Mültecilere İlişkin Küresel Mutabakat

Mültecilere İlişkin Küresel Mutabakat,  Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 17 Aralık 2018'de kabul edilmiş uluslararası mutabakattır.

Mültecilerin haklarını düzenleyen 1951 tarihli Cenevre Sözleşmesi’ne dayanır.  Mülteci sorununa sürdürülebilir çözüm sunmak, mültecilerin ve ev sahibi ülkelerin ihtiyaç duyduğu desteği küresel boyutta sağlamak, daha öngörülebilir ve adil sorumluluk paylaşımı için hükûmetlerle, uluslararası kuruluşlara ve ilgili paydaşlara çerçeve sunmayı amaçlar.

Yasal olarak bağlayıcılığı yoktur ancak, uluslararası topluluğun mülteciler ve  ev sahibi ülkeler ile  işbirliği ve dayanışmaya yönelik siyasi iradesini ve isteğini temsil eden bir metindir. Göç alan hiçbir devletin bu durumla tek başına karşı karşıya kalmaması adına yapılan bir girişim olması bakımından önemli bir belge olarak değerlendirilir.

Arka plan 
II. Dünya Savaşı’nın sona ermesinden itibaren yerinden edilen insan sayısının 2016 yılında en yüksek seviyeye  ulaşması üzerine Birleşmiş Milleler Genel Kurulu tarihinde ilk defa mülteci ve göçmenlerin kitleler hakindeki hareketlerini düzenlemek üzere bir zirve düzenlemiş; zirvede 19 Eylül 2016 tarihinde 193 ülke oy birliği ile Göçmenler ve Mülteciler için New York Deklerasyonu'nu kabul etmişti.  Bu deklarasyonda iki yeni küresel “sözleşme” çağrısı yapıldı: biri  diğeri güvenli, sıralı ve düzenli göç hakkında, diğeri mülteciler için.

Kabulü 
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) tarafından hükûmetlere ve diğer aktörlere danışılarak geliştirilen mutabakat, iki yıl süren müzakerelerin ardından 17 Aralık 2018'de New York'ta Birleşmiş Genel Kurulu'nda 181 ülkenin desteğiyle kabul edildi.

Ana hedefleri 
Mutabakatın 4 ana hedefi şunlardır:

 Çok sayıda mülteciye ev sahipliği yapan ülkeler üzerindeki baskıyı hafifletmek
 Mültecilerin bulundukları ülkede kendi kendine yeterliliğini arttırmak;
 Üçüncü ülke giriş ve yeni ülkelere yerleşim imkanını genişletmek;
 Mültecilerin güvenli ve onurlu bir şekilde geri dönüşü için menşe ülkelerdeki koşulları desteklemek.

İmzacı devletler 
Mutabakat, 181 ülkenin desteğiyle kabul edilmiştir. ABD ve Macaristan "hayır" oyu vermiş,  Dominik Cumhuriyeti, Eritre ve Libya ise çekimser kalmıştır.

Takibi

Küresel Mülteci Forumu 
Mültecilere İlişkin Küresel Mutabakatı ile üzerinde mutabakata varılmış konuların hayata geçirilmesini takip etmek üzere  17-18 Aralık 2019 İsviçre'de  I. Küresel Mülteci Forumu gerçekleştirildi.  Eş başkanlığını Türkiye, Pakistan, Etiyopya, Kosta Rika ve Almanya'nın yaptığı Forum'da BM Mülteci Örgütü, devletlerin ve özel sektörün  mülteciler için  yaklaşık 10 milyar dolar taahhütte bulunduğunu duyurdu; katılımcı hükûmetler de mülteciler için üç milyar dolar yardım yapmayı ve 50 bin mültecinin barınmasının sağlanmasını vadettiler.

Ayrıca bakınız 

 Küresel Göç Mutabakatı

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Mültecilere İlişkin Küresel Mutabakat Dijital Platformu 
 Mutabakat Metni (İngilizce) 
 Mutabakat Metni (Resmî olmayan Türkçe çeviri)

Birleşmiş Milletler belgeleri
Göçler
Birleşmiş Milletler tarihi
İnsani yardım