Chú thích Gc Thư của Thánh Giacôbê

THƯ CHUNG ÔNG THÁNH JACOBE TÔNG ĐỒ.

## TÓM LẠI ĐOẠN I CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1: Chữ đề, gửi lời thăm.

2-4: Sự chịu rèn thử làm ích cho ta là thế nào.

5-8: Cầu nguyện bởi lòng tin vững vàng thì rất mạnh

9-11: Giữ lòng khiêm nhường.

12-15: Sự cám dỗ là làm sao.

16-18: Mọi sự lành bởi Đức Chúa Lời mà ra.

19-20: Chớ vội nói, vội giận.

21-25: Kẻ vâng giữ lời Đức Chúa Lời mới có phúc.

26-27: Giữ mình về lời nói; hãy làm việc lành, ăn ở thanh sạch.

1. Ông thánh tông đồ gửi lời thăm các bổn đạo Judeu tản cư trong khắp nước Roma.

2. Phúc cho kẻ chịu gian nan khốn khó vì Đức Chúa Lời; kẻ ấy nên giống như Đức Chúa Jêsu. MATTH. VI, 13; LUC. XXII, 28; ACT. V, 41.

3. kẻ chịu luyện tập vì sự Đạo, mới kể là vững vàng hay nhịn nhục. ROM. V, 3.

4. Phải vững vàng trong cách ăn nết ở cho đến cùng, mới nên lọn lành đáng được mũ triều thiên.

5. Phải xin Chúa ban khôn ngoan cho được biết đàng ăn ở cho xứng đáng và giữ lòng can đảm trong những sự gian nan khốn khó.

6-7. Phải tin vững vàng thì lời cầu xin mới đẹp lòng Đức Chúa Lời. Ông thánh Augustino rằng: “Si fides deficit, oratio perit” GEN. XXXII, 24; MARC. XI, 24; I JOAN. III, 21.

8. Nghĩa là kẻ nửa tin nửa không chẳng có mực chắc thật trong cách ăn nết ở; khi cầu nguyện cũng vậy, hóa ra chẳng được việc vì chẳng được đẹp lòng Chúa; kẻ tin cậy Chúa mới được đẹp lòng Chúa. Đức Chúa Jêsu vốn cứu giúp kẻ tin Người vững vàng, càng tin mạnh thì càng được nhiều ơn.

9-10. Kẻ khó khăn, yếu hèn chớ có phiền lòng, một hãy vui mừng vì kẻ khó khăn ấy là phúc thật, làm con cái Đức Chúa Lời và nên giống như Đức Chúa Jêsu. Bằng kẻ giầu có, chớ nương cậy của cải mình, hãy nhớ của cải phù văn, chóng qua, chóng hết; chớ để lòng dính bén của cải, một hãy giữ lòng khó khăn. ECCLI. XIV, 18.

12. Các sự khốn khó thế gian này chẳng khác gì là lò rèn luyện kẻ lành; ai vững vàng chịu luyện tập thử nghiệm vì lòng kính mến Đức Chúa Lời nhưu làm vậy thì sẽ được mũ triều thiên trên lời.

13. Cũng có khi Đức Chúa Lời định hay là để ta gặp phải sự khốn khó cho được dịp lập công, song Người không làm chước cám dỗ mở đàng về sự tội. Nó tắt một lời, Đức Chúa Lời thử lòng, song chẳng cám dỗ ta. Trong bản greco thì rằng: “Đức Chúa Lời chẳng hướng chiều về sự dữ và Người cũng không cám dỗ ai” Kẻ có tội hay chữa mình rằng, phải chước cám dỗ nặng nề quá không chống lả được; cũng có khi nó muốn đổ tội cho Đức Chúa Lời, lẩm bẩm kêu trách Đức Chúa Lời cách này cách khác. Nhân vì sự ấy ông thánh Jacobe dạy rằng, sự tội, sự dữ thì trái nghịch cùng Đức Chúa Lời mà Đức Chúa Lời chẳng mở dịp cho ai sa ngã phạm tội. Sự tội một bởi ý gian tà người ta mà ra.

