బిఐఎస్

బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ (బిఐఎస్)  అనేది వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ (కస్యూమర్ అఫైర్స్ విభాగం),  వినియోగదారుల రక్షణ, ఆహారం, ప్రజా పంపిణీ మంత్రిత్వ శాఖ (వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ, ఆహారం & భారత ప్రభుత్వ పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్). ఇది బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ యాక్ట్ 2016 ద్వారా ప్రవేశపెట్టబడింది, ఇది అక్టోబర్ 12, 2017 నుండి అమలులోకి వచ్చింది. ఇది సెప్టెంబరు 3, 1946 నాటి పరిశ్రమలు, సరఫరాల శాఖ రిజల్యూషన్ నం. 1 ఎస్టీడీ.(4)/45 కింద స్థాపించబడిన ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ (ISI)ని భర్తీ చేసింది, ఐఎస్ఐ గుర్తు 1955 నుండి భారతదేశంలో పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులకు ప్రామాణిక-అనుకూలత గుర్తుగా ఉంది. భారతదేశ జాతీయ ప్రమాణాల సంస్థ అయిన బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ (BIS) అభివృద్ధి చేసిన భారతీయ ప్రమాణం (IS) కి ఉత్పత్తి అనుగుణంగా ఉందని ఈ గుర్తు ధృవీకరిస్తుంది. సొసైటీస్ రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం 1860 కింద నమోదు చేయబడింది. శాఖ లేదా విభాగానికి బాధ్యత వహించే మంత్రి బిఐఎస్పై పరిపాలనా నియంత్రణను కలిగి ఉంటాడు, బిఐఎస్ ఎక్స్ అఫిషియో అధ్యక్షుడిగా ఉంటారు. బిఐఎస్ ధృవీకరణ అధికారులు, సాంకేతిక కమిటీ సభ్య కార్యదర్శులు, ప్రయోగశాల ఓఐఎస్ లుగా  500 కంటే ఎక్కువ మంది శాస్త్రీయ సిబ్బందిని కలిగి ఉన్నారు. భారత ఉపఖండంలో ఐఎస్ఐ గుర్తు అత్యంత గుర్తింపు పొందిన ధృవీకరణ చిహ్నం. ఐఎస్ఐ అంటే భారత ప్రమాణాల సంస్థ. ఇది 1 జనవరి 1987 వరకు నేషనల్ స్టాండర్డ్స్ ఆర్గనైజేషన్ పేరు ఉండేది, ఆ తర్వాత బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ గా పేరు మార్చబడింది. స్విచ్‌లు, ఎలక్ట్రిక్ మోటార్లు , వైరింగ్ కేబుల్స్, హీటర్లు, కిచెన్ ఉపకరణాలు మొదలైనవి, పోర్ట్‌ల్యాండ్ సిమెంట్, ఎల్పిజి  భారతదేశంలో వాల్వ్‌ల వంటి అనేక విద్యుత్ ఉపకరణాలు, ఆటోమోటివ్ టైర్లు , మొదలైన ఇతర ఉత్పత్తులకు కూడా ఐఎస్ఐ గుర్తు తప్పనిసరి. జాతీయ ప్రమాణాల సంస్థగా, ఇది కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, పరిశ్రమలు, శాస్త్రీయ, పరిశోధనా సంస్థలు, వినియోగదారు సంస్థల నుండి 25 మంది సభ్యులను కలిగి ఉంది. ప్రధాన కార్యాలయం న్యూ ఢిల్లీలో ఉంది, తూర్పు కోల్‌కతా, దక్షిణ చెన్నై, పశ్చిమ ముంబై, ఉత్తర చండీగఢ్, సెంట్రల్ ఢిల్లీ ప్రాంతంలో ప్రాంతీయ కార్యాలయాలు, మరో 20 శాఖ కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. ఇది భారతదేశానికి డబ్ల్యుటిఓ టిబిటి  విచారణ సంస్థగా కూడా పనిచేస్తుంది.

