Samodzielny Korpus Litewski

## Początki

Litwa równo z Kongresówka stanęła do powstania i przyjęła uderzenie rosyjskie jednocześnie z marszem Dybicza na Warszawę. Niestety oddalenie od głównego teatru walk, słabość uzbrojenia oddziałów i brak odgórnej organizacji doprowadził do spowolnienia całej akcji. Z tego tez powodu W sztabie naczelnym przemyśliwano wspomóc Litwinów jak nie sila to doświadczeniem.
Pierwszym oficerem wysłanym na Litwę byl pułkownik Lewinski. Ten jednak 20 kwietnia pod Sielkowem napotkał generała Sackena i został zmuszony do odwrotu. Kolejny wypad został lepiej przygotowany. General Jankowski na czele pułku ułanów i 4 batalionów strzelców i lekka baterie próbował przedrzeć sie przez rosyjski kordon ochronny. Niestety takze on pod Pultuskiem zostaje zablokowany przez generała Sackena. Mimo tych porażek, aby nie zostac oskarżonym o wzniecenie buntu i brak chęci pomocy, podjęta zostaje kolejna wyprawa.

## Wyprawa Chłapowskiego

General Chłapowski wysłany został na Litwe z 200 instruktorami broni rożnej w celu wspomożenia powstania. Celem generała bylo dotarcie do Lidy, gdzie mialy sie zgromadzić masy powstańcze. W sklad oddzialu Chłapowskiego wchodziło 500 ułanów 1pu oraz 100 strzelców pieszych i 2 działa. Obciążony byl wozami na ktorych znajdowało sie 1000 karabinów (odebranych w Bielsku). Pod hejnowszczyzna spotkał sie z generałem Lindenem którego pobił i zabrał mu 1 dzialo.
W puszczy białowieskiej zostawia strzelców pod Szroeterem skierowanych do walki powstańczej. Sam udaje sie dalej az pod Lida potyka z kolejnym oddziałem rosyjskim. Podążył przez Stokliszki do Kitowiszek i Gabryelowa, gdzie się z nim połączyły oddziały Horodyńskiego. Ogińskiego, Matuszewicza i 800 akademików wileńskich pod wodzą profesora Gronostajskiego.
Generał oddał Horodyńskiemu, który dla słabości zdrowia w roku 1829 jako podporucznik 1go pułku ułanów wziął dymisję, szwadron ułanów uformowany z oddziału powstańców, który z sobą przyprowadził,Ogińskiego i akademików najserdeczniej przyjął.
Dotarła wiadomość, ze Generał Dembiński komenderuje w Kownie. Natychmiast napisał Chłapowski do niego, przedstawiając mu łatwość wzięcia Wilna ze znacznymi magazynami i materiałem wojennym, zanim rosyjskie rezerwy przybędą. List ten zaniósł Litwin Karbowicz i powrócił prędko z odpowiedzią. w której Dembiński przyznawał wprawdzie korzyść proponowanego planu. Lecz zarazem donosił, że nie może go wykonać, ponieważ stojąc pod rozkazami Giełguda, musi natychmiast do Giełgudyszek maszerować. Prosił przytym Chłapowskiego by nie pozwolił ujść do Wilna korpusowi Sackena którego sam ścigać nie mógł. Ale Sacken miał jeszcze przed połączeniem z jenerałem Malinowskim korpus z dwu tysięcy piechoty, dwóch szwadronów ułanów, stu kozaków gwardii i czterystu pięćdziesięciu kozaków liniowych złożony. Chłapowski mając ośmiuset ludzi nie mógł tyle silniejszego nieprzyjaciela przez nikogo nie ściganego zaczepiać. Musiał więc usunąć się
z drogi. Chłapowski widział potrzebę działania zgodnie z głównymi siłami. Zbliżył się więc do Wilii, przeszedł ją pod Janowem i tam zastał przysłane rozkazy od jenerała Giełguda, jako naczelnie dowodzącego na Litwie. Podług nich miał się natychmiast stawić w Kiejdanach. Pozostawił więc korpus w Zejnach i jak najspieszniej tam się udał.
Chociaż załoga Wilna przez połączone siły Malinowskiego i Sackena do 5550 wzrosła, armia nasza przewyższała jednak nieprzyjacielską. Korpusy Giełguda i Dembińskiego (oprócz 19-go regimentu piechoty, który z Szymanowskim na Żmudź pomaszerował), dochodziły do 6700 ludzi. Z korpusem Chłapowskiego wynosiła nasza armia 7500 dobrze wprawnego i wyćwiczonego żołnierza. Byliśmy przeto już o jedną trzecią silniejsi od Rosjan. Dwa do trzech tysięcy litewskich powstańców i przychylni nam mieszkańcy miasta byliby zwycięstwo na stronę naszą przeważyli.
Skoro jenerał Dembiński do Jesmana się zbliżył, posłał mu rozkaz połączenia się z nim. Jesman sądził, że się nie potrzebuje do tego stosować i pokazał dawniejszy piśmienny rozkaz, który miał od jenerała Chłapowskiego. Na to Dembiński wysłał pismo do Chłapowskiego, w którym mu przypomina winne posłuszeństwo starszemu jenerałowi. Chłapowski żadnych uwag nie robiąc, zakomunikował zaraz jenerałowi Dembińskiemu posłaną Jesmanowi instrukcję, aby się od tej chwili stosował do rozkazów jenerała Dembińskiego, jako starszego jenerała brygady. Od tej chwili nie miał Chłapowski żadnej z Jesmanem styczności i nie może być odpowiedzialny za klęskę, która go pod rozkazami Dembińskiego spotkała.

## Sklad

* General Dezydery Chłapowski (4500)
	+ 1 Brygada - gen Sołtan (560 szabel)
		- 10 Pułk Ułanów - major Józef Lieber
		- 11 Pułk Ułanów - major Józef Horodyński
	+ 2 Brygada - ppłk Jackowski (700 szabel)
		- 12 Pułk Ułanów - pułkownik Józef książę Gedrojć; z jazdy Radziszewskiego, Lisieckiego, Zawierskiego i Wołodkowicza,
		- 6 Pułk Strzelców Konnych - major Grabowski; z jazdy Platerów, Lisieckiego, Grotkowskiego i Izenschmita
	+ Brygada Piechoty
		- 25 Pułk Piechoty Liniowej - major Macewicz (1500 bagnetów)
		- 26 Pułk Piechoty Liniowej - pułkownik Radziszewski (1100 bagnetów); z powstańców jego i Lisieckiego
		- batalion Aleksandrea Stryjeńskiego (350)
		- batalion Matuszewicza (350)

* Generał Antoni Giełgud
	+ 1 Brygada Piechoty - general Franciszek Rohland
		- 7 Pułk Piechoty Liniowej (3 bataliony) - płk. Kuczborski (2009 bagnetów)
		- 19 Pułk Piechoty Liniowej (2 bataliony) - płk. Szymanowski (1.583 bagnetów)
	+ 2 Brygada Piechoty - płk Franciszek Valentin d'Hauterive
		- 2 Pułk Strzelców Pieszych (3 bataliony) - ppłk Wolski (1.688 bagnetów)
		- 4 Pułk Strzelców Pieszych (3 bataliony) - ppłk Brzeski (2.074 bagnetów)
	+ oddziały dodatkowe:
		- Pułk Jazdy Kaliskiej (2 szwadrony) - ppłk. Słotwiński (517 szabel)
		- 1 batalion artylerii pieszej - mjr Rudolf Bielicki (469 artylerzystów)
			* I/1 kompania pozycyjna artylerii pieszej - major Adamski (10 armat)
			* 2 kompania lekka artylerii pieszej - por. Paweł Rylski (12 armat)
		- I/2 batalion saperów - kpt Oleksinski (140 saperów)
	+ Brygada - generał Henryk Dembiński
		- 18 Pułk Piechoty Liniowej (3 bataliony) - płk Piłecki (1631 bagnetów)
		- batalion 3psp - mjr Jabłoński (469 bagnetów)
		- 3 Pułk Ułanów (1 szwadron) - ppłk Janowicz (150 szabel)
		- Pułk Jazdy Poznańskiej (2 szwadrony) - płk Brzezański (286 szabel)
		- Pułk Jazdy Płockiej (2 szwadrony) -
		- bateria artylerii (4 armaty)