Chú thích 2 Cr Thư 2 gửi tín hữu Côrintô

THƯ THỨ HAI ÔNG THÁNH BẢO LỘC

gửi cho người thành Corintho.

## TÓM LẠI ĐOẠN I CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-14: Lời mở đàng.

1) Ông thánh Bảo Lộc phi bác kẻ thù nghịch chê trách người chẳng kiên tâm vững vàng, vì chẳng đến thăm hội giáo thành Corintho, cứ như đã hẹn.

15-20: chẳng ai có lẽ nào mà đoán như vậy;

21-22: sự ấy nghịch cùng Chúa Thánh Thần ngự trong lòng người.

23 v.v.: người có lẽ mà trì duyên không đến thành Corintho cứ kì đã hẹn.

1. Corintho là thành làm đầu trong Achaia. Đất Grecia bấy giờ phân ra làm hai xứ, là xứ Macedonia và xứ Achaia.

2. Mọi sự lành bằng yên bởi Đức Chúa Lời ba Ngôi ban vì công nghiệp Đức Chúa Jêsu đã lập mà chuộc tội cứu chữa thiên hạ.

3. Đức Chúa Lời, Ngôi thứ nhất, là Cha; Đức Chúa Con là Ngôi thứ hai đã mực lấy tính loài người và là Đức Chúa Jêsu Kirixitô.

4. “chúng ta” nghĩa là các tông đồ. Đức Chúa Lời ban những ơn riêng cho các tông đồ thông ra làm ích cho người ta cũng nhưu đã ban sự sáng cho mặt lời soi cho thiên hạ.

5. Ta là phần mình mầu nhiệm Đức Chúa Jêsu; khi ta chịu sự khốn khó gì vì Đức Chúa Lời thì ta được thông công các sự thương khó Đức Chúa Jêsu rất êm ái dịu dàng và chày kíp làm cho ta được sự yên ủi trong lòng. Còn các sự khốn khó ta không chịu làm một cùng Đức Chúa Jêsu thì sinh sự cay đắng và chẳng được lập công phúc gì.

6. Khi ta thấy các tông đồ phải chịu sự gian nan khổ sở thì ta cũng thêm lòng vững vàng chịu những sự khốn khó đời này. Cũng một lẽ ấy khi thấy các tông đồ được sự yên ủi thì ta cũng nức lòng mà yên ủi mình như vậy nữa.

7. Bởi đấy ta cậy trông rằng: anh em thông công các sự thương khó Đức Chúa Jêsu ở đời tạm này thì cũng sẽ được thông công sự cả sáng Người đời sau vô cùng.

8. Đức Chúa Lời hằng giúp sức yên ủi kẻ có lòng tin cậy kính mến Người, như ông thánh tông đồ đã được nhờ ơn Chúa phù hộ yên ủi khi phải kẻ thù nghịch toan giết người, mà cứ sức tự nhiên, nếu chẳng được ơn Chúa giúp sức cho, thì bỏng mất, chẳng còn lẽ nào mà trông được sống nữa. Hãy xem ACT. XIX, 23. Vậy ta phải suy rằng, nếu ta vững vàng trông cậy Đức Chúa Lời thì chẳng có cơn cám dỗ nào mà ta không chống lả được, vì được ơn Chúa phù hộ giúp sức cho.

9. Chẳng có lẽ nào, cứ sức tự nhiên mà thoát khỏi tay kẻ thù nghịch được. Song Đức Chúa Lời phép tắc vô cùng cứu chữa cho.

10. Ai vững vàng cậy trông Chúa chẳng phải hổ ngươi và chẳng luống công bao giờ.

11. Phải cầu xin Chúa ban ơn và phải tạ ơn: ấy là hai điều kẻ có đạo hằng phải giữ cho được nhờ ơn Đức Chúa Lời phù hộ.

12-13. Bổn đạo thành Corintho cầu nguyện cho ông thánh Bảo Lộc thì thậm phải lắm, vì người đã tận tâm ra công ra sức cho được giảng Đạo làm ơn ích cho hội giáo ấy. Điều này rất thật, các bổn đạo đã biết tỏ tường, chẳng ai hồ nghi được.

14. Ông thánh tông đồ đã làm sáng danh Đức Chúa Lời ở thành Corintho, và người trông rằng, các bổn đạo ấy sẽ làm sáng người trong ngày tận thế, là ngày phán xét chung.

15-16. Khi ông thánh tông đồ còn ở thành Epheso người có ý thăm thành Corintho trước, rồi trẩy sang xứ Macedonia, đoạn lở về thăm hội giáo thành Corintho một lần nữa, để thành ấy được nhờ ơn ích hai lần.

17-18. Đến sau ông thánh Bảo Lộc đổi ý, cho nên có kẻ thù nghịch chê trách người chẳng cứ mực vững vàng mà không tin người được. Song kẻ nói làm vậy sai lầm, vì người vốn cứ một mực chính trực mà giảng dạy, chẳng phải hôm nay thế này, ngày mai thế khác đâu. Lẽ thì ông thánh Bảo Lộc chẳng phải chữa mình vì những sự nhỏ mọn thế ấy; song như đã nói trước này, những kẻ ngang nghịch chẳng bỏ qua đí gì mà chẳng bẻ lời nói, việc làm có ý phá việc ông thánh tông đồ.

19. Người và các đầy tớ người vốn cứ một mức chân thật mà giảng đạo, chẳng có bao giờ vu vơ hay là đổi lòng đổi ý, lúc thì có lúc thì không.

20. Nghĩa là ta giảng dạy cứ như lời kinh thánh mà làm chứng các lời tiên tri Sấm truyền cũ đã nên lọn ở nơi Đức Chúa Jêsu, mà ta cũng xưng thật như vậy, và bởi đấy được rỗi và được cả sáng.

21. Nghĩa là ta được vững vàng làm vậy vì nhờ ơn Đức Chúa Lời phù hộ và xức dầu là sai ta làm tông đồ.

22. Nghĩa là, ta đã chịu phép thêm sức cho mạnh Đạo mà được Chúa Thánh Thần ngự vào lòng ta.

23. Ông thánh tông đồ trì duyên chẳng đến thành Corintho trong kì đã hẹn, để bổn đạo kịp sửa lại những sự chếch lệch và khỏi phải trách phạt.

## TÓM LẠI ĐOẠN II CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

Câu 5-11: tha vạ cho kẻ có tội loạn luân kia.

12-13: ông thánh tông đồ trẩy sang xức Macedonia cho được gặp ông Titô.

14-17: và cho được giảng Đạo ở đấy nữa.

1. Ông thánh tông đồ trì hoãn, chẳng thăm bổn đạo trong ngày đã hẹn, để bổn đạo kịp sửa lại mọi sự chếch lệch, kẻo phải trách phạt khi ông thánh Bảo Lộc đến và phải buồn bã.

2-3. Nếu bổn đạo phải trách phạt mà buồn bã thì ông thánh tông đồ chẳng được sự vui gì ở đấy, vì mọi sự vui người được ở thành Corintho thì bởi bổn đạo mà ra. Vì vậy người đã viết thư trước để bổn đạo kịp sửa mình lại.

4. Khi ông thánh Bảo Lộc viết thư thì đã đau đớn lắm; phương chi người đến thăm bấy giờ thì càng đau đớn hơn bội phần. Người chẳng có ý làm cho bổn đạo buồn bã, một có ý tỏ ra lòng thương yêu mà thôi.

5. Nghĩa là đứa loạn luân kia đã nói trong thư trước chẳng những làm cho ông thánh tông đồ buồn bã, mà lại làm cho các bổn đjao cũng phiền lòng nữa.

6-8. Ông thánh tông đồ tha vạ cho kẻ có tội vì nó đã ăn năn chừa cải, kẻo nó ngã lòng trông cậy.

9. Bổn đạo thành Corintho đã vâng lời ông thánh tông đồ truyền loại kẻ có tội ra thế nào, thì rầy lại vâng nghe lời người dạy mà tha cho kẻ ấy.

10-11. Ông thánh Bảo Lộc đã lấy quyền phép Đức Chúa Jêsu mà phạt kẻ có tội mắc phải vạ thế nào thì rầy cũng lấy phép Đức Chúa Jêsu mà tha vạ như vậy. – Phải tha vạ tha phần phạt xứng về tội kẻ ấy đã phạm, vì nó dối lòng mà ăn năn lở lại; không nên xử ngặt quá với kẻ có tội có lòng ăn năn, kẻo nó ngã lòng trông cậy mà phải thiệt phần linh hồn. Cứ câu này Hội thánh cầm quyền phép tha vạ tha phần phạt thay mặt Đức Chúa Jêsu.

12-13. Khi ông thánh tông đồ lánh khỏi thnafh Epheso thoát tay kẻ thù (ACT. XX, 1) thì trẩy sang thành Troa, mà ở đấy gặp dịp rất tốt cho được giảng Đạo. Song người không được yên lòng vì trông rằng ở đấy sẽ gặp ông Titô ở thành Corintho lở về, mà không thấy thì liền vượt sang xứ Macedonia: ở đấy gặp ông Titô đem tin vui mừng, cho nên ông thánh Bảo Lộc tạ ơn Đức Chúa Lời.

14-15. Kẻ giảng Đạo xông mùi thơm cho trước mặt Đức Chúa Lời trong các dân, chẳng kì kẻ tin mà được rỗi hay là kẻ chẳng tin mà hư đi.

16. Kẻ tin phục được rỗi; kẻ cứng lòng chẳng khứng tin thì hư mất. LUC. II, 34. – “Mors est malis, vita bonis”

17. Ai đáng giảng Đạo? Âu là chẳng ai bằng kẻ Đức Chúa Jêsu đã kén chọn như ông thánh tông đồ; người tận tâm giảng Đạo tin lành trong các dân thiên hạ y như Đức Chúa Lời đã truyền.

## TÓM LẠI ĐOẠN III CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1) Làm chứng mình đã giúp việc Đức Chúa Jêsu và làm việc bậc mình cho xứng đáng.

1-3: người đã lo liệu cho các bổn đạo ấy lở lại Đạo.

4-6: người đã được nhờ ơn Chúa phù hộ tỏ tường.

