నేపాల్‌లో హిందూమతం

హిందూమతం నేపాల్ లోని ప్రధాన, అతిపెద్ద మతం.  2007లో దేశం తనను తాను లౌకిక దేశంగా ప్రకటించుకుంది;    ఇప్పటికీ, భారతీయ మతాలకు "నేపాల్ రాజ్యాంగం దేశమంతటా ఈ పురాతన మత రక్షణ కోసం పిలుపునిచ్చింది" వంటి కొన్ని ప్రత్యేక అధికారాలు ఇచ్చింది.  2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, నేపాల్‌లో హిందువుల జనాభా దాదాపు 2,15,51,492 అని అంచనా వేసారు. ఇది దేశ జనాభాలో 81.34%. ప్రపంచంలోని ఏ దేశంలోనైనా హిందువుల అత్యధిక శాతం.  నేపాల్ జాతీయ క్యాలెండరైన విక్రమ్ సంవత్, ఒక సౌరమాన హిందూ క్యాలెండరు. దీన్ని మతపరమైన క్యాలెండర్‌గా ఉత్తర భారతదేశంలో విస్తృతంగా అనుసరిస్తారు. ఇది హిందూ కాల యూనిట్లపై ఆధారపడి ఉంటుంది.  దేశంలో రాచరికాన్ని రద్దు చేసాక, 2008 వరకు నేపాల్ ప్రపంచంలోని చివరి హిందూ దేశంగా ఉంది. 

భౌగోళికంగా మత సమూహాల వ్యాప్తిని చూస్తే హిందువుల ప్రాబల్యం వెల్లడవుతుంది.  ప్రతి ప్రాంతంలోని జనాభాలో కనీసం 90% మంది హిందువులు ఉన్నారు.  నేపాల్‌లోని జాతి సమూహాలలో, బహున్, ఛెత్రి, మాధేషి, నెవారి, ఠాకూరి ప్రజలు హిందూమతంచే ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యారు.

చరిత్ర 
చరిత్రపూర్వ కాలంలో "నే" అనే హిందూ ఋషి ఖాట్మండు లోయలో స్థిరపడ్డాడని, "నేపాల్" అనే పదానికి అర్థం, నే ఋషి "రక్షించిన ప్రదేశం" (సంస్కృతంలో "పాలా") అని చరిత్రకారులు, స్థానిక సంప్రదాయాలూ చెబుతున్నాయి. అతను బాగ్మతి, బిష్ణుమతి నదుల సంగమం అయిన టేకు వద్ద మతపరమైన వేడుకలను నిర్వహించాడు. పురాణాల ప్రకారం, అతను ఒక ధర్మబద్ధమైన గోవుల కాపరిని పాలకుడిగా ఎంచుకున్నాడు. అతడే గోపాల రాజవంశంలోని అనేక మంది రాజులకు ఆద్యుడు. ఈ పాలకులు నేపాల్‌ను 500 సంవత్సరాలకు పైగా పాలించినట్లు చెబుతారు. అతను ఎంచుకున్న గోపాల రాజవంశపు మొదటి రాజు భుక్తమన్‌. గోపాల వంశం 621 సంవత్సరాలు పాలించింది. ఈ వంశానికి చివరి రాజు యక్ష గుప్తుడు.

స్కంద పురాణం ప్రకారం, హిమాలయాల్లో "నే" లేదా "నేముని" అనే ఋషి నివసించేవాడు. పశుపతి పురాణం, అతన్ని సాధువుగాను రక్షకుడిగానూ పేర్కొంది. అతను బాగమతి, కేశవతి నదుల వద్ద తపస్సు చేశాడని, అక్కడ తన సిద్ధాంతాలను బోధించాడనీ చెబుతుంది.

18వ శతాబ్దం మధ్యలో, పృథ్వీ నారాయణ్ షా అనే గూర్ఖా రాజు, చుట్టుపక్కల రాజ్యాలను గెలిచి ప్రస్తుత రూపంలో ఉన్న నేపాల్‌ రాజ్యాన్ని ఏర్పరచేందుకు సంకల్పించాడు. సరిహద్దు పర్వత రాజ్యాలు తటస్థంగా ఉండేళా ఒప్పించి తన దండయాత్రను ప్రారంభించాడు. అనేక రక్తపాత యుద్ధాలు, ముట్టడుల తర్వాత, ముఖ్యంగా కీర్తిపూర్ యుద్ధం తరువాత, అతను 1769లో ఖాట్మండు లోయను జయించగలిగాడు.

