కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా

కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా అనేది భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 148 ప్రకారం స్థాపించబడిన భారతదేశ అత్యున్నత ఆడిట్ సంస్థ. స్వయంప్రతిపత్త సంస్థలు, ప్రభుత్వం గణనీయంగా నిధులు సమకూర్చే కార్పొరేషన్‌లతో సహా భారత ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల అన్ని రసీదులు, వ్యయాలను ఆడిట్ చేయడానికి వారికి అధికారం ఉంది.కాగ్  ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని కార్పొరేషన్ల చట్టబద్ధమైన ఆడిటర్ కూడా ,ప్రభుత్వం కనీసం 51 శాతం ఈక్విటీ వాటా లేదా ఇప్పటికే ఉన్న ప్రభుత్వ కంపెనీల అనుబంధ కంపెనీలను కలిగి ఉన్న ప్రభుత్వ కంపెనీల అనుబంధ ఆడిట్‌ను నిర్వహిస్తుంది.కాగ్ లోక్‌పాల్  చట్టబద్ధమైన ఆడిటర్ కూడా.

కాగ్ నివేదికలు పార్లమెంటు/లెజిస్లేచర్ల ముందు ఉంచబడ్డాయి, భారత పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభలలో ప్రత్యేక కమిటీలు అయిన పబ్లిక్ అకౌంట్స్ కమిటీలు (PACలు), పబ్లిక్ అండర్‌టేకింగ్‌లపై కమిటీలు (COPUలు) చర్చకు తీసుకోబడతాయి . కాగ్ భారతీయ ఆడిట్, అకౌంట్స్ విభాగానికి అధిపతిగా కూడా ఉంది, దీని వ్యవహారాలను ఇండియన్ ఆడిట్, అకౌంట్స్ సర్వీస్ అధికారులు నిర్వహిస్తారుఎం, దేశవ్యాప్తంగా 43,576 మంది ఉద్యోగులు ఉన్నారు (01.03.2020 నాటికి).

1971లో, కేంద్ర ప్రభుత్వం కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (డ్యూటీస్, పవర్స్ అండ్ కండిషన్స్ ఆఫ్ సర్వీస్) యాక్ట్, 1971ని రూపొందించింది.1976లో, కాగ్  అకౌంటింగ్ విధుల నుండి విముక్తి పొందింది.  భారత రాజ్యాంగంలోని 148 – 151 అధికరణలు భారత కాగ్ సంస్థకు సంబంధించినవి.

కాగ్  9వ ర్యాంక్‌ను కలిగి ఉంది, ప్రాధాన్యతా క్రమంలో భారత సుప్రీంకోర్టు సిట్టింగ్ న్యాయమూర్తి వలె అదే హోదాను పొందుతుంది . జమ్మూ కాశ్మీర్ యు టి  మాజీ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ జి సి  ముర్ము భారతదేశ ప్రస్తుత కాగ్.  అతను 8 ఆగస్టు 2020న పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. అతను భారతదేశానికి చెందిన 14వ కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా.

కాగ్  కార్యాలయం

అపాయింట్‌మెంట్ 
భారతదేశం కంప్ట్రోలర్, ఆడిటర్-జనరల్ భారత రాష్ట్రపతిచే నియమింపబడతారు

పరిహారం 
కాగ్ జీతం, ఇతర సేవా షరతులు "ది కంప్ట్రోలర్, ఆడిటర్-జనరల్ (డ్యూటీస్, పవర్స్ అండ్ కండిషన్స్ ఆఫ్ సర్వీస్) యాక్ట్, 1971" ద్వారా భారత పార్లమెంటుచే నిర్ణయించబడతాయి . అతని జీతం భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తితో సమానంగా ఉంటుంది. అతని నియామకం తర్వాత అతని జీతం లేదా సెలవు, పెన్షన్ లేదా పదవీ విరమణ వయస్సుకు సంబంధించిన హక్కులు అతనికి ప్రతికూలంగా మారవు. కాగ్ తన పదవిని కొనసాగించడం మానేసిన తర్వాత భారత ప్రభుత్వం క్రింద లేదా ఏదైనా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం క్రింద తదుపరి పదవికి అర్హత పొందదు.కాగ్ స్వతంత్రతను నిర్ధారించడానికి ఈ నిబంధనలు ఉన్నాయి.

మూలాలు 

భారతదేశంలో కంట్రోలర్లు
భారత ఆడిటర్లు
ప్రభుత్వ ఆడిట్