హర్ బిలాస్ సర్దా

హర్ బిలాస్ సర్దా (1867-1955) భారతీయ విద్యావేత్త, న్యాయమూర్తి, రాజకీయ నాయకుడు. బాల్య వివాహ నిరోధక చట్టం (1929)ను ప్రవేశపెట్టినందుకు ఆయన  ప్రసిద్ధి చెందారు.

ప్రారంభ జీవితం 
హర్ బిలాస్ సార్డా 3 జూన్ 1867న అజ్మీర్ లో మహేశ్వరి కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి శ్రీయుత్ హర్ నారాయణ్ సర్దా (మహేశ్వరి) వేదాంతి, అజ్మీర్ లోని ప్రభుత్వ కళాశాలలో లైబ్రేరియన్ గా పనిచేశాడు. అతనికి ఒక సోదరి ఉంది, ఆమె సెప్టెంబర్ 1892లో మరణించింది.

సార్డా 1883లో తన మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. తదనంతరం ఆగ్రా కళాశాలలో (ఆ తర్వాత కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా) చదివి, 1888లో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ (బి.ఎ) డిగ్రీని పొందాడు. అతను ఆంగ్లంలో ఆనర్స్ తో పాస్ అయ్యాడు. తత్వశాస్త్రం, పర్షియన్ కూడా చదివాడు. 1889లో అజ్మీర్ లోని గవర్నమెంట్ కాలేజీలో టీచర్ గా తన కెరీర్ ప్రారంభించాడు. అతను ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో తదుపరి చదువును కొనసాగించాలని కోరుకున్నాడు, కానీ తన తండ్రి ఆరోగ్యం సరిగా లేకపోవడం వల్ల తన ప్రణాళికలను విడిచిపెట్టాడు. అతని తండ్రి ఏప్రిల్ 1892 లో మరణించాడు. కొన్ని నెలల తరువాత అతని సోదరి మరియు తల్లి కూడా మరణించారు. 

ఉత్తరదిక్కున సిమ్లా నుండి దక్షిణాన రామేశ్వరం వరకు, పశ్చిమాన బన్ను నుండి తూర్పున కలకత్తా వరకు బ్రిటిష్ ఇండియాలో సార్డా విస్తృతంగా ప్రయాణించాడు. 1888లో అలహాబాద్ లో జరిగిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సమావేశాలను సార్డా సందర్శించారు. నాగపూర్, బొంబాయి, బెనారస్, కలకత్తా, లాహోర్ లతో సహా కాంగ్రెస్ కు చెందిన అనేక సమావేశాలకు ఆయన హాజరయ్యారు.

అవార్డులు, గౌరవాలు 
బ్రిటిష్ భారత ప్రభుత్వం ఈ క్రింది బిరుదులను సార్ధకు ప్రదానం చేసింది: 

 మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి మద్దతు ను పొందడంలో చేసిన సేవలకు- రాయ్ సాహిబ్
 శాసనసభలో చేసిన కృషికి- దివాన్ బహదూర్ (1931)

మూలాలు 

బ్రిటిషు భారతదేశ కేంద్ర శాసనసభ సభ్యులు
1955 మరణాలు
1867 జననాలు