De Klokkenluider van de Notre Dame

Dag allemaal! Welkom bij deze fanfictie over Victor Hugo's bekendste roman. Deze versie sluit meer aan bij de oorspronkelijke roman, al zijn er wel dingen geïnspireerd door de vele verfilmingen, waaronder de Disney-versie.

## De klokken van de Notre Dame

Het was één en al duisternis in Parijs. Of toch niet helemaal. De sterren schenen met duizenden aan de hemel, en de halve maan liet zich net zien vanachter een wolk. Het was ijskoud. De meeste inwoners van de wereldstad sliepen, al liepen er zo hier en daar nog nachtbraken of stadsrakkers rond. De rivier de Seine glinsterde in het sterrenlicht, als één grote, vlakke watermassa. Rimpelingen verstoorden de weerkaatsing van de sterren abrupt; een kleine sloep voer langzaam over de rivier. Vier mensen zaten erin, drie mannen en een vrouw, allemaal zwervers. De vrouw hield in haar armen een klein bundeltje met daarin een baby. Opeens begon het kleintje te huilen. 'Laat hem stil zijn', siste de man die naast de vrouw zat. 'Ja, kalmeer hem', viel de tweede man hem bij. Waarop de vrouw haar kindje geruststelde. 'Stil maar, jongen', fluisterde ze. De derde man zei niets. Rechtopstaand in de sloep haalde hij zijn peddel onvermoeibaar door het water. Hij had een mantel om waardoor zijn gezicht niet te zien was. Hij was de veerman van de stad, en hij had al talloze mensen op deze manier Parijs in gesmokkeld. Na hen afgezet te hebben waar ze wilden, liet hij hen weer achter. De sloep naderde een eiland in het midden van de rivier. Vlak voor hen zagen ze de pastorie, en daarachter, groot en machtig, de Notre Dame, de kathedraal. Twee torens die hoog boven elk ander gebouw uittorenden. De machtsuitstraling werd door de duisternis alleen maar versterkt. Langzaam dobberde de sloep voort en stopte bij de kade van het eiland. De twee zwervers en de vrouw stapten af, opgelucht weer vaste grond onder de voeten te hebben. 'Dat zijn dan twee duiten voor de rit naar Parijs', zei de veerman. Met tegenzin gaven de zwervers hem zijn deel en de veerman vertrok weer. De zwervers trokken het eiland op. Ze stonden er nu alleen voor. Maar ze waren nog niet voorbij de pastorie of het getrappel van hoeven klonk door de lucht. Ergens voor hen liep een paard de hoek om, en het stormde naar hen toe. Een jonge soldaat begeleidde zijn rijdier. De zwervers keken angstig om zich heen, zoekend naar een uitweg, maar op dat moment verschenen er achter hen twee soldaten te paard en waren ze ingesloten. Een van de zwervers, de vader van het kind, haalde zijn mes tevoorschijn en hield het defensief richting de soldaten. Deze waren echter niet onder de indruk. 'Ik dacht wel dat ik voetstappen hoorde', verklaarde de jonge soldaat. Zijn stem klonk triomfantelijk, en zijn ogen glinsterden van haat. 'We zullen ze meenemen naar het Paleis van Justitie', besloot een tweede soldaat, de oudste van de drie. 'Daar zullen ze hun lot ondergaan.' De zwervers kropen dichter bij elkaar, angstig ineengedoken. 'Wat heb jij daar?' snauwde de jongste soldaat tegen de vrouw. 'Gestolen goed, natuurlijk', bromde de oudste. 'Neem het haar af.' Daarop drukte de vrouw haar baby tegen zich aan en begon ze instinctief te rennen. Ze passeerde de jongste soldaat en liep zo hard ze kon. 'Grijp haar, Frollo!' werd er geroepen. Meteen ging de jonge soldaat in de achtervolging. 'Sneller! Sneller!' riep hij tegen zijn paard. Het paard kwam alsmaar dichter in de buurt van de vrouw, nog even en Frollo had haar te pakken. Maar net op dat moment sloeg de vrouw een hoek om, waardoor het paard eerst moest afremmen om dan de achtervolging weer in te zetten. De vrouw liep de straat uit, een nieuwe straat in en weer uit. Bij elke bocht moest het paard afremmen, waardoor de achtervolging maar moeizaam verliep. 'Ze rent naar de Notre Dame! Sneller!' De vrouw liep het kerkplein op, rechtstreeks richting de grote trappen van de kathedraal. Wanhopig sloeg ze op de deur. 'Laat ons erin! Bescherming!' Er kwam geen reactie en Frollo kwam alsmaar dichterbij. De vrouw slaakte een kreet van angst en wilde weer wegrennen, maar het paard had haar ingehaald. Frollo greep naar het bundeltje, kreeg weerstand en gaf de onfortuinlijke vrouw een trap waardoor ze met haar hoofd op de trap belandde. Ze bewoog niet meer. Verbaasd keek Frollo naar wat er in het bundeltje zat. 'Een baby?' Hij keek nog wat beter en viel bijna van zijn paard van de schrik. 'Een monster!' Hij nam de baby wat beter vast en greep de teugels van zijn zwarte hengst. Deze duivelse demon zou in de rivier belanden en terugkeren naar de hel, waar het thuishoorde. Maar toen Frollo dit plan wilde gaan uitvoeren, hoorde hij achter hem een stem. 'Claude! Waar ben je mee bezig?' Hij keek om. Een jonge priester was de kathedraal uitgekomen. Zijn lange witte gewaad glansde in het sterrenlicht. Zijn gezicht was vol ontzetting toen hij de dode vrouw zag. Het was Jehan Frollo, de oudere broer van Claude. 'Mijn waarde broer', begon deze laatste. 'Priester van de Notre Dame. Ik stuur deze demon terug naar de hel, waar het hoort.' De ontzetting van Jehan werd steeds groter. 'Heb je een onschuldige vrouw vermoord? Op de trappen van de kathedraal nog wel? De kathedraal die ons allen heilig is?' Zijn blik viel naar het bundeltje, waar nu zacht gehuil uit kwam. 'Ga jij je schuldig maken aan de moord op een kind? Waarom?' Claude trok zijn lip even op. 'Mij treft geen blaam. Ik doe mijn plicht.' De ontzetting van Jehan sloeg om in woede. 'Kijk dan, broer! Kijk naar boven en weet wat je te wachten zult staan!' Wat was dat voor vreemd gevoel, dat Claude Frollo bekroop? Het leek wel of ieder standbeeld van de gaanderijen op de kerk hem aanstaarde. Een woeste blik, zo leek het. Ja, het was angst wat hij voelde. Angst die hem deed beven vanuit zijn binnenste. 'Wat moet ik doen?' vroeg hij in de stille nachtlucht. 'Zorg voor het kind', droeg Jehan hem op. 'Voed het op als het jouwe.' Waarop Claude de baby aanstaarde. 'Wat? Dit mismaakte schepsel? Alhoewel', voegde hij er gauw aan toe, 'als hij in de kerk kan wonen... Ja, de klokkentoren. Als hij daar kan wonen, zal ik voor hem zorgen. Dan treft mij geen blaam, en misschien kan ik hem ooit nog voor iets gebruiken.' Jehan rilde innerlijk bij deze laatste woorden, maar hij protesteerde niet. Hij had voor vanavond zijn plicht vervuld. En wat met de baby? Claude Frollo gaf hem een wrede naam, een naam die zoveel betekende als 'half-af'. Quasimodo.

## Hoog in de klokkentoren

Twintig jaren gingen voorbij. Voor de drie mensen die we zopas ontmoet hebben, veranderde er veel in die tijd. Frollo werd van soldaat tot kapitein gepromoveerd, en schopte het uiteindelijk zelfs tot opperrechter van Parijs. Hij slaagde er niet in het bestaan van Quasimodo geheim te houden, maar niemand wist dat hij hem al die tijd had opgevoed. Als rechter was hij allesbehalve genadig. Indien er zich een kans voordeed het respect van de Parijse burgers te winnen, liet hij die niet voorbij gaan, ook al betekende dat dat er een student werd opgeknoopt. Hij koesterde een alsmaar dieper wordende haat tegenover zwervers, zigeuners en mensen die in zijn ogen niets bij te dragen hadden aan het Franse koninkrijk. Maar die haat was wederzijds. Niet alleen de mensen die hij verachtte, maar bij uitbreiding zowat het hele Parijse volk koesterde diepe wrok jegens hem. Zijn broer Jehan had het beter aangepakt. Hij was nu de aartsdiaken van de Notre Dame en stond bekend als genadig en welwillend. De bevolking van Parijs keek naar hem op als was hij de Heer zelf. Goed, hij werd misschien niet door iedereen evenveel gerespecteerd, maar hij had tenminste een veel betere naam dan zijn jongere broer. En wat Quasimodo betreft, hij groeide op om de klokkenluider van de Notre Dame te worden. Als kind groeide hij op in de klokkentoren en al gauw kende hij de kathedraal beter dan wie ook, zowel binnen als buiten de muren. Hij kreeg de kunst van het slingeren aan touwen en het klimmen onder de knie, en hij ontwikkelde stalen spieren door het voortdurende luiden van de klokken. Ze werden zijn vrienden. Maar één ding achtervolgde Quasimodo gedurende al die tijd: zijn uiterlijk. Zijn rug was gebocheld, zijn tanden en neus waren te groot en boven zijn linkeroog had hij een enorme bult. In de Middeleeuwen verklaarde men onbekende zaken dikwijls door in de godsdienst een verklaring te zoeken. Als men toen een reden gaf voor het uiterlijk van Quasimodo, zou die reden vast en zeker zijn dat hij door de duivel gezonden was. Of misschien de duivel zelf was. Zo dacht ook Frollo erover. Meer dan eens herinnerde hij zijn pleegkind eraan wat een monster hij was. En Quasimodo knikte gedwee, zich er niet van bewust hoezeer hij gemanipuleerd werd.

Het was de zesde januari in 1482. De zon rees net boven de horizon uit. Op het plein voor de Notre Dame werd alles klaargezet voor het Zottenfestival, het jaarlijkse evenement in Parijs. Mannen schreeuwden elkaar toe terwijl ze druk bezig waren een houten stelling te timmeren. Anderen zetten kraampjes met koopwaren op. En weer anderen keken gewoon toe. Het was geen werkdag nu. Al het werk werd voor een dag neergelegd. Tussen al deze drukte struinde een jonge student rond. Klein voor zijn leeftijd, donkerblond haar en stevig gebouwd. Zijn naam was Gustaaf Clopin. Hij woonde in het grote huis dat vlak naast de Notre Dame stond. Hij maakte een goed gevoede maar niet al te slimme indruk, maar dat was misleidend. Aan de universiteit werd hij alom geprezen door de rectoren. Dingen zoals drank waren niet aan hem besteed, waar hij wel eens mee werd uitgelachen. Maar zoals ieder jaar verheugde hij zich op het Zottenfestival. Het was een feestdag waarop de Parijzenaars, zowel werklui als studenten, zich konden uitleven en hun zorgen vergeten. En Clopin was er altijd als de vroegste bij om toch maar niets te moeten missen. Een andere student van dezelfde leeftijd, maar een stuk groter dan hij, liep op hem af. 'Ha, die Clopin', begon hij. 'En, zie je het zitten, het Zottenfestival?' Waarop Clopin de schouders ophaalde. 'Om eerlijk te zijn ben ik meer benieuwd naar de Vlaamse gezanten die er zullen zijn', gaf hij toe. De andere student keek hem vol verbazing aan. 'Wie geeft er nou iets om de Vlamingen als er zoveel andere dingen zijn? Drank, muziek... mooie meisjes.' Hij knipoogde even. Zijn ogen straalden van verwachting. Maar Clopin leek nog steeds onzeker. 'Ik weet niet of ik dat wel zou mogen van mijn meester.' Hij klonk ernstig. Zijn vriend keek nu nog verbaasder. 'Je meester? De aartsdiaken? Kom op zeg, iedereen beschouwt Jehan Frollo hier als een god, maar dat wilt niet zeggen dat je altijd naar zijn pijpen moet dansen.' Heel even kwam Clopin in de verleiding om zijn meester te verdedigen. Dankzij Jehan had hij een huis en een goede opleiding aan de universiteit. Maar hij vond de woorden niet en zuchtte. 'Gewoon ervoor gaan', ging zijn kompaan verder. 'Want voor je het weet is het voorbij.' Hij gaf Clopin nog een schouderklopje en ging weer weg. Clopin zuchtte opnieuw en liet zijn blik over de Notre Dame gaan. Die imposante, eeuwenoude kathedraal. Zou zijn meester daar ergens binnen zijn? Jehan had ervoor gezorgd dat hij nieuwe ouders kreeg toen de zijne hem te vondeling hadden gelegd. Hij was altijd goed voor hem geweest. Misschien, als hij zijn meester om toestemming vroeg, zou hij vandaag weleens kunnen zondigen. Gewoon een paar glaasjes licht bier, meer niet. Dat moest kunnen. Hij raapte zijn moed bijeen en liep op de kathedraal af. Eenmaal binnen keek hij rond. Verschillende priesters waren bezig met hun dagelijkse taken, mensen zaten te bidden, maar zijn meester was nergens te bekennen. Maar ja, dit was dan ook een enorme kathedraal. Dat maakte het er niet eenvoudig op iemand snel te vinden. Clopin wilde net de zaal rondlopen, toen een onbekende kracht zijn blik naar de muur trok. Daar, verscholen in een hoek van de kathedraal, stond een deur op een kier. Het was de deur naar de klokkentoren. Jehan ging daar vaak heen om Parijs te bezichtigen, wist Clopin. Misschien was zijn meester wel boven. Hij liep de trap achter de deur voorzichtig op. Het was er donker en benauwend. Muizen vluchtten in gaten en spleten in de muur toen ze hem hoorden aankomen. Alsmaar hoger ging hij. Onderweg passeerde hij een raampje, rond van vorm en zeer klein. Hij was al aardig hoog, besefte hij toen hij naar buiten keek. Nog even en hij was in de klokkentoren. Dus ging hij verder. De trap leidde hem verder tot hij een houten ruimte boven zich zag. Hij was er! Een paar treden nog maar. Het getik van voeten klonk op de houten vloerplanken en Clopin opende zijn mond al om een begroeting te roepen, maar toen verstijfde hij van angst. Bovenaan de trap stond de schrikwekkendste man die hij ooit al gezien had. Rood haar dat naar alle kanten uitstak, een gebochelde rug en een enorme bult boven zijn linkeroog. Clopin slaakte een kreet van schrik, deinsde achteruit en viel toen enkele meters de trap af. Hij krabbelde terug overeind en zette het op een rennen, zo snel als hij kon. Hij hoorde de man achter hem schreeuwen, maar hij keek niet om. Zijn ribben bonkten pijnlijk, maar hij sloeg er geen acht op. Terug in de kathedraal negeerde hij de verbaasde uitroepen van andere mensen en spurtte naar buiten. Eenmaal terug in de koude buitenlucht durfde hij pas weer adem te halen.

