స్వరాజ్ విద్వాన్

స్వరాజ్ విద్వాన్ ఒక భారతీయ సామాజిక కార్యకర్త, అణగారిన వర్గాల కార్యకర్త. ఆమె జాతీయ షెడ్యూల్డ్ కులాల కమిషన్ సభ్యురాలు. అణగారిన, అణగారిన వర్గాలతో ఆమె చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం ఆమెకు నారీ శక్తి పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

జీవితము 
ఆమె అణగారిన, అణగారిన వర్గాలతో కలిసి పనిచేస్తుంది. సుమారు 2000 ప్రాంతంలో ఆమె ఉత్తరకాశీ లో ప్రజల బాగోగులు చూసుకునే పనిని ప్రారంభించింది. 100కు పైగా స్వయం సహాయక బృందాలను ఏర్పాటు చేసి 160 మంది పేద మహిళలకు పెళ్లిళ్లు చేసేందుకు నిధులు సమకూర్చారు. 1200 మంది మహిళలకు పింఛన్, మరో 500 మంది మహిళలకు స్వయం ఉపాధి కల్పించేందుకు ఆర్థిక ఏర్పాట్లు చేశారు. పాఠశాలకు వెళ్లడానికి ఇబ్బంది పడుతున్న 800 మంది బాలికలకు వారి పాఠశాల పుస్తకాలు, వారి పాఠశాల యూనిఫాం కవర్ చేయడానికి డబ్బు దొరికింది.

గోముఖ్ ఒక హిమానీనదం, విద్వాన్ దానిని శుభ్రపరచడానికి మరియు పర్యావరణాన్ని మెరుగుపరచడానికి 120 మందిని ఏర్పాటు చేశాడు. మరీ ముఖ్యంగా 2013 ఉత్తర భారత వరదల తరువాత సహాయాన్ని నిర్వహించడానికి ఆమె సహాయపడింది.

2015లో అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా ఆమెకు నారీ శక్తి పురస్కారం లభించింది. అంతకు ముందు సంవత్సరం ఆమె నాయకత్వానికి మరియు సాధించిన విజయానికి మొదటి ఎనిమిది నారీ శక్తి పురస్కారాల లో ఆమె ఒకరు. ఈ అవార్డును అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ ప్రదానం చేశారు.

విద్వాన్ అత్యాచార బాధితులకు సహాయం చేస్తాడు, ముఖ్యంగా బాధితురాలు తక్కువ కులానికి చెందిన కేసులను పోలీసులు విస్మరిస్తున్నారని ఆమె అనుమానిస్తుంది. 2018లో ఆమె, జాతీయ షెడ్యూల్డ్ కులాల కమిషన్ 16 ఏళ్ల అత్యాచార బాధితురాలి తరఫున మధ్యవర్తిత్వం వహించారు. నేరానికి పాల్పడిన వ్యక్తి కస్టడీలో మరణించాడు. ఆ వ్యక్తి మృతి నిజమైన రేపిస్టులను దాచిపెడుతోందని అనుమానించిన విద్వాన్ హత్యానేరం మోపాలని పోలీసులను కోరింది.

మూలాలు 

జీవిస్తున్న ప్రజలు
నారీశక్తి పురస్కార గ్రహీతలు
ఉత్తరాఖండ్ మహిళలు