ప్రవాస ప్రభుత్వం

ప్రవాస ప్రభుత్వం అనేది ఒక దేశానికి లేదా అర్ధ సార్వభౌమ రాజ్యానికి చెందిన చట్టబద్ధమైన ప్రభుత్వం అని చెప్పుకునే రాజకీయ సమూహం. కానీ ఇది స్వదేశంలో చట్టపరమైన అధికారాన్ని వినియోగించుకోలేక, మరొక రాజ్యంలో లేదా మరొక దేశంలో పని చేస్తూ ఉంటుంది.  ప్రవాసంలో ఉన్న ప్రభుత్వాలు సాధారణంగా ఏదో ఒకరోజున తమ స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్ళి అధికారాన్ని చేజిక్కించుకుంటామని యోచిస్తాయి. ప్రవాసంలో ఉన్న ప్రభుత్వం అవశిష్ట రాజ్యం కంటే భిన్నంగా ఉంటుంది. అంటే అవశిష్ట రాజ్యం, ఆ రాజ్యానికి గతంలో ఉన్న భూభాగంలో కొంత భాగాన్ని నియంత్రిస్తుంది.  ఉదాహరణకు, మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో, దాదాపు బెల్జియం మొత్తాన్నీ జర్మనీ ఆక్రమించింది. అయితే బెల్జియం, దాని మిత్రదేశాలు దేశానికి పశ్చిమాన ఒక చిన్న ముక్కను తమ అధీనంలో ఉంచుకున్నాయి. అది అవశిష్ట రాజ్యం అవుతుంది.  దీనికి విరుద్ధంగా, ప్రవాసంలో ఉన్న ప్రభుత్వం తన భూభాగం మొత్తాన్నీ కోల్పోతుంది. అయితే, వాస్తవానికి చూస్తే ఈ వ్యత్యాసం చాలా స్వల్పంగా ఉండవచ్చు; పై ఉదాహరణలో, సెయింట్-అడ్రెస్సేలోని బెల్జియన్ ప్రభుత్వం ఫ్రెంచి భూభాగంలో ఉంది. పైగా చాలా ఆచరణాత్మక ప్రయోజనాల కోసం ప్రవాసంలో ఉన్న ప్రభుత్వం లాగానే వ్యవహరించింది.

యుద్ధంలో ఆక్రమించుకోబడినప్పుడు గాని, అంతర్యుద్ధం, విప్లవం లేదా సైనిక తిరుగుబాటు తరువాత గానీ ప్రవాస ప్రభుత్వాలు ఏర్పడతాయి. ఉదాహరణకు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మనీ విస్తరణ సమయంలో, కొన్ని యూరోపియన్ ప్రభుత్వాలు నాజీ జర్మనీ చేతిలో నాశనమైపోయే బదులు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో ఆశ్రయం పొందాయి. మరోవైపు, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ప్రకటించిన స్వేచ్ఛా భారతదేశపు తాత్కాలిక ప్రభుత్వం బ్రిటీష్ ఆక్రమణదారులను నుండి దేశాన్ని విడిపించేందుకు జపనీయుల మద్దతును తీసుకోవాలని ప్రయత్నించింది. ప్రవాసంలో ఉన్న ప్రభుత్వం పాలక ప్రభుత్వపు చట్టవిరుద్ధతపై ప్రజల్లో విస్తృతంగా ఉన్న భావనల నుండి కూడా ఏర్పడవచ్చు. ఉదాహరణకు 2011 లో సిరియన్ అంతర్యుద్ధం ప్రారంభమైన కారణంగా, పాలక బాత్ పార్టీ పాలనను అంతం చేయడానికి ప్రయత్నించిన సమూహాలు కలిసి సిరియా విప్లవ, ప్రతిపక్ష దళాల జాతీయ కూటమి ఏర్పరచారు.

ప్రవాసంలో ఉన్న ప్రభుత్వాల ప్రభావం ప్రధానంగా విదేశీ ప్రభుత్వాల నుండి లేదా దాని స్వంత ప్రజల నుండి లభించే మద్దతుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కొన్ని బహిష్కృత ప్రభుత్వాలు బలీయమైన శక్తిగా అభివృద్ధి చెందుతూ, దేశంలోని ప్రస్తుత పాలకులకు తీవ్రమైన సవాలు విసురుతాయి. మరికొన్ని పేరుకే ప్రభుత్వాలుగా మిగిలిపోతాయి.

