భారతదేశంలో కోవిడ్-19 లాక్ డౌన్

2020 జనవరి 30 న కేరళ రాష్ట్రంలో వుహాన్ నుండి వచ్చిన విద్యార్థికి కరోనావైరస్ సోకినట్లు
భారత ప్రభుత్వం ధృవీకరించింది.
కోవిడ్-19 కేసుల సంఖ్య 500 పెరగడంతో 2020 మార్చి 19 న ప్రధానమంత్రి మోడీ మార్చి 22 ఆదివారం 'జనతా కర్ఫ్యూ' పాటించాలని పౌరులందరినీ కోరారు.తరువాత మార్చి 24 న ప్రధానమంత్రి మోదీ రెండవసారి ప్రసంగిస్తూ 21 రోజుల(2020 మార్చి 25 నుండి - 2020 ఏప్రిల్ 14)పాటు దేశవ్యాప్తంగా లాక్డౌన్ ప్రకటించారు. 
కరోనావైరస్ వ్యాప్తిని నియంత్రించడానికి ఏకైక పరిష్కారం సామాజిక దూరం ద్వారా వైరస్ ని అరికట్టవచ్చని అన్నారు.జనతా కర్ఫ్యూ కంటే లాక్డౌన్ మరింత కఠినంగా అమలు చేయబడుతుందని తెలిపారు.

జనతా కర్ఫ్యూ

భారతదేశంలో కరోనావైరస్ వ్యాప్తి చెందుతున్న నేపథ్యంలో, వ్యాప్తిని అరికట్టేందుకు భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ జనతా కర్ఫ్యూను ప్రతిపాదించారు. 2020 మార్చి 22న, భారత దేశ ప్రజలంతా ఉదయం 7 గంటల నుంచి రాత్రి 9 గంటల వరకు ఇళ్ళ నుండి బయటికి రాకుండా, స్వచ్ఛందంగా కర్ఫ్యూ పాటించాలని పిలుపునిచ్చారు.

నిషేధాలు
లాక్ డౌన్ సమయంలో ప్రజలు తమ ఇళ్ళ నుండి బయటపడకుండా ఇంటి వద్దనే ఉండేలా పరిమితం చేశారు. అత్యవసర సేవలు అగ్నిమాపక, పోలీసు,అత్యవసర రవాణా చేయడానికి మినహాయింపు ఇచ్చారు. మిగిలిన అన్ని రవాణా,వాయు,రైలు సేవలను పూర్తిగా రద్దు చేశారు. విద్యా సంస్థలు, పారిశ్రామిక సంస్థలు కూడా నిలిపివేయబడ్డాయి.  బ్యాంకులు,ఎటిఎంలు, పెట్రోల్, ఇతర నిత్యావసరాలు సేవలకు మినహాయింపు ఇచ్చారు.ఈ ఆంక్షలను ఎవరైనా ఉల్లంఘిస్తే సంవత్సరం వరకు జైలుశిక్ష పడుతుందని కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది.

సడలింపులు
2020 మే 4 నుండి  హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ కొన్ని మార్గదర్శకాలు విడుదల చేశారు. దీని ప్రకారం కోవిడ్-19 లేని ప్రాంతాల్లో ఆంక్షలు సడలించారు.

మొదటి దశ లాక్ డౌన్

మొదటి రోజు 2020 మార్చి 25 న, దాదాపు అన్ని సేవలు కర్మాగారాలు నిలిపివేయబడ్డాయి.  
లాక్ డౌన్ నిబంధనలను ఉల్లంఘించినందుకు కొన్ని రాష్ట్రాలలో అరెస్టులు జరిగాయి. లాక్ డౌన్ కాలంలో దేశవ్యాప్తంగా అవసరమైన వస్తువుల సజావుగా సరఫరా అయ్యేలా ప్రభుత్వం ఇ-కామర్స్ కు అనుమతి ఇచ్చింది. అనేక రాష్ట్రాలు పేద ప్రజలకు సహాయ నిధులను ప్రకటించాయి.

