Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior

Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior, 1930'lardan 1950'lere kadar Pratt & Whitney Aircraft Company tarafından üretilen dokuz silindirli, soğutmalı yıldız tipi motor serisidir. Bu motorların hacmi 16 litredir. İlk versiyonları  kadar enerji üretebilirken, bu miktar motorun en yaygın kullanılan versiyonlarında 'ne kadar çıkmıştır.

Wasp Juniors, küçük nakliye araçları, hizmet uçakları, eğitim uçakları, tarım uçakları ve helikopterler dahil olmak üzere çok sayıda küçük sivil ve askeri uçağa güç sağladı. Bugün çoğu halen hizmette olan 39.000'in üzerinde motor üretildi.

Tasarım ve geliştirme 
Pratt & Whitney, orta ölçekli uçak motorları için pazarda rekabet edebilmek için R-985 Wasp Junior'ı R-1340 Wasp'ın daha küçük bir versiyonu olarak geliştirdi. Büyük kardeşi gibi Wasp Junior da, gücünü, hava soğutmalı, dokuz silindirden alıyordu. Daha küçük silindirleri, ancak 5 3⁄16 inç (132 mm) % 27 daha az deplasman sağlıyordu. Wasp Junior ile Wasp'ın birçok parçasını ortaktı, ve hatta aynı montaj boyutlarına sahiptiler, bu da bir uçağın daha küçük veya daha büyük motoru kolayca kullanmasına izin vermekteydi. İlk uçusununu 1929 yılında yapan Wasp Junior 1930 yılında satılmaya başladı. İlk versiyon olan Wasp Junior A, 300 hp (224 kW) üretti.

ABD ordusu, Wasp Junior'ın sonuna farklı hafler getirerek farklı askeri motor modellerini ifade eden çeşitli son eklerle R-985'i sınıflandırmıştır. Bununla birlikte, Pratt & Whitney, sivil Wasp Junior motorları için bu kodlamaları kullanmayarak R-985 için yalnızca ad ve modelle tanımlayı tercih etmiştir. ("Örneğin "Wasp Junior A").

Pratt & Whitney, Wasp Junior A ile başladığı seriye B serisi takip etti. Bunlar daha yüksek sıkıştırma oranlarına, daha yüksek RPM sınırlarına ve daha etkili süperşarjlara sahipti  İlk B serisi modeli, deniz seviyesinde 420 hp (313 kW) koruyabilen ve kalkış için 440 hp (328 kW) ulaşabilen Wasp Junior TB idi. TB, deniz seviyesinde en iyi performans için tasarlanmıştı. Bunun yanında yüksek rakımda en iyi performans için tasarlanmış olan5.000 ft (1.500 m) rakımlarda 400 hp (298 kW), kalkış için 450 hp (336 kW) güç sağlayabilen Wasp Junior SB ile farklı seçenekler sunuldu. Yine daha sonraki bir model olan Wasp Junior T1B2, düşük seviyede performansı artırdı, 450 hp (336 kW) 1.500 ft (460 m) [ulaşırken  yüksek rakımlarda SB'nin gücü ile yarışabiliyordu.SB ve T1B2 ve bunların benzer performansa sahip sonraki sürümleri en popüler Wasp Junior modelleriydi. T1B2'nin daha sonraki bir ileri modeli olan Wasp Junior B4, özellikle helikopterlerde dikey montaj için tasarlanmıştı.

1930'ların ortalarında, Pratt & Whitney, Wasp Junior, "C serisi" için daha da yüksek bir sıkıştırma oranı ve RPM sınırıyla daha da yüksek bir performans yakaladı. Bu seride üretilen tek tip olan Wasp Junior SC-G, 9.500 ft (2.900 m) yükseklikte 525 hp (391 kW) güç sağlayabilir ve kalkış için 600 hp (447 kW) güç üretebilirdi. Ayrıca, yüksek devirli motorun pervaneyi uygun hızlarda çalıştırmasına olanak sağması için bir redüksiyon dişlisini, dolayısıyla "-G" son ekini içeriyordu. Havacı Jacqueline Cochran, 1937'de bu motorla özel bir Model D-17W Beechcraft Staggerwing'i uçurarak hız ve irtifa rekoru kırmış ve daha sonra Bendix kıtalararası yarışında üçüncü olmıştur. Ancak SC-G hiçbir zaman tasarım ve geliştirme aşamasında kalarak, ticari olarak satılmamıştır.

