అన్నాభావు సాఠే

తుకారాం భౌరావ్ సాఠే (1920 ఆగష్టు 1 - 1969 జూలై 18), భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రకు చెందిన ప్రముఖ రాజకీయ నేత. అన్నాభావు సాఠేగా పేరుపొందిన ఆయన దళితోద్ధరణకు అవిరళ కృషి చేశాడు. ఆయన సంఘ సంస్కర్త, జానపద కవి, రచయిత కూడా.

ఆయన అంటరాని సమాజంలో జన్మించిన దళితుడు, మార్క్సిస్ట్-అంబేద్కరైట్ మొజాయిక్, అయితే మొదట్లో కమ్యూనిస్టులచే ప్రభావితమయ్యాడు, కానీ తరువాత ఆయన అంబేద్కరైట్ అయ్యాడు. ఆయన 'దళిత సాహిత్యం' వ్యవస్థాపక పితామహుడిగా పేరు పొందాడు. అలాగే సంయుక్త మహారాష్ట్ర ఉద్యమంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించాడు.

రష్యా యూనివర్సిటీల్లోనూ ఆయన రచించిన పుస్తకాలు ఉంటాయి. ఈ ఘనత సాధించిన తొలి భారతీయుడుగా గుర్తింపుపొందాడు. 2022లో రష్యా రాజధాని మాస్కోలో ఆయన విగ్రహం కూడా ఏర్పాటు చేశారు.

జీవితం తొలి దశలో 
ఆయన 1920 ఆగష్టు 1న, ప్రస్తుత మహారాష్ట్రలోని సాంగ్లీ జిల్లా వాటేగావ్ గ్రామంలో అంటరాని మాతంగ్ కులానికి చెందిన కుటుంబంలో జన్మించాడు. తమాషా ప్రదర్శనలలో కులాల సభ్యులు సాంప్రదాయ జానపద వాయిద్యాలను వాయించేవాడు.

ఆయన నాలుగో తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. ఆయన 1931లో సతారా నుండి బొంబాయికి పల్లెల్లో కరువు కారణంగా, ఆరు మాసాల పాటు కాలినడకన వలస వచ్చాడు. అక్కడ చిన్నచిన్న పనులు చేస్తూ జీవనం గడిపాడు.

రచనలు 
ఆయన మరాఠీ భాషలో 35 నవలలు రాసాడు. వాటిలో ఫకీరా (1959), ఇది 19వ ఎడిషన్‌లో ఉంది. 1961లో, ఇది రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అవార్డును అందుకుంది. ఇది కథానాయకుడి కథను చెప్పే నవల; ఫకీరా అనే బలిష్టమైన యువకుడు, అతని ఫీట్, బ్రిటీష్ రాజ్‌లోని తన కమ్యూనిటీ ప్రజల హక్కుల కోసం పోరాడడం, గ్రామంలోని దుష్ట శక్తుల పట్ల అతని శత్రుత్వం. అయితే, కథ ముందుకు సాగడానికి కారణం 'జోగిన్' అని పిలువబడే మతపరమైన అభ్యాసం, ఆచారం, ఇది తదుపరి చర్యలకు మార్గం చూపుతుంది. ఆయన రచించిన చిన్న కథలతో కూడిన 15 సంకలనాలు ఉన్నాయి, వాటిలో పెద్ద సంఖ్యలో అనేక భారతీయ, 27 భారతీయేతర భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి. నవలలు, చిన్న కథలతో పాటు, ఆయన ఒక నాటకం, రష్యాపై ఒక ట్రావెల్‌లాగ్, 12 స్క్రీన్‌ప్లేలు, 10 బల్లాడ్‌లను మరాఠీ పొవాడ శైలిలో రచించాడు.

పోవడా, లవని వంటి జానపద కథన శైలులను ఆయన ఉపయోగించడం వలన అతని కృషి ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. ఫకీరాలో, ఆయన ఫకీరా అనే కథానాయకుడిగా, గ్రామీణ సనాతన వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేస్తూ, తన సమాజాన్ని ఆకలితో అలమటించకుండా రక్షించడానికి బ్రిటిష్ రాజ్‌ని చిత్రించాడు. కథానాయకుడు, అతని సంఘం తరువాత బ్రిటిష్ అధికారులచే అరెస్టు చేయబడి హింసించబడతారు. ఫకీరా చివరికి ఉరితో చంపబడతాడు.

బొంబాయి పట్టణ వాతావరణం అతని రచనలను గణనీయంగా ప్రభావితం చేసింది, ఇది ఒక డిస్టోపియన్ వాతావరణంగా చిత్రీకరించబడింది. ఆర్తి వాని తన రెండు పాటలను వివరిస్తుంది - "ముంబయి చి లవణి" (బాంబే పాట), "ముంబయి చ గిర్ని కమ్గర్" (బొంబాయి మిల్-హ్యాండ్) - "అత్యాచారం, దోపిడీ, అసమానత, అన్యాయమైన" నగరాన్ని వర్ణిస్తుంది.

రాజకీయం 
ఆయన మొదట్లో కమ్యూనిస్ట్ భావజాలంతో ప్రభావితమయ్యాడు. డి. ఎన్. గవాంకర్, అమర్ షేక్ వంటి రచయితలతో కలిసి, అతను భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీకి చెందిన సాంస్కృతిక విభాగం అయిన లాల్ బావ్తా కళాపథక్ (రెడ్ ఫ్లాగ్ కల్చరల్ స్క్వాడ్), ప్రభుత్వ ఆలోచనలను సవాలు చేసే తమషా థియేట్రికల్ ట్రూప్‌లో సభ్యుడుగా చేరాడు. ఇది 1940లలో చురుకుగా పనిచేసింది.

ప్రస్తుతం ఉన్న భాషా విభజన ద్వారా ప్రత్యేక మరాఠీ మాట్లాడే రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని కోరిన సంయుక్త మహారాష్ట్ర ఉద్యమంలో కూడా ఆయన ముఖ్యమైన వ్యక్తి.

ఆయన బి. ఆర్. అంబేద్కర్ బోధనలను అనుసరించి దళిత క్రియాశీలత వైపు మళ్లాడు. దళితులు, కార్మికుల జీవిత అనుభవాలను విస్తరించడానికి అతని కథలను ఉపయోగించారు. 1958లో బొంబాయిలో తాను స్థాపించిన తొలి దళిత సాహిత్య సమ్మేళనం, సాహిత్య సదస్సు నిర్వహించాడు. ఆ కాలంలోని చాలా మంది దళిత రచయితల మాదిరిగా కాకుండా, ఆయన రచనలు బౌద్ధమతం కంటే మార్క్సిజంచే ప్రభావితమైయ్యాయి.

మూలాలు 
భారతీయ రచయితలు
మరాఠీ రచయితలు
1920 జననాలు
1969 మరణాలు
భారతీయ సంఘ సంస్కర్తలు
భారతీయ కమ్యూనిస్టులు