Vladislav Ribnikar İlköğretim Okulu'nda silahlı saldırı

3 Mayıs 2023 tarihinde Sırbistan'ın Belgrad kentine bağlı Vračar belediyesinde Vladislav Ribnikar İlkokulu'nda silahlı bir saldırı meydana geldi. Saldırgan, okulun bir öğrencisi olan Kosta Kecmanovic, dokuz öğrenci ve bir güvenlik görevlisi olmak üzere 10 kişiyi ateş açarak öldürdü. Beş öğrenci ve bir öğretmen olmak üzere altı kişiyi yaraladı. Olayın ardından polis, hızla olay yerindeki saldırganı yakaladı ve daha sonra silahlı saldırganın okulun yedinci sınıf öğrencisi olan 13 yaşındaki Kosta Kecmanovic tarafından gerçekleştirildiği ortaya çıktı. Sırbistan Ceza Kanunu'na göre Kosta Kecmanovic, 14 yaşını doldurmadığı için herhangi bir cezai sorumluluk taşımadı.

Arka plan

Sırbistan'ın silah yasaları ve önceki silahlı saldırılar 
Katı silah yasalarına rağmen. Sırbistan, kişi başına düşen silah sahipliği oranı açısından dünyanın en yüksek seviyelerinden birine sahiptir.  2021 yılında, her 100 kişi başına düşen 39 özel sahiplenilmiş silahla birlikte Sırbistan, bu istatikle Amerika Birleşik Devletleri ve Yemen'den sonra dünya genelinde üçüncü sırada yer almıştır. Silah sahiplenme kültürü, Birinci ve İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra vatandaşların savaş ganimetleri olarak illegal silahları saklamalarıyla birlikte, illegal silahlar özellikle Yugoslav Savaşları'nın bitiminin ardından ülkenin bazı bölgelerinde yaygınlaşmıştır.  

Sırbistan ve Balkanlar'ın geri kalanında silahlı saldırılar nadirdir. 21. yüzyılda Sırbistan'da daha önce üç silahlı saldırı yaşanmıştır: dokuz kişinin öldüğü ve beş kişinin yaralandığı 2007 Jabukovac cinayetleri; 14 kişinin öldüğü 2013 Velika Ivanča saldırısı; ve beş kişinin öldüğü ve 22 kişinin yaralandığı 2016 Žitište saldırısı 2019'da Velika Plana'da okulda silahlı saldırı girişiminde bulunulmuştur, ancak fail tavana iki kurşun sıktıktan sonra durdurulmuştur..  Bu saldırılar veya saldırı girişimleri arasında hiçbiri çocuklar tarafından gerçekleştirilmemiştir.

Okul 
Vladislav Ribnikar İlköğretim Okulu, Belgrad'ın zengin bir kentsel bölgesi ve belediyesi olan Vračar'da bir devlet ilkokuludur. 1975 yılında, Fransız-Yugoslav dostluğunun bir projesi olarak   iki bitişik ilköğretim okulunun birleşmesi yoluyla kuruldu. Vladislav Ribnikar, özellikle Fransızca dil eğitimine odaklanan bir ilkokul olarak tanınmaya devam ediyor Derslere yaklaşık 1000 öğrenci katılıyor Sırpça ve Fransızca olarak iki dilli eğitim veren okul, Fransa Dışişleri Bakanlığı tarafından LabelFrancÉducation sertifikasına sahiptir Belgrad'daki ilkokullar arasında biraz daha yüksek bir tanınma düzeyine sahip oldu ve zaman zaman "seçkin bir okul" olarak algılandı.  

Adını  almıştır. (1900–1955), Sırp gazeteci, Politika ve Tanjug'un yöneticisi ve Vladislav F. Ribnikar'ın yeğenidir

Ateşli saldırı 

Ateşli saldırı 3 Mayıs 2023'te 08:30 CEST civarında başladı  İçişleri Bakanlığı'na göre, yedinci sınıf öğrencisi olan Kosta Kecmanovic Vladislav Ribnikar İlköğretim Okulu'na girdikten sonra, hemen sırt çantasından bir silah çıkarıp okulun güvenlik görevlisini ve ardından koridorda gördüğü üç kız öğrenciyi vurarak öldürdü, ardından sınıfına giderken silahını yeniden doldurdu. Sınıfa girer girmez önce tarih öğretmenine ateş etti ve ardından çok sayıda öğrenciye ateş ederek, dördü kız olan beş kişiyi daha öldürdü. Olayda altı öğrenci daha vuruldu. Bakanlığın basın toplantısında verdiği bilgiye göre, saldırgan koridordan koşarak avluya girdi ve burada saat 8:42'de polisle irtibata geçti. Saldırganın elinde iki tabanca vardı: bir CZ-75 Shadow 2 ve bir tane Ruger .22 LR varyantı tabanca  

Açılan ateşin ardından panik içinde kaçan öğrenciler, okulun arkasındaki bir şirket binasına sığındı. Saldırıdan sonra Njegoševa Caddesi kapatıldı.

