János Aczél

János Dezső Aczél  (; 26 Aralık 1924 -1 Ocak 2020), aynı zamanda John Aczel olarak bilinen fonksiyonel denklemler ve bilgi teorisi konusunda uzmanlaşmış Macar-Kanadalı matematikçi.

Yaşamı ve kariyeri
Aczél, 26 Aralık 1924'te Budapeşte'de doğdu. Fonksiyonel denklemler ve bilgi teorisi üzerinde çalıştı.

Aczél, Budapeşte Üniversitesi'nden matematiksel analiz alanında doktora derecesi aldı ve Köln Üniversitesi, Kossuth Üniversitesi, Miskolc Üniversitesi ve Szeged Üniversitesi'nde görevlerde bulundu. 1965'te Waterloo Üniversitesi fakültesine  katıldı ve sonunda Saf Matematik Bölümünde Seçkin Profesör oldu.  Ayrıca Florida Üniversitesi, Stanford Üniversitesi ve California Teknoloji Enstitüsü'nde misafir profesör olarak görev yaptı.

Kurucusu olduğu, ilk sayısı 1968'de yayınlanan "Aequationes Mathematicae" dergisinin Onursal Yazı İşleri Müdürü olarak kalmıştır.

Fonksiyonel denklemler üzerine birkaç kitap ve 200'den fazla araştırma makalesi yayınladı, bunlara Fonksiyonel Denklemler ve Uygulamaları Üzerine Dersler (Lectures on Functional Equations and their Applications), 1966; Fonksiyonel Denklemlerin Uygulamaları ve Teorisi Üzerine (On Applications and Theory of Functional Equations), 1969; Fonksiyonel Denklemler: Tarihi, Uygulamalar ve Teorisi (Functional Equations: History, Applications and Theory), 1984 de dahildir. Bilimsel süreli yayınların editörü ve uluslararası konferansların düzenleyicisidir.

Ödülleri ve onurlandırılması

1961 M. Beke Ödülü, 1962 Macar Bilimler Akademisi Ödülü gibi çeşitli ödüllerin sahibidir. Aczél, Karlsruhe Üniversitesi, Graz Üniversitesi ve Katowice'deki Silezya Üniversitesi'nden onursal dereceler aldı. 1971 yılında Kanada Kraliyet Cemiyeti üyeliğine seçildi. 1988 yılında Santiago Ramón y Cajal Madalyası'nı kazandı. 1990'da Macar Bilimler Akademisi'nin harici bir üyesi oldu ve 2004'te Akademi tarafından en seçkin "beş büyük" Macar matematikçilerinden biri olarak onurlandırıldı. Diğerleri, John Horvath, Steven Gaal, Ákos Császár ve László Fuchs idi. 2008 yılında, dünyanın en eski aktif matematik topluluğu olan Hamburg Matematik Derneği'nin onursal üyesi oldu.

2004 yılında, yıllık Bilgi İşleme ve Belirsizlik Yönetimi (Information Processing and Management of Uncertainty) konferansının Kampé de Fériet Ödülü'nü, "fonksiyonel denklemler teorisi üzerine yaptığı öncü çalışmalardan dolayı, bilgi ölçüleri, indeks sayıları, grup karar verme, birleştirme, üretim fonksiyonları, bilim kanunları, ölçü teorisi ve fayda teorisi gibi birçok alanda uygulamalarla kazandı."

Aequationes Mathematicae dergisinin sayıları 1999, 2005 ve 2010 yıllarında 75., 80. ve 85. doğum günlerinin onuruna Aczél'e ithaf edildi. Macar-Kanadalı matematikçi János Aczél, 1 Ocak 2020'de 95. doğum gününden altı gün sonra öldü.

Kitapları
Aczél, aşağıdaki eserlerin yazarı veya ortak yazarıydı:

.
. Previously published in German as Vorlesungen über Funktionalgleichungen und ihre Anwendungen (Birkhäuser, 1961).
.
.
.

Kaynakça

Dış bağlantılar
 
 
 
 

1924 doğumlular
2020 yılında ölenler
Macar bilim insanları
Kanadalı bilim insanları
Budapeşte doğumlular
Kanadalı matematikçiler
Kanada vatandaşlığına kabul edilenler
Macar Bilimler Akademisi üyeleri
Royal Society of Canada üyeleri