Anatomik Terapötik Kimyasal Sınıflandırma Sistemi

Anatomik Terapötik Kimyasal (ATC) Sınıflandırma Sistemi, ilaçların etkin maddelerini etki ettikleri organ veya sisteme ve terapötik, farmakolojik ve kimyasal özelliklerine göre sınıflandıran bir ilaç sınıflandırma sistemidir. Amacı, ilaç kullanımını izlemek ve kaliteli ilaç kullanımını iyileştirmek için araştırmalara yardımcı olmaktır. İlaç tavsiyesi veya etkinliği anlamına gelmez. Dünya Sağlık Örgütü İlaç İstatistikleri Metodolojisi İşbirliği Merkezi (WHOCC) tarafından kontrol edilmektedir ve ilk olarak 1976 yılında yayınlanmıştır.

Kodlama sistemi 
Bu farmasötik kodlama sistemi, ilaçları etki ettikleri organ veya sisteme, terapötik amaçlarına veya doğalarına ve ilacın kimyasal özelliklerine göre farklı gruplara ayırır. Farklı markalar aynı etkin maddeye ve endikasyonlara sahiplerse aynı kodu paylaşırlar. Her bir alt düzey ATC kodu, tek bir endikasyonda (veya kullanımda) farmasötik olarak kullanılan bir maddeyi veya bir madde kombinasyonunu temsil eder. Bu, bir ilacın birden fazla koda sahip olabileceği anlamına gelir; örneğin asetilsalisilik asit (aspirin) lokal oral tedavi için bir ilaç olarak , trombosit inhibitörü olarak  ve analjezik ve antipiretik olarak  kodlarına sahiptir. Ayrıca bir kod birden fazla etkin maddeyi temsil edebilir, örneğin  perindopril ile amlodipin kombinasyonudur, tek başına reçete edildiğinde kendi kodları (sırasıyla  ve ) olan iki etkin maddedir.

ATC sınıflandırma sistemi katı bir hiyerarşidir, yani her bir kodun mutlaka bir ve yalnızca bir ebeveyn kodu vardır, en üst seviyedeki 14 kodun hiçbir ebeveyni yoktur. Kodlar semantik tanımlayıcılardır, yani tanımlayıcı olarak hizmet etmenin ötesinde kendi başlarına bilgiyi tasvir ederler (yani, kodlar kendi başlarına ebeveynliğin tam soyunu tasvir eder). 7 Mayıs 2020 itibarıyla ATC'de 6331 kod bulunmaktadır; aşağıdaki tabloda seviye başına sayı verilmektedir.

Tarihçe 
ATC sistemi, ilaç endüstrisinin farmasötik ürünleri (aktif bileşenlerinin aksine) sınıflandırması için bir araç olarak tasarlanan daha önceki Anatomik Sınıflandırma Sistemi'ne dayanmaktadır. Kafa karıştırıcı bir şekilde ATC olarak da adlandırılan bu sistem 1971 yılında Avrupa İlaç Pazarı Araştırma Derneği (EphMRA) tarafından başlatılmış olup, EphMRA ve Intellus tarafından sürdürülmektedir. Kodları dört seviye halinde düzenlenmiştir. DSÖ'nün beş seviyeli sistemi, EphMRA'nın bir uzantısı ve modifikasyonudur. İlk olarak 1976 yılında yayınlanmıştır.

Diğer ATC sınıflandırma sistemleri 
Bu sistemde ilaçlar beş farklı seviyede gruplar halinde sınıflandırılmaktadır:

Birinci seviye 
Kodun birinci seviyesi anatomik ana grubu gösterir ve bir harften oluşur. 14 ana grup bulunmaktadır:

Örnek : C Kardiyovasküler sistem

İkinci seviye 
Kodun ikinci seviyesi terapötik alt grubu gösterir ve iki rakamdan oluşur.

Örnek : C03 Diüretikler

Üçüncü seviye 
Kodun üçüncü seviyesi terapötik/farmakolojik alt grubu gösterir ve bir harften oluşur.

Örnek : C03C Yüksek tavanlı diüretikler

Dördüncü seviye 
Kodun dördüncü seviyesi kimyasal/terapötik/farmakolojik alt grubu gösterir ve bir harften oluşur.

