నారీ శక్తి వందన్ అధినియమ్

నారీ శక్తి వందన్‌ అధినియమ్‌ (ఆంగ్లం: Nari Shakti Vandan Adhiniyam) అనేది లోక్‌సభ, రాష్ట్రాల శాసనసభల్లో మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించేందుకు ఉద్దేశించిన మహిళా రిజర్వేషన్‌ బిల్లు.

నారీ శక్తి వందన్‌ అధినియమ్‌ రాజ్యాంగం (నూట ఇరవై ఎనిమిదవ సవరణ) బిల్లు, 2023కు అధికారిక పేరు. ఈ మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు 2023 సెప్టెంబరు 19న భారత పార్లమెంటు ప్రత్యేక సమావేశాల సందర్భంగా లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టబడింది. రాజకీయ పార్టీల మధ్య ఏకాభిప్రాయం లేకపోవడంతో 2010లో ప్రవేశపెట్టిన మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు 27 ఏళ్లుగా ఆమోదానికి నోచుకోలేదు. అయితే, కొత్త పార్లమెంటు భవనంలో మొదటగా పరిగణించబడిన ఈ బిల్లు 2023 సెప్టెంబరు 20న, లోక్‌సభ బిల్లును 454 అనుకూలంగా, రెండు వ్యతిరేకంగా ఆమోదించింది. రాజ్యసభ 2023 సెప్టెంబరు 21న బిల్లుకు అనుకూలంగా 214 ఓట్లతో ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించింది.

మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు దాదాపు మూడు దశాబ్దాలుగా పెండింగ్ లో ఉండగా నారీ శక్తి వందన్ అధినియమ్ బిల్లు లోక్‌సభ, రాజ్యసభలోనూ ఆమోదం పొందింది. కొత్త పార్లమెంటు భవనంలో ఆమోదం పొందిన తొలి బిల్లుగా నమోదయింది.

పార్లమెంట్‌లో ఆమోదం పొందిన నారీ శక్తి వందన్ అధినియమ్ బిల్లుపై రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 2023 సెప్టెంబరు 29న సంతకం చేసింది. ఈ మేరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం అదేరోజు గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది. దీనికి ముందురోజు రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లుపై ఉపరాష్ట్రపతి జగదీప్ ధన్కర్ సంతకం చేసాడు.

నిబంధనలు 
ప్రతిపాదిత చట్టం 33% మహిళా రిజర్వేషన్లను 15 సంవత్సరాల పాటు కొనసాగించాలని నిర్వచించింది. అదనంగా, ఇది షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు చెందిన వ్యక్తుల కోసం పార్లమెంటు, శాసనసభలలో మహిళలకు కేటాయించిన రిజర్వ్‌డ్ సీట్లలో కోటా ఏర్పాటు చేయాలని ఆదేశించింది.

అమలు 
కొత్త జనాభా గణనను ప్రచురించి, డీలిమిటేషన్ కసరత్తు పూర్తయిన తర్వాత రిజర్వేషన్ అమలు చేయాలని నిర్వచించారు. ఎన్నికల అనంతరం మహిళా రిజర్వేషన్‌ బిల్లును అమలు చేసేందుకు జనాభా గణన చేపడతామని కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్‌ షా సభలో చెప్పాడు. 2024 భారత సాధారణ ఎన్నికల తర్వాత వచ్చే ప్రభుత్వం త్వరలో డీలిమిటేషన్‌ను చేపడుతుందని, బిల్లు అమలులో జాప్యం జరుగుతుందనే భయాందోళనలను పక్కన పెడుతుందని కూడా ఆయన అన్నాడు. జనాభా పెరుగుదలను ఖచ్చితంగా ప్రతిబింబించే లక్ష్యంతో డిలిమిటేషన్ ప్రక్రియ లోక్‌సభ, రాష్ట్రాల అసెంబ్లీలకు సంబంధించిన నియోజకవర్గాల సరిహద్దుల సవరణను కలిగి ఉంటుంది. పూర్తిగా ఆమోదించడానికి, బిల్లుకు కనీసం 50% రాష్ట్రాల నుండి ఆమోదం అవసరం.

ఇవీ చదవండి 

 మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు (2010)

మూలాలు 
రిజర్వేషన్లు
భారతదేశపు చట్టాలు
భారతదేశంలో మహిళల హక్కులు
భారత రాజ్యాంగ సవరణలు
భారతీయ మహిళలు