## Het Zottenfestival

Een aantal uren waren voorbijgegaan. De zon klom alsmaar hoger, en intussen had een hele menigte mensen zich op het plein voor de kathedraal verzameld. De timmermannen van die ochtend hadden een groot podium in elkaar gezet, plus nog een paar houten stellingen hier en daar. Rond één van die stellingen stonden een aantal studenten. 'Ik had toch gezegd dat we te laat zouden komen als we eerst naar dat café gingen', mopperde er één. 'Wiens idee was het eigenlijk?' zei een tweede. En ze begonnen allen door elkaar te praten. Ze konden het maar niet eens worden. 'Stil jullie!' siste een stevig gebouwde student met donkerblond haar. Het was Clopin, die intussen al wat bekomen was van zijn avontuur die ochtend, al deden zijn ribben nog steeds pijn. Iedereen was onmiddellijk stil. 'Ik ben de enige die niet mee is geweest', vervolgde hij, 'maar dat doet er nu niet toe. Met zo'n menigte voor ons krijgen we het stuk nooit te zien. We moeten ervoor zorgen dat tenminste één van ons alles te zien krijgt, zodat hij dan aan de anderen kan zeggen wat hij ziet.' Zijn ogen blonken, hij had duidelijk een plan. 'Wat stel jij dan voor? Dat er iemand gaat vliegen?' smaalde de student die als eerste gesproken had. 'Nee, natuurlijk niet', snauwde Clopin. 'Iemand moet op deze stelling hier klimmen. Van daaruit moet hij dan verslag uitbrengen. Iemand vrijwilliger?' vroeg hij erachteraan. En ze keken allemaal naar Clopin, die meteen zenuwachtig werd. 'Nee, dat kun je niet maken!' De andere studenten knikten. Even later zat onze jonge held nogal ongemakkelijk op de houten stelling. Ongemakkelijk, maar net op tijd voor het begin van de voorstelling. Als eerste kwamen de Vlaamse gezanten het podium op. Ze hielden een hartelijke toespraak voor het Parijse volk. Over hoe goed ze ontvangen waren, en over de gastvrijheid van de Parijse edelen. Het publiek glunderde, want men was het maar wat graag eens met die woorden. Een bijna kale man met een lang, rood gewaad kwam naar hen toe om een aantal woorden met hen te wisselen. 'Daar heb je mijn meester!' riep Clopin. 'Het is Jehan Frollo!' De aartsdiaken en de gezanten liepen gezamenlijk het podium weer af en toen begon de voorstelling pas echt. Het was een typisch Bijbelverhaal dat aan bod kwam. Verschillende mensen riepen 'boe' bij het opkomen van, in hun ogen, goddeloze figuren of rilden wanneer de duivel vernoemd werd. Anderen schenen helemaal niet door te hebben dat het allemaal maar gespeeld was. De hele tijd bleef Clopin verslag uitbrengen, en de hele tijd luisterden zijn vrienden aandachtig. Toen het stuk voorbij was, barstte er een geweldig applaus los. De toneelspelers bogen even en maakten plaats voor één van de gezanten die terug het podium opkwam. 'Hooggeëerde burgers van Parijs!' riep hij, 'dit was een stuk zoals je ze enkel nog maar hier en bij ons in Vlaanderen vindt. Wees trots op uw identiteit van Parijzenaars, net zoals ik er trots op ben een Vlaming te zijn!' Weer klonk er een applaus. De gezant liet het lawaai even wegebben voor hij verderging. 'Het is voor mij...' Hij hield op. Iedereen was ogenblikkelijk muisstil. 'Wat gebeurt er?' vroeg één van de studenten aan Clopin. Maar die schudde het hoofd. 'Geen idee.' Toen hij wat beter keek zag hij dat de gezant een man het podium op wenkte. Die scheen te aarzelen, maar werd door een paar anderen toch het trapje op gedwongen. Angstvallig hield de gestalte zijn mantel om zich heen. De gezant keek verbaasd, maar fluisterde toen: 'Komaan, niet verlegen zijn. Laat jezelf maar zien.' De gestalte aarzelde nog even, maar trok tenslotte de mantel uit. Een rilling van ontzetting ging door het publiek. Clopins mond viel open. Het was de man uit de klokkentoren! En ja hoor, het was Quasimodo. En iedereen zag hem daar staan. Alle mankementen van de klokkenluider waren nu goed te zien: de gebochelde rug, de bult boven zijn linkeroog, de te grote neus en tanden. Iedereen hield zijn of haar adem in. Allen waren ze ervan overtuigd dat ze met een gezondene van de duivel te maken hadden. Of misschien met de duivel zelf. Het was doodstil op het kerkplein. Uiteindelijk fluisterde de gezant tegen Quasimodo: 'Niet bang zijn. Mensen zijn onwetend. Vertel hen wat over jezelf, dat helpt wel.' En hij ging de trappen weer af. Maar Quasimodo kon zich niet bewegen, laat staan iets zeggen. De angst die van hem af kwam trof ook het publiek. Geen van allen wisten ze wat te doen. Een gezondene van de duivel was immers niets om je vrolijk over te maken. Toen werd de stilte verbroken. 'Kijk eens hoe lelijk hij is!' riep er iemand. Meteen werd die kreet door de rest van de mensen overgenomen. Iedereen schreeuwde beledigingen en verwensingen. 'Kijk eens hoe lelijk hij is! De duivel heeft hem gezonden! Weg ermee!' De arme Quasimodo jammerde en ging languit op het podium liggen toen vanalles naar hem toe werd gesmeten. Stenen, stukken hout en zelfs een paar eieren. Clopin zat als versteend op zijn plaats, alsof hij betoverd was. Hij wilde iets doen, de arme man te hulp schieten, maar hij kon zich niet verroeren. Hij wendde zijn blik af van het wrede tafereel en bedekte zijn oren, tot hij opeens besefte dat het geschreeuw alweer verstomde. Een jonge meid was het podium op gestapt. Ze keek Quasimodo vol medelijden aan. Voorzichtig haalde ze een zakdoek boven en wreef ermee over zijn gezicht. 'Niet bang zijn', murmelde ze. 'Het spijt me dat dit jou moest gebeuren.' De klokkenluider glimlachte even, maar het moment van geluk was maar kort. 'Jij daar, zwerfster! Laat dat!' Meteen keek het meisje betrapt op. 'Even verderop, aan de rand van het publiek, zat een man op zijn pikzwarte hengst. Hij straalde één en al gezag en wreedheid uit. Het was rechter Frollo. 'Ja, heer', zei het meisje gespeeld beleefd, 'zodra ik dit arme schepsel opgelapt heb.' Het gezicht van de rechter vertrok van woede. 'Dat verbied ik je!' Hij wendde zich tot de soldaten die naast hem stonden. 'Grijp haar.' Meteen baanden de soldaten zich op hun paard een weg naar het podium toe. Het meisje keek heb even plagerig aan voordat ze van het podium af sprong en zich onder het publiek mengde. Het volk van Parijs omsloot haar en binnen een paar seconden was ze alweer verdwenen. Frollo kon met moeite een woedende kreet onderdrukken. Hij begeleidde zijn hengst naar het podium, zonder te letten op het gejammer van mensen die bijna onder de voet werden gelopen. Vlak bij Quasimodo bleef hij stilstaan. Zijn woedende blik schoot dwars door Quasimodo heen, en de arme klokkenluider door bevend in elkaar. Hij ging het podium weer af en liep mankend, door een spijker die zijn voet had geraakt, terug naar de kathedraal. De mensen weken opzij om hem door te laten. Maar Quasimodo durfde hen niet eens aan te kijken. Hij kwam bij de grote deur, net op het moment dat het begon te regenen. Met betraande ogen keek Clopin toe hoe de arme Quasimodo de kathedraal weer binnen strompelde en de deur achter zich sloot.

## Esmeralda

Ellendig en verlaten zat Quasimodo in zijn donkere klokkentoren. Hij had de spijker uit zijn voet verwijderd, maar de pijn in zijn hart zat nog vele malen dieper. Frollo had gelijk, dacht hij. Ik ben een monster. Hij zuchtte en wist niet hoe lang hij daar zat. Een zwarte kat sprong van een balk af en streek langs zijn been. 'Dag Minerva', begroette Quasimodo haar. De kat woonde hier nog maar een paar jaar, maar was wel Quasimodo's beste vriendin geworden. Jehan had ermee ingestemd het beestje in de kerk te laten wonen, want er waren altijd muizen in overvloed. Hij doopte haar Minerva, naar de Romeinse godin. De zon raakte al bijna de horizon toen Quasimodo stappen op de trap naar de klokkentoren hoorde. Minerva bleef kalm, iets wat ze nooit deed toen rechter Frollo eraan kwam. Hij was het dus niet. Maar wie dan wel? Voorzichtig liep Quasimodo naar de trap toe. Zijn mond viel open van verbazing toen hij het meisje herkende dat hem eerder die dag troost had verleend. 'Wat doe jij hier?' vroeg hij. Hij verwachtte zo half en half dat het meisje bang zou zijn, maar ze scheen kalm. 'Ik wou weten hoe het met je gaat', begon ze verlegen. 'Het spijt me van deze middag. Het had niet mogen gebeuren.' Ze meende het, dat hoorde Quasimodo meteen. 'Het is jouw schuld niet', zei hij direct. 'Ik heb het alleen maar aan mezelf te danken.' Het meisje keek verbaasd. 'Hoezo?' Maar Quasimodo antwoordde niet direct. Uiteindelijk mompelde hij: 'Ik ben een monster. Frollo zegt het ook...' Het meisje viel hem in de rede. 'Ik heb er wel meer gezien zoals jij. En zelfs rechter Frollo heeft niet altijd gelijk.' Toen de klokkenluider niet reageerde, ging ze verder: 'Ik heet trouwens Esmeralda. O, en dit is mijn geitje Djali', voegde ze eraan toe toen een sneeuwwit geitje naast haar kwam staan. Minerva bekeek het beestje even wantrouwig, maar verloor algauw haar interesse. 'Waarom laat je me de klokkentoren niet even zien?' vroeg Esmeralda. Het gezicht van Quasimodo klaarde meteen op. Een stuk opgewekter dan eerst ging hij haar voor door de klokkentoren, waar de klokken als gigantische metalen bessen hingen. Esmeralda keek vol bewondering om zich heen. Djali huppelde trouw achter haar aan. 'Die daar is Thibaud', zei Quasimodo en hij wees naar de hoogst hangende klok. 'Je geeft ze namen?' vroeg Esmeralda, al klonk ze eerder geamuseerd dan verbaasd. De klokkenluider glimlachte en ging verder: 'De drie die daar op een rij hangen zijn Jean-Luc, Gusteau en Kleine Marie. Da's een drieling.' Esmeralda knikte en wees vragend naar de grote klok die vlak voor hen hing. 'Dat is Grote Marie', vertelde Quasimodo. En hij ging verder door de klokkentoren, nam Esmeralda mee de trap op en tezamen gingen ze verder tot ze aan een groot luik kwamen. Eenmaal buiten zag Esmeralda dat ze op het hoogste punt van de toren stonden. Meteen was ze overdonderd door het uitzicht. Ze kon vrijwel heel Parijs overzien. Ze zag de Seine, het Paleis van Justitie, het Zandplein dat zich aan de rivier bevond... Het was in één woord schitterend. 'Ik durf erom te wedden dat zelfs de koning niet zo'n uitzicht heeft', verklaarde ze.