14-15. Cội rễ sự cám dỗ như thế này: Lòng thù hướng chiều về sự tội, lấy sự dữ làm thích chí, đoạn ưng thuận theo sự ấy. Bấy giờ sinh ra sự tội trong lòng mà bởi sự tội thì linh hồn chết trước mặt Đức Chúa Lời. – Vì vậy trước tiên có hình này hình khác bày ra trong lòng trong ngũ quan mà lòng thú hướng chiều về sự ấy: chốc ấy chưa có tội. Rỗi lòng thú (cũng gọi là tình dục) chuyển động, tự dưng lấy làm ưa thích, song chưa kịp suy xét: vẫn chưa có tội. – Bấy giờ trí khôn đã kịp suy xét mà ý muốn nhất định từ chối mà chống lả, thì chẳng những không có tội gì, mà lại có công phúc trước mặt Đức Chúa Lời. – Nhược bằng ý muốn ưng thuận thật thì liền có tội tức thì.

Kirixitô. Thánh., IV. -49.

16-17. Nghĩa là anh em chớ lầm, chớ lừa dối mình, Đức Chúa Lời chê ghét sự tội, sự dữ. Người chẳng cám dỗ, mở đàng tội lỗi, bèn là mạch cội rễ mọi sự lành; mọi sự tốt lành điều bởi Chúa cả sáng, là Đấng tự hữu lọn tốt lọn lành vô cùng chẳng có chuyển động, chẳng hay thay đổi mà ra.

18. Nguyên bởi lòng thương Đức Chúa Lời cứu chữa ta, truyền Đạo tin lành làm cho ta nên người mới, nên giống như quả đầu mùa trong loài người ta, nghĩa là kẻ từ đầu tiên lở lại Đạo. Dân Judeu vốn là dân riêng Chúa và Đức Chúa Jêsu muốn cứu chữa Israel trước hết.

19. Cho được nhờ ơn Đạo tin lành thì phải siêng năng nghe lời giảng dạy; chớ có vội nói, chớ vội buồn giận, tranh cạnh.

20. cơn giận hay che lấp trí khôn, làm cho người ta ăn nói bậy bạ chẳng những không vừa ý Đức Chúa Lời mà lại mất lòng Người. Cơn cả giận làm cho người ta như dại dột điên cuồng trong lúc bấy giờ. Như lời quân tử kia rằng: “ira furor brevis est – Cơn giận dường như cơn hoảng hốt”

21. Nhờ lời Đạo tin lành ta đã lở nên như người mới thì phải trừ những sự dơ nhớp cho khỏi lòng mình, dẹp những sự gian ác bởi đấy mà sinh ra; hãy cần mẫn tuân cứ Đạo tin lành mình đã nghe giảng dạy, mới được rỗi linh hồn.

22. MATTH. VII, 21, 24; ROM. II, 13.

23-24. Kẻ nghe lời giảng dạy mà không tuân cứ thì chẳng được ích gì vì chẳng sửa mình lại và không biết mình là thế nào, giống như kẻ soi mình qua trong mặt gương vậy.

25. Kẻ nào phần thì siêng năng học biết sự Đạo, phần thì noi giữ trong việc làm, thì có phúc mà được rỗi. Đạo tin lành gọi là lề luật lọn lành thong dong, vì làm cho ta nên lọn lành và được thong dong, khỏi làm tôi ma quỉ và nên con cái Đức Chúa Lời.

26-27. Người đạo đức phải giữ mình trong lời nói việc làm, cách ăn nết ở cho phải phép Đạo, chẳng vậy thì chỉ lừa dối mình mà luống công.

## TÓM LẠI ĐOẠN II CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-2: Chớ thiên tư ai vì là sự trái lẽ.

5-6: Chớ xem khinh kẻ khó khăn mà vị nể kẻ giầu có.

8-9: Kẻ thiên tư lỗi điều răn dạy phải thương yêu người ta.

10-11: Kẻ lôi một điều bội nghịch lót lề luật.

12-13: Ta thương kẻ khác thế nào thì Chúa cũng thương ta như vậy.

14-20: Nếu chẳng có việc lành thì đức tin kể như chết vậy.

21-25: Ông Abraham vừa tin vừa làm việc lành, bà Rahab cũng vậy.

26: Đức tin chẳng hợp việc lành thì như xác chẳng hợp với linh hồn.

