recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Iwan Evans

Actor a chanwr o Gymru yw Iwan. Mae'n adnabyddus fel aelod o'r band Topper ac am actio mewn cyfresi megis Rownd a Rownd a Tipyn o Stad.

## **Bywyd cynnar**

Daw Iwan yn wreiddiol o Benygroes a mynychodd ysgol Dyffryn Nantlle.

## **Gyrfa**

### **Cerddoriaeth**

Yn 1992 daeth yn aelod o fand y Paladr gyda'i frawd Dyfrig Evans. Yn 1995 rhyddhawyd eu cân gynta, sef ‘Dwi'm yn gwbod. Pam?’, ar gasgliad aml-gyfranog gan label Ankst o'r enw S4C Makes Me Want To Smoke Crack Vol 1. Ymddangoson nhw hefyd ar yr ail record yn y gyfres S4C Makes Me Want To Smoke Crack Vol 2 yn 1996, ond y tro yma dan enw newydd, Topper.

Cynhyrchwyd *Arch Noa*, EP cyntaf y band, a’r albwm Something to Tell Her gan Mark Roberts o Catatonia. Rhyddhawyd y ddau ar label Ankst yn 1997.

Ar gychwyn 1999 rhyddhawyd albwm 'mini' arall, Non Compos Mentis, y tro yma ar eu label eu hunain, Bedlam.

Rhyddhawyd y grŵp eu trydydd albwm Dolur Gwddw yn 2000.

Rhyddhawyd y casgliad Y Goreuon O'r Gwaethaf ar label Rasal yn 2005.

### **Actio**

Roedd Iwan yn aelod o gast gwreiddiol Rownd a Rownd fel Idi. Roedd y cymeriad i weld yn rheolaidd yng nghyfres gynta'r opera sebon.

Ymunodd a gast Pengelli am y dair cyfres olaf yn ran Kelvin. Bu hefyd yn rhan o'r gyfres gomedi 9 Tan 9 rhwng 2002 a 2004.

Bu'n wyneb rheolaidd ar Tipyn o Stad fel Smel Jones am saith cyfres.

## **Ffilmyddiaeth**

### **Ffilm a theledu**

 Pengelli | 1999-2001
 9 Tan 9 | 2002-2004

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.discogs.com/artist/1417504-Topper-4
Plu Chwithig

Rhaglen gomedi ddychanol oedd ***Plu Chwithig*** a ddarlledwyd ar S4C yn 1986 ac 1987. Cynhyrchwyd y gyfres gan Teledu'r Tir Glas.

## **Fformat**

Roedd y rhaglenni yn cymeryd golwg ar newyddion yr wythnos drwy sgetsus a chaneuon dychanol. Dangoswyd rhaglen arbennig ***Caneuon Plu Chwithig*** hefyd oedd yn ddetholiad o'r caneuon yn y gyfres.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://darganfod.llyfrgell.cymru/primo\_library/libweb/action/search.do?fn=search&ct=search&initialSearch=true&mode=Basic&tab=tab1&indx=1&dum=true&srt=rank&vid=44WHELF\_NLW\_VU1&frbg=&vl%28freeText0%29=%22plu+chwithig%22++&scp.scps=scope%3A%2844WHELF\_NLW%29%2Cprimo\_central\_multiple\_fe#
Rhys ap Hywel

Actor o Gymru sy'n adnabyddus am ei waith mewn dramâu megis Pobol y Cwm, Teulu a Parch.

## **Bywyd cynnar**

Ganed Rhys yn Aberystwyth a magwyd ar fferm Garn Fach rhwng Aberystwyth ac Aberaeron yn un o bedwar brawd.

Astudiodd yn Ysgol Gyfun Penweddig, Aberystwyth.

## **Gyrfa**

Ers 1998 mae Rhys wedi bod yn portreadu Jason Francis yn y gyfres sebon Pobol y Cwm. Mae'r cymeriad wedi bod yn rhan o nifer o straeon mawr dros y blynyddoedd gan gynnwys bod yn gaeth i gamblo. Gadawodd y gyfres yn 2007 ond dychwelodd yn barhaol yn 2015.

Yn ystod ei seibiant o Pobol y Cwm ymddangosodd mewn nifer o gyfresi Cymraeg. Y mwyaf nodweddiedig o'r rhain oedd Teulu ble bu Rhys yn portradu Llyr Morgan am bum cyfres.

Yn 2009 bu'n portreadu Ronnie Williams mewn ffilm yn seiliedig ar Ryan a Ronnie.

Gwnaeth ymddangosiad yn gyfres gyntaf Y Gwyll ac roedd yn rhan o gyfres gyntaf 35 Diwrnod fel Bobo.

Bu'n rhan o'r gyfres ddrama gomedi Parch am dair cyfres yn chwarae rhan Eurig Richards. Ymddangosodd yn y gyfres yng nghlwm chwarae ran Jason yn Pobol y Cwm.

## **Bywyd personol**

Mae Rhys yn briod ar actores Rhian Jones ac mae ganddynt bedwar o blant. Mae'r teulu yn byw yn Llanegwad.

Mae Rhys yn un o'r rhai sydd wedi ail-baentio wal eiconig 'Cofiwch Tryweyn' tra oedd yn yr ysgol.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/ap-hywel-brothers-gear-up-2875497
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/wales/belonging/characters/jon.shtml
3. ↑ https://www.s4c.cymru/cy/y-wasg/post/27829/s4c-yn-mentora-dawn-drama-cffi/
4. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-tv/sawl-tro-trwstan-o-fewn-2799673
5. ↑ https://teifidancer-teifidancer.blogspot.com/2019/04/lets-not-forget-tryweryn-cofiwch.html
Rhodri Meilir

Actor Cymreig o'r Wyddgrug, Sir Fflint yw **Rhodri Meilir.**

## **Bywyd cynnar**

Ganed Rhodri yn Pont-y-pwl.

Addysgwyd yn Ysgol Maes Garmon, yr Wyddgrug cyn ennill ysgoloriaeth i astudio yn adran theatr, ffilm a theledu Prifysgol Aberystwyth.

## **Gyrfa**

Mae'n fwyaf adnabyddus am chwarae rhan *Alfie Butts* yng nghomedi sefyllfa'r BBC, *My Family*.

Mae hefyd wedi ymddangos mewn rhaglenni eraill gan gynnwys *afterlife* (Daniel 2) a *Terry Pratchett's Hogfather* (Bilious, Oh God of Hangovers) ar Sky One.

Ar deledu Cymraeg mae wedi ymddangos yn Y Pris, Caerdydd, a Tipyn o Stad. Yn 2006, ymddangosodd yn *Doctor Who* yn y pennod *The Runaway Bride*.

Rhodri oedd yn chwarae rhan Rapsgaliwn yn y rhaglen i blant o'r un enw.

Cafodd ei enwebu am wobr BAFTA am yr actor gorau am ei ran yn nghyfres gyntaf Craith.

## **Bywyd personol**

Mae Rhodri yn byw yn Nghaerdydd gyda'i barnter Alice a'u tri o blant.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/star-rhodri-meilir-loves-audiences-2110940
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/mediacentre/mediapacks/hidden-craith/meilir
3. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-tv/rhodri-meilir-cooking-up-storm-2673240
4. ↑ https://www.leaderlive.co.uk/news/15957811.tvs-my-family-star-rhodri-meilir-says-flintshire-upbringing-nurtured-his-love-of-acting/
Rhian Blythe

Actores o Gymraes sy'n adnabyddus am chwarae rhan Grug Matthews mewn pum cyfres o Gwaith/Cartref a Mam yn Deian a Loli.

## **Bywyd cynnar**

Magwyd yn Llandwrog yn ferch i'r actorion Iola Gregory a Robert Blythe. Mae hi'n chwaer i'r awdur Angharad Blythe.

 Astudiodd yn QMUC yn Nghaeredin.

## **Gyrfa**

Wedi graddio ymunodd a Theatr Genedlaethol Cymru fel aeold craidd o'r cast am ddwy flynedd.

Mae Rhian wedi gweithio mewn nifer fawr o gynhyrchiadau theatr yn Nghymru a thu hwnt.

