Peekaboo Gökadası

Peekaboo Gökadası (resmi olarak HIPASS J1131-31 ve PGC 5060432 olarak bilinir), Suyılanı takımyıldızında yaklaşık olarak  uzaklıkta bulunan düzensiz, mavi kompakt cüce gökadadır. Gökada, yaklaşık  genişliğiyle nispeten küçüktür. Peekaboo Gökadası, metallik bakımından bilinen en fakir ("aşırı derece metal fakiri" (XMP)), kimyasal olarak en az zengin ve görünüşü itibariyle ilkel gökadalardan biri olarak kabul edilir.

Peekaboo Gökadası'nın keşfi, görece olarak hızlı hareket eden bir ön plan yıldızı olan TYC 7215-199-1'in geçtiğimiz 50 ila 100 yıl içinde yana kayarak, örtülü gökadayı görünür hale getirmesiyle gerçekleşti. Gökadanın "Peekaboo" (ce-e) takma adı bu durumdan kaynaklanır.

Hubble Uzay Teleskobu kullanılarak yapılan detaylı çalışmalar Kasım 2022'de yayınlandı. Gökbilimciler, gökadanın içindeki yaklaşık 60 bireysel yıldızı yakından incelemeyi başardılar. Bu yıldızların tümü görece olarak genç görünen, birkaç milyar yıl yaşında veya daha genç olan yıldızlardı. Avustralya'daki CSIRO'da gökbilimci olan, gökadayı 2001 yılında keşfeden ve yapılan son araştırmanın ortak yazarı Bärbel Koribalski'nin sözleriyle: "Başta bu küçük gökadanın ne kadar özel olduğunu fark etmemiştik... Şimdi Hubble Uzay Teleskobu, Güney Afrika Büyük Teleskobu (SALT) ve diğer kaynaklardan elde edilen verilerle, Peekaboo Gökadası'nın bugüne kadar tespit edilen metal bakımından en fakir gökadalardan biri olduğunu biliyoruz."

Mevcut düşünceye göre, evrenin oluşumunun ilk aşamalarında yaklaşık 13,8 milyar yıl önce genellikle hidrojen ve helyumdan oluşan ilk yıldızlar ortaya çıktı. Daha sonra bu çok erken yıldızlar hidrojen ve helyumu, demire kadar daha ağır elementlere dönüştürdüler. Demir ötesi ağır elementler daha sonraki şiddetli süpernova patlamalarının bir sonucu olarak üretildi ve bu ağır elementler yeni yıldızlar oluşturmak üzere evrenin her tarafına dağıldı. Nispeten yakın ve metallik bakımından son derece fakir olan Peekaboo Gökadası'nın keşfi, gökbilimcilerin erken yıldızların ve gökadaların oluşumunu daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir.

Ayrıca bakınız 
 Galaksi oluşumu ve evrimi
 I Zwicky 18

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Peekaboo Gökadası (video; 2:51) (NASA Space News; 12 Aralık 2022)

Suyılanı takımyıldızı
Cüce galaksiler