Leeroverzicht vwo-2 periode 3

* Industriële revolutie start in Engeland rond 1750 en wordt daarna overgenomen door Frankrijk, Duitsland, Belgje en Nederland
* Kern: we gaan over van een agrarische samenleving naar een industriële samenleving

### Paragraaf 2

* Kenmerken van een agrarische samenleving
	+ mensen leven van de landbouw
	+ de meeste mensen wonen in dorpen
	+ de landbouw is gericht op zelfvoorziening
	+ standensamenleving
* Kenmerken van een industriële samenleving
	+ mensen leven van de industrie
	+ de meeste mensen wonen in steden
	+ de landbouw is gericht op de markt (surplus)
	+ klasse samenleving (je opleiding bepaalt welke maatschappelijke positie je gaat innemen)
* Waardoor was de Industriële revolutie mogelijk geworden?
	+ Er was eerst sprake van een agrarische revolutie
	+ Door de agrarische revolutie nam het voedsel toe waardoor de bevolking groeide. Doordat de bevolking groeide kwam er een grotere vraag naar katoen/kleding en dit stimuleerde uitvindingen in de textielnijverheid (het spinnen en weven van kleding)
* Waarom begon de industriële revolutie in Engeland?
	+ Door de agrarische revolutie
	+ Opkomst van de stoommachine: Engeland had veel ijzererts en steenkool in de grond

### Paragraaf 3

* Door de industriële revolutie ontstaat de sociale kwestie
* Sociale kwestie = Het probleem van de slechte werk- en leefomstandigheden van de arbeiders
* Let op: je moet voorbeelden kunnen noemen van deze slechte werk- en leefomstandigheden!
* De industriële samenleving verandert in een klassensamenleving
	1. Rijke bovenlaag: Edelen, fabrikanten, bankiers en advocaten
	2. Middenklasse: geschoold kantoorpersoneel en winkeliers
	3. Fabrieksarbeiders
	4. Je kon niet gemakkelijk van een lagere klasse naar een hogere klasse gaan. Arme mensen hadden namelijk geen toegang tot onderwijs.

### Paragraaf 4

* In 1813 wordt Nederland een constitutionele monarchie onder leiding van koning Willem I. Dit houdt dus in de Willem I in zijn macht wordt beperkt door een grondwet. België en Luxemburg worden ook aan Nederland toegevoegd zodat Nederland een sterke bufferstaat vormt tegen een eventueel agressief Frankrijk. (Dat was het namelijk daarvoor geweest door de veroveringen van Napoleon, denk aan het vorige hoofdstuk).
* Willem I heeft veel macht volgens de grondwet:
	+ Opperbevel over het leger en vloot
	+ Beheert de Nederlandse financiën
	+ Bepaalt de buitenlandse politiek
	+ Hij mag ministers benoemen en ontslaan
	+ Hij benoemt de leden van de Eerste Kamer
	+ Hij kan regeren via koninklijke besluiten
* Willem I zet zich in voor de industrialisatie in Nederland: Aanleg van spoorwegen (eerste spoorlijn tussen Amsterdam en Haarlem in 1839) en kanalen.
* In 1830 komt België in opstand tegen Willem I en verklaart zich onafhankelijk. Dit wordt pas in 1839 door koning Willem I erkend.
* Verklaring opstand:
	+ België is overwegend katholiek, terwijl Willem I protestants was.
	+ Veel Belgen spreken Frans terwijl Willem I het Nederlands in geheel Vlaanderen verplichtte.
	+ België deed het economisch veel beter dan Holland en betaalde in verhouding veel belasting.
* In 1848 komt een grondwetswijziging tot stand onder leiding van Thorbecke. Waarom koos Willem II ervoor om Thorbecke hier opdracht toe te geven?
	+ Er waren revoluties in andere Europese landen en hij was bang om anders afgezet te worden als vorst.
	+ Er was daarnaast sprake van voedseltekorten waardoor mensen in Nederland ontevreden waren.
* Inhoud grondwetswijziging:
	+ Koning onschendbaar, minister verantwoordelijk.
	+ Het parlement stemt over de begroting (dus waar geld aan wordt uitgegeven en dus niet de vorst).
	+ Tweede Kamerleden worden direct gekozen door het volk (wel beperkt want sprake van censuskiesrecht).
	+ Vrijheid van onderwijs, vereniging en vergadering, vrijheid van meningsuiting en van drukpers.

