Dunlendingler

**Gwathuirim** olarak da bilinen **Dunlendingler**, Rohan yakınındaki Dunland'da yaşayan vahşi, uzun ve kötü adamlardı. Dunland'ın Vahşi Adamları olarak da adlandırılan Dunlendingler, uzun zamandır Rohirrim'in düşmanlarıydı, çünkü Calenardhon'un zengin toprakları Gondorlular tarafından onların yerine Rohirrim'e verildiği için onları kıskanıyorlardı.

## Tarih

### Köken

Dunlendingler'in ataları, halkını Doğu Beleriand'dan Brethil'e götüren Edain'in üç hanesinin ikincisi olan Haladin'in atalarıydı. Münzevi bir halktı, koyu saçlı ama boyları Bëorianlardan veya Hadorianlardan daha kısaydı. Diğer insanlardan ayrı tutuldular. Onların dili diğer Edain tarafından kullanılanlardan farklıydı.

Beleriand'ın düşmesinden sonra, hayatta kalanlar Númenor'a gitti, ancak Ered Luin'i geçmeyenler Gwathló'nun her iki tarafına veya Ered Nimrais'e yerleşti. Birinci Çağ'da, Drúedain aralarında yaşadı ve onlarla diğer insan ırklarından çok daha yakın bir ilişki paylaştı.

### Númenórlular ile temas

Eski zamanlarda, Dunlendingler'in ataları olan halklar, gelecekteki Gondor ve Eriador arasında ve kıyı alanlarının ormanlarında yaşadı; özellikle Minhiriath'takiler (daha sonra Gondor tarihçilerinin belirttiği gibi) Haleth Halkına benziyordu. Númenórlular onlara acımasızca muamele etti ve ormanlarını harap etti. O zamandan beri Batı'nın acı düşmanları oldular.

Númenórlular'ın ilerlemesi sırasında, birçok insan elflere karşı olan korkusunu yendi ve Minhiriath'tan büyük Eryn Vorn Burnu'nun karanlık ormanlarına kaçtı. Enedhwaith'ten olanlar Dunland olacak doğu dağlarına sığındılar.  Bu insanların sürgünleri Beyaz Dağlar gibi izole yerlerde hayatta kaldı (Yeminbozanlar eski Dunlendingler'e benziyor). Bree Adamları, Bree Toprakları haline gelecek olan topraklara kadar kuzeye doğru ilerleyen ve Arnor içerisine kaynayan Dunlendingler'in bir başka dalı idi.

Buna rağmen, Dunlendingler'in düşmanlığı, Sürgündeki Diyarların Enedhwaith'te kalıcı yerleşimler oluşturmasını engelledi.

Ön-Númenórlular'lardan bazıları Gondor nüfusu içine karıştı ve bazıları Beyaz Dağlar'da kaldı. Yazılı bir tarihin olmaması ve sözlü geleneğin zayıf olması nedeniyle Dunlending dilinin çok az kaydı vardır.

Kendi tarzlarına ve Dunlending diline sahip çıkarak Dúnedain'den etkilenmeden, bağımsız ve hatta düşmanca kaldılar . Ancak Dunlendingler, Ork kanı olanlara da düşmanca kaldı . Dunlendingler ayrıca Göç Günleri'nde Stoor Hobbitlerin yanında yaşıyordu ve ikisi de birbirleriyle ilişkili bir dil oluşturdu.

Dunlendingler, tecritleri nedeniyle Büyük Veba'dan diğer halklardan daha az acı çekti  ve hala Dumanlı Dağlar'ın eteklerinde bulunuyorlardı. Hükümdar Vekilharçlar zamanında Gondor'un öznesi olmayı bıraktılar ve barbar halk tarafından kuşatıldılar , Gondor Dikkatli Barış sırasında garnizonları yönetmeyi bıraktıkça Calenardhon bölgesine yerleşmeye başladılar.

### Rohirrim'in Gelişi

ÜÇ 2510'da, Calenardhon, Rhovanion'dan gelen Kuzeyli Eotheod'a ve Dunlendingler'in rakip ve gaspçı olarak gördüğü vahşi tepe adamları ve sürü halkına geçti. Krallar Brego ve Aldor, Dunlendingler'i Rohan'dan uzaklaştırarak Isen'in ötesine Enedhwaith'e kadar sürdü. Ardından gelen düşmanlık Gondor Vekilharçları ile ilgili olmadığından, Dunlendingler Rohirrim'e düşmanlık besledi ve zayıf veya sıkıntıda olduklarında saldırdılar.

