Chú thích Pl Thư gửi tín hữu Philípphê

THƯ ÔNG THÁNH BẢO LỘC TÔNG ĐỒ

gửi cho người thành Philippe.

## TÓM LẠI ĐOẠN I CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-2: chữ đề và lời chúc phúc.

3-11: giã ơn bổn đạo vì đã cứ tình cha con mà gửi của cung đốn giúp đỡ phần xác; bằng tạ ơn Chúa và cầu nguyện xin Chúa ban mọi sự lành, nhất là về phần linh hồn; người thương yêu bổn đạo kể chẳng xiết.

12-18: Chớ ai nghĩ rằng, vì mình phải giam chấp thì sự Đạo phải thiệt gì đâu, một làm sáng danh sự Đạo mà thôi.

19-20: chính mình cũng được ơn ích bởi đấy mà ra nữa;

21-23: dù sống dù chết ông thánh tông đồ sẵn lòng theo thánh ý Đức Chúa Lời.

24-26: Người ước ao chớ gì được chết mà lở về cùng Đức Chúa Jêsu thì có ích hơn; đàng khác người còn muốn sống cho được làm ích cho con chiên bổn đạo.

1. Gửi thăm các bổn đạo, gọi là các thánh trong Chúa Jêsu Kirixitô và các đấng các bậc có chức thánh là các giám mục, linh mục và các thày giúp việc tế lễ. ACT. VI; XX, 28; ROM. VI, 5. – Cũng nhắc đến ông Timotheo bởi vì ông ấy đã giảng đạo ở thành Philippe (ACT. XVI), và ông thánh tông đồ lại toan sai người đã thăm các bổn đạo ấy.

2. ROM. I, 7

5-6. Từ khi mới lở lại đạo bổn đạo thành Philippe vốn tận tâm làm sáng danh sự Đạo, tốn công tốn của cho được giúp việc giảng Đạo, đã nhiều phen công đức mà giúp đỡ ông thánh tông đồ. Bởi đấy có lẽ mà trông cậy rằng, nhờ ơn Chúa phù hộ giúp sức, ắt là các bổn đạo ấy được lòng vững vàng cho đến cùng, là cho đến ngày phán xét. – Ngày Đức Chúa Jêsu là ngày phán xét riêng phán xét chung.

7. Ông thánh tông đồ phải giam chấp vì sự Đạo thì càng làm sáng danh sự Đạo, rao giảng, làm chứng sự Đạo, vì vốn sự Đạo càng phải bắt bớ thì càng sáng ra. Các bổn đạo thành Philippe hợp một lòng một ý trìu mến ông thánh tông đồ, chẳng kì lúc vui lúc tẻ cũng vậy.

8. Ông thánh Bảo Lộc thương yêu con chiên trong Đức Chúa Jêsu, vì Đức Chúa Jêsu, cũng như Đức Chúa Jêsu vậy.

9. Lòng kính mến Đức Chúa Lời và thương yêu người ta ấy là sự lọn lành hơn trong Đạo, song ta càng biết và suy nghĩ các lẽ Đạo thì càng thê lòng mộ mến.

10-11. Ta phải lấy lẽ Đạo làm mẫu mực trong việc làm, cách ăn ở, vì sự tin Đạo chưa đủ. Như lời ông thánh Juông kim khẩu cắt nghĩa rằng: “id est una cum dogmatibus vitam quoque rectam habentes”. – Nhờ ơn Đức Chúa Jêsu thì ta mới có thể làm việc lành phúc đức, là sự quá sức tự nhiên

12-13. Ông thánh tông đồ phải giam cầm, phải bắt bớ thì càng làm cho sáng danh sự Đạo. Ông thánh Augustino suy rằng: “Deus non solum bonis, verum etiam malis bene uti novit”. – Bởi ông thánh tông đồ phải mang xiềng vì sự Đạo thì tiếng Đạo đồn ra trong khắp dinh dốc binh hộ vệ, là nơi ông thánh tông đồ phải giam và trong khắp cả và thành Roma nữa.

