Hövsan

Hovsan , Bakü'nün Surahanı semtinde kentsel bir yerleşim yeridir. Hazar Denizi kıyısındadır. Yerli halka göre geçmişte kentin azazisinde iki havuz olduğu için köyün adı Hovuzan'dır. Kaynaklara göre oykonim, havuz kelimesi ve "havuzlar" veya "havuz yeri" anlamına gelen -an sonekinden oluşur. Bazı araştırmacılara göre, yerleşim yerinin adı Arapça hisn (kale, sur) kelimesinden türemiştir. Aslında köy, deniz kıyısında, havzada yer aldığı için bu şekilde adlandırılmıştır.

Tarih 
Hovsan yerleşimi, Abşeron yarımadasının güneyinde, sahilde yer almaktadır. Hovsan köyü Bakü'nün eski yerleşim yerlerinden biridir ve 1793 yılında kurulmuştur. 2 Ağustos 1966  'da bir yerleşim yeri statüsünü aldı ve Bakü idari topraklarına dahil edildi. 
sol|küçükresim|350x350pik| Hovsan yerleşimi. 1955 fotoğrafı

Coğrafya ve iklim 
Kış çok sert olmayan ılık tabiyata sahip. Mevsime göre kuvvetli Khazri rüzgarları esiyor. İlkbahar ve yaz aylarında deniz kenarında ılık ve serin hava oluşur. Yaz çoğunlukla rüzgarlı ve serindir.

Nüfus 
1859-1864 tarihli bilgilere göre Bakü ilinin Bakü ilçesine bağlı Hovsan köyünde 169 evde 407 erkek, 348 kadın olmak üzere 735 Şii Azerbaycan Tatarı yaşıyordu. Yaşlı Hovsan köylüleri günümüzde de Tatarca konuşuyor.

Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet İstatistik Komitesi'nin 1 Ocak 2012 tarihi itibarıyla resmi verilerine göre Hovsan kasabasının nüfusu 38.9 bin kişidir. Son zamanlarda bölgelerden ve diğer bölgelerden (göçmenler ve kiracılar) Hovsan yerleşimine gelenlerin sayısı da artmıştır.

1 Ocak 2013 tarihi itibarıyla resmi olmayan verilere göre Hovsan kasabasının nüfusu 85,3 bin kişidir.

Köylüler doğrudan sığır yetiştiriciliği, karanfil yetiştiriciliği ve tarımla uğraşmaktadır. Köyde meşhur "Hovsan soğanı" yetiştirilmektedir. Yeni kurulan yerleşim yerinin nüfusunun büyük bir kısmı Bakü'de çeşitli kurumlarda çalışıyor. Son zamanlarda yerleşim çevresindeki hizmet alanları hızla gelişmeye başlamıştır. Azerbaycan-Kazakistan ortak girişimi tarafından yapılan "Bakü Tahıl Terminali" 4 Nisan 2007 tarihinde Hovsan yerleşiminde faaliyete geçti. Başlangıçta liman terminalinin kapasitesi yılda 500.000 ton, ardından yılda 800.000 ton olarak planlandı. Terminal, tahılın Kazakistan'dan Azerbaycan'a ve oradan diğer ülkelere ve Karadeniz bölgesine ithalatı, depolanması ve taşınması için tasarlandı. Projenin ikinci etabında günlük 150 bin ton üretim kapasitesi un ve ekmeğin öğütülmesi - somun fabrikası yapılacak.

Hovsan Havalandırma İstasyonu, Hovsan yerleşim bölgesinde yer almaktadır. Atık su bu istasyonda arıtılarak Hazar Denizi'ne deşarj edilmektedir.

Bakü Hovsan Uluslararası Limanı OJSC (eski adıyla Bakü Deniz Balıkları Limanı OJSC) 1956 yılında faaliyete geçmiştir. Limanın kargo terminali yıllık 8.6 milyon ton taşıma kapasitesine sahiptir. Yaklaşık 14 hektarlık bir alanı kaplayan limanda 9 adet köprü olduğu kaydedildi. Liman, Baku Steel Company LLC tarafından yönetilmektedir.

