recursal/Fanatic-Fandom huggingface dataset:
1844

## Algemeen

* België sluit een overeenkomst met de Zollverein, de economische alliantie van Duitse staten. Veel Nederlanders beschouwen dit als een bedreiging.9
* Oskar I koning van Zweden (1844-1859).10
* Einde van de Grote Trek (1836-1844).11

## Januari

* Op 2 januari wordt Willem Frederik graaf van Nassau, koning Willem I, bijgezet in de koninklijke grafkelder te Delft, exact drie weken na zijn overlijden in Berlijn.1 Voordat de rouwkoets en erewacht Delft binnenrijden vinden opstootjes plaats.2

## Februari

* Op 29 februari keurt de Tweede Kamer de 'Monsterwet' goed, de conversie van de staatsschulden naar nieuwe leningen tegen een lager rentetarief, gekoppeld aan extra grond- en vermogensbelasting. Vanwege deze lastenverzwaring voor grootgrondbezitters en gegoede burgerij is het een zeer omstreden voorstel. Vanuit stedelijke raden en provinciale staten is er veel verzet. Op 5 maart stemt de Eerste Kamer in.4

## Juli

* Op 31 juli wordt Karl August geboren, de zoon van prinses Sophie en Karl Alexander, en kleinzoon van koning Willem II.3
* Bij de periodieke verkiezingen in juli krijgt de liberale katholiek Lambertus Dominicus Storm uit Noord-Brabant genoeg stemmen van de Provinciale Staten daar voor een zetel. In maart was Johan Rudolph Thorbecke gekozen als opvolger van de overleden Johannes van den Bosch.6

## Oktober

* In de opvallend nietszeggende Troonrede van 21 oktober spreekt de koning over het oude muntstelsel dat spoedig verbeterd zal worden en over de herinrichting van de schutterijen. In reactie hierop besluit de Tweede Kamer in het adres van antwoord aan te dringen op wijziging van de grondwet, de Eerste Kamer stemt dit vervolgens af.5

## November

* Koning Willem II heeft een kennismakingsgesprek met Jan Baptist van Son, officier van justitie te 's-Hertogenbosch en lid van de Provinciale Staten van Noord-Brabant. Aanleiding hiervoor is het overlijden van de minister van Katholieke Eredienst, Francois Joseph baron de Pélichy de Lichtervelde, Van Son wordt benoemd als diens opvolger.7

## December

* Het Negenmannenvoorstel wordt ingediend in de Tweede Kamer. Dit is een plan om de grondwet te wijzigen, de belangrijkste wijzigingen zijn rechtstreekse verkiezing van de Tweede Kamer en ministeriële verantwoordelijkheid. Thorbecke en Lodewijk Caspar Luzac hebben invloed gehad op dit voorstel dat genoemd is naar de negen liberale kamerleden die het hebben ingediend. Het voorstel is na stemming niet in behandeling genomen.8

## Voetnoten

1: Koch, *Koning Willem I*, p.564

2: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.424

3: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.428

4: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.467

5: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.479

6: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.480

7: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.490

8: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.166

9: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.173

10: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.84

11: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.97
1806

## Algemeen

* Er wordt een nieuwe constitutie ingesteld.
* Er wordt een schoolwet afgekondigd.4
* Begin van de Vierde Coalitie-Oorlog, van 1806 tot 1807.7

## April

* 9 april, stadhouder Willem V overlijdt. Erfprins Willem Frederik wordt prins Willem VI van Oranje.

## Juli

* Napoleon vormt de Confédération du Rhin. Zestien kleinere Duitse staten treden uit het Heilige Roomse Rijk en sluiten zich bij deze Rijnbond aan. Hiermee beperkt Napoleon de invloed van Pruisen op de kleinere Duitse staten. Het wordt gezien als de fatale slag voor het bijna 850 jaar oude Heilige Roomse Rijk. De Oranjes verliezen Nassau met de oprichting va de Rijnbond.5
* Napoleon ontneemt de familie van Oranje hun erflanden Nassau-Dietz, en Dortmund en Weingarten.1
* 5 juli, Lodewijk Napoleon wordt benoemd tot koning van Holland.

## Augustus

* Frans II van Habsburg legt zijn Roomse keizertitel neer, het Heilig Roomse Rijk houdt op te bestaan.

## Oktober

* Oorlog tussen Frankrijk en Pruisen, op 14 oktober wordt in de slagen bij Jena en bij Auerstedt Pruisen verslagen. Willem VI, commandant van een Pruisische divisie, geeft zich over.2
* Op 27 oktober bezet Napoleon Berlijn.6
* 31 oktober, Napoleon maakt bij proclamatie bekend dat de rechten en aanspraken van het Huis van Oranje-Nassau zijn komen te vervallen, Fulda komt onder Franse heerschappij te staan.3

## Voetnoten

1: Koch, *Koning Willem I*, p.164

2: Koch, *Koning Willem I*, p.169

3: Koch, *Koning Willem I*, p.172

4: Koch, *Koning Willem I,*p.419

5: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.50

6: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.51

7: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.25
1701

## Algemeen

* Vanwege de Spaanse Successieoorlog verklaren in **1701** de Staten-Generaal opnieuw de markies van zijn rechten vervallen. In 1702 wordt de confiscatie ongedaan gemaakt vanwege het vertrouwen in de nieuwe markies Francois Egon de la Tour d'Auvergne.1
* Franse troepen vallen de zuidelijke Nederlanden binnen en worden verwelkomd door de autoriteiten en de plaatselijke bevolking, die hen helpen de door Nederlandse garnizoenen bezette barrièresteden over te nemen, zodat de Nederlanders gedwongen zijn hun troepen zonder strijd terug te trekken.2

## Voetnoten

1: W.A. van Ham, Inventaris van de archieven van de raad en rekenkamer van de markiezen van Bergen op Zoom. Eerste stuk: algemene inleiding ('s-Hertogenbosch 1980), p.20

2: Israel, *De Republiek*, p.1078
1829

## Algemeen

* De tienjarenbegroting wordt herhaaldelijk niet goedgekeurd door de Staten-Generaal.1
* De Franse Jezuïten in de Zuidelijke Nederlanden worden uitgewezen.2
* Het Collegium Philosophicum uit 1825 wordt facultatief gemaakt.3
* In maart en in oktober worden twee golven van petities gestuurd naar de Tweede Kamer.8
* Het in 1829 leeggekomen parochiecomplex aan de Korenmarkt wordt tot kazerne omgebouwd, later de Oranje Nassaukazerne genoemd.13
* Bouw van de Heilige Maagd kerk aan de Grote Markt.13
* Einde van de Griekse vrijheidsoorlog, 1821-**1829** en van de Russisch-Turkse oorlog 1828-**1829**.14

