Doğu Türkistan Millî Ordusu

Doğu Türkistan Millî Ordusu ( Sherqiy Türkistan Milli Armiyisi; ) veya İli Millî Ordusu, İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin silahlı kuvvetleriydi.

Tarihçe 
Doğu Türkistan Millî Ordusu, 8 Nisan 1945 tarihinde kuruldu. Başlangıçta Suidun Piyade Alayı, Gulca Alayı, Kensai Alayı, Gulca Yedek Alayı, Kazak Süvari Alayı, Dungan Alayı olmak üzere altı alaydan oluşmakta iken daha sonra Topçu Alt Bölümü, Sibo Alt Bölümü ve Moğol Alt Bölümü'de alay düzeyine çıkarıldı. Tüm alaylar, Sovyetler Birliği tarafından Josef Stalin'in emriyle sağlanan çoğunlukla Alman ve Sovyet yapımı silahlarla donatıldı ve personeli Sovyetler Birliği'nde eğitildi. Hava kuvvetleri ise, Gulca Kuomintang hava üssünde yakalanan ve Sovyet askeri personeli tarafından tamir edilen 42 avcı uçağı içeriyordu. Alihan Töre, Sovyetler Birliği'ne sürgüne gönderilinceye kadar Doğu Türkistan Millî Ordusu'nun genelkurmay başkanıydı. Abdülkerim Abbas ise ordunun siyasi komiseri olarak görev yaptı.

M.Kutlukov'a göre, Eylül 1945'te Doğu Türkistan Millî Ordusu, Amerikan yapımı silahlarla donanmış yaklaşık 25.000 askerlik yeni oluşturulmuş iki tam boyutlu Kuomintang tümeninin tuzağa düşürüldüğü ve tamamen imha edildiği Çungarya'daki yüksek müstahkem Usu-Shihezi bölgesinde savaşlarda Kuomintang birliklerine karşı kesin zaferler elde etti. Bu kısmen, Doğu Türkistan Millî Ordusu'nun asker ve subaylarının cesareti, askeri operasyonlara doğrudan katılan çok sayıda Sovyet askeri personeli ve danışmanının deneyimleri ve ağır topçu ateşi ve Kuomintang'ın elindeki stratejik petrol zengini bölgelerinin hava bombardımanlarının kullanılması sayesindedir.

20 Aralık 1949'da Doğu Türkistan Millî Ordusu, Sincan 5. Kolordusu olarak Çin Halk Kurtuluş Ordusu'na katıldı, ancak daha sonra yeniden düzenlendi. Tümenleri ele geçirilmiş tüm silahlarla birlikte yeni oluşturulan Sincan Üretim ve İnşaat Kolordusu'na transfer edildi. Daha sonra bu ulusal bölümler dağıtıldı ve personelinin çoğu hapsedildi, idam edildi ya da Sovyetler Birliği'ne kaçtı.

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar 
 William W. Whitson, with Chen-hsia Huang. (1973) The Chinese high command – A history of Communist military politics, 1927–71. Foreword by Lucian W. Pye.

1945'te kurulan kuruluşlar
1949'da feshedilmiş oluşumlar
Dağılmış ordular
Çin İç Savaşı
Doğu Türkistan tarihi
Doğu Türkistan bağımsızlık hareketi