1. Chớ thiên tư ai, chỉ có Đức Chúa Jêsu là Đấng cả sáng vô cùng: lời người ta chẳng kể là gì. Cho nên kẻ có đạo phán định việc chung thì chẳng nên thiên tư kẻ giầu sang, khinh chê kẻ khó nghèo; một phải xét xem ai đang ai không. DEUT. I, 17; XXIV, 23; ECCLI. XLII, 1.

2-3. Trong các hội giáo không nên vị nể kẻ giầu, khinh chê kẻ khó; mọi người điều làm con cái Đức Chúa Lời cả thảy, sự sang trọng thật chẳng tại áo mặc, đồ điểm trang, một tại nết na đức hạnh.

4-5. Ai thiên tư thì theo ý riêng, ăn ở trái lẽ. Đức Chúa Lời chẳng có thiên tư ai. Ở nơi Đức Chúa Lời ai cuàng kính mến thì càng đẹp lòng và càng trọng; chẳng ai đẹp lòng Chúa vì giầu sang; một vì nhân đức.

6-7. Kẻ giầu sang hay đem mình lên, khinh dể khuấy khuất kẻ yếu hèn. Cũng có khi làm ố danh Đức Chúa Lời.

8-9. Phải thương yêu kẻ khác chẳng phải vì làm giầu sang hay là vì lẽ nào khác; một vì làm con cái Đức Chúa Lời và là anh em với nhau.

10-11. Các điều răn Đức Chúa Lời hợp với nhau thành một phép Đạo; cho nên ai lỗi phạm nặng chẳng kì điều nào thì bội nghịch phép Đạo và phạm đến Đức Chúa Lời.

12-13. hãy cứ lòng thương yêu mà xử với người ta thì Đức Chúa Lời cũng sẽ thương yêu ta như vậy.

14. Nhân đức tin không hợp với đức thương yêu mà làm việc lành phúc đức thì luống công vô ích. Ông thánh Bl I COR. XIII, 2 cũng dạy như làm vậy. Có lẽ nfao ai tin Đạo, song không tuân theo sự đạo, không ăn ở như phép Đạo dạy, không giữ điều răn như phép Đạo truyền, mà được rỗi linh hồn ru? Trong ngày phán xét Đức Chúa Lời sẽ bảo lả cho ai nấy sự lành sự dữ mặc đòi việc lành dữ kẻ ấy đã làm. ROM. II, 6; MATTH. XVI, 27; XXV, 31. – GAL. V, 6 ông thánh Bảo Lộc dạy rằng: chẳng phải bởi việc lề luật cũ hay là bởi việc cứ sức tự nhiên mà ta được rỗi linh hồn, bèn là bởi đức tin hợp với đức thương yêu mà làm việc lành phúc đức: fides quae per charitatem operatur. – ROM. III, 28, ông thánh Bảo Lộc lại rằng: ta được rỗi thì bởi đức tin, chẳng phải bởi việc lề luật cũ: per fidem sine operibus legis. Song nhân đức tin vốn gồm việc lành bởi đức tin, bởi đức thương yêu mà ra; chẳng vậy đức tin hư vô, giống như cội rễ chẳng sinh ra hoa lái. Ông thánh Bảo Lộc rằng: việc lành chẳng hợp với đức tin thì vô ích; ông thánh Jacobe rằng: đức tin chẳng hợp với việc lành thì vô ích. Xét kiểu nói thì khí khác; song xét ý thì hợp mọi đàng. Chẳng có hơi lý gì mà nói rằng, hai tông đồ bất hợp.

15-16. Chúc sự lành cho kẻ cơ cực mà không ra sức giúp đỡ nó, thì kể là nói lời hư vô, chẳng khác nào lời nói nhạo. Đức tin chẳng hay thương giúp, cũng vậy.

17. Đức tin chẳng sinh ra việc lành phúc đức thì kể là nhân đức chết. Ông thánh Bernardo suy rằng: “Mors fidei est separatio charitatis. Credis in Christum? Fac Christi opera, ut vivat fides tua. Si ergo nec fides sine operibus, nec opera sine fide sufficiunt ad animi rectitudinem, rectas studeamus facere vía nostras et studia nostra”

18. Đức tin phải bày tỏ ra trong việc làm cũng như việc làm bày tỏ ra đức tin. Cả hai phải hợp với nhau mới kể là chắc thật. Việc lành làm chứng có đức tin; song đức tin hư không thì vô cớ, chẳng có bằng chứng gì sốt.

