Şerali Cörayev

Şerali Cörayev (12 Nisan 1947, Lenin İlçesi, Andican, Özbekistan SSR, SSCB - 4 Eylül 2023, Taşkent, Özbekistan), ünlü Özbek şarkıcısı, bestecisi, şair ve oyuncusudur. 1987'de Özbekistan Halk Sanatçısı, 2018'de Tacikistan Halk Sanatçısı unvanını almıştır. 1991 yılında Ali Şîr Nevaî'nin adını taşıyan Özbekistan Cumhuriyeti Devlet Ödülü'ne layık görülmüştür. 12 Nisan 2022'de cumhurbaşkanlığı kararnamesine göre 75. yıldönümünde Cörayev'e  "El-yurt hurmati" (El-yurt Saygısı) ödülü de verilmiştir. Cörayev'in şarkıları Özbekler arasında çok popülerdir.

Biografisi
Şerali Cörayev, 12 Nisan 1947'de Andican bölgesinin (şimdiki Asaka şehri) Lenin bölgesinde doğmuştur. Hangi gün doğduğu bilinmiyor. Şarkıcı sembolik olarak doğum günü için sonradan 12 Nisan'ı seçmiştir.  12 Nisan'da Rus kozmonot Yuri Gagarin uzaya uçmuştur.  Şarkıcıya göre doğum günü olarak bu tarihi seçmesinin bir diğer nedeni de öğrenciyken 12 Nisan'da bisiklet yarışını kazanması olmuştur.

Cörayev, 1972'de Taşkent Tiyatro ve Sanat Enstitüsü'nden mezun olduktan sonra 1976 yılında Mannon Uygur'un adını taşıyan Taşkent Devlet Sanat Enstitüsü'nden mezun olur. 1972'den 1979'a kadar Şodlik Şarkı ve Dans Topluluğu'nda çalışır. 1979'dan 1986'ya kadar Andican Eyaleti Filarmoni Orkestrası'nda, 1986-1996 yıllarında ise Özbek Devlet Filarmoni Orkestrası'nda çalışmıştır.

Uzun bir hastalıktan sonra Cörayev 4 Eylül 2023'te hayata veda etmiştir.

Müzik kariyeri
Uzun kariyeri boyunca Cörayev yaklaşık 600 şarkı yazmış ve söylemiştir. Cörayev daha çok klasik Türk ve Fars şiirlerine ilgi duyuyor ve onlardan etkileniyordu. 2008 yılında evinde Mevlana için özel bir gece toplantısı düzenlemiştir.

En ünlü şarkıları arasında "Bahor Ayyomi" (sözleri Babur şiirinden alınmıştır ), "Birinchi muhabbatim" (sözleri Abdulla Oripov şiirinden alınmıştır ), "Inson qasidasi" (sözleri Erkin Vahidov'un şiirinden alınmıştır), "Karvon" ( Sözleri Usman Azim şiirinden alınmıştır), "Meni kutgil" (Konstantin Simonov'un şiirinden alınmıştır), "Oshiqlar Sardori" (Resul Hamzatov'un bir şiirinden alınmıştır), "Oʻzbegim" (Erkin Vahidov'un şiirinden alınmıştır), "Oʻxshamas" (Ali Şîr Nevaî'in şiirinden alınmıştır) ve diğerleri.

1985 yılında söylenen "Karvon" Cörayev'in en ünlü şarkılarından biridir. Cörayev sık sık önemli devlet kutlamalarına ve aralarında Kırgızistan, Tacikistan ve Rusya'nın da bulunduğu farklı ülkelerde performans sergilemeye davet ediliyordu. Kraliçe II. Elizabeth'in 78. doğum günü şerefine, İngiltere Büyükelçisi Craig Murray, 23 Nisan 2004 tarihinde Taşkent'teki evinde binden fazla misafiri ağırlamıştır. Kutlamalara Cörayev, Sevara Nazarhan ve Oda Orkestrası katılır. Aynı zamanda İngiliz Büyükelçiliği, Cörayev'in rezidansta geniş ve etkili bir izleyici kitlesi önünde performans sergilediği İskoçya'nın Battlefield Bandosu tarafından Özbekistan'a bir tur düzenledi.

Cörayev'in Oʻzbegim şarkısı, World Music Network'ün 2005 yılında çıkardığı Rough Guide to the Music of Central Asia albümünde yer almıştır.

Diğer çalışmaları 
Cörayev, 1990'dan 1995'e kadar Özbekistan Yüksek Meclisi üyesi olmuştur. 1988'de Cörayev, Bola dunyoni tebratar başlıklı bir kitap yazmıştır. 2023 yılında, ölümünden birkaç ay önce, Bir Şarkı Söyleyeyim adlı ikinci kitabı da yayımlanır. Cörayev ayrıca 1989 yapımı Şerali ve Oybarçin filminin senaryosunu yazmış, bununla birlikte o fılmin başrolunu da üstlenmiştir.

Sansür uygulanması 
2002 yılında Özbek hükümet yetkilileri, Cörayev'in "siyasi güvenilmezliği iddiası" nedeniyle Özbek televizyon ve radyo istasyonlarında görünmesini yasakladı. Ülkedeki zor ekonomik duruma ilişkin eleştireli açıklamaları nedeniyle Özbek hükümetinin gözünden düştü. Şarkıcı sonradan bile toplum içinde bu yasak hakkında konuşmamıştır.

2017 yılında, İslam Kerimov'un ölümünden bir yıl sonra Cörayev kısa bir süre devlet televizyonunda gösterilir. Sonraki yıllarda, 2023'teki ölümüne kadar düzenli olarak devlet televizyonunda yer almıştır.

Kişisel yaşamı 
Cörayev'in iki oğlu ve üç kızı olmak üzere beş çocuğu vardır. Oğullarından ikisi Şahcahan Cörayev ve Zahirşah Cörayev, Özbekistan'da popüler şarkıcılardır.

Şerali Cörayev 4 Eylül 2023'te 76 yaşında vefat etmiştir. 2021'den bu yana sağlığının bozulduğuna dair haberler çıkmıştı. Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, şarkıcının ölümü nedeniyle sanatçı ailesine başsağlığı dilemiştir.

Ödülleri 
Kariyeri boyunca Cörayev, Özbek SSR Halk Sanatçısı (1987) unvanı da dahil olmak üzere birçok ödülleri kazanmıştır. 1991 yılında Alişer Navoiy Eyalet Ödülünü de almıştır. Ayrıca Fidokorona xizmatlari uchun (2018) ve El-Yurt Hurmati (2022) nişanlarıyla da ödüllendirilmiştir. 2018 yılında Tacikistan Halk Sanatçısı unvanını da almıştır.

Kaynakça

Özbekistan Halk Sanatçıları
Sovyet senaristler
Özbek besteciler
Özbek sinema oyuncuları
Sovyet erkek sinema oyuncuları
Sovyet erkek şarkıcılar
Andican ili doğumlular
2023 yılında ölenler
1947 doğumlular