Xuan (Han)

Xuan (; MÖ 203-6 Temmuz MÖ 157), Çin'in Han Hanedanı'nın 10. imparatorudur. Saltanatı MÖ 74'den MÖ 48 yılında ölümüne kadar sürmüştür. Bir tapınak adı alan sadece dört Batı Han imparatorundan biriydi (Gaozu, Wen ve Wu ile birlikte). Saltanatı sırasında, Han Hanedanı ekonomik ve askeri olarak başarılı oldu ve bölgesel bir süper güç haline geldi ve birçokları tarafından tüm Han tarihinin zirve dönemi olarak kabul edildi.

İmparator Xuan'ın hayat hikâyesi, bir zenginlikten paçavraya bir zenginlik hikâyesiydi. İmparator Wu'nun büyük torunu olarak bir prens olarak doğdu. Büyükbabası Liu Ju, İmparator Wu ve İmparatoriçe Wei'nin oğlu ve MÖ 91'de İmparator Wu'ya karşı büyücülük uygulamasıyla suçlanan ve başarısız bir ayaklanmaya zorlandıktan sonra intihar eden Han Hanedanı'nın veliaht prensiydi. Babası Liu Jin de ailesinin geri kalanıyla birlikte bu kargaşada öldü. İmparator Xuan o zamanlar sadece bir aylık bebekti ve sadece sempatik hapishane müdürü Bing Ji'nin koruması sayesinde hayatta kaldı ve MÖ 87'de İmparator Wu'dan ülke çapında bir af ile serbest bırakıldıktan sonra gençliğini halktan biri olarak yaşadı. Liu He'nin MÖ 74'teki 27 günlük kısa saltanatından sonra, 17 yaşındaki Liu Bingyi, Huo Guang tarafından taht için seçildi ve dedesinin MÖ 91'deki isyanı olmasaydı ironik bir şekilde onun olacak olan tacı devraldı.

İmparator Xuan, tarihçiler tarafından çalışkan ve parlak bir hükümdar olarak kabul edildi. Sıradan insanlar arasında büyüdüğü için, tabandan gelen nüfusun çektiği acıyı iyice anladı ve vergileri düşürdü, hükûmeti liberalleştirdi ve hükûmete yetenekli bakanlar görevlendirdi. Liu Xiang tarafından, Shen Buhai'nin eserlerini okumaya, astlarını kontrol etmek için Xing-Ming'i kullanmaya ve yasal davalara çok zaman ayırmaya düşkün olduğu söylendi. İmparator Xuan önerilere açıktı, iyi bir karakter yargıcıydı ve Huo Guang'ın ölümünden sonra İmparator Wu'nun ölümünden bu yana hatırı sayılır güç uygulayan Huo ailesi de dahil olmak üzere yozlaşmış yetkilileri ortadan kaldırarak gücünü pekiştirdi. Ancak, tüm Huo klanını idam etmesi daha sonra tarihçilerden geç Huo Guang'a "nankör" olduğu için ağır eleştiriler aldı.

Kaynakça 

MÖ 1. yüzyılda doğanlar
Şensi doğumlular
MÖ 1. yüzyılda ölenler
MÖ 1. yüzyıl liderleri
Han Hanedanı imparatorları