Ricasoli Kalesi

Ricasoli Kalesi (Malta dili; Forti Rikażli) 1670-1698 yılları arasında Hospitalier Şövalyeleri tarafından Malta'nın Kalkara kentinde inşa edilen burçlu bir kaledir. Kale, Gallows' Point olarak bilinen bir burundadır ve Rinella Körfezi'nin kuzey kıyısında yer alır. Saint Elmo Kalesi ile birlikte Valetta limanı girişini kontrol eder. Sadece Malta'daki değil, aynı zamanda Avrupa'daki en büyük kaledir. Malta Limanları çevresindeki Şövalye Tahkimatı'nın bir parçası olarak 1998'den beri UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ndedir.

Ricasoli Kalesi, 1798'de Malta'nın Fransız işgali ve müteakip Malta ayaklanması sırasında kullanıldı ve ardından İngilizlerin eline geçti. Ricasoli, 1807'de Froberg isyanının yeriydi ve 19. yüzyılda askeri hastane olarak da kullanıldı. II. Dünya Savaşı'nda, bir kısmı hava bombardımanıyla yok edildiğinde bir kez daha kullanım gördü. 1960'larda hizmet dışı bırakıldıktan sonra kale endüstriyel amaçlar için kullanıldı. Bugün, kale çoğunlukla sağlam ama harap bir durumdadır. Daha ziyade film çekimleri için ve tank temizleme tesisi olarak kullanılıyor. Kaleyi restore etme planları Haziran 2019'da onaylandı.

Hospitalier dönemi

Arka fon 
Fort Ricasoli, Büyük Liman'ın doğu tarafında, en doğudaki yarımadada yer almaktadır. Burun başlangıçta Rinella Noktası veya Punta Sottile (Malta dili; Ponta Irqiqa) olarak biliniyordu. 1531'de, bir köle isyanının iki lideri ve St. Angelo Kalesi'ni ele geçirmeye ve Malta'dan kaçmaya çalışan on kişi işkence gördü ve daha sonra Gallows' Point (Maltaca: Ponta tal-Forka) olarak bilinen yarımadada asıldı. 1565 yılında Malta'nın Büyük Kuşatması sırasında Osmanlılar, St. Elmo Kalesi'ni bombalamak için yarımadaya bir topçu bataryası inşa ettiler.

San Petronio Bataryası ve daha sonra Orsi bataryası olarak bilinen küçük bir yarı dairesel batarya, 1602'de Gallows' Point'te inşa edildi. 18 Ocak 1629'da İtalyan şövalye Alessandro Orsi, bataryanın yakınında bir kulenin inşasını finanse etti. Resmi olarak Torre San Petronio olarak adlandırılıyordu, ancak yerel halk tarafından Orsi Kulesi   veya Torri Teftef olarak biliniyordu. San Petronio adı Grandmaster de Paola'nın yönetimi sırasında seçildi. Ayrıca dell'Orso adı, kulenin inşası dışında bataryanın yenilenmesinden sonra çok popüler oldu. Tarihi belgelerde Torre De Falcha (Darağacı Kulesi) olarak da biliniyordu. Dışı sıvalı ve sarı aşıboyası ile boyanmıştır. Kule Bartolomeo Ganga tarafından tasarlanmıştır. Bu noktada yarımada Punta dell'Orso olarak tanındı.

Kule, kölelerin adadan kaçmasını önlemek için inşa edilmiştir. Kule ve batarya, denizle dolu bir hendek ve bir asma köprü ile korunuyordu. Kule ve batarya, Willem Schellinks'in 1664 tarihli Grand Harbour çiziminde uzaktan görülebilir. 8 Şubat 1821'de bir fırtınada dalgalar tarafından yok edilene kadar ayakta kaldı. Bugün ise sadece bataryanın kayaya oyulmuş hendeği görülebilmektedir.

