Giemsa boyası

Giemsa boyası (), adını Alman kimyager ve bakteriyolog Gustav Giemsa'dan alan, sıtma ve diğer parazitlerin histopatolojik tanısında ve sitogenetikte kullanılan bir nükleik asit boyasıdır.

Kullanımlar 
DNA'nın fosfat gruplarına özgül olup kendisini yüksek miktarda adenin-timin bağının olduğu DNA bölgelerine bağlar. Giemsa boyası, kromozomları boyamak için yaygın olarak G bandı adı verilen Giemsa bantlamasında kullanılır ve genellikle bir karyogram (kromozom haritası) oluşturmak için kullanılır. Translokasyonlar ve yeniden düzenlemeler gibi kromozomal sapmaları belirleyebilir.

Islak preparat üzerinde yeşilimsi akıntı ve hareketli hücreler ile ortaya çıkan trofozoit Trichomonas vaginalis'i boyar.

Giemsa boyası aynı zamanda, Wright boyası ile Wright-Giemsa boyasını oluşturmak için birleştirilmesi durumunda olduğu gibi bir ayrıntılı boyama bileşenidir. Patojenik bakterilerin insan hücrelerine yapışmasını incelemek için kullanılabilir. İnsan ve bakteri hücrelerini sırasıyla mor ve pembeye ayrıntılı olarak boyar. Sıtmaya neden olan Plasmodium türlerinin ve diğer bazı spiroket ve protozoa kan parazitlerinin histopatolojik tanısı için kullanılabilir. Ayrıca Drosophila melanogaster'de Wolbachia hücrelerini boyamada kullanılır.

Giemsa boyası, periferik kan yaymaları ve kemik iliği örnekleri için klasik bir kan filmi boyasıdır. Eritrositleri pembe boyar, trombositleri açık soluk pembe gösterir, lenfosit sitoplazmasını gök mavisi, monosit sitoplazmasını soluk mavi boyar ve lökosit nükleer kromatininin rengini macenta boyar. Ayrıca Yersinia pestis'teki klasik "çengelli iğne" şeklini görselleştirmek için de kullanılır.

Giemsa boyası, kromozomları görselleştirmek amacıyla da kullanılmaktadır. Bu durum, özellikle klasik bir bulgu olan "baykuş gözü"nün viral inklüzyon cisimciği olduğu Sitomegalovirüs enfeksiyonunun saptanmasında kullanışlıdır.

Giemsa, Histoplasma mantarını, Chlamydia bakterisini boyar ve mast hücrelerini saptamak için kullanılabilir.

Yapımı ve uygulaması 
Giemsa çözeltisi; metilen mavisi, eozin ve Azur B'nin  bir karışımıdır. Boya genellikle ticari olarak temin edilebilen Giemsa tozundan hazırlanır.

Mikroskop lamı üzerindeki örneğin ince bir filmi; 30 saniye boyunca saf metanole daldırılarak veya lama birkaç damla metanol damlatılarak tespit edilir. Lam, yeni hazırlanmış %5'lik Giemsa boyası çözeltisine 20-30 dakika süreyle daldırılır (acil durumlarda %10'luk çözelti içinde 5-10 dakika bekletilebilir), ardından musluk suyu ile yıkanır ve kurumaya bırakılır.

Ayrıca bakınız 

 Biyolojik boyamalar ve boyama protokolleri
 Histoloji
 Leishman boyası
 Mikroskopi
 Romanowsky boyası
 Wright boyası

Kaynakça 

Boyama
Laboratuvar boyaları
Histopatoloji
Laboratuvar teknikleri
Mikrobiyoloji teknikleri
Mikroskopi
Doku bilimi
Mikrobiyoloji