Leyla Pamir

Rabia Leyla Pamir (28 Mayıs 1930, İstanbul - 14 Ekim 2023, İstanbul), Türk müzikolog, piyanist, yazar.

"Müzik ve Edebiyat", "Müzikte Geniş Soluklar", "Ayşe’nin Müzik Kitabı" eserleri ve gazete yazıları ile Türkiye'de derin müzik analizi ve nitelikli müzik eğitiminin yaygınlaşması konusunda önemli katkılar sağlamıştır.

Yaşamı 
1930 yılında İstanbul'da doğdu. Babası, jeoloji profesörü Hamit Nafiz Pamir'dir.  Çocukluğu Cağaloğlu’nda, İstanbul Erkek Lisesi’nin karşısındaki bahçeli bir evde geçti. Küçük yaştan itibaren kendisini büyüten Alman bir dadısından Almanca öğrendi. Babasının teşviki ile piyano dersleri aldı. Ferdi Ştatzer ve Madame Vosko'yla piyano çalıştı. Ortaöğrenimini Alman Lisesi’nde, lise öğrenimini Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nde tamamladı.  

Lise öğreniminin tamamladıktan sonra Faruk Erdener ile evlendi. Bu evliliği kısa bir süre sonra  boşanma ile sonlandı. Almanya'ya gidip özel dersler alarak konservatuvara hazırlanmaya başladı. Paul Badura Skoda'nın Hamburg'daki piyano kursundan sertifika aldı.  1952 yılında Eminönü Halkevi'nde verdiği bir konserle  müzik kariyeri başladı.    

Bir edebiyat matinesinde tanıştığı yazar Haldun Taner ile 1954 yılında evlendi. Çift, iki yıl  Viyana'da yaşadıktan sonra Türkiye'ye döndü. Leyla Hanım, Belediye Konservatuvarı'nın mezuniyet sınavına hazırlık yaptı; yılda üç defa TRT konserlerinde çalma hakkı etti ve bu konserler gelişmesinde faydalı oldu. Bu dönemde geçirdiği önemli bir ameliyat nedeniyle sınavı geçemedi. Piyano konusunda okuyarak kendisini yetiştirdi. 1968'de Haldun Taner'den ayrıldı ve öğrenimini tamamlamak üzere yeniden Almanya'ya gitti.   

Heidelberg Devlet Konservatuvarı’nın yüksek bölümü piyano ve piyano pedagojisi sınıflarından 1969’da mezun oldu. 1969- 1972 arasında Heidelberg Konservatuvarı’nda piyano öğretmenliği yaptı. 1979'da yurda döndü ve parmakları ile ilgili sağlık sorunu nedeniyle konser piyanistliğini bıraktı; kuramsal çalışmalara odaklandı.

Dergilerde inceleme yazıları yazdı; Schönberg, Liszt ve Skryabin üstüne konferanslar verdi. Müzik eğitimi ve müzik analizi üzerine kitaplar yazdı.  1984 yılında yayımlanan “Çağdaş Piyano Eğitimi adlı kitabı ile  piyano ve piyano dersi ile ilgili olan herkese seslendi. 1989'da yazdığı '"Müzikte Geniş Soluklar'' ile okura ileri düzeyde müzikolojik incelemeler sundu. ''Ayşe'nin Müzik Kitabı''nda müzikle ilgili temel gereç ihtiyacı içinde olan genç ve başlangıç seviyesinde okurlara yöneldi. Amerikan Koleji'nde müzik öğretmenliği yaptı.

18 yıl alzheimer hastalığı tedavisi gören Pamir, 2023 yılında İstanbul'da öldü.

Etkisi 
1989’da yayımlanan ''Müzikte Geniş Soluklar'' adlı kitabı, Türkiye müzikoloji hayatında bir dönüm noktası kabul edilir. Yazar bu eserde, klasik batı müziğinin klasik ve romantik dönemlerinden Mozart, Beethoven, Schubert, Chopin, Mendelssohn, Schumann, Berlioz, Liszt ve Wagner’e dek yaratıcıları çok ayrıntılı ve yer yer ileri derecede teknik ve düşünsel analizlerle incelemiş, Richard Strauss’tan Mahler, Webern, Schönberg ve Stravinsky’e uzanan bir kapsamda modernizmi mercek altına almıştır.  

Pamir, klasik müziğe bir başlangıç yapmak isteyenlerden ziyade, bu sanat dalının derinliklerini merak edenlere, kendine özgü yoğun düşünsel üslubu içinde, tarihsel, armonik, kontrpuntal ve biyografik çözümlemeler yapmıştır.

Eserleri 
 İnci'nin Müzik Kitabı, 1977
 Müzikte Yaratıcının Gücü, 1981
 Çağdaş Piyano Eğitimi, 1984
 Müzikte Geniş Soluklar, Mayıs 1989 (1. Basım Ada Yayıncılık)
 Ayşe’nin Müzik Kitabı, 1991
 Skryabin (Piyano Yapıtlarındaki Evrim ve Düşünce Dünyası), 1993
 Müzik ve Edebiyat, 1996

Kaynakça 

1930 doğumlular
2023 yılında ölenler
Türk piyanistler
Türk müzikologlar
Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilenler