పాట్నా జిల్లా

బీహార్ రాష్ట్రంలోని జిల్లాల్లో పాట్నా జిల్లా ఒకటి. బీహార్ రాష్ట్ర రాజధాని పాట్నా, జిల్లాకు కూడా ముఖ్యపట్టణం. పాట్నా జిల్లా పాట్నా విభాగంలో భాగం.

2011 నాటికి, ఇది బీహార్లో అత్యధిక జనాభా కలిగిన జిల్లా.  భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన జిల్లాల్లో పదిహేనవ స్థానంలో ఉంది.

భౌగోళికం 
ఈ జిల్లాకు పశ్చిమాన సోన్ నది, ఉత్తరాన గంగా నది సహజమైన సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. దక్షిణాన నలందా, అర్వాల్, జహానాబాద్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. తూర్పున బేగుసరాయ్ జిల్లా, ఆగ్నేయంలో లఖిసరాయ్ ఉంది.

పాట్నా జిల్లా విస్తీర్ణం 3,202 చ.కి.మీ.  ఇది సాలమన్ దీవుల్లోని మకిరా దీవి వైశాల్యానికి సమానం.

శాసనసభ నియోజకవర్గాలు 
జిల్లాలో పద్నాలుగు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. అవి:    

 178 మోకామా
 179 బార్
 180 బఖ్తియార్పూర్
 181 దిఘ
 182 బంకీపూర్
 183 కుమ్రార్
 184 పాట్నా సాహిబ్
 185 ఫతుహా
 186 దానపూర్
 187 మానేర్
 188 ఫుల్వారీ (ఎస్సీ)
 189 మసౌరి (ఎస్సీ)
 190 పాలిగంజ్
 191 బిక్రామ్

పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలు 
జిల్లాలో మూడు లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి :

 పాట్నా సాహిబ్ (లోక్‌సభ నియోజకవర్గం), బక్తియార్‌పూర్, దిఘా, బంకీపూర్, కుమ్రార్, పాట్నా సాహిబ్, ఫతుహాలను కవర్ చేస్తుంది.
 [31] పటాలిపుత్ర (లోక్‌సభ నియోజకవర్గం), దానపూర్, మానేర్, ఫుల్వారీ, మసౌరి, పాలిగంజ్, బిక్రామ్‌ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు ఇందులో ఉంటాయి.
 ముంగెర్ / మొంగైర్ (లోక్సభ నియోజకవర్గం), బార్, మోకామా శాసనసభ నియోజకవర్గాలు ఇందులో ఉంటాయి.ఇందులో ముంగేర్ జిల్లా కూడా చేరుతుంది.

జనాభా 
2011 జనగణన ప్రకారం పాట్నా జిల్లా జనాభా 58,38,465.  ఇది నికరాగువా దేశానికి  లేదా అమెరికా లోని మేరీల్యాండ్‌ రాష్ట్ర జనాభాకు సమానం.  ఇది భారతదేశపు జిల్లాల్లో 15 వ స్థానం.  జిల్లాలో జనసాంద్రత 1,823/చ.కి.మీ .  2001–2011 దశాబ్దంలో జిల్లా జనాభా వృద్ధి రేటు 22.34%.  జిల్లాలో లింగ నిష్పత్తి 897 / 1,000,   అక్షరాస్యత  72,47%. 

2011 జనగణన ప్రకారం, జిల్లాలో 46.35% మంది మాగధి, 43.77% హిందీ, 5.19% ఉర్దూ, 2.67% భోజ్‌పురి, 1.24% మైథిలి లను తమ మొదటి భాషగా మాట్లాడతారు.

వాతావరణం

మూలాలు 

బీహార్ జిల్లాలు
పాట్నా డివిజను