విజయ్ టెండూల్కర్

విజయ్ ధోండోపాంట్ టెండూల్కర్ (6 జనవరి 1928 - 19 మే 2008), భారతీయ నాటక రచయిత, సినిమా, టివి రచయిత, వ్యాసకర్త, రాజకీయ పాత్రికేయుడు. శాంతాతా కోర్టు చాలూ ఆహే (1967), ఘాశీరాం కొత్వాల్ (1972), సఖారాం బైండర్ (1972) వంటి నాటకాలతో మంచి పేరు సంపాదించాడు. టెండూల్కర్ రాసిన అనేక నాటకాలు నిజ జీవిత సంఘటనలు లేదా సామాజిక తిరుగుబాట్ల నుండి ప్రేరణ పొందినయై, కఠినమైన వాస్తవాలపై స్పష్టమైన ధోరణిలో ఉంటాయి. అమెరికా విశ్వవిద్యాలయాలలో "నాటక రచన" కోర్సు చదువుతున్న విద్యార్థులకు ఆయన మెళకువలను అందించాడు. టెండూల్కర్ మహారాష్ట్రలో ఐదు దశాబ్దాలపాటు అత్యంత ప్రభావవంతమైన నాటక రచయితగా వెలుగొందాడు.

తొలి జీవితం 
టెండూల్కర్ 1928, జనవరి 6న ముంబై గిర్గావ్ ప్రాంతంలోని గౌడ్ సరస్వత్ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి క్లరికల్ ఉద్యోగం చేసేవాడు, చిన్న ప్రచురణ సంస్థను కూడా నడిపాడు. ఇంట్లో సాహిత్య వాతావరణం ఉండడంవల్ల విజయ్ రచనకు దోహదపడింది. అతను ఆరేళ్ళ వయసులోనే తన మొదటి కథను రాశాడు.

పాశ్చాత్య నాటకాలను చూస్తూ పెరిగిన టెండూల్కర్ కు నాటకాలు రాయడానికి ప్రేరణ లభించింది. పదకొండేళ్ళ వయసులో తన మొదటి నాటకం రాసి, దర్శకత్వం వహించడంతోపాటు అందులో నటించాడు. 14 సంవత్సరాల వయస్సు ఉన్నప్పుడు 1942లో భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో కూడా పాల్గొన్నాడు, తన చదువును విడిచిపెట్టడంతో అతని కుటుంబం, స్నేహితుల నుండి అతన్ని దూరం చేసింది. అప్పుడు రచనను ప్రారంభించాడు. ఆ సమయంలో కమ్యూనిస్ట్ సమూహమైన నబాజిబాన్ సంఘటనా కార్యకలాపాల్లో పాల్గొన్నాడు. కమ్యూనిస్టుల త్యాగం, క్రమశిక్షణ తనకు నచ్చిందని అన్నాడు.

రచనా ప్రస్థానం 
టెండూల్కర్ వార్తాపత్రికలతో తన రచనను ప్రారంభించాడు. అతను అప్పటికే అమ్సివర్ కో ప్రి ప్రే కర్ (నన్ను ఎవరు ప్రేమించబోతున్నారు?) అనే నాటకాన్ని రాశాడు. తన 20వ ఏట గోహస్థ (ది హౌస్‌హోల్డర్) అనే నాటకాన్ని రాశాడు. ప్రేక్షకుల నుండి పెద్దగా గుర్తింపు పొందకపోవడంతో ఇంకెప్పుడు రచనలు చేయనని శపథం చేశాడు. తన శపథాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ, 1956లో శ్రీమంత్ రాశాడు, ఇది అతనికి మంచి రచయితగా గుర్తింపునిచ్చింది.

నిషాంత్ (1974), ఆక్రోష్ (ది క్రై) (1980), అర్ధ సత్య (ది హాఫ్-ట్రూత్) (1984) సినిమాలకు టెండూల్కర్ స్క్రీన్ ప్లేలు రాశాడు. హిందీలో పదకొండు సినిమాలు, మరాఠీలో ఎనిమిది సినిమాలకు పనిచేశాడు. అందులో సుమన ("కాన్ఫ్రంటేషన్") (1975), సింహాసన్ ("సింహాసనం") (1979), ఉంబర్తా ("ది థ్రెషోల్డ్") (1981) ఉన్నాయి. ఉంబర్తా భారతదేశంలో మహిళల క్రియాశీలతపై వచ్చిన సంచలనాత్మక సినిమా. జబ్బర్ పటేల్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో స్మితా పాటిల్, గిరీష్ కర్నాడ్ నటించారు.

కుటుంబం 
ప్రశంసలు అందుకున్న కార్టూనిస్ట్, హ్యూమరిస్ట్ మంగేష్ టెండూల్కర్ ఇతనికి సోదరుడు.

మరణం 
మస్తీనియా గ్రావిస్ అరుదైన ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధి ప్రభావాలతో బాధపడిన టెండూల్కర్ 2008, మే 19న పూణేలో మరణించాడు.

2001లో టెండూల్కర్ భార్య నిర్మల, కుమారుడు రాజా మరణించారు. కుమార్తె ప్రియా టెండూల్కర్ రొమ్ము క్యాన్సర్‌తో సుదీర్ఘకాల పోరాటం చేసి 2002లో గుండెపోటుతో మరణించింది.

రాజకీయ అభిప్రాయాలు 
సమాజం, రాజకీయాల గురించి టెండూల్కర్ తన నాటకాల్లో చూపించేవాడు. వామపక్ష అభిప్రాయాలు ఉన్న టెండూల్కర్‌ హిందూ సామాజిక సమూహాలకు వ్యతిరేకంగా, బ్రాహ్మణులకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నాడు, అతని చాలా నాటకాలు బ్రాహ్మణులను చెడుగా చూపిస్తాయి.

వారసత్వం 
ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా తన రచనా జీవితంలో 27 పూర్తి-నిడివి నాటకాలు, 25 వన్-యాక్ట్ నాటకాలు రాశాడు. అనేక నాటకాలు మరాఠీ థియేటర్ క్లాసిక్స్ అని కూడా నిరూపించబడ్డాయి. అంతేకాకుండా చాలా నాటకాలు అనేక భారతీయ భాషలలో అనువదించబడ్డాయి, ప్రదర్శించబడ్డాయి.

అవార్డులు 
1969, 1972లలో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ అవార్డులను గెలుచుకుకోవడంతోపాటు 1999లో మహారాష్ట్ర గౌరవ్ పురస్కారం అందుకున్నాడు. 1970లో సంగీత నాటక్ అకాడమీ అవార్డు, 1998లో అకాడమీ అత్యున్నత పురస్కారం "జీవితకాల సహకారం", సంగీత నాటక్ అకాడమీ ఫెలోషిప్ ("రత్న సదాస్య") తో సత్కరించారు. 1984లో భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మ భూషణ్ అవార్డును అందుకున్నాడు.

1977లో శ్యామ్ బెనగళ్ దర్శకత్వం వహించిన మంథన్ (1976) సినిమాకు స్క్రీన్ ప్లే అందించిన టెండూల్కర్ ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే రచయితగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును గెలుచుకున్నాడు. నిశాంత్, ఆక్రోష్, అర్ధ సత్య వంటి అనేక ముఖ్యమైన ఆర్ట్ సినిమాలకు స్క్రీన్ ప్లే రాశాడు.

అవార్డుల జాబితా:
 1970: సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
 1970: కమలాదేవి ఛటోపాధ్యాయ అవార్డు
 1977: ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం - మంథన్
 1981: ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే అవార్డు - ఆక్రోష్
 1981: ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ కథ అవార్డు - ఆక్రోష్
 1983: ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే అవార్డు - అర్ధ సత్య
 1984: పద్మభూషణ్ పురస్కారం
 1993: సరస్వతి సమ్మాన్
 1998: సంగీత నాటక్ అకాడమీ ఫెలోషిప్
 1999: కాళిదాస్ సమ్మన్
 2001: కథ చుడామణి అవార్డు
 2006: ది లిటిల్ మ్యాగజైన్ సలాం అవార్డు

రచనలు

నవలలు 
 కదంబరి: ఏక్ (నవల: వన్) (1996)
 కదంబరి: డాన్ (నవల: రెండు) (2005)

చిన్న కథ సంకలనాలు 
 ద్వంద్వ (డ్యుయల్) (1961)
 ఫులాపాఖరే (సీతాకోకచిలుకలు) (1970)

