Pyrus communis caucasica

Pyrus communis caucasica (Kafkas yaban armudu), Rosaceae (gülgiller) familyasından bir bitki alt türüdür. Deniz seviyesinden 1.600 metre yüksekliğe kadar olan bölgelerde yetişir. Kafkasya bölgesinin endemik bitkilerinden biridir.

Gürcistan’da yaygın olarak yetişir ve Gürcüce adı olan “panta” (პანტა) Artvin bölgesinde de kullanılmaktadır. Hızlı büyüyen ve dikenli bir bitki olan Pyrus communis caucasica, orta boyda ya da uzun bir ağaçtır. Salkım biçiminde beyaz çiçek açar ve uzun saplı yaprağı tek parçadır. Saplı meyvesi yendiği gibi sirke ve votka yapımında kullanılır. Kerestesi kıymetlidir. Pyrus communis subsp. caucasica fidanlarından başka cins armutların aşılanmasında anaç olarak yararlanılmaktadır.

Genel özellikleri 
Genellikle dar, oval bir taç geliştiren değişken bir büyüme tarzına sahip bir ağaçtır. Yükseklik yaklaşık 15-20 m, genişlik yaklaşık 10 metredir. Yaşlı ağaçların koyu gri ve bazen neredeyse siyah olan bir gövdesi vardır. Genellikle derin oluklu ve bazen küçük parçalar halinde dökülüor. Genç dallar hafif tüylü başlar, ancak kısa sürede çıplak kalır. Grimsi kahverengiye dönerler ve bazen dikenleri vardır. Yaprakların şekli çok değişkendir. Yuvarlak, oval veya eliptik ve parlak koyu yeşildirler, kenarları keskin testere dişlidir. Beyaz çiçekler Nisan ayı sonlarında bolca çiçek açar. Çiçekler, yaklaşık 4 cm çapında, birlikte 5 ila 9'luk demetler halinde büyür. Yenilebilir, oldukça tatsız armut biçimli meyveler sonbaharda gelişir. Nötr ve kireçli toprak ister ve kuraklığa karşı dayanıklıdır.

Dağılımı

Kafkasya'nın endemik türü olan Pyrus communis subsp. caucasica, Gürcistan'daki 11 yabani armut ağacı türü arasında en yaygın olanıdır ve yerel armut türlerinin atası olarak kabul edilir. Kafkas yaban armudu ağacı ayrıca Macaristan, İran, Makedonya, Moldova, Polonya, Romanya, Rusya, Sırbistan ve Ukrayna’da da görülmektedir. Ancak Kafkas bölgesi dışındaki bu varlığını, bu ağacın Sovyet döneminde uzaktaki bahçelere başka cins armutları aşılamak için anaç fidan olarak dikilmiş olmasına borçludur.

Asırlık armut ağacı: "Panta"
Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Yoncalı köyünde bulunan ve “panta” olarak adlandırılan bir ağacın yaklaşık 1.500 yaşında olduğunu tahmin edilmektedir. Bu ağacın varlığı da Kafkas yaban armudunun uzun ömürlü bir ağaç olduğunu göstermektedir. Çevre genişliği 6,6 metre olan panta armudu ağacı, 2,1 metre çapında ve 18,5 metre boyundadır. Ağacın tescil edilmesi için çalışmalar başlatılmıştır.

Dış bağlantılar

Kaynakça

Pyrus
Bolu florası
Gürcistan florası