## Mei

* De Tweede Kamer begint aan de behandeling van de tweede tienjarige begroting.4 Gesteund door de petitiebeweging eist de Zuid-Nederlandse oppositie dat de koning de taalbesluiten terugdraait, de vrijheid van drukpers garandeert en een eind maakt aan zijn instrumentele kerkpolitiek. Na drie dagen wordt de begroting verworpen.11
* Koning Willem I benoemt de prins van Oranje tot vice-voorzitter van de Raad van State en tot voorzitter van de ministerraad.6
* Van 26 mei tot 29 juni trekt koning Willem I naar aanleiding van de petitiegolf met zijn gevolg door de Zuidelijke Nederlanden, Limburg en Noord-Brabant.9

## Juni

* Koning Willem I benoemt de prins van Oranje tot kolonel-generaal van de schutterijen.7
* Van 22 tot 29 juni bevindt de rondreis van koning Willem I zich in Luik, Limburg en Noord-Brabant.9

## September

* In de nacht van 25 op 26 september worden in Brussel juwelen ter waarde van ongeveer twee miljoen gulden van prinses Anna Paulowna gestolen.10

## November

* De Tweede Kamer stemt in met een (vrijwel ongewijzigde) tienjarige begroting.5

## December

* De koning wijst de petities en de in het parlement voorgestelde hervormingen af. Hij zegt toe een regeling te treffen voor het Collegium Philosophicum, hij geeft aan dat er een eind komt aan de taaldwang en belooft dat de gewetensvrijheid des volks gewaarborgd zal zijn. Eind december stemt de Tweede Kamer in met de tienjarige begroting.12

## Voetnoten

1: Koch, *Koning Willem I*, p.316

2: Koch, *Koning Willem I*, p.358

3: Koch, *Koning Willem I,*p.420

4: Koch, *Koning Willem I*, p.435

5: Koch, *Koning Willem I*, p.437

6: Koch, *Koning Willem I*, p.437

7: Koch, *Koning Willem I*, p.437

8: Koch, *Koning Willem I*, p.438

9: Koch, *Koning Willem I*, p.439

10: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.299-300

11: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.303

12: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.307

13: Van Ham, *Gids voor Oud Bergen op Zoom*, p.19

14: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.45
1878

**Register op namen - Kalendarium - 1877 - 1879**

* Oprichting van het Leger des Heils door William Booth.1
* Socialistenwet in Duitsland: verbod van partijpers en organisatie.3
* Sociale wetten in Duitsland.3
* Einde Russisch-Turkse oorlog (1877-1878).4

### Politiek

* Door het uittreden van protestantse arbeiders uit het in 1871 ontstane Algemeen Nederlands Werkliedenverbond ontstaat de bond Patrimonium.2

## BoZ

* Volgens Werkmansbode, de van 12 januari **1878** heeft "Zekeren Benjamin Kaart te Bergen op Zoom overleden (..) aan onderscheidene liefdadige inrichtingen een som van f70.000 vermaakt, waaronder een legaat van f10.000 met een woonhuis en stalling aan de protestantse kerk".
* Volgens Werkmansbode, de van 19 januari zijn een huzaar en een dienstmeisje bij terugkeer door respectievelijk de provoost en justitie meegenomen omdat ze zilver hadden meegenomen op hun reis.
* Volgens Werkmansbode, de van 28 mei zijn door de commissaris van politie drie processen-verbaal opgemaakt tegen patroons en fabrikanten welke kinderen beneden 12 jaar in dienst hadden.
* Volgens Werkmansbode, de van 3 augustus heeft kapelaan Smits vanaf de kansel het lezen verboden van het Nieuws en Advertentieblad van Bergen op Zoom en van de Nieuwe Rotterdamse Courant. De Bergen op Zoomsche verheugt zich erover met de Nieuwe Rotterdamse Courant op één lijn te worden gesteld, maar had dinsdags nog geen abonnementen verloren.
* Volgens Werkmansbode, de van 18 december zijn in 1877 ruim 2,5 miljoen kg mosselen verzonden.

## Voetnoten

1: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.65

2: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.67

3: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.77

4: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.81
1859

* Italiaanse vrijheidsoorlog.5
* Karel XV koning van Zweden (1859-1872).6

## September

* Voor de derde keer breekt brand uit bij het bedrijf van potmaker, of fabrikant van draineerbuizen, Verkouteren aan de noordzijde van de Moeregrebstraat. Eerder gebeurde dat al in 1849 en 1836.1

## Voetnoten

1: Slootmans, *Tussen hete vuren I*, p.210

2: *Sesam. Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2,*p.40

3: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.64

4: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.65

5: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.71

6: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.84
1619

## Algemeen

* In **1619** gaan de Remonstranten een aparte kerk vormen.
* In het voorjaar komt het tot een formele veroordeling van de Arminiaanse theologie, hierdoor kunnen predikanten, onderwijzers en hoogleraren worden ontslagen.1
* Veroordeling van Oldenbarnevelt tot hoogverraad op 12 mei, executie door onthoofding op 13 mei.2

## Voetnoten

1: Israel, *De Republiek*, p.503

2: Israel, *De Republiek*, p.506
1733

## Algemeen

* Uitvinding van de schietspoel door Kay.1
* Poolse Successieoorlog, 1733-1735.2

## Bestuurders voorbij 1747

### Rentmeesters

* Hulst, Anthony Willem van der, schepen in 1738; rentmeester in 1730, 1731, 1732, **1733**, 1734, 1740, 1744, 1745, 1751, 1752, 1753, 1754; burgemeester binnen de bank in 1735, 1736; burgemeester buiten de bank in 1741, 1742, 1743, 1746, 1747, 1749, 1750; weesmeester in 1737.
* Wallenberg, Cornelis (van), schepen in 1727, 1728, 1729, 1731, **1733**, 1735, 1740, 1743, 1744, 1746, 1747, 1750, 1755; burgemeester binnen de bank in 1737, 1738, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1736, 1739, 1741, 1754.

### Burgemeester binnen de bank

* Beadoux, Abraham, schepen in 1714, 1715, 1719, 1720, 1721, 1722, 1723, 1724, 1725, 1726, 1727, 1728, 1729, 1737, 1744, 1754, 1757, 1758, 1759; burgemeester binnen de bank in 1730, 1731, 1732, **1733**; rentmeester in 1734, 1735, 1736, 1739, 1740, 1741, 1742, 1746, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1745, 1747, 1761.

## Voetnoten

1: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.43

2: Israel, *De Republiek*, p.1096
1715

## Algemeen

* Overlijden van Lodewijk XIV (koning van Frankrijk 1661-1715), troonsbestijging van zijn vijfjarige achterkleinzoon Lodewijk XV, **1715**-1774.1
* Dijken van het eiland Schouwen breken door, een groot deel van het eiland komt onder water te staan.2

## Bestuurders voorbij 1747

### Schepenen

* **Beadoux, Abraham**, schepen in 1714, **1715**, 1719, 1720, 1721, 1722, 1723, 1724, 1725, 1726, 1727, 1728, 1729, 1737, 1744, 1754, 1757, 1758, 1759; burgemeester binnen de bank in 1730, 1731, 1732, 1733; rentmeester in 1734, 1735, 1736, 1739, 1740, 1741, 1742, 1746, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1745, 1747, 1761.