Urenlang praatten Quasimodo en Esmeralda met elkaar. Zo kwam de eerste erachter dat Esmeralda de dochter was van een pleegvrouw, die veel kennis had van geneeskrachtige planten. Ze hielp haar moeder vaak bij haar werk. De duisternis was al ingevallen toen ze besloot dat ze maar weer eens moest gaan. Quasimodo had willen protesteren, maar hij begreep het wel. 'Ik zie je gauw weer', waren de woorden die Esmeralda tegen hem zei toen ze terug naar beneden ging. Eenmaal terug in de intussen donkere kathedraal zag ze opeens een beeltenis van de Maagd Maria staan. Ze besloot nog even een schietgebedje te doen. Maar nauwelijks stond ze bij het beeld of Djali mekkerde al alarmerend. Nog voor ze zich kon omdraaien, voelde Esmeralda hoe twee stevige handen haar armen vastgrepen. Ze spartelde wild, maar kon zich niet losrukken. 'Aangenaam', klonk het fluisterend in haar oor. Ze herkende die stem. Het was rechter Frollo. 'Wat doe je?' vroeg ze verbijsterd. 'Niets', was het antwoord. 'Gewoon kennismaken. Wat een mooie hals heb je. Ik vraag me af hoe die hals zou staan... met een koord errond.' Esmeralda rilde van top tot teen, en wilde net weer spreken toen een strenge stem door de kathedraal galmde. 'Claude!' klonk het woedend. 'Laat die jongedame gerust!' Het was Jehan, die met stevige passen op hen kwam af benen. Betrapt liet Frollo los. 'Hoe vaak moet ik je nog zeggen dat de kerk een toevluchtsoord is?' ging Jehan verder. 'Heb je nog niets geleerd na twintig jaar?' Hij negeerde de woedende blik van zijn jongere broer en voegde er tegen Esmeralda aan toe: 'Geen zorgen, jongedame. Je kunt hier blijven als je wilt. Je mag ook naar huis gaan.' Esmeralda knikte hem even toe en liep behoedzaam naar de deur toe, gevolgd door Djali. Rechter Frollo keek zijn broer aan. 'Het spijt me, mijn waarde broer...' Maar Jehan viel hem in de rede. 'Je hebt je zielenrust verdiend door Quasimodo groot te brengen. Doe niets waardoor het je weer afgepakt kan worden.' En na deze waarschuwende woorden hij ging weg.

## Ziekte

Het lijkt me een goed idee om nu wat meer licht te werpen op het vroegere leven van Clopin. Zo'n drie jaar nadat Quasimodo door rechter Frollo werd geadopteerd, lag er een vondeling in de kribbe vooraan in de kathedraal. Het was een speciale kribbe waar kinderen in werden gelegd indien hun ouders hen niet konden of wilden verzorgen. Het was vroeg in de lente, en een drietal vrouwen hadden zich om de kribbe verzameld. 'Ach, kijk die kleine eens', zei de eerste. 'Ik zou hem zo meenemen als ik dat kon', verklaarde de tweede. 'Waarom doe je het dan niet, Petunia?' vroeg de derde. 'Omdat ik net al een kind heb gekregen, Germaine', was het antwoord. 'Waarom neem jij hem niet?' Waarop Germaine even geamuseerd grinnikte. 'Heb je mij al eens bekeken? Niet meer dan wat stokken met een vel erover; de goede Heer heeft mij al ontvangen nog voor dat kind goed en wel een kleuter is.' Het kindje, dat nauwelijks een paar maanden was, giechelde en sloeg naar hen met zijn knuistjes. Een priester liep voorbij. Het gepraat van de vrouwen trok zijn aandacht. Hij liep naar de kribbe toe en keek even naar het kindje dat erin lag. Zijn blik verzachtte. 'Ik weet wel een echtpaar dat voor hem kan zorgen', mompelde hij. Zonder blikken of blozen wikkelde hij het jongetje in een warme doek en nam het mee. De drie vrouwen keken hem na. 'Jehan Frollo is door de Heer hemzelf gezonden, dat moet haast wel', vond Petunia. Met de kleine Gustaaf Clopin bij zich liep Jehan naar het grote herenhuis naast de kathedraal. De lakenhandelaar Dupont en zijn vrouw woonden daar. Ondanks vele pogingen ertoe had het echtpaar geen kinderen. Ze konden hun geluk dan ook niet op toen Jehan hen vroeg of ze voor Gustaaf konden zorgen. En zo groeide deze laatstgenoemde op, beschermd en gekoesterd door zijn pleegouders. Hij werd door de aartsdiaken zelf onderwezen en algauw kende hij vrijwel de hele kathedraal en de pastorie erachter. Toen hij oud genoeg was, werd hij naar de universiteit verwezen. Op zijn elfde kwam het heuglijke nieuws dat het echtpaar Dupont uiteindelijk toch nog een eigen kind had gekregen. Het was een jongetje met de naam Eustache. En zo groeide Clopin op tot de jonge, zeventienjarige student die hij nu was. Nooit ging hij tegen zijn principes in. Als er iemand een hekel had aan zondigen, was hij het wel.

Een paar weken waren voorbij gegaan sinds het rampzalig verlopen Zottenfestival. Clopin stond op de gang voor de deur van zijn broers kamer te wachten. Hij was kennelijk nerveus. Hij trilde en hij bad en smeekte in stilte, alsof hij niet wist wat te doen. Uiteindelijk kwam mevrouw Dupont de kamer uit. 'En?' vroeg Clopin. Zijn pleegmoeder keek hem somber aan. 'Hij is zo ontzettend zwak, hij reageert amper nog op iets.' Ze barstte in snikken uit. 'Hij is nog maar zes jaar, in godsnaam!' Clopin gaf haar een vlugge omhelzing en merkte dat hij ogen ook begonnen te tranen. Toen kwam zijn pleegvader de kamer uit. 'Je moet een genezer vinden', viel hij met de deur in huis. 'Waar?' vroeg Clopin hem. 'Dat oude dametje dat aan het Zandplein woont', was het antwoord. 'Zij staat algemeen gekend om haar genezende krachten. Misschien kan zij ons wel helpen. Je weet het toch wel zijn?' Clopin knikte. De dame waar meneer Dupont op doelde woonde in een kleine herberg, de Rattenkuil genaamd. Ze stond erom gekend zeer wijs te zijn en had de reputatie bijna alle ziektes te kunnen genezen. Mede hierdoor had ze veel vrienden, maar ook veel vijanden. Clopin hoopte maar dat niet al te veel mensen het zouden merken als hij de oude dame naar zijn huis zou begeleiden. Maar het kon niet anders; geen enkele andere dokter had een zinnige verklaring kunnen geven voor Eustaches ziekte, die hem elke dag meer verzwakte. Hij knikte zijn pleegouders bemoedigend toe en ging op weg. Eenmaal op het kerkplein genoot hij even van het zonnetje en de frisse lucht, maar niet voor lang. Hij moest voortmaken. Hij spoedde zich het kerkplein af en liep door straten en steegjes door naar het Zandplein, dat uitkeek over de Seine. Verschillende kleine kapelletjes en herbergen omringden het plein. Mannen stelden kraampjes met hun koopwaren op en arbeiders waren net bezig een aantal stoepstenen te vervangen. Het had er gezellig kunnen zijn, ware het niet dat er een galg en een schandpaal op het plein stonden. Maar niemand stoorde zich eraan. Het gebeurde regelmatig dat er iemand werd opgehangen. Het zorgde voor wat opwinding in de stad. Men vond het zelfs leuk om naar een ranseling of ophanging te komen kijken. De veroordeelde had het immers verdiend. Zo was de mentaliteit van de stedelingen, en niet alleen in Parijs, maar in elke Middeleeuwse stad. Een kleine herberg, bijna weggedrukt door twee grote herenhuizen, had een zwart uithangbord waarop 'In de Rattenkuil' geschreven stond. Clopin ging naar binnen. Het was er donker en muf. Overal om zich heen zag hij rekken met gedroogde kruiden. Achteraan in de ruimte was een houten deur die naar de privévertrekken van de oude dame leidde. Maar er was op dit moment niemand te zien, en Clopin hoorde ook geen voetstappen die erop wezen dat er iemand vanachter de deur tevoorschijn zou komen. Hij klemde zijn tanden op elkaar. Eustache had nú hulp nodig! Hij liep naar de deur en klopte er een aantal keer stevig op. Voetstappen weerklonken en niet de oude dame, maar een jong meisje van een jaar of twintig opende de deur. Op slag was Clopin zijn frustratie vergeten. 'Jij bent toch Clopin?' vroeg ze. Hij knikte. 'Ik ben Esmeralda', ging het meisje verder. 'Kan ik iets voor je doen?' Clopin keek over haar schouder de privéruimte binnen. 'Is je moeder er niet? Mijn broertje is ziek. Hij eet niet meer, drinkt niet meer en reageert op niets meer. Als hij geen hulp krijgt gaat hij dood.' Zijn stem sloeg over en Esmeralda's ogen vulden zich met medeleven. 'Geen tijd te verliezen', mompelde ze. 'Laat ons gaan.' En ze beende de herberg door naar buiten. Maar ondertussen griste ze vlug nog een paar kruiden mee. 'Wacht!' Clopin kwam haar achterna. 'Kan je moeder niet komen dan?' Ze schudde haar hoofd. 'Mijn moeder is net kruiden gaan halen buiten de stad', legde ze uit. Clopin knikte, maar zei niets. Verdraaid, nu wist hij niet wat hij moest zeggen. Met de oude dame had hij vast makkelijk een gesprek kunnen aanknopen, maar nu hij naast Esmeralda liep, durfde hij amper adem te halen. 'Hé, Gustaaf!' klonk de stem van één van zijn medestudenten achter hem. 'Eindelijk een vriendinnetje gevonden?' Clopin reageerde niet, keek zelfs niet om. Binnen een paar minuten waren ze bij het huis naast de Notre Dame. Meneer en mevrouw Dupont reageerden in eerste instantie verbaasd toen ze Esmeralda voor de deur zagen staan, maar haalden daarna hun schouders op. 'Zolang ze onze zoon maar weer beter maakt', zeiden ze. Ze begeleidden haar naar Eustaches kamer. Daar gaf Esmeralda hen het teken dat ze op de gang moesten wachten. Clopin protesteerde, maar Esmeralda had er geen oren naar. 'Wacht hier', beval ze. 'En als alles goed gaat, is jullie zoon over een paar dagen weer de oude.'

Het was donker in de kamer nu Esmeralda de gordijnen voor het raam had dichtgetrokken. Voorzichtig ging ze op een stoel naast het bed zitten. De kleine Eustache ademde nauwelijks nog. 'Arm jongetje.' Gauw nam Esmeralda uit een groen zakje dat ze bij zich droeg wat kruiden tevoorschijn en legde ze klaar op het kastje naast het bed. Vervolgens zette ze haar hand precies op de plaats waar het hart van het jongetje klopte. Almaar zwakker. En toen begon het ritueel. Monotoon en nauwelijks hoorbaar begon Esmeralda allerlei mysterieuze toverformules te mompelen. Samen met het weinige licht in de kamer had het iets magisch, iets rustgevends. De tijd leek ongelooflijk traag voorbij te tikken. Je hoorde niets anders dan Esmeralda's bezweringen en het schurende, oppervlakkige ademhalen van Eustache. En toen, als bij toverslag, ademde het jongetje diep in en daarna weer uit. Zijn ademhaling werd weer rustiger en sterker. Esmeralda mompelde nog een laatste spreuk en begon toen de kruiden die ze mee had fijn te stampen. Vervolgens mengde ze hen in een kommetje met wat water en zette dat aan Eustaches lippen. Het jongetje dronk, hetzij niet veel, maar toch genoeg, en tegen de tijd dat Esmeralda de kom weer weghaalde sliep hij. Voorzichtig opende zij de deur en liet Clopin en zijn pleegouders binnen. 'Hij ademt weer goed', informeerde Esmeralda hen. 'Over een paar dagen zou hij weer beter moeten zijn.' Clopins ogen werden groot toen hij zag dat zijn pleegbroertje nu inderdaad veel beter ademhaalde. 'Hoe deed je dat?' vroeg hij. Maar Esmeralda gaf geen antwoord, glimlachte alleen vriendelijk. Na bedankt te zijn geweest door het echtpaar Dupont ging ze weer terug naar de Rattenkuil. En ze kreeg gelijk over haar geneesmethode, want Eustache huppelde amper drie dagen later weer vrolijk rond als een lammetje.

