Issac Newton

## **Notka biograficzna**

Sir Isaac Newton ur. 04.01.1643 w Woolsthrope, zm. 31.03.1727 w Kensington. To angielski fizyk, matematyk, astronom i alchemik. Mając 18 lat zaczął studiować prawo na Trinity College. Na trzecim roku studiów zaczął spędzać coraz więcej czasu ucząc się matematyki i fizyki. Wykładowca fizyki opierał swoje lekcje na błędnym założeniu Arystotelesa, które obalił 25 lat wcześniej Galileusz, więc Newton przestał uczęszczać na zajęcia, woląc samemu zdobywać wiedzę. Kiedy ukończył trzeci rok dostał czteroletnie stypendium, które pozwoliło mu poświęcić nauce cały wolny czas. W czasie swojego stypendium zaczął dokonywać odkryć na polu matematyki, grawitacji i zachowania światła w optyce. Według wspomnień Newtona, początek jego odkryć przypadł na młodzieńcze lata 1665–67, kiedy przebywał on w rodzinnym domu z powodu zawieszenia zajęć na uczelni w Cambridge podczas epidemii dżumy. Wtedy właśnie odkrył rachunek różniczkowy i całkowy (które nazywał rachunkiem fluksji i fluent), zaczął rozmyślać nad przyczyną ruchu ciał niebieskich oraz prowadził doświadczenia z optyki. Pierwsze sukcesy odniósł właśnie w optyce, konstruując teleskop zwierciadlany. Dzięki temu 1672 został członkiem Towarzystwa Królewskiego w Londynie. Izaak Barrow wpadł na pomysł, by Trinity College of Cambridge zatrudnił Newtona jako nowego profesora matematyki. Newton i uczelnia jednogłośnie poparli propozycję. Matematyk poprowadził swój pierwszy kurs matematyczny z optyki.

## **Odkrycia**

Jego największe dzieło Philosophiae naturalis principia mathematica „zasady matematyczne filozofii przyrody”, które wydał 1687 omawia większość odkryć. Rozwinął w nim naukę o przestrzeni, czasie, masach i siłach, wprowadził pojęcia absolutnego czasu i absolutnej przestrzeni, podał 3 słynne prawa (zasady dynamiki) i zastosował je do rozwiązania wielu zagadnień, jak: ruch ciał pod działaniem sił centralnych i in., ruch linii węzłów orbity, przyciąganie ciał sferycznych i niesferycznych, zagadnienie 3 ciał i ruch ciał w ośrodkach stawiających opór. Rozważając ruch wahadła, wprowadził rozróżnienie między masą grawitacyjną a masą bezwładną. Formułując prawo powszechnej grawitacji, wykazał, że orbity planet i komet są krzywymi stożkowymi (elipsa, parabola, hiperbola), uzasadnił 3 prawa Keplera i wyjaśnił odstępstwa od tych praw, wytłumaczył spłaszczenie Ziemi i planet, ruch zaburzony Księżyca, zjawiska przypływów i odpływów morza, precesję astronomiczną oraz wiele innych. Wykazał także ilościowo nieprawdziwość teorii wirów Kartezjusza.

## **Matematyk**

Nawet jeśli Newton jest głównie znany ze swoich odkryć w dziedzinie fizyki, nie należy pomijać jego wkładu w matematykę. Wzięty pod skrzydła Izaaka Barrowa podczas jego studiów w Trinity College w Cambridge, Newton pokazał mu rękopis, nad którym zdecydowali pracować wspólnie i w efekcie zaproponowali kilka wniosków matematycznych. Rachunek całkowy i różniczkowy znajdują się wśród zagadnień poruszonych przez matematyków. Pozostałe obliczenia matematyczne, którym się przyglądali to: procentowa zmiana ilości, nachylenie krzywych w danym punkcie, obliczanie wartości minimalnych i maksymalnych funkcji oraz obliczanie powierzchni ograniczonej krzywymi. Angielski profesor matematyki, przy wsparciu Izaaka Barrowa, pokazał manuskrypt wielu ówczesnym wielkim naukowcom w Europie. Newton został powszechnie uznany za twórcę rachunku matematycznego i znalazł się w gronie największych mistrzów swoich czasów. Newton zasłynął również dzięki temu, co nazywamy teraz dwumianem Newtona. Jest on określony wzorem „(a + b)n”, który jest prawdziwy dla każdej wartości n.

Matematyczne odkrycia Newtona były znane współczesnym z jego listów i rękopisów, a zostały opublikowane dopiero po wielu latach. Najpierw, do wydanego 1704 Opticks zostały dołączone jako dodatki: Tractatus de quadratura curvarum „traktat o kwadraturze krzywych” i Enumeratio linearum tertii ordinis „wyliczenie krzywych trzeciego rzędu”. Potem ukazały się Arithmetica universalis (1707), De analysi per aequationes numero terminorum infinitas „o analizie za pomocą równań o nieskończonej liczbie wyrazów” (1711), The Method of Fluxions and Infinite Series „metoda fluksji i szeregów nieskończonych” (1736).

## **Zobacz także**

Strona główna

Leonardo Fibonacci

Pitagoras

Archimedes

Mikołaj Kopernik

Tales z Miletu

Galileusz

John Napier