## Bestuurders voor 1747

### Gouverneur

* Wassenaar, Willem baron van; 1714, **1715**, 1716, 1717, 1718, 1719

## Voetnoten

1: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis*, p.281

2: Israel, *De Republiek*, p.1107
1740

## Algemeen

* de Raad van State verkoopt het pand Lambertijnenhuis, Koevoetstraat 53-55, aan Simon Petrus Stouters.2
* Van **1740** tot 1748 woedt de Oostenrijkse Successie-oorlog. Deze vangt aan met het binnenrukken van Frederik II van Pruisen in Silezië.1
* Van 1740 tot 1742 woedt de Eerste Silezische oorlog. Beiers-Franse troepen trekken op naar Praag en Linz.1

## Bestuurders voorbij 1747

### Schepenen

* Morin, Johan Theodoor, schepen in **1740**, 1741, 1742, 1743, 1750, 1751, 1752, 1753, 1759, 1761, 1762, 1763, 1768, 1771, 1772; rentmeester in 1760, 1773, 1774; burgemeester binnen de bank in 1754, 1755, 1756, 1767, 1769; burgemeester buiten de bank in 1757, 1758, 1764, 1765; weesmeester in 1744, 1766, 1770.
* Neve, Martinus de, schepen in 1722, 1723, 1727, 1729, 1731, 1732, 1734, 1735, 1737, 1739, **1740**, 1743, 1744, 1745, 1747, 1756, 1757; weesmeester in 1725, 1726; Raadslid van de 7 Natiën in 1721.
* Wallenberg, Cornelis (van), schepen in 1727, 1728, 1729, 1731, 1733, 1735, **1740**, 1743, 1744, 1746, 1747, 1750, 1755; burgemeester binnen de bank in 1737, 1738, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1736, 1739, 1741, 1754.

### Rentmeesters

* Beadoux, Abraham, schepen in 1714, 1715, 1719, 1720, 1721, 1722, 1723, 1724, 1725, 1726, 1727, 1728, 1729, 1737, 1744, 1754, 1757, 1758, 1759; burgemeester binnen de bank in 1730, 1731, 1732, 1733; rentmeester in 1734, 1735, 1736, 1739, **1740**, 1741, 1742, 1746, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1745, 1747, 1761.
* Hulst, Anthony Willem van der, schepen in 1738; rentmeester in 1730, 1731, 1732, 1733, 1734, **1740**, 1744, 1745, 1751, 1752, 1753, 1754; burgemeester binnen de bank in 1735, 1736; burgemeester buiten de bank in 1741, 1742, 1743, 1746, 1747, 1749, 1750; weesmeester in 1737.

### Burgemeester buiten de bank

* Lij, Jacob de, schepen in 1738, 1739; rentmeester in 1727, 1728, 1729; burgemeester buiten de bank in **1740**; weesmeester in 1749, 1750.

### Weesmeesters

* Bolcooël, Johan, schepen in 1711, 1712, 1713, 1714, 1721, 1743; burgemeester binnen de bank in 1722, 1723, 1724, 1725, 1726; rentmeester in 1735, 1736; weesmeester in 1710, 1727, 1738, **1740**, 1744, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753, 1754, 1755, 1756, 1757, 1758, 1759, 1760.
* Camp, Andreas du, schepen in 1741, 1742, 1743, 1745, 1747, 1749; weesmeester in **1740**, 1744; Raadslid van de 7 Natiën in 1739.

### Raadslieden van de 7 Natiën

* Doré, Jacob (Jacobus), Raadslid van de 7 Natiën in 1736, **1740**, 1747, 1751, 1752, 1755.
* Ferny, Pieter van, Raadslid van de 7 Natiën in 1710, 1736, 1738, **1740**, 1750.
* Heys (Heyst), Stephanus van der, schepen in 1745, 1746, 1749, 1751, 1752, 1754, 1755, 1757; weesmeester in 1756; raadslid van de 7 Natiën in 1732, 1736, 1737, 1738, 1739, **1740**, 1744.

## Voetnoten

1: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis*, p.281

2: Van Ham, *Gids voor Oud Bergen op Zoom*, p.62
1717

## Algemeen

* Ter verbreiding van de verlichtingsidealen ontstaat in Engeland de internationale geheime bond van de Vrijmetselaars. In 1717 wordt de Londense grootloge gesticht.1 In 1767 wordt in Bergen op Zoom vrijmetselaarsloge l'Inséparable opgericht.
* In 1716-1717 vindt een reeks bijeenkomsten plaats die bekend is komen te staan als tweede Grote Vergadering. In deze buitengewone zittingen van de Staten-Generaal worden voorstellen gedaan om de Unie te hervormen.1
* Stormen richten in Friesland ernstige schade aan.3

## Bestuurders voor 1747

### Gouverneur

* Wassenaar, Willem baron van; 1714, 1715, 1716, **1717**, 1718, 1719

## Voetnoten

1: Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 1, p.257

2: Israel, *De Republiek*, p.1089

3: Israel, *De Republiek*, p.1107
1853

## Algemeen

* Willem III, koning der Nederlanden verzoekt om een onderzoek naar de woonomstandigheden van arbeiders, en wil meer weten 'omtrent de middelen tot verbetering van den hoogst ongunstigen toestand waarin de arbeidende standen in dit opzigt verkeeren'.1
* Krimoorlog, 1853-1856.2
* Stichting van Transvaal.3

## Voetnoten

1: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.125

2: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.69

3: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.97
1883

* Afschaffing slavernij in Spaanse koloniën.3

### Bergen op Zoom

* Een terrein op de Parade wordt in erfpacht gegeven aan de Sociëteit Thalia die er een feestgebouw naar ontwerp van C.P. van Genk laat bouwen.1
* Ontmanteling van het Noorderfront met de Steenbergse Poort, het noordelijk deel van de vesting rondom de Burgemeester Stulemeyerlaan.4

## Voetnoten

1: Van Ham, *Gids voor Oud Bergen op Zoom*, p.58

2: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.65

3: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.93

4: Van Ham, *Gids voor Oud Bergen op Zoom*, p.138.
1691

## Algemeen

* Laatste jaar van de Glorious Revolution (1688-1691).1

### Wetenschap en techniek

* Balthasar Bekkers publiceert *De Betoverde Wereld*, een van de belangrijkste, en vrijwel zeker het meest omstreden boek van de vroege Verlichting in Europa. Zijn centrale stelling: verwijzingen naar Satan, duivels en engelen in de Bijbel zijn zuiver figuurlijk bedoeld.2

