Hırtsıjıqo Ale

Hırtsıjıqo Ale Cançat () Çerkes komutan ve asker. Rus-Çerkes Savaşında yer almıştır.

Biyografi

İsim 
Ale'nin soy adı Cançat olup Hırtsıjıqo "Hırtsıj'ın oğlu" anlamına gelmektedir. Çerkeslerin "-qo" soneki ile biten hem soyadları hem de lakapları vardı. Bu ek Türkçe adlardaki "-oğlu" ekiyle eş anlamlıdır. Edmun Spencer'in kitabında "Hirsiz Sultanoglu" olarak geçmektedir.

İlk yılları 

Çerkesler tarihlerini yazmadıkları ve tüm bilgiler dış geldiği için Hırtsıjıqo'nun erken yaşamı hakkında pek bir şey kaydedilmedi. Kaynaklar, Çekesya'nın Abzeh bölgesinin Şah köyünde doğduğunu ve Cançate sülalesinden olduğunu belirtiyor. Doğum tarihi bilinmemektedir ancak 1776 tarihinde Don kazaklarına karşı düzenlenen bir sefere henüz genç bir delikanlı olarak katıldığı kayıtlarda geçmektedir.

Rus-Çerkes Savaşı

Ünlenmesi 
Hırtsıjıqo, kısa sürede askerî başarılarıyla ünlendi. Ğış Nuh, onu şu şekilde tarif etmiştir:

Çerkes bayrağını dalgalandırması 
1830 yılında Seferbiy Zaneqo tarafından Çerkes bayrağı tasarlandı. Bayrağın ilk kopyası Çerkesya'ya ulaştığında Nur Muhammed Hağur tarafından teslim alınarak günümüzde Soçi'de bulunan Geş vadisine getirildi. Burada tüm Çerkes vilayetlerinin reisleri toplanarak bayrağı kabul ettiler ve komutan Hırtsıjıqo Ale bayrağı ilk defa Çerkes toprağına diken kişi oldu.

Zass ile düşmanlıklar 
1833'te Grigori Zass, Rus-Çerkes Savaşı'nın başkomutanı olarak atandı ve tam yetki sahibi olarak Kuban hattına geldi. Zass Çerkeslere olan nefretiyle ünlüydü ve arkadaşlarına gönderdiği mektuplarda Çerkes sivilleri katledişiyle övünüyordu. Zass'ın ana karargahı Prochnyi Okop kalesindeydi. Zass'a darbe vurmak isteyen Hırtsıjıqo Ale, Çerkes ordusundan yoldaşlarıyla birlikte bu üsse saldırarak General Zass'ın kızını kaçırdı. 3 yıl sonra Zass'a kızını iade edeceklerini bildiren bir mektup göndererek teslim yeri ve şartları konusunda anlaştılar. Çerkes arabulucular belirlenen saatte geldiler ve Çerkes kıyafetleri giymiş kızı attan alıp babasına teslim ettiler. Kız, babasını Çerkesleri bağışlaması için ikna etti ve her iki taraf da üslerine döndü.

Ölümü 
Kaynaklar onun Ruslara karşı bir savaşta öldüğünü belirtiyor.

Kaynakça 

Kafkas Savaşı'nda kişiler
Çerkes soylular