İnsan Hakları Komisyonu (Avrupa Konseyi)

İnsan Hakları Komisyonu (İngilizce: The Commissioner for Human Rights), Strazburg merkezli Avrupa Konseyi tarafından, 47 üye ülkede insan hakları bilincini ve saygısını teşvik etmek amacıyla 1999 yılında kurulan bağımsız ve tarafsız bir yargı dışı kurumdur. Bu kurumun faaliyetleri birbiriyle yakından ilişkili üç önemli alana odaklanmaktadır:

ülke ziyaretleri ve ulusal yetkililer ve sivil toplum ile diyalog;
sistematik insan hakları çalışmaları üzerine tematik çalışmalar ve tavsiyeler;
farkındalık yaratma faaliyetleri.

Mevcut Komiser, 1 Nisan 2018'de altı yıllık görevine başlayan Dunja Mijatović'tir (bunu takiben Álvaro Gil-Robles, Thomas Hammarberg ve Nils Muižnieks).

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilen Komiser, üye ülkelerle sürekli diyalog kurmayı, insan hakları konularında sürekli farkındalık yaratmayı ve ulusal insan hakları yapılarının gelişimini teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Komiser, insan hakları durumunun değerlendirilmesi için her üye ülkeye ziyaretler yapar ve hükûmetlere raporlar, görüşler ve öneriler yayınlar.

Komiser ayrıca, Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve ihtisas ofislerinin yanı sıra önde gelen insan hakları STK'ları, üniversiteler ve düşünce kuruluşları da dahil olmak üzere çok çeşitli ortaklarla işbirliği yapmaktadır.

Vekâlet
Komiserin görevi, Avrupa Konseyi'nin (7 Mayıs 1999'da kabul edilen) kararına (99) dayanmaktadır. Aşağıdaki noktaları içerir:

insan haklarının etkin bir şekilde gözetilmesini sağlamak ve üye ülkelere Avrupa Konseyi insan hakları standartlarının uygulanmasında yardımcı olmak;
Avrupa Konseyi üyesi ülkelerde eğitim ve insan hakları bilincinin teşvik edilmesi;
insan hakları ile ilgili yasa ve uygulamadaki olası eksiklikleri tespit etmek;
ulusal ombudsman kurumlarının ve diğer insan hakları yapılarının faaliyetlerini kolaylaştırmak; ve
bölge genelinde insan haklarının korunması ile ilgili tavsiye ve bilgi sağlamak.}}

Üye devletler "Komiserin misyonu bağlamında Komiserin seyahat dahil temaslarını kolaylaştırmak ve Komiserin talep ettiği zamanında bilgi sağlamakla yükümlüdür". Komiser "bağımsız ve tarafsız olarak görev yapar." Komiser, "Komiserliğin işlevleri ile ilgili herhangi bir bilgi üzerinde" hareket edebilir.

Komiser, "Avrupa Konseyi üye Devletlerinin hükümetleriyle doğrudan temasa geçebilir". Komiser ayrıca "öneriler, görüşler ve raporlar verebilir".

Komiser, "sözlü ve kullanılan oylar bakımından" tüm üyelerin topraklarındaki tutuklama ve tüm yasal işlemlerden "dokunulmazlığa sahiptir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 36. Maddesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde "üçüncü yasama meclisi müdahalesine" izin vererek, "Bir yasama meclisi veya Büyük yasama meclisi önündeki her durumda, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri'nin yazılı olarak yorumlar ve duruşmalara katılmalıdır.

Seçim
Komiser, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından Bakanlar Komitesi tarafından hazırlanan üç aday listesinden seçilir ve yenilenemez altı yıllık bir görev süresine hizmet eder. (99) 50 sayılı Karara göre:

Adaylar, insan hakları alanında uzmanlığı tanınan yüksek ahlaki bir karaktere, Avrupa Konseyi'nin değerlerine kamuya bağlılık kaydına ve Komiserin görevini etkin bir şekilde yerine getirmek için gerekli kişisel otoriteye sahip seçkin kişilikler olacaktır. Görev süresi boyunca Komiser, tam zamanlı bir görevin taleplerine aykırı herhangi bir faaliyette bulunamaz.

Faaliyetler
Ülke ziyaretleri ve ulusal yetkililer ve sivil toplum ile diyalog

Komiser, insan hakları durumunu izlemek ve değerlendirmek için tüm üye ülkelere ziyaretler gerçekleştirir. Bu ziyaretler sırasında hükûmet, parlamento, yargı, sivil toplum ve ulusal insan hakları yapılarının en yüksek temsilcileriyle bir araya gelir. Ayrıca, insan hakları endişeleri olan sıradan insanlarla konuşur ve hapishaneler, psikiyatri hastaneleri, sığınmacılar merkezleri, okullar, yetimhaneler ve Romanlar, LGBT halkı ve diğer azınlık grubu dahil olmak üzere savunmasız grupların bulunduğu yerleşim yerleri gibi insan hakları ile ilgili yerleri ziyaret eder.

Ziyaretlerin ardından, insan hakları durumunun bir değerlendirmesini ve hukuk ve uygulamadaki eksikliklerin nasıl giderileceğine dair tavsiyeler içeren ilgili ülkenin makamlarına bir rapor veya mektup gönderilebilir. Komiser ayrıca, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin duruşmalarına yazılı bilgi sunarak veya duruşmalarına katılarak üçüncü taraf olarak müdahale etme hakkına sahiptir.

Ayrıca bakınız 
 Avrupa'da insan hakları
 Irkçılık ve Hoşgörüsüzlüğe Karşı Avrupa Komisyonu
 Birleşmiş Milletler özel raportörü

Kaynakça

Dış bağlantılar
İnsan Hakları Komiseri üyesi Web sitesi
Komiserin İnsan Hakları Yorumu

Avrupa Konseyi
İnsan hakları