recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Benu

**Benu** (Bennu) - w mitologii egipskiej święty ptak, uważany za duszę (*ba*) Re; Pan Jubileuszów; pierwowzór greckiego feniksa. Był jednym z bóstw solarnych, związanym kolejno z Atumem, Re i Ozyrysem.

Czczony w Heliopolis, gdzie miał mieszkać wśród gałęzi świętej wierzby lub w Domu Benben. Był bóstwem pierwotnym, nie miał swojego stwórcy, podobnie jak Atum czy Re, a pojawił się na początku wszechświata, krążąc nad wodami praoceanu Nun, z którego następnie wyłonił się pierwszy kawałek stałego lądu – prawzgórek benben. Miał zdolność odradzania się co 500 lat i stąd się wziął jego przydomek - Pan Jubileuszy. W okresie wzrostu popularności Ozyrysa został włączony w krąg bóstw związanych z mitem ozyriackim, stając się duszą Ozyrysa. Odnawianie się Benu stało się manifestacją odradzania się Ozyrysa.

W czasach Starego Państwa przedstawiany w Heliopolis prawdopodobnie jako pliszka żółta. Reprezentował wówczas boga – stworzyciela Atuma. Od czasów Średniego Państwa był przedstawiany w postaci czapli, z długimi nogami i dziobem oraz dwoma piórami wyrastającymi z tylnej części głowy oraz z czerwonym lub złotym upierzeniem. Niekiedy miał koronę *atef* na głowie. Znane są także jego wizerunki w postaci ptaka z głową ludzką. Dowodzi to, że uważano go za osobne bóstwo, a nie tylko za część osobowości Atuma, Re czy Ozyrysa.
Pangu

**Pangu** – w ludowych wierzeniach chińskich potężna istota, która stworzyła wszechświat. Jest to bardzo późny mit kosmogoniczny, pierwsze jego wersje pojawiają się dopiero w III wieku. Przedstawiany był zwykle jako karzeł z dłutem w dłoni podczas rzeźbienia wszechświata.

Pangu narodził się w miejscu gdzie cała materia wszechświata była bezwładnie ze sobą zmieszana, jednak uformowana w kształcie jaja. Po 18000 lat ciężkiej pracy Pangu uporządkował chaos za pomocą młotka i dłuta i Ziemia oddzieliła się od nieba przyjmując określony kształt, z czystej części chaosu powstało niebo a z błotnistej ziemia. Po śmierci Pangu jego głowa i kończyny zamieniły się w Pięć Świętych Gór, krew i łzy w rzeki i strumienie, oczy stały się słońcem i księżycem a z ciała powstała ziemia uprawna, włosy zamieniły się w rośliny, jego oddech w wiatr a głos stał się piorunem.

Mit o Pangu najprawdopodobniej powstał wśród mniejszości narodowych południowych Chin (Yao-Miao) i dopiero później został zaadaptowany przez Chińczyków, choć niektórzy dopatrują się odwrotnego importu czy nawet wpływów buddyjskich na powstanie mitu.
Izyda

**Izyda** – w mitologii egipskiej bogini płodności, opiekunka rodzin. W okresie rzymskim uważana za jedno z wcieleń Wielkiej Macierzy. Przypisywanym jej niekiedy zwierzęciem kultowym była krowa.

Bogini o nieznanym w istocie pochodzeniu. Przypuszczalnie kult jej wywodził się z Iseum – miasta w XII nomie Dolnego Egiptu. W mitach egipskich występowała jako córka bogini Nut i boga Geba, siostra Neftydy, Seta i Ozyrysa, a zarazem małżonka tego ostatniego. Kiedy Set zabił Ozyrysa, Izyda odnalazła jego poćwiartowane ciało i wraz z Neftydą przywróciła męża do życia. Była matką Horusa. Zaopiekowała się małym Anubisem (synem Seta i Neftydy), gdy Neftyda porzuciła synka ze strachu przed mężem. Wszędzie jest ukazywana jako najlepsza Matka, wcielenie dobroci. Wraz z bratem i synem należała do naczelnej triady bóstw Egiptu.

Według innych źródeł była siostrą Horusa. Egipcjanie nierzadko utożsamiali ją z Hathor, którą w późniejszej kosmogonii wyparła i zastąpiła w roli matki Horusa. W świecie klasycznym była identyfikowana z innymi licznymi boginiami, m.in. z Demeter, Ateną, Selene, Persefoną, Tetydą. Za jej duszę i zarazem niebiański symbol uważano gwiazdę Sothis – Syriusza.

W sztuce z reguły występuje w ludzkiej postaci, nie posiadając żadnego symbolu zwierzęcego. Wielu badaczy uważa, że wyobrażenie Izydy z małym Horusem wywarło wpływ na ukształtowanie obrazu Madonny z Dzieciątkiem w ikonografii chrześcijańskiej.
Chenghuang

**Chenghuang** – w ludowych wierzeniach chińskich bóstwo opiekuńcze miasta. Każde miasto posiadało swojego ducha opiekuńczego, który chronił je przed działaniem złych mocy oraz opiekował się murami i fosami. Towarzyszyło mu dwóch pomocników, Niutou i Mamian , pełniących funkcję sędziów umarłych. W wielu miastach znajdowała się specjalna świątynia z posągiem Chenghuanga, którego zazwyczaj utożsamiano z jakąś zasłużoną dla danego miasta osobą.
Huh

**Huh** (znany także jako **Heh**, **Hah**) – egipskie bóstwo męskie wyobrażane w postaci żaby, wchodzące w skład hermopolitańskiej Ogdoady. Uosabiał nieskończoność: utożsamiany z Szu, dźwigający na rękach niebo; z gałązką palmową symbolizuje rachubę roczną i wskazuje niezliczone, szczęśliwe lata królewskiego panowania. Jako ucieleśnienie mnogości i liczebności, bóg ten rzadko objawiał się indywidualnie, najczęściej tworzył grupę z innym Huh.
Zao Jun

**Zao Jun** lub **Zao Shen** – jedno z najpopularniejszych bóstw w mitologii chińskiej, czczony jako bóg pieca. Ukazywany jest jako szlachetny i miłego usposobienia człowiek otoczony dziećmi.

Według popularnej ludowej opowieści pierwotnie nazywał się Zhang i był śmiertelnym człowiekiem. Miał cnotliwą żonę, którą jednak porzucił na rzecz pięknej sąsiadki. Niebiosa ukarały go za ten czyn, zsyłając na niego rozmaite nieszczęścia. Stracił cały majątek, porzuciła go nowa żona, na koniec stracił wzrok i musiał żyć z żebrania. Pewnego dnia przybłąkał się do domu swojej pierwszej żony. Ta zaprosiła go do środka i poczęstowała strawą. Zhanga zaczął wówczas wspominać swoją młodość i szczęśliwe życie u boku pierwszej żony. Słysząc to, kazała mu ona otworzyć oczy. Po tych słowach Zhang nagle odzyskał wzrok. Gdy ujrzał, że obok niego siedzi jego żona, ze wstydu skoczył do pieca. Żona próbowała go uratować z ognia chwytając go za nogę, Zhang jednak spłonął już w piecu, a żonie pozostała tylko jego noga. Po śmierci Zhanga żona ustawiła nad piecem tabliczkę pamiątkową i składała mężowi ofiarę. Odtąd w Chinach pogrzebacz nazywany jest potocznie *nogą pana Zhanga*.

