Uluslararası Bilgisayar Olimpiyatı

Uluslararası Bilgisayar Olimpiyatı (IOI - International Olympiad in Informatics), lise öğrencilerinin yarıştığı bir bilgisayar olimpiyatıdır. İlk kez 1989 yılında Bulgaristan'ın Pravetz kentinde düzenlenen olimpiyat, şu anda ülke bazında en çok katılım gösterilen ikinci bilim olimpiyatıdır.

Amaç 
Olimpiyattaki amaçlar:

 Bilişim alanında üstün yetenekli gençleri keşfetmek, teşvik etmek, bir araya getirmek, yarıştırmak ve takdir etmek.
 Bilgisayar bilimcileri ve bilişim eğitimcileri arasında dostane uluslararası ilişkileri geliştirmek.
 Bilişim disiplinini gençlerin dikkatine sunmak.
 Ortaöğretim kurumlarındaki öğrenciler için bilişim yarışmalarının düzenlenmesini teşvik etmek.
 Ülkeleri kendi ülkelerinde gelecekte bir IOI düzenlemeye teşvik etmektir.

Yarışma Yapısı 

Yarışma iki gün üst üste yapılır. Her gün verilen 3 adet algoritmik problemin öğrenciler tarafından 5 saatte çözülmesi beklenir. Her öğrenci kendi başına çalışır ve yalnızca sahip oldukları bilgisayarla ve başka herhangi bir yardıma izin verilmeden problemleri verilen sürede çözmeleri gerekmektedir.

Her ülke kendi ulusunu temsil etmesi için en fazla 4 yarışmacıdan oluşan bir takım seçer ve yarışmacılara takım lideri ve lider yardımcısı eşlik eder.

IOI 2010'da ilk defa yarışmacıların gerçek zamanlı geçici sonuçlarının olduğu bir puan tablosu vardı. Bu sayede yarışmada gönderilen cevaplar, çok hızlı bir biçimde puanlanacak ve yarışmacının kendisine gösterilerek yarışma anında cevabını değiştirerek puanını yükseltme imkanı buldular.

IOI 2012 yılından beri yarışmayı izlemek ve geliştirmek için Yarışma Yönetim Sistemi (CMS) kullanılıyor.

İki yarışma gününden alınan puanlar her yarışmacı için ayrı ayrı toplanır. Ödül törenlerinde yarışmacılara toplam puanlarına göre madalya verilir. Madalyalar sadece ilk %50'ye giren öğrencilere veriliyor; altın : gümüş : bronz : madalya yok oranı 1:2:3:6'dır.

IOI 2010'dan önce en az 1 madalya alamayan ülkelerin puanları açıklanmıyordu. Bu sebepten madalya alamayan ülkeler kendisini diğer ülkelerle kıyaslayamıyordu. Ancak 2010'dan sonra resmî sonuçlar hâlâ açıklanmamasına rağmen bütün ülkeler puanlarını puan tablosundan öğrenebiliyor ve karşılaştırma yapabiliyor.

Yarışma katılımı 
Analizler, kadınların yarışmada %77,90'ının; erkeklerin ise %49,20'sinin madalya alamadığını gösteriyor. Ortalama kadın katılımı 1989-1994 yıllarında %4,4; 1994-2014 yıllarında ise %2,2 olarak ölçülmüştür.

IOI Başkanı Richard Forster, rekabetin kadınları cezbetmediğini ve ne kadar çalışmalarına rağmen sorunun ne olduğunu dahi anlamakta güçlük çektiklerini dile getiriyor.

İran'da düzenlenen IOI 2017'de İsrail yarışmacıları olimpiyata katılamadıkları için Rusya'da yapılan saha dışı bir yarışmaya katıldılar. Aynı anda Zhezheng Luo adında bir oyuncu vize alamaması sebebiyle ABD takımında katılamadı. Ancak Çin'den seyahat etti ve altın madalya alıp olimpiyatta 3'üncü oldu.

Azerbaycan'da düzenlenen IOI 2019'da Ermenistan takımı, iki ülke arasındaki anlaşmazlık nedenyile verilen bütün garantiler ve ev sahibinin resmî davetine rağmen yarışmaya katılmadı.

Başlangıçta Singapur'un ev sahipliği yapması beklenen IOI 2020 ve IOI 2021, COVID-19 pandemisi sebebiyle çevrimiçi yarışma şeklinde yapıldı.

Endonezya'da yapılan IOI 2022 ise yarışmacıların %25'inin çevrimiçi katıldığı hibrit bir yarışma olmuştur.

Katılımcı sayıları 
2022'de Endonezya'da düzenlenen ISO 2022'nin katılımcı verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Özet

Madalya sayılarına göre ülkeler

Seçme sınavları 
Çoğu ülke, yarışmacılarını seçmek için ulusal veya yerel sınavlar yaparlar. Bunlardan birkaçı aşağıda listelenmiştir.

 Avustralya Bilgisayar Olimpiyatı
 İngiltere Bilişim Olimpiyatı
 Kanada Bilgisayar Olimpiyatı
 Hindistan Bilgisayar Olimpiyatı
 Güney Afrika Bilgisayar Olimpiyatı
 Türkiye Ulusal Bilgisayar Olimpiyatı
 Amerika Birleşik Devletleri Bilişim Olimpiyatı

Notlar 

 1. 23 Eylül 2020'de bir IOI 2020 sanal kapanış töreni düzenlendi.

Ayrıca bakınız 
 Ulusal Bilim Olimpiyatları
 Uluslararası Bilim Olimpiyatları
 Ulusal Bilgisayar Olimpiyatı
 Rekabetçi Programlama
 Uluslararası Matematik Olimpiyatı

Kaynakça 

Bilgisayar bilimi yarışmaları
1989'da kurulan yinelenen olaylar