19. Đức tin hư không chẳng làm ích gì, mà lại thêm tội mà chớ. Ma quỉ cũng tin, là nhận biết có Đức Chúa Lời; song bởi đấy nó chẳng được ích gì, một thêm sự khốn cực cho nó mà thôi. Ông thánh Augustino rằng: “Cum dilectione fides christiani, sine dilectione fides daemonis” – Đã hay các ma quỉ chẳng có đức tin thật, là nhân đức quá sức tự nhiên Đức Chúa Lời phú vào linh hồn làm một với ơn thánh sủng; nó một cứ sức tự nhiên mà nhận biết nhiều lẽ trong Đạo. Song điều này chẳng có hệ gì đây, và chẳng cần phải xét đến làm chi; một nhắc qua thì đã đủ. Theol. Dogm. Tom. II, 481.

20. Ông thánh Jacobe cứ lời Kinh thánh mà làm chứng rằng, các thánh tổ phụ xưa có việc lành phúc đức hợp với đức tin mà bởi đấy đức tin mới nên lọn vẹn và làm ích.

21-23. Ông thánh Abraham đẹp lòng Đức Chúa Lời chẳng phải nguyên bởi có lòng tin mà thôi đâu; bèn là vì người sẵn lòng vâng theo thánh ý Đức Chúa Lời, chẳng quản giết dâng con một làm của lễ trên bàn thờ, vâng lời Chúa đã truyền. Hãy xem ROM. IV, 3, 17.

24. Hễ là người lớn, vừa phải tin vừa phải làm việc lành thì mới được rỗi linh hồn.

25. Về bà Rahab, hãy xem JOS. II, 4; HEB. XI, 31. Bà ấy vừa tin cậy Đức Chúa Lời vừa liều mình chết cho được cứu chữa quân ro thám Israel; cho nên vừa có lòng tin vừa có việc lành trước mặt Chúa, mà bởi đấy đã nên công chính.

26. Đức tin chẳng hợp với đức thương yêu thì cũng như xác chẳng hợp với linh hồn. Hãy xem Theol. Dogm. Tom. VI, 395.

## TÓM LẠI ĐOẠN III CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-2: Chớ muốn làm thày dạy dỗ, vì ta hay sai lỗi mà phải lý đoán nặng nề hơn.

3-12: Về tội miệng lưỡi rất nặng nề, rất nhiều, kể chẳng xiết là thế nào; về sự lành sự dữ bởi miệng lười mà ra sự hãm dẹp miệng lưỡi rất khó dường nào.

13-18: Sự khôn ngoan bởi trên lời và sự khôn ngoan bởi thế gian khác nhau là thế nào.

1. Ai chẳng được ơn Đức Chúa Lời gọi thì chớ tham chức quyền, muốn làm thày dạy người ta, là bậc vốn cheo leo, liều mình sai lầm, làm cho người ta lạc đàng công chính, cho nên mình phải chịu lý đoán nặng nề hơn.

2. tội lỗi bởi miệng lưỡi mà ra rất nhiều kể chẳng xiết; giữ mình sạch khỏi tội ấy rát khó; kẻ giữ được miệng lưỡi mà không lỗi phạm bao giờ thi kể là rất lọn lành.

3-4. Ai biết hãm dẹp miệng lưỡi cũng như kẻ đóng giàm mõm thú vật mà cai quản nó như ý; hay là như kẻ cầm lái đưa tàu đi tùy ý mình.

5. Như một tàn lửa làm được cho cả một rừng cây lớn cháy lên, cũng một lẽ ấy miệng lưỡi làm được cho thiên hạ phải khổ sở, hoặc bất bình giặc giã. Miệng lưỡi hay sinh bất thuận trong cửa nhà, làng nước, tỉnh thành. Miệng lưỡi làm được cho kẻ trước thiết nghĩa tin cẩn nhau, sinh lòng chê ghét bỏ nhau. Chớ thì ai kể được mọi sự dữ bởi miệng lưỡi mà ra. PROV. X, 20; XII, 18; XIV, 3.

