చైనా పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్

చైనా-పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్, అనేక మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల సమాహారం. పాకిస్తాన్ అంతటా ఈ ప్రాజెక్టులు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి.  మొదలు పెట్టినపుడు వీటి విలువ 46 బిలియన్ డాలర్లు కాగా, 2017 నాటికి సిపిఇసి ప్రాజెక్టుల విలువ 62 బిలియన్ డాలర్లకు పెరిగింది.    ఆధునిక రవాణా నెట్‌వర్క్‌లు, అనేక ఇంధన ప్రాజెక్టులు, ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాల నిర్మాణం ద్వారా పాకిస్తాన్‌కు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను వేగంగా అప్‌గ్రేడ్ చేయడానికి, దాని ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికీ సిపిఇసి ని ఉద్దేశించారు.     13 నవంబర్ 2016 న, ఆఫ్రికా, పశ్చిమ ఆసియాకు సముద్ర రవాణా చేసేందుకు, చైనా సరుకును గ్వాదర్ నౌకాశ్రయానికి రవాణా చేసినప్పుడు సిపిఇసి పాక్షికంగా పనిచెయ్యడం మొదలైంది.  అయితే కొన్ని ప్రధాన విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు 2017 చివరి నాటికి మొదలయ్యాయి.    

సిపిఇసి ఆధ్వర్యంలో పాకిస్తాన్ నాలుగు దిశల్లోనూ విస్తరించేలా హైవేలూ, రైల్వేలూ నిర్మిస్తారు. పాకిస్తాన్ లో శిధిలావస్థలో ఉన్న రవాణా నెట్‌వర్కు వలన దేశ వార్షిక జిడిపిలో 3.55% నష్టం కలుగుతోందని ప్రభుత్వం అంచనా వేసింది .  సిపిఇసి కింద నిర్మించిన ఆధునిక రవాణా నెట్‌వర్కులు గ్వాడార్, కరాచీ ఓడరేవులను ఉత్తర పాకిస్తాన్‌తో కలుపుతాయి. అలాగే పశ్చిమ చైనాతోను, మధ్య ఆసియాలో ఉత్తరాన ఉన్న స్థలాల తోనూ కూడా కలుపుతుంది.  సిపిఇసిలో భాగంగా కరాచీ, లాహోర్ నగరాల మధ్య 1,100 కిలోమీటర్ల పొడవైన మోటారు మార్గాన్ని నిర్మిస్తారు.  హసన్ అబ్దాల్ నుండి చైనా సరిహద్దు వరకు ఉన్న కరాకోరం హైవేను పూర్తిగా పునర్నిర్మిస్తారు.  కరాచీ-పెషావర్ ప్రధాన రైల్వే మార్గాన్ని కూడా అప్‌గ్రేడ్ చేసి, డిసెంబర్ 2019 నాటికి గంటకు 160 కి.మీ.వేగంతో రైలు ప్రయాణం చేసేలా వీలు కల్పిస్తుంది.   పాకిస్తాన్ రైల్వే నెట్‌వర్కును చివరికి కష్గర్‌లోని చైనా యొక్క దక్షిణ జిన్జియాంగ్ రైల్వేకు కలిపేలా వుస్తరిస్తరు.  రవాణా నెట్‌వర్క్‌లను ఆధునీకరించడానికి అవసరమౌతుందని అంచనా వేసిన $ 11  బిలియన్లను సబ్సిడీలతో కూడిన రాయితీ రుణాల ద్వారా నిధులు సమకూరుస్తారు.    

పాకిస్తాన్ యొక్క దీర్ఘకాలిక ఇంధన కొరతను తగ్గించడానికి, $ 33 బిలియన్ల కంటే ఎక్కువ ఖర్చుతో శక్తికి సంబంధించిన (విద్యుత్ వగైరా) మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మిస్తారు.  పాకిస్తాన్ శక్తి లోటు 4,500 మెగావాట్ల కంటే ఎక్కువగా ఉంది.  ఈ కారణంగా పాకిస్తాన్, తన వార్షిక స్థూల జాతీయోత్పత్తిలో 2–2.5% కోల్పోతోందని అంచనా వేసారు.  సిపిఇసి చేపట్టిన ఫాస్ట్‌ట్రాక్ ప్రాజెక్టులలో భాగంగా 2018 చివరి నాటికి 10,400 మెగావాట్ల శక్తి ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని అందుబాటు లోకి తీసుకురావాలి.  $ 2.5 బిలియన్ల వ్యయంతో ద్రవీకృత సహజ వాయువు, చమురును రవాణా చేయడానికి గ్వాదర్, నవాబ్షాల మధ్య పైప్‌లైన్ల నెట్‌వర్క్ కూడా వేస్తారు. దీని ద్వారా ఇరాన్ నుండి గ్యాస్ రవాణా చేస్తారు.  ఈ ప్రాజెక్టులలో విద్యుత్తు ప్రధానంగా శిలాజ ఇంధనాల నుండి ఉత్పత్తి అవుతున్నప్పటికీ, జలవిద్యుత్, పవన విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు కూడా ఉన్నాయి. అదే విధంగా ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సౌర క్షేత్రాలలో ఒకటి కూడా ఈ ప్రాజెక్టుల్లో ఉంది.  

