Sol (Slovenya)

Sol (Slovence: Levica) Slovenya'da eko-sosyalist  ve demokratik sosyalist bir siyasi partidir. Parti, 24 Haziran 2017'de Slovenya Sürdürülebilir Kalkınma Partisi (TRS) ile Demokratik Sosyalizm Girişimi'nin (IDS) birleşmesiyle kuruldu. Parti, sol seçim ittifakı olan Birleşik Sol'un halefidir.

Tarihi 
Birleşik Sol, Demokratik İşçi Partisi (DSD), Slovenya Sürdürülebilir Kalkınma Partisi (TRS) ve Demokratik Sosyalizm Girişimi (IDS) arasında bir seçim ittifakıydı. İttifaka aynı zamanda partisiz sivil gruplar ve hareketler ile özerk bireylerden oluşan bir "dördüncü grupta" katıldı. 2011 Slovenya parlamento seçimlerinin ardından yoğun bir kamuoyu denetimine giren geleneksel siyaset kurumuna bir alternatif sağlamayı ve 2012-13 Sloven protestolarının idealleri (Slovenya'da "Pan-Sloven ayaklanmaları" olarak adlandırılır) için siyasi bir çıkış noktası olarak hizmet etmeyi amaçlıyordu.

Birleşme, ilk parti kongresinin yapıldığı 24 Haziran 2017'de tamamlandı. Birleşmeye, şimdiye kadar birleşmeye karşı çıkan IDS üyelerinin katılımı da eşlik etti. IDS geleneğine uygun olarak, parti lideri "koordinatör" unvanına sahiptir. Kurucu parti kongresi sırasında, Luka Mesec koordinatör olarak seçildi ve  (önceden TRS lideri) koordinatör yardımcısı seçildi.

5 Temmuz 2017'de Matjaž Hanžek, Sol meclis grubundan ayrılarak bağımsız bir milletvekili oldu ve böylece partinin sadece 5 meclis sandalyesi kaldı. Ayrılmasının ana nedeni olarak "yanlış ve demokratik olmayan" birleşme sürecini gösterdi. TEŠ 6 meselesini inceleyen meclis soruşturma komisyonunun başkanı olarak görevine devam etme arzusunu dile getirdi (komite, Hanžek'in öncülük ettiği Birleşik Sol girişiminin bir sonucu olarak kuruldu). O kurucuydu ve daha önce TRS'nin lideri olarak görev yaptı, ancak istifa etti ve daha sonra birleşmeden önce de partiden ayrıldı.

2018 parlamento seçimlerinden kısa bir süre sonra, parti teknik personelinin nispeten düşük ücret, külfetli iş yükü ve zayıf iş ilişkileri (özellikle meclis grup sekreteri Matej Kolenc ile) iddiaları nedeniyle de eleştirilere maruz kaldı. Partinin sekiz yardımcısından üçü istifalarını açıkladı ve resmi olmayan raporların diğerlerinin de ayrılmayı düşündüklerini iddia ettiği bildirildi. Olayla ilgili olarak konuşan Mesec, parti çalışanları için daha fazla tazminat sözü verdi ve Sol meclis grubunun küçük boyutuna göre yüksek verimliliği nedeniyle, hem milletvekillerinin hem de siyasi yardımcıların partide fazla çalışması gerektiğini açıklayarak, çalışanların iş yükünün ağır olmasından ve ilk dönemleri boyunca yaptıkları kadar çok sayıda siyasi hedefe ulaşmak için çalışmalarından duyduğu sempatiyi dile getirdi.

2018 Slovenya parlamento seçimlerinde Sol, 9 meclis sandalyesi kazanarak oyların %9.33'ünü aldı. Görevdeki 5 milletvekilinin tamamı ikinci dönem için yeniden seçildi. Nataša Sukič (şimdiye kadar Ljubljana'da belediye meclis üyesi olarak görev yapmıştı) da partinin listesinden seçildi ve ülke tarihindeki ilk açık eşcinsel parlamento üyesi oldu.

Hristiyan muhafazakar Yeni Slovenya, Başbakan adayı Marjan Šarec (seçimde ikinci olan LMŠ partisinin lideri) liderliğindeki beş merkez sol parti çekirdeğiyle koalisyon görüşmelerinden vazgeçtikten sonra, Šarec'in parlamentoda çoğunluğu elde etme çabalarında olası koalisyon ortağı oldu. Solun NATO üyeliği referandumu konusundaki ısrarı, daha çok Atlantikçi koalisyon çekirdek partileri için anlaşmayı bozan bir şey olarak görülüyordu. Ancak NSi'nin koalisyon müzakerelerinden ayrılmasından kısa bir süre sonra Sol, koalisyon anlaşmasına bir NATO referandumu taahhüdünün dahil edilmesini talep etmeyeceğini açıkladı. Šarec'in 8 Ağustos'ta beş partili grup tarafından Başbakanlığa aday gösterilmesinden iki gün sonra, Sol, adaylığına destek sözü verdi. Böylece Šarec'in 17 Ağustos'ta ulus tarihindeki en uzun siyasi açmaza son veren ve aynı zamanda Sol'un resmi olarak hükûmet koalisyonuna katılmama kararı nedeniyle ülkenin ilk azınlık hükûmetini oluşturan dokuzuncu başbakan olduğu doğrulandı.

Mart 2020'de Milletvekili Franc Trček, parti liderliği ve iç parti kültürü ile tartışmalı anlaşmazlıklar nedeniyle partiden ve meclis grubundan ayrıldı. Trček daha sonra Sosyal Demokratların meclis grubuna katıldı. Ekim 2020'de Sol, merkez sol muhalefet partilerine katılarak Anayasa Kemeri Koalisyonu'nu kurdu, Sloven ekonomist Jože P. Damijan tarafından desteklenen, merkez sol muhalefet partilerini birleştirerek alternatif bir hükûmet kurmayı amaçlayan bir girişimdi.

Ünlü filozof ve Lacancı psikanalist Slavoj Žižek, 2022 başlarından itibaren partiye desteğini açıklamıştır.

Kaynakça 

2017'de kurulan siyasi partiler
Avrupa'daki demokratik sosyalist partiler
Slovenya'daki siyasi partiler