ఆధునిక చరిత్ర 
1951లో రాణా పాలనను పడగొట్టిన తరువాత , రాజు త్రిభువన్ నేపాల్ సరిహద్దులను తెరిచాడు. నేపాల్ అభివృద్ధికి సహాయం చేయమని బాహ్య ప్రపంచానికి విజ్ఞప్తి చేశాడు.  తర్వాత, అతను నేపాలీలకు, ముఖ్యంగా నేపాలీ ముస్లింలకు మత స్వేచ్ఛను ఇచ్చాడు. నేపాల్‌లో మొట్ట మొదటి చర్చి స్థాపించబడింది.  ఇతర మత సమూహాలను అనుమతించినప్పటికీ, నేపాల్ సమాజం పౌరులందరికీ కఠినమైన హిందూ చట్టాలను వర్తింపజేసింది. హిందూమతమే దేశ అధికారిక మతంగా ఉంది.

పాలకుల హైందవీకరణ 
వివిధ చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం , లిచ్చవీ కాలం (సా.శ. 3వ శతాబ్దం) నుండి ఖాట్మండు లోయ సామాజిక నిర్మాణంలో వర్ణ, కుల ఉనికిని ఒక అంశంగా గుర్తించినప్పటికీ, నేపాల్ లోయలో నివసించే వారిలో ఎక్కువ మందిని మైథిలీ- మూలాలున్న రాజు జయస్థితి మల్లా (1354–1395 AD) 14వ శతాబ్దంలో మొదటిసారిగా నేపాల్‌రాష్ట్రశాస్త్రంలో  వ్రాతపూర్వక కోడ్‌గా క్రోడీకరించారు .  జయస్థితి మల్లా, భారతీయ మైదానాల నుండి ఆహ్వానించిన ఐదుగురు కన్యాకుబ్జ, మైథిల్ బ్రాహ్మణుల సహాయంతో, లోయలోని జనాభాను బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర అనే నాలుగు ప్రధాన తరగతులుగా (వర్ణం ) విభజించాడు. ఇవి మనుస్మృతి వచనం, వ్యక్తి యొక్క వృత్తిపరమైన పాత్రల ఆధారంగా ప్రాచీన హిందూమతం నుండి ఉద్భవించినవే.  నాలుగు వర్ణాల్లో మొత్తం 64 కులాలు ఉన్నాయి. ఇందులో శూద్రకులం 36 ఉపకులాలుగా విభజించబడింది. 

ఖాట్మండు లోయ గుర్ఖాలీ స్వాధీనమైన తరువాత, రాజు పృథ్వీ నారాయణ్ షా క్రైస్తవ కపుచిన్ మిషనరీలను పటాన్ నుండి బహిష్కరించాడు. నేపాల్‌ను అసల్ హిందుస్థాన్ (హిందువుల నిజమైన భూమి) గా సవరించాడు. గుర్ఖాలీ రాజు పృథ్వీ నారాయణ్ ఖాట్మండు లోయను స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత యజ్ఞోపవీతాన్నిధరించే ఉన్నత వర్ణాలకు చెందిన హిందువులు, నేపాల్ రాజధానిలో విశేష హోదాను, కేంద్ర అధికారాన్నీ పొందారు.   అప్పటి నుండి హిందూమతం నేపాల్ రాజ్యపు ముఖ్యమైన విధానంగా మారింది. 

జంగ్ బహదూర్ రాణా తన యూరోపియన్ పర్యటన తర్వాత నేపాలీ సివిల్ కోడ్ ములుకి ఐన్‌ను ప్రవేశపెట్టాడు. 1854లో దీన్ని అమలులోకి తెచ్చాడు. ఇది సాంప్రదాయ హిందూ చట్టంలో పాతుకుపోయింది. నేపాల్‌లో అనేక శతాబ్దాలుగా సామాజిక పద్ధతులను క్రోడీకరించింది.  చట్టంలో ప్రాయశ్చిత్తం, ఆచారం (వివిధ కులాలు, వర్గాల సంప్రదాయిక చట్టం) కూడా ఉన్నాయి. ఇది, ఖాస్ పాలకుల దృక్కోణం నుండి నేపాల్‌లోని మొత్తం హిందువులతో పాటు హిందూయేతర జనాభాను ఒకే క్రమానుగత పౌర కోడ్‌లో చేర్చే ప్రయత్నం.  

