Protoavis

Protoavis ("ilk kuş" anlamına gelir), Post, Teksas yakınlarındaki Geç Triyas'ın Noriyen evresi yataklarından parça parça kalıntılardan bilinen sorunlu bir sürüngen taksonudur. Hayvan üzerinde çok fazla tartışma var ve Protoavis'in gerçekte ne olduğuna dair birçok farklı yorum var. İlk tanımlandığında, fosillerin ilkel bir kuşa ait olduğu belirtilmişti; bu, eğer teşhis geçerliyse, kuşların kökenini 60-75 milyon yıl geriye itecekti.

Protoavis texensis'in orijinal tanımlayıcısı, Texas Tech Üniversitesi'nden Sankar Chatterjee, tip örneğinin tek bir hayvandan, özellikle de yaklaşık 210 milyon yıl önce şu anda Teksas, ABD'de yaşamış 35 cm boyunda bir kuştan geldiğini yorumladı. Archaeopteryx'ten çok daha önce var olmasına rağmen, iskelet yapısının daha çok kuşa benzediği iddia ediliyordu. Protoavis, çenesinin ucunda dişleri ve kafatasının ön tarafında yer alan gözleri olan etçil bir kuş olarak yeniden yapılandırılmıştır ve bu, gececil bir yaşam tarzını düşündürür. Chatterjee orijinal olarak koldaki yapıları tüy topuzları, bazı modern kuşlarda ve kuş olmayan dinozorlarda bulunan uçuş tüylerinin bağlantı noktası olarak yorumladığı için, rekonstrüksiyonlar genellikle onu tüylerle tasvir eder. Ancak, Lawrence Witmer gibi sonraki yazarlar tarafından fosil materyalinin yeniden değerlendirilmesi, bu yapıların gerçek tüy topuzları olup olmadığı konusunda sonuçsuz kalmıştır.

Ancak, Protoavis'in bu açıklaması, Protoavis'in doğru bir şekilde bir kuş olarak yorumlandığını varsayar. Birçok paleontolog, Protoavis'in bir kuş olduğundan veya ona tahsis edilen tüm kalıntıların tek bir türden bile geldiğinden şüpheleniyor, çünkü onun keşif koşulları ve parçalı materyalindeki inandırıcı olmayan kuş sinapomorfileri bulunuyor. 1984'te Teksas'taki Tecovas ve Bull Canyon Formasyonlarında, bir Triyas nehri deltasının tortul tabakalarında bulunduklarında, fosiller, ani bir selin ardından kitlesel ölüm olayını yansıtabilecek, karmakarışık bir kemik yığınıydı.

Açıklama 
Protoavis genellikle, kabaca aynı zamanda yaşayan birkaç poposaurid ve rauisuchid'e benzer şekilde iki ayaklı bir arkozor olarak tasvir edilir.  Sankar Chatterjee tarafından yayınlanan bir açıklamada, yapılar tüy topuzları olarak tanımlanmıştır ancak bunların aslında tüy topuzları olup olmadığı konusunda tartışmalar olmuştur.

Filogenetik çıkarımlar 
Geçerli olduğu takdirde, Protoavis'in kuşların theropodlardan türediği hipotezini çürüteceği iddia edilmiştir. Paleontologlar, eğer geçerliyse, Protoavis'in kuşların theropod kökenini hiçbir şekilde tahrif etmediğini söylerler. Chatterjee'nin kendi farazi kuşunu theropod kökenini savunmak için kullanması, Alan Feduccia'nın Triyas'tan gerçek bir kuşun theropod "dogma"nın çöküşüne yol açacağına dair argümanıyla çelişiyor gibi görünüyor.

Hiçbir uzman kuş anatomisti tarafından incelenmediğinden, taksonun afiniteleri belirsizliğini korumaktadır.

Bazı paleontologlar Protoavis'i tek bir organizma olarak kabul ederler, ancak kuşa benzer özelliklerini yakınsak evrime indirgerler: Protoavis erken bir dinozor veya bazı kuş benzeri özellikler geliştirmiş ancak doğrudan modern kuşlara giden soyda olmayan başka bir diapsid olabilir. Archosaurlarla doğrudan ilişkili olmayan formlar da dahil olmak üzere diğer birkaç Triyas diapsidi, kuşlarla bazı yakınsak özellikler gösterir. Protoavis'in gerçek hikayesi muhtemelen uzunca bir süre paleontologlar için tartışmalı bir konu olmaya devam edecek.

En son, Nesbitt vd. (2007) tarafından bir "tetanuran olmayan teropod" olarak tanımlanmıştır.

Drepanosaurlarla olan benzerliği 

Drepanosaurlardaki kuşlara olan benzerlikler, bir drepanosaur kafatasının, Protoavis'e olası yanlış atfedilmesine yol açmış olabilir.

Notlar

Kaynakça

Dış bağlantılar 

Tarih öncesi sürüngenler cinsleri
Tartışmalı dinozor taksonları