Wojsko Polskie Krolestwa Polskiego (do1853r.)

## Organizacja

Armia w 1832 roku przeszla z powrotem na stope pokojowa. Ze wzgledu na czas wyczekiwania i organizowania sie na nowo administracji w czasie pokoju. Wiekszosc powazniejszych decyzji zdecydowano sie odlozyc na pozniejszy okres.

Zdecydowano sie tymczasowo zachowac wzory Rosyjskie a takze te wypracowane juz w czasie walk. W armii panowala sluzba 10 letnia a pobor do niej opieral sie glownie na chlopach. W porownaniu do okresu Krolestwa Kongresowego sluzba w armii byla mniej rygorystyczna. Zolnierze czesto decydowali sie na pozostanie w wojsku po odbyciu obowiazkowych lat.

W ten sposob w 1835 roku podstawa Armii byly 24 pulki piechoty (18ppl oraz 6psp). Oddzialy te byly zgrupowane po dwa w brygadach, ktorych takze dwie tworzylo lacznie 6 dywizji piechoty. Specyfika Polska bylo posiadanie silnej jazdy. Jej 20 pulkow skomasowanych bylo w 5 dywizjach. Zdecydowano sie takze zachowac gwardie jako elitarna sile.

Problemy finansowe powoduja, ze tak rozbudowana armia ma problemy z zapelnieniem pulkow nawet w 2w pelni rozwiniete bataliony czy tez szwadrony. W poczatkowym okresie armii udaje sie zapewnic tylko po 2 kompanie zakladowe na kazdy pulk piechoty. W razie wojny maja one rozwinac sie w 3 i 4 bataliony piechoty. Szczegolnym problemem jest brak broni. Ta ktora armia odziedziczyla po wojnie byla kompletnie zuzyta. Nowa nie bylo gdzie wyprodukowac ani za co kupic. Artyleria takze stanowila oplakany widok. Tutaj szczegolnie widoczne bylo improwizowane organizowanie baterii.

W tym czasie zdecydowano sie takze zachowac Gwardie Ruchoma. Kazde wojewodztwo mialo utworzyc docelowo pulk piechoty majace wspolpracowac z armia. Oddzialy te mialy zapewniac porzatek i laczosc na kontrolowanym przez siebie terenie. Na ich bazie uzupelniano stany oddzialow liniowych a takze tworzono nowe oddzialy. Niestety jako ze jej oddzialy maja najmniejszy priorytet w poczatkowym okresie udaje sie stworzyc tylko pojedyncze bataliony w duzej mierze uzbrojone w piki i kosy.

Wojsko Polskie pod koniec lat 40tych zostaje podzielone na 3 oddzielne korpusy. Pierwszym jest Korpus Gwardii na ktory skladaja sie dywizja piechoty oraz dywizja kawalerii oraz oddzialy pomocnicze i tabory. Drugim elementem sa 3 Korpusy Armijne z zaledwie 2 dywizjami piechoty oraz przydzielona dywizja jazdy (lekkiej). Sztab przewiduje wzmocnienie kazdego korpusu Pulkiem Krakusow oraz batalionem strzelcow celnych jednak tymczasowo nie ma mozliwosci realizacji tego pomyslu. Ostatnim elementem jest Korpus Dyspozycyjny. Jego dowodztwo utworzone zostanie na bazie inspectoratu jazdy a w sklad beda wchiodzic pozostale oddzialy kawalerii. Gwardia Ruchoma ma w domysle stworzyc 3cie brygady piechoty w dywizjach. Tymczasowo jednak szkoli rekruta a takze zabezpiecza tyly oddzialow liniowych.

### Gwardia

Poczatkiem jej istnienia jest sformowanie Pułku Szwolezerow Gwardii. Przy okazji zdecydowano sie nie przywracac statusu gwardyjskiego 5 Pułkowi Strzelców Konnych. Co prawda zolnierze odznaczyli sie mestwem w czasie wojny, ale z pulkiem wiazaly sie negatywne wspomnienia. Do szwolezerow dolacza w 1835r. Pułk Huzarów Gwardii. Zamiarem jest utworzenie całej dywizji i przez to utworzenie kolejnych dwóch pułków. Ta kolejna brygada bedzie miala zdecydowanie ciezszy charakter.

Status Gwardyjskiego uzyskują także Pułk Grenadierów Gwardii oraz nowo sformowany Pułk Strzelców Pieszych Gwardii (z najlepszych kadr tychże formacji). W kolejnych latach z ich kadr utworzone zostana dwa kolejne pulki gwardii. Takze powstaje Batalion Strzelców Celnych Gwardii. Podobnie do poprzendiej sytuacji powstaje z najlepszych strzelców celnych. Pułki maja docelowo posiadac po 4 bataliony.

