"Świat jest teatrem"/Streszczenie

W 1906 roku Erast Pietrowicz Fandorin na stałe powraca do Rosji i zamieszkuje w Moskwie. Mając pięćdziesiąt lat wyznacza sobie cele do osiągnięcia na kolejne lata – na każdy rok po jednym dla ciała i duszy. Przez pięć lat poświęca się nauce języków, chemii, filozofii oraz jeździe konnej, jeździe na motocyklu i gimnastyce. Czasami Fandorin pracuje dla rządu jako niezależny ekspert przy wyjaśnianiu szczególnych spraw.

Razem z Fandorinem mieszka jego japoński kamerdyner i przyjaciel Masa, który po osiągnięciu wieku pięćdziesięciu lat postanawia zmienić imię. W tym celu przyjmuje prawosławny chrzest oraz imię Michaił Erastowicz, choć Fandorin zastrzega sobie prawo nazywać go nadal Masą.

1 września 1911 roku w kijowskim teatrze dochodzi do zamachu na premiera Stołypina. Erast Pietrowicz spodziewa się, że zostanie poproszony o pomoc w śledztwie. Niecierpliwie oczekuje na wiadomość od rządu i w końcu 5 września ktoś dzwoni do jego moskiewskiego mieszkania. Telefon podnosi Masa i informuje Fandorina, że dzwoni dama przedstawiająca się jako Olga. Erast Pietrowicz początkowo jest zaskoczony, ale potem przypomina sobie, że żoną Stołypina jest Olga Borysowna. Śledczy prawdopodobnie wybrali ją do kontaktu, aby zachować dyskrecję. Fandorin przejmuje słuchawkę telefonu. Kobieta prosi go o pomoc w imię jej zmarłego męża. Erast Pietrowicz składa kondolencje i zapowiada, że zrobi wszystko, co będzie mógł. Po chwili rozmowy mężczyzna zdaje sobie sprawę, że jego rozmówczynią nie jest Olga Borysowna Stołypina, lecz Olga Leonardowna Knipper-Czechowa, jego dawna znajoma, wdowa po dramatopisarzu Antonie Czechowie. Kobieta prosi go o pomoc w sprawie swojej przyjaciółki Elizy Altairskiej-Lontaine, aktorki teatru „Arka Noego”, który przyjechał z Petersburga do Moskwy na gościnne występy. Poprzedniego dnia Eliza przyszła do Olgi, zaczęła płakać i żalić się, ale wybiegła, niczego nie wyjaśniając. Knipper-Czechowa bardzo martwi się o swoją przyjaciółkę i chciałaby, aby Fandorin wyjaśnił tę dziwną sprawę. Erastowi Pietrowiczowi głupio jest odmówić, skoro już wcześniej powiedział, że zrobi wszystko, co będzie mógł, więc zgadza się podjąć śledztwa. Olga Leonardowna prosi go, aby przyszedł wieczorem do teatru poznać Elizę.

O ósmej zły na siebie Fandorin udaje się do „Arki Noego”. Przed wejściem poznaje pogwizdującego szefa spekulantów cen biletów, od którego odbiera załatwioną przez Knipper-Czechową przepustkę do loży. Erast Pietrowicz spotyka także młodego korneta huzarów, Władimira Limbacha, próbującego dostać się na widownię, ale niemogącego pozwolić sobie na kupno drogiego biletu. Fandorin wchodzi do specjalnej pustej loży, a po chwili dołącza do niego Limbach, który zakradł się do środka i prosi, aby Fandorin w razie potrzeby powiedział, że jest jego towarzyszem. Do loży wchodzi także elegancki, bogaty mężczyzna w średnim wieku przedstawiający się jako Carkow. Okazuje się, że cała loża jest zarezerwowana dla niego i to on, będąc znajomym Olgi Leonardowny, zaprosił tu Erasta Pietrowicza. Od niego Fandorin dowiaduje się, że teatr „Arka Noego” jest bardzo słynny w kręgach artystycznych, a jego dyrektor, Noe Stern, zarządza nim w nowatorki sposób – każdy spektakl jest wystawiany tylko raz; po dzisiejszym przedstawieniu „Arka Noego” zawiesi swoje występy na miesiąc, aby w październiku wystawić nową, nieznaną sztukę Sterna. Teatr jest finansowany przez Szustrowa – milionera i producenta kinematograficznego, który równocześnie jest opiekunem Elizy Lontaine.

Erast Pietrowicz początkowo jest sceptycznie nastawiony do teatru i sztuki, ale szybko zmienia zdanie – jest zachwycony reżyserią, inscenizacją i grą aktorką. Najbardziej zafascynowany jest osobą głównej aktorki, której uroda przypomina mu dawno utraconą żonę. Wielkim wielbicielem Elizy Altairskiej jest także Limach, który specjalnie dla niej zakradł się na przedstawienie i wydał miesięczną pensję na kwiaty, które mają być jej wręczone po spektaklu.

Pod koniec sztuki do Carkowa przychodzi gwiżdżący mężczyzna, który przed teatrem dał Fandorinowi przepustkę do loży. Erast Pietrowicz domyśla się, że to bogaty elegant stoi za biletowymi spekulantami. Podczas braw bileterzy wnoszą kwiaty dla aktorów. Niespodziewanie z wielkiego kosza podarowanego Elizie Altairskiej wychodzi żmija. Na widowni wybucha panika, a Limbach zeskakuje z loży, aby pomóc swojej ukochanej. Kobietę ratuje jeden z aktorów, który sam zostaje ugryziony przez węża. Carkow nakazuje swojemu asystentowi odnaleźć winnego i ukarać go. Mimo to bogacz jest zachwycony sytuacją, bo przysporzy ona „Arce Noego” jeszcze większej sławy.

W nocy Fandorin prawie w ogóle nie śpi, rozmyślając o wydarzeniach minionego dnia – otrzymał telefon z wiadomością o śmierci premiera Stołypina oraz informacją, że władze nie będą go angażowały w śledztwo; ponadto Fandorin po incydencie ze żmiją zdaje sobie sprawę, że zagrożenie czyhające na Elizę Altairską jest jak najbardziej realne, a co najgorsze, że zakochał się w pięknej aktorce. 6 września Fandorin dowiaduje się z gazet, że aktorowi ugryzionemu przez węża podano surowicę i nic mu nie grozi. Erast Pietrowicz udaje się do teatru na spotkanie z reżyserem Sternem. Dyrektor od razu deklaruje wielką sympatię dla przyjaciela Olgi Leonardowny, choć nie do końca jest świadomy jego roli jako detektywa. Proponuje, żeby Fandorin, jako człowiek, który bywał w Japonii, przetłumaczył na rosyjski jakąś japońską sztukę. Ponadto Stern stwierdza, że jego teatr jest idealny i wszystko w nim jest na swoim miejscu. Erast Pietrowicz oferuje, że odnajdzie tego, kto podrzucił żmiję do kosza z kwiatami. Aby mu to ułatwić, reżyser zapoznaje Fandorin z trupą, której przedstawia go jako pretendenta na stanowisko kierownika literackiego, bo dzięki temu aktorzy nie będą się nim interesowali i nie będą się popisywali, udając kogoś, kim nie są, a Fandorin będzie mógł w spokoju prowadzić swoje śledztwo. Wśród aktorów Erast Pietrowicz poznaje: Elizę Altairską-Lontaine, o której dowiaduje się, że w przeszłości była krótko żoną wschodniego księcia, dziedzica chańskiego tronu; Smaragdowa, przystojnego i zapatrzonego w siebie głównego aktora; Regininę, podstarzałą aktorkę grającą role poważnych dam; Razumowskiego, byłego męża Regininy, z którą wzajemnie nie szczędzą sobie złośliwości; Diewiatkina, drugiego reżysera „Arki Noego” i pomocnika Sterna, który poprzedniego dnia uratował Elizę przed żmiją; Łowczylina i Kłubnikinę grających role intryganta i intrygantki; Lisicką i Mefistowa grających role czarnych charakterów; Prostakowa grającego role wiernych kompanów oraz Durową, kobietę bardzo niskiego wzrostu grającą role dziecięce. Oprócz nich Fandorin poznaje także Szustrowa, mecenasa „Arki Noego” i opiekuna Elizy. Milioner okazuje się młodym mężczyzną, który swoje zaangażowanie w teatr traktuje jako inwestycję. Mężczyzna od razu nie przypada do gustu Erastowi Pietrowiczowi, który jest zazdrosny o jego relacje z Altairską. Fandorin zdaje sobie sprawę, że każdy z obecnych jest podejrzany, bo miał sposobność podrzucić żmiję do kosza z kwiatami oraz że śledztwo będzie trudniejsze niż się spodziewał, bo w świecie teatru aktorzy nigdy nie wychodzą z ról i ciągle udają kogoś, kim nie są. Na oczach Fandorina Eliza dziękuje Diewiatkinowi za ratunek i całuje go, co mężczyzna z ochotą przyjmuje. Po niej drugiego reżysera całuje także Durowa, na co ten reaguje mniejszym zadowoleniem. W obecności całej trupy Szustrow oznajmia, że wiąże duże nadzieje z „Arką Noego”, bo przewiduje, że w przyszłości widowiska teatralne i kinematograficzne staną się wielkim przemysłem. Ponadto milioner założył w banku lokatę gwarantującą „Arce Noego” finansową niezależność. Aktorzy są zachwyceni i wpisują to wydarzenie do „Świętej Księgi Arki” – księgi, gdzie zbierane są przemyślenia i wspomnienia artystów. Po wyjściu Szustrowa Stern opowiada o następnej sztuce i rozdaje role. Erast Pietrowicz jest świadkiem sporu o główną postać męską, bo chcieliby ją zagrać Mefistow oraz popierany przez Durową Diewiatkin, któremu reżyser obiecał wcześniej dużą rolę w przedstawieniu. Jednak Stern przydziela tę postać Smaragdowowi, który z wyższością śmieje się z pozostałych. Gdy reżyser wychodzi do telefonu, aktorzy rozmawiają między sobą o wydarzeniach poprzedniego wieczoru. Lisicka rzuca insynuacjami, że żmiję mogła podłożyć sama Eliza, aby wywołać wokół siebie sensację, lub zrobił to Prostakow, który zazwyczaj po przedstawieniu podawał Elizie kosz z kwiatami, a akurat tamtego wieczoru tego nie zrobił, lub też sprawcą jest Mefistow, który po prostu chciał wywołać zamieszanie wewnątrz trupy. Gdy wszyscy aktorzy się rozchodzą, Fandorin próbuje bliżej poznać się z Altairską, jednak kobieta nie okazuje nim żadnego zainteresowania. Po chwili słyszą krzyk Sterna. Okazuje się, że w „Świętej Księdze Arki” ktoś wpisał „DO BENEFISU POZOSTAŁO OSIEM JEDYNEK. OPAMIĘTAJCIE SIĘ!”. Reżyser jest wściekły, że ktoś ośmielił się naruszyć świętość jego teatru i nakazuje wszystkim wyjść.

W nocy Fandorin znowu nie może spać. Postanawia zdobyć serce Elizy. Masa radzi mu, aby w tym celu napisał piękną sztukę, w której Elizie przypadnie wspaniała główna rola. Przez cztery kolejne dni Erast Pietrowicz studiuje sztuki, książki i opracowania o teatrze, aby przez kilka kolejnych dni stworzyć własny dramat.

*Przedstawiona zostaje przeszłość Elizy. Aktorka po swoim pierwszym udanym występie zakochuje się z aktorze Liejkinie, z którym jednak szybko się rozstaje. Małżeństwo kończy się rozwodem w zgodzie. Kobieta nie chce nosić nazwiska byłego męża, więc przyjmuje pseudonim Lontaine. Wkrótce Eliza poznaje oficera Iskandra Altairskiego, dziedzica tronu jednego z kaukaskich chanatów. Bardzo imponuje jej jego zmysłowość oraz możliwość zostania żoną chana, gdyż byłaby jedyną chanową w teatralnym świecie. Altairski odchodzi ze służby wojskowej i zrzeka się praw do tronu, aby móc poślubić Elizę. Jednak już pierwszego dnia między małżonkami dochodzi do kłótni, gdy Iskander stanowczo zabrania żonie występować w roli, gdzie miałaby obejmować lub całować innych mężczyzn. Kobieta żąda rozwodu, lecz Altairski oznajmia, że nie zgodzi się na to, bo ojciec przestałby wypłacać mu środki na utrzymanie. Dodatkowo Iskander grozi, że jeśli Eliza będzie miała kochanka poza sceną, kochanek ten umrze, a ona razem z nim. Para żyje zatem w separacji, ale formalnie nadal są małżeństwem.*

*Grając w teatrach, Eliza poznaje antreprenera Fursztackiego, który oferuje jej role w swoim teatrze oraz małżeństwo. Kobieta planuje przyjąć jego propozycje, ale niespodziewanie Fursztacki umiera na atak serca podczas uroczystego bankietu. Wieczorem po śmierci mężczyzny do Elizy dzwoni Altairski i mówi, że ją ostrzegał, lecz aktorka nie przejmuje się słowami męża. Następnie Eliza, występując już w „Arce Noego”, spotyka śpiewaka Astrałowa, z którym spędza noc. Rankiem kobieta wychodzi na próbę, zostawiając Astrałowa samego w pokoju hotelowym. Tego samego dnia policja znajduje śpiewaka z poderżniętym gardłem i stwierdza, że było to samobójstwo. Podczas pogrzebu Eliza dostrzega Altairskiego, który uśmiecha się do niej. Aktorka zaczyna traktować groźby męża poważnie i nabiera przekonania, że to on mordował jej kochanków – najpierw otruł Fursztackiego, a potem zabił Astrałowa, pozorując samobójstwo. Ponadto kobieta zaczyna znajdować w swoich rzeczach karteczki z rysunkami symbolizującymi śmierć. Eliza boi się iść na policję, gdyż nie ma dowodów, że to Iskander stoi za wszystkim i nikt by jej nie uwierzył. Kobieta żyje w ciągłym strachu przed mężem, który zaczyna ją prześladować i przychodzić na jej występy. To właśnie z jego powodu Eliza przyszła do Olgi Knipper-Czechowej, ale nie potrafiła wyjaśnić swojej sytuacji i uciekła. O podłożenie żmii do kosza z kwiatami aktorka także obwinia Altairskiego, którego widziała tamtego wieczoru na widowni.*

*Podczas pobytu w Moskwie cała trupa „Arki Noego” mieszka w hotelu „Luwr-Madryt”. Pewnego dnia o świcie Elizę budzi pukanie do okna. Aktorka odkrywa, że to Limbach, który zjechał na linie z dachu i przez okno próbuje wejść do jej pokoju. Kobieta przepędza go i nie pozwala nawet wejść do środka, bo boi się, że gdyby tylko młody kornet wszedł do jej pokoju, Altairski dowiedziałby się o tym i zabił go.*

*Po incydencie ze żmiją „Arka Noego” staje się jeszcze bardziej popularna. Stern jest tym zachwycony i postanawia zmienić swoje plany – trzeba wykorzystać atmosferę skandalu i zorganizować więcej przedstawień. „Arka Noego” ponownie występuje z odgrywanymi wcześniej sztukami. Podczas jednego ze spektakli Smaragdow dobiera się na scenie do Elizy i szczypie ją w pośladek. Aktorka jest tym zdruzgotana i liczy, że reżyser ukarze Smaragdowa, lecz Stern chwali go, bo zachowanie aktora wywoła kolejną sensację i przysporzy „Arce Noego” sławy.*

