Apsis ve ordinat

Yaygın kullanımda, apsis, yatay (x) ekseni ve ordinat, standart iki boyutlu bir grafiğin dikey (y) eksenini ifade eder.

Matematikte, apsis (, Çoğul abscissae veya abscissæ veya abscissas) ve ordinat, bir koordinat sisteminde bir noktanın sırasıyla birinci ve ikinci koordinatıdır:

 apsis -ekseni (yatay) koordinatı
 ordinat -ekseni (dikey) koordinatı

Genellikle bunlar, iki boyutlu dikdörtgen Kartezyen koordinat sistemindeki bir noktanın yatay ve dikey koordinatlarıdır. Bir sıralı çift, iki boyutlu dikdörtgen uzayda bir noktanın konumunu tanımlayan iki terimden oluşur: apsis (yatay, genellikle x) ve ordinat (dikey, genellikle y):

 

Bir noktanın apsisi, birincil eksendeki izdüşümünün işaretli ölçüsüdür; mutlak değeri, izdüşüm ile eksenin başlangıcı arasındaki mesafedir ve işareti, orijine göre çıkıntı üzerindeki konum tarafından verilir (öncesi: negatif; sonrası: pozitif).

Bir noktanın koordinatı, ikincil eksendeki izdüşümünün işaretli ölçüsüdür; mutlak değeri, izdüşüm ile eksenin başlangıcı arasındaki mesafedir ve işareti orijine göre çıkıntı üzerindeki konum tarafından verilir (öncesi: negatif; sonrası: pozitif).

Etimoloji 
"Apsis" (, "bir doğru kesmesi", ) kelimesi en azından De Practica Geometrie’nin Fibonacci (Pisalı Leonardo) tarafından 1220'de yayımlanmasından bu yana kullanılıyor olsa da, modern anlamıyla kullanımı Venedikli matematikçi Stefano degli Angeli'ye ve 1659'da yayımladığı eseri Miscellaneum Hyperbolicum, et Parabolicum'''dan kaynaklanıyor olabilir.

1892'de  adlı eserinde (Matematik tarihi üzerine dersler, Lectures on history of mathematics''), 2. cilt, Alman matematik tarihçisi Moritz Cantor şöyle yazıyor:

Çevirisi:

"Ordinat" kelimesinin kullanımı Latince "" veya "paralel uygulanan doğru, " ifadesiyle ilgilidir.

Parametrik denklemlerde 
Oldukça eski bir varyant kullanımında, bir noktanın apsisi, noktanın bazı yol boyunca konumunu tanımlayan herhangi bir sayıya, örneğin bir parametrik denklemin parametresine de atıfta bulunabilir. Bu şekilde kullanıldığında apsis, bir matematiksel model veya deneydeki bağımsız değişkene bir koordinat-geometri analojisi olarak düşünülebilir (herhangi bir koordinat, bağımlı değişkenlere benzer bir rol yükler).

Ayrıca bakınız 

 Bağımlı ve bağımsız değişkenler
 Fonksiyon (matematik)
 İlişki (matematik)
 Çizgi grafik

Kaynakça

İlave okumalar

Dış bağlantılar 
 
 
 
 Bu makale, 1 Kasım 2008 tarihinden önce Ücretsiz Çevrimiçi Bilgi İşlem Sözlüğü (Free On-line Dictionary of Computing - FOLDOC)'tan alınan ve GFDL sürüm 1.3 veya sonraki "yeniden lisanslama" koşulları altında yer alan içeriğe dayanmaktadır.

Boyut
Koordinat sistemleri
Temel matematik
Analitik geometri