İstisnacılık

İstisnacılık, bir canlı türünün, ülkenin, toplumun, kurumun, hareketin, bireyin veya bir zaman sürecinin "istisnai" (yani sıra dışı veya olağanüstü) olduğu algısı veya inancıdır. Terim, belirtilmiş olsun veya olmasın bir şekilde üstün olunduğu fikrini de taşır. Her ne kadar ortaya atılan görüşün bir döneme göre geliştiği görülse de, bugün terim özellikle ulusal veya bölgesel bağlamlarda kullanılmaktadır.

Kavramın gelişimi 
Alman romantik filozof ve tarihçiler, özellikle Johann Gottfried Herder (1744-1803) ve Johann Gottlieb Fichte (1762–1814), 18. yüzyılın sonlarında benzersizlik teması üzerine yoğunlaştılar. Siyasal devlet vurgusunu azaltıp, bunun yerine bütün insanlar için, dillerini ve geleneklerini içeren Volk (halk) kavramının benzersizliğini vurguladılar. Kendine özgü tarihi olan kültürel bir varlık olarak kabul edilen her millet, bir "ulusal ruh" ya da "halkın ruhuna" (Almanca: Volksgeist) sahipti. Bu fikir, milliyetçiliğin geliştiği 19. yüzyıl Avrupa topraklarında, özellikle de elitlerin başka yerlerden yönettiği ülkelerde, güçlü bir etkiye sahipti.

Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Hindistan, Pakistan, Japon İmparatorluğu, İran, İsrail, Kuzey Kore, Güney Afrika, İspanya, İngiltere, Sovyetler Birliği, Avrupa Birliği ve Tayland gibi birçok ülke için "istisnalık" iddiaları yapıldı. Tarihçiler, tarihte Çin, Osmanlı İmparatorluğu, Antik Roma ve Antik Hindistan gibi tarihi imparatorluklar da dahil olmak üzere birçok başka örnek de göstermektedirler.

Diğer alanlarda kullanımı 
İstisnacılığın, tıp ve genetik alanlarında da kullanımları vardır.

Psikoloji alanındaki bazı hastalıkların semptomları arasında bulunan bir tür psikotik sanrı olan grandiyöz, İngilizce büyük anlamına grand kelimesinden gelir ve kişinin kendini aşırı bir güven içerisinde birçok yönden üstün görmesine neden olur.

Ayrıca bakınız 
 Amerikan istisnacılığı
 Antroposantrizm
 Şovenizm
 Elitizm
 Seçilmiş Kişi
 Yahudilikte Seçilmiş Halk inancı
 Sonderweg
 Hindutva
 Grandiyöz

Konuyla ilgili yayınlar

Kaynakça 

İstisnacılık
Eleştirel teori
Felsefi teoriler
Uluslararası ilişkiler teorisi