Yengeç Restoran

Yengeç Restoran (Özgün adıyla: Krusty Krab), Amerikan animasyon televizyon dizisi SüngerBob KareŞort'ta yer alan kurgusal bir fast food restoranıdır. Restoran, formülü iyi korunan bir ticari sır olan özel sandviçi yengeç burger (krabby patty) ile ünlüdür.

Restoran, sahibi ve yöneticisi Bay Yengeç tarafından kurulmuştur. Aşçı olarak çalışan SüngerBob KareŞort ve kasiyer olarak çalışan Squidward Dokunaç restoranın iki tam zamanlı çalışanıdır. Yengeç Restoran, Bikini Kasabası'nda "yemek yemek için kurulmuş en iyi yemek mekanı" olarak kabul edilmektedir. Restorana Bay Yengeç'in başdüşmanı ve eski en iyi arkadaşı Plankton tarafından işletilen rakibi Çöp Kovası (Chum Bucket) tarafından sürekli meydan okunmaktadır.

Serinin ana mekanlarından biri olan Yengeç Restoran, ilk kez SüngerBob'un restorana kızartma aşçısı olarak başvurduğu pilot bölüm "Help Wanted" da görülmüştür. Krusty Krab ayrıca bir tiyatro filmi serisi, bir Broadway müzikali, video oyunları ve oyuncaklar gibi diğer ortamlarda da yer almıştır. Restoran, popüler kültürde birçok yerde referans alınmış ve taklitleri yapılmıştır. Aynı zamanda gerçek hayattaki kurumlara da ilham vermiştir.

SüngerBob KareŞort'ta restoran 

Yengeç Restoran su altı şehri Bikini Kasabası'nda öne çıkan bir fast food restoranıdır. Meşhur yengeç burgeri icat eden Bay Yengeç restoranın sahibi ve işletmecisidir. Bay Yengeç'in iki çalışanı vardır: Sırasıyla kasiyer ve kızartma aşçısı olarak çalışan Squidward Tentacles ve SüngerBob KareŞort. Ayrıca Patrick Yıldız bazı bölümlerde Yengeç Restoranda çeşitli pozisyonlarda kısa süreli çalışmıştır.

Yengeç Restoran'ın karşısındaki caddede, Plankton ve eşi Karen tarafından işletilen başka bir fast food restoranı olan Çöp Kovası vardır. Bay Yengeç'in eski en iyi arkadaşı olan Plankton, daha sonra onun ezeli rakibi olmuştur; Plankton'un yengeç burgeri kopyalamak ve Yengeç Restoran'ı iflas ettirmek için yengeç burgerin tarifini çalmaya yönelik her girişimi başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

Yengeç Restoran, yengeç burgerin meşhur tadı ve Plankton'un restoranında satılan yemlerin (balık parçalarından oluşan yem) diğer karakterler tarafından sevilmemesi nedeniyle genellikle Bikini Kasası'ndaki müşteriler tarafından tercih edilmektedir. Sonuç olarak Yengeç Restoran şehrin en başarılı restoranlarından biri haline gelmiştir. Gösteride, SünberBob restoranı "yemek için kurulmuş en iyi yemek mekanı" olarak adlandırmaktadır. Restoranı kendi çıkarları için kullanan Bay Yengeç, sık sık ürünleri fahiş fiyattan satar ve restorana yatırım yapmak için çalışanlarına verdiği maaşı azaltır.

Bir bölümde, Yengeç Restoran binasının başlangıçta, Bay Yengeç'in satın alıp bir restorana dönüştürdüğü Rusty Krab adlı bir huzurevi olduğu gösterilmiştir. Başka bir bölümde restoran, işe başlamadan önce Bay Yengeç'e ait bir korsan gemisinin adıydı. Serinin birçok bölümünde farklı şekillerde görülen ve bölümün odak noktası olan restoran, dizinin bir bölümünde 7/24 hizmet vermiş, başka bir bölümünde otele dönüştürülmüştür. Diğer bölümlerde Yengeç Restoran'ın hasar gördüğünü veya yok edildiği de tasvir edilmiştir.

Yengeç burger 
Yengeç Restoran'ın menüsü olan Galley Grub, çoğunlukla patates kızartması ve gazlı içecekler gibi sıradan fast food ürünlerinden oluşur. Restoranın özel sandviçi olan yengeç burger, Bikini Kasabası sakinleri genelinde çok sevilmektedir. SüngerBob KarePantolon 3D filminde Bay Yengeç şöyle bir açıklama yapmıştır: "Sosyal düzen tamamen çökecek!   Sandviçin arasında (sırayla) ekmek, marul, peynir, soğan, domates, ketçap, hardal ve turşu olacak." Yengeç burgerin tarifi, izleyicileri içeriği hakkında spekülasyon yapmaya yönlendiren, yakından korunan bir ticari sırdır. Gizli içeriği tahmin etmek için birkaç hayran teorisi oluşturulmuştur.

