Selçuk Esenbel

Selçuk Esenbel ya da tam adıyla Ayşe Selçuk Esenbel; Türk tarihçi ve akademisyen. Tam adı Ayşe Selçuk Esenbel.  Boğaziçi Üniversitesi Asya Çalışmaları Merkezi ve Konfüçyus Enstitüsü kurucusu, 1994-2003 Boğaziçi Üniversitesi Tarih bölüm başkanı, Japonya Araştırmaları Derneği başkanı ve Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) şeref üyesi.

Ailesi 
20. Türkiye Dışişleri Bakanı, Washington ve Tokyo Büyükelçisi Melih Rauf Esenbel'in kızıdır.  Dedesi, İstanbul vilayeti mektupçuluğunda bulunmuş, bestekâr Şemseddin Ziya Bey'dir. Ayrıca II. Abdülhamid devri nazırlarından şair, bestekâr Çorluluzade Mahmut Celaleddin Paşa'nın soyundan gelmektedir. Annesi Rumeli Hisarı Şehitlik Dergahı Nafi Baba soyundan Emine Rabia Esenbel'dir.

Hayatı 
1946 yılında, Babası Melih Esenbel'in Washington'da dışişleri başkatipliği görevi sırasında doğdu. 1959 yılında Amerika'da iki yıl ortaokula gitti ve ilk dünya tarihi derslerini orada aldı. Bunun ardından ailesinin Türkiye'ye dönmesi ile Ankara Maarif Koleji'nde bir yıl, Robert Kolej'e bağlı Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'nde iki yıl olarak sürdürdüğü lise eğitimini babasının Tokyo büyükelçiliğine atanmasıyla The American School in Japan'da bitirdi. Japonya'da güzel sanatlar bölümüne başvursa da vatandaşlığından dolayı kabul edilmeyen Esenbel, Tarih bölümüne başladı. Üç yıl boyunca Japonya International Christian University'de eğitim aldıktan sonra George Washington Üniversitesi Tarih Bölümüne geçerek diplomasını 1971 senesinde bu üniversiteden aldı. Buradaki mezuniyetinin ardından Georgetown Üniversitesi Dil Bilim ve Japon Dili Yüksek Lisans Programında yoğun bir Japon dili eğitim aldı.

New York’ta Japon Dış Ticaret Organizasyonu (Japan External Trade Organization-JETRO)'nda kısa bir çevirmenlik deneyiminin ardından Columbia Üniversitesi Doğu Asya Enstitüsü'nde Keio Üniversitesi’nden Ikei Masaru'nun yanında asistan araştırmacı oldu. Doktora konusu olarak 1976-77 yıllarında bir Japon köyü olan Takayama'ya giderek 1871'de çıkan bir isyanı araştırdı. Bu süre zarfında 6 ay Nagano şehri arşivinde çalıştı ve eski Japonca el yazısını okumayı öğrendi. 1981 yılında doktorasını verdi. Doktora danışmanı Herschel Webb'dir. 

Türkiye'ye döndüğünde son dönem Osmanlı-Japon ilişkileri üzerine çalıştı. 1982 yılında Boğaziçi Üniversitesi'nde akademisyen olarak çalışmaya başladı.1994-2003 yılları arasında Tarih Bölümü Başkanlığı yaptığı sırada Bölümün Osmanlı tarihinin yanı sıra Bizans, Eski Çağ ve Arkeoloji, Sanat ve kültür tarihi, Asya tarihi alanlarıyla  gelişmesine ön ayak oldu. 1985-86'da Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Japon Dili ve Edebiyatı Anabilim dalı'nın kurucu başkanlığını yaptı. 1988 yılında Boğaziçi Üniversitesi Japon Dili Programını kurdu. 2008 yılında Boğaziçi Üniversitesi'nin Çince dil eğitimini geliştirmek amacıyla Şanghay Üniversitesi ile iş birliği yaparak Konfüçyus Enstitüsü'nü kurmasına önayak oldu. 2009 yılında yine Boğaziçi Üniversitesi'nde Asya Çalışmaları merkezini kurdu ve yönetti. Tüm bunların yanı sıra Türkiye'de ilk ve tek tezli asya çalışmaları yüksek lisans programının aynı üniversitede kurulmasını sağladı.

