Arap Sosyalist Baas Partisi - Suriye Bölgesi

Arap Sosyalist Baas Partisi - Suriye Bölgesi (), resmi olarak Suriye Bölgesel Şubesi (Suriye, Baas ideolojisinde Arap ulusunun bir "bölgesi"dir), 7 Nisan 1947'de Mişel Eflak, Selahaddin el-Bitar ve Zeki el-Arsuzi'nin takipçileri tarafından kurulmuş neo-Baasçı bir örgüttür. Parti, 1966'daki orijinal Baas Partisi'ndeki bölünmenin ardından Suriye'nin hâkim olduğu Baas hareketine (1966'dan günümüze) bağlılığını bildirmeden önce orijinal Baas Partisinin (1947-1966) bölgesel şubesiydi. Parti, Baasçıları iktidara getiren 1963 Suriye darbesinden bu yana Suriye'yi kesintisiz olarak yönetmektedir.

Tarihi

Kuruluş ve ilk yıllar: 1947-1963 

Baas Partisi ve dolaylı olarak Suriye Bölgesel Şubesi, 7 Nisan 1947'de Mişel Eflak (Hristiyan), Selahaddin el-Bitar (Sünni Müslüman) ve Zeki el-Arsuzi (Nusayri) tarafından kuruldu. Kongreye göre parti "milliyetçi, halkçı, sosyalist ve devrimciydi" ve "Arap ulusunun anavatanı içinde birliğine ve özgürlüğüne" inanıyordu. Parti, sınıf çatışması teorisine karşı çıktı, ancak büyük endüstrilerin millileştirilmesini, işçilerin sendikalaşmasını, toprak reformunu ve bir dereceye kadar da özel miras ve özel mülkiyet haklarını destekledi. Parti, Edib Çiçekli'nin iktidara gelmesinin ardından Lübnan'da Arap Sosyalist Baas Partisi'ni kurmak için Ekrem el-Havrani liderliğindeki Arap Sosyalist Partisi (ASP) ile birleşti. Çoğu ASP üyesi birleşmeye bağlı kalmadı ve George Alan'a göre "Havrani'nin kişiliğine tutkuyla sadık" kaldılar. Birleşme zayıftı ve ASP'nin orijinal altyapısının çoğu bozulmadan kaldı. 1955'te parti, Nasır'ı ve onun pan-Arap politikaları olarak algıladıkları şeyi desteklemeye karar verdi.

Suriye siyaseti, 1954'te Edib Çiçekli'nin askeri hükûmetinin devrilmesi ve demokratik sistemin yeniden kurulmasıyla dramatik bir dönüş yaşadı. Artık büyük ve popüler bir örgüt olan Baas, o yılki Suriye seçimlerinde 142 parlamento sandalyesinden 22'sini kazanarak parlamentodaki en büyük ikinci parti oldu. Baas Partisi; Mısır yanlılığı, anti-emperyalist duruşları ve sosyal reforma verdikleri destek nedeniyle aydınlar tarafından desteklendi.

Baasçı bir albay olan Adnan el-Maliki'nin Nisan 1955'te Suriye Sosyal Milliyetçi Partisinin (SSMP) bir üyesi tarafından öldürülmesi, Baas Partisi ve müttefiklerinin bir baskı başlatmasına ve böylece bir rakibi ortadan kaldırmasına izin verdi. 1957'de Baas Partisi, Suriye'deki muhafazakar partilerin gücünü zayıflatmak için Suriye Komünist Partisi (SKP) ile ortaklık kurdu. O yılın sonunda SKP, Baas Partisini o kadar zayıflattı ki Aralık ayında Baas Partisi Mısır'la birlik için çağrıda bulunan bir yasa tasarısı hazırladı, bu çok popüler bir hareketti. Mısır ve Suriye arasındaki birlik devam etti ve Birleşik Arap Cumhuriyeti (BAC) kuruldu ve Nasır'ın kendi dışındaki partilere düşmanlığı nedeniyle Baas Partisi, Birleşik Arap Cumhuriyeti'nde yasaklandı. Baas liderliği, 1958'de partiyi feshetti ve belirli partilere karşı yasallaştırmanın SKP'ye Baastan daha fazla zarar vereceğine yönelik bir kumar oynadı. 1961'de Şam'da bir askeri darbe BAC'yi sona erdirdi. El-Havrani ve Selahaddin el-Bitar dahil olmak üzere on altı önde gelen politikacı - Bitar daha sonra imzasını geri çekti - darbeyi destekleyen bir bildiriye imza attı. Baasçılar, 1961 parlamento seçimlerinde birkaç sandalye kazandılar.

1963 darbesi 

Şubat 1963'te ayrılıkçı rejimi devirmeye hazırlanan askerî grup, bağımsız Nasırcılardan ve Baas subayları da dahil olmak üzere diğer birlikçilerden oluşuyordu. Baasın çoğunluğu oluşturan siyasi gücünün yeniden ortaya çıkması darbeye yardımcı oldu; çünkü siyasi çoğunluk olmadan darbe askeri bir devralma olarak kalacaktı. Ziyad el-Hariri, Şam'dan çok uzakta olmayan İsrail Cephesi'nde konuşlanmış büyük kuvvetleri kontrol ediyordu. Muhammed es-Sufi, Humus'taki önemli tugay karakollarına ve Hariri'nin bağımsız ortaklarından biri olan Hasan Haddad, Çöl Kuvvetlerine komuta ediyordu. Mart ayının başlarında, darbenin 9 Mart'ta hayata geçirilmesine karar verildi. Ancak, 5 Mart'ta, birkaç subay, kansız bir darbe yapma umuduyla darbeyi ertelemek istedi. Nasırcıların, gecikmeyi etkili bir şekilde ortadan kaldıran kendi darbelerini hazırladığı tahmin ediliyordu. Darbe gece başladı ve 8 Mart sabahı Suriye'de yeni bir siyasi dönemin başladığı açıktı.

İktidar partisi: 1963-günümüz 

BAC'den ayrılma, parti için bir krize sebep oldu. Havrani de dahil olmak üzere birçok grup Baas Partisinden ayrıldı. 1962'de Eflak, Suriye Bölgesel Şubesini yeniden kuran bir kongre topladı. Orijinal Baas Partisinde Mişel Eflak liderliğindeki Ulusal Komutanlık ile Suriye Bölgesel Şubesindeki "bölgeciler" arasındaki bölünme, BAC'nin dağılmasından kaynaklandı. Eflak bölgeci unsurları kontrol etmeye çalışmıştı. Bölgeciler; Fayiz el-Casim, Yusuf Zuayyin, Münir el-Abdullah ve İbrahim Makhus liderliğindeki tutarsız bir gruptu. Eflak, Suriyeli olmayan Ulusal Komutanlık üyelerinin çoğunluğunun (o sırada 13) desteğini korudu.

Şubat 1963'te Irak'ta Baas Partisinin Irak Bölge Şubesi liderliğindeki darbenin başarısının ardından Askeri Komite, Nazım el-Kudsi'nin başkanlığına karşı bir darbe planlamak için aceleyle toplandı. Darbe8 Mart Devrimi olarak adlandırılanbaşarılı oldu ve Suriye'de bir Baas hükûmeti kuruldu. Komplocuların ilk emri, tamamen Baasçılardan ve Nasırcılardan oluşan ve sivillerden ziyade askeri personel tarafından kontrol edilen Ulusal Devrim Komutanlığı Konseyini (UDKK) kurmaktı. Ancak, iktidardaki ilk yıllarında, Suriye Bölgesel Şubesi geleneksel Baasçılar, radikal sosyalistler ve Askeri Komite üyeleri arasında bir iç güç mücadelesi yaşadı. Baas yönetiminin ilk dönemi, Eflak ve Bitar liderliğindeki geleneksel Baasçıları deviren ve Askeri Komite başkanı Salah Cedid'i iktidara (resmen olmasa da) getiren 1966 Suriye Darbesi ile sona erdi.

