Burtaşlar

Burtaşlar (, Burtasy; , Părtassem; ), Orta Çağ'da Hazar Denizi'nin kuzeyindeki bozkır bölgesinde (Rusya Federasyonu'nun modern Penza Oblastı, Ulyanovsk Oblastı ve Saratov Oblastı) yaşayan belirsiz etnik-dilsel bağlılığa sahip bir kabileydi. Hazarlara tabi idiler.

Tarihi 
Burtaşlar, Hazarlar döneminde Yahudiliğe geçmişti ve 13. yüzyılda Yahudiliğe bağlılıklarını sürdürüyorlardı.

1380'de Don Nehri yakınlarındaki büyük bir Moğol-Rus savaşında Moğolların safında yer aldılar. 1380'lerde veya daha önce en azından bir kısmı Temnikov Hanlığı'na yerleşti. Burtaş etnik grubunun Tatarca konuştuğu da tartışmalıdır.

Etnik kimlik 
Burtaşların etnik kimliği tartışmalıdır. Bir görüşte, Burtaşların Ural kabile konfederasyonu olan ve bu nedenle belki de modern Mokşa halkının ataları olduğuna dair teorileri içermektedir.

Bazı bilim adamları, Burtaşların Türkçe konuştuklarını ve Volga Bulgarlarıyla etnik olarak akraba olduklarını iddia etmektedir. Bunun yanında Arap tarihçi ve coğrafyacı Mesûdî Burtaşların bir Türk kavmi olduğundan söz eder.

A. E. Alikhova ve Gren gibi bazı Sovyet ve modern Rus tarihçileri, Burtaşları Çeçenlerle ilişkilendirir ve komşuları Avarların onlara "Burti" diye adlandırdığını kaydeder.

Sosyal Yaşam ve Kültür 
Arap-İran coğrafyacıları Burtaşların kültürü hakkında fazlasıyla bilgi verir.

İranlı coğrafyacı İbn Rusteh "el-A 'Jak el-nefise" adlı kitabında Burtaşlar hakkında şunları yazdı:

"Cesur ve kahraman kişilerdir. Dinleri Oğuzların dinine benzer. Parlak, güzel manzaralı ve cüsselidirler. İçlerinden biri diğerine haksızlık, zulm eder veya yaralarsa yaralanan veya haksızlığa uğrayan intikamını almadıkça aralarında sulh üzerine anlaşma ve birlik sağlanamaz. Aralarından bir kız buluğa erince babasının emri altından çıkar (ona itaati bırakır) , istediği erkeği seçer, gelip babasından kendisini istemesini sağlar. Bu erkek gelip onu babasından ister. Babası da kızını onunla evlendirir. Burtaşlar deve ve sığır yetiştirirler, çok miktarda bal üretirler. Mallarının (paralarının) çoğu sincap derisidir. Burtaşlar iki sınıftır: Bir kısmı ölülerini yakarlar, bir kısmı ise gömerler; Onlar ovada otururlar. Ormanlarının çoğu Kayın Ağacıdır. Tarlaları vardır. Mallarının çoğu bal, sincap derisi ve yün (kürk) dür."

Fars asıllı Gerdizi ise "Zeyn el-alıbar" adlı eserinde:

"Burtaşlar iki sınıftır. Bir kısmı ölülerini yakarlar, diğer kısmı ise mezara gömerler. Bunların ziraat sahaları vardır Malları boldur. Elbiseleri kakum derisindendir. Başlarına külah giyip etrafına sarık sararlar."

Ayrıca bakınız 

 Temnikov Hanlığı - Ortaçağ Türk ve Fin devleti.

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar 

 Kevin Alan Brook. The Jews of Khazaria. 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc, 2010.ISBN 978-0-7425-4981-4
 

Yahudi etnik gruplar