Vostup ku Pēt-xagana

***Vostup ku Pēt-xagana** (pol. Wstęp do Pięcioksięgu) –* jeden z najstarszych spójnych tekstów powstałych w jusomowie i najstarszy przekład tekstu z innego języka. Jest to początkowy fragment wstępu do Starego Testamentu. Tekst zawiera dwa pełne akapity i jeden niedokończony – ostatnie zdanie jest urwane.

## Historia

Oryginalny tekst zapisany został kaerką – data jego stworzenia nie jest znana. Na początku roku 2017 przepisano go na alfabet łaciński oraz prawdopodobnie naniesiono poprawki.Oryginał zaginął.

Obecnie tekst ten jest najwyraźniejszym świadectwem rozwoju jusomowy. Prezentuje on dawne zasady ortografii (przed II Reformą) oraz przypomina kilka archaicznych już zupełnie słów.

## Tekst zachowany

*Ōnox časta ge Aѫōnōvo Testamēnt kaēreé zorok, kory kvonsoé ve tradycyā Grēcyō-Wacinovo: Pēt-xagana. Pēt rēdokovasko xagany ge tēn zorok pozovaé po-moxo aѫenteracōvo pat ge historā ge Izraēѫ otoše onix prodoēdarka. Poƶoѫka ge vsōt ku pēt časty ēsteѫ rēzovano ējes – sinéto trēca – vzgѫādy ge praktika ge krisanto na vēntky. Tēnā poƶoѫka et – bēz duda – mesov aѫōnōvo i fēmsōvo ve vsōtovo tradycyā judejoko-krēstēzmovo.*

*Pēt-xagana rozvēāé imparōvo tēm – okrisaé gēnoz i teoѫogōvo karaktēr ge komuna ge Bog ve tri rēdokovasko paty: od poson ge mun' ku Abraham i moxo dalovo – vā ѫēwy ge patriarehy ku poēsta ve Egipt i vyšag ze nē-vēѫēn i morēt ge Moiješ. Asonaé eto vā bezvānovo okrisanto ge historā i prodar. Doēdaé eto doѫajovo mirka ve strukonsa ge Izraēѫ.*

*Punta ge vyšag ge Pēt-xagana ēsteé Bogovo akt ge kaēranto ge mun' otoše po-moxo imparōvo onix eѫemēnt – ukaēranto ge ѫuƶ i gvaranto on ideawovo vokurnoki ku zzyvucēn'. Historā ge ѫuƶy ēsteé ve Bibѫā…*

*Transѫano zo Poѫšovo āzyk, ѫēdog: Bibѫā ge Miѫēnum, kѫi- Paѫѫottinum (Poznan' 2008).*

## Tekst uwspółcześniony

*Ōnox chasta ge Aѫōnovo Testamēnt kaēreé zorok, kory ve tradytā gretō-ѫatinovo quonsoé Pāt-xagana. Pāt rēdokovasko xagany ge eto zorok pozovaé antigovossovo pat ge historā ge Izraēѫ otoje onox prodoēdarka. Divinto ge vsōt ku pāt chasty ēsteru yrēzovano ējes – sinéto trēca – vzgѫādy ge praktika ge krisanto na vēntky. Eto divinto ēsteé – sindudovéi – aѫōnovossovo i famosovo ve vsōtovo tradytā judejoko-krestēzmovo.*

*Pāt-xagana* *rozvēāé imparōvo tēma – ēsteé krisano aret gēneza i teoѫogōvo qaraktēr ge konēѫa ge Dei ve tri rēdokovasko paty: od princyp ge mun' ku Abraham i moxo neorovo – vā ѫēwy ge patriarehy ku poēsta ve Egipt, saѫinto ze sѫavērā i morēt ge Moijesh. Asonaé eto ējes sinvānovo krisanto aret historā i prodar. Doēdaé eto doѫajovo miranto ve strukta ge Izraēѫ.*

*Punta ge saѫinto ge Pāt-xagana ēsteé Deōvo asonanto ge kaēranto ge mun' otoje imparōvossovo onox eѫemēnt – kaēranto ge homi i gvaranto ge on ideaѫovo vokurnoky ku jéyvunto. Historā ge homijy ēsteé ve Bibѫā…*

*Transѫano zo Poѫšovo āzyk, ѫēdog: Bibѫā ge Miѫēnum, kѫi- Paѫѫottinum (Poznan' 2008).*

## Tłumaczenie

*Pierwsza część Starego Testamentu tworzy zbiór, który w tradycji grecko-łacińskiej nazywany jest Pięcioksięgiem. Pięć kolejnych części tego zbioru przedstawia najstarszy okres historii Izraela oraz jego prawodawstwa. Podział całości na pięć części został spowodowany – poza treścią – względami praktycznymi, jakie dotyczyły pisania na zwojach. Ten podział jest niewątpliwie najstarszy i najlepiej znany w całej tradycji żydowsko-chrześcijańskiej.*

*Pięcioksiąg rozwija ważny temat – opowiada o genezie i teologicznym charakterze społeczności Bożej w trzech kolejnych częściach: od początku świata do Abrahama i dalej – przez dzieje patriarchów do pobytu w Egipcie, wyjścia z niewoli i śmierci Mojżesza. Czyni to poprzez bezpośredni opis historii i prawa, co daje dogłębny wgląd w strukturę Izraela.*

*Punktem wyjścia Pięcioksięgu jest boski akt stworzenia świata oraz jego najważniejszy element – stworzenie człowieka i zagwarantowanie mu idealnych warunków do życia. Historia ludzi jest w Biblii…*

*Przetłumaczono z języka polskiego według Biblii Tysiąclecia, wyd. Pallottinum (Poznań 2008).*

I Reforma • II Reforma • III Reforma

**Teksty:**
Jusomova dēѫ todēѫ • Jusomova ēsteé āzyk • **Vostup ku Pēt-xagana**

**Zobacz też:** Kaerka • Litera Ѫ • Wymowa • Zaimki dzierżawcze • Zaimki osobowe