Glan Morris

## Glanville Seth Enoch Morris

Roedd **Glanville Morris (Cadfan Roberts)** o Wrecsam yn gymeriad amlwg a hoffys yn ystod ei gynfod yn Cwmderi fel gwr i Jean McGurk a perchennog y Deri Arms. Bu farw o gancr yr ysgyfaint yn 1996.

### Cyrraedd Cwmderi

Daeth Glan i lawr o Wrecsam yn wreiddiol i weithio ar y tarmac am ychydig wythnosau, ond oherwydd y croeso a gafodd gan Jean McGurk (Iola Gregory) dychwelodd i Gwmderi wedi i'w briodas chwalu ac yn fuan iawn roedd e a Jean yn cyd-fyw fel gwr a gwraig.

Roedd Glan yn agos iawn i'w gefnder Teg Morris (Yoland Williams) ac roedd ef a'i wraig Cassie (Sue Roderick) yn ymwelwyr cyson i aros yn Nghwmderi.

### Priodi Jean

Yn 1991, gofynnodd Shirl (Cecily Rhys Jones), un o ffrindiau Mrs Mac, iddi edrych ar ôl ei stondin yn y farchnad tra oedd hi yn y carchar - Gwnaeth Mrs Mac hyn a bu ffrae fawr rhyngddi hi a Glan ynglyn â gwerthu nwyddau wedi eu dwyn. O'r herwydd gwrthododd Mrs Mac brynnu stoc gan Iori, dyn busnes amheus lleol.

Pan ddaeth Shirl allan o'r carchar cafodd hi a Mrs Mac noson i'w chofio ar y cwrw. Rhoddodd Shirl dy Mrs Mac ar dân a bu bron i'r ddwy gael eu lladd. Gwnaeth Mrs Mac gais am yswiriant gan ychwanegu ychydig gannoedd ar y bil. Penderfynodd Mansel Bennett (Brinley Jenkins) ei herlyn a penderfynnodd Glan a Mrs Mac adeg Nadolig 1991 er mwyn gwneud yn siwr na allai Glan roi tystiolaeth yn erbyn Jean.

Daeth Sean McGurk (Gwyn Derfel) adref o'r fyddin er mwyn bod gyda'i fam ac yn ystod y gwasanaeth dechreuodd Mrs Mac ymladd gyda chyn-wraig Glan.

Er mawr sioc iddi penderfynodd Glan briodi yn ei siwt heddlu gan ei fod yn Sbesial ffyddlon ac yn meddwl y byd o Sarjant Glyn James (Ieuan Rhys) a Rod Phillips (Geraint Owen).

### Rhedeg y Deri Arms

Synnwyd y pentref i gyd pan benderfynnodd Glan brynu'r Deri Arms yn 1992 wedi i Reg (Huw Ceredig) a Megan Harries (Lisabeth Miles) hanner ymddeol. Syndod i Glan hefyd oedd darganfod ei fod yn methu bod yn dafarnwr ac yn Sbesial a bu bron iddo dorri ei galon pan fu'n rhaid iddo roi'r gorau i'w waith yn yr heddlu ond buan iawn cafodd siwt arall wrth iddo benderfynu ymuno a'r frigad dân.

Tawel iawn oedd pethau yn y Deri ar y dechrau a cheisiodd y ddau fywiogi'r lle drwy drefni nosweithiau canu gwlad ac ati.

### Geni Daniel

Llwyddodd yn ystod ei briodas i barchuso ryw gymaint ar Mrs Mac ac ef oedd y dyn hapusaf yn y byd pan darganfu fod Mrs Mac yn feichiog. Roedd Jean am gael erthyliad ond roedd Glan ar dân am fod yn dad a chafodd berswâd ar Mrs Mac i newid ei meddwl. Wrth i'r flwyddyn fynd yn ei blaen darganfuwyd fod Mrs Mac yn dioddef o bwysedd gwaed uchel a chafodd gyfnod cythryblus iawn wrth i'r enedigaeth ddynesu. Ychydig ddyddiau cyn Nadolig 1994 ganwyd Daniel.

### Cancr a marwolaeth

Chwalwyd byd Glan, fodd bynnag, pan gafodd wybod ym mis Gorffennaf 1995 fod canser ar ei ysgyfaint arno. Rhoddodd y meddygon chwe mis iddo i fyw a thorrodd Mrs Mac y newyddion trist wrtho ym medydd Daniel. Wrth i'w gyflwr waethygu penderfynodd Teg a Cassie symyd i Gwmderi i geisio bod yn gefn i'r teulu.

Brwydrodd Glan yn galed i gadw ei waeledd yn gyfrinach ond wedi iddo lewygu yng ngwasanaeth carolau'r ysgol aeth y stori ar led. Llwyddodd Glan, serch hynnu i gadw ei hynan-barch ac i fyw tu hwnt i obeithion y meddygona dathlu pen blwydd cyntaf Daniel yn ogystal â'i Nadolig cyntaf.

Mynnodd gael mynd ar wyliau i America gyda Jean a Daniel cyn iddo farw a bu'r pentrefwyr yn codi arian tuag at y daith. Cafodd drafferthion cael yswiriant oherwydd ei salwch ond gyda help Dr Rachel Price gafodd y teulu fynd ar eu trip.

Wedi dychwelyd i Gwmderi cyhoeddodd Glan ei fod wedi gwella. Ar eu gwyliau roedd wedi dod ar draws clinig meddyginiaeth amgen a bu'n grediniol fod bwyta'n iach a meddwl yn bositif wedi cael effaith ar y cancr. Ond yn anffodus doedd dim gwella i gael. Wedi cwympo mewn poen gorfodwyd Glan fynd i'r ysbyty a dirywiodd ei gyflwr yn sydyn wedi hynny.

Yn benderfynol o frwydro i'r pen trodd Glan at iachâd ffydd gan Arnold Webber. Rhoddodd Jean bob cefnogaeth iddo ond fe wyddai'r gwir fod y cancr wedi lledaenu ac mai ychydig wythnosau oedd gan ei gwr i fyw.

Bu farw'n heddychlon ar 16 Mai 1996 tra ar bicnic gyda'i deulu.