6. Miệng lưỡi tàn hại như lửa vậy; thí dụ khi nói những lời hai ý, ô uế, thì đốt lửa dâm dục trong lòng người ta; khi nói gièm pha vu vạ, nói lành, khi xui giục người ta ghen ghét nhau, thù oán nhau, v.v. thì lưỡi tàn hại như lửa vậy. Lưỡi mở đàng vô vàn vô số tội lỗi, làm cho cả và mình ra ô uế cùng hư đi. Có kẻ bởi nghe lời quấy quá từ thuở còn bé lây phải ô uế cùng hư đi lót đời mình cho đến chết. Biết là bao nhiêu đứa trẻ bởi nghe cha mẹ hay là kẻ khác nói những lời quấy quá thì vấp phạm mà hư đi mất. Thật miệng lưỡi là mạch cội rễ sinh ra mọi giống tội lỗi, là trần gian gồm lại mọi sự độc ác.

7. Loài người ta có thể trị được các loài vật (GEN. I, 28) muông chim, cầm thú; rắn rết, (là các giống bò trên đất không chân không cánh), lại các giống tôm cá (hoặc cetorum thay vì celerorum), là các loài lội dưới nước.

8. Còn miệng lưỡi chẳng ai trị được, chẳng cầm giữ, hãm dẹp được cho lọn. Nó là giống phun ra nọc độc giết người ta. Bởi tại miệng lưỡi mọi sự rối loạn, loài người ta không sống yên hàn được.

9-10. Có kẻ dùng miệng lưỡi, khi thì chúc phúc, lúc thì nguyền rủa; khi thì đọc kinh cầu nguyện, lúc thì rủa rê người ta là kẻ làm con cái Đức Chúa Lời. Ấy miệng lưỡi là giống gở lạ như làm vậy.

11-12. Các loài vốn tùy theo bản tính mình mà làm việc xứng hợp, như ý Đức Chúa Lời đã chỉ định. Lẽ thì miệng lưỡi cũng hằng nói sự thật, sự lành, hợp như ý Đức Chúa Lời muốn, mà chẳng có nói hai đàng thì mới phải, mới xứng đáng.

13-14. Ai là kẻ khôn ngoan có tài năng dạy dỗ người ta thì phải tỏ sự khôn ngoan trong lời nói, việc làm, cách ăn, nết ở. Ai có lòng ghen tương, cay đắng, tranh cạnh, chớ có cậy mình là kẻ khôn ngoan, nghĩa là kẻ giữ phép Đạo Đức Chúa Lời nên. Ông thánh Bernardo rằng: “Monstruosa res est gradus summus et animus infimus...lingua magniloqua et manus otiosa, sermo multus et fructus nullus.”

15. Kẻ hay ghen tương, tranh cạnh, không biết giữ miệng lưỡi thì chẳng ăn ở cho phải phép Đạo, nó một theo tính mê tham, tính xác thịt, tính kiêu ngạo.

16. Sự ghen tương tranh cạnh sinh ra sự hỗn hào và mọi sự dữ bởi đấy mà ra.

17. Sự khôn ngoan bởi trên lời, là Đạo thánh Đức Chúa Lời đã phán truyền cho loài người ta biết đàng ăn ở lọn lành và được rỗi linh hồn. – Đạo thật dạy sự chân chính thanh sạch cho loài người ta khỏi lầm lạc; và làm cho người ta hòa thuận thương yêu nhau, sinh ra việc lành phúc đức, chẳng có thiên tư, chẳng đoán xét, giả hình.

18. Phúc cho kẻ hòa thuận, vì sẽ được gọi là con cái Đức Chúa Lời. Thượng hòa hạ mục, mọi người yêu chuộng sự hòa thuận bằng yên, thì phúc là dường nào.

## TÓM LẠI ĐOẠN IV CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-2: Bởi mê tham thì sinh lòng tranh cạnh bất bình mà chẳng được ích gì.

3: Lời cầu nguyện ra vô ích bởi cầu nguyện không nên, xin những sự vừa ý mình ưa thích.

4: Kẻ yêu chuộng những sự đời này không đẹp lòng Đức Chúa Lời, vì không làm tôi hai Chúa được.

5: Chúa Thánh Thần ở trong lòng ta, thương yêu ta và ban ơn cho ta.

6-7: hãy ăn ở khiêm nhường vì Đức Chúa Lời chống lả kẻ kiêu ngạo và ban ơn cho kẻ khiêm nhường.

8-10: Hãy ăn năn chừa cải để Đức Chúa Lời đoái thương.