లాక్ డౌన్ బాధిత వారికి సహాయపడటానికి మార్చి 26 న ఆర్థిక మంత్రి నిర్మల సీతారామన్ 170,000 కోట్ల  ఉద్దీపన ప్యాకేజీని ప్రకటించారు. ఈ ప్యాకేజీ పేదకు ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ, ఉచిత తృణధాన్యాలు, వంట గ్యాస్ మూడు నెలల ఉచితంగా ఇచ్చారు. వైద్య సిబ్బందికి భీమా సౌకర్యం కల్పించారు.

దేశవ్యాప్తంగా లాక్డౌన్ ప్రకటించడానికి ముందు, మార్చి 22 న, భారత రైల్వే మార్చి 31 వరకు ప్రయాణీకుల కార్యకలాపాలను నిలిపివేస్తుందని ప్రకటించింది. 31 మార్చి 29 న, భారతీయ రైల్వేలు సాధారణ సరుకు రవాణా సేవతో పాటు, అవసరమైన వస్తువులను రవాణా చేయడానికి ప్రత్యేక పార్శిల్ రైళ్లకు సేవలను ప్రారంభిస్తామని ప్రకటించాయి.  కోవిడ్-19 రోగులకు కోచ్‌లను ఐసోలేషన్ వార్డులుగా మార్చే ఈ విధంగా ప్రణాళికను ఏర్పాటు చేశారు.

మొదటి దశ లాక్ డౌన్ కాల సమయం ముగియడంతో అనేక రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఈ లాక్ డౌన్ ఏప్రిల్ చివరి వరకు పొడిగించాలి వాటిలో ఒడిశా,పంజాబ్, మహారాష్ట్ర, కర్నాటక, పశ్చిమ బెంగాల్, తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాలు పొడిగించారు.

రెండవ దశ లాక్ డౌన్
2020 ఏప్రిల్ 14 న, ప్రధాని మోదీ దేశవ్యాప్తంగా లాక్ డౌన్ మే 3 వరకు పొడిగించారు.ఏప్రిల్ 16 న లాక్ డౌన్ ప్రాంతాలను రెడ్ జోన్,ఆరెంజ్ జోన్,గ్రీన్ జోన్ గా విభజించారు.

ఏప్రిల్ 20 నుండి కొన్ని సడలింపులను ఇచ్చారు.పాడి, ఆక్వాకల్చర్,వ్యవసాయ రంగానికి ఈ లాక్ డౌన్ నుండి సడలింపు ఇచ్చారు.వ్యవసాయ చేయడానికి ఉపయోగించే సామాగ్రిని విక్రయించే దుకాణాలను తెరవడానికి అనుమతులు ఇచ్చారు.

ఏప్రిల్ 25 న, సగం మంది సిబ్బందితో చిన్న రిటైల్ దుకాణాలను తెరవడానికి అనుమతించారు. సామాజిక దూర నిబంధనలను పాటించాలి అని సూచించారు.

మూడవ దశ లాక్ డౌన్ 
2020 మే 4 నుండి 2020 మే 17 వరకు లాక్ డౌన్ పొడిగించారు.భారతదేశం లో 3 జోన్లుగా విభజించారు. రెడ్ జోన్ (130 జిల్లాలు), ఆరెంజ్ జోన్ (284 జిల్లాలు) గ్రీన్ జోన్లు (319 జిల్లాలు). గా విభజించారు.

నాల్గవ దశ లాక్ డౌన్
2020 మే 18 నుండి 2020 మే 31 వరకు పొడిగించారు. కొన్ని వ్యాపార సంస్థలకు, చిన్న చిన్న పరిశ్రమలకు అనుమతి ఇచ్చారు.

ఐదవ దశ లాక్ డౌన్
లాక్‌డౌన్ జూన్ 30వ తేదీ వరకూ పొడిగిస్తూనట్లు కేంద్ర ప్రకటించింది. ఇందుకు సంబంధించిన హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఇందుకు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది.

కంటైన్‌మెంట్ జోన్లలో జూన్1 నుండి జూన్ 30 వరకు లాక్‌డౌన్ కొనసాగుతుంది.కంటైన్‌మెంట్ జోన్లలో అత్యవసర, నిత్యవసర సేవలకు మాత్రమే అనుమతి ఉంటుంది.

