స్పైసెస్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా

స్పైసెస్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (The Spices Board) సుగంధ ద్రవ్యాల బోర్డు భారతీయ సుగంధ ద్రవ్యాల కోసం అనేది 26.02.1987 నుండి స్పైసెస్ బోర్డు చట్టం, 1986 (1986 లో 10) కింద మునుపటి ఏలకుల బోర్డు, సుగంధ ద్రవ్యాల ఎగుమతి ప్రోత్సాహక మండలిని వాణిజ్య శాఖ లో పరిపాలనా నియంత్రణలో విలీనం చేయడం ద్వారా ఏర్పడిన ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ. మసాలా దినుసుల బోర్డు చట్టం, 1986 షెడ్యూలులో జాబితా చేయబడిన 52 సుగంధ ద్రవ్యాల ఎగుమతుల ప్రోత్సాహానికి, యాలకుల పరిశ్రమ  సంపూర్ణ అభివృద్ధికి స్పైసెస్ బోర్డు బాధ్యత వహిస్తుంది. చిన్న, పెద్ద ఏలకుల అభివృద్ధి, ప్రోత్సాహం, అభివృద్ధి, సుగంధ ద్రవ్యాల ఎగుమతి నియంత్రణ, ఎగుమతి కోసం సుగంధ ద్రవ్యాల నాణ్యతపై నియంత్రణ వంటివి బోర్డు  ప్రాధమిక విధి. సుగంధ ద్రవ్యాల బోర్డు ఇండియన్ ఏలకుల పరిశోధన సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ఏలకులపై (చిన్న, పెద్ద) పరిశోధన కార్యకలాపాలను కూడా నిర్వహిస్తుంది.

విధులు 

 సుగంధ ద్రవ్యాల బోర్డు (భారత ప్రభుత్వ వాణిజ్య , పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ) ఒక లాభాపేక్ష లేని సంస్థ, భారతీయ సుగంధ ద్రవ్యాలను ఉత్పత్తి చేసి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా విక్రయించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

 భారతీయ సుగంధ ద్రవ్యాల ఎగుమతిదారులకు, విదేశీ దిగుమతిదారులకు మధ్య బోర్డు ఒక అనుసంధానంగా పనిచేస్తుంది.
 భారతీయ మసాలా దినుసుల  శ్రేష్ఠత పరిశీలించడం.
 స్పైసెస్ బోర్డు  చిన్న,పెద్ద ఏలకుల అభివృద్ధి, సుగంధ ద్రవ్యాల ఎగుమతుల ప్రోత్సాహం, అభివృద్ధి, నియంత్రణ, ఎగుమతి కోసం సుగంధ ద్రవ్యాల నాణ్యత,నియంత్రణ కూడా ఉన్నాయి.
 ఇండియన్ ఏలకుల పరిశోధన సంస్థ పర్యవేక్షణలో మసాలా దినుసుల బోర్డు రెండు రకాల ఏలకులపై పరిశోధనలు నిర్వహిస్తుంది.
 స్పైసెస్ బోర్డు పై విధులను నిర్వహిస్తూ, ఇతర దేశాలకు సుగంధ ద్రవ్యాలను ఎగుమతి చేయబడతాయి.

రిజిస్ట్రేషన్ 
జాబితా చేయబడిన 52 సుగంధ ద్రవ్యాలు, యాలకులలో ఉత్పత్తి ఎగుమతిదారు లేదా మర్చంట్ ఎగుమతిదారు అయిన ఏదైనా వ్యాపార సంస్థ ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం స్పైస్ బోర్డు రిజిస్ట్రేషన్ పొందటానికి బాధ్యత వహిస్తుంది. సుగంధ ద్రవ్యాలను ఎగుమతి చేయడంలో వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించాలనుకునే వ్యక్తులకు ఎగుమతి వ్యాపారం మోసపూరితంగా దుర్వినియోగం కాకుండా చూసుకోవడానికి స్పైస్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా స్పైస్ బోర్డు రిజిస్ట్రేషన్ ను అందిస్తుంది.

స్పైస్ బోర్డు రిజిస్ట్రేషన్ కోసం అర్హతా ప్రమాణాలు

1. తయారీదారు ఎగుమతిదారులు, మర్చంట్ ఎగుమతిదారులు స్పైస్ బోర్డు రిజిస్ట్రేషన్ పొందడానికి అర్హులు.

2. జాబితా చేయబడిన 52 సుగంధ ద్రవ్యాలలో దేనినైనా భారతదేశం నుండి ఎగుమతి చేయాలనుకునే ఎగుమతిదారులు.

3. ఎగుమతుల,దిగుమతుల (ఇంపోర్ట్, ఎక్స్పోర్ట్) కోడ్ లైసెన్స్ కలిగి ఉండాలి.

4. దరఖాస్తుదారు సంస్థ పేరిట జీఎస్టీ రిజిస్ట్రేషన్ కలిగి ఉండాలి.

ఎగుమతులు 

ప్రపంచంలో అతిపెద్ద మసాలా దినుసుల ఉత్పత్తిదారు భారతదేశం. సుగంధ ద్రవ్యాల అతిపెద్ద వినియోగదారు, ఎగుమతిదారు. వివిధ సుగంధ ద్రవ్యాల ఉత్పత్తి గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా వేగంగా పెరుగుతోంది. 2021-22లో ఉత్పత్తి 10.88 మిలియన్ టన్నులుగా ఉంది. 2020-21లో, సుగంధ ద్రవ్యాల ఎగుమతి యుఎస్ డాలర్ల విలువ పరంగా 17% ,30% వృద్ధిని నమోదు చేయడం ద్వారా విలువ, పరిమాణం రెండింటి పరంగా ఆల్ టైమ్ గరిష్టానికి చేరుకుంది.

2021-22లో భారతదేశం నుండి ఎగుమతి చేయబడిన ఏకైక అతిపెద్ద మసాలా మిరప, తరువాత సుగంధ ద్రవ్యాల నూనెలు, ఒలియోరెసిన్లు, పుదీనా ఉత్పత్తులు, జీలకర్ర, పసుపు  వంటివి ఉన్నాయి.

ఇంటర్నేషనల్ ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ స్టాండర్డైజేషన్ (ఐఎస్ఓ) జాబితా చేసిన 109 రకాల్లో 75 రకాలను భారతదేశం ఉత్పత్తి చేస్తుంది. మిరియాలు, ఏలకులు, కారం, అల్లం, పసుపు, కొత్తిమీర, జీలకర్ర, సెలెరీ, సోంపు, మెంతి, వెల్లుల్లి, జాజికాయ & మైదా, కరివేపాకు పొడి, మసాలా నూనెలు, ఒలియోరెసిన్లు ఎక్కువగా ఉత్పత్తి చేయబడి ఎగుమతి చేయబడతాయి. ఈ మసాలా దినుసులు, మిరప, జీలకర్ర, పసుపు, అల్లం, కొత్తిమీర మొత్తం ఉత్పత్తిలో 76% ఉన్నాయి.

భారతదేశంలో అతిపెద్ద సుగంధ ద్రవ్యాలు ఉత్పత్తి చేసే రాష్ట్రాలు మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్, గుజరాత్, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, అస్సాం, ఒరిస్సా, ఉత్తర ప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్, తమిళనాడు, కేరళ.

మూలాలు 

1987 స్థాపితాలు
కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థలు
వాణిజ్య పంటలు