Sampul gobleni

Sampul gobleni, Çin'in Sincan eyaletinin Hotan İli'nin Lop İlçesi'ndeki Sampul'un Tarım Havzası yerleşiminde, Antik Hotan şehrinin yakınında bulunan eski bir yün duvar halısıdır. Goblen, Yunan kentaur ve diadem de dahil olmak üzere birçok Helenistik Dönem özelliğine sahiptir ve bu özellikleri onu Makedonyalı Büyük İskender tarafından Ahameniş İmparatorluğu'nun fethinden ve Seleukos İmparatorluğu'nun kurulmasından sonra kurulan Grek-Baktriya Krallığı'na tarihlendirir. 1. yüzyıldan kalma goblenin kırmızı ceketli ve pantolonlu bir Yueçi askerini temsil ettiği düşünülür.

Açıklama 
Tam goblen 48 cm genişliğinde ve 230 cm uzunluğundadır. Kentaur parçası 45 cm x 55 cm, savaşçının yüz parçası 48 cm x 52 santimetre ölçülerindedir. Kurtarılan goblen, çok daha büyük bir duvar süsü olarak dokunmuş olan orijinal goblenin yalnızca sol dekoratif kenarını oluşturmaktadır.

Yünden yapılmıştır, çeşitli renklerde 24 iplik içerir.

Goblen, Caucasoid özelliklere sahip bir adamı (mavi gözleri dahil), ve bir kentauru tasvir eder. Kayıp kumaş hesaba katılırsa, asker, kentaurdan yaklaşık altı kat daha uzun olmalıdır. Elinde tuttuğu mızrak ve beline taktığı hançerden deneğin savaşçı olduğu anlaşılır. Savaşçı, rozet motifli bir tunik giymektedir. Kafa bandı, Makedon ve diğer antik Yunan sikkelerinde de kullanılan ve Helenistik dünyada krallığın sembolü olan bir diademi gösteriyor olabilir.

Bir pelerin ve bir başlık giyen kentaur bir boynuza üflemektedir. Kendisini elmas şeklinde bir çiçek süsü çevrelemektedir.

Bölgedeki yoğun yağma nedeniyle goblenin kesin tarihlendirilmesi yapılamamıştır. Genel olarak MÖ 3. yüzyıldan MS 4. yüzyıla tarihlendirilmektedir.

Keşif 

Goblen 1983-1984'te Tarım Havzası'nda, Hotan'ın 30 km doğusundaki Sampul'daki (Shanpula) eski bir mezarlıkta ortaya çıkarılmıştır.

Goblen, tuhaf bir şekilde, bir çift erkek pantolonu olarak biçimlendirilmişti (Sampul'da bulunan diğer pantolonların hiçbirinde süsleme yoktu).

Menşei 
Orta Asya'daki Grek-Baktriya Krallığı'nın bir goblenin kökenini oluşturduğu öne sürülmüş olsa da, bu iddia kesin değildir ve goblenin nerede yapıldığı kesin olarak belirlenememiştir. 24'ten fazla farklı renkteki ipten oluşan goblen için kullanılan teknik, tipik bir batı tekniğidir. Kentaurun pelerini ve başlığı, Yunan motifinin Orta Asya'daki bir modifikasyonudur. Boynuz çalması da onu Yunan prototiplerinden ayırmaktadır. Savaşçının klapasındaki elmas çiçek motifi Orta Asya kökenlidir. Bazı motifler, özellikle askerin hançerindeki hayvan başı, goblenin kuzey İran'daki Part krallığından kaynaklandığını düşündürmektedir.

Roma da olası bir köken olarak önerilmiştir. Başka bir öneri, Tang yıllığı Tang'ın Yeni Kitabı'nda, Han İmparatoru Wu'nun (h. MÖ 141-87) MÖ.birinci yüzyılda İpek Yolu'nu Hotan'a uzattığı zaman, Hotan'ın yerel halkının tekstil ve goblen işlerinde iyi olduğunu belirttiği için yerel olarak yapılmış olmasıdır. Loulan'da Aurel Stein tarafından Helenistik duvar halıları da bulunmuştur, bu da Loulan ve Hotan arasında kültürel bir bağlantı olduğunu gösterir.

Önemi 
Bu goblenin varlığı, Orta Asya'nın Helenistik krallıkları ile Çin dünyasının sınırındaki Tarım Havzası arasındaki temasların MÖ 3. yüzyıldan itibaren gerçekleştiğini düşündürmektedir.

Sergi tarihi 
Goblen, Sincan Müzesi, Urumçi, Çin'de kalıcı olarak sergilenmektedir.

Kentaur ve goblenin baş parçaları, 12 Ekim 2004'ten 23 Ocak 2005'e kadar New York Metropolitan Sanat Müzesi'nde düzenlenen China: Dawn of a Golden Age, 200-750 AD sergisinin bir parçasıyd.

18 Şubat - 5 Haziran 2011 tarihleri arasında Philadelphia'daki Penn Müzesi'nde İpek Yolu'nun Sırları sergisinde sergilendi.

Ayrıca bakınız 

 Grek-Baktriya Krallığı
 İpek yolu
 Toharyalılar

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar 

 
  google books preview 
  Internet Archive preview
  pdf online 

Helenistik sanat
Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki görülecek yerler
Doğu Türkistan tarihi
Askerî sanat
Kanaviçe
İpek Yolu
Otomatik boyutlandırılan çoklu resim kullanılan sayfalar