İsmail Berzeg

İsmail Berzeg Hacı (Ubıhça: Барзагь Исмаил ХӀаджы; ), Çerkesya'nın 1827-1839 arasında de facto lideri olan Çerkes siyasetçi ve askeri kumandan. Rus-Çerkes Savaşında yer almış ve 1838'den sonra, Çerkesya adına diplomatlık yapmıştır.

Biyografi

Gençliği 

Berzeg, 1763'te Çerkesya'nın Ubıh bölgesindeki Mutıxwa köyünde doğdu. İngiliz gezgin James Bell, Berzeg ailesinin her üyesinin savaş alanına toplam 3.000 savaşçı olmak üzere adam gönderebileceğini kaydetti. İsmail'in selefi Saad-Girey Berzeg, 19. yüzyılın başında Ubıh lideriydi. 1823'te Saad-Girey'in ölümünden sonra İsmail, Berzeg sülalesinin lideri ve tüm Ubıh bölgesinin komutanı seçildi. İsmail, Soçi Nehri vadisinde, sağ kıyısında, denizden iki saat uzaklıkta yaşıyordu. James Bell, Ismail Dogomuko Berzeg'i "Çerkes Washington" olarak andı ve şöyle tanımladı: "Güzel gri gözleri olan uzun boylu bir adamdı. Etkisi yalnızca Ubıhya bölgesindeki en güçlü sülaleye ait olmasıyla değil, aynı zamanda coşkulu enerjisi, cesareti ve zekasıyla da belirlendi." Bell, onu aynı zamanda dindar bir Müslüman olarak tanımladı.

Rus-Çerkes Savaşı

Yükselişi 

Rus kaynaklarında ilk kez İsmail Berzeg'den 1826'da Rus askeri liderleriyle müzakere etmeye çalıştığında bahsedilir. Berzeg, Çerkesler ile Rusların eşit şartlarda görüşmeler yapması gerektiğini düşünüyordu. 1827'den başlayarak Berzeg, Karadeniz kıyısında yaşayan Çerkeslerden oluşan bir askeri konfederasyon örgütlemeye girişti. 1839'un sonunda, Tuapse ve Gagra arasındaki nüfusu bir birlik içinde birleştirmişti. Bu bölgenin dışındaki diğer Çerkesler de, çok daha özerk olmalarına rağmen, onun otoritesini kabul ettiler. Bu dönemde Bell onu "Çerkes Washington" olarak nitelendirdi. 

1835'te Gagra'ya yaptığı saldırı sırasında yaklaşık 72 yaşında olan İsmail Berzeg ağır yaralandı. Ancak 1836'da bir sonraki baskın sırasında Ubıh müfrezesine komuta etti. Hacı İsmail savaşta dokuz oğlunu da kaybetmiştir.

General Rayevksi ile görüşme 
Temmuz 1838'de Rus General Rayevski'nin karargahı, "tüm yasadışı askeri tahkimat inşaatlarına son verilmesini ve Çerkes topraklarına Rus tecavüzünün durdurulmasını talep eden" bir Çerkes delegasyonu tarafından ziyaret edildi. Bu heyetin başkanı İsmail Berzeg'di.

Rus general, İngiliz maceraperestlerin ve danışmanların Çerkesya'daki varlığından rahatsız olduğunu belirtti ve şunu söyledi:

Olay yerine tanık olan bir Rus subayı olan Lorer, daha sonra anılarında İsmail Berzeg'in şu cevabı verdiğini yazar:

Lorer, ardından şunu ekler: "Rayevski o anda kendisini garip hissetti ve konuşmayı bitirmek için acele etti."

Son dönem 
1838 yazında Çerkesya'nın tüm eyalet ve bölgelerinden 1250 kişi bir dilekçe imzaladı ve İngiltere Kraliçesi ile İngiliz hükûmetine bir dilekçe gönderdi. Listenin ilk sıralarında İsmail Berzeg'in imzası yer alıyordu.

1840'ta Berzeg, Rus kıyı kalelerine bir saldırı düzenledi.Şubat-Mart aylarında Lazarevski Kuşatması, Velyaminovski Kuşatması ve Mihaylovski Kuşatması gerçekleşti. Adler, Golovinskoe ve Navaginskoe kalelerini işgal etmek için girişimlerde bulunuldu. Doğu Kafkasya'daki Çeçen ve Dağıstan isyancıları da Çerkes zaferlerinden ilham aldılar ve İmam Şamil'in faaliyetleri çıtayı daha yüksek bir seviyeye çıkardı.

1841'de Soçi'de Rus askeri liderleriyle müzakerelere katıldı, ancak müzakereler başarısız oldu.

Ölümü 
1846'da Berzeg, yeğeni Gerandıqo Berzeg ile birlikte tekrar hacca gitti. Bazı kaynaklara göre hacdan dönerken, bazılarına göre ise eve döndükten hemen sonra öldü.

Kaynaklar 

Çerkes soylular
Kafkas Savaşı'nda kişiler