Zofia Zwierzyńska

**Zofia Zwierzyńska** (po mężu **Bryczkowska**) (ur. 1582 w Lipkowie, zm. 1656 tamże) to żona Jana Bryczkowskiego oraz matka Michała, Małgorzaty, Aleksandra, Andrzeja i Anny.

Ona i jej mąż są pierwszymi postaciami w drzewie genealogicznym, tym samym rozpoczynając losy rodziny. Ich ślub w 1600 roku uważany jest za datę rozpoczynającą Uniwersum.

## Biografia

### Młodość

Urodziła się w 1582 roku w rodzinnej posiadłości w Lipkowie. Jej rodzina była szanowaną ale podupadającą finansowo familią. Zofia najprawdopodobniej nie miała rodzeństwa, dlatego rodzina szukała dla niej odpowiedniego, majętnego męża, który uratowałby majątek Zwierzyńskich.

W 1598 roku, jako młoda dziewczyna została wysłana na dwór Zamoyskich w nowo wybudowanym Zamościu. Obracając się w magnackim środowisku szybko zwróciła na siebie uwagę wielu adoratorów. Jej uwagę zwrócił jednak młody oficer w służbie króla Zygmunta III Wazy, który właśnie wrócił z nieudanej kampanii przeciwko Szwecji i przybył do Zamościa. (Wszystko to się łączy z całym konfliktem Zamoyskiego z królem, którego nie w pełni ogarniam więc wstrzymam się od próby wyjaśnienia co i dlaczego).

Jan Bryczkowski, bo tak nazywał się owy oficer, widząc nieudolną i niebezpieczną dla Polski politykę króla, przeszedł na służbę u Zamoyskiego. Czy zrobił to rzeczywiście z jakichś patriotycznych pobudek, czy może zwyczajnie ze względu na uczycie jakim obdarzył Zofię i chęć przypodobania się Zamoyskiemu aby móc się z nią ożenić pozostaje zagadką. Ale wątpliwym jest, żeby prosty oficer jakoś przejmował się wielką polityką.

### Małżeństwo

Wiekopomny ślub Zofii i Jana miał miejsce w Zamościu w 1600 roku. Choć mąż nie okazał się tym kogo oczekiwała rodzina Zofii (aka bogatym, statecznym panem na włościach) to jednak widzieli nadzieję na jego karierę wojskową, która mogłaby z czasem podreperować majątek. W posagu oczywiście przekazany został cały majątek Zwierzyńskich, składający się z jeszcze-nie-dworku, podupadającego folwarku i wyludnionej wsi.

Na szczęście jednak kariera wojskowa Jana rzeczywiście okazała się udana i już po kolejnej wojnie ze Szwecją (1600-1611) był w stanie podnieść majątek z ruiny, głównie dzięki łupom wojennym.

W między czasie Zofia urodziła pierwszą dwójkę dzieci: Michała w 1601 i Małgorzatę w 1602 roku. Pod nieobecność męża zarządzała także całym dobytkiem. Dom Bryczkowskich zostaje wtedy po raz pierwszy przebudowany i nareszcie zaczyna wyglądać jak klasyczny, drewniany, szlachecki dworek. Świadczy to o zdecydowanie dobrej sytuacji finansowej rodziny.

W następnych latach na świat przychodzi więcej potomstwa Bryczkowskich: Aleksander w 1615 oraz bliźnięta Andrzej i Anna w 1623. Po drodze mają miejsce kolejne wojny (z Rosją 1609-1618 i z Turcją 1620-1621) przysparzające Janowi więcej sławy, a rodzinie więcej pieniędzy.

### Losy rodziny

W 1619 dom rodzinny opuszcza najstarszy syn Michał oraz, prawdopodobnie potajemnie, córka Małgorzata. Dołączają się do oddziału lisowczyków idących na odsiecz Wiednia. Michał nie wróci już nigdy do Rzeczpospolitej, ginąc z ręki bandytów we Francji. Małgorzata powróci dopiero po 15 latach.

Gdy w 1648 wybucha powstanie Chmielnickiego, Jan Bryczkowski rusza na wojnę wraz z synami - Aleksandrem i Andrzejem. Zofia zostaje wtedy w domu wraz z Małgorzatą i Anną. Wtedy w Lipkowie, w czasie elekcji, ma miejsce pojedynek Michała Wołodyjowskiego z Bohunem, aktualnie związek tego wydarzenia z losami Bryczkowskich, zwłaszcza Anny, określa się jako wątpliwy, aczkolwiek niewykluczone, że Wołodyjowski, jako przyjaciel Jana Bryczkowskiego, odwiedził przy tej okazji jego rodzinę, bowiem znajomości te mają duże znaczenie w późniejszych latach.

Po zwycięskiej obronie Zbaraża, we wrześniu 1649, Aleksander Bryczkowski bierze ślub z Magdaleną Dowojnowicz. Możliwe jednak, że młoda para nie miała nigdy okazji wrócić do Lipkowa, zanim Magdalena zmarła rok później przy porodzie, a Aleksander w bitwie pod Beresteczkiem w 1651. Rodzina Zofii opiekuje się jednak ich osieroconą córką - Marią.

Kolejny ślub w rodzinie ma miejsce już w Lipkowie w 1653, gdy Anna wychodzi za mąż za Jakuba Złotowdzkiego. Można się jedynie domyślać na ile było to małżeństwo z miłości, a na ile rodzinny interes. Jednak historia wcześniejszego, spontanicznego, tragicznego małżeństwa Aleksandra z pewnością miała wpływ na chłodniejsze, bardziej kalkulujące podejście Bryczkowskich do małżeństw swoich dzieci.

Tragiczny dla rodziny okazał się także potop szwedzki (1655-1660), który ponownie pozostawił majątek w ruinie. Zofia Bryczkowska zmarła w 1656 roku w Lipkowie, a jej mąż rok później. Nie wiadomo jednak czy brał on udział wojnie i zginął podczas niej, czy ze względu na wiek pozostał w domu i tam zmarł naturalną śmiercią.