Kuzeydoğu Ukrayna Taarruzu

Kuzeydoğu Ukrayna Taarruzu, Ukrayna'daki iki ilin (oblast) - Çernihiv Oblastı ve Sumı Oblastı - kontrolü için 2022 Rus istilasında devam eden bir askerî operasyondur -  4 Nisan 2022'de Ukrayna makamları, Rus birliklerinin çoğunlukla Sumı Oblastı'ndan çekildiğini ve artık o bölgedeki kasaba veya köyleri işgal etmediğini iddia etti. O akşamın ilerleyen saatlerinde Ukrayna makamları, Rus kuvvetlerinin Çernihiv Oblastı'ndan çekildiğini iddia etti ve bu iddia Pentagon tarafından 6 Nisan'da doğrulandı. 14 Mayıs'ta ISW, "Ukrayna böylece Harkov Muharebesi'ni kazanmış gibi görünüyor" dedi. Harkov Belediye Başkanı BBC'ye yaptığı açıklamada: "Son beş gündür kentte bombardıman olmadı. Ruslar, Harkov havaalanı yakınında şehri füze roketiyle vurmak için yalnızca bir girişimde bulundu, ancak füze Ukrayna Hava Savunması tarafından imha edildi." dedi.

Genel bakış 

Kuzeydoğu Ukrayna Taarruzu, Rusya Silahlı Kuvvetlerinin Harkiv, Çernihiv ve Sumı oblastlarının topraklarına ve onların idari başkentleri olan Harkiv, Çernihiv ve Sumı'ya yönelik büyük bir taarruzdu. Çernihiv 5 haftadan fazla bir süredir kuşatma altındaydı. Oblastın ikinci şehri olan Konotop'un (Rus sınırına 90 kilometre uzaklıkta) kontrolü için bir savaş 25 Şubat'ta Rus zaferi ile sonuçlandı. Sumı Oblastı'nda, Rus ordusu savaşın başlangıcında neredeyse şehri ele geçirdi (Rus sınırından 35 kilometre uzaktaydı), ancak Sumı Muharebesi'nde Ukraynalı askerler ve milisler, ağır kentsel çatışmalara neden olan Rus güçlerini meşgul etti. Ukraynalı kaynaklara göre, 100'den fazla Rus tankı imha edildi ve onlarca asker esir alındı. Rus kuvvetleri ayrıca Ohtırka'ya termobarik silahlar kullanarak saldırdı.

Sumı Muharebesi şiddetle devam ederken, Rus kuvvetleri Sumı'dan karayolları boyunca batıya doğru ilerledi ve 4 Mart'ta Kiev'in doğu banliyösü Brovarı'ya ulaştı. 4 Mart'taki taarruzla ilgili bir değerlendirmede Frederick Kagan "Sumı ekseni şu anda Kiev'deki en başarılı ve tehlikeli Rus ilerleme yolu" diye yazdı. Arazinin "düz ve seyrek nüfuslu olması ve birkaç iyi savunma pozisyonu sunması" nedeniyle coğrafyanın mekanize ilerlemeleri desteklediğini belirtti.

Savaş Araştırmaları Enstitüsüne göre, Rus kuvvetleri bu bölgede (8 Mart'tan beri) yeni bir bölge elde edemediği için Sumı Oblastı'ndaki Ukrayna karşı saldırılarına karşı savunmak için doğu Kiev'e yapılan saldırılarda kullanılan güçleri yeniden konuşlandırmaları mümkün.

2 Nisan 2022'de Ukrayna Savunma Bakanlığı, Rus birliklerinin bölgeyi terk etmesinin ardından Brovarı'nın bulunduğu Kiev Oblastı'nın tamamının işgalcilerden arındırıldığını ilan etti. 4 Nisan 2022'de Rus birlikleri çoğunlukla Sumı Oblastı'ndan çekildi ve artık o bölgedeki herhangi bir kasaba veya köyü işgal etmiyorlardı. Günün ilerleyen saatlerinde Ukraynalı yetkililer, Rus birliklerinin Çernihiv Oblastı'ndan da çekildiğini iddia etti. Pentagon, 6 Nisan'da Rus ordusunun Çernihiv Oblastı'ndan çekildiğini doğruladı, ancak Sumı Oblastı tartışmalı olarak kaldı. 7 Nisan'da, Sumı Oblastı Valisi Dmitro Jıvıtskyi, tüm Rus birliklerinin bölgeyi terk ettiğini, ancak Rus birliklerinin geride bıraktığı patlayıcılar ve diğer mühimmat nedeniyle bölgenin hala güvensiz olduğunu söyledi.

