Kolej podziemna

***Kolej podziemna*** (ang. *The Underground Railroad*) – powieść napisana przez Colsona Whiteheada, wydana 2 sierpnia 2016.

Powieść nawiązuje do amerykańskiego systemu niewolnictwa. Opowiada historię ciemnoskórej Cory, której z pomocą Caesara udaje się uciec z plantacji w Georgii. Główna bohaterka podróżuje przez różne stany USA za pośrednictwem kolei podziemnej i poznaje różne oblicza nietolerancji.

Akcja utworu rozgrywa się w pierwszej połowie XIX wieku w Stanach Zjednoczonych.

## Opis fabuły

Powieść koncentruje się wokół Cory, jednak poszczególne rozdziały opowiadają również o Arnoldzie Ridgewayu, Stevensie, Ethel, Caesarze oraz Mabel.

Cora to niewolnica na plantacji Randallów w Georgii. Kiedy miała około dziesięciu lat, jej matka Mabel postanowiła uciec, pozostawiając córkę w gospodarstwie. Jedyne, co zostało Corze po rodzinie, to mały skrawek ziemi.

Pewnego dnia nowy chłopak na plantacji o imieniu Caesar proponuje Corze ucieczkę. Dziewczyna nie zgadza się, jednak gdy po urodzinach jednego z niewolników buntuje się i osłania małego chłopca przed ciosami Randalla, który niebawem przejmuje część plantacji swojego brata i pragnie się na niej zemścić, przystaje na jego propozycję.

Pod osłoną nocy Cora i Caesar uciekają z plantacji przez bagna, gdy niespodziewanie dołącza do nich przyjaciółka Cory, Lovey, która podczas dalszej ucieczki zostaje złapana przez myśliwych. W obronie własnej i Caesara Cora zmuszona jest zabić nastoletniego chłopca, co znacznie pogarsza jej sytuację jako zbiegłej niewolnicy. Z pomocą niedoświadczonego abolicjonisty docierają do stacji kolei podziemnej, którą wyruszają do Karoliny Południowej.

Podróż w nieznane umożliwia im rozpoczęcie nowego życia: Cora (podając się za Bessie) zatrudnia się jako pomoc domowa, a później jako żywy eksponat w muzeum, zaś Caesar pracuje w fabryce maszyn. Oboje śpią w domach noclegowych dla ciemnoskórych. Cieszą się spokojem aż do momentu, kiedy dowiadują się, że miejscowe ciemnoskóre kobiety poddawane są stopniowej sterylizacji, a do Karoliny Południowej przyjeżdża Ridgeway polujący na Corę. Dziewczynie udaje się ukryć na peronie stacji kolei podziemnej, lecz po dłuższym oczekiwaniu Caesar do niej nie dołącza: zostaje złapany w fabryce, a następnie rozerwany na strzępy w areszcie.

Spóźnionym pociągiem Cora dostaje się do zamkniętej stacji w Karolinie Północnej. Odnajduje ją Martin, syn dawnego zawiadowcy, który zabiera ją do swojego domu. Z racji tego, że w Karolinie Północnej ciemnoskórzy i osoby, które udzielają im wsparcia, są torturowani, a następnie zabijani w okrutny sposób, Cora musi ukrywać się na strychu. Pewnego dnia dziewczyna łapie infekcję. Podczas choroby zajmuje się nią Ethel, żona Martina. Gdy przebywa poza strychem, niespodziewanie do domu wkraczają regulatorzy, którzy znajdują ją i przyprowadzają Ridgewayowi.

Łowca niewolników zamierza zwrócić Corę jej właścicielowi w Georgii. W drodze do stanu przejeżdżają przez spustoszone przez pożar Tennessee. W jednym z miast Cora zostaje uratowana z rąk Ridgewaya przez trzech ciemnoskórych mężczyzn. Dziewczyna wyrusza wraz z nimi do Indiany, gdzie zamieszkuje na farmie wyzwolonego Valentine'a. Na jego ziemi przebywają zarówno wolni ciemnoskórzy, jak i uciekinierzy, żyjąc w spokoju i harmonii. Podczas pobytu na farmie Cora zakochuje się w jednym ze swoich wybawców, mężczyźnie o imieniu Royal. W gospodarstwie Valentine'a pojawiają się jednak głosy domagające się odejścia zbiegłych niewolników. Pewnej nocy na farmie pojawiają się biali mieszkańcy Indiany, którzy podpalają ziemię i zabijają jej mieszkańców, w tym Royala. Z zamieszania korzysta Ridgeway, który łapie Corę i zmusza ją, by pokazała mu, gdzie znajduje się stacja kolei podziemnej. Kiedy łowca niewolników schodzi do kryjówki, Cora oplata go ramionami i wraz z nim spada w dół. Ridgeway przyjmuje większość obrażeń, zaś dziewczyna wyrusza w głąb tunelu. Kiedy dociera do końca, może wyjść na świeże powietrze. Na drodze spotyka ją ciemnoskóry mężczyzna, który zabiera ją ze sobą w dalszą, nieznaną drogę.