Afontova Gora

Afontova Gora, Rusya'nın Krasnoyarsk şehri yakınlarında, Yenisey Nehri'nin sol kıyısında bulunan bir Geç Üst Paleolitik ve Mezolitik Sibirya arkeolojik sit kompleksidir. Afontova Gora'nın Mal'ta-Buret'li insanlarla kültürel ve genetik bağlantıları bulunmaktadır. Kompleksteki kazılar ilk olarak 1884 yılında I. T. Savenkov tarafından gerçekleştirilmiştir.

Afontova Gora, beş veya daha fazla yerleşim alanından oluşan çoklu stratigrafik katmanlardan oluşan bir komplekstir. Yerleşim alanları mamut avcılığının kanıtlarına ev sahipliği yapmaktadır ve muhtemelen mamut avcılarının doğuya doğru ilerlemesinin sonucunda kurulmuştur. Afontova Gora'da bulunan insan fosilleri Ermitaj Müzesi'nde saklanmaktaydı.

Sit alanları 
Afontova Gora I, Enisei Nehri'nin batı kıyısında yer alır ve alandan at, mamut, ren geyiği, bozkır bizonu ve büyük köpekgillerden kalıntılar ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda ortaya çıkarılan bir canid tibia günümüzden 16.900 yıl öncesine tarihlenmektedir ve kafatası taksonomik olarak bir köpeğinki olarak tanımlanmıştır. Bu buluntu günümüzde kayıptır. Bu buluntu, Pleistosen veya modern kuzey kurtlarının aralığının dışında yer almaktadır.

Afontova Gora II, insan fosili kalıntılarının bulunduğu alandır. Sit alanındaki kazılar ilk olarak 1912-1914'te V. I. Gromov tarafından gerçekleştirilmiştir. 1924'te G. P. Sosnovsky, N. K. Auerbach ve V. I. Gromov, bölgede ilk insan fosillerini keşfetti. Alanda mamut, kutup tilkisi, kutup tavşanı, ren geyiği, bizon ve at kalıntıları bulundu.

Afontova Gora II, 7 katmandan oluşmaktadır. Afontova Gora II'de yer alan 3. katman bu katmanlar arasında en önemlisi olarak görülmektedir, çünkü bu katmandan yoğun miktarda insan yapımı eser ortaya çıkarılmıştır ve insan fosili kalıntılarının keşfedildiği katmandır. 3. katmandan 20.000'den fazla eser, 450'den fazla alet ve 250'den fazla kemikli kalıntı (kemik, boynuz, fildişi) ortaya çıkarıldı. İlk kazılarda iki farklı bireyin fosilleri keşfedildi: 11-15 yaşındaki bir çocuğun üst premoları ve bir yetişkinin sol radius, ulna, humerus, falanks ve ön kemiği.

Afontova Gora III, 1884'te I. T. Savenkov tarafından ilk kazının gerçekleştirildiği alandır. Alan, 1880'lerin sonlarında madencilik faaliyetleri nedeniyle bozuldu. Sit alanı 3 katmandan oluşmaktadır.

Afontova Gora V 1996 yılında keşfedildi.  Alanda tavşan, pika, mağara aslanı, at, ren geyiği, bizon ve keklik kalıntıları bulundu.

İnsan kalıntıları 
Komplekste Afontova Gora 2 (AG2) ve Afontova Gora 3 (AG3) olarak bilinen iki kişinin kalıntıları bulundu. (Afontova Gora 1 adı, bir canid kalıntılarını ifade etmektedir.)

Afontova Gora 2 
Afontova Gora 2 insan fosili kalıntıları 1920'lerde Afontova Gora II'de keşfedildi ve bu kalıntılar Ermitaj Müzesi'nde saklandı. Kalıntılar yaklaşık olarak günümüzden 17.000 yıl öncesine, (16.930-16.490 BP) tarihlenmektedir.

2009'da araştırmacılar Ermitaj Müzesi'ni ziyaret ettiler ve Afontova Gora 2 humerusundan DNA elde etmeyi başardılar. Önemli kontaminasyona rağmen, araştırmacılar düşük kapsamlı genomları elde etmeyi başardılar. DNA analizine göre, bu bireyin bir erkek olduğu doğrulandı.

Birey, Mal'ta 1'e (Mal'ta çocuğu) yakın genetik benzerlikler göstermekteydi. Afontova Gora 2 ayrıca Karitiana halkınaHan Çinlilerinden daha fazla genetik yakınlık göstermekteydi. Genomun yaklaşık %1.9-2.7'si Neandertal kökenliydi.

Afontova Gora 3 
2014 yılında, Afontova Gora II'de, Yenisey Nehri üzerinde yeni bir köprü inşaatı öncesi kurtarma kazısı sırasında daha fazla insan fosili kalıntısı keşfedildi. Kalıntılar iki farklı kadına aitti: yetişkin bir kadının atlası ve mandibulası ve 14 - 15 yaşları arasında olduğu tahmin edilen genç bir kızın (Afontova Gora 3) beş alt dişi. Başlangıçta, yeni bulguların Afontova Gora 2 ile kabaca çağdaş olduğu varsayıldı. 2017 yılında gerçekleştirilen AMS tarihlemesine göre, Afontova Gora 3 günümüzden yaklaşık olarak 16.130-15.749 yıl önce (MÖ 14,710±60) yaşamıştı.

Afontova Gora 3'ün mandibulası sağlam olarak tanımlandı.

Afontova Gora 3'ün diş morfolojisini analiz eden araştırmacılar, dişlerin Altay-Sayan bölgesindeki başka bir fosile (Listvenka çocuğu) çok benzeyen belirgin özellikler gösterdiğini ve ne batı ne de doğuya ait olduğu sonucuna ulaştı. Afontova Gora 3 ve Listvenka, Mal'ta'dakiler de dahil olmak üzere diğer Sibirya fosillerinden de farklı olan belirgin diş özellikleri göstermekteydi.

Afontova Gora 3'ün dişlerinden birinden DNA elde edildi ve analiz edildi. Afontova Gora 2 ile karşılaştırıldığında, araştırmacılar Afontova Gora 3'ten daha yüksek kapsama genomları elde edebildiler. DNA analizi, bireyin kadın olduğunu doğruladı. mtDNA analizi, Afontova Gora 3'ün Haplogroup R1b'ye ait olduğunu ortaya çıkardı. Genomun yaklaşık %2.9-3.7'si Neandertal kökenliydi.

2016 yılında yapılan bir çalışmada araştırmacılar, Afontova Gora 2, Afontova Gora 3 ve Mal'ta 1'in (Mal'ta çocuğu) ortak bir kökene sahip olduğunu ve bir Mal'ta kümesinde bir araya toplandığını belirlediler. Genetik olarak, Afontova Gora 3, Mal'ta 1 ile karşılaştırıldığında Afontova Gora 2'ye daha yakın değildi. Mal'ta 1 ile karşılaştırıldığında, Afontova Gora 3 soyu modern insanlara daha fazla katkıda bulunmuştur ve genetik olarak Yerli Amerikalılara daha yakındır.

Fenotipik analiz, Afontova Gora 3'ün sarı saç rengiyle ilişkili türetilmiş rs12821256 alelini taşıdığını ve Afontova Gora 3'ün bu türetilmiş aleli taşıdığı bilinen en eski birey olduğunu göstermektedir.

Kaynakça

Alıntılar

Bibliyografya

 

Krasnoyarsk Krayı
Sibirya'daki arkeolojik sitler