Azerbaycan'da radyo

Azerbaycan'da radyo yayını, ilk ticari yayın istasyonunun kurulduğu 6 Kasım 1926 yılında başlamıştır.

Tarihi 
6 Kasım 1926'da "Bakü Konuşuyor!" radyo hoparlörlerinden duyuldu. 13 Mayıs 1928'de Radyo Tüzüğü Halk Komiserleri Konseyi tarafından onaylandı. 1957'de Radyo-Enformasyon Bürosu ve Bakü Stüdyosu birleştirildi. Azerbaycan SSC Bakanlar Kurulu bünyesinde Radyo ve Televizyon Programları Komitesi kurulmuştur. 2005 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile Devlet Telekomünikasyon ve Radyo Yayıncılığı Şirketi temelinde “Azerbaycan Televizyon ve Radyo Programları” Kapalı Anonim Şirketi kuruldu.

Başlangıçta Bakü stüdyosu, Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi'nin ana binasının üçüncü katındaki 3 odada faaliyet gösteriyordu. İlk stüdyo, kentsel yayın ağının merkez noktasıydı. Stüdyo, duvar boyunca büyük lambalarla donatılmıştı. İkinci oda, yayına davet edilenlerin beklediği stüdyonun girişiydi. Solda küçük bir tekne duruyordu. Bu kabinden stüdyonun içini görmek ve kontrol etmek için küçük bir pencere açılmıştı. Aparat, pencerenin önünde bir bacaya sahipti ve stüdyonun mikrofonu ile iletim hattını birleştiriyordu. Stüdyonun ortasında bir Steinway Royal piyanosu ve duvarların yanında sandalyeler bulunuyordu.

1930'da ülkede 269 radyo istasyonu faaliyet gösteriyordu ve 1932'de 20.409'a yükseldi. Radyo gelişme kültüründe rol oynamaya başladı. 1936'da 35 kilovatlık bir radyo istasyonunun hizmete girmesi sonucunda Kafkasya, Özbekistan, Türkmenistan ve Karadeniz'in doğu kıyısında Azerbaycan radyosunun yayınları duyuldu.

Aralık 1931'de H. Cavid'in Şeyh Sanan adlı oyunu ilk kez yayınlandı.

1940 yılı sonunda ülkedeki radyo istasyonu sayısı 51.000'e ulaştı. 32 ilçede yerel radyo programları oluşturuldu. 1941'de Türkiye ve İran'da radyo yayınları başladı. Temmuz 1941'de Azerbaycan radyosu Türkçe ve Farsça programlar yaptı. Adil Efendiyev Türkçe yayın programlarının başında yer alırken, Farsça yayınlardan Ghulam Mammadli sorumluydu.

1951 yılında yurt dışında yaşayan Azeriler, günde bir saat yayınlanan Azerbaycan dilindeki programlara erişim sağladılar. 1950'lerde bu sayının başında Muhtar Hacıyev vardı. 1959'da Arapça yayına başlandı.

1953 yılında manyetik bant yapım işine girdi, radyoda tiyatronun gelişmesinde yeni bir aşama başlattı. Bu dönemde C. Cabbarlı'nın "Almaz" ve "1905"i, Nerimanov'un "Bahadir ve Sona"sı, S. Rahimov'un "Mehman"ı, M. Ordubadi'nin "Kılıç ve Kalem"i, N. Gogol'ün "Müfettiş"i, Üzeyir Hacıbeyov'un müzikal komedisi "Arşın Mal Alan" ve N. Hikmet'in "Kafatası" da yayınlandı.

1961'de Gence, Göyçay ve Şuşa'da istasyonlar açıldı. İlk konuşmacı Azerbaycan Politeknik Enstitüsü öğrencisi İsmail Alibekov'du. Raya Imanzade ilk kadın konuşmacıydı. Daha sonraki konuşmacılar arasında Fatma Cabbarova, Zuleika Hajiyeva, Gultekin Jabbarly, Aydın Garadagli, Nizami Mamedov, Sabutai Guliyev ve Ramiz Mustafayev yer aldı.

Daha sonra Puşkin'in "Boris Godunov", Celil Memmedguluzade'nin "Ölü", C. Cabbarlı'nın "Aydın", "1905", "Yaşar", "Sevil", W. Shakespeare'in "Hamlet"i, Ahundov'un "Hacı Kara" ve A.Hagverdiyev'in "Dağınık Düşünceler" adlı eseri sunuldu.

Zaman çizelgesi 

 22 Nisan 1925'te Azerbaycan Halk Komiserleri Konseyi, Bakü'de 600 metreküp kapsama alanına sahip bir geniş bant radyo istasyonu inşa edilmesine karar verdi.
 13 Mayıs 1928'de Azerbaycan Halk Komiserleri Konseyi Radyo Yönetmeliğini onayladı.
 Nisan 1932'de Yayın Otoritesi, Merkez Yürütme Kurulu'ndan alınarak Halk Komiserleri Konseyi'ne bağlandı.
 5 Temmuz 1932'de Azerbaycan Merkez Yayın Komitesini kurmaya karar verdi.
 5 Mayıs 1933'te Azerbaycan Halk Komiserleri Konseyi'nde Radyo ve Televizyon Komitesi kuruldu.
 Ağustos 1939'da Radyo ve Televizyon Komitesi, Radyo Bilgi Komitesi oldu.
 1953 yılında Yayın Kurulu Kültür Bakanlığı'na bağlanarak Kültür Bakanlığı Radyo Enformasyon Dairesi adını almıştır.
 1957'de Radyo Enformasyon Müdürlüğü ile Bakü Televizyon Stüdyosu birleştirildi ve Azerbaycan SSC Bakanlar Kurulu'na bağlı Radyo ve Televizyon Komitesi oluşturuldu.
 1970 yılında Devlet Radyo Yayıncılığı ve Televizyon Komitesi kuruldu.
 1991 yılında Devlet Televizyon ve Radyo Yayıncılığı Komitesi bir şirket haline geldi.
 2005 yılında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in kararnamesi ile Devlet Televizyon ve Radyo Yayın Şirketi temelinde kapatılan anonim şirket Azerbaycan Televizyon ve Radyosu kurulmuştur.

Ayrıca bakınız 
 Azerbaycan Televizyonu

Kaynakça

Daha fazla okuma 
 Azerbaycan Radyosunun faaliyeti 

Azerbaycan'da radyo