గదగ్

గదగ్-బెటగేరి, భారతదేశం, కర్ణాటక రాష్ట్రం, గడగ్ జిల్లాలోని ఒక పట్టణం.ఇది నగరపురపాలక సంఘం,గడగ్ జిల్లాకు పరిపాలనా ప్రధాన కార్యాలయం. అసలు నగరం గదగ్ -బెటగేరి (లేదా బెట్గేరి ) గదగ్ నగర సోదర పట్టణం. ఈ రెండు సంయుక్త నగర పరిపాలనను కలిగి ఉన్నాయి. గదగ్-బెటగేరి పురపాలక సంఘం పరిధిలో 1,72,813 జనాభా ఉన్నారు.ఈ పట్టణం 54.0956 చ.కి.మీ. (20.884 చ.మైళ్లు) వైశాల్యంతో ఉంది.గదగ్‌లోని కనగినహాల్ ఆసియాలోనే మొదటి సహకార సంఘం జన్మస్థలం.  పట్టణంలో వీరనారాయణ ఆలయం, త్రికూటేశ్వర ఆలయం, మతపరమైన, చారిత్రాత్మక ప్రాముఖ్యత కలిగినప్రదేశాలు.  గదగ్ పట్టణం ధార్వాడ్ నుండి 80 కి.మీ. (50 మైళ్లు) దూరంలో ఉంది. గుత్తి-వాస్కో జాతీయ రహదారిపై హుబ్లీ నుండి 60 కి.మీ. (37మైళ్లు) దూరంలో ఉంది.

గదగ్ నిర్మాణ శైలి 
గదగ్ వాస్తుశిల్పం,  క్లిష్టమైన శిల్పకళతో అలంకరించబడిన స్తంభాలతో  గుర్తించబడింది, పశ్చిమ చాళుక్య (లేదా కళ్యాణి చాళుక్యులు) రాజుసోమేశ్వర -1 కాలంలో ఉద్భవించింది.ఇదిసా.శ.1050 నుండి సా.శ.1200 మధ్య 150 సంవత్సరాల కాలంలో అభివృద్ధి చెందింది. ఈ కాలంలో చుట్టుప్రక్కల ఆ ప్రాంతంలో దాదాపు 50 దేవాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి.వాటికి ఉదాహరణలుగా గదగ్‌లోని త్రికూటేశ్వర ఆలయం, కాశీవిశ్వేశ్వర ఆలయం (లక్కుండి), దంబాల్‌లోని దొడ్డబసప్ప ఆలయం, అన్నిగేరిలోని అమృతేశ్వర ఆలయం మొదలైనవి.

గణాంకాలు 
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం గడగ్-బెటగేరిలో పట్టణంలో 1,72,813 జనాభా ఉంది. మొత్తం జనాభాలో పురుషులు 86,165 మంది ఉండగా, స్త్రీలు 86,648 మంది ఉన్నారు.గడగ్-బెటగేరి సగటు అక్షరాస్యత రేటు 85.56%. లింగనిష్పత్తి 1000 మంది పురుషులకు 1006 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో 18,419 మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. కన్నడం ప్రధానమైన, విస్తృతంగా మాట్లాడేభాష. ఇంగ్లీషు, హిందీ కొంతమంది మాట్లాడతారు.కొంత మందికి అర్థం అవుతుంది.

ప్రముఖ వ్యక్తులు 

 పంచాక్షర గవాయి -గదగ్‌కు చెందినగాయకుడు. అతని సంగీత పాఠశాల వీరేశ్వర పుణ్యాశ్రమ ఉత్తర కర్ణాటకలో ప్రసిద్ధి చెందిన సంస్థ. అతను 2010 చివరిలో మరణించే వరకు వీరేశ్వరపుణ్యాశ్రమానికి నాయకత్వం వహించాడు.
 పుట్టరాజ్ గవాయ్ - భారత ప్రభుత్వంనుండి "పద్మ భూషణ్" అవార్డు గ్రహీత. దృశ్యపరంగా సవాలుచేయబడిన భారతీయ సంగీతకారుడు (విద్వాంసుడు,సంగీత ఉపాధ్యాయుడు, సామాజిక సేవకుడు.
 భీమ్‌సేన్ జోషి-హిందూస్థానీ గాయకుడు, భారతరత్న అవార్డు గ్రహీత
 సునీల్ జోషి - క్రికెటర్, గదగ్‌లో జన్మించాడు.
 హుయిల్‌గోల్ నారాయణరావు - కర్నాటక రాష్ట్ర ఆవిర్భావాన్ని తెలిపే "ఉదయవగలి నమ్మ చెలువ కన్నడ నాడు" గీతాన్ని రచించాడు
 విజయ్ సంకేశ్వర్ - వ్యాపారవేత్త, వి.ఆర్.ఎల్. సముదాయ వ్యవస్థాపకుడు, విజయ కర్ణాటక వార్తాపత్రిక, విజయవాణి.
 విలాస్ నీలగుండ్ - 100 మీటర్ల స్ప్రింట్‌లో  (4x100 మీటర్లు) భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన రన్నర్.
 ఆర్. ఎస్. మొగలి - ప్రముఖ రచయిత, "కన్నడ సాహిత్య చరిత్ర" రచయిత
 గిరడ్డి గోవిందరాజు - ప్రముఖ విమర్శకుడు, "కర్ణాటక సాహిత్య అకాడమీ" మాజీ అధ్యక్షుడు.
 జి. బి. జోషి - ప్రముఖ నాటక రచయిత, "మనోహర గ్రంథమాల" వ్యవస్థాపకుడు

మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు