obecnie w dżunglach Jaskievu, w Irydzie na południu. Mamy raczej wspólnych przodków, stąd podobieństwa.

Inną sprawą pozostaje także rozród i seks. Jak wielu z nas dobrze wie, seks to przyjemność, więc w pewnym momencie życia, nie wiemy czy przed Duszą czy już po niej, ludzie zaczęli odczuwać przyjemność w trakcie rozmnażania się i dzięki temu są teraz tacy powszechni. Zakładam, że gdyby nie to, jeszcze przez długie lata siedzielibyśmy w swoim lesie.

**Od studentów:** Czarna skóra, różne kolory włosów i inne tego typu szczegóły to wyniki licznych mutacji genów. To jest już bardzo zaawansowany rodzaj nauki, jednak powoli pracujemy nad jego rozszerzaniem. Zasadniczo to dzięki temu nasi przodkowie mogli przeżyć i się rozmnażać. Czarnoskórzy Knabralowie, a prawdopodobnie także Cerowie (w końcu to wielka pustynia), przeżywają wysokie temperatury dzięki swojej skórze.
Kiedyś być może w rodzinie czarnowłosych urodziła się panienka blondynka. Normalnie to mogliby uznać to za przekleństwo i ją zabić, lecz ktoś stwierdził, że woli blondynkę od tylu szatynek i tak spłodził ośmiu blond synów i dwanaście blond córek. Z rudymi było tak samo. I z każdym innym aspektem naszego wyglądu, dziś uważanego za niuans.
Liczne skamieliny i odkrycia o przodkach pokazują nam, jak bardzo się zmienialiśmy. W Esteli stosowano rodzinne, masowe groby. W Maarth odkryto najstarszy dotychczas element stroju ludzkiego.

**Od studentów:** Od śmierci pana Dawyna, która miała miejsce nieco ponad pół wieku temu, odnaleziono naczynie, którego powstanie datuje się na osiemset lat przed w/w sandałem.
### Krasnoludy

Teraz wchodzimy na tereny dużo bardziej niepewne. Niepewne dla mnie i mojej reputacji. Człowiek może rozmnażać się i płodzić dzieci z elfami, krasnoludami, a nawet orkami(!). To mówi nam naprawdę dużo. Nie są to całkowicie inne stworzenia, które kiedyś też zyskały świadomość. Pochodzimy od tej samej "małpy", mamy wspólnego przodka!

Podczas swoich podróży do Abbdebach odkryłem naprawdę wspaniałe znalezisko. Kroniki tamtejszych krasnoludów wspominają o rodzie karłów, który przeżył ludzi i wkrótce rozmnożył się. Oczywiście nie był to ród pełnoprawny, jako iż wtedy nie istniała szlachta (tym bardziej na takich terenach). Lecz mimo to widać, że Abbdebasi świadomi są swojego pochodzenia.

**Od studentów:** Początkowo mogła to być choroba. Sir Charol zakładał, że zdarza się, że wśród krasnoludów rodzą się "zdrowi", tj. osobniki o sylwetkach posturze i wysokości człowieka. Jednak nigdy nie zaobserwowano takiego przypadku. Być może nieświadoma selekcja naturalna pozbyła się całkowicie ludzkiego genu.
Mniejszym i grubszym, bardziej włochatym krasnoludom łatwiej jest przeżyć w zimnych górach Techqach. Abbdebasi wyglądają jeszcze bardziej przysadzisto niż te, znane nam choćby z Dunbach.

**Od studentów:** Dopisek: W istocie krasnoludy są jednym z najlepszych przykładów ewolucji i tworzenia się nowego gatunku. W świetle załączonych do dokumentu dowodów śmiemy twierdzić, że krasnoludy to tylko, albo i aż, ludzie po wielu "mutacjach" w genach. Do genotypu wedrzeć musiały się cechy takie jak karłowatość, nadmierny przyrost mięśni, wzmożony porost włosów/zarostu i kilka mniejszych.
Początkowo krasnoludy to były karły, potem stały się znacznie grubsze, a potem owłosione. Niekoniecznie w tej kolejności. Abbdebaski klimat sprzyjał przetrwaniu właśnie takich osób. Być może wyglądałyby one jak małe, włochate orkowie, gdyby nie zjawisko, które obecnie nazywamy *rozpoznaniem piękna*. Nazwa nazwą, ale według naszej teorii, kiedyś, gdzieś (nie wątpimy, że mogło to się odbyć za pomocą magii) krasnoludy (i) inne człekokształtne nauczyły się rozpoznawać właśnie piękno, szerokopojęte. Pozwoliło to dobrze zbudowanym i najbardziej ogładzonym krasnoludom zdominować genotyp. Deformacje, spotykane nierzadko w szkieletach w kurhanach i grobach, zostały wyeliminowane, albo chociaż przygaszone, uśpione.
Jeśli współczesnego człowieka określamy mianem *homo sapiens sapiens*, krasnoluda zidentyfikujemy jako *homo sapiens* (*sapiens*) *pumilus* (człowiek rozumny karli).
### Niziołki