11-13: Chớ nói hành, gièm pha, xét đoán.

14-17: Đạo này chóng qua chóng hết; chẳng kì muốn làm việc gì thì hãy vâng theo thánh ý Đức Chúa Lời mọi đàng, chớ có cậy mình làm chi.

1. Trước này ông thánh tông đồ đã nói về sự bất thuận, ghen tương, tranh cạnh; bây giờ người xét những sự ấy bởi dân mà ra. Thưa bởi lòng thú, bởi tình dục mê tham ưa thích trong lòng người ta.

2-3. Nghĩa là, dù a tham lam của cải, dù ghen tương đến nỗi hao tổn tinh thần cho đến chết, hay là ghen tương đến nỗi ước ao người ta chết đi, dù kiện cáo, tranh cạnh, đánh đấm nhau v.v. cũng không được vừa ý mình mà vẫn khó nghèo. Đức Chúa Lời là Chúa mọi của thế gian này, ai muốn cho được của gì thì phải cầu xin Đức Chúa Lời ban mới được. – Vả lại dù anh em cầu xin cùng Chúa thì anh em cũng không được, vì cầu xin không nên; anh em chẳng xin của cho được ích hay là cho được làm sự lành; một xin của cải cho được tiêu dùng mà vui sướng xác thịt mà thôi. Vậy ta nên cầu xin Chúa ban của đời này cũng được, song phải có ý ngay lành là cho được hằng ngày dùng đủ hay là được ích về phần linh hồn. – Ông thánh Augustino giảng về kẻ cầu xin mà chẳng được thì rằng: “Petitis et non accipitis, quia petitis mali – quia petitis mala – quia petitis male.”

4. nghĩa là hỡi những kẻ lìa bỏ Chúa là bạn thiêng liêng linh hồn mình, mà trìu mến dính bén những sự vui sướng thế gian này quá lẽ, chớ thì bay chửng biết chẳng có thể làm tội hai Chúa được. MATTH. VI, 24. Ông thánh Augustino suy rằng: “Audisti. Non vis esse inimicus Dei? Noli esse amicus hujus mundi...quomodo enim non potest fieri adultera conjux, nisi inimica sit viro suo: sic anima adultera amore rerum saecularium, non potest nisi inimica esse Deo”

5. Nghĩa là, hỡi anh em là kẻ hay ghen tương, chơ sthif mình chẳng biết Chúa Thánh Thần chẳng có dự gì với kẻ ghen tương, một chê ghét kẻ ấy mà chớ. – Có đấng khác cắt nghĩa rằng: hỡi anh em là kẻ dính bén thế gian này mà bất trung với Đức Chúa Lời là bạn thiêng liêng hồn ta, chớ thì anh em chẳng có nhớ lời kinh thánh dạy rằng: Chúa Thánh Thần ở trong linh hồn ta yêu đương ta đến nỗi Người phen bì khi thấy ta chê bỏ Người mà trìu mến dính bén những sự hèn mọn thế gian này. EXOD. XX, 5; XXXIV, 14; DEUT. IV, 24; EZECH. VIII, 3; NAH. I, 2.

6. Nghĩa là, Chúa thương yêu kẻ trìu mến Người, chê ghét kẻ lìa bỏ Người; cho nên Người chống lả kẻ kiêu căng lìa bỏ Người, mà đoái thương kẻ khiêm nhường suy phục Người. PROV. III, 34.

7. Kẻ lành chống lả ma quỉ thì nó trốn chạy kinh khiếp.

8. Hãy thật lòng ăn năn lở lại cùng Đức Chúa Lời, cải tà qui chính, thì Chúa sẽ đoái thương.

9. Hãy phàn nàn trách mình mà ăn năn đền tội.

10. Kẻ đem mình lên thfi Đức Chúa Lời sẽ hạ nó xuống và kẻ hạ mình xuống thì Chúa sẽ đem nó lên. MATTH. XXIII, 12; I PETR. V, 6.

11-12. Nếu ai khiêm nhường thì chẳng nói hành, chẳng xét việc anh em làm; sự nói hành, xét đoán bởi tính kiêu ngạo cậy mình mà ra. Kẻ ấy lỗi phạm điều răn Đức Chúa Lời đã truyền phải thương yêu anh em; cho nên kẻ ấy xem khinh điều răn và dể duôi Đức Chúa Lời là Đấng đã phán truyền điều răn ấy.