నేపాలీ సమాజం సర్వమత సామరస్యానికి, సహనానికీ ప్రసిద్ది చెందింది. అయితే పృథ్వీ నారాయణ్ షా నేపాల్‌ను హైందవీకరణ చెయ్యడం, కుంకుమీకరణ చేయడాన్ని ఇతర మత సమాజాలపై చేసిన హింసగా భావించబడింది. ఆ తర్వాత, 1940ల వరకు, హిందూమతం తప్ప మరే ఇతర మతాలనైనా  ప్రచారం చెయ్యడాన్ని నిషేధించారు. నేపాల్ రాజ్యంలో మత స్వేచ్ఛ ఉన్నప్పటికీ హిందూ సమాజానికి ప్రత్యేక హక్కులు ఇవ్వబడ్డాయి. 

అప్పుడు, రాణా రాజవంశం అధికారం లోకి వచ్చింది. ఈ వంశం ప్రధానంగా క్షత్రియ హిందువులది. రాణా వంశం పాలనలో ఉన్నప్పటికీ, నేపాల్‌లో పెద్దగా హైందవీకరణ జరగలేదు, అయితే అప్పటికీ కఠినమైన హిందూ చట్టమే అమల్లో ఉంది.  రాణా పాలకులు రాజ్యంలో గిరిజన హిందువుల కాషాయీకరణపై దృష్టి సారించారు. ప్రధానంగా యోధ తరగతి గూర్ఖాలపై దృష్టి సారించారు.  రాణా రాజవంశం కాలంలో అనేక దేవాలయాలు, పుణ్యక్షేత్రాలను నిర్మించారు. నేపాల్లో వైదిక సంస్కృతిని అమలు చేసారు.

హిందూ ప్రతీకగా నేపాల్ 
ధ్వజం అనేది హిందూ దేవాలయాల పైన ఉండే జెండా.  విష్ణువు నేపాలీ ప్రజలను సమీకృతం చేసి, సూర్యచంద్రుల చిహ్నాలతో ధ్వజాన్ని నెలకొల్పాడని భావిస్తున్నారు.  ఆ ధ్వజాన్ని శివుడు విష్ణువుకు ఇవ్వగా, రాక్షసులతో పోరాడటానికి ఆ జెండాను విష్ణువు ఇంద్రుడికి అప్పగించాడు అని హిందూ పురాణంలో వ్రాయబడింది. 

దషైన్
తిహార్
జనై పూర్ణిమ, రక్షా బంధన్, కుంబేశ్వర్ మేళా పటాన్
శ్రీ కృష్ణ జన్మాష్టమి
మాఘ సంక్రాంతి
శ్రీ పంచమి
మహా శివరాత్రి
ఫాగు పూర్ణిమ (హోలీ)
 మతతీర్థ ఔన్సీ (నేపాలీ సమానమైన మదర్స్ డే)
 గోకర్ణ ఔన్సీ (పితృ దినోత్సవంకి సమానమైన నేపాలీ)
 బుద్ధ జయంతి (నేపాల్‌లో హిందువులు, బౌద్ధుల మధ్య గొప్ప సామరస్యం ఉన్నందున హిందూ ప్రజలు కూడా జరుపుకుంటారు)
 ఘంటా కర్ణ చతుర్దశి
 గైజాత్ర
 తీజ్
 యెన్యా|ఇంద్రజాత్ర (ఖాట్మండులో)
 ఛత్
 ఘోడే జాత్రా
 శ్రీరామ నవమి
 వివాహ పంచమి
 బాగ్ జాత్రా
 భైరవ కుమారి జాతర
 చైతే దశైన్
 గౌర పర్వ
 గున్లా
 గురు పూర్ణిమ
 రాతో మచ్చేంద్రనాథ్ జాతర
 మణి రిమ్డు
 మాతా-యా
 నీల్ బరాహి ప్యాఖాన్
 రథయాత్ర
 తము ధీ
 తాన్సేన్ జాత్రా
 తయా మచా
 యోమారి పున్హి