*Dwa dni później Eliza przychodzi do teatru na próbę, która jednak nie może się rozpocząć ze względu na nieobecność Smaragdowa. Reżyser nakazuje natychmiast go odszukać, więc Prostakow idzie do garderoby, gdzie znajduje martwe ciało aktora. Wezwana policja stwierdza, że Smaragdow został otruty i prawdopodobnie popełnił samobójstwo z nieszczęśliwej miłości. Eliza przypomina sobie, jak podczas spektaklu główny aktor ją obmacywał, a ona dostrzegła wściekłego Altairskiego na widowni. Kobieta jest przekonana, że to jej mąż zamordował Smaragdowa. Cała trupa żegna ciało aktora, które w trumnie zostaje wyprawione do Petersburga. Podczas uroczystości Eliza zauważa w tłumie swojego męża i mdleje ze strachu. Wieczorem kobieta, rozpaczając po kolejnej osobie zamordowanej z jej powodu, nie może znaleźć sobie miejsca i idzie do teatru, gdzie podsłuchuje Fandorina rozmawiającego z nocnym stróżem w garderobie Smaragdowa. Okazuje się, że Erast Pietrowicz przekupił stróża, aby dostać się na miejsce śmierci aktora, a teraz wypytuje o okoliczności tego wydarzenia. Stróż informuje Fandorina, że wieczorem przed śmiercią Smaragdow był niezwykle wesoły, a z rekwizytorni przyniósł ozdobne kielichy, bo czekał na spotkanie z kimś. Eliza wchodzi do garderoby i wyprasza z niej Erasta Pietrowicza.*

*Gdy następnego dnia aktorzy spotykają się w teatrze, Stern okazuje zachwyt ostatnimi wydarzeniami i chce wykorzystać sensację wywołaną samobójstwem Smaragdowa, co nie do końca podoba się reszcie trupy. W roli głównego aktora tymczasowo zostaje obsadzony Diewiatkin. Próba zostaje zakłócona przez przyjście Fandorina, który prosi Sterna o rozmowę na osobności. Eliza stwierdza, że Erast Pietrowicz jest nudny i w dodatku pretensjonalny. Po wyjściu reżysera aktorka rozmawia z Regininą, która wspomina, że Altairska ma całą rzeszę wielbicieli i prosi, aby odstąpiła jej Limbacha. Lontaine jest zaskoczona tymi słowami, bo oznacza to, że pośród ludzi krążą już plotki o tym, że młody huzar próbował wejść do jej pokoju hotelowego, więc mógł się o nich dowiedzieć także Iskander i teraz planuje zabić Limbacha. Jako następna do Elizy przysiada się Kłubnikina, która wspomina o tajemniczym zachowaniu Łowczilina – aktor dziwnie się zachowuje; ciągle gdzieś znika i bez przerwy kłamie, przez co nie można mu w nic wierzyć. Kłubnikina pyta się Altairskiej, gdzie była rano, bo pukała do jej pokoju, ale nikt jej nie odpowiedział. Do rozmawiających podchodzi Lisicka, która oskarża Kłubnikinę o szpiegowanie innych. Eliza staje w jej obronie i dochodzi do sprzeczki między aktorkami. Diewiatkin bierze stronę Altairskiej, więc Lisicka atakuje jego, mówiąc, że jest beztalenciem i nie dostanie głównej roli. Durowa broni drugiego reżysera, ale ten każe się jej nie wtrącać. Na osobności Durowa wyznaje Elizie, że jest nieszczęśliwie zakochana w Diewiatkinie, z czego on zdaje sobie sprawę i dlatego ją odpycha. Durowa uważa, że Diewiatkin jest bardzo nieszczęśliwy i ona wcale nie chce, aby odwzajemniał jej uczucia, ale jedynie, aby pozwolił jej się kochać.*

*Stern powraca z Fandorinem i oznajmia aktorom, że Erast Pietrowicz napisał własną sztukę, którą wystawią w „Arce Noego”. Reżyser jest zachwycony, gdyż to całkowicie nowa sztuka i w dodatku w orientalnym japońskim stylu, więc publika oszaleje. Fandorin czyta trupie swoją pracę, a wszyscy przyznają, że to wybitne dzieło i podzielają entuzjazm Sterna. Eliza stwierdza, że była ślepa i pomyliła się co do Erasta Pietrowicza, który mimo wszystko jest interesujący i do tego przystojny. Fandorin oferuje, że jako znawca Japonii może pomóc przy tworzeniu przedstawienia. Mężczyzna dodaje, że ma japońskiego przyjaciela, który także może pomóc. Między aktorów zostają rozdzielone role, ale trupa martwi się o główną męską postać, której bez Smaragdowa nie ma kto zagrać. Stern błaga, aby główną rolę zagrał sam twórca sztuki, ale ten delikatnie odmawia. Eliza zaczyna go prosić, lecz wtedy przychodzi wspomniany japoński przyjaciel Fandorina, Michaił Erastowicz. Reżyser stwierdza, że Japończyk będzie jeszcze lepszy w głównej roli i błaga go, aby zgodził się wystąpić w przedstawieniu. Zaskoczony Masa za pozwoleniem Erasta Pietrowicza przyjmuje ofertę.*

*Dzięki wspólnej pracy nad sztuką Eliza i Fandorin bliżej się poznają. Aktorka nabiera przekonania, że mężczyzna się w niej podkochuje, lecz nie zachowuje się przy tym, jak jej pozostali adoratorzy – wierny przyjaciel Prostakow czy dziwaczny, ale ofiarny i szlachetny Diewiatkin. W końcu Erast Pietrowicz wyznaje Elizie swoje uczucia i dodaje, że swoją sztukę napisał specjalnie dla niej, bo był to jedyny sposób, w jaki mógłby jej zaimponować. Altairska postrzega Fandorina jako coraz bardziej pociągającego i pod pretekstem pożyczenia od niego japońskich rekwizytów do sztuki jedzie z nim do mieszkania, gdzie wspólnie spędzają namiętne chwile. Nagle Eliza uświadamia sobie, że spotykając się z Erastem Pietrowiczem, naraża go na ogromne niebezpieczeństwo, bo gdyby dowiedział się o tym Iskander, zabiłby jej nowego kochanka. Przerażona aktorka ucieka z mieszkania Fandorina, niczego nie wyjaśniając.*

*Następnego dnia w teatrze Erast Pietrowicz próbuje dowiedzieć się, co się stało, lecz Eliza daje mu do zrozumienia, że to koniec ich krótkiego romansu. Zaskoczony mężczyzna żegna się i przestaje przychodzić na próby. Aktorka nie chce opowiadać mu o Altairskim, gdyż boi się, że wtedy Fandorin próbowałby ją chronić i otoczyć opieką, a ona tego nie chce. Lontaine nie może kontynuować związku z Erastem Pietrowiczem ze względu na zagrożenie ze strony jej męża oraz odpowiedzialność przed sztuką – Eliza uważa, że dzięki nieszczęśliwej niespełnionej miłości Fandorin napisze kolejne wspaniałe dzieła literackie. Przez następne dwa tygodnie Erast Pietrowicz nie przychodzi do teatru, a w tym czasie Altairska zaprzyjaźnia się z Masą, którego dyskretnie wypytuje o Fandorina. Aktorka dowiaduje się, że Erast Pietrowicz od dawna poszukuje kandydatki na żonę i miał wiele kochanek, lecz ostatecznie żadnej nie poślubił.*