పాకిస్తాన్‌పై సిపిఇసి యొక్క సంభావ్య ప్రభావాన్ని యుద్ధానంతర ఐరోపాలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ చేపట్టిన మార్షల్ ప్లాన్‌తో పోల్చారు.     సిపిఇసి 2015–2030 మధ్యకాలంలో 23 లక్షల ఉద్యోగాలు సృష్టిస్తుందని, దేశ వార్షిక ఆర్థిక వృద్ధికి 2 నుంచి 2.5 శాతం పాయింట్లు చేకూరుస్తుందనీ పాకిస్తాన్ అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు.  

తొలుత తలపెట్టిన $46 బిలియన్ల విలువైన ప్రాజెక్టులు అమలైతే, ఆ ప్రాజెక్టుల విలువ 1970 నుండి పాకిస్తాన్‌ లోకి వచ్చిన విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులన్నిటి మొత్తానికి ఇది సమానమౌతుంది.  ఇది, 2015 ఏటి పాకిస్తాన్  స్థూల జాతీయోత్పత్తిలో 17% కి సమానం.  ప్రాజెక్టు పరిధి తొలి అంచనాలు 46 బిలియన్ డాలర్ల నికర విలువ నుండి 60 బిలియన్ డాలర్లకు విస్తరించింది.  చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్‌పింగ్ తలపెట్టిన బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్ లోని ప్రధాన ప్రాజెక్టు, సిపిఇసి.    

ఆర్థిక విశ్లేషకులు, గతంలో పాకిస్తాన్లో ప్రధానంగా ఉన్న ఇంధన కొరతకు ఈ ప్రాజెక్టు అంతం పలికిందని పేర్కొన్నారు. ఈ కొరత గతంలో ఆర్థిక వృద్ధిని అడ్డంకిగా నిలిచింది.  2020 జనవరి 14 న, పాకిస్తాన్, గ్వాదర్ నౌకాశ్రయాన్ని ఆఫ్ఘన్ రవాణా వాణిజ్యం కోసం తెరచింది.

చరిత్ర

నేపథ్యం 
చైనా సరిహద్దు నుండి పాకిస్తాన్ లోని అరేబియా సముద్రపు లోతైన ఓడరేవుల వరకు విస్తరించి ఉన్న ఈ కారిడార్ కోసం ప్రణాళికలు 1950 ల నాటికే ఉండేవి. 1959 నుండి కారకోరం హైవే నిర్మాణానికి ఇవి ప్రేరణ నిచ్చాయి.  గ్వాదర్ వద్ద లోతైన నౌకాశ్రయంపై చైనా ఆసక్తి 2002 లో తిరిగి పుంజుకుని, దాని నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించి, 2006 లో పూర్తి చేసింది. జనరల్ పర్వేజ్ ముషారఫ్ పతనం, ఆ తరువాత  పాకిస్తాన్ కు, తాలిబాన్ ఉగ్రవాదులకూ మధ్య వివాదం తరువాత పాకిస్తాన్లో రాజకీయ అస్థిరత ఏర్పడడం కారణంగా గ్వాదర్ నౌకాశ్రయం విస్తరణ ఆగిపోయింది.  

2013 లో అప్పటి పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు ఆసిఫ్ అలీ జర్దారీ, చైనా ప్రీమియర్ లీ కెకియాంగ్ పరస్పర అనుసంధానం మరింత పెంచుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు.  రెండు ప్రభుత్వాల మధ్య చైనా-పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్‌పై దీర్ఘకాలిక ప్రణాళిక కోసం సహకారంపై జు షావో షి, షాహిద్ అమ్జాద్ చౌదరిలు అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు.   

