హరివంశ్ రాయ్ బచ్చన్

హరివంశ్ రాయ్ బచ్చన్ ( 1907 నవంబరు 27 - 2003 జనవరి 18) 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో హిందీ సాహిత్యంలోని నయీ కవితా సాహిత్య ఉద్యమంలోని భారతీయ కవి. అతను బ్రిటిష్ ఇండియా లోని యునైటెడ్ ప్రావిన్సెస్ ఆఫ్ ఆగ్రా లోని ప్రతాప్‌గఢ్ జిల్లాకు చెందిన బాబుపట్టి గ్రామంలో కాయస్థ కులంలోని శ్రీవాస్తవ వంశానికి చెందిన అవధి భారతీయ హిందూ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను హిందీ కవి సమ్మేళన్‌కు చెందిన కవి. . అతను తన ప్రారంభ రచన మధుశాల (मधुशाला) ద్వారా గుర్తింపు పొందాడు. అతని భార్య తేజీ బచ్చన్ సామాజిక కార్యకర్త. అతని కుమారుడు అమితాబ్ బచ్చన్. అతని మనుమడు అభిషేక్ బచ్చన్. 1976 లో హిందీ సాహిత్యానికి చేసిన సేవకు గాను పద్మ భూషణ్ పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు.

ప్రారంభ జీవితం 
1941 నుండి 1957 వరకు, అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆంగ్ల విభాగంలో అధ్యాపకునిగా బోధించాడు. ఆ తరువాత రెండు సంవత్సరాలు అతను కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన సెయింట్ కాథరీన్ కళాశాలలో ఐరిష్ రచయిత డబ్ల్యూ.బి.యీట్స్ రచనలపై పి.హెచ్.డి చేసాడు. అతను హిందీ కవిత్వం రాసేటప్పుడు వాడే శ్రీవాస్తవకు బదులుగా "బచ్చన్" (బాలుడు అని అర్థం) అనే కలం పేరును ఉపయోగించడం ప్రారంభించాడు. భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆంగ్ల సాహిత్యం బోధించాడు. అలహాబాద్‌లోని ఆల్ ఇండియా రేడియోలో కూడా పనిచేశాడు.

రచనా వృత్తి 
బచ్చన్ అనేక హిందీ భాషలలో ( హిందూస్థానీ, అవధి ) నిష్ణాతుడు. అతను దేవనాగరి లిపిలో వ్రాసిన విస్తృత హిందూస్థానీ పదజాలం  చేర్చాడు. అతను పెర్షియన్ లిపిని చదవలేకపోయినపుడు, అతను పెర్షియన్, ఉర్దూ కవిత్వం పట్ల ఒమర్ ఖయ్యామ్ చేత ప్రభావితమయ్యాడు.

సినిమాల్లో ఉపయోగించే రచనలు 
బచ్చన్ రచనలు సినిమాలు, సంగీతంలో ఉపయోగించబడ్డాయి. ఉదాహరణకు, అమితాబ్ బచ్చన్ నటించిన 1990 చిత్రం అగ్నీపాత్లో అతని రచన "అగ్నిపత్" లోని ద్విపదలు ఉపయోగించారు. తరువాత 2012లో హృతిక్ రోషన్ నటించిన రీమేక్ చేయబడిన అగ్నీపథ్ లో కూడా ఆ ద్విపదలు ఉపయోగించబడ్డాయి. 
{{Centered pull quote|మిట్టీ కా తన్, మస్తీ కా మన్, క్షణ్ భర్ జీవన్, మేరా పరిచయ్  (मिट्टी का तन, मस्ती का मन, क्षण भर जीवन, मेरा परिचय) (మట్టి శరీరం, ఆట నిండిన మనస్సు, ఒక క్షణం జీవితం - అది నేను)}}

 రచనల జాబితా 
 కవితలు
 చల్ మర్దానే,
 మధుశాల
 తేరా హార్ (तेरा हार) (1932)
 మధుశాలా (मधुशाला) (1935)
 మధుబాల (मधुबाला) (1936)
 మధుకలశ్ (मधुकलश) (1937)
 రాత్ ఆధీ ఖీంచ్ కర్ మేరీ హరేలీ 
 నిషా నిమంత్రణ్ (1938)
 ఏకాంత్ సంగీత్ (एकांत संगीत) (1939)
 ఆకుల్ అంతర్ (आकुल अंतर) (1943)
 సతరంగినీ (सतरंगिनी) (1945)
 హలాహాల్ (हलाहल) (1946)
 బెంగాల్ కా కావ్య (बंगाल का काव्य) (1946)
 ఖాదీ కే ఫూల్ (खादी के फूल) (1948)
 సూత్ కీ మాలా (सूत की माला) (1948)
 మిలన్ యామిని (मिलन यामिनी) (1950)
 ప్రణయ్ పత్రిక (प्रणय पत्रिका) (1955)
 ధార్ కె ఇధర్ ఉధర్ (धार के इधर उधर) (1957)
 ఆర్తీ ఔర్ అంగారే (आरती और अंगारे) (1958)
 బుద్ధా ఔర్ నాచ్‌గర్ (बुद्ध और नाचघर) (1958)
 త్రిభంగిమ (त्रिभंगिमा) (1961)
 చార్ ఖేమే ఔసఠ్ ఖూటే (चार खेमे चौंसठ खूंटे) (1962)
 దో చట్టానే (दो चट्टानें) (1965)
 బహుత్ దిన్ బీతే (बहुत दिन बीते) (1967)
 కాటతీ ప్రతిమావోకీ ఆవాజ్ (कटती प्रतिमाओं की आवाज़) (1968)
 ఉభర్తే ప్రతిమానో కె రూప్ (उभरते प्रतिमानों के रूप) (1969)
 జాల్ సమేత (जाल समेटा) (1973)
 నిర్మాణ్ (निर्माण)
 ఆత్మపరిచయ్ (आत्मपरिचय)
 ఏక్ గీత్ (एक गीत)
 అగ్నిపథ్ (अग्निपथ)

