Kızıl-Dag sumu, Baytayga

Kızıldag sumu (Tuva Türkçesi: Кызыл-Даг сумузу), Tuva Cumhuriyeti'nde Baytayga kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belediye idari birimidir. Belde anlamında sumu  sözü kullanılmakta olup sumu idari merkezi de Kızıldağdır.  2020 yılı nüfusu 771 kişidir. 
Kızıl-Dag belediyesinin idari merkezi ve tek nüfuslu yerleşimi de Kızıldağdır.

Söz tanımı 
Tıva'da köy ve kasaba türü yerleşimler için ködee suur denilmektedir. İlçe, belediye, belde türüne karşılık olarak ise sum, rayon adlandırmaları kullanılır.
Kızıl sözü, Tıva Türkçesinde kırmızı demektir. Dag sözü, dağ anlamındadır.  
Yerleşimin eski adı Kööp-Söök şeklindedir.

Coğrafya 

Hemçik akarsuyunun Olug-Oorug akarsuyu ile birleştiği yerdedir. Teeli'ye 8 km ve başkent Kızıl'a 312 km uzaklıktadır. Don-Terek 8 km, Aksı-Barlık (Aldın-Bulak) 22 km, Şuy 23 km, Ergi-Barlık 23 km, Höndelen 27 km.

Sokaklar: Lopsan Salçak, Kamnerezov, Köp-Söök, Mir, Oorug, Stepnaya, Eki-Turaçılar, Erik.

Mahalle: Ajık-Kara-Sug, Bavıday, Kızıl Dag Doru, Majalık, Mugur-Tal, Oorug-Uzuk-Kırı, Saamçıır, Tura.

Nüfus 
Toplam Nüfusu 2020 yılı — 771 kişi.

Yıllara göre kişi sayısı:

Turizm ve Cazibe alanları
  Bel Arjaan şifa kaynağı - «Bel» Arjaan, Baytayga dağlarının Ovaa kutsamasının yapıldığı «Teyler»'e 2 km uzaklıktadır.  
 «Kööp-Söök» Budizm Mabedi  «Teyler» -  1857 yılında "Kööp-Söök", halkın kendi imkanı ile Kızıl-Dağ köyünün topraklarında inşa edilen bir Budist mabedidir..

Altyapı
Ançimaa-Toka Hertek Amırbitkızı adlı Kızıl-Dağ Ortaöğretim okulu.

Dil ve Edebiyat öğretmeni Taygana Sandak, Tıva'da  «2017-Yılın Öğretmeni» yarışmasını kazandı .

 «Hünçügeş» Anaokulu
 Kültür Evi
 Kızıl-Dag Postanesi

Ulaşım
Baytayga bölgesine büyük öneme sahip olan Teeli-Kızıl otoyoluna bakmaktadır.

Tanınan kişiler

 Toybuhaa Hertek Koştayoğlu: Tıva'nın önemli bir mermer taş kesim ustası, Rusya'nın Onur Sanatçısı, Tıva Otonom Cumhuriyeti'nin Halk Sanatçısı. İlya Repin adını taşıyan Rusya Devlet Ödülü sahibi, Tıva ÖSSC Devlet Ödülü sahibi. 
Ürüle Kandan Şıırapkızı  — Sosyalist Emek Kahramanı;
 Zoya Seren-Çimit Sayn-Maadırkızı  - kadın şaman

Kaynakça

Dış bağlantılar 
Kızıl-Dag sitesi
Baytayga sitesi 

Tuva