Yaybahar

Yaybahar, Türk müzisyen Görkem Şen tarafından "gerçek zamanlı akustik yaylı sentezleyici" olarak tanımlanan bir akustik enstrümandır. İngiltere merkezli bir radyo olan Classic FM, yaptığı online incelemesinde yaybaharı "tamamen tuhaf, ürkütücü ve hoş sesler" çıkaran bir "dahi canavar" olarak nitelendirmiştir. İrlanda merkezli müzik dergesi Journal of Music ise yaybaharın sesini "tamamen büyüleyici" olarak tanımlamaktadır.

Etimoloji 
Yaybahar adı Türk kökenlidir. İki kelimenin birleşiminden oluşur. Görkem Şen röportajlarından birinde, ismin yeni bir yaşam ya da yeni bir başlangıç fikrinden geldiğini belirtmektedir.

Yapı ve işlev 
Yaybahar; ney, Afrika kökenli gök gürültüsü davulu ve Avustralya çalgısı olan didgeridoo gibi birçok farklı enstrümandan ilham almaktadır. Tasarımı ve sesiyle hem Batı hem de Doğu izlerini taşımaktadır. Şen, teller ve rezonans gövdesi arasında yeni bir köprü sistemi icat etmiştir. Enstrüman, orkestral yaylı çalgılara benzer şekilde, iki davul kafasının ortasında asılı duran iki farklı uzun telin tahta bir yayla kaydırılmasıyla, davullara vurarak veya yayı enstrümanın tepesinden yukarı kaydırarak çalınır. Besteci Ian Honeyman, yaybahar'ı "ahşap gövde yerine yaylar ve davulları rezonans için kullanan çello benzeri bir enstrüman" olarak tanımlıyor.

Yapımcılar 

Yaybahar ticari olarak üretilmemiştir.

 İrlandalı müzisyen Billy Mag Fhloinn kendi yaybaharını yapıp çalmaktadır. İrlandalı The Irish Times gazetesi, Mag Fhloinn'in yaybaharını "kendi yaptığı unutulmaz bir araç" olarak tanımlamaktadır.
 Film müziği bestecisi Ian Honeyman, bazı film müzikleri için kendi ürettiği bir yaybaharı kullanıyor.

Kullanıldığı yerler 
Max Richter, 2018 yılında Scott Cooper yapımı Hostiles filminin müziklerini bestelerken yaybahardan faydalanmıştır.

İrlandalı şarkıcı Muireann Nic Amhlaoibh'in "Thar Toinn / Seaborne" (2020) albümünde kendisi de müzisyen olan eşi Billy Mag Fhloinn'in çaldığı yaybahara yer vermiştir. Albümün son parçası olan Port Na bPúcaí'nin Irish Eco gazetesi tarafından yapılan incelemesinde, "şarkıyı çevreleyen gizemle birlikte rezonansa giren ve Nic Amhlaoibh'in şarkıyı söyleyişine gizemli bir ses çıkararak tamamlayıcı etkide bulunan, yaybaharı "dünya dışı bir enstrüman" olarak tanımlıyor. 

Ian Honeyman'ın "Into Darkness" bestesi yaybahar sesini kullanmaktadır.

Kaynakça

Dış bağlantılar 

 Görkem Şen Yaybahar.  - Görkem Şen yaybahar, 2014 resmi tanıtım videosu.
 Görkem Şen Yaybahar II.  - Görkem Sen'in yaybahar performansı, 2014 resmi videosu.
 Nohlab TEDxReset 2014'te  - Nohlab'ın TEDx'te Gorkem Şen'in yaybahar çalanken ki görsel-işitsel performansı.
 Port na bPúcaí - Muireann Nic Amhlaoibh & Billy Mag Fhloinn  - Billy Mag Fhloinn, Muireann Nic Amhlaoibh'in klibinde yaybahar çalıyor.
 Ian Honeyman'ın Yaybahar'ı  - Film müziği bestecisi, kendi yaybaharını inşa etme sürecini anlatıyor.

Telli çalgılar