ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการ
การใช้เชือก ลวดสลิง และรอก
พ.ศ. ๒๕๕๓
 

อาศัยอำนาจตามความในข้อ
๘๖ แห่งกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหารและการจัดการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย
และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับงานก่อสร้าง พ.ศ. ๒๕๕๑
อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา
๒๙ ประกอบด้วยมาตรา ๓๓ มาตรา ๔๑ มาตรา ๔๓ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย
อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจึงออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑ ประกาศนี้เรียกว่า ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการ การใช้เชือก ลวดสลิง และรอก พ.ศ. ๒๕๕๓

ข้อ
๒[๑]
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ
๓ ในประกาศนี้
เชือก หมายถึง
สิ่งที่มีลักษณะเป็นเส้นทำด้วยวัสดุที่มีคุณสมบัติเหนียวที่ไม่ใช่เส้นลวดหรือโซ่ เช่น
ด้าย ป่าน หรือปอ ที่นำมาสาน ถัก มัดฟั่น หรือมัดตีเกลียว
และให้หมายความรวมถึงสลิง ใยสังเคราะห์ เช่น สลิงอ่อน สลิงผ้าใบ หรือสลิงไนล่อน
ลวดสลิง หมายถึง เชือกที่ทำด้วยเส้นลวดหลายเส้นที่ตีเกลียวหรือพันรอบแกนชั้นเดียวหรือหลายชั้น
รอก หมายถึง
อุปกรณ์ผ่อนแรงมีลักษณะคล้ายล้อเพื่ออำนวยความสะดวกในการเคลื่อนย้ายสิ่งของ
โดยร้อยไว้กับเชือก โซ่ หรือลวดสลิง

หมวด ๑
บททั่วไป
 

ข้อ
๔ ให้นายจ้างใช้เชือก ลวดสลิง และรอก
ให้เป็นไปตามคุณลักษณะและข้อกำหนดของการใช้งาน ที่ผู้ผลิตหรือวิศวกรกำหนด
ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างซึ่งทำงานเกี่ยวกับเชือก
ลวดสลิง และรอก ได้ทราบถึงคุณลักษณะและข้อกำหนดของการใช้งานของเชือก ลวดสลิง
และรอก ตามวรรคหนึ่ง

ข้อ
๕ ให้นายจ้างตรวจสอบเชือก ลวดสลิง
รอก และอุปกรณ์ประกอบเบื้องต้นให้อยู่ในสภาพปลอดภัย พร้อมใช้งาน
และตรวจตามรายการตามระยะเวลาที่ผู้ผลิตหรือวิศวกรกำหนด

ข้อ
๖ การใช้งานเชือก หรือลวดสลิงในการยก
ดึง ลาก สิ่งของ
นายจ้างต้องจัดให้มีการถักหรือทำเป็นบ่วงที่ปลายเชือกหรือลวดสลิงโดยการผูก มัด
หรือยึดโยง ให้มั่นคงแข็งแรงและทดลองยก ดึง ลาก
เพื่อตรวจสอบสภาพสมดุลย์ก่อนการปฏิบัติงานจริง

ข้อ
๗ ให้นายจ้างจัดให้มีมาตรการด้านความปลอดภัยในรัศมีการทำงานที่อาจได้รับอันตรายจากการใช้เชือก
ลวดสลิง รอก เนื่องจากการตกหล่น ดีด หรือกระเด็น
และจัดให้มีป้ายเตือนอันตรายดังกล่าว ติดไว้ให้เห็นชัดเจน ณ บริเวณนั้น

ข้อ
๘ ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ผู้ใดใช้เชือก
ลวดสลิง หรือรอกในการห้อย โหน เกาะ ขึ้นลงหรือเคลื่อนที่จากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง

ข้อ
๙ ให้นายจ้างจัดให้มีการเก็บและบำรุงรักษาเชือก
ลวดสลิง รอก ตามข้อกำหนดชนิด ประเภท วัตถุประสงค์ รายละเอียด
และระยะเวลาที่ผู้ผลิตหรือวิศวกรกำหนด

หมวด ๒
เชือก
 

ข้อ
๑๐ ให้นายจ้างใช้เชือกที่มีค่าความปลอดภัยไม่น้อยกว่า
๕ ขณะใช้งาน และต้องควบคุมตรวจสอบมิให้นำเชือกผุเปื่อย ยุ่ย ชำรุด สกปรก หรือพอง
อันอาจก่อให้เกิดความไม่ปลอดภัยมาใช้งาน
นายจ้างต้องควบคุมตรวจสอบเพิ่มเติมมิให้นำสลิงใยสังเคราะห์ที่มีลักษณะดังต่อไปนี้
มาใช้งาน
(๑)
มีรอยเย็บปริ หรือขาด
(๒)
มีเศษโลหะหรือสิ่งอื่นใดฝังตัวอยู่ในเส้นใย หรือเกาะที่ผิว
(๓)
มีรอยเนื่องจากความร้อนหรือสารเคมี

