Yedisan

Yedisan (ayrıca Jedisan veya Edisan; Türkçe: Yedisan, Ukraynaca: Єдисан, romanlaştırılmış: Yedysan, Romence: Edisan, Rusça: Едисан, romanlaştırılmış: Yedisan), bugünkü Güney Ukrayna'da Dinyester ile Güney Bug (Boh) arasında yer alan, 17. ve 18. yüzyıllarda Osmanlılar tarafından Nogay Ordası'nın kontrolüne verilen ve adını Nogay Ordularından birinden alan Silistre Eyaleti'ne bağlı Özi [Paşa] Sancağı'nın (Ochakiv Sancağı) şartlı adıydı. Rus İmparatorluğu'nda Ochakov Oblastı olarak anılırken, Osmanlı Türkleri idari merkez olarak hizmet veren Ochakiv şehrinden sonra sadece Özü olarak adlandırdı. Kullanılan bir diğer isim de Batı Nogay idi.

Coğrafi olarak, Dinyester ve Dinyeper nehirleri arasında Karadeniz'in kuzeyine yayılan Vahşi Alanlar olarak adlandırılan bölgenin batı kısmıydı. Budjak ve Besarabya'nın doğusunda, Podolya ve Zaporizhzhia'nın güneyinde ve Taurida'nın batısında yer almaktadır. Bölge 20. yüzyılın ortalarından bu yana güneybatı Ukrayna ve güneydoğu Moldova (güney Transdinyester) arasında bölünmüştür.

İsim
"Yedisan" Türkçede "Yedi Unvan" anlamına gelmektedir, şüphesiz sept yedi alt gruptan oluşmaktaydı. Yedisan bazen bölgenin ana kalesi olan Ochakov'dan (Ochakiv) sonra Ochakov Tataryası olarak da anılmıştır. Bölgenin farklı dillerdeki isimleri şunlardır: Ukraynaca: Єдисан [Yedysan]; Rusça: Едисан [Yedisan]; Rumence: Edisan; Kırım Tatarca ve Türkçe: Yedisan; Almanca: Jedisan; Lehçe: Jedysan.

Tarihçesi
Macarlar, sonunda Pannonia'ya göç etmeden önce Yedisan'da (Etelköz) bulunmuş olabilirler.

Tarihi Podolya'nın bir parçasıydı, 17. yüzyılda Osmanlılar tarafından Podolya Eyaleti ve Silistre Eyaleti arasında bölünerek işgal edildi.

Bölge zaman zaman Silistre (Özi) Eyaleti'nin bir parçası olarak Osmanlı idari yapısına dahil edilmiş ve ana merkezleri Hacıbey (Odesa) ve Özi (Oçakiv) kaleleri olmuştur. Aynı zamanda Osmanlı Babıali'sinin müşterileri olan Nogaylar ile Rus destekli Zaporijya kazakları arasındaki daha büyük bir göçebe çatışmasının da bir parçasıydı. 18. yüzyılın sonlarında, Büyük Katerina yönetimindeki İmparatorluk Rusya'sı bölgeye doğru genişlemeye başladı. 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı sonucunda Osmanlılar Güney Bug'un doğusundaki bölgeyi Rusya'ya bıraktı.

1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nı sonuçlandıran 1792 Yaş (Iaşi) Antlaşması ile Rus sınırı Dinyester Nehri'ne kadar genişletildi ve Yedisan'ın ele geçirilmesi tamamlandı. Rusya'nın bölgeyi ele geçirmesinin ardından 1794 yılında Odesa şehri kurulmuş ve bölgeye Yeni Rusya'nın bir parçası olarak Moldovalı, Rus ve Ukraynalı kolonistlerin yanı sıra önemli bir Alman unsur da yerleştirilmiştir. Herson Valiliği'nin bir parçasını oluşturan bölge günümüzde Ukrayna'ya bağlı Odesa ve Mikolayiv oblastları ile güneydeki ayrılıkçı Transdinyester'in (de jure Moldova'nın bir parçası) bir parçasıdır.

Ayrıca bakınız
 Karadenizli Kazak Ev Sahibi

Dış bağlantılar
 Tretiak, O.I. Birth of the city (Рождение города) (Ochakov Oblast). "Optimum". Odesa, 2004.

Osmanlı İmparatorluğu'nun vasal devletleri
Türki yer adları

Kaynaklar