వసంత్ కుమార్ బావ

వసంత్ కుమార్‌ బావ (వీకే బావ), విశ్రాంత ఐఏఎస్‌, చరిత్రకారుడు, రచయిత. హైదరాబాద్ చరిత్ర, వారసత్వ కట్టడాల పరిరక్షణోద్యమానికి ఆద్యుడిగా పేరొందిన ఈయన అంతర్జాతీయ చరిత్ర పరిశోధకులకు సైతం సుపరిచితుడు.

జీవిత విషయాలు 
పంజాబ్‌లోని ఫిరోజ్‌పూర్‌ ప్రాంతానికి చెందిన వీకే బావ, తన 60 ఏళ్ళ వయసులో అవదేశ్‌ రాణి (ప్రముఖ స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు రాజ్‌బహదూర్‌ గౌర్‌ సోదరి)ని ప్రేమించి వివాహం చేసుకున్నాడు.

వృత్తి జీవితం 
1954 ఆంధ్రప్రదేశ్ కేడర్‌కు చెందిన ఐఏఎస్‌ అధికారి వీకే బావ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆర్కైవ్స్‌ సంచాలకుడిగా పనిచేశాడు. 1960లలో హైదరాబాద్‌ జిల్లా కలెక్టరుగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించాడు. ఆ తరువాత విశాఖపట్నం పట్టణాభివృద్ధి ప్రాజెక్టు డైరెక్టర్‌గా, హుడా వ్యవస్థాపక వైస్‌ చైర్మన్‌గా పనిచేశాడు. 1979లో ఫోర్ట్‌ ఫౌండేషన్‌ ద్వారా హైదరాబాదు నగరంలోని వారసత్వ కట్టడాలపై అధ్యయనం చేయించాడు.  హుడా చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం 138 భవనాలను వారసత్వ భవనాలుగా ప్రకటించాడు. తర్వాత అదే హుడా వారసత్వ కట్టడాల జాబితా రూపకల్పనకూ ఆధారమైంది.

రచనా ప్రస్థానం 
రాష్ట్ర ఆర్కైవ్స్ డైరెక్టర్ గా ఉన్న కాలంలో పురాతన గ్రంథాలను, పత్రాలను పరిశోధించి పలు రచనలు చేశాడు. 1980లో పదవీ విరమణ అనంతరం పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమంలోనూ చురుగ్గా పాల్గొన్నాడు. కొంతకాలం ఇండియన్‌ కౌన్సిల్‌ ఆఫ్‌ హిస్టారికల్‌ రీసెర్చి సీనియర్‌ ఫెలోగా ఉన్నాడు. హైదరాబాద్‌ చరిత్ర మీద మక్కువతో అనేక పరిశోధనాత్మక వ్యాసాలు రాశాడు. డెక్కన్ జర్నల్ కు ఎగ్జిక్యూటివ్ ఎడిటర్ గా కూడా పనిచేశాడు.

రచనలు 
 లాస్ట్ నిజాం: ది లైఫ్ అండ్ టైమ్స్ అఫ్ మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్
 అస్పెక్ట్ అఫ్ డెక్కన్ హిస్టరీ: రిపోర్ట్ అఫ్ ఆ సెమినార్
 ‘ది నిజాం బిట్వీన్ మొఘల్స్ అండ్ బ్రిటీష్: హైదరాబాద్ అండర్ సోలార్ జంగ్ ఐ” (2016 జూలై)
 గాంధీ ఇన్ ది ట్వంటీ ఫస్ట్ సెంచరీ: ది ఆల్టర్నేటీవ్ అప్రోచ్ టూ డెవలప్మెంట్
 ఇండియన్ మెట్రోపొలిస్ అర్బనైజేషన్, ప్లానింగ్ & మేనేజిమెంట్ (1987)
 హైదరాబాద్ ఇన్ ట్రాన్సిషన్ అండర్ సోలార్ జంగ్ ఐ, 1853-1883: అన్ ఇండియన్ స్టేట్ అండర్ బ్రిటిష్ ఇన్ఫ్లుయెన్స్
 లాటిన్ అమెరికా: అన్ ఇంట్రడక్షన్ (2010)
 ది అర్కివిస్ట్ అండ్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (1959)
 లాటిన్ అమెరికన్ ఇంటిగ్రేషన్ (1980)
 రీజినల్ ఇంటిగ్రేషన్ ఇన్ ఆసియా (1970)
 డెవలప్మెంట్ అఫ్ ది ఎమర్జింగ్ మెట్రోపొలిస్ అఫ్ విశాఖపట్నం అండ్ ది విశాఖపట్నం డిస్ట్రిక్ట్: అప్ ఇంటిగ్రేటెడ్ అప్రోచ్ (1993)
 ది క్కుల్లర్స్ అండ్ గాంధీ: ది స్టార్ట్ అఫ్ ఆ డైలాగ్ అండ్ అన్ అన్ కంప్లేటేడ్ జర్నీ (2004)
 రూలర్స్ అఫ్ ది సెంటర్స్ అఫ్ దక్కనీ పెయింటింగ్ (1962-63)

మరణం 
కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడిన వసంత్ కుమార్ తన 93 ఏళ్ళ వయసులో 2023, జనవరి 9న ఉదయం బంజారాహిల్స్‌లోని తన స్వగృహంలో మరణించాడు. క్రైస్తవ మతారాధకుడైన వసంత్ కుమార్ చివరి కోరిక మేరకు అతని భౌతికకాయం గాంధీ వైద్య కళాశాలకు అందజేయబడింది.

మూలాలు 

చరిత్రకారులు
2023 మరణాలు
పంజాబ్ వ్యక్తులు
పంజాబ్ రచయితలు