ఛత్రపతి సాహు మహరాజ్

ఛత్రపతి సాహు మహరాజ్ (1874 జూన్ 26 - 1922 మే 6) మరాఠాల భోంస్లే రాజవంశానికి చెందిన ఒక రాజు. ఆయనని ఛత్రపతి రాజర్షి సాహూ, సాహు IV, రాజర్షి సాహూ మహారాజ్, కొల్హాపూర్ సాహూ అని కూడా పిలుస్తారు. ఆయన భారత రాచరిక రాష్ట్రమైన కొల్హాపూర్ మొదటి మహారాజు (1900-1922). ఛత్రపతి సాహు మహరాజ్ ప్రజాస్వామ్యవాది. ఆయన సంఘ సంస్కర్త. అతని పాలనలో నిమ్న కులాలు, కులేతర సమూహాలకు రిజర్వేషన్ వ్యవస్థ, కులం మరియు మతంతో సంబంధం లేకుండా విద్యకు ప్రాప్యతను విస్తరించడం వంటి ప్రగతిశీల విధానాలను అమలు చేయడం జరిగింది.

వ్యక్తిగత జీవితం 
1891లో సాహూ లక్ష్మీబాయి నీ ఖాన్విల్కర్‌ను (1880–1945) వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె బరోడాకు చెందిన ఒక మరాఠా కులీనుడి కూతురు. లక్ష్మీబాయి, సాహూ లకు నలుగురు సంతానం.

 రాజారామ్ III, తన తండ్రి తర్వాత కొల్హాపూర్ మహారాజుగా నియమితులయ్యారు.
 రాధాబాయి 'అక్కాసాహెబ్' పవార్, దేవాస్ మహారాణి (సీనియర్) (1894–1973).
 మహారాజ్‌కుమార్ శివాజీ (1899–1918).
 రాజకుమారి ఔబాయి (1895); చిన్నప్పుడే చనిపోయింది.

అంబేద్కర్‌తో అనుబంధం 
కళాకారులు దత్తోబా పవార్, డిట్టోబా దాల్వీ ద్వారా సాహుమహారాజ్‌ను డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్‌కు పరిచయం చేశారు. భీంరావు గొప్ప తెలివితేటలు, అంటరానితనం గురించి అతని విప్లవాత్మక ఆలోచనలు మహారాజును ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి. 1917-1921 సమయంలో ఇద్దరూ అనేక సార్లు కలుసుకున్నారు. 'కుల ఆధారిత రిజర్వేషన్' అందించడం ద్వారా కుల విభజన ప్రతికూలతలను తొలగించడానికి సాధ్యమైన మార్గాలను పరిశీలించారు. వారు 21-22 మార్చి 1920 సమయంలో అంటరానివారి అభ్యున్నతి కోసం ఒక సమావేశాన్ని నిర్వహించారు. సమాజంలోని వేర్పాటు వర్గాల అభ్యున్నతికి కృషి చేసే నాయకుడు అంబేద్కర్ అని నమ్మినందున షాహూ అంబేద్కర్‌ను ఛైర్మన్‌గా చేశారు. అంతేకాకుండా రూ. 2,500, అంబేద్కర్ కు అందించారు. 31 జనవరి 1921న తన వార్తాపత్రిక ‘మూక్‌నాయక్‌’ను ప్రారంభించినప్పుడు, ఆ తర్వాత కూడా సాహు మరింత సహకారం అందించారు. వారి అనుబంధం 1922లో సాహూ మరణించే వరకు కొనసాగింది.

మరణం 
సాహు 1922 మే 6న బొంబాయిలో మరణించాడు. అతని తరువాత అతని పెద్ద కుమారుడు రాజారాం III కొల్హాపూర్ మహారాజుగా నియమితుడయ్యాడు. వారసత్వాన్ని కొనసాగించడానికి సమర్థ నాయకత్వం లేకపోవడంతో షాహూ ప్రారంభించిన సంస్కరణలు క్రమంగా మసకబారడం ప్రారంభించాయి.

స్మారక చిహ్నాలు 

 న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ హౌస్‌లో ఎనిమిది అడుగుల ఎత్తున్న సాహూ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. అప్పటి రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ 17 ఫిబ్రవరి 2009న విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు.
 భారత రాష్ట్రపతి 28 డిసెంబర్ 2013న పూణేలో షాహూ మహారాజ్ విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు.

మీడియాలో 
స్టార్ ప్రవా(Star Pravah)లో సాహు IV  సీరియల్‌ 2019లో ప్రసారమైంది. ఇది భీమ్‌రావ్ రామ్‌జీ అంబేద్కర్ గురించిన కథ.

చిత్రమాలిక

మూలాలు 

1874 జననాలు
1922 మరణాలు