W Chinach każde domostwo ma swojego własnego boga pieca, który opiekuje się domem i dba o pomyślność domowników. Prowadzi on także księgę, w której zapisuje wszystkie dobre i złe uczynki członków rodziny, a przed Nowym Rokiem udaje się do nieba i składa z nich raport przed Nefrytowym Cesarzem. W dniu, gdy Zao Jun ma udać się do nieba, w domu urządzana jest suta wieczerza złożona ze słodkich dań, a usta posążku boga kuchni smaruje się miodem. Po czterech lub siedmiu dniach Zao Jun powraca do domu. Wita się go wówczas fajerwerkami i nakleja nad piecem jego nowy wizerunek.
Bes

**Bes** – w mitologii egipskiej bóg wesela, tańców i rodziny, opiekun kobiet rodzących i dzieci.

Był najbardziej popularnym bóstwem domowym w całym Egipcie, czczonym w małych kapliczkach przydomowych. Według ówczesnych wierzeń czuwał nad Egipcjanami w ich życiu codziennym.

Miał postać karła ze zwisającym językiem, spłaszczonym nosem, z krzaczastymi brwiami, o zwierzęcych uszach, z pokręconymi kończynami i garbatymi plecami. Jego ubiór obejmował koronę ze strusich piór na głowie i lwią skórę przykrywającą ramiona.

Robiąc potworne miny, miał odstraszać bestie, węże i owady. Był uzdolniony muzycznie, grał na flecie, harfie i tamburynie. Towarzyszył bogini Hathor w jej podróżach, opiekując się nią i rozweselając.

Żoną jego była Toeris, w czasach ptolemejskich zastąpiona przez Beset.

Był częstym tematem amuletów z terakoty i tatuaży na ciałach egipskich tancerek, akrobatek i muzykantek. Jego wizerunki widnieją w Świątyniach Hathor w File, Denderze, na wyspie Biga koło Asuanu, w Świątyni Pogrzebowej królowej Hatszepsut w Dolinie Królów w Deir el-Bahari.
Anukis

**Anukit** (Anuket, Anket) - w mitologii egipskiej córka boga Chnuma i bogini Satis. Była czczona w Górnym Egipcie. Jej wielbionym zwierzęciem była gazela. Jako bogini wierzyła ona w moc chłodnej i orzeźwiającej wody. Była boginią pierwszej katarakty. Nosiła pierzastą koronę na swej ludzkiej głowie.
Zhangxian

**Zhangxian** – w ludowych wierzeniach chińskich bóstwo opiekuńcze dzieci, pomagające kobietom doczekać się potomstwa. Wierzono, że strzeże dzieci przed złymi mocami podczas zaćmienia Księżyca. Zhangxian przeganiał Niebiańskiego Psa (*Tiangou*), który próbując pożreć ziemskiego satelitę powodował jego zaćmienie.
Chenti-Imentiu

**Chenti-Imentiu** („panujący w Imentet”, tj. w królestwie zmarłych, „ten, kto stoi na czele Zachodu”) – lokalne egipskie bóstwo o postaci szakala, czczone w Abydos w XXXII–XXIII wieku p.n.e., opiekun tamtejszej nekropolii. Poczynając od panowania VI dynastii faraonów, Chenti-Imentiu zaczął być utożsamiany z Ozyrysem, którego kult przeniknął do Abydos.
Li Tieguai

**Li Tieguai** – bóstwo chińskie, członek grupy Ośmiu Nieśmiertelnych. Przedstawiany jest z żelazną laską. Według legendy był taoistycznym mistykiem. Pewnego razu jego dusza opuściła ciało, a uczniowie myśląc że ich mistrz umarł, spalili jego ciało. Gdy dusza Li powróciła i nie znalazła swego ciała wniknęła w ciało chromego żebraka. Jego atrybutami są tykwa i kalabasa.
Houyi

**Houyi** – w mitologii chińskiej mąż bogini Księżyca Chang’e, doskonały łucznik. Jest bohaterem licznych podań o różnej treści, często wzajemnie ze sobą sprzecznych.

Według najpopularniejszego mitu dotyczącego postaci Houyi pewnego razu za panowania cesarza Yao na niebie wzeszło jednocześnie dziesięć słońc zrodzonych przez boginię Xihe, co spowodowało katastrofalną suszę. Houyi miał się wówczas wyprawić z polecenia władcy do walki ze sprawcami tej klęski. Zgodnie z treścią traktatu *Huainanzi* najpierw zabił trzy potwory: Zuochi, Jiuying i Dafeng, następnie zestrzelił z łuku dziewięć słońc, tak że odtąd na niebie świeci tylko jedno, a na koniec zabił jeszcze trzy inne potwory: Yayu, Xiushe i Fengxi.

Inny popularny mit związany z cyklem o Houyi dotyczy jego żony. Zgodnie z treścią podania bogini Xiwangmu miała podarować mu ziele nieśmiertelności. Chang’e miała wykraść mężowi ową magiczną roślinę, a po jej spożyciu uniosła się na Księżyc, gdzie od tego czasu mieszka.

Według wielu podań Houyi miał zostać zabity z zawiści przez swojego ucznia imieniem Feng Meng, który, również będąc łucznikiem, nie mógł znieść, że jego mistrz jest od niego doskonalszy w tej dziedzinie.
Wadżet

**Wadżet** (egip. *Uto-Wadżet*, *Uadżet*, *Uadżit*; gr. *Uto*, *Buto*, *Edżo*, *Udżo*; łac. *Uraeus*, stąd forma ureusz) – bogini staroegipska czczona w Dolnym Egipcie.

Przedstawiana była w postaci kobry owiniętej wokół łodygi papirusu lub trzymającej berło w kształcie papirusu, najczęściej w czerwonej koronie Dolnego Egiptu. Była jedną z dwóch bogiń, obok Nechbet, występującą na podwójnej koronie władców Egiptu (pszent). Miała tam postać atakującej kobry, co miało symbolizować opiekę boską nad faraonem – wierzono, że zapewnia mu bezpieczeństwo. W symbolicznym zestawieniu z górnoegipską Nechbet była przedstawicielką Dolnego Egiptu.
Zhong Kui

**Zhong Kui** (chiń.: 鍾馗; pinyin: *Zhōng Kuí*) – łowca demonów z mitologii chińskiej. Jego atrybutem jest miecz, za pomocą którego wypędza szkodzące ludziom demony.

Był biednym uczonym mieszkającym na zachodzie Chin, który pragnął przystąpić do egzaminów urzędniczych. Po drodze do pałacu odwiedził świątynię, gdzie pijany obraził mnichów. Za karę bogini Guanyin sprawiła, że stał się brzydki. Niedopuszczony do egzaminów z powodu odrażającego wyglądu popełnił samobójstwo. Po śmierci został strażnikiem wejścia do piekła, gdzie ma pod swoją komendą 84 tysiące duchów.
Wu Gang

**Wu Gang** – bohater chińskich mitów ludowych. Zgodnie z treścią podań Wu Gang zajmował się poszukiwaniem sposobu osiągnięcia nieśmiertelności. Swoim aroganckim pragnieniem złamania ustalonego porządku świata rozwścieczył bogów, którzy za karę umieścili go na Księżycu. Tam Wu Gang wykonuje niekończącą się pracę przy ścinaniu drzewa cynamonowego. Kiedy tylko odłoży siekierę, drzewo wyrasta na nowo.
Wuluo

**Wuluo** (chiń.: 武羅) – bóstwo w mitologii chińskiej. Postać Wuluo opisuje w dwóch miejscach Księga Gór i Mórz. Podaje ona, że stworzenie to ma postać podobną do ludzkiej, o wąskiej talii. Charakteryzuje się też białymi zębami. Uszy swe ozdabia kolczykami. Od człowieka odróżnia się cętkowanymi umaszczeniem, dzięki któremu przypomina też lamparta. Głos tej postaci przypominać ma dźwięczenie nefrytu.