14. Có nhiều người trong dân xem thấy và nghe thấy ông thánh Bảo Lộc đang phải giam cầm mang xiềng vì sự Đạo mà sốt sắng giảng Đạo, sẵn lòng chịu sự khốn khó và chịu chết vì sự Đạo, thì cũng nức lòng mà thêm lòng tin Đạo. Gương sáng ông thánh tông đồ cũng giục lòng các đấng các bậc trong đạo vững vàng can đảm chịu khó vì sự Đạo.

15. Đã hay trong các kẻ giúp việc Đức Chúa Lời có ít nhiều kẻ có ý trái; song phần nhiều thì có ý ngay thật, muốn làm sáng danh Đức Chúa Lời và làm ích cho linh hồn mình.

17. Những kẻ này không giảng Đạo cho được làm sáng danh Đức Chúa Jêsu và cứu giúp linh hồn người ta; một cầu danh vọng mình là kẻ thông thái, lợi khẩu cùng vì ý hèn khác như vậy; kẻ ấy chỉ muốn thêm cực lòng cho ông thánh Bảo Lộc mà thôi.

18. Dù mà có kẻ giảng Đạo vì tìm ích riêng mặc lòng, miễn là rao giảng đạo thật, thì cũng còn làm sáng danh Đức Chúa Jêsu ít nhiều, cho nên ông thánh tông đồ cũng lấy làm vui lòng. Ông thánh Augustino suy rằng: “Pastor qui propter veritatem annuntiat est amandus; mercenarius, qui propter lucrum, est tolerandus; qui falsus, expellendus”

19-20. Ông thánh tông đồ vui lòng chịu sự khốn khó vì biết chắc rằng, những sự ấy làm ích về phần linh hồn, dù sống dù chết sẽ làm sáng danh Đức Chúa Jêsu.

21. Ông thánh Bảo Lộc sống vì Đức Chúa Jêsu, hằng hợp làm một với Đức Chúa Jêsu, cho nên người có chết thì càng được phúc vì được hưởng mặt Đức Chúa Jêsu trên lời. Kẻ lành chẳng sợ sự chết, một lấy làm vui mừng, vì sự chết là cùng hết mọi sự khốn khó đời này và là đầu cội rễ sự thanh nhàn đời sau.

22-25. Ông thánh tông đồ ước ao lìa khỏi thế gian này cho được hưởng mặt Đức Chúa Jêsu trên lời; song người cũng bằng lòng ở nơi khách đày này cho được làm sáng danh Đức Chúa Jêsu trước mặt thiên hạ và làm ích cho linh hồn người ta.

27. Kẻ có đạo, ít là phải lấy việc làm cách ăn ở mà làm sáng danh sự Đạo trước mặt thiên hạ; ấy là cách rất tốt lành rất mạnh mà giúp việc giảng Đạo.

28-29. Sự rỗi linh hồn và sự giữ Đạo nên là việc trọng nhất ta phải làm ở đời này, mọi sự khác kể là tùy tòng. Cho nên dù mà phải chịu khốn khó thể nào cho được vững vàng giữ Đạo thì phải vui lòng chịu sự ấy cho được lợi lãi nước Đức Chúa Lời. Thật sự kẻ giữ Đạo nên chẳng những chắc việc về phần phúc thanh nhàn đời sau mà lại được sự yên ủi mình và sự bằng yên ở đời này, vì kính mến và làm tôi Đức Chúa Lời.

30. Ông thánh tông đồ xưa đã phải chịu khốn khó ở thành Philippe, ACT. XVI, 19; mà rầy phải chịu khó vì sự Đạo ở thành Roma.

## TÓM LẠI ĐOẠN II CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1-8: Phải hợp một lòng một ý cùng nhau, giữ lòng khiêm nhường, soi gương sáng Đức Chúa Con, chẳng nề hạ mình xuống mặc lấy tính loài người ta.

