కూచాద్రి వేంకటేశ్వరస్వామి దేవాలయం

కూచాద్రి వేంకటేశ్వరస్వామి దేవాలయం, తెలంగాణ రాష్ట్రం , మెదక్ జిల్లా, హవేలిఘన్‌పూర్ మండలంలోని కూచన్‌పల్లి గ్రామంలోని కొండపై ఉన్న హిందూ దేవాలయం. గ్రామానికి పశ్చిమం వైపు కొండపై ఉన్న ఈ దేవాలయాన్ని స్థానికంగా “కుచాద్రి” అని పిలుస్తారు, ఇక్కడ వేంకటేశ్వరస్వామి తన భార్యలైన శ్రీదేవి, భూదేవిలతో పాటుకొలువై ఉన్నాడు.

చరిత్ర 
ఈ దేవాలయం చరిత్ర గురించి తెలిపే సరైన ఆధారాలు లేవు. ఇక్కడి శిల్పాలు, స్తంభాలు, మండపాల ఐకానోగ్రాఫికల్ లక్షణాల ఆధారంగా ఇది 10 – 11 వ శతాబ్దంకు చెందిన దేవాలయంగా పరిగణిస్తున్నారు.

వివరాలు 
పూజారులు, భక్తులు గర్భగుడికి చేరుకోవడానికి రెండు భారీ రాళ్ళ మధ్యను ప్రాక్కుంటూ వెళ్ళాల్సివుంటుంది. దేవాలయం ఉన్న కొండకు ఈశాన్యంపైపు ఒక కోనేరు ఉంది. ఈ కొనేరులో ఏడాది పొడవునా నీరు ఉంటుంది. ఇందులో మంచినీరు వచ్చే రంధ్రాలు ఉన్నాయిని ఇక్కడి భక్తులు నమ్ముతుంటారు. కోనేరుకు దక్షిణ, ఉత్తర భాగాల్లో నాలుగు స్తంభాల మంటపాలు (రెండు) ఉన్నాయి.

గుర్తింపు 
ఈ దేవాలయాన్ని 2011లో అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రక్షిత స్మారక చిహ్నంగా ప్రకటించింది.

పునరుద్ధరణ 
ఈ దేవాలయ పునరుద్ధరణకు తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం 2019 జూన్ నెలలో అంగీకరించింది. మన్సన్‌పల్లికి చెందిన పర్వయ్యగారి నర్సింహారావు కుటుంబ సభ్యులు దేవాలయ పునరుద్ధరణ కోసం రూ .25 లక్షలు విరాళంగా ఇచ్చారు.

ప్రయాణ వివరాలు 
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో హైదరాబాద్, వరంగల్, సిద్ధిపేట, నిజామాబాద్, కరీంనగర్, సంగారెడ్డి నుండి మెదక్ కు బస్సులు నడుపబడుతున్నాయి. మెదక్ నుండి కూచన్‌పల్లి వరకు 6 కిలోమీటర్ల దూరం ఉంటుంది. బస్సులు/టాక్సీలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

మూలాలు 

10వ శతాబ్దం
మెదక్ జిల్లా దేవాలయాలు
మెదక్ జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు
వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రాలు