İzobütan

2-metilpropan, i-bütan veya metilpropan olarak da bilinen izobütan,  moleküler formülü HC(CH3)3 olan bir kimyasal bileşiktir. Bütan izomeridir. Üçüncül karbonlu en basit alkandır. İzobütan, petrokimya endüstrisinde, örneğin izooktan sentezinde öncü bir molekül olarak kullanılır.

Üretim 
İzobütan, bütanın izomerleştirilmesiyle elde edilir.

Kullanımları 
İzobütan, rafinerilerin alkilasyon ünitelerinde ana besleme stoğudur. İzobütan kullanılarak, iyi yanma özellikleri olan çok dallı, benzin dereceli "harman stokları" üretilir. İzobütanın tipik ürünleri 2,4-dimetilpentan ve özellikle 2,2,4-trimetilpentandır.

Çözücü 
Yüksek yoğunluklu polietilen yapmak için Chevron Phillips çamur işleminde, seyreltici olarak izobütan kullanılır. Bulamaç hâline getirilmiş polietilen çıkarıldıkça, izobütan "parlatılır" ve yoğunlaştırılır ve bu amaçla döngü reaktörüne geri dönüştürülür.

Tert-Butil hidroperoksite öncü 
İzobütan tert-Bütil hidroperoksite okside olur, daha sonra propilen ile reaksiyona girerek propilen oksit çıkarır. Yan ürün olarak ortaya çıkan tert-bütanol, tipik olarak metil tert-bütil eter (MTBE) gibi benzin katkı maddelerinin yapımında kullanılır.

Çeşitli kullanımlar 
İzobütan ayrıca aerosol kutuları için itici olarak da kullanılır.

İzobütan, özellikle kamp için kullanılan yakıt bidonlarında yaygın olan karışık yakıtların bir parçası olarak kullanılır.

Soğutucu 
İzobütan soğutucu olarak kullanılır. Buzdolaplarındaki kullanımları 1993 yılında Greenpeace'in Alman şirketi Foron ile Greenfreeze projesini sunmasıyla başladı. Bu bağlamda, saf, kuru "izobütan" karışımları (R-600a) ihmal edilebilir ozon tüketme potansiyeline ve çok düşük küresel ısınma potansiyeline sahiptir (karbon dioksitin GWP'sinin 3.3 katı bir değere sahiptir) ve geleneksel sabit soğutma ve iklimlendirme sistemlerinde R-12, R-22 (her ikisi de Freon markası tarafından yaygın olarak bilinir), R-134a ve diğer kloroflorokarbon veya hidroflorokarbon soğutucu akışkanlar için fonksiyonel bir ikame görevi görür.

Bir soğutucu akışkan olarak izobütan, yanıcı olmayan CFC soğutucu akışkanlarıyla ilişkili tehlikelere ek olarak bir patlama riski de oluşturur. Bu soğutucunun, başlangıçta izobütan için tasarlanmamış motorlu taşıt iklimlendirme sistemleri için değiştirilmesi geniş bir şekilde yasaklanmıştır veya önerilmez.

Hidrokarbon soğutucuların satıcıları ve savunucuları, hidrokarbonlarla doldurulmuş araç klima sistemlerinin sayısına göre bu tür olayların çok az olduğu gerekçesiyle bu tür yasaklara karşı çıkmaktadırlar.

İsimlendirme 
Geleneksel izobütan ismi 1993 IUPAC önerilerinde hala korunmuştur, ancak 2013 önerilerine göre artık önerilmemektedir.  İzobütandaki en uzun sürekli zincir sadece üç karbon atomu içerdiğinden, tercih edilen IUPAC adı 2-metilpropandır, ancak yerel (2-) genellikle genel adlandırmada gereksiz olarak göz ardı edilir; C2, bir propan zincirinde, ana zinciri değiştirmeden ve anayasal izomer n- bütanı oluşturmadan bir metil ikame edicisinin yerleştirilebildiği tek konumdur.

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartı 0901  
 Kimyasal Tehlikeler için NIOSH Cep Rehberi 

E-numaralı katkı maddeleri
Soğutucu gazlar
Alkanlar
Bütan
İtici gazlar
Bilgi kutusu bulunmayan kimyasal maddeler
Hidrokarbonlar