Vua tiếng Việt

***Vua tiếng Việt*** là chương trình trò chơi truyền hình về ngữ vựng - ngữ pháp tiếng Việt, nhằm giúp khán giả sử dụng đúng các từ tiếng Việt, ngữ pháp, ca dao,... trong đời sống, đồng thời còn gìn giữ sự trong sáng vốn có của tiếng Việt thông qua các vòng thi hấp dẫn, kịch tính. Chương trình do Đài Truyền hình Việt Nam sản xuất, được phát sóng vào 20:30 tối thứ 6 hàng tuần trên VTV3, bắt đầu từ 10 tháng 9 năm 2021. Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc là người dẫn chương trình này.

## Định dạng

Chương trình dành cho tất cả mọi lứa tuổi có khả năng tham gia.

## Luật chơi

Mỗi tập có 4 người chơi tham dự. Để giành chiến thắng trong chương trình, họ phải trải qua 4 vòng thi; sau mỗi vòng, người có số điểm thấp nhất sẽ bị loại. Điểm số không được cộng dồn qua các vòng mà được đặt lại về 0 khi bắt đầu mỗi vòng mới.

Kể từ tập 2 (17 tháng 9, 2021) thì mỗi tập có một chủ đề chính. Các câu hỏi của chương trình trong một tập sẽ chủ yếu xoay quanh chủ đề của tập đó. Trừ tập đầu tiên (10 tháng 9, 2021) là đa dạng chủ đề.

### Vòng 1: Phản xạ

4 người chơi sẽ trả lời một nhóm câu hỏi gồm 13 câu hỏi với các yêu cầu khác nhau (chọn từ đúng chính tả, ghép các chữ lại thành một từ/cụm từ, đếm số danh từ/động từ/tính từ trong 1 câu, viết từ đúng, điền từ trong câu ca dao/tục ngữ, điền một chữ vào từ, xác định chữ cái,...). Mỗi người chơi có 90 giây để trả lời các câu hỏi trên. Mỗi câu trả lời đúng người chơi sẽ được 1 điểm. Người chơi có quyền trả lời hoặc bỏ qua, nhưng trả lời sai sẽ không được cộng điểm; nếu người chơi còn thời gian để trả lời câu hỏi nhưng đã hết bộ câu hỏi, MC sẽ hỏi lại từ đầu các câu hỏi mà người chơi đã bỏ qua trước đó. Phần chơi của người chơi đó sẽ kết thúc khi hết giờ.

Mỗi một lượt, khi có yêu cầu, ánh sáng sân khấu sẽ chạy quanh ngẫu nhiên để chọn 1 người chơi.

Trong trường hợp có 2 người chơi bằng điểm nhau và thấp điểm nhất, một câu hỏi phụ sẽ được đưa ra (không giới hạn thời gian nhưng không được tính điểm) để xác định người được đi tiếp. 2 người chơi tham gia lượt này sẽ sắp xếp 1 dãy chữ để tạo thành 1 từ ngữ đúng. Người chơi bấm chuông để giành quyền trả lời; nếu trả lời đúng, người đó sẽ vào vòng sau, và người kia sẽ bị loại.

### Vòng 2: Giải nghĩa

3 người chơi vượt qua vòng 1 sẽ thay phiên nhau thực hiện các vai trò sau: 1 người miêu tả một từ mà MC chọn (nằm trong cuốn từ điển 36.000 từ của Viện Ngôn ngữ học Việt Nam), 2 người còn lại đoán. Mỗi người có 2 lượt, cứ sau mỗi 2 từ thì phần miêu tả sẽ được chuyển cho người chơi kế tiếp (theo thứ tự chứ cái trong tên). Người miêu tả sẽ có 60 giây để miêu tả từ được yêu cầu (không được dùng ngôn ngữ cơ thể), 2 người còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời. Nếu trả lời sai, đồng hồ sẽ chạy tiếp và người miêu tả vẫn tiếp tục diễn tả từ trên cho đến khi hết giờ hoặc ai đó trả lời đúng, khi đó đồng hồ sẽ dừng lại và cả người miêu tả và người trả lời đúng sẽ nhận được một số điểm như sau:

* Trả lời đúng trong 0 đến 15 giây: 4 điểm
* Trả lời đúng trong 16 đến 30 giây: 3 điểm
* Trả lời đúng trong 31 đến 45 giây: 2 điểm
* Trả lời đúng trong 46 đến 60 giây: 1 điểm
* Sau giây thứ 60: 0 điểm

Người miêu tả sẽ bị coi là phạm luật nếu nói ra bất cứ phần tiếng nào của từ được yêu cầu, đồng thời tiếng còi việt vị sẽ vang lên và từ nói trên sẽ bị bỏ đi. Sau 6 từ (không phạm quy), người chơi có điểm số thấp nhất trong vòng thi này sẽ bị loại.