2) Đấng làm thày giảng Đạo trong Sấm truyền mới trọng hơn đấng làm thày trong Sấm truyền cũ bội phần.

6-13: Sấm truyền mới trọng hơn Sấm truyền cũ bao nhiêu, thì đấng làm thày giúp việc trong Sấm truyềnmowis trọng hơn các chức bậc kẻ giúp việc trong Sấm truyền cũ bấy nhiêu. – Lề luật ông Moyse chẳng có sức làm cho được sống phần linh hồn; Đức Chúa Lời lập lề luật ấy tạm vậy mà thôi. – Còn lề luật mới, là Đạo tin lành, thì ban ơn Chúa Thánh Thần làm cho được nên thánh và được sống phần linh hồn; lề luật này sẽ có mãi mãi, chẳng phi đi bao giờ. Ấy vậy nếu các đấng giúp việc trong Sấm truyền cũ đã được vinh hiển, như xưa ông Moyse; phương chi các chức bậc trong Sấm truyền mới càng được vinh hiển hơn nữa.

3) 14-18: người giảng dạy Đức Chúa Jêsu cách mạnh mẽ, song người Judeu chẳng khác gì con mắt phải khăn che khuất, chẳng nhận biết sự thật, cho đến ngày Chúa chỉ định mà cất khăn ấy đi.

1. Trong thư trước, I COR. II-IV, đã phi bác các kẻ chống cưỡng với người muốn phá việc Đức Chúa Jêsu. Ông thánh tông đồ chẳng có ý phô mình đâu, một có ý cho thiên hạ biết người là đầy tớ và là tông đồ Đức Chúa Jêsu. Người chẳng cần phải cậy ai làm chứng về mình; đã có các việc người làm, các hội giáo người lập làm chứng về người là tông đồ Đức Chúa Jêsu đã kén chọn tỏ tường: bấy nhiêu sự ấy điều là như thư khen người trước mặt thiên hạ vậy.

2-3. Ông thánh Bảo Lộc đã lo liệu cho dân thành Corintho ăn năn lở lại; người in lề luật Đức Chúa Lời vào lòng những kẻ ấy; ấy là thư thiêng liêng bóng bảy làm chứng về người trước mặt Đức Chúa Jêsu. Sự thế thì đã trống trải, mọi người ai nấy điều cũng biết cả.

4-5. Ông thánh tông đồ đã được làm sáng danh Đức Chúa Lời và làm ích cho người ta làm vậy, ắt là chẳng phải bởi sức tự nhiên, bèn là bởi nhờ ơn Đức Chúa Jêsu phù hộ giúp sức cho. Bởi sức tự nhiên thì làm được việc tự nhiên; nhờ ơn Chúa ban mới làm được việc quả tính tự nhiên, là việc rỗi linh hồn.

6. Sấm truyền cũ tạm vậy, chỉ dẫn đàng về Sấm truyền mới là Đạo Đức Chúa Jêsu, làm cho ta được sống phần linh hồn, là được sạch khỏi tội và được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời.

7-9. Trong Sấm truyền cũ Đức Chúa Lời thích các điều răn vào bia đá; trong Sấm truyền mới Chúa Thánh Thần đồ vào lòng; cho nên Sấm truyền mới trọng hơn Sấm truyền cũ ví chẳng bằng. Vì vậy nếu các đấng giúp việc Sấm truyền cũ, như ông thánh Moyse, được sự vinh hiển trước mặt dân (EXOD. XXXIV, 29) như làm vậy: phương chi các tông đồ, như ông thánh Bảo Lộc, và các kẻ giúp việc Đức Chúa Jêsu trong Sấm truyền mới thì càng được chức quyền và cả sự sáng trọng hơn bội phần. Nếu Đạo cũ, dù chẳng có sức làm cho ta được sống phần linh hồn, còn được cả sáng làm vậy; phương chi Đức Chúa Jêsu làm cho ta được sống và được rỗi thì càng vinh hiển cả sáng hơn bội phần.

10. So sánh sự cả sáng Sấm truyền cũ với sự cả sáng Sấm truyền mới thì kể như không vậy.

11-12. Sự vinh hiển chức bậc Sấm truyền mới trọng hơn sự vinh hiển chức bậc Sấm truyền cũ, vì chưng Sấm truyền cũ chỉ có tạm vậy; còn Sấm truyền mới hằng có mãi cho đến tận thế. Bởi đấy thì cậy trông vững vàng như làm vậy; ông thánh tông đồ bày tỏ sự cả sáng chức bậc mình trước mặt thiên hạ, chẳng có che khuất, như xưa ông Moyse trước mặt dân Israel.

13. Hễ ông Moyse ở trên núi thánh, nói khó cùng Đức Chúa Lời thì mặt người ra sáng láng mà dân Israel xem thấy thì lấy làm sợ hãi, không nhìn xem được, cho nên ông Moyse phải che mắt. Song sự cả sáng ấy có một lúc mà thôi, chẳng khỏi bao lâu lại tan đi. Sự ấy là hình bóng chỉ rằng: Sấm truyền cũ chẳng được bền đỗ, một có tạm vậy mà thôi. Ông thánh tông đồ chẳng giấu giếm, chẳng che khuất sự cả sáng Đức Chúa Jêsu, một bày giãi ra trước mặt cả và thiên hạ.

14-15. Người Judeu vẫn còn phải con mắt che khuất không hiểu những lời Sấm truyền cũ chỉ dẫn về Đức Chúa Jêsu. Dù giảng khuyên thế nào thì tối tăm trong trí khôn, cường ngạnh trong lòng, chẳng khứng ăn năn lở lại. Kẻ tin Đức Chúa Jêsu là Chúa cứu thế mới nhờ sự sáng mà hiểu được lời Sấm truyền cũ. – Vậy khi người Judeu hội nhau nghe đọc sách thánh thì vốn quen dùng khăn mà trùm phủ đầu. Ông thánh Bảo Lộc cứ thói ấy mà chỉ cách bóng bảy, người Judeu còn tối tăm cường ngạnh, chẳng chịu nhận biết Đức Chúa Jêsu là Chúa cứu Thế.

16. Đến kì tận thế người Judeu sẽ ăn năn lở lại mà nhận biết Đức Chúa Jêsu là Đấng cứu Thế.

17. Khi người Judeu lở lại cùng Chúa, nhận biết Chúa Thánh Thần, thì sẽ được sự chân thật, sự thong dong, khỏi sự tối tăm và sự tội.

18. Câu này nối với câu 13 mà rằng: như ông Moyse đã che khuất sự cả sáng trước mặt dân; cũng một lẽ ấy trong Sấm truyền cũ không bày giãi những sự mầu nhiệm trong đạo tỏ tường. Song rầy trong Sấm truyền mới các tông đồ giảng dạy minh bạch tỏ tường và làm sáng danh Đức Chúa Lời trong cách ăn nết ở cho xứng đáng kẻ được ơn Chúa Thánh Thần mà giúp việc Đức Chúa Jêsu. – Câu này cũng nhắc đến thói người Judeu đang hội hợp nhau nghe đọc sách thánh thì quen trùm phủ đầu. Về phần kẻ có đạo thì chẳng giữ thói ấy. Vậy sự ấy có ý nghĩa bóng bảy mà chỉ rằng: trong Sấm truyền cũ còn giữ kín những sự mầu nhiệm trong đạo thánh Đức Chúa Lời, chưa bày giãi ra cho mọi người biết; còn trong Sấm truyền mới thì giảng giải, bày tỏ ra những sự mầu nhiệm ấy trước mặt thiên hạ tỏ tường.

## TÓM LẠI ĐOẠN IV CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

3-5: Bởi tại tội mình nên người Judeu ra tối tăm mà hư đi.

7-12: Ông thánh tông đồ chuyên việc giảng Đạo đã phải nhiều sự khốn khó, nhiều cơn bắt bớ hiểm nghèo, song hằng vững vàng;

13: vì nhớ lời soi gương sáng vua Đavid;

14: vì cậy trông Đức Chúa Jêsu đã sống lại;

16: vì càng yếu đuối phần xác thì càng mạnh sức phần linh hồn;

17-18: vì sự cả sáng ta trông cậy vượt qua mọi sự gian nan khốn khó đời tạm gửi này.

1. Nối với III, 6-8, 18 trên này; nghĩa là Chúa đã thương ta mà gọi làm tông đồ thì chẳng dái khó nhọc mà làm việc chức bậc mình, chẳng sờn lòng bao giờ.

2. Ông thánh tông đồ chẳng bắt chước những kẻ dối trá muốn cho người ta theo mình thì chẳng cứ sự chân thật mà giảng dạy, một pha thêm điều nọ, giảm bớt điều kia vừa ý người ta ưa thích. Người một cứ sự chân thật trong lời nói, việc làm, cách ăn nết ở, trước mặt Đức Chúa Lời, cho kẻ ngay lành được nhờ.

3. Đạo tin lành vốn tỏ tường, nếu có ai không hiểu biết, như người Judeu, thì bởi tại kẻ ấy cố tình che khuất con mắt, mà hư đi. Hãy xem III, 15 trên này.

4. Những kẻ ấy hư đi vì phải chước ma quỉ, là chúa thế gian này (JOAN. XII, 31; EPH. VI, 12), làm cho nó ra tối tăm, chẳng khứng tin, chẳng nhận biết Đức Chúa Jêsu là Đấng cả sáng, là ảnh tượng Đức Chúa Lời và là Con Đức Chúa Lời thật.

5. Nối với câu 2 vừa rồi mà rằng: chúng ta, là các tông đồ, cứ sự chân thật mà giảng tin lành Đức Chúa Jêsu, chẳng có tìm ích riêng bay là danh tiếng, một xưng mình là đầy tớ Đức Chúa Jêsu mà giúp việc cho bổn đạo được rỗi linh hồn.

6. Đức Chúa Lời là Đấng đã dựng nên sự sáng trong thế gian (GEN. I, 3) cũng thông sự sáng thiêng liêng trong lòng các tông đồ cho được soi sáng cho thiên hạ nhận biết sự cả sáng Đức Chúa Lời ở nơi Đức Chúa Jêsu.

