కాశ్మీరు సమస్య

కాశ్మీరు వివాదం లేదా కాశ్మీరు సమస్య అన్నది భారతదేశం, పాకిస్తాన్ ల మధ్య, కొంతమేరకు భారత చైనాల మధ్యనా ఉన్న ప్రాదేశిక వివాదం. కాశ్మీరు ప్రధాన అంశంగా భారతదేశం, పాకిస్తాన్ల నడుమ 1947 భారత పాక్ యుద్ధం, 1965 యుద్ధం, కార్గిల్ యుద్ధం జరిగాయి. అంతేగాక భారతదేశం, పాకిస్తాన్ లు సియాచెన్ గ్లేసియర్ పై పట్టుకోసం పలు ఘర్షణలు చేశాయి. జమ్మూ కాశ్మీర్ మొత్తంలో దాదాపు 55 శాతం భూభాగం, 70% జనాభా భారత పాలనలో ఉంది. జమ్ము, కాశ్మీర్ లోయ, లడాఖ్, సియాచిన్ గ్లేసియర్ ప్రాంతాలు భారత నియంత్రణలో ఉన్నాయి. పాకిస్తాన్ దాదాపుగా 30 శాతం భూభాగాన్ని (ఆజాద్ కాశ్మీరు, గిల్గిట్ బల్టిస్తాన్) ఆక్రమించింది. మిగతా 15% భూభాగం చైనా ఆక్రమణలో ఉంది. ప్రస్తుతం షాక్స్ గమ్ లోయ, అక్సాయ్ చిన్ ప్రాంతాలను ఆక్రమించుకుంది. 1962 నాటి భారత చైనా యుద్ధం నాడు చైనా ఆక్రమించిననాటి నుంచీ భారతదేశం ఈ ప్రాంతంపై చైనా అధికారాన్ని వ్యతిరేకిస్తోంది.

కాశ్మీరీ చొరబాటుదారులు, భారత ప్రభుత్వం మధ్య ఏర్పడ్డ వివాదానికి మూలకారణం స్థానిక స్వయంప్రతిపత్తి అని ఒక వాదన. 1970 దశకం చివరి నుంచి 1988 వరకూ తప్ప ప్రజాస్వామ్య స్థితిగతులు నెలకోలేదు. 1988 నాటికి పలు ప్రజాస్వామ్య సంస్కరణలు మళ్ళీ స్థానిక పరిస్థితుల కారణంగా వెనక్కిపోయాయి. మళ్ళీ తిరిగి కాశ్మీరులో అల్లకల్లోలం ప్రారంభమైంది. 1987లో జరిగిన వివాదాస్పద రాష్ట్ర ఎన్నికల అనంతరం వేర్పాటువాదం పుంజుకుని, కొందరు రాష్ట్ర శాసన సభ్యులు తిరుగుబాటు దళాలను కూడా ఏర్పరుచుకున్నారు. 1988 జూలైలో వరుసగా భారత ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా సమ్మెలు, ప్రదర్శనలు, దాడులతో కాశ్మీరు కల్లోలం ప్రాంభమైంది.

జమ్ము, కాశ్మీర్లో నెలకొన్న సంక్షోభం కారణంగా వేలాదిమంది మరణించినా,  క్రమంగా ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో వివాదంలో ప్రాణనష్టం తగ్గుతోంది.

మూలాలు

ఇతర లింకులు

భారతదేశ చరిత్ర
కాశ్మీర్ సమస్య