తెలంగాణ జిల్లాల, మండలాల పునర్వ్యవస్థీకరణ

తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా అవిభాజ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి 10 జిల్లాలు 48 రెవెన్యూ డివిజన్లు, 466 మండలాలతో 2014 జూన్ 2న  విభజింపబడి ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్బావం తరువాత మొదటిసారిగా 2016 లో తెలంగాణ ప్రభుత్వం జిల్లాలను, మండలాలను పునర్వ్యవస్థీకరించింది. అందులో భాగంగా రాష్ట్రంలోని పూర్వపు 10 జిల్లాలలో హైదరాబాదు జిల్లా మినహా, ఆదిలాబాద్, కరీంనగర్,  నిజామాబాదు, వరంగల్, ఖమ్మం, మెదక్, మహబూబ్​నగర్ , నల్గొండ, రంగారెడ్డి జిల్లాలను 31 జిల్లాలు, 68 (వరంగల్ గ్రామీణ రెవెన్యూ డివిజను తరువాత ఉనికిలో లేదు) రెవెన్యూ డివిజన్లు, 584 మండలాలుగా పునర్వ్యవస్థీకరించి  2016 అక్టోబరు 11 నుండి దసరా పండగ సందర్బంగా ఆనాటినుండి అమలులోకి తెస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కలిపిన ముంపు మండలాలు 
పోలవరం ఆర్డినెన్స్ ప్రాజెక్టు ముంపు ప్రభావిత గ్రామాలను అవశేష ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విలీనం చేస్తూ 2014 జులై లో పార్లమెంటు ఆమోదించింది. తెలంగాణలోని ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన ఏడు మండలాలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కి బదిలీ అయ్యాయి. భద్రాచలం రెవెన్యూ డివిజన్‌లోని చింతూరు, కూనవరం, వరరామచంద్రపురం, భద్రాచలం (భద్రాచలం రెవెన్యూ గ్రామం మినహా అన్ని గ్రామాలు) మూడు మండలాలు తూర్పుగోదావరి జిల్లాకు బదిలీ అయ్యాయి. పాల్వంచ రెవెన్యూ డివిజన్‌లోని  కుక్కునూరు, వేలేరుపాడు రెండు మండలాలు   బూర్గంపాడు మండలంలోని  (పినపాక, మోరంపల్లి, బంజర, బూర్గంపాడు, నాగినిప్రోలు, కృష్ణసాగర్, టేకుల, సారపాక, ఇరవెండి, మోతేపట్టినగర్, ఉప్పుసాక, నకిరిపల్లి అనే 12 గ్రామాలు మినహా) సీతారామనగర్ , శ్రీధర వేలేరు, గుంపనపల్లి, గణపవరం, ఇబ్రహీంపేట, పెద్ద రావిగూడెం అనే ఆరు గ్రామాలను ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విలీనం చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. ఇవి పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో విలీనమయ్యాయి. 16వ లోక్‌సభ పోలవరం ఆర్డినెన్స్ బిల్లును 2014 జులై 11న వాయిస్ ఓటుతో ఆమోదించినందున ఇది అమల్లోకి వచ్చింది. దానితో రాష్ట్రంలో ఉన్న మండలాలు 466 నుండి 461కి తగ్గాయి.2016 లో జరిగిన  పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు రాష్ట్రంలో 461 మండలాలు ఉన్నాయి.

2016 పునర్వ్యవస్థీకరణ 
రాష్ట్రం ఏర్పడ్డాక 2016 అక్టోబరు 11 న 21 కొత్త జిల్లాలను ఏర్పాటు చేసింది. దీనితో మొత్తం జిల్లాల సంఖ్య 31 అయింది. 2016 ఆగస్టు 22 న 17 కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటును ప్రతిపాదిస్తూ తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఒక డ్రాఫ్టు నోటిఫికేషన్ను విడుదల చేసింది.  ఒక నెల రోజులలో వీటిఐ అభిప్రాయాలు చెప్పమని ప్రజలను కోరింది. ప్రభుత్వం నియమించిన కేశవరావు కమిటీ, సిరిసిల్ల, గద్వాల, ఆసిఫాబాదు, జనగామ అనే మరో 4 జిల్లాల ఏర్పాటును కూడా ప్రతిపాదించింది. ఈ 4 జిల్లాలను కూడా ఏర్పాటు చేసే వీలు కల్పిస్తూ ప్రభుత్వం, 2016 అక్టోబరు 7 న ఒక ఆర్డినెన్సు ద్వారా తెలంగాణ రాష్ట్ర జిల్లాల ఏర్పాటు చట్టం 1974 ను సవరించింది.  21 కొత్త జిల్లాలతో, మొత్తం 31 జిల్లాలతో, 2016 అక్టోబరు 11 న తెలంగాణ రాష్ట్ర జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ పూర్తైంది.