### Piechota

Do 1848 roku zakonczona zostaje rozbudowa armii. Z tego tez powodu notorycznie brakuje zolnierzy dla zapelnienia batalionow. Na szczescie od tego roku w kazdym pulku znajaduja sie 2 bataliony czynne oraz 2 kompanie skadrowane (majace stanowic podstawe dla rozwiniecia 3 i 4 batalionu. Od czerwca 1848 roku z poznanskiego zaczynaja naplywac powstancy wielkopolscy. Nieudana proba wzniecenia buntu zmusza ich do ucieczki. Z zolnierzy tych zostaje utworzona Brygada Legii Wielkopolskiej. Na stale takze, zostaja wprowadzeni strzelcy celni. Poza batalionem gwardii powstaje 6 batalionow (dla korpusow) oraz 2 samodzielne bataliony majace dzialac na terenie suwalszczyzny w duzym oddaleniu od glownej armii.

### Kawaleria

Podobnie jak i w piechocie jazda cierpi na braki tak w zolnierzach jak i koniach. Po wojnie stadniny sa drastycznie przetrzebione. Dopiero sprowadzenie koni rozplodowych z Austrii i Niemiec poprawilo sytuacje. Jednak na efekty tego nalezalo poczekac. Z tego tez powodu rozbudowa 6 dywizji (malopolskich dragonow) bardzo sie opozniala. W kazdym razie okolo 1848 roku udalo sie zapelnic 4te szwadrony w pulkach jazdy. Jednoczesnie postanowiono usankcjonowac postulaty piechoty, aby utworzyc kawalerie dywizyjna. Z tego tez powodu do 6 pulków strzelców konnych utworzono 6 pulków huzarow. Trzy z nich zostaly przekonwertowane z pulków ułanow. Byly to 10 i 13 puł oraz pułk jazdy podlaskiej. Bylo to o tyle latwe, ze juz w czasie powstania faktycznie fukcjonowaly jako huzarskie. Reszte utworzono na pazie istniejacych pododdziałów. Wykorzystano tu tradycje pulków z okresu Ksiestwa Warszawskiego (huzarzy złoci i srebrni) oraz austriacki pułk huzarów ktory stacjonowal w Cieszynie. Zdecydowanie lepiej idzie tworzenie pulkow krakusow. Specyfika tej jazdy, drobne konie na ktorych sie poruszaja powoduje, ze juz na poczatku lat 40tych udaje sie stworzyc 3 takie pulki majace wchodzic w sklad korpusow

### Artyleria

Artyleria dzielila sie na piesza (pozycyjna i lekka), konna (lekkokonna) oraz walowa (garnizonowa). Od czasow powstania listopadowego organizacyjnie nie zmienila sie zbytnio. Doszla artyleria korpusna skladajaca sie z dwóch baterii pozycyjnych. W ten sposob podzielono artylerie piesza na 3 brygady artylerii pieszej (dla kazdego korpusu) a artylerie konna na 3 brygady artylerii konnej. W sklad kazdej z nich byly 4 kompanie pozycyjne korpusne oraz 4 kompanie lekkie. Brygada artylerii konnej natomiast skladala sie z 4 baterii lekkokonnych. Brygada Warszawska dodatkowo posiadala 2 baterie gwardii (pozycyjna konna oraz lekkokonna)

## Sklad Armii

1. Korpus Gwardii
	1. Dywizja Gwardii
	2. Brygada Kawalerii Gwardii gen. Wasowicz
	3. Batalion Strzelców Celnych Gwardii
2. 1 Korpus Armijny (plus pułk krakusów oraz batalion strzelców celnych) gen Rybinski
	1. 3DP gen Szembek
	2. 4DP gen Klemensowski
	3. 2DJ gen K.Skarzynski
3. 2 Korpus Armijny (plus pułk krakusów oraz batalion strzelców celnych) gen Dwernicki
	1. 1DP gen Breanski
	2. 2DP gen Rohland
	3. 1DJ gen Szydlowski
4. 3 Korpus Armijny (plus pułk krakusów oraz batalion strzelców celnych) gen Szembek
	1. 5DJ gen Milberg
	2. 6DJ gen Bielinski
	3. 4DJ gen A.Skarzynski
5. Korpus Dyspozycyjny gen Lubienski
	1. 3DJ gen Turno
	2. 5DJ gen Chlapowski
	3. 6DJ (w trakcie tworzenia) gen Dembinski

## Wybrani dowódcy

Głównodowodzący:

1. gen. Kniaziewicz (do 1835 r.)
2. gen. Krukowiecki (do 1850r.)
3. gen. Chrzanowski (do 1861r.)

Szefowie sztabu:

1. gen. Pradzynski (do 1850r.)
2. gen. K. Habsburg (do 1859r.)
3. gen. Lewinski

Mundur Wojska Polskiego 1853r.

rozwoj broni strzeleckiej w pierwszej polowie XIX wieku

fortyfikacje w XIX wieku