Kızıl-Tayga sumuzu

Kızıl Tayga sumuzu (Tuva Türkçesi: Кызыл-Тайга сумузу), Tuva Cumhuriyeti'nde Sütgöl kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belde idari birimidir. Belde anlamında sumu  sözü kullanılmakta olup sumu idari merkezi de Bora Tayga köyüdür.  2020 yılı nüfusu 495 kişidir. 
İdari merkez ve sumuzun tek yerleşim yeri Kızıl-Tayga köyüdür.

Sözkökü 
Tıva Türkçesinde kızıl', kızıl demektir. Tayga ise ormanla kaplı dağ demektir.. Türkçe karşılığı kızıl tayga ormanı'' şeklindedir.

Coğrafya 
Belde topraklarında bölgesel öneme sahip doğal bir önemli alan olan Süt gölü (Tıva Türkçesi: Сүт хөл / Süt göl) vardır.
Belde merkezi olan köy, Ak-Sug (veya Ak) akarsuyu yakınındadır. Belde, Çöön Hemçik bölgesi ile sınırdır.  
Kızıl Tayga idaresi içinde şu yerleşim yerleri de bulunur. Ak-Oy, Ak-Oy (Hüürektig), Ak-Tal, Alama, m. Arıskannıg, Bel-Oruk,  Döngeliktig, Döngeliktig (Hüürektig),  Dıttıg-Oy, Kara-Hem, Köjee, Kongaday, Kuy-Ödek, Kuyaktıg, m. Oorug, Uzuk, Üstüü-İşkin, Hüürektig.

Başkent Kızıl'a 213 km uzaklıktadır. Sütgöl bölgesinin merkezi Sug-Aksı'ya ise 11 km mesafede yer almaktadır. 
En yakın yerleşim yerleri Bayan-Tala (Çöön Hemçik rayonu) 4 km, Kara Çıraa 8 km, Sug Aksı 11 km, Teve Kaya 13 km, Bora Tayga 18 km, İyme 18 km, Aktaş 23 km, Çadaana 25 km.

Tarım 

Tahıl ve baklagil bitkilerinin yetiştirilmesi: Sibirya Kimya Tesisi Kurgag-Say, Sibirya Kimya Tesisi Kara-Holçuk.

Patates ve yumrulu bitkilerin yetiştirilmesi: Sibirya Kimya Tesisi Ak-Tal

Koyun ve keçi yetiştiriciliği: Sibirya Kimya Tesisi «Çalbak-Oy», SKT «Saglay»

Nüfus
Yıllara göre baktığımızda nüfus 497 kişi (2014) nüfusa sahipti. Son verilere göre 2020 yılında nüfus 495 kişidir. Bölgede tamamen Tıva Türklerinin nüfusu çoğunluktadır..

Kültür
Kırsal Kültür Evi.

«Şoomaadır Kuular» adlı Konser Salonu.

Köy kulübü

Altyapı 
Kara-Çıraa postahanesi (Aldan-Maadır sokağı, no: 61)
 eğitim
Kızıl Tayga Ortaokulu (Kıstaa caddesi, no: 26)

«Şonçalay» anaokulu (Iymajap caddesi, no: 19)

 idare

Kızıl Tayga köyü idaresi

Kızıl Tayga belde İdaresi

Kaynakça

Dış bağlantılar 
Tıva Cumhuriyeti topraklarındaki coğrafi nesnelerin isimlerinin kaydedilmesinde / Coğrafi Adların Devlet Kataloğu 

Tuva