Bóstwo ma za zadanie strzec Tajemnej Stolicy Cesarza, leżącej na górze Qingyao.
Menshen

**Menshen** – w ludowych wierzeniach chińskich para bóstw, duchy opiekuńcze drzwi. Ich podobizny, umieszczone zazwyczaj na czerwonym tle, naklejane są symetrycznie na drzwiach wejściowych i mają odstraszać złe duchy.

Według legendy postacie te to Shen Tu i Yu Lei, towarzysze Żółtego Cesarza. Mieli oni posiadać moc odpędzania złych duchów, które wiązali trzcinową plecionką i rzucali na żer tygrysom. Według innej legendy są to postaci Qin Shubao i Yuchi Jingde, generałów cesarza Taizonga z dynastii Tang, którzy mieli czuwać nocą pod drzwiami cesarskiej sypialni, aby odstraszać złe duchy nawiedzające władcę we śnie. Taizong miał następnie uhonorować swych generałów nakazując namalować na drzwiach ich portrety.
Montu

**Montu** (egip. *mntw*) – w panteonie starożytnego Egiptu lokalne bóstwo Hermonthis i główny bóg Teb, popularny w czasach Średniego i Nowego Państwa, później zastąpiony przez Amona. Był opiekunem rzemiosła wojennego, a jako jego atrybuty służyły topór i łuk. Początkowo przedstawiany pod postacią sokoła (i przez to porównywany z Horusem), później wyobrażany jako człowiek o głowie sokoła ozdobionej tarczą słoneczną i dwoma piórami. Wcieleniem Montu był byk Buchis (czczony w Armant).
Zhurong

**Zhurong** – według mitologii chińskiej z okresu przedcesarskiego bóg ognia, pomocnik Płomiennego Cesarza, zgodnie z *Księgą gór i mórz* także jego praprawnuk. Według innej wersji mitu był natomiast potomkiem Zhuanxu. Uważano go także za ojca Gonggonga.

Wierzono, że mieszka w górach Kunlun. Przypisywano mu nauczanie ludzi sztuki krzesania ognia (inne mity za dawcę ognia uważają m.in. Fuxi lub Huang Di). Według późniejszych opowieści był dworzaninem Żółtego Cesarza i odkrył jak podtrzymywać ogień, rozpalony po raz pierwszy przez Suirena. Przedstawiany często jako jadący na grzbiecie tygrysa.
Caishen

**Caishen** – bóstwo chińskie, czczone zwłaszcza w taoizmie. Bóg dobrobytu i bogactwa, w niektórych rejonach uznawany również za opiekuna handlu. Przedstawiany jako postać jadąca na czarnym tygrysie.

Postać Caishena często dzielona jest na dwa bóstwa. Przedstawia się wówczas w ikonografii po lewej stronie wojskowego, a po prawej cywilnego boga bogactwa. Postaci te identyfikuje się wówczas w zależności od regionu z różnymi lokalnymi bóstwami. Czasem Caishena przedstawia się również jako grupę pięciu bogów. Wynika to ze specyfiki wierzeń Chińczyków, dla których ważniejsze było same bogactwo niż ustalanie który konkretnie bóg je rozdaje.

Według lokalnej tradycji pekińskiej drugiego i szesnastego dnia każdego miesiąca Caishen udawał się do nieba przed oblicze Nefrytowego Cesarza i składał mu sprawozdanie o czynach ludzi, na podstawie którego wyznaczano im kary lub nagrody.
Nüwa

**Nüwa** – starożytna chińska bogini uważana za stwórczynię ludzkości. Była siostrą i małżonką boga Fuxi. Podobnie jak mąż była przedstawiana z ciałem węża lub z rybim ogonem.

Podczas walki między bogami, gdy pękł jeden ze słupów podtrzymujących świat, góra Buzhou, Nüwa roztopiła kamienie i naprawiła go. Odtąd jednak jest on krótszy od pozostałych i świat jest przechylony w kierunku południowo-wschodnim, dlatego wszystkie rzeki w Chinach płyną w tym właśnie kierunku.

Gdy w niebie pojawiła się rysa, bogini uzupełniła ją łatą złożoną z barwnych, półprzezroczystych kamieni. Tak Chińczycy tłumaczyli sobie powstanie tęczy.

Wierzono, że stworzyła zwierzęta i człowieka. Pierwszego dnia pracy stworzyła kurczęta, drugiego psy, trzeciego owce, czwartego świnie, piątego krowy i szóstego konie. Natomiast siódmego dnia stworzyła ludzi, których wypalała w piecu z glinianych figurek. Ludzie wypalani w zbyt wysokiej temperaturze stali się czarnoskórzy, a w zbyt niskiej biali. Najbardziej udanymi byli ostatni ludzie o żółtej skórze, czyli Chińczycy. Uważano, że Nüwa wynalazła organki ustne i flet, a także wprowadziła porządek do chińskiej muzyki.
Ozyrys

**Ozyrys** – w mitologii egipskiej bóg śmierci i odrodzonego życia, Wielki Sędzia zmarłych. Syn bogini Nut i boga Geba, brat Seta, Izydy i Neftydy. Poślubił Izydę, był władcą ziemi, podziemi i krainy umarłych (Pola Jaru). Miał dwóch synów: Anubisa z Neftydą i Horusa z Izydą.

Był królem Egiptu, który przed wiekami nauczył ludzi uprawy roli. Został zabity przez swojego zazdrosnego brata Seta, a jego ciało zostało poćwiartowane na kawałki, które rozrzucono po całym Nilu. Jednak Izyda znalazła i z pomocą Anubisa poskładała w mumię wszystkie części ciała Ozyrysa z wyjątkiem prącia - organ ten bowiem zaginął na dnie Nilu (gwarantowało to i tłumaczyło żyzne wylewy rzeki) - dlatego Izyda zastąpiła go złotym fallusem. Ozyrys nie mógł żyć na ziemi, ale żył w zaświatach. Z biegiem czasu przemienił się w uniwersalnego boga - najważniejszy przejaw panteistycznego bytu.

Przedstawiany był w postaci człowieka w koronie *atef* na głowie z insygniami władzy królewskiej w dłoniach - berłem *heka*, symbolizującym władzę, oraz biczem *neheh*, symbolizującym wieczność, spowity w bandaże na kształt mumii z twarzą malowaną zielonym kolorem. Symbolem Ozyrysa był filar *Dżed*. Jego personifikacją było lunarne bóstwo Aah. Główny ośrodek kultu: Abydos i Busiris.
Nechbet

**Nechbet** – w mitologii egipskiej bogini przedstawiana jako sępica z rozpostartymi skrzydłami.

Pełniła kilka funkcji w różnych kultach: występowała jako żona Hapi, protektorka Górnego Egiptu oraz jego władców, w kulcie słonecznym występowała jako córka Re i jego prawe oko. Początkowo w okresie predynastycznym była lokalnym bóstwem czczonym jako patronka podwójnego miasta Nacheb (Al-Kab) i Nechen (Hierakonpolis).

Razem z Wadżet (Uto) tworzyła Ureusz – postać z głową sępa i tułowiem atakującej samicy kobry. Ureusz umieszczony był na sarkofagu i miał za zadanie odstraszać intruzów zakłócających wieczny spoczynek faraona. Trzymała w szponach symbol Anch, znak wiecznego życia.

