Dandan Oilik

Dandan Oilik (), ayrıca Dandān-Uiliq, kelime anlamı ile "fildişinden evler", Çin'in Taklamakan Çölü'nde, günümüzün Sincan Özerk Bölgesi olan Hotan'ın kuzeydoğusunda, Hotan ve Keriya nehirleri arasında yer alan terk edilmiş tarihi bir vaha şehri ve Budist sitesidir. Merkezi site 4,5 km2 bir alanı kaplamaktadır; büyük vaha 22 km2'lik bir alana yayılır. Alan, İpek Yolu'nun güney kolu boyunca, altıncı yüzyıldan sekizinci yüzyılın sonunda Tibet ilerlemesinden önce terk edilinceye kadar gelişti.

Dandan Oilik, 1896'da başlayan bir dizi yabancı kaşif tarafından yeniden keşfedilmiş ve kısmen kazılmıştır ve el yazmaları, sıva kabartmaları, boyalı ahşap paneller ve duvar resimleri gibi zengin buluntular ortaya çıkarmıştır. Sitenin çoğu araştırılmamış olmasına rağmen 2006 yılında ayrıntılı bir kazı gerçekleştirilmiştir. Dandan Oilik şu anda halka kapalıdır.

Yeniden keşif 
Yer değiştiren kumların altında bin yıldan uzun bir süre boyunca terk edili kaldıktan sonra, Dandan Oilik 1896'da İsveçli kaşif Sven Hedin tarafından yeniden keşfedildi. Çantalarını Hotan'da bırakarak, Hedin, 14 Ocak 1896'da dört adam, üç deve ve iki eşek ile birlikte elli gün sürecek bir uzun yolculuğa çıktı. Beş gün sonra parti, zaman zaman elli ayak yüksekliğe kadar yükselen tepeler arasında doğuya doğru ilerleyen Beyaz Yeşim Nehri'nden ayrıldı. Hedin ve ekibi, Hotan'dan ayrıldıktan on gün sonra, canlı ılgınlar veya su kaynaklarına işaret eden kavakların bulunduğu kum tepeleri arasındaki "geçitler"den geçerek eyersiz develerini "Taklamakan'ın Gömülü Şehri"ne doğru sürdüler.

Sitede yüzlerce ahşap evin izlerini, duvarları kazıkla sabitlenmiş saz demetlerinden inşa edilmiş bir "Buda Tapınağı"nı, toprak sıva ve duvar resimlerinde - diz çökmüş kadınlar, Fars giysileri giyen bıyıklı erkekler, hayvanlar ve dalgalarda sallanan tekneler; çözülemeyen karakterlere sahip kağıt parçaları; gerçek boyutlu bir alçı ayağı; ve bir dizi Buda resmi buldular. İki ila iki buçuk mil uzunluğundaki bir alana yayılan harabelerin çoğu yüksek tepelerin altına gömülmüştü. Hedin kazıların "çaresiz iş" olduğunu, kumun kazılan her şeyi derhal doldurduğunu ve tüm tepelerin kaldırılmasını gerektirdiğini belirtti; ayrıca, antik çağlardan kalmasına rağmen, develer ve eşekler hala bir zamanlar inşaatta kullanılan sazları "zevkle tüketmekteydi". Şehrin genel planını kurtaramasa da, Hedin bahçelerin izlerini, antik caddeleri gösteren kavak sıralarını ve antik kayısı ve erik ağaçlarının kalıntılarını buldu, bu da "Tanrı'nın lanetine uğramış bu şehrin duvarları, çöldeki bu ikinci Sodom, antik çağlarda güçlü bir dere olan - Keriya-daria tarafından erozyona uğramıştı".

