చోటా చార్ ధామ్

చోటా చార్ ధామ్, హిమాలయాల ప్రాంతంలోని ఉత్తరాఖండ్‌లోని ఒక ముఖ్యమైన హిందూ తీర్థయాత్ర సర్క్యూట్. ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని గర్వాల్ ప్రాంతంలో ఉన్న యమునోత్రి, గంగోత్రి, కేదార్‌నాథ్, బద్రీనాథ్ సర్క్యూట్ నాలుగు ప్రదేశాలలో ఇదీ ఒకటి. చోటా చార్ ధామ్‌కు దాని పేరు వచ్చే అవకాశం ఉన్న పొడవైన చార్ ధామ్‌లోని నాలుగు గమ్యస్థానాలలో బద్రీనాథ్ కూడా ఒకటి.

అక్షయ తృతీయ సమయంలో చోటా చార్ ధామ్ యాత్ర ప్రారంభమై, దీపావళి పండుగ 2 రోజుల తర్వాత భాయ్-బీజ్ (భాయ్ దూజ్) రోజున ముగుస్తుంది. మే, జూన్‌ నెలల్లో పర్యాటకుల సంఖ్య అధికంగా ఉంది. జూలై చివరలో, ఆగస్టులో భారీ వర్షాల కారణంగా  రోడ్‌బ్లాక్‌లు/కొండచరియలు విరిగిపడే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.

2013 ఉత్తరాఖండ్ వరదలు సమయంలో నిలిపివేయబడిన వార్షిక చోటా చార్ ధామ్ యాత్ర 2014 మే నెలలో తిరిగి ప్రారంభమైంది. ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వం తీసుకున్న చురుకైన చర్యల కారణంగా సందర్శకుల సంఖ్య మెరుగుపడింది. 2022లో కేవలం 2 నెలల్లో (10 జూన్ - 10 ఆగస్టు), 2.8 మిలియన్ (28 లక్షలు ) యాత్రికులు ఈ ధామ్‌లను సందర్శించారు.

2022 నవంబరు వరకు రికార్డుస్థాయిలో 41 లక్షల మంది యాత్రికులు చోటా చార్ ధామ్‌ను సందర్శించారు. ఇప్పటికే 14 లక్షల మంది యాత్రికులు కేదార్‌నాథ్‌ను సందర్శించగా, 6 లక్షలమంది గంగోత్రిని, 5 లక్షల మంది యమునోత్రిని సందర్శించారు. ఈ ఏడాది ఇప్పటికే దాదాపు 15 లక్షల మంది యాత్రికులు బద్రీనాథ్‌ను సందర్శించారు. ఈ సీజన్‌లో 2023లో చార్ ధామ్ యాత్రకు విశేష స్పందన లభించింది, కేవలం 44 రోజుల్లోనే 21 లక్షల మంది యాత్రికులు సందర్శించారు.

తీర్థయాత్ర 
తీర్థయాత్రకు హరిద్వార్ లేదా రిషికేశ్ లేదా డెహ్రాడూన్ నుండి ప్రవేశం ఉంది.

 యమునోత్రి, యమునా నది మూలం, యమునా దేవత అధిపతి. 
 గంగోత్రి, గంగా (గంగా నది) మూలం, గంగా దేవత అధిపతి.
 కేదార్‌నాథ్, ఇక్కడ హిందూ దేవుడు శివుని రూపాన్ని 12 జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటిగా పూజిస్తారు, ఇది ఉత్తరాఖండ్‌లోని పంచ కేదార్ దేవాలయాలలో కూడా మొదటిది.
 బద్రీనాథ్, 108 దివ్యదేశాలలో ఒకటైన బద్రీనారాయణుని అంశంలో హిందూ దేవుడు విష్ణువు స్థానం.

సంబంధిత యాత్రలు 
 చార్ ధామ్

మూలాలు 

ఉత్తరాఖండ్
చార్ ధామ్ దేవాలయాలు