M4 karayolu (Suriye)

M4 karayolu, Suriye'nin kuzeyinde bulunan ve Türkiye sınırı boyunca paralel devam eden kara yoludur.

Özellikleri ve güzergâhı 
M4 karayolu Fırat'ın batısında 120 kilometre olmak üzere toplamda 682 kilometre boyunca devam eder. Suriye'nin Akdeniz'e kıyısı olan liman şehri Lazkiye'den başlar, Cisr eş-Şuğur ve Ariha gibi ilçeleri birbirine bağlar, İdlib'in Serakib ilçesinde başka bir önemli kara yolu olan M5 karayolu ile kesişir. M4 karayolu ile M5 karayolunun kesişimi 60 kilometre kadar sürer. Yol Serakib'den Halep'e, Halep'ten Rakka'ya, Rakka'dan da Haseke iline kadar Türkiye sınırına paralel şekilde uzanır. Irak sınırına geldiğinde Musul'da son bulur.

Suriye İç Savaşı 
M4 karayolu, Suriye'nin kuzeyinde birçok yerleşim yerinden geçtiği için savaş boyunca birçok kez el değiştirmiştir. Suriye ordusunun Suriye'nin kuzeyinde kontrolü kaybetmesinden sonra önce Özgür Suriye Ordusu bu yolun kontrolünü ele geçirmiştir, daha sonra Irak İslam Devleti'nin Suriye İç Savaşı'na dahil olmasıyla Irak ve Şam İslam Devleti Özgür Suriye Ordusu'nu yolun geçtiği bölgelerden uzaklaştırmış, yolun kontrolünü sağlamıştır. Ardından YPG, Irak ve Şam İslam Devleti'ne karşı yapılan askerî müdahaleler kapsamında koalisyon güçlerinin vekil gücü olarak hava desteğiyle yolun büyük bir kısmını ele geçirmiştir.

Türkiye - Amerika Birleşik Devletleri anlaşmazlıkları 

Amerika Birleşik Devletleri'nin YPG'ye silah sevkiyatlarını M4 karayolu üstünden yapması Türkiye'nin YPG'ye müdahalesi açısından yolun lojistik önem kazanmasını sağladı. Türkiye'nin 9 Ekim 2019'da başlattığı Barış Pınarı Harekâtı ile birlikte Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türkiye'nin vekil gücü Suriye Milli Ordusu 12 Ekim 2019'da M4 karayoluna ulaştı, operasyon sonrası Türkiye yolun Fırat'ın doğusunda kalan kısmının büyük bir kısmını kontrol etmektedir.

Türkiye - Rusya anlaşmazlıkları  

Bazalt Operasyonu ile birlikte Dera'nın kontrolünü ele geçiren Rusya ve Suriye, İdlib'e operasyon yapma kararı aldı. 7 Eylül 2018'de Recep Tayyip Erdoğan, Vladimir Putin ve Hasan Ruhani'nin İran'da yaptığı ortak zirvede konuşan Putin, İdlib'in bütünüyle ele geçirileceğini söyledi. Bu zirvenin ardından Erdoğan ve Putin, Soçi'de bir görüşme daha yaptı ve Soçi Mutabakatı gerçekleşti. Mutabakata göre M4 karayolunun güvenliği 2018 sonuna kadar sağlanacak ve trafiğe açılacaktı. M4 karayolunun bir türlü trafiğe açılamaması sonrası Rus Hava Kuvvetlerinin ve Suriye Silahlı Kuvvetlerinin İdlib'e saldırıları arttı. Türk ordusu İdlib'e sevkiyatlarını çoğalttı. Bir süre vekil güçlerle devam eden çatışmalar kısa süre sonra orduların birbirini direkt hedef almasına dönüştü. Çatışmaların ardından 5 Mart 2020'de Türk ve Rus heyetleri yeni bir görüşme gerçekleştirdi. M4 karayolunun kuzeyinde 6 kilometre ve güneyinde 6 kilometre derinliğinde bir güvenli koridor kararlaştırıldı. Türk ve Rus ordularının M4 karayolunda ortak devriye faaliyetleri yürüteceği açıklandı. Bu devriyeler sırasında, 14 Temmuz 2020'de, yolun Ariha bölgesinde Türk-Rus devriyesine bombalı araç saldırısı düzenlendi. Saldırıda 3 Rus askeri 1 Türk askeri yaralandı. Saldırıdan sonra Rus zırhlısı kullanılamaz hâle geldi. Saldırıyı aynı gün "Hattab el Şişani Ketibeleri" adlı örgüt üstlendi. Örgüt 5 Ağustos 2020'de saldırıya ait görüntüleri yayınladı. Videoda bomba yüklü aracın Türk-Rus devriyesi sırasında Rus zırhlısına doğru hareket ettiği ve daha sonra infilak ettiği görüldü.

Amerika Birleşik Devletleri - Rusya anlaşmazlıkları 
Barış Pınarı Harekâtı sonrası Türkiye'nin operasyonunu durdurmak için bölgeye Amerikan kuvvetlerinin yanı sıra Rus kuvvetlerinin de gelmesiyle birlikte bölgedeki Amerikan askerleri ve Rus askerleri arasında çeşitli anlaşmazlıklar çıkmıştır. Bu anlaşmazlıkların birisinde Amerikan ordusunun, Rus ordusuna ait bir konvoyun önünü M4 karayolu üstünde kesmesiyle yol Fırat'ın doğusunda 20 Ocak 2020'de geçici olarak kapatılmıştır.

Kaynakça

Suriye'deki karayolları