Handzta Manastırı

Handzta Manastırı ya da Hantsta Manastırı (Gürcüce: ხანძთა ya da ხანცთა; okunuşu.: “h’andzta” ya da “h’antsta”), Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Porta (bugün Pırnallı) köyünde Orta Çağ’dan kalma Gürcü Ortodoks manastırıdır. Gürcü din adamı Grigol Handzteli tarafından inşa edilmiştir. Bulunduğu köyün eski ve yeni adından  dolayı Porta Manastırı ya da Pırnallı Manastırı olarak da bilinir. Ana kilise, iki küçük kilise, çan kulesi, yemekhane, sarnıç, hücreler ve başka yapılardan oluşmaktadır. Manastır, bölgenin Osmanlıların eline geçmesinden sonra, 16. yüzyılın sonunda terk edilmiştir.

Tarihçe
Hantsta Manastırı’nı 780’lerde Grigol Hantsteli tarafından kuruldu. Hantsteli önce ahşap bir kilise ve hücreler kurdu. Daha sonra yemekhane için büyük bir salon inşa edildi. 9. yüzyılın başında, yerel bir zengin olan Gabriel Dapançuli’nin maddi katkılarıyla Grigol Hantsteli taştan bir kilise yaptı. Hantsta Manastırı’nın, bugün manastırın asıl yapısı olan, sıradan üçüncü kilisesi ise 10. yüzyılın ilk yarısında, prensler prensi Aşot Kuhi ile prensler prensi  Büyük Gurgen zamanında, mimar Amona tarafından inşa edildi.

Niko Mar’ın yayımladığı Giorgi Merçule’nin Yaşamı’ndaki yazılışın etkisiyle manastırın adı Handzta olarak yerleşti. Oysa hagiografinin kendisinde, birkaç istisna dışında baştan sona kadar, hatta başlıklarda bile manastırın adı Hantsta olarak geçer.

Ana kilise

Kilisenin dıştan uzunluğu 10.20 metre, genişliği doğuda 10.30 metre, batıda 6.85 metredir. Yüksekliği yaklaşık 10 metre olan ve bir destek duvarı üzerine oturan kilisenin alt bölümü,  güneyde pencereler ve batıda giriş için açıklıklar bırakılarak bir mekân gibi kullanılmak üzere düzenlenmiştir. Kilise, dıştan üç nefli bir bazilikayı andırır. Yapı içte geniş, apsisli ve tonoz örtülü bir mekân ile güneyindeki, eş kenar olmayan, doğuya doğru giderek genişleyen dikdörtgen planlı ikinci bir mekândan oluşur. Ana mekân beşik tonozla örtülüdür. Kilisenin dış duvarları kabaca yontulmuş taşlardan örülmüştür. Duvar payelerinde ve örtüde düzgün kesme taşlar kullanılmıştır. Kilisenin iç duvarları ise yer yer sıvanmıştır.

Galeri

Kaynakça 

Artvin'deki Gürcü Ortodoks kiliseleri
Artvin tarihi
Tao-Klarceti