Amasya Saraydüzü Kışlası

Amasya Saraydüzü Kışlası, Amasya'da 19. yüzyılda inşa edilmiş kışla binası.

Kurtuluş Savaşı'nın önderi Mustafa Kemal ve arkadaşlarına 12 Haziran 1919'da Amasya'ya geldiklerinde ev sahipliği yapmıştır; Kurtuluş Savaşı tarihinde önemli yeri olan Amasya Genelgesi’nin tartışılıp hazırlandığı yerdir. 1935 yılında kısmen, 1944 yılında tamamen yıkılmıştır.

2007 yılında yapının birebir benzeri yapılmıştır; günümüzde bir müze-kütüphane olarak hizmet verir.

Geçmişi

İnşası ve yıkılması 
Bölgede bulunan ve yaklaşık 350 yıl boyunca Osmanlı şehzade ve sultanlarının doğup büyüdükleri, ikamet ettikleri sarayları uzun yıllar boş kalmış, 1883 yılında bakımsızlık ve depremlerden nedeniyle yıkılarak tamamen ortadan kalkmıştı. Bu sarayın kalıntılarının bulunduğu alanda, 3. Ordu'ya bağlı 5. Kafkas Fıkrası (Alay sancağı) için 1898-1900 yılında beş binadan oluşan kışla binası inşa edildi. 

Kışla, 1922 yılında Merkez Ordu'nun karargâhı oldu. 1930 yılından sonra önemini yitirdi.  1944 yılında tamamen yıktırılan kışlanın yerine askerî lojman ve subay orduevi yaptırıldı.  Askerî subay ve orduevi, 1986 yılında heyelan tehlikesi nedeniyle  boşaltıldı ve yıktırıldı.  

Saray Kışla ile ilgili tek fotoğraf, yıkılmadan önce 1944 yılında Abdülkadir Ziyagül tarafından çekilen vesikadır.

Birebir benzerinin inşası 

1997 yılında binanın tekrar yapılması kararı alınmıştır. Fakat bulunduğu yer heyelan riski taşıması itibarıyla binanın başka bir yere yapılması kararı alındı ve kışla  2007 yılında Şamlar Mahallesi girişine eski dış görünümüne sadık kalınarak inşa edildi. Açılışı, 9 Haziran 2007'de yapıldı.

Yapıda, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Milli Mücadele Müzesi yer alır. İçinde,  Mustafa Kemal Paşa ve heyetinin 12 Haziran 1919 günü saat 17:00’ da Cülüstepe mevkiinde Amasyalı heyet tarafından karşılanış anları balmumu heykellerle canlandırılmıştır, Binada ayrıca Amasya Genelgesi’nin eski ve yeni nüshaları ile Millî Mücadele yıllarından kalan silah ve evraklar sergilenmektedir.

Daha önce Sultan II. Bayezid Külliyesi’nde hizmet veren İl Halk Kütüphanesi de 2022'de Saraydüzü Kışlası'na taşınmıştır. Kütüphane, böylece bir müze-kütüphaneye dönüştürülen kışlada hizmet verir.

Mimari özellikleri 
Dikdörtgen cepheye sahip olan yapı, zemin ve birinci kattan oluşur.  Kuzey-güney uçları bir, merkezi iki, giriş kapısının olduğu bölüm ise soğan kubbe ile örtülmüş üç katlı kule şeklinde inşa edilmiştir. Cephenin zemin katı yuvarlak kemerli, birinci katı ise dikdörtgen pencerelidir.

Kaynakça 

Amasya ilindeki yapılar
Türkiye'deki kışlalar
Bilgi kutusu bulunmayan yapılar