recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Newyddion

Rhaglen deledu ar S4C yw Newyddion, sy'n darlledu newyddion lleol, cenedlaethol a rhyngwladol yn yr iaith Gymraeg.

BBC Cymru sydd wedi darparu'r newyddion ar S4C ers ddyfodiad y sianel yn 1982.

## **Hanes**

Lawnsiwyd rhaglen **Newyddion** S4C ar y 1af o Dachwedd 1982, noson agoriadol y sianel. Y cyflwynwyr gwreiddiol oedd Beti George, Gwyn Llewelyn a Deryk Williams. Darlledwyd y rhaglen hanner awr yn wreiddiol am saith o'r gloch y.h. o dan yr enw **"Newyddion Saith'**

Yn 1988 cafodd y rhaglen Newyddion ei ailwampio. Roedd dewle Gyda rhaglen newyddion am 12:30, ac rhaglen arall am 6:00 a 8:30 yn cael ei gyd-gyflwyno gan Angharad Mair neu Keith Jones yn Nghaerdydd a Dewi Llwyd ym Mangor.

Dechreuwyd darlledu bwletinau ychwanegol yn ystod yr wythnos yn 2009. Y patrwm arferol o Fawrth 2013 ymlaen oedd bwletin 5 munud o hyd am 13:00, 14:55 a 18:30.

Fe wnaeth Dewi Llwyd adael y rhaglen ym mis Rhagfyr 2012 ar ôl bron 30 mlynedd gyda thîm Newyddion.

Ym mis Mawrth 2013 fe wnaeth S4C newidiadau sylweddol i'w amserlen gan symud y brif rhaglen newyddion i 9 o'r gloch y nos gyda dau gyflwynydd parhaol Rhun ap Iorwerth a Bethan Rhys Roberts. Fe wnaeth Rhun ap Iorwerth sefyll llawr ym Mehefin 2013 er mwyn ceisio cael ei enwebu fel ymgeisydd Plaid Cymru dros Ynys Môn. Yn ddiweddarach daeth Rhodri Llywelyn fel cyflwynydd parhaol.

Ar 24 Chwefror 2020 symudodd y rhaglen nôl i slot 19:30 gyda bwletin 5 munud am 20:55. Cafwyd delwedd newydd i'r rhaglen ar yr un pryd a set newydd gyda symudiad y rhaglen i safle newydd y BBC yn nghanol Caerdydd.

## **Dewledd**

Newyddion 9 (2020)Newyddion (2012)Newyddion (2007)Newyddion (1999-2005)Newyddion (1996-1999)Newyddion (1993-1996)Newyddion (1988-1993)Newyddion (1986-1988)Newyddion Saith
## **Galeri**

Dewi LlwydAngharad MairBeti GeorgeEleri Morgan
## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.tvark.org/?page=search&showResults=simpleSearch
2. ↑ https://www.tvark.org/?page=media&mediaid=34735
3. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/23020400
4. ↑ https://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/35925/amserlen-newydd-s4c-gwneud-y-dewis-yn-hawdd-i-chi/
5. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/20070693
Mawr

Rhaglen sgetsys a cherddoriaeth yng nghwmni Iwan John, Elen Pencwm a Tudur Owen.

## **Fformat**

Roedd y rhaglen yn gymysgedd o sgetsau comedi a pherfformiadau cerddoriaeth yn y stiwdio.

Roedd rhai sgetsau yn ymddangos yn wythnosol megis Cynghrair y Cewri, sef tîm o arwyr mwyaf adnabyddus Cymru, Owain Glyndŵr, Twm Siôn Cati, Blodeuwedd, Gelert y Ci a William Jones wrth iddynt amddiffyn Cymru ar sawl antur drwy hanes y wlad.

Roedd sgetsau eraill yn cynnwys 'O Margaret!' sef spoof o raglenni comedi sefyllfa’r 80au yn adrodd hanes y gantores Margaret Williams (yn cael ei phortreadu gan Elen Pencwm) yn rhedeg gwesty a 'Bastad Mul', spoof o'r gyfres Americanaidd 'Jackass' ond heb y perygl.

Un o'r cymeriadau mwyaf adnabyddus i wreiddio o'r rhaglen oedd PC Leslie Wynne, yr heddwas 'camp' fu'n cael ei bortreadu gan Tudur Owen. Aeth y cymeriad yn ei flaen i ymddangos yn rhaglen ei hun Sioe PC Leslie Wynne.

Byddai pob pennod yn gorffen gyda 'Cangymeriad Mawr' sef clip o rhybeth aeth o'i le yn ystod y ffilmio.

Roedd Caryl Parry Jones, Elin Fflur, Maharishi, Bryn Fôn a Meinir Gwilym ymhlith y gwestai cerddodol yn y gyfres gyntaf.

## **Cynhyrchiad**

Ysgrifennwyd y rhaglen gan Daniel Glyn, Matthew Glyn, Iwan John, Elen Pencwm a Tudur Owen.

## **Darllediad**

Darlledwyd y gyfres yn wreiddiol at S4C rhwng 2004 a 2008.

Rhyddhawyd y gyfres gyntaf fel Bocs Set ar S4C Clic yn 2020

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.facebook.com/watch/?v=620689155508078
2. ↑ https://www.comedycv.co.uk/tudurowen/index.html
Solomon a Gaenor

### Cwmni Cynhyrchu

APT Films, Arts Council of England, Cyngor Celfeddydau Cymru, Channel 4 Films, National Lottery, September Films, S4C

### Cyllideb

£1.6 miliwn

Ffilm yw **Solomon a Gaenor** a ryddhawyd yn 1999.

## **Plot**

Yng Nghymru yn 1911 mae Iddew ifanc (Ioan Gruffudd) yn ceisio ennill ei fywoliaeth trwy werthu brethynau o ddrws i ddrws, ond i wneud hynny mae angen iddo guddio ei ethnigrwydd. Ar un o'i rowndiau gwerthu mae e'n cwrdd ac yn cwympo mewn cariad â merch wylaidd (Nia Roberts) sydd â thad mynyddig-nerthol (William Thomas) a brawd gwrth-Semitig (Mark Lewis Jones).

Mae'r ddeuddyn ifanc yn cwympo mewn cariad ac mae hi'n beichiogi, ond wedyn mae hi'n dod i adnabod ei ethnigrwydd fe. Pan mae terfysgoedd gwrth-Semitig yn digwydd, rhaid i'r ddau ffoi ac yna gwahanu.

## **Cynhyrchiad**

Cyfarwyddwr y ffilm oedd Paul Morrison.

Ffilmiwyd ddwywaith, unwaith yn Saesneg a'r tro arall yn Gymraeg.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://ukjewishfilm.org/film/solomon-and-gaenor/
2. ↑ https://www.filmhubwales.org/en/films/solomon-gaenor/
3. ↑ https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/library/film/082500solomon-film-review.html
4. ↑ https://nation.cymru/culture/solomon-gaenors-anniversary-is-a-chance-to-re-examine-a-dark-era-in-wales-jewish-past/
Morgan Hopkins

Actor a Cyfarwyddwr o Gymro a ddaw yn wreiddiol o Gwm Rhymni. Mae'n adnabyddus am ymddanos mewn rhaglenni fel Gwaith/Cartref, Y Gwyll, Doctor Who a'r ffilm Twin Town.

## **Bywyd cynnar**

Magwyd yn Gwm Rhymni. Yn fab i Val roedd brawd a chwaer ganddp, Gwyneth a Byron.

Astudiodd yn Ysgol Gyfun Gymraeg Cwm Rhymni cyn mynd yn ei flaen i astudio drama yn y Coleg Brifysgol yn Aberystwyth gan raddio yn 1991.

## **Gyrfa**

Yn 1997 ymddangosodd yn y ffilm Twin Town fel Chip Roberts.

Rhwnd 1997 a 2992 bu'n ymddangos ar Pobol y Cwm fel Haydn Evans.

Mae wedi gwendu ymddangosiadau mewn neifer o gyfresi saesneg fel Murphy's Law, Doctor Who a The Story of Tracy Beaker.

Yn 2014 roedd yn aleod o gast y sitcom Îha Sheelagh yn chwarae rhan Ysu.

