Nomgon külliyesi

Nomgon külliyesi, II. Göktürk Kağanlığı'nın kurucusu İlteriş Kutluğ Kağan'a ait olduğu düşünülen Güney Moğolistan'da Nomgon ovasında inşa edilmiş külliye. Külliye, Uluslararası Türk Akademisi ile Moğol Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü'nün ortak çalışması sonucunda Ağustos 2022'de keşfedildi.

Külliye içerisinde; sunaklar, balballar, iki yavrulu aslan ve koyun heykelleri, hendek, ibadethane, bir ritüel kompleksi ve İlteriş Kutluğ Kağan adına dikilmiş anıt barındırıyor. Aşina ailesini temsil eden teke sembolü de külliyede bulundu. Külliyenin etrafına hendeklerden toprak elde edilip desteklenerek kale yapılmış.

Keşif 
İlk olarak 2019'da başlayan Nomgon ovası arkeoloji çalışmaları, Covid-19 salgını nedeniyle sekteye uğramıştı. Temmuz 2022'de kazılara devam edildi. 23 Ağustos 2022'de Nomgon yazıtı keşfedildikten sonra 24 Ağustos'ta basın toplantısında detaylarıyla duyuruldu.

Nomgon bölgesindeki kazılar hâlen devam etmektedir. Nomgon bölgesindeki keşifler ve bilimsel çalışmalar akademinin hazırlayacağı kitapta yayımlanıp kamuoyuna sunulacaktır.

Kutluğ Kağan anıtı 

Kutluğ Kağan anıtı ya da Kutluğ Kağan yazıtı, başka bir deyişle Nomgon anıtı ya da Nomgon yazıtı, Orhun yazısıyla kazınmış Türk adının kaydedildiği en eski yazıt olarak kayda geçti. Uluslararası Türk Akademisi Başkanı Kıdırali, iki yüzü Eski Türkçe tek yüzü Soğdca alfabeyle yazılmış anıt üzerinde yapılan ilk çalışmalarda; Qutluğ Qağan (Kutlu Kağan), Türük (Türk), Teŋri (Tanrı), tümen (on bin) sözcüklerinin okunduğunu paylaştı.

Anıtta, diğer kağanlık anıtlarında olduğu gibi kurt başları mitolojik olarak ejderha şeklinde resmedilmiş. Gerek külliye gerekse yazıttaki semboller yazıtın önemli birine atfedildiğini ortaya koyuyor.

Kaynakça 

Külliyeler