Oldowan

Oldowan (veya Mod I), tarih öncesi dönemlerde yaygın bir arkeolojik taş alet endüstrisiydi (veya diğer bir deyişle stiliydi). Bu ilk taş aletler basitti ve genellikle başka bir taşla yontulmuş bir veya birkaç puldan yapılıyordu. Oldowan aletleri, Alt Paleolitik dönemde, 2,6 milyon yıl öncesinden en az 1,7 milyon yıl öncesine kadar, Afrika'nın büyük bölümünde eski Homininler (ilk insanlar) tarafından kullanılmıştır. Bu teknolojik endüstriyi daha sofistike Aşölyen endüstrisi izledi (Etiyopya'nın Afar Bölgesi'ndeki Gona'da Homo erectus ile ilişkili 1,5 ve 1,26 milyon yıl öncesine ait iki yerleşimde hem Oldowan hem de Aşölyen aletleri bulunur).

Oldowan terimi, 1930'larda arkeolog Louis Leakey tarafından ilk Oldowan taş aletlerinin keşfedildiği Tanzanya'daki Olduvai Vadisi'nden alınmıştır. Bununla birlikte bazı çağdaş arkeologlar ve paleoantropologlar Mod 1 aletleri terimini, çakıl alet endüstrilerini (Oldowan dahil) belirtmek için kullanmayı tercih ederler; Mod 2, (Aşölyen el baltaları dahil) iki yüzeyi olacak şekilde işlenmiş aletleri, Mod 3 de hazırlanmış çekirdek aletleri belirtir vb.

Oldowan aletlerin sınıflandırılması hâlâ bir nebze tartışmalıdır. Mary Leakey, Oldowan alet topluluklarını sınıflandırmak için bir sistem yaratan ilk kişiydi ve sistemini aletlerin öngörülen kullanımına dayalı olarak kurdu. Sistem, doğrayıcılar, kazıyıcılar ve dövücülerden oluşmaktaydı. Bununla birlikte, taş eserlerin ne için kullanıldığını varsaymak doğal olarak sorunlu bir yaklaşım olduğundan, Oldowan alet topluluklarının daha güncel sınıflandırmaları, esas olarak üretim şekline odaklanılarak yapılmıştır. Buna bir örnek, Isaac ve diğerlerinin "Yuvarlanmış Parçalar" (çekirdekler/doğrayıcılar), "Ayrılmış Parçalar" (pullar ve parçalar), "Dövülmüş Parçalar" (çekiç taşı olarak kullanılan kaba çakıl taşları, vb.) ve "Değiştirilmemiş Parçalar"dan (sit alanlarına taşınan manuportlar ve taşlar) oluşan üç modlu kategorisidir.  Oldowan aletleri, üretimleri için seçilen boşluklar zaten çakıl biçiminde bir nihai ürüne benzediği için kimi zaman "çakıl aletleri" olarak adlandırılır.

Oldowan aletlerini hangi hominin türlerinin yaptığı ve kullandığı kesin olarak bilinmiyor. Ortaya çıkışı genellikle Australopithecus garhi türüyle ve gelişimi de H. habilis ve H. ergaster gibi erken Homo türleri ile ilişkilendirilir. Erken Homo erectus, Oldowan teknolojisini miras almış ve bunu 1,7 milyon yıl öncesinden başlayarak Aşölyen endüstrisine dönüştürmüştür.

Kaynakça

Bibliyografya 

 Braidwood, Robert J., Prehistoric Men, many editions.
 
 Edey, Maitland A., The Missing Link, Time-Life Books, 1972.
 Schick, Kathy D.; Toth, Nicholas, Making Silent Stones Speak, Simon & Schuster, 1993, 
 
 Isaac, Glynn and Harris, JWK The Scatter between the Patches 1975
 
 Binford, Lewis (1987)  Searching for Camps and Missing the Evidence: Another Look at the Lower Paleolithic
 Toth, Nicholas (1985) The Oldowan reassessed: a close look at early stone artifacts Journal of Archaeological Science
 Susman, Randall L, Journal of Anthropological Research, Vol. 47, No. 2, A Quarter Century of Paleoanthropology: Views from the U.S.A. (Summer, 1991), pp. 129–151
 Susman, Randall L. (1998-07-01). "Hand function and tool behavior in early hominids". Journal of Human Evolution. 35 (1): 23–46. doi:10.1006/jhev.1998.0220. ISSN 0047-2484.
 Hayden, Brian (2015-11-19). "Insights into early lithic technologies from ethnography". Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences. 370 (1682): 20140356. doi:10.1098/rstb.2014.0356. ISSN 0962-8436. PMC 4614719. PMID 26483534
 Shea, John J. (2010), Fleagle, John G.; Shea, John J.; Grine, Frederick E.; Baden, Andrea L. (eds.), "Stone Age Visiting Cards Revisited: A Strategic Perspective on the Lithic Technology of Early Hominin Dispersal", Out of Africa I: The First Hominin Colonization of Eurasia, Dordrecht: Springer Netherlands, pp. 47–64, doi:10.1007/978-90-481-9036-2_4, ISBN <bdi id="mwBJc">978-90-481-9036-2</bdi>, retrieved 2022-05-31
 Marzke, Mary W. (1997-01). <91::aid-ajpa8>3.0.co;2-g "Precision grips, hand morphology, and tools". American Journal of Physical Anthropology. 102''' (1): 91–110. doi:10.1002/(sici)1096-8644(199701)102:1<91::aid-ajpa8>3.0.co;2-g. ISSN 0002-9483

 Dış bağlantılar 

 Oldowan Pebble Tools of Europe 
 Oldowan Pebble Tools of Africa 
 Oldowan Flake Tool 
 Stone Age Hand-axes at the Wayback Machine (archived February 4, 2007)
 Early Palaeolithic
 Stone Age Reference Collection
 Microwear polishes on early stone tools from Koobi Fora, Kenya , article in Nature 293, 464–465 (8 October 1981). The summary and the references are displayed at no charge at the Nature site.
 Geoarchaeology of the earliest paleolithic sites (Oldowan) in the north Caucasus and the East Europe
 An Ape's View of the Oldowan at the Wayback Machine (archived May 21, 2008), T. Wynn and W.C. McGrew, Man'' 24:383–398; 1989.
 

Pliosen
Alt Paleolitik