W czasach późniejszych Nechbet zaczęto uważać za opiekunkę i karmicielkę bogów oraz faraona. W okresie Nowego Państwa rozpowszechnił się jej kult jako bogini narodzin, opiekunki matek i dzieci.
Achlys

**Achlys** – w mitologii greckiej personifikacja nocy, bogini nieszczęścia i smutku. Uważana za przedwieczną istotę istniejącą jeszcze przed Chaosem. Przedstawiana była jako blada i wychodzona postać z wyszczerzonymi zębami i oczami mokrymi od łez. Miała opuchnięte kolana, długie pazury, z jej nozdrzy ciekła ropa, zaś z policzków krew.
Bai Hu

**Bai Hu**, **Biały Tygrys** – w mitologii chińskiej jeden z czterech Strażników Nieba. Przedstawiany w postaci białego tygrysa. Pełna nazwa w przekładzie oznacza "Biały Tygrys Zachodu" (西方白虎), przypisuje mu się władzę nad Zachodem (stroną świata) oraz jesienią.

Do Białego Tygrysa należy 7 "pałaców", czyli chińskich gwiazdozbiorów, podobnie jak do każdego z czterech Strażników Nieba. Są nimi:

* Nogi (chiń.: 奎; pinyin: *Kuí*)
* Spojenie (chiń.: 婁; pinyin: *Lóu*)
* Brzuch (chiń.: 胃; pinyin: *Wèi*)
* Włochata Głowa (chiń.: 昴; pinyin: *Mǎo*)
* Sieć (chiń.: 畢; pinyin: *Bì*)
* Żółwi Nos (chiń.: 觜; pinyin: *Zuǐ*)
* Trzy Gwiazdy (chiń.: 參; pinyin: *Cān*)

Za panowania dynastii Han lud wierzył, iż tygrys jest królem wszystkich bestii. Legenda mówi, że gdy tygrys osiągnie wiek 500 lat, jego ogon stanie się biały. W takim przypadku, biały tygrys stanie się jednym z rodzajów mitycznych stworzeń. Powiada się, że Biały Tygrys pojawia się jedynie wtedy, gdy cesarz Chin zapanuje już również w świecie duchowym, lub jeśli na całym świecie zapanuje pokój. Ponieważ w kulturze chińskiej kolor biały wiąże się z Zachodem, Biały Tygrys został Strażnikiem Zachodu.
Guimu

**Guimu**, zwana też **Guigu** – według niektórych legendarnych podań chińskich istota, która stworzyła świat. Pierwsza informacja o Guimu pojawia się w pochodzącym z V wieku dziele *Objaśnienie rzeczy dziwnych*, autorstwa Ren Fanga. Miała żyć na Górze Małego Szczęścia, wznoszącej się pośród wód Południowego Oceanu. Ma głowę tygrysa i smocze łapy. Zrodziła niebo i ziemię, a także wydawała codziennie na świat dziesięć demonów, które pożerała następnego dnia. Opowieść o Guimu, choć mało popularna, jest jedyną w mitologii chińskiej zawierającą motyw powstania świata poprzez jego zrodzenie.
Sun Wukong

**Sun Wukong**, znany powszechnie jako **Małpi Król** – postać z mitologii chińskiej, bohater wielu różnorodnych legend oraz dzieł literackich i malarskich. Trickster, porywcza i humorzasta postać przeżywająca wiele niezwykłych przygód. Zgodnie z najpopularniejszą wersją mitu narodził się z kamiennego jaja u początku czasu i posiadł liczne nadprzyrodzone moce, dzięki którym stał się nieśmiertelny oraz może przybierać dowolne kształty i postacie. Sun Wukong jest bóstwem szczególnie popularnym na południu Chin. Zdaniem wielu badaczy postać Sun Wukonga nie jest rdzennie chińska i powstała w wyniku zaadoptowania hinduskiego Hanumana.

Najbardziej znany obraz Sun Wukonga wywodzi się z eposu Wu Cheng’ena *Wędrówka na Zachód*. Jest jednym z głównych bohaterów utworu, towarzyszem wyprawy mnicha Xuanzanga do Indii. Wiele razy ratuje go z niebezpiecznych opresji, ale jednocześnie swoimi figlami i psotami sprawia mu nieustanne kłopoty.
Sheut

**Sheut** - według wierzeń starożytnych egipcjan jest to cień osoby, który zawsze jest obecny. Wierzono, że człowiek nie może istnieć bez cienia, tak samo jak cień nie może istnieć bez rzucającej go osoby. Egipcjanie przypuszczali zatem, że cień zawierał w sobie część osoby, którą reprezentował. Z tego powodu posągi bóstw i ludzi, były czasem nazywane ich cieniami. Graficznie, cień przedstawiała mała figura ludzka pomalowana całkowicie na czarno, jak również figura śmierci lub sługa Anubisa.
Ptah

**Ptah** – bóg memficki. W mitologii egipskiej jest to bóg stwórca, stojący na czele Wielkiej Trójki Bogów. Razem z lwiogłową Sechmet i Nefertumem tworzyli w Memfis triadę. Ptah był opiekunem sztuk i rzemiosła. Występował pod postacią człowieka, z ogoloną głową i laską (będącą połączeniem symbolu *anch*, berła *uas* i filaru *dżed*) w ręku. Świętym zwierzęciem Ptaha był Apis. Za jego syna uznano Nefertuma oraz półboga Imhotepa, arcykapłana i budowniczego piramidy Dżasera. Grecy utożsamiali Ptaha z Hefajstosem.
Fangzhang

**Fangzhang** – w mitologii chińskiej górzysta rajska wyspa położona na wschodnim oceanie, stanowiąca miejsce zamieszkania nieśmiertelnych. Wyspa stanowiła cel wyprawy Xu Fu w poszukiwaniu ziela nieśmiertelności pod koniec III wieku p.n.e., zakończonej prawdopodobnie dopłynięciem do brzegów Japonii. Pod nazwą **Fanghu** została wspomniana w traktacie *Liezi*, jako jedna z pięciu rajskich wysp. Współcześnie przypuszcza się, że Fangzhang oraz dwie inne rajskie wyspy, Penglai i Yingzhou, należy utożsamiać z archipelagiem Peskadorów.
Alkyoneus

**Alkyoneus** – w mitologii greckiej jeden z gigantów, syn Uranosa i Gai. Wyróżniał się spośród innych gigantów wspaniałym wzrostem i siłą. Odegrał główną rolę w gigantomachii, która rozegrała się na Polach Flegrejskich. Alkyoneus nie mógł tak długo zostać zabity, póki walczył na ziemi, na której się urodził. Za radą Ateny, Herakles przeniósł go daleko od Palleny i tam zabił go strzałą. Gigant przed śmiercią zdołał przygnieść skałą dwudziestu czterech towarzyszy Heraklesa. Córki Alkyoneusa Alkyonidy z rozpaczy po śmierci ojca rzuciły się do morza i zostały przemienione w ptaki zimorodki.
Hapi (bóg nilowy)

**Hapi** (czasem zapisywane jako **Hapy**) – w religii starożytnego Egiptu bóstwo dorocznych wy

lewów Nilu, nanoszących na brzegi rzeki żyzny muł, pozwalający Egipcjanom na uprawę roślin. Jego imię oznacza *Biegnący*, co prawdopodobnie odnosi się do nurtu Nilu. Miał wiele tytułów, m.in. *Pan Ryb i Ptactwa Wodnego* oraz *Pan Rzeki Niosącej Życie*. Przedstawiany zazwyczaj jako mężczyzna z dużym brzuchem, ubrany w przepaskę na biodrach, z długimi włosami i zwisającym, kobiecym biustem. Coroczne wylewy Nilu bywały nazywane *Przybyciem Hapi*. Ponieważ tworzyły żyzny grunt na obszarach, które bez tego byłyby jałowe, Hapi, jako ich patron, symbolizował żyzną ziemię. Dlatego, chociaż był rodzaju męskiego, malowano go z dużym brzuchem przedstawiającym płodność Nilu. Zwykle miał też niebieską lub zieloną skórę, przypominającą Nu (męski aspekt Nun) i przedstawiającą wodę. Wskutek płodnej natury był czasem uważany za "ojca bogów" oraz opiekuńczego ojca, pomagającego utrzymać równowagę kosmosu.

Możliwe, że imię *Hapi* (lub jego odmiana), było wcześniej nazwą samego Nilu, jako że mówiono (błędnie) iż Nil zaczyna się pomiędzy *Mu-Hapi* i *Kher-Hapi*, na południowym skraju Egiptu. Jednak Hapi nie był bóstwem samego Nilu, a tylko dorocznych jego wylewów. Był również uważany za "przyjaciela Geba", egipskiego bóstwa ziemi, oraz "pana Nepri", bóstwa zbóż.

Inne atrybuty zmieniały się zależnie od regionu, z którego pochodzą wyobrażenia. W Dolnym Egipcie postać Hapi zdobiona jest papirusem, a towarzyszą mu żaby (żyjące w tamtym regionie i będące jego symbolem). Tymczasem w Górnym Egipcie były to lotos i krokodyle. Często przedstawiano Hapi niosącego dary żywności lub nalewającego wodę z amfory, ale także, bardzo rzadko, przedstawiano go jako hipopotama.

Uważano, że Hapi mieszka w jaskini u źródeł Nilu, które wówczas lokowano w rejonie Asuanu. Kult Hapi koncentrował się w rejonie Pierwszej Katarakty, na Elefantynie. Wzniesiono mu tam wiele świątyń. Jego kapłani dokonywali rytuałów mających zapewnić stały poziom wylewów. Na Elefantynie znajdował się oficjalny nilometr (wodowskaz schodkowy) – przyrząd pomiarowy, którego wskazania służyły przewidywaniom poziomu wylewu, a kapłani Hapi musieli być osobiście zaangażowani w nadzór nad nim.

Za panowania XIX dynastii Hapi był często przedstawiany jako para postaci trzymających i wiążących długie łodygi dwu roślin przedstawiających Górny i Dolny Egipt, symbolicznie łącząc dwie części państwa wokół hieroglifu oznaczającego "unię", "jedność". Takie symboliczne przedstawienie często rzeźbiono na postawie siedzących posągów faraona.
Giganci

**Giganci** – w mitologii greckiej olbrzymy o wężowych splotach zamiast nóg. Uchodzili za synów Uranosa (zrodzili się z krwi, która wyciekła z rany, gdy został okaleczony przez Kronosa) i Gai lub Tartara i Gai. Byli pochodzenia boskiego, ale mimo to byli śmiertelni. Mogli się stać nieśmiertelni za przyczyną magicznego ziela, które Gaja (Ziemia) wydała, by ocalić swoje dzieci przed śmiercią, ale Zeus dowiedział się o tym i nim ktokolwiek mógł je znaleźć, zerwał je i zniszczył.

Byli olbrzymiego wzrostu i niesamowitej siły, ale wygląd mieli odstraszający: gęste kudły na głowie, najeżone brody i zamiast nóg wężowe sploty. Byli personifikacją potężnych sił natury, trzęsień ziemi, wybuchów wulkanów. Po urodzeniu zaczęli grozić innym bogom, zagrozili, że zniszczą Olimp. Bogowie nie mieli innego wyjścia, jak przystąpić do walki. Opis walki został zawarty w gigantomachii.
Zhu Bajie

**Zhu Bajie** – Pierwotnie był jednym z niebiańskich urzędników, zajmującym się żeglugą przez Drogę Mleczną. Gdy po pijanemu próbował napastować córkę Nefrytowego Cesarza, został wygnany na ziemię i narodził się z łona świni. Nawrócony przez boginię Guanyin na buddyzm przyłączył się do mnicha Xuanzanga w jego wyprawie do Indii. Za wierne towarzystwo i pomoc w rozpropagowaniu w Chinach nauk Buddy pozwolono mu zamieszkać w Zachodnim Raju, gdzie otrzymał funkcję głównego obmywacza ołtarza.
Seszat

**Seszat** – w mitologii egipskiej bogini pisma i rachunków, opiekunka budownictwa i budowniczych, wywodząca się z Sais w delcie Nilu. Zajmowała się zapisywaniem roczników królewskich oraz asystowaniem przy wyznaczaniu miejsca i projektowaniu obiektów sakralnych.

Występuje już w przedstawieniach z okresu tynickiego, czyli czasów I i II dynastii, a jej imię silnie związane jest z istniejącym już wtedy rytuałem fundacyjnym świątyń. W reliefach z tego okresu, np. ze świątyni w Amada w Nubii, towarzyszy ona władcy, wspólnie napinając linę w celu zaznaczenia zarysów nowej świątyni, co było elementem wspomnianego rytuału, z tym że w rzeczywistości zastępował ją w tym rytuale kapłan jej kultu. Była blisko związana z Thotem, uważana za jego siostrę lub córkę i często razem z nim występująca na reliefach w świątyniach starożytnego Egiptu (np. w Ramesseum – jako zapisującą wraz z Thotem lata panowania Ramzesa II na liściach świętego drzewa „iszed”).

Czczono ją szczególnie w Hermopolis, ośrodku kultu Thota, i w Heliopolis, gdzie identyfikowano ją z Neftydą, również pochodzącą z Sais.

Przedstawiana była jako kobieta w skórze pantery ze skomplikowanym symbolem na głowie: gwiazdy zawieszonej na półokrągłej ramie zwieńczonej dwoma piórami. Znaczenie tego symbolu nie jest znane.
Eros

**Eros** – w mitologii greckiej bóg miłości i namiętności seksualnej, należał do grupy bóstw pierwotnych znanych jako Protogenoi.

Istnieją różne wersje co do jego pochodzenia: według Hezjoda miał być on pierwszym z bogów, rówieśnikiem Gai, którego obecność musiała być konieczna do zrodzenia się pozostałych bogów. Według innej wersji był synem Afrodyty i Aresa, lecz jest to tylko jedna z bardzo wielu wersji dotyczących jego genealogii. Przedstawiany był jako uskrzydlony piękny młodzieniec z łukiem i strzałą, którą godzi w zakochanych, by ich ze sobą złączyć. W czasach późniejszych przedstawiany jako pulchne niemowlę z łukiem i strzałami. Jego odpowiednikiem w mitologii rzymskiej jest Amor (Kupidyn, Kupido).
Liu Hai

**Liu Hai** (劉海) – chińskie bóstwo z wierzeń taoistycznych. Przedstawiany jest zazwyczaj jako młody mężczyzna stojący na trzynożnej ropusze i wywijający sznurem z nawleczonymi nań monetami. Uważany jest za bóstwo które zawsze służy pomocą.

Według najbardziej rozpowszechnionej legendy był urzędnikiem na dworze dynastii Jin w Okresie Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw. Gdy w wieku pięćdziesięciu lat został ministrem, spotkał dwóch taoistycznych świętych. Ci wzięli od niego monetę i dziesięć jaj, po czym układając jaja po kolei jedno na drugim na monecie zbudowali z nich wieżę. Gdy Liu Hai ostrzegł ich że budowanie takiej konstrukcji jest ryzykowne, ci odparli mu że na pewno nie mniej ryzykowne niż służba u władców. Po tej rozmowie Liu Hai przeszedł nawrócenie i został taoistą.
Erynie

**Erynie** – w mitologii greckiej boginie i uosobienia zemsty (kary, gniewu) za wszelką nieprawość oraz wyrzutów sumienia. Należały do najstarszych bóstw panteonu greckiego. Zrodziły się ze spadłej na Gaję krwi okaleczonego Uranosa. Zamieszkiwały Ereb (Ciemności Podziemia). Najczęściej przedstawiano je jako uskrzydlone staruchy z wężami zamiast włosów i przekrwionymi oczami. W rękach trzymały pochodnie lub żmije, bądź też bicze nabijane ćwiekami z brązu.

Były trzy erynie:

* Alekto – niestrudzona
* Tyzyfone – mścicielka, wymierzająca karę (szczególnie prześladowała zabójców)
* Megajra – wroga, zawistna

Zadaniem erynii było wysłuchiwanie skarg wnoszonych przez śmiertelników na młodzież obrażającą starszych, na dzieci odnoszące się źle do rodziców, na niegościnnych gospodarzy, na właścicieli domów i radnych miejskich, którzy niewłaściwie odnosili się do petentów, przede wszystkim jednak na zabójców. Stanowiły one personifikacje wyrzutów sumienia po złamaniu tabu – początkowo tylko tabu obrazy, nieposłuszeństwa albo przemocy stosowanej wobec matki.
Momos

**Momos** – w mitologii greckiej oraz mitologii rzymskiej bóg i uosobienie sarkazmu, żartów, kpin, drwin, a także niezasłużonej krytyki. Syn Nyks. Z powodu ciągłego wyśmiewania i krytykowania innych bogów, został wygnany z Olimpu. Przedstawiany zwykle jako starzec z maską w jednej ręce i laską błazna w drugiej.
Spozierające Mięso

**Spozierające Mięso (**Shirou**)** – stworzenie w mitologii chińskiej. Nie ma zgody co do tego, jak wyglądał ten dziwny chiński stwór. Postać tę charakteryzuje Guo Pu, uznawany przez Künstlera za najwybitniejszego komentatora Księgi gór i mórz. Ma to być stwór pozbawiony własnego kształtu, przypominający wątrobę wołu. Posiada jednak parę oczu. Inny pogląd podaje, że Shirou przypominał jelenia.

Pierwszy pogląd wiąże się z możliwością odcięcia kawałka Spozierającego Mięsa. Odcięta część odrasta i stworzenie to wraca do pierwotnego kształtu. Zamieszkuje góry Kunlun.

Istotą pokrewną Spozierającemu Mięsu jest Krowa, z Której Można Odciąć Nieco.
Bastet

**Bastet**, znana też pod nazwą Bast, Boubastis, Pasht, Ubasti, Ba en Aset – w mitologii egipskiej bogini miłości, radości, muzyki, tańca, domowego ogniska, płodności, a także kotów. Wierzono, że Bastet chroni mężczyzn przed chorobami i demonami. Przedstawiana jako kot lub kobieta z głową kota, często ze skarabeuszem na głowie, który był symbolem wschodzącego słońca, gdyż w imieniu Ra walczyła z Apopisem– ucieleśnieniem chaosu, przedstawianego jako wielkiego węża. Przedstawiano ją często z krzyżem Ankh – symbolem życia – i sistrum – uderzanym instrumentem muzycznym, który był jej atrybutem władzy. Była matką Maahesa i, według niektórych źródeł, Chonsu – boga Księżyca. Bogini Bastet pojawiła się już w czasach II dynastii, i jej nazwa prawdopodobnie wzięła się od miast kultu Bast (greckie Bubastis). Prawdopodobnie na początku zwierzęciem kultu był lew/lwica. W mitologii greckiej jej odpowiednikiem jest Artemida. Wielu bogów w tamtym okresie miało swoje dwie twarze – dobrą i złą; o ile Bastet kot była usposobieniem dobroci i ochroną, kojarzono ją również z bezwzględną, walczącą Sachmet przedstawianą jako kobieta z głową lwa.

Największym ośrodkiem kultu było Bubastis – miasto leżące w XVIII nomie dolnoegipskim, znajdujące się we wschodniej części delty Nilu, dlatego też zwana była „Boginią Wschodu” – w przeciwieństwie do jej siostry Sachmet, zwanej "Boginią Zachodu". Jej kult obejmował też takie miasta jak: Memfis, Heliopolis, Teby, Leontopolis, Herakleopolis.
Hapi (syn Horusa)

**Hapi**, czasem zapisywane jako **Hapy -** w mitologii egipskiej imieniem jednego z czterech synów Horusa, przedstawianego w pogrzebowej literaturze jako chroniącego tron Ozyrysa w Podziemiu. Zazwyczaj wyobrażany jest z głową pawiana, zaś jego zadaniem jest ochrona płuc zmarłego, stąd częste przedstawienie jako głowy pawiana pełniącej rolę pokrywy kanopy do przechowania płuc. Z kolei Hapi chroniony jest przez Neftydę. Gdy jego wyobrażenie znajduje się na bocznej ścianie trumny, jest to zazwyczaj ściana zwrócona ku północy. W Trzecim Okresie Przejściowym zmieniła się praktyka mumifikowania i zmumifikowane organy wkładano na powrót do ciała, wówczas również amulet Hapi umieszczano wewnątrz ciała.

Zapis imienia bóstwa zawiera hieroglif uważany za mający związek ze sterowaniem łodzią, choć jego dokładne znaczenie nie jest znane. Z tego względu jego imię bywa łączone z nawigacją, choć wczesne odwołania nazywają go wielkim biegaczem, jak w Zaklęciu 521 z *Tekstów Sarkofagów*.

Jako jeden z czterech filarów Shu i jeden z czterech sterów niebios był kojarzony z Północą, i w ten sposób określony w Zaklęciu 148 Księgi umarłych.
Shangdi

**Shangdi** – w mitologii chińskiej najwyższy i najważniejszy bóg, stwórca, uważany za personifikację Nieba (Tian). Postrzegany był jako nadziemska istota zsyłająca ludziom powodzenie lub klęskę. Był bóstwem sprowadzającym deszcz i pioruny oraz kontrolującym wiatry. W późnym okresie Shang był postrzegany jako istota przewodnicząca przodkom i innym bóstwom, zaś w okresie dynastii Zhou jego kult zlał się całkowicie z bardziej uniwersalnym kultem Nieba (Tian).
Chonsu

**Chonsu** (*Wędrowiec*) – w mitologii egipskiej patron Księżyca i wszelkich przejawów życia związanych z biegiem czasu, bądź kojarzonych z cyklem księżycowym (m.in ciąża, narodziny, młodość, odnowa, także pośmiertna).

W świątyni w Karnaku, przy której mieścił się szpital, czczono go w triadzie z rodzicami - Amonem i Mut. Łączono go również z Thotem, bogiem księżyca. Przedstawiany był jako mężczyzna owinięty w całun, z wizerunkiem księżyca na głowie, lub jako chłopiec z tzw. dziecięcym lokiem, często miał głowę sokoła lub ibisa. W Epoce Późnej ludowa wiara uczyniła Chonsu bóstwem, które oddala złe duchy. W okresie hellenistycznym utożsamiono go z Heraklesem.
Zhulong

**Zhulong** (lub Zhuyin)– jedno z najstarszych bóstw w mitologii chińskiej, będące sprawcą następstwa dnia i nocy, pór roku oraz wiatru. Jego imię *Zhulong* znaczy dosłownie „Smok z pochodnią”, zaś *Zhuyin* oznacza „Rozjaśniającego Mrok”. Przedstawiany jest jako beznogi smok o czerwonej skórze z ludzką głową. Mieszka w dalekiej krainie na północnym zachodzie, we Wrotach Dzikich Gęsi (*Yanmen*) na stokach góry Weiyu. Do krainy tej nigdy nie dociera słońce, dlatego Zhulong trzyma w pysku pochodnię, którą rozjaśnia mrok. Nigdy nie śpi, a także nie je i nie pije. Gdy smok zamyka powieki, na ziemi nastaje noc; gdy je otwiera, zaczyna się kolejny dzień. Jego oddechy powodują z kolei powstawanie wiatrów.
Echidna

**Echidna** – w mitologii greckiej potwór o ciele w połowie młodej kobiety, w połowie cętkowanego węża. Miała czarne oczy, przerażający wygląd i była stale żądna krwi, żywiła się ludzkim mięsem. Jest kilka wersji jej genealogii. Jedna mówi o tym, że była córką Tartaru i Gai, według innej uchodzi za córkę Chrysaora (syna Posejdona) i Kalliroe (córki Okeanosa), jeszcze inna uznaję ją za cókę nieznanego bliżej Peirasa i Styksu. Żyła razem z Tyfonem w jaskini w w kraju Arimów.

Grecy znad Morza Czarnego byli jednak przekonani, że żyła w Scytii. Według ich opowieści, przekazanej przez Herodota, gdy Herakles uprowadził woły Geriona, odwiedził także Scytię, kraj wtedy wciąż bezludny. Zasnął tam, a kiedy spał, jego konie zniknęły. Kiedy się obudził, wyruszył na ich poszukiwanie i zawędrował do kraju Hylaja. Znalazł tam w jaskini potworną Echidnę, którą spytał, czy wie, gdzie są jego konie. Echidna odpowiedziała, że ma je ona sama, ale nie odda ich, jeśli Herakles nie odbędzie z nią stosunku. Heros zgodził się, ale Echidna zwlekała z oddaniem mu koni, bo pragnęła jak najdłużej zatrzymać go przy sobie. Kiedy w końcu je zwróciła i odchodził, oświadczyła, że ma z nim trzech synów. Spytała, co ma z nimi zrobić – osiedlić ich w bezludnej dotąd Scytii, czy odesłać. Herakles pozostawił jej swój pas ze złotą czarą i jeden z łuków, każąc osiedlić tego, kto będzie umiał ich używać, odesłać tego, kto nie będzie tego potrafił. Gdy dorośli, Echidna nadała synom imiona – Agatyrsos, Gelonos i Skytes. Jedynie Skytes potrafił używać łuku i pasa Heraklesa, osiadł więc w Scytii i został jej pierwszym królem, od którego wywodzą się wszyscy inni – odtąd królowie Scytów noszą czarę u pasa. Została zgładzona w czasie snu przez Argosa Panoptesa.

Ze związku z Tyfonem zrodziła:

* Chimerę
* dwugłowego psa Ortrosa
* stugłowego smoka Ladona, który strzegł jabłek Hesperyd
* smoka kolchidzkiego
* Sfinksa
* Cerbera
* Skyllę
* Gorgony
* Hydrę lernejską
* orła, który pożerał wątrobę Prometeusza
* Lwa nemejskiego

Według Hezjoda Ortros zgwałcił własną matkę, a Sfinks i Lew Nemejski byli ich dziećmi.
Kua Fu

**Kua Fu** – postać z mitologii chińskiej, prawnuk Gonggonga. Wyobrażano go sobie jako bestię o dziwnym wyglądzie; jego opisy różniły się w poszczególnych regionach Chin. Według legendy Kua Fu był postacią nierozumną i dla sprawdzenia swoich sił postanowił złapać słońce. W pogoni za nim przebiegł wiele krajów, aż w końcu padł martwy z pragnienia. Według opowieści z *Księgi gór i mórz* Kua Fu miał walczyć po stronie Chi You przeciwko Żółtemu Cesarzowi i zginął zabity przez smoka Yinglonga.
Lü Dongbin

**Lü Dongbin** – w mitologii chińskiej jeden z Ośmiu Nieśmiertelnych. Uznawany za najważniejsze bóstwo z tej grupy, przypisuje mu się wiele fantastycznych przygód. Patron wojowników i fryzjerów. Jego symbolem jest miecz, którym zabija demony.

Według legend żył w okresie panowania dynastii Tang lub w czasach dynastii Song i w czasie wojny miał opowiedzieć się po stronie dynastii Liao. Miał flirtować z He Xiangu, którą przyłączył do grupy Ośmiu Nieśmiertelnych.
Lama Laya

* Niveau 74 (Centre-ville de Granval), Niveau 94 (Quartier des boutiques), Niveau 120, 134 (La Corniche), Niveau 143 (La tour Excellence)
* Niveau 252 (Les plaines Plinplot), Niveau 287 (Granval-sur-Mer)
* Niveau secret 7-5 (Terrasse panoramique de la tour)
* Niveau secret 12-40 (Limbes éternelles - 4e Cercle), Niveau secret 13-63 (Limbes éternelles - 5e Cercle), Niveau secret 14-81 (Limbes éternelles - 6e Cercle)
* Niveau secret 18-5 (Paradis divin - 1er), Niveau secret 19-10 (Paradis divin - 2e), Niveau secret 20-6 (Paradis divin - 3e), Niveau secret 21-28 (Paradis divin - 4e), Niveau secret 22-53 (Paradis divin - 5e), Niveau secret 23-81 (Paradis divin - 6e)
* Niveau d'épreuve 16, 21, 32, 36 (Voie du mystère)
* Niveau d'épreuve 35 (Epreuve d'Orqanos)
* Niveau d'épreuve 35 (Epreuve de Gargaros)
* Niveau d'épreuve 11, 35, 42 (Epreuve d'Ogralos)
* Niveau d'épreuve 27 (Evénement des Spectres psychiques)
* Niveau d'épreuve 9, 27 (Festa Automnal Inferno)
Asz

**Asz** – w starożytnym Egipcie był bogiem oaz oraz winnic w zachodniej delcie Nilu. Egipcjanie uważali go także za boga plemion Libu i Tinhu, znanych jako ludzie z oazy. Był związany z bogiem pustyni – Setem.

Był przedstawiany jako człowiek z głową jakiegoś pustynnego stworzenia np. lwa, szakala, jastrzębia czy węża. Niektóre wizerunki Asza ukazują go z wieloma głowami, co jest niespotykane u innych egipskich bogów. Wizerunek Asza jest najwcześniejszym znanym w sztuce starożytnego Egiptu, wizerunkiem boga jako człowieka z głową zwierzęcia.

Pierwsza znana wzmianka o Aszu datowana jest na okres protodynastyczny. W 2 dynastii jego znaczenie wzrosło i był postrzegany jako obrońca królewskich posiadłości. Znaczenie Asza było tak wielkie, że wspominano o nim aż do 26 dynastii. Jeden z tytułów Asza – "Ukochany Seta" – pozwala stwierdzić, że Asz i Set byli kochankami.
Xihe

**Xihe** – postać z mitologii chińskiej, bóstwo solarne, woźnica słonecznego rydwanu. Zazwyczaj uważana za kobietę, jednak w niektórych mitach jest to mężczyzna lub dwie odrębne postaci o imionach Xi i He.

