సదర్ (ఢిల్లీ)

సదర్ బజార్, భారతదేశ కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైన ఢిల్లీలోని ఉత్తర ఢిల్లీ జిల్లాలోని ఒక పట్టణం.ఇది ఉత్తర ఢిల్లీ జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం.జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం సదర్ పట్టణంలో ఉంది.దీనిని వాడుకలో ఎక్కువగా సదర్ బజార్ అని అంటారు. సదర్ పట్టణం అతిపెద్ద మొత్తంలో గృహోపకరణాలు, సౌందర్య ఆభరణాలు విక్రయించే ప్రాంతం.  పాతఢిల్లీ లోని ఇతర ప్రధాన మార్కెట్ల మాదిరిగానే, ఇక్కడి మార్కెట్ కూడా వ్యాపారలావాదేవీలతో చాలా రద్దీగా ఉంటుంది. ఇది ప్రధానంగా గంపగుత్తగా విక్రయాలు జరిపే అయినప్పటికీ, ఇది అప్పుడప్పుడు కొనుగోలుదారులకు చిల్లరగాకూడా అందిస్తుంది. ప్రతిరోజూ ఇక్కడ వర్తకం చేయబడుతున్న పరిపూర్ణ పరిమాణాల కారణంగా, మార్కెట్‌ను సందర్శించేవారు దీనిని చెవులకు రొద కలిగించే ప్రాంతం (sensory  overload) అని అంటారు.వ్యాపారులకు మార్కెట్‌గా ఉండటమే కాకుండా, ఇది సదర్ బజార్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం ప్రధాన కేంద్రం. దానివలన ఇది రాజకీయాలకు కూడా కేంద్రంగా మారింది.

చరిత్ర 
మొఘల్ కాలంలో పహార్ గంజ్ కూడా (షాగంజ్ లేదా కింగ్ గంజ్) వాణిజ్య ప్రాంతంగా ఉన్నట్లు సూచించబడుతుంది. దాని ప్రస్తుత పేరు 'గంజ్', వాచకంగా కొండలతో పొరుగు అంటే, గెట్స్  రైసినా హిల్ సమీపంలో ఉన్న కారణంగా ఈ అర్థాన్ని సూచిస్తుంది. ఇక్కడ నేడు రాష్ట్రపతి భవన్ ఉంది.1857 వరకు పహర్‌గంజ్, కిషెంగంజ్, పహారీ ధీరాజ్ వంటి పొరుగు ప్రాంతాలు, వేర్వేరు ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి.అవి తరువాతి సంవత్సరాల్లో అభివృద్ధి చెంది, విలీనం అయ్యాయి, ఉదాహరణకు పహారీ ధీరాజ్, సదర్ బజార్‌లో విలీనం అయింది.

బ్రిటీష్ వారి పరిపాలన కాలంలో ముస్లింలు జెండేవాలన్ ఆలయానికి దగ్గరగా ఒక కబేళాన్ని నిర్మించారు.1924 మే లో బక్రీద్ రోజున పహర్‌గంజ్‌, పహారీ ధీరజ్ కు చెందిన ముస్లింలు, హిందువులు పవిత్రమైన కామధేనుగా భావించే ఒక ఆవును వధించారు.ఇది సదర్ బజార్  హిందూ జాట్ ప్రజలకు కోపం తెప్పించింది.ఇది జూలై 11 నుండి, జూలై 18 వరకు జాట్లు, ముస్లింల అల్లర్లకు దారితీసింది.దీని ఫలితంగా ప్రాణ, ఆస్తి నష్టం జరిగింది.అల్లర్లను చివరికి పోలీసులు ఆపారు.

స్థానం, రవాణా 
సదర్ బజార్ ఖరీ బావోలి వీధికి పశ్చిమాన ఉంది.ఇక్కడ నుండి నగరంలోని అన్నిప్రాంతాలకు ప్రయాణించటానికి సమీప కాశ్మీర్ గేట్ (ISBT) నుండి బస్సులు, రైళ్లు, ఆటో-రిక్షాలు ద్వారా ఉన్నాయి.ఢిల్లీ మెట్రోకు చెందిన టిస్ హజారి మెట్రో స్టేషన్ దీనికి సమీపంలో ఉంది. 

ఈ ప్రాంతంలో ఢిల్లీ సదర్ బజార్ అనే పేరుగల రైల్వే స్టేషన్ (కోడ్: డిఎస్బి) కూడా ఉంది.సదర్ బజారు ప్రాంతం నుండి ఒక కి.మీ (0.62 మైళ్లు) దూరంలో న్యూ ఢిల్లీ రైల్వే స్టేషన్ ఉంది.అక్కడకు చేరుకోవడానికి సుమారు 9 నుండి 15 నిమిషాలు సమయం పడుతుంది.అక్కడ ఆగే అన్ని రైళ్లు సాధారణ తరగతి సీటింగ్ ఏర్పాట్లతో కూడిన ఇఎంయు, ఎంఇఎన్యు లేదా అన్ని ప్యాసింజర్ రైళ్లు ప్రయాణానికి అందుబాటులో ఉన్నాయి.

వస్తువులు 
సదర్ బజార్లో ప్రతాప్ మార్కెట్, స్వదేశీ మార్కెట్, తేలివారా లేదా కలప మార్కెట్లతో సహా అనేక చిన్న, పెద్ద మార్కెట్లు ఉన్నాయి. గృహోపకరణాలలో మాత్రమే కాకుండా  బొమ్మలు, అనుకరణ ఆభరణాలు, స్టేషనరీ వంటి అనేక ఇతర వస్తువులను కూడా మార్కెటులో మొత్తంగా విక్రయాలు జరుగుతాయి.ఇది అనేక బహుళ-జాతీయ కంపెనీల నకిలీ ఉత్పత్తులు, ఎఫ్‌ఎంసిజి ఉత్పత్తులు, ముఖ్యంగా మోసపూరితమైన సారూప్య లక్షణాల సౌందర్య వస్తువుల గుహగా మారింది.

వ్యాపారులు, దుకాణదారులకు ప్రామాణికమైన భారతీయ ఆహారానికి ప్రాప్యత ఉంది. వీటిలో నెయ్యి (స్పష్టీకరించిన వెన్న), వివిధ రకాల మిథాయ్ (సాంప్రదాయ స్వీట్లు) లో బాగా వేయించిన రుచికరమైన వంటకాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంత దారులు ఎక్కువుగా ఉంటాయి.కానీ ఇరుకైనవి, దిగుమతి చేసుకున్న వస్తువులు, దుస్తులు, బూట్లు, తోలు వస్తువులు, ఎలక్ట్రానిక్, వినియోగ వస్తువులు మరెన్నో విక్రయించే దుకాణాలతో కప్పబడి ఉంటాయి.  మార్కెట్, మిగతా నగరాలకన్నా చాలా రద్దీగా ఉంది.

ఆందోళనలు 
ఆసియాలో ఇది అతిపెద్ద హోల్‌సేల్ మార్కెట్‌గా దీనిని కొందరు భావిస్తారు.సదర్ బజార్‌లో అధిక రద్దీ, విద్యుత్ కోతలు, పారిశుద్ధ్య సదుపాయాలు లేకపోవడం, రోడ్లు నిర్వహణ సరిగా లేకపోవటం, తరచూ ట్రాఫిక్ జామ్‌లతో ఇబ్బందులు పడుతున్నారని స్థానిక వ్యాపారుల సంఘాలు సూచిస్తున్నాయి.గందరగోళంగా ఉన్నప్పటికీ, సదర్ బజార్ పర్యాటక ఆకర్షణగా మిగిలిపోయింది.

పరిపాలన, రాజకీయాలు 
సదర్ బజార్ సదర్ - పహర్‌గంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గంలో ఒక భాగం. ఇది ఢిల్లీ నగరపాలక సంస్ల్థ (ఎంసిడి) లోని పన్నెండు పరిపాలనా మండలాల్లో ఇది ఒకటి. 2015 ఎన్నికలలో  ఈ నియోజకవర్గం నుండి ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీకి చెందిన సోమ్ దత్ గెలుపొందాడు.  దత్‌కు ముందు ఈ విధానసభ నియోజకవర్గానికి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఐఎన్‌సి) రాజేష్ జైన్ ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.

మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు 

ఉత్తర ఢిల్లీ జిల్లా