Sohtoroti Kilisesi

Sohtoroti Kilisesi (Gürcüce: სოხთოროთის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı ve eski adı Sohtoroti olan Doruklu köyünde orta çağdan kalma kilisedir.

Tarihçe

Sohtoroti Kilisesi'nin bulunduğu Sohtoroti köyü 16. yüzyılın ortalarından Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Osmanlı idaresi, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı tahrir defterinde köyü  53 Hristiyan haneden oluşan bir yerleşim olarak kaydetmiştir. Sohtoroti Kilisesi'nin köyün kilisesi olduğu bilinmekte olup bu tarihten önce inşa edilmiş olmalıdır. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1917 yılında Sohtoroti köyünü ziyaret ettiğinde kilise köyün camisi olarak kullanılıyordu. 1959 yılında Doruklu adı verilen köyde 1967'de yeni cami inşa edilince, Sohtoroti Kilisesi yıkılmıştır.

Mimari

Tamamen yıkılmış olan olan Sohtori Kilisesi'nden geriye, yerinde inşa edilmiş olan camiye bitişik bir duvar kalmıştır. Oysa 1917 yılında cami ayakta duruyordu ve cami olarak kullanılıyordu. Kiliseyi tanımlamış olan Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre Sohtoroti Kilisesi, dikdörtgen plan üzerinde inşa edilmiş olup uzunluğu 10 metre ve genişliği 6,6 metreydi. Kilisenin doğu ve batı tarafta birer penceresi vardı. Kapısı güney ve batı cephesinde yer alıyordu. Ancak kilise camiye çevrilince güney kapısı örülmüştü. Güney cephesinde yeni bir pencere açılmıştı. Kilisenin avlusu zamanında surla çevrili olmasına karşın, 1917 yılında yıkılmıştı. Kilisenin batı tarafından geç tarihte inşa edilmiş bir şapel bulunuyordu. Şapelin kapısı güney, penceresi güney tarafta bulunuyordu. Kilise cami olarak kullanıldığı bu tarihte şapele bitişik ahşap mektep yapılmıştı. Bu tarihte kilisenin çatısı çökmüştü ve yapının üzerine yapılmış düz çatı üzerine toprak serilmişti. Geriye kalan izlerden kilisenin eskiden duvar resimleriyle donatılmış olduğu anlaşılıyordu.

Kaynakça

Tao-Klarceti
Erzurum'daki Gürcü Ortodoks kiliseleri