Noel Ayaklanması

Noel Ayaklanması (, ) veya bilinen adıyla Noel İsyanı (, ) Ocak 1919'un başlarında Karadağlı Yeşiller tarafından yönetilen Karadağ'da başarısız bir ayaklanmaydı. Ayaklanmanın askeri lideri Krsto Popović ve siyasi lideri Jovan Plamenac'tı.

Ayaklanmanın katalizörü, genellikle Podgorica Meclisi olarak bilinen Karadağ'daki tartışmalı Sırp Halkı Büyük Millet Meclisinin kararıydı. Meclis, Karadağ Krallığını, kısa bir süre sonra Yugoslavya Krallığı olacak Sırbistan Krallığı ile doğrudan birleştirmeye karar verdi. Şüpheli bir aday seçme sürecinin ardından, Karadağ devletini korumayı ve konfederal bir Yugoslavya'da birleşmeyi savunan sendikacı Beyazlar, Yeşillerden sayıca daha fazlaydı.

Ayaklanma, Doğu Ortodoks Noeli'nin tarihi olan 7 Ocak 1919'da Cetinje'de doruğa ulaştı. Sırp Ordusu'nun desteğiyle sendikacılar isyancı Yeşilleri yendi. Ayaklanmanın ardından, tahttan indirilen Karadağ Kralı Nikola, birçok ev yıkıldığı için barış çağrısı yapmak zorunda kaldı. Ayaklanmanın bir sonucu olarak, ayaklanmanın suç ortağı olan bazı katılımcılar yargılandı ve hapse atıldı. Ayaklanmaya katılan diğer katılımcılar İtalya Krallığı'na kaçtılar, bu arada bazıları dağlara çekildi ve 1929'a kadar süren sürgünde Karadağ Ordusu bayrağı altında gerilla direnişini sürdürdü. En önemli gerilla milis lideri Savo Raspopović'ti.

Arka plan 

Birden fazla tarihçi, Karadağlıların çoğunluğunun I. Dünya Savaşı'ndan sonra diğer Güney Slavlarla federal bir temelde birleşmeyi desteklediğini kabul ediyor. Bununla birlikte, birleşme isteği Podgorica Meclisi'nde aynı derecede desteği içermiyordu, çünkü birleşmeyi destekleyenlerin çoğu, Karadağ'ın Yugoslavya Krallığı'nda özerk bir varlık olarak, nihayetinde merkezi bir Sırp krallığı yerine bir konfederasyon olarak katılmasını istiyordu.

Uluslararası etki ve tepkiler

İtalyanların rolü 
Podgorica Meclisi'nin bir sonucu olarak, Kral Nikola, ayaklanmanın önemli bir destek gördüğü İtalya Krallığı'na sürgün edildi. Kral Nikola'ın bakanları, Arnavutluk'taki İtalyan Sefer Kolordusunun "yalnızca İtalyan birlikleri tarafından kurtarılması için" Karadağ'a girmesini istedi. İtalyan etnograf Antonio Baldacci tarafından düzenlenen bir komite Yeşilleri en az 1921'e kadar destekledi. Kasım 1918'in sonlarında Podgorica Meclisi'nin varlığını sürdürdüğü sırada İtalyan birlikleri, İtilaf birlik hareketi kisvesi altında Karadağ'ın kıyı bölgelerinin kontrolünü ele geçirmeye çalıştı, ancak bunu yapmaları engellendi.

Kaynakça 

1918'de çatışmalar
1919'da çatışmalar
20. yüzyılda ayaklanmalar
Sırbistan'ın muharebeleri
Karadağ'ın muharebeleri
Karadağ-Sırbistan ilişkileri