9-11: Bởi vì Đức Chúa Jêsu, là Ngôi hai ra đời, đã hạ mình xuống làm vậy thì Người được ngự bên hữu Đức Chúa Cha làm vua cả trên lời dưới đất. Ai bắt chước Đức Chúa Jêsu mà hạ mình xuống làm vậy thì ngày sau cũng sẽ được thông công sự cả sáng Đức Chúa Jêsu trên lời.

12-14: Chớ ai dái khó nhọc đi đàng nhân đức lọn lành vì Đức Chúa Lời ban ơn phù hộ giúp sức cho, Người làm cho ta mộ mến sự lành cùng làm việc lành.

15-16: Các bổn đạo phải làm gương sáng cho kẻ ngoại soi và ăn năn lở lại.

17-18: Hãy ăn ở cho xứng đáng, bắt chước ông thánh Bảo Lộc; người săn lòng chịu chết vì sự Đạo.

19-30: Người định sai ông Timotheo, đầy tớ mình yêu dấu, đi thăm viếng các bổn đạo Philippe. – Nhắn tin cho các bổn đạo ấy được biết ông Epaphrodite, là bạn giúp việc giảng Đạo và hoặc là đấng coi sóc hội giáo Philippe, sắp lở về mà yên ủi con chiên mình.

1-2. Nghĩa là anh em là kẻ được ơn Đức Chúa Jêsu và Chúa Thánh Thần, hóa ra có lòng thương yêu nhau, thì hãy hợp một lòng một ý với nhau, để ta được vui mừng cho lọn. Đâu có sự bất bình thì chẳng có Đức Chúa Lời ở đấy và chẳng được thịnh sự. – “Concordia res parvae crescunt, discordia maximae dilabuntur.”

3-4. Chớ cậy mình kiêu ngạo, một hãy khiêm nhường, tôn trọng kẻ khác, giữ lòng chung với anh em, chớ cầu ích riêng, vì mọi người là anh em, bởi một Cha chung, là Cha cả trên lời mà ra. Ông thánh Thomaso suy rằng: “Nullus est sic bonus, quin in eo sit aliquis defectus; et nullus est sic malus, quin habeat aliquid boni” – Ông thánh Augustino rằng: “Prima via est humilitas, secunda humilitas, tertia humilitas: et quoties interrogares, hoc dicerem” Lại rằng: “Gratia pluvia est, non in montes, sed in valles, id est, in humiles descendit.”

5. Chẳng có lẽ nào khác hay giục lòng ta giữ sự khiêm nhường và thương người ta cho bằng gương sáng Đức Chúa Jêsu đã hạ mình xuống vì lòng thương yêu loài người ta. Như lời ông thánh Hieronymo rằng: “Quantumcumque te dejeceris, humilior Christo non eris”

6. Đức Chúa Jêsu là Con Đức Chúa Lời và là Đức Chúa Lời thật, thông công một bản tính Đức Chúa Lời làm một cùng Ngôi nhất và Ngôi ba; cả ba Ngôi cũng một tính một phép như nhau.

7. Đức Chúa Con ra đời mặc lấy tính loài người ta cho được cứu chữa loài người; chịu lấy mọi sự thuộc về tính loài người ta, chỉ trừ một sự tội và những sự bởi tội mà ra. Hãy xem Theol. Dogm. Tom. V, 82-141; 214-274.

8. ROM. VIII, 3. Đức Chúa Jêsu hạ mình xuống nhất là khi Người chịu nạn chịu chết trên cây thập giá. Theol. Dogm. Tom. V, 312.

9. Đức Chúa Jêsu đã hạ mình xuống về đàng tính loài người ta thì được sự cả sáng về tính loài người và được ngự bên hữu Đức Chúa Cha, thông công quyền phép vô cùng, vì ở nơi Đức Chúa Jêsu tính loài người hợp làm một với tính Đức Chúa Lời, là Ngôi Hai thành một Ngôi. – Theol dogm. Tom. V, 368.

