Antakyalı Teofilos

Antakya’lı Teofilos, (Irak? - 183/5), II yüzyıl, Antakya Episkoposu, Yunan Apolojet ve Kilise Babası. Yortusu 13 ekimdir.

Hayatı 

Kendi yazdığı eserlerden bugünün Irak’ında ve Fırat nehri yakınlarında doğduğunu öğrenmekteyiz. Ailesi pagandı ve Helenistik bir eğitim almıştı. Uzun süre Kutsal Yazılar üzerinde düşündükten ve çalıştıktan sonra Hristiyan olmuştur.

Düşünceleri

Tanrı Hakkında 

Teofilos, Tanrı hakkında konuşurken ‘Trias’ kelimesini ilk kullanan Kilise Babasıdır. Üçlü-birlik O’na göre Tanrı, Söz ve Bilgelik’ten oluşmaktadır.

İncil Hakkında 

Teofilos 4 İncilci (Markos-Matta-Luka-Yuhanna 4 kanonik İncil’in yazarlarını) ve Pavlus’u Kutsal Ruh’un, aynı Eski Anlaşma’nın peygamberlerine yaptığı gibi ilham olduğunu söyleyerek hepsini eşit önemde görmüştür.

İnsan Ruhu Hakkında 

Iustinus ve İreneos gibi Teofilos da ruhun ölümsüz olduğuna inanmış ancak bu ölümsüzlüğün Tanrı’nın buyruklarına uymanın bir ödülü olduğunu düşünmüştür. Teofilos’a göre bu yüzden ruh ne ölümlü ne de ölümsüzdür ancak ölebilme ve ölümsüz olabilme yetisine sahiptir.

Eserleri 

Tüm eserleri arasından sadece 180 yılında yazdığı üç ciltlik Ad Autolycum günümüze ulaşmıştır. Bu üç ciltle Teofilos Hristiyanlığı pagan arkadaşı Autolycum’un itirazlarına karşı savunmuştur.
 İlk kitap putperestliğin absürtlüğü üzerinedir; Teofilos’a göre  bu, kötü eylemleri bilinen ve ahlaksızlıkları bilindiği halde bu tanrılara tapınılmaya devam edilmesidir. Aynı zamanda imparatora ve Tanrı’ya sunulması gereken saygı arasında anlamlı bir fark ortaya koyarak devlet ve Kilise arasında barışçıl bir çözüm için kapıyı açmıştır.
 İkinci kitap Yaratılış kitabının düz anlamlı açıklamasıdır. Teofilos, Yaratılış Kitabı ile Yunan şairleri Homeros ve Hesiodos’un eserleri ile kıyaslayarak, Yaratılış kitabının üstünlüğünü kanıtlamaktadır.
 Üçüncü kitap, Hristiyanlığın ahlaki bir bakış açısından üstünlüğünü ortaya koymaktadır. Bu amaçla Eski ve Yeni Anlaşmanın ahlaki öğretilerini Yunan şairlerinin ahlaksız öğretileri ile kıyaslamıştır.

Kilise tarihçisi Eusebios’a göre Teofilos Hermogenes Sapkınlığına Karşı ve Markion Karşıtı eserleri ile birlikte bazı katekümen eserlerini de yazmıştır. Ancak bu eserleri kaybolmuştur.

Kaynakça 

Doğum tarihi bilinmeyenler
Hristiyan olan Paganlar
2. yüzyıl başpiskoposları
Antakya patrikleri
Yunan ilahiyatçılar
Hristiyan aziz ve azizeleri
Katolik aziz ve azizeleri
Doğu Ortodoks aziz ve azizeler
Anglikan azizler
Kilise Babaları
Hristiyan ilahiyatçılar
Hristiyan apolojistler
Hristiyan Antignostisizm