ఇతరములు
 బచ్పాన్ కే సాథ్ క్షణ్ భర్ (बचपन के साथ क्षण भर) (1934)
 ఖైయంకి మధుషాలా (खय्याम की मधुशाला) (1938)
 సోపాన్ (सोपान) (1953)
 మక్‌బెత్ (1957)
 జంగీత్ (1958)
 ఒమర్ ఖైయంకి రుబయియా (उमर खय्याम की रुबाइयाँ) (1959)
 కవియోన్ కే సౌమ్య సంత్: (कवियों के सौम्य संत:) (1960)
 ఆజ్ కే లోక్‌ప్రియ హిందీ కవి: సుమిత్రానందన్ పంత్ (आज के लोकप्रिय हिन्दी कवि: पंत) (1960)
 ఆధునిక్ కవి: 7 (आधुनिक:) (1961)
 నెహ్రూ: రాజ్‌నైటిక్ జీవన్‌చిత్రా (नेहरू: राजनैतिक जीवनचित्र) (1961)
 నయే పురానే జారోఖే (नये पुराने झरोखे) (1962)
 అభినవ్ సోపాన్ (अभिनव) (1964)
 చౌసత్ రూసీ కవితాయీన్ (चौसठ रूसी कवितायें) (1964)
 డబ్ల్యుబి. యేట్స్ అండ్ క్షుద్రవాదం (1968)
 మార్కట్ ద్వీప్ కా స్వర్ (मरकट द्वीप का स्वर) (1968)
 నాగర్ గీత్ (नागर) (1966)
 బచపన్ కే లోక్‌ప్రియ గీత్ (बचपन के लोकप्रिय गीत) (1967)
 హామ్లెట్ (1969)
 భాషా అప్ని భావ్ పరాయే (भाषा अपनी भाव पराये) (1970)
 పంత్ కే సౌ పాత్ర (पंत के सौ पत्र) (1970)
 ప్రవాస్ కి డైరీ (प्रवास की) (1971)
 కింగ్ లియర్ (1972)
 తూతి చూటి కడియన్ (टूटी छूटी कड़ियां) (1973)
 మేరీ కవితాయికి ఆది సాది (मेरी कविताई की आधी सदी) (1981)
 సో-హామ్ హాన్స్ (सोहं) (1981)
 ఆత్వే దశక్ కి ప్రతినిధి శ్రేష్త్ కవితాయే (आठवें दशक प्रतिनिधी श्रेष्ठ कवितायें) (1982)
 మేరీ శ్రేష్ఠ్ కవితాయే (मेरी श्रेष्ठ कवितायें) (1984)
 జో బీట్ గై సో బాట్ గై
జీవిత చరిత్రలు
 క్యా భూలూ క్యా యాద్ కరూ (क्या भूलूं क्या याद करूं) (1969)
 నీర్త్ నిర్మాన్ ఫిర్ (नीड़ का निर्माण फिर) (1970)
 బసేరే సె దూర్ (बसेरे से दूर) (1977)
 దక్ష్‌ద్వార్ సె సోపాన్ తక్ (दशद्वार से सोपान तक) (1985), In the Afternoon of Time
 బచపన్ రచనావలి కె నౌ ఖండ్ (बच्चन रचनावली के नौ खण्ड)

 మూలాలు 

 బాహ్య లింకులు 
 मधुशाला का मूल पाठ (विकीस्रोत पर)
 हरिवंश राय बच्चन (हिन्दी विकीपीडिया पर)
 मधुशाला (हिन्दी विकीपीडिया पर)
 हरिवंश राय बच्चन (विकीस्रोत पर)
 A Collection 

 మరింత చదవడానికి 
 కవీంద్ర, అనిల్ పుష్కర్. హరివంశ్రాయ్ బచ్చన్ కి అనువాద్ దృష్టి'' (హిందీ) (హార్డ్ కవర్) (2013). రూబీ ప్రెస్ & కో., న్యూ Delhi ిల్లీ.   ISBN   978-93-82395-20-1 
 'कविता -नीड़ का निर्माण फिर 

2003 మరణాలు
పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
భారతీయ కవులు
కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
ఉత్తర ప్రదేశ్ రచయితలు
సరస్వతి సమ్మాన్ పురస్కార గ్రహీతలు
1907 జననాలు
హిందీ కవులు