Kral Aldor'un ölümünden sonra ve Isengard onlar için daha dost hale geldikçe, Dunlendingler Batıağıl'ın kuzeyine, halkanın çevresine ve Fangorn Ormanı'nın güney saçaklarına yerleşerek açıkça düşman oldu.  Bu, iki halkın barışçıl koşullarda karışmasına izin verdi; ve koyu saçlı toprak lordu Freca'nın Dunlending kanından olduğu söyleniyordu.  Ama Dunlendingler, Kral Déor'un hükümdarlığı sırasında Isen'e baskın yapmaya başladı ve akıncıların ÜÇ 2710'da Isengard yakınlarından geldikleri belli olduğunda, Déor kuzeye doğru bir keşif gezisi düzenledi. Bir dizi Dunlending'i buldu ve yendi, ancak Isengard'ın düşman güçler tarafından tutulduğunu keşfetti. Vekilharç Egalmoth yardım gönderemediği için onları dışarı atamadı.

Bu olayların en kötüsü, Freca'nın oğlu Wulf'un, Sauron tarafından karıştırılan Umbar Korsanları ile ittifak kurması ve Adorn'daki mülklerini güvende tutmasıydı. Rohan dışındaki akrabaları ile Lefnui ağızları ve Isen'e inen Gondor düşmanlarıyla birleştiğinde, Rohan doğudan, Isen ve Isengard'dan istila edildi ve sonunda Wulf, ÜÇ 2758'de Edoras'ı aldı. Korsan filolarıyla savaşan Gondor, yardım edemedi.  Rohanlılar Kral Miğfer Tokmakel'in liderliği sayesinde krizden kurtuldu, gaspçı Dunlendingler'in Uzun Kış'tan sonra sayıları azaldı ve Fréaláf tarafından bitirildiler. Rohirrim bundan sonra kuzey Batıağıl'da güçlü bir askeri kuvvet tuttu.

Sonunda, Gondor'un desteklediği Folcwine onu yeniden fethedene kadar Rohan'daki Batıağıl'da birçok Dunlending bulundu.  Ancak Isen ve Adorn arasında kalan insanlar büyük oranda karışık kandı ve Edoras'a sadık değillerdi.

Dunlendingler, büyücü Saruman tarafından Rohan şehirlerine ve yerleşim yerlerine saldırmak ve baskın düzenlemek için kullanıldı. Gríma Solucandil, Kral Théoden'ın zihnini bozduğunda, Rohirrim'in savaşan adamları çoğunlukla yoktu. Sonuç olarak, Dunlendingler, geriye kalan yaşlı adamlara ve genç erkeklere kolayca boyun eğdirdi.

Vahşi Adamlar ayrıca, Orklar ve Dunland Adamlarından türetilen Yarı Orklar ile birlikte Hornburg Savaşı'nda (Miğfer Dibi Savaşı) da ortaya çıktılar. Çatışma şiddetliydi, ama Gandalf ortaya çıktıktan sonra Dunlendingler teslim oldu. Buna karşılık Orklar Fangorn Ormanı'na kaçtılar ve Huornlar tarafından yok edildiler.

Saruman'ın Isengard'daki yenilgisi, Rohan'daki Dunlending saldırganlığını durdurdu. Bununla birlikte, Sharkey takma adı altında Saruman tarafından Shire'nin Yıkılması, önemli sayıda Dunlending'in desteğiyle gerçekleştirildi.

## Referanslar

1. ↑ Orta Dünya Halkları, "Cüceler ve İnsanlara Dair", "Atani ve Dilleri"
2. ↑ Bitmemiş Öyküler, "Galadriel ve Celeborn'un Tarihi", "Ek D: Lond Daer Limanı"
3. ↑ Orta Dünya Halkları, "Cüceler ve İnsanlara Dair", "Notlar", # 76
4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Yüzüklerin Efendisi, Ek F, "Üçüncü Çağ'ın Dilleri ve Halkları"
5. ↑ Bitmemiş Öyküler, "Yüzük Avı"
6. ↑ Bitmemiş Öyküler, "Galadriel ve Celeborn'un Tarihi"
7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Bitmemiş Öyküler, "Isen Sığlıkları Savaşları"
8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Yüzüklerin Efendisi, Ek A, "Eorl Hanesi", "Yurdun Kralları"