2019 లో ఏర్పడిన కొత్త జిల్లాలు 
ఈ దిగువ పేర్కొన్న రెండు కొత్త జిల్లాలు 2016 పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత  2019లో కొత్తగా ఏర్పడినవి. వాటితో రాష్ట్రంలో 2016  ఉన్న జిల్లాలు సంఖ్య 31 నుండి 33 కు పెరిగింది.

ములుగు జిల్లా ఏర్పాటు 
2016లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణలో కొత్తగా ఏర్పడిన జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లానుండి ములుగు రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలోని 9 మండలాలను విడగొట్టి, కొత్తగా ములుగు జిల్లా అనే పేరుతో 2019 ఫిబ్రవరి 16 నుండి కొత్త జిల్లాను ప్రభుత్వం అమలులోనికి తీసుకువచ్చింది. ములుగు జిల్లా లోని మండలాల, గ్రామాల సంఖ్య వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి.

గమనిక:*2016 పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లాలో కొత్తగా ఏర్పడిన మండలం.

నారాయణపేట జిల్లా ఏర్పాటు 
2016లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణలో కొత్తగా ఏర్పడిన  మహబూబ్‌నగర్  జిల్లా లోని నారాయణపేట రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలోని 11 మండలాలను విడగొట్టి, నారాయణపేట జిల్లా అనే పేరుతో  2019 ఫిబ్రవరి 16 నుండి కొత్త జిల్లాను ప్రభుత్వం అమలులోనికి తీసుకువచ్చింది. నారాయణపేట జిల్లా లోని మండలాల, గ్రామాల సంఖ్య వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి.

2016 పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత ఏర్పడిన కొత్త మండలాలు 
2016 అక్టోబరు 11లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణలో కొత్తగా 123 మండలాలు  ఏర్పడినవి.వాటితో కలిపి రాష్ట్రంలోని మండలాల సంఖ్య 584 కు చేరుకుంది. ఆతరువాత ప్రభుత్వం అప్పటినుండి 2021 డిసెంబరు 31 మధ్య కాలంలో మరో 10 మండలాలను కొత్తగా ఏర్పాటు చేసింది. వీటితో కలిపి రాష్ట్రంలోని మండలాల సంఖ్య 594 కు చేరుకుంది.

2016 పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత ఏర్పడిన కొత్త రెవెన్యూ డివిజన్లు 

 అందోల్ - జోగిపేట రెవెన్యూ డివిజను:2016 పునర్వ్యవస్థీకరణలో కొత్తగా ఏర్పడిన సంగారెడ్డి జిల్లా మూడు రెవెన్యూ డివిజన్లుతో ఏర్పడింది.సంగారెడ్డి రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలోని ఆందోల్, వట్‌పల్లి, పుల్కల్ మండలాలను విడిగొట్టి ఆందోల్ - జోగిపేట రెవెన్యూ డివిజను అనే పేరుతో కొత్త రెవెన్యూ డివిజనును 2020 జులై 13 నుండి ఉనికిలోకి తీసుకువస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది.పుల్కల్ మండలం లోని 14 రెవెన్యూ గ్రామాలను విడగొట్టి, చౌటకూరు మండలం అనే పేరుతో కొత్త మండలంగా ఆందోల్ - జోగిపేట రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలో చేర్చుతూ అదేే ఉత్తర్వులనందు పేర్కొంది.
 కోరుట్ల రెవెన్యూ డివిజను: 2016 పునర్వ్యవస్థీకరణలో జగిత్యాల జిల్లా రెండు రెవెన్యూ డివిజన్లుతో ఏర్పడింది. 2016 పునర్వ్యవస్థీకరణలో కొత్తగా ఏర్పడిన మెట్‌పల్లి రెవెన్యూ డివిజనులోని కోరుట్ల, కథలాపూర్ , మేడిపల్లి  మండలాలతో కోరుట్ల డివిజను ఏర్పడింది.
 కొల్లాపూర్ రెవెన్యూ డివిజను:2016 పునర్వ్యవస్థీకరణలో నాగర్‌కర్నూల్  జిల్లా 3 రెవెన్యూ డివిజన్లుతో ఏర్పడింది. నాగర్‌కర్నూల్  రెవెన్యూ డివిజనులోని పెద్దకొత్తపల్లి, కొల్లాపూర్, పెంట్లవెల్లి, కోడేర్ మండలాలతో కొల్లాపూర్ రెవెన్యూ డివిజను ఏర్పడింది 
వేములవాడ రెవెన్యూ డివిజను: 2016 పునర్వ్యవస్థీకరణలో రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా ఒకే ఒక సిరిసిల్ల రెవెన్యూ డివిజనుతో ఏర్పడింది. సిరిసిల్ల రెవెన్యూ డివిజనులోని వేములవాడ , వేములవాడ గ్రామీణ, చందుర్తి , బోయిన్‌పల్లి , కోనరావుపేట , రుద్రంగి ఈ 6 మండలాలతో వేములవాడ రెవెన్యూ డివిజను ఏర్పడింది  
పరకాల రెవెన్యూ డివిజను:2016 పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఇది వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా (ప్రస్తుత హన్మకొండ జిల్లా) ములుగు రెవెన్యూ డివిజనులో  2018 ఆగష్టు 24 వరకు భాగంగా ఉంది.తరువాత పరకాల, ఆత్మకూరు, శాయంపేట, దామెర, నడికూడ మండలాలతో కలిపి పరకాల రెవెన్యూ డివిజను ఏర్పడింది. పరకాల మండలంలోని 9 గ్రామాలను, దామెర మండలంలోని 3 గ్రామాలు పరకాల రెవెన్యూ డివిజనుతోపాటు కొత్తగా ఏర్పడిన నడికూడ మండలంలో విలీనమయ్యాయి.ఇది పరకాల రెవెన్యూ డివిజనులో కలిసింది.
హన్మకొండ రెవెన్యూ డివిజను:2016 పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఇది వరంగల్ పట్టణ జిల్లా (ప్రస్తుత హన్మకొండ జిల్లా) వరంగల్ రెవెన్యూ డివిజనులో  2021 ఆగష్టు 12 వరకు భాగంగా ఉంది.వరంగల్ పట్టణ జిల్లాను హన్మకొండ జిల్లాగా, వరంగలే గ్రామీణ జిల్లాను వరంగల్ జిల్లాగా పేర్లును సవరిస్తూ రెండు జిల్లాలలో చేసిన కొన్ని పునర్వ్యవస్థీకరణ మార్పులలో వరంగల్  రెవెన్యూ డివిజనులోని హన్మకొండ, కాజీపేట, ఐనవోలు, హసన్‌పర్తి, వేలేర్, ధర్మసాగర్, ఎల్కతుర్తి, భీమదేవరపల్లి, కమలాపూర్ 9 మండలాలతో కొత్త రెవెన్యూ డివిజనుగా 2021 ఆగష్టు 12న ఏర్పడింది.

