Litvanya-Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

Litvanya-Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (; ; ; ) veya Lit-Bel (Lit-Bel), 1919'da yaklaşık beş ay boyunca günümüz Belarus ve Doğu Litvanya topraklarında var olan Sovyet sosyalist cumhuriyetti. Eski Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin birleşmesiyle kuruldu. Sovyet-Polonya Savaşı sırasında Polonya ordusunun Doğu Litvanya topraklarını ele geçirmesiyle birlikte cumhuriyet dağıldı.

Arka plan 
Kasım 1918'de I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti, geri çekilen Alman Ordusu'nun ardından batıya doğru bir saldırı başlattı. Küresel proleter devrimi yaymaya çalıştı ve Doğu Avrupa'da Sovyet cumhuriyetleri kurmaya çalıştı. Aralık 1918'in sonunda Bolşevik güçleri Litvanya'ya ulaştı. Bolşevikler, Baltık devletlerinin Batı Avrupa'nın bir engel olacak bir köprü görevi göreceğini öngördüler ve Alman Devrimi ve Macar Devrimi'ne katıldılar.

Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 16 Aralık 1918'de ilan edildi ve ardından 1 Ocak 1919'da Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. İki cumhuriyet de zayıftı, yeni kurulan Litvanya Komünist Partisi ve Beyaz Rusya Komünist Partisi desteklendi ancak halk tarafından gerekli desteği sağlayamadı. Sovyet-Polonya Savaşı ve Litvanya-Sovyet Savaşları'nda askerî zorluklarla karşı karşıya kalan Sovyetler, çabalarını pekiştirmeye karar verdiler ve iki cumhuriyet 17 Şubat 1919'da Lit-Bel olarak birleştirildi.  Komünist partiler de Litvanya ve Beyaz Rusya Komünist Partisi (Bolşevikler) adıyla birleştirildi.

Kısa ömürlü devlet 

Litvanya ve Beyaz Rusya Sovyet cumhuriyetlerinin birleşmesi hem Litvanya'da ve hem de Belarus'ta hoş karşılanmadı. Özellikle Beyaz Rus milliyetçiler birleşmeyi ülkenin Litvanya tarafından ilhak edildiği şeklinde algıladı. Zmicier Zhylunovich gibi bazı Beyaz Rus milliyetçileri görevlerinden istifa ettiler. Ancak Moskova birleşmede ısrarcı oldu ve birleşme Lit-Bel hükûmetinin üyeleri Adolf Joffe tarafından denetlendi. Yeni hükûmete Lit-Bel Halk Komiserleri Konseyi Başkanı (başbakan) Vincas Mickevičius-Kapsukas başkanlık etti ve hükûmet hiçbir Beyaz Rus içermedi. Hükûmet Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nden alınan kredilerle finanse edildi. Bazı tarihçiler bu devleti "yapay yaratım" veya "kurgu" olarak tanımlar.

Lit-Bel'in başkenti başlangıçta Vilnius olarak belirlendi. Ancak Nisan ayında Vilnius'un, Polonya ordusu tarafından düzenlenen Vilna saldırısı sonrası ele geçirilmesinin ardından Minsk'e taşındı. Sovyet Halk Komiserleri Konseyi Başkanı Vladimir Lenin, Polonya komünist Julian Marchlewski aracılığıyla Polonya ile barış görüşmelerine başladı ve 17 Temmuz 1919'da Lit-Bel'i resmen tasfiye etmeyi düşünüyordu. Temmuz 1919'un sonlarına doğru, Lit-Bel topraklarının neredeyse tamamı yabancı ordular tarafından işgal edildi. Minsk de 8 Ağustos 1919'da Minsk Harêkatı sırasında Polonya ordusu tarafından ele geçirildi, böylece artık var olmayan Lit-Bel hükûmeti Ağustos 1919'da Smolensk'e tahliye edildi.

Sonrasında 
Eylül 1919'da Sovyetler bağımsız Litvanya'yı tanıdı ve bir barış anlaşması müzakere etmeyi teklif etti. Sovyet-Litvanya Barış Antlaşması 12 Temmuz 1920'de sonuçlandı. Polonya-Sovyet Savaşı'nda Sovyetler üstünlük kazanmaya başladığında Minsk'i tekrar ele geçirdi ve 31 Temmuz 1920'de Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin yeniden kurulmasını sağladı.  Diplomatik tanınma ve barış anlaşmasına rağmen, Sovyetler Litvanya hükûmetini devirmek ve Sovyet cumhuriyetini yeniden kurmak için çeşitli müdahalelerde bulundular. Ancak Sovyet güçleri Varşova Savaşı'nı kaybetti ve Polonyalılar tarafından geri cephelere itildiler. Polonya-Rusya sınırı, Beyaz Rusya topraklarının yaklaşık yarısını Beyaz Rusya SSC'ye bırakan 18 Mart 1921 tarihinde imzalanan Riga Barış Antlaşması tarafından belirlendi.

Hükûmet

Merkezi İcra Komitesi 
 Kazimierz Cichowski - Başkan (27 Şubat 1919 - 31 Temmuz, 1920)

Halk Komiserleri Konseyi üyeleri 
17 Şubat 1919 tarihi itibarıyla Halk Komiserleri Konseyi (Bakanlar Kurulu) üyeleri şöyleydi;

 Dışişleri Başkanı ve Komiseri: Vincas Mickevičius-Kapsukas 
 İçişleri Komiseri: Zigmas Aleksa-Angarietis 
 Gıda Komiseri: Moses Kalmanovich 
 Çalışma Komiseri: Semyon Dimanstein 
 Maliye Komiseri: Yitzhak Weinstein 
 Yol Komiseri: Aleksandras Jakševičius 
 Tarım Komiseri: Vaclovas Bielskis ve Kazimierz Cichowski
 Eğitim Komiseri: Julian Leszczyński 
 İletişim Komiseri: Carl Rozental (К. Ф. Розенталь) 
 Adalet Komiseri: Mieczysław Kozłowski (Мечислав Козловский) 
 Savaş Komiseri: Józef Unszlicht 
 Sağlık Komiseri: Petras Avižonis 
 Halk Ekonomisi Komiseri: Vladimir Ginzburg 
 Sosyal İşler Komiseri: Josif Oldak

Savunma Konseyi 
 Vincas Mickevičius-Kapsukas 
 Moses Kalmanovich 
 Józef Unszlicht 
 Yevgenia Bosch 
 Kazimierz Cichowski

Ayrıca bakınız 

 Beyaz Rusya tarihi 
 Litvanya tarihi 
 Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
 Sovyetler Birliği'nin cumhuriyetleri listesi

Kaynakça 

Rusça konuşan bölgeler ve ülkeler
Litvanya siyasi tarihi
Rus İmparatorluğu sonrası devletler
Eski sosyalist cumhuriyetler
Eski Slav ülkeler
Avrupa tarihindeki devletler
Belarus'ta komünizm
Litvanya'da komünizm
Kısa süreli Sovyet cumhuriyetleri
1919'da Litvanya
1919'da Belarus
1919'da kurulan bölgeler ve ülkeler
1919'da varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler