Proses akış şeması

Proses akış şeması (çoğunlukla İngilizce kısaltması olan PFD ile anılır), bir endüstriyel süreçteki kütle ve enerji dengelerinin görselleştirilmiş halidir. Proses akış şemaları, çeşitli endüstriyel süreçlerin (örneğin kimyasal süreçlerin) madde ve enerji akımlarını, bu akımların ekipmanlar arasındaki bağlantılarını, akım debilerini ve kimyasal bileşimlerini göstermekle beraber, süreçte kulanılan ekipmanların operasyon koşullarını da gösterir. ISO 10628 gibi uluslararası standartlara göre çizilen proses akış şemaları, ekipmanları ve akımları gösteren semboller ve çizimlerden oluşur.

İçerik 

Proses akış şemaları, bir tasarım işinde genelde ilk oluşturulan akış şemalarındandır. Tipik bir proses akış şeması, okuyucuya aşağıdaki süreç bileşenlerini sembolik olarak gösterir:

 Ana borular
 Madde akımının yönü
 Ana mekanik ekipmanlar
 Ana enstrümantasyon ve kontrol bileşenleri

Bu bilgilerin yanı sıra, proses akış şemalarında çeşitli tasarım verileri de bulunmaktadır. Bu veriler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

 Süreçteki mekanik ekipmanların (örneğin pompalar, ısı değiştiriciler, distilasyon kolonları vs.) tasarımında kullanılan koşullar
 Ekipmanların operasyon ve tasarım parametereleri (basınç ve sıcaklık)
 Madde akımlarının kimyasal bileşimi

Proses akış şeması örnekleri 
Aşağıdaki proses akış şeması kimya mühendisliğinde amin gaz arıtma tesisi olarak bilinen bir ünite prosesini göstermektedir:

İlgili standartlar 
Proses akış şemaları bazı uluslararası standartlara göre düzenlenmektedir. Aşağıda bu standartlar sıralanmıştır:

 ISO 15519-1:2010 (İngilizce): Specification for diagrams for process industry — Part 1: General rules
 ISO 15519-2:2015 (İngilizce): Specifications for diagrams for process industry — Part 2: Measurement and control
 ISO 10628-1:2014 (İngilizce): Diagrams for the chemical and petrochemical industry — Part 1: Specification of diagrams
 ISO 10628-2:2012 (İngilizce): Diagrams for the chemical and petrochemical industry — Part 2: Graphical symbols
 ANSI Y32.11: Graphical Symbols For Process Flow Diagrams (2003'te yürürlükten kalktı)
 SAA AS 1109: Graphical Symbols For Process Flow Diagrams For The Food Industry

Ayrıca bakınız 

 HAZOP
 Borulama ve enstrümantasyon şeması (P&ID)
 Sembolik dil (mühendislik)

Notlar

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar

Dış bağlantılar 

 Engineering Tool Box sitesinden "PFD" 
 Proses endüstrilerinde kullanılan basitleştirilmiş proses akış şemaları ve akış diyagramları. 

Kimyasal süreç mühendisliği
Boru tesisatı
Diyagramlar
Süreç mühendisliği