1644'te Giovanni de' Medici, Birgu'daki St. Angelo Kalesi'nin terk edilmesini ve Orsi Point'te yeni bir kale inşa edilmesini önerdi. Yeni kale aynı zamanda Fort St. Angelo olarak da adlandırılacaktı ve eski kalenin garnizonuyla donatılacaktı. Önerilen kale için planlar yaptı, ancak hiçbir zaman uygulanmadı.

İnşaat ve modifikasyonlar 

1669'da Candia'nın düşmesinden sonra Osmanlı saldırısı korkusu arttı. Ertesi yıl Büyük Üstat Nicolas Cotoner, Savoy Hanedanı'nın askeri mühendisi Antonio Maurizio Valperga'yı Malta'nın tahkimatlarını iyileştirmesi için davet etti. Valperga, burun üzerine inşa edilmek üzere yeni bir kale tasarladı ve gelen bazı eleştirilere rağmen karar sonunda onaylandı. Floransalı şövalye Fra Giovanni Francesco Ricasoli, kaleyi inşa etmek için 20.000 skudi bağışladı ve kale onun adıyla onurlandırıldı. İlk taş 15 Haziran 1670'te atıldı ve inşaatın ilk aşamaları Valperga'nın kendisi tarafından denetlendi. Hala eksik olmasına rağmen kaleye Haziran 1674'te bir garnizon yerleştirldi. 1681'de Flaman mühendis Carlos de Grunenbergh, kalenin tasarımında bazı değişiklikler önerdi ve bu öneriler uygulandı. Kale içindeki kışla, şapel ve diğer binalar 1680'lerde ve 1690'larda inşa edildi ve kale resmi olarak Mayıs 1698'de tamamlandı ve silahlandırıldı. 1714'te Fransız mühendisler Jacop de Puigirand de Tigné, Charles François de Mondion ve Philippe de Vendôme, etkisiz gördükleri kale burçlarının küçük boyutunu eleştirdiler. De Tigné, mevcut korkulukların ve mazgalların onarımının yanı sıra kale içinde değişik bölmeler inşa etmek de dahil olmak üzere bir dizi değişiklik önerdi. Vendôme, kaleyi anakaradan ayıran bir kanal inşa edilmesini önerdi. 1722'de de Tigné tarafından önerilen onarımlar uygulandı, ancak fon eksikliği nedeniyle rezerv ve kanal hiçbir zaman inşa edilmedi. 18. yüzyılın ortalarında kale kötü durumdaydı ve 1761'de bazı bakım çalışmaları yapıldı.

1785'te Ricasoli, kırk bir 24 librelik başta olmak üzere seksen topla silahlandırıldı. Bu da onu Malta'daki en ağır silahlı kale haline getirdi. Kalenin bazı bölümleri 1790'larda Antoine Étienne de Tousard yönetiminde yeniden inşa edildi.

Kale aynı zamanda Corradino Islah Tesisi'nin inşasından önce hapishane olarak da kullanılıyordu.

Fransız işgali 
Fort Ricasoli, Fransız Devrim Savaşları sırasında Haziran 1798'de Malta'nın Fransız işgali sırasında kullanım gördü. O zaman, Bali de Tillet tarafından komuta edildi ve gönüllü bir hafif piyade alayı olan Cacciatori tarafından garnizon olarak kullanıldı. Kale, Büyük Usta Hompesch'in resmi olarak Napolyon'a teslim olmadan önce üç Fransız saldırısını püskürttü.

Sonraki Malta ayaklanması ve ablukası sırasında, kale Fransızların elinde kaldı. İsyancıların yaklaşık  civarında bulunan San Rocco Bataryasına sürekli ateş açtı.