Mae wedi ymddangos mewn dwy bennod o Un Bore Mercher, a'r fersiwn saesneg Keeping Faith.

Yn 2016 bu'n perfformio yn y ddrama lwyfan Bouncers gyda gwmni Black Rat Procutions.

Ymunodd a gast Gwaith/Cartref yn y gyfres olaf fel Gwyn Wilde, un o athrawon yr ysgol.

Mae Morgan hefyd yn gweithio fel cyfarwyddwr a wedi gweithio yn gyson fel cyfarwyddwr ar Pobol y Cwm. Yn 2015 cyfarwyddodd y ddrama Mewn Twll ar gyfer S4C.

## **Bywyd personol**

Mae'n briod a Anwen a mae ganddynt bedwar o blant, Mefin, Gwennan, Cadog a Eos. Mae'r teulu'n byw yng Nghaerdydd.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.blackratproductions.co.uk/morgan-hopkins/
2. ↑ https://www.spotlight.com/4894-9055-4242
3. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Comedy+on+S4C+farm.-a0387997675
4. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Comedi+newydd+o+berfeddion+y+gorllewin+gwyllt.-a0388217061
5. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Lads+are+on+the+pull+and+the+girls+are+on+the+razzle-a0468104821
Pum Cynnig i Gymro

Drama wedi'i seilio ar hunangofiant John Elwyn Jones o'i brofiadau yn ystod yr Ail Ryfel Byd. roedd yn rhagen yn gyd-gynhyrchiad rhwng S4C a Telewizja Polska yn Wlad Pwyl.

## **Plot**

Mae Pum Cynnig i Gymro wedi’i seilio ar hunangofiant John Elwyn Jones, gŵr o Ddolgellau a ymunodd â’r fyddin ar drothwy’r Ail Ryfel Byd.

Fe’i garcharwyd gan y Natsiaid a thra’n garcharor rhyfel, dihangodd bedair gwaith, cyn llwyddo’i gyrraedd adref ar ei bumed cynnig.

Tra’n garcharor yng Ngwlad Pwyl, bu’n canlyn â dynes leol Bwylaidd, Celinka.

## **Cynhyrchiad**

Mae’r gyfres wedi’i chyd-gynhyrchu gan S4C, Lluniau Lliw a TVP o Wlad Pwyl.

Prif ieithoedd y gyfres yw'r Gymraeg a Phwyleg gyda ychydig ddefnydd o'r Almaeneg, Ffrangn a Saesneg.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p02p78m9
2. ↑ https://menterfflintwrecsam.cymru/dangosiad-arbennig-o-pum-cynnig-i-gymro/
3. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-news/epic-love-story-set-second-9108315
Merched Parchus

Cyfres ddrama a gafodd ei ddarlledu yn wreiddiol ddigidol ar S4C Clic. Creuwyd y gyfres gan Hanna Jarman a Mari Beard.

## **Plot**

Sengl am y tro cyntaf ers iddi gael boobs, a nôl ble oedd hi ddeng mlynedd yn ôl yn nhŷ ei rhieni – mae’r “ffeminydd wael” a’r awdures diog Carys yn methu, wir yn methu. Yr unig beth sydd wedi newid yw bod ganddi 2:1 a dim hymen.

Cyfres ffraeth, onest a thywyll o’r hyn sydd yn wir am genhedlaeth social media heddiw a’u hymdrechion i garu, callio a byw bywyd i’r eithaf.

## **Darllediad**

Rhyddhawyd y gyfres yn ei gyfanrwydd ar S4C Clic ar 12 Ebill 2019.

Wedi hynny dangoswyd y gyfres yn wythnosol ar S4C o 19 Ebrill 2019.

## **Cynhyrchiad**

Comisiynwyd Merched Parchus gan Gwawr Lloyd – comisiynydd drama S4C a’i chynhyrchu gan Gynyrchiadau ie ie, sy’n hybu gwaith gan fenywod ifanc yng Nghymru.

Cyfansoddwyd y sgôr gan y cerddor rhyngwladol o Gaerfyrddin Cate Le Bon – y tro cyntaf i Cate gyfansoddi cerddoriaeth ar gyfer ffilm neu deledu.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://ieieproductions.com/cy/teledu/merched-parchus\_cy/
2. ↑ http://pembrokeshire-herald.com/51937/merched-parchus-blin-bler-a-gwarthus/
3. ↑ http://www.s4c.cymru/en/press/post/35695/nine-nominations-for-s4c-at-rts-cymru-awards/
4. ↑ http://www.s4c.cymru/en/press/post/36297/10-celtic-media-nominations-for-s4c/
Ryland Teifi

Actor, canwr a chyfansoddwr Cymreig yw Ryland Teifi sy'n adnabyddus am chwarae rôl Peter Marshall yn y gyfres deledu Caerdydd ac fel Douglas Green yn y gyfres deledu Pen Talar.

## **Bywyd cynnar**

Daw o bentref Llechryd yn wreiddiol cy'n i'r teulu symud i Ffostrasol, lle arferai ei rieni redeg siop y pentref. Roedd ei dad yn un o seydlwyr Gwyl Y Cnapan.

 Mae Teifi ei hun yn gyn-ddisgybl o Ysgol Gyfun Dyffryn Teifi yn Llandysul.

## **Gyrfa**

Cafodd ei ran actio ar sgrin gyntaf yn y ffilm Gymraeg I Fro Breuddwydion.

Yn 2001 cafodd un o'r prif rannau yn y gyfres ddrama Fondue, Rhyw a Deinosors.

Daeth i adanbyddaeth am chwarae rhan Peter Marshall mewn pum cyfres o Caerdydd rhwng 2006 a 2010.

Ennillodd Cân i Gymru yn 2000 gyda'i gân Lili'r Nos.

 Mae yn rhan o'r band Mendocino a Clancy's Kitchen.

Yn 2017 ymddangosodd yn y ffilm nodwedd Y Llyfrgell yn ran Eben.

Yn 2020 rhyddhawyd cyfrol o'r enw Nôl: Atgofion Drwy Ganeuon drwy Wasg Carreg Gwalch.

## **Bywyd personol**

Cyfarfu ei wraig Roisin Clancy tra oedd yn gweithio gyda cwmni theatr Arad Goch yng Nghaerdydd ac mae ganddynt dair o ferched, Lowri, Cifa a Myfi.

Bu'r teulu yn byw yng Y Barri am 12 mlynedd cyn symud, yn 2011, i An Rinn, Swydd Waterford, Iwerddon.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-tv/degawdau-mewn-drama-2745802
2. ↑ https://www.britishcouncil.ie/programmes/arts/affinities/ryland-teifi
3. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/award-winning-actor-ryland-teifi-reveals-2035216
4. ↑ https://www.clancyskitchen.com/
5. ↑ http://www.gwales.com/bibliographic/?isbn=9781845276867&tsid=3
6. ↑ https://sainwales.com/store/gwymon/gwymon-cd021
Rhian Jones

Actor o Gymraes sy'n adnabyddus am ymddangos mewn dramau megis Teulu a Gwaith/Cartref yn ogystal a cygnod hir fel Karen Parry yn Pobol y Cwm.

## **Gyrfa**

Cychwynodd ei gyrfa teledu drwy gael ei castio fel Karen Parry yn yr opera sebon Pobol y Cwm. Arhasodd yn y rhaglen hyd ar 2001 gan ddychwelyd am gyfnodau byr hyd at ddiwedd 2003.

Dychwelodd at actio llawn amser yn 2008 gan gychwyn gyda chwarae rhan Maren yn y drydedd gyfres o Caerdydd cyn mynd yn ei blaen i serennu fel Llinos Morgan mewn pum cyfres o Teulu, ble roedd hi a'i gwr go iawn yn portreadu brawd a chwaer.

Yn 2013 cafodd y brif rhan yn y ffilm Reit Tu Ôl i Ti ble roed yn portreadu mam yn dioddef o gancr, gyda'i merch go iawn Mabli Jên Eustace yn chwarae ei merch yn y ffilm.

Yn 2018 ymunpdd a cast Gwaith/Cartref am y gyfres olaf, yn rhannu'r sgrîn gyda'i merch Mabli unwaith eto.

## **Bywyd personol**

Mae Rhian yn briod a'r actor Rhys ap Hywel a mae ganddynt bedwar o blant gan gynnwys yr actores Mabli Jên Eustace..