Operasyonel geçmişi 
Wasp Junior'ın ilk versiyonları, çeşitli küçük sivil ve askeri hizmet uçaklarında  sınırılı sayıda kullanıldı. Bu tip motorlar 1930'larda daha popüler hale geldi. Lockheed Model 10A Electra çift motorlu yolcu uçağının yanı sıra Lockheed Model 12A Electra Junior, Beechcraft Model 18 ve Grumman Goose uçağı gibi diğer küçük çift motorlu sivil nakliye araçları için kullanıldı. Ayrıca Beechcraft Staggerwing, Howard DGA-15 ve Spartan Executive gibi tek motorlu sivil kamu hizmet uçaklarında da kullanıldı.

II.Dünya Savaşı geldiğinde, ABD ordusu, Vultee BT-13 Valiant ve Kuzey Amerika BT-14 temel eğitim uçağı ve Vought OS2U Kingfisher gözlem uçağı için Wasp Junior'ı seçti. Beech 18, Beech Staggerwing, Grumman Goose ve Howard DGA-15'in askeri türevleri gibi mevcut Wasp Junior destekli sivil uçakların askeri versiyonları da üretildi. Wasp Junior ayrıca İngiliz Avro Anson ve Airspeed Oxford ikiz motorlu eğitmenlerin bazı versiyonlarına da güç verdi. II.Dünya Savaşı'nın talepleri, binlerce Wasp Juniors'un üretilmesine yol açtı.

Savaşın sonuna kadar, Wasp Junior'ın en yakın rakibi Wright Aeronautical'ın R-975 Whirlwind motoruydu. Bununla birlikte, savaş sırasında, Wasp Junior, uçakta R-975'ten çok daha yaygın olarak kullanıldı ve Wright, 1945'te R-975'in üretimini durdurdu.

II.Dünya Savaşı'ndan sonra, Wasp Junior motorlu birçok askeri fazlası uçak sivil pazara girdi. Sikorsky H-5 helikopteri, de Havilland Beaver, Max Holste Broussard, Snow S-2B ve S-2C, Grumman Ag Cat gibi tarım uçakları gibi Wasp Junior'a dayanan yeni tasarımlar da tanıtıldı.

Pratt & Whitney, 1953 yılında 39.037 motor ürettiği için Wasp Junior'ın üretimini durdurdu. Birçok Wasp Junior motoru, arazi uçakları (Bush plane), tarım uçakları ve ayrıca antika uçaklarda bugün hala kullanılmaktadır. Başlangıçta diğer motorları kullanan Boeing-Stearman Model 75 gibi bazı antika uçaklar, daha fazla güç sağlamak ve daha kolay ve yaygın bakım sağlamak için motorunu Wasp Junior ile değiştirmiştir.

Motor versiyonları 
Wasp Junior A

ABD askeri versiyonu: R-985-1

Deniz seviyesinde ve kalkış için 2.000 RPM'de 300 hp (224 kW)

Wasp Junior S2A

Wasp Junior TB, TB2

ABD askeri versiyonları: R-985-9, -11, -11A, -21, -46

Deniz seviyesinde 2,200 RPM'de 420 hp (313 kW), kalkış için 2,300 RPM'de 440 hp (328 kW).

Wasp Junior SB, SB2, SB3

ABD askeri versiyonları: R-985-13, -17, -23, -33, -48, -50; R-985-AN-2, -4, -6, -6B, -8, -10, -12, -12B, -14B

Kalkış için 2.300 RPM'ye kadar 2.200 RPM'de 400 hp (298 kW), 5.000 ft'e (1.500 m) kadar, 450 hp (336 kW).

Wasp Junior T1B2, T1B3

ABD askeri versiyonları: R-985-25, -27, -39, -39A; R-985-AN-1, -1A, -3, -3A

450 hp (336 kW) 2.300 RPM'de 1.500 ft (460 m) 'ye kadar kalkış için. [3] [6] Gelişmiş deniz seviyesinde performansa sahip ortak B serisi sürümler

Wasp Junior B4

ABD askeri versiyonları: R-985-AN-5, -7.

