Burak Özgüner

Burak Özgüner (15 Eylül 1987, İstanbul - 9 Kasım 2019, İstanbul), hayvan hakları aktivisti, veteriner teknikeri.

Hayvan hakları ihlali konusunda çocuk yaşta başladığı sivil eylemleri ile tanınır. Türkiye’de pek çok mücadele grubunun kurulmasına öncülük etti ve hayvanlara şiddeti önlemek için yasa çıkartılmasına çalıştı. Türkiye’de hayvan hakları ihlâllerinin izlenmesi ve raporlandırılması amacıyla kurulan Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM); tür, ırk, cinsiyet ayırt etmeksizin  tüm hak ihlalleri ile mücadele için kurulan Yeryüzüne Özgürlük Derneği kurucusu olduğu oluşumlardandır.

Yaşamı 

1987 yılında  İstanbul’un Sarıyer ilçesindeki Büyükdere semtinde doğdu. Yedi yaşında iken ailesinin  taşındığı Bahçeköy mahallesinde, köpeklerin zehirlenerek öldürülmesinden etkilendi ve  7-15 yaş arasındaki çocuklar için Bahçeköy Hayvansever Çocuklar Kulübü’nü kurdu. Kulübün en önemli aktivitesi, hayvan itlaflarını protesto etmek için belediyeleri faks yağmuruna tutmak idi. Dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’e mektuplar yazıp şikayet ederek belediyenin zehirlemelerini durduran Burak Özgüner, 15 yaşında Hayvanların Yaşam Haklarını Koruma Derneği’nde  gönüllülüğe başladı.

Hayvanlara yararlı olma düşüncesiyle üniversitede hayvan sağlığı alanında öğrenim gördü.   Suni tohumlama gibi derslerde hayvan haklarını ihlal eden uygulamalardan ötürü mesleğini ilerletip veteriner hekim olmak istemedi. Hayvanlara acı çektiren uygulamalara karşı öğrencilerin eğitimde vicdani ret hakkının tanınması için mücadele etti. Mezuniyetinden sonra veteriner poliklinikleride çalışma deneyimi oldu ancak hayvan hakkı ihlalleri ile ilgili kötü deneyimlerden ötürü mesleğini bıraktı. 18 yaşında iken et yemeyi bıraktı.

2010 yılında tür, ırk, cinsiyet gibi ayrımlar yapmaksızın tüm hak ihlallerini teşhir etmek ve bunları engellemek için çalışan Yeryüzüne Özgürlük Derneği’ni kurdu. Bu dernek bünyesindeki çalışmaları ile sirklerde hayvanların işkence yapılarak eğitilmesi, sokak hayvanlarının semtlerinden alınıp hayvan barınaklarında tecrit edilmesi ile mücadele etti.

2011’de  Türk Hava Kuvvetlerinin  Şırnak'ın Uludere ilçesine bağlı Ortasu (Kürtçe:Roboski) köyüne yaptığı bombardıman sırasında vurulan katırlar için mücadele etti. Katırlar için verdiği mücadelenin sonuçsuz kalması ve yörede katırlara yönelik silahla yaralama, öldürme fiilleri devam etmesi üzerine 2015'te vicdani reddini açıkladı.

Gezi Direnişi sırasında polis şiddeti nedeniyle yaralanıp çalıştığı kliniğe getirilen hayvanlara baktı. Olaylar sırasında polis şiddetiyle ölen ve yaralanan hayvanlara ilişkin arkadaşları ile birlikte bir rapor hazırladı ve Cenevre’deki Uluslararası Hayvan Hakları Mahkemesi’ne başvurmak için hazırlık yaptı. Polis şiddetinden etkilenen hayvanları gündeme getirmek için 28 Eylül 2013’te bir basın açıklaması düzenlendi.  Gezi Direnişi’nden 6 yıl sonra hakkında terör soruşturması açıldı.

İlk kez İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Sarıyer'e bağlı Kısırkaya Köyü'nde yaptırılan Kısırkaya Hayvan Bakımevi''ne karşı 2015'te gerçekleşen "Kısırkaya Ölüm Kampıdır" eyleminde çevreciler ve hayvan hakları savunucularını bir araya getirdi.

2019’da Deneye Hayır Derneği’nin kuruluşunda yer aldı.  Aynı yıl TBMM’de kurulan Hayvan Hakları Meclis Araştırma Komisyonu’na katkı vermek ve yasama sürecini takip etmek için, hayvan hakları savunucularının oluşturduğu Hayvan Hakları Yasama İzleme Delegasyonunda aktif rol aldı. Komisyona    İzleme Delegasyon Kurucular Kurulu üyesi ve Hayvan Hakları ve Etiği Derneği'nin temsilcisi olarak katıldı;  Hayvanat bahçelerinde mevcut durum ve mezbahalar ile ilgili sunum yaptı.

Vicdani retçi Özgüner, bakaya olduğu gerekçesiyle 2017'de ve  2018'de kesilen para cezalarını ödemeyi reddetti ve Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Cezaları ödememesi nedeniyle 2019 yılında hakkında dava açıldı. Konya Asliye Ceza Mahkemesi’nde açılan davanın duruşması 7 Kasım 2019’da görüldü. Özgüner, 9 Kasım 2019’da İstanbul’da bir arkadaşının evinde ölü bulundu. Cenazesi Kilyos Mezarlığı’na defnedildi.

Anısını yaşatan çalışmalar 

 Hayvanlara adalet, hayvan hakları ve hayvan etiği gibi tartışmalar yürüten makaleleri içeren, Ayten Alkan’ın derlediği “Şehir ve Hayvan” (2020) adlı yayın, Burak Özgüner’e ithaf edildi.
 Yağmur Özgür Güven ve   Oğuzcan Kınıkoğlu’nun kaleme aldığı “Hayvan Deneyleri: Hayvanlar Bizim İçin mi Var?” (2020) başlıklı kitap, Burak Özgüner anısına yayımlandı.
 Alican Eralp'in,  "Türcülük ve medya: Türkiye'de türcü gazetecilik pratikleri" (2020) başlıklı Galatasaray Üniversitesi Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı yüksek lisans tezi Burak Özgüner'e ithaf edilmiştir.
 Hayvan hakları ve hayvan özgürlüğü savunucuları için, Burak Özgüner'in doğup büyüdüğü Büyükdere'de Burak Özgüner Hayvan Hakları Çalışma Merkezi (BurHak) adıyla bir çalışma ve etkinlik mekanı oluşturuldu. 2021-2022 öğretim yılında BurHak çatısında  Öğrenci Teşvik Bursu başlatıldı.

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Burak Özgüner’in Vicdani Ret Metni 
 Burak Özgüner ile söyleşi , Barınak Hep Beraber Youtbe Kanalı, 2019

1987 doğumlular
2019 yılında ölenler
Türk hayvan hakları savunucuları
Türk vicdani retçiler
Türkiye'de kalp krizinden ölenler
Kilyos Mezarlığı'na defnedilenler