İngiliz dönemi 

Kale, İngiliz dönemi boyunca aktif bir askeri tesis olmaya devam etti. 1807'de Froberg Alayı'nın Arnavut askerlerinin isyan edip Fort Ricasoli'de kendilerini kapattıkları bir isyan alanıydı. Müzakere girişimlerine rağmen sonunda ana barut bölümünü havaya uçurdular ve bu kaleye büyük hasar verdi. İsyan sadık birlikler tarafından bastırıldı ve isyancılardan bazıları askeri mahkeme tarafından ölüme mahkum edildi. Kalenin hasarlı kısımları onarılmış, ancak orijinal tasarımına göre yeniden inşa edilmemiştir. 1829'da isyanda yıkılan cephaneliğin yerine yeni bir cephanelik inşa edildi.

Kale ayrıca 1820'lerin sonlarında ve 1830'ların başlarında, Bighi Hastanesi açılmadan önce geçici bir deniz hastanesi olarak kullanıldı. 1837'deki kolera salgını sırasında, Floriana'daki Ospizio'da hastalığa yakalanan hastalar Ricasoli'ye transfer edildi. Çoğu birkaç gün içinde öldü ve yakındaki Wied Għammieq mezarlığına gömüldüler. 1865'te Ricasoli'de başka bir kolera salgını patlak verdi.

1844'te kale 500 adam tarafından yönetildi. 1848'de Sir John Fox Burgoyne, Malta'nın tahkimatlarını denetledi ve Ricasoli'yi "zaptedilemez" olarak nitelendirdi. 1850'lerde, kaleye daha yüksek kalibreli toplar getirildi ve silahlar sonraki yıllarda birkaç kez değiştirildi. Denize bakan bölüm 1878'de tamamen elden geçirildi ve 1900'lerde yeni silah mevzileri, projektörler ve bir torpido istasyonu kuruldu. 1930'larda, 2, 3 ve 4 numaralı burçlara beton yangın kontrol kuleleri inşa edildi ve ayrıca projektörler kuruldu.

Fort Ricasoli, II. Dünya Savaşı sırasında Malta'nın savunmasında aktifti ve 26 Temmuz 1941'de topları, Büyük Liman'a yönelik bir İtalyan saldırısını püskürtmeye yardımcı oldu. Nisan 1942'de kapısı ve Vali Evi, Alman hava bombardımanı tarafından tahrip edildi. Savaştan sonra, kale 1947 ve 1958 yılları arasında HMS Ricasoli olarak adlandırıldı ve bir deniz kışlası olarak kullanıldı. Tasarım orijinalinden biraz farklı olmasına rağmen, 1958'de kapı yeniden inşa edildi. Valilik Evi, esas olarak mali nedenlerle, hiçbir zaman yeniden inşa edilmedi. 1949'da, kötü hava koşulları nedeniyle kaleye yakın olan deniz feneri hasar gördü. 1964'te Amirallik, kalenin kontrolünü Malta hükûmetine devretti.

Yakın tarih

Endüstriyel kullanım 

Kale Malta hükûmetine teslim edildikten sonra başlangıçta terk edildi. Ancak daha sonra Malta'ya gelen hammaddeler için bir konteyner deposu haline geldi. 1976'da, Sol Ravelin yakınlarındaki hendeğin bir kısmı dolduruldu ve St. Dominic Demi-Bastion hattına yeni bir yola yol açmak için düzenlendi.

1964 yılında, kalenin hendeği Malta Drydocks için bir tank temizleme merkezi haline geldi. Ricasoli Tank Temizleme Tesisleri olarak bilinen depo, Büyük Liman'a gelen gemilerden gelen sıvı atıkları arıtıyor ve atıkları denize bırakmadan önce petrol ve diğer kimyasalları uzaklaştırıyor. Tesis 2012 yılında özelleştirildi ve şu anda Waste Oils Ltd. Şti.'nin  yönetimi altındadır.

Kalenin etrafındaki alan Ricasoli Sanayi Bölgesi olarak bilinen bir sanayi parkı haline geldi. Sanayi bölgesi SmartCity Malta'ya yer açmak için 2007'de yıkıldı.

