ఇషానా

ఇషానా (సంస్కృతం: ईशान, IAST: Īśāna), భారతీయ పురాణాలలో ఒక దేవత.  అతను తరచుగా హిందూ దేవుడు శివ రూపాలలో ఒకరిగా పరిగణించబడతాడు, పదకొండు రుద్రులలో కూడా తరచుగా లెక్కించబడతాడు. హిందూమతంలో, కొన్ని బౌద్ధమతం, జైనమతం అతను ఈశాన్య దిశలో దిక్పాలకుడు.  వాస్తు శాస్త్రంలో, భూమి ఈశాన్య మూలను "ఈశానా" అని సూచిస్తారు.

హిందూమతంలో

వేదాలలో
కృష్ణ యజుర్వేదంలోని తైత్తిరీయ అరణ్యకలో కనుగొనబడిన పంచబ్రహ్మ మంత్రాలలో ఒకదానిలో ఈశానా ప్రారంభ ప్రస్తావన ఉంది:
 ఈశానస్సర్వ విద్యానామ్ ఈశ్వరస్ సర్వ భూతానాం బ్రహ్మాధిపతిర్ బ్రహ్మణో’ధిపతిర్ బ్రహ్మ శివో మే అస్తు సదాశివోమ్
సభరత్నం శివాచార్యుల అనువాదం:
 "ఈశానా భగవానుడు - సర్వ జ్ఞానము, ఆధ్యాత్మిక శాస్త్రములను బోధించేవాడు. అన్ని జీవులకు పోషకుడు, నియంత్రకుడు, సదాశివ నిర్దేశకుడు, బ్రహ్మ, విష్ణువు, అష్ట విద్యేశ్వరులకు మార్గనిర్దేశం చేసే, నిర్దేశించే అధికారం.  ఇతరులు - ఈ శివలింగంలో తనను తాను ప్రతిష్టించగలడు. అటువంటి నిరపాయమైన ఉనికి ద్వారా, నాలో సంపూర్ణ స్వచ్ఛత, ఐశ్వర్యం కలుగుగాక. ఓం"

పురాణాలలో
అనేక పురాణాలు ఇషానను పేర్కొన్నాయి, వాటిలో కొన్ని ఇక్కడ వివరంగా ఉన్నాయి.

శివ పురాణం
శివ పురాణంలో, ఈశాన శివుని రూపం లేదా అంశంగా వర్ణించబడింది. దుర్మార్గులను అరికట్టేటప్పుడు, తెలివితేటలు ఉన్నవారికి ఈశానుడు జ్ఞానాన్ని, సంపదలను ప్రసాదిస్తాడని పురాణం పేర్కొంది. చెవి, వాక్కు, ధ్వని, ఈథర్‌లకు అధిపతిగా ఉండే శివుని రూపంగా అలాగే "వ్యక్తిగత ఆత్మ, ప్రకృతిని ఆస్వాదించేవాడు"గా ఈశానా ప్రకటించబడింది.

లింగ పురాణం
లింగ పురాణంలోని ఒక శ్లోకం ఈశానుని "అందరికీ సర్వవ్యాపియైన ప్రభువు" అని వర్ణిస్తుంది. మరొక శ్లోకంలో, ఈశానుడి విగ్రహాన్ని తయారు చేసే వ్యక్తి "విష్ణు లోకంలో గౌరవించబడ్డాడు" అని చెప్పబడింది. ఒక పద్యంలో, అతను గొడ్డలిని పట్టుకున్నాడని చెప్పబడింది, మరొకదానిలో, అతను త్రిశూలం పట్టుకున్నట్లు వర్ణించబడింది. ఇషానా ప్రతి జీవిలో ప్రసంగం అవయవంగా వర్ణించబడింది.

బ్రహ్మవైవర్త పురాణం
శ్రీకృష్ణుని ఎడమ కన్ను నుండి ఈశానుడు జన్మించాడని బ్రహ్మవైవర్త పురాణం చెబుతోంది.  అతను పులి చర్మాన్ని ధరించి, తలపై అర్ధచంద్రాకార కిరీటంతో అలంకరించబడి, మూడు కళ్ళు కలిగి త్రిశూలం, పతిస్సా (కత్తి), గదను పట్టుకుని ఉన్నట్లు వర్ణించబడింది.

పంచబ్రహ్మలలో ఒకరిగా
పంచబ్రహ్మలు అనేవి శివుని ఐదు నిర్దిష్ట అంశాలు సమిష్టిగా కలిసి ఉంటాయి. ఈ అంశాలలో సద్యోజాత, వామదేవ, అఘోర, తత్పురుష, ఈశాన ఉన్నాయి. తైత్తిరీయ ఆరణ్యకలో ఉన్న పంచబ్రహ్మ మంత్రాణిలో ఈ ప్రతి అంశం వారి స్వంత మంత్రంలో కీర్తించబడింది.

వాస్తు శాస్త్రంలో
వాస్తు శాస్త్రం ప్రకారం, గృహాలు, కార్యాలయాలు ఈశాన్యంలో ఉండటం శుభప్రదం.  ఉత్తరం అనేది సంపద నివసించే దిశ, కుబేరునితో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది, అయితే తూర్పు అనేది ఇంద్రుడితో సంబంధం ఉన్న జ్ఞానం ఉండే దిశ.

సంకేతాల అద్యయనము
ఇషానా మూడు కళ్ళు, ప్రశాంతమైన రూపాన్ని, తెల్లటి ఛాయతో, తెల్లటి గుడ్డ, పులి చర్మంతో ధరించినట్లు వర్ణించబడింది. అతని తలపై, నెలవంక ఉన్న జటా-మకుటాన్ని తప్పనిసరిగా ఉంచాలి.

బౌద్ధమతం, షింటోలో మతం
అతను కామధాతువు ఆరవ స్వర్గం అయిన పరనిర్మితవశవర్తి దేవతలలో ప్రధానుడు.
ఐనోషో ప్రకారం, ఈ దేవత పాపియాలతో పాటు షింటో దేవత ఇజానాగికి పర్యాయపదంగా ఉందని ఒక సిద్ధాంతం ఉంది. జపాన్ ఆదిమ సృష్టికర్త దేవుళ్ళైన ఇజానాగి, ఇజానామిల పేర్లు ఇషానా, ఇసాని అనే సంస్కృత పేర్లతో సమానమైనవని జిన్నో షాటోకి కూడా పేర్కొన్నాడు.

మూలాలు

దేవాలయాలు