## Het gebed

Geduldig keek Quasimodo uit over het kerkplein. Zijn scherpe ogen misten geen van de bewegingen onder hem. Hij zag een koopman met zijn ezel, twee dure dames die stonden te roddelen en zelfs één van de beulsknechten die net de hoek om kwam lopen. Maar hij zocht vooral naar dat ene meisje, de dochter van de oude verpleegster. De afgelopen weken was zij de enige geweest die hem echt gezelschap had gehouden. Goed, Frollo was dan misschien wel een paar keer langsgekomen, maar alleen om hem wat eten en een paar lessen bij te brengen. Omdat hij altijd op vaste tijdstippen en vaste dagen langskwam, was het gemakkelijk om Esmeralda te ontmoeten zonder dat Frollo het zou ontdekken. Soms voelde Quasimodo zich schuldig dat zijn meester er niets van af wist, maar nu voelde hij enkel maar opwinding. Daar, bij de elf grote treden van de kathedraal, zag hij haar. Ze kwam de kathedraal binnen. Quasimodo wist dat ze eerst nog altijd even bad, dus wilde hij nog even wachten. Maar het was al laat op de avond en dat betekende dat er minder mensen in de kathedraal waren. Misschien kon hij het risico nemen naar beneden te gaan. Hij verzamelde moed en liep naar de trap. Binnen een paar minuten was hij in de kathedraal. Na een paar vluchtige blikken over en weer zag hij dat er inderdaad nauwelijks nog mensen in de kathedraal waren, en Esmeralda stond nog steeds te bidden. Perfect. Voorzichtig ontweek hij de meest verlichte delen om dichterbij te komen. De weinige menseneter merkten hem niet op en gingen gewoon verder. Uiteindelijk kwam Quasimodo langs de muur bij een grote pilaar, en daarachter stond Esmeralda, samen met Djali. Hij wilde al naar haar toe gaan, maar toen verstijfde hij. Het beeld waarvoor ze bad stond vlak onder een groot glasraam in lood. Het licht van de ondergaande zon zette haar zwarte haren in vuur en vlam. Ze leek helemaal op te gloeien in het rode licht. Quasimodo wist goed genoeg wat 'lelijk' wilde zeggen. Volgens Frollo was hij immers de lelijkheid zelve. Maar nooit had hij zich een definitie van 'mooi' kunnen vormen. Tot nu. Want Esmeralda was echt heel mooi. Ook Djali's witte vachtje leek te gloeien. Hij dwong zijn openstaande mond dicht toen Esmeralda zich omdraaide en hem aankeek. 'Dag Quasimodo', begroette ze hem toen ze dichterbij kwam. 'Hoe is het daarboven?' Waarop Quasimodo even naar de grond keek. 'Niet anders dan anders', mompelde hij uiteindelijk. 'Is Frollo hier nog geweest?' vroeg Esmeralda. Weer was het even stil. 'Gisteren', klonk uiteindelijk het antwoord. Glimlachend haalde Esmeralda haar hand door zijn stekelige haar. Hij genoot van de aanraking. 'Hoe komt het eigenlijk dat je in de klokkentoren bent opgegroeid?' De klokkenluider haalde zijn schouders op. Hij wilde er eigenlijk niet over praten, maar ergens had hij het gevoel dat het hem goed zou doen. 'Mijn moeder heeft me op de treden naar de kathedraal achtergelaten', legde hij uit. 'Ze wilde me niet, omdat ik mismaakt ben.' Beverig hield hij op. Esmeralda keek hem vol medelijden aan, maar er was iets in haar blik dat hij niet kon thuisbrengen. 'Wie heeft je dat gezegd?' Ze ging intussen door met door zijn haar wrijven. 'Frollo', klonk het antwoord fluisterend. 'Weet je zeker dat hij je niet heeft belogen?' Bij die vraag, eender wie hem stelde, zou Quasimodo meteen voor zijn meester zijn opgekomen. Maar nu durfde hij niet. Hij had nog nooit iemand gekend die oprecht aardig tegen hem was, zoals Esmeralda. En hij wilde het niet verpesten door met haar in discussie te gaan. 'Esmeralda!' klonk opeens een stem. Djali mekkerde opgewonden toen een gedaante in het licht op de vloer liep. Het was Clopin. 'Eustache is weer helemaal genezen. Allemaal dankzij jou', glunderde de jongen. Toen verstijfde hij. Hij had Quasimodo opgemerkt, die nog steeds half verborgen in de schaduw stond. De ogen van de student werden groot van angst en hij kon zich niet verroeren. 'Niet bang zijn', stelde Esmeralda hem gerust. 'Hij doet niets.' Clopin wilde protesteren, maar zette toch een paar aarzelende stappen dichterbij. 'Wat is er met hem gebeurd?' Hij kon zijn tong wel afbijten na die vraag, niet in de laatste plaats omdat Quasimodo al even angstig terugkeek. 'H-het spijt me dat ik zo hevig reageerde in de klokkentoren', mompelde Clopin tenslotte. 'En dat ik je niet heb geholpen op het festival.' Hij slikte, wachtend op een reactie. Quasimodo's blik was er een vol begrip. 'Ik begrijp het,' antwoordde hij. 'Hij is een goed mens', vertelde Esmeralda de student. 'Doet niemand kwaad. Maar dat is niet wat Frollo de mensen wil laten geloven', voegde ze eraan toe. 'Frollo?' echode Clopin. 'Jehan Frollo? De aartsdiaken?' Hij zou zich nooit kunnen voorstellen dat zijn meester mensen zou laten geloven dat ze kwaadaardig waren. Maar tot zijn opluchting schudde Esmeralda haar hoofd. 'Rechter Frollo.' Clopin knikte dat hij het begreep. 'Hij zit zo veel mensen achterna', ging Esmeralda verder. 'Heeft onschuldige mensen veroordeeld, studenten laten ophangen, kinderen van hun ouders beroofd...' Ze zweeg, alsof ze niet verder kon. 'Allemaal geruchten', klonk Quasimodo's zwakke verdediging. Esmeralda noch Clopin probeerde daar iets tegenin te brengen. Gaf Quasimodo maar eens ongelijk. Per slot van rekening was Frollo degene die hem had opgevoed. Maar het beeld van zijn meester als grote held begon langzaamaan weg te sijpelen. 'Ik bid voor de mensen', fluisterde Esmeralda zachtjes. Clopin daarentegen zat met heel andere vragen. Zijn eigen meester en de meester van Quasimodo haatten elkaar, zoveel was duidelijk. Maar het waren broers. Wat was er gebeurd dat de twee elkaar nu steeds zoveel mogelijk uit de weg leken te willen gaan?

## De gebroeders Frollo

Het was donker in het kleine kamertje in het Paleis van Justitie. Veel meer dan een tafel en wat stoelen stond er niet. Rechter Frollo was er bezig met aantekeningen, die veelal te maken hadden met God. Hij schreef het ene blad na het andere vol, diep geconcentreerd. Niet dat hij religie zo interessant vond, hij wilde zijn g,,edachten afleiden. 'Aha', zei hij tegen niemand in het bijzonder, 'het is duidelijk. Veel namen van heilige vrouwen eindigen op "a". Maria, Sofia, Esmer... Argh!' Hij gooide de veer op de grond en veerde overeind. Hij kreunde in zichzelf en trok aan zijn haar. 'Die heks! Die duivelin! Gezonden door Satan. Ik weet niet...' Zuchtend ging hij weer zitten. 'Die vervloekte heks. Altijd denk ik aan dat mens. Aan haar lijf, haar gezicht, haar haar...' Zijn stem werd zachter, tot het nog slechts een laag gefluister was. 'Misschien zou ze... Nee, natuurlijk niet!' Weer veerde hij recht, waarbij zijn stoel omkieperde. Druk begon hij door de kamer te ijsberen. 'Altijd danst die meid voor mijn ogen. Ik kan niet slapen zonder over haar te dromen. Ze is door de duivel gezonden!' Zijn stem werd koud en dreigend. 'Die meid moet uit de weg geruimd worden, voor ze míj te gronde kan richten! Maar mijn zielenrust...' Even was het weer stil. In de verte hoorde hij opeens de klokken van de Notre Dame. Het was vijf uur in de namiddag. Frollo beet op zijn lip. Een idee kwam bij hem op. 'Ik ga naar mijn broer. Hij moet me hieruit helpen.'

'Hoe bedoel je, ik moet mijn gevoelens beheersen?' Frollo keek zijn oudere broer ongelovig aan. In het gezelschap van een aantal soldaten was Frollo op zijn pikzwarte hengst naar de Notre Dame gereden. Iedereen had de kleine stoet bewonderend maar tegelijk angstig gadesloegen. Behalve de beul en zijn knechten. Zij schenen even onverschillig als altijd toen ze de galg op het Zandplein in orde maakten voor een nakende executie. Eenmaal in de kathedraal had Frollo een jonge misdienaar oogedragen hem naar Jehan te brengen. Het jongetje had hem bevend naar de kapel gebracht waar de aartsdiaken vaak alleen vertoefde. Nu keek die zijn jongere broer vermanend aan. 'Je moet dat meisje niet aan je hart laten komen', ging Jehan verder. 'God zal je daar wel bij helpen.' Nu werd Claudes blik woedend. 'Ik heb al zo vaak tot God gebeden, maar die meid blijft maar door mijn hoofd dansen. Een gezondene van Satan, dat is ze!' Hij trilde van woede en hij beet op zijn lip. 'Ach nee', zei Jehan kalm en onverstoorbaar. 'Ik weet zeker dat de duivel zijn demonen nooit in die vorm zou loslaten. En al zeker niet op jou.' Claude wist niet hoe hij het had. 'Als God mij echt zou helpen, zou hij dat beeld van die Esmeralda uit mijn hoofd laten verdwijnen! Maar dat gebeurt niet. Wat kan ik dan anders besluiten dat het een heks is? Die moeder van haar is er vast ook één. Bezig met kruiden, mensen beter willen maken. Mensen *helpen*!' Hij snoof spottend. 'God vindt dat mensen in de eerste plaats zichzelf moeten helpen', vermaande Jehan hem. Nu kreeg Claude nog meer moeite om een woedeaanval te onderdrukken. 'Ik ben hier gekomen voor hulp, niet om mij de les te laten spellen!' Zijn oudere broer reageerde niet en hij ging verder: 'Als de mensen mij hier nu zagen, wat zouden ze dan zeggen? Claude Frollo, opperrechter van Parijs, zwak en kwetsbaar als een pasgeboren kind. En dat allemaal door dat kruidenmeisje, die heks, die duivelin...' Hij balde zijn vuisten en stampte met zijn voet hard op de grond. Nu pas deed Jehan zijn mond weer open. 'Ik ben blij dat onze moeder nu in de hemelen is!' zei hij kwaad. 'Ik weet niet of ze het ooit zou kunnen verdragen jou zo te zien.' Nu keek Claude hem recht in de ogen. Onuitgesproken dreigingen golfden van hem af. Je zou niet eens meer kunnen zeggen dat het broers waren. Een loodzware stilte viel over de twee. 'Goed', gromde Claude zachtjes. 'Dan los ik het zelf wel op.' Hij draaide zich om en liet de ontstelde Jehan achter. Hij liep de kapel uit, de kathedraal in en beende naar de deur. 'Ik zal die meid krijgen', zwoer hij. 'En iedereen die iets met haar te maken heeft. Desnoods leg ik er heel Parijs voor in de as.'