Çekim yeri 
Kalenin çoğu Malta Film Komisyonu'na kiralanmıştır ve çeşitli film ve diziler için bir yer olarak yaygın olarak kullanılmıştır. Son yıllarda Gladyatör (2000), Troy (2004) ve Agora (2009) filmleri için duvarlarının içine devasa setler inşa edildi. Bu filmlerde kale sırasıyla Roma, Truva ve İskenderiye olarak tanımlanmıştır. Kale ayrıca Assassin's Creed (2016) ve Entebbe'nin (2018) çekimlerinde de kullanıldı.

TV mini dizisi Julius Caesar (2002) ve Helen of Troy (2003) da kısmen Fort Ricasoli'de çekildi. Julius Caesar için Roma Yolu olarak adlandırılan bir set inşa edildi ve bu korunarak diğer filmler için de kullanıldı.

HBO'nun George RR Martin'in Game of Thrones uyarlamasının ilk sezonu, Kızıl Kale'yi temsil etmek için kalenin çeşitli kısımlarını kullandı.

Mevcut durum 

Bugün, Fort Ricasoli, harap bir durumda olmasına rağmen, büyük ölçüde bozulmadan kalmaktadır. Üzerine inşa edildiği burun kıyı erozyonuna eğilimlidir ve 3 ve 4 numaralı burçlar arasındaki surların bir kısmı şimdiden denize çökmüştür. 2004 yılında, Kaynaklar ve Altyapı Bakanlığı Restorasyon Birimi, kale duvarlarının bir kısmını kaldırdı, restore etti ve yeniden düzenledi. Ancak kalenin tamamını restore etmek için hiçbir şey yapılmadı.

Mayıs 2015'te <i>Demokratik Alternatif</i>  ve bazı STK'lar planlanan Malta Amerikan Üniversitesi kampüsünün Fort Ricasoli ile yakındaki Fort Saint Rocco ve Fort San Salvatore arasında bölünmesi gerektiğini önerdi. Kampüs Cospicua'daki 1 Nolu Rıhtım ile Marsaskala'daki Żonqor Noktası arasında bölüneceği için bu öneri uygulanmadı.

2018 yılına gelindiğinde STK'lar kalenin restore edilmesi için tekrar tekrar çağrıda bulundu. Daha fazla film yapımını çekmeyi amaçlayan bazı çalışmalar 2019'un başlarında başladı. Kapsamlı restorasyon çalışmaları için planlar (ilk olarak 2013'te Planlama Otoritesine sunuldu) Haziran 2019'da onaylandı. Bu hareket STK'lar tarafından memnuniyetle karşılandı.

Düzen 
Fort Ricasoli, üzerine kurulduğu yarımadanın kıyı şeridini takip eden düzensiz bir plana sahiptir. Kale burçlu bir kara cephesi ve dış yapılarından oluşur. Denize bakan tarafı ve Valetta Limanı'nın Rinella Körfezi'ne bakan bir kısmı cepheyi tamamlar.

Kara cephesi 

Kara cephesi, perde duvarlarla birbirine bağlanan aşağıdaki burçlar ve yarı burçlardan oluşur:

 Aziz Dominic'in Yarı Tabyası, aynı zamanda Sol Yarı Tabya veya No. 5 Burcu olarak da bilinir. Kara cephesinin kuzey ucundaki yarı burçtur. 1807 Froberg isyanı sırasında cephanelik havaya uçurulduğunda hasar gördü.
 Aziz Francis Bastion, aynı zamanda Central Bastion veya No. 6 Bastion olarak da bilinir. Kara cephesinin ortasındaki beşgen bir burçtur. Bir travers ve kapalı bir abris içerir.
 Aziz John Yarı Tabyası, aynı zamanda Sağ Yarı Tabya veya No. 7 Burcu olarak da bilinir. Kara cephesinin güney ucundaki yarı burçtur.

