బల్లాలేశ్వర్ పాలి

బల్లాలేశ్వర్ పాలి హిందూ దేవుడైన గణేశుని ఎనిమిది దేవాలయాలలో ఒకటి. గణేశ దేవాలయాలలో, గణేశుడికి అంకితం చేయబడిన బల్లాలేశ్వర్ మాత్రమే అతని భక్తుడి పేరుతో పిలుస్తారు.ఇది భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని రాయ్‌ఘడ్ జిల్లాలో రోహా నుండి 28 కి.మీ దూరంలో ఉన్న పాలి గ్రామంలో ఉంది. ఇది సరస్‌గడ్ కోట, అంబా నది మధ్య ఉంది.

ఆలయం 
మోరేశ్వర్ విఠల్ సింద్కర్ 1640లో ఆలయాన్ని నిర్మించారు. చత్రపతి శివాజీ పనికి ప్రధాన సహకారులుగా ఆయన ఒకరు. గణేశ భక్తుడు , ఆలయ అభివృద్ధికి అపారమైన సహకారం అందించారు. శ్రీ ఫడ్నిస్ రూపొందించిన కొత్త రాతి ఆలయానికి మార్గంగా 1760లో అసలు చెక్క ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించారు. శ్రీ అనే అక్షరం ఆకారంలో నిర్మించబడిన దీనిని నిర్మాణ సమయంలో సిమెంట్‌తో సీసం కలిపి తయారు చేశారు.తూర్పు ముఖంగా ఉన్న ఆలయాన్ని జాగ్రత్తగా ఉంచారు, తద్వారా సూర్యుడు ఉదయిస్తున్నప్పుడు, పూజ సమయంలో సూర్యకిరణాలు నేరుగా మూర్తిపై పడతాయి. వసాయి, సస్తీలలో పోర్చుగీసు వారిని ఓడించిన తర్వాత చిమాజి అప్పా తిరిగి తెచ్చిన గంట ఈ ఆలయంలో ఉంది. 

ఆలయ సముదాయం రెండు సరస్సులను చుట్టుముట్టింది, అంతటా టైల్స్ వేయబడింది. ఆలయంలో రెండు గర్భాలయాలు ఉన్నాయి , ఒక లోపలి, బయటి గర్భాలయం. లోపలి గర్భగుడి ఎత్తు 15 అడుగుల (4.6 మీ) కాగా, బయటి గర్భగుడి ఎత్తు 12 అడుగుల (3.7 మీ) మాత్రమే. బయటి గర్భగుడిలో గణేశుడికి అభిముఖంగా చేతిలో మోదకం పట్టుకుని ఎలుక ఆకారంలో ఉన్న మూర్తి ఉంటుంది. ఆలయ ప్రధాన హాలు 40 అడుగుల (12 మీ) పొడవు ,20 అడుగుల (6.1 మీ) వెడల్పు, సైప్రస్ చెట్లను పోలి ఉండే ఎనిమిది స్తంభాలను కలిగి ఉంది.

మూర్తి 
వినాయక మూర్తి ఒక రాతి సింహాసనంపై కూర్చుని, దాని ట్రంక్ ఎడమవైపుకు తిప్పి, వెండి నేపథ్యంలో కూర్చొని రిద్ధి,సిద్ధి చామరాలను ప్రదర్శిస్తుంది. మూర్తి కళ్ళు, నాభిలో వజ్రాలు ఉన్నాయి.

ఇతిహాసం 

పాలి గ్రామంలో కళ్యాణ్ అనే వ్యాపారవేత్త తన భార్య ఇందుమతితో కలిసి ఉండేవాడు. అతని కుమారుడు బల్లాల్, గ్రామంలోని ఇతర పిల్లలు మూర్తిల స్థానంలో రాళ్లను ఉపయోగించి పూజలు చేసేవారు. ఒకసారి, ఊరి పొలిమేరలకు వెళుతున్న పిల్లలు చాలా పెద్ద రాయిని చూశారు. బల్లాల్ ఒత్తిడితో, పిల్లలు రాయిని వినాయకుడిగా పూజించారు. బల్లాల్ నేతృత్వంలో, పిల్లలు ఆకలి, దాహం గురించి మరచిపోయేంత వారి పూజలో మునిగిపోయారు. ఇంతలో గ్రామంలోని తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలు ఇంటికి వస్తారని ఆత్రుతగా ఎదురు చూశారు. పిల్లలు సరైన సమయానికి తిరిగి రాకపోవడంతో అందరూ కళ్యాణ్ ఇంటికి వెళ్లి అతని కొడుకు బల్లాల్‌పై ఫిర్యాదు చేశారు. ఆవేశానికి లోనైన కళ్యాణ్ కర్ర తీసుకుని పిల్లలను వెతుక్కుంటూ వెళ్లాడు. చివరికి, అతను గణేశ పురాణం వింటున్న పిల్లలను కనుగొన్నాడు.

మూలాలు 

మహారాష్ట్రలోని హిందూ దేవాలయాలు
గణేశ దేవాలయాలు
రాయగఢ్ జిల్లాలో పర్యాటక ఆకర్షణలు