Królestwo Gondoru

**Królestwo Gondoru** - Zwane też Południowym Królestwem lub Królestwem na Wygnaniu Gondoru. Królestwo Númenorejskich wygnańców − Dunedainów − założone przez Elendila i jego synów w 3320 roku Drugiej Ery po zatopieniu Númenoru. Obecnie rządzi nim Rhaegar, zwany Hyarmendacilem III.

## Geografia

W czasie Wojny o Pierścień Gondor leżał na południe od Rohanu, na zachód od Mordoru, na południowy-wschód od Enedwiath, nad Zatoką Belfalas. Miał dostęp do morza i do rzeki Anduiny. Port Pelargir jest jednym z głównych ośrodków handlowych nad rzeką, jak i w całym Gondorze. Na północy kraju leżą góry, zwane Górami Białymi. Gondor jest średniej wielkości państwem, jednak w czasach swojej największej świetności, które przypadają na jedenasty i dwunasty wiek Trzeciej Ery, rozciągał się od Pól Celebrantu na północy, do Umbaru na południu i od Morza Rhûn na wschodzie po Gwathló na zachodzie.

## Historia

### Czasy Królów

Gondor został założony przez Elendilich, którzy uciekli z Numenoru. Pierwszym władcą Królestwa Gondoru został Isildur. Wraz ze swoim bratem Anárionem wybudował on dwie bliźniacze twierdze- Minas Ithil (Wieża Księżyca) i Minas Anor (Wieża Słońca).

W 3429 roku DE Sauron zaatakował Południowe Królestwo, pokonał jego armię i zdobył Minas Ithil. Na pomoc przybyły armię Arnoru wraz z siłami Elfów z Lindonu i Rivendell, a także Lorien. Połączone siły uformowały Ostatni Sojusz Ludzi i Elfów. Armia pomaszerowała następnie na równinę Dagorlad, skąd po wygranej bitwie udano się na oblężenie Barad-dûr. Po kilku latach oblężenia Sauron wydał wolnym ludom bitwę na stokach Orodruiny, gdzie utracił pierścień. Śmierć ponieśli jednak Elendil, Anarion i Gil Galad. Isildur wraz z pierścieniem wrócił do Gondoru.

Meneldil  w 2 roku Trzeciej Ery został koronowany na króla Gondoru. Kolejne lata gondoru były spokojne, poza najazdem Easterlingów w 490-500 latach TE, najazd został pokonany. W  roku 541 roku TE Easterlingowie ponownie zaatakowali, lecz zostali odparci, i dodatkowo Król zajął tereny Rhun Zachodniego.

Potem panował ciąg królów żeglarzy. Byli to kolejno: Falastur, Earnil, który oblegał i zajął Umbar, Cryandil, i Hyarmendacil. Za panowania tego ostatniego podbito Harad a Gondor stał się potęgą. Król Hyarmendacil zmarł w 1149 roku TE, pozostawiając tron synowi, Atanatarowi II. W roku 1248 roku Trzeciej Ery, Easterlingowie przypuścili kolejny, trzeci najazd na Gondor. Wielka armia rozgromiła hordę najeźdźców i ich sprzymierzeńców. Po śmierci króla w 1366 roku Trzeciej Ery, koronowany został jego syn, Valacar. po śmierci Valacara, doszło do koronacji Eldacara. Niestety, za jego panowania w Gondorze wybuchła wojna domowa. W pierwszej fazie wojny Eldacar przegrał, lecz w Drugiej zwyciężył i odzyskał tron, jednak przez wojnę Gondor stracił Umbar.

Po Eldacarze, królem został Aldamir który zginął zabity przez Korsarzy.

Koronę przejął jego syn, Vinyarion. W 1551 roku odniósł wielkie zwycięstwo, miażdżąc Haradrimów i odzyskując Gondor Południowy, po tak spektakularnym zwycięstwie przyjął imię Hyarmendacil II (czyli "Zwycięzca Południa"). Po nim przejął Minardil, którego zabito w Pelargirze.

Czasy kolejnych królów to agonia Gondoru, wojny z Haradem, Woźnikami, Bolkami itd. Około 2002 roku TE Sauron planował opanowanie Minas Ithil. Wezwał do Dol Guldur Upiory Pierścienia, na czele z przybyłem z północy Czarnoksiężnikiem z Angmaru, które wysłał do Mordoru. Ze względu na osłabienie Gondoru twierdza poddała się po dwóch latach.

