Kotasi Kilisesi

Kotasi Kilisesi (Gürcüce: კოტასის ეკლესია), Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı ve eski adı Kotasi olan Sabaholdu köyünde orta çağdan kalma Gürcü kilisesidir. Günümüze kilisenin bazı kısımları ulaşmıştır.

Tarihçe
Kotasi Kilisesi'nin bulunduğu Kotasi köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Cavaheti'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre Kotasi köyünde sadece 2 Hristiyan hane yaşıyordu. Osmanlıların eline geçmesiyle köyün boşaldığı ve Kotasi Kilisesi'nin cemaatinin iyice azaldığı anlaşılmaktadır. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1902 yılında bu kiliseyi görmüş ve tanımlamıştır. Bu tarihte Kotasi Kilisesi büyük ölçüde yıkılmıştı ve kalan kısmı da samanlık olarak kullanılıyordu.

Mimari

Kotasi Kilisesi, tek nefli bir köy kilisesidir. Kilise, Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, Çomardo ve Ampuri köylerindeki taşlarla inşa edilmişti. Orta büyüklükteki kilisenin (yaklaşık 10 x 6,5 m) büyük ve yarım daire şeklinde pencereleri vardı. Bu pencerelerden biri batı, ikisi güney cephesinde bulunuyordu. Güneyden kiliseye ekli küçük bir yapı (yaklaşık 5,5 x 3 m) vardı. Giriş kapıları güney ve batıya açılıyordu. Kilise, kabartmalı bir frizle süslenmişti. Doğudaki pencere açıklığında, paleografik olarak özgün harflerle yazılmış Hutsuri yazısıyla Gürcüce bir yazıt bulunuyordu.

Yazıt 
გ(ე)ვ(ე)დ(რე)ბ(ით) ყ(ოველ)თა

ძმ(ა)თა მღ(დელ)თა

ვ(ი)ნ სწ(ირა)ვ(დე)თ პ(ირველა)

თ მ(ო)გ(ჳ)ჴ(სენე)ბ(დეთ) ს(უ)ლი

ჩემი ღ(ვ)თ(ი)ს გდა / გლა(?)

 Çeviri: "Şimdi veya gelecekte ayin düzenleyen bütün rahip kardeşlerimin ilk önce, Tanrı’nın garibanı benim ruhumu anmalarını istirham ederim…"

Kaynakça

Ardahan'daki Gürcü Ortodoks kiliseleri
Gürcü yazıtları