recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
Hagar

**Hagar** (hebr. **הָגָר**, arab. **هاجر;** *Hajar*) – starotestamentowa postać z Księgi Rodzaju. Konkubina Abrahama, matka Izmaela. Dawna niewolnica Sary, z pochodzenia Egipcjanka.

## Księga Rodzaju

Abraham nie mógł mieć potomstwa z bezpłodną żona - Sarą, dlatego Sara postanowiła dać mu swoją niewolnicę Hagar aby urodziła jemu dziecko.

Będąca w ciąży Hagar zaczęła lekceważyć swoją panią. Sara oskarżyła oto Abrahama, który stwierdził, iż Hagar jest jej niewolnicą i sama może ją ukarać. Sara upokorzyła Hagar. Ciężarna kobieta uciekła na pustynię. Spotkała anioła, który polecił jej wrócić. Miejsce w którym spotkała anioła nazwane zostało Beer-Lachaj-Roj, „studnią widzącego i żyjącego”. Hagar wróciła i jakiś czas później urodziła syna - Izmaela. Rok później Sarze również udało się urodzić syna, który dostał imię Izaak.

Parę lat później Izmael zaczął dokuczać Izaakowi co rozzłościło Sarę. Nakłoniła Abrahama aby wypędził Izmaela wraz z jego matką. Ten wahał się, ale Bóg obiecał jemu, iż Izmael *stanie się wielkim narodem*. Dał Hagar oraz jej synowi chleb i bukłak wody i wygnał obydwoje na pustynię. Błąkali się po pustyni Beer-Szeby, a gdy skończyła się im woda to Hagar zostawiła Izmaela pod krzewem i oddaliła się aby nie widzieć jego śmierci. Objawił się jej wówczas Anioł Boży, pocieszając ją i wskazując studnię.

Gdy Izmael dorósł, Hagar sprowadziła mu żonę z Egiptu. Dalsze losy Hagar pozostają nieznane, natomiast Izmael został praojcem Arabów.

## Poza Biblią

W tradycji rabinicznej Hagar często przedstawiana jest jako córka faraona. Jedna z wersji mówi, iż faraon podarował ją Abramowi, kiedy tamten opuszczał Egipt i szedł do Negebu. Było to po nieodbytym stosunku z Saraj przedstawioną podstępnie jako nie żonę, lecz siostrę Abrama, a faraon oddając jedną ze swoich córek (które miał z licznymi konkubinami) chciał ułagodzić Abrama i jego Boga. W Biblii nie ma dokładniejszych informacji o pochodzeniu Hagar (prócz bycia Egipcjanką), ani o tym jakoby faraon podarował kogoś w prezencie Abramowi.

Midrasze identyfikują Hagar z Keturą, drugą żoną Abrama z którą miał sześciu synów, jednak w Biblii nie ma podanych żadnych podstaw aby tak sądzić.

Hagar w Islamie cieszy się dużym poważaniem, ponieważ Izmael jest praojcem Arabów, a tradycja islamska mówi, iż to nie Izaak miał zostać złożony w ofierze przez Abrahama (w ramach próby), ale Izmael.

## Źródła

* *Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu* (wydawnictwo: Pallotinum)
* *Mity hebrajskie* (autorzy: Robert Graves, Raphael Patai)
* Wikipedia
Roboam

**Roboam, Rehoboam** - syn Salomona, pierwszy przywódca Judy po podziale Izraela na Królestwo Północne i Judę.

Bezpośrednio z jego winy doszło do podziału Izraela, ponieważ na zgromadzeniu w Sychem nie zgodził się na zmniejszenie obciążeń dla mieszkańców, dodatkowo je zwiększając. Wywołało to bunt, a władzę nad państwem północnym objął Jeroboam. Roboam objął tron w Jerozolimie.

Przez pierwsze trzy lata był zwolennikiem jahwizmu. Potem jednak w kraju zaczęły pojawiać się pogańskie świątynie, wizerunki bogini Aszery oraz odrodził się nierząd sakralny.

Jego następcą na tronie był Abiasz.
Judyta

Judyta autorstwa Lucasa Crancha Starszego

**Judyta** hebr. ***יְהוּדִית*** – starotestamentowa postać, główna bohaterka Księgi Judyty.

Córka Merariego z pokolenia Symeona, wdowa po Manassie z Betulii.

## Życiorys

Kiedy była jeszcze młoda podczas żniw zmarł jej mąż Manasses zostawiając jej duży dobytek.

Trzy lata i cztery miesiące po śmierci męża Betulię zaczął oblegać asyryjski wódz Holofernes.

Naczelnicy miasta stawili opór. Asyryjczycy odcięli mieszkańcom Betulii dostęp do wody w wyniku czego ci nakłaniali naczelników miasta do poddania się. Ci oznajmili, że jak sytuacja się za nie długo nie polepszy to spełnią żądanie mieszkańców.

Usłyszawszy to Judyta wezwała do siebie naczelników Betulii.

Negatywne odniosła się do pomysłu wpuszczenia do miasta Asyryjczyków. Oznajmiła naczelnikom również, że ma plan jak wybawić lud, ale zabroniła dopytywać się im.

Kiedy naczelnicy opuścili jej dom zaczęła pomodliła się i oporządziła.

Wraz ze służącą opuściła mury miasta (strażnicy zgodne z poleceniem nie zatrzymali jej).

Kobiety poszły do obozu Asyryjczyków. Powiedziała straży, że opuściła Betulię przed zagładą oraz, iż chce służyć Holofernesowi i chce się z nim widzieć.

Strażnicy przyprowadzili ją przed oblicze wodza. Judyta opowiedziała jemu o *swoich zamiarach*. Poprosiła również aby co noc pozwolił wychodzić jej (i służącej) na zewnątrz aby się pomodlić. na co ten pozwolił.

Spodobała się Holofernesowi, który zapragnął z nią współżyć dlatego też czwartego wieczoru jej pobytu w obozie wydał ucztę. W pewnym momencie poprosił aby wszyscy jego poddani wyszli (co uczynili).

Holofernes upił się. Judyta wykorzystała to: dwukrotne uderzyła go w kark (dzięki czemu w świetle etyki wojennej Izraelitów nie można uznać jej czyn za niemoralny) i nożem odcięła głowę. Służąca włożyła ją do torby na żywność.

Judyta wróciła do Betulii. Pokazała mieszkańcom głowę Holofernesa i opowiedziała o swoim planie.

Izraelici powiesili głowę Holofernesa na murach miasta. Gdy ujrzało ją wojsko asyryjskie, uciekło w popłochu. Izraelici rzucili się w pogoń za wrogami i ich rozgromili.

W Betulii zjawił się kapłan Joakim wraz z Radą Starszych i podziękował Judycie.

Judyta dożyła 105. lat.

## Ciekawostki

* Prawdopodobne jest postacią fikcyjną.
	+ Nie ma o niej mowy w źródłach pozabiblijnych, a Biblia wspomina o niej dość rzadko.
		- Dodatkowo w samej Księdze Judyty znajdują się informacje sprzeczne z faktami historycznymi.
* W tradycji kościelnej Judyta jest typem Maryi, Matki Jezusa.
	+ Do jej postaci nawiązują Godzinki o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny oraz La Betulia Liberata.

## Źródła

* *Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu* (wydawnictwo Pallottinum)
* Wikipedia
Niewola babilońska

**Niewola babilońska** - okres w historii Żydów, który naród spędził na wygnaniu w Babilonii. Okres ten obejmował lata 586 do 536 p.n.e.

Początek niewoli wyznaczyło zdobycie Jerozolimy przez Nabuchodonozora w 586 r.

Koniec niewoli nastąpił dzięki podbiciu kraju przez tolerancyjnego wobec Żydów króla Persji Cyrusa w 536 r.
Szilo

**Szilo** - miasto izraelskie, leżące ok. 16 km na północ od Betel. Pierwszy główny ośrodek administracyjny i religijny Izrealitów po wyjściu z Egiptu. W Szilo stanął Namiot Spotkania.

Do Szilo pielgrzymowała co roku Anna z Elkaną, rodzice Samuela - w świątyni w Szilo Anna modliła się o potomstwo, w obecności kapłana Helego. W Szilo mały Samuel został ofiarowany Panu.

Szilo utraciło swą rolę, zniszczone po przegranej bitwie z Filistynami pod Eben-Haezer (1 Sm 4).
Achim

**Achim** (heb. יקים) - jeden z przodków Jezusa Chrystusa w linii Abiuda, syna Zerubbabela, perskiego namiestnika Judei wymieniony w genealogii podanej w Ewangelii Mateusza. Ojcem Achima był (rzekomo) Sadok, a imienia matki nie znamy. Był Żydem z rodu króla Dawida mieszkającym w Betlejem w Judzie. Żył przypuszczalnie za panowania egipskich monarchów greckich w Palestynie - Ptolemeusza I Sotera i jego syna Ptolemeusza II Filadelfosa. Etymologia jego imienia nie jest jasna. ,,Achim" oznacza w języku hebrajskim prawdopodobnie ,,oby [Bóg] umocnił" lub ,,stworzony [przez Jahwe]" albo ,,on zrobi"/,,on ustanowi".

Jego syn miał mieć na imię Eliud. Mateusz wymienia między św. Józefem z Nazaretu, a Zerubabbelem dziewięciu przodków, a Łukasz - aż osiemnaście. Można to interpretować w ten sposób, że potomkowie Abiuda żyli dwa czy nawet trzy razy dłużej niż potomkowie Rezy. Bardziej jest jednak prawdopodobne, że po prostu ewangeliści nie znali prawdziwej genealogii Jezusa i stworzyli niezależnie od siebie rodowody, aby udowodnić dawidyckie pochodzenie Nazarejczyka.

## Wspomnienie w Nowym Testamencie

Ewangelia Mateusza 1:1 - 15:

***1** Rodowód Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama. **2** Abraham był ojcem Izaaka; Izaak ojcem Jakuba; Jakub ojcem Judy i jego braci; **3** Juda zaś był ojcem Faresa i Zary, których matką była Tamar. Peres był ojcem Ezrona; Ezron ojcem Arama; **4** Aram ojcem Aminadaba; Aminadab ojcem Naassona; Naasson ojcem Salmona; **5** Salmon ojcem Booza, a matką była Rachab. Booz był ojcem Obeda, a matką była Rut. Obed był ojcem Jessego, **6** a Jesse ojcem króla Dawida. Dawid był ojcem Salomona, a matką była [dawna] żona Uriasza. **7** Salomon był ojcem Roboama; Roboam ojcem Abiasza; Abiasz ojcem Asy; **8** Asa ojcem Jozafata; Jozafat ojcem Jorama; Joram ojcem Ozjasza; **9** Ozjasz ojcem Joatama; Joatam ojcem Achaza; Achaz ojcem Ezechiasza; **10** Ezechiasz ojcem Manassesa; Manasses ojcem Amosa; Amos ojcem Jozjasza; **11** Jozjasz ojcem Jechoniasza i jego braci w czasie przesiedlenia babilońskiego. **12** Po przesiedleniu babilońskim Jechoniasz był ojcem Salatiela; Salatiel ojcem Zorobabela; **13** Zorobabel ojcem Abiuda; Abiud ojcem Eliakima; Eliakim ojcem Azora; **14** Azor ojcem Sadoka; Sadok ojcem **Achima**; Achim ojcem Eliuda; **15** Eliud ojcem Eleazara; Eleazar ojcem Mattana; Mattan ojcem Jakuba; 16 Jakub ojcem Józefa, męża Maryi, z której narodził się Jezus, zwany Chrystusem.*

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
Jozafat •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
**Achim** •
Eliud •
Eleazar •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza
Absalom

**Absalom** - syn Dawida, samozwańczy król Izraela.

Zamordował swojego przyrodniego brata Amnona za gwałt na ich siostrze. Przez dwa lata ukrywał się w Geszur, potem jednak pojednał się z ojcem i wrócił na jego dwór.

Po buncie przeciw ojcu Dawidowi ogłosił się królem w Hebronie i zajął Jerozolimę. Za radą Achitofela Absalom na oczach całego Izraela poszedł do nałożnic Dawida, rezygnując ostatecznie z pojednania.

Szpieg Dawida Chuszaj tak kieruje decyzjami Absaloma, żeby jego pan mógł obronić się przed atakiem syna. W ostatecznej walce wojska Dawida pokonały zwolenników Absaloma, a Absalom uciekając na mule zahaczył głową o gałęzie drzewa. W tej sytuacji został zabity przez Joaba, wbrew woli Dawida.
Jezus Chrystus

***W tej chwili artykuł jest pod opieką użytkownika Marcin2014.
 Proszę o nieedytowanie tego artykułu, dopóki komunikat nie zniknie.**
Oczywiście, można poprawiać błędy ortograficzne i stylistyczne.*

## Jezus z Nazaretu

Złożenie Jezusa do Grobu (obraz Caravaggio)

**Jezus** (aram. ܝܫܘܥ; heb. ישוע; koine gr. Ἰησοῦς; lat. Iesus; arab. عيسى), ur. ok. 7-6 r. p. n. e., zm. ok. 30 r. n. e. - żydowski cieśla, rabin, kaznodzieja i reformator religijny działający w I wieku n.e na terenie herodiańskiej Galilei i rzymskiej prowincji Judei. Postać nowotestamentowa, przepowiedziana w Starym Testamencie, historyczna.

Założyciel monoteistycznej religii - chrześcijaństwa, w której jest centralną postacią, Mesjasz i Syn Boży.

Syn niewiasty i Miriam i przybrany cieśli Józefa. Według genealogii zawartych w Ewangeliach: Mateusza i Łukasza potomek m. in. króla Dawida, patriarchy Abrahama, Seta i Adama.
Filistyni

**Filistyni** - jeden z narodów pogańskich wymieniony w Biblii, wrogo nastawiony do Izraela.

Zamieszkiwali tereny pomiędzy Egiptem a Kanaanem od początku XII w. przed Chr.

Historia ich konfliktów z Izraelem jest wymieniona m.in. w księgach:

* Księga Sędziów
* 1 Księga Samuela, 2 Księga Samuela

Ostateczną klęskę zadał im Dawid.
Naama

**Naama** (po hebrajsku Naa'mah, Naa'ma - miły, przyjemny) - postać wymieniona w 4 Rozdziale Księgi Rodzaju. Jest to jedna z pierwszych kobiet wymienionych z imienia w Biblii, córka Lameka i Silli. Jej rodzonym bratem był Tubal-Kain a przyrodnimi byli Jubal i Jabal.

## Domysły

Na temat Naamy narosły rożne domysły sugerowane przez midrasze, lub chrześcijańśkich apologetów. Według midraszu Rabba była ona żoną Noego, a XVII wieczny pastor baptystyczny John Gill traktuje ją jako żonę Chama. Według targumu skłaniała ludzi pieśnią i muzyką do bałowchwalstwa. Są to jednak jedynie domysły,z czasów dużo późniejszych,
których nie należy brać w pełni na poważnie, Pismo Święte nie mówi nic na ten temat.
Edom

**Edom** - leżąca na południe od Morza Martwego. Była nieurodzajna.

Mieszkańcy Edomu, Edomici, to potomkowie Ezawa, syna Jakuba.

## Historia

Edom został zasiedlony w XIV-XIII w p.n.e. Był niezależny od Izraela, poza krótkimi okresami. Według Proroka Izajasza Edom był zły, ponieważ miał udział w plądrowaniu Jerozolimy w 586 r.
Lamek (syn Metuszaela)

Lamek ( z hebr.Lemech- lament) - syn Metuszaela, należał do siódmego pokolenia ludzi po Adamie. Był pierwszym opisanym bigamistą w Biblii - wziął on dwie żony Adę i Sillę. Ta pierwsza była matką Jabala i Jubala, zaś ta druga Tubal-Kaina i Naamy. Zasłynął słowami, wypowiedzianymi do swoich żon

"*Słuchajcie, co wam powiem, żony Lameka. Nastawcie ucha na moje słowa:*
Gotów jestem zabić człowieka dorosłego, jeśli on mnie zrani, i dziecko –
 jeśli zrobi mi ono siniec! Jeżeli Kain miał być pomszczony
siedmiokrotnie, to Lamek siedemdziesiąt siedem razy!" *Rdz 4:23*

Słowa te nazywane są niekiedy jako Pieśń Miecza, częstokroć są interpretowane, jako symbol postępującej z pokolenia na pokolenie demoralizacji Kainitów, z pewnością były wyrazem okrucieństwa samego Lameka.

## Ciekawostki

Według apokryfu, jakim jest Księga Jaszera będąc starym i ślepym człowiekiem został oszukany przez będącego jeszcze chłopcem Tubal-Kaina przez co zastrzelił z łuku samego Kaina, kiedy zorientował się czego dokonał zabił swojego syna, po czym wypowiedział wyżej cytowane słowa do swoich żon. Nie ma to jednak jakiegokolwiek potwierdzenia w Biblii, a znaczenie imienia Tubal-Kain wręcz się z tym przekazem kłóci, ponieważ "Tubal" oznacza wodza, lidera, którym ów Kainita nie mógł być gdyby został zabity w wieku chłopięcym.
Matatiasz (syn Amosa)

**Matatiasz** (II) (heb. מתתיהו; translit. *Matitjahu*; gr. Ματταθίας) - jeden z przodków Jezusa, syn Amosa w linii Rezy, syna Zerubbabela, perskiego namiestnika Judei wymieniony w genealogii podanej w Ewangelii według św. Łukasza. Jednak według innego ewangelisty Mateusza, święty Józef z Nazaretu, przybrany ojciec chrześcijańskiego mesjasza, pochodził od innego syna Zerubbabela i. Katolicka tradycja tłumaczy to tym, że Łukasz wymienił przodków Maryi w linii Rezy, a Mateusz Józefa w linii Abiuda. Matatiasza, syna Amosa nie należy mylić z jego przodkiem, Matatiaszem, synem Semei, który był praprapradziadkiem Amosa.

Był Dawidytą (potomkiem króla Dawida) mieszkającym w Betlejem w Judei. Żył prawdopodobnie za panowania greckich monarchów w Palestynie: Ptolemeusza III Euergetesa i Ptolemeusza IV Filopatora. Jego imię pochodzi z języka hebrajskiego i oznacza "dar Jahwe" (tj. matit ["dar"] + jah [skrót od imienia bożego "Jahwe"]).

Jego syn miał mieć na imię Józef. Mateusz wymienia między Józefem, a Zerubabbelem dziewięciu przodków, a Łukasz - aż osiemnaście. Można to interpretować w ten sposób, że Reza był znacznie starszym bratem Abiuda, a jego (Rezy) potomkowie żyli dwa razy krócej (i płodzili znacznie wcześniej) niż potomkowie młodszego brata. Na jedno pokolenie z linii Abiuda przypadały dwa z linii Rezy. Jest jednak możliwe, że Mateusz po prostu pominął część przodków Jezusa, a u niego fraza "ojciec" oznacza u niego szerzej "przodek".

## Wspomnienie w Nowym Testamencie

Ewangelia Łukasza 3: 23-38:

***23** Sam zaś Jezus rozpoczynając swoją działalność miał lat około trzydziestu. Był, jak mniemano, synem Józefa, syna Helego, **24** syna Mattata, syna Lewiego, syna Melchiego, syna Jannaja, syna Józefa, **25** syna **Matatiasza**, syna Amosa, syna Nahuma, syna Chesliego, syna Naggaja, **26** syna Maata, syna Matatiasza, syna Semei, syna Josecha, syna Jody, **27** syna Jana, syna Resy, syna Zorobabela, syna Salatiela, syna Neriego, **28** syna Melchiego, syna Addiego, syna Kosama, syna Elmadana, syna Era, **29** syna Jezusa, syna Eliezera, syna Jorima, syna Mattata, syna Lewiego, **30** syna Symeona, syna Judy, syna Józefa, syna Jony, syna Eliakima, **31** syna Meleasza, syna Menny, syna Mattata, syna Natana, syna Dawida, **32** syna Jessego, syna Jobeda, syna Booza, syna Sali, syna Naassona, **33** syna Aminadaba, syna Admina, syna Arniego, syna Esroma, syna Faresa, syna Judy, **34** syna Jakuba, syna Izaaka, syna Abrahama, syna Tarego, syna Nachora, **35** syna Serucha, syna Ragaua, syna Faleka, syna Ebera, syna Sali, **36** syna Kainama, syna Arfaksada, syna Sema, syna Noego, syna Lamecha, **37** syna Matusali, syna Enocha, syna Jareta, syna  Maleleela, syna Kainama, **38** syna Enosa, syna Seta, syna Adama, syna Bożego.*

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
Jozafat •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
Achim •
Eliud •
Eleazar •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza
Ada

Ada( po hebrajsku Ada- upiększać, stroić się) - druga kobieta wymieniona z imienia w Biblii, po Ewie, jedna z żon Lameka, matka Jabala i Jubala. Wspomniano o niej w Rdz 4:22-23, nic więcej nie wiadomo na jej temat.

## Pozostałe informacje

### Narodowość

Kainici (nie wiemy, czy była Kainitką z pochodzenia, czy dołączyła do nich poprzez małzeństwo z Lamekiem)
Pieśń Miecza

Pieśń Miecza - określenie na słowa wypowiedziane do swoich żon, Ady i Silli przez Lameka w Rdz 4:22-23

"*Słuchajcie, co wam powiem, żony Lameka. Nastawcie ucha na moje słowa: Gotów jestem zabić człowieka dorosłego, jeśli on mnie zrani, i dziecko - jeśli mi zrobi siniec! Jeżeli Kain miał być pomszczony siedmiokrotnie, to Lamek siedemdziesiąt siedem razy!"*

Często traktowane są jako dowód na niemoralność Kainitów, z pewnością świadczą one negatywnie co do samego Lameka. Według apokryfu słowa te wypowiedział po zabójstwie swojego syna, Tubal-Kaina, który doprowadził do tego, że nieświadomie zabił poprzednio swojego przodka. Nie ma to jednak jakichkolwiek uzasadnień w Biblii.

Lamek wypowiadając słowa o zemście 77 krotnej jest poniekąd antonimem Jezusa, który mówił o 77 krotnym wybaczeniu
Eleazar (przodek Jezusa)

**Eleazar** (heb. אלעזר) - jeden z przodków Jezusa Chrystusa w linii Abiuda, syna Zerubbabela, perskiego namiestnika Judei wymieniony w genealogii podanej w Ewangelii Mateusza. Ojcem Eleazara był (rzekomo) Eliud, a imienia matki nie znamy. Był Żydem z rodu króla Dawida mieszkającym w Betlejem w Judzie. Jego życiorys prawdopodobnie przypada na zmierzch panowania greckich monarchów w Palestynie - Ptolemeusza IV Filopatora, Ptolemeusza V Epifanesa, Antiocha III Wielkiego i jego syna Antiocha IV Epifanesa, prześladującego Żydów. Był świadkiem powstania machabejskiego, dowodzonego najpierw przez Matatiasza, a potem jego syna Judę Machabeusza. Nie znamy jego stanowiska podczas tych wydarzeń. Jego imię oznacza po hebrajsku ,,[Mój] Bóg wspomógł [mnie]" i zostało mu nadane przez jego rodziców na cześć biblijnego syna Aarona, brata Mojżesza.

Jego syn miał mieć na imię Mattan. Mateusz wymienia między św. Józefem z Nazaretu, a Zerubabbelem dziewięciu przodków (żyjących ok. 50 - 52 lata), a Łukasz - aż osiemnaście. Można to interpretować w ten sposób, że potomkowie Abiuda żyli dwa czy nawet trzy razy dłużej niż potomkowie Rezy. Bardziej jest jednak prawdopodobne, że po prostu ewangeliści nie znali prawdziwej genealogii Jezusa i stworzyli niezależnie od siebie rodowody, aby udowodnić dawidyckie pochodzenie Nazarejczyka.

## Wspomnienie w Nowym Testamencie

Ewangelia Mateusza 1:1 - 15:

***1** Rodowód Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama. **2** Abraham był ojcem Izaaka; Izaak ojcem Jakuba; Jakub ojcem Judy i jego braci; **3** Juda zaś był ojcem Faresa i Zary, których matką była Tamar. Peres był ojcem Ezrona; Ezron ojcem Arama; **4** Aram ojcem Aminadaba; Aminadab ojcem Naassona; Naasson ojcem Salmona; **5** Salmon ojcem Booza, a matką była Rachab. Booz był ojcem Obeda, a matką była Rut. Obed był ojcem Jessego, **6** a Jesse ojcem króla Dawida. Dawid był ojcem Salomona, a matką była [dawna] żona Uriasza. **7** Salomon był ojcem Roboama; Roboam ojcem Abiasza; Abiasz ojcem Asy; **8** Asa ojcem Jozafata; Jozafat ojcem Jorama; Joram ojcem Ozjasza; **9** Ozjasz ojcem Joatama; Joatam ojcem Achaza; Achaz ojcem Ezechiasza; **10** Ezechiasz ojcem Manassesa; Manasses ojcem Amosa; Amos ojcem Jozjasza; **11** Jozjasz ojcem Jechoniasza i jego braci w czasie przesiedlenia babilońskiego. **12** Po przesiedleniu babilońskim Jechoniasz był ojcem Salatiela; Salatiel ojcem Zorobabela; **13** Zorobabel ojcem Abiuda; Abiud ojcem Eliakima; Eliakim ojcem Azora; **14** Azor ojcem Sadoka; Sadok ojcem Achima; Achim ojcem Eliuda; **15** Eliud ojcem **Eleazara**; Eleazar ojcem Mattana; Mattan ojcem Jakuba; 16 Jakub ojcem Józefa, męża Maryi, z której narodził się Jezus, zwany Chrystusem.*

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
Jozafat •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
Achim •
Eliud •
**Eleazar** •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza
Sara (żona Abrahama)

**Sara**, ur. jako **Saraj** (hebr. שָׂרָה, od babil. *Szarratu* - „księżniczka”, postać wysokiej rangi) - starotestamentowa postać. Małżonka i przyrodnia siostra patriarchy Abrahama, matka patriarchy Izaaka.

## W Biblii

Wraz z ojcem Terachem, mężem Abramem i bratankiem Lotem udała się z Ur do ziemi Kanaan. Po drodze jednak osiedlili się w Charan. Po jakimś czasie zmarł Terach. Bóg objawił się Abramowi. Nakazał udać się jemu do ziemi Kanaan i obiecał błogosławieństwo. Abram wraz z rodziną i służącymi wyruszył do Kanaanu. Stamtąd przenieśli się na wzgórze na wschód od Betel i rozbili swój namiot pomiędzy Betel od zachodu i Aj od wschodu. Udali się do Negebu, a gdy nastał głód to poszli do Egiptu.

Abram chciał być lepiej traktowany przez faraona więc przedstawił Saraj jako swoją siostrę. Władca egipski wziął ją do swojego haremu. Bóg ukarał za to faraona, który oddał Saraj Abramowi. Wraz z bliskimi wróciła do Negebu, a następne powędrowała do Betel.

Saraj świadoma swojej bezpłodności dała Abramowi swoją niewolnicę Egipcjankę Hagar aby z nią spłodził syna. Będąc w ciąży Hagar zaczęła lekceważyć swoją panią, a Saraj obwiniła oto
 męża. Abram powiedział aby ją ukarała co ta uczyniła upokarzając
służącą. Gdy Abram miał 86 urodził się jemu pierwszy syn - Izmael.

Kiedy Abram miał 99 lat Jahwe nakazał jemu obrzezać siebie, bliskich oraz służących. Zmienił jemu imię na *Abraham*, a Saraj na *Sara*. Powiedział również, że Sara urodzi syna, któremu Abraham da na imię *Izaak*.

Pewnego razu kiedy w upalny dzień Abraham odpoczywał pod dębem Mamre
ukazał się jemu Bóg wraz z dwoma aniołami. Abraham wszedł do namiotu i
powiedział do Sary aby zrobiła ciasto. Wziąwszy mleko, twaróg i cielę poszedł do przybyszy. Sara nie wierzyła, że uda jej się zajść w ciążę.

Potem powędrowali do Geraru. Chcąc być lepiej traktowany Abram powiedział, że Sara jest jego siostrą. Król Abimelek
 wziął sobie ją do swojego haremu. Jednakże Bóg w śnie powiedział jemu
prawdę i kazał oddać Sarę Abrahamowi, w przeciwnym razie na króla i jego
 bliskich spadną nieszczęścia. Abimelek zrobił to co nakazał jemu Jahwe. Abrahamowi pozwolił
zamieszkać w swojej ziemi, jednakże miał do niego żal z przyczyny jego
kłamstwa.

Sara zaszła w ciążę i kiedy Abraham miał sto lat urodził się jemu syn - Izaak, który dorastał wraz z Izmaelem. Izmael zaczął dokuczać Izaakowi. Sara poprosiła męża aby wypędził
 Hagar wraz z jej syn co tamten uczynił dając im na drogę bukłak z wodą i
 chleb.

Zmarła w wieku 127 lat. Abraham za 400 srebrnych sykli zakupił od Efrona Hetyty, jednego z mieszkańców Hebronu, jaskinię *Makpela*. Tam też przygotował grób dla siebie i w swoim czasie został obok Sary pochowany.

## Ciekawostki

* Józef Flawiusz w *Dawne dzieje Izraela* (DDI VI 5) sugeruje, że była raczej bratanicą Abrahama. Jego zdaniem była córką Harana, brata Abrahama.
* Żydowskie midrasze identyfikują ją z Jiską.
Gedeon

**Gedeon** - jeden z sędziów Izraela.

Jego powołanie miało charakter uroczysty, otrzymał wezwanie od anioła. Zarówno przy powołaniu, jak i początkowych działaniach, przejawiał wątpliwości w moc Bożą. Prosił Boga o znak zwany dziś *runem Gedeona* - na potwierdzenie swych słów Bóg sprawił, że dwukrotnie runo zostało suche, a cała ziemia wokół niego mokra.

Na potwierdzenie jego zasług w walce z bożkiem Baalem został przezwany *Jerubbaal*.

Gedeon odniósł też ważne zwycięstwa nad Madianitami. Pierwsze z nich odniósł z grupą zaledwie 300 wojowników, a zwycięstwo Izraela przewidział jeden z podsłuchanych Madianitów w swoim śnie. Strategia Gedeona w tej bitwie polegała na zaskoczeniu wroga i spotęgowaniu paniki. W efekcie Madianici zaczęli walczyć sami ze sobą i rozproszyli się.

Ehud •
Szamgar •
Debora •
Barak •
**Gedeon** •
Abimelek •
Tola •
Jair •
Jefte •
Ibsan •
Elon •
Samson •
 Zjednoczona monarchia
Galilea i Perea: Herod Wielki • Herod Antypas • Herod Agryppa I
 Uwagi
2. ↑ tylko w północnej części królestwa
3. ↑ Jako buntownik
4. ↑ Jako buntownik
5. ↑ Jako pretendent
Enosz

## Pozostałe informacje

### Występowanie

Księga Rodzaju, 1 Księga Kronik, Ewangelia Łukasza ( we wszystkich jedynie wspominany)

## Rodzina

### Dzieci

Kenan oraz inni synowie i córki

Enosz( po hebrajsku. śmiertelny człowiek) - syn Seta, ojciec Kenana.

Księga Rodzaju wspomina o nim dwukrotnie

Po raz pierwszy wzmiankę o nim znajdziemy w 4 rozdziale księgi *"Setowi również urodził się syn; Set dał mu imię Enosz. Wtedy zaczęto wzywać imienia Pana"* Rdz 4:26

Nie jest jasnym, co oznacza druga część wersetu. Niektórzy interpretują, że od tego momentu zaczęto składać Bogu systematycznie ofiary, jednak wiemy z poprzedniej części rozdziałów, że ofiary Bogu składali już Kain i Abel, prawdopodobnie Adam też wzywał Pana. Tradycyjne żydowskie interpretacje wskazują, że chodzi tu o początek bałwochwalstwa, a konkretnie- ludzie nazywają imieniem Bożym, traktują jak bogów rzeczy stworzone, nie będące Stwórcą. Z kolei Matthew George Easton, XIX wieczny szkocki kaznodzieja prezbiteriański uważał, że chodzi tu albo o jakieś duchowe przebudzenie w czasach Enosza, albo o nazywanie siebie imieniem Pana, celem odróżnienia od bałwochwalców.

Poza tym Biblia mówi o nim jeszcze w 5 rozdziale Księgi Rodzaju, gdzie jest opisany rodowód Setytów.

*Gdy Set miał sto pięć lat, urodził mu się syn Enosz. A po urodzeniu się Enosza żył osiemset siedem lat i miał synów oraz córki*. *I umarł Set, przeżywszy ogółem dziewięćset dwanaście lat.*

 Gdy Enosz miał dziewięćdziesiąt lat, urodził mu się syn Kenan. żył Enosz po urodzeniu się Kenana osiemset piętnaście lat, i miał synów oraz córki. Enosz umarł, przeżywszy ogółem dziewięćset pięć lat *Rdz 5:6-11*

Co ciekawe, według Septuaginty Enosz ojcem Kenana został nie w wieku 90, lecz 190 lat, zaś po urodzeniu się Kenana żył 715 lat, a więc długość jego życia - 920 lat pozostaje niezmienna.

Oprócz Księgi Rodzaju jest wymieniony także w rodowodzie w 1 Księdze Kronik, oraz w rodowodzie przodków Jezusa w Ewangelii według Łukasza.

## Poza Biblią

Mandejskie pisma traktują Enosza, jako krewnego Anush Utra - anielskiej postaci, która była nauczycielem Jana Chrzciciela, natomiast Mormoni uważają, że w wieku 134 lat Enoch został wyświęcony na kapłana. Ważną postacią jest też w Etiopskiej tradycji prawosławnej, która przypisuje mu wynalezienie oryginalnego alfabetu Ge'ez.

Występuje też w Księdze Jubileuszów, gdzie pada imię jego żony - No'am, która była także jego siostrą.

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
Jozafat •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
Achim •
Eliud •
Eleazar •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza
Jerozolima

**Jerozolima** - miasto położone w Judei, 50 km na wschód od wybrzeża Morza Śródziemnego.

## Historia

Król Dawid zdobył Jerozolimę w X w. i uczynił z niej stolicę Izraela.

Jerozolima stała się centrum życia religijnego narodu po wybudowaniu świątyni z Arką Przymierza (I Księga Królewska, 6).

W 586 r. Nabuchodonozor zburzył miasto. Po powrocie z niewoli babilońskiej Żydzi odbudowali je.

W 63 r. p.n.e. Jerozolima dostała się w ręce Rzymian.

W Jerozolimie miały miejsce ważne wydarzenia z życia Jezusa: nauczanie, śmierć, zmartwychwstanie.
Melchizedek

Melchizedek spotyka Abrahama, dekoracja tabernakulum w klasztorze kapucynów Marais w Paryżu (ok. 1630 r.)

## Pozostałe informacje

### Występowanie

Stary Testament* Księga Rodzaju
* Księga Psalmów (wspomniany)

Nowy Testament

* List do Hebrajczyków (wspomniany)

### Religia

Judaizm (prawdopodobne)

**Melchizedek** (hebr. מַלְכִּי־צָדֶק) - starotestamentowa postać. Król Szalemu i kapłan El-Eljona („Boga Najwyższego”).

## W Biblii

### Księga Rodzaju

W dolinie Szawe wraz z królem Sodomy Berą wyszedł na przywitanie Abrama przybywającego po wygranej bitwie. Przywitał go chlebem i winem odmawiając modlitwę.

### Księga Psalmów

Pojawia się w czwartym wersecie sto-dziesiątego psalmu. Mowa o tym, iż Chrystus będzie kapłanem na wzór Melchizedeka.

### List do Hebrajczyków

Pojawia się w rozdziale szóstym. Autor listu cytując fragment psalmu 110. nazywa Jezusa Chrystusa arcykapłanem na wzór Melchizedeka.
Jafet

**Jafet** (hebr. יֶפֶת/יָפֶת) - Postać Księgi Rodzaju, syn Noego oraz brat Chama i Sema. Uważany w Starym Testamencie za symbolicznego praojca ludów Północy.

Urodził się jeszcze przed Potopem. Razem ze swoją żoną, rodzicami, braćmi i szwagierkami weszli do Arki. Po Potopie urodzili mu się synowie: Gomer, Magog, Madaj, Jawan, Tubal, Meszek i Tiras. Dziadek Aszkanaza, Rifata, Togarmy, Eliszy, Tarszisza, Kittima i Dodanima. Jego potomkowie mieli zamieszkiwać tereny dzisiejszego Bliskiego Wschodu i Europy.

## Jafet

Postać Jafeta w Promptuarii Iconum Insigniorum

## Rodzina

### Dzieci

Gomer, Magog, Madaj, Jawan, Tubal, Meszek, Tiras

Razem ze swoim bratem Semem przykrył pijanego, nagiego ojca płaszczem. Noe pobłogosławił za ten czyn ich potomstwo, przy tym przeklinając potomstwo Chama.

## Źródła

* Biblia Tysiąclecia
* Wikipedia
Maria Magdalena

**Maria Magdalena**, znana również jako **Maria z Magdali** - nowotestamentowa postać, kobieta żyjąca w I w. n. e., uczennica Jezusa Chrystusa, nawrócona grzesznica.

## W Biblii

W latach 20. Jezus wypędził z niej siedem złych duchów nawracając ją.

W ok. 30 była świadkiem ukrzyżowania Jezusa. Stała pod krzyżem wraz z Maryją, Marią Kleofasową i Janem.

Trzy dni później rankiem udała się do grobu. Zobaczyła pusty grób i poszła z tą sprawą do Szymona Piotra. Kiedy uczniowie weszli do grobu, Maria została na zewnątrz. Spotkała Chrystusa z którym zaczęła rozmawiać. Początkowo myślała, że rozmawia z ogrodnikiem.

## Poza Biblią

Biblia nie mówi nic o przeszłości Marii Magdaleny, domyślnie urodziła się na początku naszej ery albo parę lat przed nią w Magdali.

Nie wiadomo od kiedy i w jaki sposób zaczęła grzeszyć. Istnieją podejrzenia, iż mogła cudzołożyć: w VI w. popularna stała się teza, iż Maria Magdalena jest nieznaną cudzołożnicą występującą w Ewangelii Jana. Pomijając tę kwestię w Nowym Testamencie występuje kilka nieznanych kobiet cudzołożnych, które się nawróciły i niewykluczone, iż z Marią Magdaleną było podobnie (brak na to jednoznacznych dowodów).

Część badaczy twierdzi, iż podkochiwała się w Jezusie, czego dowodzić miały m. in. czułe słowa wypowiadanie przez nią w jego kierunku; niektórzy z nich twierdzą również, iż była jego żoną i miała z nim dzieci, jednak nie ma na to dowodów.

Dalsze losy Marii Magdaleny (po wniebowstąpieniu Jezusa) pozostają nieznane. Niewykluczone, iż mogła mieszkać wraz z matką Jezusa i Janem Apostołem w Efezie.

## W kulturze masowej

* Pojawia się w filmie z 2004 w reż. Mela Gibsona pt. *Pasja*. Zagrana została przez Monicę Belucci.

## Ciekawostki

* Mylona jest z Marią z Betanii oraz z nieznaną kobietą cudzołożną występującą w Ewangelii Jana.
* W kościele katolickim i prawosławnym czczona jest jako święta.
Kara śmierci

**Kara śmierci** lub **egzekucja** – najwyższy wymiar kary, który często występuje w Biblii. W Starym Testamencie wymienione zostały czyny karane śmiercią, m.in. zabójstwo (Rdz 9,6; Wj 21,12-14), pobicie rodziców (Wj 21,15) lub złorzeczenie im (Wj 21,17), czary (Wj 22,17), zoofilia (Wj 22,18), cudzołóstwo (Kpł 20,10-21), nieprzestrzeganie szabatu (Wj 35,2) oraz inne.
Reu

XVI-wieczny wizerunek Reu

Nowy Testament

* Ewangelia Łukasza (wspomniany)

**Reu** (hebr. **רְעוּ**) - syn Pelega, ojciec Seruga. Potomek Sema, przodek patriarchy Abrahama i wg Ewangelii Łukasza Jezusa Chrystusa.

Gdy Peleg miał trzydzieści lat urodził się jemu pierworodny syn - Reu. Gdy Reu miał trzydzieści dwa lata urodził się jemu pierworodny syn - Serug. Reu miał jeszcze dzieci obojga płci w nieznanej liczbie i o nieznanym imieniu.

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
Jozafat •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
Achim •
Eliud •
Eleazar •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza
Ketura

**Ketura** (hebr. קְטוּרָה, pol. *kadzidło*) - starotestamentowa postać, druga żona patriarchy Abrahama i matka jego sześciu synów.

## Rola

W Biblii jest bardzo mało informacji na temat Ketury. Wiadomo jedynie, iż po śmierci Sary, Abraham ożenił się po raz drugi z Keturą. Doczekał się z nią sześciu synów: Zimrana, Jokszana, Medana, Midiana, Jiszbaka, Szuach - odprawił ich na wschód aby w przyszłości nie walczyli z Izaakiem.

Midrasze identyfikują Keturę z Hagar, konkubiną Abrahama i matką Izmaela, nie ma jednak biblijnych podstaw aby tak sądzić.
Chesli (syn Naggaja)

**Chesli** lub **Esli** (gr. **Ἑσλὶ**) - jeden z przodków Jezusa, syn Naggaja w linii Rezy, syna Zerubbabela, perskiego namiestnika Judei wymieniony w genealogii podanej w Ewangelii według św. Łukasza. Jednak według innego ewangelisty Mateusza, święty Józef z Nazaretu, przybrany ojciec chrześcijańskiego mesjasza, pochodził od innego syna Zerubbabela imieniem Abiud. Katolicka tradycja tłumaczy to tym, że Łukasz wymienił przodków Maryi w linii Rezy, a Mateusz Józefa w linii Abiuda.

Był Dawidytą (potomkiem króla Dawida) mieszkającym w Betlejem w Judei. Żył prawdopodobnie na przełomie epoki perskiej i hellenistycznej za panowania ostatnich królów z dynastii Achemenidów: Arsesa i Dariusza III. Przeżył podbój Aleksandra Wielkiego i przypuszczalnie zmarł za rządów Ptolemeusza I Sotera w Palestynie. Jego imię jest zapewne zgrecyzowanym skrótem od hebrajskiego imienia Azaliasz oznaczającego ,,Jahwe oddzielił/przybliżył/odłożył" (wspomniane w 2 Krl 15:8).

