Vela Spila

Vela Spila mağarası (, "Büyük Mağara"), Hırvatistan'da, Korčula adasındaki Vela Luka kasabasının yukarısında, Pinski Rat tepesinde, yaklaşık  yükseklikte yer alan bir mağaradır. Mağara, 40 m (130 ft) uzunluğunda, 17 m (56 ft) yüksekliğinde ve yaklaşık 40 m (130 ft) genişliğinde eliptik şekilli bir mağaradan oluşmaktadır. Mağaranın çatısında, Almanya'daki Brillenhöhle'ye benzer şekilde, henüz belirlenemeyen bir zamanda çökmenin neden olduğu iki açıklık bulunmaktadır.

Mağarayı modern literatürde ilk tanımlayan kişi Nikola Ostoic'tir. 1856'da "Compendio Storico Dell Isola Di Curzola"yı yazdı. Yerel bir tarihçi, müze komiseri ve antik eser koleksiyoncusu olarak 1835'te mağarayı ziyaret etti. Mağaradan, 15. yüzyılda Korčula Statüsü'nde bahsedilmiştir.

Bilimsel araştırmalar 
Mağaranın bilimsel araştırmaları 1940'ların sonlarında başladı. Marinko Gjivoj kazı alanında 1949'da işe başladı. 1951 yılında Marinko Gjivoje, Boris Ilakovac ve Vinko Foretic tarafından deneme kazılarına başlandı ve elde edilen sonuçların ardından kazıların devam etmesine izin verildi. Elde edilen bulgulara dayanarak, Grga Novak, mağaraların Hvar adasıyla bağlantılarını doğrulamak için daha fazla kazı yapmaya karar verdi. Keşifler Eylül 1951'de gerçekleştirildi. Ön sonuçlar Yugoslav Akademisi Annals'ta yayınladı.

1974'ten bu yana, başlangıçta Grga Novak ve 1978'den beri Bozidar Cecuk tarafından yönetilen saha çalışmaları neredeyse her yıl gerçekleştirilmiştir. Franko Oreb kazı ekibinin daimi üyesidir ve Dinko Radic kazıya 1986 yılında katılmıştır.

Mağarada Geç Mezolitik'ten Neolitik'e kadar kesintisiz bir tortul dizisi ortaya çıkarılmıştır. Radyokarbon tarihli buluntular, MÖ 20.000 yıllarına ait avlanma ve deniz kaynaklarının toplanması amacıyla mevsimlik insan davranışı varlığını ortaya koymuştur. 1986 ve 1998 yılları arasında daha genç Mezolitik tabakalarda üç çocuk gömüsü keşfedilmiştir. Diğer bulgular MÖ 13.500 ile 12.600 arasına tarihlenmektedir.

Eneolitik katmanlar, Hvar Kültürüne atfedilen mağaranın kalıcı olmayan insan yerleşimini açıklar. Bu dönemi hemen Tunç Çağı'nın kompakt bir tabakası izler.

Arkeolojik buluntular Vela Luka'daki Kültür Merkezi'nde  sergilenmektedir. 2009'da National Geographic (Hrvatska) Vela Spila hakkında bir makale yayınladı.

1986 yılında, iki yetişkin kalıntısı bulundu. Bilimsel araştırmalar, kalıntılara ait vücutları geç Neolitik dönemlere tarihlendirdi. Vela Luka'nın yerel kasaba halkı onlara Büyükanne ve Büyükbaba anlamına gelen Baba i Dida adını verdi.

Erken seramik sanatı 
2001 ve 2006 yılları arasında yapılan diğer kazılarda, yaklaşık 17.500 ila 15.000 yıl öncesine, Geç Üst Paleolitik döneme tarihlenen 36 seramik eser ortaya çıkarıldı. Bu buluntular, Güneydoğu Avrupa'da Üst Paleolitik döneme tarihlenen seramik figüratif sanat eserlerine dair tek örneklerdir.

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 www.velaspila.hr
 Arkeologlar Paleolitik seramik sanatını ortaya çıkardı 
 Avrupa'dan İlk Epigravettian Seramik Figürinler (Vela Spila, Hırvatistan) 

Hırvatistan'daki arkeolojik sitler
Neandertal sitleri
Hırvatistan'daki mağaralar