İstisu tatil köyü

İstisu tatil köyü () veya İstisu sanatoryumu (), 1927'de Azerbaycan'ın Kelbecer Rayonundaki İstisu (anlamı: Sıcak su) kasabasında kurulan bir tedavi ve dinlenme merkezidir.

Tarihi 
İstisu tatil köyü, Azerbaycan'ın Kelbecer Rayonunda ve 2.225 metre yükseklikte aynı isimdeki kasabada yer almaktadır. Buradaki baharlar, 30 Eylül 1139'da Gence'de büyük bir sismik olaydan sonra, dünya kabuğunun şişmesi ve çatlamasının bir sonucu olarak oluşmuştur. Baharların iyileştirici özellikleri, 12. yüzyıldan beri yerel nüfus tarafından bilinmektedir. İstisu, Azericede kelimenin tam anlamıyla sıcak su anlamına gelir. Elde edilen suyun içinde hipertermik, karbondioksit, hidro-karbonat-klorür-sülfat-sodyum vardır. Tesiste 12 aktif mineral bahar bulunmaktadır. Maden suyunun sıcaklığı 58.8 santigrattır. Bu bahar suları lityum, brom, iyot, arsenik, fosfor, çinko, bakır, nikel, magnezyum, demir ve diğer kimyasallar bakımından zengindir. Bu baharlardan biri 8 metre yüksekliğe uzanan bir çeşmeştir. Sıcak kaynaklardan yıllık olarak 4 milyon litre su alınıyor. Bu suyun çoğu nehirlere akar.

Mirali Kaşkaya göre, İstisu, Çekya'daki Karlovy Vary'a kimyasal bileşim ve fiziksel özellikler açılarından benzerdir.

Sovyet dönemi 
Tesis, Azerbaycan'ın Kırmızı Ordu tarafından işgalinden ve ülkenin müteakip sovyetleşmesinden sonra, 1925'te Azerbaycan SSC'nin Sağlık Komiseryası uyarınca kurulmuştur. 1927'de faaliyet göstermeye başlamıştır. 1951'de Yukarı İstisu'da banyolar, bir hastane ve bir otel inşa edilmiştir. 1970'te Sovyet hükûmeti, İstisu tatil köyünü, tüm sendika önemi olan tatil yerleri listesine ilave etmiştir. Sovyetler döneminde, her yıl 50 bin kişi burada tedavi edilmiştir. 1980'lerde, sanatoryumun bir parçası olarak bir su dolum tesisi inşa edilmiştir. Burada bulunan maden suyu alanlarından günde 800 binden fazla litre maden suyu üretiliyordu.

İşgal ve dönüş 
Azerbaycan'ın Kelbecer Rayonu, Ermeni kuvvetleri tarafından 27 Mart 1993'te başlatılan büyük ölçekli bir saldırıdan sonra işgal edilmiştir. Saldırı sonucunda, yaklaşık 60 bin Kürt ve Azeri sivil yerinden edilmiş, 150'den fazla kişi rehin alınmıştır. Siviller, Kelbecer'i Nisan ayında hâla karla kaplı dağlarıgeçerek terk etmiştir. Mülteciler yüzlerce insanın kaçmaya çalıştığı sırada soğuktan öldüğünü bildirmiştir. Azerbaycan kaynakları, bölgenin 761 milyon dolar zarar gördüğü, tatil köyünün i yüksek hasar aldığını bildirmiştir. Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında, 1993'te Ermeni kuvvetleri tarafından Kelbecer'ın işgalinden sonra tesis tamamen tahrip edilmiştir. Kasaba daha sonra, tanınmayan Dağlık Karabağ Cumhuriyetinin bir parçası olmuş ve Cermacur () olarak adlandırılmıştır. 2018'de, maden suyu üretmek için özel olarak finanse edilen bir fabrikada işin başladığı bildirilmiştir. Kelbecer rayonun batı kesimi ve İstisu tatil köyü, İkinci Dağlık Karabağ Savaşı'ndan sonra, Azerbaycan, Rusya ve Ermenistan tarafından imzalanan üçlü ateşkes anlaşmasının neticesinde, 25 Kasım 2020'de Azerbaycan'a geri verilmiştir.

Galeri

Kaynakça

Dış bağlantılar 

Kelbecer Rayonu
Azerbaycan'daki tatil köyleri
Sanatoryumlar