Mieczysław Jagielski

Mieczysław Zygmunt Jagielski (12 Ocak 1924 - 27 Şubat 1997), Polonyalı politikacı ve ekonomist. Polonya Halk Cumhuriyeti döneminde, İkinci Dünya Savaşı öncesi Polonya'nın eski doğu bölgelerinin önde gelen son politikacısıydı.

Jagielski, 1957'de Polonya'nın yasama organı Sejm'de komünist bir milletvekili oldu ve 1985'e kadar bu sıfatla art arda yedi dönem hizmet etmeye devam etti. 1959'da Polonya Birleşik İşçi Partisi Merkez Komitesi üyesi ve Tarım Bakanı olarak atandı. 1970 yılında Tarım Bakanlığı görevinden ayrıldıktan sonra Jagielski, Başbakan Yardımcısı oldu ve ertesi yıl Polonya Birleşik İşçi Partisi Politbüro üyesi oldu. Ağustos 1980'de Jagielski, Gdańsk şehrinde grevcilerle yaptığı görüşmelerde hükûmeti temsil etti. Polonyalı bir sendika olan Dayanışma'yı Doğu Bloku içinde resmi olarak tanınan ilk bağımsız sendika olarak tanıyan anlaşmayı müzakere etti. Ağustos 1980 ile Ağustos 1981 arasında, Jagielski, sağlığı kötüleşiyor olsa da, Polonyalı işçilerin temsilcileriyle etkileşime devam etti. 1981 yılının Temmuz ayının sonlarında Jagielski, bildirildiğine göre Polonya'nın o sırada yaşamakta olduğu ekonomik kriz için bir kurtarma programı üretemediğinden Başbakan Yardımcılığından kovuldu. Aynı yıl, Polonya Birleşik İşçi Partisi Siyasi Bürosu ve Merkez Komitesi üyeliğinden ayrıldı. Polonya'nın Varşova kentinde 73 yaşında kalp krizinden öldü.

İlk siyasi kariyeri 
Jagielski, 12 Ocak 1924'te Polonya'nın Kołomyja kentinde (İkinci Polonya Cumhuriyeti) (şimdi Kolomyia, Ukrayna ) köylü bir ailede  doğdu. İkinci Dünya Savaşı'nı ailesinin çiftliğinde tarım işçisi olarak geçirdi. Savaştan sonra Ana Planlama ve İstatistik Okulu'nun yanı sıra Instytut Kształcenia Kadr Naukowych'de (Bilim Kadroları Hazırlama Enstitüsü) eğitimini tamamladı.

Jagielski 1944, veya 1946'da  Polonya İşçi Partisi'ne (PPR) kaydoldu (kaynaklar değişebilir). Polonya İşçi Partisi 1948'de Polonya Birleşik İşçi Partisi'ne (PZPR) dönüştüğünde, yeni partinin üyesi oldu. 1946'dan 1949'a kadar Jagielski, kırsal kesimin kontrolünü ele geçirmek için tasarlanmış bir komünist örgüt olan Związek Samopomocy Chłopskiej'in (Köy Yardımlaşma Derneği) Merkez Kurulu'nda görev yaptı. 1950'den 1952'ye kadar Devlet Tarım Çiftlikleri Merkez Kurulu'ndaydı ve Aralık 1952'den Aralık 1953'e kadar bu kurumun müdür yardımcısıydı. Aralık 1953'te Polonya Birleşik İşçi Partisi Merkez Komitesi Tarım Departmanı Direktörü oldu ve Aralık 1956'ya kadar bu görevde kaldı.

Mart 1954'te Polonya Birleşik İşçi Partisi Merkez Komitesi üyesi vekili oldu ve bu görevi Mart 1959'a kadar sürdürdü. Ocak 1957 Polonya yasama seçimlerinin bir sonucu olarak Jagielski, Polonya yasama organı Sejm'e vekil olarak atandı. O yılın Ocak ayında aynı zamanda Tarım Bakan Yardımcısı oldu ve Ekim 1959'da Tarım Bakanı olarak atandı ve Haziran 1970'e kadar bu görevde kaldı. Mart 1959'da Polonya Birleşik İşçi Partisi Merkez Komitesi'ne tam üye olarak atandı (daha önce tam üye yardımcısıydı). Haziran 1964'te Polonya Birleşik İşçi Partisi Politbüro üyesi oldu ve Aralık 1971'e kadar bu görevi sürdürdü.

