İslami giyim

İslami giyim, İslam'ın öğretilerine uygun olarak yorumlanan giysilerdir. Müslümanlar, yalnızca dini düşüncelerden değil, aynı zamanda pratik, kültürel, sosyal ve politik faktörlerden de etkilenen çok çeşitli giysiler giyerler.

Modern zamanlarda, bazı Müslümanlar Batı geleneklerine dayalı kıyafetleri benimserken, diğerleri yüzyıllar boyunca tipik olarak uzun, dökümlü giysiler içeren modern geleneksel Müslüman kıyafetlerini giyerler. Orta Doğu iklimindeki pratik avantajlarının yanı sıra, bol giysiler de genel olarak, doğası gereği cinsel olan vücut bölgelerinin kamuoyundan gizlenmesini şart koşan İslami öğretilere uygun olarak kabul edilir. Müslüman erkekler için geleneksel elbise tipik olarak en azından başı ve bel ile dizler arasındaki alanı kaplarken, geleneksel kadın elbisesi saçları ve vücudu ayak bileklerinden boyuna kadar gizler. Bazı Müslüman kadınlar da yüzlerini örtüyor . İslami kıyafet, Kur'an ve hadis olmak üzere iki kutsal kaynaktan etkilenir. Kuran, Tanrı'dan geldiğine inanılan yol gösterici ilkeler sağlarken, hadisler, İslam peygamberi Muhammed'in gelenekleri aracılığıyla bir insan rol modelini tanımlar. İslami ilkelerden etkilenen moda endüstrisi dalı İslami moda olarak bilinir.

Himar 
Arapça khimar (حجاب) kelimesi İngilizceye " örtü " olarak çevrilir. İslam'ın taraftarları, bunun, Allah'ın yetişkin Müslüman erkek ve kadınlara, üzerinde uzlaşı ile üzerinde anlaşmaya varılan farz hükmünü taşıyan bir emri olduğuna inanırlar. Ek olarak, bakışları indirmek ve kişinin iffetini korumak, himar giymenin hayati yönleridir.

Peçe, 1990'larda İslam ülkelerindeki Müslüman uygulamalarına Batı'nın potansiyel sızmasına ilişkin endişelerin olduğu bir konuşma konusu olarak yeniden ortaya çıktı. Peçe, Müslüman kadınları batı etkisinden korumak için yeni bir amaca sahipti. Bazı dini liderler, başörtüsünün ek bir amacının İslami insanları ve gelenekleri korumak olduğu ilkesini pekiştirdiler.

Erkekler için örtünme kuralları 
Sünni İslam'daki geleneksel görüşe göre, erkekler göbek deliğinden dizlerine kadar örtmelidir, ancak bunun göbek ve dizleri mi yoksa sadece aralarını mı kapsadığı konusunda farklılık gösterirler.

Kadınlar için başörtüsü kuralları 
Sünni İslam'daki geleneksel görüşe göre, bir kadının elleri ve yüzleri dışında vücudunun çoğunu örtmesi daha iyidir/teşvik edilir;

Ülkeye göre başörtüsü 

Başörtüsünün yasal ve kültürel statüsü farklı ülkelerde farklıdır. Bazıları, devlet okullarında, üniversitelerde veya hükûmet binalarında başörtüsü (Arapça "örtünmek" anlamına gelen bir Müslüman başörtüsü) dahil olmak üzere tüm açık dini sembollerin giyilmesini yasakladı.

Avusturya 
2017 yılında, Avusturya parlamentosu, kamusal alanda (öncelikle burka ve peçe gibi İslami kıyafetleri hedef alan) kişinin yüzünün kapatılmasına ilişkin yasal bir yasak kabul etti. Ek olarak, 16 Mayıs 2019'da Avusturya parlamentosu, ilkokullarda "ideolojik veya dini içerikli ve başın örtülmesiyle ilişkilendirilen giysilere" yasak getirdi. Bu yasak, dünya çapında Müslüman kadınların giydiği geleneksel başörtülerini doğrudan yasaklıyor.

Belçika 
31 Mart 2010'da Belçika İçişleri Komisyonu oybirliğiyle ülke çapında kamuya açık yerlerde burka giyilmesini yasaklayan yasayı onayladı. Teklif, Temsilciler Meclisi tarafından 27 Nisan 2010'da Flaman Sosyalist milletvekillerinin sadece iki çekimser oyu ile kabul edildi.

Bulgaristan 
2016'da Bulgaristan parlamentosu, İslami kıyafetlerin yüzü örtmesine yasal bir yasak getirdi.

Fransa 
Nisan 2011'de Fransa, kamusal alanda yüzün kapatılmasını yasaklayan ilk Avrupa ülkesi oldu. Balaklavalar, yüzü kapatan peçeler, tüm vücut burkaları ve karnaval maskeleri (karnaval sezonu dışında) yasaktır, ancak kamusal alanda başörtüsüne izin verilir, çünkü yüzü gizlemez. Müslüman peçe de dahil olmak üzere yüzün örtülmesinin Fransa'nın üzerine kurulduğu güvenlik ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülen yasa oybirliğiyle kabul edildi. Fransa'nın burka tarzı peçeyi yasaklama konusundaki neredeyse bir yıldır süren tartışmasına keskin eleştiriler eşlik etti, karşı çıkanlar diğer şeylerin yanı sıra, tüm sürecin ülkenin Batı Avrupa'daki en büyük Müslüman nüfus olan tahmini 5 milyon Müslüman'ı damgaladığını söyledi. Ayrıca bunun siyasi bir manevra olduğunu iddia ediyorlar çünkü sadece tahminen 1.900 kadın yüzünü gizleyen peçe takıyor.

Letonya 
2015'te Letonya, yüzü kapatan kıyafetleri yasaklamak için tartışmalara başladı ve önerilen para cezası kamusal alanda yüz kapatanlara 150 Euro'ya kadar ve birisini halka açık yerlerde yüzünü kapatmaya zorlayanlara 350 Euro'ya kadar. Letonya Hükûmeti yasayı yalnızca 2017'de kabul etti  ve nihai onay için Saeima'ya iletti. 2018'den beri süreç ilerlemedi ve yasa henüz onaylanmadı ve işlerlik kazanmadı. Letonya'da yüzünü kapatan neredeyse hiç kadın yok ve birçoğu bu tür bir yasanın gereksiz olacağına dikkat çekti.

Hollanda 
Hollanda hükûmet parlamentosu Ocak 2012'de, halk arasında "burka yasağı" olarak tanımlanan yüzü kapatan kıyafetleri yasakladı. Suçlular 390 avroya kadar para cezasına çarptırılabilir. Sağlık, güvenlik veya bir mesleğin icrası veya spor yapmak için gerekli olan yüzün örtülmesi yasak değildir. Sinterklaas, Karnaval, Cadılar Bayramı gibi veya bir belediye başkanının belirli bir etkinlik için muafiyet verdiği durumlar da yasağın dışındadır. Ayrıca dini amaçlara yönelik yerler ve yapılar da yasak kapsamı dışındadır. Yasak, nihai varış noktalarına Hollanda üzerinden seyahat eden uçak ve havalimanlarındaki yolcular için geçerli değildir.

Türkiye 

Başörtüsü takmak isteyen Türk kadınları - geleneksel İslami başörtüsü başlarını ve saçlarını kapatıyor, ancak yüzünü değil - kamu hizmeti işlerine ve devlet dairelerine gitmek isteyen Türk kadınları, Türk hükûmetinin on yıllardır süren kısıtlamasını gevşettiği için artık bunu yapabilecek. Devlet kurumlarında başörtüsü takmak. Ordu veya yargıda çalışanlar için geçerli olmayan yeni kurallar 2013'te yürürlüğe girdi ve başörtüsü kısıtlamalarının muhafazakar kökenden gelen kadınları devlet işleri veya yüksek öğrenim aramaktan caydırdığı endişelerini gidermek için yürürlüğe girdi. Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan mecliste yaptığı konuşmada, "Karanlık bir dönem sonunda sona eriyor." dedi. "Başörtülü kadınlar cumhuriyetin asil üyeleridir, takmayanlar da."

Suriye 
2011 yılında Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad, öğretmenlerin peçe takmasını yasaklayan bir kararı geri aldı. Hareket, laik yönetimine meydan okuyan ayaklanmayla yüzleşirken Selefileri yatıştırma girişimi olarak görüldü. Siyasi İslam'ın bir sembolü olarak hükûmet, Temmuz 2010'da peçeyi yasaklamıştı. Suriye, köktendinci Sünni İslam'ın belki de en görünür sembolü olan peçeye ağırlık veren Avrupa'dan Orta Doğu'ya kadar bir dizi ulusun en sonuncusuydu.

Pakistan 
Pakistan'da başörtüsü konusu fevkalade tartışmalı. Peçe sürekli bir tartışma konusu ve onlarca yıldır var. Pew Araştırma Merkezi, Pakistan da dahil olmak üzere birçok ülke hakkında bilgi topladı ve insanların peçe hakkındaki algılarının dünya genelinde nasıl farklılık gösterdiğine dair sonuçlarla geri döndü: "Pakistan'da, kadınlar arasında eşit bir bölünme (%31'e karşı %32) var # 3 ve sadece gözlerini açıkta bırakan bir peçe takan 2 numaralı kadın, yaklaşık dörtte biri (%24) 4 numaralı kadını seçiyor."  Sonuçlar, kadınların ne tür bir elbiseyi en uygun olarak algıladıkları konusunda hala çok fazla tartışma olduğunu ve tartışmanın uzun yıllar devam edecek gibi göründüğünü gösteriyor.

Mısır 

8 Ocak 2014'te Pew Araştırma Merkezi, çeşitli ülkelerdeki Müslüman kadınlara yönelik bir anket gerçekleştirdi. Ankete katılan Mısırlı kadınların yüzde seksen dokuzu kadınların yüzlerini toplum içinde göstermesi gerektiğine inanıyordu. Ankete katılanların yüzde onu kadınların toplum içindeyken tamamen örtünmesi gerektiğine inanıyor. Diğer ülkelerle karşılaştırıldığında, Mısır diğerleri kadar muhafazakar değil, ancak ankete katılan kadınların yalnızca yüzde 14'ü Mısırlı kadınların kendi kıyafetlerini seçebilmeleri gerektiğine inanıyor. Diğer altı ülkeyle karşılaştırıldığında Mısır bu kategoride sonuncu oldu; istatistik (yüzde seksen dört), Mısırlı kadınların (tek bir ankete göre), kadınların kıyafetlerini seçme özgürlüğüne sahip olmaları gerektiğine inanmadıklarını gösteriyor. Bu arada Mısır medyasında kadınlar her zaman özgürlüklerinden ve istedikleri her şeyi giyme haklarından ve hiç kimsenin kıyafetlerine göre yargılanmaması gerektiğinden bahsettiler.

Suudi Arabistan 
Suudi Arabistan, ülkenin çoğu yerinde kadınların örtünmeye zorlandığı az sayıdaki Müslüman ülkeden biri. Suudi Arabistan'daki kamuoyu araştırmaları, kadınların örtünmesi gerektiğine dair güçlü bir inancı ortaya koyarken, paradoksal olarak, kadınların ne giyeceklerini seçme hakkına sahip olmaları gerektiğine dair güçlü bir inanç da var.

2011 yılında Pew Araştırma Merkezi tarafından yapılan bir ankette, farklı Müslüman ülkelerdeki kadınlardan ülkelerine en uygun olduğunu düşündükleri elbiselerden hangisini seçmeleri istendi. Suudi kadınlar arasında, kadınların %11'i tamamen başlı bir burkanın en uygun olduğunu, kadınların %63'ü sadece gözleri açıkta bırakan peçenin uygun olduğunu, sadece %8'i saçı ve kulakları kapatan siyah bir başörtüsü uygun olduğunu, %10'u Saçı ve kulakları kapatan daha az muhafazakar beyaz bir başörtüsünün uygun olduğunu, küçük bir %5'lik bir kesim kahverengi olan ve biraz saçı gösteren daha az muhafazakar bir başörtüsünün uygun olduğunu ve sadece %3'ü herhangi bir örtü takmamanın uygun olduğunu söyledi. Peçe, Suudi Arabistan'da Suudi kadınların en yüksek yüzdesinin kadınlara uygun olduğunu düşündüğü elbise. Bu istatistiklere göre, yukarıda bahsi geçen videoda kullanılan Suudi kadın, Suudi kadınların popüler görüşünü göstermek için sadece gözlerini açıkta bırakan bu peçeyi takıyordu.

Somali 

Düzenli, günlük aktiviteler sırasında, Somalili kadınlar genellikle omzuna bağlanan ve beline bol dökümlü uzun bir kumaş olan guntiino giyerler. Düğünler veya bayram gibi dini kutlamalar gibi daha resmi ortamlarda, kadınlar, tam uzunlukta bir yarım slip ve bir sutyen üzerine giyilen, pamuk veya polyesterden yapılmış uzun, hafif, şeffaf vual bir elbise olan dirac'ı giyerler. Evli kadınlar, başörtüsü takmaya eğilimlidirler ve genellikle üst bedenlerini garbasaar olarak bilinen bir şal ile örterler . Ancak evli olmayan veya genç kadınlar her zaman başlarını örtmezler. Türban ve cilbab gibi geleneksel Arap kıyafetleri de yaygın olarak giyilir.

Amerika'da başörtüsü

Amerika Birleşik Devletleri 
Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi, iş başvurusunda bulunan Samantha Elauf'un başörtüsü takmasını yasaklayan Abercrombie ve Fitch kıyafet politikasına karşı karar verdi.

Kanada 
2011'de Kanada hükûmeti, kadınların vatandaşlık törenlerinde yüzlerini kapatan giysiler giymelerini yasa dışı hale getirdi, çünkü yargıç yeminlerini okurken her kişinin yüzünü görebilmeli. 2012'de Yargıtay, kadınların tanık kürsüsünde yüzlerini kapatabilecekleri konusunda nadir görülen bir bölünmüş karar verdi. Dört yargıç bunun koşullara bağlı olduğunu, iki tanığın asla yüzlerini kapatmaması gerektiğini ve biri de Müslüman bir tanığa asla peçesini kaldırmasının emredilmemesi gerektiğini söyledi. Kanada devlet dairelerinde, okullarda ve hastanelerde daha geniş bir peçe yasağını düşünüyor. Fransızca konuşulan Quebec eyalet hükûmeti bu yıl Müslüman eşarpları ve peçeleri, türbanlar, Yahudi takkeleri ve Hristiyan haçları dahil olmak üzere tüm dini kıyafetleri devlet binalarından yasaklayacak bir yasa önerdi.

Güney Amerika

Arjantin 
2011'de Arjantin Devlet Başkanı Cristina Fernández, Müslüman kadınların halka açık yerlerde başörtüsü takmalarına izin veren yasayı yürürlüğe koydu. Yeni yasaya göre Arjantinli Müslüman kadınlar, ulusal kimlik kartları için fotoğraf çekilirken başörtüsü takabilirler. Kanun, ülkede din ve ifade özgürlüğünün geliştirilmesine yardımcı olmak ve 450.000 ile bir milyon arasında olduğu tahmin edilen Müslüman nüfusun topluma daha entegre hissetmesine yardımcı olmak için oluşturuldu.

Şili 
Şili'de azınlık bir Müslüman nüfus var. İslam Kültür Merkezi Başkanı Fuad Mussa, "Şilililer arasında İslam hakkında genel bir cehalet var. Bu, 2010 yılında bir Şili vatandaşının başörtüsü nedeniyle bir bankada hizmetinin reddedilmesinden ve başörtüsünü çıkarana kadar hizmet verilmemesinden sonraydı.

Müslüman kadınların başörtüsü hakkındaki görüşleri 
Müslüman kadınların tesettür konusunda pek çok farklı görüşü vardır. Bazı  kadınlar, başörtüsünün çok kısıtlayıcı olduğuna inanıyor, ancak diğer Müslüman kadınların giysiyi giymelerini kabul ediyor, diğerleri   "baskıcı" doğası nedeniyle hem kendilerinin hem de diğer kadınların başörtüsü takmalarına karşılar. Ayrıca, bazı kadınlar  başörtüsünü dinlerini yüceltmenin bir yolu olarak benimsiyor ve toplumda seks objesi olmaktan ziyade entelektüelliklerini korumalarına yardımcı olduğunu düşünüyor. Bazı Müslüman kadınlar  başörtüsünü aile geleneğinin bir parçası olduğu için takıyor ve aileleri için kutsal olan bir şeyden vazgeçmek istemiyorlar. Başörtüsü takan, takmayanları yargılamayan ve başörtüsü takıp takmama konusunda kendi kararlarının tüm Müslüman kadınların çıkarına olduğuna inanan kadınlar var  .

Başörtüsü yanlılığı 
Müslüman kadınlar, başörtüsünü üzerlerine dayatılan baskıcı bir giysi olarak görmezler. İngiltere'den Müslüman bir iş insanı olan Syima Aslam, kalbinde tesettür için özel bir yer hissediyor ve onu doğrudan İslam'a bağladığını hissediyor. Bazı iş ortaklarından başörtüsü takma tercihini küçümseme ve onaylamamalarına rağmen, başörtüsü takma tercihinde kararlı bir şekilde duruyor.

