Ermenistan'daki etnik azınlıklar

Ermenistan'ın nüfusu, çeşitli önemli azınlık etnik gruplarını içermektedir.

Ermenistan'ın modern tarihindeki demografik eğilimler 
Son nüfus sayımına göre Ermenistan'daki etnik azınlıklar nüfusun %3'ünden azını oluşturuyor. Çeşitli kaynaklarda farklı rakamlar öne sürülüyor, hatta bazı etnik azınlık temsilcilerinin bile kesin rakamlardan haberi yok. Ancak Ermenistan'dan dışa giden göç dalgaları her zaman çeşitli etnik azınlıkların temsilcilerini içermiştir ve liderlerinin önerdiği gibi, Ermenistan'daki ekonomik ve siyasi durumdaki önemli iyileşmelere rağmen Ermenistan'dan dışa göç devam edecektir.

Ermeniler kesin çoğunluk oluştururken, Azeriler Sovyet yönetimi sırasında ülkedeki en büyük ikinci nüfustu (1989'da yaklaşık nüfusun %2,5'ini oluşturuyordu ). Ancak komşu Azerbaycan'la tartışmalı Dağlık Karabağ bölgesi nedeniyle yaşanan düşmanlıklar sonucu Azerilerin neredeyse tamamı Ermenistan'dan göç etti. Aynı şekilde, Ermenistan da Azerbaycan'dan büyük miktarda Ermeni mülteci akınına uğradı ve bu da Ermenistan'a etnik olarak daha homojen bir karakter kazandırdı. Bu nüfus mübadelesi, her iki halk arasındaki yakın kültürel bağlardan dolayı birçoğu Ermeni olarak algılanan Azerbaycan'daki Hristiyan Udinleri de etkiledi. Ermenistan'da ikamet eden Udinlerin sayısı 1989'da 19'dan  2006'da yaklaşık 200'e çıkmıştır.

Ek olarak, 1991'den bu yana diğer birçok etnik grup da Ermenistan'dan göç etmiştir; özellikle Ruslar (1989'da 51.555 kişiden 2001'de 14.660'a düştü), Ukraynalılar (1989'da 8.341'den 2001'de 1.633'e ), Ermeni-Tatlar, Yunanlar (1989'da 4.650'den 2001'de 1.176'ya) ve Belaruslular (1989'da 1.061'den 2001'de 160'a). Kürtlerin, Armeno-Tatların ve Süryanilerin sayısı çoğunlukla aynı kalmıştır (her ne kadar 1989 ve 2001 yılları arasında yaklaşık 2.000 Süryani Ermenistan'ı terk etmiş olsa da). Gürcüler, aynı zamanda tarihsel olarak modern Ermenistan'daki en büyük etnik gruplar arasında sayılmaktadır, ancak 1.364 kişi olarak sayıldıkları 1989 Sovyet nüfus sayımından bu yana nüfuslarının önemli ölçüde düşmüş olması muhtemeldir.

Demografi 
Ermenistan, eski Sovyetler Birliği'nin neredeyse homojen bir nüfusa sahip tek cumhuriyetidir. Aynı zamanda Moldova'dan sonra ikinci en yoğun nüfuslu Sovyet sonrası devlettir. Etnik azınlıklar arasında Ruslar, Süryaniler, Ukraynalılar, Kürtler, Yunanlar, Gürcüler ve Belaruslular yer alıyor. Ulahlar, Mordvinler, Osetler, Udinler ve Armeno-Tatlardan oluşan daha küçük topluluklar da mevcuttur. Ağırlıklı olarak Ruslaşmış olmalarına rağmen Polonyalı azınlıklar ve Kafkasya Almanları da mevcuttur.

Azeriler 

20. yüzyılda Ermenistan'daki Azeri topluluğu büyük bir miktarı oluşturuyordu ancak, 1988-1991'den beri Ermenistan'da neredeyse hiç Azeri kalmadı. Birinci Dağlık Karabağ Savaşı ve Ermenistan ile Azerbaycan arasında devam eden çatışmalar nedeniyle Azerilerin çoğu ülkeden kaçtı. BMMYK, Ermenistan'daki Azerilerin mevcut nüfusunun 30 ila birkaç yüz kişi arasında olduğunu tahmin ediyor; bunların çoğu  kırsal bölgelerde yaşıyor ve karma çiftlerin (çoğunlukla karma evlilikler) yanı sıra yaşlı ve hastalardan oluşuyor. Çoğunun, ayrımcılığı önlemek için isimlerini değiştirdiği ve sessiz bir yaşam sürdürdüğü de bildiriliyor.

Yezidiler 

Yezidiler, Ermenistan'daki en büyük etnik azınlığı oluşturur. Yezidiler, çoğunlukla Ermenistan'ın batısında yaşayan etnik Kürtlerdir ve Yezdânizm'in üç kolundan en küçüğüne mensupturlar.

Kürtler 

Ermenistan'daki Kürtler, ülkenin etnik ve dini azınlıklarından biridir. Bazen Kürt olarak da anılan Yezidiler  en büyük azınlığı oluştururken, Ermenistan'da Yezidi olmayan Kürtlerin de küçük bir yüzdesi bulunmaktadır.

Ruslar 

Etnik Ruslar, 14.600 kişilik bir nüfusla Yezidilerden sonra Ermenistan'daki en büyük ikinci etnik topluluktur. Sovyetler Birliği zamanında, yani Ermeni Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti zamanında bile, diğer 14 cumhuriyetle karşılaştırıldığında Rus nüfus oranı en düşük olan ülkeydi. Her ne kadar bazı etnik Ruslar bağımsızlıktan sonra ekonomik zorluklar ve daha iyi fırsatlar nedeniyle ülkeyi terk etseler de, ticari nedenlerle gelen yeni etnik Rusların da akını bulunmaktadır.

Ermenistan'da "Golos Armenii", "Novoye Vremiya" ve "Respublika Armeniya" günlük gazeteleri ve haftalık "Delovoy Ekspres" gazetesi de dahil olmak üzere çok sayıda Rusça yayın bulunmaktadır.

Ermeni eğitim sistemi de birçok alanda Rusçayı kullanır.

Süryaniler 

Süryaniler, Ermenistan'da çok eski çağlardan beri tarihi bir varlığa sahiptir. Süryaniler, Yezidiler ve Ruslardan sonra Ermenistan'daki üçüncü en büyük azınlıktır. Yaklaşık 5.000 kişilik bir nüfusa sahiptirler. Süryaniler ile Ermeniler arasında evlilikler, diğer etnik gruplara göre daha yüksek bir orandadır.

2001 nüfus sayımına göre Ermenistan'da 3.409 Süryani yaşamaktadır ve Ermenistan, Orta Doğu dışında hayatta kalan son Süryani topluluklarından bazılarına ev sahipliği yapmaktadır. SSCB'nin dağılmasından önce Ermenistan'da 6.000 Süryani vardı, ancak Ermenistan'ın zor durumdaki ekonomisi nedeniyle nüfus yarı yarıya azaldı ve birçoğu Rusya' göç etti.

Malakanlar 
Malakanlar (Rusça: Молока́не) 1550'lerde Rus Ortodoks Kilisesi'nden ayrılan Rus köylüleri (serfler) arasındaki dini bir mezheptir. İznik İnancı'nın ana hatlarıyla belirttiği Teslis'i, Ortodoks oruçlarını ve askerlik hizmetini reddederler, Eski Ahit'in koşer beslenme yasalarına bağlı kalırlar ve domuz eti, kabuklu deniz ürünleri veya diğer kirli yiyecekleri yemezler. Ayrıca su vaftizi de dahil olmak üzere kabul edilen birçok Hristiyan uygulamasını da reddederler. Malakanlar, Eski Ermeni Pavlusçuların doğrudan torunları olduklarını iddia ederler. Malakanlar, Trakya, Bulgaristan, Bosna ve Sırbistan'ın "Bogomilleri" olarak tanındılar.

Malakan, Ortodoks Oruçlarında oruç tutmak yerine süt içtikleri için Rusçada "süt içenler" anlamına geliyor. Ermenistan'da yaklaşık 5.000 Malakan bulunur. Malakanlar, endogamiyi teşvik ederler.