చట్టపరమైనవి

భారత జాతీయ నిర్మాణ చట్టం, 2005
ఈ చట్టం దేశవ్యాప్తంగా నిర్మాణాన్ని నియంత్రించే సమగ్ర భవన కోడ్, ఇది మొదట 1970లో ప్రకటించబడింది. మధ్యంతర ముసాయిదా సవరణ #1 నుండి ఎన్బిసి 2005 పార్ట్ 11 "సస్టైనబిలిటీకి అప్రోచ్" అనేది మధ్యంతర ముసాయిదా సవరణగా ప్రచారం చేయబడింది, బిఐఎస్ మార్చి 15, 2013 నాటికి వ్యక్తుల నుండి అభిప్రాయాన్ని ఆమోదించింది.

2016 చట్టం లక్ష్యాలు  
ఈ చట్టంను మార్చి 8, 2016  న రాజ్యసభ ఆమోదించింది, మార్చి 21, 2016న రాష్ట్రపతి ఆమోదం పొందింది. కొత్త చట్టం 1986 నాటి బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ యాక్ట్‌ను రద్దు చేసింది.

కొత్త చట్టం  ప్రధాన లక్ష్యాలు 

 భారతదేశ జాతీయ ప్రమాణాల సంస్థగా బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ (BIS) ఏర్పాటు.
 అధ్యక్షుడు, ఇతర సభ్యులతో కూడిన పాలక మండలి ద్వారా ప్రెసిడెన్సీ తన విధులను నిర్వహిస్తుంది.
 ప్రామాణీకరణ పాలనలో కథనాలు, ప్రక్రియలతో పాటు వస్తువులు, సేవలు, వ్యవస్థలను చేర్చడం.
 ఆరోగ్యం, భద్రత , పర్యావరణం, మోసపూరిత అభ్యాసాల నివారణ, వినియోగదారుల రక్షణ మొదలైన దృక్కోణం నుండి అవసరమైన ఏదైనా వస్తువు, ప్రక్రియ లేదా సేవ కోసం తప్పనిసరి ధృవీకరణ పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టడానికి ప్రభుత్వాన్ని అనుమతించడం. ఇది వినియోగదారులు ఐఎస్ఐ-ధృవీకరించబడిన ఉత్పత్తిని పొందడాన్ని సులభతరం చేస్తుంది, నాసిరకం ఉత్పత్తుల దిగుమతిని నిరోధించడం.
 ప్రతి ప్రమాణానికి స్వీయ -డిక్లరేషన్ ఆఫ్ కన్ఫర్మిటీ (SDOC) తో సహా పలు రకాల సరళీకృత అనుగుణ్యత అంచనా స్కీమ్‌లను అనుమతిస్తుంది, తయారీదారులకు ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా, సమ్మతి ధృవీకరణను పొందేందుకు బహుళ సరళీకృత మార్గాలను అందించడం, తద్వారా "వ్యాపారం చేయడం సులభతరం చేయడం" మెరుగుపరచబడుతుంది.
 విలువైన లోహ వస్తువులకు తప్పనిసరి మార్కింగ్‌ను ప్రవేశపెట్టడానికి ప్రభుత్వం అనుమతించడం.
 మరింత ప్రభావవంతమైన సమ్మతి కోసం జరిమానాలను బలోపేతం చేస్తుంది, ఉల్లంఘనలకు పెనాల్టీలను పెంచడానికి అనుమతిస్తుంది.

సంస్థలు

నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రైనింగ్ ఫర్ స్టాండర్డైజేషన్ (NITS)

నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రైనింగ్ ఫర్ స్టాండర్డైజేషన్ అనేది 1995లో స్థాపించబడిన బిఐఎస్  శిక్షణా సంస్థ. ఇది భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని నోయిడా నుండి పనిచేస్తుంది .  ఎన్ఐటిఎస్  ప్రధాన కార్యకలాపాలు:
పరిశ్రమ కోసం అంతర్గత, బహిరంగ శిక్షణా కార్యక్రమం
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు అంతర్జాతీయ శిక్షణా కార్యక్రమం (కామన్వెల్త్ దేశాలు)
ఉద్యోగులకు శిక్షణా కార్యక్రమం.

