భారత కేంద్ర బడ్జెట్ 2020 - 21

2020-21 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన కేంద్ర బడ్జెట్‌  (ఆంగ్లం: Union Budget 2020-21)ను ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్‌ 2020 ఫిబ్రవరి 1పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టారు. నరేంద్రమోదీ సర్కారు రెండోసారి అధికారంలోకి వచ్చాక ఆర్థిక మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన నిర్మలా సీతారామన్‌ ప్రవేశపెట్టిన రెండో బడ్జెట్‌. రెండున్నర గంటలకుపైగా కొనసాగిన నిర్మలా సీతారామన్‌ బడ్జెట్‌ ప్రసంగం.

చరిత్ర
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 112 ప్రకారం కేంద్ర బడ్జెట్‌ తప్పనిసరి. భారతదేశం లో మొదటి బడ్జెట్‌ను మొదటి ఆర్థిక మంత్రి ఆర్.కె.శణ్ముఖం చెట్టి 1947 నవంబర్ 26 సమర్పించారు.

ముఖ్యమైన ప్రకటనలు
ఈ బడ్జెట్ లో విద్యారంగానికి రూ 99.300 కోట్లు
జల్‌జీవన్‌ మిషన్‌కు రూ 11,500 కోట్లు
షెడ్యూల్డ్ కులాలు ,ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల సంక్షేమం  అభ్యున్నతి కోసం 8138,700 కోట్లు
జమ్మూ కశ్మీర్‌ అభివృద్ధికి రూ.30, 757 కోట్లు.
లద్దాఖ్‌కు రూ.5,958 కోట్లు.
ఐదు స్మార్ట్‌ సిటీల అభివృద్ధి కీ రూ1480 కోట్లు
నైపుణ్యాభివృద్ధికి రూ 3,000 కోట్లు
రవాణా మౌలిక సదుపాయాలకు రూ 1.7 లక్షల కోట్లు
పరిశ్రమలు, వాణిజ్య రంగానికి రూ 27,300 కోట్లు
సీనియర్‌ సిటిజన్ల సంక్షేమానికి రూ 9500 కోట్లు
పర్యటక రంగానికి రూ 2500 కోట్లు
సాంస్కృతిక శాఖకు రూ 3150 కోట్లు
వ్యవసాయ రంగానికి రూ 15 లక్షల కోట్ల 
వ్యవసాయ రుణాలు వ్యవసాయ, గ్రామీణాభివృద్ధికి రూ 2.83 లక్షల కోట్లు
పంచాయితీరాజ్‌కు రూ 1.23 లక్షల కోట్లు
ఆరోగ్య రంగానికి రూ 69,000 కోట్లు
స్వచ్ఛభారత్‌ మిషన్‌కు రూ 12,300 కోట్లు
పైప్‌డ్‌ వాటర్‌ ప్రాజెక్టుకు రూ 3.6 లక్షల కోట్లు
మహిళా సంక్షేమ పథకాల రూ. 28,600 కోట్లు
పౌష్టికాహార పథకానికి రూ. 35.6 కోట్లు

బడ్జెట్‌పై స్పందన
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ: ఈ బడ్జెట్‌ ఉపాధి కల్పనకు పెద్దపీట, వ్యవసాయ రంగం, మౌలికవసతులు, టెక్నాలజీ రంగాల్లో భారీ ఎత్తున ఉపాధి అవకాశాలను కల్పించేలా బడ్జెట్ లో ఉంది అన్నారు.

రాజ్‌నాథ్ సింగ్: ఈ బడ్జెట్ దేశానికి అద్భుతమైన బడ్జెట్ అందించినందుకు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్‌కు శుభాకాంక్షలు.దేశ అవసరాలు, లక్ష్యాలకు పెద్ద పీట వేశారు.

పి చిదంబరం: నామినల్ జీడీపీ, ద్రవ్యలోటు, నికర పన్ను ఆదాయం వసూళ్లు, పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ, వ్యయాలు  2019-20 బడ్జెట్‌లో  లక్ష్యాలను  సాధించలేకపోయారు. ఈ 2020-21లో ఆమె నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యాలను చేరుకుంటారనే నమ్మకం లేదు.

రాహుల్‌ గాంధీ :ఈ బడ్జెట్‌లో ఏ విషయంలో ప్రభుత్వం స్పష్టత ఇవ్వలేకపోయిందని ఆయన ఆరోపించారు. దేశంలో ప్రధాన సమస్య నిరుద్యోగం.యువత ఉద్యోగాల కల్పనకు బడ్జెట్‌లో ఎలాంటి ఆలోచన చేయలేదు.

మూలాలు