Γερμανική Εισβολή στη Γαλλία

Γάλλοι στρατιώτες στην Δουκέρνη

Η ****Γερμανική Εισβολή στη Γαλλία**** ήταν η γερμανική εισβολή της Γαλλίας και των Κάτω Χωρών το 1940 κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Σε έξι εβδομάδες από τις 10 Μαΐου 1940 οι γερμανικές δυνάμεις νίκησε τις συμμαχικές δυνάμεις. Οι Γερμανοί χρησιμοποίησαν και εδώ, όπως και στην Πολωνία την τακτική του κεραυνοβόλου πολέμου (Blitzkrieg), με ταυτόχρονη επίθεση από τις μηχανοκίνητες μεραρχίες και σφοδρούς βομβαρδισμούς από τη γερμανική αεροπορία.

## Οι δυνάμεις των μαχομένων

Όπως προαναφέρθηκε, οι Γάλλοι παρέταξαν στις αμυντικές τους θέσεις 72 μεραρχίες, υπό την ανώτατη διοίκηση του στρατηγού Μορίς Γκαμελέν (Maurice Gamelin). Οι Γερμανοί, την μέρα της επίθεσης, χρησιμοποίησαν 140 μεραρχίες ταυτόχρονα εναντίον της Ολλανδίας, του Βελγίου και της Γαλλίας, υπό τη διοίκηση του στρατηγού Γκερντ φον Ρούντστεντ. Οι Άγγλοι έστειλαν στη Γαλλία εκστρατευτικό σώμα από 52 μεραρχίες υπό την διοίκηση του Λόρδου στρατηγού Γκορτ.

Το εκστρατευτικό αυτό σώμα μικρό ρόλο διαδραμάτισε στις πολεμικές επιχειρήσεις, καθώς οι Γερμανοί προήλασαν με τέτοια ταχύτητα, ώστε να το απομονώσουν. Στην Ολλανδία, η οποία προέβαλε σθεναρή αντίσταση, στηριζόμενη στην μεγαλύτερη αντιαρματική τάφρο της Ευρώπης, την Διώρυγα Αλβέρτου, οι Γερμανοί πέρασαν αυθημερόν, καθώς η διώρυγα Αλβέρτου καταλήφθηκε αφού οι υπερασπιστές της είτε σκοτώθηκαν από αεροπορικές επιδρομές είτε αιχμαλωτίστηκαν από αλεξιπτωτιστές. Στο Βέλγιο το κλειδί της άμυνας, οχυρό Έμπεν - Εμαέλ, αχρηστεύτηκε από καταδρομείς αλεξιπτωτιστές μέσα σε δεκαεπτά λεπτά της ώρας, χωρίς να καταληφθεί, καθώς ισχυρή φρουρά 1.000 ανδρών το υπεράσπιζε σθεναρά.

Οι γαλλικές δυνάμεις διέθεταν υπεροπλία σε πυροβολικό. Διέθεταν, επίσης, και μεγάλο αριθμό ισχυρών αρμάτων μάχης. Σύμφωνα με τις σύγχρονες εκτιμήσεις, αυτό που δεν διέθεταν ήταν η διοικητική συνοχή και η ευρύτητα πνεύματος της ηγεσίας τους. Χαρακτηριστικά, ο Καρτιέ αναφέρει ότι κατά την διάρκεια των μαχών "τα τανκς καταντούν φύλακες διαβάσεων". Το γεγονός είναι ότι η γαλλική στρατιωτική ηγεσία αιφνιδιάστηκε ολοσχερώς από την εφαρμογή του κεραυνοβόλου πολέμου και η γερμανική επικράτηση οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στον αιφνιδιασμό αυτόν

Οι γερμανικές δυνάμεις στηρίχθηκαν, κυρίως, στον συνδυασμό των ταχύτατων θωρακισμένων μεραρχιών τους, που υποστηρίζονταν από την αεροπορία. Η διάβαση του Μεύση από τον Γκουντέριαν θα ήταν αδύνατη, αν δεν είχε προηγηθεί η εξουδετέρωση του γαλλικού πυροβολικού από τον αεροπορικό στόλο (Luftflotte) του Πτεράρχου Χούγκο Σπέρλε (Hugo Sperrle). Και όμως, η αρχική δύναμη των Γερμανών ήταν μόνον δέκα θωρακισμένες μεραρχίες. Οι υπόλοιπες δυνάμεις του Πεζικού ακολουθούσαν με πολύ βραδύτερο ρυθμό, καθώς οι περισσότερες ήταν ιπποκίνητες ή απλά πεζοπόρες.

