Taşköprü, Şavşat

Taşköprü, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe 

Taşköprü köyünün eski adı İphvreuli veya İphreuli'dir. Gürcüce bir yer adı olan İphvreuli'nin (იფხრეული), bir eğrelti otu türünün yöresel adı olan “iphri” (იფხრი) ya da “iphvri” (იფხვრი) kelimesinden türemiş olduğu tahmin edilmektedir. Bu yer adı Türkçeye İphrevul şeklinde girmiştir.

İphreuli köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içinde bulunan kale ve daran bu dönemden kalmış olabilir.

İphreuli, 1835 tarihli Osmanlıca nüfus defterine göre Çıldır Eyaleti'ne bağlı İmerhev sancağının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 34 hanede 171 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, İphreuli köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 342 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

İphreuli köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin "İphruhul" (Ипхрухул) olarak kaydettiği köy, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Tzkalsimeri nahiyesinin dört köyüden biriydi. Bu sırada köy "İvet" (Иветъ) ve "İmnadzelar" (Имназеларъ)  mahallelerini kapsıyordu. İvet mahallesinde 28 hane, İmnadzeler mahallesinde de 28 hane bulunuyordu. İphreuli 96 hanede, 311'i erkek ve 324'ü kadın olmak üzere, 635 kişi yaşıyordu. Bir hane hariç İphreuli köyünün nüfusu Gürcülerden oluşuyordu. Bir hanede yaşayan 7 kişi ise Türk olarak kaydedilmiştir.

Rus idaresi sırasında, 1890'ların bölgeyi başında gezen Zakaria Çiçinadze köyün adını İprhevi (იფრხევი], 1904 yılında gezen Nikolay Marr ise İphreuli (იფხრეული) biçiminde yazmıştır. Zakaria Çiçinadze İphreuli'yi İmerhevi'de Gürcücenin konuşulduğu köyler arasında saymıştır. Çiçinadze, köyün eski beyinin Savarsamidze (სავარსამიძე) soyadını taşıdığını, bu adın Kartlis Tshovreba ile Amiran Darecaniani adlı eski Gürcü kaynaklarında geçtiğini yazmıştır. Köyde bugün de kullanılan Kokotasdziri (კოკოტასძირი), Gora (გორა), Kvabliani (ქვაბლიანი) gibi Gürcüce mevki adları da buranın bir Gürcü köyü olduğuna işaret etmektedir.

İphreuli köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla İphreuli köyünü de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

İphreuli köyü, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespitinde Artvin livasının Şavşat kazasına bağlı İmerhev nahiyesinin köylerinden biriydi. Köydeki 75 hanede, 272'si kadın ve 271'i erkek olmak üzere, 543 kişi yaşıyordu. Bu tespitte de köyünün nüfusu Gürcü olarak kaydedilmiştir. İphreuli veya İphrevul Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Taşköprü olarak değiştirilmiştir. Taşköprü köyü, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasının Meydancık nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 809 kişiden oluşuyordu. 1965 yılında ise köyde 808 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde 330 kişi okuma yazma biliyordu.

15 Aralık 1993 tarihinde Meydancık (Diobani) köyü ile Balıklı (Tskalsimeri), Mısırlı (İveti) ve Taşköprü (İphrevi) köyleri birleştirilerek Meydancık Belediyesi kuruldu ve Taşköprü bu belediyeye bağlı bir mahalleye dönüştü. Ancak, Meydancık'ın belediye statüsü 2013 yılında sona erdi ve Taşköprü yeniden köy statüsü aldı.

Taşköprü köyünde Parehi Kalesi olarak bilinen bir adet kale, megalit bir yapı, kemerli bir köprü ve bir kule günümüze ulaşmıştır.

Coğrafya
Taşköprü, Artvin il merkezine 98 km, Şavşat ilçe merkezine 33 km uzaklıktadır.

Nüfus

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

Şavşat belde ve köyleri