ప్రవాస ప్రభుత్వం అనే పేరు ఉనికి లోకి రాక ముందు నుండే అలాంటి ప్రభుత్వాలు ఉన్నాయి. రాచరిక ప్రభుత్వాల కాలాల్లో, నిర్వాసిత చక్రవర్తులు లేదా రాజవంశాలు కొన్నిసార్లు ప్రవాసంలో సభలు తీర్చి ప్రభుత్వాలు నడిపారు. హౌస్ ఆఫ్ బౌర్బన్ దీనికి ఒక ఉదాహరణ. ఫ్రెంచ్ విప్లవం సమయంలో దీనిని ప్రజలు పడగొట్టిన తర్వాత కూడా దీన్నే చట్టబద్ధమైన ఫ్రాన్స్ ప్రభుత్వం అని ఇతర దేశాలు గుర్తించాయి. 1803-04 నుండి 1815 వరకు నెపోలియన్ బోనపార్టే చేసిన యుద్ధాల కాలంలో కూడా ఇది కొనసాగింది. రాజ్యాంగ రాచరికం వ్యాప్తి చెందడంతో, దేశం నుండి బహిష్కృతులైన రాజులు, ఒక ప్రధానమంత్రిని పెట్టుకుని ప్రభుత్వాలను ఏర్పటు చేసారు. పీటర్ స్జోర్డ్స్ గెర్బ్రాండీ నేతృత్వంలోని రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలపు డచ్ ప్రభుత్వం దీనికి ఒక ఉదాహరణ.

కార్యకలాపాలు 
ప్రవాసంలో ఉన్న ప్రభుత్వాలు తమ రోజువారీ వ్యవహారాల నిర్వహణలో అనేక రకాల చర్యలను చేపట్టవచ్చని అంతర్జాతీయ చట్టం గుర్తించింది. ఈ చర్యలలో కిందివి ఉన్నాయి:

 ద్వైపాక్షిక లేదా అంతర్జాతీయ ఒప్పందంలో ఒక పక్షంగా ఉండడం
 స్వంతంగా రాజ్యాంగాన్ని రాసుకోవడం లేదా సవరించుకోవడం
 సైనిక దళాలను నిర్వహించడం
 ఇతర రాజ్యాల నుండి దౌత్య గుర్తింపును నిలుపుకోవడం లేదా కొత్తగా గుర్తింపును పొందడం
 గుర్తింపు కార్డులు జారీ చేయడం
 కొత్త రాజకీయ పార్టీల ఏర్పాటును అనుమతించడం
 ఎన్నికలు నిర్వహించడం

ప్రవాస ప్రభుత్వానికి ఆశ్రయమిచ్చిన దేశంలో, ప్రవాస ప్రభుత్వ దేశపు జనాభా పెద్ద సంఖ్యలో ఉంటే, లేదా తమ జాతొకి చెందిన ప్రజలు అతిధేయ దేశంలో పెద్ద సంఖ్యలో ఉంటే, ప్రవాస ప్రభుత్వం అతిధేయ దేశంలో కొన్ని పరిపాలనా విధులను చేఒపట్టవచ్చు. ఉదాహరణకు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో ఏర్పడ్ద స్వేచ్ఛా భారత ప్రభుత్వం, బ్రిటిష్ మలయాలో ఉన్న భారతీయ జనాభాలో అటువంటి అధికారాన్నే కలిగి ఉండేది. దీన్ని అప్పటి జపనీస్ మిలిటరీ అధికారుల సమ్మతించారు.

ప్రవాసంలో ఉన్న గత ప్రభుత్వాలు

కూలదోయబడిన మాజీ రాజ్యాల ప్రభుత్వాలు 
ప్రవాసంలో ఉన్న ఈ ప్రభుత్వాలు తొలగించబడిన ప్రభుత్వాలు లేదా పాలకులు ఏర్పరచారు. ఒకప్పుడు తాము పాలించిన రాజ్యానికి చట్టబద్ధమైన పాలకులమని చెప్పుకుంటారు గానీ, ఆ రాజ్యం ఇప్పుడు ఉనికిలో లేదు.

తొలగించబడిన దేశాంతర్గత భూభాగాల ప్రభుత్వాలు 
ఈ ప్రభుత్వాలు ప్రస్తుతం దావా చేస్తున్న భూభాగం మొత్తాన్ని లేదా చాలావరకు ఒకప్పుడూ పాలించాయి. కానీ ప్రస్తుతం దానిలో ఒక చిన్న భాగంపై నియంత్రణను కొనసాగిస్తూనే, గతంలో తమ నియంత్రణలో ఉన్న మొత్తం భూభాగంపై దావా చేసుకుంటూనే ఉన్నాయి.

