Atatürk, Annesi ve Kadın Hakları Anıtı

Atatürk, Annesi ve Kadın Hakları Anıtı, Türkiye'nin İzmir ilinin Karşıyaka ilçesinde, Anayasa Meydanı içerisinde yer alan bir anıttır.

Tarihçe 
Mayıs 1967'de kurulan Karşıyaka Atatürk Anıtı Yaptırma ve İlkelerini Yaşatma Derneği, Karşıyaka'da Mustafa Kemal Atatürk'e adanan bir anıt yapılması için Mayıs 1971'de proje yarışması açtı. 10 Kasım 1971'de sonucu açıklanan yarışmayı heykeltıraş Tamer Başoğlu ve mimar Erkal Güngören'in tasarımı kazandı. Cumhuriyetin ilanının 50. yıl dönümü anısına yapılması kararlaştırılan ve 1,2 milyon liraya mal olması planlanan anıt, Karşıyakalıların bağışlarıyla 1972'de inşa edilmeye başladı ve 26 Ekim 1973'te törenle açıldı.

Mayıs 2015'te bakımsızlık ve korozyon nedeniyle yıpranan anıtın yıkılarak yerine daha büyüğünün yapılacağı duyuruldu. İzmir Valiliği anıtın "can ve mal güvenliği için risk oluşturduğunu" raporladı. İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu da anıtın "tarihî eser" niteliğinde olmadığını belirterek yenilenmesinin önünü açtı. Nisan 2017'de yapılan ihale sonrasında 6,8 milyon lira bedel karşılığında yüklenici firma ile sözleşme imzalandı. 12 Haziran 2017'de anıtın yıkımı gerçekleştirildi. Belediyenin yıkım kararının iptali için açılan davada önce yürütmeyi durdurma talebi, daha sonra da davanın kendisi idare mahkemesince reddedildi. Yaklaşık bir yıl süren yapım çalışmalarının ardından tamamlanan anıtın açılışı 12 Mayıs 2018'de yapıldı. Anıtın altındaki 110 m2'lik alanda oluşturulan Kadına Saygı Müzesi, 3 Kasım 2018'de ziyarete açıldı. Müzede cumhuriyet tarihinde yeri olan yüz kadının yaşam öyküleri derlendi. Anıt, 2018 Uluslararası Gayrimenkul Ödülleri'nde Çok Amaçlı Kullanım Mekânlarının Geliştirilmesi ve Kamu Kullanım Alanlarının Geliştirilmesi kategorilerinde hem Avrupa Ödülü hem de Dünya Ödülü'ne layık görüldü.

Mimari 
Anıt, zeminden eğrisel biçimde çıkan ve bronz kuşaktan geçtikten sonra dik olarak yükselen yedi beton dikmeden oluşmaktadır. Atatürk İlkeleri'ne atfen başlangıçta altı tane olması planlanan dikmeler, Adalet Partili İzmir Belediye Başkanı Osman Kibar'ın itirazı sonrasında yediye çıkarıldı. Dikmelerin yükselişi, Türkiye'de kadın haklarının gelişimini simgelemektedir. Bronz kuşağın merkezinde Mustafa Kemal Atatürk'ün kabartması yer alırken diğer yerlerinde Zübeyde Hanım, mermi taşıyan, kucağındaki çocuk ile diz çöken, oy sandığı önünde oy kullanmak için sıra bekleyen, kitap yazan ve okuyan birkaç kadın, zeytin dalı taşıyan bir çocuk, makine ve fabrika kabartmaları bulunmaktadır.

Orijinal anıtın boyu  iken yerden  yükseklikten başlayan bronz kuşağın yüksekliği , çapı  idi. Büyütülerek yenilenen anıtın dikmelerinin en alçağı , en yükseği  boyundayken yerden  yükseklikten başlayan bronz kuşağın yüksekliği 'dir.

Kaynakça 

İzmir'deki anıtlar
İzmir'deki müzeler
Karşıyaka'daki yapılar
Atatürk anıtları
1973 heykelleri