Çin-Estonya ilişkileri

Çin-Estonya ilişkileri, Çin ile Estonya arasındaki hem tarihî hem de günümüzdeki ilişkileri kapsar. Günümüzde bu ilişkilerin taraflarını Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) ve Estonya Cumhuriyeti devletleri oluşturmaktadır.

Tarih 

Estonyalı bilgin  (1877-1937; Çince ismi ), Çince dilbilimi ve  alanlarında araştırmalar yürütmüş ve Çin ve yabancı ülkeler arasındaki kültürel ve akademik alışverişlerde son derece önemli bir rol oynamış ünlü bir sinolog ve Doğu araştırmaları uzmanı. 20. yüzyılın başında von Staël-Holstein, Çing Hanedanı sarayının gizli tuttuğu ikonolojik çalışması olan "Budaların ve Bodhisattvaların Kutsal İmgelerine Övgüler"i () keşfetti; üstelik Pekin ve  üniversitelerinde öğretim görevlisi olarak çalıştı,  ile bir arkadaşlık sürdürdü ve  ile görüş alışverişinde bulundu.

1940 yılında Estonya,  ve Estonya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. 20 Ağustos 1991 tarihinde Estonya, Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilân etti. Sovyetler Birliği Devlet Konseyi Baltık devletlerinin bağımsızlığını tanıdıktan sonra ÇHC Hükûmeti de Estonya'yı egemen bir devlet olarak tanıdı ve bununla diplomatik ilişkiler kurdu. 1992 yılında ÇHC Estonya'da bir büyükelçilik kurdu ve ertesi yıl Estonya'ya büyükelçi gönderdi. Estonya ise 1997 yılında Çin'deki büyükelçiliğini kurdu ve 2002'de Çin'e ilk büyükelçisini gönderdi.

1991 yılında 14. Dalay Lama Tenzin Gyatso Estonya'ya ziyarete geldi. Ağustos 2011'de tekrar Estonya ziyaretine geldi, bu sefer de Estonya devlet başkanı Toomas Hendrik Ilves ile gayriresmî bir görüşmede bulundu. Çin Dışişleri Bakanlığı, Estonya'nın Çin büyükelçisini çağırdı ve ondan Dalay Lama'nın Estonya ziyareti konusunda açıklama istedi. ÇHC Hükûmeti ayrıca bu ziyareti Çin'in içişlerine bir müdahale olarak nitelendirdi ve bunun Çin-Estonya ilişkilerine zarar verdiğini belirtti. Bunun ardından ÇHC, Dalay Lama'ya ev sahipliği yapmış Estonyalı akademisyenler ve yetkililere vize verilmesini yasakladı.

Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı , Eylül 2014'te Estonya'nın Çin Büyükelçisi  ile görüştü. Görüşme sırasında Lukk, son yıllarda Çin-Estonya ilişkilerinde bir aksaklığın yaşanmasına rağmen Estonya'nın Tibet'i Çin'in bir parçası olarak tanıyor olduğunu ve  destek göstermeyeceğini belirtti. ÇHC, Estonya'nın Tibet meselesiyle ilgili tutumunu teyit etti ve Çin'in ikili ilişkilerin geliştirilmesine önem verdiğine dikkat çekti.

Temmuz 2019, Ekim 2019 ve Ekim 2020'de Estonya Hükûmeti, Çin Hükûmeti'nin Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayan Uygurlar ve diğer Türk Müslüman azınlıklara uyguladığı sistematik baskılar konusunda birçok ülke tarafından duyulan endişeleri açıkça ifade eden ortak bildirilerin imzacısı olmuştur. Ekim 2020 bildirisi nu da kapsamaktadır.

Ağustos 2022'de Estonya ile Letonya, "Çin ile Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri Arasında İşbirliği" platformundan ayrıldı.

Kültürel ilişkiler 

Çin Komünist Partisi Politbüro Yürütme Komitesi üyesi , Estonya'ya yaptığı ziyaret sırasında kültürel alışverişin Çin-Estonya ilişkileri için büyük önem taşıdığına dikkat çekti. 1993 yılında Çin Halk Cumhuriyeti ile Estonya Cumhuriyeti arasında imzalanan UNESCO işbirliği anlaşması yürürlüğe girdi; bu zamandan beri iki ülkeden çok sayıda sanatçı birbirlerinin ülkelerini ziyaret etti ve birbirlerinin ülkelerinde sergiler açtı. Eylül 2010'da Tallinn Üniversitesi'ndeki  halka kapılarını açtı; Baltık devletlerinde kurulmuş ilk Konfüçyüs Enstitüsü'dür. Avrupa Birliği, ABD ve Rusya'dan sonra Çin, Estonya'daki uluslararası öğrencilerin en büyük dördüncü kaynak ülkesidir; Estonya'nın üniversitelerinde okuyan birçok Çinli öğrenci ve Çin'de okuyan Estonyalı öğrenciler vardır. 1994 yılından beri Çin Hükûmeti, Estonyalı öğrencilere Çin'de Çince okumak için burslar sağlamıştır. Pekin Yabancı Diller Üniversitesi 2010 yılında ilk kez Estonca dersini veren bir hocayı işe aldı.

Ayrıca bakınız 

 Çin'in dış ilişkileri

Dipnot

Kaynakça

Dış bağlantılar 

  (Çince ve İngilizce)
  (Çince, Estonca ve İngilizce)
 Tallinn Üniversitesi  (Estonca ve İngilizce)

Estonya
Estonya'nın ikili ilişkileri