Şayzar Kuşatması

Şayzar Kuşatması, 28 Nisan - 21 Mayıs 1138 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Bizans İmparatorluğu, Antakya Prensliği ve Urfa Kontluğu'ndan oluşan müttefik kuvvetleri Müslüman Suriye'yi işgal etti. Ana hedefleri Halep kentinden geri çekilen birleşik Hristiyan orduları, saldırı ile bir dizi müstahkem yerleşim yerlerini ele geçirdiler ve sonunda Münkız Emirliği'nin başkenti Şayzar'ı kuşattılar. Kuşatma şehri ele geçirdi, ancak kaleyi ele geçiremedi; Şayzar Emiri'nin tazminat ödemesi ve Bizans imparatorunun vasalı olmasıyla sonuçlandı. Bölgenin en büyük Müslüman prensi I. İmâdüddin Zengî'nin güçleri müttefik ordusuyla çatışmaya girdi, ancak müttefik ordusu savaş riskine girmeyecek kadar güçlüydü. Sefer, Bizans egemenliğinin kuzey Haçlı devletleri üzerindeki sınırlı doğasının ve Latin prensleri ile Bizans imparatoru arasında ortak amaç eksikliğinin altını çizdi.

Arka plan 
Balkanlar veya Anadolu'da acil dış tehditlerden kurtulmuş, 1129'da Macarları mağlup etmiş ve Anadolu Türklerini 1130'dan 1135'e kadar bir dizi seferle savunmaya zorlamış olan Bizans imparatoru II. İoannis () dikkatini, Bizans'ın Haçlı devletleri üzerindeki hükümdarlık iddialarını güçlendirmeye ve Antakya üzerindeki haklarını ve otoritesini savunmaya çalıştığı Levant'a yönlendirebilirdi. Bu haklar, Bizans bunları uygulayacak konumda olmasa da, 1108 Devol Antlaşması'na dayanıyordu. Antakya'ya inmek için gerekli hazırlık, Kilikya üzerindeki Bizans kontrolünün geri alınmasıydı. İmparator 1137'de Ermeni Kilikya Prensliği'nden Tarsus, Adana ve Misis'i fethetti ve 1138'de Ermenistan Prensi I. Levon ve ailesinin çoğu Konstantinopolis'e esir olarak getirildi.

Kilikya'nın kontrolü, Bizanslılar için Antakya Prensliği'ne giden yolu açtı. Müthiş Bizans ordusunun yaklaşmasıyla karşı karşıya kalan Antakya Prensi Raymond de Poitiers ve Urfa Kontu II. Joselin, hemen İmparator'un hükümdarlığını kabul ettiler. İoannis, Antakya'nın kayıtsız şartsız teslimini talep etti ve Kudüs Kralı Fulk'un iznini aldıktan sonra Raymond de Poitiers, şehri İoannis'e teslim etmeyi kabul etti. Raymond'ın İoannis'e saygı duruşunda bulunduğu anlaşma, açıkça Devol Antlaşması'na dayanıyordu, ancak bunun ötesine geçti. Antakya için bir imparatorluk vasal olarak tanınan Raymond, İmparator'a Antakya'ya serbest giriş sözü verdi ve Müslümanların ele geçirdikleri Halep, Şayzar, Humus ve Hama şehirlerini geri aldığında; şehri teslim etmeyi taahhüt etti. Raymond daha sonra yeni fetihleri yönetecek ve Antakya yeniden imparatorluk kontrolüne dönecekti.

Sefer 
Şubat ayında, Bizans imparatorunun emriyle Antakya'daki yetkililer, askeri hazırlıklar hakkında haber yapmalarını önlemek için Halep ve diğer Müslüman şehirlerindeki tüm tüccar ve yolcuları tutukladı. Mart ayında imparatorluk ordusu Kilikya'dan Antakya'ya geçti ve Antakya ve Urfa'dan birlikler ve bir Tapınakçı birliği de ona katıldı. Düşman topraklarına geçtiler ve Balat'ı işgal ettiler. 3 Nisan'da beş gün kalacakları Bizâh'ın önüne geldiler. Halep'in şaşırtılacağı umulmuştu. Ancak Suriye'nin en güçlü Müslüman lideri I. İmâdüddin Zengî, Şamlı bir garnizon tarafından tutulan Hama'nın yakınlarında kuşatmadaydı. Halep'i hızla güçlendirmek için İmparator'un operasyonları hakkında yeterince uyarı aldı. 20 Nisan'da, Hristiyan ordusu şehre bir saldırı başlattı, ancak çok güçlü bir şekilde savunulduğunu gördü. İmparator daha sonra Şayzar şehrini ele geçirmek için orduyu Atarib, Ma'arretü'n-Nu'man ve Kafartab kalelerini alarak güneye doğru hareket ettirdi. Muhtemelen Şayzar, Münkız hanedanı tarafından tutulan bağımsız bir Arap emirliği olduğu için seçilmiştir ve bu nedenle I. İmâdüddin Zengî için yeterince önemli olmadığı bu nedenle yardım göndermeyeceği düşünülüyordu; Ayrıca Şayzar'a sahip olmak Hama şehrini saldırıya açacaktı.

Kuşatma 

Haçlı prensleri birbirlerinden ve İoannis'den şüpheleniyorlardı ve hiçbiri diğerlerinin sefere katılmaktan kazanç elde etmesini istemiyordu. Raymond, bir Hristiyan şehri olan Antakya'ya da tutunmak istedi; Şayzar veya Halep gibi büyük ölçüde Müslüman nüfuslu ve Zengi saldırısına daha fazla maruz kalan bir şehir üzerinde hükümdar olmanın çekiciliği azdı. Müttefiklerinin kuşatmaya olan ilgisizliğiyle, İmparator çok geçmeden onlardan çok az aktif yardım aldı.

