Lantiyen insanı

Lantiyen insanı (Homo erectus lantianensis), 1963'te  Lantian County, Loess Platosu'ndaki Chenchiawo Köyü'nden neredeyse tam bir çene kemiğinden ve 1964'te keşfedilen Gongwanglang Köyü'nden kısmi bir kafatasından bilinen, bir Homo erectus alt türüdür. İlki yaklaşık 710-684 bin yıl öncesine, ikincisi ise 1.65-1.59 milyon yıl öncesine dayanıyor. Bu, Lantiyen insanını Afrika'nın ötesinde (H. e. georgicus'tan sonra) kesin olarak tarihli ikinci en eski H. erectus ve Doğu Asya'nın en eskisi yapar. Fosiller ilk olarak 1964 yılında Woo Ju-Kan tarafından tanımlandı ve alt türü Pekin insanının (H. e. pekinensis) atası olarak kabul etti.

Pekin insanı gibi, Lantiyen insanı da ağır bir kaş çıkıntısına, alnına doğru, muhtemelen kafatasının orta hattı boyunca uzanan bir yay omurgasına ve aşırı derecede kalınlaşmış bir kemiğe sahiptir. Kafatası mutlak ölçüye göre küçüktür ve daha dar postorbital daralmaya sahiptir . Dişler, diğer Asya H. erectus ile karşılaştırıldığında orantılı olarak büyüktür. Gongwangling kafatasının beyin hacmi, Afrika'daki çağdaş arkaik insanlara benzer şekilde yaklaşık 780 cc'dir, ancak daha sonraki Asyalı H. erectus ve modern insanlardan çok daha küçüktür.

Lantiyen insanı, Qinling Dağları'nın kuzey eteklerindeki ılıman çayırlarda yaşıyordu. Lantiyen insanı, taş aletler için ağırlıklı olarak helikopterler, sferoidler, ağır hizmet tipi kazıyıcılar, el baltaları, kazmalar, baltalar dahil olmak üzere ağır hizmet tipi aletler üretti. Son üçü, genellikle yalnızca Afrika ve Batı Avrasya bölgelerine uygulanan Aşölyen endüstrisinin karakteristiğidir. Görünüşe göre Aşölyen bu bölgede başka yerlerden çok daha uzun süre varlığını sürdürdü.

Anatomi 

Gongwangling kafatası nispeten eksiksizdir ve ön kemiği (alın), parietal kemiklerin çoğunu (başın üst kısmını), sağ temporal kemiği (başın yanlarını), burun kemiklerinin alt kenarlarını (gözler arasında) ve maksilla parçalarını (üst çeneler) içerir. Biraz bozuktur, sağ göz çukuru soldan daha uzağa çıkıntı yapar, birkaç eleman hafifçe düzleşir, girintiler ve ön kemiğin ortası korozyon nedeniyle sarptır ve sol parietal normalden biraz daha fazla esner. Azı dişlerinin boyutuna ve aşınmasına dayanarak (ve modern insanlardan daha hızlı bozuldukları varsayılarak), Woo, bireyin 30 yaşında bir kadın olduğunu tahmin etti. Java'dan çağdaş Mojokerto kafatasını anımsatan Woo'ya göre, genel olarak, kafatası oldukça arkaik. Woo, H. erectus için oldukça küçük olan yaklaşık 780 cc'lik bir beyin hacmi hesapladı. Karşılaştırma için, daha sonra Asyalı H. erectus ortalama kabaca 1.000 cc kafatası hacmine sahipti ve kafatası hacmi günümüz modern insanında erkekler için 1.270 cc ve kadınlar için 1.130 cc dir. Çağdaş Afrika arkaik insanlarının kafatası hacimleri (H. habilis, H. rudolfensis ve H. e? ergaster) 500-900 cc arasında değişiyordu.

Patoloji 
Chenchiawo mandibulasında, muhtemelen genetik bir bozukluk olarak üçüncü azı dişleri eksiktir ve bu, soyu tükenmiş bir insan türü için bu tür ilk vakadır. Sağ yanak dişleri, özellikle birinci azı dişleri, diş eti hastalığının göstergesi olan bozulma ve anormal kalınlaşma özelliğine sahiptir. Muhtemelen bunun bir sonucu olarak birinci premolar da kaybedildi. Bununla birlikte, dişlerin hiçbiri çürük geliştirmedi.

Teknoloji 

Çin'in taş alet teknolojisinin uzun zamandan beri çağdaş batı sitelerinden o kadar farklı olduğu düşünülüyordu ki, ilki basit bir kıyıcı sanayi, ikincisi ise bir el baltası sanayisi (Acheulean) olarak nitelendiriliyordu. 1944'te Amerikalı arkeolog Hallam L. Movius, batıyı doğudan ayıran "Movius Hattı"nı çizdi. Çin arkeolojisi 1980'lerde ilerledikçe, Çin'de (Lantiyen dahil) karakteristik olarak Aşölyen araçları ortaya çıkarıldı ve katı Movius Hattı dağıldı.

Ayrıca bakınız 
 Solo insanı
 İnsan evrimi
 İnsan evriminin fosil listesi

Kaynakça

Bibliyografya

Dış bağlantılar 

 Çin Kültürü
 İnsan Zaman Çizelgesi (Etkileşimli)  – Smithsonian, Ulusal Doğa Tarihi Müzesi (Ağustos 2016).

1964'te tanımlanan fosil taksonları
Homo erectus
Çin paleolitik dönemi
Homo erectus fosilleri
Buzul Çağı primatları