Nader Batmanghelidj

Nader Batmanghelidj (1902-1998), çeşitli askeri ve hükûmet görevlerinde görev yapan İranlı bir subaydı. O da Pakistan ve Irak İmparatorluk İran büyükelçisi olarak görev yaptı.

Hayatın erken dönemi ve eğitim 
Batmanghelidj 1902 yılında doğdu. Kardeşlerinden biri olan Hacı Mehdi Batmanghelidj bir toprak sahibiydi.

İran Askeri Akademisi'nden mezun oldu ve 1920'lerde İran Ordusu'na katıldı. Hem Almanya'da hem de Çekoslovakya'da askeri kurslara katıldı.

Kariyer 
İkinci Dünya Savaşı'nda İran'ın İngilizler tarafından işgali sırasında orduda albay olarak görev yapan Batmanghelidj, 1941'de İngilizler tarafından yakalanıp hapsedildi. Savaşın sonuna kadar hapisteydi. Batmanghelidj, serbest bırakılmasının ardından tuğgeneral oldu  ve Sovyet işgaline karşı Azerbaycan'ın kurtuluş güçlerine katıldı.

Batmanghelidj, Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin askeri ofisinin başına getirildi. Başbakan Mohammad Mosaddegh tarafından atletik programın şefi olarak seçildi. Musaddık hükûmetine karşı bir darbe planlayan üst düzey subaylardan biriydi. Ancak, 15 Ağustos 1953'te Batmanghelidj, Musaddık hükûmetine karşı yapılan darbe başarısız olunca tutuklandı ve hapsedildi.

Musaddık devrildikten sonra Batmanghelidj orduya döndü ve silahlı kuvvetlerin genelkurmay başkanlığına atandı. Görev süresi 1953 ile 1955 arasında sürmüştür. Hükûmet tarafından atanmasa da Batmanghelidj, genelkurmay başkanı olarak görev yaparken ve Tahran askeri valisi Teymur Bahtiyar, 22 Mayıs 1955'te Tahran'daki Ulusal Bahai Merkezi'nin yıkımına katıldı. Dini liderlerle birlikte binanın yıkımına katıldılar. Batmanghelidj, 1955'te 1957'ye kadar sürdürdüğü göreve atandığında  Pakistan'ın ilk İran büyükelçisi oldu. Ataması, Muhammed Musaddık'a karşı darbede önemli bir rol oynayan emekli subay Fazlullah Zahedi'ye yakınlığı sayesinde mümkün oldu.

Daha sonra Batmanghelidj, 1957-1958 döneminde İran'ın Irak büyükelçisi olarak görev yaptı. 1958'de Başbakan Manuçehr Eghbal liderliğindeki kabineye içişleri bakanı olarak atandı ve 1959'a kadar görevde kaldı. Görevdeyken başarılı bir kırsal kalkınma planı geliştirdi. Batmanghelidj'in yerine kırsal kalkınma projesini tamamlayan görevde Rahmat Allah Atabaki geçti. Batmanghelidj, 1960'larda Merkezi Antlaşma Teşkilatı'nın (CENTO) askeri grubunun başkanıydı. Son kamu görevi 1964-1967 döneminde üç yıl süreyle Horasan Eyaleti genel valiliği oldu ve 1967'de emekli oldu.

Kişisel yaşam ve ölüm 
Batmanghelidj, 1940'larda kurduğu Tehran International Hotel'in sahibiydi. 1979 İran devriminden sonra tutuklandı. Üç yıl hapis yattı ve hapishaneden çıktıktan sonra Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Orada önce Herndon, Virginia'ya, ardından Washington DC'ye yerleşti. İki kez evlendi. İlk eşi Mahin Banu Mirfendereski 1974'te öldü. Daha sonra Nayer Moluk Sadoughi ile evlendi. İlk evliliğinden üç çocuğu oldu.

Batmanghelidj 24 Nisan 1998'de Reston, Virginia'daki Cameron Glen Bakım Merkezinde böbrek yetmezliğinden öldü.

Başarılar 
Batmanghelidj, her ikisi de İmparatorluk İran'ından olan Sepah Nişanı ve Liyakat Nişanı ile ödüllendirildi.

Kaynakça 

1904 doğumlular
1998 yılında ölenler
İranlı valiler