తెలంగాణ రాష్ట్ర బడ్జెట్ (2019-2020)

తెలంగాణ రాష్ట్ర బడ్జెట్ (2019-2020) అనేది తెలంగాణ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన బడ్జెట్. తెలంగాణ శాసనసభ సమావేశాల్లో భాగంగా 2020 సెప్టెంబరులో బడ్జెట్ సమావేశాలు జరిగాయి. ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు 2019, సెప్టెంబరు 9న ఉదయం గం. 11.30 ని.లకు రాష్ట్ర పూర్తిస్థాయి బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టాడు, శాసనసభలో దాదాపు 40 నిమిషాల పాటు బడ్జెట్ ప్రసంగం చదివి వినిపించాడు. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత ముఖ్యమంత్రిగా ఉంటూనే ఆర్థికశాఖ బాధ్యతలను నిర్వహిస్తూ తొలిసారిగా బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టిన ఘనత కేసీఆర్‌కే దక్కింది. 54 నిముషాలపాటు బడ్జెట్ ప్రసంగం చదివాడు.

2019-20 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ప్రతిపాదిత వ్యయం 1,46,492.30 కోట్ల రూపాయలు కాగా, ఇందులో రెవెన్యూ వ్యయం 1,11,055.84 కోట్ల రూపాయలు, మూలధన వ్యయం 17,274.67 కోట్ల రూపాయలుగా ఉన్నాయి. బడ్జెట్ అంచనాలలో మిగులు 2,044.08 కోట్ల రూపాయలు కాగా, ఆర్థిక లోటు 24,081.74 కోట్ల రూపాయలు ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది.

2019 సెప్టెంబరు 8న  సాయంత్రం ప్రగతి భవన్‌లో ముఖ్యమంత్రి కె. చంద్రశేఖర్ రావు అధ్యక్షతన దాదాపు రెండున్నర గంటలపాటు జరిగిన రాష్ట్ర మంత్రివర్గ సమావేశంలో 2019-20 సంవత్సరానికి రాష్ట్ర బడ్జెట్‌ను మంత్రివర్గం పరిశీలించి ఆమోదించింది.

ఆదాయం 
2019-2020 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఆదాయ వ్యయాల వివరాలు:

 మొత్తం బడ్జెట్ వ్యయం రూ. 1,46,492.30 కోట్లు
 రెవెన్యూ వ్యయం: 1,11,055.84 కోట్లు
 మూలధన వ్యయం: 17,274.67 కోట్లు
 ప్రజా రుణం: 32,900 కోట్లు
 ప్రజా రుణ చెల్లింపు: 9,265.77 కోట్లు
 రెవెన్యూ రాబడులు: 1,13,099.92 కోట్లు
 రుణాలు, అడ్వాన్సులు: 8,896.02 కోట్లు
 ఇతర పన్నేతర ఆదాయం: 23,934 కోట్లు
 కేంద్ర పన్నుల వాటా: 19,718 కోట్లు
 రాష్ట్ర పన్నులు, సుంకాలు: 69,328 కోట్లు
 ఇతర వ్యయం: 11,078 కోట్లు
 అభివృద్ధి వ్యయం: 78,027 కోట్లు

బడ్జెట్ వివరాలు 
తెలంగాణ రాష్ట్ర బడ్జెట్ (2019-2020)లో వివిధ శాఖలకు కేటాయించబడిన నిధుల వివరాలు:

 నీటిపారుదల శాఖకు రూ. 22,500 కోట్లు
 వ్యవసాయ శాఖకు రూ. 20,107 కోట్లు
 ఆసరా పింఛన్లకు రూ. 12,067 కోట్లు
 రైతుబంధు పథకానికి రూ. 12,000 కోట్లు
 రైతు రుణమాఫీకి రూ. 6,000 కోట్లు
 రైతుబీమా పథకానికి రూ. 650 కోట్లు
 వైద్య ఆరోగ్య శాఖకు రూ. 5,536 కోట్లు
 బియ్యం సబ్సిడీకి రూ. 2,744 కోట్లు
 మైనార్టీల అభివృద్ధికి రూ. 2,004 కోట్లు
 నిరుద్యోగ భృతికి రూ. 1,810 కోట్లు
 కల్యాణలక్ష్మి/షాదీ ముబారక్ లకు రూ. 1,450 కోట్లు
 ఎస్సీ, ఎస్టీల ప్రగతినిధులకు రూ. 26,408 కోట్లు
 పంచాయతీరాజ్ గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖకు రూ. 19,159 కోట్లు
 అటవీశాఖకు రూ. 342.47 కోట్లు
 విద్యుత్ రంగానికి రూ. 4,006.92 కోట్లు

ఆర్థిక వ్యవస్థ 
2013-14లో తెలంగాణ రాష్ట్ర స్థూల ఉత్పత్తి (జీఎస్‌డీపీ) వృద్ధిరేటు 4.2 శాతం కాగా 2018-19లో 10.6 శాతానికి చేరింది. 2017-18లో రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం రూ. 1,1,102 కాగా, 2018-19లో రూ. 2,06,107కు చేరుకొని, 13. శాతం పెరుగుదలతో జాతీయ తలసరి ఆదాయం కంటే 0.6 శాతం ఎక్కువగా ఉంది. టీఎస్ ఐపాస్ ద్వారా రూ. 1.41 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడులతో 419 పరిశ్రమలకు అనుమతులు ఇచ్చారు. పారిశ్రామిక రంగంలో 5.4 శాతం అదనపు వృద్ధి సాధించి, 2018-19 ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసే నాటికి 5.8 శాతం వృద్ధిని చేసింది. ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, సేవారంగంలో 2018-19 ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసే నాటికి 11.5 శాతం వృద్ధి రేటును సాధించింది.

మూలాలు

బయటి లింకులు 
 తెలంగాణ ఆర్థిక శాఖ పోర్టల్ లో బడ్జెట్ వివరాలు

తెలంగాణ ప్రభుత్వం
తెలంగాణ బడ్జెట్