Liverpool John Lennon Havalimanı

Liverpool John Lennon Havalimanı , İngiltere'nin Liverpool kentinde, Mersey Nehri'nin  ağzında, Liverpool şehir merkezinin güney-doğusunda yer alan uluslararası bir havaalanıdır. Havalimanından, tarifeli iç hat, Avrupa, Kuzey Afrika ve Orta Doğu seferleri gerçekleştirilmektedir. Havalimanı tek bir yolcu terminali, üç genel kullanım hangarı, bir FedEx Express kurye hizmet merkezi ve  uzunluğunda tek bir pistten oluşmaktadır. Kontrol kulesi pistin güneyinde bulunmaktadır.

Orijinal adı Speke Havalimanı olan bu havaalanı, II. Dünya Savaşı'nda Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından RAF Speke adıyla işletiliyordu. 1997-2007 yılları arasında tesis, yıllık yolcu sayısı 689.468'den 5,47 milyona çıkarak Avrupa'nın en hızlı büyüyen ticari havalimanlarından biri olmuştur. 2001'de Beatles müzik grubu üyesi John Lennon'ın adını almıştır. 2013 yılında yolcu sayısı 3,98 milyona gerilemiş olsa da, 2019 yılında 5,05 milyon yolcu ağırlayan havalimanı, İngiltere'nin en yoğun 13. havalimanı oldu.

Tarihi

Imperial Airways 
Speke Hall arazisinin bir bölümünde inşa edilen, başlangıçta bilinen adıyla Liverpool (Speke) Havalimanı, 1930'da Imperial Airways tarafından Eccles, Salford yakınlarındaki Barton Aerodrome ve Birmingham'da bulunan Castle Bromwich Aerodrome üzerinden Londra yakınlarındaki Croydon Havalimanı'na bir hizmetle tarifeli uçuşlara başladı. Havalimanı resmi olarak 1 Temmuz 1933'te açıldı. 1930'ların sonlarında, İrlanda Denizi geçişlerine yönelik artan taleple Liverpool çıkışlı hava trafiğinde artış yaşanmaya başladı ve kendine özgü bir yolcu terminali, kontrol kulesi ve iki büyük uçak hangarı inşa edildi.

İkinci dünya savaşı 
1937'nin başında Liverpool Şehir Meclisi, Speke arazisinin 70 ila 110 dönümünü Birleşik Krallık Havacılık Bakanlığı'na 999 yıllık bir kira sözleşmesiyle kiraladı. Fiyata gölge fabrika sahasının yanındaki Speke Havaalanı'nın sürekli kullanımı da dahildi. LMS Demiryolu tesisin dış cephe kaplaması sağladı. Binanın montajının 30 hafta sürmesi planlanıyordu ve tamamlandığında 5.000'den fazla kişiye istihdam sağlayacaktı. Havacılık Bakanlığı adına Rootes Securities firması tarafından yönetilecekti. Çalışmalar 15 Şubat 1937 Pazartesi günü başladı.

İkinci Dünya Savaşı sırasında Speke, Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından talep edildi ve RAF Speke olarak adlandırıldı. Rootes Securities, Bristol Blenheims havalimanından bir "gölge fabrika" ve 1.070 Handley Page Halifax bombardıman uçağı imal etti. Lockheed Aircraft Corporation, Amerika Birleşik Devletleri'nden parçalar halinde Liverpool Limanı'na gönderilen Hudsons ve Mustang savaş uçakları da dahil olmak üzere birçok uçak türünü bu havalimanında topladı. Havalimanı aynı zamanda Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne bağlı operasyonel bir avcı uçağı filosu olan, Merchant Ship Fighter Unit birimine de ev sahipliği yapıyordu.

8 Ekim 1940'ta (John Lennon'ın doğumundan bir gün önce), Speke, Britanya Savaşı'nda ve muhtemelen tüm zamanların en hızlı havadan havaya muharebesine tanık oldu. Pilot yüzbaşı Denys Gillam, Hawker Hurricane ile Speke'den havalandı ve önünden geçen bir Junkers 88 ile karşılaştı. Alt takımı daha geri çekilirken Junkers'ı vurdu ve Alois Vašátko ve Josef Stehlík ile birlikte 312 Squadron'un tamamını öldürmeyi başardı. Temsili görsel, ressam Robert Taylor'ın En Hızlı Zafer (Fastest Victory) adlı tablosunda görülebilir.