## Voetnoten

1: Israel, *De Republiek*, p.925

2: Israel, *De Republiek*, p.1023
1812

### Politiek en economie

* Erfprins Willem van Oranje windt zich enorm op zodra hij hoort van de plannen van Napoleon om Rusland binnen te vallen met zijn Grande Armée.1
* Begin van de Tweede Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, van 1812 tot 1814.2
* In 1811-1812 vinden in Engeland de eerste machinevernielingen plaats.3

## Juni

* 24 juni, Napoleon trekt Rusland binnen.4

## Oktober

* In oktober, na de brand van het door de Fransen bezette Moskou, trekt Napoleon zich weer terug.4

## November

* De catastrofische overtocht van de Berezina door het terugtrekkende Franse leger.4

## December

* Van het leger van 600.000 man en 180.000 paarden bereiken in december 1.000 man, 60 paarden en 9 kanonnen de Pruisische grens.4

## Voetnoten

1: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.140

2: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.15

3: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.31

4: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.35

5: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.65
1672

## Algemeen

* De garnizoenen waren tussen 1674 en 1713 weer veel groter dan tussen 1647 en de Franse inval van 1672.2
* Op 24 februari wordt Willem III door de Staten-Generaal benoemd is tot kapitein-generaal en admiraal-generaal voor het leven.4
* In april verklaren Engeland en Frankrijk de oorlog.5
* In mei verklaren Münster en Keulen de oorlog.
* De Staten van Holland beginnen te onderhandelen met Lodewijk XIV, de Hollandse ridderschap en de meeste steden stellen voor dat de Republiek zou proberen te publieke kerk te behouden en de Generaliteitslanden af te schrijven.6
* In juni is Utrecht in handen van de Fransen, de belangrijkste linies zijn gepasseerd, de waterlinie wordt geïnundeerd.
* In juli wordt Willem III benoemd tot stadhouder.7
* Op 4 augustus legt Johan de Witt zijn functies neer, op 20 augustus wordt hij met zijn broer vermoord.8

### Bergen op Zoom

* Vanwege het huwelijk in **1672** van markiezin Henriëtte van Hohenzollern met Frederik Maurits de la Tour d'Auvergne, veldheer in dienst van de koning van Frankrijk, worden zij door de Staten-Generaal van het markiezaat vervallen verklaard ten gunste van prins Willem III van Oranje. In 1678 worden zij weer in hun rechten hersteld.1

## Voetnoten

1: W.A. van Ham, Inventaris van de archieven van de raad en rekenkamer van de markiezen van Bergen op Zoom. Eerste stuk: algemene inleiding ('s-Hertogenbosch 1980), p.20

2:  Israel, *De Republiek*, p.684

3: Israel, *De Republiek*, p.822

4:  Israel, *De Republiek*, p.875

5:  Israel, *De Republiek*, p.876

6:  Israel, *De Republiek*, p.880

7:  Israel, *De Republiek*, p.883

8:  Israel, *De Republiek*, p.884
1671

## Algemeen

* Markiezin Henriëtte van Hohenzollern is getrouwd met Frederik Maurits de la Tour d'Auvergne.1

## November

* Markiezin Maria Elisabeth II overlijdt op 29 november **1671**.2

## Voetnoten

* 1: W.A. van Ham, *Inventaris van de archieven van de raad en rekenkamer van de markiezen van Bergen op Zoom. Eerste stuk: algemene inleiding* ('s-Hertogenbosch 1980)
* 2: W.A. van Ham, Inventaris van de archieven van de raad en rekenkamer van de markiezen van Bergen op Zoom. Eerste stuk: algemene inleiding ('s-Hertogenbosch 1980), p.20
1746

## Algemeen

* Oostenrijkse Successieoorlog 1740 - 1748.
* Gilles, Jacob wordt Raadspensionaris van Holland.
* De Fransen bezetten Brussel en Antwerpen, en daarna praktisch de gehele Oostenrijkse Nederlanden behalve Luxemburg.1

## Bestuurders voorbij 1747

### Schepenen

* Bommel, Karel van, schepen in **1746**, 1747, 1749.
* Cattenburgh, Jan Louis, schepen in 1745, **1746**, 1754, 1756, 1765, 1767; burgemeester binnen de bank in 1749, 1750, 1759, 1760; rentmeester in 1763, 1764; weesmeester in 1751, 1752, 1753, 1755, 1757, 1758, 1761, 1762.
* Costrice, Pierre (Pieter de, Pierre de la), schepen in 1741, 1742, 1743, 1744, 1745, **1746**, 1749, 1750, 1753; weesmeester in 1747, 1751, 1752, 1754.
* *Drabbe, Louis*
* Faure, Alexander Pieter, schepen in 1742, 1743, 1744, **1746**, 1749, 1751, 1752, 1754, 1755, 1757, 1759, 1761, 1763, 1769, 1770, 1773, 1775, 1776; burgemeester binnen de bank in 1764, 1765; weesmeester in 1745, 1750, 1753, 1758, 1760, 1762, 1766, 1767, 1768.
* Heys (Heyst), Stephanus van der, schepen in 1745, **1746**, 1749, 1751, 1752, 1754, 1755, 1757; weesmeester in 1756; raadslid van de 7 Natiën in 1732, 1736, 1737, 1738, 1739, 1740, 1744.
* Lagh, Nicolaes Floris, schepen in 1745, **1746**, 1750, 1753, 1757.
* Wallenberg, Cornelis (van), schepen in 1727, 1728, 1729, 1731, 1733, 1735, 1740, 1743, 1744, **1746**, 1747, 1750, 1755; burgemeester binnen de bank in 1737, 1738, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1736, 1739, 1741, 1754.

### Rentmeester

* Drabbe, Johan, rentmeester in 1741, 1742, 1743, 1744, 1745, **1746**, 1747, 1749, 1750, 1754, 1755, 1756, 1757, 1758, 1759, 1760, 1761, 1762, 1766, 1767, 1768, 1769, 1770, 1771, 1772, 1773, 1774, 1775, 1776, 1777, 1778, 1779, 1780, 1781, 1782; burgemeester buiten de bank in 1751, 1752, 1753.

### Burgemeester binnen de bank

* Beadoux, Abraham, schepen in 1714, 1715, 1719, 1720, 1721, 1722, 1723, 1724, 1725, 1726, 1727, 1728, 1729, 1737, 1744, 1754, 1757, 1758, 1759; burgemeester binnen de bank in 1730, 1731, 1732, 1733; rentmeester in 1734, 1735, 1736, 1739, 1740, 1741, 1742, **1746**, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1745, 1747, 1761.
* Braem, Gillis van

### Burgemeester buiten de bank

* Hulst, Anthony Willem van der, schepen in 1738; rentmeester in 1730, 1731, 1732, 1733, 1734, 1740, 1744, 1745, 1751, 1752, 1753, 1754; burgemeester binnen de bank in 1735, 1736; burgemeester buiten de bank in 1741, 1742, 1743, **1746**, 1747, 1749, 1750; weesmeester in 1737.

### Raadslieden van de 7 Natiën

* Dort, Cornelis Cornelisz van, Raadslid van de 7 Natiën in **1746**, 1751, 1752, 1787.
* Hagen, Jan (Johan) van der, Raadslid van de 7 Natiën in 1745, **1746**, 1747, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753, 1755, 1756.
* Hekmans, Andries, Raadslid van de 7 Natiën in **1746**, 1758.
* Kroeger (Croeger), Casper, Raadslid van de 7 Natiën in **1746**, 1749, 1757, 1759, 1761.
Concurso de Músicas Microvision 2016

O **Concurso de Músicas Microvision 2016**  será a segunda edição do Concurso de Músicas Microvision. Ele será feito na cidade de Olympia. Localizada na Brandholmia, Ilhas Unidas, por causa da vitória do país na Microvision 2015 com a música Balkan Beatbox Hermetico. O concurso irá consistir em duas semi-finais e uma final, com os dias 22 e 23 de março para as semi-finais e dia 24/25 para a final. Até agosto de 2015, 11 países anunciaram sua participação provisional no concurso.
1732

## Algemeen

* De Staten van Zeeland dwingen Willem IV, prins van Oranje tot verkoop van het markiezaat van Vlissingen en Veere.1

## Bestuurders voorbij 1747

### Schepenen

* Neve, Martinus de, schepen in 1722, 1723, 1727, 1729, 1731, **1732**, 1734, 1735, 1737, 1739, 1740, 1743, 1744, 1745, 1747, 1756, 1757; weesmeester in 1725, 1726; Raadslid van de 7 Natiën in 1721.

### Rentmeesters

* Hulst, Anthony Willem van der, schepen in 1738; rentmeester in 1730, 1731, **1732**, 1733, 1734, 1740, 1744, 1745, 1751, 1752, 1753, 1754; burgemeester binnen de bank in 1735, 1736; burgemeester buiten de bank in 1741, 1742, 1743, 1746, 1747, 1749, 1750; weesmeester in 1737.

### Burgemeester binnen de bank

* Beadoux, Abraham, schepen in 1714, 1715, 1719, 1720, 1721, 1722, 1723, 1724, 1725, 1726, 1727, 1728, 1729, 1737, 1744, 1754, 1757, 1758, 1759; burgemeester binnen de bank in 1730, 1731, **1732**, 1733; rentmeester in 1734, 1735, 1736, 1739, 1740, 1741, 1742, 1746, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1745, 1747, 1761.

### Raadslieden van de 7 Natiën

* Heys (Heyst), Stephanus van der, schepen in 1745, 1746, 1749, 1751, 1752, 1754, 1755, 1757; weesmeester in 1756; raadslid van de 7 Natiën in **1732**, 1736, 1737, 1738, 1739, 1740, 1744.
1515

## Algemeen

* Karel van Luxemburg wordt in januari ten overstaan van de Staten-Generaal uitgeroepen tot heerser over de Habsburgse Nederlanden. Hij wordt op traditionele wijze in Leuven ingehuldigd als hertog van Brabant en bezoekt vervolgens met veel vertoon Antwerpen, Mechelen, ‘s-Hertogenbosch, Breda, Bergen op Zoom, Namen, Gent en Brugge.1
1821

## Algemeen

* Slootmans spreekt over 'de koude winters van 1820 en **'21**, die zware ijsgang meebrachten, rampen veroorzaakten en zowel scheepvaart als potbakken onmogelijk maakten'.3
* Overlijden van Napoleon Bonaparte.2
* Einde van de Italiaanse opstanden.3
* Griekse vrijheidsoorlog, **1821**-1829.3

## Voetnoten

1: Slootmans, *Tussen hete vuren*, p.191

2: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.23

3: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.43
1661

## Algemeen

* Maria Henriëtte, moeder van de (minderjarige) Willem III, en zuster van Karel II koning van Engeland, overlijdt aan de pokken.1
* Lodewijk XIV koning van Frankrijk (1661-1715).2
* Einde Nederlands-Portugese oorlog (1657-1661).3

## Voetnoten

1: Israel, *De Republiek*, p.830

2: Israel, *De Republiek*, p.857

3: Israel, *De Republiek*, p.1037
1831

* Stichting van het Vreemdelingenlegioen.16

* Van 1830 tot 1833 loopt de afzet van Bergs aardewerk terug vanwege de Belgische Opstand.7
* Een constitutie in België met volkssoevereiniteit, grondrechten, parlementair regeringssysteem, principe van zelfbestuur.14

## Januari

* Gesteund door de Engelse regering worden nog enkele (vergeefse) pogingen gedaan de Prins van Oranje in de positie van koning der Belgen te manoeuvreren.9

## Februari

* Koning Willem I aanvaardt de Bases de Separation maar weigert met de twee volgende verdragen in te stemmen.1
* Op 5 februari blaast Van Speijk zichzelf met zijn kanonneerboot op.4

## Juni

* De naam van de dader van de diefstal van de juwelen van Anna Paulowna in 1829 wordt bekend.8
* Op 4 juni kiest het Nationaal Congres Leopold van Saksen Coburg tot koning der Belgen.9
* Op 21 juni bereikten de Europese mogendheden een overeenkomst met België, waarbij Limburg en Luxemburg naar België zouden gaan. Willem I weigert de slotakte te ondertekenen.10

## Juli

* De conferentie van Londen is gekomen tot slotconclusies, alleen door de weigering van koning Willem I kan niet formeel worden afgesloten. Pas in maart 1838 besluit de koning toch deze voorwaarden te accepteren.5 Op 21 juli 1831 legt koning Leopold de eed op de Belgische grondwet af.2
* Willem I benoemt de Prins van Oranje tot opperbevelhebber van het Nederlandse leger.11

## Augustus

* De Tiendaagse Veldtocht: Op 2 augustus trekt het Nederlandse leger België binnen. Bij Hasselt en Leuven worden, onder opperbevel van prins Willem, overwinningen behaald maar vanwege de Franse dreiging tot interventie trekt het leger zich op 12 augustus terug.3
* Op 3 augustus wordt Turnhout ingenomen.11
* Op 9 augustus wordt valt na een confrontatie bij Hasselt het Belgische Maasleger uiteen.11
* Op 12 augustus ontvlucht koning Leopold Leuven, de Prins van Oranje komt een einde van de vijandelijkheden overeen met een aftocht van de Nederlandse troepen, op voorwaarde dat hij de dag erop Leuven inneemt.12

## November

* Op 14 november sluiten de Europese mogendheden buiten Nederland om een vredesverdrag met België.13

## Voetnoten

1: Koch, *Koning Willem I*, p.463

2: Koch, *Koning Willem I*, p.464

3: Koch, *Koning Willem I*, p.464-466

4: Koch, *Koning Willem I*, p.467

5: Koch, *Koning Willem I*, p.515

6: Koch, *Koning Willem I*, p.517

7: Slootmans, *Tussen hete vuren*, p.191

8: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.300

9: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.339

10: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.340

11: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.341

12: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.342

13: Van Zanten, *Koning Willem II*, p.344

14: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.51

15: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.65

16: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.107
1710

## Algemeen

* markies Francois Egon de la Tour d'Auvergne overlijdt.1

## Bestuurders voorbij 17472

### Weesmeesters

* Bolcooël, Johan, schepen in 1711, 1712, 1713, 1714, 1721, 1743; burgemeester binnen de bank in 1722, 1723, 1724, 1725, 1726; rentmeester in 1735, 1736; weesmeester in **1710**, 1727, 1738, 1740, 1744, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753, 1754, 1755, 1756, 1757, 1758, 1759, 1760.

### Raadslieden van de 7 Natiën

* Ferny, Pieter van, Raadslid van de 7 Natiën in **1710**, 1736, 1738, 1740, 1750.

## Bestuurders voor 1747

### Gouverneur

* Dedem heer van Gelder, Coenraad Willem van; **1710**, 1711, 1712, 1713, 1714

## Voetnoten

1: W.A. van Ham, Inventaris van de archieven van de raad en rekenkamer van de markiezen van Bergen op Zoom. Eerste stuk: algemene inleiding ('s-Hertogenbosch 1980), p.20

2: Naamlijsten van stadsbestuurders 1601-1794 met index.
1697

## Algemeen

* Einde van de Negenjarige Oorlog.
* Vanaf 1697 aanhoudende geruchten over een aanstootgevende homoseksuele relatie van Willem III met een edelman.2

### Bergen op Zoom

* In **1697** herkrijgt de markies van de Staten-Generaal zijn rechten op het markiezaat van Bergen op Zoom nadat deze hem in 1688 vanwege de Negenjarige Oorlog ontnomen waren ten gunste van prins Willem III.1

## Voetnoten

1: W.A. van Ham, Inventaris van de archieven van de raad en rekenkamer van de markiezen van Bergen op Zoom. Eerste stuk: algemene inleiding ('s-Hertogenbosch 1980)

2: Israel, *De Republiek*, p.951
1652

## Algemeen

* De Pest, 1652-1655.
* Johan de Witt, vanaf eind 1652 waarnemer van de raadspensionaris Adriaen Pauw, berispt in mei de Nederlandse gezanten in Engeland, omdat zij hadden geaccepteerd dat het parlement de Republiek aanduidde als een ‘republica’, in plaats van met de meervoudsvorm, de ‘Respublicae Foederatae’.1
* Eerste Engelse oorlog, 1652-1654.
* Stichting van de Kaap-kolonie.2

## Voetnoten

1:  Israel, *De Republiek*, p.791

2: Israel, *De Republiek*, p.1038
1711

## Algemeen

* In juli verdrinkt Johan Willem Friso, de verondersteld opvolger in de Oranje-dynastie, in het Hollands Diep. Zes weken later wordt zijn zoon Willem geboren.1

## Bestuurders voorbij 1747

### Schepenen

* **Bolcooël, Johan**, schepen in **1711**, 1712, 1713, 1714, 1721, 1743; burgemeester binnen de bank in 1722, 1723, 1724, 1725, 1726; rentmeester in 1735, 1736; weesmeester in 1710, 1727, 1738, 1740, 1744, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753, 1754, 1755, 1756, 1757, 1758, 1759, 1760.

## Bestuurders voor 1747

### Gouverneur

* Dedem heer van Gelder, Coenraad Willem van; 1710, **1711**, 1712, 1713, 1714
1649

## November

* Op 10 november **1649** doet de markiezin haar intrede nadat ze vanwege de Vrede van Munster weer in het bezit gekomen was van haar lenen onder de Staten-Generaal. De magistraat had in 1648 geprobeerd te blijven bij de eed aan de prins van Oranje, maar de prins en de Raad van Brabant droegen op de markiezin te erkennen.1

## Voetnoten

1: W.A. van Ham, Inventaris van de archieven van de raad en rekenkamer van de markiezen van Bergen op Zoom. Eerste stuk: algemene inleiding ('s-Hertogenbosch 1980), p.20
1900

## Algemeen

* Het Boxeropstand.2
* Victor Emanuel III koning van Italië, 1900-1944.3

### Wetenschap en techniek

* Ontdekking van de quantentheorie door Planck.1
* Uitvinding van het luchtschip door Zeppelin.1

## Voetnoten

1: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.65

2: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.91

3: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.119
1728

Register op namen - Kalendarium - 1727 - 1729

## Bestuurders voorbij 1747

### Schepenen

* Beadoux, Abraham, schepen in 1714, 1715, 1719, 1720, 1721, 1722, 1723, 1724, 1725, 1726, 1727, **1728**, 1729, 1737, 1744, 1754, 1757, 1758, 1759; burgemeester binnen de bank in 1730, 1731, 1732, 1733; rentmeester in 1734, 1735, 1736, 1739, 1740, 1741, 1742, 1746, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1745, 1747, 1761.
* Wallenberg, Cornelis (van), schepen in 1727, **1728**, 1729, 1731, 1733, 1735, 1740, 1743, 1744, 1746, 1747, 1750, 1755; burgemeester binnen de bank in 1737, 1738, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1736, 1739, 1741, 1754.

### Rentmeesters

* Lij, Jacob de, schepen in 1738, 1739; rentmeester in 1727, **1728**, 1729; burgemeester buiten de bank in 1740; weesmeester in 1749, 1750.

### Raadslieden van de 7 Natiën

* Kruyt, Adriaen, Raadslid van de 7 Natiën in 1722, 1723, **1728**, 1749.
1886

**Register op namen - Kalendarium - 1885 - 1887**

## Algemeen

* Abdicatie van Alexander van Battenberg, koning van Bulgarije.1

## BoZ

* Volgens de Werkmansbode, de van 17 april **1886** is een onderofficier van het regiment jagers en grenadiers verdacht van socialistische gevoelens en wegens het maken van propaganda voor die beginselen uit het regiment verwijderd en naar BoZ overgeplaatst. Naar verluid was hij geen sociaal-democraat maar was alleen bekend dat hij omgang had met een socialist.
* Volgens Werkmansbode, de van 11 december **1886** zijn de werkzaamheden van de suikerfabrieken van Wittouck, Paul gestaakt, "Zelden is er een campagne geweest waarin zoveel suiker is geproduceerd".

## Voetnoten

1: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.81
1748

## Algemeen

* Van 1740 tot **1748** woedt de Oostenrijkse Sucessie-oorlog. Deze eindigt met de Vrede van Aken, Frankrijk geeft de Oostenrijkse Nederlanden en de Britse koloniale gebieden terug.2
* Ontruiming van de stad door de Franse troepen, herstel van het stadsbestuur.
* Montesquieu publiceert *De l'esprit des lois*.3

## Maart

* 8 maart, geboorte Willem V, prins van Oranje.5

## December

* Op 26 september 1748 wordt besloten dat bestuurders die de stad verlaten hebben en op 6 december 1748 niet zijn teruggekeerd hun functie niet langer uitoefenen?1p15
* Op 7 december 1748 verlaten de twee Franse bataljons de stad en trekt een afdeling van het Staatse leger de stad binnen.1p16

## Functionarissen4

* De functionarissen zijn benoemd per december 1748, zij worden vermeld bij het jaar 1749.

## Voetnoten

1: Archieven van de Raad en Rekenkamer van de Markiezen van Bergen op Zoom, boz-0001. Resoluties van de leden van de raad en rekenkamer van het huis van Bergen op Zoom, 1747-1755. Inventarisnummer 40.

2: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 1*, p.281

3: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.11

4: LFS

5: Van Meerkerk, *Willem V en Wilhelmina van Pruisen*, p.15
1735

* Einde van de Poolse Successieoorlog (1733-1735).2

## Bestuurders voorbij 1747

### Schepenen

* Neve, Martinus de, schepen in 1722, 1723, 1727, 1729, 1731, 1732, 1734, **1735**, 1737, 1739, 1740, 1743, 1744, 1745, 1747, 1756, 1757; weesmeester in 1725, 1726; Raadslid van de 7 Natiën in 1721.
* Wallenberg, Cornelis (van), schepen in 1727, 1728, 1729, 1731, 1733, **1735**, 1740, 1743, 1744, 1746, 1747, 1750, 1755; burgemeester binnen de bank in 1737, 1738, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1736, 1739, 1741, 1754.

### Rentmeesters

* Beadoux, Abraham, schepen in 1714, 1715, 1719, 1720, 1721, 1722, 1723, 1724, 1725, 1726, 1727, 1728, 1729, 1737, 1744, 1754, 1757, 1758, 1759; burgemeester binnen de bank in 1730, 1731, 1732, 1733; rentmeester in 1734, **1735**, 1736, 1739, 1740, 1741, 1742, 1746, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1745, 1747, 1761.
* Bolcooël, Johan, schepen in 1711, 1712, 1713, 1714, 1721, 1743; burgemeester binnen de bank in 1722, 1723, 1724, 1725, 1726; rentmeester in **1735**, 1736; weesmeester in 1710, 1727, 1738, 1740, 1744, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753, 1754, 1755, 1756, 1757, 1758, 1759, 1760.

### Burgemeester binnen de bank

* Hulst, Anthony Willem van der, schepen in 1738; rentmeester in 1730, 1731, 1732, 1733, 1734, 1740, 1744, 1745, 1751, 1752, 1753, 1754; burgemeester binnen de bank in **1735**, 1736; burgemeester buiten de bank in 1741, 1742, 1743, 1746, 1747, 1749, 1750; weesmeester in 1737.

### Raadslieden van de 7 Natiën

* Blaskens, Johan (Jan), Raadslid van de 7 Natiën in **1735**, 1741, 1742, 1756, 1769, 1776.

## Voetnoten

1: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.43

2: Israel, *De Republiek*, p.1096
1802

## Algemeen

* In 1791 aanvaarden de Fransen de meter als grondslag voor het metrieke stelsel, in 1798 worden door de Staatsregeling van de Bataafse Republiek alle maten en gewichten tiendelig verklaard. Hiernaar wordt verwezen door deken van de potmakers de Trogh in **1802** bij een kwestie met betrekking tot schippers.4
* Einde van de Tweede Coalitie-Oorlog van 1799 tot 1802 met de Vrede van Amiens.5
* Het (tienjarig) consulaat van Napoleon wordt verlengd voor de duur van zijn leven.6

## Februari

* Erfprins Willem Frederik bezoekt Napoleon, Eerste Consul van de Franse Republiek.1

## Maart

* De Vrede van Amiens wordt getekend tussen Engeland, Frankrijk, Spanje en de Bataafse Repbliek.

## April

* 18 april, de openbare bekendmaking in Parijs van het concordaat, het verdrag tussen de Paus en de Franse staat.2

## Juni

* Willem V ondertekent het Verdrag van Parijs, waarmee afstand wordt gedaan van de stadhouderlijke rechten en als schadeloosstelling wordt verkregen het bisdom en de abij van Fulda, de abdij van Corvey, de abdij van Weingarten en de Rijkssteden Dortmund in Westfalen en Isny en Buchhorn in Zuidelijk Zwaben. Deze bezittingen werden door Willem V per direct overgedaan aan Willem Frederik.3

## Voetnoten

1: Koch, *Koning Willem I*, p.126

2: Koch, *Koning Willem I*, p.130

3: Koch, *Koning Willem I*, p.138

4: Slootmans, *Tussen hete vuren*, p.202

5: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.25

6: *Sesam Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.27
1798

## Algemeen

* In de Staatsregeling voor het Bataafse Volk, de grondwet van **1798**, is opgenomen dat ieder aspirant-bestuurder en iedere stemgerechtigde inwoner van de Bataafse Republiek de 'eed van afschuw' diende af te leggen: een eed van 'onveranderlijken afkeer van het Stadhouderlijk Bestuur'.1
* In de Staatsregeling wordt gesproken over de vrijheid van iedere burger om God te dienen naar de overtuiging van zijn hart.2
* In de nieuwe grondwet van 1798 wordt vrijheid van bedrijf geëist, wat als gevolg heeft dat de gilden worden opgeheven, op 30 januari 1808 vaardige koning Lodewijk Napoleon een wet uit die de gemeenten de bevoegdheid geeft de gilden te herstellen, met vermijding van de daaraan verbonden nadelen.3
* In 1791 aanvaarden de Fransen de meter als grondslag voor het metrieke stelsel, in **1798** worden door de Staatsregeling van de Bataafse Republiek alle maten en gewichten tiendelig verklaard. Hiernaar wordt verwezen door deken van de potmakers de Trogh in 1802 bij een kwestie met betrekking tot schippers.4
* In 1798 was het 'Paleis aan het Plein' in Den Haag gedurende enkele maanden de zetel van het radicale Uitvoerend Bewind.6

## Bestuurders5

* Boot
* Van Dijk
* Huart
* Lammers
* Mansveldt
* Nellen
* Rechter
* Timmerman
* Veldhoven
* Vergroesen
* Verstraaten

## voetnoten

1: Koch, *Koning Willem I,* p.115

2: Koch, *Koning Willem I,*p.416

3: Slootmans, *Tussen hete vuren I*, p.170

4: Slootmans, *Tussen hete vuren I*, p.202

5: WBA boz-0005 164, Kladnotulen van de municipaliteit, 1798.

