మిష‌న్ వాత్స‌ల్య

మిషన్ వాత్సల్య కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం, ఈ పథకం సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలకు (SDGs) అనుగుణంగా  అభివృద్ధి, పిల్లల రక్షణ లక్ష్యాలను సాధించడానికి పనిచేస్తుంది.

బాలల హక్కులు, న్యాయవాదం, అవగాహనకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది, అదే సమయంలో "పిల్లలను విడిచిపెట్టవద్దు" అనే మార్గదర్శక సూత్రం కింద పనిచేస్తుంది. రాష్ట్రాలు/ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల అవసరాలు, డిమాండ్లకు అనుగుణంగా మిషన్ వాత్సల్య పథకం కింద నిధులు విడుదల చేస్తారు.

రూపకల్పన 
2009కి ముందు రక్షణ అవసరమైన పిల్లల కోసం మహిళా శిశు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ మూడు పథకాలను అమలు చేసింది.

 సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన పిల్లలు, చట్టానికి విరుద్ధంగా ఉన్న పిల్లల కోసం జువెనైల్ జస్టిస్ ప్రోగ్రామ్,
 వీధి బాలల కోసం ఏకీకృత కార్యక్రమం,
 పిల్లల గృహాలకు సహాయం కోసం పథకం.

2010లో వీటిని ఇంటిగ్రేటెడ్ చైల్డ్ ప్రొటెక్షన్ స్కీమ్ పేరుతో ఒకే పథకంలో విలీనం చేశారు. 2017లో చైల్డ్ ప్రొటెక్షన్ సర్వీసెస్ స్కీమ్గా, 2021-22లో మిషన్ వాత్సల్యగా నామకరణం చేశారు.

లక్ష్యాలు 

 దేశంలోని ప్రతి బిడ్డకు ఆరోగ్యకరమైన, సంతోషకరమైన బాల్యాన్ని అందించడం.
 వారి పూర్తి సామర్థ్యాన్ని కనుగొనడానికి, అన్ని విధాలుగా అభివృద్ధి చెందడంలో వారికి సహాయపడే అవకాశాలను నిర్ధారించడానికి, నిరంతర పద్ధతిలో, పిల్లల అభివృద్ధికి సున్నితమైన, సహాయక మరియు సమకాలీకరించబడిన పర్యావరణ వ్యవస్థను పెంపొందించడం. 
 పిల్లల సంస్థాగతీకరణ సూత్రం ఆధారంగా క్లిష్ట పరిస్థితులలో పిల్లల కుటుంబ ఆధారిత నాన్-ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ కేర్‌ను ప్రోత్సహిస్తుంది.

మార్గదర్శకాలు 
18 ఏళ్ల‌లోపు అనాథ పిల్ల‌ల‌కు ఈ ప‌థ‌కం కింద ప్ర‌తి నెలా 4,000 రూపాయ‌లు ఆర్థిక సాయం అందిస్తున్నారు. ఈ ప‌థ‌కానికి కేంద్రం 60 శాతం నిధులు ఇస్తే, ఆయా రాష్ట్ర ప్ర‌భుత్వాలు 40 శాతం నిధులు భ‌రిస్తాయి. ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల్లో మాత్రం 90 శాతం కేంద్రం, 10 శాతం రాష్ట్ర ప్ర‌భుత్వాలు భ‌రిస్తాయి.

అర్హతలు 

 త‌ల్లి లేదా తండ్రి, లేదా త‌ల్లిదండ్రుల‌ను ఇద్ద‌ర్నీ కోల్పోయిన అనాథ బాల‌లు
 వితంతువుల పిల్ల‌లు, విడాకులు తీసుకున్న దంపతుల పిల్ల‌లు
 త‌ల్లిదండ్రులు కోల్పోయి ఇత‌ర కుటుంబాల్లో నివ‌సిస్తున్న పిల్ల‌లు
 ప్రాణాంత‌క వ్యాధితో బాధ‌ప‌డుతున్న త‌ల్లిదండ్రుల‌ పిల్ల‌లు
 ఆర్థికంగా, శారీర‌కంగా బ‌ల‌హీనులై త‌మ బిడ్డ‌ల‌ను పెంచ‌లేని త‌ల్లిదండ్రుల పిల్ల‌లు
 ఇల్లులేని బాల‌లు, ప్ర‌కృతి వైప‌రీత్యాల‌కు బాధితులైన బాల‌లు, బాల కార్మికులు, బాల్య‌వివాహ బాధిత బాల‌లు, హెచ్ఐవీ/ఎయిడ్స్ బాధిత బాల‌లు, అంగ‌వైక‌ల్యం ఉన్న బాల‌లు, అక్ర‌మ ర‌వాణాకు (ట్రాఫికింగ్‌) గురైన బాల‌లు,
 ఇంటి నుంచి త‌ప్పిపోయి లేదా పారిపోయి వ‌చ్చేసిన బాల‌లు, బాల యాచ‌కులు,
 పీఎం కేర్ ఫ‌ర్ చిల్డ్రన్ ప‌థ‌కం మంజూరైన పిల్ల‌లు
 కోవిడ్-19తో త‌ల్లిదండ్రుల‌ను కోల్పోయిన పిల్ల‌లు

మూలాలు 

భారత ప్రభుత్వ పథకాలు
ప్రభుత్వ పథకాలు