బయోలాజికల్ ఇ

బయోలాజికల్‌ ఇ. లిమిటెడ్‌ (ఆంగ్లం: Biological E. Limited, ) (బయోఇ అని కూడా పిలుస్తారు) తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హైదరాబాదులో ఉన్న భారతీయ బయోటెక్నాలజీ మరియు బయోఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీ. ఇది వ్యాక్సిన్ ఉత్పత్తి రంగంలో తక్కువ-ధరలతో ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది.

కరోనా టీకాల తయారీ కోసం అమెరికాకు చెందిన అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి సంస్థ(డీఎఫ్‌సీ) నుంచి 50 మిలియన్‌ డాలర్ల సహాయంతో కార్బెవాక్స్‌ టీకాను తయారుచేసారు. వీటికి 5 నుంచి 12 ఏళ్ల పిల్లలకు అత్యవసర వినియోగానికి జాతీయ ఔషధ నియంత్రణ సంస్థ(డీజీసీఐ) అనుమతి లభించింది.  జీనోమ్ వ్యాలీలో కూడా తన కార్యకలాపాలును ప్రారంభించింది.

చరిత్ర 
ఈ సంస్థను 1953లో డాక్టర్ డి.వి.కె. రాజు, జి.ఎ.ఎన్. రాజు కలిసి బయోలాజికల్ ప్రొడక్ట్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్‌ ప్రారంభించారు. భారతదేశంలో బయోలాజికల్ ఉత్పత్తులను తయారు చేసిన మొదటి ప్రైవేట్ రంగ సంస్థలలో ఇది ఒకటి. ఇది భారతదేశంలో హెపారిన్ ఉత్పత్తిని ముందుగా చేసింది. 

1960వ, 70వ దశకాలలో బయోలాజికల్ ఇ దగ్గు, డైజెస్టివ్ ఎంజైమ్‌లలో సూత్రీకరణల(formulations)ను అభివృద్ధి చేసింది. యాంటీ-టెటానస్ సీరమ్‌ను తయారు చేయడం ప్రారంభించింది. క్షయ వ్యాధి(Tuberculosis)కి మందులు, అలాగే టిటి,  డిటిపి వ్యాక్సిన్‌లను కూడా మొదలుపెట్టింది. 

బయోలాజికల్ ఇ తక్కువ-ధర వ్యాక్సిన్‌ల తయారీలో ప్రఖ్యాతిగాంచింది. ఈ కంపెనీ 2008లో దాని ప్రధాన వ్యాక్సిన్ ఉత్పత్తి అయిన పెంటావాలెంట్ (DTP Hib HepB) తయారీని ప్రారంభించింది. అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి, సహాయ సంస్థలయిన డబ్ల్యూ.హెచ్.ఒ, యునిసెఫ్, బి.ఎమ్.జి.ఎఫ్ వంటి వాటికి బయోలాజికల్ ఇ వ్యాక్సిన్‌ల ప్రధాన సరఫరాదారు.

కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ అభివృద్ధి 
కరోనా వైరస్ (COVID-19) మహమ్మారి సమయంలో వ్యాక్సిన్‌ను అభివృద్ధి చేయడానికి బేలర్ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడిసిన్, టెక్సాస్ చిల్డ్రన్స్ హాస్పిటల్, డైనవాక్స్ టెక్నాలజీస్‌ లతో బయోలాజికల్ ఇ ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. కార్బెవాక్స్(Corbevax)/బయో ఇ కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ 2021లో నెలకు 75 నుండి 80 మిలియన్ డోస్‌లను తయారు చేసింది. క్వాడ్(Quadrilateral Security Dialogue) చొరవతో 2022 చివరి నాటికి ఒక బిలియన్ డోస్‌లకు ఉత్పత్తి చేరుకుంటుందని అంచనా వేసారు. 2020 ఆగస్టులో ఈ కంపెనీ తన హైదరాబాదు ఫెసిలిటీ యూనిట్లో రెండో వ్యాక్సిన్ తయారు చేయడానికి జాన్సన్ & జాన్సన్‌తో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. 2021 ఫిబ్రవరిలో ఏటా 600 మిలియన్ డోస్‌ల సింగిల్-డోస్ జాన్సెన్ వ్యాక్సిన్‌(Janssen COVID-19 vaccine)ను ఉత్పత్తి చేస్తామని ప్రకటించింది.

మూలాలు 
భారతదేశ బయోటెక్నాలజీ కంపెనీలు
హైదరాబాదులోని తయారీ కంపెనీలు
1953లో స్థాపించబడిన ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీలు
1953లో స్థాపించబడిన భారతీయ కంపెనీలు
బయోఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీలు
COVID-19 వ్యాక్సిన్ ఉత్పత్తిదారులు