10. ISAIA. XLV, 24; ROM. XIV, 11: Mọi loài, chẳng kì trên lời, dưới đất, hay là trong địa ngục, điều phải thờ phượng Đức Chúa Jêsu đang có tính loài người. Theol. Dogm. Tom. V, 399.

11. Đức Chúa Jêsu đang có tính loài người – ChristuspHomo – ngự bên hữu Đức Chúa Cha, được sự cả sáng Đức Chúa Lời, và là Đức Chúa Lời thật, bởi vì Người là Ngôi Hai ra đời. Ở nơi Đức Chúa Jêsu tính loài người hợp làm một vưới Ngôi hai bằng ngôi.

12. Chớ có ai cậy mình vì việc lành cũ, một phải cẩn thận tỉnh thức làm việc lành phúc đức và cầu nguyện cho được hằng vững vàng liên, vì chưng kẻ nào vững vàng cho đến cùng mới được rỗi linh hồn. – Có thiên thần hư đi, tổ tông sa chước ma quỉ cám dỗ, vua Đavid, vua Salomon, Juđa, ông thánh Phero điều ngã phạm tội, mà ta, là kẻ yếu hèn, còn dám cậy mình đứng vững làm sao được? Hãy tỉnh thức và cầu nguyện liên mới trông được rỗi linh hồn.

13. Phải nhờ ơn Chúa soi sáng mở lòng thì ta mới rắp lòng muốn sự lành, lại phải có ơn Chúa phù hộ giúp sức mới làm được việc lành phúc đức cho đáng thưởng trên lời. Mọi sự qui về sự rỗi linh hồn điều là quá sức tự nhiên và bởi ơn Đức Chúa Lời ban. Đức Chúa Lời muốn cho mọi người được rỗi thì vốn ban ơn cho mọi người; song ta phải thông công chịu lấy ơn mà dùng cho nên. – “Deus creavit te sine te, sed non salvabit te sine te” (S. AUG) Theol. Dogm. Tom. VI, 142-177; 206-241.

14. Trong mọi sự phải vui lòng theo thánh ý Đức Chúa Lời. ROM. XII, 13; I PET. IV, 9.

15. Phải làm gương sáng trước mặt thiên hạ. MATTH. V, 16.

16. Đấng coi sóc, dạy dỗ, cứu giúp con chiên rỗi linh hồn vốn sẽ được thưởng riêng trên thiên đàng. – “Quot animae, tot coronae!”

17. Nếu ông thánh tông đồ phải chịu chết vì đạo thì ắt là người vui lòng dâng mình làm của lễ làm một với của lễ thiêng liêng, là đức tin, các bổn đạo dâng cho Đức Chúa Lời.

18. Sự chịu tử vì Đạo, dâng mình làm của tế lễ thơm tho cho Chúa, ấy là sự vinh hiển và sự vui mừng kể chẳng xiết. Ông thánh Juông kim khẩu nói rằng: “Non igitur lacrymis dignus est justorum obitus, sed laetitia” I THESS. IV, 12; APOC. XIV, 13.

21. I COR. XIII, 5. Nghĩa là trong các kẻ dâng mình cho Đức Chúa Lời cũng có ít nhiều kẻ tìm ích riêng mình, chẳng có hết lòng giúp việc Đức Chúa Lời như ông thánh Timotheo.

22. Ông thánh Timotheo cũng đã giảng Đạo ở thành Philippe mà dân ấy đã biết người. ACT. XVI, 1; XVII, 14.

23. Nghĩa là hễ ông thánh Bảo Lộc biết mình phải án là thế nào, hoặc là chịu tử vì Đạo, hay là được thong dong thì sẽ sai ông Timotheo thăm con chiên ở thành Philippe.

