Derveni El Yazması

Derveni el yazması, 1962'de Selanik Şehri yakınlarında bulunan eski bir Makedon papirüs tomarıdır. Filozof Anaxagoras çevresinde yazılmış bir teogoni, yani tanrıların doğumuyla ilgili Orfik bir şiire ilişkin alegorik bir yorum şeklinde felsefi bir incelemedir. MÖ 5. yüzyılın sonlarına doğru oluşturulmuş ve Yunan dini, sofizm hareketi, felsefenin başlangıcı ve edebiyat eleştirisinin kökenleri ile ilgili 20. yy'da yapımış tartışmasız en ilgi çekici Yunanca metin keşfidir. Tomar, Makedonya Kralı II. Philip'in hükümdarlığı dönemine (MÖ 340) dayanıyor ve bu da onu Avrupa'nın günümüze ulaşmış en eski el yazması yapıyor. Keşfini müteakip yıllarda kısmi baskı ve çevirileri yayınlanmış, fakat tamamının yayınlanması 2006'yı bulmuştur.

Keşif 

Tomar, 15 Ocak 1962'de Makedonya'nın kuzeyindeki Derveni, Selanik-Kavala yolunda bir şantiyede bulundu. Bu yer, Lete antik kentine ait zengin bir mezarlığın parçası olan bir nekropolde bulunan bir asilzadenin mezarıdır. Batı geleneğinde hayatta kalan en eski el yazmasıdır ve Yunanistan'da bulunan, bilinen tek antik papirüstür. Hatta menşeinden bağımsız olarak bile ele alındığında Yunanca yazılmış hayatta kalan en eski papirüs olabilir. Arkeologlar Petros Themelis ve Maria Siganidou, kömürleşmiş papirüs tomarının üst kısımlarını ve mezarın levhalarının üstündeki küllerden parçalar buldular; alt kısımlar cenaze ateşinde yanmıştı. Tomar dikkatlice açılıp parçalar birleştirilerek 26 sütunlu metin ortaya çıkarıldı. Yunanistan gibi nem oranı papirüsün bozulmadan kalmasına elverişsiz bir coğrafyada bugüne ulaşmasını, birlikle gömüldüğü asilzadenin cenaze ateşinde karbonize olmasına borçludur. Ancak karbonizasyon sürecinden ötürü hem mürekkebin hem de fon siyah olması okumayı son derece zorlaştırmıştı. Birleştirilen parçaların dışında, bugün Selanik Arkeoloji Müzesi'nde boy sırasına göre dizilerek cam altında sergilenmekte olan ve titizlikle yeniden birleştirilmeyi bekleyen 266 fragman vardır.

El yazmasının metni, birden çok lehçede yazılmıştır. Başta Attika ve İonya Yunancasının bir karışımı olan metinde Dorik formlara da rastlanmakta olup bazen aynı sözcük farklı lehçe formlarıyla karşılaşmak mümkündür.

UNESCO - Dünya Belleği Programı 

Selanik Arkeoloji Müzesi, 12 Aralık 2015'te, Derveni el yazmasının UNESCO Dünya Belleği Programına kaydını kutlamak için resmi bir etkinlik düzenledi.

UNESCO'ya göre;

Kaynakça

Dış bağlantılar 
 The Derveni papyrus at The iMouseion Project 
 "The Derveni Papyrus - A conversation with Richard Janko" , Ideas Roadshow, 2013

II. Filip (Makedonya Kralı)
Orfe
Papiroloji
Dünya Belleği Kütüğü
Antik Yunan eserleri