Animatör Vincent Waller'e göre, yengeç burgerde kesinlikle et veya hayvan ürünü yoktur ve dizinin yaratıcısı Stephen Hillenburg'un her zaman planladığı şey buydu. Şov yazarı ve Plankton'un seslendirme sanatçısı Mr. Lawrence, programın yazarlarının balıkları yiyecek olarak tasvir etmelerine izin verilmediğini; Bikini Kasabası'nda Çöp Kovası dışında servis edilen et olmadığını belirtmiştir. Sünger Bob'un seslendirme sanatçısı Tom Kenny şöyle bir şaka yapmıştır: "Yengeç burgerler humustur!"  Bazı yorumcular, aslında yengeç burgerde gizli bir içerik olmadığını, Bay Yengeç'in cimriliğinden dolayı böyle bir formül varmış gibi davrandığını öne sürmektedir.Hollywood.com'dan bir yazar, "Kurnaz Bay Yengeç'in Plankton'un Çöp Kovası'na odaklanmasını engellemek için böyle bir formül ortaya attığını ve her şeyin bir hile olduğuna inanmaktadır. Ona göre bu yöntem yasal olarak mükemmel bir pazarlamadır. Waller, gizli yengeç burger formülünün gelecekteki bölümlerde ortaya çıkma olasılığı üzerine, 2017'de "buna güvenmeyeceğini" söylemiştir. Waller, 2019 yılında yaptığı açıklamada 2018'de ölen Hillenburg'un gizli formülü gören tek kişi olduğunu belirtmiştir.

Gelişimi 

SüngerBob'un ananas evinin yanı sıra, Yengeç Restoran aslında "gösterinin tekrar tekrar geri döneceği ve olayların çoğunun gerçekleşeceği" yer olarak tasarlanmıştı. Yengeç Restoran, dizinin prömiyeri olan "Help Wanted" da ilk kez görülmüş ve o zamandan beri  bölümlerin %80'inden fazlasında yer almıştır.

Dizinin yaratıcısı Stephen Hillenburg, Yengeç Restoranı tasarlarken liseyi bitirdikten sonra birkaç yaz boyunca deniz ürünleri satan bir fast food restoranında  kızartma aşçısı olarak çalışırken kullandığı ıstakoz kazanından  ilham almıştır. SüngerBob'un mesleği doğrudan bu deneyimine dayanmaktadır,  Bay Yengeç ise Hillenburg'un restorandaki yöneticisinden ilham alınarak üretilmiştir.  Buna karşın, Hillenburg'un restoran sahibi açgözlü değildi; Hillenburg bu detayı "ona daha fazla kişilik kazandırmak" için eklemişti.

Hillenburg Bay Yengeç'i ilk yarattığında, karakterin soyadı Crabs olarak yazılıyordu ve restoranın adı Crusty Crab idi. Hillenburg, dizinin pilot bölümünün çekimi başlamadan kısa bir süre önce yazım şeklini değiştirmiş ve K'lerin daha komik ve daha akılda kalıcı olduğuna karar vermiştir. Binanın tasarımını ıstakoz tuzağına dayandırmıştır.

Diğer medyadaki görünümler 
Restoran, 2004 yapımı animasyon sinema filmi SüngerBob KarePantolon ve devamı niteliğindeki SüngerBob KarePantolon 3D'de yer almaktadır. Bu filmlerde yengeç burgerin gizli formülü önemli bir olay örgüsünde yer almaktadır. Restoran Broadway'e de uyarlanmıştır. Yengeç Restoran ve yengeç burger, popüler kültürde birçok kez referans alınmış veya taklitleri yapılmıştır. Robot Tavuk skeç komedisinin bir bölümü olan "Major League of Extraordinary Gentlemen"ın bir bölümde, Bay Yengeç yengeç burgerin gizli malzemesi olarak yengeç bacakları kullanmaktadır. İnternet üzerinde, Yengeç Restoran ve Çöp Kovası arasındaki rekabet meme olmuştur.

Yengeç Restoran, birçok SüngerBob Kareşort oyuncağına, yayınına ve diğer ürünlere dahil edilmiştir. Lego Group, Yengeç Restoran binasından modellenen iki Lego inşaat seti üretmiştir. Yengeç Restoran, SpongeBob SquarePants: Creature from the Krusty Krab gibi SpongeBob ile ilgili video oyunlarında da yer almıştır.  Nickelodeon'un sahibi olan Viacom, başta akvaryum figürleri ve çocuk oyun setleri olmak üzere Yengeç Burger adını taşıyan lisanslı ürünlerden milyonlarca dolar kazanmıştır.

Kültürel etki 
Krusty Krab, BuzzFeed, Daily News, Screen Rant  ve yemek web sitesi The Daily Meal  da dahil olmak üzere çok sayıda yayın tarafından gerçek olmasını diledikleri bir restoran olarak tanıtılmıştır. Benzer şekilde, Boston.com'da yengeç burger hakkında şunları söylemiştir: "Elbette, yengeç kekleri alabiliriz, ancak Yengeç Restoran'ın imzası olan yengeç burgeri deneyebilmeyi diliyoruz. Keşke Sandy'ninki gibi su altı kıyafeti alıp Bikini Kasabası'na yolculuk yapabilsek"  The Daily Meal tarafından yayınlanan başka bir listede Yengeç Restoran, "şu anda okuyucularımızın yemek yemek istedikleri tüm kurgusal restoranlar" arasında bir numara seçilmiştir. 2016'da Time dergisi, Yengeç Restoran'ı en etkili 18 kurgusal şirketten biri olarak listelemiştir.

Gerçek hayat versiyonları

Taklitleri 
Yengeç Restoran, Nickelodeon veya ana şirketi Viacom ile bağlantısı olmayan birçok gerçek yaşam kuruluşuna ilham vermiştir. Santa Elena, 2012 yılında Kosta Rika'da Krusty Krab adlı bir restoran açmış, ancak restoran bir yıl sonra kapanmıştır. Filistin, Ramallah'ta Salta Burgers adlı bir şirket, İnternet üzerinde ilgi gören gerçek bir yengeç burger  üretmiştir  24 Temmuz 2014'te açılan restoran, deniz ürünleri ve yengeç burgerin Salta Burgers versiyonunu satmaktadır. 2017 itibarıyla restoran halen daha faaliyettedir. Houston Press'teki yorumcular gibi bazı yorumcular, bu yabancı taklitler hakkında "ABD ticari marka yasasının uzun kolu uluslararası sulara ulaşmıyor. Her ülkenin izlenmesi gereken kendi dosyalama süreci vardır." yorumunu yapmıştır. Moskova'da Yengeç Restoran temalı bir restoran "The Krusty Krab Cafe" adıyla 2016'da açılmıştır ve resmi olmayan yengeç burgerler yapmaktadır. Filipinler, Davao City'de 2017'de açılan ve yengeç burgerden ilham alınarak yapılan sandviçler satan bir kahve dükkânı; kahvenin sahiplerinin çocuklarının SüngerBob hayranı olması nediyle KrustyKrub Cafe olarak adlandırılmıştır.

Ocak 2016'da Viacom, Krusty Krab isminin marka haklarını almak için Aralık 2014'te ABD Patent ve Ticari Marka Ofisi'ne (USPTO) başvurada bulunan IJR Capital Investments'a dava açmıştır. IJR Capital Investments, Houston ve Los Angeles'ta aynı isimli iki restoran açmayı planlıyordu. Davada Viacom, Krusty Krab adına resmi bir ticari marka başvurusunda bulunmamış olmasına rağmen, bu restoranların hak ihlali olacağını belirtmiştir. IJR'nin sahibi Javier Ramos Jr., "deniz mahsullerinin kaynatılmasıyla yengeçlerin tepesine yapışan kabuktan" bahsetmiş ve ismin aklına böyle geldiğini söylemiştir. SüngerBob Kareşort'taki yengeç burgeri duymadığını ve Google'da kontrol ettikten ve bu adı kullanan hiçbir restoran bulamadığından bu ismi seçtiğini iddia etmiştir. USPTO IJR'nin ticari marka başvurusunu onaylanırken,   Teksaslı bir federal yargıç Ocak 2017'de IJR'nin Viacom'un SpongeBob mülkiyetindeki haklarını ihlal ettiğine karar vermiştir. Kararın gerekçesini "ticari markanın sahipliği kayıt ile değil, kullanımla belirlenir" şeklinde açıklamıştır.  ABD Beşinci Daire Temyiz Mahkemesi Mayıs 2018'de Viacom'un Krusty Krab için ticari marka korumasını hak ettiğine ve IJR'nin bu adı kullanamayacağına karar vermiştir.

San Diego Comic-Con 2019 

Nickelodeon, SüngerBob'un 20. yıldönümünü kutlamak için 2019 San Diego Comic-Con'da Yengeç Restoran binasını yeniden yaratmıştır. Restorana giren katılımcılar, süre bitmeden yemek siparişlerini tamamlamaları gerektiği etkileşimli bir oyun oynayabilmektedir. Nickelodeon bu etkinlik için 170 metrekarelik alan tahsis etmiştir.   Bayan Puff'ın sürücü kursu ve 6.7 metre uzunluğundaki Çöp Kovası'nda, katılımcılar koleksiyon toplayabilir ve şovun oyuncularından imza alabilir.   Los Angeles Times, Bikini Kasabası parkının ilk gününde "yüzlerce nostaljik hayranı çektiğini" bildirmiştir. Adweek, Bikini Kasabası parkını "Comic-Con 2019'da En Sevilen TV Temalı Canlandırma" listesine seçmiştir.

Kaynakça

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 

SüngerBob KareŞort