Eärnur przejął koronę w 2043 roku. W tym samym roku Czarnoksiężnik z Angmaru wyzwał go na pojedynek. Porywczego króla zdołał powstrzymać namiestnik Mardil. Siedem lat później wezwanie ponowiono, a wtedy gniewu króla nie powstrzymał nikt. Eärnur pojechał do Minas Morgul, prawdopodobnie go tam zabito. Od tego czasu państwem rządzili namiestnicy.

### Czasy pierwszych namiestników

Władzę w Gondorze przejął ród Húrina. Oprócz tego, że Dunland uniezależnił się od Gondoru, nie wydarzyło się nic godnego uwagi. Za rządów Túrina II Głównym zagrożeniem byli Haradrimowie, którzy zajęli Harondor. Stoczono bitwę na brodach Poros, która dzięki posiłkom Rohirrimów zostałą wygrana przez Gondor. Za rządów Turgona, Sauron jawnie przybył do Mordoru.

### Rządy Ectheliona i Denethora

Po Turgonie władzę przejął Ecthelion II, który ze wszystkich sił starał się bronić granic. Za jego Panowania do Minas Tirith przybył Kessurion, zwany też Meotem. Pomógł on Królowi w wojnie z Korsarzami, oblegał Umbar przez 14 dni. Potem doszło do Bitwy pod Arumbar, w wyniku której Kessurion był zmuszony dokonać odwrotu. Po Ecthelionie w 2984 roku urząd przejął Denethor II. Był on dumnym i nieugiętym wodzem przejawiającym także ogromny talent strategiczny. W roku 2986 kraj napadli Haradrimowie, Korsarze i Easterlingowie. Dotarli oni pod Minas Tirith, gdzie doszło do wielkiej Bitwy o Gondor. Siły Gondoru, pomimo mniejszej liczebności przewyższali swoich wrogów w wyszkoleniu. Siły Haradu zostały szybko zepchnięte do Osgiliath, gdzie miały dołączyć do nich siły wsparcia z Umbaru, te jednak zostały powstrzymane dzięki staraniom Rhaegara, dowódcy armii Gondoru stacjonującej w Pelargirze. Widząc swoją sytuacje, Haradrimowie podjęli próbę utrzymania się w ruinach dawnej stolicy. W ferworze bitwy zginął jednak Denethor, oraz jego młodszy syn, Faramir.

### Rządy Kessuriona

#### Koniec wojny, i krótki pokój

Jako dziedzic rodu namiestników, władzę w Gondorze miał przejąć Boromir, starszy syn Denethora. W wyniku spisku możnych z Białego Miasta został on jednak odsunięty od władzy, a jego miejsce zajął Kessurion. Nowy władca z miejsca koronował się na nowego Króla Gondoru, zaczynając tym samym swoją dynastię. Przeniósł on stolicę do Pelargiru i mianował się dowódcą tamtejszej armii, Rhaegara natomiast mianował władcą armii stacjonującej w Dol Amroth. Zwiększył on także podatki, czym zniechęcił do siebie większość mieszkańców Królestwa. Pokój nie trwał jednak długo - w 2987 roku Boromir rozpoczął wojnę domową w Gondorze.

#### Wojna domowa i koniec rodu namiestników

Boromir zebrał wokół siebie lojalistów swego ojca, i zgromadziwszy dookoła siebie siłę 600 wojowników ruszył na Pelargir. Armia stacjonująca w mieście stanowiła zaledwie 150 wojowników, Król Kessurion wysłał więc prośbę o pomoc do Rhaegara. Wojska Boromira przybyły do miasta 15 sierpnia i rozpoczęły oblężenie. Król dowodził obroną miasta, jednak robił to w sposób nieudolny, przez co Boromir szybko wdarł się do miasta i otoczył pałac władcy. Wybawienie nadeszło 17 sierpnia, gdy 300 kawalerzystów z Dol Amroth udeżyło na tyły armii buntowników. Siły Boromira zostały rozgromione błyskawicznie, sam wódz natomiast został pojmany i ścięty.