2.300 ft (700 m) 'ye kadar 2.300 RPM'de 450 hp (336 kW) kalkış için . Helikopterler için T1B3'ün dikey olarak monte edilmiş sürümü

Wasp Junior SC-G

Kalkış için 2.850 RPM'ye kadar 2.700 RPM'de 525 hp (391 kW), 9.500 ft (2.900 m), 600 hp (447 kW)

Kullanıcılar 

 Airspeed Oxford (AS.46 Oxford V)
 Air Tractor AT-300
 Avro Anson (Mk V)
 Barkley-Grow T8P-1
 Beechcraft Model 18
 Beechcraft Staggerwing D17S, D17W, G17S
 Bell XV-3
 Bellanca 300-W
 Berliner-Joyce OJ
 Boeing-Stearman Model 75
 Bratukhin G-3
 CAC Winjeel
 de Havilland Canada DHC-2 Beaver ve L-20/U-6 
 Douglas C-26 Dolphin
 Fleetwings BT-12
 Gee Bee Model Z
 Grumman G-164 Ag Cat
 Grumman G-21 Goose
 Howard DGA-11
 Howard DGA-15P
 Junkers F13 
 Koolhoven F.K.51
 Lockheed Model 10-A Electra
 Lockheed Model 12-A Electra Junior
 Max Holste MH.1521 Broussard
 McDonnell XHJH Whirlaway
 Naval Aircraft Factory N3N 
 North American BT-14
 PWS-24bis
 Seversky BT-8
 Sikorsky H-5 helicopter 
 Sikorsky S-39 amphibian
 Snow S-2B and S-2C
 SIAI-Marchetti SM.102
 Spartan Executive 7W
 Stinson Reliant SR-9F ve SR-10F
 Vought OS2U Kingfisher
 Vultee BT-13 Valiant
 Waco S3HD
 Waco SRE Aristocrat
 Weatherly 201 series
 Weatherly 620
 Wedell-Williams Model 44

Motorun sergilendiği bazı yerler 

 Ulusal Hava ve Uzay Müzesi
 EAA Aviation Museum
 Hill Aerospace Museum
 Seattle Havacılık Müzesi, Seattle, Washington
 Ulusal Deniz Havacılığı Müzesi, Pensacola, Florida
 Dayton, Ohio yakınlarında Birleşik Devletler Hava Kuvvetleri Ulusal Müzesi
 Windsor Locks'taki New England Hava Müzesi
 Pima Hava ve Uzay Müzesi, Tucson, Arizona
 Birmingham, Alabama'daki Güney Uçuş Müzesi
 Ashland, Nebraska yakınlarındaki Stratejik Hava ve Uzay Müzesi
 Ottawa, Ontario'daki Kanada Havacılık ve Uzay Müzesi
 Kraliyet Hava Kuvvetleri Müzesi  Wolverhampton, Birleşik Krallık
 Queensland Hava Müzesi
British Colombia Havacılık Müzesi

Özellikler (R-985 Wasp Junior SB) 
Wasp Junior SB için FAA tipi sertifika veri sayfasından veriler:

Genel özellikleri

Tip: 9 silindirli süperşarjlı hava soğutmalı  yılzdız tipi pistonlu motor

Silindir: 5 3⁄16 inç (132 mm)

Strok: 5 3⁄16 inç (132 mm)

Deplasman: 985 inç3 (16,14 L)

Uzunluk: 1.056 mm (41,59 inç)

Çap: 1,162 mm (45,75 inç)

Boş ağırlık: 640 lb (290 kg)

Bileşenler

Valvetrain: Silindir başına iki üstten valf, itme çubuğu ile çalıştırılan

Supercharger: Tek hızlı dişli tahrikli santrifüjlü süperşarj,

Yakıt tipi: 80/87 dereceli havacılık benzini

Redüksiyon dişlisi: Doğrudan tahrik

Verim

Güç çıkışı: 2.200 RPM'de 400 hp (298 kW), 5.000 ft (1.500 m); Kalkış için 2.300 RPM'de 450 hp (336 kW)

Özgül güç: 0,406 hp / in³ (18,5 kW / l)

Sıkıştırma oranı: 6.0: 1

Güç-ağırlık oranı: 0,625 hp / lb (1,03 kW / kg)

Kaynakça 

Uçak motorları
Pratt & Whitney uçak motorları
Havacılık tarihi