Tumat

Tumat – Yakutça: Туматтар)Tıva ulusta boy adı. Geçmişte yaşamış oymak.

Dili 
Eski Türk dil.

Yurdu
 XIII.asırda - Doğu Sayan dağlarının doğu yönünde yurt tutmuştur.   
  Tıvalar Ejen Han'ın idaresinde iken Beezi kojunu (Kemçik bölgesinin Beezi ili) Tumat bölgesi olarak bilinir.

Tarihi yazılar
Tumatlar hakkında «Moğolların Gizli Tarihi»nde, bunun gibi Reşidüddin'in «Camiüd Tevarih»te yazılmıştır. Geçmişte Tumatlar Moğolların mükemmel savaşçıları olmuşlardır.

Tumat oymağı hakkında 
Bu oymağın yurdu Barguçin-Tokum yanındadır. Bargut aymağı ile onların kökü aynı olduğundan Tumatlar onlar ile akrabadır.
Tumatlar Kırgızlar yanında yaşayan ulus, onlar çok iyi savaşçı oymaktır. Onları Tayntula-Sokar diye kişi başlarında bulunur. Taytula-Sokar Cengiz Han'a katılmak için söz vermiştir. Cengiz Han, Çin'i almak için gittiğinde ancak 6-7 yıl durmuştur. Moğollar büyük savaşlarda Tumat oymağını çağırmışlardır. Savaşta Boragul noyan ölmüştür.

Kırgız oymağı 

12 yıl geçince,  Bars yılında Bargutçin-Tokum ile Bayluk'ta yaşayan oymakların arazisini almak için Moğollar, Kırgızlardan asker desteği istemişlerdir.  Kırgızlar ise asker vermezler.  Kırgızlarda Kurlun diye kişi başkandır.  Cengiz Han onlara Joci adlı oğlunu göndermiştir. Moğollardan Noka diye kişi asker toplayıp gider. Kırgız yurduna girer.

Moğolların Gizli Tarihi 
Burada Tumat oymağı hakkında 4 paragraf bulunur.  §8 ile §9 çok geçmese de orada Tumat oymağından bahsetmesi de önemlidir. Sadece Tumat oymağını anlatan; §240, §241 sayfalarında doluca anlatılır.

§ 8. Horilartay-Mergen Tumat aymağının noyanıdır. Alan-Goa Hori-Tumatların yurdunda Arih-Usun denilen yerde doğmuştur.

§ 9. Hori-Tumatlarının yurdunda Burhan-Haldun dağına kadar göçmüşlerdir. Burhan-Haldun dağının sahipleri ise Uranhay aymaktan - Burhan Bosgahsan ile Sençi Bayan diye ulus durmaktadır.

Ayrıca bakınız
 Horluu Tumat
 Tos Çagıg

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 АН СССР Институт Востоковедения. Рашид-ад-Дин Сборник летописей. Т I. Книга первая. (перевод с персидского Л. А. Хетагурова). Издательство: АН СССР, Ленинград – Москва, 1952. Ол номда бижээн чүүл бо сайтыда: Племя тумат.  Племя хушин. 
 Б. И. Панкратов. Образцы переводов из «Юань-чао би-ши» (подготовка к печати и предисловие Ю. Л. Кроля). Стр. 111// РАН ИВ. Mongolica: К 750-летию «Сокровенного сказания». – М.:  Наука. Издательская фирма «Восточная литература», 1993. – 343 с. ISBN 5-02-017395-9
 Сокровенное сказание. (Монгольский обыденный изборник). Перевод С.А.Козина