Kvamçereti Kalesi

Kvamçereti Kalesi (Gürcüce: ქვამჭeრეთის ციხე; okunuşu: "kvamç'eretis tsih'e"), Artvin ilinin  Murgul ilçesine bağlı Küre köyünün sınırları içinde, eskiden ayrı bir köy olan Kvamçereti'de ortaçağdan kalma bir kaledir.

Tarihçe

Kvamçereti Kalesi'nin bulunduğu Murgul vadisi, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu vadiyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. 1886 ve 1922 tarihli nüfus tespitleri de Murgul vadisindeki köylerin ve Kvamçereti'nin Gürcü yerleşimleri olduğunu göstermektedir. Nitekim Kvamçereti (ქვამჭერეთი) de Gürcüce bir yer adı olup "taş tutan yer" gibi bir anlam gelir. Gürcüce bir taşıyan Kvamçereti Kalesi de Osmanlı döneminde önce inşa edilmiş olmalıdır. Nitekim Kvamçereti Kalesi'nde Gürcülerin geleneksel yöntemle şarap yaptıkları kvevri kalıntılarının bulunması da bu ihtimali desteklemektedir.

Mimari

Bugünkü Küre köyünün sınırları içinde kalan Kvamçireti Kalesi, köyün 1,5 km kuzeyinde, ulaşımı zor ve 890 metre yükseklikteki kayalık bir tepede inşa edilmiştir. Bu kaleden geriye kabaca yontulmuş orta büyüklükte taşlar ve harç kullanılarak örülmüş yüksek duvarlar kalmıştır. Kvamçereti Kalesi (45 x 30 m), iki terasa yayılır. Üst kısımdaki duvarların kalınlığı 1,9 metre, yüksekliği ise 4-5 metredir. Bu duvarlar, üzerinde yükseldiği tepenin kenarları boyunca uzanır. Kalenin duvarları önemli ölçüde zarar görmüştür. Kalede oval biçimli bir sarnıç günümüze ulaşmıştır. Kalenin bu kısmında, kalenin içinde yer alan yapıların kalıntıları bulunmaktadır. Kalenin alt kısmındaki savunma amaçlı duvarlar da düz bir hat izlemez ve kayalık tepenin kenarları takip ederek, büyük ölçüde üst kısımdaki duvarlara paralel biçimde uzanır. Kale duvarları düz bir alanı üç taraftan çevreledikten sonra üst terastaki duvarla birleşir. Alt kısımdaki kale duvarları üst kısımdakine kıyasla daha incedir ve daha fazla zarar görmüştür. Bu kısımda, Gürcülerin geleneksel şarap yapımında kullandığı ve kvevri olarak adlandırdığı şarap küpü parçaları tespit edilmiştir. Kalenin yer aldığı kayanın dibinde, muhtemelen kalenin girişine ait harçlı bir duvar kalıntısı günümüze ulaşmıştır. Kalenin yakınında bulunan ve Kvamçereti’nin bir kısımını oluşturan yerleşimi köylüler “Nakalakevi” (eski kent), kaleyi de “Kvamçiret” olarak adlandırmaktadır.

Kaynakça

Artvin'deki kaleler
Murgul
Artvin tarihi
Murgul Vadisi
Tao-Klarceti