İshak Ağa Çeşmesi (Ortaçeşme, Beykoz)

İshak Ağa Çeşmesi ya da Palamar Çeşmesi, İstanbul'un Beykoz ilçesindeki bir çeşmedir. İstanbul Gümrük Emini İshak Ağa tarafından 1752 ya da 1753 yılında yaptırıldı. İnşa edildiği dönemde Beykoz Çayırı içinde yer alsa da, bölgedeki yapılaşmanın artmasıyla kent dokusu içinde kaldı. 1972 sonrasında özgün teknesinin şekli değiştirilen çeşme, günümüzde işlevseldir.

İshak Ağa Çeşmesi, Ortaçeşme Mahallesi'nde konumlanan ve Kare prizma şeklindeki mermer bir sütundan meydana gelen bir sütun çeşmedir. Çeşmenin haznesi olan bu sütunun üstü, kare tabanlı bir piramit şeklindedir. Gövdenin güneydoğuya bakan cephesinde lülesi, lülesinin yukarısında üç satırlık yapım kitâbesi ve mermer teknesi yer alır. Dikdörtgen bir silme içine, yüzeysel çizgilerle mihrap biçiminin verildiği aldığı kuzeybatı cephesi, bir namazgâh olarak düzenlenmiştir. Mihrabın yukarısında bir çiçek dalı kabartması bulunur.

Tarihi 
İstanbul Gümrük Emini İshak Ağa tarafından, kendisinin görevinden azledilişinden sonra aynı göreve ikinci kez getirildiği 1752 ya da 1753 yılında yaptırıldı. Çeşmenin suyu, Yalıköy'ün doğu kısmındaki sırttan geliyordu. İnşa edildiği dönemde Beykoz Çayırı'ndaysa da, bölgedeki yapılaşmanın artmasıyla kent dokusu içinde kaldı. İbrahim Hilmi Tanışık'ın 1945'te yayımlanan eserindeki ifadelerle "yalak şeklinde uzun [bir] teknesi" vardı. Bu şekliyle en son kaydı 1972 yılında olup ilerleyen dönemde teknesinin şekli değiştirildi. Günümüzde mülkiyeti maliye hazinesinde olan çeşme, işlevsel durumdadır.

Konumu ve mimarisi 
İstanbul'un Beykoz ilçesinin Ortaçeşme Mahallesi'nde, Çayır Caddesi ile Sultan Aziz Caddesi'nin kesiştiği bölgede konumlanır. Palamar Çeşmesi olarak da bilinir. Kare prizma şeklindeki mermer bir sütundan meydana gelen bir sütun çeşmedir. Çeşmenin haznesi olan bu sütunun üstü, kare tabanlı bir piramit şeklindedir. Gövdenin güneydoğuya bakan cephesinde lülesi ile mermer teknesi yer alır. Dikdörtgen bir silme içine, yüzeysel çizgilerle mihrap biçiminin verildiği aldığı kuzeybatı cephesi, bir namazgâh olarak düzenlenmiştir. Mihrabın yukarısında bir çiçek dalı kabartması bulunur.

Ön cephesinin üst kısmında, alt alta sıralanan, yan uçları kemerli dikdörtgen şeklindeki üç kartuşun içinde üç satırlık yapım kitâbesi vardır. Yeşil zemin üzerine altın varakla yazılı, Edirneli Emin Efendi tarafından celî sülüs üslubuyla işlenen metin şu şekildedir:

Kültürel etkileri 

Hoca Ali Rıza'nın, çeşmeyi ve çevresini tasvir ettiği kâğıt üzerine suluboya bir resmi vardır.

Ayrıca bakınız 
 Beykoz'daki çeşmeler listesi
 İshak Ağa Çeşmesi, Beykoz'un Merkez Mahallesi'nde yer alan ve İshak Ağa'nın yenilediği çeşme
 İshak Ağa Çeşmesi (Beykoz Çayırı), Beykoz Çayırı'nda yer alan ve İshak Ağa'nın yaptırdığı çeşme

Notlar

Kaynakça 

Beykoz'daki çeşmeler
İstanbul'daki Osmanlı çeşmeleri
1750'lerde tamamlanan altyapı
1750'lerde Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulan oluşumlar
Mermer yapılar
İstanbul'daki taş yapılar