మేఘా-ట్రోపిక్స్

శీతోష్ణస్థితి మార్పుల నేపథ్యంలో, ఉష్ణమండల వాతావరణంలో నీటి చక్రాన్ని అధ్యయనం చేసే ఉపగ్రహం, మేఘా-ట్రోపిక్స్. భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో), ఫ్రెంచి అంతరిక్ష సంస్థ సెంటర్ నేషనల్ డి ఎటూడ్స్ స్పేషియల్స్ (సిఎన్‌ఇఎస్) లు ఉమ్మడిగా చేపట్టిన అధ్యయనం ఇది. మేఘా-ట్రోపిక్స్‌ను 2011 అక్టోబరులో పిఎస్‌ఎల్‌వి రాకెట్ ద్వారా విజయవంతంగా కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు.

మేఘా-ట్రోపిక్స్ ప్రణాళిక అనుకున్నాక, 2003 లో దాన్ని రద్దు చేసారు. అయితే, భారతదేశం తన వాటా సహకారాన్ని పెంచడం, మొత్తం ఖర్చులు తగ్గించడం వంటివి చేసుకుని 2004 లో దీన్ని పునరుద్ధరించారు. GEWEX (గ్లోబల్ ఎనర్జీ అండ్ వాటర్ సైకిల్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్) సాధించిన పురోగతితో, ఉష్ణమండల వాతావరణం లోని నీరు, శక్తిల బడ్జెట్‌పై విశ్వసనీయమైన గణాంకాలను సేకరించాక, ఉష్ణమండల వాతావరణ శీతోష్ణస్థితి ప్రక్రియలను అర్థం చేసుకోవడానికి మేఘా-ట్రోపిక్స్‌ను రూపొందించారు. మేఘా-ట్రోపిక్స్ అప్పటికే ఉన్న ప్రాంతీయ రుతుపవన ప్రాజెక్టులైన మహాశ్రీ (MAHASRI), గేమ్ (GAME) ప్రాజెక్టులకు అదనంగా చేరింది. ప్రధాన ఉష్ణమండల వాతావరణ వ్యవస్థల పరిణామాన్ని వివరించడానికి కూడా మేఘా-ట్రోపిక్స్ ప్రయత్నించింది.

ప్రారంభం 
మేఘా-ట్రోపిక్స్ ఉపగ్రహాన్ని ఇస్రో, 2011 అక్టోబరు 12 న పోలార్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (PSLV-C18) ద్వారా భూమధ్యరేఖకు 20 డిగ్రీల వంపుతో, 867 కి.మీ. ఎత్తున ఉన్న కక్ష్య లోకి విజయవంతంగా ప్రక్షేపించింది. PSLV-C18ని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీహరికోటలో ఉన్న సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం (షార్) మొదటి లాంచ్ ప్యాడ్ నుండి ఉదయం 11:00 గంటలకు మరో మూడు సూక్ష్మ ఉపగ్రహాలతో పాటు కక్ష్యలో చేర్చారు. ఈ సూక్ష్మ ఉపగ్రహాలు: చెన్నైలోని SRM విశ్వవిద్యాలయంచే నిర్మించిన 10.9 కేజీల SRMSAT, ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ కాన్పూర్ (IIT కాన్పూర్) వారి 3 కేజీల రిమోట్ సెన్సింగ్ ఉపగ్రహం జుగ్ను, సముద్రంలో ఓడలను గుర్తించడానికి ఉపయోగించే లక్సెంబర్గ్‌కు చెందిన 28.7 కేజీల వెసెల్‌శాట్-1

మిషన్ ముగింపు 
మేఘా ట్రోపిక్స్ అసలు జీవిత కాలం మూడు సంవత్సరాలు. 2015 మే 26 న దీన్ని రెండు సంవత్సరాల పాటు పొడిగించారు. 2016 అక్టోబరు 7 న మరో నాలుగు సంవత్సరాలు పొడిగించారు.

2022 ఏప్రిల్లో, యాటిట్యూడ్ కంట్రోల్ సబ్-సిస్టమ్‌లో సమస్యల కారణంగా ఉపగ్రహం జీవిత కాలాన్ని ముగిస్తున్నట్లు ఇస్రో ప్రకటించింది. మేఘా-ట్రోపిక్స్ ప్రస్తుతం 870 కి.మీ కక్ష్యలో ఉంది. భూమిపైకి కూల్చివేయడానికి అనువుగా ఉపగ్రహం ఎత్తును 300 కి.మీ.కి తగ్గిస్తారు.

కూల్చివేత 
ఇస్రో, మేఘా-ట్రోపిక్స్‌ను కక్ష్య నుండి తప్పించి భూ వాతావరణం లోకి ప్రవేశపెట్టి, భూమిపై కూలిపోయేలా నియంత్రించే ప్రయత్నం చేస్తోంది. 2023 మార్చి 7 న సాయంత్రం 4:30 -  7 :30 మధ్య, పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో దాన్ని కూల్చివేసేలా ఇస్రో నియంత్రిస్తోంది. అనుకున్న విధంగానే ఈ ఉపగ్రహం భూ వాతావరణం లోకి ప్రవేశించి పసిఫిక్ మహా సముద్రంలో కూలిపోయింది.  ఉపగ్రహం లోని థ్రస్టర్లను మండించి కక్ష్యను మరింత తగ్గించి అది భూవాతావరణం లోకి ప్రవేశించేలా చేసారు. అక్కడ అది విచ్ఛిన్నమై పోయి, ఆ శకలాలు పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో కూలిపోయాయి. భూమిని తాకే సమయానికి పెద్ద శకలాలేమీ మిగల్లేదని ఇస్రో ప్రకటించింది.

ఇవి కూడా చూడండి 

 భారతీయ ఉపగ్రహాల జాబితా
 అంతరిక్ష శిథిలాలు
 శ్మశాన కక్ష్య
 ఇన్‌శాట్
 జీశాట్

మూలాలు 

ఇస్రో ప్రయోగించిన ఉపగ్రహాలు