Şahdeniz

Şahdeniz Gaz Sahası Azerbaycan'ın en büyük doğal gaz sahasıdır. Güney Hazar Denizi'nde, Azerbaycan kıyılarında, Bakü'nün aşağı yukarı    güneydoğusunda,  derinlikte  bulunmaktadır. Gaz sahası New York City'nin Manhattan Adasına benzer büyüklüktedir.

Tarih 
Şahdeniz bölgesi için “Arama, Geliştirme ve Üretim Paylaşımı” (PSA) Anlaşması, SOCAR ile yabancı ülkelerin bazı petrol şirketleri arasında 4 Haziran 1996 tarihinde imzalandı. Azerbaycan Parlamentosu 4 Ekim 1996 tarihinde “Araştırma, Geliştirme ve Üretim Paylaşımı (PSA)” belgesini onayladı.

Şahdeniz gaz sahası 1999 yılında keşfedildi. Cumhurbaşkanı Sezer ve Cumhurbaşkanı Heyder Aliyev'in'ın katıldığı 12 Mart 2001'de Ankara'da yer alan bir görüşmede Azerbaycan ve Türkiye delegeleri tarafından “Hükümetlerarası” Anlaşma ve “Satış ve Satın Alma” Anlaşması imzalandı. Doğal gazın taşınması ve satılması ile ilgili hükûmetler arası anlaşmalar 29 Eylül 2001 tarihinde Cumhurbaşkanı Şevardnadze ve Cumhurbaşkanı Aliyev'in onaylarıyla Azerbaycan ve Gürcistan delegeleri tarafından imzalandı. Güney Kafkasya Boru Hattı için inşaat çalışmaları 14 Ekim 2004'te Azerbaycan'da başladı.

Hissedarlar 
BP şahdeniz sahasında % 28,8 paya sahipdir. Diğer ortaklar ise TPAO (% 19), SOCAR (% 16,7), Petronas (% 15,5), LUKoil (% 10) ve NIOC (% 10).

Eni Haziran 2004 tarihinde % 5'lik hissesini LUKOIL'e sattı. Aralık 2013’te Statoil hisselerinin % 10’u satıldı ve % 3.3 ve % 6.7 olarak BP ve SOCAR’a arasında paylaşıldı. Mayıs 2014’te Total SA’nın % 10’luk hissesini Türkiye'nin TPAO’ya satıldı.

Ekim 2014'te Statoil projedeki son % 15,5'lik hissesini Petronas'a 2,25 milyar dolar karşılığında sattı.

Son gelişmeler 
Şah Deniz projesi Aralık 2006 sonunda, beklentilerden üç ay sonra gaz üretmeye başladı ve Ocak 2007'de kısa bir süre zorunlu olarak kapatıldı. İkinci kez teknik meseleler nedeniyle birkaç haftalığına kapatıldığında Gürcistan Rusya'dan acil durumda piyasa fiyatından gaz almak zorunda kaldı. Gürcistan Şahdeniz’deki üretimin ülkenin Rusya’ya bağımlılığını azaltacağını umuyor.

Şah Deniz-2 görüşmeleri 2008 yılında başladı. Beş yıl süren müzakerelerin ana konusu boru hattı güzergâhını belirlemekdi ve 17 Aralık 2013 tarihinde Azerbaycan'ın Bakü kentinde Nihai Yatırım Kararının (FID) imzalanmasıyla sonuçlandı. Projede köprüyle bağlantılı iki ek denizaşırı gaz platformu, denizaltı kuyuları ve Sangaçal Terminali'ndeki gaz tesisinin genişletilmesinin maliyeti en az 10 milyar dolar olucağı tahmin ediliyor.

Kaynakça 

Hazar Denizi