İbn-i Lubudi

İbn-i Lubudi, (d. 1210, Halep ö.1267/68) Müslüman doktor, matematikçi, astronom ve filozoftur. Tam adı, Yahya b. Şemsüddin Muhammed b. Abdan b. Abdülvahid b. el-Lübûdî'dir.

Hayatı ve çalışmaları
Şam'da ünlü el-Dakhwar'da tıp okudu. Daha sonra Hims'in Mansur İbrahim hükümdarının hizmetine girdi (1239-45) ve sonra Necmeddin Eyyup tarafından İskenderiye'de hükûmet müfettişi olarak atandı. Mısır'dan döndükten sonra Suriye'de yaşadı.

İbn el-Lubudi, bir dizi tıbbi eser yazdı: romatizma, Hipokrat'ın aforizmaları, Huneyn İbn İshak'ın soruları üzerine incelemeler. Eserlerinden sadece ikisi günümüze ulaştı: Elli psikolojik ve tıbbi soruya ilişkin tartışmaların toplanması (deneysel değil sadece teorik tartışmalar); İbn Sina’nın Kanunu'nun Külliyatı hakkında yorum.

İlk çalışma (Tartışmaların Derlemesi - ) burada ilgi çekicidir. Bu eser, Madrid'deki Escurial'da bulunmaktadır. Bu çalışmada el-Lubudi aşağıdaki gibi konularla ilgilenmektedir:

 Soru 19: Beden ve korunması, bilginlerin ve filozofların çoğunluğu tarafından kabul gören dört ruh haline değil, sadece kana bağlıdır.
 Soru 25: Galen'in söylediğinin aksine, kadınlar sperm üretmiyor.
 Soru 27: Arterlerin hareketinin kendileri için uygun olduğu ve kalbin hareketlerine bağlı olmadığı.
 Soru 29: Vücutta oluşan ilk uzvun, Hipokrat'ın söylediğinin aksine, kendi görüşüne göre beyin değil kalptir.
 Soru 34: Kafatasını oluşturan kemiklerin tümörlere dönüşebileceği.
 Soru 58: Aşırı ateş vak'alarında serbest bırakma önerilmemektedir.

İbnü'l-Lubidi’nin matematiksel yazıları şunları içerir:

Öklid'den bir özet; Aritmetik Ders Kitabı; Cebir Üzerine Bir İnceleme.

Ayrıca 9. yüzyılın başlarında yaşayan Habeş el Hasib'in tablolarından çıkarılan El-Zahir (parlak) ve kendi gözlemlerine dayanarak el-Mukarab (yaklaşık olarak) astronomik tablolarını da derledi. 1325 yılında İbn Serrac, Halep'te sergiledi. İki çeşit evrensel usturlap tasarladı; almucantar kuadrantı için çeşitli işaretlemeler geliştirdi ve basit sinüs kuadrantına alternatifler olarak çeşitli ustaca trigonometrik gridler tasarladı.

Tedkîkü’l-Mebâhisi’t-Tayyibe fî Tahkîki’l-Mesâili’l-Hilâfiyye adlı eseri yazmıştır.

Notlar

Kaynakça 
 L. Leclerc (1876), Histoire de la medecine Arabe, vol. 2, p. 161, Paris. (cf. 
 Sevim Tekeli, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, 1956, Doktora Tezi Bölümü, Al-Urdi'nin "Risalet-Ün Fi Keyfiyet-il-Erşad" Adlı Makalesi
 
 

13. yüzyıl matematikçileri
Orta Çağ Müslüman astronomları
Orta Çağ Müslüman matematikçileri