Sivil havalimanı 

Normal sivil havayolu operasyonları, 8 Mayıs 1945 Avrupa Zafer Günü'nden sonra yeniden başladı ve yolcu sayısı 1945'te 50.000'den 1948'de 75.000'e çıkarak Manchester Havalimanı'nın önüne geçti. Havacılık Bakanlığı'nın mülkiyeti nedeniyle havalimanının ilerlemesi durunca Manchester, 1949'dan itibaren liderliği ele geçirdi.

Savaş sonrası yıllarda Speke Havaalanı, askerler, denizciler ve gaziler için bir hayır kurumu olan Hava Kuvvetleri Derneği'nin yardımına yönelik yıllık bir hava gösterisine ev sahipliği yaptı. Gösteriler son derece popülerdi ve büyük bir kalabalığın ilgisini çekti. 21 Mayıs 1956'da böyle bir olayda, Kuş Adam olarak ilan edilen Léon Alfred Nicolas "Léo" Valentin'in balsa ağacından kanatları olan uçağının çakılıp ölmesiyle trajedi yaşandı. Yerel bir gazete haberi "Dünya cüretkar bir kişilikten mahrum kaldı" başlığı ile verdi. İronik bir şekilde, birkaç yıl önce Valentin, bugün hala spor paraşütçüleri tarafından güvenli konuşlandırma için kullanılan serbest düşüş istikrarlı konumunu keşfetmesiyle tanınmıştı.

Yeni pist 
Şehir, 1 Ocak 1969'da havalimanının kontrolünü devraldı ve imar planları hazırladı. 1966'da yeni bir  uzunluğundaki pist, Prens Philip tarafından mevcut hava sahasının güneydoğusundaki yeni yerde açıldı. Bu yeni pist havalimanının 24 saat faal olabilmesi için açık olmasını sağlandı ve bugüne kadar halen kullanılmaktadır. Havalimanının kontrolü, 1970'lerin ortalarında Liverpool Corporation'dan Merseyside İlçe Meclisine, 10 yıl sonra, Merseyside İlçe Meclisinin 10 yıl sonra kaldırılmasının ardından beş Merseyside konseyine devredildi. 1982'de Papa II. John Paul, eski Liverpool havaalanını ziyaret etti ve kalabalıklarla buluştu.

Eski Terminal (1989) 
Yeni pistin bitişiğindeki modern bir yolcu terminalinin 1937'de açılmasının ardından 1930'lardaki orijinal bina kapatıldı.

1930'ların sonlarından kalma orijinal terminal binası, ilk dönem televizyon çekimlerinde Beatles hayranlarıyla dolup taşan teraslarıyla ünlüydü, ancak 2001'de Grade II listesindeki Art Deco tarzını koruyarak bir otele dönüştürülene kadar sahipsiz bırakıldı. Marriott oteller zincirinin bir parçası olmuştu, ancak Ağustos 2008'de yenilendikten sonra halen Crowne Plaza Liverpool John Lennon Airport Hotel ismiyle hizmet vermektedir. Terminalin eski apronu da, artık havaalanına bağlı olmamasına veya hava tarafı erişim kontrolüne tabi olmamasına rağmen, halen listelenir ve orijinal durumunda tutulur. Speke Aerodrome Heritage Group tarafından korunan BAe Jetstream 41 prototipi G-JMAC ve Bristol Britannia G-ANCF dahil olmak üzere birçok uçağa ev sahipliği yapmaktadır.  Terminali ve apronu çevreleyen iki art-deco tarzı hangar da yeni kullanımlar için dönüştürülmüştür. Hangarların biri artık bir David Lloyd eğlence merkezi, diğeri ise Shop Direct Group'a ait Skyways House adlı genel idare merkezi olmuştur.

1990 yılında, British Aerospace'in yeni şirkette %76 hisseye sahip olmasıyla havalimanı özelleştirildi. Daha sonra, havaalanı Peel Holdings'in tamamına sahip olduğu bir yan kuruluş haline geldi.

Yeni Terminal ve yeniden adlandırma (2000) 

2000 yılında, 42,5 milyon sterlinlik bir yolcu terminalinin inşaatı başlatılarak, büyüklük ve yolcu kapasitesi üçe katlandı. Çalışmalar 2002'de tamamlandı ve Kraliçe II. Elizabeth tarafından açıldı. O zamandan beri, havalimanı terminaline ve hava tarafına daha fazla uzantı yapıldı. Havalimanının stratejisi, büyük ölçüde 'düşük maliyetli' operatörlerin ihtiyaçlarını karşılamaktır ve sonuç olarak terminal ve kapıların yerleşimi, yolcuların hava koşullarına karşı korumasız olarak yolcu uçaklarına gidip gelmelerini gerektirmektedir. 

