Bertha Lutz

Bertha Maria Júlia Lutz (2 Ağustos 1894 - 16 Eylül 1976) Brezilyalı zoolog, politikacı ve diplomat. Lutz, hem Panamerikan feminist hareketinde hem de insan hakları hareketinde önde gelen bir figür haline geldi. Brezilya'da kadınların oy hakkı kazanmasında etkili oldu ve ülkesini Birleşmiş Milletler San Francisco Konferansı'nda temsil ederek Birleşmiş Milletler Antlaşması'nı kendi adına imzaladı. Siyasi çalışmalarına ek olarak, Brezilya Ulusal Müzesi'nde zehirli ok kurbağaları konusunda uzmanlaşmış bir doğa bilimciydi. Onun anısına adlandırılmış,ç kurbağa türü ve iki kertenkele türü vardır.

Gençliği ve eğitimi 
Bertha Lutz, São Paulo'da doğdu. Babası Adolfo Lutz (1855–1940), İsviçre kökenli öncü bir hekim ve epidemiyologdu ve annesi Amy Marie Gertrude Fowler, İngiliz bir hemşireydi. Bertha Lutz, Paris Üniversitesi'nde doğa bilimleri, biyoloji ve zooloji okudu ve 1918'de mezun oldu. Mezun olduktan kısa bir süre sonra Brezilya'ya döndü.

Kariyeri

Kadınların seçme hakkı 

Brezilya'ya döndükten bir yıl sonra, 1919'da Lutz, Kadınların Entelektüel Kurtuluşu Birliği'ni kurdu ve Uluslararası Çalışma Örgütü Uluslararası Kadın Konseyi'nde Brezilya hükûmetini temsil etmek üzere atandı. Lutz daha sonra Brezilya Kadın Gelişim Federasyonu'nu (1922), Brezilya kadın haklarını, en önemlisi de dünyanın her yerinde oy kullanma haklarını savunan bir siyasi grubu kurdu. Lutz, aynı yıl Maryland, Baltimore'daki Panamerikan Kadın Konferansı'nda delege olarak görev yaptı ve sonraki yıllarda kadın hakları konferanslarına katılmaya devam etti. 1925'te Amerika Kıtası Kadınlar Birliği'nin başkanı seçildi. Lutz'un kadınların oy hakkı için mücadeleye dahil olması, onu Brezilyalı kadınların nihayet oy kullanma hakkını elde ettiği 1931'in sonuna kadar kadın haklarının önde gelen figürü yaptı.

Amerika kıtasında feminist kampanya 
Lutz'un kadın haklarını savunması oy hakkı ile bitmedi ve feminist kampanyada önemli bir rol oynamaya devam etti. 1933'te Rio de Janeiro Federal Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden hukuk diplomasını aldıktan sonra Lutz Uruguay, Montevideo düzenlenen Inter-Amerikan Konferansı'na katıldı ve cinsiyet eşitliği için birkaç teklif sundu. Bu önerilerden en önemlisi, Amerika Kıtası Kadın Komisyonu'nun işyerinde cinsiyet eşitliği meselesine yeniden odaklanması çağrısıydı.

1935'te Lutz, Brezilya Ulusal Kongresi'ne aday olmaya karar verdi ve seçimlerde Cándido Pessoa'nın ardından ikinci oldu. Pessoa bir yıl sonra öldüğünde onun yerini alan Lutz zamanın kongre üyesi birkaç kadınından biri yaptı. Lutz'un Kongre'de sunduğu ilk girişim, hiçbirinin kadın haklarını ihlal etmediğinden emin olmak için her Brezilya yasasını ve tüzüğünü analiz edecek bir komite olan “Kadın Statüsü”nün oluşturulmasıydı.

Bununla birlikte, Getúlio Vargas 1937'de yeniden diktatör olarak görevlendirildiğinde, dolayısıyla parlamentonun ve Statü projesinin askıya alınması sonucunda Lutz hedeflerine ulaşamadı. Yine de diplomatik kariyerine devam etti. 1945'te San Francisco'da düzenlenen Amerika Arası Kadın Konferansı'nda Birleşmiş Milletler Antlaşmas'nı imzalayan dört kadından biriydi ve 1953'ten 1959'a kadar Amerika Kıtası Kadın Komisyonu'nun başkan yardımcılığını yaptı.

Bilimsel kariyeri 
1918'de Brezilya'ya döndükten sonra Lutz kendini amfibiler, özellikle de Hylidae ailesinden zehirli ok kurbağaları ve kurbağaları üzerine çalışmaya adadı. 1919'da Museu Nacional do Rio de Janeiro tarafından işe alındı. Daha sonra Botanik Bölümü'nde doğa bilimci oldu. Lutz, yaşamı boyunca çok sayıda bilimsel araştırma ve yayın çıkaracaktı. Bunlardan en önemlileri "Brezilya Kurbağasının Yaşam Tarihi Üzerine Gözlemler" (1943), "Brezilya'da önemli bir kurbağa korosu" (1946) ve "Itatiaia dağından yeni kurbağalar" (1952) makaleleridir. 1958'de babasının onuruna Lutz'un hızlı kurbağası (Paratelmatobius lutzii, Lutz ve Carvalho, 1958) olarak bilinen kurbağıyı isimlendirdi.

Lutz'un anısına iki Brezilya kertenkelesi türü olan Liolaemus lutzae ve Phyllopezus lutzae, üç kurbağa türü, Dendropsophus berthalutzae, Megaelosia lutzae ve Scinax berthae adlandırılmıştır.

Bertha Lutz'un Rio de Janeiro'daki Museu Nacional'de tutulan koleksiyonları, Eylül 2018'de müzenin koleksiyonlarının çoğunu harap eden yangında yok oldu.

Siyasi konferanslar 

1919 Uluslararası Çalışan Kadınlar Kongresi sırasında Lutz, cinsiyetler arası eşitliği ve adaletsizlik ve istismara karşı koruma maddelerinde kadınlardan özel olarak bahsedilmesini savundu.

1922 Panamerikan Kadın Konferansı'nda Lutz, siyasete katılım üzerine özel bir odaklanma ile kadınların hak ve fırsat eşitliğini savundu.

Lutz, Amerika'daki kadınların hukuki statüsünü inceleyen 1933 Amerikan Montevideo Konferansı'na katıldı ve evli kadınların uyruğunun kocalarının uyruğuna bağlı olmaması gerektiğini savundu. Ayrıca Eşit Haklar anlaşması önerdi ve Amerika Kıtası Kadın Komisyonu'nu Amerika'daki kadınların çalışma koşullarını yeniden incelemeye ve yeniden karar vermeye teşvik etti.

San Francisco'daki 1945 Birleşmiş Milletler San Francisco Konferansı sırasında Lutz, Minerva Bernardino ile birlikte, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın giriş kısmına “kadın” kelimesinin dahil edilmesi için mücadele etti. İlk taslakta "kadın" kelimesinden bahsetmiyordu ve ABD delegesi Virginia Gildersleeve ve İngiliz kadın danışmanlara karşı Lutz ve Latin Amerika'dan diğer kadınlar, son maddenin değiştirilmesinde ısrar ettiler: "... temel insan haklarına, insanlık onuruna, kadın ve erkek ile büyük ve küçük milletlerin eşit haklarına inanç". Ayrıca, karşılaştıkları eşitsizlikleri daha iyi anlamak ve onlarla mücadeleye daha iyi hazırlanmak için dünyadaki "Kadınların yasal statüsünü" analiz etmeyi amaçlayan özel bir Kadın komisyonu kurulmasını önerdi. Kadın haklarının tüzüğe dahil edilmesinin en önde gelen ve inatçı savunucusu olarak tanınır ve çalışması olmasa büyük olasılıkla Birleşmiş Milletler kadın haklarını koruma yetkisine sahip olamazdı.

1964'te Lutz, Montevideo'daki 14. Amerika Kıtası Komisyonu'nda Brezilya delegasyonuna başkanlık etti. Buna ek olarak, 1970'te düzenlenen Inter-Amerikan Kadın Komisyonu'nun 15. yıllık toplantısında, yerli kadınların karşılaştığı belirli sorunları ele almaya adanmış bir seminer düzenlemeyi önerdi. Hayatının bu aşamasında yetmişin biraz üzerinde olmasına rağmen Lutz konferanslara katılmaya ve Meksiko'da düzenlenmiş 1975 Dünya Kadın Konferansı da dahil olmak üzere çeşitli mecralarda kadın haklarının genişletilmesi için mücadele etmeye devam etti.

Seçme eserleri 

 "Brezilyalı Kurbağanın yaşam öyküsüne ilişkin gözlemler" (1943)
 "Brezilya'da önemli bir kurbağa korosu" (1946)
 "Itatiaia dağından yeni kurbağalar" (1952).

Ölümü 
1976'da 82 yaşında öldü.

Ayrıca bakınız 

 Kadınların seçme hakkı
 Brezilya'da feminizm

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar 

 Hahner, June E. Emancipating the Female Sex: The Struggle for Women's Rights in Brazil, 1850–1940. (1990)
 Roth, Cassia, and Ellen Dubois. "Feminism, Frogs and Fascism: The Transnational Activism of Brazil's Bertha Lutz." Gender & History 32.1 (2020): 208-226 online.

Dış bağlantılar 

 Bertha Lutz: LIFE Magazine'den fotoğraflar, üç siyah-beyaz fotoğraf, İngilizce altyazılı
 Berta Lutz: Biografya . Getúlio Vargas Vakfı CPDOC (Portekizce)
 Berta Lutz: Biografya . Mundo Físico (Portekizce)

20. yüzyıl Brezilyalı yazarları
Feminist yazarlar
Brezilyalı zoologlar
Paris Üniversitesinde öğrenim görenler
1976 yılında ölenler
1894 doğumlular
Biyologlar
Herpetologlar