Yn 2008 enillodd y wobr am yr actores orau yn wobrau'r Stage yn wyl Caeredin am ei portread o Jonsey yn gynhyrchiad Mick Gordon o 'Deep Cut'.

Yn 2010 ymunodd a'r gyfres Gwaith/Cartref ble bu'n chwarae rhan cymeriad Grug Matthews. Ennillodd wobr BAFTA Cymru am ei gwaith ar y rhaglen yn 2014.

Mae hefyd wedi ymddangos ar nifer o gyfresi teledu Cymraeg erill megis Parch, Pen Talar ac Un Bore Mercher.

Yn 2018 cymerodd dros rhan mam yn y gyfres boblogaidd i blant Deian a Loli.

## **Bywyd personol**

Mae Rhian yn briod i'r actor Simon Watts a mae ganddynt ddau o blant Lewsyn a Mati Iola. Mae'r teulu'n byw yn Nghaerdydd.

 Sefydlodd gronfa Gwaddol Iola gyda'i chwaer Angharad Blythe i roi oi cyfle a chefnogaeth i bobl ifanc i ddatblygu dramâu newydd ar lwyfan ac ar sgrin er cof am eu mam Iola Gregory.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.s4c.cymru/en/entertainment/dal-ati/page/606/rhian-blythe-interview/
2. ↑ https://regantalentgroup.co.uk/portfolio\_page/rhian-blythe/
3. ↑ https://www.spotlight.com/4775-7866-4161
4. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-tv/caernarfon-actress-rhian-blythe-goes-2685445
5. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/50662498
6. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/50662498
Julian Lewis Jones

Actor yw **Julian Lewis Jones** sy'n adnabyddus am ymddangos mewn dramau megis Caerdydd, Tipyn o Stad a Bregus a ffilmiau fel Invictus a Zero Dark Thirty.

## **Bywyd cynnar**

Ganwyd Julian Lewis Jones ym Mangor ar 27 Awst 1968 a fe'i magwyd yn Benllech, Ynys Môn.

Aeth i Ysgol Goronwy Owen, Benllech ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch.

Ar ôl gadael ysgol aeth ar gwrs Y.T.S yng Ngholeg Technegol Bangor, a chafodd brentisiaeth gydag Alwminiwm Môn lle weithiodd am dair blynedd. Aeth i fyw yn America a Llundain am gyfnod, cyn sylweddoli yn 21 mlwydd oed ei fod eisiau bod yn actor.

Aeth am glyweliad gyda RADA yn Llundain ond ni chafodd lwyddiant. Yna cafodd le ar gwrs yng Ngholeg Cerdd a Drama Caerdydd lle astudiodd ddrama am dair blynedd.

## **Gyrfa**

Cychwynodd ei yrfa actri ogyda ymddangosiadau yn y ffilm Branwen a'r gyfres dditectif Yr Heliwr

Mae wedi ymddangos ar nifer o raglenni teledu yn Gymraeg a Saesneg yn cynnwys Belonging, Where the Heart Is a Caerdydd.

Bu'n portreadu Guto Price yn drydedd cyfres Tipyn o Stad,

Yn 2010 fe ymddangosodd yng nghyfres deledu The Tudors fel Mr. Roper (y rheolwr parc) yng Nghyfres 4, Pennod 1. Hefyd yn 2010 fe ymddangosodd ar y gyfres deledu Brydeinig Spooks fel yr ysbïwr Rwsiaidd Viktor Barenshik yng nghyfres 9, pennod 3.

Mae ganddo ddiddordeb brwd mewn pysgota ac yn ei arddegau ymunodd a chlwb pysgota a chafodd ei ddewis i dîm pysgota Cymru. Roedd yn gyflwynydd y rhaglen bysgota 'Sgota ar S4C.

Yn 2012 a 2013, fe ymddangosodd ar y gyfres ddrama gomedi Stella ar Sky1 fel Karl Morris ac mewn pennod o Ambassadors, drama gomedi ar BBC Two.

Yn 2009, serennodd yn ffilm ddrama Clint Eastwood, Invictus, fel pennaeth tîm gwarchodwyr Nelson Mandela. Roedd ganddo ran yn y ffilm Zero Dark Thirty ryddhawyd yn Ionawr 2013.

Yn 2017 portreadodd Atlan, brenin Atlantis yn y ffilm Justice League.

Yn 2021 ymddangosodd yn y gyfres ddrama Bregus ar S4C.

Cafodd ei hunangofiant Allan o'r Cysgodion ei ryddhau yn 2014.

## **Bywyd personol**

Mae Jones yn byw ar hyn o bryd yn Nantgaredig, Sir Gaerfyrddin gyda'i wraig a tri o blant.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.spotlight.com/9333-1279-6852
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/enwogion/adloniant/pages/julian\_lewis\_jones.shtml
3. ↑ http://www.roughcollie.tv/sgota/
4. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-tv/sgota-gyda-julian-lewis-jones-2686260
5. ↑ https://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/invictus-actor-anglesey-back-home-2740459
6. ↑ https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/life-set-clint-eastwood-welsh-2119375
7. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/actor-julian-lewis-jones-new-2497062
8. ↑ https://variety.com/2016/film/news/justice-league-cast-julian-lewis-jones-1201808847/amp/
9. ↑ https://screenrant.com/justice-league-julian-lewis-jones-role-atlan/
10. ↑ https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/hollywood-actor-nearly-killed-outside-14227603
Mela

Ffilm Gymraeg yw **Mela** a ryddhawyd yn 2004.

Cyfarwyddwr y ffilm yw Emlyn Williams

## **Plot**

Pan mae Siriol yn gorfod symud gyda'i thad a'i mam i fyw dros dro yn nhŷ ei nain yng Nghricieth mae hi'n dawedog ac yn drist. Gwaethyga pethau wrth iddi gael ei bwlio yn yr ysgol ac wrth i briodas ei mam a'i thad gael cnoc arall.
Fodd bynnag, mae'n cael rhywfaint o gysur o sefydlu cyfeillgarwch â Thomos, hen ŵr unig sydd hefyd yn cael ei hambygio gan blant yr ardal sy'n gweiddi enwau arno.
Drwyddo ef siriola Siriol ac ymddiddori yng nghyfrinion cadw gwenyn a mela - ond dyw ei rhieni na'i nain ddim yn fodlon gyda'i chyfeillgarwch â Thomos a chrëir sefyllfa fregus iawn pan fo amheuon ei fod yn baedoffil a'r heddlu'n cael eu galw i mewn.

## **Darllediad**

Cafodd y ffilm ei harddangos yng Nghwyl Sgrîn Caerdydd 2004

Darlledwyd y ffilm ar S4C yn ystod gyfnod Nadolig 2005.

## **Cyferiadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymru/adloniant/ffilm/adolygiadau/mela.shtml
2. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Aled+and+Katherine+lead+galaxy+of+stars+for+Christmas+telly.-a0139711146
Hywel Morgan

Cyfres ddrama oedd **Hywel Morgan** a ddarlledwyd ar S4C rhwng 1984 a 1986.

## **Plot**

Rhaglen am fywyd Hywel Morgan, Plas Newydd, Glynllifon, sgweiar, ustus ac amdddiffynnwr y gwan. Plas Newydd, Glynllifon,

Ganwyd Hywel Morgan yn uchelwr, ond wedi dod adref o Lundain mae'n darganfod nad efo'i gyd-uchwelwyr mae i gydymdeimlad. Fel ustus, mae'n gyfrifol am weinyddu cyfraith Lloegr, ond mae i gydymdeimlad yn aml iawn efo'r rhai sy'n dod gerbron "eu gwell".

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://discover.library.wales/permalink/f/1eskrbt/44NLW\_ALMA21744696660002419
2. ↑ https://ecorwyddfa.co.uk/downloads/papurau/1984/097\_11\_1984.pdf
Rownd a Rownd - Cyfres 1

Cyfres gyntaf yr opera sebon Rownd a Rownd.

Darlledwyd y penodau 11 munud ar ddydd Llun a Mercher fel rhan o slot 5 Pump ar S4C. Byddai dwy bennod yr wythnos yna yn cael eu hail-ddarlledu mewn omnibws a dydd Sul.

## **Cynhyrchiad**

Fe wnaeth Phil Redmond, crëwr Grange Hill, Brookside a Hollyoaks, weithredu fel ymgynghorydd i'r gyfres ar ei lansiad.

Cefin Roberts a Huw Garmon oedd yn gyfrifol am storïo'r gyfres.

## **Darllediad**

Darlledwyd y penodau 11 munud ar ddydd Llun a Mercher fel rhan o slot 5 Pump ar S4C. Byddai dwy bennod yr wythnos yna yn cael eu hail-ddarlledu mewn omnibws a dydd Sul.

Cafwyd pennod hanner awr arbennig ar ddiwrnod Nadolig 1995.

Cafodd y gyfres gyntaf ei ail-ddarlledu ar S4C Clic fel "bocs set" yn mis Mehefin 2021.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/57485643
Pelydr X

Cyfres comedi sgets dychanol yw **Pelydr X.**

Darlledwyd ar S4C rhwng 1991 a 1994.

## **Fformat**

Byddai pob rhaglen yn dadonsoddi newyddion yr wythnos yn eu ffordd eu hunain drwy sgetsys, cerddoriaeth ac adroddiadau dychanol.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.geraintlewis.net/sgriptio-scriptwriting/comedi
2. ↑ http://awards.bafta.org/keyword-search?keywords=Pelydr+X
Mirain Haf Roberts

Mae Mirain yn gantores ac actores sy'n adnabyddus am ymddangos mewn rhaglenni megis Rownd a Rownd ag Ista'nbwl.

## **Bywyd Cynnar**

Daw Mirain yn wreiddiol o Fangor. Ei rhieni yw Cefin a Rhian Roberts sef sefydlwyr Ysgol Glanaethwy. Bu'n ddisgybl yn Ysgol Tryfan.

Astudiodd yn y Royal Academy of Music yn Llundain. Enillodd Wobr Ysgoloriaeth Bryn Terfel yn 1999.

## **Gyrfa**

Mae Mirain yn adnabyddus fel cantores ac actores.

Ymunodd a chast Rownd a Rownd yn Medi 1996 pan ond yn 15 oed yn potreadu'r cymeriad Cadi Rowlands.

Roedd yn chwarae'r Cymeriad Mari Glan y Don ar y gyfres blant Cei Bach.

Bu'n rhan o'r gyfres Ista'nbwl fel y cymeriad Heather rhwng 2008 a 2010.

Yn 2011 bu'n chwarae'r cymeriad Ruth Siencyn mewn ambell bennod o'r gyfres Porthpenwaig.

Ymddangosodd ar y gyfres Dim Ond y Gwir yn 2015 fel y cymeriad Ellie.

Mae hi hefyd yn adnabyddus fel cantores gefndirol ar y Noson Lawen yn ogystal a chanu gyda band Gruff Rhys, 9bach, gig olaf Edward H Dafis, gig eisteddfod Bryn Fon yn ogystal a chor Glanaethwy.

Mae ei gwaith theatr yn cynnwys sioeau fel Y Nyrsys a fuodd yn teithio gyda'r theatr Genedlaethol yn 2017 a sioe Double Drop a berfformiwyd ganddi hi a Lisa Jen Brown yng Nghwyl Edinburgh Fringe Festival yn Awst 2021.

## **Bywyd Personol**

Mae Mirain bellach yn byw yn Llundain. Priododd Jak Moore yn Hydref 2019. Mae'n gyfneither i'r actorion/cantorion Elain a Ffion Llwyd.
Pingu

Cyfres animeiddiedig i blant oedd yn cael ei ddangos fel rhan o floc Slot Meithrin a Planed Plant S4C.

Mae'r gyfres yn canolbwyntio ar deulu o bengwiniaid anthropomorffig sy'n byw ym Mhegwn y De. Y prif Pingu yw mab y teulu.

Cynhyrchwyd pediar cyfres gan The Pygos Group ar gyfer deledu'r Swistir rhwng 1990 a 2000. Ers 2003 mae'r gyfres wedi cael ei ddosbarthu gan Hit Entertainment.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p04kdtsy
Jonathan Nefydd

Actor o Gymro yw **Jonathan Nefydd** sy'n adnabyddus am ymddangos mewn dramau megis Tair Chwaer a Tipyn o Stad yn ogystal a chwarae rhan Colin Evans yn Pobol y Cwm

## **Bywyd cynnar**

Aeth Jonathan i'r ysgol gynradd yn St Paul's Bangor.

## **Gyrfa**

Yn 1988 cafodd ran cymeriad achlysurol yn Pobol y Cwm fel Huw, ffrind ysgol i Bary John Probert (Geraint Morgan). Dychwelodd i'r gyfres yn 1994 fel y bar gyfreithiwr Gwilym Cooper. Bu'r cymeriad yn ymddangos yn achlysurol hyd at 2000.

Bu'n rhan o gast Tair Chwaer fel Scott mewn dwy gyfres.

Yn 2004 ymunodd a gast Tipyn o Stad fel Graham Rowlands, cymeriad hoyw a gychwynodd berthynas gyda Kevin Evans (Kai Owen) ar ei noson stag. Bu'n rhan o'r cast am dair cyfres.

Bu'n portreadu Danny yn gyfres gyntaf Teulu ond gadawodd y gyfres wedi hynny a cafodd y cymeriad ei bortreadu gan Steffan Rhodri yn y cyfresi i ddilyn.

Ers 2008 mae Jonathan wedi bod yn rhan o gast Pobol y Cwm unwaith eto, fel Colin Evans, cyn wr y brifathrawes Gaynor Evans (Sharon Roberts).

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/45485696
Sion Ifan

Actor a chyfarwyddwr, adnabyddus am ei ranny mewn dramau megis Byw Celwydd, Enid a Lucy a 35 Diwrnod.

## **Bywyd cynnar**

Mae Sion yn fab i'r awdur Siwan Jones a'r actor Emyr Wyn. Magwyd yn Dryslwyn yn Sir Gaerfyrddin.

## **Gyrfa**

Cychwynodd ei yrfa actio fel y Defi ifanc yn y gyfres Pen Talar. Aeth yn ei flaen i serennu yn y gyfres Zanzibar fel Danny.

Ers hynny mae wedi cael prif rannu mewn nifer o ddramau gan gynnwys Byw Celwydd, Y Streic a Fi a Enid a Lucy.

Yn y theatr mae wedi gwethio gyda Theatr Clwyd, The Other Room, Dirty Protest a Torch Theatre.

Yn 2019 ymddangosodd yn y gyfres ddigidol yn gyntaf, Merched Parchus.

Mae Sion hefyd yn gyfarwyddwr, yn gweithio yn aml ar Pobol y Cwm. Cyfarwyddodd y ffilm fer Home ar gyfer gyfres 'It's My Shout.'

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.emptagehallettcardiff.co.uk/shop/product/10131/sion-ifan/
2. ↑ http://www.s4c.cymru/en/drama/tir/
Mali Tudno Jones

Actor o Gymraes sy'n enwog am eu rhan mewn dramau megis 35 Diwrnod a Craith.

## **Bywyd cynnar**

Magwyd Mali yn Bendeulwyn.

Astudiodd Mali yn LAMDA a bu'n byw yn Llundain am gyfnod hir.

## **Gyrfa**

Yn 2016 ymddangosodd Mali yn y drydedd cyfres o 35 Diwrnod. Cafodd ei enwebu am wobr BAFTA Cymru am yr actores orau am ei rhan yn y gyfres. Pan gafodd y cyfres ei addasu i'r Saesneg o dan yr enw 15 Days roedd Mali yn un o'r ychydig actorion o'r fersiwn gwreiddiol i ail gydio yn ei rhan.

Yn 2019 roedd yn rhan o ail gyfres Craith fel patholegydd o'r enw Rachel West.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.cowbridge-today.co.uk/article.cfm?id=112698&headline=Gripping%20S4C%20drama%20stars%20actress%20from%20the%20Vale&sectionIs=news&searchyear=2017
2. ↑ https://www.spotlight.com/9264-5647-2820
3. ↑ http://www.cowbridge-today.co.uk/article.cfm?id=112698&headline=Gripping%20S4C%20drama%20stars%20actress%20from%20the%20Vale&sectionIs=news&searchyear=2017
Rownd a Rownd - Cyfres 3

Trydedd gyfres yr opera sebon Rownd a Rownd a ddarlledwyd rhwng 1997 a 1998.

## **Darllediad**

Darlledwyd y penodau 13 munud ar ddydd Llun a Mercher fel rhan o slot 5 Pump ar S4C. Byddai dwy bennod yr wythnos yna yn cael eu hail-ddarlledu mewn omnibws ar ddydd Sul.

Cafodd y gyfres ei ail-ddarlledu ar S4C Clic fel "bocs set" yn mis Gorffennaf 2021.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/57485643
O'r Ddaear Hen

Mae ***O'r Ddaear Hen*** yn ffilm arswyd Gymraeg a ryddhawyd ym 1981 gan y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Wil Aaron.

## **Plot**

Wrth i William Jones (Charles Williams) balu yng ngardd ei dŷ cyngor daw o hyd i ben carreg od yr olwg. Yn ystod y nos caiff ei wraig freuddwydion arswydus gan beri iddi orfodi i William symud y pen o’r tŷ.

Yn ei dro aiff a’r pen i archeolgydd ym Mhrifysgol Bangor (Valerie Wynne-Williams) sy’n arbenigwr ar greiriau Celtaidd ac sy’n ceisio palu am olion y Celtiaid mewn man arall. Er mwyn ceisio deall beth yw’r pen aiff a fo adref gyda hi, ond i bethau ddechrau mynd o chwith yn y nos yno hefyd gan ddod â breuddwydion erchyll o greadur hanner dyn hanner anifail i wragedd y tŷ.

Un wrth un caiff teulu'r archeolegydd eu arswydo gan arwain at angau ac aberth arall i dduwiau hynafol y Celtiaid.

## **Cynhyrchiad**

Bwrdd Ffilmiau Cymraeg oedd cynhyrchwyr y ffilm a roedd cyllid o tua £18 mil.

Cafodd rhannau o'r ffilm eu ffilmio yng Brifysgol Bangor.

## **Derbyniad**

Pan gafodd ei rhyddhau yn 1981 penderfynodd y Bwrdd y byddai'n syniad da mynd â phlant o ysgolion cynradd i weld y ffilm,

Ar ôl y dangosiadau roedd 'na adroddiadau ym mhapurau newydd Y Cymro a'r Daily Post am gwynion gan rieni ac athrawon am yr holl blant bach roedd y ffilm wedi effeithio arnyn nhw.

Yn ôl Kate Woodward yn ei llyfr **Cleddyf ym Mrwydr yr Iaith?: Y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg**: *"Ar dudalen flaen Y Cymro, dan y pennawd bras 'Dychryn y plant', yn ogystal ag ar dudalennau'r Daily Post, adroddodd y papurau i nifer o athrawon a rhieni anfon llythyrau i gwyno wrth Gwilym Owen wedi i'r ffilm gael ei harddangos"*

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/37861237
2. ↑ https://wici.porth.ac.uk/index.php/O%27r\_Ddaear\_Hen
3. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/b0812v4h#t=30m42s
4. ↑ Cleddyf Ym Mrwydr Yr Iaith?: Y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg. by Kate Woodward. University of Wales Press, 2013. 978-0-7083-2592-6
Mari Gwilym

Actores, cyflwynydd ac awdur yw Mari Gwilym sy'n adnabyddus am ymddangos mewn cyfresi fel Pengelli, Rala Rwdins (cyfres deledu) a Porc Peis Bach.

## **Gyrfa**

Fel actores daeth Mari yn aelod cynnar o gwmni Theatr Bara Caws. Ymddangosodd mewn nifer o gynhyrchiadau gyda'r grwp gan gynnwys Croeso i'r Roial Revue yn 1977.

Yn y 90au daeth yn wyneb cyfarwydd i blant Cymru fel Strempan yn yr addasiad teledu o gyfres Rala Rwdins.

Roedd yn aelod o gast Pengelli am y dair cyfres olaf yn portreadu Beti Huws.

Rhwng 2000 a 2005 bu'n ymddangos yn rheolaidd fel Nyrs Joan yn y gyfres gomedi Porc Peis Bach.

Ymddangosodd fel Marged Parri mewn dwy gyfres o'r ddrama gyfnod Treflan. *"Mae hi'n gymeriad ag iddi dwn im faint o haenau,"* meddai Mari. *"Ar y naill law, mae 'na rywbeth yn ddiniwed iawn ynddi. Wel, a dweud y gwir, mae o'n fwy na diniweidrwydd - teg ydy deud nad ydy hi wedi bod ym mhen pella'r ffwrn llu de.*

Mae Mari yw awdur *Am Ddolig!* (Y Lolfa, 2000), *Melysgybolfa* (Carreg Gwalch, 2013), a *Melysach Cybolfa* (Carreg Gwalch, 2017). Mae hi hefyd wedi cyfrannu at nifer o gyfrolau megis Haf o Hyd (Gwasg y Bwythyn, 2013) a Can Curiad (Gwasg y Bwythyn, 2021).

## **Bywyd Personol**

Mae Mari yn byw yn Nyffryn Natlle gyda'i gwr Emrys.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.peoplescollection.wales/items/1622836#?c=0&m=0&s=0&cv=0&r=0&xywh=-1%2C-1186%2C3656%2C4771
2. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Nyrs+Joan+a%27i+chriw+yn+ffisig+i%27r+galon%3B+Mae+S4C+ar+flaen+y+gad...-a0132984557
3. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Yr+anghymarus+ddau+draw+tua%27r+Dreflan%3b+Caron+Wyn+Edwards+sy%27n+trafod...-a0142858727
4. ↑ https://www.ylolfa.com/products/9780862434830/carwyn-ar-anrheg-nadolig
5. ↑ https://www.gwales.com/search\_basic/index.php?sid=3&tsid=4
6. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Cyfrol+yn+adlewyrchu+cymeriad+ei+hawdur.-a0310965728
Planed Plant Bach

**Planed Plant Bach** oedd rhaglen blant S4C ar gyfer blant meithrin o 1998 hyd at 2008.

Disodlwyd y gwasanaethau ar gyfer plant oed meithrin gan Cyw yn 2008 ond parhaodd brand 'Planed Plant' ar gyfer blant hyn hyd at 2010.

## **Cynhyrchiad**

Hyd at 26 Hydref 2007 cynhyrchwyd Planed Plant a Planet Plant Bach yn fewnol yn S4C. Disodlwyd hyn gan wasanaeth gan y cwmni cynhyrchu annibynnol Boomerang.
Rebecca Harries

Actores Gymreig yw **Rebecca Harries**. Mae'n adnabyddus am chwarae Maureen yn Pobol y Cwm a'r cymeriad Sali Mali yn mewn rhaglenni teledu i blant.

## **Bywyd cynnar**

Cafodd ei geni yn Llandybie yn Sir Gaerfyrddin. Roedd ei rhieni ill dau yn athrawon ymarfer corff.

## **Gyrfa**

Mae'n wyneb adnabyddus ar deledu yng Nghymru ar gynyrchiadau Cymraeg a Saesneg. Mae wedi ymddangos yn Belonging, Con Passionate a Teulu.

Ers 1994 mae hi wedi chwarae cymeriad Sali Mali yn y rhaglenni Caffi Sali Mali a Pentre Bach.

Bu'n chwarae rhan y Ceidwadwr Megan Ashford yn y ddrama wleidyddol Byw Celwydd ar S4C.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p07m5kt5
2. ↑ https://www.poblcaerdydd.com/rebecca-yw-llysgennad-y-celfyddydau/
3. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/48526178
Rebecca

Rhaglen deledi i blant a oedd yn dilyn anturiaethau pyped o'r enw Rebecca yn ffotograffu byd natur.

Darlledwyd y rhaglen yn rhan o slot Clwb 5 a Slot Meithrin ar S4C

## **Cynhyrchiad**

Creuwyd y gyfres gan John Pickstock Productions a John Pickstock a'i wraig Wendy Pickstock oedd yn ysgrifennu a cyfarwyddo'r gyfres.

