Kamhisi Kilisesi

Kamhisi Kilisesi (Gürcüce: ქამხისის ეკლესია), Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı Yanıkkaval köyünde orta çağdan kalma Gürcü kilisesidir.

Tarihçe

Kamisi Kilisesi'nin bulunduğu Kamhisi köyü, orta çağda Gürcistan'ın bir parçası olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Kamhisi köyünde 55 hane bulunuyordu ve nüfusun tamamı Hristiyanlardan oluşuyordu. Bu tarihte kilisenin var olduğu ve söz konusu yapının 10. yüzyılda, Gürcü Krallığı döneminde inşa edildiği tahmin edilmektedir. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin 1907 yılındaki araştırma gezisi sırasında kilisenin kubbesi çökmüştü. Kamhisi Kilisesi günümüzde tamamen yıkılmıştır.

Mimari

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin Kiagmialtı Kilisesi veya Kiagmisaltı Kilisesi olarak adlandırdığı Kamhisi Kilisesi, altı apsisli ve tek kubbeli bir yapıydı. Bu kilise günümüzde tamamen yıkılmış olup sadece 3 metre yüksekliğinde bir köşesi kalmıştır. Kamhisi Kilisesi, Evktime Takaişvili'nin 1907 yılındaki araştırma gezisi sırasında da yıkık haldeydi. Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, Bana Katedrali'nin kuzeydoğusunda bulunan kilisenin duvarları içten ve dıştan kırmızımsı taşlarla kaplıydı. Nitekim kilisenin dolgu duvar tekniğinde inşa edildiği, duvarların içten ve dıştan düzgün kesme taşlarla kaplı olduğu bugüne kalan duvar parçasından da anlaşılmaktadır. Altı adet apsisi bulunan Kamhisi Kilisesi'nin doğudaki apsisi dışarıya daha fazla uzatılmıştı ve sunak bu kısımdaydı. Diğer beş apsis ise aynı şekilde inşa edilmişti. Dıştan çok köşeli bir görünüme sahip olan kilisenin kubbe kasnağı silindirik bir formaydı ve konik biçimli kubbesi o tarihte de çökmüştü.

Kaynakça

Şenkaya
Tao-Klarceti
Erzurum'daki Gürcü Ortodoks kiliseleri