*2 października 1911 roku Eliza wzdycha za Fandorinem, którego nie widziała już ponad dwa tygodnie. Humor poprawia jej awantura w zespole wywołana kolejnym dziwnym wpisem do „Świętej Księgi Arki”. Tym razem ktoś wpisał: „Do benefisu pozostało siedem jedynek”, co zbulwersowało Sterna, który oskarżył Regininę. W nocy w swoim pokoju hotelowym Eliza rozpamiętuje ostatnie wydarzenia. Nagle słyszy, że ktoś próbuje otworzyć okno do jej pokoju. Okazuje się, że to znowu Limbach, który na linie zjechał z dachu budynku. Zdenerwowana aktorka gwałtownie otwiera skrzydła okna, co wytrąca huzara z równowagi. Chłopak puszcza się liny i spada na chodnik, ale nie robi sobie krzywdy. Eliza postanawia, że koniecznie musi zamienić się z kimś na pokoje. Najlepiej z Durową, aby wywołać w hotelu scenę jak z komedii, gdy Limbach wejdzie do pokoju i zacznie dobierać się do drobnej aktorki, biorąc ją za Altairską.*

*Następnego dnia huzar ponownie włamuje się przez okno do pokoju Elizy i całuje śpiącą aktorkę. Odkrywa jednak, że nie jest to jego ukochana, lecz Durowa. Zaskoczona dziewczyna odpowiada, że Lontaine jest w pokoju numer 10, gdzie kieruje się Limbach. Ale tam znajduje Regininę, która próbuje go uwieść. Chłopak wyskakuje na korytarz, a w hotelu wybucha zamieszanie. Aktorzy próbują złapać intruza, więc ten ukrywa się w pokoju Lisickiej. Lecz ona także zaczyna dobierać się do młodego huzara. Limbach ponownie wybiega na hotelowy korytarz, gdzie spotyka Diewiatkina, którego pyta o miejsce pobytu Elizy. Drugi reżyser broni drzwi do pokoju, w którym przebywa Altairska, ale chłopak ogłusza go uderzeniem szabli, wchodzi do środka i zamyka drzwi na klucz. W końcu odnalazłszy Elizę, mówi, że jeśli ona go odtrąci, on popełni japońskie samobójstwo. Zaczyna ją całować, a wciąż zaspana i półprzytomna aktorka nie opiera się. Po chwili Stern, Diewiatkin i Prostakow wyważają drzwi do pokoju. Limbach ucieka z hotelu, wołając, że kocha Altairską. Eliza postanawia wykorzystać młodego huzara do rozwiązania problemu jej męża – opowie mu całą historię, a honorowy kornet będzie chciał jej bronić, więc wyzwie Iskandra na pojedynek. W pojedynku albo Limbach zabije jej męża, albo Iskander zabije huzara, ale wtedy pójdzie do więzienia lub będzie musiał uciekać z Rosji, więc sprawa zostanie załatwiona.*

Fandorin wyrzuca samemu sobie, że jego mądrość, spokój i harmonia zniknęły, jak tylko poznał Elizę i zakochał się w niej. Mężczyzna rozumie, że to tak, jakby zachorował. Mimo wszystko Erast Pietrowicz nie chce przerywać prowadzonego śledztwa, zwłaszcza, że sprawa poważnie się skomplikowała w związku ze śmiercią Smaragdowa. Od stróża Fandorin dowiaduje się, że aktor w noc, gdy umarł, był bardzo wesoły i spotkał się z kimś, więc prawdopodobnie nie było to samobójstwo, lecz morderstwo. Na stole w garderobie Smaragdowa Erast Pietrowicz znajduje odciski po dwóch przyniesionych z rekwizytorni kielichach, z których aktor pił wino ze swoim gościem. Jeden z kielichów został zabrany przez policję do analizy, ale drugi zaginął. Przekupując teatralnego portiera, Fandorin dostaje się do rekwizytorni, gdzie znajduje drugi kielich, lecz odkrywa, że wcześniej ktoś staranie wyczyścił go z wszelkich śladów. Erast Pietrowicz ustala, że magazyn jest zamykany, a z trupy tylko trzy osoby mogły mieć dostęp do klucza – reżyser Stern, jego asystent Diewiatkin oraz Łowczilin, który jako odtwórca ról intrygantów i złodziei potrafi świetnie kraść i bez problemu mógłby zabrać klucz Diewiatkinowi. Detektyw postanawia zastawić pułapkę na mordercę i w tym celu zostawia w rekwizytorni swój zegarek, a następnie idzie na spotkanie ze wszystkimi aktorami, którzy rozmawiają o samobójstwie Smaragdowa. Mówi im, że głównego aktora otruto winem w kielichu, a on wkrótce odnajdzie sprawcę. Następnie sugeruje, że zostawił swój zegarek w rekwizytorni i będzie musiał pójść po niego. Fandorin domyśla się, że morderca będzie chciał pozbyć się go na osobności i zaatakuje go w magazynie. Erast Pietrowicz uważnie obserwuje reakcje aktorów i po zachowaniu Diewiatkina domyśla się, że to właśnie drugi reżyser jest zabójcą. Fandorin udaje się do rekwizytorni, gdzie faktycznie spotyka Diewiatkina, ale ten nie atakuje go, lecz domaga się pojedynku. Wyjmuje dwa teatralne rapiery i żąda, aby Fandorin wybrał jeden z nich. Erast Pietrowicz bierze broń do ręki, ale zanim ma szansę przygotować się do walki, Diewiatkin atakuje go i lekko rani w ramię. Zdenerwowany Fandorin obezwładnia drugiego reżysera i wyjawia, iż wie, że to on zabił Smaragdowa z powodu chęci zagrania głównej roli. Zaskoczony Diewiatkin zaprzecza temu i mówi, że myślał, iż to Erast Pietrowicz jest mordercą – Fandorin wcześniej podczas rozmowy wspomniał o zatrutych kielichach, więc Diewiatkin udał się do rekwizytorni, aby je zbadać i odnalazł tu zegarek Erasta Pietrowicza, co przekonało go, że to właśnie on zabił Smaragdowa z miłości do Elizy, gdyż wszyscy wiedzą, że Fandorin kocha Altairską. Ponadto drugi reżyser wyjawia, że jeden z rapierów był zatruty i najmniejsze zranienie doprowadziłoby do śmierci. Diewiatkin chciał poddać Erasta Pietrowicza pod sąd Boży i dlatego pozwolił mu wybrać broń. Jego zdaniem gdyby Fandorin był niewinny, Siła Wyższa nie dopuściłaby, aby zginął w pojedynku. Skoro rana zadana przez Diewiatkina nie była śmiertelna, znaczy, że Fatum ułaskawiło Erasta Pietrowicza i w oczach drugiego reżysera jest on oczyszczony z zarzutów. Diewiatkin w tajemnicy zdradza Fandorinowi, że ma alibi na noc, gdy zabito Smaragdowa, gdyż spędził ją z Durową. Prosto z teatru Erast Pietrowicz jedzie do hotelu, aby porozmawiać z aktorką. Durowa dziwi się, że Fandorin podejrzewa Diewiatkina o morderstwo, ale potwierdza, że tamtą noc drugi reżyser spędził w jej pokoju. Detektyw wraca do mieszkania i ma pretensje do samego siebie, że przez rozkojarzenie spowodowane miłością do Elizy wyciągnął błędne wnioski w śledztwie i przez to ujawnił się przed Diewiatkinem.

