Ane Hatun Türbesi

Ane Hatun Türbesi, Erzurum kentinde bulunan tarihi bir türbedir. Türbe, sonradan Osmanlıların hizmetine girmiş olan Gürcü komutan Giorgi Saakadze'nin kızı Ana'ya (ანა) aittir. Türkçe "Ane Hatun" olarak anılan Ana, Giorgi Saakadze'nin Marehi'den (მარეხი) olan kızıdır. Doğum tarihi bilinememekle birlikte en geç türbesinin inşa tarihi de olan 1649 yılında öldüğü söylenebilir.

Ane Hatun Türbesi, Murat Paşa Camii haziresinde 1649 yılında yaptırılmıştır. Kesme taştan inşa edilmiş olan baldaken tarzındaki yapı, sivri kemerlerle birbirine  bağlanan dört yığma sütun üzerine oturtulan bir kubbe ile örtülüdür. Dıştan basık pira­midal çatının orijinal kaplamaları tahrip olmuştur. Türbede biri büyük ikisi küçük olmak üzere üç sanduka mevcuttur. Büyük mezar, Ane Hanım’a aittir; diğer iki mezarın da aynı aileden kişilere ait olduğu söylenmekle birlikte, kitabeleri okunmaz hale geldiğinden isimleri ve kimlikleri tespit edilememiştir. Bir başka söylenceye göre küçük sandukalar Ane Hanım'ın çocuklarına aittir.

Ane Hatun Türbesi, şehir halkının rağbet gösterdiği önemli bir ziyaret mekânıdır. Birçok Erzurumlu, kızlarına bu adı vermek suretiyle buradaki yatıra karşı olan saygılarını ifade etmek istemişlerdir. Anahanım ve türevleri isimler (Anahanım, Anahanim, Anahanem, Anehanım) Erzurum ve çevresinde kullanılan yerel bir ad olup 2015 yılı itibarıyla 18 yaşın üzerinde Erzurum nüfusuna kayıtlı 202 kişinin ismidir.

Kitabe 
Türbenin kuzey tarafında, sol köşede yer alan 32,5 x 42 cm ölçülerindeki sülüs yazılı mermer kitabede Osmanlıca şöyle yazmaktadır:آه كيم بو قيزى موراو خانك - كتدى بر ندرۀ حسن ايدى شها

جنته عرض جمل ايتدكده - رشك ايدوب خدمتن ايتدى حورا

زعمى دير تاريخنى تيز اولدى - نازهنينم آنه خانم حيفا

سنه ۱۰۵۹

 Romanizasyon:

Ah kim bu kızı Murav Hanın – gitti bir nadire’i hüsn idi şeha

Cennete arz-i cemal etdikde – reşkedüp hıdmetin itti hûra

Zumî der tarihini tiz öldü – Nâzeninim Ane Hanım hayfa

Sene 1059 (Miladi 1649)

Kaynakça 

Erzurum'daki türbeler
Osmanlı türbeleri
Osmanlı Gürcüleri
Türkiye'deki anıt mezarlar