పాకిస్తాన్‌లో ఆర్థిక కారిడార్ ప్రణాళికలపై చర్చించడానికి 2014 ఫిబ్రవరిలో పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు మమ్నూన్ హుస్సేన్ చైనాను సందర్శించాడు.  రెండు నెలల తరువాత, పాకిస్తాన్ ప్రధాన మంత్రి నవాజ్ షరీఫ్ చైనాలో ప్రీమియర్ లీ కెక్వియాంగ్తో సమావేశమై మరిన్ని ప్రణాళికలను చర్చించాడు.  ఫలితంగా షరీఫ్ పదవీకాలంలోనే ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తి పరిధిని రూపొందించారు.  2014 నవంబరులో, చైనా ప్రభుత్వం తన సిపిఇసిలో $45.6 బిలియన్ల పెట్టుబడీ ప్రణాళికల్లో భాగంగా పాకిస్తాన్‌లో ఇంధన, మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల కోసం చైనా కంపెనీలకు ఆర్థిక సహాయం చేయాలనే ఉద్దేశ్యాన్ని ప్రకటించింది.

సిపిఇసి యొక్క ప్రకటన 
2015 ఏప్రిల్‌లో పాకిస్తాన్‌లో జి జిన్‌పింగ్ పర్యటన సందర్భంగా, అతను బహిరంగ సంపాదకీయంలో ఇలా రాశాడు: "ఇది నా మొదటి పాకిస్తాన్ పర్యటన, కానీ నేను నా స్వంత సోదరుడి ఇంటికి వెళుతున్నట్లు భావిస్తున్నాను." 2015 ఏప్రిల్ 20 న, పాకిస్తాన్, చైనాలు $46 బిలియన్ల ఒప్పందంపై పని ప్రారంభించడానికి ఒక ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. ఇది పాకిస్తాన్ వార్షిక GDPలో దాదాపు 20%.  దీని ప్రకారం, దాదాపు $28 బిలియన్ల విలువైన "ఎర్లీ హార్వెస్ట్" ప్రాజెక్టులను 2018 చివరి నాటికి అభివృద్ధి చేయవలసి ఉంది.

గ్వాదర్ పోర్ట్, సిటీలో ప్రాజెక్టులు 

చైనా యొక్క ప్రతిష్టాత్మకమైన వన్ బెల్ట్, వన్ రోడ్ ప్రాజెక్టుకు, దాని 21వ శతాబ్దపు మారిటైమ్ సిల్క్ రోడ్ ప్రాజెక్టులకూ మధ్య లింక్‌గా భావించబడినందున, సిపిఇసి ప్రాజెక్టులో ఒక ముఖ్యాంశంగా గ్వాదర్ రూపుదిద్దుకుంది.  మొత్తంగా, 2017 డిసెంబరు నాటికి గ్వాదర్ ఓడరేవు చుట్టూ $1 బిలియన్ల పైచిలుకు విలువైన ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేస్తారు.

గ్వాదర్ పోర్ట్ కాంప్లెక్స్ 
గ్వాదర్ ఓడరేవులో ప్రాథమిక వసతుల పనులు 2002లో ప్రారంభమై 2007లో పూర్తయ్యాయి,  అయితే గ్వాదర్ ఓడరేవును అప్‌గ్రేడ్ చేయడానికి, విస్తరించడానికీ వేసిన ప్రణాళికలు నిలిచిపోయాయి. సిపిఇసి ఒప్పందం ప్రకారం, గ్వాదర్ పోర్ట్ ప్రారంభంలో 70,000 డెడ్ వెయిట్ టన్నేజీ వరకు ఉన్న పెద్ద నౌకలను డాకింగ్ చేయడానికి వీలుగా విస్తరించడం, అప్‌గ్రేడ్ చేయడం చేస్తారు.  అభివృద్ధి ప్రణాళికల్లో ఓడరేవు చుట్టూ  $130 మిలియన్ల బ్రేక్ వాటర్ నిర్మాణం కూడా భాగం.  అలాగే రోజుకు 500 మిలియన్ క్యూబిక్ అడుగుల ద్రవీకృత సహజ వాయువు సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండే ఫ్లోటింగ్ లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ ఫెసిలిటీ నిర్మాణం కూడా ఇందులో భాగం. ఇరాన్-పాకిస్తాన్ గ్యాస్ పైప్‌లైన్ లోని భాగమైన గ్వాదర్-నవాబ్‌షా సెగ్మెంట్‌కు దీన్ని అనుసంధానిస్తారు. 

