మౌలానా ఆజాద్ జాతీయ ఉర్దూ విశ్వవిద్యాలయం

మౌలానా ఆజాద్ జాతీయ ఉర్దూ విశ్వవిద్యాలయం తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హైదరాబాదు నగరంలో ఉన్న కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం. భారతదేశ తొలి విద్యాశాఖ మంత్రి, భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొన్న స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, ఇస్లాం-ఉర్దూ సాహిత్య పండితుడైన మౌలానా అబుల్ కలామ్ ఆజాద్ పేరును విశ్వవిద్యాలయానికి పెట్టారు. 2015లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రంలోని కర్నూలు నగరంలో రెండవ ఉర్దూ విశ్వవిద్యాలయం ఏర్పాటుచేసేవరకు ఇది భారతదేశంలోని ఏకైక ఉర్దూ విశ్వవిద్యాలయంగా ఉంది.

ప్రాంగణం 
హైదరాబాదులోని గచ్చిబౌలిలోని 200 ఎకరాల విస్తర్ణంలో విశ్వవిద్యాలయం ఉంది. అఖిల భారత అధికార పరిధితో పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా 1998, జనవరిలో ఈ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించబడింది. ఉర్దూ భాషను ప్రోత్సహించడం, సాంప్రదాయ, దూరవిద్య విధానం ద్వారా ఉర్దూ మాధ్యమంలో వృత్తి, సాంకేతిక విద్యను అందించడం ఈ విశ్వవిద్యాలయ ప్రధాన లక్ష్యం. ఈ ప్రాంగణం ప్రకృతి అందాలతో, అందమైన రాతి నిర్మాణాలతో కూడి ఉంది. దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాలనుండి విద్యార్థులు, సిబ్బంది ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి వచ్చారు. నేషనల్ అసెస్‌మెంట్, అక్రిడిటేషన్ కౌన్సిల్ (ఎన్‌ఐఏసి) ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి "ఎ" గ్రేడ్‌ను ప్రదానం చేసింది.

ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి లక్నోలో శాటిలైట్ క్యాంపస్, శ్రీనగర్ (జమ్మూ కాశ్మీర్) వద్ద క్యాంపస్ లు ఉన్నాయి. వీటితోపాటు భోపాల్, దర్భంగా, శ్రీనగర్, ఔరంగాబాదు, సంభల్, అసన్సోల్, నుహ్, బీదర్ మొదలైన ప్రాంతాలలో ఉపాధ్యాయ విద్య కళాశాలలు ఉన్నాయి. వీటిని విద్య-శిక్షణ శాఖ ద్వారా మార్గనిర్దేశం చేస్తారు. విశ్వవిద్యాలయం బెంగుళూరు, దర్భాంగా, హైదరాబాదు, కటక్ ప్రాంతాలలో నాలుగు పాలిటెక్నిక్ కళాశాలలను నిర్వహిస్తోంది. అలాగే బెంగుళూరు, దర్భాంగా, హైదరాబాదు, కటక్ లలో నాలుగు ఐటిసి కళాశాలలు; దర్భాంగా, హైదరాబాదు, నుహ్ (మీవాట్) లో మూడు ఉర్దూ మోడల్ పాఠశాలలు కూడా ఉన్నాయి.

కోర్సులు 
ఇందులో 7 విభాగాల ద్వారా విద్యను బోధిస్తారు. ఈ శాఖలు ప్రస్తుతం 84 కోర్సులు (25 పిహెచ్‌డి; 21 పిజి; 10 యుజి, 05 పిజి డిప్లొమా, 05 డిప్లొమా ప్రోగ్రామ్‌లు, 2 సర్టిఫికేట్ కోర్సులు) లను అందిస్తున్నాయి.

1. భాషలు, భాషాశాస్త్రం, ఇండాలజీ
 అరబిక్ శాఖ
 ఆంగ్ల శాఖ
 హిందీ శాఖ
 పెర్షియన్ శాఖ
 ఉర్దూ శాఖ
 అనువాద అధ్యయనాల శాఖ

2. వాణిజ్యం, వ్యాపార నిర్వహణ
 వాణిజ్య శాఖ
 నిర్వహణ అధ్యయనాల శాఖ

3. మాస్ కమ్యూనికేషన్, జర్నలిజం
 జర్నలిజం, మాస్ కమ్యూనికేషన్ శాఖ

4. స్కూల్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ సైన్స్ & ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ
 కంప్యూటర్ శాస్త్రం, సమాచార సాంకేతిక శాఖ

5. ఆర్ట్స్, సోషల్ సైన్సెస్
 ఇస్లామిక్ విద్యా శాఖ
 అర్థశాస్త్ర శాఖ
 చరిత్ర శాఖ
 రాజకీయ శాస్త్ర శాఖ
 ప్రజా పరిపాలన శాఖ
 సామాజిక శాస్త్ర శాఖ
 సామాజిక సేవ శాఖ
 మహిళా విద్య విభాగం

6. విద్య, శిక్షణ
 విద్య, శిక్షణ శాఖ

7. శాస్త్రాలు
 గణిత శాఖ
 భౌతికశాస్త్ర శాఖ
 రసాయనశాస్త్ర శాఖ
 వృక్షశాస్త్ర శాఖ
 జంతుశాస్త్ర శాఖ

కులపతి 
2018, మే 17 న ఫిరోజ్ బఖ్త్ అహ్మద్ ఈ విశ్వవిద్యాలయం కులపతిగా నియమితులయ్యాడు.

స్మారక ఉపన్యాసం 
ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉపాధ్యక్షుడు హమీద్ అన్సారీ మొట్టమొదటి మహ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా స్మారక ఉపన్యాసం ఇచ్చాడు.

సౌకర్యాలు 
1998లో స్థాపించబడిన ఈ విశ్వవిద్యాలయం మౌలానా ఆజాద్ గ్రంథాలయంకి నిలయంగా నిలిచింది. ఉర్దూలో 27 పత్రికలు, ఆంగ్లంలో 129, హిందీలో తొమ్మిది, ఉర్దూ, ఇంగ్లీష్, తెలుగు, హిందీ భాషలలో 13 వార్తాపత్రికలు కాకుండా 40 ముఖ్య పత్రికలకు ఈ గ్రంథాలయం చందాలు చెల్లించింది. ఉర్దూ భాషా, సాహిత్యం, సంస్కృతి కేంద్రం ఈ విశ్వవిద్యాలయంతో సంబంధం కలిగివుంది.

ఇవి కూడా చూడండి 
 భారతదేశంలో విద్య
 తెలంగాణ ఉన్నత విద్యాసంస్థల జాబితా
 హైదరాబాదు విద్యాసంస్థలు

మూలాలు

ఇతర లంకెలు 
 మౌలానా ఆజాద్ జాతీయ ఉర్దూ విశ్వవిద్యాలయం వెబ్‌సైట్

తెలంగాణ విశ్వవిద్యాలయాలు
విశ్వవిద్యాలయాలు
1998 స్థాపితాలు
హైదరాబాదు
ఉర్దూ భాష
భారతీయ కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాలు