Jarosław Gowin

Jarosław Adam Gowin (4 Aralık 1961 doğumlu) bir Polonyalı muhafazakar politikacı ve editör. Gowin, 2011-2013 yılları arasında Başbakan Donald Tusk'un kabinesinde Adalet Bakanı, 2015-2020 yılları arasında Mateusz Morawiecki'nin kabinesinde Bilim ve Yüksek Eğitim Bakanı, Ekonomik Kalkınma, Çalışma ve Teknoloji Bakanı ve Ekim 2020'den Ağustos 2021'de görevden alınmasına kadar Başbakan Yardımcısı olarak görev yaptı.

İlk yılları 
Kraków'da doğan Gowin, ailesi anti-komünist Özgürlük ve Bağımsızlık hareketine dahil olduğundan siyasi tartışmaların  etkisinde büyüdü. Sonraki yıllarda Gowin, Jagiellonian Üniversitesi ve Cambridge Üniversitesi'nde eğitim gördü, burada Gowin bir araya geldiği siyaset bilimci Zbigniew Pełczyński ile Polonya meselelerini tartıştı. Polonya'ya döndükten sonra Gowin, Katolik ve politik felsefesi de Gowin'in görüşlerini oldukça etkileyen profesör ve kişisel arkadaşı Józef Tischner ile temasa geçti. Gowin daha sonra Krakov'daki Tischner Avrupa Üniversitesi'nin kurucusu ve rektörü oldu. 1994 ve 2005 yılları arasında Gowin, muhafazakar Katolik dergisi Znak'ın baş editörlüğünü yaptı.

Gowin, 2005 parlamento seçimlerinde Kraków'u temsil eden Sivil Platform adayı olarak Senato'ya seçildi. Jan Rokita'nın Sejm'de bir dönem daha aday olmama kararının ardından Gowin, 2007 parlamento seçimlerinde Civic Platform'un Kraków'un önde gelen adayı olarak seçildi ve bir koltuk kazandı.

2011 parlamento seçimlerinde partisinin hükûmete başarılı bir şekilde yeniden seçilmesinin ardından Gowin, Başbakan Donald Tusk tarafından bir sonraki Adalet Bakanı olarak seçildi.

Gowin, 18 Kasım 2011'de kabine üyesi olarak yemin etti. Bakan olarak Gowin, taksi şoförleri ve turist rehberleri de dahil olmak üzere istihdamı artırmak için 49 meslekteki bürokratik engellerin kaldırılmasını sağlayan modern bir program başlattı. Gowin'in bakanlığı ayrıca, yatırım şirketi Amber Gold'un (bir mali piramit olduğu ortaya çıkan bir şirket) ve onun yan kuruluşu olan havayolu şirketi OLT Express'in 2012'de çöküşüne ilişkin cezai soruşturmayı da denetledi. Bununla birlikte, Gowin, bakanlığının firmanın mali yanlışlıklarını geç keşfetmesinin yanı sıra, firmanın bankacılık lisansı olmadan çalışmasına izin veren yasal bir boşluk nedeniyle eleştirildi. Ekim 2012'de, bakanlığının ülkenin yargı sisteminde reform yapma planlarının bir parçası olarak ve hükûmetin küçük koalisyon ortağı Polonya Halk Partisi'nin isteklerine karşın, Gowin 79 bölge mahkemesinin ortadan kaldırılmasına karar verdi ve yargıçları daha verimli istihdam edebilmek için işlevlerini diğer bölge mahkemeleriyle birleştirdi.

Gowin, muhalefetteki Demokratik Sol İttifak'ın (SLD) Kasım 2012'de Ulusal Radikal Kamp ve Tüm Polonyalı Gençlik gibi aşırı sağ grupları yasaklama sözüne tepki olarak, TOK FM ile yaptığı bir röportajda herhangi bir harekete karşı olduğunu belirtti. Gowin, her iki grubun milliyetçi söylemini "iğrenç" olarak nitelendirirken, her iki örgütün de yasaklama konusunda yasal sınırları aşmadığını vurguladı ve böyle bir kararname çıkarmak için yasal araçların bulunmadığını vurguladı. Aynı zamanda Gowin,  Leninist savunucular"ın bir yayını olarak seçtiği sol görüşlü Krytyka Polityczna dergisinin görüşleri de dahil olmak üzere, aşırı sol grupların söylemlerinin kendi kuşağı için sağcı milliyetçilerden daha itici olduğuna dair inancını doğruladı. Gowin, "SLD politikacıları ve kökleri demokrasiyle hiçbir ilgisi olmayan diğer partilerden Tüm Polonyalı Gençleri sansürleme taleplerini duyduğumda, bu yaşlı beylerin bir ara vermelerinin iyi olacağını düşünüyorum" dedi.

Adalet Bakanı olarak Gowin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nden 1940 Katyn katliamını bir savaş suçu olarak tanımasını ve olayla ilgili Rus makamlarından uygun bir soruşturma talep etmesini istedi. Dava sırasında Gowin, Sovyetler Birliği'nin çöküşünün ardından Rusya'nın hala iç hukukun üstünlüğü ile ilgili sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirtti. Benzer şekilde, Gowin, Abdurrahim el-Nashiri'nin önceki yıllarda Polonya'da Merkezi İstihbarat Teşkilatı'nın iddia edilen gözaltı merkezleriyle ilgili belgelerin gizliliğini kaldırmaya yönelik davasını incelerken; "gizliliğin kaldırılması kararının Polonya vatandaşları için bir güvenlik tehdidi oluşturduğu ve Polonya'nın yakın gelecekte Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile işbirliği yapma şansını azalttığını" belirterek aynı mahkemeyi yine eleştirdi.

Hükûmetteyken Gowin, Sivil Platform ve kabine içinde başına buyruk görüşleriyle hızla ün kazandı ve genellikle hem partisinin hem de hükûmetin gündemine aykırı görüşleri dile getirdi. Kabinenin sosyal açıdan en muhafazakar üyelerinden biri olan Gowin, kendisini kabineden uzaklaştıran birkaç parti arası anlaşmazlığın merkezi haline geldi. Ekim 2012'de Gowin, hükûmetin Birleşik Polonya tarafından Sejm'e sunulan daha katı bir kürtaj kontrol yasasına muhalefetine ilişkin oylamada çekimser kaldı. Yine Ekim ayında Gowin, Başbakan Tusk'un mevcut yasaları değiştirmeden bir yıldan fazla bir süre çocuk sahibi olmaya çalışan evli ve bekar çiftlere tüp bebek finansmanını artırma kararı karşısında şaşkınlık ve dehşet gösterdi ve başbakanın  Adalet Bakanlığı'na danışmadan konuyu Sağlık Bakanlığı'na havale etmesini esefle karşıladı. Gowin'in daha önceki yasa taslağı sadece evli kadınlara IVF (tüp bebek) tedavisi imkanı sağlıyordu.

Başbakan Tusk'un Şubat 2013'te heteroseksüel ve eşcinsel çiftler için hemcins birlikteliklerini yasallaştırmaya yönelik baskı yapma kararı, Gowin'i ayrıca başbakan ve kabineden ayırdı ve adalet bakanı hükûmetin tasarısına karşı çıkan 46 Sivil Platform milletvekiline liderlik etti. Gowin'in kabinedeki saflarını kırmak, adalet bakanının birçok alanda hor görülmesine neden oldu; Tusk, "Hükümet, sadakatin esas olduğu bir tür sivil ortaklıktır" derken, muhalefet liberal Palikot'un Hareketi (eski PO Janusz Palikot liderliğindeki ) adalet bakanına güvensizlik oyu verilmesi çağrısında bulundu. Tusk'ın Gowin'i kabineden çıkaracağı dönemde spekülasyonlar arttı, ancak başbakan nihayetinde bakanı o dönem için tutmaya karar verdi.

Adalet Bakanlığı tartışması 

Gowin'in Adalet Bakanı olarak seçilmesi, parlamentodaki sol görüşlü milletvekilleri arasında tartışma yarattı. Palikot Hareketi'nden  eşcinsel Sejm milletvekili Robert Biedron, Polskie Radyosu'nda yayınlanan bir röportajda, Gowin'in muhafazakar görüşlerinin köktendinci İslamcı Taliban ile yakın benzerlik taşığını belirterek Gowin yönetimindeki bakanlığı "Katolik dininin bakanlığı" olarak adlandırdı. Biedron'un yorumları, Gowin'in, Demokratik Sol İttifak tarafından desteklenen sivil sendikaları yasa tasarısını "gerçekten belirli bireylerin refahı için değil, bir toplumsal devrim için, geleneksel ahlaktan bir ayrılma" olarak etiketleyen görüşlerine yanıt olarak gelmişti. " 

Mart 2013'te, eski Cumhurbaşkanı Lech Wałęsa'nın Wałęsa'nın eşcinsel politikacıların seçilirlerse "duvarın arkasına oturması" gerektiği görüşüne ilişkin yorumlarının ardından, Gowin kabinenin Wałęsa'nın görüşlerini açıkça kabul eden tek üyeden biri oldu ve kendini "eşcinsel ideolojinin" bir rakibi ilan etti. Nisan 2013'te TVN ile yaptığı bir röportajda, daha fazla tüp bebek fonuna karşı olup olmadığını açıklığa kavuşturması istendiğinde Gowin, "Alman bilim adamları diğer ülkelerden - muhtemelen Polonya'dan - embriyo ithal ediyor ve bunlar üzerinde deneyler yürütüyorlar" dedi. Bakanın yorumları Almanya ile küçük bir diplomatik tartışmaya yol açtı ve Varşova'daki Alman büyükelçiliği, Polonya embriyolarının Alman sınırları içinde kullanıldığına dair doğrulanabilir bir bilgi olmadığını vurguladı.

Polonya Jinekoloji Derneği temsilcileri de benzer şekilde Gowin'in iddialarını "sorumsuz ve temelsiz" olarak nitelendirdi. Diplomatik tartışmadan bir hafta sonra, Başbakan Tusk Gowin'i kabineden çıkardı. Tusk, Gowin'in işinin siyasi yönüne çok fazla odaklandığını söyledi ve "Her hafta bakanın yorumlarını açıklamak için zamanım yok" dedi. Tusk, eski İçişleri Bakanı Marek Biernacki'yi Gowin'in yerine adalet bakanı olarak atadı.

İttifak değişikliği 

Başarısız olan seçimlerin ardından Donald Tusk'ın yerine parti liderliği yapmaya çalıştığında, Eylül 2013'te Civic Platform'dan ayrıldığını, ardından kendi siyasi partisi Polonya Birlikte'yi kurduğunu ve Birleşik Sağ'ın bir parçası olarak Hukuk ve Adalet partisi ile işbirliğine başladığını bildirdi. Partisinin 2015 parlamento seçimlerinde hükûmete başarılı bir şekilde seçilmesinin ardından Gowin, Başbakan Beata Szydło tarafından Polonya'nın bir sonraki Başbakan Yardımcısı ve Bilim ve Yüksek Eğitim Bakanı olarak seçildi .

Görevi sırasında, Bilim Anayasası (Yüksek Öğrenim ve Bilim Yasası) olarak adlandırılan yüksek öğrenim ve bilimde sistemli reform gerçekleştirildi. Reformdan önce, akademik toplulukla zamana yayılan bir tartışma yapıldı. Kanun, birçok üniversite seçeneğini (akademik derecelerin verilmesi dahil) üniversitenin kendi disiplinlerinde elde edeceği bilimsel kategorilere bağlı hale getirmektedir. Reform, doktora öğrencilerinin eğitim modelini de değiştirdi ve doktora programlarının her öğrenciye burs vermesi sağlandı. Bilim Anayasası, bilim insanlarının, dünyanın her yerindeki bilim insanlarına açık olan uluslararası veri tabanlarındaki dergilerde yayın yapmasını vurgulamaktadır. Reformlardan sonra üniversiteler de faaliyetlerine karar vermede daha fazla özgürlük kazandı. Yönetimi sırasında, Bilim Bakanlığı iki yenilik kanunu önerdi ve tanıttı. Araştırma ve geliştirme için ayrılan ödenek artırıldı. Łukasiewicz Araştırma Ağı ve 38 Polonya araştırma enstitüsü birleştirildi.

13 Ekim 2017'de Gowin, eski Kukiz'15 ve Cumhuriyetçi Milletvekili Magdalena Błeńska'nın "Birlikte Polonya"ya katılma kararıyla ilgili olarak düzenlediği basın toplantısında, 4 Kasım'daki kongrede bu oluşumun Janusz Korwin-Mikke'nin Liberal partisinin eski üyelerini, Cumhuriyetçi unsurları, ve yerel politikacıları içeren yeni bir partiye dönüştürüleceğini duyurdu. Polonya Birlikte üyelerine göre, karar kısmen Gowin'in Birleşik Sağ içindeki konumunu güçlendirmek ve solcu Razem partisiyle karıştırılmayı önlemek için alındı. Birkaç gün sonra, Kalisz'in eski Sivil Platform belediye başkanı Grzegorz Sapiński  ve eski Łódź belediye başkanı Jerzy Kropiwnicki tarafından kurulan Hristiyan Yerel Yönetim Hareketi'nin de yeni partiye katılacağı ortaya çıktı. Eski Polonya Halk Partisi senatörü Józef Zając, yeni partinin resmi açılışı beklentisiyle 30 Ekim'de "Birlikte Polonya" Partisine katıldı.

Seçim tartışması 
Başlangıçta Polonya hükûmeti cumhurbaşkanlığı seçimini ertelememeyi tercih etti, bu da tartışmalara neden olan bir karardı. Nisan 2020'de, COVID-19 pandemisinin ardından, Anlaşma liderliği, Polonya Cumhuriyeti Anayasasında uygun bir değişikliğin uygulanması konusunda şiddetle ısrar etti; böylece Andrzej Duda'nın görev süresi iki yıl uzatılacak ve karşılığında yeniden seçilme şansı olmayacaktı. Anlaşmanın milletvekilleri, tüm parlamenter partilerin onayı için başvuruda bulundular ve kendi önergelerini yürürlüğe koymak için yasal gereklilik olan 2/3'lük bir çoğunluğu elde etmeye çalıştılar. Bu öneri Sağlık Bakanı Łukasz Szumowski tarafından desteklenmiş, ancak bu muhalefet tarafından reddedilmiştir.

Hukuk ve Adalet Partisinin olumlu yaklaşımına rağmen, Jarosław Gowin, karşı kulüplerin hiçbirinden erteleme için siyasi destek almaması nedeniyle bakanlık görevlerinden istifa ettiğini açıkladı ve aynı zamanda koalisyonun korunacağını iddia etti. Partisinin tavsiyesi üzerine, Başbakan Yardımcısı görevi Anlaşmanın Başkan Yardımcılarından Jadwiga Emilewicz'e devredildi. Takip eden günlerde, Wojciech Murdzek, geçici olarak boşalan Bilim ve Yüksek Öğrenim Bakanı görevini üstlendi.

6 Mayıs'ta, Hukuk ve Adalet lideri Gowin ve Jarosław Kaczyński, seçimleri ertelemek için bir anlaşmaya vardılar. İki parti daha önce seçimlerin Mayıs ayında yapılıp yapılmaması konusunda siyasi bir mücadeleye girmişti. 7 Mayıs'ta Sejm, seçimlerin posta yoluyla oylanması için yasayı onayladı. Aynı gün, PKW (Polonya Seçim Komisyonu), "Mevcut yasal düzenleme, Ulusal Seçim Komisyonunu görevlerini yerine getirmek için gerekli araçlardan mahrum etti. Yukarıdakilerle bağlantılı olarak, Ulusal Seçim Komisyonu, 10 Mayıs 2020'de oylama yapılamayacağını seçmenlere, seçim kurullarına, adaylara, seçim idaresine ve yerel yönetim birimlerine bildirir" şeklinde açıklama yaptı.

Seçim günü anlaşması Polonya siyasetinde Hukuk ve Adalet partisinin muhaliflerinden ve taraftarlarından hem destek gördü hem de muhalefetle karşılandı . Rzeczpospolita için yapılan bir kamuoyu yoklaması, Gowin-Kaczyński anlaşmasına halkın desteğini %43,5 olarak ölçtü; halkın %36.3'ü ise karşı çıkıyordu ve geri kalanı kararsızdı.

Kaynakça 

Polonya başbakan yardımcıları
Jagiellon Üniversitesinde öğrenim görenler
Kraków doğumlu siyasetçiler
Polonya adalet bakanları
Polonyalı Roma Katolikleri
Sivil Platform mensubu siyasetçiler
1961 doğumlular
Yaşayan insanlar
Çalışma bakanları