ఆధునిక నేపాల్‌లో హిందూమతం ప్రభావం 
నేపాల్‌లో హిందూ, బౌద్ధ సంప్రదాయాలు రెండూ సహస్రాబ్దాల క్రితం నాటివి.  లుంబినిలో బుద్ధుడు జన్మించాడు. ఖాట్మండులోని పశుపతినాథ్ దేవాలయం హిందువుల పురాతన, ప్రసిద్ధ శివాలయం. నేపాల్‌లో అనేక ఇతర దేవాలయాలు, బౌద్ధ విహారాలూ ఉన్నాయి. అలాగే ఇతర మత సమూహాలకూ ప్రార్థనా స్థలాలు ఉన్నాయి.  సాంప్రదాయికంగా, నేపాల్ తాత్విక ఆలోచనలు హిందూ, బౌద్ధ తాత్విక నీతి, సంప్రదాయాలలో పాతుకుపోయాయి. కాశ్మీరీ శైవం, నైంగ్మా స్కూల్ ఆఫ్ టిబెటన్ బౌద్ధమతం, భక్తపూర్ కర్మాచార్యుల రచనలు, తాంత్రిక సంప్రదాయాల అంశాలను కలిగి ఉన్న జంతు బలుల అభ్యాసంతో సహా నేపాల్‌లో తాంత్రిక సంప్రదాయాలు లోతుగా పాతుకుపోయాయి. నీటి గేదెలు, మేకలు, గొర్రెలు, కోళ్లు, బాతులు - ఈ ఐదు రకాల జంతువులనూ - మగవాటిని మాత్రమే - బలి కోసం ఆమోదయోగ్యమైనవిగా పరిగణిస్తారు. ఆవులు చాలా పవిత్రమైన జంతువులు, బలి ఇవ్వడానికి ఎప్పుడూ ఆమోదయోగ్యంగా పరిగణించబడవు.     నేపాల్, హిందూమతానికి చెందిన అనేక పురాతన ప్రదేశాలకు నిలయంగా ఉంది. అనేక హిందూ తీర్థయాత్రలకు పర్యాటక కేంద్రంగా ఉంది.

హిందూ దేవాలయాలు 

2007కి ముందు, నేపాల్ హిందూ దేశంగా ఉన్నప్పుడు, పశుపతినాథ్ ఆలయాన్ని "నేపాల్ దేవాలయం"గా పరిగణించేవారు.  పశుపతినాథ్ ఆలయం నేపాల్ హిందువులకు అత్యంత పవిత్రమైన ఆలయంగా పరిగణించబడుతుంది. 

నేపాల్‌లో అనేక హిందూ దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:

 బడిమాలిక ఆలయం
 సిద్ధికాళి ఆలయం
 చంగు నారాయణ్
 సూర్యవినాయక దేవాలయం
 డోలేశ్వర్ మహాదేవ ఆలయం
 మైస్థాన్ మందిర్
 పాదుకాస్థాన్
 చింతాంగ్ దేవి ఆలయం
 జానకీ మందిర్
 సంకత్ మోచన్ మందిర్
 కోటేశ్వర్ మహాదేవ్
 పశుపతినాథ్ ఆలయం
 స్వయంభూనాథ్
 అశోక్ బినాయక్ ఆలయం
 భైరబ్స్థాన్ ఆలయం

ఇతర మతాలతో సంబంధాలు

హిందూమతం, బౌద్ధమతం 
సాంప్రదాయకంగా హిందూ, బౌద్ధ విశ్వాసాల మధ్య పోలికలు చాలా కలుస్తాయి.  1981 జనాభా గణనలో హిందువులుగా పరిగణించబడే చాలా మంది వ్యక్తులను, కొన్ని భావాలలో బౌద్ధులు అని అంటారు. చిరకాలంగా హిందువులు బౌద్ధ దేవాలయాలలోను, బౌద్ధులు హిందూ దేవాలయాలలోనూ పూజలు చేస్తున్నారు. దీనికి కారణం హిందూమతం, బౌద్ధమతం రెంటికీ ఉమ్మడి మూలాలు ఉండడమే. చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం వాటిని వేర్వేరు మతాలుగా చూడలేదు, ఒకే మత సంప్రదాయంలోని ప్రత్యర్థి ధోరణులు గానే చూసారు.   ఇటువంటి ద్వంద్వ విశ్వాస అభ్యాసాల కారణంగా (లేదా పరస్పర గౌరవం), హిందువులు, బౌద్ధుల మధ్య భేదాలు చాలా సూక్ష్మంగాను, అధ్యయనపరంగానూ మాత్రమే ఉంటాయి; హిందువులు, బౌద్ధులు గత సహస్రాబ్దాలుగా ఎటువంటి మత ఘర్షణలకు పాల్పడలేదు.   ఇరుమతాల వారూ ప్రవేశించి పూజించగలిగే దేవాలయాలు అనేకం ఉన్నాయి.  '