విస్తరించిన ఓడరేవు గ్వాదర్‌లోని 2,282 ఎకరాల స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ప్రాంతానికి సమీపంలో ఉంది. దీన్ని చైనాలోని ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాల తరహాలో రూపొందించారు.  43 ఏళ్ల లీజులో భాగంగా 2015 నవంబరులో చైనా ఓవర్సీస్ పోర్ట్ హోల్డింగ్ కంపెనీకి భూమిని అప్పగించారు.  ఇక్కడ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ జోన్‌లు, లాజిస్టిక్స్ హబ్‌లు, గిడ్డంగులు, డిస్‌ప్లే సెంటర్‌లు ఉంటాయి.  ఈ జోన్‌లో ఉన్న వ్యాపారాలకు కస్టమ్స్ అధికారుల నుండి అలాగే అనేక ప్రాంతీయ, కేంద్ర పన్నుల నుండి మినహాయింపు ఉంటుంది.  ప్రత్యేక ఆర్థిక జోన్‌లో స్థాపించబడిన వ్యాపారానికి 23 సంవత్సరాల పాటు పాకిస్తాన్ ఆదాయం, అమ్మకాలు, ఫెడరల్ ఎక్సైజ్ పన్నుల నుండి మినహాయింపు ఉంటుంది.  చైనా ఓవర్సీస్ పోర్ట్ హోల్డింగ్ కంపెనీతో అనుబంధం ఉన్న కాంట్రాక్టర్లు, సబ్‌కాంట్రాక్టర్లు 20 సంవత్సరాల పాటు అటువంటి పన్నుల నుండి మినహాయింపు పొందుతారు.  గ్వాదర్ పోర్ట్, ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి నిర్మాణంలో ఉపయోగించే పరికరాలు, మెటీరియల్స్, ప్లాంట్/మెషినరీ, ఉపకరణాలు, ఉపకరణాల దిగుమతులకు 40 సంవత్సరాల పాటు పన్ను మినహాయింపు నిచ్చారు. .

రోడ్డు ప్రాజెక్టులు 
సిపిఇసి ప్రాజెక్ట్ పాకిస్తాన్ యొక్క రవాణా వసతులను పెద్దయెత్తున నవీకరణలు, మరమ్మత్తులు చెయ్యాలని భావించింది. సిపిఇసి ప్రాజెక్ట్ కింద, చైనా $10.63 బిలియన్ల విలువైన రవాణా మౌలిక సదుపాయాల కోసం ఋణం ప్రకటించింది. ఇందులో $6.1 బిలియన్లు, 1.6 శాతం వడ్డీ రేటుతో "సత్వర ముగింపు" రోడ్డు ప్రాజెక్టులను నిర్మించడానికి కేటాయించారు.  ఇంకా ప్రణాళిక దశలోనే ఉన్న రహదారి విభాగాల నిర్మాణానికి పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం కాంట్రాక్టులు ఇచ్చినప్పుడు మిగిలిన నిధులు కేటాయించబడతాయి.

కార్గో రవాణా కోసం మూడు కారిడార్లను గుర్తించారు. అవి: పరిశ్రమలు అత్యధికంగా ఉన్న సింధ్, పంజాబ్ ప్రావిన్సుల గుండా పోయే తూర్పు మార్గం, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన, తక్కువ జనాభా కలిగిన ఖైబర్ పఖ్తూన్‌క్వా, బలూచిస్తాన్‌ ప్రావిన్సుల గుండా పోయే పశ్చిమ మార్గం, ఖైబర్ పఖ్తున్ఖ్వా, పంజాబ్, బలూచిస్థాన్‌ల గుండా పోయే మధ్య మార్గం.

కారకోరం హైవే 

సిపిఇసి ప్రాజెక్టులో కారకోరం హైవే (KKH)లో పాకిస్తాన్ భాగమైన జాతీయ రహదారి 35 (N-35) పునర్నిర్మాణం, ఉన్నతీకరణ భాగం. KKH చైనా-పాకిస్తాన్ సరిహద్దుకు, హసన్ అబ్దాల్ సమీపంలోని బుర్హాన్ పట్టణానికీ మధ్య 887 కిలోమీటర్ల దూరం విస్తరించి ఉంది. బుర్హాన్ వద్ద, ప్రస్తుతం ఉన్న M1 మోటార్‌వే, షా మక్సూద్ ఇంటర్‌ఛేంజ్ వద్ద N-35ని కలుస్తుంది. అక్కడ నుండి, ఇస్లామాబాద్, లాహోర్‌లకు ప్రవేశం ప్రస్తుతం ఉన్న M1, M2 మోటర్‌వేలలో భాగంగా కొనసాగుతుంది. బుర్హాన్ తూర్పు మార్గం, పశ్చిమ మార్గాలకూడలిలో ఉంటుంది.

తూర్పు మార్గం 
సిపిఇసి యొక్క తూర్పు మార్గంలో సింధ్, పంజాబ్ ప్రావిన్సులలో ఉన్న రోడ్డు ప్రాజెక్టులు భాగం. వీటిలో కొన్నిటిని మొదట 1991లోనే ప్రతిపాదించారు.  తూర్పు మార్గంలో భాగంగా, 1,152 కిమీ పొడవైన రహదారి, పాకిస్థాన్‌లోని రెండు అతిపెద్ద నగరాలైన కరాచీ, లాహోర్‌లను 6-వరసల కంట్రోల్డ్ యాక్సెస్ రహదారి ద్వారా కలుపుతారు. దీన్ని గంటకు 120 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించేలా రూపొందిస్తారు.  మొత్తం ప్రాజెక్టుకు సుమారు $6.6 బిలియన్లు ఖర్చు అవుతుంది. దీనికి అవసరమైన నిధులలో ఎక్కువ భాగం వివిధ చైనా ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని బ్యాంకులు అందిస్తాయి.

పశ్చిమ మార్గం 
సిపిఇసి ప్రాజెక్ట్ పశ్చిమ మార్గంలో భాగంగా పాకిస్తాన్ ప్రావిన్సులైన బలూచిస్తాన్, ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వా, పశ్చిమ పంజాబ్ లలో రోడ్లను  విస్తరించడం, ఉన్నతీకరించడం చేస్తారు. పశ్చిమ మార్గం ప్రాజెక్టు అనేక వందల కిలోమీటర్ల విలువైన రహదారిని 2018 మధ్య నాటికి 2, 4-వరుసల హైవేలుగా అభివృద్ధి చేస్తుంది. భవిష్యత్తులో రోడ్డు భాగాలను 6-వరసల మార్గాలుగా అభివృద్ధి చేయడానికి తగినంత భూ సేకరణ కూడా చేస్తారు.  మొత్తంగా, సిపిఇసి ప్రాజెక్ట్ పశ్చిమ మార్గంలో భాగంగా ఒక్క బలూచిస్తాన్ ప్రావిన్స్‌ లోనే 870 కిలోమీటర్ల రహదారిని పునర్నిర్మిస్తారు. ఆ 870 కిలోమీటర్ల రహదారిలో, 2016 జనవరి నాటికి 620 కిలోమీటర్ల పునర్నిర్మాణం పూర్తైంది.

భవిష్యత్తు మధ్య మార్గం 
సిపిఇసి భవిష్యత్తులో నిర్మించాలని తలపెట్టిన "మధ్య మార్గం" గ్వాదర్‌లో ప్రారంభమయ్యే రహదారుల నెట్‌వర్కు తో మొదలై బసిమా, ఖుజ్దార్, సుక్కూర్, రాజన్‌పూర్, లయ్యా, ముజఫర్‌గఢ్, డేరా ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌లో ముగుస్తుంది. అక్కడి నుండి బ్రహ్మ బహ్తర్-యారిక్ మోటర్‌వే ద్వారా కారకోరం హైవేకి కలుపుతారు.

రైల్వే ప్రాజెక్టులు 
సిపిఇసి ప్రాజెక్టులో భాగంగా పాకిస్తాన్ లోని పాత రైల్వే వ్యవస్థను నవీకరించే ప్రణాళికలపై దృష్టి పెడుతుంది. 2020 నాటికి కరాచీ, పెషావర్ మధ్య మొత్తం మెయిన్ లైన్ 1 రైల్వేని పునర్నిర్మించడం ఇందులో భాగం.   ఈ ఒక్క రైలుమార్గమే ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్ రైల్వే ట్రాఫిక్‌లో 70%ని నిర్వహిస్తోంది.  మెయిన్ లైన్ 1 రైల్వేతో పాటు, మెయిన్ లైన్ 2 రైల్వే, మెయిన్ లైన్ 3 రైల్వేలకు నవీకరణలు, విస్తరణలు తలపెట్టారు. సిపిఇసి ప్రణాళికలో 4,693 మీటర్ల ఎత్తైన ఖుంజెరాబ్ పాస్ మీదుగా రైలు మార్గాన్ని పూర్తి చేయాలని కూడా భావించారు. 2030 నాటికి ఈ రైలు మార్గం ద్వారా  కరాచీ, గ్వాదర్‌లోని ఓడరేవులకు చైనీస్, తూర్పు ఆసియా వస్తువులను నేరుగా రవాణా చేసేందుకు వీలు కలుగుతుంది.