Mae'r teulu'n byw yn Llanegwad.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.walesonline.co.uk/whats-on/film-news/mum-daughter-win-parts-alongside-6400597
2. ↑ https://www.thefreelibrary.com/The+heat+is+on%2C+will+the+stars+wilt+or+shine%3F-a0396748567
3. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-tv/sawl-tro-trwstan-o-fewn-2799673
4. ↑ https://www.walesonline.co.uk/whats-on/film-news/mum-daughter-win-parts-alongside-6400597
5. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/45270416
Sgrin Ti Syniad?

Rhaglen gwis a gafodd ei ddarlledu ar S4C yn y 90au. Roedd y rhaglen yn dangos dau dîm o enwogion wrth iddynt ateb cwestiynau yn codi o fyd teledu a ffilmiau.

Cyflwynwr y rhaglen oedd Aled Samuel.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://antena.co.uk/cy/portffolio/sgrin-ti-syniad/
2. ↑ http://www.ukgameshows.com/ukgs/Sgrin\_Ti\_Syniad%3F
Rhys ap Trefor

Actor a chyfarwyddwr o Gymro sy'n adnabyddus am ymddangos mewn dramau megis Byw Celwydd, Gwaith/Cartref a Pili Pala.

## **Bywyd cynnar**

Ganed yn fab i athrawon a magwyd yn Garndolbenmaen.

Astudiodd yn Ngholeg Meirion Dwyfor yn Pwllheli cyn mynd yn ei flaen i wenud BA mewn astudiaethau theatr yn Ngholeg Brifysgol Abersytwyth.

## **Gyrfa**

Roedd yn ail yng Ngwobr Ddrama Radio Norman Beaton y BBC yn 2016 ac mae wedi chwarae sawl rôl mewn dramâu ar BBC Radio Wales a Radio Cymru.

Daeth i sylu tu allan i Gymru am ei ran yn chwarae Huw, canibal ac aelod o'r heddlu yn nghyfres Torchwood.

Yn 2017 cyfarwyddodd y ffilm fer Feithiau Amgen.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/34128904
2. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/comedy-news/watch-out-harri-parris-heading-pwllheli-8807467
3. ↑ http://eurochannel.com/en/Interview-Rhys-ap-Trefor.html
4. ↑ https://www.spotlight.com/9257-7830-6077
5. ↑ http://projecttorchwood.blogspot.com/2013/10/interviews-rhys-ap-trefor-by-dj-forrest.html
Robin ap Croeso

Pantomeim i blant gan Caryl Parry Jones a Hywel Gwynfryn yn adrodd hanes y morwr Robin ap Croeso a chriw anturus ei long yr Hadog Hapus wrth iddynt chwilio am drysor

Cynhyrchwyd y sioe lwyfan gan Gwmni Whare Teg a chafodd ei gyfarwyddo gan Dafydd Hywel. Recordiwyd perfformiad yn Theatr Y Parc a'r Dar, Treorci ar gyfer y teledu gan gwmanu Teliesyn.

## **Cynhyrchiad**

Sioe lwyfan oedd **Robin ap Croeso** yn cael ei arddangos ar daith o amgylch theatrau Cymru yng nghyfnod Nadolig 1989. Roedd y sioe yn un o gyfres yn ystod diwedd yr 80au a cychwyn y 90au i gael ei darlledu ar S4C gyda gwmni teledu Teliesyn yn recordio un o'r perfformiadau byw.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.youtube.com/watch?v=1MCqqpdnb-Y
Mwg Glas, Lleuad Waed

Ffilm Gymraeg yw **Mwg Glas, Lleuad Waed** a ryddhawyd yn 1988.

Ysgrifenwyd y ffilm gan Siôn Eirian a cyfarwyddwyd gan Peter Edwards. Roedd y ffilm yn ddilyniant i'r gyfres dditectif Bowen a'i Bartner.

## **Plot**

Thriller wleidyddol am y ditectif preifat Jim Bowen yn dod yn ôl i Gaerdydd.

Pan gaiff Crad ei saethu pan heb ei arfu gan yr SAS yn dilyn ymgais i lofruddio Llyngesydd NATO. Mae Ditectif Sergant Harris yn helpu'r SAS guddio'r gwir am farwolaeth Crad.

Yn y cyfamser mae Jim Bowen erbyn hyn yn gweithio gel casglwr rent ar ran Ali Tomlynn, landlord didostur, cyfoethog. Yn teimlo amheuon am ddulliau Tomlynn, penderfynai Bowen adael y swydd a symud i mewn gyda menyw ifanc, Julie sy'n gweithio yn y diwydiant rhyw.

Daw Bowen ynghlwm a stori Crad pan ddaw'r cyn ditectif i ymchwilio'r gwir y tu ôl y farwolaeth.

## **Cynhyrchiad**

Cafodd y band yn y ffilm eu chwarae gan Pop Negatif Wastad.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://discover.library.wales/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLW\_ALMA21862658910002419&context=L&vid=44WHELF\_NLW\_NUI&lang=en\_US&search\_scope=CSCOP\_EVERYTHING&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=tab1&query=any,contains,Mwg%20Glas&offset=0
2. ↑ https://research.bangor.ac.uk/portal/files/20573130/null
3. ↑ https://repository.uwtsd.ac.uk/id/eprint/1080/1/741082.pdf
4. ↑ https://curiad.org/artist/pop\_negatif\_wastad/
Llinor ap Gwynedd

Actor o Gymraes yw Llinor Wyn ap Gwynedd sy'n fwyaf adnabyddus am chwarae rhan Gwyneth Jones yn yr opera sebon Pobol y Cwm.

## **Bywyd cynnar**

Ganed yng Nghrymych, Sir Benfro, ac mae'n chwaer i gitarydd y band Awstralaidd Pendulum, Peredur ap Gwynedd, a chwaraewr gîtar fâs y band Apollo 440, Rheinallt ap Gwynedd.

Astudiodd ddrama yn Nghoelg y Drindod, Caerfyrddin yn graddio yn 1995.

## **Gyrfa**

Bu Llinor yn portreadu Jane Jenkins yn ddrama gyfnod S4C Y Palmant Aur.

Roedd yn aelod o gast y ddrama radio Eileen ar BBC Radio Cymru yn chwarae rhan Jaci Rogers.

Yn 2003 ymunodd a gast Pobol y Cwm yn chwarae rhan cymeriad Gwyneth Jones. Yn ei chyfnod ar y rhaglen mae hi wedi bod yn rhan o sawl stori enfawr gan gynnwys stori ble cafodd ei chymeriad ddiagnosis o gancr y fron ble bu'n rhaid i Llinor eillio ei phen.  Yn 2020 cafodd y cymeriad ei gyrru i'r carchar ar gamgymeriad a gadawodd Llinor y gyfres.

Wedi gadael Pobol y Cwm mae Llinor wedi ymddangos ar ddrama ITV The Pembrokeshire Murders a'r gyfres ddrama Fflam ar gyfer S4C.

## **Bywyd personol**

Mae yn briod a'r actor Emyr Wyn ers mis Mawrth 2017. Maen't yn byw yn Caerdydd.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p03sd48n
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/43115344
3. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Wake-up+call+for+a+superbitch%3B+Llinor+ap+Gwynedd+tells+Alun+Prichard...-a0126841348
Abby Hernandez

Sarah Hernandez (Sister)

Abby Hernandez is a young women who was abducted in Manchester

## Abduction

One day after school, Nathaniel Kibby offered her a ride home. Although she didn't know him, she accepted the ride because her feet were sore and blistered. Kibby then pulled out a gun and threatened to shoot her when she tried to get out of his car.

During her time in captivity, Abby was hidden away in the storage container, where she was drugged, repeatedly sexually abused and psychologically tortured.

Kibby ended up letting her go and she returned home
Omlet

Ffilm Gymraeg yw **Omlet** a ryddhawyd ym 2008 a oedd yn addasiad i'r sgrin o nofel Nia Medi.

Cyfarwyddwyd y ffilm gan Rhian Mair.

