Urumi Kilisesi

Urumi Kilisesi (Gürcüce: ურუმის ეკლესია), Urum Kilisesi olarak da bilinir, Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı Bağdaşen köyünün sınırları içinde orta çağdan kalma bir yapıdır. Günümüzde ortadan kalkmış olan ve adının Urumi kelimesinden geldiği tahmin edilen Urumi köyünün kilisesiydi.

Tarihçe

Urumi Kilisesi'nin bulunduğu köy, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artani'deki yerleşimlerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin 1595 tarihli mufassal defterde Urum (اوروم) olarak kaydettiği köy, bu tarihte tamamen boşalmıştı. Bununla birlikte bu kayıt Urumi Kilisesi'nin Osmanlı döneminden önce inşa edilmiş olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Urumi köyü, bugün Alabalık Deresi olarak bilinen derenin kıyısında yer alıyordu. Yöre halkı bu dereyi günümüzde de "Urumdere" olarak adlandırmaktadır.

Mimari

Urumi Kilisei, bugünkü Bağdaşen köyünün 3 kilometre batısında, ortadan kalkmış olan Urumi köyünün kilisesi olarak, Urumdere'nin kıyısındaki bir yamaçta iri kesme taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Küçük bir yapı (6,4×3,3 m) olan kilisenin çatısı ve duvarlarının üst kısımları yıkılmıştır. Günümüze kalan duvarların yüksekliği 3 metreyi bulur. Doğuda yarım dairesel apsisi bulunmakta olup köşelerinde gri renkli düzgün kesme taşlar kullanılmıştır. Apsisin iki yanında birer adet köşeli niş günümüze ulaşmıştır. Urumi Kilisesi'nin girişinin güneyde olduğu tahmin edilmektedir. Yapıda pencere izleri tespit etmek mümkün olmamakla birlikte, apsiste bir pencere olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır.

Kaynakça

Ardahan'daki Gürcü Ortodoks kiliseleri