14 Mayıs'ta ISW, "Ukrayna böylece Harkov Muharebesi'ni kazanmış gibi görünüyor" diye bildirdi. Harkov Belediye Başkanı BBC'ye yaptığı açıklamada: "Son beş gündür kentte bombardıman olmadı. Ruslar, Harkov havaalanı yakınında şehri füze roketiyle vurmak için yalnızca bir girişimde bulundu, ancak füze Ukrayna Hava Savunması tarafından imha edildi." dedi.

Zaman çizelgesi

Şubat

24 Şubat 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ukrayna'yı istilası ettiğini açıklamasının ardından Rus kuvvetleri Rusya-Ukrayna sınırını geçerek Harkiv'a doğru ilerlemeye başladılar. Kuvvetler, Ukrayna direnişiyle karşılaştılar ve böylece Harkov Muharebesi'ni başlattılar. Bir Rus füze saldırısı Çuhuyiv hava üssünü hedef aldı. Hava üssünde Bayraktar TB2 insansız hava araçları bulunuyordu. OSINT bilgisine göre, saldırı yakıt depolama alanları ve altyapısına zarar verdi. Çernihiv yakınlarında, Rus kuvvetleri Pivka havaalanını vurdu. Çernihiv'in eteklerinde ve Baturin yakınlarında tank savaşları yapıldı.

25 Şubat 
Saat 01.39'da Rus kuvvetlerinin Sumı kentinden çekildiği bildirildi. Ukrayna kuvvetleri Konotop şehrinin kontrolünü kaybetti. Rus kuvvetleri aynı gün Çuhuyiv'e girdi. İkinci gün, Rus kuvvetleri Snovsk, Sosnıtsya, Mena, Semenivka, Hrodna, Koryukivka ve Novhorod-Siverski'de veya yakınlarında bulunuyordu.

Ohtırka'da BM-27 Uragan füzeleri şehirdeki bir okulu vurdu, bir muhafızı öldürdü ve bilinmeyen sayıda çocuk ve bir öğretmeni yaraladı. Ancak Ukrayna kuvvetleri şiddetli bir direniş gösterdi ve Ruslar geri çekildi. Bu arada Harkov'un kuzey eteklerinde, özellikle Tsirkuni köyünde şiddetli çatışmalar devam etti.

26 Şubat 
Şehir yetkililerine göre Sumı'da gün içinde Rus kuvvetleri ile Bölgesel Savunma Kuvvetleri arasında çatışmalar meydana geldi. Ukrayna Devlet Başkanı Danışmanı Oleksiy Arestoviç'e göre, Rusların gün içinde şehrin yarısını ele geçirmeyi başardığı, ancak Ukrayna kuvvetlerinin saldırganları şehirden geri püskürttüğü bildirildi. SumI Belediye Başkanı Oleksandr Lisenko, bombardımanda üç sivilin öldüğünü belirtti.

Sumı Oblast Valisi Dmitro Zhivitskyi, Ohtırka'daki Rus bombardımanında altı sivilin öldüğünü ve 55 kişinin yaralandığını söyledi. Rochan Consulting istihbarat grubuna göre, Sumı'nın batısındaki Rus kuvvetleri gece batıya doğru ilerledi ve görünüşe göre Kiev'den 150 kilometre uzaktaydılar.

Harkov Oblastı Valisi Oleh Sinyehubov, Harkov'un hala Ukrayna kontrolünde olduğunu iddia etti. Ayrıca şehirde sokağa çıkma yasağı ilan etti. Rusya Savunma Bakanlığı daha sonra Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Harkov Oblastı'ndaki 302. Uçaksavar Füze Alayının gün içinde teslim olduğunu iddia etti. Ancak Ukraynalı yetkililer iddiayı yalanladılar.