W większości mitów Xihe uważana jest za żonę mitycznego władcy Dijuna. Ze związku z nim wydała na świat dziesięć słońc, zabitych potem przez łucznika Houyi.
Zhinü

**Zhinü -** Według legendy Zhinü była córką cesarza niebios i mieszkała na wschodnim krańcu Drogi Mlecznej, gdzie tkała na krosnach "szaty dla nieba", tj. obłoki. Miała sześć sióstr, była jednak spośród nich najzdolniejsza i najbardziej pracowita. Na ziemi tymczasem żył człowiek imieniem Niulang. Wcześnie stracił rodziców i wychowywał się u brata; źle przez niego traktowany wziął ze sobą wołu i udał się w niezamieszkane rejony. Tam osiadł i samotnie uprawiał ziemię. Pewnego dnia wół odezwał się ludzkim głosem do Niulanga i oznajmił mu, że tej nocy w Srebrnej Rzece będą kąpały się niebianki; polecił mu zaczaić się nad brzegiem i zabrać szaty jednej z nich gdy ta będzie zażywała kąpieli, obiecując że odda je gdy ta zostanie jego żoną. Niulang idąc za radą zwierzęcia schował się w sitowiu i po zapadnięciu zmroku zobaczył stępującą z nieba Zhinü wraz z siostrami. Gdy niebianki zażywały kąpieli, Niulang zabrał szaty Tkaczki, a gdy ta wyszła naga z wody, oznajmił jej iż zwróci je gdy ta zgodzi się go poślubić.

Zhinü przystała na propozycję Niulanga i poślubiła go. Zamieszkali razem i doczekali się dwójki dzieci. Kilka lat później władca niebios zwrócił uwagę, iż na niebie nie pojawiają się już piękne chmury tkane przez Zhinü. Nie mogąc jej znaleźć wezwał pozostałe córki, a te opowiedziały mu co stało się niegdyś nad Srebrną Rzeką. Wysłańcy władcy odnaleźli Zhinü i zabrali ją z powrotem do nieba, oddzielając od męża i dzieci. Zrozpaczony Niulang usiłował odszukać Srebrną Rzekę i przepływając ją udać się do niebios, bogowie zabrali ją jednak między gwiazdy. Wówczas wół Pasterza ponownie udzielił mu rady, nakazując aby po jego śmierci ten zdarł z niego skórę i przyodział się w nią, dzięki czemu będzie się mógł wznieść w niebiosa.

Obleczony w skórę wołu Niulang udał się wraz z dziećmi w niebiosa, gdy jednak płynął po Srebrnej Rzece małżonka władcy niebios wzburzyła jej wody, nie pozwalając mu na połączenie się z Zhinü. Wówczas dzieci Zhinü i Niulanga zaczęły czerpakiem wybierać wodę ze Srebrnej Rzeki, chcąc umożliwić przejście suchą nogą. Wzruszony tym widokiem władca niebios ostatecznie zezwolił małżonkom spotykać się raz w roku, wieczorem siódmego dnia siódmego miesiąca, na moście ułożonym przez sroki.
Meliady

**Meliady** – w mitologii greckiej nimfy zamieszkujące drzewa jesionu. Gdy Uranos został okaleczony przez jednego z synów – Kronosa, krople krwi, które spadły na ziemię, zrodziły Erynie (boginie zemsty) i Meliady. Z tego też względu z jesionu sporządzano oszczepy, które miały powodować duży upływ krwi. Meliady były również opiekunkami dzieci porzuconych pod jesionami oraz opiekunkami stad.
Hypnos

**Hypnos** – w mitologii greckiej bóg i uosobienie snu. Syn Nyks i Ereba bądź Tartara. Był bliźniaczym bratem Tanatosa (Śmierci), a także ojcem Morfeusza, Fobetora (Ikelosa) oraz Fantasosa. Według mitu pomógł Herze uśpić Zeusa. Mieszkał pod grecką wyspą, w ciemnej grocie, przez którą przepływała Lete – rzeka zapomnienia. Wejście do groty Hypnosa porośnięte było makami oraz innymi hipnagogicznymi roślinami. Jego atrybutami są laska i róg.
Ammit

**Ammit** (synonimy: Ammut, *Ammat*, *Ammemet*) – w mitologii egipskiej potwór znany jako "pożeracz umarłych", "niszczyciel grzesznych dusz" przyczajony obok wagi podczas sądu Ozyrysa. Jeśli człowiek był grzeszny tzn. gdy położone na wadze jego serce było cięższe od pióra prawdy, Ammit zjadała je i tym samym zabijała nieszczęśnika w życiu pozagrobowym. Ukazywany jako demon z głową krokodyla, tułowiem lwa i zadem hipopotama.
Fusang (kraina)

**Fusang** - w mitologii chińskiej to nazwa położonego na wschodzie legendarnego kraju, do którego zgodnie ze spisaną w I połowie VI wieku relacją miał dopłynąć w roku 499 buddyjski mnich Hui Shen. Kraj ten miał znajdować się w odległości 20 tysięcy li od Chin i był zamieszkany przez lud o rozwiniętej kulturze, znający obróbkę miedzi i pismo. Mieszkańcy Fusangu żyli w dobrze zorganizowanym społeczeństwie, udomowili konia, jelenia i bawoła, wynaleźli sposób produkcji papieru, palili swoich zmarłych, a chińscy misjonarze mieli ich nawrócić na buddyzm.
Chnum

**Chnum** - w mitologii egipskiej pradawny bóg Górnego Egiptu. Wyobrażany był jako baran lub mężczyzna z głową barana.

Chnum ulepił człowieka z gliny a potem ukształtował go, podobnie jak cały świat, na kole garncarskim. Działalność Chnuma nie ograniczała się jednak do początku świata. Miał on kształtować każdego człowieka przez jego narodzeniem. Chnuma wiązano także z Nilem, tworzącymi się na rzece kataraktami oraz jej ujściem, które, jak wierzono, znajdowało się w rodzinnej miejscowości tego boga, Elefantynie. Odpowiedzialny za jego wylewy, Chnum był także bóstwem płodności.

Był patronem garncarzy. Jego żoną była bogini Satis, a córką Anukis.

Początkowo był lokalnym bóstwem wyspy Elefantyny, następnie jego kult rozpowszechnił się na cały Górny Egipt i Nubię. W ośrodku kultu w Antinoe czczony był wraz z Heket, która była tam uważana za jego małżonkę.

Od V Dynastii łączony był ze Słońcem, występując pod imieniem Chnum-Re. W sztuce jego wyobrażenia przy kole garncarskim pojawiły się za czasów XVII Dynastii, chociaż wzmianki o tej jego roli sięgają Tekstów Piramid.

Wyobrażany był jako baran lub mężczyzna z głową barana.
Gonggong

**Gonggong** – bóstwo chińskie. Tradycja konfucjańska uczyniła z niego wasala cesarzy Yao i Shuna. Według niekonfucjańskiej tradycji Gonggong był jednym z najpotężniejszych wśród najstarszych chińskich bóstw. *Księga gór i mórz* opisuje go jako postać o ciele węża, z głową człowieka i purpurowymi włosami. Według tego źródła ojcem bóstwa miał być Zhurong. *Księga duchów i dziwów* z kolei określa Gonggonga jako istotę prostacką i obdarzoną niewielką inteligencją.

Według starego chińskiego mitu Gonggong rywalizował o tron z cesarzem Zhuanxu. Po przegranej ze złości uderzył rogiem w górę Buzhou, odłamując podporę Niebios, powodując kosmiczną katastrofę. Świat od zagłady ocaliła Nüwa, naprawiając złamany filar. Odtąd jednak Ziemia przechylona jest na południowy wschód, na skutek czego w tę stronę do dzisiaj zmierzają wszystkie rzeki.