Beş maymun deneyi

Beş maymun deneyi (İngilizce: Five monkeys experiment), George Robert Stephenson tarafından yapıldığına inanılan bir bilimsel deneydir. Bir grup maymun ile gerçekleştirilen deney, ilk kez C. K. Prahalad ve Gary Hamel'ın Competing For The Future by Gary Hamel isimli kitabında geçmiştir. Deney hakkında bir kaynak belirtilmediği için deneyin hiç gerçekleşmediği düşünülmektedir. Daha çok toplumsal bir analoji veya iş sahipleri ve CEO'lar için "öğretici bir analoji" olarak görülmektedir.

Deney, beş maymun ve tepesinden muz sarkıtılan bir kafesten oluşmaktadır. Maymunlardan birinin muza ulaşmaya çalışması sonucu, araştırmacı beş maymuna da tazyikli soğuk su sıkmaktaydı. Bir süre sonra maymunlar, muzu almaya çalışmaya cesaret edemedi. Ardından beş maymundan biri alınıp yerine daha önce su sıkılmamış, orijinal deneyden olmayan bir maymun konuldu. Maymunun muzu almaya çalışmasına karşın diğer maymunlar, yeni maymuna saldırmaya başladı. Sonrasında yeni maymunun dışındaki maymunlardan biri de diğer yeni bir maymunla değiştirildi. Muza ulaşmaya çalışan maymun, önceki yeni maymun dahil diğer maymunlar tarafından dövüldü. Bu şekilde eski maymunlar yenileriyle tek tek değiştirildi. Sonuç olarak, daha önce hiç tazyikli su sıkılmamış kafesteki beş maymun, muzu almaya çalışmadı.

Kaynakça 

Düşünce deneyleri