Güneydoğu Avrupa İşbirliği Süreci

Güneydoğu Avrupa İşbirliği Süreci (GDAÜ) 1996 yılında Bulgaristan'ın girişimiyle başlatıldı. Bulgaristan başkanlığında Sofya'da düzenlenen toplantıda, Güneydoğu Avrupa (GDA) ülkeleri bir güven ortamı, iyi komşuluk ilişkileri ve istikrar yaratmak amacıyla bölgesel işbirliğinin temellerini attılar.

GDAÜ'nün özelliği, bazı uluslararası örgütlerin veya ülkelerin inisiyatifiyle değil; kendi inisiyatifleriyle bölge ülkeleri arasında başlatılan özgün bir işbirliği biçimi olmasıdır. Bu bağlamda, GDAÜ kendisini İstikrar Paktı, Güneydoğu Avrupa Kooperatif Girişimi veya İstikrar ve Ortaklık Sürecini tamamlayan GDA'nın gerçek bir sesi olarak tanımlamayı amaçlamaktadır .

GDAÜ içindeki bölgesel işbirliğinin temel hedefleri arasında güvenliğin ve siyasi durumun güçlendirilmesi, ekonomik ilişkilerin ve insan kaynakları, demokrasi, adalet ve yasadışı faaliyetlere karşı mücadele alanlarında işbirliğinin yoğunlaştırılması yer alıyor. GDAÜ'nün amacı, iyi komşuluk ilişkilerinin güçlendirilmesi ve bölgenin bir barış ve istikrar alanına dönüştürülmesi yoluyla üyelerinin Avrupa ve Avrupa-Atlantik yapılarına yaklaşmalarını sağlamaktır.

Üyelik 

 Kurucu üyeler:
 
 
 
 
 
 
  (Sırbistan ve Karadağ olarak katıldı)
 
 Daha sonra katılanlar:
 (2005)
 (2006)
  (2007)
 (2010)
 (2014)

Yapı 
GDAÜ, başkanlık eden ülke tarafından koordine edilen bölgesel, kurumsallaştırılmamış bir süreçtir. GDAÜ başkanlığı bir yıl sürer ve üyeler arasında dönüşümlü olarak yapılır. Başkanlık eden ülke, süreci uluslararası toplantılarda sunar ve yıllık devlet ve hükûmet başkanları toplantısına, dışişleri bakanları toplantısına ve bir dizi siyasi direktör toplantısına ev sahipliği yapar. Duruma göre, başkanlık eden ülke olağanüstü toplantıya çağırabilir.

Bölgesel İşbirliği Konseyi 
Bölgesel İşbirliği Konseyi, GDAÜ'den dışişleri bakanlarının 2008 yılındaki bir toplantısında kuruldu. Örgüt, GDAÜ katılımcıları tarafından kuruldu ve Avrupa entegrasyonunu ve işbirliğini daha da ilerletmek için kısmen Avrupa Birliği tarafından finanse ediliyor. BİK, şu anda Genel Sekreter Majlinda Bregu tarafından yönetiliyor ve 46 katılımcıdan oluşuyor. Katılımcılar, bölgenin istikrarı ve gelişimi ile ilgilenen diğer ülkeler ve uluslarüstü kuruluşlarla birlikte GDAÜ ülkelerinden oluşmaktadır.

Başkanlık 
Başkanlık ülkesi her yıl değiştirilir:

 1996–97, Bulgaristan
 1997–98, Yunanistan
 1998–99, Türkiye
 1999–2000, Romanya
 2000-01, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti
 2001-02, Arnavutluk
 2002–03, Sırbistan ve Karadağ
 2003–04, Bosna-Hersek
 Nisan 2004 – Mayıs 2005, Romanya 
 Mayıs 2005 – Mayıs 2006, Yunanistan 
 Mayıs 2006 – Mayıs 2007, Hırvatistan 
 Mayıs 2007 – Mayıs 2008, Bulgaristan
 2008-09, Moldova
 2009-10, Türkiye 
 2010-11, Karadağ
 2011–12, Sırbistan
 2012-13, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti 
 2013–14, Romanya
 2014–15, Arnavutluk 
 2015-16, Bulgaristan
 2016-17, Hırvatistan
 2017–18, Slovenya 
 2018–19, Bosna-Hersek
 2019-20, Kosova
 2020–21, Türkiye
 2021–22, Yunanistan
 2022–23, Karadağ

Yapılan toplantılar 
Devlet ve hükûmet toplantıları başkanları:

 2-4 Kasım 1997, Girit
 12-13 Ekim 1998, Antalya
 12 Şubat 2000, Bükreş
 25 Ekim 2000, Üsküp (olağanüstü toplantı)
 23 Şubat 2001, Üsküp
 28 Mart 2002, Tiran
 9 Nisan 2003, Belgrad
 21 Nisan 2004, Saraybosna
 11 Mayıs 2005, Bükreş
 4 Mayıs 2006, Selanik
 11 Mayıs 2007, Zagreb
 21 Mayıs 2008, Pomorie
 5 Haziran 2009, Kişinev
 21–23 Haziran 2010, İstanbul
 1 Haziran 2013, Ohri (iptal edildi)
 25 Haziran 2014, Bükreş
 26 Mayıs 2015, Tiran
 1 Haziran 2016, Sofya
 30 Haziran 2017, Dubrovnik
 24 Nisan 2018, Kranj
 8–9 Temmuz 2019, Saraybosna (Kosova tarafından reddedildi)
 2020, Priştine (COVID-19 nedeniyle iptal edildi)
 17-18 Haziran 2021, Antalya
 10–11 Haziran 2022, Atina

Dışişleri bakanları toplantıları:

 6-7 Temmuz 1996, Sofya
 5-6 Haziran 1997, Selanik
 8-9 Haziran 1998, İstanbul
 19 Mart 1999, Bükreş
 2 Aralık 1999, Bükreş
 14 Temmuz 2000, Ohri
 16 Mayıs 2001, Tiran
 19 Haziran 2002, Belgrad
 9 Haziran 2003, Saraybosna
 22 Ekim 2004, Bükreş
 24 Ocak 2006, Atina
 1 Mart 2007, Zagreb
 14 Haziran 2012, Belgrad
 22 Mayıs 2015, Tiran
 23 Nisan 2018, Kranj
 5 Eylül 2018, Banja Luka
 25 Haziran 2020, Priştine (Çevrimiçi)
 6 Kasım 2020, Antalya

Ayrıca bakınız 

 Güneydoğu Avrupa
 Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ)

Kaynakça 

1996'da uluslararası ilişkiler
Uluslararası ilişkiler
Güneydoğu Avrupa