Cynhyrchwyd pum cyfres rhwng 1986 a 1992.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba87effd2
2. ↑ https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b96f6cb83
3. ↑ https://twitter.com/S4C/status/1282995054592827392?s=20

Categori:Rhaglenni teledu
Categori:Rhaglenni teledu'r 1990au
Categori:Rhaglenni teledu'r 1980au
Categori:Rhaglenni teledu i blant
Categori:Rhaglenni Clwb 5
Categori:Rhaglenni Slot Meithrin
Ma' Ifan 'Ma

Rhaglen gomedi ar S4C oedd ***Ma' Ifan 'Ma*** yn dangos doniau y digrifwr Ifan Gruffydd.

## **Fformat**

Roedd y sioe yn cynnwys sgetsus, caneuon a chymeriadau Ifan ynghyd a'i westeion. Roedd cymeriadau Ifan yn cynnwys Idwal, dyn diniwed a naïf yn adnabyddus am ei facintosh glas, beret a bag plastic gwag.

Roedd y gyfres yn cynnwys perfformwyr rheolaidd fel John Pierce Jones, Gillian Elisa a Gwyn Elfyn.

## **Cynhyrchiad**

Cynhyrchwyd y gyfres gan gwmni Teledu'r Tir Glas.

## **Darllediad**

Darlledwyd 10 cyfres o'r sioe ar S4C rhwng 5ed o Fawrth 1986 a 1996.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.ylolfa.com/awduron/401/ifan-gruffydd
Jabas

Cyfres deledu i bobl ifanc oedd ***Jabas*** yn seiledig ar y gyfrol gan Penri Jones ac yn olrhain helyntion Jabas a’i gyfeillion dros un haf ym Mhen Llŷn.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/jabas-stars-reunite-s4c-series-2754985
2. ↑ http://www.gwennansage.co.uk/credits-and-awards/jabas-jones/
Noson Lawen (ffilm)

Ffilm Gymraeg yw **Noson Lawen** a ryddhawyd ym 1950.

Mae'r ffilm yn seiliedig ar stori gan Sam Jones, ac fe'i cyfarwyddwyd gan Marc Lloyd.

## **Plot**

Mae Ifan yn fab ffarm sy'n breuddwydio am yrfa academaidd. Mae ei dad, ei fam a'i wraig Gwen yn defnyddio eu holl arian bron i dalu iddo fynd i Brifysgol ond yn poeni ei fod wedi methu'r arholiadau am y byddai popeth wedi bod yn ofer. Wrth i dad Ifan gyfri'r arian am y cant a miled gwaith, mae'r bostfeistres yn cyrraedd gyda newyddion syfrdanol: roedd Ifan wedi pasio gyda llwyddiant mawr.

Ar ôl y seremoni, mae Ifan yn cyflwyno ei ffrindiau Emlyn a Hywel i'w fam, dad a thaid bywiog. Yn y diwedd mae'r bechgyn yn dod i weithio ar y ffarm.

Mae parti yn dilyn, gydag Ifan, Emlyn a Hywel yn canu cân a gyfansoddwyd gan Meredydd Evans ei hunan (Mw Mw, Me Me, Cwac Cwac) ac yn enwi ei hunain yn Driawd y Buarth. Yna mae'r Taid yn dod ar y llwyfan a dechrau dawnsio o gwmpas fel dyn gwyllt gan ganu gyda llais anhygoel.

## **Cynhyrchiad**

Roedd y myafrif o befformiwyr y ffilm yn aelodau o raglen y Noson Lawn a ddarlledir o Neuadd y Penrhyn, Bangor yn 1949.

Mae'r stori yn seiliedig ar gyfres radio gan Sam Jones.

Ffilmwyd rhannau o'r ffilm yn Parc, ger Bala.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://player.bfi.org.uk/free/film/watch-noson-lawen-1950-online
I'r Gad

Comedi sefyllfa yw **I'r Gad** wedi ei osod yng nghyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru.

Creuwyd gan Geraint Lewis a Mark Landon a darlledwyd ar S4C ym 1993.

## **Cynhyrchiad**

Ffilmwyd y gyfres o flaen cynulleidfa fyw.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.geraintlewis.net/sgriptio-scriptwriting/comedi
2. ↑ https://discover.library.wales/permalink/f/1eskrbt/44NLW\_ALMA21798862590002419
Pengelli

Cyfres ddrama oedd ***Pengelli*** a ddarlledwyd ar S4C rhwng 1994 a 2001. Crëwyd y gyfres gan Gareth F. Williams ac Angharad Jones. Cafodd ei gynhyrchu gan Ffilmiau'r Nant a chynhyrchydd gwreiddiol y gyfres oedd Alun Ffred Jones.

Roedd yr opera sebon yn dilyn bywyd gweithwyr mewn parc busnes yng ngogledd-orllewin Cymru.

Cyhoeddwyd cyfrol am y gyfres a'i chymeriadau yn 1996.

## Cynhyrchiad

Ffilmwyd y gyfres ar ran o hen stad Y Faenol, ger Bont Britannia. Adeiladwyd set arbennig ar gyfer y gyfres, wedi'i chynllunio gan Maredudd ab Iestyn.
Jessica Ridgeway

**Jessica Ridgeway** was an American girl who, at the age of 10, was kidnapped in Westminster, Colorado, and murdered by **Austin Sigg** (born January 17, 1995) on October 5, 2012. Her dismembered body was found five days later. Sigg was sentenced to life imprisonment for the murder in November 2013

## Abduction

On October 5, 2012, Jessica was as she was walking to school and was to meet a couple of friends in a local park where they would then walk together the rest of the way to school. However, Jessica never arrived at Chelsea Park and she never arrived at school.

A man named Austin Siigg found Jessica walking to school. He lunged from the back seat of his Jeep and grabbed her. Siggs pulled her into the back seat and bound her feet and hands with zip ties. Trapped in Austin Sigg's bedroom, Jessica repeatedly asked him if she was going to see her mother again. He promised her she would as he cut her hair and forced her to change clothes. Then he wrapped his hands around her neck, strangled, and dismembered her.

Two days later, her school backpack, containing her glasses, was found on a sidewalk. On October 10, her dismembered remains were found in a park in Arvada.

Siggs was arrested after his mom called police on Oct. 23, 2012, when Siggs confessed to her that he had abducted and killed Jessica.  He didn't admit to sexually assaulting her, but evidence of sexual assault was later discovered.
Sali Mali (Cyfres deledu)

Cyfres cartwn yn dilyn anturiaethau Sali Mali a'i ffrindiau. Yn seiliedig ar lyfrau Sali Mali gan Mary Vaughan Jones.

Cynhyrchwyd y gyfres gan gwmni Siriol (yn ddiweddarach Calon) ar gyfer S4C yn 2000 gyda ail gyfres yn cael ei gynhyrchu yn ddiweddarach yn 2020.

Recordiwyd yr arwyddgân gan Cerys Matthews, ac Rhys Ifans oedd yn adrodd y stori.

## **Darllediad**

Darlledwyd y gyfres yn wreiddiol yn 200 fel rhan o floc Planed Plant Bach ar S4C yn 2000.

Yn 2009 cafwyd cytundeb gyda Channel 4 i ddarlledu'r gyfres gyntaf yn Saesneg. Mae'r gyfres hefyd wedi cael ei werthu i 25 o wledydd gan gynnwys Awstralia a De Korea.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p02b508t
2. ↑ https://businessnewswales.com/cardiffs-calon-brings-welsh-icon-back-to-the-screen/
3. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/change-language-sali-following-sale-2096994
Mei Jones

Actor, awdur a chyfarwyddwr o Gymru yw **Mei Jones**. Roedd yn fwyaf adnabyddus am ei ran fel Wali Thomas yn nghyfresi teledu C'mon Midffîld!.

## **Bywyd cynnar**

Magwyd Henryd Myrddin Jones yn Llanddona, Ynys Môn. Aeth i Ysgol Syr David Hughes ym Mhorthaethwy.

