Tutankhamunun Maskesi

Tutankamon'un maskesi 18. hanedan dönemine ait altın bir mezar maskesidir. Eski Mısırlı firavun Tutankamon (MÖ 1334-1325 yılları arasında hüküm sürmüştür). Tutankamon'un mezarı 3.000 yılı aşkın bir süre gömülü kaldıktan sonra 1925 yılında Howard Carter tarafından kazılmıştır Krallar Vadisi'ndeki KV62 mezarından çıkarılmıştır ve şu anda Kahire'deki Mısır Müzesi'nde bulunmaktadır. Ölüm maskesi dünyanın en iyi bilinen sanat eserlerinden biridir ve eski Mısır'ın önemli bir sembolüdür.

Mısır'ın ölüm sonrası yaşam tanrısı Osiris'in suretini taşıyan bu maske  boyunda,  veya 321,5 troy ounces ağırlığındadır ve yarı değerli taşlarla süslenmiştir. Maskenin omuzlarında hiyerogliflerle Ölüler Kitabından eski bir büyü yazılıdır. Maske,  örgülü sakalının düşmesi ve müze çalışanları tarafından aceleyle tekrar yapıştırılmasının ardından 2015 yılında restore edilmek zorunda kalmıştır.

Mısırbilimci Nicholas Reeves'e göre maske "sadece Tutankamon'un mezarının en önemli görüntüsü değil, belki de Antik Mısır'ın en iyi bilinen objesidir." 2001 yılından bu yana, bazı Mısırbilimciler bunun aslında Kraliçe Neferneferuaten için tasarlanmış olabileceğini öne sürmektedir.

Keşif 
Tutankamon'un mezar odası 1922 yılında Krallar Vadisi'ndeki Theban Nekropolü'nde bulundu ve 1923 yılında açıldı. İngiliz arkeolog Howard Carter başkanlığındaki kazı ekibinin Tutankamon'un mumyasını içeren ağır lahdi açabilmesi için iki yıl daha geçmesi gerekecekti. 28 Ekim 1925'te, yaklaşık 3.250 yıldır ilk kez görülen altın maskeyi ortaya çıkarmak için üç tabuttan en içtekini açtılar. Carter günlüğüne şöyle yazmıştır:İğneler çıkarıldı, kapak kaldırıldı. Sondan bir önceki sahne ortaya çıktı - genç kralın çok özenle sarılmış bir mumyası, Osiris'i simgeleyen hüzünlü ama sakin ifadeli altın bir maske... Maske bu tanrının özelliklerini taşıyor, ancak benzerlik Tut.Ankh.Amen'inki - sakin ve güzel, heykellerinde ve tabutlarında bulduğumuz aynı özelliklere sahip. Maske hafifçe geriye düşmüştür, dolayısıyla bakışları gökyüzüne doğrudur.Aralık 1925'te maske mezardan çıkarıldı, bir sandığa yerleştirildi ve 635 kilometre (395 mil) taşınarak Kahire'deki Mısır Müzesi'ne götürüldü ve burada halka açık olarak sergilenmeye devam etti.

Tasvir 
Maske  boyunda,  eninde ve  derinliğindedir. Kalınlığı  arasında değişen ve  ağırlığında iki kat yüksek karat altından yapılmıştır. 2007'de yapılan X-ışını kristalografisi, maskeyi şekillendirmek için kullanılan soğuk işlemeyi kolaylaştırmak için maskenin esas olarak bakırdan alaşımlı 23 ayar altından yapıldığını ortaya çıkardı. Maskenin yüzeyi iki farklı altın alaşımından oluşan çok ince bir katmanla (yaklaşık 30 nanometre) kaplıdır: yüz ve boyun için daha açık bir 18,4 ayar ve maskenin geri kalanı için 22,5 ayar altın.

Yüz firavunun standart görüntüsünü temsil etmektedir ve aynı görüntü kazıbilimciler tarafından mezarın başka yerlerinde, özellikle de koruyucu heykellerde bulunmuştur. Tutankamon'un sırasıyla hem Aşağı Mısır hem de Yukarı Mısır yönetimini simgeleyen kobra (Wadjet) ve akbabadan (Nekhbet) oluşan kraliyet nişanları ile taçlandırılmış bir nemes baş örtüsü giyer. Kulaklar küpe takmak için delinmiştir; bu özellik günümüze ulaşan neredeyse tüm antik Mısır sanat eserlerinde kraliçeler ve çocuklar için kullanılıyor gibi görünmektedir. Eski Mısır Tarihi Eserler Bakanı olan Mısırbilimci Zahi Hawass, Al-Monitor'a verdiği demeçte, "kulak piercingiyle ilgili teorinin temelsiz olduğunu, çünkü 18. Hanedan'ın tüm yöneticilerinin hüküm sürdükleri dönemde küpe taktıklarını" söyledi. "

Maske, lapis lazuli (göz çevresi ve kaşlar), kuvars (gözler), obsidyen (göz bebekleri), akik, amazonit, turkuaz ve fayans dahil olmak üzere renkli cam ve değerli taşlarla işlenmiştir.

