Belém do Pará Sözleşmesi

"Belém do Pará Sözleşmesi" ya da Kadınlara Yönelik Şiddetin Önlenmesi, Cezalandırılması ve Ortadan Kaldırılması Hakkında Amerikalararası Sözleşme

Amerikan Devletleri Örgütü'nün, Amerikalararası Kadın Komisyonu (CIM) tarafından  9 Haziran 1994'te  Brezilya'nın Belém do Pará kentinde düzenlenen bir konferansta kabul edilen bir insan hakları sözleşmesidir. Kadınlara yönelik her türlü şiddeti, özellikle cinsel şiddeti suç sayan, yasal olarak bağlayıcı olan uluslararası bir sözleşmedir.

Tarihi 

1980'lerin sonlarında El Salvador, Haiti, Peru ve Latin Amerika'nın diğer birçok ülkesindeki resmi rejimlerde kadınlara yönelik şiddet olayları artmıştı. Latin Amerika'da (1978-1995) yaşanan demokratikleşme dalgasında birçok diktatörlük rejimi çökmüştür. Bu dönemde Latin Amerika'da yaşayan kadınlar kurulan sivil hükûmetlerine kadınlara yönelik şiddete karşı sistematik bir tavır sergilemeleri yönünde baskı yapmayı sürdürdüler.

1990 yılında Amerikalararası Kadın Komisyonu (CIM) tarafından taslak olarak hazırlanan sözleşme, daha sonra üye ülkelerin görüşleri neticesinde nihai haline getirilmiş, 9 Haziran 1994'te ise Brezilya'nın, Belém do Pará şehrinde Amerikan Devletleri Örgütü'ne taraf aktif üye 34 devletten 32'si tarafından onaylayarak yürürlüğe girmiştir.

Sözleşme  
Bu sözleşme Amerikan Devletleri Örgütü'nün 4 resmi dilinde yazılmıştır. Sözleşme dilleri; İngilizce, Fransızca, Portekizce ve İspanyolcadır.

Sözleşme, 5 ana bölüm, 25 maddeden oluşmaktadır.

 Bölüm 1 : Tanımlar ve kapsam
 Bölüm 2 : Korunan haklar
 Bölüm 3 : Devletlerin sorumlulukları
 Bölüm 4 : Koruma mekanizmaları
 Bölüm 5 : Genel hükümler

Belém do Pará Sözleşmesi, kadına yönelik şiddetin ne olduğunu tanımlayarak, kadınların şiddetten uzak bir hayat yaşama hakkına sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Kadına yönelik şiddetin temel bir insan hakları ve özgürlükler ihlali olduğunu vurgulamaktadır. İster kamusal ister özel alanda, kadınların fiziksel, cinsel ve psikolojik bütünlüğüne yönelik şiddet ile mücadele etmek için bağlayıcı koruma mekanizmaları kurulması gerektiğini belirtmekte ve bu mekanizmaları tanımlamaktadır.

Taraf devletler 

2020 iribariyle  Amerikan Devletleri Örgütü'ne üye 35 devletten (34 aktif üye) 32'si Belém do Pará Sözleşmesi'ni imzalamış veya kabul etmiştir. Üye devletlerden Kanada, ABD  ve üyeliği aktif olmayan Küba antlaşmayı imzalamamıştır.

Oluşturulan mekanizmalar 

Taraf devletlerin sözleşmenin yükümlülüklerine uymasını etkin bir şekilde izlemek için, sözleşmeye taraf devletler,  26 Ekim 2004 tarihinde Belém do Pará Sözleşmesi'nin takip mekanizması adlı, MESECVI olarak kısaltılmış bir ajans oluşturulmuştur. MESECVI, periyodik olarak sunulan ülke raporlarını inceler ve gerektiğinde Amerikalararası Kadın Komisyonu'na (CIM) tavsiyelerini sunmaktadır.

Kaynakça 

Kadına yönelik şiddet
Kadın hakları
Kadın hakları belgeleri