హమ్మురాబి

హమ్మురాబి (సా.పూ  1810 - సా.పూ  1750)   సా.పూ 1792 నుండి సా.పూ 1750 వరకు బాబిలోనియా వంశానికి చెందిన  ఆరవ రాజు. తన తండ్రి సిన్ ముబల్లిత్ అనారోగ్య కారణంగా మరణించడంతో అతను సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. అతను తన పరిపాలనా కాలంలో ఈలం, లార్సా, ఎష్నున్నా, మారి (ప్రస్తుతం సిరియాలో ఉంది) మొదలైన నగరాలను జయించాడు. అసీరియా రాజైన మొదటి ఇష్మె దగాన్ ను పదవీచ్యుతుణ్ణి చేసి అతని కొడుకు ముత్-అష్కుర్ చేత కప్పం చెల్లించేలా చేశాడు. దీంతో మెసొపొటేమియా ప్రాంతం అంతా బాబిలోనియా వంశం పరిపాలనలోకి వచ్చింది.

చరిత్ర 
క్రీస్తుపూర్వం 1792 లో హమ్మురాబి బాబిలోన్ రాజు అయ్యాడు.  పురాతన మెసొపొటేమియాలోని అనేక చిన్న స్వతంత్ర నగరాల్లో బాబిలోనియా ఒకటి. ఈ నగరాలు తరచుగా భూమి నియంత్రణ కోసం ఒకరితో ఒకరు పోరాడుతుంటాయి. హమ్మురాబి రాజు అయినప్పుడు బాబిలోన్ అప్పటికే మరింత శక్తివంతమైన నగరాలలో ఒకటిగా ఉండేది. అంతకుముందు బాబిలోనియా రాజులు సమీప నగర-రాష్ట్రాలైన బోర్సిప్పా, కిష్, సిప్పార్లను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

హమ్మురాబి తన పాలన ప్రారంభంలో ఎటువంటి ముఖ్యమైన యుద్ధాలు చేయలేదు. దానికి బదులుగా బాబిలోనియా భవనాలను మెరుగుపరిచాడు. అతను తన నగరాన్ని దాడి చేయడానికి మరింత కష్టతరం చేయడానికి ఎత్తైన నగర గోడలను నిర్మించాడు.  దేవాలయాలను విస్తరించాడు.  క్రీస్తుపూర్వం 1771 లో  ఏలం రాజ్యం తూర్పు నుండి మెసొపొటేమియాపై దాడి చేసింది. ఏలం బాబిలోనియా  యొక్క ఈశాన్య దిశలో ఉన్న ఎష్నున్నా అనే నగర-రాష్ట్రంపై దాడి చేసి, దాని నగరాలను నాశనం చేసింది. ఇది దక్షిణ మెసొపొటేమియాలోని బాబిలోనియా,  లార్సా అనే నగరం మధ్య యుద్ధాన్ని ప్రారంభించడానికి ప్రయత్నించింది. అయితే హమ్మురాబి దీనికి బదులుగా ఏలాంకు వ్యతిరేకంగా లార్సాతో పొత్తు పెట్టుకున్నాడు. హమ్మురాబి ఏలంను ఓడించాడు. కాని లార్సా తనకు తగినంత సహాయం ఇవ్వలేదని భావించాడు. అందువలన అతను లార్సాపై దాడి చేశాడు. బాబిలోనియా దక్షిణ మెసొపొటేమియాను పూర్తిగా  1763 BC లో జయించింది.

ఉత్తర మెసొపొటేమియాలోని హమ్మురాబి యొక్క మిత్రదేశాలు బాబిలోనియాకు సహాయం చేయడానికి తమ సైన్యాన్ని దక్షిణానికి పంపించాయి. దీంతో ఉత్తర ప్రాంతంలో అశాంతి ఏర్పడింది. అందువల్ల హమ్మురాబి ఉత్తరం వైపు తిరిగి, అశాంతిని ఆపి, ఎష్నున్నను ఓడించాడు. ఆ తరువాత అతను బాబిలోన్ యొక్క మాజీ మిత్రుడు మారితో సహా ఉత్తర మెసొపొటేమియాలోని మిగిలిన నగరాలపై దాడి చేసి జయించాడు. ఎటువంటి పోరాటం జరగకుండా మారి బాబిలోన్‌కు లొంగిపోయే అవకాశం ఏర్పడింది. దీని తరువాత,  మెసొపొటేమియాలో చాలావరకు హమ్మురాబి నియంత్రణలో ఉంది. ఆధునిక సిరియాలోని రెండు పాశ్చాత్య నగరాలు అలెప్పో, కట్నా మాత్రమే స్వతంత్రంగా ఉన్నాయి. హమ్మురాబి   క్రీస్తుపూర్వం 1750 లో మరణించినప్పుడు  అతని కుమారుడు సంసు-ఇలునా రాజు అయ్యాడు.

శిక్షా స్మృతి 
ఇతడు తన రాజ్యంలో ప్రజలందరినీ కట్టడి చేస్తూ ఒక శిక్షా స్మృతిని ప్రకటించాడు. దాన్ని ఓ పెద్ద నల్లరాతి శిలపై చెక్కించి ప్రజలందరికీ వీలుండేలా ఓ పెద్ద కొండపై ప్రతిష్టించాడట. అది అటూ ఇటు చేతులు మారి 1901లో ఇరాన్‌లో వలసపాలకులకు దొరికి ఇప్పుడు పారిస్‌లో ఒక మ్యూజియంలో వుంది.

హేమురాబి స్మృతి(The Code of Hammurabi)లో 282 చట్టాలున్నాయి. అందులో చాలమట్టుకు శిక్షలు క్రైస్తవుల బైబిల్ ని పోలివున్నాయి. బైబిల్ పాత నిబంధనల్లో ఉన్నట్లుగా "పన్నుకు పన్ను, కన్నుకు కన్ను" అనే వాడుక ఇందులేదేనేమో అంటారు.స్త్రీల పై వివక్ష బానిసత్వం మొదలైన స్మృతులను పాత నిబంధనలలో స్వల్ప మార్పులతో స్వీకరించారు. బైబిల్ లో లాగే స్వల్ప తప్పిదాలకు మరణ శిక్ష విధించడం ఇందులో కనిపిస్తుంది.

మూలాలు

వనరులు

ఇతర పఠనాలు

బాహ్య లంకెలు

 A Closer Look at the Code of Hammurabi (Louvre museum)
 

ప్రపంచ చరిత్ర