7. Ta được ơn Chúa gọi làm tông đồ, ban chức quyền giảng Đạo thay mặt Đức Chúa Jêsu; song ta mang ơn và chức trọng cùng các nhân đức xứng hợp ấy trong xác thịt hèn hạ yếu đuối, để tỏ ra việc ta làm chẳng phải bởi sức tự nhiên, bèn là bởi quyền phép Đức Chúa Lời phù hộ giúp sức cho.

8-12: lấy mấy thí dụ mà giải nghĩa câu 7.

8. Phải gian nguy, song chẳng sợ hãi; phải cơ cực, song chẳng ngã lòng bao giờ.

9. Dù phải bắt bớ, Chúa chẳng từ bỏ; dù phải đánh ngã, cũng chẳng hỏng mất. Hãy xem ACT. XIV, 18; XVI, 22; XIX. 23.

10. Các tông đồ hằng theo chân Đức Chúa Jêsu mà thông công các sự thương khó Người trong xác mình để ngày sau cũng được thông công sự sống lại sáng láng làm một với Người.

11. Các tông đồ hằng ngày phải sự gian nan khốn khó cùng liều mình chết vì sự Đạo; dù thế mặc lòng, cũng chẳng phải nao, bởi vì Đức Chúa Jêsu hằng phù hộ che chở các đấng ấy.

12. Các tông đồ càng chịu sự khốn khó, liều mình chết thì càng làm sáng danh và làm ơn ích cho Hội thánh.

13. Như xưa vua Đavid (PS. CXV) ở giữa sự gian nan hiểm nghèo hằng tin cậy Đức Chúa Lời mà vững vàng thế nào, thì cũng một lẽ ấy các tông đồ trông cậy Đức Chúa Lời mà giảng Đạo ngượi khen Chúa như vậy.

14. Đức Chúa Lời đã cho Đức Chúa Jêsu sống lại sáng láng thì cũng sẽ thương cho ta được sống lại và được hằng sống như vậy.

15. Các tông đồ càng phải sự gian nan khốn khó thì Chúa càng thương giúp ban ơn cho được giảng Đạo làm sáng danh Chúa, làm cho nhiều người được rỗi mà hát mừng ngượi khen Đức Chúa Lời đời đời.

16. Các tông đồ hằng hao tổn tinh thần, phần xác ra như bằng chết liên; song phần linh hồn hằng thêm sự sống và sức mạnh thiêng liêng.

17. Những sự khốn khó ta phải chịu ở đời tạm này sẽ làm cho ta được sự cả sáng vô cùng đời sau. Ta càng thông công các sự thương khó Đức Chúa Jêsu ở đời này thì càng được thông công sự cả sáng Người trên lời. ROM. VIII, 18; I PETR. I, 6.

18. Ta chớ để lòng dính bén những sự đời này; một hãy yêu chuộng những sự trên lười. – Ông thánh Gregorio cả suy rằng: “Si considerentur quae et quanta sunt quae nobis promittuntur in coelis, vilescunt animo omnia quae habentur in terris – S. Aug. “Sordescit terra dum coelum suspicio”.

## TÓM LẠI ĐOẠN V CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1: Xác hay hư hay nát không xứng đáng làm nhà cho linh hồn ta hằng ở, sẽ có một nhà tốt lành hơn đời sau.

2-4: sẽ đến ngày ta sẽ được sự cả sáng vinh hiển đời đời, mà rây ta trông mong sự ấy và sự trông mong làm vậy chẳng luống công vô ích.

5: Chúa Thánh Thần ta chịu lấy trong lòng thì như của cầm cho ta trông được hưởng sự cả sáng trên lời;

6-8: Có lẽ nào mà ta hằng phải lưu đày lìa xa Cha cả trên lời mà chẳng được hưởng mặt Người bao giờ ru?

9-11: Các thánh tông đồ siêng năng làm việc bậc mình, chẳng những vì trông cậy sự cả sáng, mà lại vì sợ phán xét chung.

12-13: Bấy nhiêu điều trước này thì chẳng có ý phô mình đâu, một có ý tìm lợi lãi linh hồn bổn đạo, nguyên bởi lòng thương mà thôi;

14-16: Vì chưng người chỉ tìm làm sáng danh Đức Chúa Lời, chẳng tìm sự gì khác.

17 v.v. Lấy quyền đấng thay mặt Đức Chúa Jêsu mà khuyên bổn đạo hằng nhớ lại ơn Chúa chuộc tội và ăn ở lọn lành, lập công phúc cho đầy rẫy.

1. Đang khi ta ở đời tạm gửi này, linh hồn ở trong xác hay hư hay nát như nhà tạm trú, đời sau linh hồn sẽ ở trong nhà tốt lành hơn, là xác sống lại và được cả sáng trên thiên đàng.

2. Ta sống ở đời tạm gửi này thì trông mong sống lại và hằng sống trên lời, ấy là cùng sau hết loài người ta. Tự nhiên linh hồn ước ao khao khát cho được phúc thanh nhàn vô cùng; song xác có sống lại và hợp làm một với linh hồn đời đời thì mới được phúc thanh nhàn cho lọn.

3. Nghĩa là xác ta sẽ được sống lại sáng láng đời sau miễn là ta đầy công nghiệp trước mặt Đức Chúa Lời, chẳng có chết tay không. Có đấng cắt nghĩa câu này rằng: “vì chưng đời sau sẽ được mặc lấy xác cả sáng, linh hồn chẳng phải có độc trần trụi mãi đâu.”

4. Vốn tính loài người ở đời tạm này, dù mà xác thịt nặng nề thì sợ hãi sự chết. Lẽ thì loài người ta chẳng phải chết, một sống ít lâu ở đời này đoạn lên thiên đàng, hưởng phúc thanh nhàn, cả linh hồn hợp với xác được sự cả sáng ngay tức thì. Song le bởi tội tổ tông truyền Đức Chúa Lời ra lý đoán cho loài người ta chết, linh hồn lìa xác cho đến ngày tận thế mới được sống lại. Bấy giờ xác hay chết sẽ được hằng sống, y như ta vốn trông mong ước ao làm vậy.

5. Ta trông mong sự cả sáng làm vậy, ắt là chẳng phải vô cớ, vì Đức Chúa Lời ban cho ta Chúa Thánh Thần và ơn thánh sủng, khi chịu phép Rửa tội, phép Thêm sức, phép Mình Thánh v.v. là như của cầm cho ta có lẽ mạnh mà trông cậy sự cả sáng đời sau và sự sống lại. Lẽ nào xác và linh hồn ta làm đền thờ Chúa Thánh Thần ở đời tạm gửi này, mà phải lìa khỏi Người đời sau ru? Sự thế âu là chói tai quá lắm, chẳng ai nghe được.

6. Bởi vì ta cậy trông làm vậy thì ta hằng vững vàng ở giữa sự khốn khó đời này, vì biết đời này là đời tạm gửi, còn phải khách đày, chưa được ở nhà Cha ta. Song sự này tạm vậy, chẳng bao lâu nữa thì sẽ được lở về quê thật là nước thiên đàng, hưởng mặt Chúa đời đời.

7. Ở đời này ta chưa được xem thấy mặt Đức Chúa Lời nhãn tiền, một xem thấy Người, như trong mặt gương, là trong các loài Người đã dựng nên và nhất là bởi đức tin.

8. Ta trông mong ước ao chớ gì linh hồn ta được lìa ra khỏi tù rạc xác thịt này mà hưởng mặt Chúa cho chóng. Cứ tính tự nhiên linh hồn vốn lấy sự lìa khỏi xác làm sợ hãi; song cứ đức tin thì ta ước ao khao khát lên lời hợp làm một cùng Đức Chúa Lời là cùng sau hết ta. Câu này làm chưungs linh hồn thoạt mới lìa ra khỏi xác thì liền được hưởng mặt Đức Chúa Lời ngay tức thì, chẳng phải chờ đợi đến ngày tận thế.

9. Bởi ta trông mong phúc thanh nhàn trên thiên đàng thì ta hằng ra sức dù sống dù chết cho được đẹp lòng Chúa.

10. Đến ngày chết và trong ngày tận thế mọi người sẽ đứng trước tòa Đức Chúa Jêsu mà chịu phán xét và sẽ được thưởng hay là phải phạt mặc đòi việc lành dữ ai nấy đã làm đang khi còn sống. Câu này dạy năm điều: 1) Sự phán xét là sự rất chắc chẳng hồ nghi được; 2) Mọi người sẽ phải chịu phán xét chẳng trừ ai sốt; 3) ngày ấy sẽ tỏ ra những sự kín nhiệm trong lòng người ta; 4) sẽ cứ sự công bằng tùy theo việc lành dữ ai nấy đã làm; 5) sẽ đứng trước tòa Đức Chúa Jêsu mà chịu phán xét.

11 Bởi sợ ngày phán xét, ông thánh tông đồ siêng năng làm việc bậc mình, giảng khuyên mọi người làm tôi Chúa. Trước mặt Chúa sự ấy đã tỏ, mà bổn đạo thành Corintho, ắt là trong lòng cũng tường. Về sự sợ ngày phán xét hay xem: MATTH. III, 9; XII, 36; XIV, 27; XXIV, 30; XXV, 31; XXXI, 64; JOAN. V, 22; ACT. III, 20; X, 42; XVII, 31; XXIV, 25; ROM. XIV, 10; COR. IV, 5; V, 10; II THESS. I, 6; II PET. III; APOC. XX, 11.

12. Ông thánh tông đồ chẳng muốn phô mình làm chi; một muốn cho bổn đạo vững vàng nghe lời người giảng dạy thay mặt Đức Chúa Jêsu mà được ích phần linh hồn và chẳng mắc lừa kẻ thù nghịch giả trá.

13. Trong mọi sự ông thánh Bảo Lộc chỉ có một ý là làm sáng danh Chúa và làm ích cho người ta. Dù mà người phô mình vì đã được chức phận tông đồ, để anh em được nhờ; dù người hạ mình xuống cư xử cách khiêm nhường thì cũng có ý làm sáng danh Chúa và làm ích cho anh em mà chớ.

