Orhan Kurt

Orhan Kurt (16 Mayıs 1930, İstanbul - 26 Mart 2017, İstanbul), Karagöz sanatçısı.

Karagöz sanatında gerek ustası Ragıp Tuğtekin'in tasvir yapım ekolünün sürdürülmesinde gerekse Karagöz müziğinin günümüze aktarılmasında da önemli bir rol üstlenmiştir.

Sanatçı, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınan "Karagöz Sanatı" dalında, "Yaşayan İnsan Hazinesi Ulusal Envanteri"'ne girmiştir (2009).

Yaşamı 
1930 yılında İstanbul'da doğdu. Babası Piyade Albayı Sırrı Kurt'tur. İlk ve ortaokul yıllarında babasının mesleği nedeni ile İstanbul ve Anadolu'nun çeşitli okullarında eğitim gördü.  Pertevniyal Anadolu Lisesi'nden mezun olduktan sonra yüksek öğrenimini Maçka Yüksek Tekniker Okulu'nda tamamladı.

1952-1981 yılları arasında, yüksek inşaat mühendisi olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi'nde çeşitli görevlerde yer aldı. Ağırlıklı olarak eski eser restorasyonları olmak üzere, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin çeşitli yapı tamirat işlerinde görev aldı. Katıldığı başlıca yenilemeler Topkapı Sarayı, Tekfur Sarayı, Yerebatan Sarnıcı, Rumeli Hisarı, İstanbul Edirnekapı Surları ve Galata Kulesi restorasyonudur.
 
Küçük yaşlarda müzikle ilgilenmeye başlayan sanatçı, birçok musiki cemiyetindeki çalışmalara katılarak kendini geliştirdi ve inşaat mühendisliğinin yanı sıra İstanbul sahnelerinde profesyonel olarak müzik de icra etti. İstanbul sahnelerinde hanende olarak çalışmaktan gelen bilgisini ve birikimini Karagöz oyunlarında yansıttı  ve Karagöz musikisinin günümüze aktarılmasında da önemli bir rol üstlendi.

Türk Gölge Tiyatrosu olan Karagöz ile ilgisi, çocukluk yaşlarında babasının bir arkadaşı olan Binbaşı Niyazi Bey'den ilk bilgileri alarak başlamıştır. 1954 yılında Karagöz sanatının önemli ustalarından Ragıp Tuğtekin ile tanıştı. Yirmi iki yıl boyunca kendisine öğrencilik ve çıraklık yaptı.
Ragıp Tuğtekin tasvir yapım ekolünün sürdürülmesinde önemli rol oynadı. Karagöz figürlerini sınıflandırıp etnoğrafik hataları, çizim bozukluklarını eski örneklere göre düzeltmiş 120 kadar yeni figür çizip keserek hazırladı; yeni oyunlar için figürler çizdi. Eserleri T.C. Kültür Bakanlığı arşivi, müze, üniversite, sanat  kurumu, özel koleksiyon gibi, yurt içi ve yurt dışında birçok kişi ve kurumda yer almaktadır.

Karagöz tasvirleri yapımı ve oynatımı konusunda birçok ulusal ve uluslararası festivalde, kültür merkezlerinde, okullarda, belediyelerin sosyal organizasyonlarında, gösteriler yapmış ve sergiler açtı. Kültür Bakanlığı Tasvir Yapım ve Oynatım kursunda öğretim görevlisi olarak görev yaptı. Bir dönem T.C. Mimar Sinan Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi'nde konuk öğretim görevlisi olarak eğitim verdi.

Karagöz sanatı ile ilgili yurt içi ve yurt dışı birçok belgesel film çekiminde , üniversiteler için tez çalışmalarında  yer aldı.  UNIMA Türkiye Ulusal Merkezi'nin kurucuları (1990) arasında yer alan Orhan Kurt , UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınan "Karagöz Sanatı" dalında, 2009 yılında "Yaşayan İnsan Hazinesi” olarak seçildi.

2015 yılında "Karagöz'ün Kuralları – Karagöz Yapım ve Oynatım Teknikleri" isimli bir kitabı yayınladı.

T.C. Kültür Bakanlığı veya başka kurumların açtığı kurslarda ve eğitimlerde, Karagöz sanatının gelecek nesillere aktarılması konusunda birçok öğrencinin yetişmesinde katkı sağlayan sanatçının usta-çırak ilişkisi içerisinde yetiştirdiği öğrencileri de olmuştur. Oğlu Akın Kurt (T.C. Kültür Bakanlığı tarafından 2014 yılında Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı seçilmiştir) , eşi Hayret Kurt, aynı zamanda psikiyatr olan Dr. Murat Huten yetiştirdiği öğrencilerdenir.

Orhan Kurt, 26 Mart 2017 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti.

Ödülleri 
Folklor Araştırmaları Derneği, İhsan Hınçer Türk Kültürüne Hizmet Ödülü, 1990
Mizah Üretenler Derneği 4. Mizah Ödülleri,  "Münir Özkul" Özel Ödülü, 1991
Romania Constanta International Festival of Puppet Theatre Award, 1999
"Yaşayan İnsan Hazinesi" UNESCO, 2008
ESKADER, Gölge Tiyatrosunda "Yılın Sanatçısı Ödülü", 2014

Kaynakça 

1930 doğumlular
2017 yılında ölenler
İstanbul doğumlular
Karagöz Hacivat
İstanbul'da ölenler