Tsihisdziri Kilisesi

Tsihisdziri Kilisesi (Gürcüce: ციხისძირის ეკლესია), Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Tsihisdziri olan Kayadibi köyünde orta çağdan kalma bir Gürcü kilisesidir.

Tarihçe

Eski bir Gürcü yerleşimi olan Tsihisdziri köyü ve kilisesinin bulunduğu Şavşeti, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Eskiden Hristiyan nüfusa sahip olan köyün kilisesi olan Tsihisdziri Kilisesi'nin Osmanlı döneminden önce, geç orta çağda inşa edildiği tahmin edilmektedir. Doğubilimci Nikolay Marr 1904 yılında Tsihisdziri Kilisesi'nden hemen yakınındaki Dabaketili köyünün kilisesi olarak söz etmiş, kilisede herhangi bir yazıtın bulunmadığını belirtmiştir. Yakın döneme ait bazı kaynaklarda da bu kilise Dabaketili Kilisesi olarak anlatılmıştır.

Mimari

Tsihisdziri Kilisesi, Cami mahallesinin 1 km güneyinde, yolun kıyısında yüksekçe bir yerde bulunmaktadır. Tek nefli bir yapı olan kilise (9,5 X 5,50 m), ortadan ikiye ayrılmış gibi büyük ölçüde yıkılmıştır. Apsisin duvarı günümüze ulaşmıştır. Bu duvar 4 metre yükseklikte, 4,5 metre genişlikte ve 2,5 metre uzunluktadır. Nikolay Marr da 1904 yılında yarım dairesel formdaki apsisin ayakta olduğunu, ancak güney tarafta küçük ve gri renkli kaplama taşlarının söküldüğünü belirtmiştir. Klisenin duvarları zemin seviyesine kadar yıkılmıştır. Nikolay Marr ise, kilisenin duvarlarının dokuz-on sıra sevisinde sağlam kaldığını yazmıştır. Tsihisdziri Kilisesi'nin günümüze ulaşan duvarların uzunluğu 7,9 metredir. Duvar kireç harcı kullanılarak moloz taşlarla inşa edilmiştir. Duvarın doğu tarafında ve apsis duvarının alt kısmında kaba yonu kaplama taşların bir kısmı bugüne ulaşmıştır.

Kaynakça

Artvin'deki Gürcü Ortodoks kiliseleri