Ta thà làm ma nước X chứ không làm vương đất Việt

Ta thà làm ma nước X chứ không làm vương đất mọi (Việt)

Ngày nay, người ta thường tuyên truyền về tinh thần dân tộc và ý thức quốc gia nối dài xuyên suốt 2000 năm lịch sử. Nhưng thực tế, nếu tìm hiểu kỹ thì ta sẽ thấy, cái gọi là "ý thức quốc gia" ở người Việt nó không bao giờ quán triệt ở mức độ 100% như lý thuyết. Chuyện này là hiển nhiên thôi, vì quốc gia là 1 tập thể nhiều cá nhân với những suy tính và lợi ích khác nhau. Cho nên, bảo người Việt xưa nay 100% đều yêu nước đã không đúng. Bảo rằng "Việt gian" chỉ là thiểu số, lại càng ... không đúng nốt.

## Sáp nhập hay kháng chiến - "Việt Gian" là những ai ?

Đơn cử như giai đoạn thuộc Minh. Cả sử liệu Trung Quốc lẫn phe ta đều ghi nhận sự tồn tại của hai khuynh hướng đối nghịch nhau trong cộng đồng người Việt: Nên chiến đấu giành độc lập, hay chấp nhận sát nhập để trở thành thần dân của một đế quốc lớn mạnh hơn. Tất cả thể hiện đầy đủ qua đoạn sử ngắn trong Toàn Thư năm 1407:

“ Người Minh lùng tìm những người ẩn dật ở rừng núi, người có tài có đức, thông minh chính trực, giỏi giang xuất chúng, thông kinh giỏi văn, học rộng có tài, quen thuộc việc quan, chữ đẹp tính giỏi, nói năng hoạt bát, hiếu để lực điền, tướng mạo khôi ngô, khỏe mạnh dũng cảm, quen nghề đi biển, khéo

các nghề nung gạch, làm hương... lục tục đưa dần bản thân họ về Kim Lăng, trao cho quan chức, rồi cho về nước làm quan phủ, châu, huyện. NHỮNG NGƯỜI CÓ TIẾNG TĂM MỘT CHÚT ĐỀU HƯỞNG ỨNG.

Duy có Bùi Ứng Đẩu từ chối, lấy cớ đau mắt, bọn hạ trai học sinh Lý Tử Cấu mấy người lui ẩn không chịu ra mà thôi. Bấy giờ có câu ngạn ngữ: "Muốn sống vào ẩn núi rừng, muốn chết làm quan triều Ngô.”

Hiện tượng này được cả sử ta lẫn Minh Thực Lục xác nhận theo những cách khác nhau:

- Với Minh Thực Lục: Đó là tình huống người ứng tuyển đông đến mức giấy phát không đủ, Trương Phụ phải gọi về xin vua Tàu…cấp thêm. Rồi việc rất nhiều lần các thủ lĩnh địa phương và thổ quan hăng hái sai người đến kinh đô dâng sản vật. Thậm chí có kẻ còn dắt cả gia thuộc vài trăm người đến xin góp sức xây đô thành Bắc Kinh. Bên cạnh đó, họ cũng ghi chép về tình hình nổi loạn liên tục ở nước ta, hay vấn đề các thổ quan “ lúc hàng, lúc phản” thất thường.

- Với Toàn Thư bên ta: Nó là những dòng sử Việt vừa trích ở trên, và việc ghi nhận danh tính các Việt gian.

= > Tổng hợp các sử liệu của hai phe, ta thấy một thực tế khác xa phim ảnh: Việt gian này không phải là một lũ bụng bự, râu dê, chỉ biết xu nịnh. Họ có thể là những người có vị thế xã hội, có cha ông hoặc con cái vốn là những anh hùng dân tộc nổi tiếng.

\* Mạc Thuý - cháu nội trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi - trở cờ theo nhà Minh ngay khi chiến tranh bùng nổ.

\* Nguyễn Phi Khanh, Trần Nhật Chiêu, Trần Thúc Dao - kẻ là cha ruột, kẻ là chú của Nguyễn Trãi - hăm hở bỏ chạy sang cửa quân Trương Phụ, dâng sớ xin hàng. ( Toàn Thư lẫn Minh Thực Lục đều xác nhận về Nguyễn Phi Khanh).

Người dân thường cũng không phải luôn là lương dân yêu nước bị giặc bắt đi lính, đi phu. Điển hình là chuyện một người lính Việt theo quân Tàu đánh Lam Sơn thua trận, tức mình mắng chửi Lê Lợi:

“ Tháng 6, bọn Chỉ huy sứ Lưu Thanh ở thành Tam Giang ra hàng. Trước đây, quân lính ở thanh Tam Giang theo sự điều động của quan Tổng binh nhà Minh đi đánh vua ở Thanh Hóa, bị thua trở về, có tên ngụy binh buông lời khinh mạn vua. Thanh mắng nó: "Thằng man vô lễ, ông ấy sẽ là [29b] hoàng đế của chúng mày đấy.””

