Smbat Şahaziz

Smbat Şahaziz (; d. 17 Eylül 1840 - ö. 5 Ocak 1908) Ermeni eğitimci, yazar ve gazeteci.

Biyografi 
Bir rahip ailesinde doğdu ve altı erkek kardeşin en küçüğüydü. 10 yaşına kadar evde eğitim gördü ve ardından Moskova'daki Lazarian Koleji'ne gönderildi. 1862'de mezun olduktan sonra, üniversiteye hazırlanırken okulu bırakması ve ilkokul düzeyinde modern ve Klasik Ermenice öğretmesi istendi. 1867'de Sankt-Petersburg Üniversitesi tarafından doğu dillerinde bir derece aldı. Lazarian Koleji'nde akademisyen pozisyonu aldı ve 1897'de emekli olana kadar otuz beş yıl boyunca bu pozisyonda kaldı.

Öğrencilik günlerinde yazmaya başladı ve Raphael Patkanyan ve Haçatur Abovyan'dan etkilendi. Stepanos Nazaryan tarafından kurulan Hiusisapayl (Kuzey Işıkları) dergisine katkıda bulundu. Makaleleri ve denemeleri halkın ilgisini çekti. 1860 yılında, çoğu modern Ermenice ve az sayıda klasik olmak üzere otuz üç şiirden oluşan Azatutyan jamer (Özgürlük Saatleri) adlı ilk şiir koleksiyonunu yayımladı. Şiirlerin teması aşk, doğa ve ulusal kahramanlar arasında değişiyordu. Modern Ermeni dilinin kullanılmasını teşvik etmiş, dinî liderlerin muhafazakârlığını eleştirmiş, Avrupalı güçlerin Ermeni sorununa ilişkin  tutumunu kınamıştır. İkinci kitabı Levoni vişte (Levon'un kederi) 1865'te yayımlandı. Şiir, idealist bir Ermeni genci olan Levon hakkındadır. Eserde vatandaşları savurgan yaşamlarını sürdürürken, bazıları Ermeni kimliklerini bile inkâr ederken, Levon anavatanının kötü koşullarından derinden endişeleniyor ve üzülüyordur. Yalnız ve kederli bir şekilde eve dönmeye ve cehalet, kölelik, ahlaki ve dinî gerilemeye, her alanda yozlaşmış liderliğe karşı mücadeleye katkıda bulunmaya karar verir.

Dönemin ulusal ve toplumsal meseleleriyle ilgili makaleler, denemeler ve yaptığı konuşmaları Şahaziz'in mirasının büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. 1893'te, mali ihtiyacı olan yazarlar için Abovyan-Nazaryan Vakfını kurmuştur. 1898'de emekli olduktan sonra, Hamidiye katliamları nedeniyle öksüz kalan çocukların bakımını ve eğitimini organize etmek için Moskova'da bir komite kurdu. Hişogutiuner Vardanants toni artiv adlı eserinde (Vardanank bayramından hatıralar, 1901) Çarlık Rusya rejiminin Ermeni karşıtı duruşunu ve Mi kani hosk im entertsoğnerin (Okurlarıma birkaç söz, 1903) eserinde Türk diplomasisindeki sorunlara değinmiştir. 5 Ocak 1908 tarihinde öldü.

Kaynakça 

1840 doğumlular
1908 yılında ölenler
Ermeni sanatçılar
19. yüzyıl Ermeni şairleri
Rus İmparatorluğu şairleri