Yn blentyn roedd yn bêl-droediwr talentog a chafodd ei dderbyn i garfan dan-18 Cymru tra'n dal yn ddisgybl ysgol. Bu'n chwarae i dîm Biwmares, Amlwch, Bangor ac yn gôl-geidwad i dîm Llanrug. Bu'n chwarae i glwb pêl-droed Pontrhydfendigaid yn ystod ei ddyddiau coleg yn Aberystwyth.

Astudiodd Diwinyddiaeth ym Mhrifysgol Aberystwyth cyn gadael i ddilyn cwrs perfformio Cymraeg yng Ngholeg Cerdd a Drama Caerdydd yng nghwmni Cefin Roberts â'r diweddar Sion Eirian i enwi rhai.

Yn ei gyfnod yng Ngholeg y Brifysgol, Aberystwyth, daeth yn un o aelodau gwreiddiol y grŵp Mynediad am Ddim.

## **Gyrfa**

Mae wedi bod yn actio, sgriptio a chyfarwyddo ers 1976. Dechreuodd ei yrfa gyda Chwmni Theatr Cymru cyn dod yn un o aelodau cyntaf Theatr Bara Caws. Ar y radio, bu’n rhan o dîm Pupur a Halen ac Wythnos i’w Anghofio*.*

Pan ddechreuodd S4C bu'n cymryd rhannau blaenllaw yn ffilmiau yr awdur Emyr Humphreys a'i fab Siôn ac yn y gyfres o raglenni dogfen Almanac.

*S*griptiodd,a serennu mewn cyfresi radio, cyfresi teledu, dwy ffilm a sioe lwyfan o C'mon Midffîld!. Enillodd wobr 'Yr Awdur Gorau Ar Gyfer Y Sgrin - Cymreig' BAFTA Cymru ar gyfer *C'mon Midffild!* yn 1992.

Yn ystod yr 1980au bu'n actio mewn sawl cyfres ddrama yn cynnwys Wastad Ar Y Tu Fas, Hufen a Moch Bach, Anturiaethau Dic Preifat ac Ŵyn i'r Lladdfa.

 Sgriptiodd y cyfresi drama Deryn a Cerddwn Ymlaen ar y cyd gyda Meic Povey.

## **Bywyd personol**

Wedi i losgiadau tai haf ddechrau yn 1979, a'r heddlu yn rhwystredig oherwydd eu hymdrechion aflwyddiannus i ddal y rhai oedd yn gyfrifol, arestiwyd Mei Jones ynghyd â'i gyd-aelod o gast *C'mon Midffild!*, Bryn Fôn yn mis Chwefror 1988. Ni ddygwyd unrhyw gyhuddiadau yn eu herbyn.

Mae ganddo bedwar o blant, Lois, Ela, Steffan ac Aaron.

## **Marwolaeth**

Cyhoeddwyd marwolaeth Mei Jones yn 68 oed ar y 5ed o Dachwedd 2021.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.freebmd.org.uk/cgi/information.pl?cite=7KUT7kYBjYfkQUxr3S2DAA&scan=1
2. ↑ https://www.thefreelibrary.com/Trafod+tictacs+gyda+Wali;+Caron+Wyn+Edwards+fu'n+sgwrsio+a+Mei+Jones,...-a0126290080
3. ↑ http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid\_6740000/newsid\_6740600/6740655.stm
4. ↑ http://awards.bafta.org/award/1993/cymru/drama-series-serial
5. ↑ https://www.dailypost.co.uk/news/local-news/conwy-urdd-kick-saturday-prom-2834555
6. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/58677120
7. ↑ https://newyddion.s4c.cymru/article/4541?fbclid=IwAR219uHXQFcf4RXG\_6SG50MVC9UYPRxVFYSGZzYFolAdRrsN0T4DKw63dkQ
Prosiect Pum Mil

Rhaglen adloniant yw **Prosiect Pum Mil** ble mae Trystan Ellis-Morris ac Emma Walford yn cael y dasg o helpu cymunedau o bob cwr o Gymru gyda phrosiectau adnewyddu gan ddefnyddio dim mwy na pum mil o bunnoed.

## **Fformat**

Mae'r gyfres hon yn rhan o frand "Priodas Pum Mil" gyda llawer o elfennau sy'n gyffredin i'r ddau fformat, gyda'r gymuned Gymreig wrth galon y gyfres.

Mae hon yn gyfres uchelgeisiol lle bydd timau o gymeriadau o wahanol gymunedau yn ymgymryd â phrosiect adeiladu ac adnewyddu a fydd o fudd i'w cymuned neu ardal - prosiect a fydd yn gadael gwaddol.

Ymhob pennod mae Trystan Ellis-Morris ac Emma Walford yn teithio ar hyd a lled Cymru yn ceisio creu prosiectau cymunedol am ddim ond pum mil o bunnoedd.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p07nm7bn
2. ↑ http://awards.bafta.org/award/2020/cymru/presenter
3. ↑ https://mobile.twitter.com/CelticMediaFest/status/1271178809425965057
4. ↑ https://www.boomcymru.co.uk/cynnwys/prosiect-pum-mil/
Ibiza, Ibiza!

Ffilm gomedi a ddarlledwyd ar S4C ym 1986 oedd ***Ibiza! Ibiza!***

Cafodd ei chyfarwyddo gan Ronw Protheroe ac roedd yn serennu Caryl Parry Jones, Siw Hughes a Huw Chiswell.

Seiliwyd y ddrama ar gymeriadau a grëwyd gan Caryl Parry Jones ar gyfer y gyfres Dawn.

## **Plot**

Mae’r ffilm yn dilyn tri chwpwl ar eu gwyliau i ynys Ibiza ym Môr y Canoldir. Glenys a Rhisiart – y cwpl priod diwylliedig o sybwrbia’r brifddinas. Lavinia a'i ffrind Enfys sydd yn trafeilio ar beth oedd i fod yn fis mel i Lavinia, a Delyth a Bethan, merched ysgol o'r gogledd.

Ond, yn ddiarwybod iddyn nhw, maen nhw’n rhan annatod o gylch smyglo.

## **Cast a Chymeriadau**

 Enfys
 Rhisiart

## **Cynhyrchiad**

Ffilmwyd olygfeydd allanol y ffilm yn Ibiza a'r gwaith menwol yn stiwdios HTV ym Mhontcanna yng Nghaerdydd.

Y ffilm oedd rôl gyntaf Huw Chiswell fel actor.

Roedd dilyniant i'r ffilm yn 1989 gyda'r ffilm Steddfod! Steddfod!.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://filmhubwales.org/cy/films/ibiza-ibiza/
2. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p02prs47
3. ↑ https://www.dailypost.co.uk/whats-on/film-tv/caryl-yn-nabod-y-teips-2689862
4. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/36143387
Pen Talar

Cyfres ddrama uchelgeisiol ar S4C oedd ***Pen Talar***. Roedd y gyfres yn adrodd hynt a helynt dau deulu o orllewin Cymru dros gyfnod o hanner canrif, gan ddechrau yn y 1950au ac yn parhau i'r presennol.

Nid yw'r prif actor Richard Harrington yn ymddangos tan y drydedd raglen o'r gyfres am fod y rhaglenni blaenorol yn dangos hanes bywyd ei gymeriad fel plentyn.

## **Plot**

Pen Talar, Rhydycaeau, Cwm Tywi, cartref Defi Lewis 10 oed a chanol ei fydysawd. Y plentyndod perffaith, ond mae tywyllwch yn llechu ar y gorwel a fydd yn newid ei fywyd am byth.

Ar ddiwrnod llofruddiaeth JFKs mae Defi a'i ffrind gorau Doug yn dyst i erchyllter eu hunain. Mae eu tynged wedi ei selio, brodyr gwaed yn rhwym am byth gan gyfrinach erchyll.

Mae'r gyfres yn ymweld â Defi a Doug ar wahanol drobwyntiau yn eu datblygiad gwleidyddol ac emosiynol, o'r diwrnod tyngedfennol hwnnw ym mis Tachwedd ym 1962, trwy'r degawdau hyd at 2010.