#### Najazd Korsarzy na Pelargir i Dol Amroth, oraz pojawienie się Rhaegara

Gondor był na skraju upadku. Armia Dol Amroth ucierpiała ogromnie, a legiony z Anorien zostały niemal całkowicie wybite. Pelagir był niezdolny do pełnienia funkcji obronnych, a Minas Tirith i Osgiliath były niemalże zrównane z ziemią. Mniej więcej w tym czasie z połudna nadszedł kolejny wróg. Flota korsarzy z Umbaru, w której skład wchodziło około 50 okrętów udeżyły na ostatnią fortecę Gondoru - Dol Amroth. W mieście nie zostało wielu wojowników, większość wyruszyła z Rhaegarem na pomoc królowi. Korsarze mieli w bitwie przewage 5 do 1, jednak furia, z jaką obrońcy utrzymywali mury była dla Umbarczyków zbyt wielkim wyzwaniem. Ograniczyli się oni więc do łupienia wiosek i miast niezdolnych do obrony. Ich plan legł jednak w gruzach gdy siły Rhaegara powróciły z pod Pelagiru. 150 konnych, pomimo znacznie mniejszej liczebności, złamało szyk armii wroga i zepchnęło ich pod mury Dol Amroth. Korsarze nie mieli jak uciec, zostali unicestwieni. Jednak cena za to była ogromna. Większość regionu Dor-en-Ernil stała w ogniu.

#### Abdykacja

Po wojnie domowej, a także niszczycielskim ataku korsarzy Król Kesurion stał na czele kraju, którego upadek był niemal pewny. Połowa kraju stała w ruinach, ekonomia upadła, a ludzie zaczeli coraz głośniej domagać się abdykacji. Króla jednak nie interesowało zdanie ludzi, i sukcesywnie podnosił on podatki, które sukcesywnie wydawał na obronność kraju. Mianował on także Rhaegara Marszałkiem Armii Gondoru, przez co chciał sobie zapewnić jego bezgraniczną lojalność. Kraj jednak stał na granicy upadku, król więc zwołał radę, która miała zdecydować o przyszłości królestwa. Ku ździwieniu Króla rada podjęła dyskusję o abdykacji. Zarządzono głosowanie. Lordowie Gondoru nigdy nie byli aż tak jednogłośni - wszyscy głosowali za abdykacją króla. Pod groźbą kolejnej wojny domowej, Kessurion zrzekł się swojej władzy, jednak by zabezpieczyć swoje interesy, upewnił się, że władzę po nim obejmie Rhaegar.

### Rządy Króla Hyarmendacila III

#### Poczatki

Po śmierci rodziny Rhaegar zaczął konkurować o tytuł Wielkiego Marszałka Gondoru. Jego konkurentem był Marszałek Anorien. Niespodziewanie 17 sierpnia 3000 roku TE Król zrezygnował z pełnionej funkcji, powodami był rozpad kraju wywołany przez Boromira i ciągłe ataki korsarzy, a także stanowisko rady. Gondor wówczas był podzielony w kwestii decyzji o tym, kto zasiądzie na tronie.  Stało się niemal jasne, że dojdzie do wojny o sukcesję, jednak władca pozostawił sytuację bezsprzecznie zamkniętą. Mianował Rhaegara swoim następcą, co ten zaakceptował. Od tej chwili był Królem Gondoru. Pełnił więc najważniejszą funkcję w państwie. Władzę objął dzięki współpracy poprzednika ze szlachtą,  co nie zamknęło mu oczu na zepsucie i skłonność do korupcji tego stanu. Krótko po koronacji więc ogłosił scentralizowanie władzy a następnie przekazanie jej w swoje ręce. Mianował się monarchą absolutnym sprawującym władzę aż do śmierci, lub rezygnacji.

#### Odbudowa kraju

Nowomianowany Król Gondoru zapewnił sobie poparcie ludzi. Unieważnił dekrety poprzednika dotyczące podatków i dał swoim poddanym wolną rękę. Mimo zdobycia władzy dzięki poparciu szlachty, chciał on jak najszybciej osłabić wpływy tej grupy społecznej. Usunął on więc przedstawicieli bogatszych rodów z wysokich stanowisk administracyjnych. Następnie osłabił pozycje szlachty i jej dominację w handlu, wykładając fundusze z własnej kieszeni na utworzenie nowych firm, które szybko, dzięki wysokiej jakości usług zdominowały rynek wewnętrzny Królestwa.

