Mikalojus Daukša

Mikalojus Daukša (Mikalojus Daugsza,  ve Mikolay Dowksza gibi alternatif yazımları da bulunur; 1527'den sonra - 16 Şubat 1613, Medininkai), Litvanyalı ve Latin dini yazar, çevirmen ve bir Katolik kilisesi yetkilisiydi. Litvanya hümanistleri arasında, o sırada Büyük Dükalık'ta kullanımda olan Eski Doğu Slavcası ve Lehçe üzerinde Litvancayı yasalaştırma ve teşvik etme ihtiyacının önemini ifade eden ilk kişi olarak bilinir. Daukša'nın Jacob Ledesma kateşizminin Litvanca çevirisi, Litvanya Büyük Dükalığı'nda yayınlanan ilk Litvanca kitap idi.

Muhtemelen 1527'den sonra Litvanya Büyük Dükalığı topraklarında bir yerde (Babėnai'de?) doğdu. Daukša muhtemelen eğitimini Vilnius'ta ve Batı Avrupa Üniversitelerinden birinde aldı. Birkaç dil biliyordu ve Rotterdam'lı Erasmus ve Philip Melanchthon'un kitaplarını da içeren kişisel bir kütüphanesi vardı.

Daukša, Medininkai'nin (günümüzde Varniai) bir kanonu ve Samogitia'nın resmi bir üyesiydi. Piskopos Merkelis Giedraitis'in himayesinde İspanyol Cizvit teolog Jacobo Ledesma'nın kateşizmini tercüme etti. Jakub Wujek'in Lehçe çevirisinden çevrilen kitap, 1595'te yayınlandı ve paganizmle mücadele araçlarından biri oldu. Paganizm o zamanlar Litvanya'da hala yaygındı. Çalışma aynı zamanda Litvanya'nın güçlü Radziwill ailesi tarafından desteklenen Reform hareketinin Katolikliğe yönelik artan tehdidine karşı koymaya da yardımcı oldu. Aynı zamanda Litvanya Büyük Dükalığı'nda basılan ilk Litvanca kitaptı.

1599'da Daukša bir başka önemli eseri yayınladı: Jakub Wujek'in Lehçe vaaz koleksiyonunun Litvanca çevirisi olan Katolik Postil. Bu eserin biri Latince, diğeri Lehçe olmak üzere iki ön sözü vardır. Lehçe önsözünde Daukša, Litvancanın Büyük Dükalık'ta tanıtılmasını savunmakta ve Litvanya ulusu ve devletinin kısa bir tanımını vermektedir. Kitap, Kateşizm'nden daha değerli ve önemli olarak kabul edilir ve Litvancanın olağanüstü yapıtlarından biri olarak kabul edilir.

Çevirilerinde Daukša, hem doğu Yüksek Litvanca hem de Samogitçe'den etkilenen merkezi Yüksek Litvanca lehçesini kullandı. Yazılı Litvancanın öncülerinden biri olarak, aralarında mokytojas (öğretmen), valia (irade), įkvėpimas (esin) ve išmintis (bilgelik) gibi çeşitli ihtiraların tanıtılmasıyla tanınır. Daukša'nın Postilla'da kullandığı aksan işaretleri Litvanca açısından özel bir öneme sahiptir.

Kaynakça 

Polonyalı çevirmenler
Litvan yazarlar
16. yüzyılda Latince eser veren yazarlar
1613 yılında ölenler
1520'lerde doğanlar
Litvan Hristiyanlar
Litvan çevirmenler