Finlandiya-Rusya ilişkileri

Finlandiya-Rusya ilişkileri, 18. yüzyılın başlarında İsveç ve Rusya arasındaki savaşlardan ve 19. yüzyılın başlarında Napolyon döneminde Finlandiya Büyük Dükalığı'nın Rusya İmparatorluğu içinde planlı bir şekilde kurulması ve ilhakından, Rusya'nın son çarı 1917'de tahttan indirildikten sonra Rusya ve Finlandiya arasındaki kişisel birliğin dağılmasına ve ardından Bolşevik (Sovyet) Rus hükûmetinin desteğiyle modern Finlandiya'nın doğuşuna kadar yüzyıllar boyunca yürütülmüştür. Finlandiya, Sovyet Rusya'nın küçük çaplı katılımıyla kendi iç savaşını yaşadı, daha sonra SSCB tarafından işgal edildi ve iç siyaseti ondan etkilendi. O zamandan beri ilişkiler hem sıcak hem de soğuk bir şekilde ilerledi. Rusya'nın Helsinki'de büyükelçiliği, Turku'da bir başkonsolosluğu ve Lappeenranta ve Mariehamn'da konsoloslukları bulunmaktadır. Finlandiya'nın Moskova'da bir büyükelçiliği, Saint Petersburg'da bir başkonsolosluğu ve konsolosluğun iki şubesi (Murmansk ve Petrozavodsk'ta) bulunmaktadır.

Tarihi 

Finlandiya, yüzyıllar boyunca İsveç İmparatorluğu'nun kurucu bir parçasıydı ve Rus İmparatorluğu ile en erken etkileşimlerini bu imparatorluğun himayesinde yaşadı. Rusya Finlandiya'yı birkaç kez işgal etti: Rusya'nın Finlandiya'yı işgal etmesi ve Rus İmparatorluğu'nun 1809'da Finlandiya'yı imparatorluğunun bir parçası yapmak için İsveç'i yenmesidir.

Birinci Dünya Savaşı sırasında Rus İmparatorluğu'nun çöküşü ile Finlandiya, SSCB tarafından "Lenin'in ulusların kendi kaderini tayin etme ilkesi doğrultusunda" bağımsızlığını ilan etme fırsatını yakaladı. Finlandiya İç Savaşı ve Ekim Devrimi'nin ardından Ruslar adeta komünistlerle eş tutulmuş ve komünizme resmi düşmanlık nedeniyle dünya savaşları arasındaki dönemde Fin-Sovyet ilişkileri gergin kalmıştır.

Finlandiya, II. Dünya Savaşı sırasında Sovyetler Birliği'ne karşı iki savaş yaptı: Kış Savaşı ve Devam Savaşı. Finler bu savaşlar sırasında 89.108 ölü veya kayıp zayiat verdiler ancak Sovyetler Birliği'ne de ciddi kayıplar verdirdiler: Kış Savaşı sırasında 126.875 ila 167.976 arasında ölü veya kayıp, Devam Savaşı sırasında 250.000-305.000 arasında ölü veya kayıp verdirdiler. Finlandiya, büyük şehir Vyborg dahil olmak üzere topraklarının %11'ini Sovyetler Birliği'ne devretti, ancak Sovyetlerin Finlandiya'yı SSCB'ye ilhak etmesini engelledi. İkinci Dünya Savaşı'nın bir parçası olarak savaşan tüm kıta Avrupası ülkeleri arasında işgal edilmeyen tek başkentler Helsinki ve Moskova'ydı.

Soğuk savaş döneminde Finlandiya, başka bir savaşı önlemek ve SSCB'yi yatıştırmak için batı ve doğu blokları arasında bir orta yol bulmaya çalıştı ve hatta önceki sonuçlar SSCB için sakıncalıyken yeni seçimler düzenledi.

Baltık devletlerinin Sovyetler Birliği'nden bağımsızlık peşinde koştuğu 1988-91 döneminde, Finlandiya başlangıçta "Baltık bağımsızlık hareketini alenen desteklemekten kaçındı, ancak pratikte işbirliği yaparak destekledi." Ancak, Rusya'daki başarısız 1991 Ağustos Darbesi'nden sonra Finlandiya, Baltık devletlerini tanıdı ve onlarla diplomatik ilişkileri yeniden kurdu.

2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgali başladıktan sonra AB ülkelerinden biri olan Finlandiya, Rusya'ya yaptırımlar uyguladı ve Rusya, tüm AB ülkelerini "dost olmayan ülkeler" listesine ekledi.

Finlandiya'da casusluk 
Rusya'nın Finlandiya Dışişleri Bakanlığı'ndaki BT ağlarının büyük çapta casusluk yaptığından şüpheleniliyor. Finlandiya ile Avrupa Birliği arasındaki veri trafiğine odaklanan casusluğun dört yıl sürdüğüne inanılıyor. Casusluk 2013 baharında ortaya çıktı ve Ekim 2013 itibarıyla Finlandiya Güvenlik İstihbarat Servisi (Supo) ihlali araştırıyordu.

Ekonomik ilişkiler 
Finlandiya şu anda Rusya'dan çok sayıda mal ve yakıt gibi temel ihtiyaçları ithal ediyor. Rusya, ahşap ürünler gibi büyük miktarda Fin malları ve iletişim teknolojisi gibi hizmetler ithal ediyor.

Finlandiya'nın NATO üyeliği sorunu 
Aralık 2021'de Rusya Dışişleri Bakanlığı Finlandiya ve İsveç'e NATO'ya katılmaktan kaçınmaları için baskı yaptı. Rusya, NATO'nun iki ülkeyi askeri ittifaka katılmaya yönelik ısrarlı davetlerinin, İskandinav bölgesinde istikrarı tehdit edecek önemli siyasi ve askeri sonuçları olacağını iddia ediyor. Ayrıca Rusya, Finlandiya'nın NATO'ya dahil edilmesini Rusya'nın ulusal güvenliğine bir tehdit olarak görüyor, çünkü ülke NATO'ya katılırsa ABD muhtemelen Finlandiya'da askeri teçhizat konuşlandırabilecek.

Ancak 1 Ocak 2022'de Finlandiya cumhurbaşkanı Sauli Niinistö, Finlandiya hükûmetinin NATO üyeliğine başvurma hakkını saklı tuttuğunu belirterek Finlandiya egemenliğini yeniden ilan etti. Ayrıca Niinistö, Rus taleplerinin "Avrupa güvenlik düzenini" tehdit ettiğini söyledi. Ek olarak, Finlandiya dahil bazı AB üye devletlerinin egemenliğinin ve güvenliğinin korunması için transatlantik işbirliğinin gerekli olduğuna inandığını belirtti. 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı istila etmesinin ardından Finlandiya halkı arasında NATO üyeliğine destek arttı.

Dış bağlantılar 
 Finlandiya Büyükelçiliği Moskova
 Rusya Federasyonu Helsinki Büyükelçiliği

Kaynakça 

Finlandiya-Rusya ilişkileri