İslami deizm

İslami deizm, deizmin müdahalede bulunmayan tanrı inancı ile birlikte; aracı olmaksızın akıl ve mantık yoluyla tanrıyı kavrama düşüncesinin İslami temeller üzerinden ortaya çıkan halidir.

Yaşar Nuri Öztürk, deizm ile İslam'ı belli özellikleriyle birleştiren isimlerden biridir. Öztürk, deizm hakkında; "Deizm Allah'a imanda samimi insanların yoludur." şeklinde bir tanımlama yapmıştır ve bu konuda; "Eğer Allah’a imanda samimiyete bir anlam veriyorsak gelecek zamanların başvurulan çıkış yolunun da deizm olacağını söyleyebiliriz." yorumunu da yapar. Ayrıca deizm hakkında "Tanrı'dan Başka İnsanüstü Tanımayan İnanç Deizm" isimli bir kitabında da deizm konusunu ayrıntılı biçimde ele almıştır.

Özellikler

Temel düşünce 
İslami deizm, İslam inancına göre son peygamber olan Muhammed'in ölmesinin ardından tanrının dünya işlerine müdahalede bulunmadığı inancını taşır. Buna örneklerden biri olarak Muhammed öncesi dönemde yaşamış ve büyük günahkar olan Lut kavmi gibi kavimler ve topluluklar helak olurken, günümüzde tanrının dünya işlerine müdahil olmamasından dolayı artık günahkar toplulukların başlarına özel felaket gelmemesi gösterilmektedir. Gene Ay'ın ikiye bölünmesi gibi mucizelerin artık günümüzde olmaması da kanıt olarak sunulur. İslam'ın da kutsal kabul ettiği kitaplarda yazan (Kitâb-ı Mukaddes; "Tevrat", "İncil") birçok cezalandırma, mucizeler, canlıların diriltilmesi gibi birçok husus artık günümüzde olmadığı düşünülür.

Kur'an ayetleri 
İslami deizme göre Kur'an ayetlerinde bulunan emirler, cezalar ve olaylar tamamen tarihseldir ve günümüze bir etkisi yoktur. İnsan aklı, ayetleri anlamak için yeterli görülür ve hadis kaynakları kabul edilmez. Deizmin sadece akıl ve mantığa dayanarak inançsal bilginin kabul etmesi özelliği görüşür. Artık geçerliliği olmadığı düşünülen şeriat kanunları yerine de seküler veya laik bir hayat İslami deizm tarafından desteklenir. Kur'an ayetlerinin yanlış çevrildiği iddiasıyla, ayetlerin tarihsel olduğu vurgulanmıştır.

Akıl ve mantık 
Deizmin en önemli vurgularından biri olarak inançsal bilgiye akıl ve mantık yoluyla ulaşma olarak İslam inancının tek tanrısı Allah'ı kavramak için akıl ve mantık yeterli görülür. Kur'an ayetlerinin tarihsel olması ve günümüzde hükmünün kalmamış olduğu fikriyle Allah'ın insanların onu anlaması için onlara akıl vermesi ve kullanması İslami deizmin görüşüdür.

Eleştiri 

Deizm ile teizm arasındaki ayrım bağlamında  İslami deizm tanımlamasının vahiy ve doğaüstü olaylar gibi Tanrının evrenin işleyişine karışması şeklindeki teistik görüşleri  benimsemesi nedeniyle deizm ile ilişkilendirilemeyeceği yönündedir.

Kaynakça

Ayrıca bakınız 
 Hristiyan deizmi
 Yaşar Nuri Öztürk
 Edip Yüksel
 Kur'an Müslümanlığı
 Mutezile

İlahiyat
Deizm