హిందూమతం, ఇస్లాం 
చారిత్రికంగా, నేపాల్‌లో హిందువులు, ముస్లింల మధ్య పెద్దగా విభేదాలు లేకపోయినా  20వ శతాబ్దంలో మత మార్పిడులు జరగడం, వాటికి వ్యతిరేకంగా కఠినమైన చట్టాలు చెయ్యడం కారణంగా రెండు వర్గాల మధ్య కొన్ని వివాదాలు జరిగాయి.  భారతదేశంలో హిందుత్వ పెరుగుదల ఫలితంగా నేపాల్‌లో స్థానిక హిందువులు, బౌద్ధులలో ఇస్లామోఫోబియా పెరుగుతోందని వాదనలు ఉన్నాయి.   అయితే, సామాజిక స్థాయిలో ఇది ఎటువంటి ప్రభావం చూపలేదని తెలుస్తోంది.  నేపాల్‌ను హిందూ రాష్ట్రంగా మార్చాలనే ముస్లింలు డిమాండు చెయ్యడమే దీనికి నిరూపణ.  తమ మతానికి మరొకరి వల్ల ముప్పు లేదని, దశాబ్దాలుగా తాము సోదర భావంతో ఉన్నామని భావించడమే దీనికి కారణం. ఈ రెండు మతాల వారూ క్రైస్తవ మత విస్తరణను ఒక ఉమ్మడి సమస్యగా చూస్తారు.  

తత్ఫలితంగా, నేపాల్‌ను తిరిగి హిందూ రాజ్యంగా ప్రకటించాలనే నిరసనలు వచ్చిన సమయంలో, అనేక మంది ముస్లింలు దానికి మద్దతు ఇచ్చారు.

హిందూమతం, క్రైస్తవం 
నేపాల్‌లో, హిందువులు, క్రైస్తవుల మధ్య సంబంధాలు చాలా తరచుగా వివాదాస్పదంగా ఉంటాయి.  నేపాల్‌లో క్రైస్తవ మత వ్యాప్తి ఒక వివాదాస్పద అంశం. నేపాలీ క్రైస్తవులకు, స్థానిక హిందువులు ముస్లింలకూ మధ్య చెదురుమదురు హింసా ఘటనలు జరిగాయి. వాళ్ళు సామాజిక బహిష్కరణకు గురయ్యారు.   క్రైస్తవ మిషనరీలు మతం మార్చుకోవడానికి పేద మెటీరియల్ ప్రోత్సాహకాలను అందజేస్తారని నేపాలీ మీడియాలోను, రాజకీయ చర్చలలోనూ ఆరోపణలున్నాయి. దీనికి అవసరమైన రుజువులు కూడా ఉన్నాయి. అయితే ఈ రుజువులను పెద్దగా పట్టించుకోలేదు.  క్రైస్తవ పాస్టర్లు, మిషనరీలు పేదలను, చదువుకోని హిందువులనూ మతం మార్చడంతో నేపాల్‌లోని హిందువులు, క్రైస్తవుల మధ్య వివాదాలు బాగా పెరిగాయి.   నేపాల్‌లోని క్రైస్తవులకు హిందువులకూ మధ్య భూమి తదితర సాంస్కృతిక వివాదాల కారణంగా తరచుగా ఘర్షణలు జరిగాయి.  కాథలిక్ చర్చి ఆఫ్ నేపాల్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న చర్చిలలో ఒకటి. దీని కారణంగా నేపాల్ హిందువుల జనాభా తగ్గుతూ రెండు వర్గాల మధ్య తీవ్రమైన ఉద్రిక్తతలకు దారి తీస్తోంది.  రెండు వర్గాల మధ్య పలు గొడవలు చోటు చేసుకున్నాయి. నేపాల్‌లో హిందూ జాతీయవాదం పెరగడం నేపాల్‌లోని సనాతనేతర మతాలకు ముప్పుగా పరిగణిస్తున్నారు. పాశ్చాత్య దేశాలు క్రైస్తవ మతాన్ని రక్షించగలిగినపుడు, సనాతన మతాలను రక్షించుకునే స్వేచ్ఛ నేపాలీలకు కూడా ఉంటుందని ఇక్కడి ప్రజల ఏకైక సామెత. క్రైస్తవ మతంలోకి మారిన గిరిజనులపై ఇతర గిరిజనులు దాడులు జరపడం, చర్చిలను ధ్వంసం చేయడం, మతమార్పిడిపై నిషేధం సంభవిస్తున్నాయి.  ప్రత్యేకంగా, భూకంపం, వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడిన తర్వాత ప్రజలు కష్టపడుతున్నప్పుడు మతమార్పిడి వెల్లివిరుస్తుంది. క్రైస్తవ మిషనరీలు ఈ స్థితిలో లాభాలను పొందడం తరచూ కనిపిస్తూంటుంది.   నేపాల్ హిందువుల ఆర్థిక స్థితిని, కులాన్నీ వాడుకుని మతం మార్చి, మిషనరీలు లాభపడడాన్ని ఖచ్చితంగా అంగీకరించలేరు. 2017లో ఈ విధంగా ఒక బిల్లును ఆమోదించింది.

