Yaşlı Aristaios

Yaşlı Aristaeus (Yunanca: Ἀρισταῖος ὁ Πρεσβύτερος; MÖ 370 - 300) konik kesitleri üzerinde çalışan ve Öklid'in çağdaşı olan Yunan matematikçi.

Hayatı
Aristaeus, Menaechmus'tan sonra yaşadı ve Öklid'in daha yaşlı bir çağdaşı idi. Hayatı hakkında çok az şey biliniyor, ama kesinlikle Iamblichus'un bahsettiği Pisagor'un damadı değildi. Onunla ilgili ana kaynağımız olan Pappus’un Koleksiyon’unda (Kitap VII) Pappus, ona Yaşlı Aristaeus diyor, bu yüzden muhtemelen kendisinden sonra aynı adı taşıyan bir matematikçi daha vardı.

Çalışmaları
Aristaeus'a Pappus tarafından kullanılan ancak kaybolan “Cisim yerleri ilgili beş kitap ()” adlı eser için Pappus’tan büyük övgü aldı. Ayrıca “Beş Düzgün Katı Cismin Karşılaştırılması Hakkında ()” adlı kitabı da yazmış olabilir. Bu kitap da kayboldu; bunu bugün Yunan matematikçi Hypsicles'ın referansıyla biliyoruz. Pappus ayrıca, Aristaeus'un "dar açılı, dik açılı ve geniş açılı koninin kesiti" terimlerini tanıttığını da bildirmektedir.

Hem Aristaeus hem de Öklid'in konikler üzerindeki çalışmaları, yaklaşık 200 yıl sonra, Apollonius tarafından daha da geliştirildi. Apollonius'un bu çalışması, Aristaeus ve Öklid tarafından geliştirilen konik teorisini geçersiz kıldı.

Heath’in notlarında (1921), İskenderiye'de yaşayan Hypsicles ayrıca Aristaeus'un “Beş şeklin karşılaştırılması ()” adlı bir çalışmasında, aynı daire hem on iki yüzlünün beşgenini hem de aynı küre içindeki yirmi yüzlünün üçgenini çevrelediğini kanıtladığını söylemektedir. Ancak bu Aristaeus'un Öklid'in en yaşlı çağdaşı ve Cisim Yerleri () eserinin yazarı Aristaeus'uyla aynı olup olmadığını bilmiyoruz.

Rönesans'ta Pappus ve Apollonios'un eserleri yeniden keşfedildiğinde, 17. yüzyılda (Vinzenco Viviani 1645, Gilles Personne de Roberval) ve daha sonra (Hieronymus Zeuthen)  Aristaeus'un çalışmalarını yeniden inşa etmek için de çalışmalar yapılmıştır.

Notlar

Konuyla ilgili yayınlar

Kaynakça
 
 

Antik Yunan matematikçiler
MÖ 4. yüzyılda Yunanlar