Mihranîler

Mihrânîler, Mehraniler veya Mihrânoğulları, Kafkas Albanyası'nın 3. ve son hanedanı. En ünlü kralları Varaz Trdat ve Cevanşir'dir. Mihranilerin devrinde Albanya Hilafet'e dâhil olmuştur. mihraniler sasani  soyundan olduklarını iddia etmelerine rağmen part kökenli bir hanedandı

Cevanşir ve hilafet 
Hanedan, Sasani'nin uzak bir akrabası olan Mihran adlı birinin Utik'teki Gardman bölgesine yerleşmesi ile kurulmuştur . Muhtemelen İran'ın Yedi Büyük Evi arasında yer alan ve diğer iki soyu İberya ( Khosroid Hanedanı ) ve Gogarene / Gugark'ı yöneten Mihranid ailesinin bir kolunun üyesiydi. 

Mihranidlerin nasıl Arranşahlar (Arnavutluk prensleri) oldukları belirsizdir. Ataları Mihran'ın Gardman bölgesini Sasani hükümdarı II. Hüsrev (r.  590–628 ) tarafından aldığı ifade edilmektedir. Mihranidlerle evlilik yoluyla akraba olan belirli bir Zarmihr dışında, Aranshahik Hanedanının tüm üyelerini yok eden Mihranidler. Bunun nedeni, Aranshahiklerin 1. yüzyılda devrilinceye kadar başlangıçta yönettikleri Arnavutluk'ta hâlâ bir miktar yetkiye sahip olmalarıydı. Mihraniler daha sonra tüm Arnavutluk'u fethettiler ve Arranshah unvanını aldılar fakat kraliyet statüsünü benimsemediler. Ailenin reisi bu nedenle "Gardman Lordu ve Arnavutluk Prensi" unvanlarını kullandı.

Cavanşir'in hâkimiyetinin ilk devirlerinde Albanya Sasanlılar'a bağlı olduğuna göre ve Hilafet'in Albanya'yı fethetmesine engel olmak için Cavanşir Sasanî Ordusu'nun alban kısmına komutanlık yaparak Raşidî Hilafet'e karşı savaşmıştır. Daha sonra, artık Emevî Hilafeti devrinde, Cavanşir Halife Muaviye ile Dımaşk'ta görüşmüştür. Muaviye Cavanşir'e söz verdi ki, Albanya'nın iç işlerine karışmayacaktır. Ancak, Albanya, Hilafet'e vergi vermeli idi. Cavanşir, Muaviye'den verginin daha az olmasını istedi. Muaviye: "Vergilerin 1/3 kısmını Şark hükümdarına bağışlamışız" dedi. Bundan sonra, Albanya, kısmen dahi olsa Hilafet'e bağlı oldu.

Mihranoğulları'nın Hakimiyetinin Sonu ve Albanya'nın Yıkılışı 
705 yılında Mihranilerin hakimiyeti son bulmuştur ve Albanya yıkılmıstır. Bununla da, bütün Azerbaycan (Kuzeyli-Güneyli) tamamen Hilafet tarafından fethedildi.

Kayankça 

4. yüzyılda İran
Kafkasya tarihi