Aurel Stein 

Aralık 1900'de, Hotan'da, Dandān-Uiliq olarak bilinen bir siteden Brahmi alfabesinde yapılmış sıva kabartmaları, kağıt belgeler ve duvar resimleri parçalarını getiren "güvenilir "bir hazine arayıcısı"" tarafından harekete geçirilecek olan Aurel Stein, kazılara başlamak için iki rehber ve otuz işçiden oluşan bir ekibin eşliğinde Hedin'in izinden gitti. Konutlar ve bir dizi Budist tapınağı da dahil olmak üzere (Stein tarafından D. I ila D. XVII olarak etiketlenmiş) bir dizi yapı ortaya çıkardı. D. II, sadece  üst üste yerleştirilmiş merkezi bir dikdörtgen platforma ve ayağının hayatta kaldığı kalıplanmış bir lotus heykeli tabanına sahipti; çevresindeki geçit Stein tarafından parikrama (sünnet ritüeli) için hizmet alanı olarak tanımlandı. Bitişik küçük bir binada, Stein'ın bir katır üzerine taşıdığı ve günümüzde British Museum'da bulunan başsız bir Buda vardı; posta benzeri çağdaş yumuşak bir deriden yapılan ve chāruks olarak adlandırılan geniş bot giyen başka bir başsız figürün Türkistan tarafından bir ırkı,  temsil ettiği düşünülmektedir. Oturmuş bir figürün Kubera'yı temsil ettiği düşünülmektedir. Ayrıca, bir Buda, atlılar ve çiçeklerle dolu lotus zeminine karşı su havuzunda çıplak bir şekilde dans eden bir kız, mücevherlerle ve stratejik olarak yerleştirilmiş asma yapraklarıyla süslenmiş duvar resimleri de bulundu.

Kağıt, tahta tabletler ve çubuklara çeşitli alfabelerde yazılmış belgeler arasında Budist metinleri vardı; iki alıcısının on ay sonra bile ödeme yapamamasından sonra bir eşeğinin kurtarılması için yazılmış bir dilekçe; haydutların saldırısından sonra tahıl ve zorla çalıştırma taleplerinden muafiyet dilekçesi; ordu için okların yapımında kullanmak bıldırcın tüyleri için bir talep; kredi kayıtları; David Samuel Margoliouth tarafından 718'e tarihlenmiş önemli bir erken Yahudi-Pers belgesi, ağırlıklı olarak koyun satışı, haksız muamele şikayetleri ve bir kızın öğretimi ile ilgili gibi görünen belgeler de bulundu. Aurel Stein belgeyi İngilizceye çevirdi.

Sonraki keşif gezileri 
1905'te coğrafyacı Ellsworth Huntington, Dandan Oilik'i ziyaretinde, bir zamanlar bölgede yer alan ancak artık kurumuş bir nehrin varlığını ortaya koydu. 1928'deki Emil Trinkler ve Walter Bosshard'ın ziyaretinden Sincan Arkeoloji Enstitüsü tarafından 1996'da yapılan ilk incelemeye kadar yaklaşık yetmiş yıl boyunca site araştırılmadı. 1998'de Christoph Baumer sahaya bir keşif başlattı ve daha fazla araştırma yaptı. 2002 yılında, Sincan Kültürel Eserler Bürosu, Sincan Arkeoloji Araştırma Enstitüsü ve Japonya'daki Bukkyo Üniversitesi Niya Araştırma Enstitüsü'nden ekipler tarafından ortak bir keşif, duvar resimleriyle bezeli yeni bir Budist tapınağı keşfetti. Bu yapı daha sonra kazıldı ve resimlerin otuz kadarı ayrıldı ve Ürümçi'ye götürüldü. Bu resimlerde oturan Budalar, Bin Buda geleneğinde ait figürler, bodhisattvalar, benekli dağlarda atlılar ve İran Saka dilinde bir yazıt yer almaktadır. 2006 yılında, kültürel önemine istinaden, Dandan Oilik, Devlet Kültürel Miras Yönetimi tarafından Ulusal Düzeyde Korunan Önemli bir Tarihi ve Kültürel Bölge olarak listelenmiştir.

Galeri

Ayrıca bakınız 

 Loulan Krallığı 
 Niya 
 Xiaohe Mezarlığı
 Başlıca ulusal tarihi ve kültürel yerler (Sincan)

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar

Dış bağlantılar 

 Stein - Eski Hotan: Dandān-Uiliq  (Uluslararası Dunhuang Projesi )

Çin'deki vahalar
İpek Yolu'ndaki şehirler
Çin'deki arkeolojik sitler