1822 Halep depremi

Osmanlı İmparatorluğu'nun kuzey kesimi (şimdi kuzey Suriye ve Türkiye'nin Hatay ili) 13 Ağustos 1822'de büyük bir depremle sarsıldı. Tahmini büyüklüğü 7.0  idi ve Avrupa makrosismik ölçeğinde (EMS) maksimum hissedilen yoğunluğu IX (Yıkıcı) idi. En yıkıcısı 5 Eylül 1822'de olmak üzere, iki yılı aşkın bir süre boyunca yıkıcı artçı sarsıntılar devam etti. Ayrıca depremin yakın kıyılarda bir tsunamiyi tetiklediği iddia edilir. Deprem; Rodos, Kıbrıs ve Gazze'yi de kapsayan geniş bir alanda hissedildi. Tüm bu deprem dizisi için bildirilen toplam ölü sayısı 30.000 ile 60.000 arasında değişmektedir ancak 20.000 daha olası bir sayı olarak kabul edilmektedir.

Tektonik durum 
Halep, Arap Levhasının Afrika Levhasına göre yılda yaklaşık 5 mm hızla kuzeye doğru hareket ettiği Ölü Deniz Bitişimi ile ilişkili faylanma bölgesinin yakınında yer almaktadır. Fay hattının en kuzey bölümü, 115 Antakya, 859 Suriye kıyısı, 1138 Halep ve 1170 Suriye olayları dahil olmak üzere birçok büyük depremin bölgesi olmuştur.

Deprem 
Deprem dizisi, 5 Ağustos'ta başlayan bir dizi ön sarsıntıyla başladı ve sonuncusu 13 Ağustos'taki ana şoktan sadece yarım saat önce meydana geldi. Ana şok, üç ayrı yoğunluk zirvesiyle 40 saniye sürdü. İlk 8 dakikada 30 artçı sarsıntı meydana geldi. Artçı sarsıntılar yaklaşık iki buçuk yıl devam etti ve en büyük hasarı 5 Eylül 1822'de meydana geldi. Ana şok, geniş bir alanda EMS yoğunluk ölçeğinde VII (hasar verici) veya daha yüksek bir ölçekte hissedildi ve Cisr eş-Şuğur ve El-Kuseyr'de maksimum IX'a (yıkıcı) ulaştı.

Ambraseys, bu olayla ilişkili bir tsunamiye (sismik deniz dalgası) dair hiçbir kanıt bulamadı. Ancak bir kaynak, Lübnan kıyılarını, İskenderun Körfezi'ni ve Kıbrıs'ı etkileyen bir tsunaminin olduğunu bildirdi.

Depremin, Ölü Deniz Bitişimi'nin bir parçası olan Missyaf Fayı'ndan ayrılan 140 km uzunluğundaki St. Simeon Fayı'ndaki sol yanal doğrultu atımlı hareketten kaynaklandığı ileri sürülmüştür.

Hasar 
Deprem, modern Türkiye'de Gaziantep'ten Antakya'ya ve modern Suriye'de Halep'ten Han Şeyhun'a kadar uzanan geniş bir alanda ciddi hasara neden oldu. En kuzeydeki etkilenen bölgede; Kilis, Gaziantep, Poldeşt, Burç, Kehriz ve Sağçe ilçelerinden tam veya tama yakın yıkım bildirildi. Daha güneyde Armanaz, Harem, Darkush, Jisr al-Shughur, Khan Shiekhun, Er Riha, Idlib ve Maarat da benzer şekilde etkilendi.

Sonrası 
Halep'teki hasar o kadar şiddetliydi ki birçok insan şehir dışına taşındı ve eski merkezin çoğu onarılmadan kaldı, bazı yeni evler harap duvarların dışına ahşap çerçeveler kullanılarak inşa edildi. Hendek, hasarlı binaların molozlarıyla doldu. Bu dönemde Halep'in bir ticaret merkezi olarak öneminin azalmasının nedenlerinden biri de depremdi.

Kaynakça 

Suriye'deki depremler
1822'de Osmanlı İmparatorluğu