Katekümenlik

Katekümenlik, Hristiyan olmak isteyenlere Hristiyan inancının tanıtıldığı dönemi ifade etmektedir.

Vaftiz olmak için aday olan kimseyi tanımlayan Katekümen kelimesi ise ilk defa 3. yüzyılda Tertullianus’un döneminden itibaren görülmeye başlanmıştır.

Erken Hristiyanlık Dönemi Kilisesindeki Yeri  
Bu tür bir formasyonun (eğitim) Erken dönem Kilisesi’nde, vaftiz öncesi mi yoksa vaftiz sonrası mı verilmiş olduğu konusu belirsizliğini sürdürmektedir. Havarilerin öğretilerini içeren Didache eserinde görüleceği üzere, Hristiyanlığa giriş minvalindeki bu tür bir eğitim vaftizden önce olacak şekilde organize edilmiştir. Iustinus’un de önerisi dini doktrin ve ahlak ilkeleri eğitiminin vaftizden önce verilmesi yönündeydi.
 
Planlanarak genel hatları belirlenmiş bir katekümenlik programının ilk kanıtları 3. yüzyıl Roma’lı Hippolytus’un Havarisel Gelenek tezine dayanmaktadır. Havarisel Gelenek metninin 16-20 pasajları arasındaki tezlerde açıkça görüldüğü üzere vaftiz öncesinde yer alacak olan 3 senelik bir eğitime işaret edilmektedir. Ancak, bu süreçte test edilmek istenen şeyin ne kadar uzun bir sürenin eğitimde geçirildiğinin ölçülmesi olmadığına da dikkat çekilmiştir. Tezin bu hususta önemine dikkat çektiği konular ise kutsal yazıların, dini doktrin ve ahlak ilkelerinin öğretilmesinin bu sürecin temel amacı olduğu yönündedir.

4. ve 5. yüzyıllarda görülen ve Hristiyanlığa geçişe yönelik büyük akımın yaşandığı zaman aralığı, Katekümenliğin en çok önem kazandığı dönem olarak kabul edilmektedir. Yeruşalim'li Kiril, Paskalya’dan önceki 40 günlük süre boyunca verdiği ve İznik İman Açıklaması’nın tefsirini konu edinen kateşizm dersleri ile tanınmaktadır.

Mopsuestialı Theodor, İoannis Hrisostomos, Ambrosius, Augustinus ve Nenizili Gregorios gibi isimlerin hepsi katekümenlerin eğitimi için rehber niteliğinde metinler yazmıştır.

Konstantinopolis’deki Katekümenlere Nenizili Gregorios şu Üçlü-Birlik imanını emanet ediyor:

6.  yüzyılda yaygınlaşan bebek vaftizi ise katekümenliğe olan katılımda azalmaya sebep oldu.

Günümüzde Katekümenlik 

Katolik Kilisesi’nde vaftiz olmak isteyen yetişkinler için katekümenlik programları bulunmaktadır. Bu eğitimi tamamlayıp vaftiz olan kişilere neofitler denmektedir. Katekümenlik süreci boyunca Katekümenler kendileri için vaftize giden yolu müjdeleyen bazı hazırlık törenlerine katılmaktadır. Bu törenler şu şekilde sıralanabilir:
 Katekümenliğe Giriş Töreni
 Son Çağrı Töreni
(Numara 1230 - Katolik Kilisesi Din ve Ahlâk İlkeleri)

Kaynakça 

Hristiyan terminolojisi
Katolik ilahiyatı ve doktrinleri
Vaftiz
Hristiyan ibadet ve liturjisi
Hristiyan davranış ve deneyimi