Kara cephesinde kışla olarak kullanılan kazamatlar bulunmaktadır.

Kara cephesi, aşağıdaki yapılarla daha da korunmaktadır:

 Tüm kara cephesini çevreleyen taç şeklinde bir faussebraye.
 St. Dominic Karşıt Muhafız; kara cephesinin sol ucuna yakın bir karşı muhafız bölgesi . Deniz suyunun etkisiyle ağır hasar gördü ve yapının yarısı çöktü.
 Francis Bastion ile yarı burçlardan herhangi biri arasında iki üçgen ravelin. Sol ravelin, 6 inçlik (152 mm) bir arkadan yüklemeli (BL) top yerleşimi içerir.
 Kara cephesinden ravelinlerin her birine giden iki kaponier. İngilizler tarafından yapılarında kapsamlı değişiklikler yapıldı.

Dış yapı bir hendek, bir gizli yol  ve bir şev ile çevrilidir.

Denize tarafı 

Açık denize bakan bölüm aşağıdaki burçlar ve perde duvarlardan oluşmaktadır:

 No. 1 Bastion – Nokta Bataryası oluşturan bir tenaille bağlantılı bir yarı burç. Başlangıçta bir çıkıntılı kule olan bir çıkma kule içeriyordu, ancak bu, Brennan Torpido Sistemi için bir yönlendirme istasyonuna yer açmak için söküldü. Tabyanın yüzünde bir RML 12,5 inç 38 tonluk top için bir silah mevzisi bulunur.
 1 No'lu Perde – 1 No'lu ve 2 No'lu burçlar arasındaki, kasalı bir batarya ve bir projektör yerleşimi içeren perde duvar.
 2 Nolu Tabya – siperler ve çeşitli İngiliz silah mevzileri, şarjörler ve bir atış kontrol kulesi içeren asimetrik bir burç.
 2 No'lu Perde - 2 No'lu ve 3 No'lu burçlar arasındaki perde duvar, mazgallar, bir cephanelik (hemen kullanılması amaçlanan mühimmatın depolandığı yer) ve bir projektör yerleşimi.
 No. 3 Tabya - mazgallar ve çeşitli İngiliz silah mevzileri, şarjörler ve bir ateş kontrol kulesi içeren düz yüzlü bir burç.
 4 No'lu Bastion yakınında, kabartmalar, cephanelikler ve bir sally limanı içeren bir perde duvar. Perde duvarın bir kısmı denize çöktü.
 4 Nolu Tabya – bir top mevzii, şarjör, silah mürettebatı sığınakları ve bir yangın kontrol kulesi içeren küçük bir burç.
 5 Nolu Perde – Kara cephesinde No. 4 Bastion ve St. Dominic Demi-Bastion arasındaki perde duvar, silah mevzileri, şarjörler ve silah mürettebat sığınakları.

Liman tarafı 

Rinella Körfezi boyunca uzanan etek kısmı yüksek duvarlı bir tenaille yapısından oluşur. Kalenin ana kapısı bir çerçeve içinde yer almaktadır. Vali Konağı (şimdi yıkılmış) ve bir St Nicholas Şapeli, ana kapıya yakın, kale içinde yer almaktadır. Kapıdaki bir yazıt, kalenin 1698'de açılışını anıyor ve Büyük Usta Perellos'a övgüde bulunuyor.

Orsi Battery'nin kayaya oyulmuş hendeği, yarımadanın ucundaki tenaille'in kuzey ucunda hala görülebilmektedir.

İngilizler, 19. yüzyılın sonlarında bölge yakınına bir Brennan Torpido İstasyonu inşa ettiler.

Okuma

Konuyla ilgili yayınlar

Dış bağlantılar 

 Malta Adaları Kültür Varlıkları Ulusal Envanteri

Kaynakça 

İtalyan mimarlara göre yapılar
Malta'daki eski hastaneler
Malta'da arkeoloji
Malta'daki kaleler