Paragonimus

Paragonimus bir parazit cinsidir. (trematodlar) ve monotipik Paragonimidae familyasındaki tek cinstir. Onlarca türü tanımlanmıştır ancak ayırt edilmeleri zordur bu nedenle adlandırılmış türlerden kaçının eş anlamlı olabileceği açık değildir. Paragonimus adı, Yunanca "para" (yan tarafta) ve "gonimos" (gonadlar veya genital organ) olmak üzere iki kelimenin birleşiminden türetilmiştir. Türlerin birçoğu akciğer parazitleri olarak bilinir. İnsanlarda bazı türler zoonoz olarak ortaya çıkar; durum için kullanılan terim paragonimiazistir. Paragonimus'un ilk ara konakları, Cerithioidea ve Rissooidea süper ailelerinden en az 54 tür tatlı su salyangozu içerir.

İnsan tıbbında en belirgin Paragonimus türü, Doğu Asya'dan kaynaklanan bulaşıcı bir akciğer kelebeği olan Paragonimus westermani'dir. Dünya çapında yaklaşık dokuz Paragonimus türünün çoğunun Doğu Asya, Batı Afrika, Kuzey ve Güney Amerika'da yaşadığı; insan paragonimiazisine neden olduğu bilinmektedir.

Morfoloji 

Paragonimus türlerinin büyüklükleri farklıdır;  kadarlık uzunluğa,  kadarlık genişliğe sahip olabilirler. Yetişkin yassı kurt, kalın tegumentini kaplayan dikenleri olan oval bir gövdeye sahiptir. Hem oral emici hem de asetabulum yuvarlak ve kaslıdır. Asetabulum oral emiciden  0.19 mm veya 0.12 mm ile biraz daha büyüktür. Yumurtalıklar asetabulumun arkasında bulunur ve yumurtalığın arkasında testisler vardır. Seminal hazne, rahim ve onun metatermi, kalın duvarlı terminal kısmı, asetabulum ve yumurtalık arasında uzanır.

Yaşam döngüsü 
Parazit, bir su salyangozu ve bir kabuklu olmak üzere iki ara konaktan geçer. Enfekte tatlı su kabuklularını yediklerinde memeli kesin konakçılarına girer. Tipik konakçılar arasında köpekler, kediler ve insanlar bulunur. İnsanlar canlı metaserkaryaların içeren az pişmiş tatlı su yengeçlerini (örneğin Nanhaipotamon cinsinin türleri) veya kerevit yediklerinde paragonomiasis'ı alırlar. Bağırsakta parazit karın içine ve genellikle akciğerlere hareket eder. Akciğerde parazitler birbirlerini kistler ve çapraz döllerler. Kist sonunda akciğerlerde yırtılır ve yumurtalar öksürülebilir veya yutulabilir ve dışkıyla atılabilir. Tatlı suya konan bir yumurta yumurtadan çıkar ve kirpikli bir miracidium salgılar. Başarılı bir miracidium, genellikle suda yaşayan bir salyangoz olan bir ara konak bulana kadar yüzer. Bir kabuklu, sırayla enfekte salyangozları yiyerek enfekte olur. Kesin konak, enfekte kabukluları yerse döngüyü tamamlar.

Epidemiyoloji 
Dünya çapında yaklaşık 20 milyon insan Paragonimus ile enfektedir. İnsan enfeksiyonları en çok, birçok insan ve hayvan rezervuar konakçısının yanı sıra salyangoz, yengeç veya kerevit gibi ara konakçıların bol olduğu ve ayrıca çiğ veya az pişmiş deniz ürünlerinin tüketiminin yaygın olduğu bölgelerde yaygındır. Yaban domuzu gibi enfekte olmuş kara hayvanı konaklarından yetersiz pişmiş et tüketimi, genellikle enfeksiyonu bulaştırır.

Evcil kedi, çeşitli akciğer yassı kurtları için bir rezervuardır ve enfeksiyonu insanlara bulaştırabilir .

Belirtiler 
Paragonomiazis semptomları, karın ağrısı, ishal, ateş, ve kovanlarını içerebilir. Enfeksiyon tedavi edilmezse semptomlar sadece birkaç ay sonra azalabilir veya kaybolabilir ancak bazen on yıllarca sürebilir. Paragonimiazis, vücudun mevcut olan ve ayrıca bağırsaklardan akciğerlere göç eden solucanlara ve yumurtalara karşı doğal bağışıklık tepkisinden kaynaklanır.

Kural olarak, parazitler, canlı metaserkaryaları yedikten yaklaşık üç hafta sonra semptomlara neden olmaya başlar. Yaklaşık sekiz hafta sonra akciğerlerde yumurta üretmeye başlarlar. Bazı hastalarda parazitler beyinde yerleşip yumurta üretirse beyin hasarı gelişir. Beyin hasarı genellikle baş ağrısı, kusma ve nöbetlere neden olur. Tedavi edilmeyen serebral paragonimiazis genellikle artan kafa içi basıncından ölümle sonuçlanır.

Tedavi 
Prazikuantel, zarı (tegument) ayırarak paragonimiazisi etkili bir şekilde tedavi etmek için kullanılmıştır. Kafa içi etkileri gibi çok fazla kalıcı hasar oluşmadıysa, üç günlük tedaviden sonra etkili bir şekilde tam bir iyileşme oranı beklenebilir. Bitionol, niklofan ve triklabendazol gibi yüksek iyileştirme oranlarına sahip diğer ilaçlar da kullanılabilir.

Önleme 
Enfekte bir kabukluyu iyice pişirmek parazitin tüm aşamalarını öldürür. Yengeç eti, salamura edilmiş olsa bile çiğ olarak yenilmemelidir, çünkü salamura solüsyonu çoğu zaman tüm parazitleri öldürmez. Mutfak eşyaları ve çatal bıçak tahtaları, yemek hazırlamadan önce ve sonra iyice temizlenmelidir.

Kaynakça 

Zoonoz hastalıklar
Kedi hastalıkları