2001 yılında, ölümünden 21 yıl sonra, havaalanının adı Beatles'tan John Lennon'ın onuruna değiştirildi ve Birleşik Krallık'ta bir kişinin adını alan ilk havaalanı oldu. Ccheck-in salonuna bakan  boyunda bronz bir heykel dikildi. Çatıda, havaalanının sloganı olarak, Lennon'ın " Imagine " şarkısından bir dize vardır: "Üstümüzde, sadece gökyüzü (Above us, only sky.)".

2005 yılında büyük ölçekli bir sanat eseri olan Sarı Denizaltı, havalimanı girişindeki bir trafik adasına yerleştirildi. The Beatles in India'nın 1968'de Paul Saltzman tarafından Maharişi Maheş Yogi'nin (Transandantal Meditasyon tekniğinin kurucusu) Ashram'ında yaptığı fotoğraflarından oluşan kalıcı bir sergi, gidiş salonundaki perakende satış birimlerinin üzerinde görülebilir.

2005 ayrıca, terminalin doğusunda altı tribün ve altı biniş kapısı olan bir iskele ile EasyJet'e özel yepyeni bir apronun inşasına da tanık oldu.

Eylül 2006'da ana pist ve taksi yollarında yeniden yapılanma başladı. Bu, 1966'da açıldığından beri pist ilk kez yeniden inşa edildi (yüzey yenilemesinin aksine). Bu çalışma 2007 yılında tamamlandı. Pist ve banket çalışmalarına ek olarak, pisti ILS Kategori III standartlarına yükseltmeyi amaçlayan 40 yıllık havaalanı grup aydınlatmasının yeni bir sistemle yenilenmesi de yapıldı.

Mayıs 2007'de, Liverpool havaalanı transatlantik hava hizmeti kazandı. Flyglobespan, Hamilton'a haftada bir sezonluk bir uçuş başlattı. Ayın ilerleyen günlerinde, aynı firma New York'a da bir rota başlattı. Uçuşlar, İrlanda'nın Knock kentinde haftada üç kez durmalarına rağmen günlük olarak gerçekleştirildi. Açılış törenine John Lennon'ın dul eşi Yoko Ono katıldı. Yaz boyunca, New York hizmeti, teknik sorunlar, uzun gecikmeler ve düşük yolcu sayıları dahil olmak üzere çeşitli sorunlarla karşılaştı. Flyglobespan sonunda, zayıf patronaj nedeniyle uçuşları gerçekleştirmek için kullandığı Boeing 757'yi daha küçük bir Boeing 737 ile değiştirdi. Şirket, kış aylarında rotayı askıya alacağını temmuz ayında açıklamış ve sezonun son uçuşu ekim ayında gerçekleştirilmiştir. Ancak Mart 2008'de havayolu, Hamilton ve New York uçuşlarının devam etmeyeceğini duyurdu.

2007'de çok katlı bir otopark ile Hampton by Hilton Liverpool/John Lennon Airport adlı otelin inşaatına başlandı. Otel Ekim 2009'da açıldı. Haziran 2010'de Vancouver Airport Services, The Peel Group ile Liverpool da dahil olmak üzere havalimanlarının %65 hissesini satın almak için bir anlaşmaya vardığını duyurdu. Hava tarafı iyileştirmeleri, 2010 sonbaharında tamamlanan bekleme sürelerini azaltmayı amaçlayan ek perakende birimleri ve daha gelişmiş bir güvenlik alanını içerir.

Nisan 2014'te, Peel havaalanında sattığı %65 hisseyi geri satın aldı ve ona bir kez daha %100 hisseyle sahip oldu. Mart 2016'da Peel, havaalanındaki %20 hisseyi 12 milyon £ karşılığında Liverpool Şehir Meclisine sattı. Bu, havaalanına 60 milyon sterlin değer kazandırdı. 2019'dan 2020'nin başlarına kadar, havalimanında dolaşmayı daha da kolaylaştıran ve aynı zamanda estetik açıdan daha hoş hale getiren bazı yenileme çalışmaları tamamlandı. Bu yenilemeler, kapıların daha büyük ve daha ferah hale getirilmesini gibi düzenlemeleri içeriyordu. Ek olarak, gidiş salonu, güvenlik salonu ve havalimanı genelindeki tüm deneyim, çevredeki bölgeyi tanıtan yeni dekorasyonlar ve görsellerle büyük ölçüde değiştirildi.