24. Ông thánh Bảo Lộc trông rằng, chẳng khỏi bao lâu nữa sẽ được thong dong mà đến thăm các bổn đạo ấy.

25. Các bổn đạo ấy đã sai ông Epaphrodite sang thành Roma, cho được thăm ông thánh tông đồ và dâng tiền cung cấp.

30. Ông Epaphrodite phải đi đường xa và đã liều mình chết cho được đến thăm ông thánh tông đồ thay mặt các bổn đạo thành Philippe.

## TÓM LẠI ĐOẠN III CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

Khuyên bổn đạo cẩn thận, lánh các kẻ rối đạo bởi dân Judeu giả cách lở lại đạo, song chỉ có ý phá Đạo Đức Chúa Jêsu mà buộc người ta giữ lề luật cũ kể là sự cần cho được rỗi linh hồn. Các thày rối đạo ấy cũng tìm cách phá quyền ông thánh Bảo Lộc; cho nên người năng phải nhắc lại sự mình đã được ơn Đức Chúa Lời kén chọn làm tông đồ.

2-3: Các thày giả trá ấy phần thì rối đạo, phần thì hư nết.

4-14: Hãy bắt chước ông thánh tông đồ.

15-18: chớ bắt chước các thày rối đạo.

19-21: Kẻ dữ hư mất đời đời; kẻ lành sẽ được sống lại sáng láng.

1. Đã nhiều phen ông thánh Bảo Lộc khuyên các bổn đạo lánh kẻ rối đạo, hoặc cũng đã viết những điều này trong một thư trước chăng. Đây nhắc lại những lời răn dạy ấy.

2. Các kẻ rối đạo ấy là người Judeu lở lại đạo; song không thật lòng, một tìm cách tàn hại sự Đạo; cho nên sánh ví nó là giống chó, nghĩa là chó dữ, chó sói tàn phá đoàn chiên. Những bè rối đạo cố sức phá Đạo Đức Chúa Jêsu trước hết, thì nhất là bởi dân Judeu lở lại đạo, vì trong bấy nhiêu người ấy có rất nhiều kẻ chỉ muốn lựa dịp dỗ dành kẻ có đạo cậy nhờ lề luật cũ, chịu phép cắt bì v.v.; còn ơn phúc bởi Đức Chúa Jêsu chuộc tội thì nó kể là tùy tòng và chẳng cần cho được rỗi linh hồn. Ông thánh Bảo Lộc hằng phải chống lả với những quân thù nghịch ấy liên mãi.

3. Chẳng phải sự cắt bì phần xác làm cho ta được rỗi, bèn là sự cậy nhờ ơn Đức Chúa Jêsu, là sự chịu phép cắt bì thiêng liêng. ROM. II, 28.

4. II COR. XI, 8. – Các kẻ rối đạo ấy cậy mình là người Judeu, là kẻ chịu cắt bì và thuộc về dân Chúa. Giả như ông thánh tông đồ lấy những sự ấy làm trọng, thì ắt là người cũng có thể phô mình được, hơn những kẻ ấy bội phần. Song người chẳng cậy mình về dòng dõi hay là về sự gì khác bởi tính xác thịt mà ra; một muốn cậy nhờ Đức Chúa Jêsu mà thôi.

5. Ông thánh Bảo Lộc cũng về dòng dõi ông Israel, là ông Jacob, bởi chi họ Benjamin; vốn tuân theo các phong tục và tiếng hebereu, như trong đất Judea; người đã nổi danh tiếng trong dòng Phariseo, là kẻ bậc nhất trong dân Judeu. Cho nên các kẻ rối đạo chẳng có lẽ nào phô mình về những sự ấy mà chê ông thánh tông đồ được; vì chưng nếu muốn phô mình về dòng dõi sang trọng cùng về những sự hèn mọn danh tiếng phần đời thì ắt là người chẳng có kém những kẻ ấy đâu.

