Udmurtya ve Tataristan'daki Yahudilerin tarihi

Udmurtya ve Tataristan Yahudileri, karma Türkçe konuşan (İdil Tatarları, Kreşinler, Başkurtlar, Çuvaşlar), Fin-Ugor dillerini konuşan (Udmurtlar, Çirmişler) ve Rusça konuşan nüfusun bulunduğu bölgelerde oluşmaya başlayan Aşkenazi Yahudilerinin özel bölgesel etnokültürel grubudur. 1807'den itibaren Yahudi halkı da Sarapulsky Uezd'in (ağırlıklı olarak İjevsk, Votkinsk, Sarapul'da) sanayi ve idari merkezlerinde ikamet etmeye başladı. Bu zamana kadar bu bölgedeki Yahudiler (18. yüzyıldan itibaren) sadece Kazan'da yaşıyordular. Bölgede Yahudi cemaatlerinin oluşması, ancak 26 Ağustos 1827'de Rusya İmparatoru I. Nikolay'ın Yahudilere zorunlu askerlik getirilmesine ilişkin kararnamesiyle mümkün olmuştur.

Aşkenazi Yahudileri ilk olarak 1830'larda Udmurtya Cumhuriyeti topraklarında ortaya çıktı. Aynı dönemde Tataristan topraklarında yaşamaya başladılar.

Coğrafi, etnokültürel ve dilsel özellikler 
Başlangıçta Aşkenazi Yahudilerinin büyük çoğunluğu, işçilerin yerleşim yeri olan İzhevsky Zavod'da (günümüzde İjevsk) ve Uezd şehri Sarapul'da (her iki yerleşim yeri de o zamanlar Vyatka Guberniyasına bağlı Sarapulsky Uezd'in bir parçasıydı, şu anda Udmurtya'daki en büyük iki şehirdir) ve Kazan şehrinde yaşıyordu.

Yerel tarihçi ve dilbilimci A. V. Altyntsev, bölgedeki Yahudileri kültürel ve dilsel özellikler bakımından iki bölgesel gruba ayırdı: 1) Udmurtya topraklarında ve Tataristan'ın kuzeyinde yaşayan Udmurt Yahudileri; 2) Esas olarak Kazan şehrinde ve onun etrafında yaşayan Tatar Yahudileri veya Kazan Yahudileri. Altyntsev'e göre, Udmurt Yahudileri 1930'lara kadar Udmurtya Yidiş'i temelinde yerel şive oluşturmuştu ve 1970-1980'lere kadar Udmurt şivesi ikiye bölündü, dilbilimsel alt gruplar şunlardı: Merkezi alt grup ve güney alt grubu. Udmurt şivesinin karakteristik özelliklerinden biri, dikkat çekici sayıda Udmurt ve Tatarca alıntı kelimelerdir. Udmurt vös'as '"Udmurt etnik dinindeki pagan rahip" + Yidiş dorf "köyü", Udmurtya'nın Alnashsky Bölgesi'ndeki Kuzebaevo'nun Udmurt köyünde, günümüze kadar pagan ibadetlerinin yapıldığı güneydeki Udmurtlara ait bir Yahudi unvanıdır.

Kaynakça 

Rusya ve Sovyetler'in Yahudi tarihi
Tataristan'da din
Udmurtya