Livyatan

Livyatan (), Tanah'da yer alan Eyüp Kitabı, Yeşaya Kitabı ve Amos Kitabı'nda ismi geçen deniz canavarıdır. Eyüp Kitabı'nda bahsedilen Livyatan, Antik Kenan mitolojisinde tanrı Baal Hadad tarafından mağlup edilmiş ilkel bir canavar olan Lotandan etkilenmiştir. Karşılaştırmalı mitolojiye göre Mezopotamya dininde canavara paralel olarak yer alan ve Marduk tarafından mağlup edilen Tiamat yer almıştır. Ayrıca Leviathan, İndra'nın Vritra'yı öldürmesi veya Thor'un Jörmungand'u yenmesi gibi anlatılardaki ejderha ve yılanlarla (serpent) karşılaştırılabilir.

İbrani Kutsal Kitabı'nda ise Leviathan güçlü bir düşmanı, özellikle de Babil'i (Yeşaya:27:1), tarif etmek için metafor olarak kullanılmıştır. Bazı 19. yüzyıl akademisyenleri canavarı timsah gibi büyük su canlılarına atıfta bulunduğu şeklinde yorumlamıştır. Sözcük daha sonraları genel olarak deniz canavarlarının yanı sıra "büyük balina" anlamına gelen bir terim olarak da kullanılmaya başladı.

Canavar, Yahudiliğin yanı sıra Hristiyanlık ve çeşitli gnostik dinlerde de yer alır.

Hıristiyanlıkta, Leviathan aynı zamanda şeytanın bir görüntüsü olarak kullanılır ve hem Tanrı'nın yaratıklarını - onları yemeye çalışarak - hem de Tanrı'nın yarattıklarını - Kaos sularında kargaşa ile tehdit ederek tehlikeye atar.

Septuaginta'daki Leviathan'ın olağan çevirisi olan bir "Ejderha" (Drakon), Vahiy Kitabında görünür. Eski Ahit, Leviathan'ı hiçbir yerde şeytanla özdeşleştirmese de, Vahiy Kitabındaki yedi başlı ejderhadır. Bununla Tanrı ile ilkel kaos canavarları arasındaki savaş, Tanrı ile şeytan arasındaki bir savaşa dönüşür.

Gnostik mezhebin kozmolojisine göre, dünya Leviathan tarafından, kendi kuyruğunu (ouroboros) ısıran ejderha biçimli bir archon şeklinde kapsüllenmiştir. Tüm evrende kötülüğü üreten Leviathan, Arhontlar tarafından yönetilen aşağı dünyayı Tanrı'nın krallığından ayırır. Ölümden sonra, bir ruh cennetin yedi küresinden geçmelidir. Eğer ruh başarılı olmazsa, dünyayı tutsak eden ve ruhu hayvani bir bedene geri döndüren Leviathan tarafından yutulacaktır.

Ayrıca bakınız

 Leviathan, Hobbes'un kitabı
 Kraken
 Lernaean Hydra
 Lilith

Kaynakça

Articles containing Hebrew-language text
Efsanevi su yaratıkları
Efsanevi yılanlar
Ejderhalar
Gnostisizmde demonlar
Hristiyanlıkta demonlar
Kaos tanrıları
Eyüp Kitabı
Yeşaya Kitabı
Amos Kitabı
Leviathan
Deniz canavarları
Zebur