Kapsa kültürü

Kapsa kültürü, MÖ 8.000'den 2.700'e kadar süren Mağrip merkezli bir Mezolitik ve Neolitik kültürdü. Adını Roma döneminde Capsa olarak bilinen Tunus'un Kafsa kentinden almıştır.

Kapsa endüstrisi, güney İspanya'dan Sicilya'ya kadar uzanan bazı litik sitelerle birlikte, esas olarak modern Tunus ve Cezayir'de yoğunlaşmıştı. Geleneksel olarak, bazen kronostratigrafik sekansta bulunan Tipik Kapsa ve Yukarı Kapsa olmak üzere iki ufka ayrılır. Bazen üçüncü bir dönem olan Kapsa Neolitik'i de belirtilir. Bir geleneğin varyantlarını temsil ederler ve aralarındaki farklar hem tipolojik hem de teknolojiktir.

Bu dönemde, Mağrip'in çevresi, modern Doğu Afrika'ya çok benzeyen, daha yüksek rakımlarda Akdeniz ormanları olan açık bir savandı. Kapsa kültüründe, yaban öküzü ve hartebeest'ten tavşan ve salyangozlara kadar çok çeşitli hayvanlar yemek olarak yenirken bitkiler hakkında çok az kanıt bulunmaktadır. Sonraki Neolitik Kapsa kültürü sırasında, bir bölgeden evcilleştirilmiş, muhtemelen ithal edilmiş boynuzlugiller hakkında kanıtlar bulunmaktadır.

Anatomik olarak, Kapsa popülasyonları modern Homo Sapiens idi ve geleneksel olarak kafatası morfolojisine göre Proto-Akdeniz ve Mechta-Afalou olmak üzere iki değişken türe ayrılmaktaydı. Bazıları doğudan gelen göçmenler olduklarını savunurken, diğerleri fiziksel iskelet özelliklerine ve diğer kriterlere dayalı olarak popülasyon sürekliliğini savunmaktadır.

Kapsa kültürünün zaman ölçeği, Sahra'daki yaygın varlığı ve Afro-Asyatik dillerin modern konuşmacılarıyla coğrafi ilişkisi göz önüne alındığında, tarihsel dilbilimciler, endüstriyi Afro-Asyatik ailenin kıtadaki en eski konuşmacılarıyla geçici olarak ilişkilendirdiler.

Kapsa dini hakkında hiçbir şey bilinmemekle birlikte gömme yöntemleri ölümden sonraki yaşam inancını göstermektedir. Figüratif ve soyut kaya sanatı da dahil olmak üzere dekoratif sanat, sitelerinde yaygın olarak bulunur ve hem aletleri hem de ölüleri boyayan aşı boyası bulunmaktadır. Boncuk ve kap yapımında devekuşu yumurtası kabukları kullanılırken, kolyeler için deniz kabukları kullanılmıştır. İbermarus'un merkezi kesici dişleri çekme uygulaması ara sıra devam etti, ancak daha nadir hale geldi.

Doğu Afrika'da MÖ 13.000 ile 9.000 yılları arasına tarihlenen Eburran endüstrisi, taş bıçak şekillerindeki benzerliklerden dolayı önceleri "Kenya Kapsa" olarak biliniyordu.

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar 

 Capsian African Neolithic Tools, Weapons and Artifacts
 Capsian North Africa
 Prof. David Lubell' home page  at University of Waterloo
 L'Université de Genève – drawing of mircoliths from upper Capsian

Afrika'da arkeolojik kültürler
Taş Çağı'nda arkeolojik kültürler
Cezayir'de arkeoloji
Fas'ta arkeoloji
Libya'da arkeoloji
Tunus'ta arkeoloji