Gelecek büyüme 
Gelecekteki gelişmeler, havalimanı altyapısına yapılan tahmini 100 milyon sterlinlik potansiyel yatırımları öngörmektedir - buna bir pist uzantısı (transatlantik /uzun mesafeli uçuşları mümkün kılan) ve ayrıca pistin güneyinde yeni bir kargo alanı, yeni taksi yolu, terminal genişletmesi (yeni yiyecek/içecek satış yerleri, daha geniş güvenlik alanları ve 3 yeni iskele/yolcu salonu dahil), otel/park genişletme ve tesislere giden otoyol bağlantılarını geliştirmek için yeni ana yol planları dahildir. Bunlara ek olarak, havalimanı ayrıca Oglet Sahili'nin kıyı çevresinde bir doğa rezervi inşa etmek istiyor. Planlar ayrıca, South Parkway'e giden yeni otobüs ve demiryolu hizmetleri de dahil olmak üzere, havaalanına toplu taşıma bağlantılarını iyileştirmeye yönelik planlar içerir.

Terminal 
Liverpool John Lennon Havalimanı'ndaki tek terminal, yılda 7 milyon yolcu kapasitesine sahiptir ve her ikisi de birbirine kısa yürüme mesafesinde bağlanan bir geliş ve gidiş salonundan oluşur. Liverpool'da yolcuların gidiş/geliş salonlarına ve kapılarına yürüyerek gitmelerini gerektiren jet köprüsü veya travelator yoktur.

Havalimanı içinde Boots, Burger King, Frankie & Benny's, Starbucks, WHSmith gibi bir dizi perakende ve yiyecek satış noktası ve çok sayıda bar ve kafe bulunmaktadır. Giden yolcular için World Duty Free perakende bölümü de bulunmaktadır.

Havaalanı yöneticileri 
Yüzbaşı Harold James Andrews, Temmuz 1932'de ilk havaalanı müdürü olarak atandı ve tüm proje için fiilen ilk tam zamanlı profesyonel koordinatördü. Jack Chadwick, 1961'e kadar savaş sonrası birçok yönetim işlevini devraldı. O yıl, yeni havalimanı direktörü Wing Commander H.W.G.Andrews tarafından başlatılan ilk havaalanı pazarlama kampanyasına atfedilen %42'lik bir trafik artışı oldu.

1960'ların sonlarında, Brian Trunkfield MBE çok saygı duyulan bir müdür yardımcısıydı ve The Beatles'ın normal yolcu olduğu günlerde Keith Porter, Havaalanı Direktörü olarak görevi devraldı. British Aerospace'in eski bir yöneticisi olan Chris Preece, British Aerospace'in sahip olduğu yılların çoğunda havaalanı direktörüydü, yerine Rod Rufus ve ardından MyTravel Group'un bir parçası olan Direct Holidays'i ticari bir anlaşmayla getiren Rod Hill aldı. Neil Pakey, 2002 yılında genel müdür olarak görevi devraldı ve onun döneminde havalimanında yolcu sayılarında önemli artışlar gerçekleşti.

Havaalanının 2010 yılında Vancouver Airport Services'a satılması üzerine, eski Vancouver Havaalanı Operasyon Direktörü Craig Richmond görevi devraldı. Daha sonra 1 Mart 2013'te yine Vancouver Airport Services'tan (o zamanki adı Vantage Airport Group olarak değiştirilmişti) yerine Matthew Thomas atandı. Andrew Cornish, Eylül 2014'ten Haziran 2017'nin sonuna kadar CEO pozisyonunu elinde tuttu. John Irving, 12 Mart 2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yeni CEO oldu.

Havayolları ve varış noktaları 
Aşağıdaki havayolları, Liverpool'a ve Liverpool'dan düzenli tarifeli ve charter uçuşlar gerçekleştirmektedir:

İstatistikler

Yolcu ve uçak hareketleri

Rota istatistikleri

Kara taşımacılığı 

Liverpool John Lennon Havaalanı, yerel toplu taşıma biletleriyle kullanılabilen Merseytravel C Bölgesi içindedir. Plusbus biletleri de geçerlidir. Liverpool şehir merkezine çift yönlü ulaşım sağlayan Arriva North West 80A ve 86A rotası, Liverpool South Parkway ve Liverpool One otobüs durağına giden ana ulaşım şeklidir. Ayrıca her 30 dakikada bir havalimanını şehir merkezine bağlayan Arriva North West 500 ekspres servisi de bulunmaktadır.

