Gölbelen Köyü Camii

Gölbelen Köyü Camii, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı Gölbelen köyünün tarihi camisidir. Orta Çağdan kalma bir Gürcü kilisesi olan Urta Kilisesinin (Gürcüce: ურთას ეკლესია) camiye çevrilmesiyle ortaya çıkmıştır.

Tarihçe

Gölbelen Köyü Camii'nin yapısı olan Urta Kilisesi, 10. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilmiştir. Gürcüce bir vakayinameye göre 1577 yılında kilisenin üst katına bitişik kale inşa edilmiş, ancak bu kale daha sonra yıkılarak kilise muhafaza edilmiştir. Nitekim 20. yüzyılın başında kiliseyi ilk kez tanımlayan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, Urta Kilisesi'nin üst katında kalenin izlerinin fark edildiğini yazmıştır. Bu tarihte kilise camiye çevrilmiş bulunuyordu.

Mimari

Urta Kilisesi camiye dönüştürülürken batı cephe önüne bir imam evi, doğu cephe eksenine de bir minare eklenmiştir. Kemerli ve mazgal tipi olan batı ve güney cephedeki pencereler de büyütülerek dıştan basık kemerli hale getirmiş olmalıdır. Kilisenin batı ve güney cephede yer alan girişler örülerek kapatılmış ve camiye dönüşmüş olan yapının giriş kuzey cepheye açılan kapıdan sağlanmıştır. Kilisenin iç mekân zemini ahşapla kaplanarak yükseltilmiş ve güney duvara bir mihrap ilave edilmiştir. Ayrıca bir minber ve güney nefin en doğudaki sütunun önüne ahşap bir vaaz kürsüsü yerleştirilmiştir. Kilisenin apsisin doğu duvarında, üst seviyede yer alan penceresi kapıya dönüştürülmüş ve buradan yapıya sonradan eklenmiş olan minareye geçiş sağlanmıştır. Kuzey nefin doğu yarısından itibaren apsisin batı kanadına kadar uzanan mekân kadınlar mahfili olarak düzenlenmiştir. Üç nefli olan kilisenin orta nefinin tonozu ortadaki daha büyük boyutlu olmak üzere arka arkaya dizilmiş üç kubbeyle örtülmüş olup bundan dolayı apsisin yarım kubbesi de kapanmıştır. Kilisenin içi sıvanıp eski süslemeleri kapatılmış, pencerelerin etrafına ve kubbelerin içlerine kalemişi bezemeler yapılmış, sütunların gövdesi ve başlıkları farklı renkte yağlı boyayla boyanmıştır.

Kaynakça

Ardahan'daki camiler
Çıldır
Ardahan'daki Gürcü Ortodoks kiliseleri