Feliks Ankerstein

**Feliks Ankerstein, ps. "Butrym"** (ur. 15 listopada 1897 roku w Piaskach) - polski oficer, były Marszałek Wojska Polskiego, wieloletni dowódca piechoty.

## Życiorys

### Młodość i I Wojna Światowa

Urodził się 15 listopada 1897 w rodzinie Feliksa i Janiny z Jankowskich. Ukończył sześć klas w Szkole Handlowej w Będzinie. Od 1 września 1914 roku służył w Legionach Polskich. Został przydzielony do baonu uzupełniającego Leona Berbeckiego, a 1 stycznia 1915 do 4. kompanii III baonu 1 pułku piechoty. Został ranny w bitwie pod Raszną był leczony w szpitalu w Kamieńsku i Pieszczanach. 3 marca 1916 roku powrócił do służby 1 pp LP jako sekcyjny w 2. kompanii porucznika Juliana Sas-Kulczyckiego. W lipcu 1917 roku kończy szkołę oficerską. Po kryzysie przysięgowym powraca do Zagłębia Dąbrowskiego i rozpoczyna pracę w Polskiej Organizacji Wojskowej. Przez cały rok 1918 pełni funkcję Komendanta 4 obwodu V okręgu POW Dąbrowa Górnicza. W styczniu 1919 rozpoczyna służbę w Milicji Ludowej.

### Wstąpienie do Wojska Polskiego

1 marca 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego w stopniu podchorążego. Od 4 marca do 30 czerwca 1919 służył w 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej, a następnie w Białostockim pułku strzelców na stanowisku dowódcy kompanii i adiutanta batalionu.

Na prośbę Centrali Wychowania Fizycznego przygotowywał pod względem wojskowym powiat tarnogórski do III powstania śląskiego. Był dowódcą podgrupy „Butrym” (późniejszego 8 Tarnogórskiego pułku piechoty) i dowódcą Organizacji „B” na Śląsku Cieszyńskim.

3 maja 1922 roku zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku. W 1923 roku, razem z por. Edmundem Charaszkiewiczem, pełnił służbę w 79 pułku piechoty w Słonimiu. Kapitan ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 w korpusie oficerów piechoty. W latach 1926–1929 pełnił służbę w Korpusie Ochrony Pogranicza. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938 i 3. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W marcu 1939 pełnił służbę w Ekspozyturze nr 2 Oddziału II SG w Warszawie na stanowisku zastępcy szefa ekspozytury i kierownika referatu „A” („Zachód”).

Od 1935 roku przygotowywane były plany polskiego powstania na Zaolziu, 17 września 1938 roku płk Tadeusz Pełczyński skierował Ankersteina na Górny Śląsk, aby zaktywizował tworzone przez kilka poprzednich lat zakonspirowane grupy bojowe, a w dalszej perspektywie objął dowództwo nad zaolziańskim powstaniem. Wobec zmiany sytuacji międzynarodowej powstanie stało się zbędne, a 7 października zadecydowano o skierowaniu na Zakarpacie polskich dywersantów, którzy mieli wesprzeć węgierski wywiad w działaniach sabotażowych. Został dowódcą operacji „Łom”. Rozpoczęta w połowie października operacja rozwijała się do listopada, kiedy okazała się niepotrzebna za sprawą działań niemieckiej dyplomacji.

### II Wojna Światowa

Feliks Ankerstein nie brał udziału w pierwszych dniach walk. Został skierowany na front dopiero 7 września w stopniu Majora razem z swoją 2 dywizją piechoty im. Józefa Poniatowskiego. Pierwsze starcia wojsk Ankersteina z Niemcami odbyły się w Częstochowie w trakcie obrony miasta przed armią pancerną Gen. Von Rundstedta. Dywizja walczyła tam jeszcze 2 dni, lecz zmuszona do przegrupowania wycofała się z miasta w kierunku Krakowa obleganego od 6 września przez oddziały 14 armii. Major Feliks Ankerstein odznaczył się heroiczną obroną Wawelu oraz Nowego Świata. Większość miasta została zajęta przez Niemców do 9 września lecz reduta Majora Ankersteina wycofała się dopiero 12 września. Dywizja dostała rozkaz wycofania się do Kielc.

Oddziały Majora Ankersteina brały udział w kilku mniejszych potyczkach z Wehrmachtem (w większości wygranych) pod międzyinnymi: Miechowem, Busko-Zdrojem, Pińczewem, Jędrzejowem oraz Chęcinami. Ta ostatnia potyczka była wprowadzeniem do obrony Kielc przed oddziałami niemieckimi. W międzyczasie kiedy trwała heroiczna obrona Kielec, rozegrała się Bitwa Nad Bzurą, która spowodowała nagły zwrot akcji w całej kampanii. Zostały tam rozbite główne oddziały 4 i 8 Armii przez Armie "Poznań" Generała Tadeusza Kutrzeby.

Po wygraniu przez Polaków Bitwy nad Bzurą Armia Francuska rozpoczęła natarcie na przestrzeni całego kraju Saary dochodząc aż do zagłębia Ruhry po uprzednim zajęciu całej Nadrenii przechylając szalę zwycięstwa na stronę Aliantów.