Sınırlı Sorumlu Yazar ve Çevirmenler Yayın Üretim Kooperatifi

Sınırlı Sorumlu Yazar ve Çevirmenler Yayın Üretim Kooperatifi (kısaca YAZKO), 1980 yılında Mustafa Kemal Ağaoğlu öncülüğünde 11 kurucu üye tarafından kurulan Türkiye'nin ilk yazar, ozan ve çevirmenler kooperatifidir.

Kooperatifin amacı 
Yazarlar, ozanlar ve çevirmenlerden oluşan üyelerine "ideal yayıncılık koşullarını sağlamak" amacıyla kurulmuştur. Üyelerine piyasadan özgür, yayıncıdan özgür her türlü düşünsel ve politik baskıdan özgür yazabilme olanağını sağlamayı amaçlamıştır.

Tarihçe 
1979 yılında gerçekleşen İran İslam Devrimi ve hemen sonrasında başlayan İran - Irak savaşı dünya petrol üretiminde büyük bir azalmaya neden olmuştur. Azalan arz nedeniyle petrol fiyatlarının çok ciddi ölçüde artması derin bir ekonomik krizi de beraberinde getirmiştir. Krizin yol açtığı yokluk, fiyat artışları, karaborsa gibi sorunlar Türk basın sektörünü neredeyse faaliyet yapamaz hale getirmiştir. YAZKO yaşanan bu sıkıntılara çözüm olması umuduyla 1980 Nisan ayında kurulmuştur. Kuruluşunun hemen ardından gelen 12 Eylül darbesi ve sıkıyönetim süreci yaşanan sıkıntıları bir kat daha arttırmıştır.

YAZKO faal olduğu süre boyunca 5 dergi çıkarmış, üyelerine ait 200'den fazla kitap basmış, ödülü yarışmalar düzenleyerek yeni yetenekleri edebiyat dünyamıza kazandırmayı amaçlamış, düzenlediği çeşitli panel, sempozyum, açık oturum, konferans, imza günleri gibi etkinliklerle adından söz ettirmiştir. YAZKO Somut dergisinin 4. sayfasını feministlere açarak bu hareketin ülkemizdeki öncülüğünü de yapmıştır.

Azalan satışlar, kooperatif içi sıkıntılar, Sıkıyönetim Komutanlığının YAZKO ürünlerinin basımını, dağıtımını yapan şirketler üzerindeki bunaltıcı baskısı, Maliye Bakanlığının YAZKO'yu ticari kuruluş sayarak geriye dönük usulsüzlük ve kaçakçılık cezalarını da ekleyerek gönderdiği yüklü ödeme emirleri kooperatifi sıkıntılı bir sürece sokar. Son olarak mekan olarak kullanılan Atik Ali Paşa külliyesi başka bir vakıf tarafından sahiplenilir ve polis nezaretinde boşaltılır. Toplanan son YAZKO yönetim kurulu aldığı "faaliyetin gereksinim doğuncaya kadar ertelenmesi..." kararıyla faaliyetlerine son vermek zorunda kalır.

Yayınları

Kitaplar 
YAZKO kuruluşun ilk yılında 26, ikinci yılında ise 78 kitap yayınladı. Faaliyetlerine son verene kadar geçen 6 yıllık süreçte toplam 230 kitabın basım ve dağıtımını yapmıştır.

Dergiler 
 Yazko Edebiyat Dergisi (1980 -1986).
 Yazko Çeviri Dergisi (1981 - 1984).
 Yazko Felsefe Yazıları Dergisi (1982 - 1983).
 Yazko Somut Haftalık Sanat ve Kültür Dergisi (1983 - 1984).
 Yazko Ortak Kitap (1984).

YAZKO Edebiyat Ödülleri 
YAZKO çevirmen ve araştırmacıları desteklemek, özendirmek ve ülke kültürüne katkıda bulunmak amacıyla değişik dallarda ödülü yarışmalar düzenledi. Roman, öykü, şiir, inceleme dallarında özgün ve çeviri eserler için ayrı ayrı ödüller verildi. Ödül alan eserleri basıp dağıtarak kazanan yazarların okur kitlelerine ulaşmalarını sağladı.

Yazarlar 
YAZKO 400'den fazla yazar, ozan ve çevirmenin kitap ve makalelerini okurlarıyla buluşturdu. Dönemin önde gelen pek çok yazarı YAZKO yayınlarında yer almıştır.

Kurucu üyeler

Başkanları 
 Mustafa Kemal Ağaoğlu (1980 – 1983)
 Erol Toy (1983 – 1986)

Kaynakça

Dış bağlantılar  
 Erol Toy, YAZKO’nun Öyküsü,  Yaz Yayınları, 2007. ISBN 9789755172248
 Deniz Depe, Bir Ütopyanın Peşinde: YAZKO Edebiyat Dergisi,  Kurgan Yayınevi, 2015. ISBN 9786059912327
 Evin Doğu, Stella Ovadia YAZKO Somut 4. Sayfa,  Nota Bene Yayınları, 2023. ISBN 978-605-551-368-9

Sınırlı Sorumlu Yazarlar ve Çevirmenler Yayın Üretim Kooperatifi
Yazar kuruluşları
Edebiyat kuruluşları
1980'de Türkiye'de kurulan oluşumlar
1980'de kurulan kuruluşlar
1980'lerde kurulan yayınevleri
Türkiye'deki yayınevleri
İstanbul'daki yayınevleri