Niestety nie wpadłem jeszcze na trop pochodzenia niziołków. Być może, ale tylko być może, pochodzą od tych samych karłów, co krasnoludy. Wychowani nie w srogich zimą górach, ale na zimnych tundrach, mogły wykształcić naturalną ochronę przed zimnem w postaci dużych, owłosionych stóp. Niestety, jak już wspomniałem, to tylko domysły.

**Od studentów:** Niziołki to doprawdy dziwne stworzenia, jeśli chodzi o płaszczyznę ewolucji. Były, są i będą; ale skąd są? Jeśli pochodzą od krasnoludów, ich identyfikacja będzie jeszcze bardziej złożona - *homo sapiens* (*sapiens*) *pumilus depilis* (człowiek rozumny karli, bez owłosienia). Natomiast jeśli pochodzą z całkiem innej gałęzi człowieka *homo sapiens* (*sapiens*) *nanus* (człowiek rozumny niski). Niestety, nie doszliśmy do niczego, tak jak sir Charol.
### Elfy

Elfy to doprawdy szlachetne stworzenia. Naturalnie piękne, kochające przyrodę oraz pokój. Nikt by nie przypuszczał, że mogą być spokrewnione z brzydkimi i niepohamowanymi ludźmi. Człowiek musiał kiedyś podzielić się na dwa całkowicie odrębne plemiona. Podczas gdy jedno budowało wielkie miasta i zamki, drugie zamieszkało w lasach (Wielka Puszcza Temery to idealne miejsce). Nie wiadomo kiedy i gdzie rozpoczęła się cywilizacja elficka, ale bardzo dużo faktów wskazuje nam, na MacNisse lub Tshers. Być może rewolucja zaczęła się w obu miejscach naraz.

Nie wiemy po co im szpiczaste uszy, nie spełniają one żadnej funkcji. Wraz z kolegami-wykładowcami sprawdziliśmy, że elfy rzeczywiście mają wyostrzony zmysł słuchu, lecz po obcięciu fragmentów ich uszu - mieliśmy ochotników o przyciętych uszach, nikogo nie raniliśmy - zdolność słyszenia nie zmieniała się. Być może to tylko efekt uboczny Ewolucji, który pozwalał im jedynie rozpoznawać "swoich".

#### Mroczne elfy

Bardzo nie lubię tego określenia. Mroczne? One są blade jak księżyc. Magia mroczna aż tak nie jest. W każdym razie, tutaj wkraczam już na teren magii. Blada skóra i ciemne włosy mogą być wynikiem dwóch stymulantów. "Mroczne" spędzały całe życia w czterech ścianach, więc mogły po prostu przyzwyczaić się po jakimś czasie do środowiska. Opcja B. to po prostu użycie magii, które pozbawiło ich pigmentów i witalności, szeroko rozumianej. Tak czy owak, współpraca z mrocznymi okazała się bardzo owocna. Pomogli mi oni w badaniach nad swoimi leśnymi pobratymcami.

### Elfy, część 2.

Udało się! Dokonałem wraz z Mefem, moim przyjacielem, sekcji zwłok elfów leśnego i mrocznego. Wnętrzności są bardzo ludzkie. Ich nerki są nieco bardziej podłużne, a płuca dużo większe, lecz poza tym nie widać różnic. Zbadaliśmy za to język (który Mef opisał w swoim dziele o języku elfickim)i ich gałki oczne. Jak się okazuje, elfy mają dużo bardziej złożone wnętrze oka. Podczas gdy tylna część gałki jest żółta, w środku oko jest prawie białe. Posiadają one także jedno żebro więcej od człowieka. Same elfy leśne i mroczne nie różnią się tak bardzo od siebie, kiedy zdejmie się z nich skórę.

