Libya-Türkiye denizcilik anlaşması

Libya-Türkiye denizcilik anlaşması veya Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Anlaşması, 27 Kasım 2019 tarihinde Libya'nın Ulusal Mutabakat Hükûmeti ile Türkiye arasında imzalanan bir münhasır ekonomik bölge anlaşmasıdır. Bu anlaşma ile iki ülke Akdeniz'deki doğal kaynaklara hak talep edebilecekleri anlamına gelmektedir. Deniz sınırı antlaşmaları listesine göre, bu iki ülke arasında imzalanan ilk anlaşmadır ve dolayısıyla Akdeniz'in doğu bölgesine yeni bir dinamik getirmektedir. Ancak, bölgedeki çekişmeler nedeniyle anlaşmanın bu bölgede bir "enerji hesaplaşmasına" yol açabileceğine dair endişeler olduğu ifade edilmektedir.

Anlaşmanın meşruiyeti ve yasal sonuçları, bölgedeki bazı devletler ve Avrupa Birliği tarafından tartışıldı. Avrupa Birliği'ne göre, anlaşma üçüncü Devletlerin egemenlik haklarını ihlal etmekte, deniz hukukuna uymamaktadır ve üçüncü devletler için herhangi bir yasal sonuç doğurmamaktadır. Kıbrıs Cumhuriyeti ve Mısır anlaşmayı "yasadışı" olarak tanımladı. Yunanistan ise anlaşmayı Girit'in Türk-Libya kıyıları arasında varlığını görmezden geldiği gerekçesiyle geçersiz ilan etti. Yunanistan hükümeti ayrıca, Libya'nın Atina büyükelçisi Muhammed el-Menfi'den Türkiye-Libya mutabakatının içeriğini sunması için kendisine ültimatom verdi. El-Menfi, verilen ültimatoma uymaması nedeniyle Yunanistan tarafından persona non grata ilan edildi ve ülkeyi 72 saat içinde terk etmesi istendi.

30 Eylül 2020'de Birleşmiş Milletler Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz sınırı anlaşmasını tescil etti. Tescil belgesine göre, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, Türkiye ve Libya arasında imzalanan uluslararası anlaşmayı Birleşmiş Milletler Şartı'nın 102'nci maddesi gereği onayladı.

Libya-Türkiye denizcilik anlaşması, El-Beyda'daki Libya Temyiz Mahkemesi tarafından 27 Ocak 2021'de iptal edildi. Kararda, anlaşmanın geçersiz kabul edilmesi yönünde başvuruda bulunan Libya Temsilciler Meclisi haklı bulundu. Fakat yetkide ve usûlde paralellik ilkesi nedeniyle anlaşmanın tek taraflı olarak feshedilmesi hukuken geçerli bir işlem değildir.

Kaynakça 

2020'de uluslararası ilişkiler
Libya-Türkiye ilişkileri
Kıbrıs Cumhuriyeti-Türkiye ilişkileri
Mısır-Türkiye ilişkileri
Türkiye-Yunanistan ilişkileri