Mirzali:Kızılmescit

Günümüz Türkçe adıyla “Kızılmescit köyü”nün kısa tarihçesi.
“Mescit” bilindiği gibi küçük cami demek. Halbuki köy merkezinin toprağı kızıl olmasına rağmen tarih boyunca bölgede camiye (mescide) giden ne bir topluluk olmuş ne de tarihte caminin (mescidin) varlığına dair herhangi bir kalıntıya rastlanmıştır.

Aslında en eski adı hâlâ Zazaca'da olduğu gibi Qızıl Mecid biçimidir. Dersim Sancak Beyliği 1892’de Harput vilayetine (Vilâyet-i Ma'mûretül Aziz) bağlı olduğu tarihli bir haritada bu orijinal isim olduğu şekille verilmekte.

Arapça bir kelime olan “mecit” şanlı, şerefli, büyük demek. Osmanlıca-Türkçe sözlükte bu terimlerin tanrının birer sıfatları olduğu belirtilmekte. Osmanlı padişahlarının bazı isimleri de aynı adı taşmakta. Örneğin Abdülmecit gibi.

Sevan Nişanyan, 1925’te Kızılmescit olarak adı değiştirilen köyün asıl adı “kızıl” sözcüğün Zazacaki karşılığı olan “sor” olduğunu ileri sürmekte. 
Köyün adı 1925’te Kızılmescit’e dönüştürüldüğü doğrudur, fakat “sor” sözcüğü Zazacada kızıl değil tuzlu anlamına gelmektedir. Zazacada kızıl “sûr” demektir, fakat merkez mezralarının isimlerin biri Sorıke adını taşısa da köyün bu isimle anıldığına dair herhangi bir belge yoktur.

Kısacası Osmanlının son evrelerinde “büyük, ulu kızıl” anlamında Kızıl Mecit olduğu açıktır. Ulu Kızıl namında önemli bir Kızılbaş şahsın köyde ikamet etmesi ihtimal dahilindedir.

Kaynakça 

Pülümür belde ve köyleri