Şamahı (uzeyd)

Şamahı Uyezd (Rusça: Шемахинский уезд, Azerice: Şamaxı qəzası) Rus Çarlığı, (Hazar, Şamahı ve Baku valiliklerinin bir parçası olarak)  Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti ve Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti (Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinin bir parçası olarak),  1929 tarihine kadar var olan idari bir birim. Şamahı Uyezd'in kuzeyinde Kuba Uzeyd doğusunda Baku Uzeyd, batısında Göyçay Uzeyd, güneyinde Javad Uzeyd bulunuyordu. Şamahı Uyezd'in idari merkezi Şamahı şehriydi.

Tarih 
Şamahı Uyezd Transkafkasya bölgesinin yönetim kurumları" kanununa göre 10 Nisan 1840 tarihinde Şirvan eyaleti ve Salyan toprakları temel alınarak kuruldu. Bölge 1841-1846 yılları arasında Hazar bölgesinin bir parçasıydı. 1846 tarihinde  yeni kurulan Shamakhi Valiliğine aynı adla katıldı. 1858 Şamahı depreminde Şamahı şehri ve Şamahı Uzeyd büyük hasar gördüğü için Şamahı Valiliğinin merkezi Şamahı şehrinden Bakü şehrine taşındı. Bundan sonra  Şamahı Valiliğinin adı da Baku Valiliği olarak değiştirildi. Şamahı Rus Çarlığının yıkılışından sonra kısa bir süre Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyetinin bir parçası oldu.  Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti bağımsızlığını ilan ettikten sonra Temmuz 1918'de Kafkas İslam Ordusu ve Azerbaycan kuvvetleri Şamahı'yı Bolşeviklerden kurtardı. 1920'de Kızıl Ordu'nun Azerbaycan'a müdahalesi sonucunda Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti sona erdi. Şamahı uyezd, 1929'da feshedilinceye kadar Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin bir parçası oldu.

Nüfus 
1897 nüfus sayımına göre Şamahı Uyezd'de 121.842 kişi yaşıyordu ve bunların 20.007'si Şamahı şehrinde yaşıyordu . Nüfus sayımına göre bölgede, anadili Azerice olan 89.840 kişi,  Ermenice olan 14.283 kişi ve  Rusça olan 11.362 kişi bulunuyordu. Nüfus 1926'da 91.185'e düştü. 
1917 tarihli Kafkas Takvimine göre bölgenin alanı 7.553,64 km kare nüfusu ise 133.800 kişiydi. Bunlardan 132.362'si yerli, 1.438'i geçici ikamet eden, 71.848'i erkek ve 61.952'si kadındı. Halkın 97 bin kişisini Azeriler oluşturuyordu. Çarlık Rusyasının yeniden yerleşim politikasının bir sonucu olarak, bölgeye 17.656 Rus, 1.511 Doğu Ortodoksu ve 16.145 sektant  17.542 Ermeni-Gregoryen yerleştirildi.

1897 tarihinde etnik gruplar

Kaynakça 

Azerbaycan tarihi