Cẩm Y Vệ

**Cẩm Y Vệ**(锦衣卫) được thành lập bởi Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương,vua đầu tiên của nhà Minh.Trong suốt thời kỳ nhà Minh thì Cẩm Y Vệ chịu sự chỉ đạo trực tiếp từ hoàng đế và được gọi là "Hoàng Đế Cấm Binh".

Cẩm y vệ là cơ cấu quân sự nằm ngoài lục bộ, trực thuộc hoàng đế. Cơ quan này cai quản mọi việc hình ngục, toàn quyền trinh thám, dò xét, thẩm vấn, và định tội bất kỳ ai, kể cả hoàng thân quốc thích, văn võ trọng thần, cho chí bá tánh mà không cần phải thông qua Hình bộ.Quan đứng đầu là Cẩm y vệ Chỉ huy sứ(锦衣卫指挥使) có cấp Đô đốc trở lên, là nhân vật thân tín và chỉ có bổn phận phải giải trình với riêng hoàng đế.

## Tổng quan

Sau khi lên ngôi (1368),Chu Nguyên Chương lập Củng vệ ty(拱卫司),sau cải Nghi loan ty (仪鸾司) rồi Đại nội Đô úy phủ(大内亲军都督府).Năm 1382, Thân quân Đô úy phủ chính thức đổi tên thành Cẩm Y vệ

Vào thời nhà Minh, không ít quan văn thậm chí còn e dè trước Cẩm Y Vệ hơn cả Hoàng đế, họ được mệnh danh là "Triều đình ưng khuyển" (朝廷鷹犬, chó săn triều đình).

Nguyên nhân là bởi nhà vua có thể ít nhiều sẽ nghe họ giải thích, như vậy ít nhiều còn có cơ hội sống, thế nhưng một khi bị Cẩm Y Vệ "nắm thóp" và tấu trình lên trên thì họ không những không có cơ hội biện bạch mà còn dễ dàng bị mất mạng lúc nào không hay.

Trong khi đó, nếu người của Cẩm Y Vệ lỡ tay giết nhầm người, họ cùng lắm chỉ bị Hoàng đế xếp vào tội "làm việc không tận lực". Tội danh này vốn dĩ không nguy hiểm đến tính mạng của họ, còn người bị giết nhầm thì hiển nhiên chịu thiệt.

Chính vì vậy, hầu hết các quan viên thời bấy giờ luôn giữ thái độ kính sợ có thừa đối với người trong hàng ngũ Cẩm Y Vệ.

Cuối đời, Hồng Vũ Đế ý thức được vấn đề "khủng bố ngoài pháp luật" không phải hướng đi lâu bền để giữ cơ nghiệp, nên ông ra lệnh giải tán các Trấn phủ ti, tiêu hủy hình cụ, chuyển các phạm nhân về Hình bộ để tố tụng theo thủ tục thông thường.

Tuy nhiên, sau khi con trai thứ của Chu Nguyên Chương là Yên Vương Chu Đệ phát động chính biến - sử gọi là loạn Tĩnh Nan - lật đổ Kiến Văn Đế, ông bị đám cựu thần của Kiến Văn phản đối kịch liệt, trong khi bản thân cũng "danh bất chính, ngôn bất thuận".

Vĩnh Lạc Đế Chu Đệ buộc phải tái sử dụng các Trấn phủ ti của Cẩm y vệ nhằm kiểm soát và kềm hãm dư luận và thanh trừng các đối thủ chính trị.

Những năm đầu đời Vĩnh Lạc, "bầu không khí khủng bố thời Hồng Vũ" lại được tái hiện trên toàn bờ cõi Trung Quốc. Thậm chí, khung hình "tru di 9 họ" đã được Chu Đệ "nâng tầm" thành... "tru di 10 họ".

Thời kỳ này, chỉ cần 1 người dính líu vào tội danh chống phá chính quyền cũng có thể khiến cho toàn bộ họ hàng trực hệ, nội ngoại, xa gần... mang họa diệt môn.Thậm trí cả bạn bè,môn sinh(học trò) cùng gia môn của bạn bè,môn sinh người đó cũng bị bắt

Kinh khủng hơn, Cẩm y vệ dưới tay Vĩnh Lạc Đế còn xuất hiện hình thức "thanh tẩy" toàn bộ nhân khẩu... cùng quê với tội phạm.

Những "kiệt tác" của cơ quan này đã gieo nỗi kinh hoàng lên hàng trăm năm lịch sử của Minh triều, bất chấp Vĩnh Lạc là thời kỳ thống trị mà phương Tây đánh giá là "giai đoạn cực thịnh của chế độ phong kiến Trung Quốc".

Sau khi nhà Minh bị diệt,nhà Thanh cũng có Cẩm y vệ riêng,cải thành Loan nghi vệ(銮仪卫) được thành lập vào năm 1645 nhưng chí tồn tại 1 nâm

Ở Việt Nam,triều Hậu Lê và triều Nguyễn đều thiết lập Cẩm y vệ

## Quan chế

* 1 Chỉ huy sứ:Chính Tam phẩm
* 2 Chỉ huy đồng tri-Tòng tam phẩm
* 2 Chỉ huy thiêm sự-Chính tứ phẩ-m
* 2 Trấn phủ sứ-Tòng Tứ phẩm
* 14 Thiên hộ-Chính ngũ phẩm
* Phó Thiên hộ- Tòng ngũ phẩm
* Bá hộ - Chính lục phẩm
* Thí Bá hộ- Tòng lục phẩm
* Tổng kỳ- chính thất phẩm
* Tiểu kỳ-Tòng thất phẩm
* Hiệu úy,Lực sĩ

## Số lượng

* Ban đầu gồm 500 người.
* Tới năm 1385, lên tới 14.000.
* Đỉnh cao lên tới khoảng 200.000