## Η γερμανική επίθεση

Στις 10 Μαΐου 1940 τα ξημερώματα, ώρα 5:15, ισχυρότατες γερμανικές δυνάμεις επιτέθηκαν ταυτόχρονα εναντίον της Ολλανδίας, του Βελγίου και της Γαλλίας. Το κύριο μέτωπο των επιχειρήσεων εκτεινόταν σε όλο το πλάτος από τις βελγικές Αρδέννες μέχρι τη γραμμή Ναμύρ - Σεντάν, και σε όλο το μήκος των γαλλογερμανικών συνόρων. Με κεραυνοβόλα ανάπτυξη, τα γερμανικά στρατεύματα παρέκαμψαν τις βελγικές Αρδέννες και έτσι σχεδόν ολόκληρο το Βέλγιο κυριεύτηκε. Όταν έγινε γνωστό ότι οι Γερμανοί πέρασαν τις Αρδένες και ότι προχωρούν στο γαλλικό έδαφος, διατάχτηκε άμεση σύμπτυξη του στρατού στον ποταμό Μεύση (Meuse), μεταξύ Ναμύρ και Σεντάν. Η γραμμή Μαζινό είχε αχρηστευθεί, αφού οι Γερμανοί αναπτύσσονταν πλέον προς όλες τις κατευθύνσεις από το Βέλγιο. Στις 15 Μαΐου 1940 οι Γερμανοί έπληξαν το αμυντικό σύστημα των Γάλλων και έγινε μεγάλη μάχη στο Σεντάν, το οποίο καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς. Έγινε και εδώ ότι είχε γίνει στην Πολωνία και στο Βέλγιο: Ισχυρές γερμανικές μεραρχίες θωρακισμένων, βοηθούμενες από τους σφοδρούς βομβαρδισμούς των στούκα, διατρυπούσαν τις γραμμές των αντιπάλων και τις αχρήστευαν. Με αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε ρήγμα και μεγάλος θύλακας μεταξύ Ναμύρ και Σεντάν, σε μήκος 160 χλμ., από όπου οι Γερμανοί πέρασαν ανενόχλητοι. Το Σεντάν έγινε για δεύτερη φορά το σύμβολο της γαλλικής πολεμικής αποτυχίας.

Πλέον, τα γερμανικά στρατεύματα, που είχαν καταλάβει ολόκληρο το Βέλγιο, βρήκαν ελεύθερη διάβαση, και η γραμμή Μαζινό είχε παρακαμφθεί. Οι γερμανικές δυνάμεις έφτασαν στην Λέουβεν (Louvain) και στην Αμιένη (Amiens) και προχωρούσαν με μεγάλη ταχύτητα προς όλες τις κατευθύνσεις του γαλλικού εδάφους.

Έγινε τότε προσπάθεια να κινηθούν οι εναπομείνασες αγγλογαλλικές δυνάμεις του βόρειου τομέα προς τα βορειοδυτικά, και στις 27 Μαΐου έφτασαν στη Δουνκέρκη. Την άλλη μέρα, άρχισαν σφοδρότατοι βομβαρδισμοί με στόχο την κατάληψη της Δουνκέρκης και την εκμηδένιση του αγγλικού εκστρατευτικού σώματος.

Χαρακτηριστική είναι η καταβύθιση του Γαλλικού στόλου της Μεσογείου, ο οποίος καταστράφηκε από τους Άγγλους στις 3 Ιουλίου 1940 στον λιμένα  Μερς Ελ Κεμπίρ, λόγω της ανησυχίας που είχε ο Ουίνστων Τσώρτσιλ ότι υπήρχε ενδεχόμενο ο Γαλλικός στόλος να συνεργασθεί με τις δυνάμεις του Άξονα, χάνοντας την ζωή τους 1297 Γάλλοι. Χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη απάνθρωπη απόφαση από τον ίδιον τον Τσώρτσιλ,  κάνοντας το Μερς Ελ Κεμπίρ περισσότερο γνωστό. Σημειώνεται ότι στην επίθεση αυτή τα γαλλικά πλοία ήταν πρυμνοδετημένα και εκτός επιχειρησιακής ετοιμότητας.

