Anatoli Sobçak

Anatoli Aleksandroviç Sobçak  (, ; 10 Ağustos 1937 - 19 Şubat 2000), bir Sovyet ve Rus siyasetçidir. Rusya Federasyonu Anayasası'nın ortak yazarı, Sankt-Peterburg'un demokratik olarak seçilmiş ilk belediye başkanı ve geleceğin başkanları Vladimir Putin ve Dmitri Medvedev'in akıl hocası ve öğretmenidir.

Biyografi

Sovyet hukuk bilgini 
Anatoli Sobçak, 10 Ağustos 1937'de Rusya SFSC, Sovyetler Birliği'nin Çita şehrinde doğdu. Babası Aleksandr Antonoviç, Polonya ve Çek kökenli bir demiryolu mühendisiydi ve annesi Nadejda Andreyevna Litvinova, Rus ve Ukrayna kökenli bir muhasebeciydi. Anatoli dört kardeşten biriydi. 1939'da aile, Stavropol Hukuk Fakültesi'ne girmeden önce Anatoli'nin 1953'e kadar yaşadığı Özbekistan'a taşındı. 1954'te Leningrad Devlet Üniversitesi'ne geçti. 1958'de Hertzen Teacher's College öğrencisi Nonna Gandzyuk ile evlendi. 1965 doğumlu, ve günümüzde St Petersburg'da avukat olan Mariya Sobçak adında bir kızları vardır. 1983 doğumlu oğlu Gleb Sobçak ise St. Petersburg Eyalet Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olmuştur.

Leningrad Devlet Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra Stavropol'da üç yıl avukat olarak çalıştı, ardından yüksek lisans eğitimi için Leningrad Devlet Üniversitesi'ne döndü (1962–1965). Doktora derecesini aldıktan sonra, Leningrad Polis Okulu'nda ve Leningrad Selüloz ve Kağıt Endüstrileri Teknolojisi Enstitüsü'nde (1965–1973) hukuk öğretmenliği yaptı ve 1973 ile 1990 yılları arasında Leningrad Devlet Üniversitesi'nde öğretmenlik yaptı. 1980 yılında, o zamanlar Leningrad Sovyet Kültür Akademisi'nde tarih öğrencisi ve daha sonra önde gelen bir milletvekili olan Lüdmila Narusova ile evlendi. Kseniya Sobçak isimli bir kızı vardı.

982'de Sosyalist Ekonomide Profesör ve Ortak Hukuk Bölümü Başkanı olarak atandı. Özellikle hafif hükümet karşıtı yorumları nedeniyle hukuk öğrencileri arasında çok popülerdi. Leningrad Devlet Üniversitesi'ndeki görevi sırasında, o zamanki uluslararası ilişkiler yöneticisi Vladimir Putin ile hayatının geri kalanında sürdürdüğü yakın ilişkiler kurdu.

Yasa koyucu
1989'da Perestroyka sırasında seçim yasaları değiştikten sonra Sovyetler Birliği Halk Temsilcileri Kongresi'ne bağımsız aday olarak seçildi. Hukuk geçmişi olan birkaç milletvekilinden biriydi, bu nedenle 1989'dan 1991'e kadar oluşturulan yasaların çoğuna büyük katkı sağladı. Andrei, Saharov ve Boris Yeltsin ile birlikte Bölgeler Arası Milletvekilleri Grubu'nun kurucularından biri ve eş başkanı oldu. Ayrıca, 9 Nisan 1989'da Tiflis'te meydana gelen olayların Soruşturulmasına İlişkin Parlamento Komisyonu başkanıydı. Komisyon, göstericileri dağıtırken birçok ölümden sorumlu tutulan orduyu kınadı. Komisyonun raporu, Sovyetler Birliği ve Rusya'da sivil gösterilere karşı askeri güç kullanılmasını zorlaştırdı.

Mihail Gorbaçov'un görev süresi boyunca Başkanlık Danışma Konseyi'nin bir üyesiydi ve başkanlık yönetiminden kaynaklanan yasalara katkıda bulundu.

1991'de Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra, Merkez Parlamento üyesi değil, Yeltsin'in Başkanlık Konseyi üyesi ve 1993'te Rusya Federasyonu Anayasasını hazırlayan Anayasa Meclisi'nin başkanıydı. Gerçek yazarları biraz daha az bilinmesine rağmen, anayasa genellikle gayri resmi olarak Sobçak'ın anayasası olarak adlandırılır.

Petersburg Belediye Başkanı
Nisan 1990'da Sobçak, Leningrad Kent Konseyi milletvekili seçildi ve Mayıs ayında Konsey başkanı oldu. Başından beri, liderliğinde güçlü bir otoriter eğilim vardı. Konsey, belediye başkanının doğrudan seçimle seçilmesini sağlamak için şehir yönetiminin yapısını değiştirmeye karar verdi.
Haziran 1991'deki bu tür seçimlerin ilki, şehir adına yapılan referandumla birleştirildi. Sobçak seçimleri kazandı ve şehir, tarihi adı olan Saint Petersburg'a dönmek için oy kullandı. İsim değişikliği, 12 Eylül 1991'de düzenlenen Sovyetler Birliği Halk Temsilcileri Kongresi'nin son oturumlarından birinde belirlendi. Değişiklik, Sovyetler Birliği Anayasasının değiştirilmesini gerektirdi ve kabulü, Sobçak'ın büyük çabasını gerektirdi.