ఇంధన రంగ ప్రాజెక్టులు 
2015-16 లో పాకిస్థాన్ విద్యుత్తు ఉత్పత్తి సామర్థ్యం 24,830 మెగావాట్లు,.  సిపిఇసి ప్రాజెక్టులో విద్యుదుత్పత్తి ప్రధాన దృష్టిగా ఉంటుంది. ఈ రంగం లోకి దాదాపు $33 బిలియన్ల పెట్టుబడులు వస్తాయని అంచనా.  సిపిఇసి యొక్క "సత్వర ముగింపు" ప్రాజెక్ట్‌లలో భాగంగా 2018 మార్చి నాటికి 10,400 మెగా వాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తికి అంచనా వేసారు. 

సిపిఇసి కింద ఇంధన ప్రాజెక్టులు చైనా, పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వాల ద్వారా కాకుండా ప్రైవేట్ స్వతంత్ర విద్యుత్ ఉత్పత్తిదారుల చేత నిర్మింపజేస్తారు.  చైనాకు చెందిన ఎగ్జిమ్ బ్యాంక్ ఈ ప్రైవేట్ పెట్టుబడులకు 5–6% వడ్డీ రేట్లతో ఆర్థిక సహాయం చేస్తుంది. పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఆ సంస్థల నుండి ముందస్తుగా నిర్ణయించుకున్న రేట్లకు విద్యుత్‌ను కొనుగోలు చేసే ఒప్పందానికి కట్టుబడి ఉంటుంది.

"సత్వర ముగింపు" ప్రాజెక్టులు 
సిపిఇసి యొక్క "సత్వర ముగింపు" (ఎర్లీ హార్వెస్ట్) పథకంలో భాగంగా, 2018, 2020 మధ్య కాలంలో 10,000 మెగావాట్లకు పైగా విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేయవలసి ఉంది.  కొన్ని "ఎర్లీ హార్వెస్ట్" ప్రాజెక్ట్‌లు 2020 వరకు పూర్తి కానప్పటికీ, సిపిఇసిని పూర్తి చేసే ప్రాజెక్ట్‌లను పూర్తి చేయడం ద్వారా 2018 నాటికి పాకిస్తాన్ ఎలక్ట్రిక్ గ్రిడ్‌కు సుమారు 10,000 MW శక్తిని ఉత్పత్తి చేసే సామర్థ్యాన్ని జోడించాలని పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.

అధికారికంగా సిపిఇసి పరిధిలో లేనప్పటికీ, 1,223 MW బల్లోకి విద్యుత్కేంద్రం, 1,180 MW భక్కి <b>విద్యుత్కేంద్రం</b> రెండూ 2018 మధ్యలో పూర్తయ్యాయి,     దీనితో పాటు 969 MW నీలం– జీలం జలవిద్యుత్ ప్లాంట్ 2018 వేసవిలో పూర్తయింది. 1,410 MW తర్బేలా IV ఎక్స్‌టెన్షన్ ప్రాజెక్టు, 2018 ఫిబ్రవరిలో పూర్తైంది.  ఫలితంగా సిపిఇసి, నాన్-సిపిఇసి ప్రాజెక్టులు రెండూ కలిసి 2018 చివరి నాటికి పాకిస్తాన్ విద్యుత్ గ్రిడ్‌కు అదనంగా 10,000 MW జోడించబడుతుంది.  CASA-1000 ప్రాజెక్ట్‌లో భాగంగా తజికిస్థాన్, కిర్గిజ్‌స్థాన్ నుండి పాకిస్తాన్‌కు మరో 1,000 MW విద్యుత్ దిగుమతి చేసుకుంటారు. ఇది 2018లో ప్రారంభించబడుతుందని భావిస్తున్నారు

ప్రాజెక్టుల పట్టిక

ప్రభావం 
చైనా తన 13వ పంచవర్ష అభివృద్ధి ప్రణాళికలో సిపిఇసి ప్రాజెక్టును చేర్చడాన్ని బట్టి, అది ఈ ప్రాజెక్టుకు ఇస్తున్న ప్రాముఖ్యతను అర్థం చేసుకోవచ్చు.  సిపిఇసి ప్రాజెక్ట్‌లు చైనాకు ఇంధన సరఫరాల కోసం ప్రత్యామ్నాయ మార్గాన్ని అందిస్తాయి. అలాగే, పశ్చిమ చైనా వాణిజ్య ఆవకాశాలకు కొత్త మార్గాన్ని అందిస్తాయి. మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం, నమ్మదగిన ఇంధన సరఫరాను అందించడం వల్ల పాకిస్తాన్ కూడా లాభపడుతుంది. 

