Urfa Adamı

Urfa Adamı, diğer adıyla Balıklıgöl Heykeli, Şanlıurfa ili Balıklıgöl kazı alanı civarında 1990'lı yıllarda bulunan, gerçek insan boyutlarında ve formundaki tarih öncesi heykeldir. 

193 cm boyu, 54 cm genişliği ve 63 cm kalınlığındaki kireç taşından heykelin nerede, nasıl ve ne amaçla yapılıp kullanıldığını kestirmeye yardım edecek herhangi bir somut veri yoktur. M.Ö. 11.000 ila 9.500’lü yıllar arasında yontulduğu tahmin edilmektedir. Gerçek insan boyutlarında ve formunda yapılmış (bilinen/bulunan) en eski heykeldir. Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'nde sergilenir.

Balıklıgöl’ün hemen kuzeyinde, eski Urfa evlerinin altında, büyük su kaynaklarının yanında olduğu anlaşılan Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem'e ait büyük bir yerleşimde ortaya çıkarılmıştır. Üç ana parçaya kırılmış halde bulunmakla birlikte genel bütünlüğünü korumaktadır. 

Bir erkeği betimlediği düşünen heykelin yüz hatları tam belirgin değildir. Derin göz çukurlarına siyah obsidyen parçalar yerleştirilmiştir. Göğüs bölgesinde V şeklinde takıyı andıran bir şekle sahiptir. Ayakları yoktur.  Saçları ve sakalı kazınmış (tıraşlı) ve ağızsız olarak resmedilmiştir.  Ağzının olmaması konusuna, yüzde maske olduğu için ağzın görünmediği, betimlenen kişinin bazı sırları sakladığının göstergesi olduğu gibi açıklamalar getirilmiştir. Elleri göbek hizasında önden bitişiktir. Heykelin sergilendiği Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'nin eser kataloğunda "heykelin esas olarak erkek cinselliğini sembolize ettiğinden kuşku yoktur" ifadesi yer almaktadır.

Keşif 
Heykel inşaat çalışmaları sırasında bulunmuştur ve buluntu yeri tam olarak kaydedilmemiştir, ancak yakınlardaki Urfa Yeni-Yol Çanak Çömlek Öncesi Neolitik A alanından gelmiş olabilir. Burası Urfa çevresinde bilinen diğer Çanak Çömlek Öncesi Neolitik A yerleşimlerinden çok uzakta değildir: Göbekli Tepe (yaklaşık 10 kilometre) ve Gürcütepe. 1993 yılında Balıklıgöl'deki Yeni Yol caddesinde, 1997'den itibaren bir Çanak Çömlek Öncesi Neolitik alanın araştırıldığı aynı yerde keşfedildiği bildirilmektedir.Heykelin MÖ 9000 yıllarına ait olduğu düşünülmektedir ve genellikle dünyanın bilinen en eski heykeli olduğu iddia edilmektedir.

Bağlam 
Urfa Adamı'ndan önce, Löwenmensch heykelciği (yaklaşık MÖ 40.000), Dolní Věstonice Venüsü (yaklaşık MÖ 30.000), Willendorf Venüsü (yaklaşık MÖ 25000) veya gerçekçi Brassempouy Venüsü (yaklaşık MÖ 25000) gibi Üst Paleolitik dönemden çok sayıda küçük boyutlu heykelcik bilinmektedir.

Urfa Adamı'ndan biraz daha sonra, Çanak Çömlek Öncesi Neolitik C, Ain Ghazal Heykelleri gibi antropomorfik heykeller Levant'tan bilinmektedir.

Detaylar

Ayrıca bakınız 
Mezopotamya sanatı

Kaynakça 

Tarih öncesi heykeller
Tarih öncesi Türkiye
Tarih öncesi Anadolu
1990'larda arkeolojik buluntular
Arkeolojik eserler
Şanlıurfa (il)