ఉన్నత సాంకేతిక వాహనం (రాకెట్)

ఉన్నత సాంకేతిక వాహనం (ఏటీవీ -Advanced Technology Vehicle) భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) అభివృద్ధి చేస్తున్న కొత్త తరం సౌండింగు రాకెట్టు. ఇది రెండు దశల, ఘన ఇంధన చోదిత వాహనం. ఇది పూర్తిగా రోహిణి రాకెట్ కుటుంబంలోని ఆర్‌హెచ్-560 పై ఆధారపడి తయారుచేసినది. ఇస్రో అభివృద్ధి చేస్తున్న స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్ను పరీక్షించేందుకు ఈ రాకెట్టును వాడుతారు. ఇప్పటి వరకు ఈ రాకెట్టును రెండు సార్లు ప్రయోగించారు.

పరీక్షా ప్రయోగాలు

మొదటి ప్రయోగం
ఉన్నత సాంకేతిక వాహనం మొదటి పరీక్షా ప్రయోగం 2010 మార్చి 3 న చేసారు. దాన్ని ATV-D01 అని పిలిచారు. ఒక డమ్మీ స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజనును రెండవ దశకు తగిలించుకుని ఈ వాహనం ప్రయాణించింది. ఇస్రో అప్పటివరకు ప్రయోగించిన సౌండింగు రాకెట్లలో అదే అత్యంత బరువైనది. ప్రయోగ వేదిక నుండి గాల్లోకి లేచే సమయంలో దాని బరువు 3 టన్నులు.  తన ప్రయాణం ద్వారా స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజను మండడానికి అవసరమైన వేగాన్ని, గతిశీల పీడనాన్నీ కలగజేయడమే ఈ ప్రయోగ లక్ష్యం. ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైంది. మ్యాక్ 6+0.5 వేగాన్ని, 80 + 35 KPa పీడనాన్నీ సాధించి, ఆ పరిస్థితిని 7 సెకండ్ల పాటు కొనసాగించింది. ఈ పరిస్థితులు స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్ను పరీక్షించేందుకు అనువైనవి కాబట్టి ప్రయోగం విజయవంతమైందని ఇస్రో తెలిపింది.

రెండవ ప్రయోగం
రెండవ ప్రయోగం 2016 ఆగస్టు 28 న చేసారు. దీన్ని ATV-02 అని అన్నారు. ఈసారి రెండు పనిచేసే స్క్రామ్‌జెట్‌ ఇంజన్లను వాహనం రెండవ దశకు తగిలించి ప్రయోగించారు. 3277 కిలోల బరువున్న ఈ రాకెట్టు ప్రయోగం శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి  ఉదయం 6 గంటలకు జరిగింది. రాకెట్టు తగు వేగాన్ని, పీడనాన్నీ సాధించాక, స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్లను మండించారు. అవి 5 సెకండ్ల పాటు పనిచేసాయి. ప్రయోగించిన సుమారు 300 సెకండ్ల తరువాత వాహనం బంగాళాఖాతంలో శ్రీహరికోటకు 320 కి.మీ. దూరంలో దిగింది. 

ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైందని ఇస్రో తెలిపింది. ఈ ప్రయోగంతో సూపర్‌సోనిక్ వేగాల వద్ద ఇంజను ప్రజ్వలనం, సూపర్‌సోనిక్ వేగాల వద్ద మంట జ్వలిస్తూనే ఉండడం, గాలిని పీల్చుకునే మెకానిజం, ఇంధన ఇంజెక్షను వ్యవస్థల పనితీరు విజయవంతంగా ప్రదర్శించబడింది.

స్క్రామ్‌జెట్  ఇంజన్ను విజయవంతంగా ఫ్లైట్ టెస్ట్ చేసిన నాలుగు దేశాల్లో భారత్ ఒకటి.

మూలాలు వనరులు 

ఇస్రో ప్రయోగించిన సౌండింగు రాకెట్లు