Areni-1 ayakkabısı

Areni-1 ayakkabısı, 2008 yılında Ermenistan'ın Vayots Dzor ilindeki Areni-1 mağarasında mükemmel durumda bulunan 5.500 yıllık tek parça bir deri ayakkabıdır. Çağdaş araştırmacılar tarafından bilinen dünyanın en eski deri ayakkabısıdır. Projenin eş yöneticileri İrlanda'daki University College Cork'tan Ron Pinhasi ve UCLA'den Gregory Areshian'dır.

Keşif 
Ermeni yüksek lisans öğrencisi Diana Zardaryan, deri ayakkabıyı Ermenistan Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü, İrlanda ve Amerika Birleşik Devletleri'nden bir arkeolog ekibi tarafından yapılan kazılar sırasında keşfetti. Ayakkabı, 45 cm derinliğinde ve 44–48 cm genişliğindeki sığ, yuvarlak ve sıvalı bir çukurun tabanında, devrilmiş kırık bir Kalkolitik seramik kasenin altında baş aşağı bir şekilde bulundu. Yakınlarda kırık bir çömlek ve keçi boynuzları da bulundu. Aynı bölgede yapılan kazılarda dünyanın bilinen en eski şarap imalathanesi de bulundu.

Araştırma, National Geographic Society, Chitjian Vakfı, Gfoeller Vakfı, Steinmetz Ailesi Vakfı, Boochever Vakfı ve UCLA'daki Cotsen Arkeoloji Enstitüsü tarafından finanse edildi.

Analiz 
Ayakkabı, mağaradaki serin ve kuru koşullar ve katı bir mühür görevi gören kalın bir koyun gübresi tabakası nedeniyle mükemmele yakın bir durumda bulundu. Aynı mağarada, birçoğu iyi korunmuş buğday, arpa ve kayısı ile diğer yenilebilir bitkilerin saklandığı büyük kaplar bulundu. Ayakkabının içinde kuru otlar bulunuyordu ve arkeologlar bunun bir yalıtım yöntemi mi yoksa ayakkabının giyilmediği zaman şeklini koruyabilmesi için mi kullanıldığı konusunda emin değillerdi. Baş arkeolog Ron Pinhasi, ayakkabının bir erkeğe mi yoksa bir kadına mı ait olduğunu belirleyemedi. Küçük olmakla beraber ABD ve Kanada ayakkabı ölçülerine göre 7, Avrupa ölçüsüne göre 37 ve Birleşik Krallık ölçüsüne göre 6 numara olan ayakkabının "o dönemdeki bir erkeğe pekâlâ uyabileceğini" belirtti. Ayakkabının bağcıkları da iyi durumdadır.

Avrupa'da keşfedilen tek parça deri ayakkabıların üretim tekniği ve stili ile Areni-1 Mağarası'ndan bildirilenler arasında büyük benzerlikler bulunuyor. Bu da bu tür ayakkabıların geniş ve çevre açısından çeşitlilik gösteren bir coğrafi bölgede bin yıldır giyildiğini gösteriyor. Pinhasi'ye göre Areni-1 ayakkabısı, 1950'lere kadar Aran Adaları'nda giyilen bir ayakkabı tarzı olan İrlanda pampootie'lerine benziyor. Ayakkabı, bugün hâlâ festivallerde görülen ve Opanak olarak da bilinen Balkanların geleneksel ayakkabıları ile de benzerlik göstermektedir.

Materyal, Oxford ve Kaliforniya'daki iki radyokarbon laboratuvarı tarafından tarihlendirildiğinde, ayakkabının MÖ 3.500'e kadar uzandığı belirlendi. Bu tarih, Buz Adam Ötzi'nin üzerinde bulunan deri ayakkabı için verilen tarihten yaklaşık iki yüz yıl daha eskidir.

Koruma için işlemleri tamamlandıktan sonra Areni-1 ayakkabısı sergilenmek üzere Erivan'daki Ermenistan Tarih Müzesi'ne taşındı.

Ayrıca bakınız 

 Areni-1 şaraphanesi

Kaynakça 

Arkeolojik eserler