Alihan Töre

Alihan Töre (; ; 21 Mart 1884-28 Şubat 1976), İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı olan Özbek asıllı siyasetçi.

Biyografi 
Alihan Töre, 21 Mart 1884 tarihinde Rus Türkistanı'nın Tokmok kentinde doğdu. 1920 yılında Sovyetler Birliği'nden Sincan'daki Kaşgar kentine kaçtı. Nisan 1944'te Alihan Töre, Abdülkerim Abbas ve diğer on kişi ile birlikte, Doğu Türkistan'ı Kuomintang yönetiminden kurtarmak için Gulca'da bir kurtuluş örgütü kurdu. 11 Kasım 1944 tarihinde Sovyetler Birliği'nin desteğiyle İli İsyanı'nı başlattılar.

Alihan Töre, 12 Kasım 1944 tarihinde Gulca kentinde elde edilen isyanın zaferinin ardından ertesi gün İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanı seçildi. 8 Nisan 1945'te mareşal rütbesiyle Doğu Türkistan Millî Ordusu'nun genelkurmay başkanı oldu. Alihan Töre, İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti liderliğinde Josef Stalin'in Doğu Türkistan Millî Ordusu'nun Urumçi'ye yönelik taarruzunu sonlandırma ve Ekim 1945'te Kuomintang ile müzakerelere başlama emrine karşı çıkan tek kişiydi.

12 Haziran 1946'da, Urumçi'de İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti ve Kuomintang temsilcileri arasında barış anlaşması imzalanmasından altı gün sonra, 14 Ekim 1945'te Çan Kay Şek'in teklifine uygun olarak Sovyet arabuluculuğunda başlayan zorlu sekiz aylık müzakereler sonuçlandı. Alihan Töre, Çan Kay Şek'in Sincan krizini barışçıl bir şekilde çözme teklifine uygun olarak NKVD tarafından tutuklanarak zorla Sovyetler Birliği'ne geri getirildi ve burada hapsedildi. Ömrünün geri kalanını Taşkent'te ev hapsinde geçirerek Sincan hakkında Türkistan kaygısı adlı bir kitap yazdı.

Türkistan İslam Partisi, İslamî Türkistan dergisinin ilk sayısında bölge tarihi ile ilgili bir makalede Alihan Töre'den bahsetti.

Eserleri 
 Türkistan kaygısı, Taşkent, Özbekistan, East Publishing House, 2003
 Tarihiy Muhammadiy, Taşkent, Özbekistan, Yayımcı:  Kutluhan Şakirov
 Drifter Saghuniy

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 
 

1884 doğumlular
1976 yılında ölenler
Çinli siyasetçiler
Özbek siyasetçiler
Çinli şairler
Çinli akademisyenler
Çinli Müslümanlar
Mareşaller
Çin İç Savaşı'nda kişiler
Doğu Türkistan tarihi
Doğu Türkistan bağımsızlık hareketi