Bertram Fraser-Reid

Bertram Oliver "Bert" Fraser-Reid (d. 23 Şubat 1934 - ö. 25 Mayıs 2020), kiral materyaller için başlangıç malzemesi olarak karbonhidratları kullanan ve oligosakaritlerin bağışıklık yanıtındaki rolü üzerine yaptığı çalışmalarla geniş çapta tanınan Jamaikalı sentetik organik kimyagerdir.

Erken dönem 
Fraser-Reid, Coleyville, Jamaika'da ilkokul müdürü William ve öğretmen Laura'nın çocuğu olarak dünyaya geldi. Kendinden büyük beş kardeşi daha vardı. Annesi Laura, Fraser-Reid henüz dokuz aylıkken öldü. Excelsior Lisesi ve Clarendon College'a devam etti, ardından Ontario'daki Queen's Üniversitesi'nde lisans (1959) ve yüksek lisans (1961) okumak için Kanada'ya taşındı. 1964'te Kanadalı kimyager Raymond Lemieux'un gözetiminde doktora derecesi almak için Alberta Üniversitesi'ne gitti. 1966'ya kadar Nobel Ödülü sahibi Sir Derek Barton'un doktora sonrası çalışması için Imperial College London'a devam etti.

Akademik kariyer 
1966'dan 1980'e kadar Fraser-Reid, Ontario, Waterloo'daki Waterloo Üniversitesi'nde bulundu ve burada "Fraser-Reid'in Rowdies'i" olarak bilinen bir araştırma grubu kurdu. Bu noktada yaptığı çalışmanın ana vurgusu, başlangıç malzemesi olarak karbonhidratları kullanan kiral doğal ürünlerin sentezi oldu. 1975 yılında Fraser-Reid, basit şekerlerle şekersiz bileşiklerin yapımına yönelik bir yöntemi yayınlayan ilk kişi oldu. 1980'de Maryland Üniversitesi, College Park'ta ve ardından 1983'te Kuzey Carolina'da bulunan Duke Üniversitesi'nde görev yaptı. 1985 yılında James B. Duke Kimya Profesörü olarak atandı. Duke Üniversitesi'ndeki araştırması, oligosakkaritlerin bağışıklık yanıtlarındaki rolünü ve özellikle moleküllerin sıtma ve AIDS gibi insan hastalıkları üzerindeki etkisini araştırmaya yöneldi. Açıklanmayan bir taciz iddiası nedeniyle 1996 yılında Duke'tan emekli olmasının ardından, gelişmekte olan ülkelerdeki tropikal paraziter hastalıkların karbonhidrat kimyası/biyolojisini incelemek ve karbonhidrat bazlı bir sıtma aşısı geliştirmek için kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Natural Products & Glycotechnology Research Institute (Doğal Ürünler ve Glikoteknoloji Araştırma Enstitüsü)'nü kurdu. Fraser-Reid ve ekibi, 28 monosakkarit biriminden oluşan bir molekülü bir araya getirerek oligosakkarit sentezinde bir dönüm noktasına ulaştı.

Başarılar 
Çeşitli kaynaklar, Fraser-Reid'in, oligosakkaritler ve bağışıklık tepkileri üzerine yaptığı çalışmalardan dolayı 1998 yılında kimya alanında Nobel Ödülü'ne aday gösterildiğini bildirmiştir. Adayların isimleri hiçbir zaman kamuya duyurulmadığı ve onlara Ödül için değerlendirildikleri söylenmediği için bu açıklama doğrulanamamaktadır. Nobel Adaylık kayıtları elli yıl süreyle mühürlü saklanmaktadır.

Jamaika Enstitüsü, Fraser-Reid'i kimya alanındaki çalışmaları nedeniyle 2007 Musgrave Madalyası (Altın) ile ödüllendirdi; kariyeri boyunca 330'dan fazla hakemli yayının ortak yazarı olduğunu ve 85 doktora sonrası araştırmacı ve 55 doktora öğrencisine danışmanlık yaptığını belirtti.

Diğer ilgi alanları 
Bilime olan ilgisinin yanı sıra Fraser-Reid, St. George Katedrali, Kingston, Jamaika (Aralık 1986) ve Cathedral de Seville, İspanya (Ağustos 1995) gibi önemli mekanlarda resitaller veren başarılı bir piyanist ve orgcuydu.

1970'lerde Fraser-Reid, belediye inşaat kurallarına uymayan bir inşaat müteahhitine karşı dava açtı. Dava, sonunda Fraser-Reid'in kazandığı Kanada Yüksek Mahkemesi'ne kadar gitti ve Kanada medeni hukukunda "Fraser-Reid v Droumtsekas" ifadesi sıklıkla anılmaktadır.

25 Mayıs 2020 tarihinde Kuzey Carolina'daki evinde doğal nedenlerle vefat etmiştir.

Kaynakça 

21. yüzyıl kimyagerleri
Alberta Üniversitesinde öğrenim görenler
Queen's Üniversitesinde öğrenim görenler
Duke Üniversitesi öğretim üyeleri
Kanadalı kimyagerler
Organik kimyacılar
2020 yılında ölenler
1934 doğumlular