Tovma Artsruni

Tovma Artsruni ( İngiliz dili tarihçiliğinde Thomas Artsruni olarak da bilinir; kesin doğum tarihi ve ölüm tarihi bilinmemektedir), dokuzuncu yüzyıldan onuncu yüzyıla kadar olan bir Ermeni tarihçisi ve Artsrunik Hanesinin Tarihinin () yazarıdır. Dört ciltlik eser, verilen başlığın aksine, üyesi olduğu Artsruni kraliyet ailesinin tarihi ile Van Gölü yakınındaki kökenlerini anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda Ermenistan tarihini de kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.

Artsrunik Hanesinin Tarihi
Tovma, 870'lerde bir ara Tarih yazmaya başladı. Ermeni tarihçilerin yazdığı diğer tarihler gibi, ilk cilt Ermeni milletinin başlangıcında başlar ve beşinci yüzyılın ortalarında biter. Bununla birlikte, Tovma'nın en değerli katkıları, Arap Halifelikleri yönetimindeki Ermeni yaşamını doğru bir şekilde detaylandıran ikinci ve üçüncü ciltlerde ve özellikle de Türk general Bugha al-Kabir liderliğindeki 851 Arap askeri seferi, bunun sonraki sonuçları ve Van Gölü kuzeyinde bağımsız Bagratuni devletinin kurulmasıdır. Tovma, Vasburagan Kralı I. Gagik'in bir akrabasıdır ve Akdamar Adası'nda inşa edilen ünlü saray ve Gagik kilisesi hakkında eserinde ayrıntılı bir açıklama yazmıştır. Tovma'nın çalışmalarını tamamladığı kesin tarih bilinmemekle birlikte, bazı tarihçiler bunun 905'ten sonra derlendiği belirlemişlerdir. Tovma'nın çalışması tamamlanmamış bir 29. bölümle bitiyor, ancak birkaç bilinmeyen yazar ("Anonim" olarak anılıyor; ) Tarihi 1370'lere kadar devam ettirme görevini üstlendi ve bir ek ve kolofon ekledi. Tovma'nın Tarihi ilk olarak 1852'de Konstantinopolis'te Ermenice olarak yayınlandı ve ardından 1862'de Marie-Félicité Brosset tarafından Fransızcaya çevrildi.

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar 
Thomas Artsruni. History of the House of Artsrunik. Trans. and edited by Robert W. Thomson. Detroit:  Wayne State University Press, 1985 .

9. yüzyıl tarihçileri
9. yüzyılda Ermeniler

10. yüzyılda Ermeniler

10. yüzyıl tarihçileri