Eğitim, kültür ve spor 
Laçin ilçesine bağlı yerleşim yerinde 6 ortaokul (76, 118, 196, 270, 280 ve 281) ile 76 numaralı ortaokul binasında 16 nolu ortaokul bulunmaktadır. Okulun Rusça ve Azerice bölümleri vardır. Ayrıca 7 anaokulu (126, 163, 203, 263, 270, 273, 311), Mirzaağa Aliyev Kültür Evi ve Hovsan Kültür Sarayı, 23 numaralı şehir polikliniği, 16 numaralı çocuk polikliniği, 37 numaralı müzik okulu, 89 numaralı postane ve şubesi, 47 ve 57 sayılı ATS'ler, 35 Nolu Devlet Noterliği, International Bank'ın iki ödeme noktası ve Kapital Bank'ın bir ödeme noktası, iki gaz işletme noktası, RMKTB MKIS No. 103 ve 104, TTT No. 1 ve Sosyal 2 Nolu Konut ve Kamu Hizmetleri Dairesi faaliyet göstermektedir.

Nüfusun dinlenmesi ve eğlenmesi için yerleşimde 2 rekreasyon parkı, 1 spor kompleksi ve 1 halk kütüphanesi bulunmaktadır . Yerleşimde çok sayıda endüstriyel işletme ve diğer ekonomi, hizmet ve yönetim departmanları bulunmaktadır. 15 Ekim 2009 tarihinde Karabağ savaşında şehit ve sakatların aileleri için 2 adet 36 daireli konut yapılarak yerleşimde faaliyete geçmiştir. Aynı tarihte Hovsan Olimpik Spor Kompleksi faaliyete geçti.

Azerbaycan Cumhuriyeti Acil Durumlar Bakanlığı Akademisi, Hovsan yerleşim bölgesinde faaliyet göstermektedir.

Tarihi, kültürel ve mimari anıtlar 

 Değirmen - XIX yüzyıl (Envanter numarası: 3481)  
 Hamam - XVII yüzyıl (Envanter numarası: 3480)  
 Banyo - 1910 (Envanter numarası: 3487)  
 İmam Hüseyin ve Hazreti Abbas'ın adını taşıyan Cuma Camii 1920 yılında yapılmıştır. 
 Eski Mezarlık - Ortaçağ (Envanter numarası: 5740)  
 Cami - 1806 (Envanter numarası: 3482)  
 Cami - XX yüzyıl (Envanter numarası: 3483)

Kasabanın ünlüleri 

 Agadadash Muniri - yazar. 
 Agayev Ulfat Khanali oğlu - Kimya Bilimleri Doktoru. 
 Almazov Varaga Gambar oglu - Filoloji Bilimleri Doktoru. 
 Güllü İsmayilova - Onursal öğretmen. 
 Hajiyeva Nazira Mashadi Maarif gizi - Kimya Bilimleri Doktoru. 
 Gilmanov Soltan Novruzali oğlu - Polis Tümgenerali, Polis Akademisi Şefi. 
 Mirza Almasov - Tümgeneral, Jamshid Nakhchivanski'nin adını taşıyan Askeri Lise Başkanı. 
 Mirzaağa Aliyev (1883-1954) - SSCB Halk Sanatçısı. 
 Rahmanov Panah Abdulrahman oglu - Filoloji Bilimleri Doktoru. 
 Samedov Zarbali Javad oglu - Kimya Bilimleri Doktoru.

Kaynakça

Kaynak 

 Azerbaycan Kültür ve Turizm Bakanlığı  
 Bakü Tahıl Terminali açıldı  
 Demografik göstergeler 
 Mediaforum.az  
 Surakhani İlçe Yürütme Gücü 
 Surahanı Yürütme Gücünün Tarihi Anıtları

Dış bağlantılar

Ayrıca bakınız 

 Abşeron 
 Bakü 
 Hovsan belediyesi 
 Hovsan Olimpik Spor Kompleksi