Trong trường hợp có 2 người chơi bằng điểm nhau và thấp điểm nhất, một từ phụ sẽ được đưa ra và giải nghĩa bởi người chơi còn lại (không giới hạn thời gian và có tính điểm) để xác định 2 người được đi tiếp.

### Vòng 3: Xâu chuỗi

Một nghệ sĩ khách mời sau khi biểu diễn trong chương trình sẽ mang tới 1 mật thư, bên trong là 1 câu hỏi mà MC sẽ hỏi những người chơi tại một thời điểm nhất định (thông thường, câu hỏi này sẽ là một phần lời trong bài hát của nghệ sĩ, và nằm ở câu 5 hoặc 6).

Ở vòng này, 2 người chơi sẽ sắp xếp 9 câu với các từ đã được sắp xếp lộn xộn trước đó để tạo thành câu đúng và có nghĩa, mỗi câu hỏi có 30 giây để trả lời. Người chơi bấm chuông để giành quyền trả lời; trả lời đúng sẽ được 1 điểm. Phần chơi này sẽ kết thúc theo một trong bốn kịch bản sau:

* Một người chơi đạt 5 câu trả lời đúng trước tiên, người đó sẽ thắng ngay lập tức;

* Không ai đạt đủ 5 câu trả lời đúng sau 9 câu, khi đó người nhiều điểm hơn (ví dụ: 3 - 2, 4 - 3,...) sẽ thắng;

* Một người chơi dẫn trước một số điểm mà đối phương không thể cân bằng ở các câu hỏi còn lại (ví dụ: A được 4 điểm còn B được 1 điểm sau 7 câu, A thắng vì B chỉ có thể thêm tối đa 2 điểm);
* Tỉ số hòa sau 9 câu hỏi chính, sẽ có 1 câu hỏi phụ (cũng là một dãy từ; không giới hạn thời gian và không tính điểm), người trả lời đúng câu này trước sẽ thắng.

Sau cùng, người chiến thắng sẽ lọt vào vòng Soán ngôi, người còn lại sẽ bị loại.

### Vòng 4: Soán ngôi

Thí sinh đến vòng 4 sẽ trả lời 3 câu hỏi, với nội dung lần lượt như sau:

* Câu 1: Tìm 2 từ đồng nghĩa (gần nghĩa) hoặc trái nghĩa với từ đã cho.
* Câu 2: Tìm 3 từ trái nghĩa hoặc đồng nghĩa (gần nghĩa) với từ đã cho.
* Câu 3: Làm một bài thơ dài 4 câu theo thể thơ đã chọn và trong đó phải có từ khóa cho sẵn. Người chơi lựa chọn thể thơ bằng cách bốc thăm; từ tập 8 (29 tháng 10, 2021) đến tập 18 (7 tháng 1, 2022) là quay một vòng quay trong đó có 2 ô đặc biệt (tăng giải thưởng thêm 5 triệu đồng và thêm 30 giây suy nghĩ). Khi quay (bốc) vào một trong hai ô đặc biệt, người chơi sẽ nhận đặc quyền tương ứng và cần quay lại tới khi trúng một trong số các thể thơ nhất định.

Những câu hỏi ở vòng này đều được ban cố vấn đưa ra nhận định để chấm điểm. Cần có ít nhất 2 thành viên ban cố vấn đồng ý để một đáp án/bài thơ được chấp nhận. Trong một số trường hợp (ở 2 câu hỏi đầu), một đáp án có thể không được ban cố vấn chấp thuận nhưng vẫn được tính do phù hợp với định nghĩa tuơng ứng trong cuốn từ điển của chương trình.

Người chơi có 30 giây để suy nghĩ và trả lời mỗi câu hỏi; phải trả lời đúng câu trước đó để trả lời câu hỏi sau. Trả lời sai ở bất kỳ câu nào, trò chơi sẽ kết thúc. Nếu vượt qua câu số 3, người chơi đó sẽ trở thành "Vua tiếng Việt" của tuần và nhận 30 triệu. Người này sau đó sẽ đứng trước 2 sự lựa chọn: hoặc dừng cuộc chơi để mang số tiền mà họ đang có ra về, hoặc đeo chiếc nhẫn xanh của chương trình và ngồi lên "ngai vua" để thách đấu những người chơi khác ở tuần tiếp theo và có cơ hội tăng số tiền thưởng.