Wysoki wzrost, zręczność i inteligencja elfów są sprawą oczywistą. Musieli umieć wykorzystywać swoje otoczenie, a więc las, do poruszania się, musieli umieć w nim zamieszkać, stworzyć rodziny, miasta, a potem cywilizacje. Stąd też umiejętności strzeleckie i celne oko.

### Od studentów: Elfy i krasnoludy

Mistrz Charol nie odpowiedział na jedno ważne pytanie. Dlaczego krasnoludy, elfy i tak dalej żyją kilka razy dłużej od człowieka? Być może jest to także sprawka magii, której bał się tykać. Tego nie wiemy do dzisiaj. Być może dawniej ludzie także żyli tyle lat, ale wstrzymali ewolucję człowieka (o tym wspomina, jednak są to notatki pisane pod koniec jego życia, a więc kiedy zaczął tracić wzrok). Przez to doczekali się wielu chorób genetycznych, które wykończyły ich i sprawiły, że uważają to za naturalne. Być może.
### Podsumowanie

Mam nadzieję, że powyższe notatki i zamieszczone dowody dowodzą mojemu spostrzeżeniu, iż religia i nauka wcale nie muszą się wykluczać. Nasi przodkowie zyskali kiedyś świadomość, lecz przez życie w różnych warunkach i środowiskach sprawili, że stali się kimś innym. Człowiek jako człowiek był pierwszy. Ale krasnoludy i elfy to także ludzie. To samo tyczy się niziołków i orków. Jednak tamten człowiek, a dzisiejszy człowiek to dwa różne... "człowieki". Mieliśmy po prostu wspólnych przodków.

**Od studentów:** "Dowody" czyli szkice i rysunki sir Dawyna zamieścimy w osobnej księdze, kiedy tylko znajdziemy sposób na ich wierne skopiowanie.
O orkach dalej poniżej.
### Od studentów: Orkowie, ogry i inne

Sir Charol Dowyn nigdy nie skończył swoich notatek na temat orków oraz trolli i ogrów. Być może został przez nie przepędzony i bał się kontynuować badania. Poza samym początkiem, ten rozdział został złożony i zbadany przez nas. Mieliśmy na uniwersytecie nawet jednego orka, z którym chcieliśmy to obgadać, ale został przegnany ze stolicy. Naprawdę, ja sama osobiście nie mogę w to uwierzyć (~ Bona Raska, proszę nie winić kolegów za osobiste opinie).
Orkowie to najmniej ludzkie z inteligentnych humanoidów. Oczywiście do "inteligentnych" zalicza się także ogry i trolle, o których także poświęcę jeden z rozdziałów, ale orkowie potrafią być zrzeszeni i rzeczywiście mają jakąś cywilizację. Sam uważam, że to jest wyznacznik inteligencji, nie tworzenie ognisk i posługiwanie się ludzkim językiem. Być może kiedyś ogr będzie wykładowcą na uniwersytecie Eremira i będzie tę pracę przedstawiał innym ogrom. Nie wykluczam tego, to w końcu o Ewolucji piszę. Jeśli kiedykolwiek tak będzie, z całego serca przepraszam i wiedzcie, że liczę na dalszy dewelopment waszego mózgu.

Najtrudniejszym do zbadania okazuje się kolor skóry orków. My mamy różne odcienie tego "kremowego" barwy, ale one mają od brązowych, przez zielone, po niebieskawe. To wymagałoby tysięcy lat ewolucji. Być może orkowie i ludzie były pierwszymi przykładami podziału człowieka. Wiemy, że przez długi czas zamieszkiwały bagna, więc "zakładamy", że to stąd wziął się ich wygląd. Bagna to źródło wielu składników alchemicznych, a więc gazów, trucizn i innych substancji. Lata spędzone na życiu tam robią swoje. Zakładając właśnie, że się przeżyje. Mamy dowody na to, że żyli tam kiedyś ludzie, jednak zostali zepchnięci dalej przez jaszczuroludzi (o których także później). Jednak co z brzydkimi dziećmi, pokrakami i garbatymi, których matki żyły w chatach postawionych na ogromnych bańkach trujących gazów i wydzielin? (Nawyk zadawania pytań szybko nam się pojawił po kilku lekturach zapisków Dawyna.) "Brzydale" nie byli akceptowani przez północne królestwa, lecz jaszczuroludzie nie widzieli w nich nic złego. Tak więc dzięki nim mamy tu teraz orków. Choroby i mutacje szybko stały się normą, a ludzie wkrótce opuścili swoich jaszczurczych przyjaciół.
Wśród orków szybko zaczęła dominować siła i agresja. Słabi, a więc zbyt zdeformowani, byli mordowani, a silni przeżywali i stawali się wodzami. A byli silni, ponieważ pomagały im w tym mutacje i choroby, które stały się naturalne. Mutacje, jak dziś nazywamy zmiany w genach, to wynaturzenia. Jednak jeśli stają się one dominującymi cechami, to natura chyba wie, co robi. Siły natury są niepowstrzymane.
Ogry i trolle mają najpewniej wspólnych przodków jak ludzie i elfy (być może są także spokrewnione z nami, ale to już raczej w czasach sprzed podziału ludzkiego). Niektórzy je mylą. Posiadają one zdolność myślenia i nie polegają wyłącznie na ~~intuicji~~ instynkcie. Od lat posługują się także powszechnym językiem. Nasi przyjaciele z wydziału biologii dowiedzieli się, że trolle zamieszkiwały niegdyś góry Temery, gdzie były odseparowane od świata, dopóki któryś z nich nie pomyślał(!), że może coś tam na dole się dzieje ciekawego.
### Rozwinięcie z lat późniejszych, czyli o jaszczuroludziach i kotołakach