"ప్రవాస ప్రభుత్వాలు" గా కొందరు భావించే ప్రస్తుత ప్రభుత్వాలు 
 రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా ప్రభుత్వం: ప్రస్తుతం తైపీలో ఉన్న రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా ప్రభుత్వం తనను తాను ప్రవాస ప్రభుత్వంగా భావించదు. కానీ తైవాన్ రాజకీయ స్థితిపై చర్చలో పాల్గొన్న కొందరు దీనిని ప్రవాస ప్రభుత్వం గానే పేర్కొన్నారు. రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనాకు ప్రస్తుతం తైవాన్ ద్వీపంతో పాటు, మరి కొన్ని ఇతర ద్వీపాలపై నియంత్రణ ఉంది. అంతే కాకుండా, పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా భూభాగంతో పాటు, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, భూటాన్, ఇండియా, జపాన్, మయన్మార్, పాకిస్తాన్‌, రష్యా, తజికిస్తాన్ దేశాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాలు కూడా తమ దేశం లోని భాగాలేననే వాదన చేస్తోంది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగింపులో తైవాన్ సార్వభౌమత్వాన్ని రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనాకు చట్టబద్ధంగా అందజేయబడలేదు అనే వాదనపై ఈ "ప్రభుత్వం-ప్రవాస" వాదన ఆధారపడి ఉంటుంది. దాని ఆధారంగా రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా విదేశీ భూభాగంలో ఉంది. కాబట్టి దీనిని ప్రవాస ప్రభుత్వం గానే పరిగణించాలి. దీనికి విరుద్ధంగా, యుద్ధం ముగిసిన తరువాత, తైవాన్ సార్వభౌమత్వాన్ని రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనాకు చట్టబద్ధంగా తిరిగి ఇచ్చినట్లుగా భావించే వారు ఈ సిద్ధాంతాన్ని అంగీకరించరు. పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా ప్రభుత్వం, రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా (తైవాన్) లోని కుమింటాంగ్ లు రెండూ ఈ రెండో అభిప్రాయాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.

అయితే, యుద్ధం ముగింపులో తైవాన్ సార్వభౌమత్వాన్ని చట్టబద్ధంగా రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనాకు తిరిగి ఇవ్వబడిందనీ, రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా ప్రభుత్వం-ప్రవాసంగా ఉందనీ, తైవాన్ చైనా భూభాగంలో భాగమనీ అంగీకరించని వారు కూడా ఉన్నారు. తైవాన్‌లో ప్రస్తుత డెమొక్రాటిక్ ప్రోగ్రెసివ్ పార్టీ ఈ అభిప్రాయానికి మొగ్గు చూపుతుంది. తైవానీస్ స్వాతంత్ర్యానికి అది మద్దతు ఇస్తుంది.

దేశాంతర్గత భూభాగాలకు చెందిన ప్రభుత్వాల ప్రత్యామ్నాయ వేర్పాటువాద ప్రభుత్వాలు

ప్రస్తుతం 
ప్రవాసంలో ఉన్న ఈ ప్రభుత్వాలు మరొక రాజ్యం లోని స్వయంప్రతిపత్త భూభాగాల చట్టబద్ధతపై దావా చేస్తాయి. వీటిని ప్రత్యేక రాజ్యంగా స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించని ప్రభుత్వాలు లేదా పాలకులు ఏర్పరచారు.

గత

ప్రస్తుత రాజ్యాల ప్రత్యామ్నాయ ప్రభుత్వాలు 
ఈ ప్రభుత్వాలు, రాజకీయ సంస్థలు, ప్రతిపక్ష పార్టీలూ బహిష్కరణలో ఉండగా సృష్టించినవి. తామే అసలైన పాలక అధికారులు కావాలనుకున్నవారు లేదా గతంలో తొలగించిన ప్రభుత్వాలకు చట్టపరమైన వారసులుగా చెప్పుకునేవారు వీరు. ప్రస్తుత ప్రభుత్వాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా వీటిని సృష్టించారు.