సిపిఇసి, ప్రపంచీకరణ యొక్క తదుపరి అంచెలో నియమాలను వ్రాయడానికి, దాని ఎగుమతులు, పెట్టుబడి ఇంజిన్‌లను రాబోయే సంవత్సరాల్లో అమలు చేయడం కోసం చైనా అవలంబిస్తున్న దూరదృష్టి ప్రణాళికలో భాగమని 2017 జనవరి 8 న ఫోర్బ్స్ పేర్కొంది. 2017 జనవరిలో వ్రాస్తూ, భారత అబ్జర్వర్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషనుకు చెందిన అరుణ్ మోహన్ సుకుమార్, "సిపిఇసి ఒక ముఖ్యమైన ప్రాజెక్టు, దీని ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక పరిణామాలను పద్దతిగా అంచనా వేయాల్సిన అవసరం ఉంది", "సిపిఇసి ఒక ద్వైపాక్షిక ప్రయత్నం కావచ్చు, కానీ న్యూఢిల్లీ దాని నుండి ఉత్పన్నమయ్యే ప్రాంతీయ ప్రభావాలను విస్మరించజాలదు" అని పేర్కొన్నాడు. "లాభాపేక్ష మాత్రమే పాకిస్తాన్‌తో చైనా జరిపే వ్యాపారాన్ని నడిపిస్తుందనే తప్పుడు సౌలభ్యంపై ఆధారపడితే భారతదేశం పొరబడినట్లు అవుతుంది" అని అతను అభిప్రాయపడ్డాడు. 

చైనా ప్రధాన మంత్రి లీ కెకియాంగ్ ప్రకారం, ఈ ప్రాజెక్టులతో పాకిస్తాన్ లో జరిగే అభివృద్ధి వలన "మతతత్వం నుండి ప్రజల దృష్టిని మరల్చవచ్చు".

పాకిస్తాన్ 
సిపిఇసి, పాకిస్తాన్ చరిత్రలో ఒక మైలురాయి లాంటి ప్రాజెక్టు.  స్వాతంత్ర్యం తర్వాత పాకిస్తాన్ ఆకర్షించిన అతిపెద్ద పెట్టుబడి ఇది. ఏ విదేశంలో నైనా చైనా పెట్టిన అతిపెద్ద పెట్టుబడి. ఆర్థికంగా వృద్ధిని సాధించడంలో సిపిఇసి, పాకిస్తాన్‌కు కీలకమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.  పాకిస్తాన్ మీడియా, ప్రభుత్వం సిపిఇసి పెట్టుబడులను ఈ ప్రాంతానికి "రాత మార్చేది" అని వర్ణించాయి.  ఈ భారీ పెట్టుబడి ప్రణాళిక పాకిస్తాన్‌ను ప్రాంతీయ ఆర్థిక కేంద్రంగా మారుస్తుందనీ, రెండు దేశాల మధ్య లోతైన సంబంధాలను మరింత పెంచుతుందనీ చైనా, పాకిస్తాన్ రెండూ భావించాయి.  సిపిఇసి ప్రకటించిన సుమారు 1 సంవత్సరం తర్వాత, చైనా ఓవర్సీస్ పోర్ట్ హోల్డింగ్ కంపెనీ ఛైర్మన్ జాంగ్ బావోజోంగ్ ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్‌తో మాట్లాడుతూ, గ్వాదర్ యొక్క పారిశ్రామిక జోన్ కోసం రోడ్లు, విద్యుత్, హోటళ్లు, ఇతర మౌలిక సదుపాయాల కోసం తమ కంపెనీ అదనంగా $4.5 బిలియన్లు ఖర్చు చేయాలని యోచిస్తోందని చెప్పాడు.  పాకిస్తాన్‌లోకి వచ్చిన విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులలో ఇది అతిపెద్ద మొత్తాలలో ఒకటి.

