Marta Catellani

Marta Catellani, 1997 yılında Catellani reaksiyonunu keşfetmesiyle tanınan İtalyan bir kimyagerdir. 2016 yılında Avrupa Bilimler Akademisi'ne seçilmiştir. Catellani  2019 itibariyle profesör olarak görev yapıp Organik Kimya Bölümü'ne başkanlık yaptığı Parma Üniversitesi'nden 1971 yılında kimya alanında doktora derecesini almıştır.

Catellani doktora sonrası eğitimini Chicago Üniversitesi'nde tamamlamıştır. Moskova Devlet Üniversitesi'nde (1992), Pekin Teknoloji Enstitüsü'nde (2004) ve Xi'an Üniversitesi'nde (2004) misafir profesör olarak görev yapmıştır. 2012 yılında Japonya Bilimi Teşvik Derneği'ne üyelik kazanmıştır.

Araştırmaları çok adımlı organik reaksiyonlar için katalizör olarak paladyum üzerine odaklanmaktadır.

Catellani reaksiyonu 
Kimyada sentez olarak bilinen bir uygulama vardır. Bu işlem, daha basit bileşiklerden daha karmaşık kimyasallar oluşturmak için kullanılır. Bu karmaşık bileşikler, çeşitli yetenekleri ve özellikleri nedeniyle tercih edilir. Karmaşık bileşiklerin üretilmesi için daha basit olanların belirli bir şekilde “işbirliği yapması” gerekir. Bu çok zor olabilir ve sabır gerektirir, çünkü bağların kullanım ve özelliklerinin test edilebilmesi için yapılması gereken süre nedeniyle. Yeni bileşiklerin geliştirilmesini ve test edilmesini hızlandırmak için bu sürecin optimizasyonuna ihtiyaç vardır. 1997 yılında Catellani ve ekibi bu süreci optimize etmek için uygun bir yöntem buldular. Catellani, arzu edilen karmaşık bileşiklerin verimini basitleştiren ve artıran bir zincir reaksiyon sürecini keşfetti. Catellani Reaksiyonunun oluşturmak için yoğun olarak kullanıldığı bağlardan biri Karbon-Karbon bağlarıdır. Bu bağlar kararlılıkları ve güçleri nedeniyle tercih edilir. Bu nitelikler bağları daha karmaşık bileşiklerin oluşumunda çok faydalı kılar.

Catellani Reaksiyonu, keşfinden bu yana kimyadaki diğer keşiflere veya gelişmelere kapı açmıştır. Özellikle ilaç dünyasında Catellani Reaksiyonu, ilaçların daha verimli bir şekilde sentezlenmesi ve bunların geliştirilmesine yardımcı olmak için yararlı bir araç olmuştur. Lenoxipen, Catellani Reaksiyonlarının keşfiyle elde edilmesi artık çok daha kolay olan karmaşık bileşiklerden biridir. Bu bileşik, Lignanlar olarak bilinen, ağrının hafifletilmesinde yararlı olan ve kanser hastalarına fayda sağlayabilen bir bileşik grubuna aittir. Catellani Reaksiyonlarının kullanımlarına ilişkin bu örnekler, keşfinin büyük ve dolaylı faydalarını göstermektedir. Kimyacılara göre Catellani Reaksiyonu, yeni bileşiklerin yapımına yönelik prosesi optimize etmeye yarayan bir araçtır. Bu yeni bileşikler kimya yoluyla mümkün olanı ilerletmek için çok önemlidir.

Kaynakça 

Parma Üniversitesinde öğrenim görenler‎
Parma Üniversitesi öğretim üyeleri‎
Organik kimyacılar
Avrupa Bilim ve Sanat Akademisi üyeleri
İtalyan kimyagerler
Yaşayan insanlar
Doğum tarihi bilinmeyenler