Harosman Mağaraları

Harosman Mağaraları, Tzkarosmani Mağaraları (Gürcüce:წყაროსმანის მღვიმეები) ve Mağaro Mağaraları (Gürcüce: მაღაროს მღვიმეები) olarak da bilinir, tarihsel Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı Çayağzı köyü sınırlarında bir mağara kompleksidir.

Tarihçe

Eski adı Orezaki olan Çayağzı köyünün 1,7 kilometre doğusunda, Kasreti Deresi'nin sağ kıyısında bugün ortadan kalkmış olan Mağaro (მაღარო) köyü bulunuyordu. Mağaro Gürcücede maden ocağı anlamına gelir. Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli'nin 1917 yılında sözünü ettiği mağara kompleksi ise, Mağaro köyünün 1,8 kilometre güneydoğusunda bulunmaktadır. Martvileli, Nakalakevi (ნაქალაქევი) köyünden sonra Tzkarosmani (წყაროსმანი) adlı dereyi izleyerek aşağı indiğini, bu derenin kıyısı boyunca Mağaro (მაღარო) yoluna koyulduğunu, Mağaro'nun Vardzia gibi mağaralardan oluştuğunu yazmıştır. Martvileli'nin bu tarihte Tzkarosmani olarak yazdığı dere ve vadi adı halk arasında "Harosman"a dönüşmüş olmalıdır. 2012 yılında Gürcü araştırmacılar bu kompleksi incelemiş ve burayı "Nakalakoi" şeklinde adlandırmıştır.

Kalıntılar

Harosman Mağaraları'ndaki mağaralar insan eliyle oyularak oluşturulmuştur. Söz konusu kompleks onlarca mağaradan oluşmaktadır. Birer yaşam mekanı olan mağaraların arasında kilise olarak kullanılmış mağaralar bulunmaktadır. Dere kıtısında yer alan direk kayadaki mağaralar üst üste yer alır. Bu konumundan dolayı Martvileli bu mağaraları "beş-altı kat odalar" şeklinde tarif ermiştir.

Kaynakça

Tao-Klarceti