Melek Delilbaşı

Melek Delilbaşı (d. 12 Temmuz 1947, İstanbul ö. 27 Eylül 2022, İstanbul), Bizans tarihçisidir.

Türk Sultanlarına ait ahitnameler ve mektuplar ile, erken dönem Osmanlı ve geç dönem Bizans tarihi hakkında bilgiler içeren en eski Osmanlı tahrir defterleri üzerine çalışmaları vardır.  1995-2001 yıllarında  Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi dekanı olarak görev yapmıştır.

Yaşamı 
1947’de İstanbul’da doğdu. Lise öğrenimini Çamlıca Lisesi'nde,  yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinin Ortaçağ Tarihi bölümünde tamamladı. 1968 yılında mezun olduktan sonra  akademik yaşamına aynı kürsüde asistan olarak başladı ve doktora eğitimi aldı; “J. Anagnostis, Sultan II. Murad Dönemine Ait Bir Bizans Kaynağı” başlıklı tezi ile ilgili araştırmalarını  1970-1972 yılları arasında Selanik Üniversitesi’nde gerçekleştirdi.  1973 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'nden doktora derecesini aldı.

Doçentlik tezi çalışmaları için İngiltere'de British Museum ve King’s College London’da araştırma ve incelemelerde bulundu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'nde 1980 yılında doçent, 1988 yılında profesör ünvanını aldı. Tarih Bölümü Başkanlığı (1989-1994) ve  Çağdaş Yunan Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Başkanlığı (1990-2005)  yaptı. 1995-2001 yıllarında Fakülte dekanı olarak görev yaptı.  Ayrıca ODTÜ'de "Bizans-Osmanlı Tarihi" dersleri verdi.

1982–1997 yılları arasında aralıklarla üç kere Washington’daki, Dumbarton Oaks'da (Harvard Bizantoloji Enstitüsü)  burslu olarak çalışmalar  yürüttü.  1982 yılında Dumbortan Oaks’da Nikolaos Oikonomides’in verdiği Grekçe Paleografya seminerine katılması kariyerinde dönüm noktası oldu.

Türk Sultanlarına ait ahitnameler ve mektuplar üzerinde çeşitli makaleler yazdıktan sonra, erken dönem Osmanlı ve geç dönem Bizans tarihi hakkında bilgiler içeren en eski Osmanlı tahrir defterleri üzerinde yoğunlaştı.  Belleten,  Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Bülteni, Turkish Review Quarterly Digest, Türk Tarih Kurumu Belgeler Dergisi, Association Internationale d’Ètudes du Sud-Est Européen Bulletin, Tarih Araştırmaları dergilerinde  makaleler yayınladı.   Muzaffer Arıkan ile birlikte hazırladıkları 1454/1455 tarihli Tırhala Mufassal Tahrir Defteri, 2001 yılında yayımlandı.

2005-2009 yılları arasında, Ankara Üniversitesi bünyesindeki Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin (OTAM) Müdürlüğünü üstlendi. Uluslararası Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Derneği (AIESEE)  Türkiye Komitesi'nin ve Uluslararası Komite’nin Başkan Yardımcılığı, Türk Tarih Kurumu'nun Bizans/Doğu Roma İncelemeleri Ulusal Komite Başkanlığı, Uluslararası Bizans Çalışmaları Derneği'nde  (AIEB) Türkiye Milli Komite  Başkanlığı görevlerini üstlenmiştir. Delilbaşı, 27 Eylül 2022'de doğum yeri İstanbul'da 75 yaşında doğal nedenlerden ölmüştür. Cenazesi Şakirin Camii'nden kaldırılarak Yenidoğan Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Bazı çalışmaları  

 Türk hükümdarlarına ait Yunanca ahidnameler ve nameler: XIII-XV. y.y., 1980
 Johannis Anagnostis, “Selânik’in Son Zaptı Hakkında Bir Tarih” (II. Murad Dönemine ait bir Bizans Kaynağı) 1989, 
 Türk Tarihinin Bizans Kaynakları, 1999.
 Tesalya Tahrir Defteri: 1454-1455 (M. Arıkan ile)
 İki imparatorluk tek coğrafya : Bizans’tan Osmanlı’ya geçişin Anadolu ve Balkanlar’daki izleri, 2013.

Kaynakça 

Yenidoğan Mezarlığı'na defnedilenler
1947 doğumlular
Türk tarih akademisyenleri
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde öğrenim görenler
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi öğretim üyeleri
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi dekanları
2022 yılında ölenler