Dev Adımlar

Dev Adımlar (Giant Steps) projesi, dev bir ayak izi şeklinde büyük ölçekli bir enstalasyon ve bir kültür festivalinden oluşan, kâr amacı gütmeyen bir sanat projesidir. Proje kapsamında Avustralya, Macaristan, Brezilya ve Rusya olmak üzere 4 farklı ülkede, yerel kültür ve çevre konulu 5 farklı enstelasyon gerçekleştirilmiştir. Projenin yaratıcısı İsviçre-Macaristan kökenli ressam ve heykeltıraş Viliam Mauritz’dir.

Konsept 
Proje, izleyiciyi günlük eylemlerimizin geride bıraktığı izler üzerine düşünmeyi teşvik etmek için, güçlü ve evrensel olarak tanınabilir bir sembol olan ayak izi simgesini kullanmaktadır. Proje, yerel toplulukların kültürel ve ekolojik ortamına ışık tutarak "dünyayı yürümek" üzerine tasarlanmıştır. Ayak izi, eylemlerimizin gezegende ve insanların zihinleri üzerinde bıraktığı izi temsil etmektedir. Katılımcılar yüz metre uzunluğundaki enstalasyonda yürürken, enstelasyonun aldığı şekli görmemektedirler; bu da eylemlerimizin izini görmek için kendimizle aramıza koymamız gereken mesafeye vurgu yapmaktadır.

Enstalasyonlar her zaman etkinlik alanına özgü doğal malzemelerden inşa edilir.

Projeler

1. Adım. Avustralya (Brisbane). 2015. 

Viliam Mauritz, 2015 yılında ilk ‘’Dev Adım’’ enstalasyonu hayata geçirmek için Indiegogo’da kitlesel bir fonlama kampanyası başlattı. Kampanya boyunca 1.151 Avro para toplandı. Proje nihayetinde, Music by the Sea, Elysium Theatre, Avustralya Çalışma Konseyi'nden Jared Cassidy ve çok sayıda yerel gönüllünün desteğiyle hayata geçirildi. Proje 10-11 Ekim 2015 tarihlerinde Avustralya'nın Brisbane kentindeki Sandgate plajında gerçekleştirildi. Elysium Theatre'ın kreatif yönetmeni ve yazarı Loretta Henry, projenin Avustralya’daki ayağında proje yöneticisi olarak görev yaptı.

Enstalasyon, denizin çekilmesiyle kıyıya yerleştirilen 152 adet yerel, işlenmemiş bambu direkten oluşturuldu. Avustralya yerlisi, müzisyen Tjupurru enstalasyon boyunca yürüyerek didgeridoo çaldı. Halk, yürüyüş boyunca şekillenen forma dair herhangi bir fikre sahip olmadan bambu direkler boyunca yürüdü.

2. Adım. Macaristan (Kaposmérő). 2017. 

İkinci "Adım" Haziran 2017'de, eski bir Macar geleneği olan atlı okçuluğun yerel kültürde derin bir iz bıraktığı Macaristan'ın Kaposmérő kentindeki Kassai vadisinde uygulandı. Enstalasyon, atlı okçulukta birçok kez dünya şampiyonu olmuş Lajos Kassai'nin arazisinde gerçekleştirildi. Proje, Macar kırsal yaşam gurusu Tibor Szombathelyi tarafından yönetildi ve önceki organizatörlerin yanı sıra yerel gönüllüler tarafından da desteklendi.

Enstalasyon, tarlada biçilmiş 39 daireden ve her bir daire içinde dönen beyaz elbiseli bir kadından oluşuyordu. Bu enstalasyona geleneksel Macar müziği ve dansı, el sanatları fuarı ve usta Lajos Kassai tarafından yönetilen atlı okçuluk egzersizleri eşlik etti. Yüzlerce kişi Dev Adımlar etkinliğini ziyaret etmek için vadide kamp kurdu.

3. Adım. Brezilya (Raposa Serra do Sol). 2017. 

2017 yılında Brezilyalı yerli sanatçı ve aktivist Jaider Esbell, Viliam Mauritz ile temasa geçerek Dev Adımlar projesini Brezilya'daki Raposa topluluğuna getirmesi ve yerli Macuxi halkının kültürlerinin hayatta kalması için verdiği mücadelenin izlerini göstermesi için onu davet etti. Macuxi topluluğu, mitolojiler ile örtüştüğü için projeyle derin bir ruhani bağ kurdu.

