Handagaytı(sum)

Handagaytı sumu (Tuva Türkçesi: хемчик сумузу), Tuva Cumhuriyeti'nde Övür kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belediye idari birimidir. Belde anlamında sumu  sözü kullanılmaktadır.

Tek nüfuslu yerleşim ve yönetim merkezi — Handagaytı.

Söz tanımı 
Tıva'da köy ve kasaba türü yerleşimler için ködee suur denilmektedir. İlçe, belediye, belde türüne karşılık olarak ise sum, rayon adlandırmaları kullanılır.
Tıva'da eski dönemlerden kalma idari birim adları halen kullanılmaktadır. Eskiden bu adlandırmalar şöyle idi.
 10 ailelik yer — arban,
 150 kişi üzeri — sumon(sum,sumu),
 2 ve daha fazla sum — hoşun (kojuun).
Şimdi Tıva Cumhuriyeti'nde idari bölge birimleri ve belediyeleri (kırsal yerleşim statüsünde) sumu, sumon olarak  adlandırılıyor.

Handagaytı sözü Moğolca'da handgay (Хандгай) sözünden gelme olup bir geyik türünü ifade eder.

Coğrafya 
Tıva Cumhuriyeti'nin güneyinde, başkent Kızıl'ın güneybatısında 319 km uzaklıktadır. Moğolistan'a otoyol ile 5 km uzaklıktadır.

Nüfus 
Toplam Nüfusu 2020 yılı — 3286 kişi.

Yıllara göre kişi sayısı:

Altyapı
 eğitim-öğretim

«Hünçügeş» Anaokulu

Tülüş İ.D. adında Güzel Sanatlar Okulu

 kültür
Övür kojuunu Mucit Evi

 idari faaliyetler

Övür Kojuun Bölge Milli Eğitimi müdürlüğü

Ulaşım
Handagaytı sumu, Çadaana, Mugur-Aksı, Samagaltay ile otoyol bağlantılıdır.

İletişim
Beeline, MTS, MegaFon operatörleri olmak üzere 3 mobil operatörü vardır.

Tanınmış kişiler
 Yakov Hertek Şanmakoğlu (Tuvaca: (Хертек, Яков Шанмак оглу) (1935-2006) – Türkolog, bilim kişisi, Tıva-Rusça ve Rusça-Tıva sözlüklerini hazırlamıştır.

Kaynakça

Dış bağlantılar 

Tuva
Övür