Kayıplar 
Çatışmada sekizi kız, biri erkek olmak üzere dokuz öğrenci ve bir güvenlik görevlisi hayatını kaybetti.   Fransız Dışişleri Bakanlığı'na göre, ölen öğrencilerden biri Fransız uyruklu, diğeri ise Sırp profesyonel voleybol antrenörü ve eski oyuncu Dragan Kobiljski'nin kızıydı. 

Ayrıca altı öğrenci ve bir öğretmen de yaralandı.   Yaralılardan iki erkek ve bir kız çocuğu Çocuk Hastanesi Üniversitesi'ne nakledildi.  Erkek çocuklar alt ekstremitelerine silahla ateş edilmesi sonucu yaralanırken, kız çocuğu ciddi bir kafa travması yaşadı ve ameliyat geçirmek zorunda kaldı. Çocukların ve öğretmenin durumları daha sonra iyi olduğu bildirildi. Ağır yaralı kız 15 Mayıs'ta yaralarından dolayı hayatını kaybetti ve saldırıda ölenlerin sayısı ona yükseldi.

Ateş eden saldırganın her iki ebeveyni de vurulduktan kısa bir süre sonra tutuklandı; baba gözaltına alındı,  ve 5 Mayıs'ta Belgrad'daki Yüksek Cumhuriyet Savcılığındaki duruşmada sorgulandı. Duruşmada suç işlediğini reddederken, Yüksek Cumhuriyet Başsavcılığı babanın tutuklanması için Yargıtay'a teklifte bulundu. Mahkeme, sanığın 30 gün tutuklu kalmasına karar verdi.

Sonrası 

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić günün ilerleyen saatlerinde silahlı saldırı hakkında halka seslendi ve hükümete yeni silah önlemleri önereceğini ve cezai sorumluluk yaşını 14'ten 12'ye düşüreceğini söyledi. Hükümet ertesi gün politika gündemini kabul etti

Eğitim Bakanı Branko Ružić düzenlediği basın toplantısında 5 Mayıs'tan itibaren üç ulusal yas günü ve günün geri kalanında derslerin askıya alınacağını duyururken, Sağlık Bakanı Danica Grujičić ise Ruh Sağlığı Enstitüsü'nün iki telefonla danışma hattını aktif hale getireceğini ve psikolojik desteğe ihtiyaç duyanlar için yüz yüze danışmanlık hizmetlerine erişimi artıracağını açıkladı.  Belgrad'daki Ulusal Tiyatro 7 Mayıs'a kadar tüm etkinlikleri askıya aldı. Vučić , Charles III ve Camilla'nın Londra'daki taç giyme törenine katılımını da iptal etti; buna karşılık, Charles başsağlığı diledi 

Saldırının ardından Transfüzyon Enstitüsü'nde yaralı öğrenciler için kan bağışı düzenlendi.  Silahlı saldırının ardından ilkokul öğrencilerinin velilerinin de aralarında bulunduğu yüzlerce vatandaş, ilkokul önünde ve çevresinde toplandı.  Daha sonra Ružić'in istifasını talep ettikleri Sağlık Bakanlığı ve Eğitim Bakanlığı binalarının önünde protesto gösterileri düzenlediler.  Protestolar ertesi gün büyüdü  Novi Sad, Niš, Kragujevac gibi şehirlerdeki ve komşu ülkelerdeki vatandaşlar, saygılarını sundular. 

8 Mayıs'ta Sırbistan İçişleri Bakanlığı, yasadışı veya kayıtsız silah ve mühimmatın teslim edilmesi için af teklif etti. Ertesi gün bakanlık, 1.300'den biraz fazla silah, 45.600 adet mühimmat ve 83 patlayıcı cihazın teslim edildiğini bildirdi.