14. Ta siêng năng làm việc bậc mình cứu giúp linh hồn anh em, bởi ta soi gương sáng Đức Chúa Jêsu đã thương yêu ta đến nỗi chết vì ta. Bởi tội tổ tông truyền mọi người đã chết, song Đức Chúa Jêsu chịu nạn chịu chết lập công chuộc tội cho mọi người được rỗi, miễn là chịu lấy ơn Chúa cứu Thế. Có một kẻ phụ ơn Chúa hư mất linh hồn mà thôi.

15. Đức Chúa Jêsu đã chịu chết vì ta thì ta cũng chết làm một với Người, mà ta phải hãm mình đẹp tính xác thịt, vả lại Đức Chúa Jêsu sống lại thì ta cũng phải sống lại, là ăn ở như người mới và làm sáng danh Người.

16. Ta thương yêu làm ơn ích cho mọi người vì Đức Chúa Lời, chẳng phải vì lẽ xác thịt; ta vâng theo Đức Chúa Jêsu chẳng phải vì tìm ích lợi phần xác, như xưa người Judeu trông đợi Chúa Kirixitô cả sáng ở đời này, là lập nước cả thể ở thế gian này. Ông thánh tông đồ khi trước cũng sai lầm như vậy.

17. Nhờ ơn Chúa cứu Thế chuộc tội thì người cũ, là kẻ mắc tội lỗi và những tính mê nết xấu, đã chết đi, và mọi sự lở nên mới. ISAIA. XLIII, 19; APOC. XXL, 5.

18-19. Đức Chúa Cha có lòng thương yêu loài người ta đến nỗi Người sai Con một ra đời cúu lấy loài người ta, chuộc tội mà làm lành cùng Chúa; lại lập chức bậc các tông đồ cho được giảng tin lành và tha tội lỗi loài người ta cho đến tận thế.

20. Các tông đồ là kẻ thay mặt Đức Chúa Jêsu. LUC. X, 16; II COR. XIII, 3; Ai vâng nghe Hội thánh thì vâng nghe Đức Chúa Lời: ai khinh dể Hội thánh thì khinh dễ Đức Chúa Lời.

21. Đức Chúa Jêsu là Đấng thánh vô cùng chẳng có tội lỗi gì; song bởi lòng thương thì Người gánh lấy tội lỗi ta, nên của lễ đền tội và lập công vô cùng để cho ta được sạch khỏi tội mà nên công chính trước mặt Đức Chúa Lời. ROM. III, 21.

## TÓM LẠI ĐOẠN VI CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-10: Ông thánh tông đồ chẳng quản ngại khó nhọc, mà dù ở giữa những sự gian hiểm thì vốn ân cần làm việc chức bậc mình.

11-13: Tỏ ra lòng yêu dấu con chiên bổn đạo.

14 v.v.: Bổn đạo là kẻ làm con cái Đức Chúa Lời, chớ có vô ý vô tứ mà thông đồng quen thuộc với kẻ ngoại, kẻo mắc phải sự dối trá cùng thiệt phần linh hồn.

1. Ông thánh tông đồ khuyên bảo bổn đạo siêng năng dùng ơn Chúa phù hộ mà ăn ở lọn lành, làm việc lành phúc đức lập công cho được rỗi linh hồn. Đức Chúa Lời hằng ban ơn soi sáng mở lòng giúp sức; song có nhiều kẻ phụ ơn Chúa và hư đi. Sự tấn tới phần linh hồn, sự lập công và sự rỗi thì ở tại sự dùng ơn Đức Chúa Lời nên.

2. Ông thánh Bảo Lộc nhắc lại lời tiên tri ISAIA XLIX, 8, là lời Đức Chúa Lời chỉ về Chúa cứu Thế ban ơn phúc cho thiên hạ. Ông thánh tông đồ rằng: thì giờ tốt lành ấy đã đến là thì giờ rất tiện cho được làm việc rỗi linh hồn.

3. Ông thánh tông đồ cẩn thận làm việc bậc mình nên, kẻo ai vấp phạm mà dể duôi chức bậc tông đồ. Vì chung, như lời ông thánh Gregorio cả rằng: kẻ phải người ta dể duôi thì lời kẻ ấy giảng dạy cũng phải khinh chê mà chớ. “Cujus vita despicitur, ejus praedicatio contemnitur”.

4. Các đấng giảng đạo chẳng những phải cẩn thận lánh giữ kẻo làm cho ai vấp phạm mà lại phải làm gương sáng trong lời nói, việc làm, cách ăn nết ở. Phải chịu khó nhịn nhục ở giữa những sự gian nan hiểm nghèo cơ cực.

5. Vả lại khi phải người ta đánh đòn, giam cầm bắt bớ cũng vậy. Phải chịu khó hãm mình ăn chay thức khuya dậy sớm chẳng dái khó nhọc làm việc Đức Chúa Lời cứu giúp linh hồn người ta.

6. Kẻ giúp việc Đức Chúa Lời lại phải tập tành nên thanh sạch, thông sáng, hay nín nhịn, ở nhân lành, nhờ ơn Chúa Thánh Thần, hay thương người ta.

7. Phải cậy nhờ sức mạnh mà giảng đạo và đánh giặc thiêng liêng hết sức mình, giống như quân lính tay hữu cảm khí giới dòng giáo, tay tả cầm thuẫn mộc, chẳng sờn lòng bao giờ.

8. Phải tuân cứ như vậy, dù người ta khen, dù người ta chê: hoặc trước mặt thiên hạ kể là giả dối, song trước mặt Chúa ta là kẻ chân chính; hoặc phải người ta dể duôi chẳng muốn nhận biết ta, song Đức Chúa Lời nhận biết ta thì đã đủ.

9. Biết là mấy lần ông thánh tông đồ phải tay kẻ dữ toan giết, song Chúa hằng gìn giữ; có khi phải người ta đánh đòn song chẳng giết được, vì Chúa phù hộ che chở.

10. Ông thánh tông đồ xem ra âu sầu buồn bã, song trong lòng hằng vui mừng; người chẳng có của gì, mà lại phân phát của phần xác, của phần linh hồn. Kẻ bỏ mọi sự vì Chúa sẽ được mọi sự ấy gấp trăm chẳng những là đời sau mà lại ở đời này nữa. Hãy xét từ khi bỏ cha mẹ anh em cửa nhà, ruộng nương, mà vào nhà Đức Chúa Lời, nào có thiếu đí gì, của ăn của mặc, nhà ở ru? Ắt hẳn là đã được gấp trăm ở đời này chốc.

11. Nghĩa là ông thánh tông đồ có lòng thương yêu bổn đạo thành Corintho đến nỗi hằng muốn nói khó khuyên dụ chẳng có bao giờ chán.

12. Nghĩa là, ta mở lòng rộng rãi mà yêu dấu anh em, dù mà anh em chẳng lả ơn nghĩa và chẳng kính mến ta là bao nhiêu.

13. Nghĩa là cha thương yêu con cái ngần nào thì con cái phải lả ơn nghĩa mà kính mến cha ngần ấy, mới công bằng phải lẽ.

14-15. Chớ có thông đồng với kẻ ngoại hay là người Judeu quá, kẻo liều mình phải thiệt phần linh hồn. Kẻ có đạo được nhờ ơn Đức Chúa Lời thì kể là con cái sự sáng, sự công chính. Còn kẻ chẳng vâng theo Chúa cứu Thế thì là kẻ tối tăm tội lỗi. Kẻ có đjao thuộc về Đức Chúa Jêsu, kẻ ngoại điều theo làm tôi kẻ dữ là ma quỉ; hai bên chẳng có dự gì với nhau. – “Belial”, tiếng heber, nghĩa là giống xằng xịt chẳng ra gì; vốn quen dùng tiếng ấy mà chỉ về ma quỉ.

16. Bổn đạo làm đền thờ Đức Chúa Lời mà còn dám thông công việc kẻ thờ lạy tà thần làm sao? Như thuở xưa Đức Chúa Lời ở giữa dân Israel thì rầy Người ở trong Hội thánh và ngự trong lòng kẻ lành. LEVIT. XXVI, 12.

Kirixitô. Thánh., IV. -36

17. ISAIA, LII, 11. Chẳng có lẽ nào bổn đạo ra khỏi thế gian này mà lánh bỏ kẻ ngoại mọi đàng. Song chớ có liều mình quá, chớ thông gia, quen thuộc, thiết nghĩa, chớ thông công khi làm việc dối trá v.v.

18. JEREM. XXXI, 33. Ta có giữ mình thanh sạch thì mới xứng đáng làm con cái Đức Chúa Lời.

## TÓM LẠI ĐOẠN VII CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

2-4: Nghĩa là, hỡi anh em, hãy suy hiểu cho nên, ta chẳng có tìm ích riêng gì, như có kẻ vu vạ cho ta, ta chẳng làm hại ai, chẳng giả trá lửa đảo ai, một làm ích cho mọi người. Vậy ta nói điều này chẳng có ý chê trách anh em, vì như đã bảo anh em, ta có lòng thương yêu anh em, ước ao chớ gì được sống chết vì anh em. Ta phô mình vì anh em làm nở danh ta mà bởi đấy ta được vui mừng ở giữa những sự gian nan hiểm nghèo.

5-6. Nhờ ơn Đức Chúa Lời giúp sức yên ủi thì ông thánh tông đồ vốn được hợp làm một cùng Chúa và được bằng yên. Dù vậy người cũng phải sự gian nan bền ngoài, sự lo buồn bề trong. Bề ngoài phải kẻ thù nghịch bắt bớ (ACT. XX, 1); bề trong lo sợ vì thấy bổn đạo thành Corintho chẳng được sự bằng yên. Song khi gặp ông Titô ở thành Corintho lở về mà đem tin vui mừng thì người mới được sự yên ủi.

7. Ông Titô đem tin cho người biết rằng: bổn đạo thành Corintho được thư ấy thì động lòng khóc lóc, ăn năn chừa cải, trông mong ông thánh tông đồ lại đến thăm, sửa dẹp các kẻ thù ghét người; bởi đấy người càng vui mừng hơn nữa.

8-9. Dù mà bởi thư trước bổn đạo đã phải phiền buồn ít vậy, ông thánh tông đồ chẳng những không phàn nàn, mà lại vui lòng bởi thấy bổn đạo ăn năn chừa cải; vì chưng bổn đạo đã được ơn Chúa soi sáng mở lòng thì được ích về phần linh hồn mọi đàng.