27 Şubat 
Bir dizi Rus aracı doğudan Sumı'ya doğru ilerledi. Bu arada Sumı Havalimanı çevresinde iki kadın öldürüldü.

Harkov'da sabahın erken saatlerinde Rus kuvvetleri bir gaz boru hattını imha etti. Sinyehubov daha sonra Rus güçlerine ait hafif araçların şehre girdiğini ve çatışmaların yaşandığını ifade etti. Ukrayna'daki bir üst düzey danışman, Harkov'a giren Rus araçlarının yarısının Ukrayna ordusu tarafından imha edildiğini bildirdi.

Öğleden sonra, Vali Sinyehubov da dahil olmak üzere Ukraynalı yetkililer, Harkov'un yoğun çatışmalardan sonra hâlâ Ukrayna kontrolü altında olduğunu söylediler.

Kupyansk Belediye Başkanı Hennadiy Matsegora, kentin kontrolünü Rus güçlerine devretmeyi kabul etti ve Ukrayna güçlerini istila başladığında şehri terk etmekle suçladı. Matesegora daha sonra Ukrayna Başsavcısı İrina Venediktova tarafından ihanetle suçlandı.

28 Şubat 
Rus kuvvetleri Ohtirka'da bir petrol deposunu bombaladı ve imha etti. Ohtırka'daki üslerine termobarik bomba isabet ettiğinde 70'ten fazla Ukraynalı asker öldü.

Mart

1 Mart 

Verkhovna Rada ve Ukrayna Devlet Özel İletişim Servisi, Belarus kuvvetlerine ait 33 aracın bölgeye girdiğini iddia etti. Ancak Amerikalı bir yetkili, ABD'nin böyle bir faaliyet görmediğini belirtti ve Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, ülkesinin askerlerinin Ukrayna'ya girdiğini reddetti. Bu arada Çernihiv Oblastı Valisi Viaçeslav Çaus, Çernihiv şehrine her bir erişim noktasının yoğun bir şekilde mayınlı olduğunu belirtti.

Aynı gün, Rus kuvvetleri saat 01.03'te şehre girerek Trostyanets'i ele geçirdi ve bildirildiğine göre Round Yard'ın kapısını ve bir sanat galerisini yok etti.

2 Mart 
Rus paraşütçüler sabahın erken saatlerinde Harkov'a indiler ve hava saldırısının ardından Ukrayna güçleriyle çatışmaya başladılar. Rus paraşütçülerin üzerine indiği kentin askeri hastanesinin yakınında da çatışmalar yaşandı. Harkov Bölgesi Emniyet Müdürü Volodimir Timoşko daha sonra durumun kontrol altına alındığını ifade etti.

Kruti Bölgesel Konseyi daha sonra Çernihiv Oblastı'nda bulunan Kruti köyünde Ukrayna silahlı kuvvetleri ve Bölgesel Savunma Kuvvetleri ile çıkan çatışmalarda yaklaşık 200 Rus askerinin öldüğünü iddia etti.

Konotop kentindeki yetkililer, belediye başkanının Rusların kendilerine direnmemesi için kendisini uyardığını aksi takdirde şehri yok edeceklerini söylemesinin ardından Rus güçleriyle pazarlık yaptılar. Rus kuvvetlerinin şehrin işleyişine müdahale etmemeyi veya bölge sakinlerinin kendilerine saldırmamaları karşılığında asker göndermemeyi kabul ettiği bir anlaşmaya varıldı.

3 Mart 
3 Mart'ta yerel elektrik santraline yapılan bir Rus hava saldırısı, Ohtırka şehrinde elektrik ve ısıtma tedarikini kesti. Zhivitskyi Sumı Devlet Üniversitesindeki 27. Topçu Tugayı ve askeri birliğe ait binalara açılan ateş sonucu 5 kişinin yaralandığını bildirdi. Bu arada Rusya Savunma Bakanlığı, Balakliya'yı ele geçirdiğini açıkladı.

4 Mart 

Sinyehubov, Ukrayna kuvvetlerinin Harkiv Oblastı'nda bir karşı saldırı başlattığını ve Sumı Oblastı'ndan ilerleyen Rus kuvvetlerini devlet sınırının ötesine ittiğini belirtti.

7 Mart 
Ukrayna, Harkov yakınlarındaki Çuhuyiv'i geri aldığını iddia etti ve bildirildiğine göre iki Rus komutanı öldürdü: 61. Deniz Piyade Tugayı Komutanı Dmitri Safronov ve 11. Muhafız Hava Taarruz Tugayı Komutan Yardımcısı Yarbay Denis Glebov. Gün içinde Ukrayna, Rus Tümgeneral Vitaliy Gerasimov'u öldürdüğünü ve Harkiv yakınlarındaki bir çatışma sırasında diğer üst düzey Rus ordusu subaylarını öldürdüğünü ve yaraladığını da iddia etti.

8 Mart 

Ukrayna kuvvetleri, Rus kuvvetlerinin İzyum'a düzenlediği bir saldırıyı püskürttüklerini belirtti. Bu arada Ukrayna ve Rusya arasında imzalanan bir anlaşma uyarınca sivillerin ilk tahliyesi gün içinde gerçekleşti ve sakinler Sumı'dan tahliye edildiler.

9 Mart 
İzyum Rayonu'ndaki, Slobozhanske köyü bombaşlandı. Ukrayna İnsan Hakları Komiseri Lyudmila Denisova'ya göre, gece evlerine bir top mermisinin isabet etmesi sonucu dört sivil öldü. Zhivitskyi'ye göre Velika Pisarivka'da Rus bombardımanı nedeniyle üç sivil öldü.

10 Mart 
Üst düzey bir ABD Savunma Bakanlığı yetkilisi, Çernihiv'in artık "izole" olduğunu iddia etti. Saat 01.30'dan sonra Rus hava saldırıları Ohtırka'da bir gaz boru hattını imha etti. Vali Zhivitskyi'ye göre, Trostianets'teki eski Elektrobutprilad fabrikasının topraklarındaki Rus bombardımanı üç sivili öldürdü. Saat 14.20'de Rus kuvvetleri BM-27 Uragan'ı kullanarak Nizhin şehrini bombaladı. Belediye Başkanı Aleksandr Kodola'ya göre, iki sivil öldürüldü.

11 Mart 
Jıvıtskyi'ye göre Sumı Oblastı'ndaki Kerdilivşçina köyünde Rus bombardımanı nedeniyle bir gecede iki sivil öldü. Ukrayna kuvvetleri daha sonra gün içinde Çernihiv Oblastı'ndaki Baklanova Muraviika da dahil olmak üzere beş yerleşim yerini geri aldığını ve iki zırhlı personel taşıyıcıyı ele geçirdiğini iddia etti. Belediye Başkanı Vyaçeslav Zadorenko'ya göre, gün boyunca Derhaçi'ye yapılan Rus bombardımanı sonucu üç sivil öldü.

12 Mart 
Savaş Araştırmaları Enstitüsüne göre, Ukrayna Bölgesel Savunma Kuvvetleri tarafından yapılan karşı saldırıların Rusya'nın bu harekattaki uzun iletişim hattını tehdit etmesi muhtemeldir. Bu arada Ukrayna kuvvetleri, Çernihiv Oblastı'ndaki iki yerleşim yerini daha geri aldıklarını ve daha fazla Rus kuvvetinin Kiev'e doğru ilerlemesini engellediklerini iddia etti.

14 Mart 
Harkov Bölge Savcılığı, Rusya'nın Harkov'da evlere ateş açması sonucu iki sivilin hayatını kaybettiğini ve Çuhuyiv'de bir anaokuluna Rus topçu ateşinin düşmesi sonucu bir çocuğun hayatını kaybettiğini bildirdi.

17 Mart 

Merefa'da Rus topçularının açtığı ateş sonucu en az 21 kişi hayatını kaybetti. Gün boyunca çatışmalar devam etmesine rağmen, İzyum şehrinin Rus güçleri tarafından ele geçirildiği bildirildi.

24 Mart 
Rusya Savunma Bakanlığının resmi temsilcisi İgor Konaşenkov, 24 Mart sabahı İzyum şehrinin Rus ordusu birlikleri tarafından tamamen kontrol altına alındığını belirtti. Fakat bu iddia Ukraynalı yetkililer tarafından inkar edildi. Aynı gün bir belediye meclisi üyesi CNN'e, Rusların şehrin kuzey kesimini kontrol ederken, güney kesimin Ukraynalılar tarafından kontrol edildiğini ve Rus güçlerinin onları kuşatmaya çalıştığını söyledi.

31 Mart 
Haftalarca süren saldırılardan ve bir ay kuşatma altında kaldıktan sonra, Ukrayna kuvvetleri Kiev ve bölgesel başkenti birbirine bağlayan ana yolu yeniden ele geçirerek Çernihiv'in kuşatmasını kırmayı başardı.

Nisan

1 Nisan 
Rus kuvvetleri, uzun bir çatışma döneminden sonra İzyum'u ele geçirdi. Yerel yetkililere göre, İzyum'daki konutların %80'i savaşta yıkıldı.

3 Nisan 
Ukrayna hükûmetine göre, Ukraynalı sivillerin İzyum'daki Rus 3. Motorlu Tüfek Tümenine bağlı Rus askerlerine zehirli kek dağıtması sonucu iki Rus askeri öldü, 28 kişi de hastaneye kaldırıldı.

4 Nisan 
Vali Jıvıtskyi, Rus birliklerinin artık Sumı Oblastı'ndaki kasabaları veya köyleri işgal etmediğini, çoğunlukla geri çekildiğini ve Ukrayna birliklerinin ise kalan birimleri itmek için çalıştığını belirtti. Vali Çaus, Rus ordusunun bölgesel başkent Çernihiv'den geri çekildiğini ve oblastta "bazı birliklerin" kaldığını belirtti. Rus güçlerinin geri çekildikleri birçok bölgeye mayın yerleştirdiği bildirildi.

6 Nisan 
Pentagon, Rus ordusunun Çernihiv Oblastı'ndan ayrıldığını doğrularken, Sumı Oblastı tartışmalı durumda kaldı.

8 Nisan 
Vali Jıvıtskyi, tüm Rus birliklerinin Sumı Oblastı'ndan ayrıldığını belirtti. Rus birliklerinin geride bıraktığı teçhizatlı patlayıcılar ve diğer mühimmat nedeniyle bölge topraklarının hâlâ güvensiz olduğunu da sözlerine ekledi.

Harkov yakınlarında karşı saldırı

6 Mayıs 
6 Mayıs'ta ISW, Ukrayna'nın Harkov yakınlarında "geniş bir yay boyunca" bir karşı saldırısını tanımladı ve Ukrayna'nın Sırkunı,  ve Çerkaski Tışki'nin bir kısmı dahil olmak üzere "birkaç köyü" yeniden ele geçirdiğini bildirdi. ISW ayrıca Ukrayna'nın "sonraki günlerde Rus kuvvetlerini Harkov topçu menzilinden başarılı bir şekilde çıkarabileceğini" bildirdi.

7 Mayıs 
7 Mayıs'ta, Ukrayna kuvvetlerinin Harkov çevresinde konuşlanmış Rus kuvvetlerini başarılı bir şekilde geri püskürttüğü ve şehrin Rus kuvvetleri için menzil dışına çıktığı bildirildi. Aynı gün, Ukrayna kuvvetleri de Harkov'un kuzeydoğusundaki beş köyü geri aldığını bildirdi. Ukraynalı bir yetkiliden alıntı yapan New York Times, Harkov Muharebesi'nin henüz bitmediğini, ancak şu anda muharebeye Ukrayna'nın hakim olduğunu ve Rus birliklerinin geri çekilirken köprüleri yıktığını söyledi.

11 Mayıs 
11 Mayıs'ta Ukrayna kuvvetleri dört yerleşim yerini geri aldığını iddia etti. Bu karşı saldırı başarılı olursa Ukrayna güçlerini Rus sınırının birkaç kilometre yakınına getirebilir.

13 Mayıs 
13 Mayıs'ta Rusya'nın güçlerini Harkov Oblastı'ndan çekme kararı aldığı bildirildi.

14 Mayıs 
14 Mayıs'ta ISW, "Ukrayna böylece Harkov Muharebesi'ni kazanmış gibi görünüyor" dedi. Harkov Belediye Başkanı, BBC'ye yaptığı açıklamada: "Son beş gündür kentte bombardıman olmadı. Ruslar, Harkov havaalanı yakınında şehri füze roketiyle vurmak için yalnızca bir girişimde bulundu, ancak füze Ukrayna Hava Savunması tarafından imha edildi." dedi.

Rus karşı saldırısı ve devam eden çatışma 
Ukrayna'nın karşı saldırısından sonra, Rus kuvvetleri, bazıları Rusya-Ukrayna sınırının kilometrelerce yakınında bulunan savunma pozisyonlarına geri sürüldü. Buna rağmen, Harkov'un çeşitli banliyölerini ve ayrıca şehri bombalamaya devam ettiler, çok sayıda sivili öldürdüler ve düzinelercesini de yaraladılar. Kuzeydoğu Ukrayna bölgesindeki Rusya-Ukrayna sınırındaki çatışmalar, 14 Mayıs'tan sonra da Rus ve Ukrayna güçleri arasında devam etti.

20 Mayıs 
20 Mayıs'ta Rus kuvvetleri, BM-21 Grad, BM-27 Uragan ve BM-30 Smerch çoklu roketatarları kullanarak Harkov şehri de dahil olmak üzere Harkov Rayonu'ndaki birkaç köyü tekrar bombaladı.

21 Mayıs 
21 Mayıs'ta yaptığı açıklamada, Ukrayna polisi Zoloçiv yerleşiminde bir Rus albay da dahil olmak üzere altı askeri yetkilinin cesetlerinin bulunduğunu doğruladı.

22 Mayıs 
22 Mayıs'ta Rus kuvvetleri Ukrayna'nın doğusunda çok az ilerleme kaydetti. Yeni raporlar, Rus birliklerinin 19 Mayıs'ta kuzey Harkov bölgesinde Rubijne'yi daha önce işgal ettiğini doğruladı. Rus kuvvetleri, Ukrayna'nın kuzey veya doğu tarafından İzyum ekseni boyunca Rus iletişim hatlarını tehlikeye atabilecek daha fazla ilerlemesini önlemek için - savunma pozisyonu olarak kullanmak için nehir boyunca geri çekilmek yerine - Kuzey Harkov'daki Seversky Donets Nehri'nin batı kıyısındaki mevzilerini korumak için ek takviyeler getirdi.

24 Mayıs 
24 Mayıs'ta Rus kuvvetleri, Kuzey Harkov bölgesinde Ternovo'yu geri almaya çalıştı.

6 Temmuz 
Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna'nın 22. Motorlu Piyade Taburunun "geçici konuşlanma noktasına" yapılan Rus hava saldırısının "100 kadar Ukraynalı milliyetçiyi ve 4 askeri teçhizatı imha ettiğini" iddia etti.

13 Ağustos 

Rusya Savunma Bakanlığı, Harkov'un kuzeydoğusunda, Rusya sınırına yakın bulunan Udy köyü üzerinde tam kontrole sahip olduğunu iddia etti. Rus yanlısı kaynaklar, 200. Ayrı Motorlu Tüfek Tugayı birliklerinin, Ukrayna'nın 92. Mekanize Tugayı tarafından tutulan çok sayıda mevziyi imha ettikten sonra köye girdiğini iddia etti. Rus iddiaları bağımsız olarak doğrulanmadı.

Ayrıca bakınız 
 Kiev Taarruzu (2022)
 Doğu Ukrayna Taarruzu
 Güney Ukrayna Taarruzu

Kaynakça 

Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde cepheler
Kuzeydoğu Ukrayna Taarruzu