Öküz gönü külçeleri

Öküz gönü külçeleri, (İngilizce: Oxhide ingots), Akdeniz'de Geç Bronz Çağı sırasında genellikle bakırdan, bazen de kalaydan yapılmış metal levhalardır. Külçelerin şekilleri, dört köşesinin her birinde çıkıntılı bir tutamağa sahip bir öküz gönünü (postunu) andırır. Eskiden her bir külçenin bir öküz değerine eşdeğer olduğuna inanılmış olmasına rağmen, günümüzde şekil benzerliğinin sadece bir tesadüf olduğu görüşü hakimdir.

Külçelerin üreticileri muhtemelen külçeleri yük taşıyan hayvanların sırtlarında kolayca taşınabilecek hale getirmek için bu çıkıntıları tasarlamıştır. Sardinya, Girit, Mora, Kıbrıs, Sicilya'da Cannatello, Türkiye'de Boğazköy (antik Hattuşa, Hitit başkenti), Mısır'da İskeçe (antik Pi-Ramesses) ve Bulgaristan'da Süzebolu'da öküz gönü külçeleri keşfedilmiştir. Arkeologlar, Türkiye kıyılarındaki iki batıktan (Uluburun ve Gelidonya Burnu'ndan) birçok öküz gönü külçesi çıkarmışlardır.

Arkeolojik kayıtta öküz gönü külçelerinin ilk görünümü, Akdeniz'deki dökme bakır ticaretinin başlangıcına tekabül eder ve yaklaşık olarak MÖ 1600'ü kapsar. Bulunan en eski külçeler Girit'ten getirilmiştir ve Geç Girit Uygarlığı (c. M.Ö. 1500 - M.Ö 1450) kökenlidir. En yeni külçeler ise M.Ö. 1000 civarında Sardunya'da üretilmiştir. Bakır ticareti büyük ölçüde denizcilik ile sürdürüldüğü için külçelerin bulunduğu başlıca alanlar deniz altını, deniz kıyısını ve adaları kapsamaktadır.

Kaynakça 

Türlerine göre arkeolojik eserler
Tunç Çağı'nda Avrupa
Tunç Çağı
Metalurji