Çilauri

Çilauri (Gürcüce: ჭილაური; okunuşu: "ç'ilauri"), tarihsel Klarceti bölgesinde, Murgul Vadisi'ndeki yerleşim yerlerinden biridir. Murgul Çayı'nın sol kıyısında yer alır ve günümüzde Küre köyünün bir mahallesidir.

Gürcüce bir yer adı olan Çilauri, Türkçeye Cilaur (جلاور) ve Çilavur (چیلاوور) olarak girmiştir. 93 Harbi’nde (1877-1878) Artvin bölgesini ele geçiren Ruslar köyü Claur (джлаур) adıyla kaydetmiştir. Bazı Gürcüce kaynaklarda Çilavri (ჭილავრი) olarak da geçer.

Çilauri (ჭილაური), Gürcüce "çili" (ჭილი: saz, papirüs) kelimesinden türemiş bir yer adı olup "sazlık" anlamına gelir. Klarceti bölgesinde "çili"den (ჭილი) türemiş Çilagara (ჭილაგარა), Çilvana (ჭილვანა), Çilokana (ჭილოყანა) gibi başka yer adları da bulunmaktadır.

Tarihçe

Çilauri'nin eski tarihine ilişkin bilgi yoktur. Bu yerleşme, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'nde Lazistan sancağına bağlı Livana kazası köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon salnamesine göre köyde 11 hanede 29 kişi yaşıyordu. Salnamede belirtilmemiş olsa da bu tarihte Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfus tespit ettiği bilinmektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyünün nüfusunun 58 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. 

Çilauri, 93 Harbi'nin ardından kurulan Rus idaresi sırasında, 1886 nüfus tespitine göre Artvin sancağına (okrug) bağlı Artvin kazasın (uçastok) bir köyüydü. Bu kaza içinde Çhaleti nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyde 65 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Bu tarihteki nüfusu on yıl önceki tahmini nüfusu da doğrulamaktadır. 

Çilauri, Rus idaresinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakılmasından bir yıl sonra, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında köyde 4 hanede sadece 21 kişi yaşıyordu. Bu tarihte de nüfusu Gürcü olarak kaydedilmişti. Rus idaresi sırasında köyün nüfusunun Osmanlı ülkesine göç etmiş olduğu bu kayıtlardan anlaşılmaktadır. Bu tarihte Çilauri, Borçka kazasının Murgul nahiyesine bağlıydı.

Çilauri Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Çiller olarak değiştirildi. Ertesi yılki nüfus tespitinde köyde 5 hanede 34 kişi yaşıyordu. Çilauri, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çiller adıyla Murgul nahiyesinin bir köyü olarak geçer. Ancak 1935 genel nüfus sayımında adının geçmemesi, Çiller'in bu iki tarih arasından bir mahalle olarak Küre köyüne bağlandığını göstermektedir.

Kaynakça

Murgul
Artvin tarihi
Murgul Vadisi