Po wyeliminowaniu najsilniejszego gracza z areny polityki wewnętrznej Gondoru, Król mógł zająć się odbudową zrujnowanego kraju. Porozumiał się z Umbarem i Haradem, podpisując z nimi pakt o nieagresji. Następnie ustabilizował sytuacje ekonomiczną. Zarządził zrzutkę pieniędzy od wszystkich bogatych rodów, które następnie przeznaczył na odbudowę ekonomii. Utworzył on także setki kamieniołomów, aby zapewnić sobie surowce na odbudowę Białego Miasta.

#### Drugi najazd Korsarzy na Dol Amroth

W roku 3001 Korsarze znowu najechali Dol Amroth. Nie była to otwarta wojna, a napad grupy korsarzy. Podczas odbudowy Dol Amroth, grupa 10 statków korsarzy dobiła do brzegów Dol Amroth, i złupiła niewielką wioske kilka mil od Dol Amroth. Król dowiedział się o tym w porę, i wraz z wojskiem i Asuterem obronił Dol Amroth.

#### Trzeci najazd Korsarzy Na Dol Amroth

w 3002 roku TE grupa kilkunastu statków korsarzy (około 40) zaatakowała wybrzeża Półwyspu Belfalas. Król dowiedział się o Najeździe, ale nie zareagował. W końcu Korsarze dotarli pod Miasto, zabili pobliskich obywateli, i zaczęli oblężenie. i w tym momencie Król nie interweniował. Interweniował za to Asuter, Kapitan floty. Wraz z częścią Armii i obywatelami miasta ruszył na Korsarzy. Bitwa trwała jakiś czas. Zginęło około 100 korsarzy i 200 obywateli miasta. Kapitan rozkazał odwrót do miasta. wraz z zdolnymi do walki bronił bramy i murów miasta. Walki były długie i monotonne. Gdy tylko Korsarze triumfowali na murach, po chwili byli spychani. Ostatecznie Korsarze zostali wypchnięci z pod murów i po czasie zepchnięci na gościniec. Wtedy gdy walki były bliskie końca, przybył Hyarmendacil III, wraz z armią. To już nie była bitwa. To była rzeź. Wymordowano większość korsarzy. Kilku uciekło do lasów. tak zakończył się III najazd. W podzięce za długa walkę, król przekazał władze nad Dol Amroth Asuterowi.

#### Późniejsze lata

Król przeniósł swą siedzibę z Dol Amroth (siedzibą w Latach 2995-3003) ponownie do Minas Tirith, które mimo dalszej odbudowy, było już zdatne do pełnienia funkcji obronnej . W tym czasie doszło także do najazdu Orków z Gór mglistych i z Ered Nimras na Północ Anfalas i Pinnath Gelin. Najazdy zostało ostatecznie pokonane dzięki interwencji Króla i szybkiej mobilizacji regionu. Doszło także min: do IV i V najazdu na Dol Amroth, Korsarzy z Umbaru, te jednak były prostsze do pokonania i nie były spektakularnie wielkie. Podczas Wojny Haradzko-Orkijskiej, Gondor wyraził swe niezadowolenie zdradą Mordoru, wobec sojusznika. W tym samym roku Gondor dowiedział się o Ludobójstwie w Mrocznej puszczy, dokonanego przez Orków z Dol Guldur na Armii i Elfach. Król poparł Leśne królestwo w tym “Konflikcie” i potępił działania Dol Guldur. Gondor pogrążał się w Agonii i gdyby nie panowanie Króla Hyarmendacila III, Królestwo upadło by.

#### Zdrada Kessuriona i Marsz Szarych

Kessurion, dawny król, został namiestnikiem Gondoru i Lordem Pelargiru. Był on jednak zazdrosny o przyznanie Dol Amroth najwierniejszemu żołnieżowi Gondoru, Asuterowi. Był ważną osobą w państwie. Pewnego razu szedł przez Ithilien, gdzie napadły go orki. Został pojmany i zabrany do Mordoru. Gdy wrócił do Gondoru, zdradził Króla i rozpoczął wojnę domową w Gondorze zwaną “Marszem Szarych”. Wojna trwała 5 miesięcy. Po czasie Król pokonał Szarych w Bitwie Pod Pelargirem. Wielu z nich uciekło wtedy do Umbaru, lub Harondoru. Kessurion został pojmany, a Pelargir zniszczony i spustoszony. Kessurion został wrzucony nagi, w kajdanach do Ithilien, gdzie podobno zjadły go orki.

