2014 Kırım statüsü referandumu

Kırım statüsü referandumu, Kırım Özerk Cumhuriyeti yasama organı ve Sivastopol yerel hükûmeti tarafından 16 Mart 2014'te Kırım'ın siyasi statüsüne ilişkin tartışmalı bir oylamaydı. Referandumda yerel sakinlere Rusya'ya federal bir yapı olarak katılmak isteyip istemedikleri veya 1992 Kırım anayasasının restore edilmesini ve Kırım'ın Ukrayna'nın bir parçası olarak kalmasını isteyip istemedikleri soruldu. Kırım Özerk Cumhuriyeti'nin resmi sonucu, yüzde 83 seçmen katılımıyla bölgenin Rusya'ya bağlanması için %97 oy verildi ve Sivastopol yerel yönetimi için de %89'luk bir seçmen katılımıyla bölgenin Rusya'ya bağlanması için %97 oranında oy verildi.

Yevromaydan olaylarının ardından referandum, Rusya'nın Kırım'da askeri varlığını uygulamaya koyması sırasında ve sonrasında yapıldı. Referandum çoğu ülke tarafından uluslararası olarak tanınmıyor.

1991 ve 1994'te Kırım, Ukrayna egemenliği içinde daha fazla özerkliği talep etmek için referandumlar kabul etti. En son Kırım Yüksek Konseyi üyeleri, 2014 Ukrayna devriminde Ukrayna Cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç'in devrilmesinin bir "darbe" olduğunu ve Kiev'deki yeni geçici hükûmetin meşru olmadığını ileri sürerek referandumun bu gelişmelere bir cevap olduğunu açıkladı.

16 Mart referandumunun mevcut seçenekleri, Kırım ve Sivastopol'un referandumun yapıldığı anda olduğu gibi statükolarını korumayı içermiyordu. 1992 anayasası, Kırım parlamentosuna diğer devletlerle ilişkiler kurmak için tam egemen yetkiler dahil olmak üzere daha büyük yetkiler tanımaktadır; bu nedenle birçok Batılı ve Ukraynalı yorumcu, her iki seçeneğin de referandum seçenekleri sunmasının Ukrayna'dan fiilen ayrılmaya yol açacağını savundu. Son tarih ve oy pusulası seçenekleri, halk oylaması yapılmadan yalnızca on gün önce belirlendi. Halk oylaması ilan edilmeden önce, ilan sırasında ve sonrasında Kırım yarımadası, kamu binalarını ve Ukrayna askeri tesislerini denetlemeyi başaran Rus askerlerine ev sahipliği yapıyordu.

Referandumun ardından Kırım Yüksek Konseyi ve Sivastopol Kent Konseyi, Kırım Cumhuriyeti'nin Ukrayna'dan bağımsızlığını ilan ederek Rusya Federasyonu'na katılma talebinde bulundu. Aynı gün Rusya, Kırım Cumhuriyeti'ni egemen bir devlet olarak tanıdı.

Referandum, Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'nın çoğu üyesi tarafından, esas olarak Rusya'nın müdahalesi nedeniyle gayri meşru görüldü. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin on üç üyesi referandumu geçersiz ilan eden bir karar lehinde oy kullandı, ancak Rusya bunu veto etti ve Çin çekimser kaldı. Daha sonra, referandumu geçersiz ilan eden ve Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü teyit eden bir Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kararı, 100 lehte 11'e karşı 58 çekimser oyla kabul edildi. Halk oylaması ilan edilirken Kırım Tatar Halk Meclisi referandumu boykot etme çağrısında bulundu. Meclis Başkan Yardımcısı Ahtem Çiygoz, gerçek katılımın yüzde 30-40'ı geçemeyeceğini iddia etti.

Kaynakça 

2014 referandumları
Rusya'nın Kırım'ı ilhakı
Ukrayna'da ayrılıkçılık