Kuc islandzki

**Kuc islandzki** – rasa konia wyhodowana w Islandii. Pomimo, że konie są małe, czasem wielkości kuców, większość rejestrów ras wspomina islandy jako konie.

## Coś o nim

Długo żyją i są wytrzymałe. W ich ojczyźnie jest niewiele chorób;
islandzkie prawo zapobiega importowaniu koni do kraju, a wywożone nie
mogą wracać. Konie oprócz takich chodów jak stęp, kłus i galop dysponują
 dwoma innymi. Jedyna rasa koni w Islandii; jest także popularna na
świecie, a spore populacje istnieją w Europie i Ameryce Północnej. Rasa
jest ciągle używana do tradycyjnych prac gospodarczych w Islandii, do
rekreacji, pokazów koni i wyścigów konnych.Pochodząca od zabranych na Islandię przez wikińskich osadników w IX i
 X wieku kuców rasa jest wspominana w literaturze i kronikach poprzez
islandzką historię; pierwsze odniesienia do nazwanych koni pojawiły się w
 XII w. Konie były czczone w mitologii nordyckiej – jest to zwyczaj przywieziony do Islandii przez pierwszych osadników. Selektywna hodowla przez stulecia doprowadziła rasę do teraźniejszej formy. Dobór naturalny
 także był ważny, surowy klimat Islandii wyeliminował wiele koni przez
zimno i głód. W latach 80. XVIII wieku większość rasy została zmieciona w
 następstwie erupcji wulkanicznej. Pierwsze stowarzyszenie rasy
islandzkiej zostało stworzone w Islandii w 1904, a dzisiaj rasa jest
reprezentowana przez organizacje w 19 różnych krajach, działających pod
głównym stowarzyszeniem, Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń Koni
Islandzkich (the International Federation of Icelandic Horse
Associations).

## Charakterystyka

Konie islandzkie osiągają standardową wysokość w kłębie od 130 do 145 cm , jest ona często uważana za rozmiar kuców, ale hodowcy i rejestry ras zawsze odnoszą się do islandów jako koni. Kilka teorii próbuje tłumaczyć dlaczego islandy są zawsze nazywane końmi, wśród których jedna mówi o żywiołowym temperamencie rasy i
ogromnej osobowości, i brakiem słowa "kuc" w jęz. islandzkim. Inna teoria sugeruje, że waga rasy, struktura kości i umiejętności
dźwigania ciężarów pozwalają na sklasyfikowanie jako konia, prędzej niż kuca.

Islandy występują w wielu (prawie wszystkich) maściach, wliczając w to kasztanowatą, bułaną, gniadą, karą, myszatą, izabelowatą, srokatą i dereszowatą. W języku islandzkim jest ponad 100 nazw dla
różnych kolorów i wzorów.
 Islandy mają bardzo proporcjonalną głowę, z prostym profilem i szerokim
 czołem. Szyja jest krótka, umięśniona i szeroka u podstawy; kłąb
szeroki i niski; pierś głęboka; ramiona umięśnione i lekko pochylone;
grzbiet długi; zad szeroki, umięśniony, krótki i lekko pochylony. Nogi
są silne i krótkie, z względnie długimi kościami nadpęcia i krótkimi
pęcinami. grzywa i ogon są pełne, z grubymi włosami, ogon nisko
osadzony. Rasa jest znana jako wytrzymała i stosunkowo niewymagająca
dużo jedzenia. Rasa ma podwójne owłosienie, służące do lepszej izolacji w zimnych temperaturach.

Charakterystyki Między różnymi grupami islandów, zależą od celów
indywidualnych hodowców. Niektórzy skupiają się na zwierzętach do pracy,
 które konformacyjnie różnią się od hodowanych do pracy pod siodłem,
które są starannie wyselekcjonowane pod kątem ich zdolności do
wykonywania tradycyjnych islandzkich chodów. Inne są hodowane wyłącznie na koninę. Niektórzy skupiają się na uprzywilejowanych maściach.

