Zod altın madeni

Zod altın madeni   (, ) saf altın rezervi bakımından Azerbaycan ve Ermenistan'ın en büyük madenidir. Sotk madeni (eski adıyla Zod), Ermenistan'ın  Gegharkunik ili ile Azerbaycan'ın Kelbecer ilçesi sınırındaki konumda bulunmaktadır. Madendeki saf altın rezervlerinin 120 tondan fazla olduğu tahmin edilmektedir  Cevherdeki minimum değerli metal içeriği ton başına 0,8 grama eşittir.

Tarih 
Maden 1951'de keşfedilmiştir ve 1976'dan beri faaliyettedir. 1993'te Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan'ın Kelbecer Bölgesi (madenin Azerbaycan kısmı da dahil) Ermenistan'ın tam kontrolüne geçti ve Kasım 2020 tarihine kadar da öyle kaldı. Bu tarihten sonra yapılan anlaşmayla madenin yarısı Azerbaycan'a diğer yarısı Ermenistan'a bırakıldı. (Hukuki olarak tamamı Azerbaycan'ın parçası olmaya devam ediyor). 2007'de Ermenistan, tek taraflı olarak Rusyalı GeoProMining şirketine madeni kullanma hakkı verdi. 2009 yılında 320.500 ton, 2010 yılında 490.000 ton, 2011 yılında 880.000 ton altın cevheri çıkarılmıştır. Madende 350 ile 400 arası işçi çalışmıştır. Cevher, demiryolu ile taşındığı Ararat Altın Çıkarma Tesisinde işlenmektedir. 

2020 Dağlık Karabağ savaşı 27 Eylül'de başladığında, GeoProMining şirketi madenin operasyonunu geçici olarak askıya aldı. 25 Kasım 2020'de Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Ermenistan Başbakanı ve Rusya Devlet Başkanı'nın imzaladığı açıklamaya göre Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri birlikleri Kelbecer ilçesine girdi, ardından maden Ermeniler tarafından tahliye edildi.  Azerbaycan birlikleri ilerledikçe, mühendislik çalışmalar ve mayın temizleme çalışmaları yapıldı. Ertesi gün "Geghamasar" Ermeni cemaatinin başı Hagop Avetyan, Azerbaycan ordusunun madene giriş yaptığını bildirdi. Hagop Avetyan'ın söylediklerine göre, Azerbaycanlılar ateş etmeden gelmişler ve bölgenin kurtarılmasını talep etmişler, ardından müzakereler yapmışlardır. Avetyan'a göre maden çalışanları bölgede onlar için herhangi bir tehdit olmamasına rağmen bölgeyi terk etmeye başlamıştır. O günün akşamı Ermenistan, Rusya ve Azerbaycan temsilcilerinin devlet sınırının nerede olduğunu tespit etmek için GPS teknolojisi kullanarak sınır belirleme çalışmaları yapmaya başladıkları duyuruldu. Azerbaycan birlikleri, madenin Azerbaycan tarafında üç askeri karakol kurdu. 27 Kasım'da, Azerbaycan ordusu ile GeoProMining şirketi temsilcileri arasındaki uzun görüşmelerden sonra, şirket çalışanları madenin Azerbaycan bölümünü terk etti.

Kaynakça 

Azerbaycan'daki altın madenleri
İkinci Dağlık Karabağ Savaşı