Zwarte Piet

**Zwarte Piet** is de onmisbare steun en toeverlaat uit de fictief opgevoerde tradities van Sint Nicolaas. In het begin waren er slechts één of twee knechten, sinds 1945 zijn dat - vooral tijdens de Intocht - een ontelbaar aantal.

*"Hier in Nederland heeft Zwarte Piet van oudsher een belangrijke rol gespeeld.
Zwarte Piet is toch eigenlijk juist degene die voor de prettige spanning en de
vrolijke noot zorgt."*
- 1963 AVRO TV-programma *"Heilige of Boeman"* -

## Oorsprong

Al ver voor 1850 werd er over de knecht van Sinterklaas gesproken, maar in 1850 bracht Jan Schenkman - voor zover bekend - het eerste boek uit waarin over de samenwerking van Zwarte Piet met Sint Nicolaas werd geschreven en ook werden zij in afbeeldingen vormgegeven. Dit boek is getiteld *"Sint Nicolaas En Zijn Knecht"*. De eerste vormingen tot Zwarte Piet zijn terug te leiden naar de jaren 1600 tot en met 1750. Hoe verder terug in de tijd hoe enger Zwarte Piet wordt vormgegeven.

Het boek *"De bespookte Waereld ontspookt"*, geschreven in 1766 door de schrijver Petrus Nieuwland, beademt naast Zwarte Piet ook andere enge kweldemonen zoals de klopgeest, het nachtmerrie-schepsel en de klabauter.

Wanneer De Intocht van Sinterklaas voor het eerst groots wordt vormgegeven in een anderhalf uur durend televisieprogramma (vanaf 1967) krijgen Pieten voor eerst specifieke functienamen. De eerste is de Hoofdpiet (de leidinggevende Piet onder Sinterklaas) en later volgen meerdere specifieke functies. Anno heden heeft bijna elke Piet een specifieke functie, zoals de Chefpiet (kok) en de Paardenpiet (paardenverzorger).

## Evolutie

Om zijn werknemer persoonlijk aan te spreken gaf de Sint zijn werknemers de naam Piet. Het is onduidelijk of de allereerste Piet echt Piet heette, of dat hij of zij deze naam ook van de Sint kreeg. Voor Sinterklaas brengt Zwarte Piet kadootjes door de schoorsteen de huizen binnen.

Voordat Piet voor het eerst door de schoorsteen gaat heeft hij nog zijn eigen huidskleur. Pas als Piet door de schoorsteen gegaan is krijgt hij de eerste veegjes roet op zijn gezicht. Niet alle huizen hebben de traditionele schoorsteen, maar ook voor moderne uitzonderingen heeft Piet een geheime oplossing.

Niet alleen krijgt de Piet een zwarte huidskleur van het roet, ook worden de lippen beschadigd door de reis door de schoorsteen. Om dit te verbergen gebruik een Piet meestal lippenstift. De haren worden zwart gekleurd in een 'kroes'-stijl.

Desondanks de brede inzet van nationale televisieprogramma's betreft Pieten met beperkte roetvegen blijft de traditionele zwart gekleurde Piet enorm populair. Veel lokale Sinterklaasprogramma's tonen slechts alleen de volledig zwart gekleurde Piet en ook het merendeel van de lokale intochten worden opgevuld door de traditionele (meest gehanteerde) Piet.

Chronologisch gezien kan een Piet pas mee naar Nederland als zijn gezicht compleet zwart is: hoe meer ervaring de knecht opgedaan heeft, des te zwarter zijn gezicht. Het is dan ook niet standaard dat er Zwarte Pieten met een beperkt aantal roetvegen met de stoomboot naar Nederland varen en daar vervolgens kadootjes gaan uitdelen.

Door de aanwezigheid van roetveegpieten in voornamelijk Noord-Holland is anno 2018 de verhouding: 66 procent Zwarte Piet, 30 procent Roetveegpiet en 4 procent Bruine Piet. De roetveegpiet is echter voornamelijk actief in Noord-Holland, in de rest van het land is de reguliere Zwarte Piet actief. Enkel de landelijke televisiezenders zijn echt actief in roetveegpieten, in combinatie met volledig (ervaren) Zwarte Pieten.

## Uiterlijk

Elke Piet heeft standaard-werkkleding. Een maillot, een pofbroek, een hes met of zonder cape, een molensteenkraag en een baret met daarop een veer bevestigd. De kledingstijl is afkomstig van Moorse pages die in de 16de eeuw in Spanje actief waren als bedienden. Ook dragen veel Pieten oorbellen en hebben de knechten een roe bij zich.

## Functie

Voor Sinterklaas brengt Zwarte Piet geschenken en snoepgoed aan kinderen die braaf waren. Volgens legenden gebruikte Piet de roe om kinderen te straffen als ze stout waren geweest en moesten deze kinderen ook in de zak mee naar Spanje als straf, maar vooralsnog lijkt geen enkele Piet dit tegenwoordig nog uit te voeren.

Aan het einde van de 18de eeuw werd opvoeding steeds belangrijker tijdens het feest. Zwarte Piet kreeg de roe (of gard) en later de plak toe zich om kinderen per lijfstraf te corrigeren.

## Internationale benamingen

* Armhaars: ጥቁር ፔት (T’ik’uri Pēti)
* Arabisch: بلاك بيت (Blak Bayt)
* Armeens: Սև Փիթ (Sev P’it’)
* Azerbeidzjaans: Qara Pet
* Baskisch: Pete Beltza
* Belarussisch: Чорны Піт
* Bengaals: ব্ল্যাক পিট (Blyāka Piṭa)
* Duits: Schwarzer Pete
* Engels: Black Pete
* Frans: Pierre Noire
* Indonesisch: Om Pit
* Grieks: μαύρο Πιτ (Mávro Pit)
* Hawaiiaans: Svarta Piet
* Italiaans: Pete Nero
* Japans: ブラックピート (Burakku Pīto)
* Maleis: Pete Mitam
* Pools: Czarny Pete
* Portugees: Pedro Negro
* Spaans: Pedro Negra
* Tagalog: Itim na Pete
* Thais: พีทดำ (Phī Thdả)
* Russisch: Черный Пит (Chernyy Pit)
* Zweeds: Svart Pete