Plesiomorfi ve simplesiomorfi

Filogenetikte plesiomorfi (“yakın biçim”) atasal karakter durumudur. Simplesiomorfi, klad içinde öncekiler de dahil olmak üzere, iki ya da daha fazla takson tarafından paylaşılan plesiomorfidir. Psödoplesiomorfi ise ne bir plesiomorfi ne de bir apomorfi olarak tanımlanamayan karakterlerdir.

Simplesiomorfi terimi 1950 yılında Alman entomolog Willi Hennig tarafından icat edildi.

Sınırları
Plesiomorfi ve simplesiomorfi, türemiş karakter ve paylaşılan türemiş karakter olan apomorfi ve sinapomorfiye karşılık gelir. Tüm bu terimler, tanımları itibarıyla bir görecelidir ve bir karakter bir bağlamda plesiomorfi olarak değerlendirilebilirken başka bir bağlamda apomorfi olarak görülebilir.

Evrimleşmiş kladlar üzerine birçok bilgi içeren apomorfik ve sinapomorfik karakterler taksonların tanımı için kullanılabilir ancak plesiomorfik ve simplesiomorfik karakterler kullanılamaz. Tür yalnızca morfolojik ya da genetik benzerlikler üzerine gruplanmamalıdır. Ortak atadan gelen bir plesiomorfik karakter filogenetik ağaçta herhangi bir yerde ortaya çıkabildiği için bu karakterin varlığı ağaç içindeki ilişkiler hakkında hiçbir şey açıklamaz. Dolayısıyla türün gruplanması atasal ve türemiş karakterlerin ayırt edilmesini gerektirir.

Bunu gösterebilmek için örnek olarak kemikli balıklar ile kıkırdaklı balıklarda soluma için kullanılan solungaçlar gösterilebilir. Bu özelliği her iki grup balık da paylaşır çünkü ortak atalarında da bulunan bir özelliktir. Ancak derileri ve akciğerleri ile soluyan kemikli balıklar yaşayan omurgalılara evrimleşmişlerdir ve karada yaşayan omurgalılara, köpekbalıkları ile kıkırdaklı balıklardan daha yakın akrabalardır.

Diğer bir örnek sürüngenler ve kuşlar için termoregülasyon olarak verilebilir. Sürüngenler ektotermik yani soğukkanlı, kuşlar ise endotermik yani sıcakkanlı canlılardır. Bu durum kuşlar ve sürüngenler için plesiomorfik bir özelliktir. Soğukkanlı olmak kertenkeleler, kaplumbağalar ve timsahlar için simplesiomorfik bir karakterdir ancak kuşlar içine alınmadan bir klad oluşturmazlar çünkü timsahlar kuşlara, kertenkeleler ve kamplumbağalara olduklarından daha yakın akrabadır.

Kaynakça

Filogenetik
Evrimsel biyoloji terimleri