1967'deki Altı Gün Savaşı'ndan sonra, Cedid ile Hafız Esad arasındaki gerilim arttı ve Esad ile yandaşları ordu üzerindeki baskılarıyla güçlendi. 1968 sonlarında Cedid'in destek ağını dağıtmaya başladılar ve partinin Cedid'in kontrolü altında kalan sivil kolunun etkisiz direnişiyle karşılaştılar. Bu güç ikiliği, Esad'ın Attasi ve Cedid'i devirip hapse attığı Kasım 1970 Düzeltici Devrim'e kadar devam etti. Esad, daha sonra hızlı bir kurum inşa etme projesine başladı, parlamentoyu yeniden açtı ve 1963'ten beri askeri emir ve geçici anayasal belgelerle yönetilen ülke için kalıcı bir anayasayı kabul etti. Esad, selefinin radikal sosyalist ekonomi politikalarını önemli ölçüde değiştirdi, birkaç zengin kentli aileyi özel sektördeki faaliyetlerini artırmaya teşvik etti ve Basra Körfezi bölgesindeki Arap devletlerinden sınırlı yabancı yatırıma izin verdi. Esad, yetkileri devlet başkanlığında merkezileştirerek 2000 yılındaki ölümüne kadar Suriye'yi yönetmeye devam etti. Hafız'ın oğlu Beşşar Esad ve 24 Haziran 2000'de Suriye devlet başkanı ve Suriye Bölgesel Şubesi bölge sekreteri olarak görevde yerini aldı. Başlangıçta, Beşşar Esad'ın yönetimi yüksek beklentilerle karşılandı ve birçok yabancı yorumcu onun Çin ekonomik reformlarını veya eski Sovyetler Birliği'ndeki Mihail Gorbaçov'unkileri anımsatan reformlar getireceğine inanıyordu.

Beşşar Esad'ın yönetiminin Arap Baharı gerçekleşene kadar istikrarlı olduğuna inanılıyordu. Arap dünyasının diğer bölgelerinde meydana gelen devrimler, Suriye muhalefetine ilham kaynağı oldu ve 2011'den itibaren Suriye İç Savaşı'na yol açtı. Genel olarak Suriye Bölge Şubesinin bir kitle örgütüne indirgenmiş olması nedeniyle çatışmalarda küçük bir rol oynadığına inanılıyor ve gerçek karar alma ya orduda ya Esad ailesinde ya da Beşar Esad'ın yakın çevresinde gerçekleşiyor.  Buna rağmen, muhtemelen Esad ailesinin devrilmesinin kendi ölümüne de yol açacağı endişesiyle parti iç savaş boyunca neredeyse bütünüyle hükûmete sadık kaldı. Baas Partisi gönüllüleri tarafından isyancılara karşı savaşmak için birkaç milis kuvvet oluşturuldu ve bunların en dikkate değer olanı Baas Tugaylarıydı. İç savaş sırasında 26 Şubat 2012'de yeni bir anayasa halk tarafından onaylandı ve Baas Partisi'nin "toplumun ve devletin önde gelen partisi" olduğunu belirten madde kaldırıldı. Anayasa 27 Şubat 2012'de yürürlüğe girdi.

Organizasyon

Genel Kongre 
Genel Kurul'un Merkez Komutanlığı üyelerini seçmek için her dört yılda bir toplanması gerekiyordu. 1980'den bu yana, Merkez Komutanlığı seçme yetkisine sahip olan Merkez Komitesinin işlevleri gölgede kalmıştır. 1985'in 8. Bölgesel Kongresi'nde komuta sekreteri, Merkez Komitesini seçme yetkisine sahipti. 8. Bölge Kongresi, Hafız Esad döneminde yapılacak son kongre olacaktı. Bir sonraki Bölgesel Kongre Haziran 2000'de yapıldı ve Beşşar Esad, komuta sekreteri ve bir sonraki devlet başkanlığı seçimleri için de aday olarak seçildi.

