Irban (sum)

Irban sumu (Tuva Türkçesi:Ырбан сумузу), Tuva Cumhuriyeti'nde Toju kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belediye idari birimidir.

Beldenin tek nüfuslu yerleşim yeri ve yönetim merkezi — Irban köyü.

Sözkökü ve Söz tanımı 
Belde anlamında sumu sözü kullanılmaktadır. Tıva'da köy ve kasaba türü yerleşimler için ködee suur denilmektedir. İlçe, belediye, belde türüne karşılık olarak ise sum, rayon adlandırmaları kullanılır.
Tıva'da eski dönemlerden kalma idari birim adları halen kullanılmaktadır. Eskiden bu adlandırmalar şöyle idi.
 10 ailelik yer — arban,
 150 kişi üzeri — sumon(sum,sumu),
 2 ve daha fazla sum — hoşun (kojuun).
Şimdi Tıva Cumhuriyeti'nde idari bölge birimleri ve belediyeleri (kırsal yerleşim statüsünde) sumu, sumon olarak adlandırılıyor.

Tarih
1959'da, büyük bir kereste endüstrisinin geleceği için bir alan bulmak için odun ihtiyacı olan büyüyen Tuva için bir devlet komisyonu kuruldu. Devlet Komisyonu, Yenisey akarsuyu'nun su birikintisindeki kilometreler boyu ormanlara sahip "Irban"ı seçti. Köyün inşası için, su taşkınlarından korunmak için 25 hektarlık alan kanaldan yüz metre uzakta alındı. Uçaklar için bir iniş pisti de sağlandı.

1960 yılında Sanayi Caddesi'nde bir ilkokul açıldı.

Coğrafya 
Yerleşim bölgesi Toju havzasında bulunan Yenisey akarsuyunun kolu Ham-Sara akarsuyu ile birleştiği alandadır.

 Sokakları
Kara-Suk, Aerodromnıy caddesi, Aerodromnıy sokağı, Berezovaya, Bolotnaya, Gagarina, Zelyonaya, Lesnaya, Leshoznaya, Molodyojnaya, Naberejnaya, Podgornaya, Sosnovaya.

 Mesafe
:

Kojuun merkezi Toora-Hem ile: 38 km.

Tıva Cumhuriyetinin başkenti Kızıl ile: 141 km.

 En yakın yerleşim yerleri
Sıstıg-Hem 15 km, İy 26 km, Saldam 36 km 

 İklim
Irban, Toju kojuunun tüm bölgesi gibi Kuzey Bölgesi iklimi görülür.

Nüfus 
Toplam Nüfusu 2002 yılında 643 iken 2020 yılı — 579 kişi.

Yıllara göre kişi sayısı:

Altyapı
 eğitim
Irban Orta Öğretim Okulu

«Svetlyaçok» Anaokulu

 kültür

Irban Kültür Evi. Bir kütüphanesi vardır.

 idari faaliyetler

Köy idaresi

Belde idaresi.

 iktisat

kereste endüstrisi hareketlidir

"Golevskaya GRK", toprak altı çalışması alanında jeolojik keşif, jeofizik ve jeo-kimyasal çalışmalar yapmaktadır.

Ulaşım
Arazi şartlarından dolayı karayolu taşımacılığı mümkün değildir. Havayolu taşımacılığı yapılmaktadır.
Tıva Hava Yolu şirketi, Irban havalimanı ile başkent Kızıl havalimanı arasında düzenli uçuşları vardır. Köyde Aerodrom caddesi ve Aerodromn şeridi vardır.

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 Yelena Çadamba Tayga köyünden doktor // Tuvinskaya Pravda, 26.03.2015, № 31
 A. Kuzin. Irban: 50 yaşında!  // Haftalık «Plus Inform», sitesi 17 Temmuz 2009
 Irban Wikimapiada
 Aerodrom Irban  Wikimapiada
   18.7.2018 tarihinden rosreestr.ru Tıva Cumhuriyeti topraklarındaki coğrafi nesnelerin isimlerinin kaydı.

Tuva
Toju