Vergi denetimi

Vergi denetimi, mükelleflerin ve/veya vergi sorumlularının işlemlerinin vergi kanunlarına uygun olup olmadığının araştırılmasıdır. Bu işlem bir kolluk faaliyeti olarak nitelendirildiği gibi, tarh işlemi için bir ön hazırlık işlemi olarak da nitelendirilmektedir.

Türk Vergi Hukuku'nda denetim türleri, yoklama, inceleme, arama ve bilgi toplama olmak üzere dört çeşittir.

Amaç 
Vergi denetiminin ilk amacı, vergi idaresine beyan edilen durumların doğru olup olmadığını belirlemektir. Türk Vergi Sistemi esas olarak beyan usulüne dayalıdır ve mükellefler tarafından beyan edilen bu bilgilerin doğruluğunu araştırmak vergi idaresinin en önemli yetki ve görevlerindendir. Böylece hem mükellefler doğru bilgi verme konusunda daha titiz davranacak, hem de idare vergi kanunlarına uygun davranmayanları tespit ederek vergi usulün sağlıklı ve eşit bir şekilde uygulanmasını sağlayacaktır.

Vergi Denetim Türleri 

Türkiye'de vergi denetimi, yoklama, inceleme, arama ve bilgi toplama olmak üzere dört çeşittir.

Bunlardan yoklama, vergilendirme ile ilgili maddi olayların tespiti, inceleme ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun tespiti, arama vergi kaçakçılığı suçuyla bağlantılı delillerin tespitine yöneliktir. Bilgi toplama ise, vergi mükelleflerinden ve onlarla ilişki içinde bulunan kişilerden belirli aralıklarla veya tek seferlik olmak üzere vergilendirme ile ilgili vergi dairesinin veri toplama işlemini ifade etmektedir.

Vergi Denetimi Sırasında Mükellef Hakları 
Türkiye'de vergi denetimi sırasında vergi mükellefleri aşağıdaki haklara sahiptir.

 ● Açık, güvenilir, zamanında, yeterli bilgi edinme 
● Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde öğrenilmek istenen her bilgi için doğru insanlarla temasa geçme konusunda yönlendirilme  
● Vergi konusundaki gelişmeleri internet sayfası, basılı yayınlarla en kısa zamanda öğrenme
 ● Ücretsiz e-posta sistemine kayıt olunması halinde vergisel gelişmeleri kaynağından, anında öğrenme  
● Şahsi, gizli bilgilere saygı  (vergi mahremiyeti hakkı)  
● Vergi ile ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesinde her türlü kolaylığa erişme  
● Vergi kanunlarının adil, hukuksal, tarafsız, rekabeti koruyucu bir şekilde uygulanması  
● Vergi incelemelerinde kanunların doğru, tarafsız, tutarlı bir şekilde uygulanması, İncelemenin her aşamasında bilgilendirilme  
● Şikayetlere en kısa sürede sonuç ile beraber cevap alma

Karşılaştırmalı olması açısından, ABD'de vergi denetimi sırasında vergi mükellefi aşağıdaki haklara sahiptir:

 IRS çalışanları tarafından profesyonel ve nazik muamele görme hakkı.
 Vergi mahremiyeti hakkı.
 IRS'nin neden bilgi istediğini, IRS'nin bunu nasıl kullanacağını ve istenen bilgilerin sağlanmaması durumunda ne olacağını bilme hakkı.
 Tek başına veya yetkili bir temsilci tarafından temsil hakkı.
 Hem IRS içinde hem de mahkemeler önünde anlaşmazlıklara itiraz etme hakkı.
 Vergi idaresindeki herhangi bir değişiklikle ilgili tüm bilgilerin verilmesi hakkı.

Belirtmek gerekir ki Türkiye'de de mükellef vergi denetimi süresinde temcilsi bulundurma hakkına, her türlü idari işleme karşı hukuki yollara başvurma hakkına sahiptir.

Kaynakça 

Amerika Birleşik Devletleri'nde vergiler