శ్రీ స్వామినారాయణ దేవాలయం (ముంబై)

శ్రీ స్వామినారాయణ్ మందిర్, (ముంబై)  (మరాఠీ: श्री स्वामीनारायण मंदिर, मंबई ) ఒక హిందూ దేవాలయం (మందిర్), స్వామినారాయణ సంప్రదాయంలో ఒక భాగం. ఈ స్వామినారాయణ దేవాలయం ముంబైలోని భులేశ్వర్ ప్రాంతంలో ఉంది, ముంబైలోని అత్యంత పురాతనమైన స్వామినారాయణ మందిరం, ఇది వంద సంవత్సరాలకు పైగా చరిత్ర కలిగినది. ప్రస్తుత మందిరం త్రి-శిఖర నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంది, ప్రతిష్టించిన మూర్తిలలో ఘనశ్యామ్ మహారాజ్‌తో లక్ష్మీనారాయణ దేవ్, హరి కృష్ణ మహారాజ్‌తో రాధా కృష్ణ దేవ్ ఉన్నారు. ఈ ఆలయంలో, రాధా కృష్ణుడు గోలోక నివాసితులు కాబట్టి రాధా గోలోక్విహారి రూపంలో పూజించబడతారు.ఇది శిఖర్‌బంద్ మందిర్, లక్ష్మీనారాయణ దేవ్ గడి (వడ్తాల్ ) క్రింద వస్తుంది. భూలేశ్వర్ ప్రాంతంలోని అనేక దేవాలయాలలో ఈ దేవాలయం ఒకటి , ఈ దేవాలయాలలో పుష్పాలకు అధిక కొరత ఉండటం వలన భూలేశ్వర్‌లో ఫూల్ గల్లి (లేదా పూల మార్కెట్) పుట్టుకకు దారితీసింది.

చరిత్ర 
వైశాఖ శుక్ల ఏకాదశి , 1868 నాడు, రాంఛోద్దాస్ ప్రాంజీవందాస్ తన సొంత నివాసాన్ని పగలగొట్టి పునర్నిర్మించడం ద్వారా ముంబైలోని మొట్టమొదటి శ్రీ స్వామినారాయణ ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. హరి కృష్ణ మహారాజ్, గౌలోక్విహారి, రాధిక దేవతలను ఆచార్య మహారాజ్ భగవత్ప్రసాద్జీ మహారాజ్ స్థాపించారు.

ట్రై-స్పైర్ టెంపుల్ 
1903లో వైశాఖ శుక్ల ద్వాదశి సందర్భంగా లక్ష్మీప్రసాద్‌జీ మహారాజ్‌చే 1903లో ఘనశ్యామ్ మహారాజ్ లక్ష్మీనారాయణ్ దేవ్‌ల దేవతా మూర్తుల ఆలయ నిర్మాణం నిర్మించబడింది. స్వామినారాయణ్ భక్తుడు, రావు బహదూర్ షేత్ కురుమ్సే దామ్జీ ఈ ఆలయాన్ని అన్ని భౌతిక, భౌతిక, మేధో వనరులతో పునరుద్ధరించడానికి సహకరించాడు.

నిర్మాణం 
భులేశ్వర్‌లోని స్వామినారాయణ దేవాలయం విశాలంగా చెక్కబడిన ముఖభాగాన్ని కలిగి ఉంది, ఇది చిరిగిన పరిసరాలలో నిజంగా దృశ్యమానంగా ఉంటుంది. ప్రేక్షకుల మందిరానికి (సభామండపం) దారితీసే ఇరవై ఐదు మెట్లు ఉన్నాయి. ప్రేక్షకుల హాలుకు ఎడమ , కుడి వైపున గణేశుడు, హనుమంతుని విగ్రహాలు ఉన్నాయి. మూడు ప్రధాన పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి. తూర్పున ఉన్న మందిరంలో హరి కృష్ణ మహారాజ్, గౌలోక్విహారి, రాధిక విగ్రహాలు ఉన్నాయి; మధ్యలో ఉన్న మందిరంలో ఘనశ్యామ్ మహారాజ్, నారాయణ్, లక్ష్మి విగ్రహాలు ఉన్నాయి  అయితే పశ్చిమాన ఉన్న మందిరం దేవతలకు విశ్రాంతి స్థలం. సభామండపం మీద గోపురం ఉంది. దానిపై కృష్ణలీల (కృష్ణుని క్రీడలు దృశ్యాలు చిత్రించబడ్డాయి.) గోపురానికి యాభై నాలుగు స్తంభాలు మద్దతుగా ఉన్నాయి. మొదటి అంతస్తులో పెద్ద ప్రేక్షకుల మందిరం ఉంది, ఇక్కడ మతపరమైన ప్రసంగాలు క్రమం తప్పకుండా జరుగుతాయి.

పండుగలు 
ఆలయంలో జరుపుకునే ఉత్సవాలు రామ నవమి / స్వామినారాయణ జయంతి , జన్మాష్టమి , వామన్ జయంతి , నృసింహ జయంతి  మహాశివరాత్రి , గణేష్ చతుర్థి మొదలైనవి  భారతీయ క్యాలెండర్‌లో శ్రవణం.

మూలాలు 

విష్ణు దేవాలయాలు