Başka bir genç kadın, Rowaida Abdelaziz, başörtüsünün kendisinin giymeye karar verdiği bir şey olduğunu ve "itaatkar olduğu için takmadığını" açıklıyor. Sarah Hikmati, başörtüsünün ona özgürlük duygusu verdiğini ve bir erkeğin bir kadını görünüşünden ziyade entelektüel yiğitliği ile tanıması gerektiği fikrini beğendiğini söylüyor.

Vision dergisi için "Müslüman yenilikçi öncülerden biri" Hana Tajima ile röportaj yapan yazar Suzanne Elliott, "moda bilincine sahip Müslümanlar, inançtan ödün vermeden havalı ve mütevazı, şık ve bireysel olabileceğinizi kanıtlıyor" diyor. Tajima, 2011 yılında kendi moda markası Maysaa'yı kurdu ve geniş kapsamlı etkileri ve ilham kaynakları hakkında bloglar yayınladı. Elliott'a göre, 26 yaşındaki Tajima "yeni Müslüman hipster'ı, göz alıcı ama sinirli, zarif ama tuhaf bir şekilde özetliyor. Trend, Londra'daki Dalston'dan New York'taki Williamsburg'a veya Dubai'nin ışıltısına kadar dünyanın büyük şehirlerini kapsıyor."

Başörtüsü karşıtlığı 
Başörtüsünün bir kadın olarak kişisel özgürlüklerini gerçekten engellediğine inanan bazı Müslüman kadınlar var. Rasmieyh Abdelnabi adlı Müslüman bir kadın, "bütün bir toplumu temsil etmek" için kendisine çok fazla baskı uyguladığını hissettiği için başörtüsü takmayı bırakmaya karar verdiğini açıklıyor. Ayrıca başörtüsünün İslam'ı değil, daha çok Arap kültürünü temsil ettiğini hissettiğini açıklıyor. Başörtüsü takan bazı kadınların bir başka inancı da, başörtüsünün potansiyel olarak "onları bireyselliklerinden arındırabileceği"  ve onları dinleri için bir figür haline getirebileceğidir. Bazı kadınlar günlük olarak bununla uğraşmak istemiyor ve bazı Müslüman kadınların kendilerini açmaya karar vermelerinin bir başka nedeni de bu. Nesrine Malik, Eylül 2013'te yazdığı bir yazıda, sadece gözleri açıkta bırakan bir elbise olan peçe takmaya zorlanmaktan duyduğu rahatsızlığı şöyle açıklıyor: "Kimsenin peçe takmamasını tercih ederim. Hiçbir kadının genç yaşta ortadan kaybolmasını tercih etmem, çünkü bu onun ailesindeki normdur. [. . . ] İslam'ın peçeden ve tüm çarpıtmalarından arındırılmasını tercih ederim." Malik, örtünmenin kadınları gizlediğini hisseden Müslüman kadınlardan biridir; peçeyi İslam'dan kaldırmak istiyor.

Eski Müslüman, Ayaan Hirsi Ali, Nomad adlı kitabında peçe hakkında şunları yazmıştı: "(...) kadınları kasten özel ve kısıtlı mülk, şahsiyet olmayan olarak işaretler. Peçe, kadını erkeklerden ve dünyadan ayırır; onları dizginler, sınırlar, uysallık için yetiştirir. Bir beden gibi bir zihin de sıkışabilir ve Müslüman bir peçe göz açıp kapayıncaya kadar hem vizyonunuzu hem de kaderinizi belirler. Bir ırkın değil, bir cinsiyetin tahakkümü olan bir tür apartheid'ın işaretidir." 

Almanya'da yakın zamanda yaşanan bir olay, sorunun uluslararası ölçekte boyutunu yansıtıyor: "Güney Almanya'nın Münih kentindeki bir idari mahkeme, Müslüman bir kız öğrencinin sınıfta peçe takmasını yasakladı."  Almanya'da başörtüsü konusunda resmi bir yasak bulunmamakla birlikte, ülkenin en yüksek mahkemelerine göre federal eyaletler, Müslüman devlet çalışanlarının uygunsuz gördükleri kıyafetleri giymelerini yasaklama iznine sahip. Bu kural, Alman yasa koyucularına ülkedeki giyim/kıyafetle ilgili esasen kendi kurallarını koyma esnekliği sağlar.

İran, başörtüsü konusunda katı  kuralları olan başka bir ülke ve birçok kadın, belirli bir tarzda giyinmeleri için hükûmetten baskı görüyor. İranlı bir kadın, Hengameh Golestan, İran hükûmetini kendi sanatsal sergisiyle protesto etmeye karar verdi.

Kaynakça 

İslam kültürü
Din ve giyim