జి ఎస్ ఎల్ వి - ఎఫ్12

భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ ( ఇస్రో ) చేపట్టిన జియో సింక్రోనస్ సాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ ( జి ఎస్ ఎల్ వి ) ఎఫ్ -12 వాహక నౌక ప్రయోగం విజయవంతమైంది. 2023 మే 29వ తేదీన ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తిరుపతి జిల్లా శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్ ( షార్ ) లోని రెండవ ప్రయోగ వేదిక నుంచి జి.ఎస్.ఎల్.వి - ఎఫ్ 12 వాహక నౌక ద్వారా రెండో తరం నావిక్ ఉపగ్రహ శ్రమలో మొదటిది అయిన 2,232 కిలోల బరువు కలిగిన ఎన్ వి ఎస్ ( ఐ ఆర్ ఎన్ ఎస్ ఎస్ - జె) - 01 ఉపగ్రహాన్ని శాస్త్రవేత్తలు విజయవంతంగా కక్షలోకి ప్రవేశపెట్టారు. ఇస్రో నిర్వహించిన ఈ ప్రయోగం విజయవంతం కావడంతో పూర్తిస్థాయిలో స్వదేశీ నావిగేషన్ వ్యవస్థ అందుబాటులోకి రానుంది. 12 సంవత్సరాల పాటు సదరు ఉపగ్రహం సేవలు అందించనుంది. త్వరలో నావిక్ పేరుతో దేశీయ నావిగేషన్ సేవలు ప్రారంభం కానున్నాయి. నావిగేషన్ సాటిలైట్ సిస్టం బలోపేతం కోసం భారత క్షత్రియ దిక్సూచి ఉపగ్రహ వ్యవస్థ ( ఇండియన్ రీజనల్ నావిగేషన్ శాటిలైట్ సిస్టం - ఐ ఆర్ ఎన్ ఎస్ ఎస్ ) వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేసేందుకు ఎన్ వి ఎస్ - 01 పేరుతో నావిగేషన్ ఉపగ్రహ ప్రయోగాన్ని నిర్వహించారు. 

జి ఎస్ ఎల్ వి - ఎఫ్ 12 విశేషాలు : 

. జియో సింక్రోనస్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ ( జి ఎస్ ఎల్ వి - ఎఫ్ 12 ) పొడవు 51.7 మీటర్లు, బరువు 420 టన్నులు. 

. జి ఎస్ ఎల్ వి : చంద్రయాన్, గగన్ యాన్ వంటి భారీ మెషిన్ల కోసం జియో సింక్రోనస్ సాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ ( జి ఎస్ ఎల్ వి ) ను ఇస్రో వినియోగిస్తున్నది. జి ఎస్ ఎల్ వి  శ్రేణిలోని తొలి రాకెట్ ను 2001 ఏప్రిల్ లో ఇస్రో ప్రయోగించింది. 

ఎన్ వి ఎస్ - 01 ఉపగ్రహం ప్రత్యేకతలు: 

. భారతదేశానికి చెందిన రెండో తరం నావిక్ ఉపగ్రహాల్లో ఎన్ వి ఎస్ - 01 మొదటిది. 

. 2,232 కిలోల బరువున్న దీని జీవితకాలం 12 ఏళ్ళు. 

. ఉపగ్రహం రెండు సౌర పలకల శ్రేణులు ద్వారా శక్తిని పొందుతుంది. దీని ద్వారా 12 సంవత్సరాలపాటు నిరంతరాయంగా ఇది పనిచేస్తుంది. . దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన రూబీడియం అటామిక్ క్లాక్ ను ఉపగ్రహంలో అమర్చారు. అహ్మదాబాద్ లోని స్పేస్ అప్లికేషన్ సెంటర్ లో దీన్ని నిర్మించారు. ఇటువంటి టెక్నాలజీ అతి తక్కువ దేశాల వద్ద మాత్రమే ఉంది. 

. వైమానిక సేవలు, నావిగేషన్, వ్యవసాయం, సర్వేయింగ్, అత్యవసర సేవలు, సముద్ర చేపల పెంపకం మొదలైన రంగాలకు ఈ ఉపగ్రహం నిర్దిష్టమైన సమాచారాన్ని అందించనుందని శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు. 

మూలాలు : 
జి ఎస్ ఎల్ వి - ఎఫ్ 12
ఇస్రో ప్రయోగాలు