## Kháng chiến và nội chiến

Như vậy, 20 năm thuộc Minh không đơn thuần chỉ là một cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, nó còn là một trận xung đột trong nội bộ người Việt trước một ngã ba đường: Đi về đâu?

- Tại sao một nước có 500 năm văn hiến, nay lại chấp nhận nội thuộc nước khác, gác lại mối thù “ bắt cướp con gái, ngọc lụa” ở Thăng Long năm 1407, và bao nhiêu nợ máu những năm sau đó?

- Tại sao lại không sát nhập vào một nước có văn hoá tương đồng, nhưng sức mạnh, cương vực lớn lao hơn nước Việt gấp nhiều lần? Cơ hội thăng tiến lớn hơn, vị thế con người nâng cao hơn?

Sự xung đột này xảy ra ngay trong gia đình Nguyễn Trãi. Ta có thể hiểu đây là một trong những lí do vì sao ông viết phần 1 Bình Ngô Đại Cáo, liệt kê nhiều yếu tố để chứng minh Đại Việt phải là một quốc gia độc lập. Cũng trong tác phẩm trên, khi nói về phía bên kia, ông cũng không ngần ngại mắng nhiếc những kẻ là bậc cha chú mình là “ ác đảng”:

“ Ác đảng hoài gian, cánh dĩ ngã mại quốc - Bọn ác đảng ôm lòng gian xảo, bán nước cầu vinh/ Lũ gian tà thì bán nước cầu vinh.”

Dân chúng thì ít văn chương hơn. Họ truyền bá câu thành ngữ “ Muốn sống đi ẩn rừng ẩn núi. Muốn chết đi làm quan nhà Minh.” như lời đe doạ gửi đến phía tân trào. Mà người đầu tiên bị giết chính là hai ông chú họ Trần của Nguyễn Trãi. Họ thân là quý tộc Trần nhưng chẳng hề buồn phiền hay bức xúc vì nhà Minh tráo trở với chiêu bài “ phù Trần” đổi thành “ nội thuộc”. Họ hài lòng với chức vụ cai quản Nghệ An mà giặc mới ban cho. Chỉ tiếc là trấn nhậm vừa được mấy tháng thì quân Hậu Trần đã vội kéo ra giết hết hai tên nghịch tử rồi.

Nói như thế không có nghĩa là phe phù Minh ôn hoà hơn. Họ hăng hái xông pha tên đạn, đàn áp các cuộc nổi dậy của đồng bào để bảo vệ lí tưởng - hoặc lợi ích - của bản thân.

- Mạc Thuý cuối cùng “ hi sinh” khi đang kéo quân đi đánh “loạn đảng” Nông Văn Lịch trên Lạng Sơn. Cụ được Minh triều “ Tổ quốc ghi công”.

- Trần Thiên Lại không thấy xót khi anh em họ Trần bị giặc bắt giết, nhưng lại căm phẫn dâng cao khi biết tên gia nô của mình đang mạo xưng họ Trần để mộ dân nổi dậy đánh Minh triều. Cụ liền tụ tập quân riêng quyết sống mái với bọn loạn đảng.

- Đến cả người lính vô danh, đánh đồng bào Lam Sơn không được, tức mình văng tục.

- Bác Ái tạm gọi là đồng hương của Lê Lợi, thì xung phong dẫn đường cho giặc, trước thì đào mả cha mẹ, sau thì đánh bắt luôn cả vợ con ông láng giềng.

- Đến tận khi nghị hoà rút binh về, cả bọn Trần Phong, Lương Nhữ Hốt mấy lần chạy thư theo năn nỉ xin làm nội ứng giúp thiên triều bình “ loạn”.

Dẫn chứng thì nhiều, nhưng chung quy tóm lại cũng chỉ có bây nhiêu “ Đồng bào đồng bọc cái quần què gì. Nồi cơm nhà tao, ai đụng vô, tao giết. Ghen ăn tức ở phỏng?”

## Tổng kết

Đưa vấn đề ra, tôi muốn nói rằng chuyện như mấy mợ lấy chồng Hàn dưới đây là chuyện thường ngày ở huyện. Nó không phải bây giờ mới có hay sau này mới có. Nó là một thực tế đã tồn tại từ lâu rồi. Chuyện thời Pháp thuộc hay chuyện thời 1954, nó cũng chỉ tương tự vậy thôi. Lắm lúc nghĩ lại, tôi cũng ngờ không chắc 1 triệu giáo dân ngày đó vào Nam có thực sự chỉ là muốn đi tìm “ vùng trời tự do” trên đất Việt hay không? Hay đích đến thực ra là Paris hay Marseille??? Có trời biết. Xưa, đích đến chỉ có mỗi Tàu, nay thì có thêm Pháp, Mỹ, Hàn, Nhật, chỉ là lựa chọn nhiều hơn thôi.

Con người ta ao ước thì nhiều, chứ ít khi nói lời thành thật. Ít nhất mợ Hàn dưới đây còn biết nói lời thật, vậy là đã hơn người rồi đó.

Nguồn: Phach Ho Nguyen