మనకామన దేవాలయం

మనకామన దేవాలయం, (Nepali, ఐ.ఎ.ఎస్.టి: Manakamana Mandira) పార్వతి అవతారమైన భగవతి దేవికి అంకితం చేయబడిన హిందూ దేవాలయం. ఇది నేపాల్‌లోని గండకి ప్రావిన్స్‌లోని గోర్ఖా జిల్లా, మనకామన గ్రామంలో ఉంది.

స్థానం, వాస్తుశిల్పం, పుణ్యక్షేత్రాలు 
మనకామన దేవాలయం సముద్ర మట్టానికి 1,300 మీటర్లు (4,300 అడుగులు) ఎత్తులో నేపాల్‌దేశం, గండకి ప్రావిన్స్‌, గోర్ఖాలోని సాహిద్ లఖన్ గ్రామీణ పురపాకసంఘంలో త్రిశూలి, మర్స్యాంగ్డి  మధ్య సంగమంలో ఉన్న కఫక్‌దాదా కొండలో ఉంది.    ఇది నేపాల్ రాజధాని ఖాట్మండుకు పశ్చిమాన దాదాపు 106 కిలోమీటర్లు (66 మై), పోఖారాకు పశ్చిమాన 94 కిలోమీటర్లు (58 మై), దూరంలో ఉంది. కొండ నుండి అన్నపూర్ణ II, లామ్‌జంగ్ హిమాల్, ప్రపంచంలోని ఎనిమిదవ ఎత్తైన పర్వతమైన మనస్లులో భాగమైన బౌధాతో సహా అనేక పర్వతాలను చూడవచ్చు. అన్బు ఖైరేని గ్రామీణ పురపాలకసంఘం నుండి 1,000 మీటర్లు (3,300 అడుగులు) దూరంలో ఉన్న మనకామన చేరుకోవడానికి నడక ద్వారా దాదాపు మూడు గంటల సమయం పడుతుంది.  ప్రత్యామ్నాయంగా, యాత్రికులు 1998లో సుమారు యు.ఎస్. $7.5 మిలియన్లతో నిర్మించబడిన రోప్ వే ద్వారా మనకామన ఆలయాన్ని చేరుకోవచ్చు.

ఇది రెండు-అంతస్తుల ఆలయం.దీనిని సాంప్రదాయ నేపాల్ పగోడా శైలిలో నిర్మించారు. వెలుపల 7,659 (3.8930 చదరపు కిలోమీటర్లు) నడవటానికి వీలు కలిగిన రోపానీ భూమిని కలిగి ఉంది.

పురాణాల ప్రకారం 
మనకామన దేవాలయం 17వ శతాబ్దంలో ఇద్దరు గూర్ఖా రాజులు రామ్ షా లేదా పృథ్వీపతి షా పాలనలో నిర్మించబడిందని నేపాలీ పురాణాల ప్రకారం తెలుస్తుంది.   గూర్ఖా రాణి మనకామన "దైవిక శక్తులను " కలిగి ఉంది, ఇది పట్టుదలతో ఉన్న లఖన్ థాపా ద్వారా మాత్రమే తెలుసు.   ఒక మంచి రోజు, రాజు తన భార్యను మనకామనా దేవి రూపంలో చూసాడు. అతను సింహం వలె కొనసాగాడు, దీని గురించి అతను ఆమెకు చెప్పిన తర్వాత రాజు రహస్యంగా మరణించాడు.  హిందువుల సతీ సంప్రదాయం ప్రకారం, రాణి మరణించిన తన భర్త అంత్యక్రియల చితిపై కూర్చుని ఆత్మబలిదానం చేసుకుంది. ఆమె మరణానికి ముందు, తను మళ్లీ కనిపిస్తానని థాపాతో చెప్పింది,ఆరు నెలల తర్వాత, పొలంలో పని చేస్తున్న ఒక రైతు ఒక రాయిని చీల్చాడు, అది రక్తం, పాల ప్రవాహాన్ని ప్రారంభించింది. దీని గురించి విన్న తరువాత, థాపా, రాయి ఉన్న ప్రదేశానికి వెళ్లి హిందూ తాంత్రిక ఆచారాలను చేయడం ప్రారంభించాడు, ఇది ప్రవాహాన్ని నిలిపివేసింది. 