### Leeroverzicht Hoofdstuk 4: Industriële Revolutie

* §1 Oriëntatie
	+ Je weet over welke periode hoofdstuk 4 gaat
	+ Je weet over welk tijdvak hoofdstuk 4 gaat
	+ Je kan noemen in welk land de industriële revolutie begon
* §2 Van handwerk naar machine
	+ Je kan aan de hand van voorbeelden uitleggen hoe producten voor de Industriële Revolutie geproduceerd werden
	+ Je kan de oorzaak noemen voor de verdwijning van de huisnijverheid
	+ Je kan uitleggen waarom de eerste kleine fabrieken bij rivieren werden gebouwd
	+ Je kan de reden noemen waardoor de Industriële Revolutie begon in de textielnijverheid
	+ Je kan aan de hand van de agrarische revolutie en de opkomst van de stoommachine uitleggen waarom de Industriële Revolutie in Engeland begon
	+ Je kunt 6 gevolgen van de Industriële Revolutie opnoemen
* §3 De industriële samenleving
	+ Je kan aan de hand van voorbeelden uitleggen hoe de leef- en werkomstandigheden van de fabrieksarbeiders waren
	+ Je kan uitleggen hoe de Industriële Revolutie het ontstaan van (grote) steden tot gevolg had
	+ Je kan voorbeelden noemen van hoe de infrastructuur veranderde en waarom
	+ Je weet hoe de samenleving was opgebouwd in deze tijd
* §4 Nederland in 1848
	+ Je weet wanneer en hoe het Koninkrijk der Nederlanden ontstond
	+ Je kan noemen uit welke landen het koninkrijk van 1815-1830 bestond
	+ Je kan redenen noemen waarom België onafhankelijk wilde worden
	+ Je kan voorbeelden noemen van hoe Willem I de economie verbeterde
	+ Je kunt voor Willem I uitleggen welke macht hij had en hoe Nederland onder hem bestuurd werd
	+ Je weet wat een constitutionele monarchie is
	+ Je kunt voor Willem II uitleggen welke macht hij had en hoe Nederland onder hem bestuurd werd
	+ Je kunt redenen noemen voor de grondwetswijziging van 1848
	+ Je kunt de belangrijkste grondwetswijzigingen noemen.
	+ Je kunt voor liberalen, conservatieven en kapitalisten uitleggen hoe zij dachten over de politiek in Nederland (Zie schema -ismes)
* §5 De komst van het socialisme
	+ Je kan in grote lijnen uitleggen hoe de Industriële Revolutie er in Nederland uitzag
	+ Je kan het verband tussen de sociale kwestie en de opkomst van het socialisme uitleggen
	+ Je kan uitleggen hoe sociaaldemocraten de sociale kwestie wilden aanpakken
	+ Je kan 3 sociale wetten noemen en uitleggen waarom het bestaan van deze wetten belangrijk was voor de arbeiders
	+ Je kunt voor communisten en socialisten uitleggen hoe zij dachten over de samenleving (Zie schema -ismes)
* §6 Emancipatie en bevrijding
	+ Je kunt voor feministen en confessionelen uitleggen hoe zij dachten over de Nederlandse politiek en samenleving (Zie schema -ismes)
	+ Je weet wat de mensen in de Nederlandse kolonies wilden bereiken met de emancipatie
	+ Je kunt het verband tussen de schoolstrijd en de opkomst van het confessionalisme uitleggen
	+ Je weet wanneer er algemeen kiesrecht kwam in Nederland en je kan uitleggen waarom deze gebeurtenis in het heden belangrijk is
* §9 Afsluiting
	+ Je kan de punten bij A, B en C uitleggen
	+ Je kan aan de hand van een bron een goed beargumenteerd antwoord geven
	+ Je kan een definitie geven van alle begrippen
	+ Je kan de belangrijkste gebeurtenissen noemen
	+ Je kan de belangrijkste gebeurtenissen op chronologische volgorde zetten.