6: Van der Meulen, *Koning Willem III*, p.123
1905

## Algemeen

* Ontdekking van de relativiteitstheorie door Einstein.1
* Einde Russisch-Japanse oorlog (1904-1905).2
* Ontbinding van de Personele Unie van Zweden met Noorwegen. Prins Karel van Denemarken wordt koning Haakon VII van Noorwegen (1905-1957).3
* Bloedige Zondag, Sint-Petersburg, oprichting van de Doema.4

## Lokaal

* Oprichting van de Parochie van de Heilige Martelaren van Gorkum.

## Voetnoten

1: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.65

2: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.83

3: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.84

4: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.111
1621

## Algemeen

* In **1621** eindigt het Twaalfjarig Bestand dat was begonnen in 1609.
* Met het einde van het Twaalfjarig Bestand in 1621 wordt markiezin Maria Elisabeth I Clara van den Bergh door de Staten-Generaal (opnieuw) vervallen verklaard van haar dynastieke rechten op het markiezaat Bergen op Zoom ten gunste van prins Maurits van Oranje.1

## Voetnoten

1: W.A. van Ham, Inventaris van de archieven van de raad en rekenkamer van de markiezen van Bergen op Zoom. Eerste stuk: algemene inleiding ('s-Hertogenbosch 1980)
1890

* Willem III, koning der Nederlanden overlijdt.
* Ontslag van Otto van Bismarck, rijkskanselier van Duitsland.4

### Bergen op Zoom

* Tussen 1868 en 1890 vinden sloopwerkzaamheden van de vesting plaats, onder leiding van ingenieur der Genie F.W.J. van Gendt.1
* Bouw van Zuivelstraat 49, Ankerke, volgens C.V. van Genk.2

## Voetnoten

1: Van Ham, *Gids voor Oud Bergen op Zoom*, p.19

2: Van Ham, *Gids voor Oud Bergen op Zoom*, p.56

3: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.65

4: Sesam, *Atlas bij de Wereldgeschiedenis 2*, p.77
1675

## Algemeen

* In januari bieden de Staten van Gelderland Willem III de titel hertog van Gelderland aan. De Staten van Holland besluiten in meerderheid dit te accepteren, Amsterdam en vijf andere steden zijn hiertegen. In de Staten van Zeeland zijn drie steden vorm drie steden tegen. In februari bedankt Willem voor de Staten van Gelderland voor de hertogstitel.1
* Tijdens de kwestie rondom de soevereine titel over Gelderland vaardigen de Staten-Generaal een strenge ordonnantie uit waarin het eenieder, onder dreiging met strenge straffen, verboden wordt te zeggen of door te vertellen dat de prins uit is op de soevereiniteit over de provincies. Dit is het eerste plakkaat dat tracht politieke discussie als zodanig te smoren.2
* Op 20 april verklaren de Staten-Generaal de ambten van kapitein-generaal en admiraal-generaal van de Unie voortaan voor de prins van Oranje erfelijk in de mannelijke lijn.2
* Oprichting van de nieuwe WIC.3

### Bergen op Zoom

* Op de hoek van de Dubbelstraat met de Korte Dubbelstraat wordt in **1675** het gildehuis van de potmakers, De Cauwenburg, gevestigd.

## Voetnoten

1: Israel, *De Republiek*, p.899-901

2: Israel, *De Republiek*, p.901

3: Israel, *De Republiek*, p.1038
1743

## Algemeen

* Oostenrijkse Successieoorlog 1740 - 1748.

## Bestuurders voorbij 1747

### Schepenen

* Bolcooël, Johan, schepen in 1711, 1712, 1713, 1714, 1721, **1743**; burgemeester binnen de bank in 1722, 1723, 1724, 1725, 1726; rentmeester in 1735, 1736; weesmeester in 1710, 1727, 1738, 1740, 1744, 1749, 1750, 1751, 1752, 1753, 1754, 1755, 1756, 1757, 1758, 1759, 1760.
* Camp, Andreas du, schepen in 1741, 1742, **1743**, 1745, 1747, 1749; weesmeester in 1740, 1744; Raadslid van de 7 Natiën in 1739.
* Costrice, Pierre (Pieter de, Pierre de la), schepen in 1741, 1742, **1743**, 1744, 1745, 1746, 1749, 1750, 1753; weesmeester in 1747, 1751, 1752, 1754.
* Faure, Alexander Pieter, schepen in 1742, **1743**, 1744, 1746, 1749, 1751, 1752, 1754, 1755, 1757, 1759, 1761, 1763, 1769, 1770, 1773, 1775, 1776; burgemeester binnen de bank in 1764, 1765; weesmeester in 1745, 1750, 1753, 1758, 1760, 1762, 1766, 1767, 1768.
* Morin, Johan Theodoor, schepen in 1740, 1741, 1742, **1743**, 1750, 1751, 1752, 1753, 1759, 1761, 1762, 1763, 1768, 1771, 1772; rentmeester in 1760, 1773, 1774; burgemeester binnen de bank in 1754, 1755, 1756, 1767, 1769; burgemeester buiten de bank in 1757, 1758, 1764, 1765; weesmeester in 1744, 1766, 1770.
* Neve, Martinus de, schepen in 1722, 1723, 1727, 1729, 1731, 1732, 1734, 1735, 1737, 1739, 1740, **1743**, 1744, 1745, 1747, 1756, 1757; weesmeester in 1725, 1726; Raadslid van de 7 Natiën in 1721.
* Wallenberg, Cornelis (van), schepen in 1727, 1728, 1729, 1731, 1733, 1735, 1740, **1743**, 1744, 1746, 1747, 1750, 1755; burgemeester binnen de bank in 1737, 1738, 1751, 1752, 1753; weesmeester in 1736, 1739, 1741, 1754.

### Rentmeester

* Drabbe, Johan, rentmeester in 1741, 1742, **1743**, 1744, 1745, 1746, 1747, 1749, 1750, 1754, 1755, 1756, 1757, 1758, 1759, 1760, 1761, 1762, 1766, 1767, 1768, 1769, 1770, 1771, 1772, 1773, 1774, 1775, 1776, 1777, 1778, 1779, 1780, 1781, 1782; burgemeester buiten de bank in 1751, 1752, 1753.

### Burgemeester buiten de bank

* Hulst, Anthony Willem van der, schepen in 1738; rentmeester in 1730, 1731, 1732, 1733, 1734, 1740, 1744, 1745, 1751, 1752, 1753, 1754; burgemeester binnen de bank in 1735, 1736; burgemeester buiten de bank in 1741, 1742, **1743**, 1746, 1747, 1749, 1750; weesmeester in 1737.
1435

### Februari

* De potmakers in Bergen op Zoom worden op 3 februari 1435 in een afzonderlijk gilde georganiseerd.2 Potmakers waren in ons land, zeker in de Middeleeuwen, nergens in een ambacht of wilde verenigd, hoogstens waren ze ondergebracht bij een ander gilde.1

## Voetnoten

1: Slootmans, *Tussen hete vuren I*, p1

2: Slootmans, *Tussen hete vuren I*, p4