13-17. Loài người ta rất yếu hèn; chớ có cậy sức riêng mình; một phải cậy trông nương nhờ Đức Chúa Lời mọi đàng.

## TÓM LẠI ĐOẠN V CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-6: Quở trách kẻ giầu có hà hiếp kẻ khó khăn.

7-9: Khuyên bổn đạo vững lòng chịu khốn khó, vì Chúa ở gần.

10-11: Soi gương sáng các thánh tiên tri và ông thánh Job đã làm ở giữa những sự gian nan khốn khó.

12: Chớ thề.

13: Khi buồn bã hãy cầu nguyện; lúc vui mừng hãy xướng ca.

14-15: Nói về phép xức dầu thánh cho kẻ liệt.

16-18: Hãy xưng tội mình và cầu nguyện cho nhau. Lời kẻ lành khấn cầu rất đẹp lòng Đức Chúa Lời. Gương sáng ông Elia đã làm.

19-20: Khuyên giúp kẻ có tội ăn năn lở lại.

1. Quở trách những kẻ giầu gian ác chỉ dùng của cải của mình cho được vui sướng xác thịt. LUC. VI, 24; ISAIA. XIII, 6.

2. Của cải đời này hay hư hay nát.

3. Của cải đời này là vốn Đức Chúa Lời ban cho ta dùng mà sinh lợi lãi vừa thánh ý Đức Chúa Lời và làm sáng danh Đức Chúa Lời. Ai không dùng những câu Chúa ban hay là dùng không nên thì trêu cơn thịnh nộ Chúa sẽ oán phạt trong ngày phán xét.

4. Nghĩa là tội ấy rất gở lạ, GEN. IV, 10; XVIII, 20; EXOD. II, 23, như tội giết người, tội gian râm, ngoại tình, tội hà hiếp kẻ khó khăn và tội gian lận công thợ.

5. Kẻ giầu có ấy đã vui sướng ở đời này thì sẽ phải chịu khốn đời sau.

6. Kẻ lành hay chịu những sự khốn khó bằng lòng theo chân Đức Chúa Jêsu.

7. Ở đời này ta phải chịu khó gieo trồng cho được mùa gặt đời sau. Phải cậy trông Chúa phán xét.

8. Đời tạm gửi này chóng qua chóng hết.

9. Chớ có lẩm bẩm kêu trách nhau, vì ngày phán xét gần đến. S August. Rằng: “Sic vive quasi hodie venturus sit, et non timebis cum venerit.”

10. hãy soi gương sáng các thánh tiên tri đã làm mà chịu gain nan khốn khó, chịu chết bằng lòng. Bởi các đấng ấy hay nhịn nhục chịu khó làm vậy thì được hưởng phúc thanh nhàn trên lời. Ông thánh Job chịu khó bằng lòng thì Đức Chúa Lời đã làm cho những sự gian nan ông thánh ấy phải chịu lở nên vui mừng. JOB. XLII.

12. Chớ vội thề. MATTH. V, 33-37. Ông thánh tông đồ chẳng có ý nói rằng, không nên thề khi có lẽ cần; một bảo rằng, không nên thề vô ý vô tứ và khi chẳng có lẽ cần.

14. Khi ai ốm nặng thì phải rước thày cả cho được xức dầu và cầu nguyện cho kẻ liệt.

15. Bởi nhờ ơn phép xức dầu kẻ liệt được sạch khỏi tội và được giúp đỡ phần xác nữa.

16. Nghĩa là, hãy lấy lòng khiêm nhường thú tội và tha tội cho nhau, yên ủi nhau và cầu nguyện cho nhau. Lời kẻ lành khấn cầu rất mạnh trước mặt Đức Chúa Lời. – Ông thánh Augustino nói rằng: “Oratio justi clavis est coeli. Ascendit precation, descendit Dei miseratio”

17-18. III REG. XVII-XVIII; LUC. IV, 25.

19-20. hãy thương giúp kẻ có tội ăn năn lở lại; chẳng có việc nào khác đẹp lòng Đức Chúa Lời hơn được. Kẻ làm việc tốt lành dường ấy, chẳng những làm ích cho linh hồn kẻ có tội, mà lại làm ích cho chính linh hồn mình nữa. I PETR. IV, 8.