Litopterna

Litopterna (Grekçe: "pürüzsüz topuk"), Paleosen ila Pleyistosen devirleri arasında Güney Amerika ve Antarktika'da yaşamış toynaklı grubu. En iyi bilinen örneği Macraucheniadır.

Açıklama 

Litopternler, diş söz konusu olduğunda nispeten muhafazakardı ve grubun ilk üyelerinin dişleri, özellikle Güney Amerika grubu Didolodontidae olmak üzere kondilartların dişlerine benziyor. Hatta bazı yazarlar ikincisini Litopterna'ya dahil etmişlerdir. Kronlar genellikle düşüktür ve loph'ların gelişimi zayıftır. Buna karşılık, uzuvlar, toynaklıların en gelişmişleriydi ve üçüncü parmağı (orta) baskın bırakarak yan parmakları küçültme eğilimi güçlüydü.

İki ana litoptern grubundan, proterotherioideanlar at benzeri yapıları ile dikkat çekiciydi ve Miyosen üyesi Thoatheriumun uzuvlarının tek parmaklı, olağanüstü bir durumu vardı. Diğer grup, macrauchenioideanlar, uzun boyunları ve uzuvları ve neredeyse eşit üç parmaktan oluşan geniş ayakları ile her zaman deve benzeri olarak tanımlanır. Grup ayrıca Eosen'de Antarktika'da Victorlemoinea'nın dişleriyle temsil edilir. Plio-Pleistosen Macrauchenianın burun deliği kafatasının üzerinde yüksekte açılmıştır, bu da alternatif olarak bataklık bir habitatla veya buharlaşma yoluyla beyni serin tutma ile ilişkilendirilmiş olsa da, bir hortumun mevcut olduğu inancına yol açmıştır. Bu cins aynı zamanda tüm litopternler arasında yüksek taçlı ve lophodont olan en türetilmiş azı dişlerine sahiptir.

Sistematik 
Daha önce Litopterna'nın meridiungulatlarla mı yoksa tek toynaklılarla mı birlikte sınıflandırılacağı tartışmalıydı. Macrauchenia'nın mitokondriyel DNA sıralaması, litopternlerin mevcut en yakın akrabalarının tek toynaklılar olduğunu gösterdi. Son ortak atalarının ise 56.64–77.83 milyon (~66 myö) yıl önce yaşadığı belirlendi. Litopternler güncel olarak, Pan-Perissodactyla'da, tek toynaklıların kardeş grubu olarak sınıflanır.

Bir 2017 çalışmasına göre oluşturulmuş kladogram:

Taksonomi 

 Takım/Alt takım Litopterna
 Eolicaphrium
 Lambdaconus
 Paulogervaisia
 Proacrodon
 Proadiantus
 Familya Protolipternidae - incertae sedis
 Asmithwoodwardia
 Miguelsoria
 Protolipterna
 Üst familya Macrauchenioidea
 Familya Adianthidae
 Adianthinae
 Adianthus
 Proadiantus
 Proheptaconus
 Thadanius
 Tricoelodus
 Indaleciinae
 Adiantoides
 Indalecia
 Proheptoconus
 Familya Macraucheniidae
 Familya Mesorhinidae
 Coelosoma
 Mesorhinus
 Pseudocoelosoma
 Familya Notonychopidae
 Notonychops
 Requisia
 Familya Sparnotheriodontidae
 Notiolofos
 Notolophus
 Sparnotheriodon
 Üst familya Proterotherioidea
 Familya Proterotheriidae

Kaynakça

Dipnotlar

Kitap 

Litopterna
Paleosen devri memelileri
Eosen devri memelileri
Oligosen devri memelileri
Miyosen devri memelileri
Pliosen devri memelileri
Buzul Çağı memelileri
1889'da tanımlanan fosil taksonları
Florentino Ameghino tarafından adlandırılmış taksonlar