నాటకాలు 
 గృహస్త (గృహస్తుడు) (1947)
 శ్రీమంత్ (ది రిచ్) (1956)
 మెనూస్ నోవాచే బెట్ ('మ్యాన్' అని పిలువబడే ఒక ద్వీపం) (1958)
 దొంగ! పోలీసు!
 బెలే మిల్టాట్ (1960)
 గిధోడే (ది రాబందులు) (1961)
 పాట్లాచీ పోరిచే లాగిన్ (విలేజ్ మేయర్ కుమార్తె వివాహం) (1965)
 శాంతతా! కోర్టు చాలు ఆహే (హిందీ: ఖోమోష్! అదాలత్ జారి హై) (నిశ్శబ్దం! కోర్టు సెషన్‌లో ఉంది) (1967)
 అజ్గర్ అని గాంధర్వా (ఎ బోయా కన్‌స్ట్రిక్టర్ అండ్ "గాంధర్వా")
 సఖారాం బైండర్ (సఖారామ్, బుక్-బైండర్) (1972)
 కమల ("కమల") (1981)
 మాడి (హిందీలో)
 కాన్యాడాన్ (గివింగ్ అవే ఎ డాటర్ ఇన్ మ్యారేజ్) (1983)
 అంజీ
 దంబాడ్విచ్ ముకబాలి (అంబుగ్లాండ్‌లో ఎన్కౌంటర్)
 ఆశి పఖారే శృతి (హిందీ: పంచి ఐస్ ఆట్ హై ) (ఈ విధంగా పక్షులను చేరుకోండి)
 కుట్టే
 సఫర్/సైకిల్‌వల్లా (ది సైక్లిస్ట్) (1991)
 ది మస్సీర్ (2001)
 పాహిజే జాటిచే (ఇది ఒకరి రక్తంలో ఉండాలి)
 జత్ హై పూచ్చో సాదుకీ (ఫకీర్ యొక్క వంశాన్ని అడగండి)
 మాజి బాహిన్ (నా సోదరి)
 ఝాల అనంత హనుమంత ("అనంతం" "హనుమంత" గా మారిపోయింది)
 ఫుట్‌పాయిరిచ్ సామ్రాట్ (కాలిబాట చక్రవర్తి)
 మిత్రాచి గోష్తా (ఎ ఫ్రెండ్స్ స్టోరీ) (2001)
 ఆనంద్ ఓవారీ (డిబి మోకాషి రాసిన నవల ఆధారంగా ఒక నాటకం)
 భు ముర్ర్రో
 భాలికా
 మీ జింకలో మీ హరలో (నేను గెలిచాను, నేను కోల్పోయాను)
 అతని ఐదవ మహిళ (ఆంగ్లం) (2004)
 బేబీ
 మితా కి కహానీ (మితా కథ)

నృత్య రూపకం 
 ఘాశీరాం కొత్వాల్ (ఘాశీరాం, కానిస్టేబుల్) (1972)

అనువాదాలు 
 మోహన్ రాకేశ్ రాసిన ఆధే అధురే (హిందీ మూలం)
 గిరీష్ కర్నాడ్ రాసిన తుగ్లక్ (కన్నడ మూలం ) పాపులర్ ప్రకాషన్ ప్రై. లిమిటెడ్.
 టేనస్సీ విలియమ్స్ ఎ స్ట్రీట్ కార్ నేమ్డ్ డిజైర్ (ఆంగ్లం మూలం)

టెండూల్కర్ ఆంగ్ల రచనలు (అందుబాటులో ఉన్నవి) 
 నిశ్శబ్దం! కోర్ట్ సెషన్‌లో ఉంది (మూడు కిరీటాలు). ప్రియా అదార్కర్ (అనువాదకుడు), ఆక్స్ఫర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్, 1979 . ISBN 0-19-560313-3.
 ఘాశీరాం కొత్వాల్, సంగం బుక్స్, 1984.
 ది చర్నింగ్, సీగల్ బుక్స్, ఇండియా, 1985.
 ది త్రెషోల్డ్ : (ఉంబార్థ - స్క్రీన్ ప్లే), షాంపా బెనర్జీ (అనువాదకుడు), సంగం బుక్స్ లిమిటెడ్, 1985.
 ఫైవ్ ప్లేస్ (వివిధ అనువాదకులు), బొంబాయి, ఆక్స్ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1992.
 ది లాస్ట్ డేస్ ఆఫ్ సర్దార్ పటేల్ అండ్ ది మైమ్ ప్లేయర్స్: టూ స్క్రీన్ ప్లేస్ న్యూఢిల్లీ, పర్మనెంట్ బ్లాక్, 2001.
 మోడరన్ ఇండియన్ డ్రామా: యాన్ ఆంథాలజీ సాహిత్య అకాడమీ, ఇండియా, 2001.
 మిత్రాచి గోష్తా: ఎ ఫ్రెండ్స్ స్టోరీ: ఎ ప్లే ఇన్ త్రీ యాక్ట్స్ గౌరీ రామ్‌నారాయణ్ (అనువాదకుడు). న్యూఢిల్లీ, ఆక్స్ఫర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్, 2001.
 కాన్యోడాన్, ఆక్స్ఫర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్, ఇండియా, న్యూ ఎడ్ ఎడిషన్, 2002.
 కలెక్టెడ్ ప్లేస్ ఇన్ ట్రాన్స్లేషన్ న్యూఢిల్లీ, 2003, ఆక్స్ఫర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్. ISBN 0-19-566209-1.
 ది సైక్లిస్ట్ అండ్ హిస్ ఐదవ మహిళ: విజయ్ టెండూల్కర్ బల్వంత్ భనేజా (అనువాదకుడు) రచించిన రెండు నాటకాలు, 2006 ఆక్స్ఫర్డ్ ఇండియా పేపర్ బ్యాక్స్.
 సఖారామ్ బైందర్: కుముద్ మెహతా, శాంత గోఖలే అనువదించారు.

