Israel Gelfand

Israel Moyseyovich Gelfand (Yidiş: , ;  - 5 Ekim 2009), Yahudi asıllı ünlü bir Sovyet matematikçisiydi. Grup teorisi, temsil teorisi ve fonksiyonel analiz dahil olmak üzere matematiğin birçok dalına önemli katkılarda bulundu. Lenin Nişanı ve ilk Kurt Ödülü de dahil olmak üzere birçok ödülün sahibi, Kraliyet Cemiyeti'nin Yabancı Üyesi ve Moskova Devlet Üniversitesi'nde profesördü ve 76. doğum gününden kısa bir süre önce Rutgers Üniversitesi'nde Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti ve yaşamının sonuna dek orada kaldı.

İlk yıllar
Gelfand, 1913'te günümüzde Ukrayna'nın güneybatısındaki küçük bir kasaba olan Okny'de, Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Gelfand'ın söylemine göre babası, bir değirmen sahibi olduğu için onun liseden atılmasına sebep oldu. Hem liseyi hem de üniversiteyi atlayarak, 19 yaşında, dönemin önde gelen matematikçilerinden biri olan Andrey Kolmogorov'un profesör olduğu Moskova Devlet Üniversitesi'ne girdi ve lisansüstü eğitimine başladı.

Çalışmaları
Gelfand, aşağıdakiler dahil diğer birçok çalışmask ile tanınır:
 Sergei Fomin ile birlikte yazdığı Değişkenler Hesabı (1963) kitabı
 Banach cebir teorisinde Gelfand gösterimi;
 Banach cebir teorisinde Gelfand-Mazur teoremi;
 Gelfand-Naimark teoremi;
 Gelfand-Naimark-Segal yapımı;
 Gelfand - Shilov uzayları;
 Gelfand-Pettis integrali;
 Karmaşık klasik Lie gruplarının temsil teorisi;
 Yarıbasit Lie cebirlerinin temsil teorisinde Verma modülleri teorisine katkılar (IN Bernstein ve SI Gelfand ile);
 Dağılım teorisine katkılar ve sonsuz boyutlu uzaylarda ölçümler;
 Otomorfik formların temsillerle bağlantısının ilk gözlemi (Sergei Fomin ile);
 Atiyah-Singer indeksi teoremi ile ilgili varsayımlar;
 Sıradan diferansiyel denklemler (Gelfand- Levitan teorisi);
 Varyasyonlar hesabı ve soliton teorisi (Gelfand-Dikii denklemleri);
 Sivri uç biçimleri felsefesine katkılar;
 Gelfand-Fuks yapraklanma kohomolojisi;
 Gelfand - Kirillov boyutu;
 İntegral geometri;
 Pontryagin sınıfının kombinatoryal tanımı;
 Genel hipergeometrik fonksiyonlar;
 Gelfand - Tsetlin örüntüleri;
 Gelfand - Lokutsievski yöntemi

Aile
Gelfand,  ile evlendi; Sergei, Aleksandr, ve Vladimir isimlerinde iki oğlu oldu. Aleksandr erken yaşlarda lösemiden öldü. Yaşları oldukça ileri olan bu iki oğlu, günümüzde Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşamaktadır. İlk karısından boşanmanın ardından Gelfand, ikinci karısı Tatiana ile evlendi; Tatiana isminde bir kızları oldu. Ayrıca ailede dört torun, üç büyüktorun vardır. Günümüzde Gelfand ile ilgili anılar, ailesi tarafından yönetilen özel bir web sitesinde toplanmaktadır.

Yayınlar
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Generalized Functions Volumes, 1-6 , American Math Society, (2015)

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Israel Moiseevich Gelfand , dedicated site, maintained by Tatiana V. Gelfand and Tatiana I. Gelfand
 Israel Gelfand  - Daily Telegraph obituary
 Israel Gelfand  - Guardian obituary
 Israel Gelfand at the Mathematics Genealogy Project
 O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Israel Gelfand", MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews.
 Web page at Rutgers
 List of publications.
 Steele Prize citation.
 The unity of mathematics – In honor of the ninetieth burthday of I. M. Gelfand
 Interview: "A talk with professor I. M. Gelfand.", recorded by V. Retakh and A. Sosinsky, Kvant (1989), no. 1, 3–12 (in Russian). English translation in: Quantum (1991), no. 1, 20–26. (Link )

Akışkanlar dinamiği araştırmacıları
Ders kitabı yazarları
Yahudi asıllı Ukraynalılar
Lenin Ödülü sahipleri
Stalin Ödülü sahipleri
Halk Kardeşliği Nişanı sahipleri
Lenin Nişanı sahipleri
Sovyet matematikçiler
SSCB Yahudileri
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Sovyet göçmenler
20. yüzyıl biyologları
Ulusal Bilimler Akademisi üyeleri
İrlanda Kraliyet Bilimler Akademisi üyeleri
Fransız Bilimler Akademisi üyeleri
MacArthur Fellows
Fonksiyonel analizciler
SSCB Bilimler Akademisi'nin asil üyeleri
Rusya Bilimler Akademisi'nin asil üyeleri
Royal Society'nin yabancı üyeleri
Ukrayna Yahudisi asıllı Amerikalılar
Rusya Yahudisi asıllı Amerikalılar
21. yüzyıl Amerikalı matematikçileri
20. yüzyıl Amerikalı matematikçileri
2009 yılında ölenler
1913 doğumlular
Wolf Ödülü sahipleri
Wolf Matematik Ödülü sahipleri