యావత్మల్

యావత్మల్ (ఆంగ్లం:Yavatmal) మహారాష్ట్రలోని యావత్మల్ జిల్లా పరిపాలనా ప్రధాన కేంద్రం. యావత్మల్ డివిజనల్ ప్రధాన కేంద్రం అమరావతి నుండి 90 కిలోమీటర్ల దూరం, రాష్ట్ర రాజధాని ముంబై నుండి దూరంలో 670 కి.మీ. ఉంది. ఈ పేరు మరాఠీ యావత్ (పర్వతం) మాల్ (అడ్డు వరుస) నుండి వచ్చింది. ఇది దుర్గా పండుగ (నవ రాత్రి) గొప్ప వేడుకలకు చెందింది. దుర్గా మండపం అపారమైన అలంకరణలలో కోల్‌కతా తరువాత ఇది 2 వ స్థానంలో ఉంది.

చరిత్ర 
పూర్వం యోటి లేదా యయోట్మల్ గా పిలువబడే యావత్మల్ బెరార్ సుల్తానేట్ ప్రధాన పట్టణం పాత రచనల ప్రకారం ప్రపంచంలో అత్యంత సురక్షితమైన ప్రదేశం. 1347 లో బహమనీ సుల్తానేట్ను స్థాపించిన అల్లాదీన్ హసన్ బహ్మాన్ షా ఆధిపత్యంలో భాగంగా అప్పటి యావత్మల్ ప్రాంతం ఇప్పుడు యావత్మల్ జిల్లా. 1572 లో, అహ్మద్‌నగర్ సుల్తానేట్ ప్రస్తుత రోజు అహ్మద్‌నగర్ జిల్లా పాలకుడు ముర్తాజా షా, యావత్మల్ జిల్లాను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1596 లో, అహ్మద్ నగర్ యోధుల రాణి చంద్ బీబీ, యావత్మల్ జిల్లాను మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి అప్పగించాడు, అప్పుడు భారతదేశంలో ఎక్కువ భాగం పాలకులు. 1707 లో ఆరవ మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు మరణం తరువాత, యావత్మల్ మరాఠా సామ్రాజ్యానికి పంపబడింది . 1783 లో రాఘోజీ I భోంస్లే నాగ్పూర్ రాజ్యానికి పాలకుడు అయినప్పుడు, అతను తన భూభాగంలో యావత్మల్ జిల్లాను చేర్చాడు. 1853 లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ బెరార్ ప్రావిన్స్‌ను సృష్టించిన తరువాత, యావత్మల్ 1863 లో ఈస్ట్ బెరార్ జిల్లాలో భాగమైంది. తరువాత సౌత్ ఈస్ట్ బెరార్ జిల్లాలో భాగమైంది- సెంట్రల్ ప్రావిన్స్ బెరార్ జిల్లాలు. 1956 లో బొంబాయి రాష్ట్రానికి బదిలీ అయ్యే వరకు రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ వరకు యావత్మల్ మధ్యప్రదేశ్‌లో భాగంగానే ఉన్నారు. 1 మే 1960 న మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం ఏర్పడటంతో, యావత్మల్ జిల్లా దానిలో భాగమైంది.

జనాభా 
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, యావత్మల్ మొత్తం జనాభా 116,551, వీరిలో 58,549 మంది పురుషులు, 58,002 మంది మహిళలు ఉన్నారు. 0 నుండి 6 సంవత్సరాల వయస్సు గల జనాభా 11,360. యావత్మల్‌లో మొత్తం అక్షరాస్యుల సంఖ్య 96,726, ఇది జనాభాలో 82.9%, పురుష అక్షరాస్యత 85.1%, స్త్రీ అక్షరాస్యత 80.9%. యావత్మల్ 7% జనాభా సమర్థవంతమైన అక్షరాస్యత రేటు 91.9%, ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 94.8% స్త్రీ అక్షరాస్యత రేటు 89.1%. షెడ్యూల్డ్ కులాలు షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా వరుసగా 19,816 6,543. 2011 లో యావత్మల్‌కు 26173 గృహాలు ఉన్నాయి.