ఈ ప్రభుత్వాలు రాజకీయ సంస్థలు, ప్రతిపక్ష పార్టీలు, వేర్పాటువాద ఉద్యమాలు ప్రవాసంలో సృష్టించినవి. తాము పాలకులమని చెప్పుకుంటున్న భూభాగాలకు స్వతంత్ర రాజ్యాలుగా వాటికి పాలకులుగా మారాలని కోరుకుంటున్నారు. లేదా గతంలో పదవీచ్యుతులైన ప్రభుత్వాలకు వారసులమని చెప్పుకునేవారు. ప్రస్తుతం చట్టబద్ధంగా అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా వీటిని సృష్టించారు.

ప్రవాస ప్రభుత్వాలుగా కూడా పనిచేస్తున్న బహిష్కృత ప్రభుత్వాలు

స్వయం పరిపాలన లేని భూభాగాలకు, లేదా ఆక్రమిత భూభాగాలకు చెందిన బహిష్కృత ప్రభుత్వాలు 
ప్రవాసంలో ఉన్న ఈ ప్రభుత్వాలు స్వయం పరిపాలన లేని, లేదా ఆక్రమిత భూభాగాల ప్రభుత్వాలు. వారు ఒకప్పుడు నియంత్రించిన భూభాగంపై చట్టబద్ధమైన అధికారాన్ని దావా చేస్తారు. లేదా డీకోలనైజేషన్ అనంతర అధికారం చట్టబద్ధత ఉన్నట్లు దావా చేస్తారు. ఈ దావాకు మూలం బహిష్కరించబడిన సమూహం చట్టబద్ధమైన ప్రభుత్వంగా ఎన్నిక అవడం వలన ఉద్భవించి ఉండవచ్చు.

ఐక్యరాజ్యసమితి ఈ భూభాగాలకు చెందిన ప్రజల స్వీయ-నిర్ణయ హక్కును గుర్తిస్తుంది. ఈ భూభాగలను స్వతంత్ర సార్వభౌమ రాజ్యాలుగా ఏరపరచే అవకాశాలను కూడా పరిశీలిస్తుంది. 

1988 లో అల్జీర్స్‌లో ప్రవాసంలో ఉంటూ పాలస్తీనా స్వాతంత్ర్య ప్రకటన చేసినప్పటి నుండి, పాలస్తీనా లిబరేషన్ ఆర్గనైజేషన్ సంస్థ ప్రవాస ప్రబుత్వం గానే పనిచేసింది. 1994 లో, PLO, ఇజ్రాయెల్, అమెరికా, రష్యా లు సంతకం చేసిన ఓస్లో ఒప్పందాల ఫలితంగా PLO, పాలస్తీనా నేషనల్ అథారిటీ తాత్కాలిక ప్రాదేశిక పరిపాలనను స్థాపించింది. 1994 - 2013 మధ్య, PNA ఒక స్వయంప్రతిపత్తిగా పనిచేసింది. అందువలన ప్రభుత్వం వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో ఉన్నప్పటికీ దానికి సార్వభౌమాధికారం లేదు. 2013 లో, పాలస్తీనాను ఐరాసలో సభ్యత్వం లేని రాజ్యం హోదాకు పెంఛారు. పైన పేర్కొన్నవన్నీ అస్పష్టమైన పరిస్థితిని సృష్టించాయి. ఇందులో రెండు విభిన్న సంస్థలు ఉన్నాయి: చాలా పరిమితమైన నియంత్రణను కలిగి ఉన్న పాలస్తీనా అథారిటీ ఒకటి కాగా, పాలస్తీనా రాజ్యం రెండవది. ఈ పాలస్తీనా రాజ్యాన్ని ఐక్యరాజ్యసమితితో సహా, అనేక దేశాలు సార్వభౌమదేశంగా స్వతంత్ర దేశంగా గుర్తించాయి. కానీ దీనికి క్షేత్ర స్థాయిలో ఎలాంటి సార్వభౌమత్వాన్ని అమలు చేయలేకపోతోంది. ఈ రెండింటికీ ఒకే వ్యక్తి -2016 ఫిబ్రవరి నాటికి, అధ్యక్షుడు మహమూద్ అబ్బాస్ - నేతృత్వం వహిస్తున్నారు. కానీ న్యాయపరంగా ఈ రెండు భిన్నమైనవి.

అస్పష్ట స్థితి కలిగిన ప్రవాస ప్రభుత్వాలు 
ఈ ప్రభుత్వాలు వారు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ప్రాంతం (ల) తో సంబంధాలు కలిగి ఉన్నాయి, కానీ వారి క్లెయిమ్ స్థితి లేదా పేర్కొన్న లక్ష్యాలు అస్పష్టంగా ఉంటాయి. ఎంతలా అంటే అవి ఇతర వర్గాలకు కూడా సరిపోతూంటాయి.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం 
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానికి సంబంధించి సార్వభౌమత్వం కోల్పోయిన అనేక దేశాలు, ప్రవాసంలో ప్రభుత్వాలను ఏర్పాటు చేశాయి.

లండన్‌లో ప్రభుత్వాలు 
లండన్‌లో పెద్ద సంఖ్యలో యూరోపియన్ ప్రభుత్వాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.

ఈ సమయంలో బ్రిటన్‌లో ప్రవాసంలో ఉన్న ఇతర నాయకులలో అల్బేనియా రాజు జోగ్, ఇథియోపియా చక్రవర్తి హైలే సెలాస్సీ కూఫ్డా ఉన్నారు.

లండన్‌లో ఫ్రీ డేన్స్ అసోసియేషన్ స్థాపించబడినప్పటికీ, ఆక్రమిత డెన్మార్క్ ప్రవాసంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయలేదు.  ప్రభుత్వం డెన్మార్క్‌ లోనే ఉండి, కొంత స్వాతంత్ర్యంతో 1943 ఆగష్టు వరకు పనిచేసింది. అప్పుడూ జర్మనీ ఆ ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేసి, డెన్మార్క్‌ను పూర్తిగా  తన ఆక్రమణలో ఉంచుకుంది. ఇదిలా ఉండగా, ఐస్‌ల్యాండ్, గ్రీన్ ల్యాండ్, ఫారో దీవులను మిత్రదేశాలు ఆక్రమించుకున్నాయి. వీటిని డేనిష్ పాలన నుండి విముక్తం చేసారు.

ఆసియాలో ప్రవాస ప్రభుత్వాలు 
ఫిలిప్పీన్ కామన్వెల్త్ (1941 డిసెంబర్ 9, న ఆక్రమణకు లోనైంది) ప్రవాసంలో ఒక ప్రభుత్వాన్ని స్థాపించింది. మొదట్లో ఆస్ట్రేలియాలో, ఆ తరువాత అమెరికాలో ఇది ఉంది. అంతకు ముందు, 1897 లో, ఫిలిప్పీన్స్ విప్లవ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ బియాక్-నా-బాటో ప్రవాసంలో హాంకాంగ్ జుంటాను ఒక ప్రభుత్వంగా స్థాపించాడు.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానికి చాలా ముందుగానే ఏర్పడినప్పటికీ , కొరియా రిపబ్లిక్ యొక్క తాత్కాలిక ప్రభుత్వం యుద్ధం ముగిసే వరకు చైనాలో ప్రవాసంలో కొనసాగింది.

జావా పతనంతో 1942 మార్చి 8 న మిత్రరాజ్యాల దళాల తరపున డచ్ లొంగిపోయినప్పుడు, చాలా మంది డచ్-ఇండిస్ అధికారులు ( డాక్టర్ వాన్ మూక్, డాక్టర్ చార్లెస్ వాన్ డెర్ ప్లాస్‌తో సహా ) 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియాకు పారిపోయారు. 1943 డిసెంబర్ 23 న, డచ్ రాయల్ ప్రభుత్వం, డాక్టర్ వాన్ మూక్ పాలకుడిగా, ఆస్ట్రేలియా గడ్డపై అధికారిక ప్రవాస నెదర్లాండ్స్ ఈస్ట్ ఇండీస్ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాతు చేసినట్లుగా ప్రకతించింది.

అక్షరాజ్యాలకు అనుకూలంగా ఉన్న ప్రవాసం ప్రభుత్వాలు 
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధపు మలి దశలలో, జర్మనీ సైన్యం మరింత వెనక్కి నెట్టబడింది. వివిధ దేశాల నుండి దాన్ని పారదోలారు. మిగిలిన అక్షరాజ్య భూభాగాల్లో, కొన్ని దేశాలకు చెందిన అక్ష రాజ్య అనుకూల సమూహాలు, అక్షశక్తుల ఆధ్వర్యంలో "ప్రవాస ప్రభుత్వాలను" ఏర్పాటు చేశాయి - తమతమ స్వదేశాల్లో అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన ప్రభుత్వాలు ఉన్నప్పటికీ. ఆతిథ్య దేశంలో తమ జాతీయులతో కూడిన సైనిక విభాగాలను నియమించడం, నిర్వహించడం వీటి ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

మూలాలు