O derfysgoedd myfyrwyr diwedd y 60au, cynnwrf cymdeithasol a Thatcheriaeth y 70au a’r 80au, trwy’r nawdegau sigledig hyd heddiw, mae hwn yn galeidosgop gwefreiddiol, herfeiddiol o gof ar y cyd sydd i rai yn stori o baradwys a gollwyd, i eraill y gobaith o baradwys i ddod...

## **Cynhyrchiad**

Ffilmiwyd rhannau helaeth o'r gyfres yn Cil-y-Cwm, Sir Gaerfyrddin ond gwnaed rhyw faint o ffilmio yn Aberystwyth ac yng Nghaerdydd hefyd.

Cynhyrchwyd y gyfres gan gwmni Fiction Factory. Cynhyrchydd y gyfres oedd Gethin Scourfield a chyfarwyddwyd rhaglenni'r gyfres gan Gareth Bryn ac Ed Thomas.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/showbiz/s4c-unveil-pen-talar--1896606
2. ↑ http://www.s4c.cymru/cy/amdanom-ni/page/31291/ffigurau-gwylio/
Rhodri Owen

Cyflwynydd radio a theledu yw Rhodri Owen sy'n adnabyddus am gyflwyno rhaglenni megis Uned 5 a Heno.

## **Bywyd cynnar**

Cafodd Owen ei eni yn y Crwys, a'i fagu ar Benrhyn Gwyr i deulu Cymraeg eu hiaith.

Mynychodd Ysgol Gyfun Gŵyr yn Nhregwyr, Abertawe cyn symud i'r chweched dosbarth yn Ysgol Gyfun Ystylafera.

Roedd Owen hefyd yn aelod o Theatr Ieuenctid Cenedlaethol Cymru.

## **Gyrfa**

Yn ystod yr 80au bu'n ymddangos yn y gyfres sebon Dinas yn ran Matthew.

Dechreuodd ei yrfa yn darlledu yn y Gymraeg ar gyfer BBC Radio Cymru. Parhaodd i weithio ar raglen frecwast fore Sadwrn, cyn iddo symud i sioe frecwast Red Dragon FM. Wedi iddo gyflwyno ar BBC Radio 5 Live, daeth Owen yn llais cyfarwydd ar BBC Radio Wales hefyd.

Dechreuodd Owen weithio ar y teledu ar S4C ym 1993 fel cyflwynydd parhad yn ystod rhaglenni i blant, cyn iddo ymddangos ar amryw o raglenni gan gynnwys y rhaglenni cylchgrawn i blant Noc Noc ac Uned 5.

Ar ôl gweithio am chwe mlynedd ar y sianel Gymraeg, symudodd Owen i Lundain ac ymunodd â CBBC, yn cyflwyno'r rhaglen i blant *Short Change*. Aeth ymlaen i weithio ar raglen ymchwilio ar ran cwsmeriaid BBC Wales, *X-Ray* ac ef oedd cyflwynydd *4x4*, *Liquid Assets* ar BBC Three, a'r rhaglen deithio *Holiday* ar BBC1. Yna treuliodd dair blynedd yn gweithio ar raglen deithio ITV *Wish You Were Here...?*, *Holiday in Style* ar gyfer UK Style a *Hard Cash* ar BBC1.

Roedd Owen yn bresennol yn westai ar rhaglen *Derek Acorah's Ghost Towns* ar Living TV. Yn 2006, cyd-gyflwynodd *Britain's Dream Homes* gyda Melissa Porter ar BBC Two.

Cyhoeddwyd llyfr cyntaf Owen, Bwyd Bwyd Bwyd *(food food food)*, am fwyd iach wedi ei anelu at blant.

Yn 2009, daeth yn gyflwynydd rhaglen S4C Wedi 3 (a'i olynydd Prynhawn Da) ac yn gyfarwyddwr stiwdio Planed Plant.

Ers 2011 mae'n un o brif gyflwynwyr Heno ar S4C.

## **Bywyd personol**

Priododd Owen y cyflwynydd teledu Lucy Cohen ym mis Mehefin 2004, yn Eglwys Saint Andras, Saint Andras ger Dinas Powys, ac mae ganddynt un mab, Gabriel.

Bu farw brawd Owen, yr actor Geraint Owen yn sydyn ar 11 Gorffennaf 2009.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.thefreelibrary.com/From+stage+to+screen%3B+Karen+Price+speaks+to+Rhodri+Owen+-+one+of+the...-a086826381
2. ↑ https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/owen-walford-join-wedi-3-2127158
3. ↑ https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/lucy-owen-gives-birth-boy-2188691
4. ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/8147651.stm
Leni

Ffilm Gymraeg yw **Leni** a ryddhawyd ym 1991.

## **Plot**

Digrifwr yn y clybiau nos ydy Leni Lewis, sy'n mwynhau bywyd er iddo fod yn hynod sinigaidd tuag at y cyfan. Ond caiff ei daro oddi ar ei echel yng nghanol dathliadau'r Nadolig, wrth iddo ganfod bod ei wraig Alis yn anffyddlon iddo gyda'i ffind gorau, Marc. ac wrth i'w feddyg ddatgelu nad oes ganddo lawer o amser ar ol yn y fuchedd hon.

Mi fydd ei emosiynau yn un bwrlwm berw wrth iddo geisio ymdopi efo'r newyddion.

## **Cynhyrchiad**

Roedd y ffilm yn addasaid o ddrama llwyfan gan Dewi Wyn Williams. Bu i John Ogwen boretreadu y prif gymeriad Leni Lewis yn y fersiwn llwyfan yn ogystal.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://discover.library.wales/permalink/f/1eskrbt/44NLW\_ALMA21813430770002419
2. ↑ https://www.thefreelibrary.com/PIGION+Y+DYDD%3B+SATURDAY-a084768540
Katie Duffin

Actores o Gymraes sy'n adnabyddus am chwarae rhan Courtney Probert ar Pobol y Cwm rhwng 2011 a 2016.

## **Bywyd cynnar**

Magwyd Katie mewn pentref bach yn Ne Cymru.

## **Gyrfa**

Mae hi'n fwyaf adnabyddus am ei rôl fel Courtney yn yr opera sebon Pobol Y Cwm.

Mae Katie yn soprano ac yn 2015 chwaraeodd Fantine yn Les Misérables (Caerfyrddin).

Mae hi hefyd wedi perfformio yng Ngŵyl Ymylol Caeredin fel rhan o'r ddrama Children of Mine yn 2013.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://regantalentgroup.co.uk/portfolio\_page/katie-duffin/
2. ↑ https://www.spotlight.com/9977-7868-3381
Neil Williams

Actor, Cerddor a Cyfansoddwr yw Neil 'Maffia' Williams sy'n adnabyddus fel prif leisydd y grwp Maffia Mr Huws, ac fel actor ar gyfresi fel Tipyn o Stad a Pobol y Cwm.

## **Bywyd cynnar**

Symudodd Neil gyda'i deulu o Bryste i Dregarth ger Bangor pan oedd yn chwech oed. Astudiodd yn Ysgol Dyffryn Ogwen ym Methesda.

## **Gyrfa**

Ymunodd a'r band pobologaidd Maffia Mr Huws ac wedi penderfyniad Hefin Huws, un o'r aelodau gwreiddiol i symud i Lundain cariodd y band yn ei flaen gyda Neil yn canu.

Aeth yn ei flaen i actio ac ymddangosodd ar gyfresi fel Amdani a Cyw Haul.

 Yn 2002 cafodd un o'r prif rannu yn y gyfres ddrama Tipyn o Stad yn chwarae rhan Neil 'Gurkah' Jones. Arhosodd gyda'r rhaglen am chwe cyfres.

Mae hefyd wedi ymddangos mewn cyfresi fel Dim Ond y Gwir a Darren Drws Nesa.

Rhwng 2018 a 2019 bu'n chwarae rhan Neville McRoy ar Pobol y Cwm.

## **Llyfryddiaeth**

Cyhyoeddodd hunangofiant yn 2012 o'r enw O'r Ochor Arall.

