మూడవ రాజేంద్ర చోళుడు

మూడవ రాజేంద్ర చోళుడు సా.శ. 1246 లో చోళ సింహాసనం అధిష్టించిన వచ్చిన మూడవ రాజరాజ చోళుడి సోదరుడు, ప్రత్యర్థి. మూడవ రాజరాజ చోళుడు ఇంకా బతికే ఉన్నప్పటికీ రాజేంద్ర పరిపాలన మీద సమర్థవంతమైన నియంత్రణను పొందడం ప్రారంభించాడు. మూడవ రాజేంద్ర చోళుడి శిలాశాసనాలు మూడవ రాజరాజ చోళుడు, తనకు మధ్య జరిగిన అంతర్యుద్ధాన్ని సూచిస్తాయి. ఇది మునుపటివారిని చంపి సింహాసనాన్ని అధిరోహించడంతో ముగిసింది. రాజేంద్ర శాసనాలు ఆయనను "మోసపూరిత హీరో" అని పేర్కొన్నాయి. రాజరాజను రెండు కిరీటాలు ధరించేలా చేసిన తరువాత అతన్ని చంపాడు.

ఉత్తరప్రాంతం దాడులు  
మూడవ రాజరాజ చోళుడు తరువాత వచ్చిన మూడవ రాజేంద్ర చోళుడు తన పూర్వీకుల కంటే మెరుగైన పాలకుడుగా చోళుల అదృష్టాన్ని పునరుద్ధరించడానికి సాహసోపేతమైన చర్యలు తీసుకున్నాడు. కడప్పా వరకు ఉన్న తన శిలాశాసనాలు దీనిని ధ్రువీకరించాయి. ఆయన ఉత్తరాన విజయవంతమైన దండయాత్రలకు నాయకత్వం వహించాడు.

పాండ్యులకు వ్యతిరేకంగా ప్రారంభవిజయాలు  
రాజు ఇద్దరు పాండ్య యువరాజులను కూడా ఓడించాడు. వారిలో ఒకరు మరవర్మను రెండవ సుందర పాండ్యను. వారు కొంతకాలం చోళులకు సామతులుగా ఉన్నారు. వీర సోమేశ్వర ఆధ్వర్యంలోని హొయసలాలు త్వరగా ఇందులో జోక్యం చేసుకున్నారు. ఈసారి వారు పాండ్యులతో కలిసి ఉన్నారు. తరువాతి పునరుజ్జీవనాన్ని ఎదుర్కోవటానికి చోళులను తిప్పికొట్టారు.

చారిత్రాత్మకంగా హొయశిలాలతో 
ఈ కాలంలో తమిళ దేశ రాజకీయాలలో హొయసలలు విభజన పాత్ర పోషించారు. వారు తమిళ రాజ్యాలలో ఐక్యత లేకపోవడాన్ని పూర్తిగా ఉపయోగించుకున్నారు. ఒక తమిళ రాజ్యానికి మరొకదానికి వ్యతిరేకంగా ప్రత్యామ్నాయంగా మద్దతు ఇచ్చారు. తద్వారా చోళులు, పాండ్యులు వారి పూర్తి సామర్థ్యానికి ఎదగకుండా నిరోధించారు. మూడవ రాజరాజ చోళుడి కాలంలో హొయసలలు చోళుల పక్షాన నిలిచి కడవ అధిపతి కోప్పెరుంజింగా, పాండ్యులను ఓడించి తమిళ దేశంలో తమ ఉనికిని నెలకొల్పారు. వీర సోమేశ్వర ఆధ్వర్యంలో హొయసలలు రాజేంద్ర చోళుడు మరవర్మను సుందర పాండ్యను లొంగిపోవడంలో జోక్యం చేసుకున్నారు. ఈసారి వారు పాండ్యులతో కలిసి ఉన్నారు. పాండ్యులు తరువాతి పునరుజ్జీవనాన్ని ఎదుర్కోవటానికి వారు చోళులను తిప్పికొట్టారు.

