Türkiye'deki Suriye iç savaşı nedeniyle gelen mülteciler

Türkiye'deki Suriye iç savaşı nedeniyle gelen mülteciler, Suriye İç Savaşı'ndan kaçan Suriyeli mültecilerdir. Türkiye Cumhuriyeti, 3,7 milyondan fazla kayıtlı mülteciye ev sahipliği yapmaktadır.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'ne (BMMYK) göre, Türkiye'deki göçmen krizinin bir parçası olarak, 2018'de Türkiye dünyadaki tüm Suriyeli mültecilerin %63'üne ev sahipliği yapıyordu. Mültecilerin üçte birinden fazlası Türkiye'nin güneydoğusunda, Suriye-Türkiye sınırına yakın yerlerde barındırılmaktadır.

İstatistik 
 Türkiye'de 3,763,565 kayıtlı sığınmacı mevcuttur.

Kilometre taşları 

 Haziran 2011: Suriye'nin kuzeybatısındaki Jisr al-Shughour'un askeri kuşatmasıyla Türkiye'ye mülteci akını.
 Kasım 2011: Türkiye, binlerce mülteci ve askeri sığınmacı için altı kamp kurmak üzere 15 milyon dolara kadar para harcadı, ancak Türk yetkililer Suriyelilerin "mülteci" değil "misafir" olduğunu açıkladı.
 Nisan 2012: BM ateşkesi öncesinde mülteci akışı. Bir günde 2500'den fazla kişi Türkiye-Suriye sınırını aştı, bu şimdiye kadar kaydedilen en yüksek seviye.
 Temmuz 2012: Halep'te çatışmalar öncesinde mülteci akını.
 Eylül 2012: BMMYK, bir gün içinde 11.000'den fazla Suriyelinin Türkiye'ye kaçtığını bildirdi.

Yerleşim (geri dönüş, transit) 
 
2012 ve 2013 yıllarında kurulan kampların kapasitesi 2014 yılında yetersiz kalmıştır. 2014 yılında mülteciler kendi tercihlerine göre iller arası göç etmeye başladı.

Yaklaşık %30'u Suriye sınırına yakın, hükûmet tarafından yönetilen 22 kampta yaşamaktadır.

Avrupa'ya transit geçiş yapan mültecilerin sayısı 2015'te önemli ölçüde arttı.

Vatandaşlık 
Zengin ve eğitimli Suriyelileri ülkede tutma planı kapsamında Türkiye'de yaşayan 300 bin kadar Suriyeli mülteciye vatandaşlık verilebileceği iddia ediliyor. Suriyeli mültecilere yönelik mevcut politika, geçici koruma sağlamakta ve Avrupalı olmayan mültecilere saygı göstermektedir. Politikaya göre, Türkiye'nin yalnızca Avrupalı mültecilere karşı yasal sorumluluğu vardır, geri kalanlar için bu yalnızca gönüllü eylemdir. Türkiye'nin ülkeye sığınan Suriyelilere sağladığı geçici koruma, onların bazı açılardan sınırlandırıldığı anlamına geliyor. Geçici koruma kapsamında, Türkiye'deki Suriyelilerin, özellikle kayıtlı istihdamda çalışmaları sınırlandırılmıştır. Geçici koruma politikası, Suriyeli mültecilere Türk vatandaşlarıyla eşit şekilde iş için rekabet etmelerini sağlayacak kalıcı korumayı garanti etmemektedir. Bazı durumlarda, ülkedeki çok sayıda mülteci, Suriye'den gelen bazı mültecileri entegre etmek için ulusun vatandaşlık yasalarını değiştirmesine katkıda bulunmuştur. Nitelikli Suriyelilere, ekonominin büyümesine olumlu katkı sağladıkları için vatandaşlık verilmektedir.

Koşullar 

 

Nisan 2014 itibarıyla (2011–2014):

 Bilgilendirme kampanyaları, katılımcı değerlendirmeler, haklar, yetkiler, hizmetler ve yardımlar konusunda toplumu bilinçlendirme faaliyetleri yoluyla 595.280 kişiye ulaşıldı;
 205.899 korunmaya muhtaç çocuk tespit edilerek hizmetlere yönlendirildi;
 115.225 çocuk yapılandırılmış, sürekli çocuk koruma veya psiko-sosyal destek programına katılmıştır;
 145.433 genç ve ergen, katılımlarını, iletişimlerini, eşler arası etkileşimlerini ve özgüvenlerini artıran güçlendirme programına katılmıştır;
 Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin önlenmesi ve hafifletilmesi için toplum temelli girişimler aracılığıyla çocuklar da dahil olmak üzere 18.793 kişiye ulaşılmıştır;

Nisan 2018 itibarıyla (2011–2018):

 593.616 kişiye hijyen seti, bakım seti veya sıhhi malzeme verildi;
 87.198 kişi yeterli barınağa erişim konusunda yardımdan yararlandı;
 470.000 Suriyeli ve ev sahibi topluluk üyesi, diğerlerinin yanı sıra atık ve atık su yönetimine odaklanan iyileştirilmiş belediye hizmetlerinden yararlandı.

Finansal yardım 
 
Türkiye, 2011 ile 2018 yılları arasında mülteci yardımı için 30 milyar ABD doları ayırdı.

13 milyondan fazla Suriyeli, Türk Yardım Ajansı'ndan (AFAD) yardım aldı. Türkiye, Suriyeli mülteci yardımına herhangi bir ülkeden daha fazla para harcadı ve sınırın Suriye tarafında mülteci kampları açtığı için de eleştirilere maruz kaldı.