## **Bywyd personol**

Mae'n bartner i Awel Lewis, ei gyd actores yn nghyfres Tipyn o Stad, ac mae ganddynt dri o blant. Mae'r teulu yn byw yn Groeslon ger Caernarfon.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://capitadiscovery.co.uk/merthyr/items/249186
2. ↑ http://www.bbc.co.uk/cymru/cerddoriaeth/artistiaid/maffia\_mr\_huws.shtml
3. ↑ https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/53024999
4. ↑ http://www.llaisogwan.com/Papur%20Ionawr%202013.pdf
Steddfod! Steddfod!

Ffilm gomedi a ddarlledwyd ar S4C ym 1989 oedd **Steddfod! Steddfod!**

Ysgrifennwyd y ffilm gan Caryl Parry Jones a Tony Llewelyn. Y cyafrwyddwr oedd Ronw Protherow.

Dilynai'r ffilm antriaethau pellach Lavinia, Enfys, Glenys a Rhisiart, Delyth a Bethan yn dilyn y ffilm Ibiza, Ibiza!

## **Plot**

Fel plentyn cafodd Dewi John feirniadaeth llym iawn yn yr Eisteddfod gan y beirniaid S.O.Hughes. Gymaint yw ei gywilydd mae Dewi yn tyngu llw y bydd yn dial arno ryw ddydd.

Ugain mlynedd yn ddiweddarach mae hin wythnos yr Eisteddfod a daw'r newyddion fod S.O.Hughes sydd wedi bod yn byw yn America ers rai blynyddoedd yn dychwelyd i'w famwlad ar gyfer y brifwyl i roi gwobr. Gwelai Dewi John ei gyfle i ddial ac a'i ati i gynllwynio.

Aiff yn ei flaen i geisio mewn amryw ffyrdd i gael mynediad at y dyn ei hun ar y llwyfan drwy geisio twyllo sawl cymeriad sydd yn mynd i fod yn rhan o seremoni'r wobr, gan gynnwys Eleri Berwyn ag Anwen Tegid fydd yn canu yn y seremoni, Lavinia ag Enfys sy'n gysylltiedig â chôr Llanelli, Delyth Wyn sy'n gyfrifol am ddal y faner ar y llwyfan a derbynnydd y wobr Rhisiart ap Prydderch.

Ar ddiwrnod y seremoni llwyddai Dewi John i gymryd lle Rhisiart wedi ei herwgipio, rhywbeth nad yw ei wraig Glenys yn ei sylwi. Yn ffodus cyn i Dewi John gael ei ddial daw Bethan a Delyth Haf ar draws y Rhisiart go iawn wedi ei glymu mewn cwpwrdd a llwyddai'r triawd i achub y diwrnod a galluogi Rhisiart i gaglu ei fedal.

## **Cynhyrchiad**

Ffilmwyd golygfeudd y maes yn Eisteddfod Genedlaethol Casnewydd, 1988.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p08lvz5l
Priodas Pum Mil

Cyfres sy'n dilyn cyplau sy'n priodi wrth i'w teulu a'u ffrindiau geisio trefnu'r briodas am £5,000. Trystan Ellis-Morris ac Emma Walford sy'n cyflwyno.

## **Fformat**

Cyfres sy'n dilyn cyplau sy'n priodi wrth i'w teulu a'u ffrindiau geisio trefnu'r briodas am £5,000. Gyda’r briodas arferol yn costio tua £20,000 mae hyn yn dipyn o sialens. Mae’n rhaid benthyca, ymbilio a dibynnu ar sgiliau a haelioni’r gymuned leol.

Nid yw’r darpar ŵr a gwraig yn cael gwybod unrhyw fanylion am eu diwrnod mawr ond y gobaith yw eu bod yn cael diwrnod bythgofiadwy.

Trystan Ellis-Morris ac Emma Walford sy’n cyflwyno’r gyfres ac mae Alaw Griffiths, trefnydd priodas o Aberystwyth wrthlaw i helpu a chynnig cyngor.

## **Cynhyrchiad**

Cynhyrchwyd y gyfres gan Boom Cymru.

Yn 2019 lawnsiwyd rhaglen arall yn y fformat o'r enw Prosiect Pum Mil hefyd gyda Emma Walford a Trystan Ellis-Morris.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.bbc.co.uk/programmes/p04dq7w6
2. ↑ https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/tv/couple-allowed-friends-family-plan-12121547
3. ↑ https://www.glamorgan-gem.co.uk/article.cfm?id=117583&headline=Will%20Vale%20couple%20be%20happy%20with%20their%20big%20day?&sectionIs=news&searchyear=2018
4. ↑ http://awards.bafta.org/award/2019/cymru/entertainment-programme
5. ↑ https://rts.org.uk/article/and-2020-nominations-are
Shelley Rees

Actores a gwleidydd Cymreig yw **Shelley Rees-Owen** ddaeth yn adnabyddus am chwarae y cymeriad Stacey Jones yn y gyfres sebon Pobol y Cwm.

## **Bywyd cynnar**

Mynychodd Ysgol Gynradd Gymraeg Ynyswen, Treorci, ac Ysgol Gyfun Rhydfelen a wedyn Ysgol Gyfun Llanhari ar gyfer y chweched dosbarth. Cafodd gyfle i actio yn yr ysgol a penderfynodd ei fod am gael gyrfa yn y maes

## **Gyrfa**

Cafodd ran yn action yn y ffilm Gadael Lenin cyn ymuno a chast Pobol y Cwm yn 1993 gan chwarae y ferch ysgol Stacey Jones.

Cymerodd hoe o'r gwaith yn 1996 i weithio ar bethau eraill a chafodd gyfle i deithio Prydain ac Awstralia mewn drama lwyfan.

Yn 1999 roedd cynhyrchydd Pobol y Cwm yn awyddus i Stacey ddychwelyd i Gwmderi. Erbyn hyn roedd Shelley wedi cael ei merch Lowri a felly yn hapus i ddychwelyd i'r sebon.

Bu hefyd yn chwarae rhan Jo Pugh yn y gyfres ddrama 2 Dy a Ni, lle chafodd enwebiad am wobr BAFTA Cymru.

Mae wedi cael rhannau mewn dramau megis Gwaith/Cartref, 35 Diwrnod a Un Bore Mercher.

## **Gwleidyddiaeth**

Mae Shelley yn aelod gweithgar o Blaid Cymru ac fe'i hetholwyd yn gynghorydd dros ward Pentre ar gyngor Rhondda Cynon Taf yn Mai 2012. Bu'n ymgeisydd Plaid Cymru dros y Rhondda yn etholiad San Steffan, 2015.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ http://www.bbc.co.uk/cymru/deddwyrain/papurau\_bro/y\_gloran/newyddion/mai06.shtml
2. ↑ https://www.walesonline.co.uk/whats-on/film-tv/2-dy-a-ni-2110914
3. ↑ https://www.tivysideadvertiser.co.uk/news/4299766.bafta-nominations-for-welsh-talent/
Main Page

**Wici Y Cyfryngau Cymraeg**Croeso i wici 'Y Cyfryngau Cymraeg'. Cartref i wybodaeth am ffilmiau, teledu, radio, llyfrau a'r wasg yn yr iaith Gymraeg. bwriad y wici yw brwydro yn erbyn y diffyg gwybodaeth sylweddol am gyfryngau Cymru sydd ar gael ar y rhyngrwyd. Fel unrhyw wici mae ein llwyddiant yn dibynnu ar eich cyfraniadau chi, felly croeso, mwynhewch a rhannwch pa wybodaeth y gallwch chi.

Rhaglenni teleduCerddoriaethTheatrRhaglenni radioFfilmiauEnwogion
Smithfield

Ffilm gomedi yw **Smithfield** yn dilyn criw o ffermwyr ifainc ar eu taith flynyddol i sioe Smithfield yn Llundain.

Cyfarwyddwyd y ffilm gan Hugh Thomas. Darlledwyd am y tro cyntaf yn 1989.

## **Plot**

Dilynir llond bws o ffermwyr ifanc a'u cefnogwyr i Sioe Amaethyddol Smithfield yn Llundain.

## **Cyfeiriadau**

1. ↑ https://www.geraintlewis.net/sgriptio-scriptwriting/comedi
2. ↑ https://discover.library.wales/permalink/f/1eskrbt/44NLW\_ALMA21776334810002419