సినిమాలు

స్క్రీన్ ప్లేలు 
 శాంతాత! కోర్టు చాలు ఆహే (నిశ్శబ్దం! ది కోర్ట్ ఈజ్ ఇన్ సెషన్) (1972)
 నిశాంత్ (ఎండ్ ఆఫ్ నైట్) (1975)
 సామ్నా (ఘర్షణ) (1975)
 మంథన్ (చర్నింగ్) (1976)
 సింహాసన్ (సింహాసనం) (1979)
 గెహ్రాయీ (లోతు) (1980)
 ఆక్రోష్ (క్రై ఆఫ్ ది ఊండెడ్) (1980)
 అక్రిట్ (అనూహ్య) (1981)
 ఉంబర్తా (ది థ్రెషోల్డ్) (1981)
 అర్ధ్ సత్య (హాఫ్ ట్రూత్) (1983)
 కమల (కమల) (1984)
 సర్దార్ (1993)
 యే హై చక్కడ్ బక్కడ్ బంబే బో (2003)
 ఈశ్వర్ మైమ్ కో. (ది మైమ్ ప్లేయర్స్) (2005)

మాటలు 
 అరవింద్ దేశాయ్ కి అజీబ్ దస్తాన్ (1978)
 22 జూన్ 1897

మూలాలు

మరిన్ని 
 విజయ్ టెండూల్కర్. న్యూఢిల్లీ, కథ, 2001 . ISBN 81-87649-17-8
 విజయ్ టెండూల్కర్ ఘాశీరాం కొత్వాల్: రీడర్స్ కంపానియన్. ఎం. శరత్ బాబు, ఆసియా బుక్ క్లబ్, 2003. ISBN 81-7851-008-1
 విజయ్ టెండూల్కర్ ఘాశీరాం కొత్వాల్: క్రిటికల్ పెర్స్పెక్టివ్స్, వినోద్ బాల శర్మ, ఎం. శరత్ బాబు. 2005, ప్రెస్టీజ్ బుక్స్, న్యూఢిల్లీ. ISBN 81-7851-002-2
 విజయ్ టెండూల్కర్స్ ప్లేస్: యాన్ ఆంథాలజీ ఆఫ్ రీసెంట్ క్రిటిసిజం. వియం మాడ్జ్, 2007, పెన్‌క్రాఫ్ట్ ఇంటర్నేషనల్5. ISBN 81-85753-79-2
 విజయ్ టెండూల్కర్, ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్, 20 అక్టోబర్ 1999 తో ఇంటర్వ్యూ
 మరణశిక్షపై విజయ్ టెండూల్కర్ వ్యాఖ్యలు, 2004 
 తన నాటకాలపై విజయ్ టెండూల్కర్ స్పందన 
 విజయ్ టెండూల్కర్ నాటకాలపై జబ్బర్ పటేల్ స్పందన

బయటి లింకులు 

 

1928 జననాలు
2008 మరణాలు
హిందీ సినిమా రచయితలు
పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
ముంబాయి వ్యక్తులు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
మహారాష్ట్ర రచయిత్రులు
నాటక రచయితలు
సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
సరస్వతి సమ్మాన్ పురస్కార గ్రహీతలు