Abdullah Lütfi Dayıoğlu

Abdullah Lütfi Efendi (1855 - 1931) Türk eğitimci ve yazar. Ağın çevresinde "Tahtasız Hoca" olarak bilinir

Yaşamı 
Elazığ'a bağlı Ağın'ın Ayvacık (Kopinik) köyünde doğan Abdullah Lütfi Efendi , eğitimci kişiliğiyle bilinir. Babası Molla Halil ve annesini henüz 9 yaşındayken kaybetmiştir. Hayatı boyunca Yanya, Bursa, Mardin, Diyarbakır, Hakkari, Kemaliye, Ağın, Harput, Arapgir ve İstanbul'da bulunan çeşitli okullarda ve rüştiye mekteplerinde öğretmenlik yapmıştır. Ağın ve Kemaliye'de bulunduğu süre boyunca Ermeni Kilisesi'nde görev yapan papazlardan Fransızca öğrenen Abdullah Lütfi Efendi, bunun yanında Farsça ve Arapça dillerine hakimdir. 1877–1878 Osmanlı-Rus savaşında gönüllü olarak katılmıştır 

Muallimlik yaptığı dönem içerisinde Fransızca diline hakim olmasıyla birlikte Arap alfabesi ile okunup, yazılan Osmanlıca'nın daha kolay öğrenilmesi için farklı bir alfabe tasarlamıştır. Arap alfabesini değiştirmeyen fakat Osmanlıca'da çokça karşılaşılan birden fazla harfe karşılık gelen tek bir harf yerine, Latin alfabesine benzer bir şekilde her bir ses için farklı harfler üreten Abdullah Lütfi Efendi, bu alfabesi ile görev aldığı rüştiye mekteplerinde birçok öğrenciye kolaylıkla Osmanlıca öğrettiğini belirtir. "Osmanlıca Elifba" başlıklı kitabında, bu yeni alfabeyi ve öğretim metodunu açıklayan muallim, birçok kez İstanbul'a gelip Padişah veya çeşitli bürokratlar ile görüşmek ve kitabını tanıtmak istemiş, fakat istekleri geri çevrilmiştir.

1904 yılında Maarif Nezareti'ne tasarladığı yeni Osmanlıca öğretim metodunu ve yazdığı kitapları sunmuş, fakat kitapların basılması için gerekli ruhsat kendisine verilmemiştir. Buna rağmen bu metodu açıklayan "Tertib ve Elifba-yı Hamidiye" isimli bir kitap daha yazmış ve kitabın basılıp dağıtılması için gerekli izni 1908 yılında alabilmiştir.

Peyami Safa, Abdullah Lütfi Efendi'nin yeni alfabe tasarısı hakkında İçtihat Dergisi'ne uzun bir telgraf çektiğinden ve bu alfabede eski alfabeyi muhafaza ederek yeni bir öğretim biçimi tasarladığını, bu biçimle binlerce çocuğa kısa sürede okuma yazma öğretmeyi başardığından bahsetmektedir. Bu telgrafı çektiği yıllarda muallimlik yaptığı Keban'da görevli Kaymakam Şükrü Bey, aynı şekilde Abdullah Lütfi Efendi'nin hazırladığı alfabenin oldukça yenilikçi olduğunu belirtmektedir.

Hayatı boyunca sürdürdüğü eğitimci kimliğinin yanında, İzmit'te, Diyarbakır'da ve Mamuret-ül Aziz'de çeşitli köylerde imamlık yapmış, tiyatro ve sahne sanatlarına da ilgi duymuş, İstanbul'da olduğu süre boyunca tiyatro oyunlarına izleyici olarak katılmıştır. Geçmiş yıllarda Maarif Nişanı ile, 1927 ve 1929 yılında ise Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Fazilet Mükafatı ile ödüllendirilen Abdullah Lütfi Efendi, 1931 yılında Ağın'da ölmüştür.

Kaynakça 

1855 doğumlular
Ağın doğumlular
Türk eğitimciler
20. yüzyıl Türk yazarları
1935 yılında ölenler