Genel Kongre delegeleri, Merkez Komutanlığı liderliği tarafından önceden seçilir. Tüm delegeler partinin yerel örgütünden gelmekle birlikte, liderliğin sunduğu üyeleri seçmek zorunda kalıyorlar. Ancak, bazı eleştirilere izin verilir. 8. Bölge Kongresi'nde, birkaç delege Suriye'de artan siyasi yolsuzluğu ve ekonomik durgunluğu açıkça eleştirdi. Ayrıca, önemli sorunları Merkez Komutanlığı ile tartışabilirler ve bu da onlarla ilgilenebilirlerdi.
1958'de Bölge Şubesi'nin dağılmasından önceki Bölge Kongreleri
 1. Bölge Kongresi (Mart 1954)
 2. Bölge Kongresi (Mart 1955)
 3. Bölge Kongresi (9-12 Temmuz 1957)
Bölge Şubesi'nin yeniden kurulmasından sonra düzenlenen Bölge Kongreleri
 1. Bölge Kongresi: 5 Eylül 1963
 2. Bölge Kongresi: 18 Mart – 4 Nisan 1965
 3. Bölge Kongresi: Eylül 1966
 4. Bölge Kongresi: 26 Eylül 1968
 5. Bölge Kongresi: 8–14 Mayıs 1971
 6. Bölge Kongresi: 5–15 Nisan 1975
 7. Bölge Kongresi: 22 Aralık – 7 Ocak 1980
 8. Bölge Kongresi: 5–20 Ocak 1985
 9. Bölge Kongresi: 17–21 Haziran 2000
 10. Bölge Kongresi: 6–9 Haziran 2005Olağanüstü Bölge Kongreleri
 1. Olağanüstü Bölge Kongresi: 1 Şubat 1964
 2. Olağanüstü Bölge Kongresi: 1 Ağustos 1965
 3. Bölgesel Acil Durum Kongresi: 10-13 ve 20-27 Mart 1966
 4. Bölgesel Acil Durum Kongresi: Eylül 1967
 5. Bölgesel Acil Durum Kongresi: 21–31 Mart 1969
 6. Bölge Olağanüstü Hal Kongresi: Haziran 1974

Merkez Komutanlığı 

Merkez Komutanlığı Suriye Anayasası'na göre devlet başkanı adayı belirleme yetkisine sahiptir. Anayasa, Merkez Komutanlık sekreterinin Suriye devlet başkanı olduğunu belirtmese de Baas Partisinin üyesi olduğu Ulusal İlerici Cephenin (UİC) tüzüğü, devlet başkanı ve Merkez Komuta sekreterinin UİC başkanı olduğunu belirtir, ancak bu başka herhangi bir yasal belgede belirtilmemiştir. 1964'te yapılan 1. Olağanüstü Bölge Kongresi, Merkez Komutanlık sekreterinin aynı zamanda devlet başkanı olmasına karar verdi. Merkez Komutanlığı resmi olarak Genel Kurula karşı sorumludur.

Merkezi Komite 
Ocak 1980'de kurulan Merkez Komitesi (), Merkez Komutanlığa bağlıdır. Baas Partisi liderliği ile yerel parti organları arasındaki iletişim için bir kanal olarak kuruldu. 1985 yılında yapılan 8. Bölge Kongresi'nde üye sayısı 75'ten 95'e çıkarılmıştır. Diğer değişiklikler yetkilerinin artmasıydı. Teoride, Merkez Komutanlığı Merkez Komitesine karşı sorumlu hale geldi, fakat sorun şu ki Merkez Komutanlığı sekreteri, Merkez Komite üyelerini seçiyordu. Bir başka değişiklik de kongre oturumda değilken Merkez Komiteye Bölge Kongresinin sorumluluklarının verilmesiydi. Merkez Komutanlığında olduğu gibi Merkez Komitesinin teorik olarak Bölgesel Kongre tarafından dört yılda bir seçilmesi gerekiyor, ancak 1985'ten Hafız Esad'ın 2000 yılındaki ölümüne kadar hiçbir Bölgesel Kongre yapılmadı.