2021 లో పేరు మారిన రెండు జిల్లాలు 
2016 లో మొదటిసారిగా జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణలో పూర్వపు వరంగల్ జిల్లా నుండి వరంగల్ పట్టణ జిల్లా, వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా, జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా, జనగాం జిల్లా, మహబూబాబాదు జిల్లా అనే 5 జిల్లాల ఉద్బవించాయి. అయితే తిరిగి వరంగల్ పట్టణ జిల్లాను హన్మకొండ జిల్లాగా, వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లాను వరంగల్ జిల్లా అనే పేర్లతో కొన్ని మండలాల మార్పులు, చేర్పులతో 2021 ఆగష్టు 12 నుండి అమలులోనికి తీసుకువస్తూ తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీచేసింది.

 వరంగల్ పట్టణ జిల్లా, హన్మకొండ జిల్లాగా మార్పు:పునర్వ్యవస్థీకరణలో  ఏర్పడిన వరంగల్ పట్టణ జిల్లాను హన్మకొండ జిల్లాగా మార్చుతూ, గతంలో ఉన్న 11 మండలాల నుండి వరంగల్, ఖిలా వరంగల్ రెండు మండలాలు ప్రస్తుత వరంగల్ జిల్లా చేరినవి.అలాగే పునర్యవస్థీకరణలో  ఏర్పడిన  వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా, పరకాల రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలో ఉన్న పరకాల, నడికూడ, దామెర, ఆత్మకూరు , శాయంపేట  5 మండలాలతో పరకాల రెవెన్యూ డివిజను హన్మకొండ జిల్లాలో చేరింది.
 వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా, వరంగల్ జిల్లాగా మార్పు:పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఏర్పడిన వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లాను వరంగల్ జిల్లాగా మార్చుతూ, గతంలో ఉన్న పరకాల రెవెన్యూ డివిజను పరిధి లోని పరకాల, నడికూడ, దామెర, ఆత్మకూరు , శాయంపేట  5 మండలాలతో పరకాల రెవెన్యూ డివిజను హన్మకొండ జిల్లాలో చేరింది.అలాగే పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఏర్పడిన  వరంగల్ పట్టణ జిల్లా లోని 11 మండలాల నుండి వరంగల్, ఖిలా వరంగల్ రెండు మండలాలు ప్రస్తుత వరంగల్ జిల్లాలో చేరినవి. 2016 పునర్వ్యవస్థీకరణలో కొత్తగా ఏర్పడిన వరంగల్ గ్రామీణ రెవెన్యూ డివిజను తరువాత ఉనికిలో లేదు.

2021 డిసెంబరు 31 వరకు జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ మార్పులు

2021 నాటికి జిల్లాల, మండలాలు, రెవెన్యూ డివిజన్లు స్థితి గణాంకాలు

మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు 

తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ
తెలంగాణ జిల్లాలు
తెలంగాణ మండలాలు
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