## **Plot**

Mae’n edrych yn debyg bod gwyliau’r haf am fod yn hir i Angharad â’i gwaith ar ben, yr ysgol wedi cau a hithau’n sengl eto. Ond mae’n syndod beth all ddigwydd dros ambell i wydraid o Sangria, platiad o Crispy Duck ac economy rinse ar ben y peiriant golchi. Ydy Angharad ar drothwy trychineb carwriaethol arall – neu a oes gan Arfon “Dairy Queen” fwy i’w gynnig iddi na’i chariad diwethaf – pen planc o’r gym sydd newydd gael ei ddympio ganddi?

Mae taith Angharad i ddarganfod y gwir yn ei harwain drwy anturiaethau doniol a dwys, drwy chwerthin a chrio a thrip bythgofiadwy i ynys ramantus Santorini yng Ngroeg yng nghwmni ei Dodo Megan sydd yn ei hwythdegau.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.intofilm.org/films/18817
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymru/adloniant/llyfrau/awdur/nia-medi.shtml
Menna Trussler

Actores o Gymraes sy'n adnabyddus am ei gwaith ar Pam Fi Duw?, Licyris Olsorts a Little Britain.

## **Bywyd cynnar**

Ganwyd Menna Trussler yn Abertawe.

Ers ei plentyndod y cyfan yr oedd hi erioed eisiau ei wneud oedd perfformio. Ymunodd â chlwb Drama Amatur Fforestfach fel plentyn.

Ar ôl blynyddoedd lawer gyda Fforestfach, ymunodd Menna â Chymdeithas Operatig Amatur Abertawe a chafodd rôl yn "Fiddler On The Roof" yn Theatr y Grand ym 1973.

Ar Ebrill 22ain 1977 cafodd Menna alwad gan John Chilvers yn cynnig swydd iddi fel Rheolwr Llwyfan Cynorthwyol yn y Grand. Rhoddodd y swydd hon y cyfle i Menna ennill cerdyn Ecwiti.

## **Gyrfa**

Cyn bo hir caniatawyd i Menna gael perfformio ac ymaddangosodd am y deng mlynedd nesaf mewn dramâu a sioeau cerdd theatr Rep. Roedd rhannu yn y cyfnod yma yn cynnwys Mama Rose yn *Gypsy*, Helene yn *84 Charing Cross Road* a Titanita yn *A Midsummer Night's Dream.*

Wedi hyn aeth Menna ymlaen i ymddangos gyda'r holl brif gwmnïau theatr yng Nghymru.

Mae hi hefyd wedi ymddangos mewn nifer o ddramâu gan Frank Vickery gan gynnwys; ‘*Sleeping With Mickey Mouse’, ‘A Kiss On The Bottom’, ‘Loose Ends’, ‘Roots And Wings’ ‘Green Favors’, ‘The Drag Factor’ ‘Love Forty’* a *‘Family Planning’*. Cyfieithwyd yr olaf o rhain i’r Gymraeg a’i gwneud yn gyfres deledu hirhoedlog Byw yn Iach lle chwaraeodd Menna rhan ‘Gran’.

Yn 1997 ymunodd a gast gwreiddiol Pam Fi Duw? fel Gu. Disgrifiwyd ei rôl yn y gyfres yn gofiadwy fel “Gu i'r genedl” gan gylchgrawn Golwg, Ymddangosodd ymhob cyfres o'r rhaglen.

Mae hi wedi chwarae dwy gymeriad yn Pobol y Cwm a bu'n chwarae rhan Mam Edwards yn gyfres Y Pris. Bu'n portreadu Eira Jones yn gyfres gyntaf Un Bore Mercher.

Ymddangosodd yn dair cyfres Liilte Britain yn ogystal a cyfres Jennifer Saunders am y WI 'Jam and Jerusalem'.

Mae ymddangosiadau ar y sgrin fawr yn cynnwys 'Pride' ‘*Human Traffic*’, ac ‘*August*’ gyda Syr Anthony Hopkins.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.swanseasgrand.co.uk/Menna%20Trussler.html
2. ↑ https://www.imdb.com/name/nm0874447/
Janet Aethwy

Mae **Janet Aethwy** yn actores a chyfarwyddwraig o Gymraes.

## **Bywyd cynnar**

Magwyd Janet Jones ym Mhorthaethwy, Ynys Môn ac roedd ganddi deulu ym mhentref Bodedern ar yr Ynys.

Dechreuodd ei diddordeb actio wrth iddi berfformio rhan *Begw* mewn cynhyrchiad ddrama o nofel Te yn y Grug gan Kate Roberts ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd Porthaethwy 1976 pan oedd yn y chweched dosbarth (oddeutu 17-18 oed).

Roedd yn un o ysgrifenyddion cyntaf Aelwyd Menai.

## **Gyrfa**

Mae Janet wedi actio ar lwyfan a theledu ers 1980 a hynny yn y Gymraeg a'r Saesneg.

Wedi 40 mlynedd o actio dechreuodd gyfarwyddo gan gyfarwyddo Estron sef drama lwyfan fuddugol Hefin Robertson o Eisteddfod Y Fenni, 2016.

Mae hi wedi cyd-ysgrifennu llyfr, Syth o'r Nyth gyda'r cyfarwyddwraig, Llio Sulyn yn 2004, Gwasg Gomer.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/papurau\_bro/papur\_menai/newyddion/chwefror03.shtml
2. ↑ https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/spotlight-actress-janet-aethwy-2663148
3. ↑ https://getthechance.wales/2018/04/17/interview-janet-aethwy-director-estron-theatr-genedlaethol-cymru/
Llŷr Ifans

Actor o Rhuthun yw **Llŷr Ifans**sy'n adnabyddus am ymddangos mewn dramau megis Rownd a Rownd, Pengelli a'r ffilm Twin Town.

## **Bywyd cynnar**

Magwyd Llŷr Ifans yn Hwllfordd, yn fab i Beti Wyn a Eirwyn Evans. Mae'n frawd iau i'r actor Rhys Ifans.

Ar ddiwedd yr 80au roedd yn canu gyda'r grŵp 'Terry Waite ar Asid'.

## **Gyrfa**

Ymddangosodd mewn 8 cyfres o Pengelli rhwng 1994 a 2001 fel y mecanic Edwin Parry.

Mae'n fwyaf adnbyddus am serennu gyda'i frawd Rhys Ifans yn y ffilm o 1997 Twin Town.

Mae wedi ymddangos mewn nifer o gynhyrchiadau theatr gan gynnwys A Toy Epic gyda Cwmni Theatr Clwyd yn 2007.

Yn 2008 bu'n chwarae rhan Magal yn y ffilm S.O.S. Galw Gari Tryfan.

Rhwng 2009 a 2016 bu'n rhan o gast Rownd a Rownd fel Alwyn Hughs, mecanic arall.

Yn 2015 bu'n rhan o gast ffilm S4C o Dan y Wenallt fel Nogood Boyo.

 Yn 2017 camodd i 'sgidiau Syr Wynff ap Concord y Bos yng nghynhyrchiad Theatr Bara Caws - Raslas Bach a Mawr.

## **Bywyd personol**

Mae'n briod i'r gyflwynwraig ar BBC Radio Cymru, Lisa Gwilym ac mae ganddynt fab o'r enw Jacob a anwyd yn 2013; maent yn byw yn Y Felinheli.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-tv/llr-yn-l-wrth-y-2774619
2. ↑ https://www.hollywoodreporter.com/review/under-milk-wood-edinburgh-review-806681
3. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Troedio%27r+dreflan+am+y+tro+olaf%3B+Wrth+i+gyfres+ddrama+Treflan...-a0141691929
4. ↑ https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/llyr-evans-strips-down-stage-2122256
Mici Plwm

Actor a digrifwr o Gymro yw **Mici Plwm.** Mae'n fwyaf adnabyddus am arloesi gyda disgos Cymraeg yn y 1960au a chwarae y cymeriad hoffus 'Plwmsan' ers y 1970au hwyr.

## **Bywyd cynnar**

Ganwyd **Michael Lloyd Jones** yn Llan Ffestiniog, Sir Feirionydd yn ail o bedwar plentyn i Huw Morris Jones (Huw Môr) a Daphne Eva Jones (neé Harrison). Daeth ei fam i fyw yn ardal Blaenau Ffestiniog adeg yr Ail Ryfel Byd gyda'i rhieni, Mr a Mrs Barnett Harrison. Nid oedd ei blentyndod yn un hawdd am fod ei fam wedi treulio cyfnodau mewn ysbyty meddwl. Fe magwyd y teulu yng nghartref plant Bryn Llywelyn.

Aeth i Ysgol Gynradd Llan Ffestiniog (Ysgol Bro Cynfal erbyn hyn) a Ysgol Sir Ffestiniog (Ysgol y Moelwyn erbyn hyn).

Yn y 1960au roedd yn troelli disgiau dan yr enw 'DJ Plummy'. Fe'i ysbrydolwyd gan ymgyrchoedd iaith Cymdeithas yr Iaith i gael gwared o'i recordiau Saesneg a cychwynodd y Disco Cymraeg cyntaf gan newid ei enw DJ i Mici Plwm. Wnaeth 'Disco Teithiol Mici Plwm' deithio o gwmpas chlybiau a neuaddau pentref trwy Gymru am ugain mlynedd gan rannu llwyfan gyda bandiau fel Edward H Dafis.

Cymerodd Mici ran yn ymgyrchoedd Cymdeithas yr Iaith ac fel rhan o'r ymgyrch dros sianel deledu Gymraeg, dringodd fast trosglwyddo Llanddona; derbyniodd ddedfryd o 12 mis o garchar gohiriedig.

## **Gyrfa**

Daeth yn enwog yn ystod yr 1970au a'r 1980au am chwarae rhan 'Plwmsan y Twmffat Twp' yn y rhaglenni teledu Teliffant ac Anturiaethau Syr Wynff a Plwmsan ynghyd â Wynford Ellis Owen.

Roedd yn Gyfarwyddwr Artistig Theatr Ardudwy, Harlech, rhwng 2002 a 2004.

Mae'n byw yn Harlech, Caerdydd a Phwllheli ac mae'n mwynhau gwyliau aml ar Ynys Agistri, Groeg.

Mae'n rhedeg y cwmni cysylltiadau cyhoeddus 'MP'.

Cafodd ei urddo i osedd yr Eisteddfod yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd, 2018.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.bbc.co.uk/cymru/adloniant/llyfrau/straeon/021107meical.shtml
2. ↑ https://journals.library.wales/view/1183036/1185262/11#?xywh=-404%2C-254%2C4328%2C5067
3. ↑ https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/40019-mici-plwm-yn-dathlu-50-mlynedd-cymdeithas-yr-iaith
4. ↑ https://clicorarchifs4c.fireside.fm/2
5. ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/north\_west/3363831.stm
6. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/45143702
Pam Fi Duw?

Cyfres ddrama teledu ar gyfer pobl ifanc oedd ***Pam Fi Duw?***.

Roedd yn seiliedig ar y nofel Pam Fi, Duw, Pam Fi? gan John Owen. Roedd y cyfresi cyntaf yn olrhain hanes a helyntion Rhys a’i ffrindiau yn Ysgol Glyn Rhedyn wrth iddynt gychwyn ym mlwyddyn 10 ac ar eu cyrsiau TGAU tra bod y cyfresi diweddarach yn dilyn hanes ei chwaer Sara a'i chefnder Cwcw.

Cynhyrchwyd y gyfres gan HTV Cymru.

## **Cynhyrchiad**

Recordiwyd chweched gyfres yn 2001 ond penderfynodd S4C beidio darlledu'r gyfres wedi i'r awdur John Owen gael ei arestio ar gyhuddiadau o gam-drin plant.

Ar y rhaglen, ffurfiwyd band gydag aelodau Cwcw, Nodi, Foxy ac un arall. Rhyddhawyd CD am ddim gyda dau gân. Aethy grwp yn eu blaenau i berfformio o dan yr enw 'Storm' am gyfnod wedi diwedd y rhaglen.

Ffilmwyd y gyfres yn bennaf oamgylch Cwm Rhondda ac Ysgol Gyfun Cymer.

## **Darllediad**

Darlledwyd pum cyfres o'r rhaglen ar S4C rhwng 1997 a 2001. Nid yw'r chweched gyfres erioed wedi cael ei ddarlledu.

Cafodd fideos o'r ddwy gyfres gyntaf eu ryddhau gan Sain ond yn dilyn y cyhuddiadau yn erbyn John Owen penderfynwyd i beidio rhyddhau mwy,

Nd yw wedi cael ei ail-ddarlledu ers dod i ben.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid\_3860000/newsid\_3861700/3861727.stm
2. ↑ https://www.s4c.cymru/abouts4c/authority/pdf/2001\_12c.pdf
3. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Plug+is+pulled+on+S4C+series%3B+SEX+CLAIMS%3A+TV+drama+Pam+Fi+Duw%3F...-a080043619
4. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Welsh+boy+band+whip+up+Storm%3B+POP+MUSIC%3A+Teen+group+aiming+for+the...-a081459339
5. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Owen+teen+soap+taken+off+shelves-a0101576227
Richard Elis

Actor yw Richard Elis sy'n fwyaf adnabyddus am chwarae rhan Huw Edwards yn yr opera sebon Eastenders, ac am ymddangos mewn dramau megis Gwaith/Cartref ac Ar y Tracs.

## **Bywyd cynnar**

Ganed Richard yn 1975 a magwyd yng Nghwm Aman.

Astudiodd yng Ngholeg Cerdd a Drama Caerdydd, yn graddio yn 1996.

## **Gyrfa**

Ddiwrnodau cyn iddo raddio, gofynnwyd i Elis gael clyweliad ar gyfer asiantau castio Llundain ac wedi hynny cafodd ei gastio yn opera sebon y BBC EastEnders fel cymeriad Cymraeg cyntaf y gyfres, Huw Edwards. I ddechrau dim ond mewn tair pennod oedd y cymeriad i fod i ymddangos, ond roedd y cynhyrchwyr yn hoffi'r portread ac estynnwyd ei gontract. Arhosodd Elis yn y sebon am dair blynedd, gan adael ym 1999.

Aeth yn ei flaen i ymddangos mewn dramau megis Nuts and Bolts, The Bench a Casualty, yn ogystal a gwneud ymddangosiadau mewn nifer o gyfresi cymraeg megis Iechyd Da, A470 a Treflan.

Ym mis Awst 2006, darparodd Elis lais "Welsh Big Brother" fel rhan o dasg yn ystod seithfed cyfres rhaglen realiti Channel 4 (ar y pryd) Big Brother. Yn ystod y dasg, bu’n rhaid i'r lletywyr siarad â Big Brother yn Gymraeg tra yn yr ystafell ddyddiadur. O'r cystadleuwyr, Glyn Wise oedd yr unig un a oedd yn dod o Gymru ac yn siarad Cymraeg yn rhugl.

Mae hefyd wedi ymddangos mewn nifer o Ffilmiau annibynnol gan gynnwys Benny a Jolene, Black Mountain Poets, Songbird a Wild Honey Pie!

Bu'n aelod o gast ddwy ffilm Ar y Tracs gan bortreadu Dyrig.

Rhwng 2010 a 2015 ymddangosodd fel Wyn Rowlands tros bum cyfres o Gwaith/Cartref.

Mae wedi ymddangos mewn dau gyfres o The Tourist Trap gan BBC Wales, ac yn 2021 roedd yn rhan o gast y gyfres ddrama drosedd The Pact.

## **Bywyd personol**

Mae Richard yn briod a'r actores Tonya Smith a mae ganddynt ddau o blant. Maent yn byw yn Nghaerdydd

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/2910939.stm
2. ↑ https://www.walesonline.co.uk/whats-on/whats-on-news/pobol-y-cwm-actress-tonya-7245158
3. ↑ https://www.thefreelibrary.com/EASTENDER+HUW+WEDS+HIS+PATIENT.-a060640297
Hotel Eddie

Rhaglen gomedi i blant yn dilyn helyntion staff a gwesteuon gwesty o'r enw Hotel Eddie.

Awdur y rhaglen gan Daniel Glyn a roedd yn serennu Iwan John ac aelodau'r grwp pop Eden, Emma, Non a Rachael.

## **Cynhyrchiad**

Cyhyrchwyd y gyfres gan gwmni Apollo.

Aeth cymeriad Eddie Butler yn ei flaen i ymddangos mewn rhaglenni megis Teledu Eddie.

