భారతదేశ పరిపాలనా విభాగాలు

భారతదేశ పరిపాలనా విభాగాలు, అనేవి భారతదేశ ఉపజాతీయ పరిపాలనా విభాగాలు. అవి దేశ ఉపవిభాగాల సమూహ శ్రేణితో కూడి ఉంటాయి. భారతీయ రాష్ట్రాలు, భూభాగాలు ఒకే స్థాయి ఉపవిభాగం కోసం తరచుగా వేర్వేరు స్థానిక శీర్షికలను ఉపయోగిస్తాయి. (ఉదా, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలలో మండలాలుగా, ఉత్తర ప్రదేశ్, ఇతర హిందీ మాట్లాడే రాష్ట్రాలలో తహసీల్‌  అని,  గుజరాత్, గోవా, కర్ణాటక, కేరళ, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు రాష్ట్రాలలో తాలూకాలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి.)

చిన్న ఉపవిభాగాలు (గ్రామాలు, బ్లాక్‌లు) గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మాత్రమే ఉన్నాయి. పట్టణ ప్రాంతాల్లో, ఈ గ్రామీణ ఉపవిభాగాలకు బదులుగా పట్టణ స్థానిక సంస్థలు ఉన్నాయి. చిన్న ఉపవిభాగాలు (గ్రామాలు, బ్లాక్సు) గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మాత్రమే ఉన్నాయి. పట్టణ ప్రాంతాల్లో, ఈ గ్రామీణ ఉపవిభాగాలకు బదులుగా పట్టణ స్థానిక సంస్థలు ఉన్నాయి.

భారతదేశ శ్రేణులు

మండలాలు, ప్రాంతాలు 

ఈ రాష్ట్రాలలో "సహకార పని అలవాటును పెంపొందించడానికి" సలహా మండలిని కలిగి ఉన్న భారతదేశంలోని రాష్ట్రాలు ఆరు జోన్‌లుగా వర్గీకరించబడ్డాయి. రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956లోని పార్ట్-III ప్రకారం జోనల్ కౌన్సిల్‌లు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ఈశాన్య రాష్ట్రాలు 'ప్రత్యేక సమస్యలు మరో చట్టబద్ధమైన శరీరం పరిష్కరించే - నార్త్ ఈస్టర్న్ కౌన్సిల్ చట్టం, రూపొందించినవారు నార్త్ ఈస్టర్న్ కౌన్సిల్, 1971  ఈ ప్రతి జోనల్ కౌన్సిల్ యొక్క ప్రస్తుత కూర్పు క్రింది విధంగా ఉంది: 

 ఉత్తర జోనల్ కౌన్సిల్ కూడిన చండీగఢ్, ఢిల్లీ, హర్యానా, హిమాచల్ ప్రదేశ్, జమ్మూ కాశ్మీర్, లడఖ్, పంజాబ్, రాజస్థాన్, ఉత్తరాఖండ్, ఉత్తర్ ప్రదేశ్;
 అస్సాం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్, మణిపూర్, మేఘాలయ, మిజోరం, నాగాలాండ్, త్రిపురలతో కూడిన నార్త్ ఈస్టర్న్ కౌన్సిల్; సిక్కిం రాష్ట్రం నార్త్ ఈస్టర్న్ కౌన్సిల్ వైడ్ నార్త్ ఈస్టర్న్ కౌన్సిల్ (సవరణ) చట్టం, 2002 లో 23 డిసెంబరు 2002 న నోటిఫై చేయబడింది. 
 సెంట్రల్ జోనల్ కౌన్సిల్, మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రాలను కలిగి ఉంది;
 తూర్పు జోనల్ కౌన్సిల్, బీహార్, జార్ఖండ్, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్;
 వెస్ట్రన్ జోనల్ కౌన్సిల్, దాద్రా నగర్ హవేలి, డామన్ డియు, గోవా, గుజరాత్, మహారాష్ట్రలతో కూడిఉంది;
 దక్షిణ మండల మండలి, ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, కేరళ, పుదుచ్చేరి, తమిళనాడు, తెలంగాణలతో కూడిఉంది 
 అండమాన్ నికోబార్ దీవులు, లక్షద్వీప్ ఏ మండల మండలిలోనూ సభ్యులు కాదు.  అయినప్పటికి అవి ప్రస్తుతం దక్షిణ మండల మండలికి ప్రత్యేక ఆహ్వానితులుగా ఉన్నాయి

ప్రాంతాలు 

ఇది భారతదేశంలోని అనధికారిక లేదా పాక్షిక-అధికారిక ప్రాంతాల జాబితా. కొన్ని భౌగోళిక ప్రాంతాలు, మరికొన్ని జాతి, భాషా, మాండలికం లేదా సాంస్కృతిక ప్రాంతాలు, మరికొన్ని చారిత్రక దేశాలు, రాష్ట్రాలు లేదా ప్రావిన్సులకు అనుగుణంగా ఉంటాయి.

రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు 
భారతదేశం 28 రాష్ట్రాలు, 8 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది (జాతీయ రాజధాని భూభాగంతో సహా).  కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను భారత రాష్ట్రపతి నియమించిన నిర్వాహకులు నిర్వహిస్తారు. ఎన్నికైన శాసనసభలు, మంత్రుల కార్యనిర్వాహక మండలిలతో, తగిన అధికారాలతో  ఢిల్లీ, జమ్మూ కాశ్మీర్, పుదుచ్చేరి మూడు భూభాగాలకు పాక్షిక రాష్ట్ర హోదా ఇవ్వబడింది.

రాష్ట్రాలు

కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు

స్వయం ప్రతిపత్త పరిపాలనా విభాగాలు 

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆరవ షెడ్యూల్ స్వయంప్రతిపత్త పరిపాలనా విభాగాల ఏర్పాటుకు వీలు కల్పిస్తుంది, వీటికి ఆయా రాష్ట్రాలలో స్వయంప్రతిపత్తి ఇవ్వబడింది.  ఈ స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ప్రాంతాలు చాలా వరకు ఈశాన్య భారతదేశంలో ఉన్నాయి .

అటానమస్ జిల్లా సమాఖ్యలు భారత రాజ్యాంగంలోని ఆరవ షెడ్యూల్ క్రింద పని ఇటు వంటివి చూపబడ్డాయి.

విభాగాలు 
అనేక భారతీయ రాష్ట్రాలు అధికారిక పరిపాలనా ప్రభుత్వ హోదాను కలిగి ఉన్న విభాగాలుగా విభజించబడ్డాయి. ప్రతి విభాగానికి డివిజనల్ కమీషనర్ అని పిలువబడే సీనియర్ ఐఎఎస్ అధికారి నాయకత్వం వహిస్తాడు. ప్రస్తుతం, 28 రాష్ట్రాలకుగాను 17 రాష్ట్రాల్లో సూపర్ డిస్ట్రిక్ట్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ విభాగాలు ఉన్నాయి. గుజరాత్, కేరళ, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణా, సిక్కిం, మణిపూర్, త్రిపుర, మిజోరం, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలైన దాద్రా నగర్ హవేలీ, డామన్ డయ్యూ, పుదుచ్చేరి, లక్షద్వీప్, అండమాన్ నికోబార్ దీవులలో సూపర్ డిస్ట్రిక్ట్ డివిజన్లు లేవు.

మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు 

పరిపాలనా విభాగాలు
భారతదేశ పరిపాలన వ్యవస్థ
భారతదేశ పరిపాలనా విభాగాలు