## Vluchteling

Stil en zenuwachtig zat keek Quasimodo over de balustrade. De zon kwam op, maar de sfeer op het kerkplein onder hem was bedreigend. Minerva schuurde langs zijn been en miauwde zachtjes. Dat maakte dat hij zich weer wat kon ontspannen, maar veel hielp het niet. Opeens kwamen drie soldaten op hun paarden het kerkplein op gereden. Ze begaven zich rechtstreeks naar het huis van het echtpaar Dupont. Quasimodo's adem stokte. Hij had Clopin een uur geleden naar de universiteit zien vertrekken. Was er iets met hem gebeurd? Voorzichtig klom Quasimodo over de balustrade en klom een paar meter naar beneden. Een geluk dat hij vlak boven de gaanderijen met standbeelden stond. Hier waren er immers voldoende plaatsen om zich aan vast te grijpen. Uiteindelijk kwam hij boven een tweede balustrade uit, waar hij behendig op sprong. Hij kon de soldaten hier net horen spreken. 'Is dit het?' vroeg er één. Een tweede knikte. 'Ja, die heks, -hoe heette ze ook alweer, Esmeralda?- heeft hier een geheimzinnig ritueel uitgevoerd, naar het schijnt.' De derde soldaat spoog van verachting. 'Ik wist wel dat die lui hier niet deugden.' Ze zetten hun paarden even vast en liepen naar de deur toe. Ze telden af -één, twee, drie- en beukten vervolgens met veel geweld de deur in. Het geschreeuw van mevrouw Dupont en het angstige gillen van Eustache waren moeilijk te missen. Algauw werd het geroep gesmoord, en een aantal minuten later kwamen de soldaten weer naar buiten. 'Jullie houden hier de wacht', droeg de oudste hen op, 'tot jullie worden afgelost. Morgenochtend verschijnen die tovenaars voor het gerecht.' De angst greep Quasimodo bij de keel. Clopin moest dit weten, en wel onmiddellijk. Na in de klokkentoren een mantel te hebben uitgezocht haastte Quasimodo zich langs de trappen naar beneden. Het was nog niet al te druk op het kerkplein. Desondanks beefde de arme klokkenluider van angst. Wat hij nu deed, druisde in tegen alles wat Frollo hem ooit had bijgebracht. Maar hij moest dit doen. Op een drafje liep hij straat in, straat uit. Hij stak de brug over de Seine over. In de verte kon hij het grote gebouw van de universiteit al zien. Frollo had hem verteld dat er achter de universiteit een binnentuin was waar de studenten vaak kwamen tijdens hun pauzes. Misschien was Clopin daar wel.

Voorzichtig zigzagde Quasimodo tussen de mensen door, de mantel stevig om zich heen getrokken. Er waren wel meer bultenaren in Parijs, maar geen van hen hadden ze hetzelfde gezicht als hij. Tenslotte kwam hij bij de universiteit, passeerde het hoofdgebouw tot hij bij een muur stond waarachter hij een paar bomen zag uitrijzen. Hier moest het zijn. Maar ondanks zijn klimtalenten, zou het onmogelijk zijn over de muur heen te komen. Of toch niet? Wat verderop lag een grote berg afval, variërend van oude meubels tot etensresten. Het was een grote stapel, en Quasimodo kreeg al een idee. Hij klom de stapel op, waarbij er een aantal ratten angstig piepend op de vlucht sloegen. Eenmaal op de top was het kinderspel zijn handen op de bovenkant van de muur te leggen en zichzelf omhoog te trekken. Haastig sprong hij in de dichtstbijzijnde boom. De takken trilden, en Quasimodo hield zijn adem in, hopend dat hij niet werd ontdekt. Geen van de studenten die zich in het tuintje bevonden reageerde, en hij zuchtte van opluchting. Hij keek door de takken de tuin in en over het grasveld. Teleurstelling kroop over hem heen toen hij zag dat Clopin er niet bij was, tot zijn blik naar de voet van de boom werd getrokken. Daar zat de jonge student, gebogen over zijn boek. Opgewonden daalde Quasimodo wat af en riep zachtjes: 'Clopin! Clopin!' De student keek verward op. Zijn blik ging van links naar rechts. 'Hierboven!' siste Quasimodo weer. Clopins ogen werden groot van verbazing toen hij de klokkenluider tussen de takken ontdekte. 'Wacht', zei hij. 'Ik kom naar boven.' Met enige moeite slaagde Clopin erin zich aan de laagste tak op te trekken en hoger te komen. Toen hij vlak onder Quasimodo zat, viel deze laatste meteen met de deur in huis. 'Soldaten', sprak hij dringend. 'Zijn jouw huis binnengekomen. Familie vastgezet.' Clopins ogen werden groot van angst. 'Weet je dat wel zeker?' Quasimodo knikte. 'Kleine jongen schreeuwde.' Bij dat laatste moest de student meteen aan zijn pleegbroertje denken, en zijn blik werd koud en dreigend. 'Frollo!' siste hij. Hij balde agressief zijn vuisten. 'Niets mee te maken!' zei Quasimodo fel. Instinctief verdedigde hij zijn meester, en Clopin dwong zichzelf rustiger te worden. Hij weigerde te geloven dat rechter Frollo er voor niets tussen zat, maar Quasimodo kon gelijk hebben. 'Waarom?' vroeg hij aan de klokkenluider. 'Esmeralda ritueel uitgevoerd, zeiden soldaten', legde die uit. Clopin fronste en dacht even na. 'Dan zitten ze ook achter Esmeralda aan.' Nu was het Quasimodo's beurt om bang te worden. Zijn adem stokte en een traan begon op te wellen. 'Waarschuw haar', siste Clopin hem toe. 'Waarschuw haar nu meteen. En bevrijd mijn ouders. En mijn broer. Ik moet verdorie een hele nacht op de universiteit blijven. Doe het.' Zijn stem sloeg over en klonk zelfs smekend. Maar Quasimodo had geen gesmeek nodig. Meteen knikte hij, klom weer hoger en sprong vervolgens weer op de muur en van daaruit op de stapel afval. Alles duurde niet langer dan een paar seconden.

Wederom stond Quasimodo op de balustrade van de kathedraal, al was het dit keer nacht. De sterren stonden helder aan de hemel, vergezeld door een halfvolle maan. Zenuwachtig tuurde de klokkenluider naar de twee wachters die het herenhuis bewaakten. Voorzichtig klom hij langs de rij beelden van de kathedraal naar beneden, tot hij dicht genoeg bij het dak van het herenhuis was. Met één soepele sprong landde hij op het dak, zonder het minste geluidje. De soldaten waren zich van geen kwaad bewust. Loerend over de dakgoot vroeg Quasimodo zich af wat hij moest doen om de soldaten weg te krijgen. Hij raapte twee stenen van het dak op en wachtte het geschikte moment af. De soldaten waren zich van geen kwaad bewust. Quasimodo gooide de stenen zo ver mogelijk weg. Ze verdwenen in het donker en kletterden ergens tegen de grond. De soldaten keken op om te zien waar het geluid vandaan kwam. Ze waren afgeleid, dit was voor Quasimodo de kans om toe te slaan. Hij sprong van het dak af en landde vlak naast de dichtstbijzijnde soldaat. Deze kon nauwelijks een gil slaken of hij lag bewusteloos op de grond. De tweede soldaat kon maar net een gil laten horen of ook hij was door één van Quasimodo's sterke handen tegen de vlakte geslagen. Vluchtig keek de klokkenluider om zich heen. Er kwamen geen mensen aan en niemand scheen iets gemerkt te hebben. Hij haalde opgelucht adem en begon de soldaten uit te kleden. Eerst hun wapenuitrusting, dan hun pak, tot ze enkel maar hun onderkledij nog aanhadden. Quasimodo gromde bij zichzelf toen hij de twee mannen aan elkaar vastbond. Hij haatte dit. Hij wilde dit niet doen; maar hij wist heel goed dat hij geen keus had. Het was een warme nacht. De soldaten zouden dus zeker niet doodvriezen. Één van hen had een sleutelbos bij zich gehad. Vlug testte Quasimodo alle sleutels tot hij degene had gevonden die in het slot van de deur paste. Voorzichtig opende hij de deur en keek naar binnen. Zijn blik viel op een olielamp die in het gangpad op de grond lag. Vlug stak hij hem aan voor hij verderging. Er waren hier verschillende deuren, maar welke was de juiste? Opeens hoorde hij vanachter één van de deuren gemompel komen. Het wanhopige, gesmoorde mompel van iemand die vastgebonden zat. Hier moest het zijn. Voorzichtig ging hij de kamer binnen. Het was er ruim en zeer luxueus. Buffetpiano, wandtapijten, vitrinekasten... Maar Quasimodo's aandacht ging meteen uit naar de drie mensen die in een hoek van de kamer op een stoel vastgebonden zaten. Het echtpaar Dupont en hun zoontje Eustache. Alledrie hadden ze een prop in hun mond. Eerst schenen ze de klokkenluider niet op te merken, maar toen zag mevrouw Dupont hem. Bij het zien van zijn gezicht raakte ze meteen in paniek en probeerde ze zichzelf nog harder te bevrijden. 'Stil', suste Quasimodo haar. 'Ik jullie helpen.' De vrouw keek sceptisch, net als haar man. 'Clopin mij gestuurd', ging Quasimodo verder. De ogen van Eustache begonnen te stralen toen hij dit hoorde. Meneer Dupont keek nog even wantrouwig, maar gaf zich uiteindelijk gewonnen. Snel bevrijdde Quasimodo hen alledrie.

Uiterst behoedzaam liep het viertal door de straten van Parijs. Meneer Dupont, die de stad het beste kende, liep voorop en Quasimodo vormde de achterhoede. Mevrouw Dupont zweeg en zelfs de kleine Eustache voelde aan dat hij maar beter stil kon blijven. Maar op een gegeven moment vroeg het jongetje toch: 'Vader, waar gaan we heen?' Meneer Dupont keek hem even aan en glimlachte geforceerd. 'Eerst en vooral weg van Parijs. Onderweg kopen we een paard en zo gaan we naar Reims. Ik heb daar nog familie wonen.' Quasimodo begreep in de verste verte niet hoe ze Parijs ongezien uit konden komen zonder ontdekt te worden. Alle stadspoorten waren gesloten en werden bewaakt. De tijd ging voorbij, en Quasimodo werd zenuwachtiger met de minuut. Maar hij gaf geen kik. Tot meneer Dupont hen, na een lange wandeling, tot bij een klein huisje bracht dat tegen de stadsmuur aan stond. 'Hier is het', fluisterde hij. 'Hier?' echode Quasimodo verbaasd. 'Hier woonde vroeger de veerman. Het gerucht gaat dat hij massa's mensen Parijs heeft binnengesmokkeld. En ik weet hoe.' Voorzichtig opende hij de houten deur, waarop zijn vrouw, Eustache en Quasimodo stilletjes achter hem aan liepen. Het was aardedonker in het kleine huisje, maar de olielamp van meneer Dupont verspreidde genoeg licht om een tafel, een aantal stoelen en een kleine kast te laten zien. En helemaal achteraan in het huis ontwaarde Quasimodo een tweede houten deur. Meneer Dupont duwde hem zachtjes open. Quasimodo verwachtte gewoon weer de straat te zien. Zijn mond viel dan ook open van verbazing toen hij een uitgestrekt veld voor zich zag, dat baadde in het maanlicht. Hij kon zelfs een aantal bomen zien. 'Ongelooflijk dat de stadsrakkers nog altijd niet doorhebben dat in de stadsmuur een deur zit', mompelde meneer Dupont. Eustache liet de hand van zijn moeder los en stapte langs de deur weer naar buiten. Zijn oogjes straalden van opwinding. Nog nooit had hij zo'n weidse, open ruimte voor zich gezien. De heuvels gingen almaar verder, tot zover het oog reikte. 'We moeten opschieten', waarschuwde zijn vader hem. 'Niet al te ver buiten de stad is er een paardenverkoper. Als we er eenmaal één hebben, zijn we veel sneller in Reims.' Hij draaide zich om naar Quasimodo. De klokkenluider had een tijdje bewonderend naar de heuvels gekeken, maar stopte daarmee toen hij zag dat de koopman hem iets wou zeggen. 'Bedankt', bromde meneer Dupont. Zijn vrouw nam even haar echtgenoots hand vast. Ze zei niets, maar ze lachte wel dankbaar, ondanks haar vermoeidheid. Eustache ging terug bij zijn ouders staan en kreeg een aai over zijn bol van zijn vader. 'Clopin mij sturen. Hij bezorgd', zei Quasimodo. De blik van meneer Dupont versomberde. 'Zeg hem dat we trots op hem zijn', drukte hij Quasimodo op het hart. Vervolgens begeleidde hij zijn vrouw en zoon de met gras begroeide heuvel op. Weg van Parijs, de donkere nacht in.