## **Darllediad**

Darlledwyd y rhaglen yn wreiddiol yn 1998.

Roedd pennod Nadoligaidd o'r rhaglen ar gael ar S4C Clic yn 2020 fel rhan o'r Calendr Adfent.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.facebook.com/watch/?v=768586893733807
Paid a Dweud Hoyw

Rhaglen ddogfen yw Paid a Dweud Hoyw sy'n dilyn Stifyn Parri wrth iddo olrhain hanes Cymal 28.

Darlledwyd yn mis Rhagfyr 2023.

## **Disgrifiad**

Stifyn Parri sy'n mynd ar drywydd un o benodau mwya cythryblus ein hanes diweddar. Mewn rhaglen bersonol a phwerus, bydd yn olrhain stori Cymal 28 - un o'r deddfau homoffobaidd cyntaf mewn canrif. Yn 1988, ffeindiodd Stifyn ei hun reit yng nghanol yr ymgyrch yn erbyn y ddeddf, profiad newidiodd ei fywyd am byth. Bydd Stifyn yn clywed profiadau pobl eraill o'r cyfnod ac yn holi ydy cymdeithas wedi newid ugain mlynedd ers i'r ddeddf ddod i ben.

## **Cynhyrchiad**

Cynhyrchwyd y rhaglen gan Rondo.

Medd y cyflwynydd Stifyn Parri: "Dwi wedi cyfaddef pethau yn y rhaglen yma dwi erioed wedi eu cyfaddef o'r blaen oherwydd do'n i ddim yn barod i rannu neu do'n i ddim yn ymwybodol. Er enghraifft, dwi wedi rhannu'r ffaith tra o'n i ar Les Misérables yn y West End o'n i'n cael HIV tests ac o'dd neb yn gwybod hynny... achos oedd pobl â cymaint o ragfarn. Tra'n aros am y canlyniadau oeddwn i'n canu *empty chairs at empty tables* – roedd yr emosiwn yn real."

Christopher Duncan oedd y cymeriad bortreadodd Stifyn yn y gyfres sebon boblogaidd Brookside ar Channel 4, cymeriad oedd yn un hanner o'r berthynas hoyw agored gynta' ar deledu Brydeinig. Er bod Stifyn ei hun yn hoyw, doedd e heb 'ddod allan' i unrhyw un bryd hynny.

Dywedodd Stifyn: "Mae pobl wedi cymryd yn ganiataol mod i wedi dod allan o'r groth *all singing all dancing*, ond na, dim felly oedd hi. Doedd genna'i ddim hyder, ddim isho pobl fod yn erbyn fi a pobl yn fy marnu i."

Ymysg y rheiny mae Stifyn yn sgwrsio â nhw yn y rhaglen mae'r ymgyrchydd dros hawliau hoyw a'r awdur, John Sam Jones.

## **Darllediad**

Darlledwyd y rhaglen am y tro cyntaf ar y 1af o Rhagfyr, diwrnod AIDs y byd.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p0gt6qpv
2. ↑ https://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/58399/stifyn-parri-yn-dod-allan-am-yr-ail-dro/
Milwr Bychan

Ffilm Gymraeg o 1986 wedi ei lleoli yng Ngogledd Iwerddon ac wedi ei chyfarwyddo gan Karl Francis.

## **Plot**

Mae Wil yn wr ifanc dosbarth gweithiol sy’n ymuno â’r Fyddin Brydeinig. Caiff ei arestio wedi marwoaleth ar batrol arferol, ac mae’n dioddef triniaeth ffiaidd oddi wrth ei uwchswyddogion.

Mae’r ffilm yn portreadu diethriad cynyddol Wil o’r fyddin, a’r empathi mae’n ei deimlo tuag at ei gyd-Geltiaid Gwyddelig.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.imdb.com/title/tt0091521/?ref\_=tt\_mv\_close
2. ↑ https://filmhubwales.org/cy/films/y-milwr-bychan/
3. ↑ https://wici.porth.ac.uk/index.php/Milwr\_Bychan
Lle Bach Mawr

Rhaglen aloniant yw **Lle Bach Mawr** sy'n gofyn i'r cyfrannwyr droi ardal fach yn eu cynefin nhw yn ddihangfa fawr.

Cynhyrchwyd y gyfres gan Boom Cymru gyda Lisa Gwilym yn trosleisio. Darlledwyd ym 2020.

## **Fformat**

Mae Lle Bach Mawr yn gosod her i dri o bobl fwyaf creadigol Cymru gan ofyn iddyn nhw droi ardal fach yn eu cynefin nhw yn ddihangfa fawr.

Y tri sy’n wynebu’r dasg yw’r dylunydd Gwyn Eiddior sydd wedi treulio cyfnod y clo ar fferm ei deulu yng Ngarndolbenmaen, Gwynedd; y saer coed creadigol Carwyn Lloyd Jones o Bow Street, Ceredigion a’r dylunydd steil Mandy Watkins o Gaerwen, Sir Fôn.

Dros dair rhaglen bydd y tri yn cael y deunydd crai wedi eu danfon i’w drysau ffrynt, swm bach o gyllid ar gyfer pethau angenrheidiol a beth bynnag arall sydd eisoes ar gael ganddyn nhw - i greu rhywbeth arbennig - mewn tridiau!

Ar ddiwedd y rhaglen, mae’r tri yn gwerthuso gwaith ei gilydd.

## **Cynhyrchiad**

Cynhyrchwyd y gyfres yn ystod cyfnod pandemig COVID-19.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://dlo6cycw1kmbs.cloudfront.net/media/media\_assets/34LleBachMawr.pdf
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p08mkw8l
Hugh Thomas

Actor a cyfarwyddwr Cymreig yw **Hugh Thomas**  sy'n fwyaf adnabyddus am ymddangos mewn sawl cyfres deledu fel Pobol y Cwm, High Hopes, a Satellite City.

## **Gyrfa**

Cychwynodd ei yrfa fel actor ar y sgrin yn y ffilm If... yn ran Denson.

Aeth yn ei flaen i ymddangos mewn cyfresi Cymraeg a Saesneg megis Y Rhandir Mwyn, Bus to Boswroth a The Life and Times of David Lloyd George.

Mae wedi cyfarwyddo ar sawl gyfres deledu gan gynnwys Bowen a'i Bartner, Slac yn Dynn ac I'r Gad.

Ers 1991 mae wedi bod yn ymddangos yn achlysurol fel Iori Davies yn y gyfres sebon Pobol y Cwm.

Rhwng 2002 a 2008 ymddangosodd ar y gyfres ddrama High Hopes yn ran Walter Coles.

Ymunodd a gast Con Passionate yn ran Roger ar gyfer y gyfres olaf yn 2008.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.imdb.com/name/nm0858930/
Rhosyn a Rhith

Mae ***Rhosyn a Rhith*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1986. Stephen Bayly oedd y cyfarwyddwr.

## **Plot**

Ffilm ysgafn wedi'i lleoli yn yn Cymoedd, sy'n adrodd hanes cynllun craff un dyn i wneud arian.

Mae Trevor yn gaeth i'w fagwraeth dlawd yn un o gymoedd dirwasgedig Cymru. Pan gaeir sinema'r pentref mae'r taflunydd di-waith mewn cyfyngder ariannol.

I oresgyn y broblem, benthyca Revor arian oddiwrth Eli, ar yr amod y bydd yn talu am ei hangladd os bydd Eli yn marw cyn i Trefor ei had-dalu.

Mae Trevor a'r gwerthwr hufen iâ yn taro ar y syniad o ddefnyddio amodau danc y tŷ ffilm fel yr amgylchedd perffaith ar gyfer tyfu madarch.
Ronnie Williams

Comediwr ac actor oedd **Ronald Clive "Ronnie" Williams** (29 Mawrth 1939 – 28 Rhagfyr 1997).

Daeth i amlygrwydd ar ddiwedd y 1960au ac mae'n adnabyddus am ei bartneriaeth comedi gyda Ryan Davies.

## **Gyrfa**

Dechreuodd Ronnie Williams ei yrfa fel actor, ond cafodd drafferth cael gydnabyddiaeth, gan wneud ymddangosiadau tprin mewn dramau megis The Stag yn 1962 a The Wednesday Play ym 1966.