Yunanlar 

Ermenistan Yunanları, esas olarak Karadeniz kıyılarında yaşayan Karadeniz Rumları'nın torunlarıdır.

Ermeni-Tatlar 

Hristiyan Tatlar (Ermenice: hay-tater), tarihsel olarak Güney Kafkasya'nın doğu kısımlarında yaşayan, Tatça konuşan Ermenilerden oluşan ayrı bir gruptur.

Ukraynalılar 

Ermenistan'daki Ukraynalıların kökenleri, Rus İmparatorluğu'nun güney sınırlarını kapatmak için "Küçük Rusya'dan gelen Kazakların" Güney Kafkasya'ya göç ettikleri 19. yüzyılın ortalarına kadar uzanır. Bu göçmenler, çoğunlukla tarımda çalışıyordu.

Yahudiler 

Ermenistan'daki Yahudiler, Ermenistan'da yaşayan etnik/dini Yahudilerdir. Şu anda Ermenistan'da, özellikle de başkent Erivan'da yaklaşık 300-500 Yahudi yaşıyor. Ermenistan'da Yahudilerin dini liderleri bir hahambaşı tarafından yönetilmektedir ve sosyopolitik konular ise Ermenistan Yahudi Konseyi tarafından yürütülmektedir.

Polonyalılar 

Ermenistan'daki Polonyalılar, Polonya kökenli Ermeni vatandaşlar veya Ermenistan'da yaşayan Polonyalı göçmenlerdir. Ruslarla, Kafkasya Almanlarıyla, İtalyanlarla ve İskandinavyalılarla aynı nüfusu oluştururlar. Bazıları bir Polonyalı ve bir Ermeni ebeveyne dünyaya geliyor ve bazılarının da büyükanne ve büyükbabası Polonya'dan gelmiştir. Bu Polonyalılar, çoğunlukla Amrakits, Gümrü, Vanadzor ve Erivan'da yaşarlar, Erivan'da en az 33 Polonyalı bulunur. Ermenistan'da Avrupa Okulu, Polonyalılar tarafından yürütülür.

Udinler 
Udinler, Kafkasya'nın en eski halklarından biridir ve Albanya halkının torunları olarak kabul edilirler.

Udiler Azerbaycan, Gürcistan, Rusya, Ukrayna ve Ermenistan'da yaşarlar. Ermenistan'da yaklaşık 200 Udin yaşamaktadır.

Udince, Kafkas dillerinin Naho-Dağıstan grubuna aittir ve Kuzeydoğu Kafkas dillerinden biridir. Udince, Lezgice ve Tabasarancaya yakındır. Udincenin Nij ve Vartaşen adında iki ana lehçesi vardır. Udinler arasında Azerice, Rusça ve Gürcüce de konuşulmaktadır.

Çoğu Udin Ortodoks Kilisesi'ne bağlıdır, ancak Fars-İslam kültürü ile birlikte yüzyıllarca süren yaşam, Udin kültürü ve zihniyeti üzerinde önemli bir etki yarattı. Bu kültürün izleri, Udin halk geleneklerinde ve maddi kültürde belirgindir.

Udincenin Güney Dağıstan'dan günümüz Azerbaycan'ına kadar uzanan Albanya'nın ana dili olduğuna inanılıyor. Udince, Ermenistan'ın Tavuş ilindeki, Debedavan, Bagrataşen, Ptghavan ve Hağtanak köyleri ile Gürcistan'ın Kaheti ilinin Kvareli ilçesinin Zinobiani (Oktomberi) köyü dahil olmak üzere yaklaşık 5.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.

Udincenin farklı versiyonları, Ermeni alfabesi ve Gürcü alfabesiyle yazılıyordu.

Etnik azınlık örgütleri 
Ermenistan'daki etnik azınlık örgütlerinin listesi aşağıdaki gibidir:

Ayrıca bakınız 

 Ermenistan demografisi

Notlar

Kaynakça 

Etnik azınlıklar
Ermenistan'daki etnik gruplar
Ermenistan demografisi