## Liefde

Clopin zat onrustig schuifelend op de houten vloerplanken van de klokkentoren. Al een paar dagen leefde hij hier nu, samen met Quasimodo en Esmeralda. Rechter Frollo was bezeten geraakt met het vinden van de meid en had iedereen laten oppakken waarvan hij vernam dat ze een verband hadden met haar. Onder die mensen waren een familie met drie kinderen. Esmeralda's moeder was er zelf vandoor gegaan nadat haar dochter naar de klokkentoren was gevlucht. Niemand wist waar ze heen was. Frollo werd met het uur wanhopiger, en daarmee ook wreder. Hij jutte de hele Parijse bevolking tegen Esmeralda op en zwoer iedereen te zullen vermoorden die hem tegenwerkte. Clopin had hem tijdens één van zijn toespraken bezig gehoord. De hardheid die in de stem van de opperrechter had doorgeklonken deden Clopin rillen. En nu opnieuw, toen hij eraan terugdacht. Frustratie schoot door hem heen. Hij wist waar zijn familie heen was, maar had geen flauw idee hoe ze het nu stelden. Hadden ze het wel gehaald naar Reims? Wat als ze onderweg opgepakt waren? Er was geen antwoord op zijn vragen, en ook hij begon zich wanhopig te voelen. Een geitje mekkerde en ging voor hem op de vloerplanken liggen. Het volgende moment voelde de jonge student een hand op zijn schouder. 'Gaat het?' vroeg Esmeralda zachtjes toen ze naast hem kwam zitten. 'Ik haat dit', siste Clopin. 'Ik zit hier opgesloten, mijn familie is weg en ik kan niet slapen uit angst dat de soldaten me ontdekken!' Hij schudde zijn hoofd, zuchtte vervolgens diep om te kalmeren. 'Wat als ze ons betrappen? We zitten hier als ratten in de val.' Even was het stil. 'Quasimodo zorgt ervoor dat dat niet gebeurt', mompelde Esmeralda tenslotte. Ongelovig keek Clopin haar aan. 'Frollo is anders wel zijn meester', waarschuwde hij. 'Ja, maar Frollo is hier al in geen tijden meer geweest. Hij is dusdanig naar me op zoek dat hij zijn pleegzoon helemaal vergeten is.' Nog steeds was Clopin niet overtuigd. Hij schudde zijn hoofd en zuchtte diep. 'Ik weet het niet.' Esmeralda nam hem vast bij zijn kin en draaide zijn gezicht naar dat van haar toe. 'Het spijt me', mompelde ze. 'Door mij zit jij hier vast.' De student keek haar verwonderd aan. 'Het is niet jouw schuld', antwoordde hij bitter. 'Het komt allemaal door Frollo.' Zij keek hem aan en gedurende een tijdje verdronken ze bijna in elkaars ogen. Toen konden ze het niet langer houden en kusten ze elkaar. Hij was een aantal jaar jonger dan zij, maar dat maakte hen op dit moment niets uit. Clopin voelde diep binnenin hem iets opfladderen. Het kon een bloemetje zijn, misschien zelfs een vlinder. In ieder geval voelde hij zich opeens een stuk gelukkiger. Dit ging echter niet op voor Quasimodo. Hij was om eten en een extra matras geweest. Zijn liefde voor Esmeralda was de afgelopen dagen alleen maar toegenomen. Vrolijk kwam hij de trap op, de mand met eten in zijn ene hand en de matras in de andere. Hij wilde al een begroeting roepen toen hij verstijfde. Djali snuffelde wat rond terwijl Minerva hem letterlijk vanuit de hoogte aankeek. Maar daar had de arme klokkenluider geen oog voor. Amper een paar meter voor zich zag hij hoe Clopin en Esmeralda elkaar kusten. Een geweldig verdriet maakte zich van hem meester, maar hij begon niet te huilen. In plaats daarvan trok hij zich stilletjes terug, zonder dat de twee geliefden hem opmerkten.

De nacht was gevallen over Parijs. Quasimodo keek vanuit de klokkentoren naar het plein onder hem, nog steeds diep bedroefd. Hij wou Esmeralda zo graag voor zich winnen dat hij er alles voor over zou hebben. Hij zou haar geschenken geven, stiekem mee de stad innemen, er voor haar zijn... Maar het zou allemaal niets uitmaken. Nooit zouden ze meer voor elkaar zijn dan goede vrienden. 'Quasi', klonk Esmeralda's stem. 'We gaan eten.' Zuchtend rukte de klokkenluider zijn ogen los van het plein onder hem en ging aan het kleine tafeltje zitten. Clopin sneed een stuk brood in drie plakken en deelde ze uit. Ondanks de dreiging van Frollo was de sfeer ontspannen en in het licht van een kaars zag het er zelfs gezellig uit aan het kleine tafeltje. Esmeralda keek Quasimodo warm aan. Verlegen liet hij zijn blik zakken. 'Niet zo bescheiden', mompelde Esmeralda. Ze klonk geamuseerd. 'Bedankt dat je ons hier verbergt. We hadden niet meer kunnen vragen', ging ze verder. Clopin knikte instemmend. Niet wetend wat te zeggen knikte Quasimodo terug. De rest van de avond hield iedereen zich stil. Er was toch geen nieuws om te vertellen. Zowel Clopin als Esmeralda hoopten vurig dat ze snel uit de klokkentoren weg konden. Ze waren beiden goed bevriend geraakt met Quasimodo, maar ze wilden graag zo snel mogelijk de draad van hun oude leven weer oppikken. Quasimodo wist dat; en hij wist niet hoe hij zich moest voelen. Als Esmeralda en Clopin hier weggingen, zou dat betekenen dat ze weer veilig waren. Langs de andere kant zou dat betekenen dat hij Esmeralda minder zou zien. Ze was op dit moment de enige persoon die hij volledig vertrouwde. Ooit had hij Claude Frollo volledig vertrouwd en hem altijd met respect behandeld. Nog steeds weigerde hij een kwaad woord over zijn meester aan te horen. Frollo was zijn voogd en had hem opgevoed. Zo iemand kon je toch vertrouwen? Maar ergens diep binnenin hem begon Quasimodo's rotsvaste loyaliteit aan zijn meester te wankelen.

## Gebeuld

'Ga, en kom niet meer terug!' De stem van Frollo galmde na in de oren van het echtpaar en hun drie kinderen. De kinderen drukten zich doodsbang tegen hun ouders aan. In een poging hen wat te troosten aaide hun vader hen over hun hoofd. 'We gaan terug naar huis', beloofde hij. Drie dagen lang hadden ze in een cel in het Paleis van Justitie opgesloten gezeten, op verdenking van banden te hebben met Esmeralda. Zowel de vader als de moeder waren gemarteld, en de kinderen hadden het allemaal moeten aanzien. Nu mochten ze weer gaan, maar soldaten zouden hun huis dag en nacht in het oog houden. Ze waren trouwens niet de enige geweest. Een paar tientallen burgers van Parijs waren gevangen genomen omdat Frollo hen beschuldigde van hekserij. Van sommige wist hij dat ze bij Esmeralda en haar moeder langs gingen voor kruiden, anderen had hij willekeurig uitgekozen. Slechts enkelen kwamen weer vrij. De bevolking van Parijs ging gebukt onder angst. Niemand vertrouwde zijn buur nog ten volle. Jehan Frollo, de aartsdiaken, had met afschuw naar het nieuws over deze gebeurtenissen geluisterd. Maar telkens als hij zijn broer erover wou aanspreken, liet die hem wegsturen. Jehan wist dat hij machteloos stond, en hij bad tot God dat deze ellende snel voorbij was.

Zuchtend ging Claude Frollo zitten op zijn stoel in zijn kleine kamertje. Zijn haar stond warrig en hij zag er onverzorgd uit. Zijn ogen stonden vol wanhoop en razernij. Die duivelin, die heks, die Esmeralda. Hij moest en zou haar vinden en op de brandstapel zetten. Hij voelde zich hoe langer hoe wanhopiger. Hoe sneller hij de duivelin uit zijn leven kon bannen, hoe beter. Maar de frustratie en razernij groeiden gestaag. Zelfs zijn trouwste soldaten waren bang voor hem aan het worden. Hij balde zijn vuisten en kraste vervolgens met zijn afgesleten nagels over de houten tafel, zonder te letten op de pijn die door zijn vinger trok. Geklop klonk op de deur. 'Hoepel op!' schreeuwde Frollo. 'Rechter, we hebben haar te pakken.' Bij die woorden veerde Frollo overeind en hij stampte naar de deur, die hij met alle geweld opentrok. Een jonge soldaat stond bevend in het deurgat. 'W-we hebben Esmeralda te pakken', hakkelde de jongeling. Hij sloeg zijn ogen neer. 'Breng me erheen', beval Frollo ogenblikkelijk. De soldaat boog zijn hoofd en kwam in beweging. Frollo kwam hem achterna en probeerde kalm te blijven. Zijn hoofd tolde, zijn hart bonsde van koude verwachting. De vloek die Satan over hem had afgeroepen zou eindelijk beëindigd worden.

De jonge soldaat begeleidde hem naar de binnenplaats van het Paleis van Justitie. Een groepje soldaten hield er een jongedame in bedwang. Het was duidelijk dat ze wanhopig had geprobeerd zichzelf te bevrijden. Ze ademde zwaar en rilde, maar keek Frollo toch uitdagend aan toen hij op haar afstapte. 'Kijk daar eens. De heks is gevangen', grijnsde Frollo kwaadaardig. 'Ik ben geen heks!' spuugde Esmeralda hem toe. 'Ik weet niet waarom u achter mij aanzit, maar ik weet wel dat ik u nog nooit iets misdaan heb!' Ze zei het met zoveel venijn dat de soldaten hun adem inhielden. Zo sprak je niet tegen Frollo. Maar de opperrechter negeerde haar vijandelijke toon. 'Waar hebt u haar gevonden, kapitein?' vroeg hij aan de man die de patrouille had geleid. 'Achter de kathedraal', was het antwoord. 'De jongen was er ook, hij is ontsnapt. Maar we krijgen hem nog wel', voegde hij er vastberaden aan toe. Frollo wuifde het weg met een handgebaar. 'Niet nodig', vond hij. 'U kunt de andere patrouilles waarschuwen dat ze mogen stoppen met zoeken.' De kapitein boog even, besteeg zijn paard en reed de binnenplaats af. 'U bent schuldig bevonden aan hekserij', ging Frollo verder tegen Esmeralda. 'Die geheimzinnige kruidenhandel van je en je smerige moeder zijn bewijs genoeg.' Bij die woorden probeerde Esmeralda zich wanhopig los te rukken. Ze probeerde, maar de twee soldaten die haar armen vast hadden lieten niet los. 'Breng haar naar de eerste de beste cel die vrij is', beval Frollo. 'En waarschuw de beul dat hij mag beginnen een brandstapel klaar te leggen. Wurgen is in dit geval niet nodig.' Zijn ogen schitterden van één of andere duistere emotie en hij glimlachte wreed. Esmeralda werd vervuld met wanhoop. 'Wat heb je gedaan met mijn moeder?' vroeg ze snauwend. Maar er kwam geen antwoord. De soldaten trokken haar mee en hoezeer ze ook worstelde en schreeuwde, het had allemaal geen zin.

Zwijgend luisterde Esmeralda naar het regelmatige gedrup van water in de cel. Ze zat aan haar armen vastgeketend, had het ijskoud en voelde zich diep ellendig. Waarom was ze niet voorzichtiger geweest? Ze wou zo graag de kathedraal eens uit, gewoon voor een paar meter. Quasimodo wist van niets. Clopin had wel van haar plan af geweten en haar gesmeekt het niet te doen. Maar uiteindelijk had hij toegegeven, op voorwaarde dat hij mee mocht. Gelukkig was hij tenminste ontsnapt. Ze gaf een ruk aan de ketting. Een rammelend geluid vulde de cel, maar het haalde niets uit. Hoe had ze zo stom kunnen zijn? Ze had moeten weten dat er soldaten op de loer lagen. Kon ze hier ooit nog weg? Ze liet zich zuchtend zakken, zover als de kettingen het toelieten. Opeens hoorde ze de deur van de cel krakend opengaan. Ze trok haar lippen op toen Frollo naar binnen stapte. Zijn ogen glansden in het halfduister. Maar welke emotie was het? Triomf? Genotzucht? Of gewoon krankzinnigheid? Hij kwam op haar af en boog zich naar haar voorover, tot hun gezichten nog geen vinger van elkaar verwijderd waren. 'Luister goed naar me', siste hij zacht. 'Ik heb je hier in gebracht. Ik kan je hier weer uit halen. Je hoeft maar één ding te doen.' Esmeralda gaf nog een ruk. De ketting rammelde weer zonder los te komen. 'Wat dan?' vroeg ze ongelovig. 'Kies... voor mij.' Bij die woorden voelde Esmeralda diep binnenin iets opborrelend. Het gevoel van een leeuwin die op het punt staat zich de strijd in te gooien. Woede. 'Nooit!' schreeuwde ze. Zonder nadenken spuwde ze hem recht in zijn gezicht. De opperrechter week achteruit en veegde het spuug weg met zijn mouw. 'Dat zal je berouwen', zwoer hij. Hij beende terug naar de celdeur. Maar net toen hij naar buiten wilde, draaide hij zich nog één keer om. 'Je zult branden in de hel, heks! Branden zul je!'