జనాభా వివరాలు

చారిత్రికంగా జనాభా

శాతం వారీగా, చారిత్రకంగా మార్పు

వృద్ధి రేటు 
1952లో, నేపాల్‌లో హిందువుల జనాభా 88.87%తో 73,18,392.  నేపాల్ 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభాలో హిందువుల శాతం 1952లో 88.87% నుండి 81.34%కి దాదాపు 7% తగ్గింది.  హిందూ జనాభా జనాభా నిరంతరం క్షీణతను ఎదుర్కొంటోంది. దీనికి ప్రధాన కారణం నేపాలీ హిందువులలో సంతానోత్పత్తి రేటు తక్కువగా ఉండడం.  యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, హాంకాంగ్, ఇండియా, ఒమన్‌లలో నేపాలీల ప్రవాసులు పెరగడం కూడా ఒక కారణం.

జాతి వారీగా హిందూ జనాభా 
ఈ గణాంకాలు 2011 నేపాల్ జనాభా లెక్కల ఆధారంగా రూపొందించబడ్డాయి.  NEG అనేది కొత్తగా జాబితా చేయబడిన జాతి సమూహాన్ని సూచిస్తుంది. 2001 నేపాల్ జనాభా లెక్కల్లో ఇవి అందుబాటులో లేవు.

2001, 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, హిందువుల శాతం 80.62% నుండి 81.34%కి 0.72% పెరిగింది. అయితే, మొత్తం ట్రెండ్ చాలా వరకు ప్రతికూలంగానే ఉంది. చైనా/టిబెటన్లు మినహా అన్ని ప్రధాన జాతి సమూహంలో హిందువుల శాతం క్షీణించింది. ఇది థారు వంటి కొన్ని ఆదివాసీ సమూహాలలో చాలా తీవ్రంగా ఉంది. చైనా/టిబెటన్లలో, హిందువుల శాతం 2.37% పెరిగి 49.74% నుండి 52.11%కి పెరిగింది.

జిల్లాల వారిగా జనాభా 

ప్రస్తుతం, నేపాల్ ఒక లౌకిక దేశం. నేపాల్ రాజ్యాంగం 2072 (పార్ట్ 1, ఆర్టికల్ 4) ద్వారా దీన్ని ప్రకటించారు. ఇక్కడ లౌకికవాదం అంటే 'మతపరమైన, సాంస్కృతిక స్వేచ్ఛ, అలాగే మత రక్షణతో పాటు ప్రాచీన కాలం నుండి అందజేసే సంస్కృతి (సనాతన్)' .   నేపాల్ 2008లో కూల్చివేయక ముందు, నేపాల్ ప్రపంచంలో చిట్టచివరి హిందూ దేశం. భారతదేశం తర్వాత ప్రపంచంలో అత్యధిక హిందూ జనాభా ఉన్న దేశం.  నేపాల్, ప్రపంచంలో అత్యధిక హిందూ జనాభా శాతం ఉన్న దేశం.   చరిత్రలో అనేక దేశాలు మైనారిటీ మతాలను విస్మరించడం, అణచివేతకు గురిచెయ్యడం జరిగినప్పటికీ, నేపాల్ సమాజంలో అన్ని మతాల మధ్య మతపరమైన సహనం, సామరస్యాం వెల్లివిరిసేది. మతపరంగా ప్రేరేపించబడిన హింసా సంఘటనలు బహు తక్కువగానే ఉన్నాయి.  నేపాల్ రాజ్యాంగం, ఓ వ్యక్తిని మరొక మతంలోకి మార్చే హక్కు ఎవరికీ ఇవ్వలేదు. నేపాల్, 2017 లో మరింత కఠినమైన మతమార్పిడి వ్యతిరేక చట్టాన్ని ఆమోదించింది.

మూలాలు 

దేశాల వారీగా హిందూమతం
నేపాల్