İntegralizm

Siyaset biliminde integralizm veya bütünleştirmecilik (Fransızca: intégrisme) olarak adlandırılan, pek çok çeşidi olmasına rağmen genel olarak Katolik inancının sivil toplum bünyesindeki kamu hukukunun ve politikasının temeli olması gerektiğini savunan ve böylece Katoliklerin toplum üzerinde üstün bir konumda bulunmasını mümkün kılan bir prensiptir. İntegralistler, Papa IX. Pius'un, sivil gücün dini tarafsızlığının ideal olarak kabul edilemeyeceğini belirten 1864 yılında yayınladığı Quanta cura genelgesini ve XIII. Leo'nun, devletin dini yükümlülükleri hakkındaki Immortale Dei doktrinini desteklerler. "İnsanların ve toplumların gerçek dine ve bir Mesih Kilisesi'ne karşı ahlaki görevlerine ilişkin bu geleneksel Katolik doktrini", İkinci Vatikan Konseyinin Dini Özgürlük Bildirgesi tarafından bozulmadan bırakılmıştır. Bu yüzden integralistler, genellikle Konsil ile ilişkili olarak, "Konstantin Çağı'nın Hristiyan Alemi'nin Yadsınmasını" kabul etmiyorlar.

İntegralizm bazen, insan doğası üzerine kapsamlı bir doktrine dayanan tamamen entegre bir sosyal ve politik düzeni savunan bir dizi teorik kavram ve pratik politikaya atıfta bulunmak için de kullanılır. Kimi integralist biçimler yalnızca siyasi ve sosyal bütünleşmeye, kimi ulusal veya etnik birliğe ulaşmaya odaklanırken, kimi de daha çok dinî ve kültürel tekdüzelik elde etmeye çalışır. Bunların hepsini elde etmeye çalışan biçimler de mevcuttur. Terim ayrıca Protestan köktendinciliği veya İslamcılık gibi Katolik olmayan dini hareketleri tanımlamak için de kullanılmıştır.

19. ve 20. yüzyılların siyasi ve sosyal tarihinde, integralizm terimi genellikle gelenekçi muhafazakârlık ve buna benzer politik hareketlere sahip sağ görüşlüler tarafından uygulandı, fakat aynı zamanda çeşitli merkezci hareketler tarafından ulusal ve kültürel entegrasyon gibi politik araçlar olarak da benimsendi. Bütinleştirici olmasından dolayı temel olarak kavram, siyasi yelpazede pek çok felsefeyi kapsar ve dar anlamdaki integralist uzmanlar sağ/sol ikilemini reddeder.

Entelektüel ve politik bir hareket olarak özellikle Fransa'daki Katolik Kilisesi içinde, 19. yüzyıl ve 20. yüzyıl başlarında yapılan polemikler sonucunda integralizm ortaya çıktı. O zamanlar terim, Hristiyan teolojisi ile seküler modernitenin liberal felsefesi arasında bir sentez yaratmaya çalışan "modernistlere" karşı çıkanları tanımlamak için bir lakap olarak kullanılmıştır. Katolik siyasi entegralizm savunucuları, tüm sosyal ve politik eylemlerin Katolik İnancına dayanması gerektiğini savunurlar. Katolikliğin devletin ilan edilmiş dini olması gerektiğini, kilise ve devletin ayrılmaması gerektiğini savunurlar.

İntegralizmin çağdaş tartışmaları, kapitalizm ve liberalizm eleştirileriyle 2014 yılında yenilendi.

Katolik İntegralizmi

Tarihi
Resmi olarak Hristiyanlığı kabul eden ilk devlet, III. Tiridates yönetimindeki Ermenistan'dı. Bununla birlikte, integralistler tarafından desteklenen sivil düzenin tesis edilmesinin, genellikle 312 yılında Roma İmparatoru I. Konstantin'in dönüşümü ile başladığı düşünülmektedir. Konstantin her ne kadar Hristiyanlığı kişisel olarak kucaklasa da, 380 yılına kadar I. Theodosius'un Selanik Fermanı'na kadar Katolikliğin resmen imparatorluğun dini olarak benimsenmesi mümkün olamadı. R.W. Southern'in tabiriyle kilisenin organize olmuş toplumun tamamıyla özdeşleşmesi ise, altıncı yüzyılda I. Justinianus'un yasal reformları ile yoğunlaştı. Latin Batı'da ise yoğunlaşmanın zirvesi 800'lü yıllarda başlayan Translatio imperii ile başladı. Konstantin Çağı İdeali, Reform Hareketleri ile güç kaybetmeye başlamış, genel kabule göre Fransız Devrimi ile sona ermiştir. 1950 yılında XII. Pius, şu sözleriyle Dominiken rahibi ve sahte peygamber Savonarola'yı Rönesansın 'neo-pagan' etkileri karşısında integralizmin erken bir öncüsü olarak tanımladı "Savonarola'dan bize, münzevi ve ebedi bir canlılık duygusu ile yayılmış olan paganizme karşı bir tavır alırken, evanjellik yaparken ve Pauline'nin integral Hristiyanlık idealine sadık kalırken, kamusal hayatta eyleme geçerken ve tüm kurumları canlandırırken, havarilerin güçlü vicdanını gösterdi. İşte bu yüzden vaaz vermeye başladı, bir iç sesle yönlendirildi ve Tanrı'dan ilham aldı.""

Öğretileri
Katolik integralizmi (integrizm olarak da adlandırılır) 19. yüzyılda Portekiz, İspanya, Fransa, İtalya ve Romanya'da ortaya çıkmış, tüm sosyal ve politik eylemlerin Katolik temelli olması gerektiğini iddia eden, seküler hümanizm ve liberalizm gibi rakip ideolojileri ya en aza indirmeye ya da tamamen ortadan kaldırmaya çalışan, "anti-pluralist"(siyasi anlamda) eğilimli bir harekettir. İntegralizm, bazı Katoliklerin "amansız ve yıkıcı bir ideoloji" olarak gördüğü liberalizme karşı olarak ortaya çıktı.

Katolik İntegralizmi özerk bir "Katolik" devlet kilisesi oluşturulmasını ya da Erastianizm ve Gallikanism gibi fikirleri desteklemez. Onun yerine, devletin Katolikliğin ahlaki ilkelerine tabi tutulması gerektiği fikrini destekler. Yani Katolik ahlakını devletten ayırmayı reddeder ve Katolikliği devletin resmî dini olarak kabul eder.

Katolik integralizmine, VII. Gregorius ve VIII. Bonifacius gibi Orta Çağ Papaları tarafından devlete tabi kılınmasının ve manevi güce dayalı siyasi gücün gerekliliğini savunan öğretilerden dolayı başvurulmuştur. Ancak Katolik integralizmi daha bilinçli bir şekilde dile getirilmiş bir doktrin olarak, Aydınlanma Dönemi ve Fransız İhtilali'ni takip eden siyasi ve kültürel değişimlere tepki amacıyla ortaya çıktı. 19. yüzyıl papalığı, popüler egemenlik doktrini yüzünden liberalizme ve Hristiyan vahiyinin özel statüsünü tehdit ettiği düşünüldüğünden, yeni bilimsel ve tarihi yöntem ve teorilerin büyümesine karşı çıktı. IX. Pius, Syllabus Errorum adlı belgesinde liberal ve Aydınlanma fikirlerinden bir kısmını kınadı. İntegralizm terimi, 1890'da kurulmuş programını "Syllabus" 'a dayayan bir İspanyol siyasi partisinde kullanıldı. Bu dönemde Katolik integralizmi, modernizme karşı tepkilerinde "klasik" biçime ulaştı. Ancak bu terim, papalığı 1903'ten 1914'e kadar süren X. Pius'a kadar popüler hale gelmedi. 1907'de Papalık'ın modernizmi kınamasından sonra, papalık öğretilerini geliştirmede en aktif olanlar bazen "İntegral Katolikler" (Fransızca:  Catholiques intégraux (intégrisme (integrizm) ve intégralisme (integralizm) kelimelerinden türetildi)) olarak adlandırılırlar. Papa X. Pius tarafından teşvik edilerek, modernizmden veya liberalizmden şüphelenen dindaşlar arandı ve ortaya çıkarıldı. Önemli bir integralist organizasyon, 1909 yılında Umberto Benigni tarafından kurulan Fransa'da La Sapinière (köknar fidanlığı) olarak bilinen Sodalitium Pianum'du.

X. Pius'un anti-modernist programının bir diğer parçası ise hem teolojik hem de felsefî açıdan St. Thomas Aquinas'ın önemi üzerindeki ısrarıydı. Papa, 1914 tarihinde Postquam Sanctissimus adlı fermanında, St Thomas'ın 'ilkelerini ve daha önemli düşüncelerini' özetlemek için 24 felsefi tezin bir listesini yayınladı. Bundan dolayı Katolik integralizminin, özellikle Descartes ve haleflerinden kaynaklanan subjektivist ve şüpheci felsefelere karşı bir siper olarak görülen Melek Doktor'un (Thomas Aquinas'ın lakabı) öğretilerine bağlılık içerdiği anlaşılmaktadır.

Güç Kaybedişi
Katolik integralizmi, Katolik hiyerarşisinden destek sağlanamaması nedeniyle İkinci Vatikan Konsülünün ardından geriledi; bu süre zarfında kilise ile devlet arasındaki ilişki hakkında başka fikirler de önerilmişti. Bununla birlikte, İkinci Vatikan Konsülü bile nihayetinde Dignitatis humanae'de "devletin kiliseye borçlu olduğu görevin geleneksel öğretisini bozulmadan bırakmasını" belirterek ve kamu yararına zarar vermedikçe kilisenin devlet dini olarak tanınmasının sağlanması gibi bazı konularda Katolik integralistlerinkine benzer bir tavır aldı. Ancak, belge aynı zamanda kişisel vicdan özgürlüğünü ve zorlamadan özgürlüğü de tasdik etti ve konseyden sonraki günlerde bu durum, teolojik söylemin kilise-devlet ilişkileri üzerindeki geleneksel öğretinin dışlanması konusuna odaklanmasına sebep oldu. Uzlaşma sonrası dönemde Katolik integralizmi her ne kadar bazı din adamları tarafından açıktan olmadan desteklense de genellikle Aziz X. Pius Derneği gibi çeşitli Hristiyan organizasyonları ve geleneksel Katolikler tarafından desteklendi.

Yeniden Yükselişi
Son yıllarda, The Josias gibi web sitelerinde yazan yeni nesil Katolikler arasında "yeniden canlanan bir Katolik integralizmi" dikkat çekti. Bu integralizmin Papa I. Gelasius tarafından aydınlatılan ve yüzyıllar boyunca, kilise ve devletin ayrılmasının ahlaki olarak iyi bir şey olduğu fikrini kınayan Syllabus Errorum'a kadar açıklanan geleneksel kilise-devlet ilişkileri kavramının modern devamı olduğu söylenebilir. Örneğin, bazı Katolikler, 1858 Mortara davasında IX. Pius'un ebeveynlerinin rızası olmadan vaftiz edilen altı yaşındaki bir Yahudi çocuğun kaçırılmasını emretmesini över. Tutarlı bir siyaset felsefesi olarak Katolik integralizmin sistematik bir açıklaması Thomas Crean ve Alan Fimister tarafından yapılan 'İntegralizm: Politik bir felsefenin el kitabı' adlı çalışmada denenmiştir. Akademisyenler, Katolik integralizmi ile Reformcu kiliselerde bir azınlığın görüşü olan Hristiyan rekonstrüksiyonu ile bir paralellik kuruyorlar. National Catholic Reporter'da çalışan gazeteci Joshua J. McElwee, hem Katolik integralistlerin hem de Reformcu Hristiyan rekonstrüksiyonistlerin "teokratik bir devlet" kurma hedefine ulaşmak için geleneksel olmayan ekümenik bir ittifak oluşturması gerektiğini belirtti.

Fransız İntegralizmi
"Integrism" terimi, Fransız felsefi ve sosyopolitik görüşünde, özellikle de herhangi bir dini aşırılığı büyük ölçüde bayağı ve aşağılayıcı olarak belirtmek için kullanılmaktadır. Dar anlamda integralizm, her ne kadar tartışmalı olsa da sıklıkla, kurucusunun ateist olmasına ve hareketinin 1926'da Roma tarafından 'siyasi modernizm' olarak kınanmış olmasına rağmen, Charles Maurras'ın kurduğu "Action Française" hareketi olarak görülür. Jacques Maritain, "Action Française"'yi reddettikten sonra benimsediği kendi İntegral hümanizminin (genellikle antitez olarak görülmesine rağmen) hakiki İntegralist duruş olduğunu iddia etti.

Portekiz İntegralizmi
Integralismo Lusitano (Lusitania İntegralizmi), 1914 yılında Portekiz'de ortaya çıkan integralist bir harekettir. Portekiz integralizmi gelenekselciydi, ancak muhafazakâr değildi. Parlamentarizme karşı olmakla birlikte adem-i merkeziyetçilik, ulusal sendikalizm, Katoliklik ve monarşi taraftarıydı.

Brezilya İntegralizmi
Bir miktar Portekiz İntegralist mantığından etkilenen Plínio Salgado'nun liderliğindeki Brezilya İntegralist Hareketi (Ação Integralista Brasileira), yasal olarak altı yıldan bile daha kısa süreliğine tanınmış olmasına rağmen 1 milyonu aşkın üyesiyle bir süreliğine Brezilya'daki en büyük parti olmuştu. Bununla birlikte, Salgado'nun hareketi, Katolik entegralizme teğetsel olarak bağlı bütünleşik milliyetçi bir hareket idi.

İspanyol İntegralizmi
Katolik entegrasyonunun politik sonuçları Integrism veya Gelenekselci Katolikliğin, Birinci Çarlist Savaşı bağlamında sadece dinî değil, aynı zamanda kaybedilen yerel kurumların yeniden kurulmasını savunan 19. ve 20. yüzyıl anti-Liberal bir hareketi ifade eden İspanya'nın Bask-Navarra hareketi bağlamında açıkça görülmektedir (1839, 1841). Bu hareketin bir dalı 20. yüzyılın başlarında Bask milliyetçiliğine dönüştü.

Terim ayrıca Ramon Nocedal ve Juan Olazábal önderliğindeki İspanyol Formasyonu (1888-1932) için de kullanılır.

Eleştiriler

SPLC
Southern Poverty Law Center (Kâr amacı gütmeyen bir Amerikan kuruluş), İkinci Vatikan Konseyini reddeden "radikal gelenekselci Katolikler" i ifade etmek için "integrism" terimini kullanmaktadır. SPLC onları antisemitik, sedevakantist ve bayanlara karşı "aşırı muhafazakâr" olarak tanımlar.

Faşizm
George Weigel gibi eleştirmenler ve entegralizmin muhalifleri, hareketin faşizmle ilişkilendirilebileceğini savunuyorlar. Bununla birlikte, bu konuda derin anlaşmazlık noktaları vardır: integralizmin monarşik veya otoriter hükûmet biçimleri için özel bir tercihi yoktur  ve faşizm merkeziyetçi bir devleti savunurken İntegralizm sendikacılığı ve lokalizmi vurgular; gelenekselcilik ve Katolik integralist fikirlerin temeli, faşizmin genellikle laik, antiklarist ve modernist felsefi temeli ile zıttır. Benito Mussolini, devletin değerini göreceli kılan integralizmi reddetmiştir. Manevi gücün siyasi düzen üzerinde haklara sahip olduğunu iddia eden Katolik integralizminin kilit noktası konusunda, Mussolini şunları demiştir: "Bu iktidarın nerede başladığı, nerede bittiği, ne istediği, ne bittiği için olduğu söylenmediği sürece, biz bu tezi en kesin biçimde reddediyoruz."

Din Özgürlüğü
John Zmirak, çağdaş Katolik integralistleri "din özgürlüğü"ne düşman olarak eleştirirken; Thomas Pink gibi bazı yazarlar integralizmin İkinci Vatikan Konsülü'nün  din özgürlüğü ile uyumlu olduğu konusunda ısrar ediyorlar.

Ayrıca bakınız
 Acción Española
 Brezilya İntegralizmi
 Katolik İşçi Hareketi
 Hristiyan Demokrasisi
 Distributism
 Sosyal Kredi
 Hristiyan Kimlikçiliği
 Hristiyan Sosyalizmi 
 Hristiyanlık ve Politika
 Dominyonizm
 Köktendincilik
 Integralismo Lusitano
 Integral humanism (Maritain)
 Integral humanism (Hindistan)
 Integrism (İspanya)
 Kurtuluş Teolojisi
 Papalığın Siyasi Gücü
 Üçüncü Yol

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar 

 

Muhafazakârlık
Ekonomik ideolojiler
Siyasi ideolojiler
Siyasi sistemler
Din ve devletin ayrılması