Mglinavi Kilisesi

Mglinavi Kilisesi (Gürcüce: მგლინავის ეკლესია), tarihsel Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı Çayağzı köyünün sınırları içinde ortaçağda Gürcülerden kalma kilisedir. Ortadan kalkmış olan Mglinavi köyünün kilisesiydi.

Tarihçe

Mglivani köyü tarihsel Gürcistan'ın sınırları içinde yer alıyordu. Osmanlılar bu köyü ve köyün bulunduğu Artani bölgesini 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı tahrir defterinde Osmanlı idaresinin Glinav (كلناو) şeklinde kaydettiği köy, Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Bu sırada köyün nüfusu 27 Hristiyan haneden oluşuyordu ve Osmanlı Devleti'ne ispenç vergisi veren hane resileri Elisa, Eliazar, Revaz, Simon, Gabriel, Basil, Maharebel, Manvel, İvane, Giorgi, Matsatsa, Okropiri gibi Gürcü adları taşıyordu. Mglinavi Kilisesi'nin bu Hristiyan nüfusun ibadet yeri olduğu ve Osmanlı döneminden önce inşa edildiği bu kayıtlardan anlaşılmaktadır. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından başlayan Rus idaresinin 1886 yılındaki nüfus sayımında bu yerleşim yer almamıştır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan sancağını gezen Gürcü gazeteci Konstantine Martvileli de sadece bu köydeki Mglinavi Kalesi ile içindeki kiliseden söz etmiştir. Bu kayıtlar Mglinavi köyünün daha önce ortadan kalktığını göstermektedir.

Kalıntılar

Bugün temeline kadar yıkılmış olan Mglinavi Kilisesi, Çayağzı köyünün 1,5 kilometre kuzeybatısında bulunan ve terk edilmiş bir yerleşim olan Mglinavi'de, Türkçe Kırnav Kalesi olarak bilinen Mglinavi Kalesi'nin kuzeybatısında yer alır. Yıkılmış olan kilisenin planını çıkarmak mümkün değildir. Bununla birlikte temel düzeyindeki kalıntılardan büyük bir kilise olduğu anlaşılmaktadır. Doğudaki apsis duvarının yuvarlak formu fark edilmektedir. Geride kalan duvar parçalarından kilisenin kireç harcı kullanılarak inşa edildiği anlaşılmaktadır. Mglivani Kilisesi'nin avlusu kesme taşlarlardan yapılmış bir duvarla çevrili bulunuyordu.

Kaynakça

Tao-Klarceti
Ardahan'daki Gürcü Ortodoks kiliseleri