Şeytan ayrıntıda gizlidir

"Şeytan ayrıntıda gizlidir", gizem ve detayları yakalamak manasına gelen bir tür anonim deyiştir. Bazı şeylerin ilk bakışta fark edilemeyecek kadar basit olmadığına atıf yapar, gerçek mana ve anlamı bulabilmenin beklenenden daha çok efor ve zaman gerektirebileceğine karşılık gelir. Detayların önemli olduğu ve yapılan işin eksiksiz biçimde yapılması gerektiği manasına gelen "Tanrı ayrıntılardadır" deyişinden türediği düşünülmektedir.

Köken 
"Tanrı ayrıntılardadır" deyişi birçok kişiye atfedilmektedir, bir örnek olarak Alman mimar Ludwig Mies van der Rohe'nin (1886–1969) The New York Timestaki ölüm ilanında bu ifadeye rastlanır. Bu ifadenin Alman sanat tarihçisi Aby Warburg'un (1866–1929) favori deyişlerinden biri olduğu, onun biyografisini yazan E. H. Gombrich tarafından aktarılır. Çok daha erken bir kullanımına Gustave Flaubert (1821–1880) ile rastlanır: "Le bon Dieu est dans le détail" ("iyi Tanrı ayrıntıdadır"). Bu örneklere rağmen söylemin ilk kim tarafından üretildiği belirsizdir.

"Şeytan ayrıntıda gizlidir" deyişine ise 1963 ve 1965 tarihli savaş sonrası Avrupa entegrasyonlarında rastlanır. 1969'da bir atasözü olarak kabul gördüğüne rastlanır. Bartlett'in Alıntılarında deyişin anonim olduğu yazılıdır. New York Timesta 1989 tarihli bir yazıda "Tanrı" ve "Şeytan"ın girift kullanımı, yani her iki sözcüğün birbiri yerine kullanılmış olduğu yazılıdır ve hangi sözcüğün daha erken bir kullanıma sahip olduğunu belirlemenin zorluğuna değinilir.

"Tanrı ayrıntılardadır" deyişine Almanca metinlerde "Gott steckt im Detail" şeklindeki eşdeğer bir kullanımla 1934 yılında rastlanır. "Şeytan ayrıtıda gizlidir" deyişine denk düşen "Der Teufel steckt im Detail" deyişine de 1951'de rastlanır.

Çeşitlenmeler 
Deyişin farklı kullanımlarında tekil (ayrıntıda) ve çoğul (ayrıntılarda) şekline rastlanır. Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi de 2020 yasamalarından birindeki teklifin daha ince noktalarına vurgu yapmak isterken "Şeytan ve melekler ayrıntılarda gizlidir" ifadesini kullanmıştır. Yine yakın geçmişte bu deyişin "Gerçekler ayrıntılardadır" şekline de rastlanır.

Türkçede kullanım 
Google Kitaplar'dan erişilebildiği üzere, Türkçede "Şeytan ayrıntıda gizlidir" deyişinin erken bir örneğine Millı̂ Folklor Araştırma Dairesi'nin Türk Halkbilim Araştırmaları Yıllığının 1977 tarihli 4. cildinde rastlanır.

Kaynakça 

Deyimler
Anonim sözler
İngilizce deyimler
İngilizce ifadeler