Tetrapodomorpha

Tetrapodomorpha (aynı zamanda Choanata olarak da bilinir),  akciğerli balıklardan çok yaşayan tetrapodlarla daha yakından ilişkili olan, tetrapodların en yakın et yüzgeçli akrabalarından oluşan bir omurgalılar kladıdır. Balıklar ve Tiktaalik gibi erken formlar arasında geçiş yapan gelişmiş canlılar, görünüşleri ve uzuv morfolojisi açısından yarı balık, yarı tetrapodlar olan keşifleri tarafından "fishapodlar" olarak adlandırılmıştır. Tetrapodomorpha, taç grubu tetrapodları (canlı tetrapodların ve onun soyundan gelenlerin son ortak atası) ve topluca osteolepiformlar olarak bilinen birkaç ilgili et-yüzgeçli balık grubunu içeren birkaç erken gövdeli tetrapod grubunu içerir. Tetrapodamorpha eksi taç grubu Tetrapoda, balıktan tetrapod geçişini kapsayan parafitik bir birim olan kök Tetrapoda'dır.

Tetrapodomorfları tanımlayan özellikler arasında, özellikle glenoid fossa (omuz ekleminin soketi) ile eklemlenen dışbükey başlı bir humerus olmak üzere yüzgeçlerdeki farklılıklar yer alır. Diğer bir önemli özellik, iç burun deliği veya koanadır. Çoğu balığın iki çift burun deliği vardır, biri başın her iki tarafında gelen su için (geçen burun delikleri) ve diğeri giden su için (dışarıdan çıkan burun delikleri). Kenichthys gibi erken tetrapodomorflar, ağız kenarına göç eden aşırı burun deliklerine sahipti. Tetrapodlar da dahil olmak üzere daha sonraki tetrapodomorflarda, eski burun deliği ağzın içine yerleştirilmiştir ve burada koana olarak bilinir.

Tetrapodomorf fosilleri erken Devoniyen'den beri bilinmektedir ve Osteolepis, Panderichthys, Kenichthys ve Tungsenia'yı içerir.

Sınıflandırma

Taksonomi 
Benton 2004; ve Swartz, 2012'den alınan taksonomi.

 Alt sınıf Sarcopterygii

 İnfra sınıf Tetrapodomorpha
 Takım Rhizodontida 
 Familya Sauripteridae
 Familya Rhizodontidae
 Üst takım Osteolepidida (veya Osteolepiformes)
 Familya Canowindridae
 Familya Thysanolepidae
 Familya Tristichopteridae
 Takım Osteolepiformes (veya Megalichthyiformes) 
 Familya Osteolepidae
 Familya Megalichthyidae
 Klad Eotetrapodiformes
 Klad Elpistostegalia (veya Panderichthyida)
 Klad Stegocephalia
 Familya Elpistostegidae
 Familya Whatcheeriidae
 Familya Colosteidae
 Üst Familya Baphetoidea
 Üst sınıf Tetrapodlar

Diğer kladlar arasında [[Eotetrapodiformes (Tinirau, Platycephalichthys, Tristichopteridae ve Elpistostegalia) bulunur. Geç kök tetrapodları ve erken tetrapodları içeren daha eski taksonlar Labyrinthodontia ve Ichthyostegalia'dır.

İlişkiler 
Kladogram, 2012 yılında B. Swartz tarafından, 204 özellik kullanılarak yapılan, 46 taksonun filogenetik analizine dayanmaktadır.

Kaynakça 
 

 
 
 

Tetrapodomorpha
Sudan karaya geçiş