Następnego dnia Fandorin chce porozmawiać z drugim reżyserem, lecz nie udaje mu się to, bo Altairska pod pretekstem wzięcia kimona do sztuki wprasza się do jego mieszkania, gdzie dochodzi między nimi do zbliżenia, po którym przerażona Eliza ucieka, aby kolejnego dnia ostatecznie zakończyć romans z Erastem Pietrowiczem. Nazajutrz do Fandorina przychodzi z wizytą Diewiatkin. Aktor wyznaje, że kocha Altairską i pyta, czy Erast Pietrowicz ma wobec niej uczciwe zamiary. Otrzymawszy twierdzącą odpowiedź, drugi reżyser proponuje, aby zawarli między sobą porozumienie, że nie będą próbowali podstępem zdobyć serca Elizy, a ona wybierze tego z nich, którego przeznaczył jej Los. Gdy Fandorin się zgadza, Diewiatkin dodatkowo oferuje swoją pomoc jako asystenta przy wyjaśnianiu sprawy morderstwa Smaragdowa. Erast Pietrowicz wspomina sobie, że w przeszłości jego asystentem był Masa, lecz ich relacje ochłodziły się po tym, jak Japończyk został obsadzony w głównej roli, przez co ćwiczy sceny miłosne z Elizą, czego Fandorin nie może znieść. Wcześniej detektyw zgodził się, aby Masa przystąpił do teatru, bo w ten sposób łatwiej można poznać podejrzanych, lecz szybko pożałował swojej decyzji, gdy przyjaciel zaczął ze szczegółami opowiadać mu o swojej znajomości z Altairską. Jednocześnie Japończyk cały czas deklaruje, że pomaga Erastowi Pietrowiczowi, bo rozmawiając z Elizą, opowiada o Fandorinie same dobrze rzeczy.

Po dwóch tygodniach bezczynnego siedzenia w domu i zamartwiania się swoim beznadziejnym zakochaniem Fandorin postanawia przejść się po mieście. Podczas spaceru spotyka Mefistowa, który opowiada mu, że w nocy Eliza została przyłapana podczas intymnej sceny z Limbachem. Ta informacja sprawia, że Erast Pietrowicz przestaje być zauroczony Altairską i stwierdza, że jest gotowy ponownie odwiedzić teatr. Następnego dnia „wyleczony” Fandorin jedzie do „Arki Noego”. Przed wejściem spotyka huzara Limbacha składającego kwiaty przed plakatem ze zdjęciem Elizy. Detektyw czuje się zazdrosny i uznaje, że jednak nadal kocha Altairską, więc nie może się z nią spotykać. Jednocześnie z zawiści zaczyna życzyć teatrowi, aby wystawienie jego sztuki okazało się całkowitą porażką. Po chwili jest świadkiem kłótni między Limbachem a gwiżdżącym spekulantem biletowym, z której wynika, że kornet ma nieuregulowane długi. Odepchniętemu przez huzara spekulantowi wypada kolorowa teczka, a Erast Pietrowicz poznaje, że jest to przedruk jego sztuki. Gwiżdżący mężczyzna zwraca się do Fandorina, informując, że zna o nim sporo informacji, łącznie z tym, iż wie, że Fandorin jest detektywem i bywał w Stanach. Erast Pietrowicz postanawia wrócić do domu i przyjść do teatru następnego dnia, gdy odzyska wewnętrzny spokój.

Kolejnego dnia Fandorin przychodzi na próbę i postanawia wznowić śledztwo w sprawie węża w koszu z kwiatami i otrucia Smaragdowa. Jednak wciąż jest rozkojarzony myślami o Elizie. Dodatkowo z zazdrości prawie przestaje rozmawiać z Masą, więc pozbawiony jest jego pomocy i nie może wpaść na żaden trop ani sensowne rozwiązanie. Kilka dni przed premierą Stern i Diewiatkin informują Erasta Pietrowicza, że drugi reżyser zamontował na suficie teatru instalację elektryczną, która rozbłyśnie w scenie finałowej, gdy Eliza niepostrzeżenie aktywuje specjalny przełącznik w szkatułce podczas swojego monologu. Równocześnie w szkatułce zostaje zamontowany elektroniczny zegar, mający zapobiec nadmiernemu przeciąganiu pauzy przez Altairską.

Dokładnie miesiąc po tym, jak Fandorin przedstawił swoją sztukę Sternowi, ma miejsce premiera, która, wbrew oczekiwaniom Erasta Pietrowicza, okazuje się wielkim sukcesem pod każdym względem. Po spektaklu Fandorin niechętnie idzie na bankiet zorganizowany przez aktorów. Po drodze mija garderoby i postanawia zajrzeć do Elizy, lecz odkrywa, że drzwi są zamknięcie, co lekko go dziwi, gdyż w „Arce Noego” zamykanie garderób nie było przyjęte, ale uznaje to za symboliczną oznakę, że Altairska nie chce wpuścić go do swojego życia. Erast Pietrowicz zagląda do garderoby Masy i zastaje go w intymnej sytuacji z Kłubnikiną. W końcu detektyw dociera na bankiet, gdzie wszyscy gratulują mu ogromnego sukcesu sztuki. Eliza nawet obejmuje go za szyję i całuje, lecz Fandorin stara się pozostać obojętny. Zastanawia się, gdzie podział się kochanek aktorki, Limbach, bo nie widział go na widowni w teatrze. Po chwili przy wszystkich zebranych aktorach Szustrow wygłasza mowę na temat swoich przyszłych planów. Milioner chce otworzyć wielki przemysł kinematograficzny, a „Arkę Noego” wybrał właśnie dlatego, że sensacyjne podejście Sterna do teatru doskonale do tych planów pasuje. Szustrow komentuje, że magia gry aktorskiej kończy się, gdy opada kurtyna, a on chce ją unieśmiertelnić, nagrywając filmy. Oferuje trupie niewyobrażalną sławę i pieniądze. Aktorzy podchodzą sceptycznie do jego pomysłów, a Eliza otwarcie krytykuje Szustrowa, mówiąc, że sztuka właśnie dlatego jest piękna, bo jest niepowtarzalna, a każda chwila w teatrze jest jedyna w swoim rodzaju i nie da się jej zatrzymać. Zaskoczony milioner chce porozmawiać z Altairską na osobności i wyprowadza ją na korytarz. Po chwili wracają z przerażającym odkryciem – w garderobie Elizy znaleźli martwe ciało Limbacha. Zwłoki z rozciętym brzuchem leżą w kałuży krwi, a huzar w ręce ściska ostry nóż. Fandorin orientuje się, że gdy chwilę przed bankietem próbował wejść do garderoby Elizy, kornet musiał już tu leżeć. W kieszeni chłopaka Erast Pietrowicz znajduje przepustkę, dzięki której Limbach dostał się za kulisy. Taką przepustkę huzar mógł otrzymać wyłącznie od któregoś z członków trupy. Dodatkowo Masa na wewnętrznej stronie drzwi zauważa litery „Li” napisane krwią chłopaka.

Wezwany na miejsce śledczy Subbotin stwierdza, że było to samobójstwo. Wbrew temu, co uważa Fandorin Limbach bynajmniej nie miał romansu z Altairską, co więcej aktorka odrzuciła jego zaloty. Świadkowie słyszeli, jak huzar wygrażał, że popełni japońskie samobójstwo, jeżeli Eliza go odtrąci, więc prawdopodobnie właśnie tak zrobił. Subbotin uważa, że Limbach chciał zemścić się na Altairskiej. W tym celu dzięki zdobytej przepustce zakradł się do jej garderoby podczas przedstawienia i rozciął sobie brzuch, a następnie swoją krwią chciał napisać „Liza” na drzwiach, aby aktorka nie miała wątpliwości, że zabił się z jej powodu. Huzar podejrzewał, że może nie wytrzymać bólu wywołanego krwawieniem i próbować wybiec na korytarz, aby wezwać pomoc, więc wcześniej zamknął się w garderobie od środka dzięki podrobionemu kluczowi, który śledczy znaleźli w jego kieszeni. Jednak Erast Pietrowicz jest zdania, że było to morderstwo. Analiza rany brzucha wykazała, że cięcia o takiej głębokości i pod takim kątem Limbach nie mógłby sam sobie zadać. Ponadto ostrze znalezione w ręce korneta to typowy nóż używany przez moskiewskich bandytów, więc skąd oficer miałby go wziąć.  Według Fandorina za wszystkim stoi gwiżdżący spekulant biletowy – wieczorem gdy z kosza z kwiatami wyszła żmija, Erast Pietrowicz słyszał, jak Carkow kazał swojemu asystentowi odnaleźć i ukarać winnego; prawdopodobnie węża podłożył Smaragdow, który był zazdrosny o sławę Elizy; spekulant biletowy dowiedział się o tym i otruł głównego aktora; następnie zabił Limbacha, który miał u niego niezapłacone długi, a po wszystkim podrzucił mu podrobiony klucz, aby wszyscy uznali, że było to samobójstwo. Subbotin przyznaje, że teoria Fandorina może być prawdziwa. Zwłaszcza, że pogwizdujący mężczyzna nazywa się Lipkow, więc umierający huzar mógł próbować napisać jego nazwisko na drzwiach, aby wskazać policji swojego zabójcę. Śledczy wyjawia, że sprawa może być o wiele bardziej skomplikowana i mówi Fandorinowi, że Carkow nie jest zwykłym spekulantem biletowym, lecz zarządcą ogromnego przestępczego imperium, które czerpie zyski ze wszystkich moskiewskich teatrów oraz licznych luksusowych domów publicznych. Jego asystent Lipkow jest byłym policjantem i dzięki temu ma kontakty w policji, a sam Carkow ma wpływy u najważniejszych ludzi w państwie, więc śledczy nie mogą mu zagrozić. Fandorin mimo wszystko postanawia złapać Carkowa.

Następnego dnia Erast Pietrowicz śledzi Lipkowa, żeby dotrzeć za nim do Carkowa. Spekulant biletowy spotyka się z różnymi informatorami teatralnymi, a w końcu idzie pod „Arkę Noego”. Fandorin zauważa, że wychodzącą z teatru Elizę śledzi tajemniczy mężczyzna o kaukaskim wyglądzie. Ostatecznie Erast Pietrowicz gubi trop Lipkowa i postanawia odnaleźć Carkowa w inny sposób. Kolejnego dnia przychodzi do teatru i na osobności rozmawia z Łowczilinem, któremu wyjawia, iż wie, że jest on informatorem Carkowa, bo wcześniej widział u Lipkowa teczkę z rolą Łowczilina. Aktor nie zaprzecza i mówi, że spekulanci wcześniej wypytywali o Fandorina. Erast Pietrowicz domyśla się, że to stąd Lipkow wiedział o tym, że jest detektywem, bo przestępcy prawdopodobnie dokładnie prześledzili jego przeszłość.  Fandorin każe aktorowi przekazać spekulantom informację, że pytał on o Carkowa, bo wtedy na pewno zawiozą Łowczilina na spotkanie ze swoim szefem, a potem aktor opowie o wszystkim Erastowi Pietrowiczowi.

Z teatru Fandorin idzie na spotkanie z Szustrowem i wypytuje go o relacje z Carkowem. Skoro przedsiębiorca ma dalekosiężne plany kinematograficzne musiał uwzględnić w nich nieoficjalnego zarządcę całej branży widowiskowej w Rosji. Szustrow potwierdza, mówiąc, że jest świadomy przestępczych powiązań Carkowa, ale musi żyć z nim w przyjaźni, bo bez jego wsparcia nie mógłby osiągnąć swoich celów. Dlatego zawarli między sobą układ o współpracy.

Wieczorem do Erasta Pietrowicza przychodzi Łowczilin z informacją o kryjówce Carkowa. W nocy detektyw udaje się we wskazane miejsce i dyskretnie obserwuje posiadłość, lecz dochodzi do wniosku, że do dostania się do środka będzie potrzebował czyjejś pomocy, więc postanawia pogodzić się z Masą. Jednak  Japończyk nie wraca na noc do mieszkania. Następnego dnia Erast Pietrowicz idzie do teatru, gdzie jest świadkiem, jak Masa przychodzi pod rękę z Elizą, co sugeruje, że para spędziła razem noc. Początkowo Fandorin jest wściekły na swojego przyjaciela, ale potem zaczyna rozumieć, że Japończyk celowo prowadza się z Altairską, aby pokazać Erastowi Pietrowiczowi ile warta jest jej miłość, co miałoby wyleczyć Fandorina z zakochania. Mimo to detektyw wciąż jest zły na przyjaciela i postanawia wtajemniczyć w swoje plany Diewiatkina. Po rozmowie w rekwizytorni Fandorin uważa, że drugi reżyser jest wystarczająco dyskretny i godny zaufania. Diewiatkin mimo ryzyka zgadza się pomóc.

W nocy obaj udają się do willi Carkowa, gdzie zgodnie z planem drugi reżyser odciąga główne siły ochroniarzy i ucieka w bezpieczne miejsce. W tym czasie Erast Pietrowicz dostaje się do środka, gdzie spotyka się z Lipkowem oraz jego szefem i oskarża ich o zabójstwo Smaragdowa oraz Limbacha. Niespodziewanie do posiadłości wraca Diewiatkin, aby pomóc Fandorinowi. Spanikowany Lipkow strzela do aktora, ale nie trafia. Żeby uratować Diewiatkina, Erast Pietrowicz zabija bandytę. W zamieszaniu Carkow wyskakuje przez okno i ucieka z willi. Fandorin postanawia przejrzeć dokumenty zostawione przez przestępców i na ich podstawie wyśledzić Carkowa.

Detektyw rusza w pościg za przestępcą, lecz nie udaje mu się go złapać i Carkow odpływa z Hamburga statkiem do Stanów Zjednoczonych. 1 listopada Erast Pietrowicz wraca do Moskwy i idzie do teatru, gdzie spotyka Elizę. Aktorka informuje go, że Stern jest wściekły, bo w „Świętej Księdze Arki” pojawił się kolejny wpis – tym razem o tym, że do benefisu pozostało pięć jedynek. Ponadto Altairska mówi, że Szustrow się jej oświadczył. Fandorin gratuluje jej i poleca przyjąć propozycję, po czym wychodzi z teatru.

*Eliza wyrzuca sobie, że nie potrafiła wyznać Erastowi Pietrowiczowi swoich prawdziwych uczuć i powiedzieć, że go kocha. Przypomina sobie, jak w dniu premiery sztuki Szustrow oświadczył się jej, mówiąc, że potrzebuje jej nie jako kobiety, lecz jako wielkiej aktorki, z którą podbije świat kinematografii. Milioner dodał, że jako jej narzeczony zajmie się problemem obecnego męża. Dał jej trzy tygodnie na podjęcie decyzji. Chwilę potem para natknęła się w garderobie na martwe ciało Limbacha, a Eliza od razu zaczęła podejrzewać, że to Iskander go zabił, usłyszawszy o jego romansie z aktorką. Altairska zrozumiała, że w obecnej sytuacji tylko małżeństwo z Szustrowem może uratować ją przed mężem, bo przemysłowiec dzięki swoim pieniądzom i wpływom otoczy ją wystarczającą opieką.*

*17 października Eliza po próbie prosi Masę, aby odprowadził ją do hotelu. Para najpierw udaje się do restauracji, a potem do hotelowego westybulu. Japończyk opowiada aktorce o wcześniejszych nieszczęśliwych miłościach Fandorina i mówi, że Erast Pietrowicz kocha Altairską i właśnie dlatego boi się to przyznać, bo wszystkie kobiety, które kochał umierały. Masa prosi Elizę, aby była szczera z Fandorinem i nie używała na nim swoich aktorskich sztuczek. Lontaine z płaczem odpowiada, że też kocha Erasta Pietrowicza, ale za nic mu tego nie przyzna.*

*1 listopada po wyjściu Fandorina z teatru Eliza zwierza się Prostakowowi ze swoich problemów. Wyjawia mu, że serce każe jej wybrać Erasta Pietrowicza, ale rozsądek każe przyjąć oświadczyny Szustrowa. Nagle Prostakow orientuje się, że ktoś podsłuchuje ich poufną rozmowę, więc aktor idzie go przepędzić, lecz nie zauważa, kim był podsłuchujący.*

*Altairska po długich rozmyślaniach decyduje się przyjąć małżeńską propozycję Szustrowa, ale najpierw chce przekonać się, czy Erast Pietrowicz przestał ją kochać. Następnego dnia przychodzi do teatru i spotyka tu Fandorina, który uważnie przygląda się „Świętej Księdze Arki”. Aktorka rozpoczyna z nim rozmowę, ale nie jest w stanie ocenić, co mężczyzna do niej czuje. Wspólnie ustalają tylko, że Fandorin poprawi swoją sztukę, dodając do niej pożegnalny wiersz w finałowej scenie, gdy główna bohaterka popełnia samobójstwo. Eliza w kolejnych dniach chce kontynuować swój plan zbadania uczuć Fandorina, lecz Erast Pietrowicz nie przychodzi do teatru. W końcu nadchodzi 5 listopada, gdy mijają trzy tygodnie od kiedy Szustrow się jej oświadczył. Altairska rozmyśla o ich wspólnej przyszłości i nagle zdaje sobie sprawę, że absolutnie nie wyobraża sobie ślubu ani tym bardziej nocy poślubnej z Szustrowem. Spontanicznie i zanim rozsądek weźmie górę nad emocjami, Eliza dzwoni do przemysłowca i mówi mu, że ich małżeństwo jest niemożliwe, po czym odkłada telefon. Następnie aktorka jedzie do teatru na próbę, którą zakłóca niespodziewane przybycie Simona, biznesowego wspólnika Szustrowa. Zdenerwowany mężczyzna rzuca w Altairską pudełeczkiem z pierścionkiem z brylantem i informuje, że Szustrow zadzwonił do niego, żaląc się, że Eliza odrzuciła oświadczyny. Potem policja znalazła go w mieszkaniu martwego z poderżniętym gardłem. Stwierdzono, że milioner popełnił samobójstwo z rozpaczy. Słysząc to, Altairska traci przytomność.*

*Na polecenie Sterna Eliza z pomocą Kłubnikinej i Prostakowa przeprowadza się do hotelu „Metropol”. Główna aktorka jest przekonana, że Szustrow wcale nie popełnił samobójstwa, lecz zabił go Iskander. Lontaine decyduje, że pora ostatecznie zakończyć serię morderstw dokonanych przez Altairskiego z jej powodu. Aktorka postanawia się zabić, żeby już nikt nie musiał przez nią ginąć. Ponadto w swoich rzeczach w pokoju hotelowym znajduje kolejną karteczkę z pismem męża, w której mężczyzna ostrzega, że Eliza jest tylko jego i każdy, z kim będzie się zadawać, umrze. Tuż przed podcięciem sobie żył do Altairskiej dzwoni Fandorin. Mężczyzna dyktuje jej obiecany pożegnalny wiersz do sceny finałowej w przedstawieniu. Po przeczytaniu go Eliza zaczyna rozumieć, że wcale nie musi ginąć. Zamiast tego postanawia zabić swojego męża.*

*Następnego dnia Altairska zwierza się Diewiatkinowi ze swojego planu. Asystent reżysera wyznaje aktorce miłość i dodaje, że wszystko mogłoby być inne, gdyby i ona go pokochała. Eliza odpowiada, że Diewiatkin zawsze był jej wiernym oraz odważnym obrońcą, a ona jego damą i chciałaby, żeby tak zostało. Mężczyzna oferuje, że dla Altairskiej zabije jej męża, lecz kobieta odpowiada, że ona sama musi to zrobić, bo dla śledczych musi to wyglądać jak morderstwo w afekcie, aby została uniewinniona. Diewiatkin zgadza się pomóc. Daje Elizie broń i przez kolejne trzy dni uczy się nią posługiwać.*

*10 listopada po raz kolejny wystawiana jest sztuka Fandorina. O północy Altairska i drugi reżyser wychodzą z teatru i kierują się do hotelu. Za nimi podąża grupka wielbicieli, a wśród nich także Iskander. Nagle Eliza wyciąga pistolet, celuje do męża i naciska spust, lecz broń nie strzela. Spanikowany Altairski ucieka, a Diewiatkin tłumaczy aktorce, że zapomniała odbezpieczyć broń. Zdenerwowana Lontaine każe się zostawić w spokoju i wraca samotnie do hotelu.*

*Rano przed próbą Eliza idzie do teatru, gdzie spotyka Fandorina, który pokazuje jej kolejny wpis w „Świętej Księdze Arki”. Pod datą 11 listopada pojawił się napis: „Do benefisu pozostały cztery jedynki. Przygotujcie się!”.*

Dowiedziawszy się o śmierci Szustrowa, Erast Pietrowicz natychmiast jedzie z Simonem do mieszkania milionera i ogląda jego zwłoki. Po zbadaniu ran na szyi Fandorin nabiera przekonania, że śledczy się mylą, a Szustrow został zamordowany. Detektyw po raz kolejny wyrzuca sobie pomyłkę w dochodzeniu – najpierw niesłusznie podejrzewał Diewiatkina, a potem Lipkowa i Carkowa. Zabójstwo przemysłowca dowodzi, że prawdziwy morderca wciąż jest na wolności. Fandorin zauważa, że wszystkie zbrodnie łączy teatralność i dramatyczność – Smaragdow został otruty winem z kielicha będącego rekwizytem teatralnym; śmiertelnie ranny Limbach został zamknięty w garderobie, aby się wykrwawić; zabójca poderżnął Szustrowowi gardło, a następnie zadał mu kilka kolejnych cięć na szyi. Erast Pietrowicz podejrzewa, że sprawcą może być jeden z aktorów, lecz nie wiadomo który, bo każdy z nich miał motyw. Jednocześnie detektyw domyśla się, że morderstwa są w jakiś sposób powiązane z dziwnymi wpisami w „Świętej Księdze Arki”. Aby wykryć zabójcę, 10 listopada po bankiecie z okazji kolejnego przedstawienia Fandorin zabiera do mieszkania kieliszki, z których pili aktorzy, aby poddać analizie próbki ich śliny i potem porównać je z próbkami ze „Świętej Księgi Arki”. Wpisy dokonywane były ołówkiem kopiowym, więc autor musiał wcześniej poślinić ołówek przed napisaniem czegokolwiek. Rankiem 11 listopada Erast Pietrowicz udaje się do teatru, aby zbadać księgę i odkrywa, że pojawił się kolejny wpis. Po chwili do teatru przychodzi Eliza i Fandorin nie ma możliwości pobrać materiału do badań. Aktorką targają silne emocje, lecz Erast Pietrowicz nie dostrzega tego, gdyż skupiony jest na rozmyślaniach o tajemniczych słowach o jedynkach. W końcu Altairska ze łzami wyznaje, że za morderstwami stoi jej zazdrosny mąż. Jednak detektyw nie słucha jej i nagle dochodzi do rozwiązania zagadki – jedynki we wpisach powiązane są z datami, w których tych wpisów dokonano: 06.09.**1**9**11** – „Do benefisu pozostało osiem jedynek”; 02.**1**0.**1**9**11** – „Do benefisu pozostało siedem jedynek”; 0**1**.**11**.**1**9**11** – „Do benefisu pozostało pięć jedynek”; **11**.**11**.**1**9**11**  - „Do benefisu pozostały cztery jedynki”. Fandorin domyśla się, że brakujące cztery jedynki oznaczają godzinę. W międzyczasie na próbę przychodzą aktorzy, a wśród nich również Masa, z którym Fandorin nadal się nie pogodził. Erast Pietrowicz zauważa, że trupa składa się z dziesięciu aktorów, reżysera oraz jego asystenta, czyli jedenastu jedynek i jednej dziewiątki [ros. *diewiać* – dziewięć]. O jedenastej na próbę przychodzi Diewiatkin, który zamyka salę na klucz i oznajmia, że do benefisu pozostały dwie jedynki.