Islandy późno dojrzewają. Zazwyczaj nie jeździ się na nich, zanim nie
 osiągną czwartego roku życia i rozwój płciowy nie jest ukończony przed
siódmym rokiem życia. Najbardziej wydajne są pomiędzy wiekiem ośmiu a
osiemnastu lat, jednak zachowują swoją siłę i wytrzymałość do drugiej
dekady życia. Klacz z Danii dożyła rekordowego wieku 56 lat, podczas gdy inny koń z Wielkiej Brytanii osiągnął wiek 42 lat.
 Islandy są bardzo płodne, a obydwie płci nadają się do rozmnażania do
wieku 25 lat. Rekordowo klacze rodziły mając 27 lat. Konie nie maja
skłonności do łatwego płoszenia się, być może dlatego, że nie miały
naturalnych wrogów w ojczyźnie.

Islandy wydają się przyjazne, posłuszne i łatwe w hodowli, chociaż również entuzjastyczne i pewne siebie.
 Kuce te są bardzo przyjaźnie nastawione do człowieka, są również
spokojne i ciekawskie. Są to konie twarde, na Islandii w surowym
klimacie i przy zmiennej pogodzie doskonale sobie dawały radę. Często
zamiast komfortowej stajni wolą zwykły daszek. Uwielbiają towarzystwo
innych koni i pozostawione samotnie na wybiegu cierpią. Jeżeli nie mamy
drugiego konia, kuc zadowoli się towarzystwem kozy albo w ostateczności
owcy. W wyniku ich izolacji od innych koni, choroby w hodowlach w
Islandii najczęściej nie występują, z wyjątkiem kilku typów wewnętrznych
 pasożytów.
 Niska częstość występowania chorób w Islandii jest utrzymywana przez
prawa uniemożliwiające powrót koni wywożonych z kraju i poprzez wymóg,
aby wszystkie sprzęty końskie importowane do kraju były nowe i
nieużywane. W rezultacie rodzime konie nie nabyły odporności na choroby.
 Epidemia na wyspie mogłaby być katastrofalna dla rasy. To stwarza problemy z pokazywaniem rodzimych islandzkich koni przeciwko
 innym rasom spoza kraju, ponieważ żadne konie nie mogą być przywożone
do Islandii, a koniom raz opuszczającym kraj nie wolno wrócić. Z tego powodu islandy są w typie kuca pierwotnego, z bardzo niewielką domieszką krwi orientalnych.

## Chody

Islandy to rasa o "pięciu chodach", znana z pewnego kroku i zdolności
do wędrowania po trudnym terenie. Prócz typowych chodów takich stęp, kłus i galop, znana jest zdolność rasy do wykonywania dwóch dodatkowych chodów. Choć
większość ekspertów uważa różne rodzaje galopu za odrębne chody, oparte
na niewielkiej zmienności w strukturze tempa kroków, rejestry islandzkiej rasy uważają galop i cwał za jeden chód, stąd określenie "pięć chodów".

Pierwszy dodatkowy chód to czterotaktowy *tölt*. Znany jest z
wybuchowego przyspieszenia i prędkości. Jest to również wygodny chód dla
 jeźdźca, ponieważ zawsze przynajmniej jedna noga konia znajduje się na ziemi. Istnieją znaczne różnice w stylu chodu, a więc tölt się różni w porównaniu do podobnych lateralnych chodów takich jak rack American Saddlebred, paso largo Paso Fino czy running walk Tennessee Walkerów. Tak jak we wszystkich chodach lateralnych, wzór kroków jest taki sam jak wzór kroków stępa (lewa tylna, lewa przednia, prawa tylna, prawa przednia), ale chody te różnią się od stępa w zakresie szybkości w którym mogą być wykonywane, począwszy od prędkości typowego szybkiego spaceru do prędkości normalnej galopu. Niektóre konie islandzkie wolą tölt, podczas gdy inne wolą kłus; prawidłowy trening może poprawić słabe chody, ale tölt to naturalny chód obecny od urodzenia. Istnieją dwie odmiany töltu, które uznawane są za błędne przez hodowców. Pierwszym jest nierówny chód nazywany "piggy-pace", który jest bliższy chodowi dwutaktowemu niż czterotaktowemu. Drugi nazywa się *valhopp* i jest to połączenie töltu i cwału. Występuje najczęściej u niedoświadczonych młodych koni lub koni, które mieszają swoje chody. Obie odmiany są zazwyczaj niewygodne do jazdy.