జాతవర్మను సుందరపాండ్యునితో యుద్ధం 
సా.శ. 1251 లో - 1258 నాటికి పాండ్య సింహాసనాన్ని అధిరోహించిన యోధుడు యువరాజు జాతవర్మను మొదటి సుందర పాండ్యను రావడంతో తమిళ చరిత్ర కొత్తగా చిగురించింది. ఆధిపత్యం కోసం తరువాతి యుద్ధాలలో ఆయన అత్యంత విజయవంతమైన పాలకుడిగా అవతరించాడు. అతని పాలనలో 13 వ శతాబ్దంలో పాండ్య రాజ్యం దాని అత్యున్నత స్థానం చేరుకుంది. జాతవర్మను సుందర పాండ్యను ముందుగా కావేరి డెల్టా నుండి హొయసలల జోక్యాన్ని బహిష్కరించాడు. తరువాత వారి రాజు వీర సోమేశ్వరనును సా.శ. 1262 లో శ్రీరంగం సమీపంలో చంపారు. ఆ తరువాత ఆయన కడవ అధిపతి అయిన కోప్పెరుంజింగాను ఓడించి ఆయనను సామంతుడిగా మార్చాడు. ఆ తరువాత ఆయన మూడవ రాజేంద్ర చోళుడిని ఓడించిన తరువాత ఆయన పాండ్య ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించాడు. అప్పుడు పాండ్యను తన దృష్టిని ఉత్తరం వైపు మళ్లించి, తెలుగు అధిపతి విజయ గండగోపాలాను చంపడం ద్వారా కంచిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత నెల్లూరు వరకు దండయాత్ర కొనసాగించి కాకతీయ పాలకుడు గణపతిని ఓడించిన తరువాత విరాబిషేక (వీరుల అభిషేకం) చేయడం ద్వారా అక్కడ తన విజయోత్సవాలను జరుపుకున్నాడు. ఇంతలో ఆయన లెఫ్టినెంటు వీరపాండ్య లంక రాజును ఓడించి ద్వీప దేశాన్ని సామంతరాజ్యంగా చేసుకున్నాడు.

పాడ్యుల యుద్ధం తరువాత 

మూడవ రాజేంద్ర చోళుడు యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు. అందువల్ల ఆయన సా.శ. 1279 వరకు గంగైకొండ చోళపురంలో అస్పష్టతతో నివసించాడు. ఆ తరువాత చోళుల శాసనాలు లేవు. ఈ యుద్ధం తమిళకంలో చోళ పాలన ముగిసినట్లు సూచిస్తుంది. చోళ భూభాగాలను పూర్తిగా పాండ్య సామ్రాజ్యం గ్రహించింది.

చోళుల విధి 
యుద్ధం తరువాత మిగిలిన చోళ రాజ రక్తసంబంధీకులను పాండ్యదళాలు తమ రాజధాని నగరమైన మదురైలో బానిసలుగా చేసుకుని 3 శతాబ్దాల పాలనకు ప్రతీకారంగా పాండ్య దళాలు అధిపతులుగా ఉన్న స్థితికి తగ్గించబడ్డాయి. భారతదేశంలో బ్రిటీషు పాలన వరకు అధికారులు, అధిపతులుగా ఉన్న చాలా మంది చోళ రాజ రక్తపు రేఖలు ఇప్పటికీ బ్రిటిషు పాలనకు వ్యతిరేకంగా స్వాతంత్ర్యం కోసం తమ పోరాటంలో పాల్గొన్నాయి. 16 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో (సా.శ. 1520) వీరశేఖర చోళ అనే చోళ అధిపతి పాండ్యులను ఓడించి మదురైని ఆక్రమించినట్లు ప్రస్తావించబడింది. విజయనగర సామ్రాజ్యానికి సామంతులుగా ఉన్న పాండ్యులు సమయం వృథా చేయకుండా కృష్ణదేవరాయకు ఇది విజ్ఞప్తి చేశారు. తరువాత వారు తన సైనికాధికారి నాగమ నాయకుడిని పంపించి చోళులను ఓడించాడు. కాని తరువాత పాండ్యులను పునరుద్ధరించడానికి బదులుగా మదురై సింహాసనాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

వనరులు 
 Nilakanta Sastri, K. A. (1935). The CōĻas, University of Madras, Madras (Reprinted 1984).
 Nilakanta Sastri, K. A. (1955). A History of South India, OUP, New Delhi (Reprinted 2002).

మూలాలు

చోళ రాజులు
13th-century Indian monarchs