Jego syn miał mieć na imię Nahum. Mateusz wymienia między Józefem, a Zerubabbelem dziewięciu przodków, a Łukasz - aż osiemnaście. Można to interpretować w ten sposób, że Reza był znacznie starszym bratem Abiuda, a jego (Rezy) potomkowie żyli dwa razy krócej (i płodzili znacznie wcześniej) niż potomkowie młodszego brata. Na jedno pokolenie z linii Abiuda przypadały dwa z linii Rezy. Jest jednak możliwe, że Mateusz po prostu pominął część przodków Jezusa, a u niego fraza "ojciec" oznacza szerzej "przodek".

## Wspomnienie w Nowym Testamencie

Ewangelia Łukasza 3: 23-38:

***23** Sam zaś Jezus rozpoczynając swoją działalność miał lat około trzydziestu. Był, jak mniemano, synem Józefa, syna Helego, **24** syna Mattata, syna Lewiego, syna Melchiego, syna Jannaja, syna Józefa, **25** syna Matatiasza, syna Amosa, syna Nahuma, syna **Chesliego**, syna Naggaja, **26** syna Maata, syna Matatiasza, syna Semei, syna Josecha, syna Jody, **27** syna Jana, syna Resy, syna Zorobabela, syna Salatiela, syna Neriego, **28** syna Melchiego, syna Addiego, syna Kosama, syna Elmadana, syna Era, **29** syna Jezusa, syna Eliezera, syna Jorima, syna Mattata, syna Lewiego, **30** syna Symeona, syna Judy, syna Józefa, syna Jony, syna Eliakima, **31** syna Meleasza, syna Menny, syna Mattata, syna Natana, syna Dawida, **32** syna Jessego, syna Jobeda, syna Booza, syna Sali, syna Naassona, **33** syna Aminadaba, syna Admina, syna Arniego, syna Esroma, syna Faresa, syna Judy, **34** syna Jakuba, syna Izaaka, syna Abrahama, syna Tarego, syna Nachora, **35** syna Serucha, syna Ragaua, syna Faleka, syna Ebera, syna Sali, **36** syna Kainama, syna Arfaksada, syna Sema, syna Noego, syna Lamecha, **37** syna Matusali, syna Enocha, syna Jareta, syna  Maleleela, syna Kainama, **38** syna Enosa, syna Seta, syna Adama, syna Bożego.*

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
Jozafat •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
Achim •
Eliud •
Eleazar •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza
Ezechiasz

**Ezechiasz** - król judzki, syn Achaza. Panował w Jerozolimie przez 29 lat.

Ezechiasz czynił to, co podobało się Panu. Oczyścił świątynię, przywrócił nabożeństwa i święto Paschy. Zorganizował na nowo posługę kapłańską. Tępił kult pogański w swoim kraju.

Jego panowanie zbiegło się z ekspansją Asyrii na zachód pod wodzą Sennacheryba. Według Biblii Ezechiasz wpierw wypowiedział poddaństwo Asyrii, ale w obliczu najazdu wroga zdecydował się na zapłacenie trybutu. Został jednak oszukany, gdyż Asyria wbrew obietnicom nie wycofała się z Judy. Przed oblężeniem Jerozolimy Ezechiasz wysłuchał długiej mowy propagandowej posła wroga uzasadniającej wyższość Asyrii. Izajasz przepowiedział jednak, że Bóg pomoże królowi. W relacji Biblii anioł zabił w obozie Asyryjczyków 185 tysięcy osób, zmuszając pozostałych do wycofania (2 Krl 18-19).

Po tych wydarzeniach Ezechiasz śmiertelnie zachorował. Prosił Boga o litość. Pan wysłuchał jego błagań i dał mu dodatkowe 15 lat życia i otoczył opieką Judę. Na prośbę Izajasza Bóg potwierdził swą wolę znakiem, cofając cień o dziesięć stopni na zegarze słonecznym.

Historia Ezechiasza w Biblii kończy się pokojowym poselstwem od króla Babilonii Merodaka-Baladana. Izajasz przepowiedział wtedy, że po śmierci Ezechiasza Juda zostanie podbita przez Babilonię, a jej dobra zagrabione.

Ehud •
Szamgar •
Debora •
Barak •
Gedeon •
Abimelek •
Tola •
Jair •
Jefte •
Ibsan •
Elon •
Samson •
 Zjednoczona monarchia
Galilea i Perea: Herod Wielki • Herod Antypas • Herod Agryppa I
 Uwagi
2. ↑ tylko w północnej części królestwa
3. ↑ Jako buntownik
4. ↑ Jako buntownik
5. ↑ Jako pretendent
Peleg

XVI-wieczny wizerunek Pelega

Nowy Testament

* Ewangelia Łukasza (wspomniany)

**Peleg** (hebr. **פָּלֶג**) - syn Hebera, ojciec Reu. Potomek Sema, przodek patriarchy Abrahama i wg Ewangelii Łukasza Jezusa Chrystusa.

Gdy Heber miał 34 lat urodził się jemu pierworodny syn - Peleg. Gdy Peleg miał 32 lat urodził się jemu pierworodny syn - Reu. Miał jeszcze synów i córki. Zmarł w wieku 239 lat.

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
Jozafat •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
Achim •
Eliud •
Eleazar •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza
Jozafat

Nowy Testament

* Ewangelia Mateusza (wspomniany)

**Jozafat, Jehoszafat**, (hebr. ‏יְהוֹשָׁפָט‎ *Jehošaphat*, „Jahwe jest Sędzią”; zm. w 848 p.n.e.) – król Judy z dynastii Dawida panujący w latach (ok.) 870-848 r. p. n. e. Syn króla judzkiego Asa i jego żony Azuby i ojciec judzkiego króla Jorama. Próbował utrzymać dobre stosunki z Izraelem.

## Panowanie

Zasiadł na tronie Judy w 870 r. p. n. e. Walczył z kultem Baala i Aszery. Popierał monoteistyczną wiarę w Jahwe i zatroszczył się o nauczanie ludu Słowa Bożego.

Zabezpieczył kraj militarne i przeprowadził reformę sądownictwa.

Odnosił sukcesy w polityce zewnętrznej. Ustanowił swojego namiestnika w Edomie. Podatek płacili mu także Filistyni i Arabowie.

W 853 r. odwiedził izraelskiego króla Achaba, który zaproponował mu zdobycie Ramot w Gileadzie będące w Syrii pod władzą Aramejczyków.

Jozafat przystał na to, ale najpierw poprosił Achaba aby spytał się o zdanie wszystkich proroków. Prorocy którzy zostali wezwani przez Achaba przepowiedzieli zwycięstwo. Nieprzekonany Jozafat spytał się czy nie ma jeszcze jakiś proroków. Achab przyznał się, iż jest Micheasz syn Jimli, ale nie wróży pomyślne za co go nie lubi. Jozafat upomniał Achaba i ten postanowił wezwać Micheasza, który przepowiedział przegraną.

Przed bitwą Achab poprosił Jozafata aby przebrał się za niego. Król syryjski nakazał swoim ludziom zabić króla izraelskiego. Ci ujrzawszy Jozafata zaczęli do niego podchodzić, ale szybko zauważyli, że to nie jest król Izraela. Wkrótce w bitwie zginął Achab.

Po bitwie Jozafat wrócił do Jerozolimy. Prorok Jehu skarcił go wspomaganie Achaba, który grzeszył przeciw Jahwe. Jednocześnie przypomniał Jozafatowi jego (Jozafata) zalety jak np. walka z kultem pogańskim.

Jakiś czas później Edomici, Ammonici i niektórzy spośród Maodinitów wtargnęli do królestwa aby walczyć przeciw królowi. Jozafat z ludem modlił się o łaskę. Edomici, Ammonici i Maonici nie mogąc się ze sobą dogadać pozabijali się nawzajem. Jozafat postanowił zagarnąć ich majątek.

Sprzymierzył się z izraelskim królem Ochozjaszem. Prorok Eliezer skrytykował go grożąc lub/i tym samym przepowiadając, że Jahwe zburzy jego dzieło. Jozafat wystawił flotę dalekomorską aby popłynęła po złoto do Ofiru jednak się rozbiła.

Umarł w 848 r. p. n. e.

Izaak •
Jakub (Izrael) •
Juda •
Fares •
Chesrom •
Ram •
Aminadab •
Nachszon •
Salmon •
Booz •
Obed •
Jesse •
Dawid •
Salomon •
Roboam •
Abiasz •
Asa •
**Jozafat** •
Joram •
Azariasz •
Jotam •
Achaz •
Ezechiasz •
Manasses •
Amos •
Jozjasz •
Jojakim •
Salatiel •
Zerubabel •
Abiud •
Eliakim •
Azor •
Sadok •
Achim •
Eliud •
Eleazar •
Mattan •
Jakub •
Józef •
 Ewangelia Łukasza
Lot

**Lot** (hebr. לוֹט, *welon*, *zasłona*, *całun*) - starotestamentowa postać. Bratanek patriarchy Abrahama.

Syn Harana, rodzony brat Jiski i Milki.

## Biografia

Wraz ze swoim dziadkiem Terachem i stryjem Abrahamem wyruszył z Ur chaldejskiego do Charanu. Później towarzyszył Abrahamowi w wędrówce do Egiptu.

Stada Abrahama i Lota zaczęły się powiększać, a wśród pasterzy obu mężczyzn dochodziło do sprzeczek. Wtedy Abraham zaproponował aby się rozstali co Lot uczynił.

Zamieszkał w Sodomie gdzie ożenił się. Urodziły się jemu dwie córki.

W tym czasie Bera, król Sodomy, sprzymierzony z Birszą, królem Gomory; Szinabem, królem Admy; Szemeeberem, królem Seboimu; oraz władcą miasta Beli prowadził wojnę z Kedorlaomerem, królem Elamu; Tidalem, królem Goim; Amragelem, królem Szinearu, i Ariokiemk, królem Ellasaru. W bitwie w dolinie Siddim wygrali ci ostatni. Sodoma wpadła w ręce zwycięzców; wśród jej mieszkańców wziętych do niewoli znajdował się Lot.

Abraham, poinformowany przez jednego ze zbiegów o całej sytuacji, wraz z Amorytami dowodzonymi przez braci Memrego, Eszkola i Anera, wyruszył w pościg za Kedorlaomerem i jego sojusznikami, których rozbił w okolicy Dan. Lot odzyskał wolność i powrócił do Sodomy.

Po jakimś czasie Bóg postanowił zniszczyć Sodomę z powodu niegodziwości (m. in. rozpusty) mieszkańców. Postanowił jednak uratować ludzi sprawiedliwych, do których zaliczała się rodzina Lota.

Lot z nakazu Boga (wraz z bliskimi) opuścił miasto. Zabronił oglądać się wstecz. Żona Lota nie posłuchała nakazu w wyniku czego zamieniła się w słup soli.

Wraz z córkami przeniósł się do Soar, a następne zamieszkał w jaskini.

Córki upiły jego i zaczęły z nim współżyć. Zaszły w ciążę i każda urodziła jednego syna: młodsza Ben-Ammiego (protoplastą Ammonitów), starsza Moaba (protoplastę Moabitów).

## Źródła

* Wikipedia
* *Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu* (wydawnictwo Pallottinum)
Ehud

**Ehud** - jeden z sędziów Izraela z epoki Sędziów.

Był synem Gery, z pokolenia Beniamina.

Wsławił się skrytobójstwem, kiedy dotarł do króla Moabu Eglona i podstępnie wezwał go do siebie mówiąc "Mam do ciebie słowo Boże", po czym utopił w jego brzuchu ostrze miecza. W efekcie tego czynu Izraelici zabili ok. 10 tys. Moabitów i cieszyli się 80 latami pokoju.
Samuel

**Samuel** - prorok Starego Testamentu, pełniący też funkcję ostatniego sędziego Izraela. Namaścił na króla Saula oraz Dawida.

Kiedy się zestarzał, ustanowił sędziami swoich synów Joela i Abiasza, jednak lud nie był z nich zadowolony. Bóg nakazał Samuelowi namaścić Saula na króla. Nieposłuszeństwo Saula sprawiło, że na boskie polecenie namaścił na króla Dawida.

Umarł w Rama i tam został pochowany.

Wymieniany jest w Biblii obok Mojżesza (Jr 15,1).
Ziemia

**Ziemia** jest planetą, którą stworzył Pan, a następnie ukształtowaną dla ludzkości. Zaczynając jako koncepcja lub "słowo" w umyśle Boga, ziemia stała się kamieniem szlachetnym we wszechświecie. Kiedy już było odpowiedniej wielkości, z odpowiednią atmosferą (jedno zastosowanie słowa "Niebo", jego sucha część została oddzielona od wody poprzednio pokrywającej całą powierzchnię.

Kiedy rozpoczęła się trzecia rotacja, została umieszczona na orbicie wokół gwiazdy, jej "większego światła" i otrzymała naturalnego satelitę jako towarzysz "mniejsze światło". Wokół słońca umieszczono inne światła, pojawiające się jako "gwiazdy". Wszystko to miało na celu zapewnienie mieszkańcom sposobu określania dni, miesięcy i pór roku.
Ibsan

XVI-wieczny wizerunek Ibsana

**Ibsan** (hebr. אִבְצָן) - starotestamentowa postać wspomniana w Księdze Sędziów. Pochodził z Betlejem i był 10. sędzią Izraela. Swój urząd objął po śmierci Jeftego i sprawował go przez 7 lat. Miał 30. synów i 30 córek. Córki wydał za mąż poza granicami Izraela i spoza granic sprowadził żony dla swoich synów. Pochowany został w Betlejem. Jego następcą został Elon.

## Ciekawostki

* Z powodu jego pochodzenia istnieją przypuszczenia, iż pochodził z rodu Zabulona.
* W Talmudzie został utożsamiony z Boozem.
Natan

**Natan** - prorok żyjący za czasów Dawida, który razem z prorokiem Gadem przekazywał królowi wskazówki od Pana.

## Ważne przesłania przekazane przez Natana

* Gdy Dawid chciał zbudować dom Bogu, Natan przekazuje, że to Bóg zbuduje dom Dawidowi: pałac, świątynię i obietnicę potomstwa, z którego narodzi się Mesjasz (2 Sm 7)
* Po cudzołóstwie z Batszebą i zabiciu Uriasza Natan przekazuje Dawidowi, że czego go kara Boża (2 Sm 12)
* Natan opowiada się za namaszczeniem Salomona na króla, zamiast Adoniasza (2 Sm 12,25)