తరువాత అతను అదే స్థలంలో ఒక మందిరాన్ని నిర్మించాడు, తద్వారా వారి కోరికలు నెరవేరతాయి.థాపా పూర్వీకులు ఆధ్వర్యంలో ఆలయ నిర్వహణ కొనసాగుతుంది.   మనకామన రామ్ షా భార్య చంపావతిగా భావించబడుతుంది. ఆమె అతని కుమారుడు దంబర్ షా పాలనలో మళ్లీ కనిపించింది.ఇతర మూలాల ప్రకారం ఆమె తరువాత ఒక రోజు నేపాల్ స్థాపకుడు పృథ్వీ నారాయణ్ షా హయాంలో కనిపించిందని సూచిస్తుంది.  ఈ ఆలయం పార్వతి అవతారమైన భగవతి దేవి పవిత్ర స్థలం.  మన అనేది "హృదయం" అని, "కామనా" ని "కోరిక" అని అనువదిస్తుంది. భగవతి తన భక్తుల కోరికలను నిజం చేస్తుందని నమ్ముతారు.

చరిత్ర 
1764-65లో, పృథ్వీ నారాయణ్ షా మనకామన, బరేశ్వర్ మహాదేవ్‌లను పూజించడానికి, ప్రతిరోజూ పావురాలకు ఆహారం ఇవ్వడానికి, ఒక దార్మిక సంస్థను ప్రారంభించాడు.  తరువాత, అతను ఆ ఆలయాన్ని పూజించడానికి వజ్రాచార్య పూజారులను ఏర్పాటుచేసి, ఒక కాంస్య గంటను విరాళంగా ఇచ్చాడు, అయినప్పటికీ, గిర్వాన్ యుద్ధ బిక్రమ్ షా దానిని విరాళంగా ఇచ్చాడని మరొక మూలం చెబుతుంది.  మరొక శాసనం ప్రకారం, 1802-3లో, నలుగురు తోబుట్టువులు: సుర్ బీర్, కర్ బీర్, ఫౌదా సింగ్, ఖగ్దా సింగ్ ప్రధాన ద్వారంపై బంగారు పూతతో నిర్మించారని తెలుపుతుంది. 1893-94లో ఆ గంటను కుల్మాన్ థాపా మరమ్మత్తు చేసాడు. సురేంద్ర బిక్రమ్ షా హయాంలో పై కప్పు ముడతలు పెట్టిన రాగి రేకులతో నిర్మించారు.రాజు మహేంద్ర పైకప్పును భర్తీ చేసి, రాగి ఫలకాలతో పైకప్పును జోడించారు. తరువాత కలపపైకప్పలో ఏకమొత్తంగా అష్ట మాతృకల చిత్రాలను చెక్కారు: బ్రహ్మమయని. వైసానవి, మహేశ్వరి, ఇంద్రాయని, కుమారి.   

1934 నేపాల్-భారత్ భూకంపం, 1988 నేపాల్ భూకంపం తర్వాత మనకామన ఆలయం నైరుతి వైపు ఆరు అంగుళాలు వంగడం ప్రారంభించింది.  2015 ఏప్రిల్ సంభవించిన నేపాల్ భూకంపంలో ఆలయానికి ఈశాన్య దిశలో 9 నుండి 12 అంగుళాలు పైకప్పుపై పగుళ్లు ఏర్పడినట్లు గుర్తించారు. 2015జూన్ లో 130-140 మిలియన్ నేపాల్ రూపాయల బడ్జెట్‌తో పురావస్తు శాఖ పర్యవేక్షణలో పునర్నిర్మాణం ప్రారంభమై, సెప్టెంబరు 2018లో పూర్తయింది   పునరుద్ధరణ ప్రక్రియలో సున్నపురాయి, సుర్ఖీ, ఇటుకలు, కలపను ఉపయోగించారు,  చివరిగా పైకప్పు, తలుపు, ముగింపు కిటికీలు దాదాపు 90 మిలియన్ల ఎన్.పి.ఆర్ ఖరీదు చేసిన 14 కిలోల బంగారంతో బంగారు పూత పూయబడ్డాయి.

ఆరాధన 
దర్శనం సంస్కృత పదం నుండి వచ్చింది అంటే దృశ్యం. మనకామన తీర్థయాత్ర ప్రతి సంవత్సరం చాలా మంది ప్రజలు చేస్తారు. మనకామన వద్ద భగవతి దేవిని చూసేందుకు ఈ మతపరమైన యాత్రను మనకామన దర్శనం అని పిలుస్తారు.హిందూ పురాణాల ప్రకారం విశ్వం ఐదు విశ్వ మూలకాలను కలిగి ఉంది.అవి భూమి, అగ్ని,నీరు,గాలి,ఆకాశం.దీని ఆధారంగానే అమ్మవారికి నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు. కింది వాటిలో పూజా సామగ్రి కనీసం ఒకటి ఉండాలి:

 అబీర్ (వెర్మిలియన్)
 కేసర్ బాదం (స్వచ్ఛమైన కుంకుమపువ్వు, బాదం)
 పువ్వులు, ఆకులు
  ధూపం
  దీపం నూనె
 బస్త్రా (వస్త్రం, సాధారణంగా ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. కనుక ఇది శుభప్రదంగా పరిగణించబడుతుంది)
 కొబ్బరి, తీపి డెజర్ట్‌లు వంటి పండ్లు, ఆహారాలు
 బెల్
 తమలపాకు, పవిత్ర దారం
 ధాన్యం లేదా బియ్యం
 సౌభాగ్య (ఎరుపు వస్త్రం, చుర, పోటా మొదలైనవి.) 