Jagielski aynı zamanda tarım ekonomisi konularında uzmanlaşmış bir ekonomistti . 1975'ten itibaren Varşova'daki Ana Planlama ve İstatistik Okulu'nda profesörlük yaptı.

Başbakan Yardımcısı 
Haziran 1970'te Jagielski Başbakan Yardımcısı olarak atandı (böylece Tarım Bakanı olarak görev süresi sona erdi ve Polonya Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Vekili oldu) ve Aralık 1971'de Polonya Birleşik İşçi Partisi Politbürosu'nun tam üyesi oldu (önceden mevcut bir üyenin yardımcısıydı). 26 Ekim 1971'de Bakanlar Kurulu Planlama Komisyonu Başkanı oldu. 23 Ekim 1975'te geçirdiği kalp krizi sonrası Planlama Komitesi Başkanlığı görevinden alındı. 1971'den 1981'e kadar Comecon'da Polonya temsilcisiydi. Şubat 1981'de Bakanlar Kurulu Ekonomi Komitesi başkanı oldu.

Planlama Komitesi Başkanlığı görevini kaybettiği 1971 ve 1975 yılları arasında Polonya'nın ekonomik politikaları üzerinde "derin bir etkiye" sahip olduğu  anlatılmaktadır. 1 Temmuz 1980'de Polonya hükûmeti fiyat artışlarını açıkladı ve bu da birçok işçinin Lublin de dahil olmak üzere Polonya'nın birçok şehrinde grev yapmasına yol açtı. Lublin'deki grevin bir sonucu olarak, şehir "neredeyse kapatıldı"  ve Jagielski şehre bir heyet göndererek oradaki gerilimi azaltmayı başardı.

Gdansk müzakereleri 
Gdansk, grev hareketinin odak noktası haline geldi. 21 Ağustos 1980'de Mieczysław Jagielski, Tadeusz Pyka'nın yerine grevcilerle müzakere eden Polonya hükûmet komisyonunun başına geçti. Grevciler, temsil ettikleri işçilere grev hakları da dahil olmak üzere daha iyi haklar verilmesini talep eden Şirketler Arası Grev Komitesi tarafından temsil edildi. 26 Ağustos'ta Gdańsk'taki Lenin Tersanesi'nde grevcilerin temsilcileriyle bir araya gelen Jagielski, grev hakkının Polonya'nın resmi sendikalarına ilişkin yeni bir yasaya ekleneceğine söz verdi. 5 gün daha süren zorlu müzakerelerin ardından grevciler ile hükûmet arasında Gdańsk anlaşması olarak bilinen bir anlaşmaya varıldı. Norman Davies'e göre, Jagielski, nihayetinde yalnızca iki alternatifin kaldığını fark etmişti: "ya grevcilerin şartları üzerinde bir anlaşmaya varılacaktı ya da hükümet, hazırlıksız olduğu bir güç kullanımına başvuracaktı."  Anlaşma, Lenin Tersanesi işçilerine grev hakkı vermenin yanı sıra, kendi bağımsız sendikalarını kurmalarına da izin verdi. Jagielski, anlaşmayla sonuçlanan müzakereler hakkında, "Polonyalılar olarak Polonyalılarla konuştuk... Kazanan ve kaybeden yoktur. Burada önemli olan birbirimizi anlamış olmamız ve yaptıklarımızın en iyi garantisi çok çalışmaktır." dedi  Çok iyi bir  konuşma yaptığı bildirildi.

Gdansk müzakerelerinin ardından 
Ekim 1980'de, Polonya Üçüncü Cumhuriyeti'nin gelecekteki Başkanı Lech Wałęsa'yı da içeren Dayanışma üyelerinden oluşan bir heyet ile etkileşime girdi. Wałęsa, Polonya hükûmetinin bağımsız işçi hareketine kendini tanıtması için yeterince fırsat verme sözünü tutmadığından şikayet ettiğinde, Jagielski harekete Polonya basınına ve Polonya radyo ağına daha iyi erişim sağlamaya çalışacağını belirtti. Jagielski, Ocak 1981'de Doğu Bloku ekonomik topluluğu Comecon'un Moskova'daki bir toplantısına giden bir delegasyona başkanlık etti. O ay, ekonomik sıkıntıların, hükûmeti Polonyalı işçilerin cumartesi günleri çalışmak zorunda kalmamasını sağlama sözünden dönmeye zorladığını ve bunun yerine Cumartesi günlerinin sadece bir kısmının tatil yapılmasını önereceğini açıkladı.

