Ahoti Kilisesi

Ahoti Klisesi (Gürcüce: ახოთის ეკლესია), Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı ve eski adı Ahoti olan Kömürlü köyünde orta çağdan kalma Gürcü kilisesidir.

Tarihçe

Ahoti Kilisesi, Ahoti Manastırı'nın ana kilisesidir. Bu manastırın ve kilisenin bulunduğu Ahoti köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da  yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ahoti (ახოთი), Gürcüce bir yer adı olup ormanken tarlaya dönüştürülmüş arazi anlamına gelir. Gürcüce bir ad taşıması köyün Osmanlı döneminden önce bir Gürcü yerleşimi ve buradaki manastır ile kilisenin de Gürcü dinsel yapıları olduğunu göstermektedir. Nitekim duvar tekniği ve kullanılan malzemeler açısından Ahoti Kilisesi'nin 10. yüzyılın ikinci yarısında inşa edildiği tahmin edilmektedir. Cami olarak da kullanılmış olan Ahoti Kilisesi, köyde yeni bir caminin inşa edilmesinden sonra, 1970'lerde büyük ölçüde yıkılmıştır.

Mimari

Ahoti Kilisesi, Kömürlü köyünün Aşağı mahalle denen kısmında, iki küçük derenin birleştiği yerde, bir terasta yer kurulmuş olan Ahoti Manastırı'nın ana kilisesidir. Manastırın yapıları içinde kubbeli ve tek mekânlı Ahoti Kilisesi'nin apsisi, kuzey ve güney duvarları görece iyi durumda günümüze ulaşmıştır. Kilisenin dikdörtgen planlı bir yapı olduğu anlaşılmaktadır. Apsiste dekoratif amaçlı sarımsı taş kullanılmıştır. Duvarlarda benzer bir kullanıma rastlanmamaktadır. Kilisenin duvarları kaba yonu orta büyüklükte taşlarla harç kullanılarak örülmüştür. Kilisenin kuzey duvarının doğu tarafta, dış kısım ile apsis arasında bir depo yer alır. Depo bugün yıkık haldedir. Kilisenin kuzey tarafında bir ek binası olduğu anlaşılmaktadır. Bu ek binanın kilisenin giriş kapısı olması ihtimali de vardır. Kilisenin kuzey tarafında bulunan başka bir yapının kuzey ve doğu duvarları bugüne ulaşmıştır. Bu kilisenin sağlam halini hatırlayan köylülerin verdiği bilgiye göre kilisede duvar resimleri de bulunuyordu.

Kaynakça

Tao-Klarceti
Artvin'deki kiliseler
Artvin'deki Gürcü Ortodoks kiliseleri