10. Sự lo buồn đau đớn bởi ơn Chúa vốn làm cho người ta ăn năn sửa mình lại; còn sự lo buồn đau đớn vì lẽ xác thịt, như kẻ phần đời đau đớn vì mất của cải thế gian này, thì chẳng làm ích gì mà lại làm hại, vì là dấu chỉ linh hồn kẻ ấy dính bén vào của thế gian này.

11. Anh em đã lo buồn phàn nàn trước mặt Đức Chúa Lời làm vậy thì đã được nhiều ích lắm: anh em đã áy náy vì gương xấu đã xảy ra trong anh em; vả lại anh em đã làm chứng minh chẳng có thông đồng gì với kẻ có tội, một gớm ghét tội ấy, sợ phải chịu hình phạt; anh em trông mong gặp thấy ta, bênh chữa ta trước mặt kẻ thù nghịch vu vạ cho ta; anh em cũng đã ra vạ phạt kẻ có tội loạn luân kia. Trong mọi sự ấy anh em tỏ ra mình oan sạch, chẳng có thông đồng gì với kẻ có tội ấy.

12. Ta đã viết thư trước chẳng phải nguyên vì kẻ có tội loạn luân kia hay là vì kẻ phải chịu xỉ nhục bởi tội ấy; bèn là có ý tỏ ra lòng thương yêu mf lo đến linh hồn anh em trước mặt Đức Chúa Lời.

13. Vậy thư ta đã được việc y như ta trông mong, bởi đấy ta được sự yên ủi cùng nức lòng với Titô vì mọi người trong anh em đã làm cho người được vui mừng cho lọn.

14-15. Anh em có lòng vâng lời ta làm vậy, thì chẳng lạ gì, mà lời ta đã khen anh em trước mặt Titô đã nên lọn; bởi đây người càng thương yêu anh em, mà ta cũng càng vui mừng tin cẩn anh em hơn nữa.

## TÓM LẠI ĐOẠN VIII CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

Ông thánh Bảo Lộc khuyên bổn đạo lấy lòng rộng rãi mà thu góp tiền làm phúc bồ thí cho bổn đạo thành Jêrusalem đang phải đói khát cơ cực.

1-5: Hãy soi gương sáng bổn đạo xứ Macedonia đã làm.

8: Hãy nhớ Đức Chúa Jêsu đã hạ mình xuống sinh ra cách khó khăn để ta nên giầu có và được đầy của thiêng liêng.

10-11: Sự làm phúc bồ thí làm ích cho ta.

12: Ai nấy cứ gia tài tùy sức mình.

13-15: Bổn đạo phải giúp đỡ nhau: khi thì làm phúc bố thí cho kẻ khác, khi thì nhờ kẻ khác cũng bố thí cho mình nữa.

16-24: Ông thánh tông đồ đã sai ông Titô và hai người anh em thu tiền góp làm phúc.

1. Bổn đạo thành Jêrusalem phải bắt bớ vì sự đạo, mất gia tài cơ nghiệp mà túng cực, thì ông thánh Bảo Lộc khuyên giáo để giúp đỡ anh em ROM. XV, 25; I COR. XVI; GAL. II, 10. – Người đã khuyên giáo trong xứ Macedonia mà bổn đạo xứ ấy làm phúc bố thí cách rộng rãi. Sự làm phúc thí của rất đẹp lòng Đức Chúa Lời như trong kinh thánh có nhiều tích làm chứng: JOB. XXIX, 11; TOBIA; Tabitha, ACT. IX, 36: Cornelio, ACT. X.

2-5. Bổn đạo thành Corintho giầu có; còn anh em trong xứ Macedonia thì khó nghèo và phải nhiều sự gian nan khốn khó, song vốn nức lòng làm phúc thí của cách rộng rãi và hảo tâm hết sức mình.

6. Ông thánh Bảo Lộc thấy vậy thì cũng sai ông Titô khuyên giáo ở thành Corintho.

7. Nghĩa là, anh em vốn làm gương sáng các nhân đức, siêng năng cần mẫn về các việc trong đạo, lại có lòng kính mến ta, thì ắt là sẽ tỏ ra lòng rộng rãi trong dịp này.

8. Ông thánh Bảo Lộc chẳng có truyền dạy đâu; song nhắc lại gương sáng các bổn đạo xứ Macedonia mà thử xem bổn đạo thành Corintho có lòng thương yêu trong việc làm hay là chăng.

9. Hãy nhớ gương sáng Đức Chúa Jêsu đã hạ mình xuống cho được cứu chữa ta. Ông thánh Gregorio thành Nazianze suy rằng: “Đức Chúa Jêsu nên khó khăn để ta nên giầu có; Người hạ mình xuống làm tôi để ta được thong dong; Người hạ mình xuống cho được đem ta lên cao; Người chịu cám dỗ cho ta được thắng trận; Người lên lời để ta là kẻ sa ngã được chôi dạy và theo Người”

10-11. Năm trước bổn đạo thành Corintho đã chỉ định thu góp tiền của để làm phúc cho kẻ khó đói ở thành Jêrusalem. Song công việc chưa xong. Trong việc làm phúc bố thí, kẻ bố thí được ích hơn kẻ chịu lấy của bố thí: Kẻ này được của phần xác, kẻ kia được của phần linh hồn (S. THOM)

12. Ai nấy hãy làm phúc vừa sức mình; Chúa xét ý ngay lành, chẳng có cân nhắc của làm phúc nặng nhẹ thế nào. TOB. IV, 8; MARC. XII, 42. – Ông thánh Augustino suy rằng: “Si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus bonitatem, ubi non invenit facultatem. Nemo dicat: non habeo; charitas non de sacculo erogatur.” – “Duae sunt eleemosynae, una cordis, alia pecuniae...illa multo major est quam haec.” – Ông thánh Juông kim khẩu rằng: “Eleemosyna non solis fit pecuniis, sed etiam operibus”

13. Hãy làm phúc cho công bằng vừa phải, kẻo kẻ làm phúc sa sút ra nghèo khó, mà kẻ chịu của làm phúc nên giầu có dư dặt.

14. Rầy anh em làm phúc giúp đỡ bổn đạo nơi khác, để hoặc sau này các bổn đạo ấy cung giúp đỡ anh em trong cơn gian nan hiểm nghèo. Có kẻ cắt nghĩa rằng: anh em hãy giúp đỡ bổn đạo ấy về phần xác cho được thông công lời kẻ ấy cầu nguyện cùng việc lành phúc đức kẻ ấy làm, để mọi người được dư dật cả hai đàng, là phần linh hồn và phần xác.

15. EXOD. XVI, 16-18, kể lại rằng, dân I ai nấy được manna vừa đủ ăn hằng ngày, mỗi người một đấu, chẳng ai hơn chẳng ai kém. Này là hình bóng chỉ rằng: trong các bổn đạo ai nấy phải lo lắng cho được những của phần hồn phần xác cách xứng hợp với đấng bậc mình.

16-17. Vậy nhân dịp Titô đi khuyên giáo thì anh em hãy giao tiền của trong tay người, vì người rất cẩn thận và có lòng thương yêu anh em cũng như ta. Ta đã sai người đến cùng anh em; song dù ta chẳng sai thì người cũng tình nguyện đến thăm anh em.

18. Đầy tớ ông thánh Bảo Lộc sai cùng ông Titô, hoặc là ông thánh Luca, ông thánh Barnaba hay là ông Sila.

19-21. ACT. XV, 40. Bổn đạo xứ Macedonia chọn đầy tớ ấy, hoặc ông Sila, mà ông thánh tông đồ đã ưng nhận vì là người chính trực, chắc chắn, để giúp việc khuyên giáo, kẻo ai ngờ vực sự trái, sự tha của hay là phân cấp bấc công.

22. Hoặc ông Apollo chăng; ông ấy khi xưa cũng giúp việc giảng đạo ở thành Corintho mà bổn đạo ở đấy kính trọng mộ mến người lắm.

23-24. Các đấng ấy thật đáng kính trọng, vì ông Titô là đầy tớ vốn theo ông thánh tông đồ, hai đấng khác là kẻ các hội giáo xứ Macedonia đã kén chọn cho được giúp việc khuyên giáo, cho nên bổn đạo thành Corintho phải tiếp đãi xứng đáng và tỏ ra lòng kính, lòng mến các đấng ấy, cư xử cách rộng rãi, làm gương sáng trước mặt cả và Hội thánh, mà ông thánh Bảo Lộc có lẽ phô mình vì bổn đạo thành Corintho.

## TÓM LẠI ĐOẠN IX CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

Nối tiếp Đoạn VIII mà rằng:

2: Gương sáng bổn đjao thành Corintho làm sẽ thúc giục bổn đạo các nơi khác cũng bắt chước.

3-5: Ông thánh tông đồ đã khen bổn đạo thành Corintho rất rộng rãi.

6-15: Đức Chúa Lời thương kẻ có lòng rộng rãi; kẻ ấy được nhiều ơn ích, chẳng phải thiếu tuôn mà lại được dư rật. Kẻ khó khăn được nhờ của phân cấp điều ngượi khen Chúa và sẽ cầu nguyện cho những kẻ đã làm ơn cho mình. Ông thánh tông đồ cũng hợp làm một với kẻ ấy mà ngượi khen tạ ơn Chúa.

Phải làm phúc bố thí cho kẻ khó khăn là thế nào?

7-13: phải vui lòng tình nguyện thí của; phải cứ lòng rộng rãi thí của vừa tài sức mình; phải có ý ngay lành, và dâng lót mình cho Chúa, như đã nhắc lại VIII, 2 trước này.

1. Nghĩa là, chẳng cần ta phải viết nhiều lời mà thúc giục anh em làm phúc bố thí cho các thánh là bổn đạo thành Jêrusalem. Các bổn đạo vốn quen gọi là “các thánh”, vì làm con cái Đức Chúa Lời, cho nên phải ăn ở lọn lành, nên thánh.

2. Bởi vì ông thánh Bảo Lộc vốn biết bổn đạo thành Corintho sẵn lòng làm vậy thì người đã khen các bổn đạo ấy trước mặt bổn đạo xứ Macedonia mà rằng: từ năm trước thành Corintho và bổn đạo cả xứ Achaia rắp lòng thu góp tiền đề phân cấp cho bổn đạo Jêrusalem; bởi đấy nhiều nơi khác mắng tiếng như vậy thì cũng nhất định bắt chước mà làm phúc bố thí cho bổn đạo khốn cực ấy nữa.

3-4. Cho nên bổn đạo Corintho hãy giữ tiếng kẻo trong dịp này sẻn so quá thì phải mang tiếng và ông thánh tông đồ cũng phải hổ thẹn nữa.

5-6. Vì vậy đã sai các đầy tớ đi trước mà nhắn tin cho bổn đạo thành Corintho thu góp tiền sẵn sàng mà tỏ ra lòng rộng rãi chẳng phải như kẻ hà tiện; cho đáng gọi là phần phúc. – Vì chưng Chúa xử rộng rãi với kẻ có lòng rộng rãi. – Ông thánh Juông kim khẩu có lời rằng: kẻ lấy hạt giống gieo xuống đất được lợi lãi gấp trăm thế nào thì kẻ dùng của mình mà bố thí cho kẻ khó đói cũng như vậy. – Kẻ làm phúc bố thí là cho Chúa vay mượn mà chớ. TOB. IV, 11; PROV. XIX, 17; LUC. VI, 38.

7. Phải vui lòng mà làm phúc, chẳng phải là ép tình, mới trông được Chúa lả công cho. PROV. XXII, 8; ECCLI. XXXV, 11. – Ông thánh Augustino suy rằng: kẻ làm phúc cách ép tình vừa mất của vừa mất công.

8-11. Chớ ngại rằng: thí của làm cho ra nghèo, vì Đức Chúa Lời là Chúa mọi sự làm cho được ta dư rật phần hồn phần xác; hợp như lời PS. CXI, 9 Đức Chúa Lời phán hứa phần phúc cho kẻ có lòng rộng rãi, thí của cho kẻ khó khăn. PROV. XXVIII, 27; ECCL. XI, 1.

12-13. Kẻ làm phúc bố thí chẳng những lập công vì giúp đỡ kẻ khó, mà lại được nhờ lời kẻ khó khăn ngượi khen tạ ơn Đức Chúa Lời.

14. Kẻ khó khăn cầu nguyện cho kẻ làm phúc cho mình, mà lời kẻ khó khấn cầu thì rất đẹp lòng Chúa và thấu đến tòa Chúa ngự trên lời. – Ông thánh Hieronymo dạy rằng: “Non memini me legisse mala morte mortuum qui libenter opera charitatis exercuit: habet enim multos intercessores et impossibile est multorum preces non exaudiri.”

15. Ngượi khen tạ ơn Đức Chúa Lời đã ban cho anh em lòng tin cậy kính mến và lòng thương yêu kẻ khác làm vậy.

## TÓM LẠI ĐOẠN X CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

Ông thánh Bảo Lộc lại chê bác những kẻ thù nghịch cố tình phá quyền người cùng vu vạ cho người phải mất danh giá trước mặt người ta. Ông thánh tông đồ đã được ơn Chúa kén chọn và sai đi giảng đạo trong các dân ngoại, thì chẳng làm thinh được kẻo thiệt sự đạo. Người chẳng có ý phô mình đâu, một muốn giữ tiếng cho mình được làm sáng danh Đức Chúa Lời và làm ích cho người ta.

Các kẻ thù nghịch ấy là những người Judeu lở lại đạo, song ra rối đạo vì bày đặt rằng, Đạo Đức Chúa Jêsu tùy tòng đạo ông Moyse là đạo chính. Những kẻ ấy có một ý nhiệm, là phá Đức Chúa Jêsu; bởi đấy ghen ghét ông thánh Bảo Lộc mà cố tình phá quyền người cho được phá Đạo Đức Chúa Jêsu.

1-6: Người cầm quyền thay mặt Đức Chúa Jêsu thì chẳng ngại gì, một xứ thẳng phép với kẻ tội lỗi.

7-11: Kẻ thù nghịch chớ có cậy mình quá lẽ, vì chưng người được chức quyền Đức Chúa Jêsu đã ban cho, mà người dùng quyền ấy chẳng những khi viết thư mà lại lúc ở trước mặt những kẻ ấy nữa.

12-18: Người chẳng làm sáng danh mình; người một phô mình trong Chúa.

1. Kẻ thù nghịch chê bác ông thánh tông đồ trước mặt bổn đạo mà rằng: người ở xa vắng, khi viết thư mới bạo dạn; nhược bằng ở trong họ trước mặt bổn đạo thì nhát đảm hay sợ hãi, chẳng có quyền gì.

2-3. Chớ dể duôi chức quyền ta, kẻo ta đến cùng anh em thì phải xứ thẳng mà sửa đẹp kẻ nọ kẻ kia vu vạ cho ta dường như ta theo ý riêng mình mà cư xử hay là muốn lấy lòng người ta. Chẳng phải thế đâu, vì chưng dù mà ta có xác thịt và yếu đuối, song ta chẳng cứ lẽ xác thịt, lẽ phần đời mà làm việc bậc mình, là đánh giặc thiêng liêng giúp việc Chúa.

4-5. Ông thánh tông đồ chẳng dùng khí giới yêu hèn thuộc về xác thịt; bèn là khí giới thiêng liêng rất mạnh có thể mà phá tan các mưu kế kẻ thù như phá đồn kiên cố vậy; triệt hạ tính kiêu căng cậy mình chẳng khứng nhận biết Đức Chúa Lời; cùng bắt trí khôn người ta hạ mình xuống mà suy phục Đức Chúa Jêsu.

6. Rầy ông thánh tông đồ còn làm ngơ đi chưa muốn dùng phép thẳng mà ra vạ vì trong hội giáo khi xôn xao không được bằng yên. Song hễ phần nhiều hợp một lòng một ý mà vâng nghe lời ông thánh Bảo Lộc thì chẳng còn nển kẻ có lỗi, một sửa trị những kẻ chẳng suy phục. Sự này thậm phải lắm, vì chưng nếu chẳng có ai vâng nghe thì sự ra vạ chẳng làm ích gì cho ai sốt.

7. Nghĩa là anh em hãy xét xem: trong anh em có kẻ cậy mình cầm quyền thay mặt Đức Chúa Jêsu mà cả dám dể duôi ta thì ắt là ta là tông đồ càng có lẽ mà xưng mình là đầy tớ Đức Chúa Jêsu cũng cầm quyền Đức Chúa Jêsu đã ban. – Có kẻ cắt nghĩa rằng: anh em dừng xét hình dong bề ngoài, vì bề ngoài ta là kẻ yếu đuối phần xác; song le ta là tông đồ cầm quyền thay mặt Đức Chúa Jêsu, cho nên anh em phải vâng lời ta. Kẻ vâng nghe ta thì vâng nghe Đức Chúa Jêsu.

8. Ta có phô mình cầm quyền Đức Chúa Jêsu ban cho thì chẳng có lẽ nào mà hổ ngươi, vì ta dùng quyền ấy để làm ích cho người ta chẳng phải làm hại đâu, như khi đã ra vạ cho kẻ có tội loạn luân kia ăn năn sửa mình lại. Chẳng phải như những thày giả dối trong hội giáo anh em chỉ dùng quyền mình đã chiếm lấy mà làm cho bổn đạo thiệt về phần linh hồn.

9. Chớ ai nghĩ rằng, ta viết thư mà nạt nộ anh em, như có kẻ vu rằng: vắng mặt thì ta viết những lời nặng nề mạnh bạo, còn khi có mặt ở đấy thì nhát đảm, việc làm yếu hèn, lời nói đáng khinh chê. Kẻ ngờ làm vậy sai lầm, vì chưng ta vắng mặt mà viết thư đe phạt thế nào, khi đến cùng anh em mà anh em không chừa cải, thì sẽ phạt thật như vậy, chẳng sai.

12-14. Ta chẳng phải như kẻ hay khoe khoang cậy mình giả trá; ta một phô mình vì chức quyền Đức Chúa Jêsu đã ban cho ta cùng vì những công việc thật ta đã làm. Chẳng có phô mình quá mức, vô cớ. Đức Chúa Jêsu đã sai khiến ta đi giảng Đạo thế nào thì ta tuân cứ như vậy, mà ta cũng đã đến cùng anh em, giảng dạy đạo tin lành; cho nên ta là tông đồ anh em chốc.

15. Ta chẳng cậy mình vì những việc kẻ khác đã làm dường như là việc ta đã làm. Ta cứ kỉ phận Chúa đã chỉ định cho ta giảng Đạo, là những nơi trước chưa giáng đạo tin lành. Vậy anh em cũng thuộc về kỉ phận ta mà ta trông mong anh em càng ngày càng thêm đức tin thì ta được nổi danh trước mặt Đức Chúa Lời vì đã giảng Đạo như Chúa đã chỉ định cho ta.

16-18. Khi đã giảng đạo tin lành nơi anh em đoạn thì sẽ trẩy sang những nơi xa hơn chưa có ai giảng Đạo, mà cũng giảng dạy ở đấy; vì ta chẳng muốn chiếm lấy kỉ phận Chúa đã chỉ cho kẻ khác và chẳng muốn phô mình vì công việc kẻ ấy đã làm; như các thày giả dối trong hội giáo anh em hay khoe khoang vì những việc chính ta đã làm ở giữa anh em. – Vả lại kẻ phô mình thì phải phô mình vì Chúa, bởi kẻ Đức Chúa Lời khen mới đáng khen mà chớ.

## TÓM LẠI ĐOẠN XI CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

Ông thánh Bảo Lộc còn chống lả với kẻ thù nghịch là những thày giả trá chiều theo đạo cũ mà làm hại bổn đạo thành Corintho. Ông thánh tông đồ chẳng có ý phô mình đâu; song người nhắc đi nhắc lại cho bổn đạo nhớ mình là tông đồ Đức Chúa Jêsu đã kén chọn và sai đi giảng đạo trong các dân ngoại, kẻo bổn đạo theo dạy thày giả dối kia mà thiệt phần linh hồn.