2017 ప్రారంభంలో పాకిస్తాన్ రోజుకు 12 గంటల వరకు సాధారణ విద్యుత్ కోతలుండేవి.  4,500 MW పైబడిన విద్యుత్తు కొరతను ఎదుర్కొంది.  దీని వలన దాని వార్షిక GDP 2–2.5% వరకూ తగ్గింది. ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్ పాకిస్తాన్ లో ఉన్న విద్యుత్ కొరత విదేశీ పెట్టుబడులకు పెద్ద అవరోధంగా ఉందని, పాకిస్తాన్ మౌలిక సదుపాయాలు, విద్యుత్ ప్రాజెక్టులలో చైనా పెట్టుబడులు "మేలైన చక్రీయతకు" దారితీస్తాయని పేర్కొంది. వివిధ రంగాలలో విదేశీ పెట్టుబడులకు దేశాన్ని మరింత ఆకర్షణీయంగా చేస్తుంది.  పాకిస్తాన్‌లో ఆర్థిక వృద్ధి, పెట్టుబడులు రెండింటికీ విద్యుత్తు కొరత ప్రధాన అడ్డంకిగా ప్రపంచ బ్యాంక్ పరిగణించింది.

ఇంధన రంగంలో చైనా పెట్టుబడుల ప్రభావం త్వరలోనే కనిపించింది. 2017 డిసెంబరులో పాకిస్తాన్‌ మిగులు విద్యుత్‌ ఉత్పత్తిని సాధించింది. పాకిస్తానీ ఫెడరల్ పవర్ డివిజన్ మంత్రి, అవైస్ లెఘారీ మొత్తం 8,600 ఫీడర్‌లకు గాను, 5,297 ఫీడర్‌లలో విద్యుత్ కోతలను పూర్తిగా నిలిపివేస్తున్నట్లు ప్రకటించాడు. దేశపు ప్రస్తుత విద్యుత్ ఉత్పత్తి డిమాండ్ కంటే 2700 మెగావాట్‌లు అధికంగా - 16,477 మెగావాట్లకు ఉత్పత్తి పెరిగిందని పేర్కొన్నాడు.

సిపిఇసి - మలక్కా డైలమా 
మలక్కా జలసంధి ద్వారా వెళ్ళే మార్గం, చైనా నుండి యూరప్, ఆఫ్రికా, మధ్యప్రాచ్య దేశాలకు అతి తక్కువ దూరం ఉండే మార్గం.  మధ్యప్రాచ్యం నుండి చైనా చేసుకునే ఇంధన దిగుమతుల్లో దాదాపు 80% మలక్కా జలసంధి గుండానే వెళుతుంది. ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద చమురు దిగుమతిదారు అయిన చైనాకు  ఇంధన భద్రత కీలకమైన అంశం. అయితే మధ్యప్రాచ్యం నుండి చమురును దిగుమతి చేసుకోవడానికి ఉపయోగించే ప్రస్తుత సముద్ర మార్గాలపై అమెరికా నావికాదళం నిఘా పెడుతోంది.  

అమెరికా నుండి చైనా అవరోధాలను ఎదుర్కొన్నట్లైతే, మలక్కా జలసంధి ద్వారా ఇంధన దిగుమతులకు ఆటంకం ఏర్పడవచ్చు, ఇది చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రమాదంలో పడేస్తుంది. దీన్ని "మలక్కా డైలమా" అని అంటూంటారు.  మలక్కా జలసంధిలో ఎదురయ్యే ఈ దుర్బలత్వాలకు అదనంగా, ప్రస్తుతం చైనా, తైవాన్, వియత్నాం, ఫిలిప్పీన్స్, అమెరికాల మధ్య ఉద్రిక్తతకు మూలమైన వివాదాస్పద స్ప్రాట్లీ దీవులు, పారాసెల్ దీవుల సమీపంలో దక్షిణ చైనా సముద్రం గుండా వెళ్ళే సముద్ర మార్గాలపై చైనా ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంది.  చైనీస్ ఇంధన దిగుమతులు ఈ వివాదాస్పద ప్రాంతాల గుండా పోకుండా, పశ్చిమాన కొత్త మార్గాన్ని ఏర్పరచుకునే సాధనం, సిపిఇసి ప్రాజెక్టు. తద్వారా అమెరికా, చైనాల మధ్య ఘర్షణ అవకాశాలు కూడా తగ్గుతాయి.  అయితే, గ్వాదర్ నుండి చైనా వరకు పైప్‌లైన్‌లు వెయ్యడం చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్నది, క్లిష్టమైన భూభాగం, ఉగ్రవాదంతో సహా అనేక రవాణా సమస్యలు ఎదురౌతాయి. అంచేత చైనా యొక్క మొత్తం ఇంధన భద్రతపై ఈ ప్రాజెక్టు ఎటువంటి ప్రభావం చూపదు.

ప్రధాన ప్రాజెక్టుల జాబితా

రద్దైన ప్రాజెక్టులు

మూలాలు 

Articles containing Chinese-language text
పాకిస్తాన్
చైనా
బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్