Merkezi düzey organlar

Askerî Büro 
Askeri Komitenin yerini alan Askeri Büro Suriye Silahlı Kuvvetlerini denetler. 8 Mart Devrimi'nden kısa bir süre sonra Askeri Komite, askeri işlerde en yüksek otorite haline geldi. Parti, Suriye Silahlı Kuvvetleri içinde paralel bir yapıya sahiptir. Askeri sektör Merkez Komutanlıkta temsil edildiğinden ve genel kongrelere delege gönderdiğinden, askeri ve sivil sektörler yalnızca bölgesel düzeyde buluşmaktadır. Askeri sektör, tabur düzeyinde faaliyet gösteren şubelere ayrılmıştır. Bir askeri parti şubesinin başkanına tavjihi veya rehber denir.

1963 yılında Askeri Komite, sivil muadillerine benzeyen 12 şubeden oluşan Askeri Teşkilatı kurdu. Askeri Örgüt, Askeri Komiteyi temsil eden bir Merkez Komite tarafından yönetiliyordu. Bu yeni kurumlar, sivil fraksiyonun Askeri Komitenin işlerine karışmasını durdurmak için kuruldu. Askeri Teşkilât, Bölgesel ve Ulusal Kongre ve Komutanlıklarda temsil edilen Askeri Komite vasıtasıyla diğer şubelerle bir araya geldi. Askeri Teşkilat çok gizli bir organdı. Üyeler, Askeri Komitenin ordu üzerindeki etkisini güçlendirmek için örgütle ilgili hiçbir bilgiyi üye olmayan subaylara açıklamamaya yemin ettiler. Haziran 1964'te örgüte yeni üye alınmayacağına karar verildi. Askeri Komite demokratik bir çerçeve üzerine kurulmuş ve Askeri Komite üyelerini seçmek için bir Askeri Teşkilat Kongresi düzenlenmiştir. Şimdiye kadar sadece bir kongre yapıldı.

Demokratik bir çerçevenin olmaması, Askeri Örgüt içinde tabanlar arasında iç bölünmelere yol açtı. Örgüt içindeki gerginlik, Muhammed Ümran'ın Askeri Komiteden ihraç edilmesiyle daha da arttı. Bazı sıradan üyeler, Bölgesel Kongreye Askeri Teşkilatın demokratikleştirilmesi çağrısında bulunan bir dilekçe sundular. Münif er-Razzaz tarafından temsil edilen Ulusal Komutanlık, Salah Cedid'in bastırmasından önce bu dilekçenin önemini fark etmemişti. Askeri Komite reform kararı aldı ve Bölge Kongresi, Askeri Teşkilatı sadece askeri işlerden sorumlu olan Merkez Komutanlığın Askeri Bürosuna karşı sorumlu kılan bir karar aldı.

Merkez Parti Okulu 
Ali Diyab, Baas Partisi Merkez Parti Okulunun şu anki başkanıdır.

Alt düzey kuruluşlar 
Partinin Suriye'de 19 şubesi var: on üç ilin her birinde bir, Şam'da bir, Halep'te bir ve ülkenin dört üniversitesinin her birinde bir adet. Çoğu durumda bir ilin valisi, emniyet müdürü, belediye başkanı ve diğer yerel ileri gelenleri Şube Komutanlığını oluşturur. Şube Komutanlığı sekreteri ve diğer yönetici pozisyonları tam zamanlı parti çalışanları tarafından doldurulur.

Üyeler 
Baasçı düşüncenin iki babası olan Mişel Eflak ve Selahaddin el-Bitar, Baas Partisini Sovyetler Birliği Komünist Partisi ile karşılaştırılabilir bir öncü parti olarak görürken, Esad onu bir kitle örgütü olarak gördü. 1970 yılında, "Baas bugünden sonra bazılarının öngördüğü gibi seçilmişlerin partisi olmayacak... Suriye sadece Baasçılara ait değildir." dedi.

1970'ten bu yana, Suriye'deki Baas Partisinin üyeliği önemli ölçüde arttı. 1971'de partinin 65.938 üyesi vardı; on yıl sonra bu sayı 374.332'ye ve 1992'nin ortalarında 1.008.243'e ulaştı. 1992 yılının ortalarında, 14 yaş üstü Suriyelilerin yüzde 14'ünden fazlası parti üyesiydi. 2003 yılında parti üyeliği, nüfusun yüzde 18'i olan 1,8 milyon kişiydi. Üyelikteki artış düzgün değildi. 1985'te bir parti teşkilat raporu, 1980'de yapılan 7. Bölge Kongresi'nden önce disiplinsizlik nedeniyle binlerce üyenin ihraç edildiğini bildirdi. Raporda ayrıca parti üyeleri arasında artan oportünizm eğilimine de değinildi. 1980 ve 1984 yılları arasında 133.850 destekçi ve 3242 asil üye partiden ihraç edildi.

