Theano (filozof)

Crotoneli Theano (; MÖ 6. yüzyıl dolayları) belki de iki farklı Pisagorcu filozofa verilen addır. Diğerleri onun Brontinus'un karısı olduğunu söylemelerine rağmen, Pisagor'un öğrencisi, kızı veya karısı olarak adlandırıldı. Doğum yeri ve babasının kimliği de bir o kadar belirsizdir, bu da bazı yazarların ayrıntıları birleştirilen birden fazla kişinin olduğunu öne sürmelerine neden olur (bunlar bazen Theano I ve Theano II olarak anılır). Kendisine atfedilen ve yazarlığı belirsiz olan birkaç bölüm ve mektup günümüze ulaşmıştır.

Hayatı
Theano'nun hayatı hakkında çok az şey biliniyor ve eski kaynaklardaki bilgiler kafa karıştırıcıdır. Bir görüşe göre, Girit'ten geldi ve Pythonax'ın kızıydı, ancak diğerleri onun Crotone'dan geldiğini ve Brontinus'un kızı olduğunu söyledi. Başka bir görüş onu Brontinus'un karısı yapmasına rağmen, birçok kişi tarafından Pisagor'un karısı olduğu söylendi. Iamblichus, karışıklığı çözmek için Deino’dan Brontinus'un karısı olarak söz eder.

Pisagor ve Theano'ya çeşitli şekillerde atfedilen çocuklar arasında üç kızı; Damo, Myia ve Arignote ile bir oğlu; Telauges vardı. Suda, Pisagor'un çocuklarının Telauges, Mnesarkhos, Myia ve Arignote olduğunu yazmıştır.

Çalışmaları
Theano'ya atfedilen eserler şunlardır:
Pisagorcu Apofthegms (),
Kadın Tavsiyesi (), 
Erdem Üzerine (),
Dindarlık Üzerine (), 
Pisagor Üzerine (), 
Felsefi Yorumlar () 
Mektuplar (). 

Bu yazıların hiçbiri, birkaç parçası ve yazarları belirsiz mektup dışında günümüze ulaşmamıştır. Bu bölümlerden ve mektuplardan bazılarını orijinal Theano'ya (Theano I) ve bazılarını daha sonraki bir Theano'ya (Theano II) atamak için girişimlerde bulunuldu, ancak bunların tümünün daha sonraki yazarların, Pisagor felsefesini bir kadının hayatına uygulamaya çalışan sahte kurguları olması da muhtemeldir. Dindarlık Üzerine ()'nin hayatta kalan parçası, sayılar ve nesneler arasındaki Pisagor analojisiyle ilgilidir. Hayatta kalan çeşitli mektuplar ev içi meseleleri ele almaktadır: bir kadın nasıl çocuk yetiştirmeli?, hizmetçilere nasıl davranmalı? ve kocasına nasıl erdemli bir şekilde davranmalı?

Thesleff, Stobaeus ve Heeren'e göre Theano, Dindarlık Üzerine () adlı eserinde şunları yazmıştır:

Bazı kaynaklar Theano'nun ya felsefedeki altın ortalama doktrini ya da matematikteki altın oran hakkında yazdığını iddia etse de, o zamana kadar bu iddiayı haklı çıkaracak bir kanıt yoktur.

Notlar

Kaynakça
 
 
 

Antik Yunan matematikçiler
Antik Yunan filozoflar
MÖ 6. yüzyılda Yunanlar
MÖ 6. yüzyıl filozofları
Pisagorcular
Kadın matematikçiler
Doğum tarihi bilinmeyenler
Ölüm tarihi bilinmeyenler