Sakal 
1925'te keşfedildiğinde,  mavi cam kakmalı dar altın sakal, maskeden ayrılmıştı, ancak 1944 yılında ahşap bir dübel kullanılarak çeneye yeniden tutturuldu. Ağustos 2014'te maske temizlenmek üzere vitrininden çıkarıldığında sakalı düştü. Sorumlu müze çalışanları düzeltmek için çabuk kuruyan epoksi kullanmışlar ve sakalı merkezden uzakta bırakmışlardır. Hasar Ocak 2015'te fark edildi ve eski Mısırlılar tarafından kullanılan doğal bir malzeme olan balmumu kullanılarak Alman-Mısırlı bir ekip tarafından onarıldı. Ocak 2016'da, Mısır Müzesi'nin sekiz çalışanının, bilimsel ve profesyonel restorasyon yöntemlerini göz ardı ettikleri ve maskede kalıcı hasara yol açtıkları iddiasıyla para cezasına çarptırıldığı ve disipline sevk edildiği açıklandı. Disipline sevk edilenler arasında müzenin eski bir müdürü ve eski bir restorasyon müdürü de bulunuyordu.

Yazıt 

Sırt ve omuzlara on dikey ve iki yatay çizgi halinde Mısır hiyeroglifleri ile koruyucu bir büyü yazılmıştır. Büyü ilk olarak Orta Krallık'ta, Tutankamon'dan 500 yıl önce maskelerde görülmüş ve Ölüler Kitabı'nın 151. Bölümünde kullanılmıştır.Sağ gözün (güneş tanrısının) gece kabuğu, sol gözün gündüz kabuğu, kaşların (Tanrıların) Ennead'ı, alnın (Anubis'in), ensen (Horus'un), saç buklelerin (Ptah-Sokar'ın). (Sen) Osiris'in (Tutankamon'un) önündesin. Sana şükrediyor, onu iyi yollara yönlendiriyorsun, onun için Seth'in işbirlikçilerini eziyorsun, böylece Heliopolis'teki büyük Prens Kalesi'nde Tanrıların Ennead'ının önünde düşmanlarını devirebilsin ... Yukarı Mısır Kralı Nebkheperure [Tutankamon'un taht adı] Osiris, Re tarafından hayat verilen merhum.Osiris Mısır'ın ölümden sonraki yaşam tanrısıydı. Eski Mısırlılar Osiris'in suretinde korunan kralların Ölüler Krallığı'nı yöneteceğine inanırlardı. Bu kült hiçbir zaman tam olarak eski güneş kültünün yerini almamış, ölü kralların vücudu altın ve lapis lazuli'den yapılmış güneş tanrısı Re olarak yeniden canlandırılacağı düşünülmüştür. Eski ve yeni inançların bu birleşimi, Tutankamon'un lahdi ve mezarı içinde bir amblem karışımına yol açmıştır.

Boncuk kolye 
Maske sergilenirken genellikle çıkarılsa da, lotus çiçeği uçları ve uraeus tokaları olan altın ve mavi fayans disk boncuklardan oluşan üç ipli bir kolyesi vardır.

Olası değişiklik ve yeniden kullanım 
Tutankamon'un mezarındaki nesnelerin birçoğunun, kendisinden önceki kısa hükümdarlık dönemlerinde yaşamış iki firavun için yapıldıktan sonra Tutankamon'un kullanımına uyarlandığı düşünülmektedir: Muhtemelen Nefertiti olan Neferneferuaten ve Smenkhkare. Mısırbilimci Nicholas Reeves maskenin bu nesnelerden biri olduğunu savunmaktadır. Delinmiş kulakların maskenin bir kadın firavun için tasarlandığını gösterdiğini, Neferneferuaten'in de bu firavun olduğunu; yüzün altındaki alaşımın biraz farklı bileşiminin (23,2 karat) maskenin geri kalanından (23,5 karat alaşım) bağımsız olarak yapıldığını gösterdiğini; ve maskenin üzerindeki kartuşların Neferneferuaten'in adından Tutankamon'un adına değiştirildiğine dair işaretler gösterdiğini söyler. Reeves, maskenin nemes-baş örtüsü, yakası ve kulaklarının Neferneferuaten için yapıldığını, ancak ayrı bir metal parçası olarak yapılan ve Tutankamon'un diğer tasvirlerine uyan yüzün, muhtemelen Neferneferuaten'i temsil eden orijinal bir yüzün yerine sonradan eklendiğini savunmaktadır. Ancak 2015 yılında restorasyonu gerçekleştiren metal konservasyon uzmanı Christian Eckmann, yüzün maskenin geri kalanından farklı bir altından yapıldığına ya da kartuşların değiştirildiğine dair herhangi bir işaret bulunmadığını belirtmektedir.

Galeri

Ayrıca bakınız 
 Mısır Firavunları
 Mısır Tanrıları
 Piramitler

Kaynakça 

Ölüm gelenekleri
 
 
Afrika Uygarlıkları
Afrika'daki eski imparatorluklar