Klinik çalışma tasarımı

Klinik çalışma tasarımı, insan üzerinde tıbbi, klinik ve diğer araştırma türlerinde (örneğin epidemiyolojik) gözlemsel çalışmaların yanı sıra deneme ve deneylerin biçimlendirilmesidir. Bir klinik çalışmanın amacı, bir sağlık otoritesi tarafından araştırma aşamasındaki bir tıbbi ürünün veya prosedürünün veya geliştirilmekte olan ancak potansiyel olarak henüz onaylanmamış yeni ilaç veya cihazın güvenliğini, etkililiğini ve/veya etki mekanizmasını değerlendirmektir. Ayrıca, halihazırda onaylanmış ancak tipik olarak uzun vadeli etkiler veya maliyet etkinliği açısından daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyan bir ilacı, cihazı veya prosedürü araştırmak da olabilmektedir.

Klinik çalışmalar için tasarım türlerinin ana hatları

Tedavi çalışmaları 

 Randomize kontrollü çalışma

 Kör deneme
 Kör olmayan deneme

 Uyarlanabilir klinik çalışması
 Randomize olmayan deneme (yarım deney)
 Kesintili zaman serisi tasarımı

Gözlemsel çalışmalar 
1.Tanımlayıcı

 Olgu sunumu 
 Vaka serisi
 Nüfus çalışması

2. Analitik

 Kohort çalışması

a) Prospektif kohort

b) Retrospektif kohort

c) Zaman serisi çalışması

 Vaka kontrol çalışması

a) İç içe vaka kontrol çalışması

 Kesitsel çalışma

a) Topluluk araştırması

 Ekolojik çalışma

Önemli noktalar 
Bir çalışma tasarımı seçerken, birçok faktör dikkate alınmalıdır. Farklı çalışma türleri, farklı önyargı türlerine tabidir. Örneğin, deneklerin risk faktörlerine maruz kalmalarını hatırlamalarının istendiği kesitsel veya vaka kontrol çalışmalarında hatırlama yanlılığının ortaya çıkması muhtemeldir. İlgili duruma (örneğin meme kanseri) sahip olan denekler, bu duruma sahip olmayan deneklere göre, maruz kaldıkları ilgili maruziyetleri (örneğin hormon replasman tedavisi) hatırlama olasılıkları daha yüksek olabilmektedir.

Mevsimsel çalışmalar 
Çalışmaların mevsimsel endikasyonlarda (alerjiler, mevsimsel duygudurumu bozukluğu, grip ve diğerleri gibi) yürütülmesi, hastaların hızlı bir şekilde kaydedilmesi gerektiğinden denemeyi karmaşıklaştırabilmektedir. Ek olarak, mevsimsel değişiklikler ve hava durumu modelleri mevsimsel bir çalışmayı etkileyebilmektedir.

Ayrıca bakınız 

 Epidemiyoloji
 Deneysel kontrol
 Akademik klinik denemeler

Kaynakça 

Deneysel tasarım
Bilimsel yöntem