Iwan Roberts

Actor, canwr ac awdur Cymraeg yr Iwan "Iwcs" Roberts. Mae wedi gweithio ar amryw o ffilmiau, gan gynnwys y cynyrchiadau “Eldra” ac “Y Lleill”. Mae'n adnabyddus am ei bortread o’r cymeriad Kevin Powell yn yr opera sebon Pobol y Cwm. Mae hefyd wedi dilyn gyrfa lwyddiannus fel canwr-gyfansoddwr fel rhan o’r deuawd Iwcs a Doyle ac fel artist unigol.

## **Bywyd cynnar**

Fe magwyd Iwan Roberts ym mhentref Trawsfynydd, Gwynedd. Roedd yn un o bump o blant ag yn fagwraeth draddodiadol Gymreig.

Cychwynodd ei yrfa fel actor yn ifanc, drwy actio mewn cynyrchiadau yn Ysgol Gynradd Trawsfynydd a pherfformio mewn sawl cynhyrchiad theatr lleol.

## **Gyrfa**

### **Cychwyn: 1985-1996**

Ar ôl gorffen ei addysg uwchradd yn Ysgol y Moelwyn, Blaenau Ffestiniog, ymrestrodd Iwan Roberts ar gwrs peirianneg, gyda’i frŷd ar weithio fel gôf. Ar yr un pryd arweiniodd ei hoffter at berfformio iddo ymuno gyda’r grŵp theatr Theatr Bara Caws. Ymddangosodd mewn sawl cynhyrchiant theatr gyda Theatr Bara Caws, Theatr Arad Goch, ac eraill, cyn gwneud ei ymddangosiad cyntaf ar y teledu yn y gyfres gomedi Rhew Poeth, a gafodd ei darlledu ar S4C ym 1985.

Wedi hynny, ymddangosodd Iwcs ar sawl cyfres deledu gan gynnwys treulio cyfnod byr ar ddiwedd yr 1980au yn actio yn yr opera sebon Pobol y Cwm, a’r gyfres gomedi boblogaidd C'mon Midffîld!, cyn mynd yn ei flaen i actio mewn cyfresi teledu eraill gan gynnwys Minafon a Lleifior.

Ym 1994, chwaraeodd ran Dafydd yn y ddrama Y Wisg Sidan (addasiad deledu o nofel Elena Puw Morgan). Hefyd ym 1994, chwaraeodd Iwan ran Barry Pritchard yn y gyfres ddrama A55 a enillodd BAFTA Cymru ym 1995 am y Ddrama Orau. Ymddangosodd Iwan Roberts mewn amrywiol ffilmiau yn y 1990au cynnar, gan gynnwys Y Beicar a Gwynfyd.

### **Iwcs a Doyle: 1996-1999**

Ym 1996, arallgyfeiriodd Iwcs ei yrfa fel perfformiwr, ac ynghyd â'r gitarydd John Doyle, ffurfiodd y deuawd Iwcs a Doyle. Ym Mhontrhydfendigaid ar Ddydd Gŵyl Dewi 1996, enillodd Iwcs a Doyle y gystadleuaeth flynyddol Cân i Gymru. Yn ddiweddarach y flwyddyn honno rhyddhaodd Iwcs a Doyle yr albwm Edrychiad Cynta'. Perfformiodd Iwcs a Doyle mewn sawl lleoliad a gŵyl gerddorol, gan gynnwys Sesiwn Fawr Dolgellau, a'r Wyl Ban Geltaidd yn Nrhali, Iwerddon ym 1996.

### **Teledu, theatr a ffilm: 1999-2007**

Parhaodd Iwan i actio drwy gydol ei amser yn perfformio fel Iwcs a Doyle. Efallai mai ei rôl mwyaf nodedig yn ystod y cyfnod hwn oedd ei bortread o’r masnachwr gwin Gary Lovell yn y gyfres ddrama Pengelli (1997-2000). Ym 1999, ymddangosodd fel y cymeriad Hari Bont yn Porc Peis Bach (1999-2004), ac yn ddiweddarach actiodd yn y gyfres Talcen Caled (2001-2003); y ddrama hanesyddol Y Stafell Ddirgel yn 2001 (addasiad o nofel Marion Eames), ac ‘roedd ganddo rôl rheolaidd yn yr opera sebon Xtra (2002-2003).

Yn ystod y cyfnod hwn, darparodd Iwan Roberts droslais ar gyfer adnewyddiad o ffilm 1935 Ifan ab Owen Edwards Y Chwarelwr. Yn ogystal a hyn, darparodd droslais ar gyfer sawl animeiddiad, ac ar amryw o ddramau radio ar BBC Radio Cymru.

O gwmpas y cyfnod yma ymddangosodd Iwan Roberts yn y sioe theatr un dyn, a chynhyrchiad ffilm o bryddest fuddugol Eisteddfod Genedlaethol Cymru Tyddewi 2002 Awelon. Actiodd ran Elvis Presley hefyd yn y sioe theatr dau berson “Plant Gladys”, yn ogystal ac ymddangos yn y cynhyrchiad Bownsars (addasiad o *Bouncers* gan John Godber).

Ar yr un pryd, ymddangosodd Iwan "Iwcs" Roberts yn y ffilm Eldra (2003), a chwaraeodd ran Paul yn y cynhyrchiad Ankst Y Lleill.

Cyfansoddodd a recordiodd Iwcs ei albwm unigol gyntaf o’r enw Cynnal Fflam yn 2005. Recordiwyd yr albwm yn Waunfawr, Gwynedd, a chafodd ei chyd-gynhyrchu gan Bob Galvin a Iwcs.

### **Pobol y Cwm: 2007-2014**

Dychwelodd i gyfres Pobol y Cwm yn 2007 i ail gydio yn rhan Kevin Powell, cymeriad bu'n portreadu am gyfnod byr yn yr 80au. Parhodd yn y rôl hon fel un o’r prif gymeriadau tan 2014 gan ddychwelyd yn achlysurol ambell waith ers hynny.

Ers gadael Pobol y Cwm mae wedi bod yn gweithio fel rheolwr safleoedd ar nifer o gynhyrchiadau gan gynnwys Un Bore Mercher, Doctor Who a Gavin & Stacey.

Yn 2019 cyhoeddodd ei nofel gyntaf, Dal y Mellt.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ Tudur, Non (10 Tachwedd 2005). "Gweld y Geiriau". *Golwg* (Argraffwyr Cambrian)
2. ↑ https://music.apple.com/gb/album/edrychiad-cynta/199211286
3. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/49896569
4. ↑ http://www.bbc.co.uk/radiocymru/c2/safle/gwesteion/cynnwys/iwcs.shtml
5. ↑ https://www.thefreelibrary.com/PIGION+Y+DYDD%3B+FRIDAY.-a080819616
6. ↑ http://www.theatre-wales.co.uk/barn/manylion.asp?barnID=31
7. ↑ http://www.theatre-wales.co.uk/plays/review\_archive.asp?playname=Plant%20Gladys&company=Cwmni%20Theatr%20Gwynedd
8. ↑ http://www.users.globalnet.co.uk/~theatr/cwmni/bownsars.htm
9. ↑ https://www.imdb.com/title/tt1071939/fullcredits?ref\_=tt\_ov\_st\_sm
10. ↑ http://www.gwynfryncymunedol.co.uk/cymraeg/GCCD25.html?LMCL=V1DmpZ