Amu Nevruz

Amu Nevruz (Farsça: عمو نوروز, "Nevruz Amca"), Baba Nevruz (بابا نوروز) olarak da bilinen,   İranlı Noel Baba benzeri bir figür veya İran folklorunda yer alan efsanevi bir karakterdir. Folklora göre her yıl baharın başında arkadaşı Hacı Firuz ile birlikte İran Yeni Yılı olan Nevruz'un başlangıcını kutlamak için ortaya çıkar. Bazı tarihçilere göre Şehname'nin kahramanı Rüstem'ın babası Zal'i simgelemektedir. 

Bahar ekinoksunun arifesinde, Batı'da Arnavutluk'tan doğuda Batı Çin'e kadar İran kültür alanında yer alan yerlerde İran Yeni Yılı kutlandığında, Amu Nevruz'un çocuklara Batı Hıristiyan halk karakteri Noel Baba'ya benzer şekilde hediyeler getirdiği söylenmektedir.  Geleneksel bir aşk hikayesinde söylenegelen ve yılda yalnızca bir kez karşılaşabileceklerine inanılan Nane Sarma'nın kocasıdır.  

Amu Nevruz; keçe şapka takan, bastonu, mavi kanvastan uzun bir pelerini, kuşağı, ince tabanlı bir govesi ve bir çift keten pantolonu olan, gümüş saçlı, yaşlı bir adam olarak tasvir edilir. Nevruz'un eski hikâyesini gençlere aktaran bilge tarihi bir varlıktır. Hikayede Hacı Firuz tef çalar, dans eder ve hediyeler ister. Amu Nevruz da hediyeleri verir.

Amu Nevruz ve Nane Sarma 
Amu Nevruz ve Nane Sarma'nın hikayesi, eski yıldan yeni yıla geçişin sembolik efsanelerinden birisidir:

Efsaneye göre Nane Sarma ("Buz Büyükanne") adında yaşlı bir kadın, Amu Nevruz'un karısıdır ancak onu yılın yalnızca nevruz gecesinde görebilmektedir. Ardından onu terk eder ve bir sonraki yıla kadar kendi yoluna devam eder.

Hikayenin başka bir versiyonunda, Nane Sarma'nın her yıl baharın ilk gününde Nevruz Amca'nın gelip kendisini ziyaret etmesini beklediği, ancak o gelmeden önce yorgunluktan uykuya daldığı ve uyandığında ise Nevruz Amca'nın onu görmeden gelip gittiğini anladığı anlatılır.  Ayrıca ikilinin birbirini görmesi halinde dünyanın yok olacağı da söylenir.

Başka bir anlatımda Amu Nevruz, kendisini çok seven Nane Sarma ile görüşmek için dünyanın dört bir yanındaki çocuklara hediyeler (Noel Baba'ya benzer şekilde) vererek seyahat etmektedir. Nane Sarma, bahar ekinoksunda evini temizlemek ve sofrasını hazırlamak için erkenden uyanır. Ancak her yıl o gelmeden hemen önce uykuya dalar. İyi kalpli Amu Nevruz onu uyandırmaz; bunun yerine, ortaya konan yiyeceklerin bir kısmını yer ve Nane Sarma'nın yeni kıyafetlerine bir çiçek koyar. Daha sonra uzun yolculuğuna devam etmek üzere tekrar yola çıkar. Şafakta güneş ışıkları Nane Sarma'nın yüzüne dokunduğunda Nane uyanır ve Amu Nevruz'u yeniden görmeyi çok istediğini ve onu özlediğini fark eder. Döngü her yıl tekrarlanır ve her baharda Nane yine Amu Nevruz'u bekler.

Ayrıca bakınız 

 Hacı Firuz
 Sinterklaas
 Noel Baba
 Aziz Nikolas

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 

İran'da kültür
Nevruz