İran ve IŞİD

İran, Irak Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) muhalifi olup Suriye ve Irak'ta bu grupla savaşmaktadır.

İran'ın IŞİD'e karşı düzenlediği askeri operasyonlar

Suriye'de 
2011 yılında Suriye İç Savaşı'nın başlamasından bu yana İran, Suriye hükümetini, IŞİD de dahil olmak üzere muhaliflere karşı desteklemektedir.

Irak'ta 
İran, IŞİD ile mücadelede Irak'a yardım sözü veren ilk ülke oldu ve Kuzey Irak saldırısını takiben Haziran 2014'ün başlarında asker gönderdi.

Irak Cumhurbaşkanı Fuad Masum, İran'ı "IŞİD'in tekfirci teröristlerine karşı savaşmak için Irak'a silah sağlayan ilk ülke" olarak övdü.

İran'ın Kudüs Gücü, IŞİD'e karşı yapılan askeri müdahalenin anahtar oyuncusu olarak kabul ediliyordu ve Kudüs Gücü'nün "deha" komutanı General Kasım Süleymani, sık sık Irak'ta bulunuyordu. Süleymani'nin savaş alanında çekilen fotoğrafları düzenli olarak yayınlanmaktaydı.

İran-Irak sınırı 
14 Mart 2016 tarihinde sınıra yakın yerlerde patlayıcılarla donatılmış iki IŞİD hücresi İran Kara Kuvvetleri tarafından imha edildi.

İran'ın siyasi duruşu 
İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, IŞİD'i El Kaide'nin "ideolojik kardeşi" olarak tanımladı ve "Sözde İslam Devleti ne İslami'dir ne de bir devlettir " dedi.

İran'ın yüce lideri Ali Hamaney, Amerika önderliğindeki Irak müdahalesi ve Birleşik Ortak Görev Gücü hakkında açıkça şu sözleri söyledi:

"Terörist" olarak tanımlanışı 
İran'ın resmi ve yarı resmi medya organları, devlet kontrolündeki Iran Daily ile IRGC'ye bağlı haber ajansları Fars ve Tasnim gibi, sıklıkla IŞİD'i "terör örgütü" ve "tekfirci" olarak tanımlamaktadır.

Yüksek Milli Güvenlik Kurulu Müsteşar Yardımcısı da grubu terör örgütü olarak nitelendirmiştir.

IŞİD'in İran'a yönelik tehditleri 
İran Şii ağırlıklı bir ülke olmasına rağmen IŞİD ideolojik olarak Şii karşıtı olmakla birlikte Şiileri kafir olarak görmektedir ve binlercesini öldürmüştür. Irak'ta hızla yayılan IŞİD, İran'ın batı sınırlarından yalnızca kilometrelerce uzakta bulunan bir tehdit haline gelmiştir. Doğu İran'daki Pakistan merkezli Sünni Cihatçı gruplar ve devam eden Sistan-Belucistan isyanı nedeniyle bazıları bu bölgede daha geniş çaplı bir tepki olasılığından endişe duymuştur.

İran, IŞİD'e Bağdat'a veya Şii İmamların kutsal türbelerine saldırmanın ve İran-Irak sınırına yaklaşmanın kırmızı çizgileri aşmak olduğunu ve bu çizgilerin aşılması halinde İran'ın doğrudan eyleme geçeceği tehdidinde bulundu.

Eylül 2014'te İran gazetesi Islamic Republican, Hadana news'den "IŞİD, İran için emir tayin etti ve birkaç yardımcısı güvenlik birimleri tarafından gözaltına alındı" şeklinde bir haberi aktardı. Haberde Emir'in adı belirtilmedi ve İran'a gizlice girip giremedikleri veya yurt dışında tutuklanıp tutuklanmadıkları belirtilmedi. Tutuklamayı hangi ülkenin güvenlik kurumlarının yaptığı da belirtilmedi.

Aynı ay İçişleri Bakanı Abdolreza Rahmani Fazlı, İran'ın İran'a girmeye çalışan şüpheli çok sayıda IŞİD üyesini tutukladığını duyurdu. Şüphelilerden iki ya da üçünün, İran'a girmenin IŞİD'in planları arasında yer aldığını itiraf ettiğini ve IŞİD'in İran'dan üye toplama yönündeki hamlesine ilişkin raporları reddettiğini ancak bunun grubun üye alımı için bir kampanya başlatmadığı anlamına gelmediğini belirtti.

29 Ocak 2015 tarihinde IŞİD, Wilayat Khorasan adında Afganistan, Pakistan ve yakınındaki diğer topraklardan oluşan yeni bir eyalet ilan etti. Hafız Saeed Khan eyaletin emiri olarak atandı. Mulla Saeed Orakzai olarak da bilinen Pakistanlı Hafız Saeed Khan, Taliban'ın eski bir üyesidir.

7 Haziran 2017 tarihinde IŞİD, İran Parlamentosu'na ve Ayetullah Humeyni'nin türbesine düzenlenen saldırının sorumluluğunu üstlendi. Saldırıda 16 kişinin öldüğü doğrulandı. Saldırı, İran sınırları içerisinde yaşanan ilk IŞİD saldırısıydı. Bu saldırının Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin "ılımlılık projesine" yönelik sonuçları konusunda endişeler bulunmaktadır.

İran vatandaşları ve IŞİD 
Tehran Bureau, İran'ın IŞİD'e yönelik askeri harekatına halkın destek verdiğini bildirdi.

Al Jazeera'ya göre Ocak 2015 itibarıyla "yüzlerce" İranlı Sünni Kürt, IŞİD'le savaşmak için İran-Irak sınırını geçti ve genellikle Peşmerge olarak da bilinen Irak Kürdistanı savaşçılarına katıldı.

İran'daki bir güvenlik kurumu tarafından yürütülen çeşitli araştırma çalışmaları ve anketler, İran'ın Sünni topluluğunun "IŞİD üyeliğiyle ilgilenmediğini" gösterdi. Ancak Erbil merkezli Rudaw websitesi, One ISIL sayfasının bir Facebook gönderisine atıfta bulunarak Ekim 2014'te 23 İranlı Kürt'ün grubun üyesi olduğunu belirtmektedir. Kürt aktivist Mokhtar Hoshmand, IŞİD'in 20 İran Kürdü üyesinin öldüğünü ve 30'unun da yaralandığını iddia etti.

Kaynakça