Purgatorius

Purgatorius, Paleosen döneminde Kuzey Amerika'da yaşamış, Plesiadapiformes'in öncüsü olduğu düşünülen plasentalı memeli cinsi. Purgatorius, Protungulatum ile birlikte, bilinen en eski plasentalı memelilerden biridir.

İlk kalıntıları (P. unio ve P. ceratops), 1965 yılında, doğu Montana'nın Tullock Formasyonundan (erken Paleosen, Puercan), Purgatory Tepesi yakınlarında bulundu. Bundan dolayı cins için Purgatorius ismi verildi.

Purgotarius türleri, Ravenscrag Formasyonunda da bulundular ve erken Paleosen Bug Creek Grubunda olan leptictidlerle birlikte yaygın olarak keşfedilmişlerdir. Bu kalıntıların bir zamanlar geç Kretase'den olduğu düşünülüyordu, ancak şimdi bunların Paleosen dönemi kalıntıları oldukları kabul ediliyor. Purgatoriusun, sıçan büyüklüğünde ve sivri sincapçığa benzer bir memeli olduğu düşünülmektedir. Cinsin ortalama 15 cm uzunluğa ve yaklaşık 37 gram ağırlığa sahip olduğu varsayılır. Muhtemelen gececildi ve genellikle böceklerle beslenen bir ağaç sakini idi.

Açıklama 

P. unionun diş yapısı, Montana'daki Purgatory Tepesi'nin 80 km batısındaki Garbani Mevkiinden 13 adet dişsiz kalıntı, parçalı çene, parçalı bir üst çene ve 50'den fazla izole diş ile belgelenmiştir. P. ceratops türü ise, McCone County, Harbicht Hill'de bulunan izole bir alt molar diş ile temsil edilmektedir.

Geç Kretase'de Purgatoriusun ortaya çıkmasıyla ilgili rapor, erken Puercan fosillerini içeren bir kanal dolgusunda bulunan izole edilmiş, aşınmış bir azı dişine dayanıyordu. Kuzeybatı iç kesimlerinde Purgatory yerel hayvanlarından da bolca temsil edilir, bu da türün bölgeye 64.75 ile 64.11 myö arasında geldiğini gösterir. Purgatorius janisaenin bulunan alt dişleri, cinsin alt diş formülünün, 3.1.4.3 olduğunu göstermektedir. Ayak bileği kemikleri, primatlarınkine benzerdi ve ağaçlarda yaşam için uygundu.

Filogenetik 
Uzun yıllardır, Purgatoriusun primatların ilkel bir üyesi mi yoksa Plesiadapiformes'in bazal bir üyesi mi olduğu tartışılmaktadır. Ön diş morfolojisini içeren Purgatorius diş yapısının birkaç karakteri, onu daha sonraki plesiadapiformlarla destekleyebilir. Prizma kesitleri dairesel, at nalı ve düzensiz şekillerle oldukça değişkendir, yanak dişlerinin prizmaları ise radyal olarak düzenlenmiştir.
2015 yılında yayınlanan 177 memeli taksonunun (çoğunlukla Kretase ve Paleosen fosilleri) filogenetik analizi, Purgatoriusun primatlarla yakından ilişkili olmadığını, ve  Özellikle Protungulatum'un kardeş taksonu olarak, "taç grubu plasentalıların" dışında kaldığını göstermektedir. Daha önceki çalışmalarda da benzer sonuçlar elde edilmişti.

Halliday vd. (2015), tarafından oluşturulmuş kladogram:

Bazı daha güncel çalışmalar ise onu bazal bir plesiadapiform olarak, Ursolestes ile birlikte Purgatoriidae familyasına yerleştirir.

Ayrıca bakınız 
 Ursolestes
 Primatların evrimi

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 "En eski primat fosilleri, atalarımızın dinozorlarla birlikte yürüdüğünü gösteriyor"  . Yeni tanımlanan erken primat türü olan Purgatorius mckeeveri'nin sanatçının illüstrasyonunu içerir. Yeni Atlas, 01 Mart 2021

Purgatoriidae
Paleosen devri memelileri
Kretase devri memelileri
1965'te tanımlanan fosil taksonları