Mevlânzâde Rifat

Mevlânzâde Rifat Bey (1869, İstanbul - 1930, Halep), Osmanlı Kürt bir gazeteci ve şairdi, ailesi Süleymaniye kökenliydi ve Hâlid Bağdâdî'nin soyundan gelir.

Erken yaşam ve aile 
Mevlânzâde'nin dedesinin adı Mehmed Bey olup, Süleymaniye'nin ileri gelenlerinden olup, Hâlid Bağdâdî soyundandır, Mevlânzâde'nin babası Süleymaniye'nin Şehrizor semtinde dünyaya gelen Abdurrahman Nacim Efendi'dir. Diyarbakır Eyalet Mahkemesi ve daha sonra Beyrut İstinaf Mahkemesi başkanı, aynı zamanda şairdi ve 1895'te Harput'ta öldü. Mevlânzâde'nin eşi Nuriye Ulviye Mevlan Civelek'tir.

Gazetecilik ve sürgün 
Mevlânzâde Rifat Bey, Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli ve en çok okunan gazetecilerinden biriydi. Serbestî gazetesinin sahibi ve yazı işleri müdürü ve öldürülen gazeteci Hasan Fehmi Bey'in arkadaşıydı. Hayatının büyük bölümünü Fransa, Yemen, Mısır, Suriye ve Yunanistan da dahil olmak üzere sürgünde geçirdi. II. Abdülhamid'in bir muhalifi olarak, başlangıçta Jön Türk merkez komitesinin bir üyesiydi, ancak daha sonra onun en ateşli eleştirmenlerinden biri ve daha sonra Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nın bir üyesi oldu. Osmanlı devletinin Ermenilere yönelik politikalarını kınayan az sayıdaki isimden biriydi ve gerçekleştirilen tehcirlerin Ermeni sorununu soykırım yoluyla çözmenin bir yolu olarak Jön Türkler tarafından sistematik olarak planlandığını belirtti.

Mevlânzâde de Mustafa Kemal Atatürk'e karşı çıktı ve Yüzellilikler listesinde yer aldı.

II. Abdülhamid'e, ikinci olarak İttihat ve Terakki'ye ve üçüncü olarak Mustafa Kemal Atatürk'e karşı olmak üzere üç ayrı dönemde muhalif olmuştur.

Kürt milliyetçiliği 
Bağımsız bir Kürdistan'ın kurulmasına destek için İngiliz, Fransız ve Yunanlılarla yoğun bir şekilde lobi yaptı. Bu amaçla Dimitrios Gunaris ile görüştü. Mevlânzâde aynı zamanda Kürdistan Teali Cemiyeti'nin önde gelen bir üyesiydi ve Woodrow Wilson tarafından Osmanlı İmparatorluğu'ndaki tüm milliyetlerin haklarının dikkate alınması gereken On Dört Madde'yi savundu.

Mevlânzâde Rifat, Hoybun'daki Kürtler ile Ermeniler arasında da köprü vazifesi görüyordu. Yazılarını yayımladığı Celadet Ali Bedirhan ve Süreyya Bedirhan'ın yakın arkadaşıydı.

Kürdistan Teali Cemiyeti başkanı Seyyid Abdülkadir'in resmi sözcüsüydü.

Mevlânzâde Rifat, 1930’da geçirdiği bir kalp krizi sonucunda ölmüştür.

Kaynakça 

İstanbul doğumlu yazarlar
1930 yılında ölenler
1869 doğumlular
Kürt siyasetçiler
Osmanlı Kürtleri
Yüzellilikler