Rasa wykonuje również inochód nazywany s*keið* lub *flugskeið* czyli "latający inochód". Jest on stosowany w niektórych wyścigach i jest szybki i gładki. Niektóre konie są w stanie osiągnąć szybkość do 30 mil na godzinę (ok. 50 kilometrów na godzinę). Nie wszystkie islandzkie konie mogą wykonać ten chód. Zwierzęta które
wykonują zarówno tölt i latający inochód w dodatku do tradycyjnych chodów są uważane za najlepsze z rasy.
 Latający inochód jest dwutaktowym lateralnym chodem z momentem
zawieszenia, nogi z każdej strony stawiane są na gruncie niemal
jednocześnie (lewa tylna i lewa przednia, zawieszenie, prawa tylna i
prawa przednia). Chód ten powinien być wykonywany przez dobrze
wyszkolone i zrównoważone konie z doświadczonymi jeźdźcami. Nie jest to
natomiast chód wykorzystywany do podróży długodystansowych. Powolne
tempo jest niewygodne dla jeźdźca i nie jest zalecane podczas treningu
konia do wykonywania chodu.

## Historia

Przodkowie konia islandzkiego były prawdopodobnie zabierane na Islandię przez wikingów pomiędzy rokiem 860 a 935. Za wikingami podążali imigranci z nordyckiej kolonii w Irlandii, Wyspy Man i Hebrydów Zewnętrznych. Przybyli oni z końmi, które gdzie indziej stałyby się szetlandami, highlandami i connemarami, które były krzyżowane z wcześniej przywiezionymi zwierzętami. Może też być pokrewieństwo z kucami jakuckimi.

Około 900 lat temu próbowano wprowadzić geny koni ze Wschodu do islandów, w wyniku degeneracji koni. W 982 roku islandzki Althing
 (parlament) przyjął ustawę zakazującą przywóz koni do Islandii, co
zakończyło krzyżowanie. Rasa nie posiada domieszek innych ras od ponad
1000 lat.
Ludzie nordyccy jako pierwsi zaczęli czcić konia jako symbol
płodności i bóstwa, a białe konie poddawano ubojowi na święta i
ceremonie ofiarne. Kiedy osadnicy przybyli do Islandii, przynieśli swoje
 wierzenia oraz konie[1]. Konie odegrały znaczącą rolę w mitologii nordyckiej, a kilka koni grało główne role w mitach skandynawskich, wśród nich koń o ośmiu nogach zwany Sleipnir, należący do Odyna, najważniejszego z nordyckich bogów, boga bitwy. Skalm, klacz, pierwszy islandzki koń znany z nazwy, pojawiła się w *Księdze Rozliczeń*
 z XII wieku. Według książki, wódz o imieniu Seal-Thorir założył osadę w
 miejscu, gdzie się Skalm zatrzymała i położyła. Konie również odgrywają
 kluczową rolę w islandzkich sagach takich jak Saga o Hrafnkelu, Saga o Njalu i Saga o Grettirze
 Chociaż napisane w XIII wieku, te trzy sagi mają akcję już w IX wieku.
Ta wczesna literatura wywiera wpływ dzisiaj, w wielu klubach
jeździeckich i stadach koni w nowoczesnej Islandii są konie wciąż
noszące imiona tych z mitologii nordyckiej.

