Metin Deniz

Metin Deniz (29 Haziran 1940 İstanbul) Uygulamalarında değişik malzemeler kullanan Türk sahne tasarımcısı, yönetmen.

Yaşamı 
İstanbul’da 1940 yılında doğdu. Haydarpaşa Lisesi’ni bitirdi. 1957’de Güzel Sanatlar Akademisi (şimdi Mimar Sinan Üniversitesi) Resim Bölümü’ne girdi, 1965’te mezun oldu. Halil Dikmen, Cevat Dereli ve Zühtü Müridoğlu’nun atölyelerinde eğitim gördü. 1961’de İstanbul Şehir Operası’nda dekoratör yardımcısı oldu. 1962’de İstanbul Şehir Tiyatrosu’nda Zihni Küçümen’in yönettiği Orhan Kemal’in yazdığı İspinozlar oyununda ilk dekor çalışmasını yaptı. Muhsin Ertuğrul’un destekleri ile oluşturulan Şehir Tiyatrosu’na bağlı Deneme Sahnesi’nin 1974’teki kurulma sürecine katıldı. Beklan Algan’la birlikte alışılmış sahne anlayışını değiştirerek bu tiyatroda seyirci ile oyuncu arasındaki ilişkinin daha güçlü olacağı bir mekân tasarlamaya çalıştı.

Metin Deniz, son yıllarda çalışmalarını tiyatro sahne ve salon iç tasarımları ile müze tefriş ve tasarımlarına yönlendirdi. (Caddebostan Kültür Merkezi, İzmir Sanat, Kültür Park Arkeoloji Müzesi Projesi, Kent Arşivi Müzesi, Fulya Sanat Konser Salonu, Mustafa Kemal Kültür Merkezi vb.) Kadıköy’de Süreyya Operası’nın sahne ve salon iç tasarımını, Mardin Sakıp Sabancı Kent Müzesi’nin tasarım ve uygulamasını yaptı.

Sanatı 

Deniz’e göre dekor; bir bütün olan tiyatro sanatını oluşturan çeşitli öğelerden biridir ve bu bütünlüğü sağlayabilmek için yöneticiden müzikçiye, oyuncudan dekorcuya kadar bu öğeleri gerçekleştiren herkesin ortak bir çalışma yürütmesi, yani tiyatroyu ortaklaşa yaratması gerekir. Bu görüşten yola çıkarak gerçekleştirdiği çalışmalarında Deniz’in çok çeşitli malzemeler kullanarak farklı etkiler uyandırmayı hedeflediği izlenir. Örneğin Dostlar Tiyatrosu için hazırladığı Sabotaj Oyunu için eski gramofon plaklarını ısıtarak masklar yapmış, yine aynı topluluğun bir maden ocağındaki olayları konu alan Alpagut Olayı oyununda da dekoru, tüm sahneyi kömürle kaplayarak oluştudu. Bahar Noktası’nda ip ve bez parçalarını kullanarak sahneyi tasarladı.

Metin Deniz tiyatro, opera ve bale sahneleri için yaklaşık 200 dekor çalışması gerçekleştirdi, 1982’de Güzel Sanatlar Akademisi Osman Hamdi Salonlarında, bütün bu çalışmalarının bir araya toplandığı ve İki Kalas Bir Heves adını verdiği bir toplu sergi açtı. Başta Fransa olmak üzere İsviçre ve İngiltere’de konuk sanatçı olarak çalışmalarını sürdürdü ve çeşitli filmlerde sanat danışmanlığı ve reji asistanlığı da yaptı. Mehmet Ulusoy, Kuzgun Acar, Ayşe Emel Mesci, Louise Menase, Işıl Kasapoğlu ile birlikte yurtdışında tiyatro etkinlikleri yaptı.

Sahne tasarımını yaptığı oyunlar 

 İspinozlar - Orhan Kemal (1962) 
 Teneke - Yaşar Kemal (1965-1966) 
 Yolcu - Nazım Hikmet (1966)
 Palto - Nikolay Vasilyeviç Gogol (1966-1967) 
 Kurban - Güngör Dilmen (1966-1967) 
 İttihat ve Terakki - Güngör Dilmen (1969)
 Durdurun Dünyayı İnecek Var - Anthony Newley / Leslie Bricusse (1970)
 Rosenbergler Ölmemeli - Alain Decoux (1970)
 Sabotaj Oyunu - Macit Koper (1970)
 Nekrasof - Jean Paul Sartre (1970-1971) 
 Zemberek - Başar Sabuncu (1971)
 Alpagut Olayı - Haşmet Zeybek (1974) 
 Kafkas Tebeşir Dairesi - Bertolt Brecht (1974)
 Galileo Galilei - Bertolt Brecht (1975) 
 Bencilliğin Buzlu Sularında - Mayakovski (1976) 
 Cesaret Ana ve Çocukları - Bertolt Brecht (1978)
 Marat/Sade - Peter Weiss (1978)
 Macbeth - Shakespeare (1977-1979) 
 1001 Gece Masalları - Richard Soudee (1980)
 Bahar Noktası - Shakespeare (1980)
 İnsan… İnsan… - Duygu Aykal (1981)
 Kabare - Christopher Isherwood (1983-1984)
 Binboğalar Efsanesi - Yaşar Kemal (1984)
 Grimmoire de Grimm - Richard Soudee (1986)
 Nasreddin ile Zeynep - Gilbert Mussy (1986)

Yönetmenliğini yaptığı oyunlar 

 Büyü - Michel de Ghelderode (1967)
 Galilei’nin Yaşamı - Bertolt Brecht (1975)
 Bizler.. Bizler.. - Umur Bugay (1978)
 Sanat Uzun Hayat Kısa - J. Aden (1985)

Ödülleri 

 1981: Sanat Kurumu - En İyi Dekor, "Hikâye-i Mahmut Bedrettin" adlı oyunun dekor çalışmasıyla
 1986: Sanat Kurumu - En İyi Dekor-Giysi, "Gazete-Gazete" adlı oyunların dekor-giysi tasarımıyla
 2019: İKSV Tiyatro Onur Ödülü

Kaynakça 

Tiyatro yönetmenleri
Tiyatro ödülü sahipleri
Yaşayan insanlar
Haydarpaşa Lisesinde öğrenim görenler
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesinde öğrenim görenler
1940 doğumlular
İstanbul doğumlular