Zegani Kilisesi

Zegani Kilisesi (Gürcüce: ზეგანის ეკლესია; okunuşu: “zeganis ek’lesia”), Ardahan ilinin Çıldır ilçesinde, Dirsekkaya köyünde orta çağdan kalma bir kilisesidir. 10. yüzyılda inşa edilmiştir. Zaki Kilisesi olarak da bilinen yapı, tarihsel olarak Kavtarnagebi sınırları içinde, zaman içinde ortadan kalkmış bir yerleşme olan Zegani'de kalıyordu. Gürcüce bir yer adı olan Zegani (ზეგანი), "plato", "düzlük" anlamına gelir.

Zegani Kilisesi, Dirsekkaya köyünün 3 km güneydoğusunda, Kura Nehri katılan bir derenin vadisinde yer alır. Kubbeli ve trikonkhos tipi bir yapıydı. Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili 1902 yılındaki araştırma gezisi sırasında kiliseyi belgelemiştir. Bu tarihte yapı sağlam duruyordu; sadece sunak duvarı tarafındaki apsisin bir bölümü yıkılmıştı. Zegani (Zaki) Kilisesi, 1970 yılında dinamitlenerek neredeyse tamamen yıkılmıştır. 2014 yılında yapının sadece güney kolu ve güneydoğu tarafındaki küçük depo, batı kolunun küçük bir bölümü, yıkılmış duvar parçaları ve kabartmalı taşlar kalmıştı.

Zaki veya Zegani, Osmanlı Devleti’nin Gürcülerden ele geçirdiği topraklardaki bir yerleşmenin adıydı. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı tahrir defterine göre bu yerleşme, Gürcistan Vilayeti içinde, Çıldır livasının Kurd Kalası nahiyesine bağlıydı. Daha sonra ortadan kalkmış olan köyün nüfusu 12 haneden (yaklaşık 60 kişi) oluşuyordu ve hane reisleri İason, Giorgi, Gabriel, Vardzel, Basila, Revaza, Ruben ve İordane gibi Gürcü adları taşıyordu. Zegani Kilisesi’nin Osmanlı dönemi öncesinden kaldığı ve bu köyün kilisesi olduğu bu kayıttan da anlaşılmaktadır.

Galeri

Kaynakça

Ardahan'daki Gürcü Ortodoks kiliseleri