Üye sayısındaki artış, resmi propagandaya, parti ve devletin önde gelen üyelerinin halkla partinin ayrılmaz bir bütün olduğunu söylemelerine yol açmıştır. Suriyeli muhalif Mişel Kilo, "Baas toplumu tanımıyor. Kendisini toplum olarak görüyor." şeklinde bir yorum yapmıştır. Bu fikir, Baasçı sloganların ve ilkelerin Suriye Anayasası'na dahil edilmesine yol açtı. 1979'da, ikili parti üyeliği suç haline geldiğinde Baas Partisinin konumu daha da güçlendi.

Durum 

Suriyeli muhalif Subhi Hadidi'ye göre, "Baas tamamen kargaşa içinde. . . . Bir ceset gibi. Artık kelimenin normal anlamıyla bir parti değil." Hanna Batatu şöyle yazdı: "Esad döneminde Baas'ın karakteri değişti. . . . Üyelerinin geçmişte sahip oldukları fikir bağımsızlığı ne olursa olsun şimdi kısıtlandı, uygunluk ve iç disipline bir prim verildi. Parti, fiiliyatta rejimin toplumu genel olarak kontrol etmeye ya da onu politikalarının arkasında toplamaya çalıştığı başka bir araç haline geldi. Partinin kadroları giderek daha fazla bürokrat ve kariyerci oldular ve artık ideolojik olarak 1950'lerde ve 1960'larda olduğu gibi canlı değiller, Esad'a koşulsuz sadakat, nihayetinde eski inançlara sadakati geçersiz kıldı."

Söylentilere göre Esad, 1970'te iktidara geldiğinde Baas Partisini ortadan kaldırma olasılıklarını tartıştı. Volker Perthes'e göre, Baas Partisi Esad'ın yönetimi altında dönüşüm geçirdi; Perthes şöyle yazdı: "Parti, devrilen sol liderliği destekleyenleri etkisiz hale getirmek için daha da şişirildi, ideolojiden arındırıldı ve Esad sisteminin otoriter formatına uyacak şekilde yeniden yapılandırıldı, çağa uygun olan karakterini yitirdi, kitle desteği ve siyasi kontrol yaratmak için bir araç haline geldi. Aynı zamanda rejimin ana patronaj ağı oldu."

Baas Partisi, bürokrasi ile iç içe geçmiş bir patronaj ağına dönüştü ve üyelik kuralları liberalleştirilirken, kısa sürede devletten neredeyse ayırt edilemez hale geldi. 1987'de partinin Suriye'de 50.000 üyesi vardı ve 200.000 aday üye daha deneme sürecindeydi. Parti, devletten bağımsızlığını kaybetti ve esas olarak güvenlik güçlerine dayalı olarak kalan Esad hükûmetinin bir aracı haline getirildi. Hükûmetin temel yönelimini kabul eden diğer partilerin yeniden faaliyet göstermesine izin verildi. Ulusal İlerici Cephe 1972'de, bağımsız örgütlenmeye çok az yer bırakan ve yalnızca Baas'a bağlı küçük ortaklar olarak hareket etmelerine izin verilen bu yasal partilerin koalisyonu olarak kuruldu.

Marş

Seçimler

Devlet başkanlığı seçimleri

Suriye Halk Meclisi seçimleri

Notlar

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar 

Gazete
 
 

Kitap

 

Suriye'deki siyasi partiler
1947'de kurulan siyasi partiler
Tek parti rejimlerinde iktidar olmuş siyasi partiler
Suriye İç Savaşı'ndaki kuruluşlar
Orta Doğu tarihi
Direniş Ekseni
İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar
Baasçı partiler
Baasçı bölgesel şubeler
Suriye'de Arap milliyetçiliği