Khi có người đang tại vị trên "ngai vua", luật chơi sẽ thay đổi. Cả người thách đấu và người tại vị sẽ thi đấu cùng lúc (người đang tại vị từ tập trước sẽ chỉ tham gia thi đấu ở vòng này trong tập sau đó, người thách đấu sẽ là người chơi còn sót lại trong số 4 thí sinh mới của tập).

* Trong câu hỏi thứ nhất, đáp án của người thách đấu được kiểm tra trước.
* Trong câu hỏi thứ hai, đáp án của người tại vị được kiểm tra trước.
* Trong câu hỏi thứ ba, mỗi người (thách đấu và tại vị) sẽ làm một bài thơ riêng, thể thơ do MC bốc thăm. Ban cố vấn sẽ đánh giá từng bài thơ một để quyết định người chiến thắng. Nếu ban cố vấn không chấp nhận cả 2 bài thơ, 1 từ khóa khác được đưa ra và mỗi người chơi sẽ phải làm thêm 1 bài thơ phụ nữa, cũng với thể thơ được chọn lúc đầu. Trong trường hợp chấp nhận cả 2 bài, ban cố vấn sẽ chọn người chiến thắng sau cùng. Còn nếu ban cố vấn chỉ chấp thuận một bài thơ thì người được chấp thuận sẽ thắng.

Trong trường hợp người tại vị thất bại, họ sẽ mất hết số tiền hiện có và phải trả lại nhẫn cho chương trình. Lúc này, chương trình vẫn sẽ tiếp tục, người thách đấu sẽ phải giải quyết những câu hỏi còn lại để giành vị trí "Vua tiếng Việt". Nếu thành công, người thách đấu sẽ nhận được 30 triệu đồng và đứng trước 2 lựa chọn như trên.

Nếu người thách đấu thất bại, trò chơi sẽ kết thúc và người tại vị sẽ thắng ngay lập tức và được tăng giải thưởng. Lúc này, người tại vị cũng sẽ đứng trước 2 lựa chọn như trên (ở tuần 4, người tại vị sẽ ra về với 180 triệu mà không cần quyết định).

Nếu cả người tại vị và thách đấu đều trả lời đúng, cả hai sẽ chơi tiếp cho đến khi người thách đấu thất bại hoặc đến với câu 3, lúc này ban cố vấn sẽ quyết định người chiến thắng.

#### Cách thức ghi nhận đáp án

Trong mỗi câu hỏi, các đáp án chủ yếu được đưa ra sau khi hết thời gian suy nghĩ. Tuy nhiên, người chơi cũng có thể trả lời ngay trong khi thời gian vẫn đang chạy (điều này thường không được áp dụng nhiều). Các đáp án hường cần phải được ghi trước trên trang nháp của người chơi.

Ở hai câu đầu, người chơi có thể viết nhiều đáp án hơn số lượng yêu cầu (tối đa là 5 từ), miễn là có đủ số đáp án đúng. Đối với câu hỏi số 3, cần viết ra ít nhất là từ đầu và từ cuối của mỗi câu thơ (không cần học thuộc bài thơ).

## Cơ cấu tiền thưởng

Giải thưởng của người chơi bắt đầu ở mức 30 triệu đồng. Nếu người soán ngôi chiến thắng vòng 4 và không nhận số tiền thưởng này mà tiếp tục quay trở lại với chương trình thì sẽ phải nhận lời thách đấu của tuần tiếp theo để tăng số tiền hiện có, và cứ tiếp tục như vậy đến tuần thứ 4 với giải thưởng cao nhất là 180 triệu đồng. Dưới đây là số tiền thưởng người chơi sẽ giành được nếu vượt qua vòng 4 của mỗi tuần.Nhận được 180 triệu đồng, người chơi cũng sẽ sở hữu nhẫn thách đấu vĩnh viễn.

 2
 3
 4

## Ban cố vấn

Mỗi tập phát sóng có sự xuất hiện của 3 thành viên trong ban cố vấn. Ngoài nhiệm vụ chấm điểm cho các câu hỏi vòng Soán ngôi, họ còn thường xuyên đưa ra các lời giải thích cho một số nội dung (từ ngữ, thơ...) xuất hiện trong chương trình.