## Hulp

Clopins longen leken open te barsten en hij hijgde zwaar, maar hij moest doorzetten. Ze hadden Esmeralda te pakken! Hoe kon dit gebeuren? Ze kon ieder moment terechtgesteld worden. Meestal zat er bij Frollo een dag tussen het vonnis en de werkelijke terechtstelling, maar je wist maar nooit. Hij rende de straten door tot hij aan het Zandplein kwam. De Rattenkuil lag er verlaten en stil bij. Verschillende mensen gingen net hun huis aan de rand van het plein binnen. Het begon te schemeren. Clopin slikte en keek rond. De aanblik van de galg deed hem duizelen. Hij had zich twee volle uren verstopt voor hij tot een plan was gekomen. Als het maar al niet te laat was! Al gauw ontdekte hij een klein, vierkant huisje aan de hoek van het plein. Het was bouwvallig en krakkemikkig. De houten deur was deels verrot en zo nu en dan kon je er de geur van bebloede handen ruiken. Het huisje van de beul. Met knikkende knieën liep de jonge student naar het huisje en klopte aan. Niemand deed open. Nog maar eens proberen. Dit keer ging de deur tergend langzaam en piepend open, maar het was niet de beul zelf die daar stond. Het was één van zijn knechten, de jongste van de drie. Hij was iets jonger dan Clopin, maar al zeer koud en gehard. 'Jou vervolgen ze niet langer', bromde de knecht. 'Pleeg een misdaad, zorg dat je vervolgt wordt en kom terug.' Hij wilde de deur weer sluiten, maar Clopin hield hem tegen. 'Ik moet de beul spreken!' De knecht keek hem onderzoekend aan, zijn ogen tot spleetjes geknepen. 'Wat moet je van hem?' informeerde hij. 'Dat zal ik met de beul bespreken, niet met zijn knecht', antwoordde Clopin ongeduldig. De knecht zei niets, maar opende toch de deur. De rillingen liepen Clopin over het lijf toen hij het kleine huisje binnenging. Het was er vochtig en krap. Op planken die aan de muur getimmerd waren lagen zwepen, maar voor de rest waren er geen typische werktuigen voor een beul. Desondanks kromp Clopin onwillekeurig ineen. Aan een klein tafeltje zaten de twee andere beulsknechten. Zij waren een stuk ouder dan Clopin en keken hem nieuwsgierig aan. 'Beul. Er is bezoek.' Een man die op een stoel aan de open haard had gezeten stond op toen hij de jongste knecht hoorde. De stoel stond met de rug naar Clopin toegekeerd, zodat die het gezicht van de man niet had kunnen zien. Maar nu zag de student het gezicht wel, en gal rees op in zijn keel. De beul had geen haartje op zijn hoofd of wangen. Zijn huid zag zo bleek als een lijk en een lang litteken liep over zijn rechterwang. Het litteken was hem toegebracht door een zweepslag van zijn eigen vader, die ook beul was geweest. Hij had hetzelfde zwarte gewaad aan als de knechten. 'Wat kan ik voor je betekenen?' vroeg hij met barse stem. Clopin boog het hoofd. 'U weet vast al dat...' De beul viel hem in de rede: 'Die vermeende heks krijgt morgenavond de brandstapel. Als je dat wou weten.' Clopin knikte. 'U moet me helpen. Esmeralda mag niet dood. Ze is geen heks, ze is geen duivelin. Daarom wou ik vragen of u...' Wederom werd hij in de rede gevallen, ditmaal door één van de oudere knechten. 'Ho, wacht even! Dat kan zomaar niet. Wil je soms dat wij ook vervolgd worden?' De beul knikte hem toe. 'Inderdaad. We doen gewoon onze plicht. Geen van ons heeft recht van spreken bij een veroordeling.' Hij klonk vastbesloten en de moed zakte Clopin in de schoenen. 'Helpt u mij alsjeblieft!' smeekte hij. 'Ik hou van Esmeralda. U bent de laatste die over haar lot kan beslissen. Help me, ik smeek het!' Hij barstte in tranen uit en veegde het vocht weg met zijn handen. De beul en zijn knechten bleven even onverzoenlijk kijken, maar stiekem voelden ze toch enig medeleven. 'We weten allemaal wat het is om lief te hebben', mompelde de beul en hij ging weer zitten, zijn gezicht naar de open haard gericht. Clopin verwachtte dat hij weggestuurd zou worden, maar dat gebeurde niet. In plaats daarvan zei de beul: 'Misschien zijn er mensen die jou kunnen helpen. In de Hof der Wonderen kennen ze Esmeralda. Ze hebben haar graag, omdat ze hen helpt genezen. Misschien kunnen zij jou helpen.' Een bloemetje van hoop ontluikte in Clopin. Hij bedankte de beul en vloog het huisje uit, sneller rennend dan hij ooit gerend had.

De huizen werden alsmaar bouwvalliger en de smerigheid die op de straten lag nam toe. Clopin was te moe geworden om te rennen, zodat hij niet sneller kon dan een drafje. Bovendien was rennen in de duisternis niet echt aan te raden. Hij zag geen hand voor ogen. Het enige zwakke licht was afkomstig van de sterren. Zo goed en zo kwaad als het kon probeerde hij zich te oriënteren. De weg liep grotendeels rechtdoor, met slechts af en toe een zijstraat die hij moest inslaan. Ratten liepen voor hem weg toen hij vlak langs een hoop rottende etensresten liep. Vanuit een klein steegje zag hij een groepje zwerfkatten met gloeiende ogen naar hem kijken. Hij slikte en bewoog wat sneller. Hij was niet bang van katten, maar hij voelde zich bekeken door die ogen. De straten leken steeds donkerder en dreigender te worden. Als uit het niets kwam er een kreupele bedelaar uit de schaduwen tevoorschijn. 'Een aalmoes alstublieft', smeekte hij met krakende stem. Clopin sidderde van angst en zette er nog wat vaart achter. Maar hij was niet ver gekomen of een tweede bedelaar kruiste zijn pad. Hij had een doek om zijn ogen en een stok om de weg te vinden. Het was een blinde. Ook hij smeekte om een aalmoes, maar Clopin liep snel door. Als bij toverslag kwalen er nog meer bedelaars tevoorschijn. Allen jammerden ze en smeekten ze om dingen die de doodsbange student hen niet kon geven. De angst gaf hem vleugels en hij begon te rennen, zo snel als hij kon. Maar de bedelaars bleven hem achtervolgen. Hun gejammer vulde de lucht. Clopin rende en rende, toen hij opeens tot stilstand kwam. Hij was op een groot plein dat baadde in het licht van een paar enorme vuren. Mensen krioelden over elkaar heen. Mannen, vrouwen en kinderen. Ze speelden kaart, aten vlees, dronken bier en lachten luid. Een paar kinderen huilden. De gebouwen rondom het plein staken scherp en zwart af tegen de sterren. Het vuur zorgde voor dansende schaduwen op de stenen. Clopin draaide zich om, en kwam tot de ontzettende conclusie dat de bedelaars hem hadden ingehaald. Maar de blinde had geen doek meer voor zijn ogen, de kreupele had geen krukken meer. Hij was in de Hof der Wonderen. De gespeelde blinde lachte vals en riep met schelle stem: 'Indringer! Kijk uit, indringer!' Meteen kwamen langs alle kanten mensen aan zwermen. Ze liepen de gebouwen uit, liepen van het plein af en omcirkelden Clopin, zodat die nergens meer naartoe kon. 'Kijk, kijk, kijk', klonk een zachte, maar kille stem. Een lange man met een berenhond en een dikke snor liep door de mensen door. Zijn buik was dik van het bier dat hij altijd dronk. Clopin wist dat dit de leider van de boeven moest zijn. 'Wat hebben we hier?' zei de leider en hij nam Clopin van top tot teen op. 'Wat een jonkie ben jij, zeg', spotte hij. 'Hoor je niet bij je moeder te zijn?' Hij zei het met zoveel minachting als hij maar kon en de menigte gierde het uit. De leider liet hen even begaan, voor hij met zijn hand om stilte wenkte. 'Terzake nu', beval hij luchtig. 'Ik neem aan dat je hier niet gekomen bent om je bij ons aan te sluiten, jongeling. Dus wat kom je hier doen?' Clopin zei niets, hij was dusdanig verstijfd van angst dat er geen woord uit kwam. De menigte begon onder elkaar te mompelen. 'Ophangen!' riep een kind, en men nam zijn kreet over. 'Ophangen! Ophangen!' Clopin kromp ineen, wensend dat hij kon wegvliegen. 'Het is Esmeralda!' schreeuwde hij panisch. 'Ze wordt levend verbrand als jullie me niet helpen!' En toen was het stil. De meeste mensen schenen nog steeds onverschillig, maar anderen wierpen hem vragende blikken toe. Sommigen keken zelfs bezorgd. 'Wat hebben wij daarmee te maken?' vroeg de leider. 'We hebben het al moeilijk genoeg met voor onszelf te zorgen. Had ze zich maar niet moeten laten pakken.' Bij die woorden vloeide al Clopins angst in één keer weg. Een nieuw gevoel brandde in hem, als een vulkaan die uitbarst. Woede. 'Lafaard!' schold hij. In zijn achterhoofd wist hij hoe gevaarlijk dit was. De leider beledigen kon de strop betekenen, maar hij kon niets anders bedenken. 'Waar is je medegevoel? Waar is je eer? Ben je vergeten wat Esmeralda voor jullie gedaan heeft? Ze heeft jullie geholpen, ze heeft jullie kinderen genezen, in Godsnaam! Ik dacht dat u beter was dan Frollo en al die andere moordenaars. Maar nee! Ik had het duidelijk mis.' Hij stak zoveel kracht en kwaadheid in deze tirade van beledigingen dat hij even geen adem kreeg. Zijn keel verkrampte en hij begon te hoesten, maar desondanks bleef hij de leider uitdagend aankijken. Deze had zich niet bewogen. Zijn blik was onpeilbaar. Geen enkele emotie viel eruit af te leiden. 'Die jongeman heeft gelijk!' klonk opeens een stem. De menigte week opzij om een oud, kranig dametje door te laten. Clopin herkende de moeder van Esmeralda. 'Die Frollo heeft mijn dochter gevangen gezet', ging ze krakend verder. 'Mijn dochter, die jullie nota bene van voedsel en medicijnen voorziet wanneer ze kan. Zijn jullie dat vergeten?' Ze keek een moeder en haar kinderen uitdagend aan. 'Ze heeft me genezen', zei één van de kinderen bedeesd. De oude dame richtte haar blik op een bejaarde man. 'Ze heeft me van de hongerdood gered door me hierheen te brengen', mompelde hij. 'En als ik hier welkom ben, waarom zouden we mijn dochter dan niet helpen?' voegde de dame eraan toe. Een koor van bijval steeg op van de omstaanders. Menig mens betuigde zijn instemming en riep de leider op tot de actie over te gaan. Clopin hief zijn kin op en keek de leider uitdagend aan. Die zou immers nog altijd kunnen besluiten niets te ondernemen. 'Stilte!' het bevel galmde over het plein. Iedereen hield zijn mond. 'Wanneer is de verbranding?' vroeg de leider. 'Morgenavond', was het antwoord. De leider knikte. 'Goed dan. Ik verzamel mijn beste volgelingen en dan vallen we tijdens de terechtstelling aan. We zijn minder goed gewapend, maar we zijn met meer dan de soldaten. Bovendien wil ik Frollo al langer duidelijk maken waar het op slaat.'