#### Skutki wojny

Skutkami wojny były min: spustoszenie Pelargiru, ucieczka Szarych z Gondoru, śmierć wielu Żołnierzy, i wyludnienie królestwa. Populacja z 3 425 000 spadła do 3 115 000 mieszkańców. około 200 tys. ludzi zginęło w wojnie,  100 tys. szarych uciekło. Dodatkowo Gondor podzielił się na dwa obozy: Szarych i Białych. Biali byli ludźmi wiernymi królowi, a szarzy uważali Kessuriona za króla.

#### Bitwa o Chwałę Królestwa i Kampania na Ithilien

Mimo tylu plag i wojen, Król ustabilizował sytuację w kraju, i odbudował Armię. jednak doszło do kolejnego problemu: orkowie zaatakowali Pola Pelennoru. Doszło do Bitwy o Chwałę Królestwa. Bitwa doprowadziła nie tylko do odbicia pola Pelennoru, ale i wielkiej kampanii króla do Ithilien. Orków udało się pokonać i wyrżnąć większość. Próbowano także odbić Mordor, lecz zakończyło się to odwrotem z powodu zbyt licznych sił wroga.

W tym samym czasie do Gondoru dołączył Kapi. Brał udział w Bitwie o Chwałę Królestwa i Kampanii do Ithilien. Był jednym z najważniejszych generałów.

#### Wojna o Minas Tirith

Po krótkim pokoju, kapi wraz z wojskiem zaatakował Minas Morgul i zniszczył mury twierdzy, po czym uciekł do gondoru. Było to preludium do wojny. Mordor wraz z kilkunastoma ologami i ogromną Armią orków napadł na osgiliath które ostatecznie zostało zniszczone, a po kilku dniach ruszyli na Minas Tirith. Bitwa na polach była zacięta. Zginęło w niej wielu żołnierzy obu stron. W akcie wściekłości resztki sił Mordoru weszły do Minas Tirith i zaczęły niszczyć miasto i mordować ludzi. Udało się odegnać ologi, lecz pola pelennoru zostały zniszczone.

Część armii postanowiła w odwecie Zaatakować Minas Morgul. Okupacja doliny trwała 2 dni. Po tym czasie Ologi zaatakowały Dolinę i wybiły armie wroga. Po 5 dniach od zaczęcia walk, resztki sił Gondoru opuściły dolinę.

#### 2 letni pokój

W roku 3004 Wszystkie państwa zebrały się, na Kongres W Hobbitonie. Po kilku dniach obrad ustalono 2 letni pokój między wszystkimi państwami. Ten kto go złamie miał być karany.

#### Kryzys wolnych ludów

mniej więcej wtedy w sojuszu wolnych ludów wybuchł konflikt/kryzys między Dorwinionem a Gondorem. Nie był to oficjalny konflikt zbrojny a bardziej kryzys. Był on spowodowany tym, że dorwinionska armia doprowadziła do krucjaty na Minas Morgul, oraz opóźniła odbudowę stolicy Gondoru. Armia gondoru i dorwinionu nie była gotowa na wojnę.

na szczęście, doszło do traktatu w Pinniath Gelin. Na jego mocy Dorwinion miał co jakiś czas dostarczać ładunki białego kamienia dla Gondoru. Był to koniec kryzysu wolnych ludów.

#### Wielki Najazd korsarzy na Dol Amroth

Korsarze w roku 3006 znowu najechali Dol Amroth. tym razem ich siły były ogromne. przez około Miesiąc oblegano Miasto. Po czasie na bitwę przyjechało wojsko króla Hyarmendacila i Wojska Dorwinionu. Korsarzy rozgromiono. Asuter postanowił raz na zawsze zakończyć Najazdy korsarzy. zebrał Armię, i wyruszył na Umbar. początkowo odnoszono zwycięstwa. doszło do oblężenia Umbaru. trwało ono 3 dni. 3 dnia wojsko Korsarzy wygoniły resztki armii z miasta. doszło do Bitwy Pod Ar-amazakan'em. zatopiono okręt "Władca Mórz" i wiele innych statków. w Bitwie zginęło wielu żołnierzy Gondoru. Tamtego dnia poległ Asuter. Obie strony poniosły straty ogromne. Wściekli Korsarze najechali i splądrowali Dol Amroth. ostatecznie rozgromił ich Król. Asuter został odnaleziony i pochowany w Dol Amroth.

