Bożydar Kaletnik

1866 rok

**Bożydar Kaletnik**, pseudonim **"Jeleń"** (ur. 15.06.1815 w Pile; zm. 01.06.1868 w okolicy Nakła nad Notecią) - pałucki bojownik niepodległościowy, rewolwerowiec i terrorysta. Członek Wyzwoleńczej Pałucko-Krajeńskiej Organizacji Bojowej.

## Działalność

Nie wiadomo nic o dzieciństwie Bożydara Kaletnika. Jedyne wzmianki, poza aktem chrztu, pojawiają się dopiero gdy miał 19 lat i wstępował w szeregi świeżo utworzonej Wyzwoleńczej Pałucko-Krajeńskiej Organizacji Bojowej. Celem bojowników było sianie terroru wśród Niemców i Polaków oraz zdobywanie pieniędzy na rozwój podziemnej działalności Pałuczan, w tym finansowania Pałuckiego Wydawnictwa Podziemnego, z którym WPKOB utrzymywał pozytywne stosunki.

26 maja 1834 roku, Kaletnik dostał swoje pierwsze zlecenie - miał wrzucić bombę do komisariatu niemieckiej policji w Szubinie. Zgodnie z relacją obserwatora WPKOB, który patrzył z oddali na poczynania Kaletnika, przed komisariatem stał policjant, co utrudniałoby ciśnięcie do środka bomby. Jednak Kaletnik poradził sobie z tym doskonale. Podszedł do niemieckiego policjanta, zapytał o coś, a gdy ten odpowiadał i pokazywał jakąś drogę, Kaletnik nasunął mu czapkę na oczy po czym wrzucił bombę do komisariatu, Niemca popchnął i uciekł. Bomba zabiła 5 Niemców, 1 Polaka i raniła 4 Niemców.

Od 1835 roku do 1852 w podobnych akcjach Bożydar Kaletnik zabił około 170 Niemców i 60 Polaków, a ranił ponad 1000 osób. Działał on też jako egzekutor i zajmował się likwidowaniem pojedynczych osób, zwłaszcza polskich kapusiów. W 1852 roku za swoje osiągnięcia otrzymał nagrodę - dwa nowe rewolwery sprowadzone z USA z zapasem amunicji.

## Aresztowanie, ucieczka i śmierć.

Północnopałucka grupa bojowa WPKOB postanowiła w 1854 roku rozpocząć w Kcyni powstanie, które miałoby wyzwolić kawałek Ziemi. W obradach uczestniczył także Bożydar Kaletnik. Na dwa miesiące przed początkiem planowanego powstania, do tajnych piwnic WPKOB wkroczyła niemiecka policja z polskimi kapusiami i aresztowała 13 Synów Ziemi. Za działalność konspiracyjną 4 osoby skazano na śmierć, a resztę (w tym Kaletnika) na 30 lat w więzieniu w Sztumie. Była to zorganizowana akcja, w ciągu tygodnia aresztowano wszystkich innych pozostałych członków WPKOB, przez co organizacja zakończyła działalność.

Kaletnik przebywał w więzieniu od 6 lipca 1854 roku do 3 czerwca 1865, kiedy uciekł. Nie wiadomo dokładnie jak przebiegała ucieczka. Z notatek, które pozostawił po sobie Kaletnik wiadomo, że dokonał błędnego podkopu i gdyby nie to, że Niemiec spóźnił się na wartę, prawdopodobnie byłby złapany i zabity. Na przełomie 1865 i 1866 roku, Kaletnik spisał swoje wspomnienia z działalności terrorystycznej, które zostały wydane w 1869 roku przez PWP, pod tytułem *Wspomnienia egzekutora Łosia* (120 stron). W 1951 książka doczekała się drugiego wydania. Zgodnie z opisem Kaletnika, ukrywał się on w gospodarstwach niedaleko Nakła nad Notecią i sam nie wiedział dokładnie gdzie się znajduje. Miejsca zamieszkania zmieniał co kilka tygodni. Niestety prawdopodobnie padł ofiarą kapusia-polaka. 1 czerwca 1868 roku do domu, gdzie przebywał Kaletnik i gospodarze, wpadła niemiecka policja i zastrzeliła wszystkich. Kaletnika pochowano dwa tygodnie później w jego rodzinnej Pile.