Drugi reżyser wychodzi na scenę, wyciąga pistolet i każe wszystkim aktorom usiąść w pierwszym rzędzie na widowni. Początkowo trupa bierze Diewiatkina za wariata, lecz gdy ten strzałem rani Masę, zaczynają się go słuchać. Asystent wyjawia, że to on przygotował benefis. Zdaniem Diewiatkina w sztuce istnieją artyści Dobra i Zła, Życia i Śmierci. On chciał być artystą Życia, lecz Stern i pozostali aktorzy pogardzali nim i nie pozwolili mu na to, więc teraz zostanie artystą Śmierci. W szkatułce, którą przygotował dla Elizy, ukryty jest włącznik detonujący bomby podłożone w teatrze. Punktualnie o 11:11 ładunki wybuchną, zabijając całą trupę, łącznie z Diewiatkinem – jedenaście jedynek i jedna dziewiątka. Drugi reżyser dodaje, że zrobił to wszystko także z miłości – za życia walczył o miłość Elizy i usuwał kolejnych konkurentów stających mu na drodze, lecz aktorka i tak go odtrąciła, więc teraz połączą się razem w śmierci. Diewiatkin prosi Altairską, aby usiadła obok niego na scenie. Fandorin zwraca uwagę, że jego osoba psuje cały schemat, gdyż jest dwunastą jedynką. Asystent przyznaje mu rację i pozwala odejść. Erast Pietrowicz rzuca kilka japoński słów do Masy, po czym wybiega. Japończyk mówi Diewiatkinowi, ze może ulepszyć swój plan, dodając jedenaście sekund i wysadzając bomby o 11:11:11, bo wtedy suma wszystkich cyfr wyniesie 22, czyli dwukrotność jedenastki. Drugi reżyser przyznaje mu rację i przestawia zegar. Eliza spogląda na sufit teatru i dostrzega wspinającego się tam Fandorina. Po chwili Erast Pietrowicz zeskakuje z góry na Diewiatkina i obaj tracą przytomność. Tuż przed wybuchem Masa wyrywa przewody ze szkatułki, co dezaktywuje ładunki. Japończyk tłumaczy Altairskiej, że przed swoją ucieczką Fandorin powiedział do niego „jedenaście sekund”, prosząc, aby załatwił mu dodatkowy czas. Detektyw odzyskuje przytomność, a Diewiatkin zostaje aresztowany.

Przedstawione zostają motywy kierujące zabójcą. Diewiatkin odszedł z wojska, bo pokochał teatr i zapragnął zostać wielkim artystą. Lecz jednocześnie był szaleńcem i megalomanem, który postanowił zniszczyć świat, jeżeli jego marzenie się nie spełni. Całego świata nie był w stanie zniszczyć, ale Stern wiele razy powtarzał, że „Arka Noego” jest idealnym modelem świata, więc Diewiatkin chciał wysadzić teatr i zabić aktorów. Wkrótce poznał Elizę i od razu się w niej zakochał. Miłość do Altairskiej była jedynym, dla czego był gotowy zrezygnować ze swojego planu. To on podłożył żmiję do kosza z kwiatami, a następnie uratował aktorkę, dając się ugryźć. Asystent reżysera znał się na wężach i wiedział, że o tej porze roku jad węża jest słaby, więc nic mu nie grozi. Liczył, że po tym wydarzeniu Eliza zacznie odwzajemniać jego uczucia, ale tak się nie stało. Ponadto spodziewał się, że Stern powierzy mu główną rolę w nowym przedstawieniu, lecz reżyser obsadził w niej Smaragdowa, który dodatkowo zalecał się do Altairskiej, więc był konkurentem Diewiatkina. Drugi reżyser stwierdził, że jeśli Eliza nie będzie jego, to nie będzie niczyja i połączy się z nią po śmierci. Ślepo wierząc w Los, poszedł do Smaragdowa z dwoma kielichami, w tym jednym zatrutym i pozwolił aktorowi wybrać kielich. Diewiatkin wierzył, że Fatum pozostawi przy życiu tego z nich, który jest godny Elizy. Następnie w podobny sposób asystent reżysera chciał pozbyć się Fandorina, lecz tym razem Los był po stronie detektywa. Erast Pietrowicz w swoich pierwszych podejrzeniach był bliski prawdy, lecz zmyliło go fałszywe alibi zapewnione Diewiatkinowi przez Durową, która skłamała z miłości do niego. Potem drugi reżyser zabił Limbacha, gdy pojawiły się plotki o jego romansie z Elizą. To Diewiatkin napisał na drzwiach „Li”, aby zasugerować, że mordercą jest Lipkow. Podczas wydarzeń w willi Carkowa celowo wszedł do gabinetu, bo nie mógł pozwolić, aby Fandorin dowiedział się, że za morderstwami wcale nie stoją biletowi spekulanci. Finalnie Diewiatkin zabił Szustrowa, gdy dowiedział się o jego oświadczynach.

Altairska wyznaje Erastowi Pietrowiczowi, że za zabójstwa nie odpowiada Diewiatkin, lecz jej mąż Iskander, który wiele razy jej groził i ostrzegał przed romansowaniem z innymi mężczyznami. W dodatku Eliza po przeprowadzce do nowego hotelu znalazła w swoich rzeczach karteczkę od Altairskiego, a nikt poza Sternem nie wiedział, że aktorka zmieniła miejsce zamieszkania. Tylko Prostakow i Kłubnikina, którzy pomagali przenieść jej bagaże jeszcze o tym wiedzieli. Fandorin domyśla się, że szpiegiem Altairskiego jest Kłubnikina i pod groźbą ujawnienia tej informacji reszcie trupy domaga się od niej podania miejsca zamieszkania męża Elizy.

Erast Pietrowicz jedzie na spotkanie z Iskandrem. Grozi mężczyźnie, że zabije go, jeżeli ten nie zostawi Altairskiej w spokoju i nie da jej rozwodu. Iskander zgadza się zniknąć z życia żony, ale nie zgadza się na rozwód, bo utraciłby roczne utrzymanie wypłacane przez ojca.

Fandorin odwiedza Elizę w hotelu i wyznaje, że załatwił sprawy z Altairskim, który nie miał nic wspólnego ze śmiercią kolejnych adoratorów żony, a jedynie wykorzystywał zbieg okoliczności, grożąc jej. Fursztacki zmarł z przyczyn całkowicie naturalnych, a Astrałowa zabił Diewiatkin, który wtedy już znał się z Elizą. Erast Pietrowicz i Altairska wyznają sobie nawzajem miłość i decydują się na związek bez zobowiązań – ona nadal będzie mogła być aktorką i poświęcać większość swojego życia teatrowi, a on będzie się oddawał swoim pasjom i zainteresowaniom.