Sobçak, 1991'den 1996'ya kadar Saint Petersburg Belediye Başkanıydı. Görev süresi boyunca şehir, göz alıcı kültürel ve spor etkinliklerinin yeri oldu. Şehir yapısının günlük kontrolünün çoğu, iki Belediye Başkanı yardımcısı (Vladimir Yakovlev ve Vladimir Putin) tarafından gerçekleştirildi; eleştirmenler bu süre zarfında şehir altyapısının kötüleştiğini, artan yolsuzluğu ve suçu iddia ettiler. 1996 belediye başkanlığı seçimlerinde, Sobçak'a eski birinci yardımcısı Vladimir Yakovlev karşı çıktı ve % 1,2'lik bir farkla kaybetti. Yakovlev'in kampanyasının en önemli noktası, Sobçak'ın (şehir parasıyla) sanatı himaye etmesi ve federal siyasete karışması, onun şehrin gerçek sorunlarını çözmesini engellemesiydi.

Yuri Şutov, Sobçak'la arasını açtıktan sonra 1991'de Sobçak'ı eleştirmek için Bir köpeğin kalbi (Rusça:Собчачье сердце) adlı kitabı yazdı.

Göç ve dönüşü
1997'de Sobçak'a karşı bir ceza soruşturması başlatıldı. Kendi dairesinin, büyük kızının dairesinin ve eşinin sanat atölyesinin özelleştirilmesinde usulsüzlük yapmakla suçlandı. Rusya'daki 1990'ların standartlarına göre, iddialar nispeten küçüktü (ancak şehir finansmanı için iddia edilen kayıplar hala on binlerce doları buluyordu). Bu nedenle Sobçak'ın destekçileri, yargılanmasını siyasi bir baskı olarak gördüler. Kızı Ksenia Sobçak'a göre bu kampanya, babasının gelecekteki cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılmasını engellemek için 1995 yılında Moskova'dan başlatıldı.

7 Kasım 1997'de Sobçak, Rus tarafında pasaport işlemi yapılmadan özel bir uçakla Paris'e uçtu. Ayrılmasının resmi nedeni, kalp rahatsızlığı nedeniyle bir Paris hastanesinde tıbbi tedavi görmekti, ancak Sobçak hastaneye hiç gitmedi. 1997 ve 1999 yılları arasında Paris'te tipik bir siyasi göçmen hayatı yaşadı.

Haziran 1999'da arkadaşı Vladimir Putin siyasi olarak çok daha güçlendi (birkaç hafta içinde Rusya Başbakanı oldu) ve savcıların Sobçak aleyhindeki suçlamaları düşürmesini sağladı. 12 Haziran 1999'da Sobçak Rusya'ya döndü. Döndükten sonra Sobçak, Rusya cumhurbaşkanlığı arayışında Putin'in çok aktif bir destekçisi oldu.

Ölümü

17 Şubat 2000'de Putin, Sobchak ile görüştü ve onu seçim kampanyasını desteklemek için Kaliningrad'a gitmeye çağırdı. Sobchak, aynı zamanda koruması olarak da görev yapan iki asistanıyla birlikte oraya gitti. 20 Şubat 2000'de Sobchak, Kaliningrad Oblastı'na bağlı Svetlogorsk kasabasında aniden öldü. İlk şüpheli ölüm nedeni kalp kriziydi, ancak iki tıp uzmanının bulguları çelişkiliydi. Sobchak'ın ölümüyle ilgili "ağırlaştırıcı sebeplerle önceden tasarlanmış cinayet" olabileceğine dair bir ceza soruşturması ancak 6 Mayıs 2000'de, iki aydan fazla bir süre sonra açıldı.
Üç ay sonra soruşturma bir bulgu olmadan kapatıldı. Valeria Novodvorskaya liderliğindeki Demokratik Birlik partisi, sadece Sobchak'ın değil, aynı zamanda iki yardımcısının da aynı anda zehirlenmeye işaret eden kalp krizi geçirdiğini resmi olarak açıkladı. Sobchak'ın ölümü sırasında yanında iki kişi daha vardı, ancak isimleri kamuya açıklanmadı.

Arkady Vaksberg tarafından yapılan bağımsız bir soruşturmaya göre, Sobchak'ın her iki koruması da Sobchak'ın ölümünden sonra zehirlenme belirtileri nedeniyle tedavi gördü, bu da zehirlenme yoluyla olası bir planlı cinayet olduğunu gösteriyor. Sobchak'ın dul eşi Lyudmila, kocasının vücuduna  otopsisi yaptırdı, ancak sonuçları asla kamuoyuna açıklamadı; BBC'ye bulguları Rusya dışında güvenli bir yerde sakladığını söyledi.

Anatoly Sobchak, Petersburg'daki Alexander Nevsky Manastırı'ndaki Nikolskoe Mezarlığı'na, Galina Starovoitova'nın mezarının yanına defnedildi.

Kaynakça

Dış bağlantılar

Anatoli Sobçak'ın resmi sitesi (Rusça)
Boris Vişnevski ve Anatoli Sobçak: Zafer ve Trajedi (Rusça)

Sankt-Petersburg valileri
Rus monarşistler
Fransa'daki Rus göçmenler
Ukrayna asıllı Ruslar
Polonya asıllı Ruslar
Rus siyasetçiler
Rus hukukçular
Sovyet hukukçular
Paris Üniversitesi öğretim üyeleri
Sankt Peterburg Devlet Üniversitesinde öğrenim görenler
2000 yılında ölenler
1937 doğumlular