Zamieszczam rysunki czaszek: ludzkiej, jaszczuroludzkiej, kotołaczej - te określenia również mnie obrzydzają, to są jednak członkowie naszego społeczeństwa! -, jaszczurzej i kociej. Jak można zauważyć, te z humanoidalnych hybryd wyglądają jak większe odpowiedniki ich zwierzęcych postaci, z dodatkowym miejscem na większy mózg. Podczas gdy kotołaki to jeszcze ssaki, tak jak i my, jaszczuroludzie to już gady. Nie moglibyśmy koegzystować, gdyż nasi "inteligentni" przodkowie z łatwością by się pozabijali. Sama obecność ogona wskazuje na zwierzęce pochodzenie.

Bardzo chciałbym przeprosić wszystkich odbiorców z obu tych ras, lecz niestety doszedłem do wniosku, że jesteście wynikiem magii, rozwijającej ludzkie Dusze i świadomość na wczesnym etapie ich rozwoju. Fale magiczne, które dotarły do nas znikąd, rozbijały Dusze pierwszych ludzi i przekazywały ją innym istotom. Niektóre, takie jak gnolle, pozostały prymitywnymi podróbkami, jednak jaszczuroludzie i kotołaki wybiły się ponad resztę "zwierzoludzi" - jeszcze raz niezmiernie przepraszam za wszelkie nieporozumienia z tym związane - zamieszkały w odizolowanych miejscach, takich jak Uroczysko czy Cer i wkroczyły między nas, kiedy ludzie byli gotowi ich przyjąć.

**Od studentów:** Stety-niestety, sir Dawyn miał rację, jak zresztą w większości spraw dotyczących, cóż, jego specjalizacji. Być może gdzieś tam jest brakujące ogniwo, jednakże nikt nie jest w stanie go znaleźć. Zresztą od jego śmierci minęło niewiele czasu, więc być może przyszłe pokolenia studentów takich jak my, zainspirują się słowami mistrza i naszymi i rozpoczną poszukiwania. Mamy wielką nadzieję, że dziedzictwo sir Charola Dawyna i teraz także poniekąd nasze, przetrwa próby czasu i próby konfliktów nauka:religia:magia.
## Smoki

Smoków, niestety, a nawet bardzo niestety, nie da się zbadać. Ich szczątków nie można nigdzie znaleźć, a świadectwa to tylko marne fałszywe nowości. Wiemy jednak, że **nie mają czterech nóg ORAZ skrzydeł**, jak podają liczne wyobrażenia!

Widział ktoś kiedyś naturalne stworzenie, które ma cztery kończyny i jeszcze parę skrzydeł? No właśnie nikt. Całe życie na tej planecie opiera się o dwójki i ich potęgi - lub zera.

Tego jestem w stu procentach pewien i mam nadzieję, że niedługo zrozumiecie swoje błędy i przejrzycie na oczy!

**Od studentów:** Każdy, kto się o tym dowiaduje, otwiera gębę z niedowierzaniem. To jest rzeczywiście nieznany fakt. Niektórzy często przytaczają gryfy i im podobne, ale prawda jest taka, że nawet olbrzymy rysowały smoki jako "czterokończynowe", jeśli do kończyn zaliczyć skrzydła. To również dowodzi, że te gady są wynikiem naturalnej ewolucji i rozwoju ich przodków! Niesamowite! Charol to był człowiek wybitny.
## Zwierzęta pozostałe

### Pies

Psy to niezwykłe stworzenia. Sam mam charta Kabanosa, który towarzyszył mi w wielu podróżach, chociaż ostatnimi czasy nie ma już sił. Właśnie o chartach chciałem rozmawiać. Nie znam dokładnych danych co do prędkości wilków, ale nie są szybsze od wielu psów. To właśnie w przypadku wilków zauważyłem coś, co zacząłem nazywać selekcją naturalną.

Selekcja naturalna polega na tym, że przyroda sama dobiera silniejszych osobników. Te żyją dalej i tworzą więcej potomstwa, które dziedziczy ich cechy i trwa dalej, zmieniając populację. Dzięki temu jesteśmy tym, kim jesteśmy. Czym jesteśmy. Ale co z psami? Nie jest to selekcja naturalna. Nazwałem to selekcją nienaturalną lub po prostu selekcją. Być może moi następcy wymyślą lepszą nazwę.

**Od studentów:** "Selekcja sztuczna, dobór sztuczny". Nazwa stworzona przez naszego profesora, Ariaela, wielkiego fana pracy Charola Dawyna.
Tak więc udomowiliśmy kiedyś wilka i dzięki selekcji nienaturalnej stworzyliśmy to, czym jest dzisiaj. Żeby nam pomagał w polowaniu, żeby podążał za nami i spał w naszym łożu, żeby nam pomagał. Żeby był ładny, żeby był szybki, żeby polował na szczury. Pies by nie powstał, gdyby nie człowiek. Dzięki tym dwóm przykładom doszedłem do wniosku, że kiedyś wszyscy byliśmy dzikimi, nieokrzesanymi zwierzętami. Tylko dzięki interwencji sił nadprzyrodzonych jesteśmy tym, kim jesteśmy. Czym jesteśmy.

### Smilodon i inne koty

Były psy, muszą być i koty. Najbardziej zachwycającym z wielkich kotów jest smilodon. Tygrys szablozębny, dla niektórych. Kot wykształcił wielkie kły, które przystosowały go do potyczek z gruboskórnymi ofiarami. Nie wiem, jak te zęby działają na pancerze choćby nosorożców czy pancerników, ale idealnie radzą sobie z grubymi jakami. To natomiast potwierdza moją teorię o powstaniu grubych i silnych krasnoludów. Abbdebach to kraina twardzieli, że tak powiem.

Nie inaczej jest w Cer. Tam wszystko, co jest, jest ogromne. W tym lwy pustynne, zwane panterami - przypominają je, ponieważ samce rzadko kiedy mają grzywy. Na sawannach Irydy często można spotkać ich mniejszych kuzynów, jednak to pustynne lwy mnie zachwycają bardziej. Głównie dlatego, że nadal są lwami, a mimo to zamieszkują pustynie. Niestety nie skontaktowałem się z nikim, kto mógłby jednego upolować, ale zakładam, że kiedy Cer powstawał - okoliczności powstawania tej bogatej w piasek i sól krainę nie są mi jeszcze znane - część lwów podążyła na zachód, inne pozostały na wschodzie. Ich pozostałości, a więc pumy i rysie, można spotkać także u nas.

## Olbrzymy

Miałem o nich napisać wcześniej, lecz zapędziłem się w swoich podróżach. O nich mogę powiedzieć niewiele więcej niż o smokach, lecz wiele moich teorii znajduje potwierdzenie w sekcji o człowieku i pochodnych. Samo to, że olbrzymy dominowały kiedyś nad światem, jak my teraz, przyprawia mnie o wielki zachwyt. To oni byli pierwszą rasą, która stworzyła properną cywilizację, ale czy byli pierwsi ogółem?

Dowiodłem już, że - prymitywny - człowiek był pierwszy. Czy olbrzymy mogły także pochodzić od niego? Jest to trudne pytanie i sam nie mam na nie odpowiedzi. Wnioskuję jednak, po odnalezionych szczątkach, rysunkach i domniemaniach innych badaczy, że olbrzymy mogły pochodzić z jeszcze wcześniejszego "rozłamu ludzkości". Być może także powstały dzięki pierszym falom magicznym, docierającym do naszego świata. Ich czaszki przypominają nasze, ale mają większe kości policzkowe, dłuższe potylice oraz szersze żuchwy - a także bardziej zaostrzony nos. Są to najprawdopodobniej pozostałości po zamieszkujących jaskinie ludzi, od których pochodzą.

