Bedia Kadehi

Bedia Kadehi, duka altınından yapılmış ve zengin bir biçimde bezenmiş litürjik bir kadeh olup Orta Çağ Gürcü kuyumculuğunun bir eseridir. Takriben 999 yılına tarihlenen kadeh, Kral III. Bagrat tarafından Abhazya’da bulunan Bedia Manastırı için yaptırılmıştır. Kadehin yalnızca çanak kısmı korunmuştur ve günümüzde Tiflis’teki Gürcistan Ulusal Müzesi’nde muhafaza edilmektedir.

Tarih 
Kadeh, 999 yılında tamamlanan Bedia’daki yeni kiliseye yönelik Kral III. Bagrat ve annesi Kraliçe Gurandukht tarafından yapılan bir bağış idi. Kadehin kaidesi daha sonra kayboldu ve bir Gürcüce yazıtta bildirildiği üzere 16. yüzyılda Bedia metropoliti Germane Chkhetidze’nin emriyle restore edildi. Tarihçi Dimitri Bakradze, 1865 yılında bu objenin bulunduğu yeri ziyaret edip kaybolma riskinden bahsettiğinde kadeh, İlori Kilisesi’nin kutsal eşyalar saklanan bir odasında muhafaza ediliyordu. Kaide, daha sonra tekrar kayboldu. Günümüze ulaşan çanak kısmı 1930 yılında, bugünkü adı Gürcistan Ulusal Müzesi olan “Gürcistan Devlet Sanat Müzesi’nin Hazine Odası”na, Tiflis’e götürüldü.

Açıklama 
Bedia kadehinin çanağı 14 cm yüksekliğinde ve 14 cm çapında iken ağırlığı ise 752 gramdır. Parça, tüm figürleri ve detayları kabartma tekniğiyle işlenmiş olup yekpare bir altın bloğundan yapılmıştır. Tüm dış yüzey, kesintisiz bir kemer sırası ile çerçevelenmiş ve 12 bölüme ayrılmıştır. Figürler, Pantokrator İsa ve zıt yönde ise Bakire Odigitria, tahtta oturmuş şekilde tasvir edilmiştir. Aralarında ellerinde rotulus (yazı rulosu) tutan, her iki yanda beşi olmak üzere on havariye ait figürler durmaktadır. İsa Mesih Yunanca bir yazı, havariler ise Gürcüce metinler ile kimliklendirilmiş iken Bakire Meryem’e ait herhangi bir yazı yoktur. Üst kenarın hemen altındaki Gürcüce yazı, ince oyulmuş asomtavruli formundaki yazısıyla Kral Bagrat ve Kraliçe Gurandukht’tan bahsetmektedir.

Bedia kadehi, düzenli ve ritmik kompozisyon ve dekoratif detaylarıyla dikkate değerdir ve köken olarak Gürcü’dür ancak çağdaşı Bizans fildişi ikonaları ve Venedik’teki San Marco Hazinesi’nin mineli kadehleriyle de bazı üslup yakınlıkları göstermektedir. Bununla beraber bir sanat eseri olan Bedia kadehinin güçlü anıtsal etkisi benzersizdir.

Notlar

Kaynakça 

Altın nesneler
Gürcü yazıtları