Pokrzywa zwyczajna

## Ogólne informacje

W ziołolecznictwie wykorzystuje się głównie liście pokrzywy, czasem także korzeń. Liście można pozyskiwać od maja do września, zaś korzeń wykopuje się wczesną wiosną, gdy liście się jeszcze nie pojawiają lub późną jesienią. Zawiera witaminy A, E, K, B1, B2, B5, B12 i C (nawet do 600 mg/100 g), a także sole mineralne takie jak wapń, fosfor, siarkę, molibden, mangan, potas, jod, krzem, sód, żelazo i magnez. Oprócz tego w jego skład wchodzą karotenoidy (karoteny, likopen, luteina, ksantofile w liściach), flawonoidy (izoramnetyna, kwercetyna, kemferol, rutyna, glikozydy, amnetoflawon, glikozyd kwercetyny w liściach). Pokrzywa zwyczajna najlepiej rośnie na glebach wilgotnych, próchniczych i zasobnych w azot i fosfor.

## Działanie

Można ją stosować w leczeniu układu moczowego, dzięki jej właściwościom moczopędnym. Zapobiega tworzeniu się kamieni żółciowych. Zapobiega przetrzymywaniu płynów w organizmie i wypłukuje złogi kwasu moczowego ze stawów, redukując ryzyko wystąpienia artretyzmu. Oczyszcza organizm z toksyn, wypłukuje metabolity leków, jony sodu, chlorki i mocznik. Łagodzi przebieg grypy, jelitówki i przeziębienia. Wyciąg alkoholowy z pokrzywy chroni wątrobę przed uszkodzeniami (redukuje nekrozę i apoptozę hepatocytów) i zmniejsza ilość mediatorów stanu zapalnego. Picie naparów że świeżych listków młodej pokrzywy wspomaga przemianę materii i pobudza apetyt. Obniża poziom cukru we krwi i nieznacznie także ciśnienie tętnicze. Zawiera też sekretynę – hormon tkankowy wydzielany przez błony śluzowe dwunastnicy i jelita cienkiego, który aktywuje pracę trzustki (wzmaga wydzielanie soku trzustkowego) oraz wpływa na produkcję żółci przez wątrobę. Hamuje też stany zapalne jelita grubego. Hamuje takie cytokiny prozapalne jak IL-1beta (powoduje ona ekspresji metaloproteinazy macierzy 1, 3 i 9 w ͕chondrocytach, komórkach tkanki chrzęstnej) i TNF-alfa, a także wpływa na poziom NF-kappaB dzięki czemu w badaniach wykazała skuteczne działania w zmniejszaniu bólu podczas choroby reumatycznej.

Kiedy zbadano wpływ ekstraktu wodno-alkoholowego na stres oksydacyjny pacjentów przyjmujących ͕͔͔100 mg ekstraktu/kg masy ciała przez 8 tygodni, okazało się że znacznie zwiększył on całkowitą ilość przeciwutleniaczy i dysmutazy ponadtlenkowej (SOD), jednocześnie nie zmieniając peroksydazy glutationowej i dialdehydu malanowego. W badaniach na szczurach wykazano zmniejszenie poziomu wolnych rodników w ich mózgach przez susz z liści pokrzywy.

Dzięki zawartości min. pochodnych tyrozyny wykazuje działanie antyhistaminowe. W badaniach in vitro stwierdzono, że ekstrakt z pokrzywy wykazuje działanie hamujące aktywność enzymów kilku kluczowych reakcji zapalnych powodujących objawy alergii sezonowej. Eksperyment na linii komórkowej komórek tucznych (mastocytów) wykazał wpływ ekstraktu wodnego i wodno-alkoholowego z liści pokrzywy na tryptazę i receptory H͕1 powiązane z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa (nieżyt nosa). Ekstrakt z pokrzywy hamuje tryptazę mastocytów oraz jest antagonistą wobec receptora histaminy H͕1 i powoduje ujemną aktywację agonisty tego receptora, chroniąc przed symptomami alergii sezonowych.

## Dawkowanie i zastosowanie

Wystudzony napar z pokrzywy można stosować jako płukankę do włosów. Napar należy przelać na głowę, lecz nie spłukać. Proporcja naparu powinna wynosić około 30 liści pokrzywy na litr wody.

**Napar pokrzywowy** –  2 łyżki ziela lub korzenia z kłączami zalać 2 szklankami wrzącej wody, odstawić na 40 minut pod przykryciem, przecedzić. Pić 2-4 razy dziennie po 100-200 ml. Stosować doustnie 2 tygodnie. Między kuracjami dwutygodniowymi robić przerwy 1-3-tygodniowe. Nie stosować częściej niż 3 razy na kwartał. Naparem przepłukiwać można włosy po umyciu w celu ich odżywienia i wzmocnienia. Napar używać również do celów kosmetycznych i dermatologicznych (okłady, przemywanie) - zalecenia dr. Różańskiego.

**Odwar pokrzywowy** – 2 łyżki korzeni z kłączami lub ziela zalać 2 szklankami wody, gotować 5 minut. Odstawić na 30 minut, przecedzić. Odwar zawiera więcej soli mineralnych (krzemionki) i fitosteroli niż napar. Pić 2-4 razy dziennie po 100-200 ml. Stosować doustnie 2 tygodnie. Między kuracjami dwutygodniowymi robić przerwy 1-3-tygodniowe. Nie stosować częściej niż 3 razy na kwartał. Zewnętrznie można używać jak napar.

**Przepis na nalewkę z pokrzywy -** korzenie wykopane wiosną lub jesienią umyć szczotką, drobno pokroić i napełnić nimi butelkę aż po szyjkę. Zalać alkoholem 38-40% i pozostawić na 14 dni w ciepłym miejscu. Pić 3 razy dziennie po 30 kropel na pół szklanki wody.

## Przeciwwskazania

- cysty na jajnikach

- skąpomocz

- stosowanie leków przeciwzakrzepowych

- ostra niewydolność serca i nerek

- planowany zabieg chirurgiczny i tydzień po jego wykonaniu

## Bibliografia

http://www.czytelniamedyczna.pl/3816,wlasciwosci-lecznicze-pokrzywy-zwyczajnej-urtica-dioica-la.html
[[]]
http://ojs.pum.edu.pl/pomjlifesci/article/view/78/76