Nie wiemy niestety jak było z ich świadomością i Duszą. Czy zyskali je jeszcze przed czy już po opuszczeniu prymitywnych populacji prawie-ludzi. Jeśli po, oznaczłoby to, że Cern interweniował dwa razy. Ma to sens, jako iż olbrzymy są - cóż - olbrzymie. Być może początkowo półbogowi podobała się idea istot wielkich, wysokich jak on, lecz wkrótce musiał zmienić plan. To by wyjaśniało także ówczesny kataklizm i w ostateczności powstanie ludzi. Jest to jednak jedynie teoria, poparta Litterią.

**Od studentów:** Sprawa olbrzymów jest rzeczywiście gigantyczną zagadką. Z biegiem czasu ich pozostałości jest coraz mniej i zbadać można jedynie ułamek tego, co po sobie zostawiły. Wiele wskazuje na to, że my, ludzie, nauczyliśmy się od nich właśnie posługiwania bronią, pancerzami oraz rozpalania ognisk. Jednak przez swoje gigantyczne rozmiary, olbrzymy miały mało naturalnych przeciwników, a co za tym idzie jedzenia. Tak zrodziły się między nimi konflikty. Tak, jak olbrzymie i "pożerające surowce" były niegdyś osobniki, tak teraz są ludzkie państwa, miasta, zamki i inne. Czyż historia nie powinna nas czegokolwiek nauczyć?
## Posłowie

Sir Charol Dawyn miał przygotowaną część posłowia, lecz nie skończył jej, ponieważ nie skończył samej książki. Miał jedynie zapiski, czy też "zbiór zapisków", jak to nazywał.
Lata, jakie upłynęły mi na podróżach, uczyniły mnie pewniejszym i silniejszym, ale niestety moje ciało nie jest już tak pełne witalności, jak kiedyś. Spędzone w siodle i na statkach tysiące dni doprowadziły mnie do choroby kolan, a także licznych drobnych chorób, których przeciętny słuchacz - albo i czytelnik - tego pisma nie doświadczy.

Nie wiem, kiedy wydam poniższe dzieło - mam nadzieję, że tak mogę je nazywać i nie jestem przy tym egoistą - być może mój syn zrobi to pośmiertnie. I to właśnie rozchodzi się o syna, potomstwo. Przez te wszystkie lata wdałem się w wiele przelotnych romansów, jednak ze mnie jest prawdziwy romantyk i szlachetny mąż, więc nie mam nawet bękarta, który mógłby mnie wspierać na starość. To dobrze. Lecz dziś ostatecznie osiadam i zajmę się bardziej stacjonarnymi badaniami. Wezmę niewiastę za żonę i może wtedy będę mógł ze spokojem odłożyć pióro.

Niestety, jak wiemy, sir Charol cieszył się sielankowym życiem na rodzimym dworze niecałe dwa lata. Księża podburzali prostaczków przeciwko niemu i w końcu doprowadzili do masakry jego rodziny. Zrobili to niechcący, nie poprowadzili ludzi, lecz mimo to powinni wiedzieć, że łatwo jest chłopami manipulować. Sir Dawyn też nie był bez grzechu, ponieważ łaził po wioskach i rozmawiał o swoich poglądach, nie przedstawiając nikomu niniejszych zeznań i "dowodów". Ostatecznie jednak jego dziedzictwo przetrwało.
By nie zabierać należytej chwały naszemu idolowi oraz wielkiemu naukowcy-rycerzowi, podpisujemy się teraz i jedynie pod tym, cośmy sami dopisali. Wszystkie słowa i zeznania sir Charola Dawyna *O Ewolucji, czyli skąd się wziąłem* są tylko i wyłącznie jego zasługą.
Dzieło sfinalizowali:
Addo Ram
Bona Raska
Eremir Kędzior
Hagla Rozeta
Jaron Gropple
Prymmo "Tonek" Lizot
Zyinna Rok
Jako wiedzę niezbędną dla człowieka powszechnego (wliczając wszystkie inne rasy, których pochodzenie dowiedliśmy), Jego Wysokości Ardenii, Keldrona II, Mądrości Tamira oraz profesora Ariaela, naszego wieloletniego opiekuna i promotora pracy dyplomowej.