Eserleri

İngilizce 

 Japan on the Silk Road: Encounters and Perspectives of Politics and Culture in Eurasia, editor and author, (Leiden: Brill Japanese Studies Library, 2018).
 Japan, Turkey, and the World of Islam: Writings of Selcuk Esenbel (Leiden: Brill Global Oriental, 2011).
 American-Turkish Encounters: Politics and Culture 1830- 1989 (Newcastle: Cambridge Scholars Publishing, 2011) editor with Nur Bilge Criss, Louis Mazzari, Tony Greenwood.
 The Rising Sun and the Turkish Crescent: New Perspectives on the History of Japanese Turkish Relations(Istanbul: Bogazici University Press, 2003) with Inaba Chiharu.
 Even the Gods Rebel: Peasants of Takaino and the 1871 Nakano Uprising in Japan, AAS Monograph and Occasional Paper Series, Number 57 (Ann Arbor: Association for Asian Studies, 1998).

Türkçe 

 Çağdaş Japonya’ya Türkiye'den Bakışlar, Murat Demircioğlu ile birlikte.
 Hilal ve Güneş: Istanbul’da Üç Japon: Yamada Torajiro, Ito Chuta, Otani Kozui (2010)
 Japon Modernleşmesi ve Osmanlı: Japonya’nın Türk ve İslam Dünyası Politikaları (İletişim Yay., 2012).
 Türkiye’de Ҫin’i Düşünmek: Ekonomik, Siyasi ve Kültürel İlişkilere Yeni Yaklaşımlar (Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, 2013) İsenbike Togan ve Altay Atlı ile birlikte.
 Türkiye’de Japonya Ҫalışmaları I (Boğaziҫi Üniversitesi Yayınları, 2012) Erdal Küçükyalçın ile birlikte.
 Türkiye’de Japonya Ҫalışmaları II (Boğaziҫi Üniversitesi Yayınları, 2015) Erdal Küçükyalçın ile birlikte.
 Türkiye’de Japonya Ҫalışmaları III (Boğaziҫi Üniversitesi Yayınları, 2018) Oğuz Baykara ile birlikte.
 Türkiye’de Japonya Ҫalışmaları IV (Boğaziҫi Üniversitesi Yayınları, 2021) Oğuz Baykara ile birlikte.

Çevirileri 

 Yamada Torajirō: Japon Aynasından Resimli Türkiye Gözlemleri, Toruko Gakan 土耳古畫観 (İş Bankası Kültür Yayınları, 2021).

Aldığı ödüller 

 Japonya Çalışmalarını Geliştirme Ödülü, Japon Vakfı (2007)
 Japon İmparatorluğu 4. Sınıf Yükselen Güneş Nişanı, Altın Işınları ve Rozet (2007)
 Japon Başbakanlık Özel Ödülü
 Alexander von Humboldt Georg Forster Araştırmacı Ödülü (2013-2014)
 Fulbright Senior Scholar Ödülü
 Aptullah Kuran Yüksek Hizmet Ödülü (2007)

Üye olduğu kuruluşlar 

 Toynbee Ödülü Vakfı - Uluslararası yönetim kurulu üyesi
 Humboldt Vakfı - Uluslararası danışmanlar kurulu üyesi
 Türkiye bilimler Akademisi (TÜBA) şeref üyesi
 Amerikan Tarih Derneği (The American Historical Association) üyesi
 Asya Araştırmaları Derneği (Association for Asian Studies) üyesi
 Japonya Araştırmalari Derneği (JAD) başkanı
 Boğaziçi Üniversitesi Vakfı Mütevelli Heyeti üyesi
 Global İlişkiler Forumu (Global Relations Forum - GİFGRF) üyesi
 Kadın Adayları Destekleme Derneği (KADER) üyesi
 Robert Kolej Mezunlar Derneği Üyesi

Kaynakça