4 Mayıs'ta KK Partizan, Belgrad'daki EuroLeague Playoff 4. Maçında silahlı saldırı kurbanlarını anmak için tamamen siyah üniformalar giydi. Sloven NBA All-Star'ı Luka Dončić, öldürülenlerin cenaze masraflarını ödemeyi teklif etti, ancak daha sonra Belgrad yerel yönetimi bunun yerine bunu yapacağını duyurdu.  Hırvat profesyonel voleybol takımı Mladost'un baş antrenörü Ratko Peris, takımının 2022-23 sezonunda Hırvat 1A Voleybol Ligi'ni kazanmasının ardından, unvanını, silahlı saldırıda hayatını kaybeden Dragan Kobiljski'nin kızına adadı.

Sırayla tutuklamalar 
Saldırmayla ilgili olarak, gençlerin ve/veya okul ile ilişkili suçların yer aldığı ilk haftada ondan fazla tutuklama yapıldı.

 5 Mayıs'ta, Kruševac'tan bir 13 yaşındaki çocuk Instagram hesabına "Bu katliamı Cuma günü tekrarlamayı planladığını" yazdı.
 6 Mayıs'ta, polis Vračar'daki okuldaki cinayetleri alay ederek TikTok'ta kendini çeken bir çocuğu sorgulama amacıyla karakola götürdü.
 6 Mayıs'ta Novi Sad polisi, okula götürmek istedikleri silahların fotoğraflarını yayınlayan üç küçük çocuğu tutukladı.
 6 Mayıs'ta Niş polisi, Instagram hesabında "Niş'te 30'dan fazla kişinin öleceği" tehdidinde bulunduğu için 17 yaşındaki bir çocuğu tutukladı
 6 Mayıs'ta Sremska Mitrovica polisi 22 yaşındaki bir kişiyi sosyal medyada bir sonraki silahlı saldırının Sremska Mitrovica'da olacağını yazdığı için tutukladı
 7 Mayıs'ta Belgrad'ın Leštane banliyösünden bir adam polisi arayarak taklit bir katliam gerçekleştireceğini söylemesinin ardından tutuklandı
 8 Mayıs'ta Kikinda'daki polis, elinde tabancaya benzer bir nesne tutarken sıraların yanında kanlı figürlerin yattığı bir sınıfın resmini asan 18 yaşındaki bir çocuğu tutukladı
 9 Mayıs'ta Subotica'dan bombayla katliam yapmayı planlayan bir çocuk tutuklandı. ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) tarafından keşfedildi
 9 Mayıs'ta Kraljevo'dan 18 yaşındaki bir çocuk, sosyal medyada Vračar tetikçisinin gözaltından serbest bırakıldığını ve okulundaki öğrencilerin yarısını öldürmeye geleceğini yazdığı için tutuklandı Kraljevo polisi, sosyal medyada ellerinde tabanca tuttukları okuldan fotoğraflar paylaşan iki küçük çocuğu da tutukladı
 9 Mayıs'ta Karadağ'ın Žabljak kentinde polis, sosyal medyada Vračar saldırganına destek ifade eden bir çocuğu tutukladı
 10 Mayıs'ta Sombor polisi, sosyal medyada paylaşım yapan ve sözlü olarak okuluna otomatik tüfekle gideceğini doğrulayan 18 yaşındaki bir çocuğu tutukladı
 10 Mayıs'ta Vrnjačka Banja'daki polis, sınıf arkadaşlarını sosyal medyada tehdit eden 15 yaşındaki bir çocuğu tutukladı

Tepkiler 
Sırbistan'daki UNICEF komitesi, okulun "herhangi bir türde şiddetin gerçekleşmemesi gereken bir yer" olduğunu belirtti. Aynı zamanda, Patriği Porfirije, bunu "daha önce halkımıza hiç yaşanmamış bir felaket" olarak tanımladı. Bosna-Hersek Konseyi, saldırıdan sonra ülkede 5 Mayıs'ı ulusal yas günü ilan ederken, Karadağ Hükümeti 7 Mayıs'ı ulusal yas günü olarak ilan etti. 

Sırp Partisi Yeminlileri, Sırbistan Krallığının Restorasyonu Hareketi "şiddeti yücelten tüm realite şovlarının" yasaklanması çağrısında bulunurken, Sırbistan Ulusal Meclisi'nde Eğitim Komitesi'nin acil bir toplantı yapmasını talep etti Belgrad Belediye Başkanı Aleksandar Šapić başsağlığı dileyerek, şehir yönetiminin "ailelerin ihtiyaç duyduğu her türlü yardımı sağlayacağını" sözlerine ekledi

Kaynakça 

2023'te Sırbistan
Belgrad tarihi
2023'teki katliamlar