Collatio lustralis

Collatio lustralis Roma İmparatorluğu'nda "en geniş anlamıyla tüccarlar" üzerinden alınan bir vergiydi. Böyle bir verginin Caligula'nın hükümdarlığı  sırasında var olduğuna dair bazı göstergeler olmasına rağmen (bkz. Suetonius, Oniki Sezarın Yaşamları) I. Konstantin tarafından kurulmuştur. Hem Batı hem de Doğu İmparatorluğu için geçerliydi. Başlangıçta hem altın hem de gümüş olarak toplandı, ancak 4. yüzyılın sonlarında sadece altın olarak toplandı. Birçok Roma vergisi gibi, yıllık olarak değil, (başlangıçta) her dört yılda bir toplanırdı.

Tüm tüccarlar, tefeciler, zanaatkarlar ve fahişeler de dahil olmak üzere çalışmaları için ücret alan diğer kişiler için geçerliydi. Başlangıçtaki tek istisna doktorlar, öğretmenler ve kendi ürünlerini satan çiftçilerdi.

Batı İmparatorluğu 
Vergi, Batı'da İmparatorluğun yerini alan Ostrogot ve Vizigot krallıklarında devam etti..

Doğu Roma İmparatorluğu 
Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'nda bu vergi khrisargiron () ve chrysargyrum olarak biliniyordu. Terim, başlangıçta gerekli ödeme şekilleri olan altın () ve gümüş () için kullanılan Yunanca sözcüklerden türetilmiştir.

Erken Bizanslı yazar Zosimus'a göre, İmparator I. Konstantin bu vergiyi ilk olarak, belki de 325 gibi erken bir tarihte başlattı.

5. yüzyılın başlarında verginin her dört yılda bir ödenmesi gerekiyordu. Bazı bölgelerde, her ay yıllara göre toplanmıştır. Her şehir, topluluktan vergi toplamak için bireyleri seçti ve bu vergiler daha sonra sacrae largitionesa ödendi.

Libanios, Zosimus ve Evagrius, muhtemelen her dört yılda bir toplu olarak toplandığı için bu verginin neden olduğu zorlukların örneklerini listeler. Ebeveynler, gerekli vergiyi karşılamak için çocuklarını köleliğe veya fuhuşa zorlandılar.

Vergi, I. Anastasius tarafından mali ve parasal reformlarının bir parçası olarak 498 yılında Doğu Roma İmparatorluğu genelinde kaldırıldı. Daha sonra Ostrogotlar tarafından yönetilen İtalyan yarımadasında, vergi Belisarius tarafından fethedilene kadar birkaç yıl devam etti.

Stiliti Joshua'ya göre, vergi sona erdiğinde, 4 yılda bir 140 pound altın (yılda 2.520 solidi) vergi ödemekten kurtulan Edessa kenti halkı, bir hafta şenliklerle kutlandı.

İmparator Anastasius, bu kayıp geliri, belirli mülklerden elde edilen geliri ayrı bir fona koyarak telafi etti.

Kaynakça 

The Ecclesiastical History of Evagrius Scholasticus. Liverpool University Press, 2001, p. 184. 
G. E. M. De Ste Croix. The Class Struggle in the Ancient Greek World. Cornell University Press, 1989. 

Bizans İmparatorluğu'nda ekonomi
Antik Roma ekonomisi