Kasım 2015'te AB tarafından 3.200.000.000 Avro vadedilmiş olmasına rağmen, diğer ülkelerden Suriyeli Mültecilere yapılan mali yardım sınırlı kaldı. Mart 2016'da AB ve Türkiye, bir dizi siyasi tavizin yanı sıra 'Türkiye'nin Yunanistan'a gelen Suriyelilerin geri kabulünü ve daha sıkı sınır kontrollerini kabul etmesi durumunda 3 milyar Euro'luk bir yardım daha içeren AB-Türkiye Bildirisi üzerinde anlaştılar. ' 

2018 yılında Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, Suriyeli Mültecilere yapılan mali yardımların daha etkin bir şekilde dağıtılabilmesi için parmak izi tanıma sistemi kurmuştur.

2 Aralık 2021'de AB, Türkiye'deki mülteciler için 325 milyon € (yaklaşık 368 milyon $) yardım sağlayacağını duyurdu. Yardım, mültecilerin banka kartlarına yüklenecek ve 1,5 milyondan fazla kişinin gıda, kira, ulaşım ve ilaç gibi en temel ihtiyaçlarını karşılamalarına yardımcı olunacak.

İş 
Türk yasalarına göre, Suriyeli mülteciler yeniden yerleşim için başvuramazlar, yalnızca geçici koruma statüsü için başvurabilirler. Geçici koruma statüsüne kaydolmak, sağlık ve eğitim gibi devlet hizmetlerine erişimin yanı sıra belirli coğrafi bölgelerde ve mesleklerde çalışma izni başvurusunda bulunma hakkı verir. Kentsel mültecilerin üçte birinden fazlası kayıtlı değildir.

İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri birimi tarafından desteklenen ve çeşitli üniversitelerden akademisyenler tarafından yürütülen bir araştırma, Türkiye'deki Suriyelilerin büyük çoğunluğunun kayıt dışı işlerde Türk meslektaşlarına kıyasla önemli ölçüde daha düşük ücretlerle çalıştğını ortaya koydu.

Ancak mülteci sayısındaki artışa kıyasla, artan insan sayısına sağlanan faydalar aynı oranda artmadı.  Aslında, 2017 yılına kadar yalnızca 712.218 kişiye oturma izni verildi, yalnızca 56.024 çalışma izni verildi.

Konut 
Türkiye'nin mülteci krizine tepkisi diğer birçok ülkeden farklıdır. Bir Dünya Bankası raporunun belirttiği gibi: Bu, mültecileri destek için insani yardım kuruluşlarına güvenen kamplara yönlendirmenin aksine, kamp dışı ve hükûmet tarafından finanse edilen bir yaklaşımdır.

Irkçılık 

Suriyeli mültecilerin Türkiye'ye akın etmesinden bu yana ülkedeki Arap karşıtı fikirler önemli ölçüde arttı.

Eğitim 
Türkiye, tüm mülteci çocukların bir tür öğrenime erişebilmelerini ve örgün eğitim sistemine tam olarak entegre olabilmelerini sağlamaya çalışmaktadır.

Şu anda, Suriyeli mülteci çocukların %30'u eğitim alabilmektedir, 4.000 işyeri açıldı ve birkaç Suriyeli mülteci kampı, sağlık hizmetlerinden berber dükkanlarına kadar çeşitli olanaklarla küçük kasabalara dönüştü.

Mart 2018 itibarıyla, geçici koruma altındaki okul çağındaki Suriyeli çocukların yaklaşık %60'ı (600.000 ilk ve orta öğretim) okulda eğitim almaktadır. AB, Milli Eğitim Bakanlığı'na verdiği 300 milyon Euro'luk doğrudan hibe yoluyla eğitimi desteklemiştir. Türkiye'nin eğitim desteği:

 2017 Yılı Eğitim için Ulusal Şartlı Nakit Transferi: 300.000 Suriyeli çocuğun ailesi alındı. Ailelere Nakit Transferi (1) kaydı teşvik eder, (2) okula devamlılığı artırır (3) risk altındaki çocukların Çocuk Koruma Hizmetlerine yönlendirilmesini sağlar
 Erken çocukluk ve okul öncesi eğitim: 45.580 kayıt.
 Örgün eğitim (1-12. Sınıflar): 612.603 kayıt.
 Yaygın akredite olmayan eğitim (Pazar okulu): 20.806 kayıt.
 Devlet üniversiteleri: 19.332 kayıt (Türkiye öğrenim ücretlerinden muaftır)
 Hızlandırılmış Öğrenme Programı (ALP): 10 ila 18 yaşındaki okula gitmeyen ergenleri hedeflemektedir.
 Öğretmenler ve eğitim personeli: 128.843 eğitim personeli özel eğitim almıştır. 12.965 Suriyeli gönüllü eğitmen ve eğitim personeline maddi tazminat sağlanmıştır.

Sağlık hizmeti 
 
Ekim 2014 itibarıyla (2011–2014), Türkiye kendi kaynaklarını sağlamıştır:

 250.000 yatarak tedavi;
 200.000 ameliyat edildi;
 150.000 doğum;
 6 milyon danışmanlık

Ayrıca bakınız 

 Suriye İç Savaşı
 Suriye İç Savaşı Mültecileri
 Türkiye'deki Suriyeliler

Kaynakça 

Türkiye'deki Suriyeli göçmenler
Suriye İç Savaşı
Kaynaksız anlatımlar içeren maddeler
İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar