Polinezya mitolojisi

Polinezya anlatısı veya Polinezya mitolojisi, Polinezya halkının sözlü geleneklerini (Polinezya Üçgeni de denilen Orta ve Güney Pasifik Okyanusu ada takımadaları grubu ) ve bilinen çoğunlukla dağınık kültürlerin geleneklerini kapsar. Polinezyalılar, muhtemelen MÖ 1000 civarında Tonga - Samoa bölgesinde konuşulan Proto-Polinezya olarak yeniden inşa edilen bir dilden gelen dilleri konuşuyorlardı.

Açıklama 

MS 15. yüzyıldan önce, Polinezya halkları doğuya, Cook Adaları'na ve oradan da Tahiti ve Marquesas gibi diğer gruplara yayıldı . Onların torunları daha sonra Tahiti'den Rapa Nui'ye ve daha sonra Hawai'i ve Yeni Zelanda'ya kadar adaları keşfettiler. Son araştırmalar Yeni Zelanda'nın yerleşim yerinin MS 1300 civarında olduğunu gösteriyor. Çeşitli Polinezya dillerinin tümü, Avustronezya dil ailesinin bir parçasıdır. Birçoğu, diğer bazı dil konuşanları arasında iletişime izin verecek kadar kelime ve dil bilgisi açısından yeterince yakındır. Ayrıca çeşitli gruplar arasında, özellikle sosyal organizasyon, çocuk yetiştirme, bahçecilik, inşaat ve tekstil teknolojileri açısından önemli kültürel benzerlikler vardır; özellikle onların mitolojileri, ortak masalların yerel olarak yeniden işlenmesini gösterir.

Bazı ada gruplarında yardım, deniz ve balık tutma tanrısı olarak büyük önem taşımaktadır. Genellikle Gökyüzü ve Dünya arasındaki evlilikle ilgili bir hikâye vardır; Yeni Zelanda versiyonu, Rangi ve Papa, dünyayı ve içindeki her şeyi doğuran bir birliktir. Denizin dibinden sihirli bir olta kancası tarafından çekilen ya da cennetten atılan adaların hikâyeleri var. Tahmin edilebileceği gibi, yolculuk hikâyeleri, göçler, baştan çıkarmalar ve savaşlar vardır. Güzel bir tanrıça / ata Hina veya Sina hakkında olduğu gibi, bir hileci olan Māui hakkındaki hikâyeler de yaygın olarak bilinir.

Sözlü gelenekteki bu paylaşılan temalara ek olarak, her ada grubunun kendi yarı tanrılar ve kültür kahramanları hikâyeleri vardır ve bunlar yavaş yavaş hatırlanan tarihin daha sıkı ana hatlarına doğru gölgelenir. Genellikle bu tür hikâyeler, doğaüstü varlıkların taşlaşmış kalıntıları olarak tanımlanabilecek çeşitli coğrafi veya ekolojik özelliklerle bağlantılıydı.

Sözlüden yazılıya 
Çeşitli Polinezya kültürlerinin her biri farklı ama ilişkili sözlü geleneklere, yani geleneksel olarak eski zamanların tarihini  ve tanrıların maceralarını ayrıca tanrılaştırılmış ataları anlattığı düşünülen efsaneler veya mitlere sahiptir. Anlatımlar, alegori, metafor, benzetme, abartı ve kişileştirmenin yaygın kullanımı ile karakterize edilir. Sözlü, yazmanın izin vermediği temel bir esnekliğe sahiptir. Sözlü gelenekte, belirli bir masalın sabit bir versiyonu yoktur. Hikâye, ortama, anlatıcının ve izleyicinin ihtiyaçlarına göre belirli sınırlar içinde değişebilir. Geçmişin bilgisinin bugünü daha iyi anlamaya hizmet ettiği Batılı tarih anlayışının aksine, sözlü edebiyatın amacı mevcut durumu haklı çıkarmak ve meşrulaştırmaktır.

Bir örnek, çoklu ve çoğu zaman çelişkili versiyonlarda bulunan şecere tarafından sağlanır. Sözlü toplumlarda şecere biliminin amacı genel olarak 'gerçek' bir açıklama sağlamak değil, esas olarak yönetici çizginin kıdemini ve dolayısıyla siyasi meşruiyetini ve toprak kaynaklarını ve benzerlerini kullanma hakkını vurgulamaktır. Başka bir soy yükselişe geçerse, önceki hanedandan birkaç atayı ödünç almak anlamına gelse bile, yeni çizgiye en prestijli şecere bahşedilmesi gerekliydi. Her ada, her kabile veya her klan, belirli bir anlatı döngüsünün kendi versiyonuna veya yorumuna sahiptir.

Yazma gelenekleri kaydetmek ve hatırlamak için birincil araç haline geldiğinde bu süreç bozulur. Misyonerler, yetkililer, antropologlar veya etnologlar bu hesapları toplayıp yayınladıklarında, kaçınılmaz olarak doğalarını değiştirdiler. Önceden neredeyse sonsuz varyasyona tabi olanı kağıda sonsuza kadar sabitleyerek, belirli bir anda bir anlatıcının anlattığı bir hesabı yetkili versiyon olarak sabitlediler. Yeni Zelanda'da, bir şefin, Wiremu Te Rangikāheke'nin yazıları, Vali George Grey'in Polinezya Mitolojisinin çoğunun temelini oluşturdu; bu, bugüne kadar en iyi bilinen Māori efsanelerinin çoğunun fiilen resmi versiyonlarını sunan bir kitaplar bunlardır.

Bazı Polinezyalılar, bu yeni ifade yönteminin tehlikesinin ve potansiyelinin farkında görünüyorlar. 19. yüzyılın ortalarından itibaren, birçoğu soylarını, tarihini ve kabilenin kökenini yazdı. "Pukapuka whakapapa" (şecere kitapları, Māori) adı altında veya tropikal Polinezya'da "puta tümülüsü" (köken hikâyeleri) veya "puta tūpuna" (ata hikâyeleri) olarak bilinen bu yazılar, hanehalkı reisleri tarafından kıskançlıkla korunuyordu. Birçoğu ortadan kayboldu veya yok edildi. 1890'larda, bir Rarotongan şefi olan Makea Takau, kabilesine kendi kitapları hariç tüm aile kitaplarını yakmalarını emretti. Sonuç olarak, Makea Takau'nun versiyonu, muhalefet olasılığını ortadan kaldırarak, esas çizginin resmi tarihi haline geldi. Onun isteği üzerine, Journal of the Polynesian Society'de alıntılar yayınlandı.

Kaynakça 

 Beckwith, Martha, Hawaiian Mythology, Yale University Press, 1940, 1970'te yeniden basıldığı şekliyle, University of Hawaii Press
 Buck, Sör Peter / Te Rangi Hiroa, Samoa Malzeme Kültürü. Bishop Museum bülteni.
 Craig, D. Robert, Dictionary of Polynesian Mythology, 1989, Greenwood Press.
 Kirch, Patrick, 'Rüzgar Yolunda' 2000, Kaliforniya Üniversitesi Yayınları.
 Malo, David, Hawaiian Antiquities, ilk olarak 1898'de İngilizce olarak yayınlanmıştır, Bernice P. Bishop Museum Special Publication 2, Second Edition, 1951 olarak mevcuttur

Polinezya mitolojisi