ఆలయంలో జంతువులను బలి ఇచ్చే సంప్రదాయం ఉంది. కొంతమంది యాత్రికులు ఆలయం వెనుక మంటపంలో మేకలు లేదా పావురాలను బలి ఇస్తారు.  అయితే కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం నుండి పావురాలు, రూస్టర్‌లు బాతులు వంటి పక్షులను బలి ఇవ్వడాన్ని జిల్లా పశువుల సేవా కార్యాలయం,గూర్ఖా నిషేధించింది. తదుపరి నోటీసు వచ్చే వరకు కోళ్ల బలి అనుమతించబడదని సీనియర్ పశువుల సేవా అధికారి ఛెత్రా బహదూర్ కెసి తెలిపారు. 

మనోకామనా దర్శనం సమయంలో అత్యంత ప్రజాదరణ ఉంది దషైన్ (సెప్టెంబరు -అక్టోబరు), నాగ పంచమి (జూలై -ఆగస్టు) సమయాలలో భక్తులు ఐదు పది గంటల సమయం నిలబడటంలాంటి భగవతి దేవత ప్రార్థనలు చేస్తారు. మనకామన అలయం వైపు రోడ్డు వద్ద ఉదయం వీక్షణ దృశ్యం చిత్రం

కేబుల్ కారు 
పూర్వ కాలంలో, మనకామన ఆలయానికి చేరుకోవడానికి ఏకైక మార్గం సుమారు మూడు గంటలపాటు సుదీర్ఘమైన కాలినడకన మాత్రమే ప్రయాణించాలి. ఇప్పుడు కురింతర్ నుండి కేవలం  మగ్లింగ్ నుండి మనకామనకు తూర్పున. కేబుల్ కారు  ద్వారా సుమారుగా 10 నిమిషాల్లో ఎక్కువ లేదా తక్కువలో చేరుకోవచ్చు.తీగె ద్వారా చేరుకునే వాహనం ఉదయం 9 గంటల నుండి సాయంత్రం  5 గంటల వరకు నిర్వహణలో ఉంటుంది. మధ్యాహ్నం కొద్దిసేపు భోజన విరామ సమయంలో నిలుపుదల చేస్తారు.  రాయల్ హైనెస్ క్రౌన్ ప్రిన్స్ దీపేంద్ర బీర్ బిక్రమ్ షా దేవ్ 1998 నవంబరు 24న మనకామన కేబుల్ కారును ప్రారంభించాడు. కేబుల్ కార్ సిస్టమ్ ఆస్ట్రియా నుండి దిగుమతి చేయబడింది. వంద శాతం భద్రతకు హామీ ఇస్తుంది. విద్యుత్ వైఫల్యం  హైడ్రాలిక్ ఎమర్జెన్సీ డ్రైవ్ వంటి సందర్భాల్లో ఆటోమేటిక్‌గా పనిచేసే జనరేటర్లు వంటి సదుపాయాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. కేబుల్ కార్ సర్వీస్‌లో బాగా శిక్షణ పొందినవారు, అత్యవసర పరిస్థితులలో అర్హులైన ఉద్యోగులు పని చేస్తున్నారు.

తీగె ద్వారా ప్రయాణికులను చేర్చే వాహన దిగువ స్టేషన్ కురింతర్ ( టాప్ స్టేషన్ మంకామన వద్ద ఉంది (  31 ప్యాసింజర్ కార్లు 3 కార్గో కార్లతో, కేబుల్ కార్ గంటకు 600 మంది వ్యక్తులను గమ్యస్థానానికి చేర్చుతుంది. ఒక్కో క్యారియర్‌కు ప్రయాణీకుల సంఖ్య 6.

జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో 

 2013 డాక్యుమెంటరీ చిత్రం " మనకామన " కేబుల్ కారులో ప్రయాణించే వ్యక్తుల  వివిధ సమూహాలను డాక్యుమెంట్ చేసింది

మూలాలు 

వెలుపలి లింకులు