దేశమంతా రాత్రి 9 గంటల నుంచి ఉదయం 5 గంటల వరకూ కర్ఫ్యూ కొనసాగుతుంది.

మొదటి దశ సడలింపులు:
2020 జూన్ 8వ తేదీ నుంచి ఈ కింది వాటికి అనుమతి ఇచ్చారు. ఈ ప్రాంతాల్లో కోవిడ్-19 వ్యాప్తిని నివారించటానికి సామాజిక దూరం పాటించేలా చూడటానికి కేంద్ర సూచించారు.
ఆలయాలు, మత ప్రాంతాలు, ప్రార్థనా స్థలాలు
హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు,షాపింగ్ మాల్స్

రెండో దశ సడలింపులు:
స్కూళ్లు, కళాశాలలు విద్యా, శిక్షణ సంస్థలు తెరవడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, విద్యార్థుల తల్లిదండ్రులు, చర్చించి జూలైలో నిర్ణయం తీసుకోవటం అని వెల్లడించారు.

మూడో దశ సడలింపులు:
కోవిడ్ 19 ప్రభావం తగ్గితే అంతర్జాతీయ విమాన ప్రయాణాలు,మెట్రో రైలు ప్రయాణాలు
,సినిమా హాళ్లు, జిమ్‌లు, స్విమ్మింగ్ పూల్స్, ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ పార్కులు, బార్లు, ఆడిటోరియంలు, సమావేశ మందిరాలు వంటి ప్రదేశాలు,సామాజిక, రాజకీయ, క్రీడా, వినోద, విద్యా, సాంస్కృతిక, మత సమావేశాలు, ఇతర పెద్ద సమావేశాలకు అనుమతి ఇస్తారు.

ప్రభావం
ఈ లాక్ డౌన్ దేశ ఆర్ధిక వ్యవస్థ మీద ప్రభావం చూపించడం మొదలు పెట్టింది. వైరస్ వ్యాప్తికి హాట్ స్పాట్ లుగా గుర్తించిన చాలా ప్రాంతాలు దేశ ఆర్ధిక వ్యవస్థకి అధిక మొత్తంలో ఆదాయాన్ని చేకూర్చేవి. దీని వలన ఆదాయం కోల్పోయింది.
వలస కార్మికులకి పని కల్పించే నిర్మాణ రంగం కూడా ఇప్పట్లో పనులు మొదలు మొదలు పెట్టడానికి ఎక్కువ సమయమే పడుతుంది.లాక్ డౌన్ తర్వాత నిరుద్యోగ శాతం 20 పైనే పెరిగిందని సెంటర్ ఫర్ మానిటరింగ్ ఇండియన్ ఎకానమీ ఒక నివేదికలో తెలిపింది. పరిశ్రమలు అన్నీ మూసివేయడంతో లక్షలాది మంది వలస కార్మికులు ఉపాధి కోల్పోయారు.వారిలో చాలా ఆకలితో ఉన్నారు.లాక్డౌన్ కారణంగా పేదలకు అదనపు రేషన్లు లభిస్తాయని ప్రభుత్వ పథకాలు నిర్ధారించినప్పటికీ, పంపిణీ వ్యవస్థ ప్రభావవంతంగా లేదు.పని డబ్బు లేక వేలాది మంది వలస కార్మికులు తమ సొంత గ్రామాలకు తిరిగి వెళ్లడానికి వందల కిలోమీటర్లు నడిచి వాళ్ల స్వగ్రామాలకు చేరుకోవాలని ప్రయత్నించారు.వారిలో కొందరు అలసటతో మరణించారు. కొందరు రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించారు. మే 1 న, వివిధ రాష్ట్రాలలో చిక్కుకుపోయిన  వలస కార్మికుల కోసం ప్రత్యేక రైళ్లను ఏర్పాటు చేశారు.

పర్యావరణంపై ప్రభావం
లాక్ డౌన్ కారణంగా పరిశ్రమలు మూసివేయబడటంతో నదులు శుభ్రంగా మారాయి.
 లాక్ డౌన్ సమయంలో గాలి నాణ్యత గణనీయంగా మెరుగుపడింది.

మూలాలు