Bu'n gweithio fel arweinydd bws cyn dod yn enwog gyda'i ymddangosiadau ar deledu Cymraeg, gan weithio fel cyhoeddwr parhad a darllenydd newyddion i BBC Cymru.

Ym 1970, creodd act ddwbl gyda Ryan Davies; darlledwyd eu cyfres gomedi, Ryan & Ronnie, yn gyntaf ar BBC Cymru ac yn ddiweddarach, yn Saesneg, ar BBC1.

Mae’r darlledwr Hywel Gwynfryn, yn ei gofiant i’r ddau ddigrifwr, yn disgrifio’r gwrthgyferbyniad rhwng eu hymddangosiad a’u cymeriad, wedi’i gyfoethogi gan y ffaith bod Williams yn fariton a allai ddal ei hun mewn deuawdau â thenor Davies. Am gyfnod bu Gwynfryn yn lletya gyda Williams a'i wraig Einir, a oedd yn byw yn Rhiwbeina, Caerdydd. Yn ddiweddarach ysgrifennodd un o'r sgriptwyr ar Ryan a Ronnie, Meic Povey, ddrama am eu gyrfa.

Er bod Davies yn cael ei weld fel yr aelod mwyaf dawnus o'r ddeuawd, gwnaeth Williams gyfraniad mawr i ysgrifennu'r gyfres. Ar ôl cael ei orfodi i gymryd rhan lai oherwydd phoblogrwydd Davies, daeth Williams yn alcoholig. Roedd toriad y bartneriaeth yn 1975 i'w briodoli i afiechyd Williams, ond parhaodd y ddau yn ffrindiau a bu farw Davies yn sydyn ym 1977.

Yn y 1970au, Williams hefyd oedd perchennog tafarn y White Lion yng Ngherrigydrudion. Parhaodd i ymddangos ar deledu Cymru a chwaraeodd Mr. Vissianni, perchennog caffi, yn y gyfres Tan Tro Nesa ar S4C yn 1985. Roedd hefyd yn un o sêr y ffilm Twin Town (1997). Roedd yn serennu hefyd yn y ffilm Mae'n Talu Weithe.

## **Marwolaeth**

Bu Williams yn dioddef o iselder difrifol. Yn y 1990au, dywedodd am ei waith gyda Ryan Davies: "Po fwyaf llwyddiannus ydych chi, y mwyaf o straen sydd yna. Roedd y syniad eich bod chi ond cystal â'ch sioe ddiwethaf yn ein poeni ni drwy'r amser […] roedden ni'n gweithio rhy galed, ac roedden ni'n gwybod ein bod ni."

Ar 28 Rhagfyr 1997, bu farw trwy hunanladdiad yn Aberteifi, Ceredigion.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://web.archive.org/web/20170817022250/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a43dca6
2. ↑ https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/new-book-highlights-life-the-8036136
3. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/41803352
4. ↑ https://web.archive.org/web/20140903161140/https://www.transdiffusion.org/2008/05/11/ryan\_davies
Manon Elis

Actores o Gymru sydd yn adnabyddus am ei gwaith actio mewn cyfresi megis Amdani a Rownd a Rownd.

## **Bywyd Cynnar**

Magwyd Manon sydd yn ferch i Anwen Jones yn y Wyddgrug cyn symud i bentref Landyrnog yn 9 oed. Mae hi'n un o ddwy o ferched.

Mynychodd ysgol Glan Clwyd a astudiodd Cymraeg, drama a celf ar gyfer tgau yna aeth i brifysgol Bangor i astudio cymraeg a drama cyn mynychu cwrs ol- radd diploma cerdd a drama am flwyddyn.

## **Gyrfa**

Cychwynod Manon ar ei gyrfa ar y sgrin fawr ar y gyfres Amdani yn 1999 ble roedd hi'n potreadu'r cymeriad Wendy Catwright.

Yna yn fuan wedyn ymunodd ar opera sebon Rownd a rownd yn 2002 ac yno y buodd am dros bymtheg mlynedd.

Yn ddiweddar bu'n cyflwyno cyfres o'r enw Agor y Clo ar s4c.

## **Bywyd Personnol**

Priododd y diweddar Dafydd Dafis yn 2001.

Mae mewn perthynas ar actor Emlyn Gomer ers blynyddoedd bellach ac yn byw yng Nghaernarfon, mae ganddynt ddwy o genod sef Cadi a Lois. Fe ddatblygodd salwch a beryglodd ei bywyd yn dilyn cymlethdodau wedi genedigaeth ei merch Cadi.

Mae Manon yn rhedeg siop yng Nghaenarfon o'r enw siop Manon ble mae hi'n gwerthu pethau vintage a thrysorau eraill.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddddwyrain/enwogion/adloniant/pages/manon\_ellis.shtml
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/46610693
3. ↑ https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/caernarfon-actress-thanks-blood-donors-2737068
4. ↑ https://www.instagram.com/siopmanon/
Rhian Morgan

Actores a digrifwraig Cymraeg yw **Rhian Morgan**. Mae hi'n adnabyddus am ymddangos mewn cyfresi megis Gwaith/Cartref a Un Bore Mercher ac am gyfnod hir yn chwarae Carol Gwyther ar Pobol y Cwm yn yr 80au.

## **Bywyd cynnar**

Ganwyd hi yng Nghwm Tawe.

Astudiodd Rhian ddrama ym Mhrifysgol Aberystwyth lle cafodd ei dylanwadu gan y diweddar Emily Davies.

## **Gyrfa**

Daeth yn adnabyddus yn yr 1980au am y cymeriad Carol Gwyther yn Pobol y Cwm gan adael y gyfres yn 1991.

Ar ddechrau'r 1990au roedd yn un o'r perfformwyr ar y gyfres deledu ddychanol Pelydr X ar S4C.

Yn 2004 fe chwaraeodd rhan Val Vivaldi yn y gyfres ddrama deledu fer *Mine all Mine*, ysgrifennwyd gan Russell T. Davies, a ddarlledwyd ar ITV1.

Yn 2014, enillodd wobr yr Actores Gorau yng Ngwobrau Beirniaid Theatr Cymru am ei rhan fel Eileen Beasley yng nghynhyrchiad Theatr Genedlaethol Cymru, Dyled Eileen.

Roedd yn chwarae Gwen Lloyd yng nghyfres ddrama *Gwaith/Cartref* ar S4C ac yn 2015 enillodd wobr BAFTA Cymru am yr Actores Orau am ei rhan.

## **Bywyd personol**

Mae'n fam i ddau fachgen ac yn briod gyda'r cyflwynydd Aled Samuel ers 1994. Mae'r teulu'n byw yn Llandeilo.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/b084n1vr
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/34290065
3. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Forever+mine%3B+Screen+mum+and+hit+comedy+star,+Rhian+Morgan,+tells...-a0126290085
4. ↑ https://sites.google.com/site/gerainttregaron/sgriptioteledu-tvwriting/comedi-comedy
5. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/25910506
6. ↑ https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/201024-cyhoeddi-enillwyr-bafta-cymru
7. ↑ http://www.s4c.cymru/en/entertainment/dal-ati/page/605/rhian-morgan-interview/
8. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p033qlwz
Myfanwy Talog

Actores Gymreig oedd **Myfanwy Talog** (31 Mawrth 1944 – 11 Mawrth 1995).

## **Bywyd cynnar**

Ganwyd **Myfanwy Talog Williams** yn Nghaerwys, gogledd-ddwyrain Cymru. Roedd ganddi frawd iau, Gwilym.

Hyfforddodd fel athrawes yng Nghaerdydd cyn cychwyn ar ei gyrfa ym myd y cyfryngau.

## **Gyrfa**

Ymddangosai ar y rhaglen Gymraeg i blant, Teliffant, yn ystod y 1970au, yn ogystal a chwarae rhan Phyllis Doris yn y gyfres gomedi boblogaidd Ryan and Ronnie ar y BBC.

Yn y 1980au ymddangosai yn yr opera sebon Gymraeg, Dinas, ar S4C, ac mewn sawl cyfres gomedi Saesneg ar y BBC, gan gynnwys *Bread* a *The Magnificent Evans*.