Jaider Esbell, Brezilya'nın Amazon bölgesinde proje yöneticisi olarak görev aldı ve Music By The Sea, Elysium Theatre ve antropolog ve çevirmen Nina Vincent ile birlikte Macuxi halkının anavatanı olan Roraima'daki Raposa Serra do Sol'da projeyi hayata geçirdi.

"Ayak izi" 39 adet Macuxi’lere özgü şenlik ateşinden meydana getirilmiş olup, Macuxi ritüelleri, dansları, kil çizimi ve at biniciliği etkinlikleri festivalde yer almıştır.

4. Adım. Rusya (Ovstug). 2019. 

4. Adım, 19. yüzyılın ünlü Rus şairi Fyodor Tyutçev'e ve onun dünya kültürüne bıraktığı izlere adandı. Proje, Bryansk bölgesindeki Ovstug'da bulunan F. Tyutchev Devlet Anıt Müzesi işbirliği ile gerçekleştirilmiştir. Projenin yöneticisi Bryansk Devlet Üniversitesi eski profesörü olan Elena Burdina’dır.

Ovstug'daki proje, bir önceki Adımlar’ın yöneticileri: Avustralya'dan Loretta Henry (Elysium Theatre) ve Zoli Mauritz (Music By the Sea) ile Brezilya'dan Jaider Esbell'in de festivalde yer almalarıyla adeta çok kültürlü bir şenlik halini aldı.

Festival boyunca; şiirsel ve müzikal performanslar, kaligrafi ve balo dansı atölyeleri, el işi atölyeleri, geleneksel Rus oyunları, konferanslar, sanat sergileri ve Tyutçev müzesinde rehberli turlar gerçekleştirildi. Tyutçev'in en ünlü eserlerinden biri olan "Silentium", proje kapsamında 5 dilde (Fransızca, İngilizce, Macarca, Portekizce ve Rusça) okundu.

Enstalasyon, Tyutçev'in malikanesinin önündeki alanda, parlayan talaşla oluşturulan 14 daire ve her dairede Tyutçev'in şiirlerini okuyan bir gönüllüden oluşuyordu.

Gelişim aşamasında olan projeler

Brezilya (Caatinga) 

2017'de Raposa’da gerçekleştirilen Dev Adımlar projesi sırasında Brezilyalı gazeteci Alvaro Severo, Viliam Mauritz'e Dev Adımlar'ı eşsiz bir biyom olan ve ormansızlaşma nedeniyle çöle dönüşme riski taşıyan kendi bölgesi Caatinga'ya getirme önerisinde bulundu. Yerel halkın daha sonra Caatinga'da bir tarım ormanı oluşturmak amacıyla bitkiler, çalılar ve ağaçlarla doldurabileceği birkaç kilometre uzunluğunda bir ayak izi yapmayı önerdi.

2020 yılında Viliam Mauritz, Caatinga'da 5. Adım'ı finanse etmek için Indiegogo'da kitlesel fonlama kampanyası başlattı.

Kasım 2022'ye kadar Alvaro ve ekibi dev ayak izini oluşturan 14 daireyi tamamladı. Alvaro daireleri bitki örtüsüyle doldurmak için Pernambuco Federal Kırsal Üniversitesi'nden araştırmacılarla işbirliği içinde çalışmalarına hala devam etmektedir.

Rusya (Pleistosen Parkı, Sibirya) 
Viliam Mauritz, 2020 yılında Rusya'nın Sibirya bölgesindeki Pleistosen Park'ın direktörü Sergey Zimov ile birlikte, Pleistocene Park'ın permafrostu koruma ve küresel ısınmayı durdurma çabalarıyla "devasa ayak izine" adanmış enstalasyonu gerçekleştirmek üzere çalışmalara başlamıştır.

Pleistosen Park'taki enstalasyon, Sibirya, Alaska, Kanada, Grönland, İzlanda, Norveç, İsveç ve Finlandiya'daki donmuş toprakların erimesi sorununa dikkat çekecek ve kutup dairesindeki her ülkede bir Dev Adımlar enstalasyonun oluşturulmasını içeren "Kutup Dairesi Yürüyüşü" adlı daha büyük bir girişimin parçası olarak planlanmaktadır.

Kaynakça 

Macaristan'da kültür
Çağdaş sanat