## De brandstapel

Het kerkplein stond vol met mensen. Vlak voor de deuren van de kathedraal was een verhoging opgesteld waarop rechter Frollo met een triomfantelijke blik naar de stapel droog gras en hout keek. Hij wreef in zijn handen. Nog even en de heks genaamd Esmeralda zou naar de hel gestuurd worden. Zijn vloek zou eindelijk worden opgeheven. Jehan Frollo, zijn broer, had geprobeerd de kathedraal uit te komen om dit alles een halt toe te roepen, maar soldaten hadden de deur gebarricadeerd. Niemand kon de kathedraal nog in of uit. Een kleine koets, getrokken door twee pikzwarte paarden, reed het plein op. Frollo vestigde er zijn hongerige blik op, wachtend op het moment dat Esmeralda zou uitstappen. Als eerste verscheen de beul uit de koets, op de hielen gevolgd door zijn twee oudste knechten. Toen verscheen de jongste knecht. Met een stalen gezicht duwde hij een bevende en doodsbange Esmeralda voor zich uit. Haar handen waren vastgebonden op haar rug en ze keek verwilderd in het rond, op zoek naar enige mogelijkheid om te ontsnappen. Maar tevergeefs. Ze werd de verhoging op geleid, waar ze door de oudere knechten aan een paal in het midden van de stapel hout werd vastgebonden. Ze wierp Frollo een blik vol rancune toe, maar ze kon haar angst niet verbergen. Frollo wierp een blik op de donker wordende lucht en verhief zijn stem. 'De heks Esmeralda heeft zich schuldig gemaakt aan het betoveren van onschuldigen! God wille dat ze daarvoor zal boeten!' Het grootste deel van de menigte hield zijn adem in, maar sommigen begonnen opgewonden onder elkaar te mompelen. De beul had intussen een toorts laten ontvlammen. De vonken knetterden, maar het hout vatte geen vlam. Frollo nam de toorts over en stapte naar de stapel hout toe, waar Esmeralda hem nog steeds uitdagend aankeek. Nu werd het helemaal stil op het kerkplein. Iedereen ging ervan uit dat Frollo deed wat rechters wel vaker deden voordat iemand terechtgesteld werd: de veroordeelde een kans geven zich te bekeren, of tot God bidden de straf van de ongelukkige te verlichten. Maar Frollo's woorden waren heel anders. 'Je hebt nog één kans', fluisterde hij Esmeralda toe. 'Alleen ik kan je hieruit helpen. Kies voor mij... of voor het vuur.' De armzalige meid peinsde er niet over en spuugde hem recht in zijn gezicht. Walgend veegde Frollo de spuug weg met zijn mouw. Met een grimmige blik richtte hij zich weer tot de menigte. 'De heks Esmeralda weigert zich te bekeren', verklaarde hij luid. 'Ze zal gestraft worden en naar de hel worden gestuurd. Precies zoals de Heer dat wil!' Met ogenblik die al net zo gloeiden als de vlammen, liet hij de toorts zakken. In een oogwenk schoot de droge houtstapel in brand. Esmeralda probeerde zich wanhopig los te rukken, maar het haalde niets uit. Opeens weerklonk er gegil in de menigte. Het gegil werd luider en Frollo keek op om te zien wat er gaande was. Een groep dieven kwam het kerkplein op stormen. Ze waren gewapend met rieken, knuppels en messen. Moeders loodsten hun kinderen het plein af terwijl een aantal soldaten in de aanval ging. Maar de dieven waren veel talrijker hadden hen snel overmeesterd. En er kwamen er steeds meer. Langs alle kanten kwamen ze aanzwermen. Iedereen die kon vluchten, vluchtte. 'In de aanval, kameraden! Leer ze een lesje! En bevrijd Esmeralda!' klonk de stem van de leider boven de chaos uit. 'Sta daar niet zo!' schreeuwde Frollo tegen de soldaten die nog niet in beweging waren gekomen. 'Val aan!' Hij sprong van de verhoging, trok zijn zwaard en ging in de aanval. Maar hoe hard de soldaten ook probeerden, de dieven waren met teveel. Langs beide kanten waren er al slachtoffers gevallen. De aarde leek open te splijten toen er oorverdovend gegil weerklonk. Één der dieven slaagde erin de verhoging op te klimmen. Met enkele goede halen van zijn mes bevrijdde hij Esmeralda, die inmiddels door de rook het bewustzijn had verloren. Maar net toen hij haar wilde wegdragen, grepen twee sterke armen hem vast en gooiden hem van de verhogingen af. De dief had geen schrammetje, maar zijn hart bonsde in zijn keel toen hij zag wie op de verhoging stond. Het was Quasimodo. De klokkenluider tilde Esmeralda op haar schouders, liet een woest geschreeuwd horen en stormde naar de kathedraal toe. De deur stond halfopen. Blijkbaar had de barricade niet standgehouden. Haastig droeg Quasimodo de bewusteloze Esmeralda de kathedraal door tot aan de trap naar de klokkentoren. Eenmaal op de gaanderij tussen de twee torens hield hij haar als een lappenpop omhoog en schreeuwde uit alle macht: 'Kerkelijke bescherming! Bescherming! Bescherming!' Zijn stem galmde luid echoënd over het plein en overstemde zelfs de strijdgeluiden. Het was een schreeuw die iedereen deed beven tot in het binnenste van zijn botten. Quasimodo ging weer verder tot hij in de klokkentoren kwam, waar hij Esmeralda zachtjes op een matras neerlegde. 'Esmeralda?' vroeg hij zachtjes. Ze reageerde niet en haar ogen bleven gesloten. Haastig ging hij naar de tafel, nam een kom met nog wat water erin en hield de kom aan haar lippen. Het water sijpelde haar mond binnen, maar ze reageerde nog steeds niet. 'Nee!' kermde hij, 'o nee!' Hij begon te snikken. Dikke tranen rolden over zijn wang toen hij Esmeralda voorzichtig vastnam en haar omhelsde. Alles leek opeens heel stil in de klokkentoren.

Voorzichtig kwam Claude Frollo de trap op. Zijn dolk glinsterde in zijn handen en zijn ogen glinsterden. Ook hij had Quasimodo vanaf de gaanderij gehoord. Woedend had hij zich uit de strijd teruggetrokken en was hij de kathedraal binnengegaan. Zijn soldaten waren inmiddels al gevlucht en de dieven bejubelden schreeuwend hun overwinning. Onderweg naar de trap was hij zijn broer tegengekomen. Jehan Frollo had hem bevolen de aanval te stoppen en zijn wrede vervolgingen te beëindigen. Maar Claude had hem ruw opzij geduwd. Alles waar hij zich nu nog op richtte was Quasimodo. Langzaam maar zeker kwam hij uit in de klokkentoren. Daar zag hij Quasimodo zitten, huilend over Esmeralda heen gebogen. Frollo kwam nog dichter bij en legde zijn hand op de gebochelde rug van zijn pleegzoon. 'Moordenaar', klonk Quasimodo's schorre stem. Frollo haalde diep adem en verklaarde: 'Ik moet mijn plicht doen, hoe jammer ik het ook vind. Niemand verdient het zo jong te sterven. Net zomin als jij al dit leed verdient. Misschien is het daarom beter om er... een einde aan te maken.' Bij die laatste woorden kreeg Frollo's stem iets dreigends, waardoor Quasimodo zich verschrikt omdraaide. Net op het moment dat zijn meester wilde toeslaan. Op het nippertje slaagde Quasimodo erin de hand met de dolk tegen te houden. Frollo's ogen gloeiden van razernij en hij wilde toesteken, maar na een korte worsteling duwde Quasimodo hem omver. De dolk gleed uit Frollo's hand en belandde ergens uit het zicht. 'Quasimodo', hijgde de opperrechter terwijl hij overeind krabbelde. 'Luister...' Woest viel Quasimodo hem in de rede. 'Nee, jij luistert! Twintig jaar zeg je me dat mensen wreed en onrechtvaardig zijn. En ik geloofde het, zonder te weten dat geen mens wreder en onrechtvaardiger is dan jij!' Hij brieste en wilde zijn meester net te lijf gaan, toen er achter hem Djali's verrukte gemekker en een hese stem klonken. 'Quasimodo?' klonk het zachtjes. 'Esmeralda!' Meteen liep de klokkenluider op haar af. 'Ze leeft nog', sprak Frollo voor hij zijn zwaard trok. 'Nee!' Na deze gil geslaakt te hebben stormde Quasimodo op zijn voogd af en greep zijn beide armen vast. De twee kemphanen worstelden met elkaar, waarbij ze er allebei op letten dat ze niet door het zwaard geraakt werden. 'Quasimodo!' Esmeralda klonk wanhopig, maar ze was nog steeds te uitgeput om op te staan. Stukje bij beetje manoeuvreerde Frollo steeds dichter naar de balustrade toe, zonder dat Quasimodo het merkte. Hij hield zijn voogd in een ijzeren greep, maar eenmaal bij de balustrade kreeg hij een flinke trap tegen zijn scheenbeen waardoor hij op de grond zakte. Triomfantelijk hief Frollo zijn zwaard. 'Hij lichtte zijn zwaard en zond de duivel naar de hel!' En hij wilde toeslaan, toen opeens twee armen hem vastgrepen en het zwaard uit zijn handen trokken. Het was Clopin! Hij mocht dan wel kleiner en minder sterk zijn dan Frollo, hij had het voordeel van de verrassing. Met alle kracht die hij kon opbrengen duwde hij Frollo naar de rand en vervolgens erover heen. De opperrechter viel een paar meter voor hij erin slaagde zich vast te klampen aan een gootrand. Het metaal gaf mee, maar brak niet. Frollo zag een kleine rondboog niet ver boven hem en spande zijn spieren om zich op te trekken. Maar net op dat moment verschenen er twee groene ogen in de rondboog. Het was Minerva, die nieuwsgierig op hem neerkeek. 'Duivelsgebroed!' schreeuwde Frollo haar toe. De kat begreep het weliswaar niet, maar ze voelde de dreiging. Ze zette haar vacht op tot ze twee keer groter leek, legde haar oren plat en begon woest te sissen. Haar groene ogen lichtten op en ze ontblootte haar tanden. Frollo schrok hier zo erg van dat hij vergat dat hij zijn grip niet mocht lossen. Maar het was te laat. Zijn vingers gleden weg en hij stortte schreeuwend de diepte in. Minerva keek hem na voor ze weer de kerktoren binnenging. Clopin, die alles vanaf de klokkentoren had gevolgd, richtte zijn blik nu op Quasimodo. Hij slikte, wist niet wat te zeggen. Alles had hij de arme klokkenluider afgenomen. Esmeralda's liefde, zijn voogd... Hij sloot zijn ogen toen Quasimodo op hem afliep, wachtend tot het moment dat twee sterke armen hem zouden vermorzelen. De armen kwamen, maar in plaats van hem te vermorzelen, werden ze om hem heen geslagen. Verbaasd opende Clopin zijn ogen en zag dat Quasimodo hem vriendschappelijk aan keek. Vervolgens ging de klokkenluider naar Esmeralda, nam haar hand vast en liep met haar naar de student. Hij nam Clopins hand en legde hem op die van Esmeralda. De twee geliefden keken eerst Quasimodo en dan elkaar aan. Na een paar aarzelende ogenblikken, kusten ze elkaar. Quasimodo besloot hen even alleen te laten en liep stilletjes weg. Maar ditmaal voelde hij geen droefenis. Hij glimlachte.

## Twee jaar later

Twee jaren waren voorbijgegaan sinds de aanval van de dieven. Het vorige jaar was Frankrijk in rouw geweest toen Lodewijk de Elfde overleed. De ochtend nadat Esmeralda gered was had zich een enorme menigte om de kerktoren verzameld. Iedereen wilde het lijk van Claude Frollo met eigen ogen aanschouwen. Niemand had hem zien vallen, niemand wist hoe de opperrechter precies aan zijn einde gekomen was. Menig mens ging ervanuit dat het de dieven waren geweest. De beul en zijn knechten hadden het lichaam weggevoerd en buiten de stad begraven. Hoewel Frollo's dood insloeg als een bom, was niemand echt rouwig om zijn heengaan. Behalve zijn oudere broer Jehan, maar zelfs hij zette zich er vlug overheen. Zeker na de laatste weken van zijn bewind voelde het voor de Parijzenaars alsof er een last van hun schouders was gevallen.

De woonkamer van het herenhuis naast de Notre Dame was vol mensen die bewonderend keken naar Clopin en Esmeralda die op het vrijgehouden stuk vloer dansten. De jonge student was merkbaar veranderd. Hij straalde meer zelfvertrouwen en linder nervositeit uit, maar was nog steeds even vriendelijk. Ook Esmeralda was volwassener geworden. Met z'n tweeën bewoonden ze nu het herenhuis. Onder de toeschouwers waren Jehan Frollo, Esmeralda's moeder en een hoop studenten die samen met Clopin school hadden gelopen. Allen waren ze gekleed zoals dat hoorde op een bijeenkomst als deze. Zodra de dans afgelopen was, klonk er een warm applaus voor de twee geliefden. Dezelfde jongeman die we op het Zottenfestival met Clopin hebben zien spreken liep naar hem toe en boog even. 'Je ouders willen je feliciteren', verklaarde hij. 'En Eustache maakt het ook prima. Hij groeit blijkbaar snel.' Clopin knikte even en glimlachte. 'Dank je.' Clopin en Esmeralda waren de enige die op dat moment doorhadden dat iemand hun richting uitkeek. Quasimodo keek vanaf de gaanderij naar het herenhuis. Esmeralda had hem gevraagd of hij ook op het feest wou komen, maar de klokkenluider had geweigerd. Niet uit jaloezie of angst, maar omdat hij wist dat hij misschien onbewust voor een gespannen sfeer zou zorgen. Maar dat vond hij niet erg. Hij glimlachte breed bij de gedachte aan zijn nieuwste vrienden, die hem nooit zouden verlaten. Hoezeer hij hun trouw ook op prijs stelde, hij vergat nooit ofte nimmer zijn oude vrienden: de klokken. Ook nu liep hij de toren weer binnen en ging langs de trap naar boven tot hij bij de klokken kwam. Hij nam een stevig touw vast en riep: 'Laat ze maar eens wat horen, Grote Marie!' Hij gaf een stevige ruk aan het touw. De klokslag galmde door de toren en deed de muren trillen. Meerdere klokken en meerdere slagen volgden. Beetje bij beetje gingen de klokken en hun klanken iets hoger. En zo zongen zowel de klokken als Quasimodo's hart weer hetzelfde lied.