Konie były często uważane za najcenniejsze posiadanie średniowiecznej Islandczyka. Niezastąpione dla wojowników, konie wojenne były czasami pochowane obok poległych jeźdźców, i opowiadano historie o ich uczynkach. Islandczycy również organizowali krwawe walki pomiędzy ogieram;
 były one wykorzystywane do celów rozrywkowych i by wybrać najlepsze
zwierzęta hodowlane, a one zostały opisane w literaturze i oficjalnych
wpisach z 930 do 1262 roku.
 Walki ogierów były ważną częścią kultury islandzkiej i burdy, zarówno
fizyczne i słowne, wśród widzów były częste. Konflikty w walkach konnych
 rywali dawały szansę na poprawę ich pozycji politycznej i społecznej
kosztem swoich wrogów i miały szerokie reperkusje społeczne i
polityczne, czasami prowadzące do restrukturyzacji sojuszy politycznych.
 Jednak nie wszystkie ludzkie walki były poważne, a wydarzenia pod scenę
 dla przyjaciół, a nawet wrogów do walki bez możliwości poważnych
konsekwencjach. Zaloty młodych mężczyzn i kobiet było również powszechne w walkach konnych.

Dobór naturalny
 odegrał ważną rolę w rozwoju tej rasy, jako że duża liczba koni zmarła z
 braku żywności i ekspozycji na działanie żywiołów. Między 874 a 1300 r
n.e., w czasie bardziej sprzyjających warunkach klimatycznych w ciepłym
okresie średniowiecza,
 Islandzcy hodowcy selektywnie hodowali konie według specjalnych zasad
koloru i konformacji. Od 1300 do 1900 roku, selektywne rozmnażanie stało
 się mniej priorytetowe, gdyż klimat był często ciężki – wiele koni i
ludzi zmarło. W latach 1783 i 1784, około 70% koni w Islandii zostało
zabitych przez popiół wulkaniczny, zatrucia i głód po wybuchu Lakagígarw.
 Erupcja trwała osiem miesięcy, pokryte zostały setki kilometrów
kwadratowych ziemi z lawą i przekierowywane lub wysuszone kilka rzek. Populacja powoli odzyskiwała liczebność w ciągu następnych stu lat i od
 początku XX wieku hodowla selektywna ponownie stała się ważna[3]. Pierwsze islandzkie towarzystwa rasy powstały w 1904 roku, a pierwszy rejestr rasy w Islandii, został zapoczątkowany w 1923 roku[12].

Islandy były eksportowane do Wielkiej Brytanii przed XX w. do pracy w
 kopalniach węgla kamiennego, ze względu na ich wytrzymałość i małe
rozmiary. Jednakże, te konie nigdy nie były rejestrowane i niewiele
dowodów pozostało na ich istnienie. Pierwszy formalny eksport
islandzkich koni nastąpił w Niemczech w 1940 roku. Pierwszy przywóz do
Wielkiej Brytanii
 oficjalnie nastąpił w 1956 roku, kiedy szkocki farmer, McKintosh
Stuart, rozpoczął program hodowlany. Inni hodowcy w Wielkiej Brytanii,
podążyli za McKintoshem, a w 1986 zostało założone Towarzystwo Koni
Islandzkich Wielkiej Brytanii. Liczba islandzkich koni eksportowanych do innych narodów stale rosła od pierwszych wywozów w połowie XIX wieku.
 Od 1969 roku, wiele społeczeństw współpracowało w celu ochrony, poprawy
 i sprzedaży tych koni pod auspicjami Międzynarodowej Federacji
Stowarzyszeń Koni Islandzkich. Dzisiaj, islandy pozostają rasą znaną z powodu czystości linii krwi i to jedyna obecna rasa koni w Islandii.

Islandy są szczególnie popularne w Europie Zachodniej, Skandynawii i Ameryce Północnej.
 Istnieje około 80.000 islandzkich koni w Islandii (w porównaniu do
ludzkiej populacji wynoszącej 270.000), a około 100.000 za granicą. Prawie 50.000 znajduje się w Niemczech, które posiadają wiele aktywnych
klubów jazdy i stowarzyszeń rasy.