Mâlvâ Sultanlığı

Mâlvâ Sultanlığı, 1401-1531 yılları arasında Orta Hindistan'daki Mâlvâ bölgesine hakim olan Müslüman bir devletti.

Tarihçe 
Kurucusu, Emir Timur'un Hindistan'ı işgali sırasında Delhi ayaklanmasından yararlanan Mâlvâ Valisi Dilâver Han Gûrî'dir (1401-1405). Onu öldürdükten sonra yerine Hûşeng Şah unvanını alan oğlu Alp Han (1405-1435), başkenti Dhâr'dan Mândû'ya taşıdı. 1436'ya kadar Mâlvâ sultanları Gûrî'nin soyundan geliyordu. Bu tarihte Mesud Han'ı tahttan indiren başvezir Mahmud Halaç (1436-1469) Gûrî Hanedanı'nın hegemonyasına son vermiş ve yönetim Halaç Hanedanı'na geçmiştir. Mahmud Şah Gucerât, Dekken ve Jaunpûr'a başarılı seferler yapmış ve Mâlvâ'nın sınırlarını genişletmişti.

Şah Mahmud (1510-1531) döneminde komşu devletlerle ilişkiler kopmuştur. Sarayda Müslüman ve Hindu veziler arasında artan güç mücadelesi, dış güçlerin saldırılarına yol açtı. 1531'de Mândû'yu ele geçiren Gucerât ordusu, Halaç hanedanının üyelerini öldürdü. Bir süre sonra Mâlvâ, Türk imparatoru Hümayun Şah yönetimine girdi.

Eserler 
Mâlvâ İslam mimarisi (1401-1561) Delhi okulunun izlerini taşımaktadır. Farklı malzemelerin dönüşümlü kullanımı ve karoların yerleştirilmesi bu mimarinin ayırt edici bir özelliğidir ve renk unsuruna verilen önemi kanıtlamaktadır. En eski dönemin örnekleri Dhâr'da, en son dönemin örnekleri ise Mândû'da bulunur. Mâlvâ Sultanlığı'nın eski başkenti Mandir'de 1454 yılında tamamlanan Ulu Cami'nin avlusu, beşi Mekke yönünde, ikisi doğuda, ikisi kuzey ve güneyde olmak üzere sivri kemerlerle çevrilidir. Mihrap üzerinde geniş kubbeler vardır. Kemerler çok sayıda küçük kubbe ile örtülmüştür. Bu cami Hindu etkisinden uzak, tamamen Türk-Müslüman eseridir. Kırmızı kumtaşından yapılmıştır. Mermer süslemelere sahiptir. Cami dışında, Hûşeng Şah Gûrî Türbesi (1440) ve iki katlı uzun saray Jahaz Mahal (15. yüzyıl) Mâlvâ Sultanlığı dönemine aittir.

Hükümdarlar

Guri Hanedânı (1401 - 1436) 
Dilâver Hân-ı Gûrî () (1405-1401)

Hüsameddin Hûşeng Şah () (1435-1405)

Tacüddin Muhammed Şah () (1436-1435)

Mes'ud Han (1436-?)

Halaç Hanedânı (1436 - 1531) 
Alaaddin I. Mahmud Şah Halacî () (1469-1436)  

Gıyâseddin Şah () (1500-1469)

Nâsırüddin Şah () (1511-1500)

Şahabeddin II. Mahmud Şah () (1531-1511)

Kaynakça 

Hindistan tarihi
Türk tarihi