Taşhan, Vezirköprü

Taşhan, Samsun'un Vezirköprü ilçesinde, geç Osmanlı döneminde inşa edilmiş bir ticaret yapısı.

2000'li yıllar itibarıyla Vezirköprü'nün en önemli turistik mekanlarındandır. İlçe merkezindeki Orta Camii mahallesindedir. İki katlı yapı, dolgu taş malzemeden yapılmıştır. Zemin katında geçmişte depo veya ahır, avlu park yeri, üst kattaki birimler, dükkân veya büro olarak kullanılmış hücreler vardır. Günümüzde otel olarak kullanılır.

Tarihçe 
Hanın yapı kitabesi yoktur ve inşası konusunda bir belge bulunmamıştır ancak Vezirköprü'nün hızla büyüyüp ticari kapasitesinin genişlediği 17. yüzyıl ile  19. yüzyıl rasında yaptırılmış olduğu düşünülür. Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivinde bulunan Şehit Müftü Mustafa Bey'e ait vakfiyede  geçen "köprü kazasından bir adet han yaptırdı" ibaresine dayanarak yapının 1800 yılında Şehit Müftü Mustafa Bey Vakfı’nın gelirleri ile yapıldığı sonucuna varılmıştır.

Kuzey duvarı  1943 depreminde büyük ölçüde yıkılmış; ve bu tarihten sonra taş yerine hımışla (ağaç çatkıların arasına kerpiç doldurulması)  yenilenmiştir.   Taşhan'da, 2007 yılına kadar haftanın belirli günlerinde canlı hayvan pazarı kurulmaktaydı. Dönem dönem avlusu otopark, üst katlardaki hücreleri ise ticari ofis  ve dükkân olarak kullanıldı.

2007 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edildi. Üst kattaki hücreleri otel odası, alt kattaki develik ise lokanta olarak düzenlendi.  2014'te restoren bölümünden çıkan bir yangından büyük hasar gören Taşhan, yeniden restore edilerek 2020 yılında yeniden otel ve lokanta olarak hizmete girmiştir, Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilir.

Mimari özellikleri 
Taşhan, hafif yamuk, dikdörtgen planlı bir yapıdır. Kesme taş ve tuğlanın bir arada kullanıldığı almaşık bir teknikle yapılmıştır. Yapının kuzey duvarının ikinci katı 1943 depreminden sonra hımışla yenilenmiştir.

Üç kapılı bir yapıya giriş, batı cephesindeki kapıdan sağlanmaktadır. Ortadaki avluyu ikinci katı ahşap direklerin taşıdığı revaklar ve bunların gerisinde kalan hücreler çevreler. İkinci kat, basit korkuluklarla çevrelenmiştir.  Hücrelerin herbirinde birer ocak ve dolap nişi bulunur.

Kaynakça 

Samsun ilindeki yapılar
Türkiye'deki Osmanlı hanları