Yervant Sırmakeşhanlıyan

Yervant Sırmakeşhanlıyan (, 1870, Kostantiniye - 1915, Harput), mahlası ile Eruhan (Երուխան), 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında ünlü bir Osmanlı Ermenisi yazar. Ermeni Kırımı sırasında Osmanlı hükûmeti tarafından tutuklandı, işkence gördü ve öldürüldü. Evliydi ve bir ailesi vardı, karısı iki çocuğuyla birlikte Harput'un dışında Deyrizor'a yapılan ölüm yürüyüşlerinde öldürüldü.

Hayatı 
Eruhan 1870'te Kostantiniyye'de yoksul bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocuklukta eğitimini okul olarak hizmet veren eski ve köhne bir bina olan Nersesyan kurumundan aldı. Eruhan, “Rabb'in Kızı” (Ermenice: Ամիրային Աղջիկը) romanındaki mizahi karakterlerinden birini okulun müdürü Gonsdandin Abantarian'a dayandırır.

1886'da, Eruhan'ın babası onu tıp alanında kariyer yapmaya zorladı, ancak bir aile dostu, oğlunu yeni açılan Getronagan Lisesi'ne (Merkez Koleji) kaydettirmeye ikna etti. Eruhan, yıl sonu sınav oturumu sırasında hastalandı ve sınavlarını yazamadı. Bütünleme başvurusu reddedildi ve kurumdan ayrıldı.

Fakir bir aileden gelen Eruhan, erken yaşta iş bulmak zorunda kaldı. Sonraki iki yıl boyunca, Eruhan kendini çeşitli Avrupalı ​​ve Ermeni yazarların çok sayıda romanını okumaya adadı, aynı zamanda Fransızca'yı da akıcı hale getirdi. Daha sonra “Doğu” (Ermenice: Արեւելք Arevelk) gazetesinin editör kadrosuna tercüman olarak katıldı. Sonunda kendi malzemesini yazmaya başladı ve yeteneği, zamanın büyük Ermeni yazarları Kirkor Zöhrab ve Arpiar Arpiaryan tarafından fark edildi. Eruhan yazmaya devam etmesi için teşvik edildi ve eserleri sürekli olarak Arevelk ve Masis (Ermenice: Մասիս) gazetelerinde yayınlandı.

1896'da Hamidiye katliamları sırasında Eruhan, diğer birçok Ermeni aydınla birlikte ülkeyi terk etti. Bulgaristan'a yerleşti ve burada Şaviğ (Ermenice: Շաւիղ) gazetesinde yazılar yazdı ve aynı zamanda öğretmenlik yaptı. 1904'te Eruhan, Lusaber (Ermenice: Լուսաբեր) gazetesinin editörlüğünü üstlendiği Mısır'a taşındı. 1905'te eski öğrencilerinden biriyle evlendi.

Ermeni Kırımı'nda öldürülmesi 
Yervant Sırmakeşhanlıyan 1908'de Konstantiniyye'ye döndü ve burada eski okulu Getronagan Ermeni Koleji'nin müdürü oldu. Beş yıl sonra, yerel bir okulda idari bir rol üstlendiği Harput'a taşındı. 24 Nisan 1915'te Ermeni aydınların sürgünü, Ermeni Kırımı'nın başlangıcı oldu. Eruhan bu tarihten kısa bir süre sonra bir rahiple birlikte tutuklanarak hapse atıldı. Günlerce işkence gördüler, sonra zincirlendiler ve Harput sokaklarında yaraları görünerek geçit töreninde yürütüldüler. Türk askerleri onları şehirden sürdü ve Eruhan'ı ve rahibi vurdu. Eşi ve iki çocuğu, Deyrizor Konsantrasyon Kampları'na yapılan ölüm yürüyüşleri sırasında öldürüldü.

Kaynaklar 
 Translated from Armenian: N.A. Արդի հայական գրականութիւն
 Բ հատոր, Modern Armenian literature Volume II, 2002, s. 154 – 158.

İstanbul doğumlu Ermeni yazarlar
1870 doğumlular
1915 yılında ölenler
Ermenice eser veren yazarlar
Ermeni Kırımı kurbanları
Osmanlı Ermenileri
19. yüzyıl Osmanlı yazarları
20. yüzyıl Osmanlı yazarları
Elazığ'da ölenler