వాసిష్క

వసిష్క (బాక్ట్రియా: Βαζηþκο, మధ్య బ్రాహ్మి వా-సి-ష్కా, పాలించిన సి. కామను.ఎరా 247-265 కుషాను చక్రవర్తి. ఆయన రెండవ  కనిష్క పాలన తరువాత కొంతకాలం మాత్రమే పాలన కొనసాగించాడు.

చట్టం 
పంజాబు ప్రాంతంలో వాసిష్క పాలన శాసనాలు  అలాగే మధురలోని ఇసాపూరు శాసనం ద్వారా ధృవీకరించబడింది. ఆయన పాలన దక్షిణాన సాంచి వరకు నమోదు చేయబడింది. ఇక్కడ ఆయన పేరులో మరొక శాసనం కనుగొనబడింది. 22 వ సంవత్సరం ("వస్కుషనా" సాంచి శాసనం-అంటే వసిష్క కుషనా), 28 వ సంవత్సరం (వాస్కా శాంచి శాసనం -ఇ వశిష్క) కుషాను శకం (కనిష్క శకం రెండవ శతాబ్దం అని విస్తృతంగా భావించబడింది). ఇది ఆయన పాలనను సి. 247-265 కొనసాగిందని తెలియజేస్తుంది.

శిలాశాసనాలు, శిల్పకళ 
వాసిష్కా గురించి విచరించిన 4 శిలాశాసనాలలో కరోధ్టి శిలాశాసనం ఒకటి.

సాంచి బోధిసత్వుడు 
మధుర కళ నుండి సాంచి ప్రదేశంలో వాసిష్క పేరుతో అనేక విగ్రహాలు లేదా విగ్రహ శకలాలు కనుగొనబడ్డాయి. వాటిలో ఒకటి "వాసిష్క 28 వ సంవత్సరం" నాటి కూర్చున్న బోధిసత్వుడి విగ్రహం. శాసనం ఇలా ఉంది:కుషాను రాజు వాసిష్క 28 వ సంవత్సరం శాసనం సాంచి బోధిసత్వుడు.

సాంచి పీఠం 
నిలబడి ఉన్న బుద్ధుడి విగ్రహం పీఠం మరొక భాగం. ఈ శాసనం "వాస్కుషనా 22 వ సంవత్సరం" తో చెక్కబడింది. బహుశా "వాసిష్క కుషానా" గా భావించబడుతుంది. కుషాను శైలికి విలక్షణమైన బెల్టులతో పొడవాటి ట్యూనిక్సులో ఆరాధికులతో పరివేష్టితుడై కూర్చున్న బోధిసత్వుడు నిలబడి ఉంటాడు.
 శాసనం ఇలా ఉంది:

ఆరా శిలాశాసనం 
మూడవ కనిష్కా "అరా శాసనం" లో వాసిష్క కనిపిస్తుంది. ఇది సింధు ప్రాంతంలో అటాకుకు సమీపంలో దక్షిణాన ఉంది. ఈ శాసనం లో మూడవ కనిష్క ఖరోష్తిలో "వాజేష్క" కనిష్క తండ్రిగా భావించినట్లు కనిపిస్తుంది.

వాసిష్కా 24 వ సంవత్సరం ఇసాపురు శిలాశాసనం 
ఇది మధ్య బ్రాహ్మి లిపిలో స్వచ్ఛమైన సంస్కృతంలో వాసిష్క పేరిట ఉన్న ఒక శాసనం. ఆయన పూర్తి సామ్రాజ్య శీర్షికలతో మహారాజాస్య రాజిధిరాజస్య దేవపుత్రస్య షహే వాసిష్కస్య ("గొప్ప రాజు, రాజుల రాజు, ఆయన ఘనత, షాహి వాసీష్క") కనుగొనబడింది. మధుర నగరానికి సమీపంలో ఇప్పుడు మధుర మ్యూజియంలో ఉన్న "యుపా", ఒక యాగ బ్రాహ్మణ స్తంభం షాఫ్టు మీద లిఖించబడింది.

నాణేలు 

వాసిష్కా నాణేలు ఆయన పూర్వీకుల కంటే చిన్నవిగా మారాయి. చిన్న చిన్న సైజులలో ముద్రించబడ్డాయి. లోహ నాణ్యత క్షీణించింది.
 ఆయన నాణేల వెనుకవైపు కనిపించే దేవతలు నాణేలలో ఉన్నట్లు హువిష్కా, మొదటి వాసుదేవ చిత్రాలతో జారీ చేయబడ్డాయి.

కుషానో-సాసానియా పాలకుడు మొదటి అర్దాశీరు కుషన్షాతో కలిసి వసిష్కా అనేక నాణేలు కనుగొనబడ్డాయి. ఇది ఇద్దరు పాలకుల మధ్య శత్రుత్వం, పరస్పర చర్యను సూచిస్తుంది.

వాసిష్కా నాణేలు సాధారణంగా గ్రీకో-బాక్టీరియా లిపిలో పురాణం లిఖించబడి ఉంటుంది పయోనానోప్యో బజిప్కో కొపానొ ("కింగ్ ఆఫ్ కింగ్ బజేష్కో కుషానో")

కొంచెం భిన్నమైన పేరు గల కొన్ని నాణేలు (అబ్వర్సు పురాణం పయానానొపయొ బజొయాహొ/బజిహొ కొపానొ "కింగ్ ఆఫ్ కింగ్ బజోడియో ది కుషన్") "వాస్కుషనా" కు ఆపాదించబడ్డాయి. సాధారణంగా వాసిష్కాతో సమానం.

వనరులు 
 "Ancient Indian Inscriptions", S. R. Goyal, 2005
"From Persepolis to the Punjab:  Exploring Ancient Iran, Afghanistan and Pakistan", Elizabeth Errington and Vesta Sarkhosh Curtis, 2007.
The Crossroads of Asia:  Transformation in Image and Symbol", Elizabeth Errington and Joe Cribb, 1992.

మూలాలు

వెలుపలి లింకులు 
 Online catalogue of coins of Vasishka

3rd-century Indian monarchs