* PGS, TS Phạm Văn Tình – Tổng thư ký Hội Ngôn ngữ học Việt Nam
* Tiến sĩ khoa học Ngữ văn Đoàn Hương
* Nhà văn, nhà báo Hoàng Anh Tú
* Nhà báo Nguyễn Như Mai
* Nhà văn Di Ly
* Thạc sĩ văn học nhà nghiên cứu Ngô Hương Giang
* Tiến sĩ Ngữ Văn Đỗ Thanh Nga
* Nhà báo Phan Đăng
* Tiến sĩ Ngôn ngữ học Đỗ Anh Vũ
* Nhà văn Trương Quý
* Nhà thơ Lữ Mai
* Nhà thơ Hữu Việt

## Những người chơi đặc biệt

### Đạt ngôi vua

Những người chơi chiến thắng tuyệt đối (180 triệu đồng) được in đậm cả tên và số tiền thưởng. Những người chơi nhận 90 triệu đồng trở xuống được ghi lại cùng số tiền thưởng họ có. Người tại vị nếu bị soán ngôi thì số tiền họ đang có được trước khi bị soán ngôi sẽ được gạch ngang lên chữ.

### Thí sinh dưới 18 tuổi

* Bùi Mai Khuê (11 tuổi) (Tập 3 - 24 tháng 9, 2021) - Vòng 1

* Nguyễn Minh Hiền (17 tuổi) (Tập 8 - 29 tháng 10, 2021) - Vòng 2

* Đồng Hiền Trang Anh (14 tuổi) (Tập 9 - 5 tháng 11, 2021) - Vòng 2
* Nguyễn Hà Anh (11 tuổi) (Tập 14 - 10 tháng 12, 2021) - Vòng 1
* Đỗ Minh Quân (13 tuổi) (Tập 14 - 10 tháng 12, 2021) - Vòng 4
* Nguyễn Xuân Dũng (14 tuổi) (Tập 17 - 31 tháng 12, 2021) - Vòng 3
* Trần Hà Sơn Tùng (17 tuổi) (Tập 21 - 28 tháng 1, 2022) - Vòng 1
* Trần Trung Minh Hiếu (11 tuổi) (Tập 22 - 18 tháng 2, 2022) - Vòng 2
* Nguyễn Huyền Linh (12 tuổi) (Tập 22 - 18 tháng 2, 2022) - Vòng 1
* Cam Ngọc Anh Thư (15 tuổi) (Tập 23 - 25 tháng 2, 2022) - Vòng 3

### Thí sinh nước ngoài

* Okabe Chikara (Nguyễn Khỏe Mạnh) (Nhật Bản) (Tập 8 - 29 tháng 10, 2021) - Vòng 1
* Manhica Valter Vasco (Cường) (Mozambique) (Tập 11 - 19 tháng 11, 2021) - Vòng 1
* David Coley (Hoa Kỳ) (Tập 17 - 31 tháng 12, 2021) - Vòng 2
* Rufino Aybar (Tây Ban Nha) (Tập 21 - 28 tháng 1, 2022) - Vòng 2
* Cee Jay (MC - Nigeria) (Tập 24 - 4 tháng 3, 2022) - Vòng 1

### Thí sinh là người nổi tiếng

* Thanh Hương (Tập 1 - 10 tháng 9, 2021) - Vòng 1

* NSND Trọng Trinh (Tập 1 - 10 tháng 9, 2021) - Vòng 2
* Lưu Mạnh Dũng (Dũng Hớn) (Tập 2 - 17 tháng 9, 2021) - Vòng 1
* Khánh Vy (Tập 2 - 17 tháng 9, 2021) - Vòng 3

* Lê Anh Đức (RichChoi) (Tập 4 - 1 tháng 10, 2021) - Vòng 1

* Đinh Mạnh Ninh (Tập 4 - 1 tháng 10, 2021) - Vòng 2
* Bùi Nhật Anh (Nhật Anh Trắng) (Tập 6 - 15 tháng 10, 2021) - Vòng 2

* Nguyễn Hà Trung (Trung Ruồi) (Tập 8 - 29 tháng 10, 2021) - Vòng 3

* Trần Lê Ngọc Thắng (Thắng Cuội) (Tập 11 - 19 tháng 11, 2021) - Vòng 3
* Nguyễn Việt Anh (Tập 12 - 26 tháng 11, 2021) - Vòng 3
* Nguyễn Đức Mạnh (Mạnh Melody) (Tập 15 - 17 tháng 12, 2021) - 30.000.000 đồng
* Gigi Hương Giang (Tập 16 - 24 tháng 12, 2021) - Vòng 2

## Đón nhận

Nhờ nội dung mới lạ về ngôn ngữ, cùng với sự kết hợp giữa giải trí và kiến thức tiếng Việt, *Vua tiếng Việt* là chương trình tạo nên sức hút đối với khán giả. Trong chương trình, người chơi phải vượt qua các câu hỏi liên quan đến ngữ pháp, từ ngữ tiếng Việt, đồng thời được thử thách khả năng phản xạ nhanh. Nhiều đề bài trong chương trình, nhất là ghép chữ thành từ, được nhiều cư dân mạng chia sẻ rộng rãi và hưởng ứng nhiệt tình. Không ít bình luận của khán giả cho biết sự phong phú và đa dạng của tiếng Việt đã khiến họ phải vò đầu bứt tai giải đố.

Theo số liệu thống kê của Kantar Media dựa trên tỷ suất lượt xem đo được tại 4 thành phố lớn là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Cần Thơ, chương trình có mặt trong danh sách 10 chương trình truyền hình được xem nhiều nhất tháng 9 năm 2021, tháng 10 năm 2021, tháng 11 năm 2021, tháng 12 năm 2021. Nhiều khán giả cũng đã đăng ký tham gia chương trình để thử sức với tiếng Việt, điều này chứng tỏ được sức hút lớn của chương trình đối với khán giả truyền hình.

Mặc dù vậy, vẫn còn không ít những ý kiến trái chiều cho rằng chương trình không có quá nhiều ý nghĩa, mà trước hết là vấn đề về tên gọi; bởi lẽ trên thực tế không có ai có thể tự xưng mình là ông hoàng, bà chúa tiếng Việt thật sự. Các phần thi cũng bị đánh giá một cách gay gắt là "nông cạn, khiên cưỡng, sơ sài" và "máy móc", khi chưa đi sâu nhiều vào ngôn từ, ngữ pháp, các biện pháp tu từ cũng như cách tân ngôn ngữ, dẫn đến chưa thể hiện được hết tính giáo dục và cho thấy đây là một chương trình truyền cảm hứng lên tình yêu tiếng Việt.

### Tỷ suất lượt xem

*Nguồn: Kantar Media, theo số liệu về 10 chương trình truyền hình có rating cao nhất trong tháng, thống kê tại 4 thành phố lớn (Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ).*

## Những thay đổi

* Từ ngày 29 tháng 10 năm 2021, hộp bốc thăm thể thơ ở vòng 4 được thay thế bằng vòng quay đứng nhiều màu.
* Từ ngày 5 tháng 11 năm 2021, chương trình bắt đầu đón khán giả vào trường quay, khi dịch COVID-19 tại Hà Nội được kiểm soát.
* Từ ngày 14 tháng 1 năm 2022, hộp bốc thăm thể thơ ở vòng 4 được sử dụng lại, đồng thời không đón khán giả vào trường quay do dịch COVID-19 tại Hà Nội bùng phát trở lại.

## Các mùa phát sóng

* Mùa 1 (10 tháng 9 năm 2021 - 4 tháng 3 năm 2022).
* Mùa 2 (23 Tháng 9 năm 2022).

## Khung giờ Phát sóng

### Phát chính

* Mùa 1: 20:30 thứ sáu hàng tuần trên VTV3 (10/9/2021 - 4/3/2022).
* Mùa 2: 20:30 thứ sáu hàng tuần trên VTV3 (23/9/2022 - 12/5/2023).

### Phát lại

* Trên VTV3: 04:30 thứ 2, 08:50 thứ 7 (Tập 1 chiếu lại vào 8/1/2022), 01:20 thứ 5 và 03:00 chủ nhật.
* Trên VTV4: 14:15 thứ 3, 18:15 thứ 4 và chủ nhật.
* Trên VTV5
* Trên VTV5 Tây Nam Bộ: 03:15 thứ 7 và 21:15 chủ nhật.
* Trên VTV5 Tây Nguyên: 20:30 thứ 5.
* Trên các nền tảng số của VTV.

### Tạm ngừng phát sóng

Trong suốt thời gian phát sóng, có một số lần chương trình tạm ngừng hoặc thay đổi việc ghi hình và phát sóng theo kế hoạch, phần lớn là do trùng vào các sự kiện đặc biệt. Các chương trình bị hoãn đã được phát sóng trở lại vào tuần kế tiếp. Cụ thể:

* Các ngày 4 và 11/2/2022, chương trình tạm ngừng phát sóng để phát sóng các chương trình trong dịp Tết Nguyên Đán.