Tayaw kinpun

Tayaw kinpun (Birmanyaca [şablon eksik], telaffuz edildiği şekliyle [təjò kìɰ̃mʊ́ɰ̃] veya [təjò kìɰ̃bʊ́ɰ̃] ; transliterasyonu tayaw kinmun  veya tayaw kinbun  ), Myanmar'da kullanılan geleneksel bir şampuandır . Ana bileşenleri tayaw (Yıldız) ağacının kabuğu ve sabunumsu kinpun (Senegalia rugata) meyvesidir. Karışıma misket limonu da eklenebilir. Tayaw kinpun ile şampuanlama, eski çağlardan beri Birmanya kültüründe önemli bir gelenek olmuştur. Şampuanın uğursuzluğu def edip uğur getireceği inancıyla Birmanya kralları, kraliyet saç yıkama töreni (ခေါင်းဆေး မင်္ဂလာပွဲ ) sırasında saçlarını tayaw kinpun ile yıkamışlardır. Günümüzde Birmanya'nın Yeni Yıl Günü'nde, geçmişin katışıklıklarını ve kötü alametlerini geride bırakmak için birçok Birmanyalının başlarını tayaw kinpun ile yıkaması hala gelenekseldir.

Ritüellerde kullanımlarına ek olarak, tayaw kinpun, Birmanya halkı tarafından hala yaygın olarak kullanılmaktadır ve genellikle ülkenin açık hava pazarlarında, tipik olarak plastik torbalarda satılmaktadır.

Efsaneye göre, Sri Ksetralı Kral  alnının ortasındaki belirgin et beni sayesinde doğaüstü güçlere sahipti. Üç Gözlü Kral olarak bilinen Duttabaung, Beikthano'yu fethetti ve fethedilen devletin hükümdarı Panhtwar'ı kraliçesi olarak aldı. Yenilgisine rağmen Kraliçe Panhtwar krallığını geri kazanmaya ant içti ve kralın güçlerinin kaynağının alnındaki et beni olduğunu keşfettikten sonra krala htameinden (sarong) yapılmış bir yüz havlusu vererek benin güçlerini en aza indirmek için bir plan tasarladı. Kral havluyu kullandığında güçlerini kaybetti, kısa süre sonra sayısız isyanla karşı karşıya kaldı ve başkentten kaçmak zorunda kaldı. Kaçarken etrafı kinpun bitkileriyle çevrili büyük bir tayaw ağacının altında dinlendi. Yağmur yağmaya başladığında kafası, Panhtwar'ın havlusunun büyüsünü ortadan kaldıran tayaw ve kinpun bitkilerinin karışımıyla ıslandı ve kralın güçleri yeniden ortaya çıktı. O günden itibaren Birmanya kralları, kötülüğü kovmak ve güçlerini artırmak için ritüel olarak saçlarını tayaw kinpun karışımını kullanarak yıkadılar.

Popüler kültürde yeri 

 13 Nisan 2021'de, 2021 Myanmar darbesinden iki ay sonra, Mandalay'daki aktivistler, şampuan tüplerinin hükûmet karşıtı broşürlere sarıldığı bir tayaw kinpun grevi başlattı.

Kaynakça 

Myanmar'da kültür
Şampuan