1-3: Ông thánh Bảo Lộc phân phô mình là tông đồ và chống lả với các thày giả dối, để bổn đạo thành Corintho khỏi sai lầm lạc đàng công chính.

4-6: Người giảng đạo thì chẳng có kém phô thày ấy đâu;

7-15: Người giảng đạo nhưng không, chẳng phải như phô thày kia đã chịu lấy công lênh và tìm ích riêng mình;

16-21: Các thày giả dối ấy hay khoe khoang, xưng mình là kẻ trọng àm lừa dối cá bổn đạo, thì ông thánh tông đồ phải phân phô mình cách ép tình.

22-29: Người có nhiều lẽ mà phô mình, vì mình là người Judeu và là kẻ giúp việc Đức Chúa Jêsu, đã chịu nhiều sự gian nan khốn khó vì lòng kính mến Đức Chúa Jêsu.

1. Ở thành Corintho có những thày giả dối bởi dân Judeu mà ra cố tình phá quyền ông thánh tông đồ, chê bác người là kẻ lạm quyền, chẳng có chức quyền tông đồ, mà khuyên dỗ bổn đạo theo bẻ mình. Bởi đấy ông thánh Bảo Lộc phải chống lả với kẻ ấy mà phô mình làm tông đồ Đức Chúa Jêsu đã kén chọn cách riêng. Người không làm thính được kẻo bổn đạo sai lầm cùng thiệt phần linh hồn và mất sự Đạo.

2. Người phen bì làm vậy vì lòng kính mến Chúa và lòng thương yêu bổn đạo thánh Corintho; ông thánh tông đồ đã lo liệu cho các kẻ ấy biết đạo thật mà làm bạn thiêng liêng Đức Chúa Jêsu. Vì bằng theo đạo giả trá thì lìa bỏ Đức Chúa Jêsu, chẳng khác gì phạm tội ngoại tình, chiều theo ma quỉ là đại tướng các kẻ giả dối. ROM. VII, 4; EPHES. V, 25; APOC. XIX, 7; XXI, 2.

3. Ma quỉ là đại tướng sự giả trá xưa lừa dối bà Eva thế nào, thì rầy dùng các kẻ rối đạo mà lừa đảo thiên hạ cũng thế ấy. Vì vậy ông thánh tông đồ hằng tỉnh thức cần mẫn coi giữ kẻo bổn đạo phải mưu chước kẻ giả dối. Vì lẽ ấy ông thánh tông đồ chẳng quản ngại nhắc đi nhắc lại mình là tông đồ Đức Chúa Jêsu, mà các thày kiêu ngạo kia là kẻ giả dối.

4. Nghĩa là giả như có ai đến cùng anh em và giáng những lẽ tốt lành hơn mà anh em tin theo thì chớ; song chưangr phải thế đâu. Có kẻ cắt nghĩa rằng: anh em chưa được lòng vững vàng là bao nhiêu, đến nỗi nếu có kẻ rối đạo khéo nói đến cùng anh em mà giảng đạo tin lành khác, thì ắt là anh em chiều theo ngay.

5. Ông thánh tông đồ xưng mình chẳng kém các tông đồ khác. Có kẻ đoán rằng, ông thánh Bảo Lộc nhạo báng các thày giả trá thành Corintho là kẻ phô mình làm tông đồ cả.

6. Ông thánh tông đồ chẳng bắt chước những kiểu nói khôn sáng phần đời mà giảng đạo; người một cứ sự thông sáng Chúa đã ban mà giảng dạy cho bổn đạo.

7. Vậy ta đã ở khiêm nhường dùng nghề nghiệp cho hằng ngày dùng đủ mà giảng đạo nhưng không, chẳng có nương nhờ anh em, chớ thì bởi đấy các thày giả dối có lẽ nào dể duôi ta mà đem mà lên ru? Vì chưng kẻ ấy chẳng giảng dạy nhưng không, một chịu lấy tiền của anh em.

8-9. Nghĩa là đang khi ông thánh tông đồ giảng đạo ở thành Corintho thì người chịu lấy tiền của bổn đạo xứ Macedonia, là kẻ thiếu thốn, công đức mà giúp đỡ người. Người Corintho vốn có tiếng là kẻ giầu có; bổn đạo xứ Macedonia, ở thành Philippe v.v., dù mà chẳng giầu có như người thành Corintho, song có tiếng là kẻ rộng rãi, hay công đức giúp đỡ việc đạo. PHILIPP. IV, 15. Ông thánh Bảo Lộc làm nghề phần xác cho được nuôi mình là thể nào, hãy xem ACT. XVIII, 3.

10-12. Thật như vậy, bao lâu ta ở trong xứ Achaia và ở thành Corintho thì ta muốn giữ tiếng giảng đạo nhưng không, chẳng chịu lấy tiền của bổn đạo phân cấp. Mà ta cư xử làm vậy, chẳng phải vì ngại vì với anh em hay là chẳng thương yêu anh em đâu; một bởi ta chẳng muốn mở dịp cho kẻ thù nghịch bẻ được điều gì ở nơi ta và làm gương để kẻ ấy cũng phải bắt chước ta. – Hay là rằng: ta chẳng muốn mở dịp cho các thày giả trá ấy có thể so sánh mình với ta được.

13-15. Các thày gian dối ấy hay lấy hình tông đồ Đức Chúa Jêsu cho được lừa đảo người ta, cũng như ma quỉ lấy hình thiên thần cho được dễ lừa dối kẻ lành. Song các kẻ gian dối ấy điều sẽ phải số phận xứng về việc mình đã làm.

16. Ông thánh tông đồ vốn lấy sự phô mình làm ghét; song người phải phô mình làm vậy có ý chống lả với những kẻ chê chối chức quyền người.

17-18. Đã hay sự phô mình là sự trái nghịch, khó nghe, không xứng về kẻ có lòng khiêm nhường, như lời Chúa truyền; song le trong việc này cần ta phải phô mình vì chức quyền tông đồ ta đã được, bởi trong anh em có nhiều kẻ cậy mình cầm quyền cả trong đạo, mà chẳng có quyền gì sốt.

19. Nghĩa là anh em nghĩ mình là kẻ khôn sáng mà còn chịu kẻ rối đạo cậy mình có chức quyền trong anh em và lừa dối anh em; phương chi anh em càng phải vì nể ta khi ta phô mình vì chức quyền ta đã được thực sự.

20. Dù mà các kẻ rối đạo kiêu ngạo cậy mình và khuấy khuất anh em mọi đàng thì anh em cũng chịu bằng lòng.

21. Ông thánh tông đồ có ý nói nhạo rằng: ta thú thật trong bấy nhiêu sự vừa kể thì ta phải chịu, chẳng được bằng phô thày kia. Song le về mọi sự khác kẻ ấy hay phô phang, thì ta cũng phô mình được, chẳng kém chút nào.

22. Các kẻ ấy phô mình là dòng dõi các tổ phụ; phần ta cũng thuộc về dòng dõi ấy.

23. Kẻ ấy lại dám xưng mình là kẻ giúp việc Đức Chúa Jêsu; song về phần ta thì đã giúp việc siêng năng hơn và làm sáng danh Đức Chúa Jêsu hơn những kẻ ấy bội phần; vì ta đã chịu khó chịu nhọc chịu bắt bớ, giam cầm, đánh đòn và đã liều mình chết vì Đức Chúa Jêsu nhiều lần. Kẻ vác thánh giá, chịu sự gian nan khôn khó vì Đức Chúa Jêsu, ấy là kẻ làm tôi Đức Chúa Jêsu thật.

24. Cứ lề luật, DEUT. XXV, 3 không nên đánh phạt quá bốn chục roi. Cho nên trong dân Judeu vốn quen đánh ba mươi chính roi mà thôi.

25-27. Ông thánh Bảo Lộc phải kẻ ngoại đánh đòn, thí dụ ở thành Philippe. ACT. XVI, 22. – Người phải ném đá, thí dụ ở thành Lystra. ACT. XIV, 18. – Người phải đắm tàu. ACT. XXVII, 18. Lại đã chịu nhiều sự cheo leo hiểm nghèo khác kể chẳng xiết.

28. Người lại hằng phải lo lắng để các hội giáo mọi nơi được bằng yên.

29. Hễ ai phải sự dữ, sự cheo leo khi anh em bổn đạo vấp phạm, thì ông thánh tông đồ đau đớn xót xa chẳng khác gì những sự gian nan khốn khó con chiên gặp phải thì chính mình phải chịu vậy.

30. Người phô mình về những sự gian nguy đã phải chịu vì Đức Chúa Jêsu.

32-33. Hãy xem ACT. IX, 24. Khi ấy thành Damasco suy phục vua Areta là vua trong đất Arabia.

## TÓM LẠI ĐOẠN XII CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

Ông thánh tông đồ nhắc lại mấy ơn lạ khác mà làm chứng người được chức quyền Đức Chúa Jêsu đã ban làm tông đồ

1-6: Người đã được xem thấy nhiều hình lạ và những sự mầu nhiệm, trên lời.

7-10: Dù những sự yếu đuối và cơn cám dỗ người phải ma quỉ khuấy khuất thì càng làm ích cho người thêm công trước mặt Đức Chúa Lời.

11-12: Các phép lạ người làm điều làm chứng người là tông đồ Đức Chúa Jêsu.

13-18: Người chẳng có tiếc công, một phó lót mình và mọi tài sức mình mà làm ích cho bổn đạo, chửng làm bận lòng ai, chẳng quấy rầy ai bao giờ.

19-21: Ông thánh tông đồ chẳng có ý phô mình hay là bênh chữa mình, chẳng có lòng cậy mình cách ngò; bèn là có ý tìm lợi lãi linh hồn bổn đạo, để mọi người tin theo, suy phục và được ơn ích phần linh hồn, khỏi mắc phải mưu chước kẻ rối đạo, nhất là những người Judeu dỗ dành vâng giữ các lễ phép Đạo ông Moyse. – Nói tắt rằng, người phô mình làm vậy cách ép tình, để làm sáng danh Đức Chúa Jêsu đã sai khiến người đi giảng Đạo cho các dân ngoại và làm ích cho linh hồn người ta.