ప్రయోగశాలలు
ఉత్పత్తి ధృవీకరణ కార్యకలాపాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి, బిఇఎస్ కి 8 నేషనల్ అక్రిడిటేషన్ బోర్డ్ ఫర్ టెస్టింగ్ అండ్ కాలిబ్రేషన్ లాబొరేటరీస్ (NABL) గుర్తింపు పొందిన ప్రయోగశాలలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రయోగశాలలు రసాయన, ఆహారం, ఎలక్ట్రానిక్, మెకానికల్ ఉత్పత్తులను పరీక్షించడానికి అమర్చబడి ఉంటాయి. బాహ్య ప్రయోగశాలలు కూడా కొన్ని కారణాల కోసం ఉపయోగించబడతాయి (ఓవర్‌లోడ్, ఖర్చు-ప్రభావం మొదలైనవి).

చిన్న పరిశ్రమకు ఉపశమనం  
చిన్న తరహా పరిశ్రమలను సులభతరం చేసేందుకు రూపొందించిన కార్యక్రమం మే 26, 1997న అమలులోకి వచ్చింది. భారతదేశ పరిశ్రమకు వెన్నెముకగా ఉండే చిన్న వ్యాపార యజమానులకు మద్దతు ఇవ్వడం ఈ కార్యక్రమం లక్ష్యం. వారికి ఐఎస్‌ఐ మార్క్‌ సర్టిఫికేట్‌ పొందేందుకు ప్రోత్సాహక వ్యవస్థ ఉంది .

ఫిర్యాదుల విభాగం 
ఒక కస్టమర్ ధృవీకరించబడిన ఉత్పత్తి నాణ్యత క్షీణించినట్లు ఫిర్యాదుల విభాగానికి నివేదించినట్లయితే, బిఐఎస్ హెచ్ క్యూలు , బిఐఎస్  కస్టమర్‌కు పరిహారం అందజేస్తుంది.

అంతర్జాతీయ ప్రమాణీకరణ సంస్థలతో సహకారం 
బిఐఎస్  ఇంటర్నేషనల్ ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ స్టాండర్డైజేషన్ (ISO) వ్యవస్థాపక సభ్యుడు, సభ్యుడు. ఇది ఇంటర్నేషనల్ ఎలక్ట్రోటెక్నికల్ కమిషన్ (ఐఈసీ,వరల్డ్ స్టాండర్డ్స్ సర్వీసెస్ నెట్‌వర్క్ (WSSN)లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది

కార్యకలాపాలు 
ప్రామాణిక సూత్రీకరణ, ప్రచారం కార్యాలయం  ప్రధాన పనులలో ఒకటి భారతీయ ప్రమాణాలను రూపొందించడం, గుర్తించడం, ప్రచారం చేయడం. జనవరి 1, 2019 నాటికి, బిఐఎస్ 20,000 ప్రమాణాలను రూపొందించింది, అమలు చేసింది. భారతీయ ప్రమాణం సూత్రీకరణ కోసం పనిని పర్యవేక్షించే  ప్రత్యేక డిపార్ట్‌మెంటల్ కౌన్సిల్ ఉంది. అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండేలా సాంకేతిక పరిణామాలకు అనుగుణంగా ప్రమాణాలు క్రమం తప్పకుండా సమీక్షించబడతాయి, నవీకరించబడతాయి.

ఉత్పత్తి ధృవీకరణ

భారతీయ తయారీదారుల కోసం
పాలు, తాగునీరు, ద్రవ గ్యాస్ సీసాలు వంటి ఆరోగ్యం,  భద్రతను ప్రభావితం చేసే ఉత్పత్తులకు మినహా ఉత్పత్తి ధృవీకరణలు ప్రాథమికంగా స్వచ్ఛందంగా ఉంటాయి.

