Kuzey Suriye'de Türkiye

Türk Silahlı Kuvvetleri ve Suriye Millî Ordusu, Suriye İç Savaşı sırasında Ağustos 2016'dan bu yana Suriye'nin kuzeyini kontrol etmektedir.  Bu bölgeler sözde Suriyeli muhaliflere bağlı bir hükûmeti kabul etseler de, gerçekte ademi merkeziyetçi yerel konseyler ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ikili yetkisi altında ayrı bir devlettir. Bu durum bazı kaynaklarca bir işgal olarak nitelendirilmektedir.

Suriye'nin Türk kontrolündeki alanları, Afrin, el-Bab, Azez, Cerablus, Cinderes, Rajo, Tel Abyad ve Resulayn gibi şehirler dahil olmak üzere 1000'den fazla yerleşim birimini kapsayan 8.835 kilometrekarelik bir alandan oluşmaktadır. Bu yerleşim yerlerinin çoğu, her ikisi de Türk hükümeti tarafından terörist örgütler olarak belirlenmiş Irak ve Şam İslam Devleti  (IŞİD veya DAEŞ) ve Suriye Demokratik Güçleri'nden (SDG) ele geçirilmiş, ancak Azaz'ın da dahil olduğu bazı kasabalar, Türk müdahalesi öncesinde Suriye muhalefetinin kontrolü altına geçmiştir. Suriye Geçici Hükümeti, Türk kontrolündeki bölgelere taşınmış, Suriye vatandaşlarına belge sağlamak da dahil olmak üzere burada kısmi yetkiyi genişletmeye başlamıştır. Bu alanlar Türk bakanlar tarafından "güvenli bölge" olarak adlandırılır.

Öncesi

2013-14 Güvenli Bölge Tasarısı 

Türkiye ve Suriyeli muhalefet, 2013 yılında kuzey Suriye'nin bazı bölgelerini içeren bir güvenli bölge önerdi, ancak ABD ve diğer devletler bu planları kabul etmeye istekli değillerdi. IŞİD'in Irak'taki işgallerinin ardından, ABD IŞİD'den arınmış bölgeyi kabul ederken, Türkiye ve ABD 'güvenli bölge' konusunu müzakere etti ve ABD'li yetkililer uçuşa yasak bölgenin kabulünde isteksiz davrandı.

Avrupa desteği 
IŞİD'in Suriye'deki saldırılarından sonra on binlerce Sünni olmayan, Hristiyan ve Ezidi Türkiye'ye göç etmek zorunda kaldı. 2015 yılının başında mülteciler Yunanistan-Türkiye sınırını geçerek çok sayıda Avrupa ülkesine kaçmaya başladı. Büyük mülteci akışı, Suriye'deki siviller için güvenli bir bölge yaratılmasının yeniden düşünülmesiyle sonuçlandı. Şubat 2016'da Almanya Şansölyesi Angela Merkel, "Mevcut durumda, hiçbir tarafın hava saldırısı yapmasına izin verilmeyen, yani bir tür uçuş yasağı olan bir alan olsaydı faydalı olurdu" yorumunda bulundu.

ABD-Türkiye müzakereleri 

Güvenli bölgenin oluşturulması, ABD ile Türkiye hükûmetleri arasındaki, öncelikle hangi aktörün önce ortadan kaldırılacağı anlaşmazlıkları nedeniyle 2016'nın başlarında başarısız oldu. Türkiye, Suriye hükümetinin bir an önce devrilmesini isterken, ABD IŞİD'e karşı savaşa öncelik verdi. ABD ayrıca Suriye Hava Kuvvetlerinin bölgeyi bombalayacağından korkuyordu, bu da güvenli bölge fikrini uygulanamaz hale getirecekti. Hükûmet, güvenli bölgeyi hem siviller hem de isyancılar için güvenli bir sığınak olduğu için reddetti. 

Güvenli bölgenin ana hatları anlaşmazlığın bir başka nedeniydi. Türkiye'ye göre, güvenli bölge uçuşa yasak bir bölge içermelidir, ancak ABD, Suriye hükûmeti ile çatışmaya yol açacak uçuşa yasak bir bölgenin kurulmasını reddetti.

Türkiye, PKK ile güçlü bağları nedeniyle Kürt YPG'yi tehdit olarak görüyordu. Öte yandan ABD, PKK'yı terör örgütü olarak görse de, YPG'nin IŞİD'e karşı yürüttüğü savaşta ABD'nin ana müttefiklerinden birini oluşturan ayrı bir aktör olduğunu söyledi.

Bir başka tartışma da güvenli bölgenin adıyla ilgiliydi. Türkiye bölgeyi 'IŞİD, Suriye rejimi ve YPG'ye karşı güvenli bölge' olarak adlandırırken, ABD ise sadece 'IŞİD'den arındırılmış bir bölge' tanımlamasını kabul edeceğini açıkladı.

7 Ekim 2019'da ABD Başkanı, Suriye-Türkiye sınırında bulunan ABD askeri birliklerinin geri çekilmesi emrini verdi. Bu askeri desteğin geri çekilmesi, Pentagon ve ABD İstihbarat topluluğunun onaylamamasıyla Başkan tarafından emredildi. ABD Başkanı, Türkiye'nin Suriye Demokratik Güçleri (SDG) tarafından tutulan bölgeyi işgal etmeyeceği gerekçesiyle askeri birliklerin geri çekilmesini emretti; ancak Türkiye, ABD ordusunun bölgeden çekilmesinden sonraki 24 saat içinde SDG'ye saldırdı.

Kaynakça 

Suriye'de siyaset
Türkiye askerî tarihi
Suriye-Türkiye ilişkileri
2017'de Suriye İç Savaşı
2016'da Suriye İç Savaşı
2017'de Suriye
2016'da Suriye
2017'de Türkiye
2016'da Türkiye
2016'da kurulan bölgeler ve ülkeler
Suriye İç Savaşı'nda Türkiye'nin faaliyetleri