#### Bitwa o Osgiliath

Po kilku latach spokoju Mordor ponownie zaatakował ruiny miasta Osgiliath. Wysłali ogromne ilości troli i orków, którzy zaczęli zbliżać się do zwycięstwa. Wtedy jednak dotarły posiłki z Minas Tirith i Cair Andros które szybko zaczęły przechylać szalę zwycięstwa na kożyść ludzi. Gdy Mordor był już przy mostach od flanki nadeszły oddziały elfów z Lorien. Ludzie wpuścili ich do miasta, a ci zaczęli tam rzeź. Ludzie zostali otoczeni i wybici. Elfy jednak nie uderzyły na orków, ale wycofały się do Caras Galadhon. Król Rhaegar otrzymał wiadomość o ataku i podjął decyzje. Rozkazał 80 ludziom wymaszerować do Lorien.

#### Rzeź w Lothlorien

Armia elfów ucztowała przez wiele dni przekonana o unicestwieniu sił Gondoru. Tymczasem gdy ludzie dotarli do złotych lasów zastali je we śnie. Sugerując się rozkazami Gondorczycy rozpoczęli wybijanie elfów. Król elfów został pokonany w pojedynku przez dowódcę Gondoru, a jego ludzie rozproszyli się, wystawiając się na miecz ludzi Gondoru. Gondorczycy szaleli w Lorien przez 3 dni, łupiąc, grabiąc i mordująć. gdy powrócili do Białego miasta zostali przywitani wielką ucztą.

#### Pokój

Król Elfów ponaglany przez swych poddanych wysłał posłów do Minas Tirith, gdzie doszło do pertraktacji. Władca ludzi był skłonny odpuścic i podpisać rozejm, na co Król elfów zgodził się bez wachania. Królestwa znowu połączył pokój, jednak mieszkańcy obydwu państw nie zaprzestali wrogości wobec siebie.

## Relacje Dyplomatyczne

### Sojusznicy

Krasnoludy - Sojusz Ludzi z Gondoru z Krasnoludami został zawarty około 3000 roku TE (1400 rachuby Shire). podobnie jak sojusz z Elfami, jest to Sojusz Militarny.

Mają także dobre relacje ze Strażnikami z Północy, Krajem Bree, Rohanem, I paroma innymi.

### Neutralne Relacje

Tol Anon - Gondor jest neutralny w stosunku do Tol Anon, lecz lubią ich z powodu częściowego uwolnienia Tol falas spod okupacji korsarzy z Umbaru.

### Wrogowie

Mordor - mają złe relacje z Mordorem. Są z nimi w stanie wojny. Orkowie niszczą Gondorskie wioski i zabijają ludzi.

## Ustrój Polityczny

Ustrój polityczny Gondoru to Monarchia Absolutna, w której król ma najważniejsze zdanie. Istnieje tam również Rada Lordów miast i regionów, ta jednak ma o wiele mniejsze znaczenie niż Król Gondoru.

## Podział administracyjny

Królestwo Gondoru dzieli się na 14 regionów, 3 Miasta główne (Dol Amroth, Pelargir, Pinniath Gelin), oraz Miasto Stołeczne Minas Tirith.

1.Osgiliath

2.Anorien

3.Pola Pelennoru

4.Martwe bagna

5.Pelargir

6.Lamedon

7.Lebennin

8.Dolina Czarnoksiężnika

9.Ered nimras

10.Pinniath gelin

11.Dol Amroth

12.Anfalas

13.Andrast

14. Lossarnach

## Kultura

Gondor odziedziczył całą kulturę zatopionego Númenoru, głównie architekturę i technologie. Z racji że ziemie tego kraju były zamieszkiwane przez Wiernych, Gondorczycy czcili Eru Ilúvatara i Valarów oraz zachowali przyjaźń z Elfami. Gondorczycy posługiwali się językiem Westron.  Źródłem języka był język Númenorejczyków, adûnaic. Dúnedainowie, podobnie jak ich przodkowie z Númenoru, byli niezwykle uzdolnieni w dziedzinach sztuki, rzemiosła, architektury i medycyny.