Polonyalı işçiler arasında hükûmetin kararı üzerine huzursuzluk arttı ve Jagielski, Bakanlar Kurulu binasında Cumartesi sorunuyla ilgili olarak Wałęsa ile altı saat görüştü. Diğer konuşma noktaları arasında Dayanışma'nın standart devlet sansüründen muaf tutulması vardı. Müzakereler huzursuzluğu sona erdirmedi ve Jagielski, Polonya ulusal televizyonunda bir yayın yaparak, Cumartesi günü verilecek izin karşılığında her iş gününe yarım saat mesai eklenmesi teklifini sunarak bir uzlaşma teklifinde bulundu. Tüm Polonyalı işçiler cumartesi günleri işten izin alırsa Polonya'nın ekonomik sıkıntılarının artacağı konusunda uyardı ve "halkın vatanseverliğine" çağrıda bulundu. Buna rağmen birçok Polonyalı işçi ertesi Cumartesi işten ayrıldı. Nisan ayında, "kıdemli bir müzakereci" olarak tanımlanan Jagielski , Fransa Cumhurbaşkanı Valéry Giscard d'Estaing ile bir araya geldi ve Fransa'dan 800 milyon dolarlık yardım sözü almayı başardı. O ay, ABD Dışişleri Bakanı Alexander Haig ve Başkan Yardımcısı George HW Bush tarafından kabul edildi ve Jagielski'ye ABD'nin Polonya'ya 50.000 ton fazla tereyağı ve kuru süt satacağı ve Polonya'nın ABD'ye olan 3 milyar dolarlık borcunu yeniden yapılandırmak için işbirliği yapılmasının düşünüleceği bildirildi.

10 Haziran'da Polonya Birleşik İşçi Partisi Politbüro üyesi olarak Jagielski, grubun diğer üyelerine Politbüro'daki görevine ve Başbakan Yardımcısı olarak görevine son vermelerini teklif ederek, "Yaşadığım belirli bir olaydan dolayı, PB (Politbüro) üyeliğinden istifamı sunuyorum. Aynı zamanda başbakan yardımcılığı görevinden de istifa ediyorum" dedi. Görünüşe göre teklifi reddedildi ve bahsettiği olayın, yakın zamanda geçirdiği bir kalp krizi olma ihtimali vardır. 31 Temmuz 1981'de Jagielski, bildirildiğine göre Polonya'nın o sırada yaşamakta olduğu ekonomik kriz için bir kurtarma programı oluşturamadığından Başbakan Yardımcılığı görevinden alındı.

Sonraki hayatı ve ölümü 
Temmuz 1981'de Jagielski, Polonya Birleşik İşçi Partisi Merkez Komitesi, Polonya Birleşik İşçi Politbürosu ve Ekonomi Komitesi üyeliklerini kaybetti. 1985 yılına kadar Sejm milletvekili olarak kaldı. 27 Şubat 1997 gecesi Polonya'nın Varşova kentindeki  evinde 73 yaşında kalp krizinden öldü. Jagielski'nin ölümünden sonra, Lech Wałęsa onu "tartışmaları her zaman dinleyen hassas bir adam" olarak nitelendirdi  ve Jagielski'nin bu açıdan 1980'deki diğer Polonyalı politikacılardan farklı olduğunu söyledi.

Ödüller 
Polonya Halk Cumhuriyeti'nin en yüksek sivil nişanı olan Polonya Halkı İnşaatçılar Nişanı'nı (Order Budowniczych Polski Ludowej aldı.

Bibliyografya 

 Jagielski, Mieczysław (1957) O Nowej polityce partii na wsi [Köylerde yeni partinin siyaseti üzerine] .
 Jagielski, Mieczyslaw (1965). Niektóre problemy rozwoju rolnictwa w latach 1966-1970 [1966-1970 yıllarında tarımsal kalkınmanın seçilmiş sorunları] .

Dipnotlar 

Powązki Askeri Mezarlığı'na defnedilenler
Order Budowniczych Polski Ludowej sahipleri
20. yüzyıl ekonomistleri
Polonyalı ekonomistler
Polonya Sejm Üyeleri 1976–1980
Polonya Sejm Üyeleri 1980–1985
Polonya Sejm Üyeleri 1972–1976
Polonya Sejm Üyeleri 1969–1972
Polonya Sejm Üyeleri 1965–1969
Polonya Sejm Üyeleri 1961–1965
Polonya Sejm Üyeleri 1957–1961
Polonya başbakan yardımcıları
Polonya İşçi Partisi mensubu Polibüro siyasetçileri
Polonya İşçi Partisi mensubu siyasetçiler
1997 yılında ölenler
1924 doğumlular