Set

**Set** (hebr. שת; translit. Szet, gr. Σήθ; translit. Seth, arab. شِيث; translit. Szit) - postać starotestamentowa, wspomniana również w Nowym Testamencie. Trzeci znany z imienia syn Adama i Ewy, brat Kaina i Abla oraz innych niewymienionych z nazwy synów i córek pierwszej pary ludzi. Zapoczątkował on lud Setytów (potomków Seta w opozycji do Kainitów, potomków Kaina), z którego wywodził się Noe, a po przez niego również cała ludzkość ocalała po potopie, a nie od potomków bratobójcy Kaina. Islam, judaizm i chrześcijaństwo śledzą genealogię ludzkości z powrotem do Seta, ponieważ Abel nie pozostawił spadkobierców, a zgodnie z tradycją spadkobiercy Kaina zostali zniszczeni przez Wielką Powódź. Jego rola jest w judaizmie, islamie i chrześcijaństwie czysto genealogiczna, ale i tak jest tam uważany za świętego.

## Stary Testament

Postać Seta jest wspomniana kilkukrotnie w Tanachu, który wyznawcy chrześcijaństwa i judaizmu uważają za pismo święte w Księdze Rodzaju, 1 Księdze Kronik i Księdze Syracha. Według Rdz 4:25 - 26 po śmierci Abla i po urodzeniu Henocha przez żonę Kaina mężowi, Adam ponownie obcował z Ewą, a ta zaszła w ciążę i urodziła syna, którego nazwała Setem, gdyż ,,Bóg dał mi innego potomka w miejsce Abla, jako że Kain go zabił". Było tak dlatego, że imię wywodzi się z języka hebrajskiego, gdzie oznacza "wyznaczony, postawiony". Gdy Set dorósł doczekał się również własnego dziecka - Enocha (Enosza). Na końcu wersetu 26 pojawia się krótka informacja, że po urodzeniu Enocha "zaczęto wzywać imienia Pana". Jest on różnie interpretowany: albo odtąd zaczęto uroczyściej lub regularnie składać Bogu ofiary i pod tym względem Set i Setyci byli lepsi od Kainitów, albo wręcz przeciwnie - Set i Setyci pogwałcili przykazanie danej później w Księdze Wyjścia dotyczące niewzywania imienia bożego nadaremno.

Set został ponownie wspomniany w Rdz 5:3-8, gdzie otwierana jest genealogia Setytów. Adam spłodził syna w wieku 130 lat i nadał mu imię Set - istnieje tu pewna sprzeczność, gdyż według Rdz 4 imię nadała Ewa. Można więc założyć, że jako pierwsza nadała imię Ewa, a potem jej mąż Adam oficjalnie je potwierdził. Z wyglądu Set miał wyglądać identycznie, jak jego ojciec - ,,Był on na jego podobieństwo, na jego obraz" (Rdz 5:3). Potem jest wspomniane, że Set miał inne braci i siostry będących córkami i synami Adama. Protoplasta Setytów miał urodzić Enosza w wieku 105 lat i jeszcze żyć następne 807 lat. Płodził wtedy również innych z imienia niewymienionych potomków - synów i córki aż zmarł w wieku 912 lat. Żył krócej niż jego ojciec Adam (930 lat), ale dłużej niż jego syn Enosz (905) według Rdz 5:11.

O Secie krótko wspomina również 1 Księga Kronik w pierwszym wersecie, gdzie jego imię jest umieszczone między Adamem, a Enoszem. Autor nie dodał nawet sformułowania podkreślającego wzajemne pochodzenie od siebie. 1 Krn 1: 1 - 4 wspomina pierwszych, przedpotopowych patriarchów według rodowodu Seta.

## Nowy Testament

Znaczenie Seta w Nowym Testamencie jest marginalne i czysto genealogiczne. Chrześcijański mesjasz nigdy nie wspomniał o nim w swych naukach, ale jego imię pojawia się wyłącznie w Ewangelii według św. Łukasza w rozdziale 3, a wersecie 38 między Enochem, a Adamem, gdzie został przedstawiony rodowód Jezusa z Nazaretu, a Set wymieniony, jako jeden z jego przodków. Imię "Szeta" jest zapisane w greckiej formie ,,Seth" (Σήθ). Tym razem ewangelista - inaczej niż autor 1 Księgi Kronik - konsekwentnie używa frazy "syn" i Set nazywany jest synem Adama, a Enosz synem Seta. Genealogia Mateusza zaczyna się od Abrahama i Set jest w niej pominięty, jak wszyscy przodkowie ojca Izaaka.

Genealogia Jezusa według Łukasza (3:24 - 38) jest następująca: Jezus był synem Józefa, syna Heliego, syna Józefa, syna Mattata, syna Lewiego, syna Melchiego, syna Jannaja, syna Józefa, syna Mattatiasza, syna Amosa, syna Nahuma, syna Eslego, syna Naggaja, syna Maata, syna Mattatiasza, syna Semeina, syna Josecha, syna Jody, syna Joanana, syna Rezy, syna Zerubbabela, syna Szealtiela, syna Neriego, syna Melchiego, syna Addiego, syna Kosama, syna Elmadama, syna Era, syna Jezusa, syna Eliezera, syna Jorima, syna Mattata, syna Lewiego, syna Symeona, syna Judasa, syna Józefa, syna Jonama, syna Eliakima, syna Melei, syna Menny, syna Mattaty, syna Natana, syna Dawida, syna Jessego, syna Obeda, syna Boaza, syna Salmona, syna Nachszona, syna Amminadaba, syna Arniego, syna Checrona, syna Pereca, syna Judy, syna Jakuba, syna Izaaka, syna Abrahama, syna Teracha, syna Nachora, syna Seruga, syna Reu, syna Pelega, syna Hebera, syna Szelacha, syna Kainana, syna Arpachszada, syna Sema, syna Noego, syna Lamecha, syna Metuszelacha, syna Henocha, syna Jareda, syna Mahalaleela, syna Kainana, syna Enosza, **syna Seta, syna** Adama, syna Bożego.

