ఉమాస్వాతి

ఉమాస్వాతి లేదా ఉమాస్వామి సా.శ. 2 నుంచి 5వ శతాబ్దం మధ్యలో జీవించిన ఒక భారతీయ పండితుడు. ఈయన జైనమతానికి సంబంధించిన మూలరచనలు కొన్ని రాశాడు. ఈయన తత్వార్థ సూత్ర అనే గ్రంథాన్ని రాశాడు. దీనినే తత్వార్థిగమ సూత్ర అని కూడా అంటారు. ఉమాస్వాతి రాసిన ఈ రచన జైన తత్వానికి సంబంధించి తొలి సంస్కృత రచన. నాలుగు జైన సాంప్రదాయాల వారూ ఆమోదించిన మొట్టమొదటి ప్రామాణికమైన, విపులమైన గ్రంథం కూడా ఇదే. హిందూ మతానికి వేదాంత సూత్రాలు, యోగ సూత్రాలు ఎలాగో జైనమతానికి ఇవి అలాంటివి.

ఈయనను శ్వేతాంబర, దిగంబర సాంప్రదాయానికి చెందిన ఇరువురు తమ వాడే అని చెప్పుకుంటారు. ఉమాస్వాతి కేవలం జైనమత సాంప్రదాయాలనే కాక కొన్ని శతాబ్దాల పాటు ఇతర భారతదేశ సాంప్రదాయాలను కూడా ప్రభావితం చేశాడు. సా.శ 13-14 వ శతాబ్దానికి చెందిన ద్వైత సిద్ధాంత తత్వవేత్త మధ్వాచార్యుడు ఆయన రచనల్లో ఉమాస్వాతిని ఉమాస్వాతి వాచకాచార్య అని పేర్కొన్నాడు. దిగంబర సాంప్రదాయంలో కొంతమంది ఈయనను కుందకుందాచార్యుల ముఖ్య శిష్యుడిగా భావిస్తారు. కానీ కొంతమంది పాశ్చాత్య పండితులు దీనిని వివాదాస్పంగా భావించారు.

మూలాలు 

జైనులు