Arap zamkı

Arap zamkı; Zamk-ı Arabî, Sudan zamkı, akasya zamkı, Senegal zamkı, Hint zamkı olarak da bilinir. Arap zamkı, akasya (sensu lato) ağacının iki türü olan, Senegal akasyası<ref>{{web kaynağı |başlık=Acacia senegal (gum arabic) |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:471439-1 |yayıncı=Royal Botanic Gardens, Kew |ölüurl=hayır |arşivurl=https://web.archive.org/web/20180228042150/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:471439-1 |arşivtarihi=28 Şubat 2018 |df=dmy-all |erişimtarihi=1 Ekim 2020 |ölüurl=hayır }}</ref> (şimdiki adı Senegalia senegal) ve Vachellia (Acacia) seyal sertleşmiş özsuyundan oluşan doğal bir zamktır. "Arap zamkı" terimi, belirli bir botanik kaynağı göstermez. Birkaç durumda, sözde "arap zamkı" akasya türlerinden toplanmamış bile olabilir. Ancak, Combretum, Albizia veya diğer bazı cinslerden kaynaklanmış olabilir. Zamk, ticari olarak Sudan (80%) ve Senegal’den Somali’ye kadar tüm Sahel boyunca olan yabani ağaçlardan hasat edilir. "Arap zamkı" (al-samgh al-'arabi) adı Ortadoğu'da en azından 9. yüzyılın başlarında kullanılmıştır. Arap zamkı ilk olarak Arap limanları üzerinden Avrupa’ya taşındığı için adı böyle kaldı. Arap zamkı ağırlıklı olarak, arabinoz ve galaktozdan oluşan glikoproteinler ve polisakkaritlerin kompleks bir karışımıdır. Suda çözünür, yenilebilir ve esas olarak, gıda endüstrisi ile meşrubat endüstrisinde, E numarası E414 (ABD’de I414) koduyla kıvam arttırıcı olarak kullanılır. Arap zamkı, geleneksel taş baskıda önemli bir bileşendir ve baskıda, boya üretiminde, tutkalda, kozmetikte ve mürekkeplerde ve tekstil endüstrilerinde viskozite kontrolü dahil olmak üzere çeşitli endüstriyel uygulamalarda kullanılır. Ancak, daha ucuz maddeler bu rollerin çoğu için onunla rekabet etmektedir.

Tanım

Arap zamkı, 19-23 Mart 1999 tarihleri arasında Lahey'de düzenlenen 31. Gıda Katkı Maddeleri Kodeks Komitesi tarafından, Fabaceae (Leguminosae) familyasındaki Acacia senegal veya Vachellia (Acacia) seyal bitkisinin gövdelerinden ve dallarından elde edilmiş kurutulmuş sızıntı olarak tanımlanmıştır. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) Gıda Katkı Maddeleri ve Besin Kaynakları Paneli tarafından 2017 yılında yapılan bir güvenlik yeniden değerlendirmesi, "arap zamkı" teriminin belirli bir botanik kaynağı göstermediğini bildirdi. Birkaç durumda, sözde "arap zamkı" Acacia'' türlerinden toplanmamış bile olabilir.

Kullanımı

Arap zamkı'nın polisakkarit ve glikoprotein karışımı, ona insanlar tarafından yenebilen bir tutkal ve bağlayıcı özelliklerini verir. Arap zamkı içerisindeki çeşitli kimyasalların oranları büyük ölçüde değiştiği ve öngörülemez hale getirdiği için, toksisitenin söz konusu olmadığı yerlerde yerini başka maddeler almıştır.  Yine de, meşrubat, şurup ve sakızlı şekerler, marshmallowlar ve M&M's çikolatalı şekerleri gibi "sert" sakızlı şekerlerde önemli bir bileşen olmaya devam etmektedir.  Sanatçılar için, suluboyanın boyasında ve fotoğrafçılıkta zamklı baskıda geleneksel bağlayıcı ve ayrıca piroteknik bileşimlerde yine bağlayıcı olarak kullanılır.  İlaçlar ve kozmetikler de, arap zamkı bir bağlayıcı, emülgatör ve bir süspansiye edici veya viskozite arttırıcı madde olarak kullanır. Şarap üreticileri, arap zamkını bir şarap durultma maddesi olarak kullanmışlardır.

Kaynakça

Dış bağlantılar 

Kew Species Profile: Acacia senegal (arap zamkı)
Arap zamkının tarihi, üretimi ve endüstride kullanımı   NPR

E-numaralı katkı maddeleri
Gıda dengeleyiciler
İlaçlara kıvam veren maddeler
Yemek malzemeleri
Zamklar