6-7. ACT. XXII-XXIII. Khi ông tông đồ chưa lở lại đạo thì người ái mộ đạo cũ chẳng ai bằng; bởi đấy người bắt bớ Hội thánh kể chẳng xiết. Song thoạt mới biết Đức Chúa Jêsu là Đấng cứu Thế thì người liền bỏ mọi sự cho được lợi lãi Đức Chúa Jêsu.

8-9. Từ bấy giờ ông tông đồ chê bỏ mọi sự đời này vì lòng kính mến Đức Chúa Jêsu là Đấng cứu chữa cho ta được rỗi linh hồn. Chẳng có Đấng nào khác ta nên cậy trông cho được rỗi. Ai tin theo Đức Chúa Jêsu, cậy nhờ ơn Người mới nên công chính trước mặt Đức Chúa Lời.

10-11. Ông thánh tông đồ tin cậy kính mến Đức Chúa Jêsu cho được nên giống như Đức Chúa Jêsu một ngày một hơn, thông công công nghiệp các sự thương khó Đức Chúa Jêsu ở đời này, để lại được thông công sự cả sáng Người đời sau.

12. Ông thánh Bảo Lộc đã bỏ mọi sự đời này cho được theo chân Đức Chúa Jêsu, song người chưa dám cậy mình là kẻ lọn lành đâu; một hằng ra sức bắt chước Đức Chúa Jêsu, theo lót chân Người, chẳng nghỉ yên cho đến khi được bám lấy Người, cũng như Đức Chúa Jêsu đã đón ông tông đồ dọc đàng gần thành Damasco mà cầm giữ chặt chẳng còn buông ra nữa.

13. Như kẻ chạy thi bỏ quên phần đàng mình đã chạy, chẳng có quay lại trở mình xem đàng sau lưng thế nào, một chạy riết cho được tới đến chuẩn đích; cũng một lẽ ấy ông thánh tông đồ chẳng có xem xét đàng lọn lành mình đã đi, một lo cho được đến cùng mà lĩnh lấy giải trên lời mới yên tâm. LUC. IX, 62; EPHES. IV, 23; COL. III, 10.

14. Đức Chúa Lời gọi ta cho được tin theo Đức Chúa Jêsu ở đời này và chầu chực Người trên lời đời sau: ấy là chuẩn đích hay là cùng sau hết mọi người. Hễ ai được như vậy thì mới phỉ lòng phỉ chí; bằng ai ngã thua, không được vững vàng, thì sai cùng sau hết mình, kể là khốn nạn, vô phúc, thà rằng không sinh ra thì hơn.

15. Kẻ yêu chuộng nhân đức lọn lành vốn có lòng khiêm nhường mà nghĩ mình chưa tấn tới là bao nhiêu; còn kẻ lòng khô khan nguội lạnh thì hay lấy mình làm phải. Chớ gì Đức Chúa Lời soi sáng mở lòng cho những kẻ này biết mình còn kém xa mà rắp lòng tấn tới một ngày một hơn.

16. Dù mà ai đã tấn tới ngần nào mặc lòng thì hằng phải cố sức vững vàng mà thêm lên mãi, vì chưng hễ ai chẳng rắp lòng thêm lên, thì chẳng khỏi phải lùi lại: “Non progredi, regredi est” (S. HIER)

17. Bổn đạo phải bắt chước ông thánh Bảo Lộc, như người vốn bắt chước Đức Chúa Jêsu. Đấng chăn chiên phải nên gương mẫu cho con chiên soi mà bắt chước. I TIM. IV, 12; I PETR. V, 3.

18-19. Chớ bắt chước những kẻ ăn ở trái phép Đạo, buông tuồng theo tính mê xác thịt, là kẻ chối Đức Chúa Jêsu và hư đi đời đời.

