Siôn Eirian

Awdur a dramodydd o Gymro oedd **Siôn Eirian** *(26 Mawrth 1954 – 30 Mai 2020)* oedd yn adnabyddus am ysgrifennu dramâu llwyfan megis Epa yn y Parlwr Cefn, Elvis, y Blew a Fi a Wastad ar y Tu Fas ac am waith teledu fel Pen Talar, Bowen a'i Bartner a Mwy Na Phapur Newydd.

## **Bywyd cynnar**

Ganwyd Siôn ar y 29eg o Fawrth 1954 yn Hirwaun yn fab i Eirian Davies a Jennie Eirian. Roedd ei dad yn weinidog a symudodd y teulu i Frynaman yn fuan wedi ei eni. Felly fe'i magwyd ym Mrynaman a'i addysgu yn Ysgol Gynradd Brynaman. Roedd ei fam yn newyddiadurwraig, awdur, ymgeisydd gwleidyddol a golygydd cylchgrawn wythnosol *Y Faner* rhwng 1979 ac 1982.

Ganwyd ei frawd, Guto Davies yn 1958.

Symudodd y teulu eto i'r Wyddgrug yn 1962 a mynychodd Ysgol Glanrafon ac Ysgol Maes Garmon.

Graddiodd mewn Cymraeg ac Athroniaeth o Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth ym 1975. Dilynodd gwrs blwyddyn ôl-radd yng Ngholeg Cerdd a Drama Cymru, Caerdydd ym 1976. Daeth yn Gymrawd i'r coleg hwnnw.

## **Gyrfa**

### **Teledu a ffilm**

Rhwng 1979 a 1985, roedd yn awdur sgriptiau BBC Cymru ar raglenni sy’n cynnwys Pobol y Cwm.

Ysgrifennodd ddramâu ffilm megis Marwolaeth yr Asyn o Fflint (1984), Noson yr Heliwr (*A Mind to Kill*) (1990), Gadael Lenin (1993) a phennod o gyfres Lynda la Plante, *Lifeboat*, ym 1994.

Creodd gyfres dditectif gyntaf S4C sef Bowen a'i Bartner (tair cyfres 1984 - 1988). Ef oedd un o grewyr ac awduron y gyfres boblogaidd Mwy Na Phapur Newydd (1990 - 1994).

Ysgrifenodd y gyfres gomedi Mostyn Fflint 'n Aye! yn 2004, ar gyfer y cymeriad o'r Wyddgrug a grëwyd a pherfformiwyd gan ei gyfoeswr o'r un ysgol Cadfan Roberts.

Ef oedd crewr ac awdur y gyfres ddrama Pen Talar (2010) i S4C.

### **Llwyfan**

Ysgrifennodd ac addasodd nifer o ddramâu yn y Gymraeg a'r Saesneg.

Ymhlith ei weithiau amlycaf ar lwyfan mae Wastad ar y Tu Fas, Elvis, y Blew a Fi ac Epa yn y Parlwr Cefn.

### **Barddoniaeth**

Eirian oedd enillydd ieuengaf erioed Coron Eisteddfod yr Urdd yn 1971.

Enillodd Siôn Eirian y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru, Caerdydd 1978 am ei ddilyniant o gerddi dan y llysenw, 'Aman Bach'.

Yn ddim ond 24 oed, ef oedd enillydd ieuaf y Goron erioed. Roedd ei gerdd fuddugol yn darlunio llencyndod mewn modd cyfoes a chignoeth.

### **Nofelau**

Mi sgrifennodd nofel Bob yn y Ddinas, oedd yn rhaflaenu llawer o’r ysgrifennu dinesig sydd wedi bod ers hynny.

## **Bywyd personol**

Cyfarfu ei ddarpar wraig Erica Eirian pan oedd y ddau yn fyfyrwyr yng Ngholeg Cerdd a Drama Caerdydd. Roedd hi'n wreiddiol o Henley-on-Thames ac aeth ymlaen i fod yn actores a chyfarwyddwraig theatr. Priododd y ddau tua 1980.

## **Marwolaeth**

Bu farw Siôn Eirian yn 66 oed wedi salwch byr.

Yn ôl gwasanaeth newyddion Golwg360 *"Mae’n cael ei ystyried yn un o lenorion mwya addawol ei gyfnod ac ychydig bach o ‘enfant terrible’, yn ysgrifennu am fywydau pobol ifanc wrthryfelgar yn ôl yn y 70au. Mi sgrifennodd nofel Bob yn y Ddinas, oedd yn rhagflaenu llawer o’r ysgrifennu dinesig sydd wedi bod ers hynny."*

Yn ôl Siân Gwynedd, Pennaeth Cynhyrchu Cynnwys BBC Cymru, roedd Siôn Eirian *“yn llenor a sgriptiwr oedd â llais ac arddull cwbl unigryw. Mi wnaeth o gyfraniad hollbwysig i adran ddrama BBC Cymru a bu’n un o hoelion wyth Pobol y Cwm am flynyddoedd lawer – roedd yn sgriptiwr naturiol a threiddgar oedd yn gwybod yn reddfol pa storiau fyddai’n apelio at y gynulleidfa. Anfonwn ein cydymdeimlad at y teulu cyfan.”*

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/568971-sion-eirian-wedi-marw
2. ↑ https://bywgraffiadur.cymru/article/c10-DAVI-EIR-1925#?c=0&m=0&s=0&cv=16&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F1565982%2Fmanifest.json&xywh=618%2C96%2C3455%2C2271
3. ↑ https://web.archive.org/web/20190822131516/http://e.bangor.ac.uk/6551/
4. ↑ https://www.imdb.com/name/nm0251899/?ref\_=nmbio\_bio\_nm
5. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Un+sy%27n+falch+o+%60wedi+bod+ene!%27+Annes+Glynn+yn+sgwrsio+a+%60mistar%27...-a0122763214
6. ↑ http://www.theatre-wales.co.uk/plays/author\_playlist.asp?author=Sion%20Eirian
7. ↑ http://www.theatre-wales.co.uk/plays/author\_playlist.asp?author=Sion%20Eirian
8. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p00jd2td
9. ↑ https://www.casgliadywerin.cymru/items/24269
10. ↑ https://www.asiw.co.uk/reviews/woman-flowers-sion-eirian-saunders-lewis-theatr-pena-2
11. ↑ https://nation.cymru/culture/tributes-to-sion-eirian-1954-2020-poet-playwright-novelist-and-screenwriter/
12. ↑ https://web.archive.org/web/20190822131516/https://www.shermantheatre.co.uk/performance/theatr/yfory-cy/
13. ↑ https://anarchwaethus.wordpress.com/tag/sion-eirian/
14. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Welsh+history+brought+to+life%3B+What%27s+On+%2F+Q%26A%3A+ERICA+EIRIAN+OF...-a0403278153
15. ↑ https://twitter.com/ericaeirian/status/1271336985844744194?s=20
16. ↑ https://golwg.360.cymru/newyddion/cymru/568971-sion-eirian-wedi-marw