Bursa kemeri

Bursa kemeri,  mimari bir yapıda üst kısmında yatay bir doğru ile bağlanan iki dörtte bir daireden meydana gelen ve fazla bir taşıma gücü olmadığı için daha çok süsleme işlerinde kullanılmış olan kemere Türk mimarisinde verilen ad.

Erken Dönem Osmanlı Mimarlığının en önemli özelliklerinden birisi Bursa kemeri uygulamalarıdır. Erken Osmanlı Dönemi öncesi yayınlarda "Aynalı Kemer" olarak adlandırılmış, Bursa'da özellikle Yıldırım Camii'nde çokça kullanılışından sonra bu kemer tipi Bursa Kemeri olarak bilinmeye başlamıştır.

Yapılarda Bursa kemeri 
Bu kemer tipi ahşap yapılarda iki dikmenin üstüne binen yatay kirişi takviye eden iki paraçolun zamanla taş mimaride kullanılmasıyla ortaya çıkmıştır. İlk olarak Büyük Selçukluların Ardistan Cuma Camii'nin duvar çökertme kemerinde rastlanılmaktadır. Ancak burada kemerin ayna kısmı eğrisel görünüştedir; Osmanlı Mimarisindeki uygulamalarda bu eğrilik bulunmaz. Anadolu'da, Anadolu Selçukluları devrinde Konya'daki II. Kılıç Arslan türbesinin girişi, Beylikler Döneminde Milet harabeleri yakınındaki İlyas Bey Camii'nin giriş ve pencere açıklıklarının çökertme kemerleri Bursa kemeri şeklinde düzenlenmiştir.

Yıldırım Camii, Yeşil Camii gibi 15. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen camilerde büyük açıklıklarda taşıyıcı kemer olarak kullanıldığı,  yüzyılın ikinci yarısından itibaren çoğunlukla küçük açıklıklarda veya dekoratif kemerlerde kullanıldığı görülür. Özellikle mahalle mescitlerinin son cemaat yeri revakının orta aks kemerinde, hamamların eyvan ve duvar çökertme kemerlerinde, yapıların çoğunlukla niş şeklindeki giriş açıklıkları kemerlerinde, pencere kemerlerinde kullanıldığı bu dönemde en iyi örnekleri verilmiş; daha sonraki Osmanlı yapılarının çoğunlukla küçük açıklıklarının şekillenmesinde etkili olmuştur.

Bursa kemerinin Osmanlı mimarisinde kullanımının örneklerinden biri, Topkapı Sarayı'nda  Mimar Sinan tarafından 1578 tarihinde yapılmış olan III. Murad Köşkü'nün selsebili; başka bir örnek ise, Mimar Sinan eseri olan ve 1557'de tamamlanan Süleymaniye Camii'nin avlusundaki  şadırvandır.

 Bursa'daki bazı Bursa kemerli yapılar

 Yıldırım Camii, 1399
 Bursa Ulu Camii, 1399-1400
 Yeşil Camii, 1419
 Bursa Muradiye Camii, 1425, 1426
 Selçuk Hatun Mescidi, 1450
 Hacılar Camii,  1467
 Ahmed Dai Camii, 1471
 Tuz Pazarı Camii, 15. yüzyıl son çeyreği
 Başcı İbrahim Camii, 15. yüzyıl ikinci yarısı

 Hamza Bey Cami, 15. yüzyıl ikinci yarısı
 Abdal Mehmed Türbesi, 1450
 Cem Sultan Türbesi, 1479
 Şair Ahmed Paşa Türbesi, 15. yüzyıl sonu
 Şair Ahmed Paşa Medresi, XV. y.y. sonu
 Yeşil Medrese, 1419
 Muradiye Medresesi, 15. yüzyıl ilk yarısı
 İbrahim Paşa Hamamı (Mahkeme Hamamı), 15. yüzyıl ilk yarısı
 Muradiye Hamamı, 1425-1426
 İbrahim Paşa Hamamı (Eski Hamam), 15. yüzyıl ikinci yarısı

Minyatürlerde Bursa kemeri 
Bursa kemeri, minyatür sanatında da resmedilmiştir. 6-8. yüzyıl Göktürk devrine tarihlenen, bir erkek ve Umay biçimli kadın tasvirinde, 13. yüzyıla ait bir Abbasi yazmasında, 14., 15., 16. ve 17. yüzyıl İran minyatürlerinde ve 16 ve 17. yüzyıl Hint minyatürlerinde bu tarz kemere rastlanmıştır. Nakkaş Osman'ın Kıyâfetü’l- İnsâniyye fî Şemâili’l-Osmaniyye adlı padişahlar albümünde Osmanlı padişahları Bursa kemeri altında resmedilmiştir.

Galeri

Kaynakça 

Tak ve kubbeler