Mübarek Galib Eldem

Mübarek Galib Eldem (15 Kasım 1871, İstanbul-18 Şubat 1938, Ankara), kültür insanı, yazar, bürokrat.

Türkiye'de Milli Mücadele yıllarında Kültür Müdürü olarak görevlendirildi. 1921'de Akkale'de Ankara'nın ilk müzesi olan Eti Müzesi'ni kurdu; kitaplar yayımladı.  TBMM hükûmetinin kültür müdürü olduğu sırada Cumhuriyet ilan edilince "Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kültür müdürü" oldu.

Yaşamı 
1871'de İstanbul'da doğdu. Türkiye'de nümizmatiğin (eski para bilimi) kurucusu olarak tanınan İsmail Galip Bey'in iki çocuğundan birisidir.  İsmail Galip Bey, Osmanlı Devleti'nde sadrazamlık dahil önemli kademelerde hizmet veren İbrahim Ethem Paşa'nın dört oğlundan biri idi. Mübarek Galip Bey'in amcaları olan Osman Hamdi Bey ve Halil Edhem Eldem, Osmanlı-Türk kültür dünyasında önemli rol oynamış kimselerdi.

Mübarek Galib Bey, öğrenimine Süleymaniye'de bulunan Abdi Kâmil Efendi Mektebi'nde başladı. Orta ve yüksek öğrenimini Viyana, Berlin, Namur, Liège, Brüksel şehirlerinde sürdürdü.; Fransızca ve Almanca'yı çok iyi derecede öğrendi. Yurda döndükten sonra Ahmet Şakir Paşa’nın kızı Fatma Munise Hanım ile evlendi, beş çocuk sahibi oldu.

Bir süre müzelerde çalıştıktan sonra çeşitli devlet hizmetlerinde bulundu. Hariciye Nezareti, Düyûn-ı Umûmiye, Anadolu Osmanlı Demiryolları Kumpanyası, Osmanlı İttihat Mektepleri, Şehremaneti İhsâiyat (istatistik) Kalemi gibi kurumlarda  görev yaptı. Her yıl yayınlanması gereken İstatistik Mecmuası, Mübarek Galip'in görevde bulunduğu beş yıl boyunca hiç basılmadığı için görevden alındı.

Milli Mücadele yıllarıda Ankara’ya geçti. TBMM Hükûmeti tarafından Maarif Vekâleti'nde "Hars Dairesi Baş Müdürü" olarak atandı. Bu görevine devam ederken Cumhuriyet'in ilan edilmesi ile Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kültür müdürü oldu.

1921 yılında Ankara Kalesi'nin "Akkale" olarak adlandırılan burcunda Ankara'nın ilk müzesi olan Eti Müzesi'ni kurdu. Dört yıllık Kültür Müdürlüğü döneminde Maarif Vekâleti 56 adet eser yayımladı. Bu eserlerden birisi, TBMM hükûmetinin isteği üzerine kaleme aldığı ve İstanbul’da, Matbaa-i Amire'de basılan, "Kürre-i Arzda Nüfus-u İslam" adlı kitaptır. Bu kitap dünya üzerindeki Müslümanların o devirdeki nüfusları üzerine bir araştırmadır.

Mübarek Galip Bey, Cumhuriyet' devrinde  Maarif Vekâleti Telif ve Tercüme Heyeti azalığı, Müzeler Dairesi Asar-ı Atika Şubesi Müdürlüğü yaptı. 1929'da Eskişehir Lisesi'nde Fransızca ve Almanca öğretmeni olarak görevlendirildi. 1932'de emekli olana kadar öğretmenliği sürdürdü. Emekli olduktan sonra Adalet Bakanlığı’nda mütercimlik yaptı.

Eserleri 

 Müze-i Hümayun Meskukat Katologları (Sikke Katalogları) Meskukat-ı Atika-i İslamiye Katoloğu'nun (Eski İslam Sikkeleri Kataloğu) Cengiz İmparatorluğu, İlhanlılar ve Kırım Hanları bölümü
 Kürre-i Arzda Nüfus-u İslam, 1922 
 Hindistan'da Türk Hükümdarları, 1925
 Anadolu Türk âsâr ve mahkûkâtı tetebbuâtına esâs, 1928

Kaynakça 

1871 doğumlular
1938 yılında ölenler