Bazı ilk çatışmaların ardından, II. İoannis ordusunu askerlerinin milliyetlerine göre üç bölüme ayırdı: Makedonlar (yerli Bizanslılar); 'Kelts' (Normanlar ve diğer Franklar anlamına gelir); ve Peçenekler (Türk bozkır göçebeleri). Her bölüm, kendine has silahları ve teçhizatı ile donatılmıştı ve savunucuları korkutmak için şehrin önünde geçit töreni yapıldı.

İoannis, Suriye'deki sefer sırasında Hristiyan davası için çok mücadele etse de, müttefikleri Raymond de Poitiers ve Joselin, kuşatmaya yardımcı olmak yerine kamplarında zar oynayıp ziyafet çekmeye devam ettiler. Kötü örnek olamaları yüzünden birliklerin de morali bozuldu. İmparatorun suçlamaları, ancak iki prensi baştan savma ve düzensiz bir eyleme sürükleyebilirdi. Latin ve Müslüman kaynaklar, kuşatmayı sürdürmede İoannis'in enerjisini ve kişisel cesaretini anlatır.  Altın miğferiyle dikkat çeken İoannis, birliklerini cesaretlendirmede, kuşatma makinelerini denetlemede ve yaralıları teselli etmede aktifti. Şayzar'ın duvarları, etkileyici Bizans kuşatma birliklerinin trebüşeleri ile yıkıldı. Emir'in yeğeni, şair, yazar ve diplomat Usama ibn Munqidh, Bizans topçularının yol açtığı yıkımı tek bir füzeyle bütün bir evi parçalayabileceğini kaydetmiştir.

Şehir ele geçirildi, ancak kayalıkları ve savunucularının cesaretiyle korunan kale, saldırıya meydan okudu. Geciken I. İmâdüddin Zengî bir yardım ordusu topladı ve Şayzar'a doğru ilerledi. Yardım ordusu, Hristiyan ordusundan daha küçüktü, ancak İoannis onunla karşılaşmak için kuşatma makinelerini bırakmaya isteksizdi ve müttefiklerine güvenemedi. Bu noktada, Şayzar Emiri Sultan ibn Munqidh, İoannis'in vasalı olmayı, büyük bir tazminat ödemeyi ve yıllık haraç ödemeyi teklif etti. Ayrıca mücevherlerle süslenmiş bir masa ve Malazgirt Meydan Muharebesi'nde Selçuklu Türkleri tarafından Romen Diyojen'den ele geçirilen I. Konstantin için yapıldığı söylenen yakut kaplı bir haç da teklif edildi. Müttefiklerinin davranışlarından tiksinen İoannis, isteksizce teklifi kabul etti. 21 Mayıs'ta kuşatma kaldırıldı.

Neticesi 

I. İmâdüddin Zengî'nin birlikleri geri çekilen Hristiyanlarla çatışmaya girdi, ancak ordunun yürüyüşünü aktif olarak engellemeye cesaret edemedi. Antakya'ya dönen İoannis, şehre törenle giriş yaptı. Bununla birlikte, Raymond de Poitiers ve Joselin, Antakya'nın kalesinin İmparator'a teslimini ertelemek için komplo kurdular ve İoannis ile yerel Yunan toplumuna yönelik şehirde halkın huzursuzluğunu körüklediler. Anadolu Selçuklularının Kilikya'ya baskın düzenlediğini duyan ve Antakya çetesi tarafından sarayda kuşatılan İoannis, kalenin kontrolü talebinden vazgeçti. Ancak, Raymond de Poitiers ve Joselin'in sadakat yemininin yenilenmesinde ısrar etti. Daha sonra Selçuklu sultanı I. Mesud'u () cezalandırmak ve ardından Konstantinopolis'e dönmek için Antakya'dan ayrıldı.

İoannis'in Suriye'den ayrılmaktan başka seçeneği yoktu, hırsları ancak kısmen gerçekleşmişti. Sefer olayları, Bizans imparatorunun Haçlı devletleri üzerinde sahip olduğu hükümdarlığın, sunduğu tüm prestije rağmen sınırlı pratik avantajlara sahip olduğunun altını çizdi. Latinler, Suriye'nin Müslüman güçleri tarafından tehdit edildiklerinde uzak bir imparatorluk bağlantısının kendilerine sağladığı güvenliğin tadını çıkardılar. Bununla birlikte, Bizans ordusunun gücü bölgede doğrudan ortaya çıktığında, kendi kişisel çıkarları ve devam eden siyasi bağımsızlıkları, onlar için İmparator ile işbirliği yaparak Levant'taki Hristiyan davası için kazanılabilecek herhangi bir olası avantajdan daha büyük önem taşıyordu.

II. İoannis, 1142'de Antakya'yı zorla almaya ve doğrudan Bizans egemenliğini dayatmaya kararlı olarak Suriye'ye döndü. 1143 baharında bir av kazası sonucu ölümü, bu amaca ulaşmasına  engel oldu. Oğlu ve halefi I. Manuil (), otoritesini güvence altına almak için babasının ordusunu Konstantinopolis'e geri götürdü ve Bizanslıların Antakya'yı tamamen fethetme fırsatı kayboldu.

Ayrıca bakınız

Notlar

Kaynakça 
Özel

Genel

Birincil kaynaklar

İkincil kaynaklar 

 
 
 
 
  (1990 reprint paperback )

Konuyla ilgili yayınlar 

 
 

1130'larda çatışmalar
Urfa Kontluğu

Bizans İmparatorluğu'nun kuşatmaları
1130'larda Bizans
Antakya Prensliği'nin muharebeleri