Serbest Bölge (bölge)

Serbest Bölge veya Kurtarılmış Bölgeler, Batı Mağrip'te kısmen tanınan egemen bir devlet olan Sahrawi Arap Demokratik Cumhuriyeti'nin Polisario Cephesi hükümeti tarafından Batı Sahra'nın kontrolündeki  büyüklüğündeki bir mayın tarlasıyla çevrili sınır duvarı, genellikle Fas duvarı olarak anılır ve Cezayir'in batısında ve Moritanya'nın kuzeyinde bulunmaktadır. Güney İlleri'nin bir parçası olarak Fas tarafından kontrol edilen Fas duvarının batısındaki bölgen dışında kalan bir alandır. Her iki devlet de Batı Sahra'nın tamamını kendi toprakları olarak kabul etmektedir.

Bölge, Polisario Cephesi ile Fas arasında, Batı Sahra Yerleşim Planının bir parçası olarak üzerinde anlaşmaya varılan 1991 ateşkesinde Polisario'nun elindeki bir bölge olarak diğer alanlardan ayrılmıştır. Fas, bölge nüfusunun çoğu da dahil olmak üzere Güney İlleri'nin batısında kalan alanları kontrol etmektedir. Yapılan ateşkes Birleşmiş Milletler MINURSO güçleri tarafından, bölgede barışı koruma ve bağımsızlık referandumu düzenlemekle gözetilmektedir.

Batı Sahra deyimi, Polisario ve Fas arasında tartışmalı olup, farklı tarafların kontrolü altındaki bölgelere atıfta bulunmak için kullanılan farklı adlandırmaları da içermektedir.

Fas, Polisario kontrolündeki bölgeyi rutin olarak bir "tampon bölge" veya "tampon şerit" olarak tanımlamaktadır. Ayrıca bu bölgeye Polisario güçlerinin girişine izin verilmemekte ve hem askeri faaliyetlerin hem de sivil inşaatların bir ateşkes ihlali teşkil ettiğini iddia etmektedir. Polisario Cephesi ise mevcut durumun Fas'ın 1991'de imzaladığı bölgenin statüsünü düzenleyen anlaşmanın hükümlerine uygun olmadığını ve "tampon şeridi" tüm bölgenin yalnızca ince bir kısmı olarak nitelenmesi gerektiğini iddia etmektedir. Bu tartışmalı bölge tarafsız bölge olarak adlandırılmaktadır. Bu bölgenin dışındaki alanlar, askeri hareketlere ilişkin bazı kısıtlamalara uymaları koşuluyla, onları kontrol eden tarafın faaliyetine açıktır. Benzer şekilde Polisario, söz konusu bölgeleri resmi olmasa da "kurtarılmış bölge" veya "serbest bölge" olarak adlandırmaktadır. Birleşmiş Milletler burayı basitçe "Berm'in doğusu" olarak ve Fas kontrolü altındaki bölgelere ise "Berm'in batısı" olarak atıfta bulunmaktadır.

Bölgenin statüsünün yeniden belirlenmesi için üzerinde çalışılan yerleşim planına göre, Polisario ve Fas güçlerinin bölgedeki hareketi detaylı olarak kısıtlanmıştır.

Bölgedeki nüfus ve faaliyetler 
Duvarın doğusundaki serbest bölge olarak adlandırılan bölgenin nüfusunun 30.000  -40.000  arasında olduğu tahmin edilmektedir. Duvarın batısında kalan Fas kontrolündeki alanda ise yerleşimcilerin en az üçte ikisini Faslıların oluşturduğu 500.000 kişinin yaşadığı tahmin edilmektedir. 1975 Yeşil Yürüyüşü'nün ardından Fas devleti, binlerce Faslıyı Fas kontrolü altındaki Güney İllerine (bölgenin %80'i) taşınmaya ikna eden yerleşim planlarını desteklemiştir.

Bölgedeki başlıca yerleşim yerleri Tifariti (mevcut geçici başkent ), Bir Lehlou (eski geçici başkent), Agounit, Meharrize, Mijek, Dougaj ve Zug'dur .

Sahra'nın sert iklimi, askeri çatışmalar ve kara mayınlarının bolluğu nedeniyle Sahrawiler için bile erişim oldukça zordur. Bölgede esas olarak geleneksel olarak deve güdümü işini sürdüren Sahravi göçebeleri yaşamaktadır.

Polisario Kuvvet gücü 

Bölgedeki Polisario birlikleri ( Sahrawi Halk Kurtuluş Ordusu'na (SPLA) bağlı olarak), her biri Polisario'nun ilan ettiği Sahrawi Arap Demokratik Cumhuriyeti Başkanı'na bağlı üst düzey bir komutan tarafından kontrol edilen yedi "askeri bölgeye" bölünmüştür. Polisario'nun bu bölgede bulunan gerilla ordusunun toplam boyutu kesin olarak bilinmemektedir. Bazı kaynaklara göre, 3.000 ila 6.000 arasında asker bulunduğu iddia edilirken, başka kaynaklar bu sayıları Cezayir ve Moritanya sınırları içinde konuşlanmış veya ateşkes nedeniyle terhis edilmiş ek savaşçılarla birlikte 12.000'lere kadar çıkarmaktadır. Bu kuvvetler, top mevzileri, savunma siperleri ve yer altı askeri üsleri gibi kalıcı mevziler oluşturarak bölgede mobil devriye süreci yürütmektedir.

Bölgedeki olaylar 
Sahra Cumhuriyeti'nin 30. yıldönümünü anmak için kuvvetlerin bir araya toplanması  Birleşmiş Milletler tarafından bu boyuttaki bir kuvvetin bir araya gelmesinin ateşkesi ihlal edebilecek bir hadise olması nedeniyle kınanmıştır.

MINURSO, iki taraf arasında her ay tüm Batı Sahra bölgesinde ortalama 2-4 bu tür ihlal olduğunu bildirmektedir. Buna ek olarak, her iki taraftaki yerel komutanların altındaki kuvvetlerin MINURSO personeli tarafından denetiminin reddedilmesiyle ilgili birkaç ihlal daha bulunmaktadır.

Fas Duvarı'na karşı her yıl bölgede protesto gösterileri yapılmaktadır. Bu protestolara Sahrawi'ler, İspanya, İtalya ve diğer Avrupa ülkelerinden uluslararası aktivistler katılmaktadır.

Ayrıca bakınız 

 Batı Sahra
 Güvenli Bölge (Suriye)
 Birleşmiş Milletler Güvenli Bölgeleri

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Birleşmiş Milletler (Harita)  Ekim 2006 itibarıyla Minurso Konuşlanması, Harita No. 3691 Rev. 53 Birleşmiş Milletler, Ekim 2006 (Renkli), Barışı Koruma Operasyonları Departmanı, Kartografik Bölüm

Batı Sahara çatışması
Polisario
Batı Sahra coğrafyası
Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti