Peşaver Muharebesi (1001)

Peşaver Muharebesi, 27 Kasım 1001'de Mahmud Gaznevî'nin ordusu ile Peşaver yakınlarındaki Jayapala'nın Hindu Şahi ordusu arasında gerçekleşti. Jayapala yenildi ve yakalandı, bu yenilgi yüzünden aşağılandığını düşünen Jayapala bir süre sonra kendini cenaze ateşine gömdü. Bu, Gazneli Mahmud tarafından Gazneliler'in Hint alt kıtasına yayılmasındaki birçok büyük savaşın ilkidir.

Arka plan 
962 yılında, Horasan'da ordunun komutanı olarak Sâmânîler'in hizmetinde yükselen Türk gulamı veya köle askeri Alp Tigin , Gazne'yi ele geçirerek oraya hükümdar olarak yerleşti. Sebük Tegin, etki alanını hızla genişletmeye başladı, önce Kandehar'ı ele geçirdi, ardından Hindu Şahi krallığı ile bir mücadele başlattı.  Hindu Şahi hükümdarı Jayapala, Sebük Tegin'e saldırdı, ancak yenilgiye uğradı, daha sonra 100.000'in üzerinde olduğu bildirilen ordusu ile tekrar saldırdı ve yine yenilgiye uğradı. Lagman yağmalandı ve Kâbil ve Celalabad Gazneliler tarafından ilhak edildi. 997'de Mahmud, Gazni'de tahta çıktı ve kuzey topraklarının tamamını alana kadar her yıl Hindistan'ı işgal etmeye yemin etti.

Muharebe 
Gazneliler ile Şahi krallığı arasındaki savaş El-Utbi tarafından "Tarih-i Yemini" adlı eserine yazılmıştır. El-Utbi'ye göre Mahmud, Peşaver'e vardığında şehrin dışına çadırını kurdu. Jayapala, takviye bekleyerek bir süre eylemden kaçındı, Mahmud daha sonra kılıç, ok ve mızrakla saldırmaya karar verdi. Jayapala, süvarilerini ve fillerini rakibiyle savaşmak için hareket ettirdi, ancak ordusu kesin bir şekilde yenilgiye uğradı.

Kaynaklara göre Jayapala, aile üyeleriyle birlikte yakalandı ve Jayapala'dan çok değerli bir kolye de dahil olmak üzere mahkumlardan değerli kişisel süslemeler çıkarıldı. Hindu ölülerinin rakamları 5.000 ile 15.000 arasında değişiyordu  ve beş yüz bin civarında esir alındığı söyleniyordu. Yakalanan Hindulardan çıkarılan kişisel süslemelere bakılırsa, Jayapala'nın ordusu savaşa hazır değildi ve binlerce çocuk da esir alındı.

Sonrası 
Jayapala bağlandı ve geçit töreni yapıldı ve aile üyelerinin serbest bırakılması için büyük bir fidye ödendi. Jayapala, yenilginin büyük bir aşağılama olduğunu hissetti ve daha sonra kendine bir cenaze ateşi inşa etti ve kendini ateşe attı.

Mahmud daha sonra Yukarı İndus bölgesini fethetti ve daha sonra 1009'da Jayapala'nın oğlu Anandapala'yı chhachh'daki bir savaşta yendi. Savaş, Waihind savaşı olarak bilinir. Daha sonra Lahor ve Multan'ı ele geçirerek Pencap bölgesinin kontrolünü ona verdi.

Ayrıca bakınız 
 Hindu Shahi
 Janjua
 Peşaver Tarihi
 Pencap'ın Gaznel öncesi tarihi

Kaynakça 

Orta Çağ'da Hindistan
Gazne Devleti'nin muharebeleri
1000'lerde çatışmalar