MS 17 Lidya depremi

MS 17 Lidya depremi, Anadolu'da Roma'nın Asya eyaletindeki Lidya bölgesinde en az on iki şehrin yıkılmasına neden oldu. Deprem, Romalı tarihçiler Tacitus ve Yaşlı Plinius ile Yunan tarihçiler Strabon ve Eusebios tarafından kaydedildi. Pliny bunu "insan hafızasındaki en büyük deprem" olarak adlandırdı. Lidya İmparatorluğu'nun eski başkenti olan Sardes şehri en çok etkilenen ve yıkımdan asla tam olarak kurtulamayan şehirdi.

Hasar 
Tarihsel kayıtlar, depremde hasar gören on beş kasaba ve şehri listeler: Sardeis, Magnesia, Temnos, Philadelphia, Aegae, Apollonis, Mostene, Hyrkanis, Hierapolis, Myrina, Kyme, Tmolus, Pergamon, Efes ve Kibira. Bunlardan Pergamon, Efes ve Kibira'dan Tacitus bahsetmez. Hem Efes hem de Kibira'daki hasar bunun yerine MS 23'teki bir depreme atıfta bulunabilir. Bergama'da Diodoros Pasparos'un Heroonu depremden sonra yeniden modellendi.

Deprem 
Bu deprem için çok az yok olmamış detay vardır. MS 17 yılında depremin gece olduğu ve birçok şehri etkilediği bilinmektedir. Kataloglarda, NGDC veri tabanında Efes yakınlarında, CFTI4MED veri tabanında Sardis'te ve IISEE kataloğunda Magnesia yakınlarında gibi birçok merkez üssü bu deprem için kullanılmıştır.

Sonrası 
Roma İmparatoru Tiberius, depremden sonra beş yıl Sardis ve diğer şehirleri tüm vergilerden muaf tuttu. Ayrıca Tiberius Sardis'e on milyon sestertius gönderdi. Alınan yardımın ve feragat edilen haraçların takdiri olarak, şehirlerden 12 tanesi, Roma'daki Jül Sezar'ın Forumunda Tiberius'un onuruna devasa bir heykel dikti ve şehirlerin her biri tanınabilir bir figürle temsil edildi. Daha sonra Tiberius'tan da yardım aldıkları için Kibyra ve Efes'i temsil eden iki figür daha eklendi. Kaidenin etrafındaki bir frize aktarılan figürlerle bu heykelin bir kopyası, hala görülebildiği Puteoli'de dikildi.

Tiberius'un onuruna MS 43'te Sardeis'te ona "şehrin kurucusu" diyen bir yazıtla bir heykel dikildi. Sardis'te bulunan bir diğer eksik yazıtın, 12 şehirden imparatora gönül borcunu ifade eden resmi bir belgenin kopyası olduğu tahmin edilmektedir. Kalan kısım, 8 şehrin temsilcilerinden imzacıları içeriyor.

MS 22-23'te Roma'da Tiberius'u "CIVITATIBVS ASIAE RESTITVTIS" (RPC I.2.48) yazısıyla gösteren hatıra paraları basıldı. Magnesia şehrinden "ΤΙΒΕΡΙΟΝ ΣΕΒΑΣΤΟΝ ΚΤΙΣΤΗΝ" yazıtını taşıyan eyalet paraları da basıldı.

Bazı şehirler, imparatorun onuruna isimlerini değiştirdi. Hieracome, Hierocaesarea oldu, Kibyra, adından sonra Caesarea'yı ekledi, Philadelphia, Neocaesarea olarak yeniden adlandırıldı, Sardeis, adına kısaca "Caesarea" ekledi.

Ayrıca bakınız 
 Türkiye'deki depremler listesi

Kaynakça 

Lidya
Türkiye'deki depremler
10'larda Roma İmparatorluğu
17