20. Kẻ có đạo phải rèn tập cho được nên xứng đáng lên thiên đàng. Kẻ mê chơi bời với ma quỉ, chẳng trông được sự thanh nhàn vui vẻ làm một cùng Đức Chúa Jêsu.

21. Kẻ hãm dẹp tính xác thịt ở đời này mới trông được sống lại sáng láng đời sau. I COR. XV.

## TÓM LẠI ĐOẠN IV CỨ THỨ TỰ KẾ TIẾP TRƯỚC SAU.

1: Khuyên chung mọi người hãy giữ lòng vững vàng.

2-9: Khuyên riêng mấy người giúp việc trong hội giáo. Phải ở cho hòa thuận, hợp một lòng một ý với nhau, vui mừng trong Chúa, giục lòng nhân từ hay thương, sốt sắng khấn cầu, cậy trông Chúa ban sự bằng yên.

10-19: Ông thánh Bảo Lộc giã ơn bổn đạo đã cung cấp của tiêu dùng giúp đỡ người.

20-23: Ngượi khen tạ ơn Đức Chúa Lời; chào thăm bổn đạo; chúc phúc cho.

1. Nghĩa là, hỡi những kẻ rất yêu dấu và hay ghi nhớ, Đức Chúa Lời sắm để cho ta phần thưởng quí trọng như vừa kể trên này, thì hãy vững vàng giữ Đạo nên cho đến lọn đời. Các bổn đạo gọi là sự vui mừng, triều thiên ông thánh tông đồ vì vốn con cái thảo hiếu làm nở mặt cha, làm sáng danh cha. Triều thiên cũng chỉ về phần thưởng Đức Chúa Lời để dành trên thiên đàng, thưởng kẻ đã giúp việc cứu chữa linh hồn người ta.

2. Hai bà này giúp việc trong hội giáo thành Philippe, coi sóc kẻ liệt kẻ khó, dạy dỗ đàn bà con trẻ, như đã cắt nghĩa trong thư ROM. XVI, 1 khi nói về bà Phebe. Ông thánh Bảo Lộc khuyên hai người nữ ấy hòa hợp với nhau, làm việc bậc mình cho đẹp lòng Đức Chúa Lời.

3. Ông thánh Bảo Lộc khuyên người anh em bạn, hoặc là đấng giám mục thành Philippe. (Tiếng “germane compar”, greco “Suzugos gnesie” gener. Masc.) coi sóc phù giúp các phụ nữ ấy, là kẻ giúp việc đạo trong hội giáo và có công khó nhọc vì Chúa. – Ông Clemens này về sau đã nối quyền ông thánh Phero làm Đức Giáo Tông. – Các kẻ giúp việc ấy là những người đạo đức Đức Chúa Lời đã kén chọn mà có tên mình biên vào sổ sách hằng sống.

4. Các kẻ được ơn nghĩa cùng Đức Chúa Lời hằng phải vui mừng liên, dù trong những sự khốn khó mặc lòng, cũng phải vui mừng liên, vì được Đức Chúa Lời phù hộ giúp sức cho, và được ơn Đức Chúa Lời yên ủi. Có lẽ nào kẻ làm con cái Đức Chúa Lời lo buồn ru?

5. Kẻ có đạo phải ở hiền lành, nhân từ hay thương người ta, làm gương sáng trước mặt thiên hạ, hằng nhớ Đức Chúa Lời phù hộ gìn giữ và sẽ thưởng kẻ lành.

6. MATTH. VI, 25. Nghĩa là anh em chớ áy náy lo lắng quá lẽ làm chi, trong mọi sự phải trông cậy Chúa, dùng lời khấn nguyện, tạ ơn, cầu xin, ắt là Chúa sẽ đoái thương, chẳng có bỏ kẻ có lòng tin cậy kính mến Người.