Yol 
Havaalanının kendi bünyesinde birçok otoparkı mevcuttur ve güneyde A533 / Runcorn Widnes Köprüsü ve Mersey Gateway Köprüsü'nden ve kuzeyde M57 ve Knowsley Otoyolu'ndan erişilebilir.

Demiryolu 
En yakın Merseyrail Kuzey Hattı istasyonu, 3,5 km uzaklıktaki Hunts Cross'tur ve burada Liverpool Central'a sık seferler vardır.

Havaalanına 4,7 km uzaklıktaki Liverpool South Parkway, Liverpool Lime Street, Chester Tren İstasyonu, Cleethorpes, Manchester Oxford Road, Birmingham New Street, Nottingham Station, Norwich ve Southport'a düzenli servislerin bulunduğu en yakın şehirlerarası tren istasyonudur.

Arriva North West otobüs seferleri 80A ve 86A düzenli olarak Liverpool South Parkway'de durur, 81A ve 89 düzenli olarak Hunts Cross'ta durur ve 500 düzenli olarak Liverpool Lime Caddesi'ne sadece 2 dakikalık yürüme mesafesindeki Elliot Caddesi'nde durur.

Otobüs 
Düzenli otobüs seferleri, havalimanını çevredeki kentsel alanlara bağlar. Havaalanına giden otobüslerin çoğu Liverpool One Bus Station'dan 80A, 82A, 86A, 500, Bootle New Strand'dan 81A, Runcorn'dan 82A ve Arriva North West veya Stagecoach Merseyside & South Lancashire tarafından işletilen St Helens'ten 89'dur. Merseytravel ayrıca, Huyton Sanayi Sitesi'nde sona eren havaalanından (3A) bir hizmet yürütür, hizmet Arriva North West tarafından yürütülür.

Tesisler

Oteller 

1930'ların sonlarından kalma orijinal terminal binası, Beatles hayranlarıyla dolu teraslarıyla 1960'ların televizyon görüntülerinde görülen, Marriott oteller zincirinin bir parçasıydı. Ağustos 2008'de yenilendikten sonra Crowne Plaza Liverpool John Lennon Airport Hotel oldu.

Hampton by Hilton Liverpool/John Lennon Airport, Liverpool'daki dört Hilton Worldwide otelinden biridir. Ana terminal binasının tam karşısında yer alır ve Crowne Plaza'dan sonra komplekse hizmet veren en büyük ikinci oteldir. Otel, Peel Holdings tarafından John Lennon Havaalanında (çok katlı bir otopark da dahil) 37 milyon sterlinlik bir geliştirmenin parçası olarak inşa edildi.

Ayrıca havaalanı terminaline yürüme mesafesinde Premier Inn ve Travelodge UK bulunmaktadır.

Kazalar ve olaylar 

 20 Temmuz 1965'te Cambrian Airways'den Vickers Viscount G-AMOL, Man Adası Havaalanından gelirken düştü ve her iki uçağın mürettebatları öldü.
 10 Mayıs 2001'de Spanair Flight 3203 (McDonnell Douglas MD-83 EC-FXI), iniş sırasında sancak alt takımı çöktüğünde önemli ölçüde hasar gördü. Gemideki 51 kişinin tamamı kaçış kaydıraklarıyla tahliye edildi. Uçak tamir edilerek 5 ay sonra tekrar hizmete girdi.
 11 Aralık 2019'da, bir Bombardier Global 6000 özel jeti pistin üzerinden geçti. Bu, havalimanının 18 saat kapanmasına neden oldu ve uçuşlar ya iptal edildi ya da Manchester Havalimanı'na yönlendirildi.

Ayrıca bakınız 
 Daha önce Liverpool'un Albert Rıhtımı'nda sergilenen Sarı Denizaltı heykeli şimdi havaalanı girişinin dışında.

Bibliyografya 

 Phil Butler Liverpool Airport - an Illustrated History. Tempus Yayıncılık, Stroud, 2004. .
 Gabi Dolff-Bonekämper : Berlin-Tempelhof in: Berlin -Tempelhof, Liverpool-Speke, Paris-Le Bourget . Années 30 Architecture des aéroports, Airport Architecture of the Thierties, Flughafenarchitektur der dreißiger Jahre. Éditions du patrimoine, Paris 2000,, S. 32–61.
 Bob Hawkins (ed.): Historic airports. Proceedings of the international "L'Europe de l'Air" conferences on Aviation Architecture Liverpool (1999), Berlin (2000), Paris (2001). English Heritage, Londra 2005, .

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

 Resmi internet sitesi 

John Lennon
1935'te kurulan havalimanları
İngiltere'deki havalimanları
İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar