Han kızı pınarı

Han kızı pınarı, Şuşa'nın Çöl Qala semtinde Han kızı Nateva'nın sarayının yanında bulunan bir pınardır. Pınar, 19. yüzyılda son Karabağ Hanı'nın kızı Hurşidbanu Natevanın parasıyla yaptırılmıştır.

8 Mayıs 1992'de Şuşa'nın işgalinden sonra kaynak bakımsız kalmıştır. Bunun sonucu olarak kaynağın suları kurumuş ve bakımsız bir duruma düşmüştür.

Pınar, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararı ile yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edilmiştir.

2020 yılında İkinci Karabağ Savaşı sırasında Şuşa'nın kurtarılmasının ardından 2021 yılında pınar onarılarak halkın kullanımına geri verilmiştir.

Tarihi 
Şuşa şehri kurulduktan sonra, halkı içme suyu ihtiyacını bahçelerinde kazılan kuyulardan karşılamaya çalışmıştır. Ancak bu suların çoğu tuzlu olduğu için içilmeye uygun değildi. Şehirde sadece iki tane içme suyu kuyusu vardı. Bu, 30.000 nüfuslu bir şehir için çok azdı. Bu nedenle halk su ihtiyacını şehre 3–4 km uzaklıktaki dağlardan, Taşaltı ve Halfeli nehirlerinin kıyısındaki pınarlardan karşılıyordu. Bu pınarlardan su tulumları doldurarak at ve eşeklerle şehre taşırlardı. Suyun uzaktan getirilmesi, fiyatının yüksek olmasına neden olmuştur. Zengin aileler suya yılda 50 ruble harcadı. Yoksul insanlar genellikle tuzlu su kaynakları veya yağmur suyu kullanmaya mecburdular. Evlerin damından akan suyu, bahçenin dibine yaptıkları su deposuna yönlendirip, kullanmak üzere topluyordular. Şehrin içme suyu ihtiyacını karşılamak için burada çeşitli su pınarları yapılmıştır. Bu pınarlar mimari tarzları ve farklılıkları nedeniyle günümüzde şehrin tarihi eserleri arasındadır.

Pınarın inşası 
Son Karabağ Hanı'nın kızı Hurşidbanu Natevan 1871'de şehrin yedi kilometre uzağında bulunan Sarıbaba dağının eteğinden Şuşa'ya halkın içme suyunu sağlamak için bir su boru hattı yaptırdı. Kemerin yapımı 1 yıl 6 ay sürmüş ve 18 Ağustos 1873 tarihinde başarıyla tamamlanmıştır. Baharın açılış törenine katılmak için beş bin kişi bir araya geliyor. Khurshidbanu Natavan, kaynağı inşa etmek için 100.000 manat altın para harcıyor. O, su çekme işiyle uğraşan işçi ve ustalara parayla birlikte 180 koyun ve 20 takım pahalı cüppe bağışladı. Şair ve sanatçı Mir Mohsun Nevvab, pınarın yapılması ile ilgili bir yazı yazrak Hurşidbanu Beyim'in iyi işini takdir etti.

Su kemeri toprak künklerle döşendiği için oradan akan su serindi. Daha sonra bu boruları bronz borulara değiştirdiler. O suyu halka sunmak için, Hurşidbanu Natevan Çöl Qala mahallesindeki sarayının yanında Han kızı pınarı inşa ediliyor. Pınar beyaz mermerden olup 12 gözlü ve 8 köşe kurnadan oluşmaktadır.

8 Mayıs 1992'de Şuşa'nın işgalinden sonra kaynak bakımsız kalmıştır. Bunun sonucunda pınarın suyu kurumuş ve bakımsız hale gelmiştir.

Pınar, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararı ile yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edilmiştir.

2020 yılında İkinci Karabağ Savaşı sırasında Şuşa'nın kurtarılmasının ardından 2021 yılında pınar onarılarak halkın kullanımına geri verilmiştir.

Fotoğrafları

Ayrıca bakınız 
 Hoca Mercanlı pınarı

Kaynakça 

Şuşa pınarları