## Set u Józefa Flawiusza

Józef Flawiusz, starożytny żydowski historyk działający w I wieku n.e, wspomniał o Secie w pierwszej księdze, w drugim rozdziale swego *opus magnum* - *Starożytności żydowskie*, inaczej *Dawne dzieje Izraela*, gdzie poza powtórzeniem biblijnej opowieści dodał też nieco z żydowskiego folkloru i od siebie. Autor określa Seta, jako cnotliwego i doskonałego charakteru, i donosi, że jego potomkowie również byli dobrzy, a ponadto wymyślili mądrość ciał niebieskich i zbudowali ,,filary synów Seta", dwa filary wpisane w wiele odkryć naukowych i wynalazki, zwłaszcza w astronomii. Zostały zbudowane przez potomków Setha na podstawie przepowiedni Adama, że świat zostanie zniszczony przez pożar, a innym razem przez globalną powódź, aby chronić odkrycia i zostać zapamiętanym po zniszczeniu. Jeden składał się z cegły, a drugi z kamienia, tak że gdyby słup ceglany został zniszczony, pozostałby kamienny słup, zarówno informujący o starożytnych odkryciach, jak i informujący ludzi, że wzniesiono także słup ceglany. Józef Flawiusz donosi, że słup kamienny istnieje jeszcze w jego czasach w bliżej nieznanym kraju Seiris.

## Set w Islamie

Pomimo tego iż Koran nie wspomina o Secie i nie zalicza (choć też nie odrzuca) go w poczet proroków, postać ta została zidentyfikowana w nieco późniejszym islamie, gdzie do dziś uchodzi za trzeciego i najprawowitszego syn Adama i Ewy oraz sukcesora Abla. Sunnicki uczony i historyk ibn Kathir wspomina w swej książce historycznej ,,*Al-Bidāya wa-n-nihāya*", że Set po śmierci Abla stał się orędownikiem prawa bożego, tak jak jego ojciec Adam (uznany za proroka już w Koranie) i umieszcza go wśród zacnych przedpotopowych patriarchów. Według muzułmańskiego folkloru prorok Set zakopał ojca wraz z jego "tajnymi tekstami" w bliżej niezidentyfikowanym grobowcu proroka Adama w tzw. ,,Jaskini skarbów". Arabska nazwa Seta to Szit (شِيث) lub rzadziej Szajt.

Literatura islamska głosi, że Set urodził się, gdy Adam miał ponad 100 lat, a ojciec wyznaczył Seta na przewodnika swych braci i sióstr. XI-wieczny arabski historyk i tłumacz z Syrii Al-Mubashshir ibn Fātik zapisał maksymy i aforyzmy starożytnych filozofów w swojej książce *Kitāb mukhtār al-ḥikam wa-maḥsin al-kalim* i umieścił w niej rozdział na temat Seta. W tradycji islamskiej Set posiada mądrość kilku rodzajów - znajomość czasu, proroctwo przyszłej Wielkiej Powodzi i inspiracje metodami nocnej modlitwy. Również w mistyce islamskiej tzw. sufizmie Set uchodzi za pradawnego mędrca.

Niektóre tradycje lokalizują grób Seta w wiosce Al-Nabi Shayth (z arab. dosł. ,,Prorok Set") w górach nad doliną Beqaa w Libanie, gdzie znajduje się meczet nazwany jego imieniem. Ten grób został opisany przez XII-wiecznego geografa Ibna Jubayra. Rywalizująca tradycja, o której wspominali późniejsi średniowieczni arabscy ​​geografowie z XIII wieku, umieściła grób Szita w dzisiejszej małej arabskiej wiosce Baszszit, na południowy zachód od wsi Ramla. Według *Palestine Exploration Fund* ,,Baszszit" to zniekształcenie ,,Beit Szit", czyli z arabskiego ,,Dom Seta". Wioska została opuszczona przez miejscowych Arabów w trakcie wojny o niepodległość państwa Izrael w 1948 r, ale trójpiętrowa struktura, o której mówi się iż jest grobowcem Seta została zachowana i znajduje się w dzisiejszym moszawie Aseret zaimplementowanym przez żydowskich osadników. Inny rzekomy grób Seta znajduje się w miejscowości w Ayodhya w Indiach, a na jego lokalizacji wznosi się meczet.

## Ciekawostki

* W Mitologii Egipskiej istniał bóg pustyń o imieniu Set (lub Setech/Setesz).
* W Mandaizmie, starożytnej religii wyznawanej przez małe aramejskie plemię w południowym Iraku, Set obok Adama, Abla, Henocha, Noego, Sema, Arama i Jana Chrzciciela jest uważany za jednego ze świętych, a jego rola jest znacznie wyższa niż w judaizmie, islamie czy chrześcijaństwie.
* We wczesnym chrześcijaństwie istniała gnostycka sekta czcząca Seta - Setianie. Jego rola tam była znacznie wyższa niż w dzisiejszym judaizmie, islamie czy chrześcijaństwie.

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
Jozafat •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
Achim •
Eliud •
Eleazar •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza