Çazılar (sum)

Çazılar sumu (Tuva Türkçesi:Чазылар сумузу) —  Tuva Cumhuriyeti'nde Toju kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belediye idari birimidir.

Beldenin tek nüfuslu yerleşim  yeri ve yönetim merkezi — Çazılar köyüdür.

Sözkökü ve Söz tanımı 
Belde anlamında sumu  sözü kullanılmaktadır. Tıva'da köy ve kasaba türü yerleşimler için ködee suur denilmektedir. İlçe, belediye, belde türüne karşılık olarak ise sum, rayon adlandırmaları kullanılır.
Tıva'da eski dönemlerden kalma idari birim adları halen kullanılmaktadır. Eskiden bu adlandırmalar şöyle idi.
 10 ailelik yer — arban,
 150 kişi üzeri — sumon(sum,sumu),
 2 ve daha fazla sum — hoşun (kojuun).
Şimdi Tıva Cumhuriyeti'nde idari bölge birimleri ve belediyeleri (kırsal yerleşim statüsünde) sumu, sumon olarak  adlandırılıyor.

Tarih
Çazılar yerleşimine Hamsara da denilmektedir. 
Yöre Toju Tıvalarının tarihi mekanıdır. Toju halkı kendisine Tuga, Tuĥa (туга, туха) demektedir.

Coğrafya 
Yerleşim bölgesi Toju havzasında bulunan Yenisey akarsuyunun kolu Ham-Sara akarsuyu yanındadır. Azas Tabiatı Koruma Alanı buradadır.

 Sokakları
Ançı, Kara-Şar, Gagarin, Lenin.

 Mesafe
:

Kojuun merkezi Toora-Hem ile: 94 km.

Tıva Cumhuriyetinin başkenti Kızıl ile: 232 km.

 En yakın yerleşim yerleri
Yok 

 İklim
Çazılar, Toju kojuunun tüm bölgesi gibi Kuzey Bölgesi iklimi görülür.

Nüfus 
Toplam Nüfusu 2002 yılında 141 iken 2020 yılı — 146 kişi.

Yıllara göre kişi sayısı:

Altyapı
 eğitim
Hamsara İlk Öğretim Okulu

«Svetlyaçok» Anaokulu

 kültür

Çazılar sumuzu Yerel Kulübü

 idari faaliyetler

Köy idaresi

Belde idaresi.

Bölgesel kamu özyönetim «Ham-Sıra-Aldın-İvi» topluluğu

 iktisat

ren geyiği hayvancılığı

Ulaşım
Çazılar sumu, Tıva'nın erişilmesi en güç yerleşim yerlerinden biridir.  Karayolu ile doğrudan bir bağlantı yoktur.

Havayolu taşımacılığında ise uçuşlar Kızıl — Çazılar (Hamsara),  Çazılar (Hamsara) — Kızıl şeklindedir.

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Çazılar (Hamsıra) Aerodrom  Wikimapiada
 Resmi Coğrafi Adlar kataloğu 

Tuva
Toju