### Η αποχώρηση από την Δουνκέρκη

Μέχρι να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της γερμανικής προέλασης, μεγάλος αριθμός Βρετανών και Γάλλων στρατιωτών παγιδεύτηκαν στην Δουνκέρκη. Για την διάσωσή τους, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσώρτσιλ, σε συνεργασία με το Βρετανικό Ναυαρχείο, έστησε την επιχείρηση "Ντυναμό": Με υπεράνθρωπες προσπάθειες και αποστολή κάθε είδους πλοίων από την Βρετανία και τις (ακόμη ελεύθερες) γαλλικές ακτές και την υποστήριξη της βρετανικής αεροπορίας (RAF), από 27 Μαΐου ως 2 Ιουνίου του 1940, μεγάλος αριθμός Γάλλων (περίπου 112.000) και σχεδόν όλοι οι επιζώντες Βρετανοί (περίπου 240.000) κατάφεραν να διαφύγουν δια θαλάσσης. Στο σημείο αυτό ο Χίτλερ διέπραξε το πρώτο από μια σειρά τακτικών σφαλμάτων, που, τελικά, θα στοιχίσουν τον Πόλεμο στην Γερμανία: Υποκύπτοντας στην απαίτηση του Χέρμαν Γκέρινγκ διέταξε τον γερμανικό στρατό, ο οποίος είχε σαφή υπεροχή και υπεροπλία στις επίλεκτες μονάδες αρμάτων μάχης (τανκς) να αφήσει τη Δουνκέρκη στην Αεροπορία. Μάταια ο Χάιντς Γκουντέριαν, που βρισκόταν σε απόσταση μόνον 8 χιλιομέτρων από την πόλη ζήτησε την άδεια να ενσκήψει ανάμεσα στο "μπουλούκι" των αντιπάλων. Παρέμεινε καθηλωμένος στις θέσεις του με διαταγή του Ρούντστεντ (που επικυρώθηκε από τον Χίτλερ) ενώ η γερμανική αεροπορία εκτελούσε πολυάριθμες επιδρομές στην πόλη, αλλά βρήκε απέναντί της την RAF, η οποία τελικά πέτυχε τη διάσωση του συντριπτικού ποσοστού των πλοίων που μετέφεραν στρατεύματα. Η Αεροπορία του Γκέρινγκ απέτυχε και, όταν ο Γκουντέριαν διατάχθηκε να προχωρήσει, βρήκε μπροστά του μια γαλλική μεραρχία, οχυρωμένη θαυμάσια, η οποία τον καθυστέρησε δύο ολόκληρες ημέρες. Όταν, τελικά, κατέλαβε τη Δουνκέρκη, οι Βρετανοί είχαν αποχωρήσει ολοσχερώς, αλλά χάνοντας ολόκληρο το υλικό τους .

## Η συνθηκολόγηση και το τέλος του πολέμου

Οι γερμανικές φάλαγγες Πεζικού μπήκαν στο Παρίσι στις 14 Ιουνίου 1940. Ο στρατάρχης Πεταίν, που είχε αναλάβει την κυβέρνηση, ζήτησε διαπραγματεύσεις και στις 16 Ιουνίου 1940 υπέγραψε με τους εκπροσώπους του Ράιχ συνθήκη, σύμφωνα με την οποία ο Γαλλικός Στρατός αφοπλιζόταν, ενώ ο Γαλλικός Στόλος θα παρέμενε κλεισμένος μέσα στους ναυστάθμους, χωρίς, όμως, να παραδοθεί. Κάθε οργανωμένη αντίσταση στη Γαλλία σταμάτησε, η χώρα χωρίστηκε σε κατακτημένη και μη κατακτημένη περιοχή (Κυβέρνηση του Βισύ). Με αυτό τον τρόπο ικανοποιήθηκε το αίσθημα ρεβανσισμού που είχαν οι Γερμανοί από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο.

## Στρατηγική σημασία της μάχης

Όταν το γαλλικό αμυντικό σύστημα κατέρρευσε στις 15 Μαΐου και οι μηχανοκίνητες μεραρχίες των Γερμανών πέρασαν το Σεντάν, ο ραδιοφωνικός σταθμός του Βερολίνου ανακοίνωσε ότι ο στρατός και η αεροπορία του Ράιχ είναι έτοιμοι να πλήξουν το νησιωτικό κράτος της Αγγλίας. Η ασφάλεια των βρετανικών νησιών τερματίσθηκε. Στη μάχη της Γαλλίας, οι Γερμανοί κατάφεραν με κεραυνοβόλα πλήγματα να εκμηδενίσουν έναν από τους κυριότερους εχθρούς τους, και να τον βγάλουν εκτός μάχης. Έτσι, η Αγγλία έμενε μόνη στον πόλεμο εναντίον του Άξονα, η γερμανική αεροπορία ετοιμαζόταν να επιτεθεί και στο ίδιο το αγγλικό έδαφος, η Ιταλία ετοιμαζόταν να κάνει εκστρατεία για την κατάκτηση της Αιγύπτου, ενώ η Μάλτα, βάση των Άγγλων προς τη Μέση Ανατολή βομβαρδιζόταν από το 1940. Η μάχη της Γαλλίας ήταν μια αποφασιστική νίκη των δυνάμεων του Άξονα.

## Αναφορές

1. ↑ Ρεϊμόν Καρτιέ, *Ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου*, Πάπυρος, Αθήνα, 1966
2. ↑ "*Μια επίθεση, που ο αιφνιδιασμός την μεταβάλλει σε πανωλεθρία*": Καρτιέ, ό.π.
3. ↑ Τα μεγάλα ιστορικά αινίγματα της εποχής μας, τόμος 9, Η τραγωδία του Γαλλικού στόλου, σελ 98
4. ↑ Καρτιέ, ό.π.
5. ↑ Κατ' απαίτηση του Χίτλερ, η Συνθήκη υπεγράφη στο "βαγόνι της Ρετόντ", στο ίδιο, δηλαδή, βαγόνι, που υπεγράφη η ανακωχή και ο τερματισμός του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το οποίο οι Γερμανοί έβγαλαν, για το σκοπό αυτό, από το Μουσείο.