విదేశీ తయారీదారుల కోసం
తయారీదారులు నిర్దిష్ట ఉత్పత్తులను భారతీయ మార్కెట్‌లో విక్రయించడానికి బిఐఎస్ సర్టిఫికేషన్ (ISI) లేదా బిఐఎస్ నిర్బంధ నమోదు పథకం (CRS) రిజిస్ట్రేషన్ అవసరం. ఈ క్రమంలో, 2000లో బిఐఎస్ తన ఉత్పత్తి ధృవీకరణ పథకాన్ని విదేశీ తయారీదారుల కోసం ప్రవేశపెట్టింది, దీనిని ఫారిన్ మ్యానుఫ్యాక్చరర్స్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ (FMCS) అని పిలుస్తారు. ఈ ప్రోగ్రామ్ నిబంధనల ప్రకారం, విదేశీ తయారీదారులు తమ ఉత్పత్తులను బిఐఎస్  స్టాండర్డ్ మార్క్‌తో గుర్తించడానికి బిఐఎస్ నుండి ధృవీకరణ కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. విదేశీ తయారీదారు తప్పనిసరిగా భారతదేశంలో ఉన్న,  బిఐఎస్, తయారీదారుల మధ్య మధ్యవర్తిగా పనిచేసే అధీకృత భారతీయ ప్రతినిధి (AIR)ని నియమించాలి. ఐటి, కన్స్యూమర్ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీదారులకు సాధారణంగా బిఐఎస్-సిఆర్ఎస్  సర్టిఫికేషన్ అవసరం. ఈ సందర్భంలో, ఫ్యాక్టరీ తనిఖీ అవసరం లేదు. ఉత్పత్తిపై ఆధారపడి, తయారీదారు ఉత్పత్తి లేబుల్‌పై సాధ్యమయ్యే రెండు మార్కులలో ఒకదాన్ని తప్పనిసరిగా ముద్రించాలి. ప్రామాణిక అక్షరం లేదా ఐఎస్ఐ అక్షరం. నిర్దిష్ట రకాల ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటి వస్తువులకు స్టాండర్డ్ మార్క్ తప్పనిసరి అయితే, సిమెంట్, గృహ విద్యుత్ ఉపకరణాలు, ఆహారం, స్టీల్ మెటీరియల్‌లు మొదలైన ఉత్పత్తి వర్గాలకు ఐఎస్ఐ గుర్తు తప్పనిసరి. ఐఎస్ఐ  గుర్తు స్వచ్ఛందంగా బిఐఎస్ ధృవీకరణ పొందగల అనేక ఉత్పత్తి వర్గాలకు కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.

భారతీయ దిగుమతిదారుల కోసం

ధృవీకరణ గుర్తును పొందాలనుకునే భారతీయ దిగుమతిదారులు లైసెన్స్ కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. అయితే, మూల్యాంకన సందర్శన అసలు ఉత్పత్తి తయారీదారుకు చెల్లించబడుతుంది.

నిర్వహణ వ్యవస్థ ధృవీకరణ

 క్వాలిటీ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ IS/ISO 9001
 ఎన్విరాన్‌మెంటల్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ IS/ISO 14001
 ఆక్యుపేషనల్ హెల్త్ అండ్ సేఫ్టీ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ IS 18001
 హజార్డ్ ఎనాలిసిస్ అండ్ క్రిటికల్ కంట్రోల్ స్కీమ్ IS 15000
 ఫుడ్ సేఫ్టీ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ IS/ISO 22000
 సర్వీస్ క్వాలిటీ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ IS 15700
 ఎనర్జీ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ IS/ISO 50001
 మెడికల్ డివైసెస్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ IS/ISO 13485
 సోషల్ అకౌంటబిలిటీ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ IS 16001
 ఇంటిగ్రేటెడ్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్
 రోడ్ ట్రాఫిక్ సేఫ్టీ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ IS/ISO 39001
 రెడీ మిక్స్డ్ కాంక్రీట్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్
 ఇంటిగ్రేటెడ్ మిల్క్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్
 అడ్వెంచర్ టూరిజం సేఫ్టీ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ IS/ISO 21101
 ఫుడ్ సేఫ్టీ అండ్ స్టాండర్డ్ రెగ్యులేషన్స్, 2018 ప్రకారం ఫుడ్ సేఫ్టీ ఆడిట్

మూలాలు

1986 స్థాపితాలు
గవర్నమెంట్ ఏజెన్సిస్
భారత ప్రభుత్వ ఏజెన్సీలు