Erdős–Mordell eşitsizliği

Öklid geometrisinde, Erdős–Mordell eşitsizliği herhangi bir  üçgeni ve  içindeki  noktası için, 'den kenarlara olan uzunlukların toplamının, 'den köşelere olan uzunlukların toplamının yarısına eşit veya daha az olduğunu belirten teoremdir. Teorem, adını Macar matematikçi Paul Erdős ve Amerika doğumlu İngiliz matematikçi Louis Mordell'den almıştır.  eşitsizliği kanıtlama problemini ortaya attı; iki yıl sonra  tarafından bir kanıt sağlandı. Ancak bu çözüm çok basit değildi. Sonraki basit ispatlar daha sonra ,  ve  tarafından verilmiştir.

Barrow eşitsizliği, 'den kenarlara olan uzunlukların 'den ,  ve  açıortaylarının kenarları kestiği noktalara kadar olan uzunlukları ile değiştirildiği Erdős–Mordell eşitsizliğinin güçlendirilmiş bir versiyonudur. Değiştirilen uzunluklar daha uzun olmasına rağmen, bunların toplamı yine de köşelere olan uzunlukların toplamının yarısından daha az veya buna eşittir.

Açıklama 

, verilen bir  üçgeni içerisinde keyfi bir nokta ve , ,  ise 'den üçgenlerin kenarlarına çizilen dikmeler olsun. (Üçgen geniş açılı ise, bu diklerden biri üçgenin farklı bir kenarından geçebilir ve kenarlardan birini destekleyen yani dışa doğru uzatılan doğruda bitebilir.) Sonra söz konusu eşitsizlik aşağıdaki şekilde ifade edilir:

İspat 
 üçgeninin kenarları, a  köşesinin karşısında, b  köşesinin karşısında ve c  köşesinin karşısında olsun, aynı zamanda , , , , ,  olsun. İlk önce aşağıdaki ifadeyi kanıtlıyoruz;

 .

Bu aşağıdaki ifadeye eşdeğerdir:

 .

Sağ taraf  üçgeninin alanıdır, ancak sol tarafta r + z en azından üçgenin yüksekliğidir; sonuç olarak sol taraf, sağ taraftan daha küçük olamaz. Şimdi 'nin 'deki açıortaya göre simetrisini alalım. 'nin yansıması için cr ≥ ay + bx olduğunu buluruz. Benzer şekilde, bq ≥ az + cx ve ap ≥ bz + cy olduğu görülür. Bu eşitsizlikleri r, q ve p için çözersek:

 ,

 ,

 .

Üç ifadeyi birbirine ekleyerek,

 

bulunur. Pozitif bir sayının toplamı ve çarpmaya göre tersinin AO-GO eşitsizliğine göre en az 2 olması nedeniyle, teorem ispatlanmış olur. Eşitlik yalnızca eşkenar üçgen için geçerlidir ve bu durumda  merkez noktasıdır.

Başka bir güçlendirilmiş versiyon 
, bir () çemberi içine çizilmiş bir üçgen ve  'nin içindeki bir nokta olsun.  ise  noktasının  kenarları üzerine dik izdüşümleri olsun.   noktasının sırasıyla 'de ()'ya teğetlere dik izdüşümleri olabilir, o zaman:

yazılabilir. Eşitlik ancak ve ancak  üçgeni eşkenar ise geçerlidir; (, )

Bir genelleme 
 dışbükey bir çokgen ve  'nin bir iç noktası olsun. ,  noktasından  tepe noktasına olan uzaklık,   noktasından kenarına olan uzaklık,   noktasından  kenarıyla kesişme noktasına kadar olan açısının açıortay segmenti olsun, sonra ():

olarak yazılabilir.

Ayrıca bakınız 

 Üçgen eşitsizliklerin listesi

Kaynakça 
.
.
.
.
.
.
.
.

Dış bağlantılar 
 
 Alexander Bogomolny, "Erdös-Mordell Inequality " @ Cut-the-Knot.
 Erdős-Mordell @ Geogebra

Konuyla ilgili yayınlar 
 Kazarinoff, Donat K. A simple proof of the Erdős-Mordell inequality for triangles. Michigan Math. J. 4 (1957), No. 2, ss. 97-98, doi:10.1307/mmj/1028988998. Makale 
 Seannie Dar & Shay Gueron, A Weighted Erdös-Mordell Inequality, The American Mathematical Monthly Vol. 108, No. 2 (Feb., 2001), ss. 165-168, https://doi.org/10.2307/2695531, Makale
 Liu, Jian and Zhang, Zhi-Hua (2004), An Erdös-Mordell Type Inequality on the Triangle, Araştırma Raporu 
 Yu-Dong Wu, Chun-Lei Yu & Zhi-Hua Zhang, (2009), A Geometric Inequality of the Generalized Erdös-Mordell Type, Journal of Inequalities in Pure and Alliped Mathematics, issn: 1443-5756, Volume 10 (2009), Issue 4, Article 106, ss.  1-5, Makale 
 Li̇u, J., (2011), A New Proof of the Erdos-Mordell Inequality. International Electronic Journal of Geometry 4, ss. 114-119, Makale
 Jian Liu, (2015), Sharpened versions of the Erdös-Mordell inequality, Journal of Inequalities and Applications, 2015:206, doi:10.1186/s13660-015-0716-2, Makale 
 Liu, Jian. (Apr 2018), Two New Weighted Erdős–Mordell Type Inequalities, Discrete & Computational Geometry; New York, Vol. 59, Issue: 3, ss. 707-724, doi:10.1007/s00454-017-9917-4
 Jian Liu, (2019), New Refinements of the Erdös–Mordell Inequality and Barrow’s Inequality, Mathematics 2019, 7(8), 726; https://doi.org/10.3390/math7080726
 Maja Petrovic, Branko Malesevic, Bojan Banjac, (2019), On the Erdos-Mordell Inequality for Triangles in Taxicab Geometry, Makale
 George Tsintsifas, The Erdos-Mordell inequality, Makale

Öklid geometrisi teoremleri
Üçgen geometrisi
Eşitsizlikler
Kanıt içeren maddeler