Yn ddiweddarach, roedd yn fwy cyfarwydd i'r genhedlaeth ifanc fel lleisydd y gyfres cartŵn Wil Cwac Cwac.

Yn 2006, dros ddeng mylnedd wedi ei marwolaeth dadorchuddwyd plac i gofio Myfanwy yn y pentref lle cafodd ei geni - Caerwys.

## **Bywyd personol**

Roedd yn bartner i'r actor Syr David Jason ers i'r ddau gyfarfod yn y 1970au. Roedd Jason yn adnabod yr actores Gymreig Olwen Rees wedi cyd-actio mewn addasiad ffilm o *Under Milk Wood* (1972). Yn 1977 daeth Jason i Gaerdydd i berfformio mewn drama a daeth Olwen Rees i wylio gyda'i ffrind Myfanwy. Syrthiodd y ddau mewn cariad a bu'r ddau yn bartneriaid am dros 18 mlynedd tan ei marwolaeth.

## **Marwolaeth**

Bu farw Myfanwy ar 11 o Fawrth 1944 o gancr y fron.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.freebmd.org.uk/cgi/information.pl?cite=Xm3LzWU765WoUq0ii4U%2BxQ&scan=1
2. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Portrait+of+a+star%3B+Alun+Prichard+on+a+tribute+to+Welsh+actress...-a0130187821
3. ↑ http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid\_4860000/newsid\_4862800/4862802.stm
4. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/sir-david-jason-myfanwy-talog-6175249
Simon Watts

Actor yw Simon Watts sy'n adnabyddus am ei waith mewn dramau megis Y Mapiwr, Yr Amgueddfa a Pobol y Cwm.

## **Gyrfa**

Cafodd Simon ei ran gyntaf fel actor ifanc yn y gyfres ddrama William Jones.

Yn 2010 portreadodd Anurin yn gynhyrchiad Sherman Cymru o Llwyth gan Daf James.

Yn 2012 ymunodd a gast yr opera sebon Pobol y Cwm yn ran Gethin Thomas. Arhosodd gyda'r gyfres tan 2018 pan aeth y cymeriad i'r carchar am lofruddio Sheryl Llywelyn (Lisa Victoria).

Aeth yn ei flaen i bortreadu Dad yn y gyfres boblogaidd i blant Deian a Loli.

Yn 2020 dychwelodd at ran Aneurin yn Tylwyth, dilyniant Daf James i'r ddrama Llwyth. Cafodd y cynhyrchiad ei ohurio yn sgil pandemig Cofid-19. Aeth y cynhyrchiad ar daith llawn yn ddiweddarch yn 2022.

## **Bywyd personol**

Mae Simon yn briod a'r actor Rhian Blythe ers 2013. Mae ganddynt ddau o blant a mae'r teulu yn byw yng Nghaerdydd.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.imdb.com/name/nm0915236/
2. ↑ https://www.theguardian.com/cardiff/2010/apr/21/sherman-cymru-chapter-arts-centre-llwyth-review
3. ↑ https://theatr.cymru/en/news-blogs/tylwyth-on-tour-autumn-2022/
4. ↑ https://www.sainou.com/wp-content/cv/simon-watts.pdf
5. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/49592930
Huw Chiswell

Cerddor, actor, cynhyrchydd a cyfarwyddwr Cymreig ydy **Huw Chiswell.**

## **Bywyd cynnar**

Ganwyd yng Nghwm Tawe, a chafodd ei addysg yn Ysgol Gynradd Pant-teg, Ysgol Gyfun Ystalyfera a Phrifysgolion Aberystwyth ac Abertawe.

## **Gyrfa**

### **Cerddoriaeth**

Roedd yn aelod o'r bandiau Y Crach a Y Trwynau Coch*.*

Ym 1984 enillodd gystadleuaeth Cân i Gymru gyda'r gân "Y Cwm", a gyfansoddwyd gan Chiswell a'i chanu gan Geraint Griffiths.

Cyfansoddodd y gân elusen i Ethiopia "Dwylo dros y môr" yn 1985.

Rhyddahodd ei albym gyntaf Rhywbeth o'i le yn 1986. Fe'i dilynwyd gan 'Rhywun yn gadael' (1989) 'Cameo Man' (1993) a Dere Nawr (2003).

Ym mis Tachwedd 2005 cyhoeddwyd cryno-ddisg a llyfr caneuon Goreuon Huw Chiswell. Ar 26 Ionawr 2005 cymerodd ran yng nghyngerdd Tsunami Caerdydd.

Mae rhai caneuon Huw Chiswell ar wefan wici "Welsh Lyrics".

### **Ffilm a theledu**

Cychwynyodd ei yrfa yn y teledu yn gweithio fel ymchwilydd i HTV ar adeg lawnsio S4C yn 1982. Roedd yn un o'r awduron ar gyfres Torri Gwynt a Rhagor o Wynt yn yr 80au. Aeth yn ei flawn i gynhyrchu rhaglenni Swig o'r Eisteddfod Genedlaethol.

Ymddangosiad fel y cymeriad golygus Carlos yn y ffilm Ibiza, Ibiza!.

Yn 2006 bu'n feirniad ar raglen gerddoriaeth WawFfactor ar S4C.

Mae Chiswell yn gyfarwyddwr ar y ddrama sebon Pobol y Cwm.

## **Bywyd personol**

Roedd Chiswell yn briod a'r cyflwynydd Nia Roberts am gyfnod.

Mae ganddo ddwy o ferched Manon a MAri.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.bbc.co.uk/cymru/deorllewin/enwogion/cantorion/pages/huw\_chiswell.shtml
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/50585078
Rhian Cadwaladr

Actores ac awdur yw **Rhian Cadwaladr** sy'n adnabyddus am ymddangos mewn rhaglenni teledu megis Amdani, Rownd a Rownd a Caffi Sali Mali.

## **Gyrfa**

Fel actores roedd Rhian yn rhan o gast y gyfres deledu i blant Caffi Sali Mali yn rhan Siani Flewog.

Roedd Rhian hefyd yn rhan o gast gwreiddiol Rownd a Rownd yn 1995 yn portreadu Edwina Jones, mam y cymeriad Ari Stiffs (Dyfrig Evans).

Ymddangosodd yn ddwy gyfres gyntaf y gyfres ddrama Amdani yn portreadu Elena.

Mae hi hefyd wedi sgriptio ar raglenni teledu megis Pobol y Cwm.

Ei nofel gyntaf oedd Fi sy’n Cael y Ci yn 2015. Yn dilyn honno ysgrifennodd nofel arall – Môr a Mynydd a lwnsiwyd yn 2018. Cyhoeddodd ei thrydedd nofel Plethu yng Ngorffennaf 2020.

Cyhoeddodd Nain Nain Nain ei llyfr cynta i blant diwedd 2019. Llyfr ydi hwn sy'n cyflwyno y cyflwr dementia i blant bach.

Mae Rhian hefyd wedi gweithio fel titor drama ar gyfer gmwni Sbarc.

## **Bywyd personol**

Mae Rhian yn byw yn Rhosgafan a mae ganddi bedwar o blant, Meilir, Peris, Eleri and Ceuron.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://llyfrgelloedd.cymru/ea\_author\_focus/estyn-allan-mewn-sgwrs-gyda-rhian-cadwaladr/
2. ↑ https://www.sonamlyfra.cymru/rhian-cadwaladr
3. ↑ https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/a-heart-for-art-2867215
Limbo

Cyfres gomedi sefyllfa yw **Limbo** a gomiswynwyd gan wasanaeth ar-lein S4C, Hansh.

Ysgrifenwyd y gyfres gan Ciron Gruffydd.

## **Plot**

Mae Huw, Seren a Liam yn byw gyda'i gilydd mewn tŷ yng Nghaerdydd.

Ond gyda chefndir y tri yn wahanol, mae ambell un yn llwyddo i ffeindio'u ffordd rownd y ddinas yn haws na'r gweddill wrth arbrofi gyda chyffuriau a rhyw.

## **Darllediad**

Roedd Limbo i'w weld ar YouTube Hansh ac ar S4C Clic yn ei gyfanrwydd o'r 16eg o Ragfyr 2021.

Cafodd y gyfres ei ddarlledu ar S4C yn 2022.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/46068/hansh-yn-lansio-cyfresi-newydd/
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p0bwbtn4