Arap-Bizans esir değişimleri

Arap-Bizans savaşları sırasında, savaş esirlerinin değiş tokuşu, Bizans İmparatorluğu ile Abbâsîler arasındaki ilişkilerin olağan bir özelliği haline gelmiştir. Değişimler 8. yüzyılın sonlarında başladı ve 10. yüzyılın sonlarına kadar devam etti. Bunların çoğu, iki güç arasındaki sınırda, Kilikya'daki Limonlu Çayı'nda gerçekleşmiştir.

Arka plan 
Bizans İmparatorluğu ile Arap Halifeliği arasındaki yüzyıllar süren savaş, iki güç arasında düzenli bir diplomatik ve kültürel alışveriş modelinin kanıtladığı bir dereceye kadar karşılıklı anlayış ve saygıya yol açmıştır. Bu, Bizans sarayındaki imparatorluk resepsiyonları protokollerinde örneklendirilmiştir; burada "Doğu Müslümanları", Bulgar ve Frank aynı dinden olanlar da dahil olmak üzere herhangi bir din görevlisinin hemen ardından ilk sırayı alırlardı. Ayrıca her iki taraf da savaş esirlerine insanca muamele edildi; Bizans tarafında, Arap tutuklular genellikle zafer törenlerinde gösteriliyor olsalar da, aksi halde genel olarak iyi muamele görüyorlardı. Devlet mahkumu olan üst düzey şahsiyetler, tutsak oldukları süre boyunca, genellikle Hipodrom'daki yarışlara veya Büyük Saray'daki imparatorluk ziyafetlerine katılmaya davet edildiler; onlara genellikle imparatorluk törenlerinin bir parçası olarak hediyeler verilirdi. Bununla birlikte, düşük rütbeliler genellikle köle olarak satıldı veya fidye alınana veya değiştirilinceye kadar hapishanede tutuluyorlardı. Çoğu, işgücü olarak istihdam edildiler, ancak Hristiyanlığa geçmeye meyilli olanların bazılarına yerleşmeleri için topraklar verildi. Aksi takdirde camilerde ibadet etme özgürlüğüne sahiptiler. El-Makdisi Arap tutsakların köle olarak çalıştırılmalarına rağmen para kazanabildiklerini ve Bizanslıların "hiçbirini domuz eti yemeye zorlamadıklarını, burunlarını veya dillerini kesmediklerini" kaydeder.

Her iki taraf da Kilikya'da, Bizans ile Halifelik sınırındaki Lamos nehri (günümüzde Limonlu Çayı) üzerinde meydana gelen düzenli esir değişimlerine (Yunanca ἀλλάγια, allagia; Arapça fidāʾ, çoğul afdiya) katıldılar. Önce bir ateşkes düzenleniyordu ve her iki taraf nehirde buluşuyordu. Taberî'nin 845 mübadelesi raporunda da görüldüğü gibi, değişim insana karşılık insan şeklinde yapılmıştır: “Nehir üzerine, her iki taraftaki tutsaklar için birer köprü inşa edildi. Her iki taraf da muadiliyle eş zamanlı olarak köprüden dindarlarına doğru yürüyen bir tutukluyu serbest bıraktı. Takas tamamlandıktan sonra, fazla tutuklular ya para karşılığında fidye alındı ya da köle takas edildi."

Esir değişimleri 

Arnold J. Toynbee'ye göre mübadele için bildirilen rakamlarda dikkate değer olan husus, Bizanslıların Lalakaon Muharebesi'nde (863) üstünlüğü ele geçirmeden önce, 845'te bile 838'de Amorion'un yağmalanması gibi olaylarda Bizans tebaalarının toplu olarak yakalanmasına ve sürülmesine rağmen Araplardan daha fazla esir tutmalarıdır. Toynbee'ye göre, bu, Bizans ordusunun Küçük Asya'ya baskın düzenleyen Müslüman ordularını "kızdırma ve saldırma" stratejisinin etkinliğini kanıtlıyor.

Kaynakça 
Özel

Genel
 
 
 
 
 
 
 

Esir değişimleri
Esir değişimleri
Abbâsîler-Bizans İmparatorluğu ilişkileri