నిజాం రాష్ట్ర రైల్వే - రోడ్డు రవాణా శాఖ

నిజాం రాష్ట్ర రైల్వే - రోడ్డు రవాణా శాఖ అనేది హైదరాబాదు రాష్ట్రంలోని నిజాం గ్యారంటీడ్ రాష్ట్ర రైల్వే కు చెందిన ఒక విభాగం. ఇది 1932వ సంవత్సరంలో రోడ్డు రవాణా శాఖకు సంబంధించి ప్రయాణీకుల రోడ్డు రవాణా సేవలను జాతీయం చేసిన మొదటి రవాణా శాఖ.

చరిత్ర 

ప్రజా రవాణా కోసం నిజాం రాజు 1932 జూన్‍లో మూడులక్షల తొంబైమూడువేల రూపాయల పెట్టుబడితో, మూడు డిపోలు, 27 బస్సులు, 166 మంది కార్మికులతో ఈ రవాణా శాఖను ప్రారంభించాడు. ఇది భారతదేశంలోనే మొట్టమొదటి రోడ్డు రవాణా సంస్థ. రైల్వే పరిపాలన ఆధ్వర్యంలో షెడ్యూల్ చేసిన బస్సు సర్వీసులు 450 కిలోమీటర్ల పరిధిలో నడిచాయి. 1936 నాటికే హైదరాబాదు నుంచి తెలంగాణలోని అన్ని జిల్లాలకు బస్సులు నడపటం ప్రారంభమైంది. ఒక దశాబ్దకాలంలో మొత్తం 7½ మిలియన్ హెచ్‌ఆర్‌ల ఖర్చుతో దాదాపు 500 వాహనాలు, 7200 కి.మీ. పరిధికి విస్తరించింది.

ఏ.పి.యస్.ఆర్.టి.సి. గా మార్పు 
నిజాం చివరి రాజైన మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ ఈ సంస్థను భారత ప్రభుత్వంకు అప్పగించాడు. నంబర్ ప్లేట్‌లోని జెడ్ అక్షరం తన తల్లి జహ్రా బేగంను సూచిస్తున్నందున, ప్రతి బస్సు నంబర్‌లో జెడ్ అక్షరాన్ని చేర్చాలని ఒక ఒప్పందం కూడా కుదుర్చుకున్నాడు. 1951, నవంబరు 1వ తేదీన ఈ సంస్థ హైదరాబాదు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ శాఖగా మార్చబడింది. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత 1958లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఏర్పడింది. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత  దీనినుండి 2015లో తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ వేరుపడింది.

ఇవికూడా చూడండి 
 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ
 తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ
 నిజాం పాలనలో పరిశ్రమలు

మూలాలు 

నిజాం పరిపాలన
రవాణా సంస్థలు
1932 స్థాపితాలు