Örnek : C03CA Sülfonamidler

Beşinci seviye 
Kodun beşinci seviyesi kimyasal maddeyi gösterir ve iki rakamdan oluşur.

Örnek : C03CA01 furosemid

Sınıflandırma

ATCvet 
Veteriner ilaçlarını sınıflandırmak için veteriner tıbbi ürünler için Anatomik Terapötik Kimyasal Sınıflandırma Sistemi (ATCvet) kullanılır. ATCvet kodları, çoğu beşeri ilacın ATC kodunun önüne Q harfi yerleştirilerek oluşturulabilir. Örneğin, veteriner kullanımı için furosemid QC03CA01 koduna sahiptir.

QI immünolojikler, QJ51 meme içi kullanım için antibakteriyeller veya QN05AX90 amperozid gibi bazı kodlar yalnızca veteriner ilaçları için kullanılır.

Bitkisel ATC (HATC) 
Bitkisel ATC sistemi (HATC), bitkisel maddelerin ATC sınıflandırmasıdır; 5. seviye grupta 2 yerine 4 basamak kullanarak normal ATC sisteminden ayrılır.

Bitkisel sınıflandırma DSÖ tarafından kabul edilmemiştir. Uppsala İzleme Merkezi, Bitkisel ATC sınıflandırmasından sorumludur ve abonelikle erişilebilen WHODrug Global portföyünün bir parçasıdır.

Tanımlanmış günlük doz 
ATC sistemi ayrıca birçok ilaç için tanımlanmış günlük dozları (TGD'ler) içerir. Bu, belirli bir ilaç için olağan günlük doza dayalı bir ilaç tüketimi ölçümüdür. Tanıma göre, "TGD, yetişkinlerde ana endikasyonu için kullanılan bir ilaç için günlük varsayılan ortalama idame dozudur."

Uyarlamalar ve güncellemeler 
Alman Anatomisch-therapeutisch-chemische Klassifikation mit Tagesdosen gibi ATC sınıflandırmasının ulusal sayıları, WHO versiyonunda bulunmayan ek kodlar ve TGD'ler içerebilir.

ATC, yeni onaylanan ilaçlar için yeni kodlar oluştururken yönergeleri takip eder. ATC sınıflandırması ve TGD ataması için DSÖ'ye bir başvuru yapılır. Ön veya geçici bir kod atanır ve yorum veya itiraz için web sitesinde ve DSÖ İlaç Bilgisi'nde yayınlanır. Yeni ATC/TGD kodları altı aylık Çalışma Grubu toplantısında tartışılır. Kabul edilirse nihai bir karar haline gelir ve altı ayda bir web sitesinde ve DSÖ İlaç Bilgisi'nde yayınlanır ve 1 Ocak'ta yıllık basılı/çevrimiçi ACT/TGD Dizininde uygulanır.

Mevcut ATC/TGD'de yapılan değişiklikler benzer bir süreç izleyerek geçici kodlar haline gelir ve kabul edilirse ATC/TGD değişiklikleri olarak nihai karar haline gelir. ATC ve TGD değişiklikleri yalnızca gelecek yıllık güncellemelerde geçerli olur ve uygulanır; orijinal kodlar yıl sonuna kadar devam etmelidir.

TGD'lerle birlikte tam çevrimiçi/basılı ATC dizininin güncellenmiş bir versiyonu her yıl 1 Ocak'ta yayınlanır.

Ayrıca bakınız 

 ICD-10 Uluslararası Hastalık Sınıflandırması
 Farmakoterapi

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 
  İlaç geliştirme ve düzenleme ile ilgili konulara genel bir bakış sağlayan üç aylık dergi.
  
 EphMRA Anatomik Sınıflandırması (ATC ve NFC)
 atcd. WHOCC web sitesinden ATC verilerini kazımak için R betiği; tüm ATC ağacını indirmek için bağlantı içerir.

Dünya Sağlık Örgütü
Farmakolojik sınıflandırma sistemleri
İlaçlar
Etkilediği organ sistemine göre ilaçlar
ATC kodları