ข้อ
๑๑ ให้นายจ้างควบคุมดูแลการใช้เชือกสำหรับการยก
ดึง ลาก ผูก มัด หรือยึดโยงมิให้ ถู ลาก
กับพื้นดินหรือพื้นผิวขรุขระหรือในขณะใช้งาน

ข้อ
๑๒ ให้นายจ้างจัดให้มีการทำความสะอาดเชือกหลังจากใช้งานเสร็จสิ้นแล้ว
และเก็บรักษาไว้ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ไม่ให้ถูกความชื้น ความร้อน หรือสารเคมี

หมวด ๓
ลวดสลิง
 

ข้อ
๑๓ ห้ามมิให้นายจ้างนำลวดสลิงที่มีลักษณะดังต่อไปนี้มาใช้งาน
(๑)
ถูกกัดกร่อนชำรุด หรือเป็นสนิมจนเห็นได้ชัดเจน
(๒)
มีร่องรอยเนื่องจากถูกความร้อนทำลาย
(๓)
ขมวด (Kink) หรือแตกเกลียว (Bird Caging)
(๔)
เส้นผ่านศูนย์กลางเล็กลงเกินร้อยละห้าของเส้นผ่านศูนย์กลางเดิม
(๕)
เส้นลวดในหนึ่งช่วงเกลียว (Lay) ขาดตั้งแต่สามเส้นขึ้นไปในเกลียว (Strand) เดียวกันหรือขาดตั้งแต่หกเส้นขึ้นไปในหลายเกลียว
(Strands) รวมกัน

ข้อ
๑๔ ลวดสลิงที่นายจ้างนำมาใช้สำหรับการผูก
มัด หรือยึดโยงวัสดุ สิ่งอื่นใดต้องมีค่าความปลอดภัยไม่น้อยกว่า ๕
กรณีใช้ลวดสลิงสำหรับยึดโยงส่วนใดส่วนหนึ่งของเครื่องจักร
หรือปั้นจั่น ต้องมีค่าความปลอดภัยไม่น้อยกว่า ๓.๕
กรณีใช้ลวดสลิงสำหรับเป็นลวดสลิงวิ่ง
ต้องมีค่าความปลอดภัยไม่น้อยกว่า ๖

ข้อ
๑๕ กรณีนายจ้างใช้ลวดสลิงสำหรับการผูก
มัด หรือยึดโยงวัสดุ และมีการใช้คลิปตัวยูเป็นตัวยึด ต้องจัดให้มีคลิปอย่างน้อยสามอัน
โดยให้ด้านท้องของคลิปกดอยู่กับปลายลวดสลิงด้านที่รับแรง

ข้อ
๑๖ ให้นายจ้างจัดให้มีการควบคุมดูแลให้มีลวดสลิงเหลืออยู่ในม้วนลวดสลิงไม่น้อยกว่าสองรอบในขณะทำงาน

หมวด ๔
รอก
 

ข้อ
๑๗ ห้ามมิให้นำรอก มาใช้งานผิดประเภท
เช่น ห้ามนำรอกที่ใช้กับเชือกมาใช้กับลวดสลิง

ข้อ
๑๘ นายจ้างต้องใช้รอกที่ผลิตด้วยวัสดุที่แข็งแรงทนทาน
เมื่อนำรอกมาใช้งาน รอกต้องไม่แตกบิ่น สึกหรอ หรือชำรุด

ข้อ
๑๙ ให้นายจ้างปฏิบัติเมื่อมีการนำรอกมาใช้งานดังนี้
(๑)
จัดให้มีอุปกรณ์ป้องกัน เช่น ครอบรอก รอกช่วย เพื่อมิให้เชือก ลวดสลิง
หลุดจากร่องรอก
(๒)
กำหนดมาตรการสำหรับผู้มีหน้าที่เกี่ยวข้องในเขตที่มีการใช้รอกเหนือระดับพื้นทางเดินและห้ามมิให้ผู้ที่ไม่มีหน้าที่เกี่ยวข้องเข้าไปในบริเวณดังกล่าว

ข้อ
๒๐ ให้นายจ้างควบคุมตรวจสอบการใช้ชุดรอกที่ใช้แขวนกระเช้านั่งร้าน
(Suspended Scaffold)
ให้เป็นไปตามคุณลักษณะของชุดรอก
หรือตามคู่มือหรือคำแนะนำการใช้งานของผู้ผลิตและต้องมีความแข็งแรงสมบูรณ์สามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัย


ประกาศ ณ วันที่ ๑๖
พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๓
อัมพร นิติสิริ
อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน












ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๒๘ ธันวาคม ๒๕๕๓

ณัฐวดี/ตรวจ
๒๘ ธันวาคม ๒๕๕๓

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๗/ตอนพิเศษ ๑๔๕ ง/หน้า ๕๗/๑๗ ธันวาคม ๒๕๕๓