7. Đức Chúa Lời là Chúa sự bằng yên; hễ ai làm tôi Chúa thì vốn được sự bằng yên ở đời này và sự phỉ lòng phỉ chí đời sau. Kẻ có tội chẳng được sự bằng yên. (ISAIA. XLVIII, 22) Đừng kể Đức Chúa Lời, chẳng ai có thể ban cho ta được sự bằng yên thật. Chỉ có sự tội làm cho ta mất sự bằng yên; và chỉ có ơn Chúa cứu Thế làm cho ta được sự bằng yên.

8. Nghĩa là nói tắt một lời, hễ là sự gì chân thật, hễ là sự gì thanh sạch đáng kính, hễ là sự gì công chính, hễ là sự gì thành, hễ là sự gì đáng yêu mến, hễ sự gì làm cho được tiếng tốt, hễ là nhân đức nào, hễ là khuôn phép đáng khen, thì hãy mộ mến những sự ấy mà bắt chước.

9. Các đấng giảng đạo coi sóc con chiên phải soi sáng gương sáng ông thánh Bảo Lộc, chẳng những lấy lời nói, mà lại lấy việc làm cách ăn nết ở dạy dỗ người ta, dẫn đàng công chính.

10. Các bổn đạo Philippe chẳng những tỏ ra lòng kính mến ông thánh tông đồ trong lời nói, mà lại dâng tiền của giúp đỡ người về việc giảng đạo. Trước thì đã làm như vậy hai ba lần. Song dân thành Philippe chẳng phải là giầu có phú quí, cho nên cũng có khi lâu lâu chẳng giữ được như ý mình, bởi có năm túng thiếu cơ cận, hay là phương trở xa xôi. Vậy đang khi ông thánh tông đồ phải giam cầm ở thành Roma thì giáo dân thành Philippe thu góp tiền mà sai ông Epaphrodite đi thăm ông thánh Bảo Lộc và đem dâng tiền của ấy. Rầy nhân dịp ông thánh tông đồ gửi thư thì tỏ ra lòng vui mừng vì sự ấy.

11-12. Nghĩa là gặp thế nào thì hay thế ấy. Khi túng thiếu thì chịu bằng lòng vì Đức Chúa Jêsu, khi được dư rật thì dùng phần dư rật ấy mà làm ơn ích cho kẻ khốn cực.

13. Dù chịu sự khốn khó gì, dù làm việc nào mặc lòng thì cũng được vì cậy nhờ ơn Đức Chúa Lời phù hộ giúp sức cho.

14. Các bổn đạo lấy tiền của mà giúp đỡ ông thánh tông đồ đang mắc phải sự gian nan, thì chẳng khác gì thông công sự gian nan người vậy.

15. Ông thánh Bảo Lộc đi giảng đạo, phân phát ơn Chúa thì chẳng muốn nương nhờ ai về tiền của chi phí; người làm nghề nghiệp cho được nuôi mình và các đầy tớ mình. Người một chịu lấy tiền của phù giúp các con chiên thành Philippe dâng mà thôi. I COR. IX, 11; II COR. XI, 9.

17. Người chẳng có ước ao của gì mà nhờ phần xác, một dùng tiền của người ta công đức cho được làm sáng danh Đức Chúa Lời, mà bởi đấy kẻ công đức được lợi lãi thiêng liêng ở nơi Chúa, là biên vào sổ sách hằng sống.

18. Tiền của con chiên thành Philippe đã cung dâng làm vậy mà ông thánh tông đồ đã dùng làm sáng danh Chúa, làm ơn ích cho kẻ khốn khó, thì chẳng khác gì là của lễ thiêng liêng, thơm tho, đẹp lòng Chúa, EPH. V, 2.

19. Ai thí của vì Đức Chúa Lời thì có phúc bởi Đức Chúa Lời ra như mắc nợ mà sẽ lả lại cách dư rật, nhất là ban những ơn phúc ở đời này và sự cả sáng vinh hiển đời sau.

22. Trong gia thuộc triều thần vua Nero cũng có kẻ đã tin theo Đạo thật.