Stanislao Cannizzaro

Stanislao Cannizzaro  ( , also  ,) 13 Temmuz 1826 - 10 Mayıs 1910), İtalyan kimyagerdir. Cannizzaro reaksiyonuyla ve 1860'taki Karlsruhe Kongresi'nde atom ağırlığı müzakerelerindeki etkili rolüyle ünlüdür.

Hayatı 
Cannizzaro, 1826'da Palermo'da doğmuştur. Tıp mesleğini yapmak amacıyla oradaki üniversiteye girmiş, ancak kısa süre sonra kimya çalışmalarına yönelmiştir. 1845 ve 1846'da, salisin üzerine çalışmalarıyla tanınan ve o zamanlar Pisa'da kimya profesörü olan ve daha sonra Torino'da aynı görevi üstlenen Raffaele Piria'nın (1815-1865) asistanı olarak görev yapmıştır.

1848 Sicilya devrimi sırasında Cannizzaro, Messina'da topçu subayı olarak görev yapmış ve aynı zamanda Sicilya parlamentosunda Francavilla'nın milletvekili seçilmiştir. Eylül 1848'de Messina'nın düşüşünden sonra Taormina'da görevlendirilmiştir. İsyancıların çökmesi üzerine Cannizzaro, Mayıs 1849'da Marsilya'ya kaçmış ve çeşitli Fransız kasabalarını ziyaret ettikten sonra Ekim ayında Paris'e ulaşmıştır. Orada Michel-Eugène Chevreul'un laboratuvarında çalışmaya başlamış ve F.S. Cloez (1817-1883) ile birlikte, 1851'de amonyağın eterli çözeltideki siyanojen klorür üzerindeki etkisi ile siyanamid hazırlayarak kimyasal araştırmalara ilk katkısını yapmıştır. Aynı yıl Cannizzaro, Piyemonte'deki Alessandria Ulusal Koleji'nde fiziksel kimya profesörü olarak atanmayı kabul etmiştir. Alessandria'da aromatik aldehitlerin alkollü bir potasyum hidroksit çözeltisi tarafından karşılık gelen asit ve alkolden oluşan bir karışıma ayrıştırıldığını keşfetmiştir. Örneğin benzaldehit, Cannizzaro tepkimesi ile benzoik asit ve benzil alkole ayrışır.

1855 sonbaharında Cannizzaro, Cenova Üniversitesi'nde kimya profesörü olmuş ve daha sonra Pisa ve Napoli'de profesörlük yaptıktan sonra Palermo'da inorganik ve organik kimya kürsüsünü kabul etmiştir. Orada, 1871 yılında Roma Üniversitesi'nde kimya kürsüsüne atanana kadar aromatik bileşikler üzerinde on yıl çalışmış ve aminler üzerinde çalışmaya devam etmiştir. 

Cannizzaro, santonin araştırmasını da içeren organik kimya üzerine yaptığı çalışmaların yanı sıra, daha önce Amedeo Avogadro tarafından hipotez haline getirilen atomik ve moleküler ağırlıklar arasındaki ayrım konusunda ısrar ettiği 1858 tarihli makalesi Sunto di un corso di Filosofia chimica (Kimya felsefesi dersinin taslağı) ile  kimyaya büyük hizmet sunmuştur. Cannizzaro, uçucu bileşiklerde bulunan elementlerin atom ağırlıklarının, bu bileşiklerin moleküler ağırlıklarından nasıl çıkarılabileceğini ve bileşiklerinin buhar yoğunlukları bilinmeyen elementlerin atom ağırlıklarının, onların özgül ısılarının bilgisinden nasıl belirlenebileceğini göstermiştir. Atom teorisi için temel önem taşıyan bu başarılarından dolayı 1891 yılında Royal Society tarafından Copley Madalyası ile ödüllendirilmiştir. 

1871'de Cannizzaro'nun bilimsel itibarı onun başkan yardımcısı olduğu İtalyan senatosuna kabul edilmesini sağladı; Halk Eğitimi Konseyi'nin bir üyesi olarak ve diğer şekillerde, İtalya'da bilimsel eğitim davasına önemli hizmetlerde bulunmuştur.

Kendisi en çok atomlar, moleküller ve atom ağırlıkları üzerine o zamanlar mevcut olan tartışmalara yaptığı katkılarla tanınmıştır. Amedeo Avogadro'nun, aynı basınç ve sıcaklıkta eşit hacimdeki gazın eşit sayıda molekül veya atom barındırdığı fikrini ve eşit hacimdeki gazın atom ağırlıklarını hesaplamak için kullanılabileceği fikrini savunmuştur. Cannizzaro bunu yaparak yeni bir kimya anlayışı sağlamıştır.

Çalışmaları 
Sunto di un corso di filosofia chimica, Genova, 1858
 
 Scritti intorno alla teoria molecolare ed atomica ed alla notazione chimica, "Lo Statuto" (Palermo), 1896, .
Scritti vari e lettere inedite nel centenario della nascita, Roma, 1926

Ayrıca bakınız 
 Cannizzaro tepkimesi

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Sketch of a course of chemical philosophy by Cannizzaro (1858) – Edinburgh: Alembic Club Reprint No. 18 (1911).
  by Thomas Edward Thorpe in Essays in Historical Chemistry, London: Macmillan, pages 500 – 513 (also Nature, 6 May 1897).
 George B. Kauffman,  (1996). Review of Lettere a Stanislao Cannizzaro 1868–1872; Stanislao Cannizzaro: Scritti di Storia Politica e Chimica; Corrispondenza Varia, a set of Cannizzaro's papers

St Petersburg Bilimler Akademisi'nin muhabir üyeleri
Belçika Kraliyet Bilim ve Sanat Akademisi üyeleri
Royal Society'nin yabancı üyeleri
Copley Madalyası sahipleri
İtalyan kimyagerler
1910 yılında ölenler
1826 doğumlular