Intersubiektywność

**Intersubiektywność** (z łac. *inter* — „między” + *subiectivus* „podmiotowy”) – cecha **wiedzy** (a konkretnie jej **poznania**) polegająca na tym, iż jest ona dostępna więcej niż jednemu podmiotowi poznającemu (**subiektowi**), zaś twierdzenia będące jej wyrazem mogą być rozumiane przez każdą osobę posiadającą odpowiednie do tego umiejętności, wykraczając w tym sensie poza przeżycia i doznania danej jednostki. Jest jedną z podstawowych kategorii, która określa przestrzeń **relacji międzyludzkich**. Pojęcie „intersubiektywności wiedzy” łączy się zwykle z możliwością zakomunikowania jej przekazu w danym języku.

Intersubiektywność doczekała się licznych odmiennych ujęć teoretycznych rozwijanych zarówno na gruncie nauk społecznych, jak i w obrębie nauk przyrodniczych. W wyniku stosowania tego pojęcia w różnych kontekstach naukowych (etyka, religia, teoria prawa, teoria komunikacji, socjologia, psychologia) pole znaczeniowe oraz zakres jego obowiązywania uległy współcześnie znacznemu rozszerzeniu.

Według źródeł zbiorczych Wydziału Historyczno-Filozoficznego Polskiej Akademii Umiejętności intersubiektywność opisywana jest jako złożoność wzajemnego oddziaływania wielu różnych czynników, które tworzą tzw. **systemy względnie izolowane**, czyli wielość indywidualnych podmiotów.

## Filozofia pojęcia

We współczesnej filozofii zagadnienie relacji międzyosobowych dzielone jest na dwie grupy odmiennie zorientowanych stanowisk – metafizycznych (stawiających pytanie o źródło oraz możliwość odniesienia do innych „ja”) oraz epistemologicznych (teoriopoznawczych).

Zarówno metafizyczne, jak i epistemologiczne podejście do problemu intersubiektywności związane jest z przyjęciem założenia odnośnie
tego, co stanowi punkt wyjścia w opisie relacji międzyosobowych. Sam wybór dotyczy zaś dwóch odmiennych strategii teoretycznych:

* **Metafizyczna** – przyjmuje, że punktem wyjścia badania sfery tego, co międzypodmiotowe, jest subiektywność, z której usiłuje się wywieść istotę relacji osobowych. Założenie to charakteryzuje perspektywę fenomenologiczną, uprzywilejowując jednostkową świadomość. W ten sposób zagadnieniem intersubiektywności zajmował się m.in. **Kartezjusz** oraz późniejsi myśliciele oświecenia;
* **Epistemologiczna** – polega na oderwaniu się od istnienia wspólnej płaszczyzny intersubiektywności, np. języka czy kultury i uznania jej jako fakt pierwotny, czy wręcz instynktowny. Takim podejściem zajmowali się m.in. **Jürgen Habermas**, **Hans-Georg Gadamer** czy **Charles Taylor**). Wedle koncepcji epistemologicznej intersubiektywność jest widziana jako naturalny element szerszego, „współbycia” (np. **Martin Heidegger**).

###

## Powiązane pojęcia

* poznanie;
* relacje interpersonalne;
* subiektywność;
* wiedza.

#### Osoby:

* Kartezjusz (*René Descartes*; 1596—1650);
* Hans-Georg Gadamer (1900—2002);
* Jürgen Habermas (1929—);
* Martin Heidegger (1889—1976);
* Charles Taylor (1931—).

## Źródła

#### Netografia:

* Artykuł naukowy na temat pojęcia intersubiektywności opublikowany w „*Kwartalniku Filozoficznym*” (zeszyt 4, 2015);
* Pochodzenie pojęcia „intersubiektywność” w serwisie *pwn.pl*;
* Definicja słowa „intersubiektywny” w serwisie *sjp.pwn.pl*