1. Vốn sự phô mình khó nghe và chẳng làm ích gì, một làm hại mà thôi. Song cũng có khi phải tỏ quyền phép mình ra, kẻo thiệt sự chung. Ở đây ông thánh Bảo Lộc kể những ơn lạ Đức Chúa Lời đã thương mà ban cho người cách phi thường.

2-4. Như xưa Đức Chúa Lời đã thương ông Moyse mà tỏ ra cho người xem thấy sự cả sáng Chúa, thì cũng một lẽ ấy Đức Chúa Lời thương ông thánh tông đồ, mà khi người đang còn sống cho người ngất đi và đem người lên tầng lời thứ ba là nơi các thánh được thanh nhàn hưởng mặt Chúa, cùng tỏ ra con người xem thấy những sự mầu nhiệm loài người ta đang còn sống ở thế gian này chẳng có thể hưởng được. -Trong Kinh thánh lời phân ra làm ba tầng: một là ời hay là quảng trên mặt đất, như khi nói rằng, chim bay trên lời. Hai là lời cao là nơi mặt lời mặt lăng và ngôi sao xây đi vần lại. Ba là lời tầng thứ ba là nơi cao trên hết Chúa thưởng các thiên thần và các thánh nam nữ. – Ông thánh tông đồ được xem thấy sự mầu nhiệm thế nào thì người chẳng nói ra. Ông thánh Augustino, ông thánh Thoma và nhiều thày thông lẽ đạo khác đoán rằng, người xem thấy tính Đạo. Chúa. L. Tạm vậy. – Những sự mầu nhiệm trên lời quá sức tự nhiên, cho nên chẳng có miệng lưỡi nào nói ra được.

7. Hầu hết các thánh giáo phụ thuở xưa cắt nghĩa tiếng “mũi nhọn trong xác thịt” thì hiểu cơn cám dỗ về nhân đức sạch sẽ; mà ta cũng nghĩ như vậy. Sự ấy chẳng có gì lạ đâu; trong các đấng thánh có kẻ phải chịu sự khốn cực ấy và chẳng phải họa hiếm. Đức Chúa Lời đã định hay là làm thinh như vậy, để những kẻ thấy mình yếu đuối về đàng ấy khỏi sờn lòng và nhớ rằng: nguyên sự chịu cơn cám dỗ về tính xác thịt thì chẳng phải là sự tội, bèn là dịp tiện cho người ta lập công trước mặt Đức Chúa Lời. Kẻ yếu đuối, năng phải ma quỉ khuấy khuất nặng nề về đàng ấy, hãy nhớ rằng, đang khi mình còn yếu hèn và mang tính xác thịt, chiến trận với ma quỉ là tính thiêng liêng mà chống lả xua đuổi nó, âu là các thánh thiên thần trên lời vui mừng khi thấy ta mạnh bạo mà thắng trận như vậy. Chớ có ai ngã lòng bao giờ, hãy cầu nguyện, cậy trông ơn Chúa vững vàng thì chẳng phải nao. Như lời ông thánh Augustino suy rằng: ma quỉ giống như con chó Đức Chúa Jêsu đã xích vào cột; nó sủa được, song chẳng cắn được kẻ lánh khỏi nó. “Vigilate et orate” – Ông thánh Juông kim khẩu và ông thánh Ambrosio đoán rằng, “mũi nhọn trong xác thịt” chỉ những sự nguy hiểm phần xác, sự kẻ dữ bắt bớ hay là bệnh tật v.v. Hoặc cắt nghĩa như vậy kẻo ai nghĩ rằng: cơn cám dỗ về tính xác thịt là sự khó nghe chói tai quá, không xứng hợp với chức bậc tông đồ. Song điều này vô cớ.

8. Cứ lời này thì câu vừa rồi y như đã cắt nghĩa, càng hợp hơn, vì ông thánh tông đồ chẳng xin cho khỏi sự yếu đuối hay là những sự khốn khó phần xác; bèn là xin cho thoát hỏi tay quỉ dâm dục khuấy khuất, là sự vốn rất khó chịu và làm cho xỉ nhục hỗ thẹn. – Khi phải cơn cám dỗ, cơn ma quỉ khuấy khuất, nhất là về nhân đức sạch sẽ thì phải chạy đến cùng Chúa, xin Người cứu chữa. LUC. XXII, 46.

9. Ai lánh dịp cạm dỗ, chống lả vừa sức mình và khấn cùng Đức Chúa Lời thì sẽ được ơn phù hộ giúp sức, dù mà phải chước nặng nề thế nào thì chẳng những không phải nao, mà lại lập công và tấn tới trước mặt Chúa. Kẻ có lòng ngay thật càng yếu đuối thì ơn Chúa ban càng mạnh sức phù giúp cho kẻ ấy giầy đạp quỉ ô uế và tính xác thịt.

10. Trong sự gian nan khốn khó, trong cơn cám dỗ chớ cậy sức riêng mình, một hãy trông cậy ơn Chúa phù hộ, chốc ấy càng yếu đuối thì ơn Chúa càng mạnh sức.

11. Lẽ thì ông thánh tông đồ chẳng phải phô mình, vì vốn sự phô mình thì kể là dại dột. Người đã giảng đạo ở thành Corintho chẳng có kém những kẻ ở bậc nhất trong các tông đồ. Lẽ thì bổn đạo xưng khen người mới phải; song bởi các bổn đạo ấy vì nể không dám sửa dẹp các kẻ ngang nghịch vu vạ cho người thì chính mình phải ra mặt mà chống lả với nó.

12. Nghĩa là, khi ta ở giữa anh em thì đã chịu công lao khốn khó bằng lòng và làm những phép lạ cả thể trước mặt anh em, song ra như anh em chẳng nhớ.

13. Chớ thì có ơn nào các hội gió khác đã được mà anh em chẳng được ru? Chỉ có sự riêng này là ở nơi anh em ta giảng Đạo mà chẳng chịu nương nhờ ai về phần xác. Nếu anh em lấy sự ấy làm trái lẽ, thì xin anh em miễn thứ cho.

14. Trước này ông thánh tông đồ đã đến thành Corintho hai lần rồi; rầy lại rắp lòng đến một lần nữa, mà người cũng làm việc như không chắng phiền lụy ai của gì.

15. Các đấng giảng Đạo phải săn lòng phó mọi sự mình cùng phó lót mình cho được cứu giúp linh hồn anh em. Chớ có tìm ích riêng mình bao giờ; phải thương yêu con chiên, dù con chiên có lả nghĩa dù chăng cũng vậy.

16. Có kẻ rằng: đã vậy Bảo Lộc chẳng có đòi tiền của ai, song người đã dùng mưu chước sai kẻ khác khuyên giáo cho mình.

17-18. Chớ thì Titô ta đã sai đến cùng anh em có dùng chước nào mà lấy tiền của anh em ru? Âu là ta cư xử thế nào thì Titô và các đầy tớ ta cũng bắt chước mà cư xử như vậy.

19. Nghĩa là anh em chớ nghĩ như xưa rằng, ta viết thư làm vậy có ý bênh chữa mình ở nơi anh em cho được tiếng trọng trước mặt anh em. Chẳng phải thế đâu; ta có muốn cho anh em nhậnn biết ta là tông đồ Đức Chúa Jêsu, để làm ích cho anh em về phần linh hồn mà chớ.

20. Ông thánh tông đồ khuyên bổn đạo sửa mình lại, kẻo khi người đến đấy phải lấy phép thẳng nhặt mà sửa phạt kẻ có lỗi.

Kirixitô. Thánh., IV. -37.

## TÓM LẠI ĐOẠN XIII CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

Câu 1-6: Ông thánh tông đồ sẽ dùng quyền phép Đức Chúa Jêsu đã ban mà ra vạ sửa phạt kẻ có tội không chịu chừa cải.

7-11: Người ước ao chớ gì mọi người sửa mình lại trước đã cho khỏi phải đoán phạt.

12-13: Chào thăm chúc phúc.

1-2. Có kẻ đoán ông thánh tông đồ đi thăm thành Corintho lần này là lần thứ hai, thì cắt nghĩa câu này rằng: này đã ba lần ta rắp lòng thăm anh em lần thứ hai. – Khi đã đến đấy thì sẽ phân xử các việc cứ như lề luật dạy. DEUT. XIX, 15.

3-4. Ông thánh tông đồ cũng là loài người yếu đuối, song người cầm quyền thay mặt Đức Chúa Jêsu.

5-6. Nghĩa là, chớ muốn thử thách ta, một hãy thử xét mình mà ăn ở cho đáng Chúa ngự trong lòng anh em. Chẳng vậy anh em sẽ từng biết trải quyền phép ta cầm thay mặt Đức Chúa Jêsu đã kén chọn ta làm tông đồ.

7. Nghĩa là thà anh em sửa mình lại chẳng thà lỗi phạm mà ta phải dùng quyền phép sửa phạt anh em và làm chứng ta là tông đồ Đức Chúa Jêsu đã kén chọn, thì hơn.

8. Ta vốn không dùng quyền phép sửa phạt kẻ lành, một dùng quyền phép làm ích cho kẻ ấy mà chớ.

9. Ta chẳng có dịp dùng quyền phép sửa phạt anh em thì ắt là vui mừng, vì một ao ước cho anh em ăn ở lọn lành đẹp lòng Chúa.

10. Như đã cắt nghĩa câu 8 trên này.

11. Kẻ có đạo hằng phải ép mình cho được tấn tới. Ông thánh Thomaso suy rằng: “Qui non studet ad proficiendum, est in periculo deficiendi: nisi remiges conentur ascendere, navis semper descendit” – Non progredi, regredi est. Qui dicit: suffieit, jam deficit.

12. ROM. XVI, 16.

13. Chúc phúc nhân danh Đức Chúa Lời ba Ngôi. Bởi Đức Chúa Cha thương loài người ta vô cùng thì sai Đức Chúa Con ra đời làm người; bởi Đức Chúa Con ra đời lập công trọng vô cùng thì ta được ơn thánh sủng và ơn phù hộ: bởi Chúa Thánh Thần ngự xuống linh hồn ta thì ta làm đền thờ Đức Chúa Lời ba Ngôi.