Partenon Camii

Partenon Camii, Yunanistan'da Osmanlı döneminde Partenon içinde art arda inşa edilen iki camiydi. İlki, 1687'de Venedik bombardımanında yıkılan Meryem Ana Kilisesi'nden uyarlanan camiydi. İkincisi, şimdi harap olmuş Partenon'un naosu olan açık alana dikilmiş bağımsız bir bina olup 1843'te yıkıldı.

Tarihçe 
Partenon'un ilk olarak hangi noktada ulucami haline geldiği hakkında bir belge bulunmamaktadır. II. Mehmed'in Akropolis'in Osmanlı İmparatorluğu'na teslim edilmesinden sonra 1458'de ve yine 1460'ta Atina'yı ziyaret ettiği bilinmekte ve önemli kiliselerin fethedilmesinden bu yana din değiştirme eyleminin o zaman veya kısa bir süre sonra gerçekleşmiş olabileceği tahmin edilmektedir. Binadaki yapısal değişiklikler hafifti. Pronaos'un güneybatı köşesinde çan kulesi olarak kullanılmış olabilecek bir Frenk kulesi minareye çevrilmiştir. Papaz evi perdesi, yüksek sunak ve yan apsislerdeki sunaklar kaldırılmıştır. Apsisteki Bakire mozaiği, görünüşe göre dönüşümden sağ çıktı. Ambonun kaderi, piskoposluk makamının kaldırılıp kaldırılmaması ve minber ile mihrabın kesin konumu daha az kesindir. Bu bina, 1687 Akropolis Kuşatması sırasında Venedik bombardımanında yıkıldı ve yerine naosun temizlenmiş alanında duran daha küçük, müstakil, tek kubbeli bir cami yapıldı. 18. yüzyılın başlarında bir zamanlar inşa edilmiştir. Bu da 1843'te Akropolis'te arkeolojik faaliyetlerin başlamasıyla yıkıldı.

Kanıtlar 
Partenon'un varlığının bu dönemi için birincil kanıtlar yetersiz kalmaktadır. Yalnızca fiziksel yapılar silinmekle kalmamış, aynı zamanda caminin belgesel kanıtları da azdır. En eski referanslar, II. Mehmed'in biyografilerinde ve 1460 yılında Mehmed'in şehre ve anıtlarına hayran olduğu kaydedildi. 16. yüzyıl Osmanlı vergi kayıtlarında caminin adı Cami-i Kal'e-i Atina (Atina'nın Kale Camisi) idi. Günümüze ulaşan en ayrıntılı tasvir Evliya Çelebi'nin Seyahatnâme'sindedir. Evliya Çelebi, Partenon'un fiziksel ayrıntılarını kaydetmekle kalmadı, onu Osmanlı kültürel ortamına, İslami efsane ve folklora dahil etmeye çalıştı. Evliya'nın 1667'deki ziyaretinin ardından, yıkılmadan önce Osmanlı Partenonu'nun kayıtlarından oluşan küçük bir zula bırakan bir dizi Avrupalı ziyaretçi geldi. Bunlar arasında Carrey'nin çizimleri, 1670 tarihli Bassano çizimi ve Spon, Vernon ve Wheler'ın Akropolis açıklamaları yer almaktadır. İkinci cami, gezginlerin çizimleri şeklinde biraz daha iyi belgelenmiştir. Bu kayıtların sonuncusu arasında, de Lotbinière'in 1839 tarihli Parthenon dagerreyotipi, hala naosta bulunan camiyi tasvir etmektedir.

Kaynakça

Bibliyografi 
 
 
 
 

15. yüzyılda tamamlanan camiler
19. yüzyılda yıkılmış yapılar
Atina'daki camiler
Yunanistan'daki Osmanlı camileri
Yunanistan'daki eski camiler