భాష 
యావత్మల్ జిల్లా ప్రధాన భాషగా ఉంది మరాఠీ అయితే వర్హాది మాండలిక మరాఠీ ప్రధానంగా యావత్మల్ ప్రజలు మాట్లాడే. అయితే, జిల్లా అనేక షెడ్యూల్ సంచార తెగల ఉంది ఎందుకంటే, వంటి ఇతర భాషలు లంబాడి, గోండి, ఉర్దూ, తెలుగు కోలామి భాష కూడా జిల్లాలోని ప్రాంతాల్లో మాట్లాడతారు. 1973 లో, మరాఠీ సాహిత్య సమ్మెలన్ మరాఠీ లిటరేచర్ కాన్ఫరెన్స్ ను నగరంలో మొదటిసారి నిర్వహించారు, దీనికి గజనన్ దిగంబర్ మద్గుల్కర్ అధ్యక్షత వహించారు. రెండవ సారి, ఈ ప్రాంతంలో రైతు ఆత్మహత్యల సమస్యను ఎత్తిచూపడానికి ఆత్మహత్య చేసుకున్న రైతు భార్య వైశాలి యెండే అధ్యక్షతన 11 జనవరి 2019 న ఆతిథ్యం ఇవ్వబడింది.

పండుగలు

యావత్మల్ ప్రత్యేకమైన నవరాత్రి పండుగ వేడుకలకు ప్రసిద్ది చెందింది, నగరం మొత్తం నవరాత్రి కోసం భారీ వేడుక కార్యక్రమాలను నిర్వహించడానికి ప్రసిద్ది చెందింది. దుర్గా మండపం అపారమైన అలంకరణలలో కటక్ తరువాత ఇది 3 వ స్థానంలో ఉంది. పండుగను ఆస్వాదించడానికి సమీప నగరాలైన నాందేడ్, అమరావతి నుండి ప్రజలు నగరానికి వస్తారు. భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల ప్రజలు ప్రతి నవరాత్రిని సందర్శిస్తారు. ప్రతి అల్లే కాలనీ దుర్గా విగ్రహాన్ని స్థాపించాయి వారి వేడుకను భారీగా చేయడానికి వారి స్వంత పోటీ ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం వైన్ బాటిల్స్, థర్మోకోల్, విమానం నుండి పువ్వులు విసిరేయడం, తోలుబొమ్మల ప్రదర్శన మహాభారతం రామాయణ కథల కథల వంటి అన్ని దేవి మండలాల్లో ప్రత్యేకమైనవి చేయబడ్డాయి. ప్రజలు తమ కుటుంబంతో కలిసి దీన్ని చూసి ఆనందిస్తారు. రాత్రి, నగరం మొత్తం నక్షత్రంలా ప్రకాశిస్తుంది. నవరాత్రి 9 రోజులు ప్రజలు పూర్తిగా దుర్గా దేవికి అంకితమయ్యారు. నవరాత్రి పండుగ సందర్భంగా అన్ని మునిసిపల్ పాఠశాలలకు 4 రోజుల సెలవులను అనుమతించాలని యావత్మల్ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ చర్చిస్తోంది. యావత్మల్ ను దాని ప్రత్యేకమైన నవరాత్రి వేడుకలకు మహారాష్ట్ర కోల్‌కతా అని కూడా పిలుస్తారు. గణేష్ పండుగకు మహారాష్ట్ర ప్రసిద్ధి చెందినప్పటికీ, నవరాత్రి గొప్ప ఉత్సవాలకు యావత్మల్ భిన్నమైన గుర్తింపును కలిగి ఉంది. గుడి పద్వా, దీపావళి, దసరా, బకర్-ఈద్, రంజాన్, క్రిస్మస్, ఈస్టర్ ఆదివారం దాదాపు అన్ని హిందూ, ముస్లిం క్రైస్తవ సందర్భాలు జరుపుకుంటారు. ఈ జిల్లా బౌద్ధ సమాజానికి నిలయంగా ఉంది.

వాతావరణం 
ఈ నగరంలో ఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంది. కొప్పెన్-గీగర్ వాతావరణ వర్గీకరణ ఆవ్. యావత్మల్ లో, సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 26.8. C. ఇక్కడ వర్షపాతం సగటున 946 మి.మీ.

రవాణా 
రోడ్లు

జాతీయ రహదారి NH 44 (వారణాసి-కన్యాకుమారి) జిల్లా గుండా వాడ్కి, కరంజీ, పంధర్‌కావాడ, పటాన్‌బోరి కేలపూర్ వద్ద వెళుతుంది. రాష్ట్ర రహదారి (అమరావతి-చంద్రపూర్) నేర్, యావత్మల్, జోడ్మోహా, మొహదా, ఉమారి, కరంజా వని గుండా వెళుతుంది. (నాగ్‌పూర్-తుల్జాపూర్) జాతీయ రహదారి 361 కలాంబ్, యావత్మల్, ఆర్ని ఉమార్ఖెడ్ గుండా వెళుతుంది.

రైల్వేలు

యావత్మల్ 762 మి.మీ. దక్షిణ టెర్మినస్ ఇరుకైన గేజ్ రైల్వేను స్థానికంగా శకుంతల రైల్వే అని పిలుస్తారు. ఈ రేఖ ముర్తిజాపూర్‌లోని బ్రాడ్ గేజ్ హౌరా-నాగ్‌పూర్-ముంబై లైన్‌తో కలిసే రెండు కాళ్లతో కూడి ఉంది. 76 కి.మీ. ఉత్తర కాలు అచల్పూర్ 113 కి.మీ. ఆగ్నేయ కాలు నుండి యావత్మల్. దర్వా స్టేషన్ ఈ మార్గంలో ఉంది.

మరో లైన్, మజ్రీ-ముద్ఖేడ్ లైన్ జిల్లా గుండా వెళుతుంది. వాని ఈ మార్గంలో ఒక రైల్వే స్టేషన్.

వార్ధా-నాందేడ్ రైలు లింక్ ప్రాజెక్టుకు రాష్ట్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలిపింది. ఈ రైల్వే మార్గం విదర్భలోని వార్ధా-యావత్మల్‌ను మరాఠ్వాడలోని నాందేడ్‌తో కలుపుతుంది.

విమానాశ్రయం

యావత్మల్ విమానాశ్రయం 9 కి.మీ. యావత్మల్ నగరానికి తూర్పున రిలయన్స్ ఎయిర్పోర్ట్ డెవలపర్స్ లిమిటెడ్ అభివృద్ధి కోసం తీసుకుంది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ 
బ్రిటిష్ పాలనలో, యావత్మల్ నగరాన్ని హిల్ స్టేషన్ గా వర్గీకరించారు. పత్తి-జిన్నింగ్ నొక్కడం రెండూ యావత్మల్‌లో జరుగుతాయి, అయితే ఈ పట్టణం జిల్లాలో ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. 47 కి.మీ. ధమన్‌గావ్ స్టేషన్‌తో రహదారి ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది. దూరంలో. యావత్మల్ లోని ప్రధాన వ్యాపార సంస్థలలో జీన్స్ కోసం ప్రత్యేక ఫైబర్ ఉత్పత్తి చేసే రేమండ్స్ ఫ్యాక్టరీ ఉన్నాయి. పత్తి, వస్త్ర పరిశ్రమలకు సంబంధించిన సంస్థలు ఉన్నాయి. 0.43 కి.మీ. టెక్స్‌టైల్ స్పెషల్ ఎకనామిక్ జోన్ (సెజ్) నిర్మాణంలో ఉండగా, హెచ్‌ఎల్‌ఎల్ యునిలివర్ కూడా ప్రస్తుతం నగరంలో ఉన్న ప్లాంట్‌ను పున ప్రారంభించాలని నిర్ణయించింది. పట్టణంలోని ఇతర స్థానిక వ్యాపారాలు సమీప వ్యవసాయ సంఘం ఉపయోగించే వ్యవసాయ సరఫరా సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. యావత్మల్, ఆర్ని, నేర్, పుసాద్, దిగ్రాస్, ఘతంజీ పంధర్కావాడ వాని ప్రాంతాల్లో బ్యాంకింగ్ సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ప్రధాన పారిశ్రామిక కేంద్రాలు: MIDC లోహారా, దర్వా, దిగ్రాస్, పుసాద్, ఉమెర్‌ఖెడ్, వాని, ఉమారి, పంధర్‌కావాడ, రాలెగావ్ బాబుల్‌గావ్, నేర్, వాని-మారెగావ్ వీటిలో ప్రధాన మార్కెట్ ప్రదేశాలు: యావత్మల్ సిటీ, ఆర్ని, వాని, దర్వా, దిగ్రస్, ఘతంజీ, మొహదా, పుసాద్, ఉమెర్‌ఖెడ్ పంధర్‌కావాడ.

ఇవి కూడ చూడండి 
నాగ్‌పూర్‌కి చెందిన రఘోజీ I

మూలాలు

బాహ్య లింకులు 
 వ్యవసాయ సహకార శాఖ, భారత ప్రభుత్వ వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ 

మహారాష్ట్ర
భారతీయ నగరాలు పట్టణాలు