Çin-Kırgızistan ilişkileri

Çin-Kırgızistan ilişkileri, Çin ile Kırgızistan ülkeleri arasındaki hem tarihî hem de günümüzdeki ikili ilişkileri kapsar.

Tarihçe

20-21. yüzyıl 

İkinci Dünya Savaşı sırasında yer almış Çin-Japon Savaşı'na katılmış Kırgızistanlı askerler olmuştur; bunlar Harbin, Dalian ve diğer Çin şehirlerinde 'ne karşı savaşmıştır. 1955 yılında Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde bir tiyatroda  (白毛女) adında bir operanın gösterilmesiyle Çin operası Kırgızistan'da ilk kez gösterilmiş oldu.

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Çin Halk Cumhuriyeti Hükûmeti diplomatik ilişkiler kurmak ve sorunlar tartışmak üzere Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan'a heyet gönderdi. Çinli heyetin Kazakistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan ile girdiği müzakereler sorunsuz geçmiştir, fakat Kırgızistanlı memurlar ile girilen müzakerelerde sınır anlaşmazlıklarına ilişkin gerginlikler ortaya çıkmıştır.

1992 yılının başında Çin Halk Cumhuriyeti Kırgızistan ile diplomatik ilişkiler kurdu. Bunun ardından iki ülke, sınır anlaşmazlığı sorununu çözmek üzere sınırı birlikte incelemeye anlaştı. Birçok müzakere turundan sonra Çin ile Kırgızistan, 1996 ve 1999 yıllarında sınır anlaşmazlığını çözen anlaşmalar imzaladı.

1996 yılında Kırgızistanlı ekonomist , başkent Bişkek'te Çin ekonomik reformunun önderi Deng Şiaoping'in adını taşıyan bir sokağın olmasını önerdi ve Kırgızistan'ın Çin'in reform ve açılmayla geçirdiği deneyimden öğrenebileceği derslerin olduğunu ileri sürdü.

2010 Güney Kırgızistan olayları sırasında yaklaşık 7 bin yerel Çinli Kırgızistan'ın güneyinde mahsur kalmış veya Kara-Su toptancı pazarındaki konut sahasında sığınmaya mecbur kalmış. Kırgızistan'daki Çin Büyükelçiliği, mahsur kalmış Çinlileri güvenli bölgelere götürmek üzere planlar açıkladı ve Kırgızistan'daki Çin Ticaret Odası, Çinli iş insanlarını korumak üzere bunlar için güvenlik görevlileri ayarladı.

17 Ocak 2019 tarihinde Bişkek'te protestolara patlak verildi. Protestocular, Çin'in Kırgızistan üzerindeki etkisinin durmadan büyümesini protesto etti ve çeşitli konulara dair Kırgızistanlı memurlara yönelik çağrılarda bulundular: Çin'den gelmiş yasadışı göçmenlerin sınırdışı edilmesini, Kırgızistan'ın üstlediği Çin borcunun oranının azaltılmasını, yerel insanların Çinlilerle evlenmelerinin yasaklanmasını ve önceki sene bir Çin şirketinin işlettiği yerel bir enerji santralinin çöküşünün derinlemesine araştırılmasını talep ettiler. Polis 21 göstericiyi tutukladı.

Ayrıca bakınız 

 Çin'in dış ilişkileri
 Çin Kırgızları
 Dunganlar

Kaynakça 

Kırgızistan
Kırgızistan'ın ikili ilişkileri