రాస్ బిహారి బోస్

రాస్‌ బిహారి బోస్‌ (1886 మే 25 – 1945 జనవరి 21) భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమకారుడు. ఇతను  భారతదేశంలోని "గదర్ ఉద్యమం" లో ఒక నాయకుడు. ఆ తర్వాత భారత జాతీయ సైన్యంలో కూడా సభ్యునిగా ఉన్నాడు. స్వాతంత్రోద్యమంలో అత్యంత ధైర్య సాహసాలతో పాల్గొన్న దేశభక్తుల్లో రాస్‌ బిహారీ బోస్‌ కూడా ఒకడు.జీవితకాలంలో ఎంతో ధైర్యసాహసాలతో అతను ఎన్నో ప్రమాదాలనుండి తప్పించుకుని ఆంగ్లేయులను ముప్పుతిప్పలు పెట్టాడు.

అతను 1886 మే 25 న పశ్చిమ బెంగాల్ లోని బర్థామన్ జిల్లా సుబల్దాహా గ్రామంలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి వినోదెబెహారి బోస్ అప్పటి భారత ప్రభుత్వ ఉద్యోగి. అతను చందర్‌నాగూర్, కలకత్తాలో ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించాడు. అతని స్వంత ప్రకటన ప్రకారం, అతను కేవలం పదిహేనేళ్ల వయసులో తన విప్లవాత్మక వృత్తిని ప్రారంభించాడు. మిలిటెంట్ జాతీయవాద స్ఫూర్తితో స్ఫూర్తి పొందిన అతను మొదట సైన్యంలోకి ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నించాడు. కానీ తరువాత డెహ్రాడూన్ లోని ఫారెస్ట్ రీసెర్చ్ ఇనిస్టిట్యూట్‌లో ఉద్యోగం పొందాడు.ఆ తర్వాత అతను ఫ్రాన్స్, జర్మనీలలో మెడికల్, ఇంజనీరింగ్ లలో డిగ్రీలు పూర్తిచేశాడు. అతని విద్యాభ్యాసం ఫ్రెంచ్‌ వలస ప్రాంతంలో, ఆంగ్లేయుల పాలనలో జరగడంతో రెండు సంస్కృతుల పరిచయమయ్యాయి. చిన్ననాడే అతను చదివిన విప్లవ సాహిత్యం అతని మీద తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపింది.

విప్లవ కార్యక్రమాలు 
విప్లవ కార్యక్రమాల పట్ల బాల్యం నుండే శ్రద్ధ కనబరచినప్పటికీ అతను బెంగాల్ నుండి "ఆలిపోర్ బాంబ్ కేసు (1908)" ను త్యజించడానికి బెంగాల్ విడిచిపెట్టాడు. అతను డెహ్రాడూన్ లో ఫారెస్టు రీసెర్చ్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో హెడ్ క్లర్క్ గా పనిచేశాడు. అక్కడ ఆనాటి ప్రముఖ విప్లవనేత జతిన్‌ బెనర్జి నాయకత్వంలో రాస్‌ బిహారి బోస్‌ పనిచేయసాగాడు. గదర్‌పార్టీతో సంబంధాలు పెట్టుకుని వైశ్రాయ్‌ లార్ట్‌ హార్టింగ్‌పై దాడికి ప్రణాళికలు రచించాడు. 1912 డిసెంబరు 23న ఢిల్లిలో ఊరేగింపుగా వస్తున్న వైశ్రాయ్‌పై విప్లవకారులు చాందిని చౌక్‌వద్ద పథకం ప్రకారం బాంబు దాడి చేశారు. దానిలో వైశ్రాయ్‌ ప్రాణాలతో తప్పించుకోగా కొందరు మరణించడం, గాయపడడం జరిగింది. ఆ దాడి భవిష్యత్తులో భారతదేశంలో కొనసాగే విప్లవోద్య మాలకు గొప్ప ప్రేరణగా చరిత్రలో నిలిచి పోయింది. బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం ఆగ్రహంతో రగిలిపోయి విప్లవ కారుల వేట సాగించింది. మాస్టర్‌ అమీర్‌ చంద్‌ అవద్‌బిహారి, బాలముకుంద్‌ను పట్టుకుని ఉరితీసింది. మహిళా వేషంలో వచ్చి బాంబు విసిరిన వసంత్‌ విశ్వాస్‌ను పట్టుకుని అంబాలా జైల్లో ఉరి తీసారు. రాస్‌బిహారి పట్టుబడకుండా తప్పించుకున్నాడు. బెనారస్‌ను ఒక కేంద్రంగా పెట్టుకుని విప్లవ కార్యకలాపాలను కొనసాగించాడు. లార్ట్‌ హార్టింగ్‌ తాను వ్రాసిన "మై ఇండియన్ ఇయర్స్" అనే గ్రంధంలొ ఈ ఉదంతం మొత్తాన్ని వివరించాడు.

1915 ఫిబ్రవరి 21 న భారతీయ సిపాయిలు ఆంగ్ల సైనికులపై దాడిచేయాలని, ఖజానాను దోపిడి చేసి, ఖైదీలను విడిపించడం లక్ష్యంగా సిద్ధమయ్యారు. అయితే, కిర్‌పాల్‌సింగ్‌ అనే గూఢచారి ఈ సమాచారాన్ని పోలీసులకు అందించాడు. విప్లవకారులపై దాడులు, అరెస్టులు ప్రారంభమయ్యాయి. రాస్‌బిహారి బోస్‌ పట్టుబడకుండా మారువేషంలో తప్పించుకున్నాడు. భారతదేశంలో విప్లవకారులపై నానాటికీ నిర్బంధం పెరిగిపోతుందడడంతో తాను జపాన్‌కు వెళ్ళిపోవాలని రాస్‌ బిహారి బోస్‌ నిర్ణయించుకున్నాడు. 1915 మే 12 న రాజా పిఎన్‌టి ఠాగూర్‌ అనే మారుపేరుతో జపాన్‌కు ప్రయాణమయ్యాడు. మారువేషాలు వేయడంలో అతను దిట్ట అవడంతో ఎవరూ గుర్తించలేదు. 1915 మే 22 కల్లా సింగపూర్‌కు చేరుకుని అక్కడనుండి జపాన్‌ చేరాడు. విదేశీగడ్డమీద ప్రవాసజీవితంలో కూడా బ్రిటిష్‌ పోలీసులు అతనిని వెంటాడడం మానలేదు.

ఇండియన్ నేషనల్ ఆర్మీ

జపాన్ లో వివిధ విప్లవ వర్గాల వద్ద ఆశ్రయం పొందాడు. 1915-1918 మధ్య కాలంలో అతను  నివాసం, గుర్తింపులను అనేక సార్లు మార్చుకున్నాడు. ఆ కాలంలో జపాన్ ప్రభుత్వంతో కలసి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అతని కోసం వేట ప్రారంభించినందున 17 సార్లు అతను ఇల్లు మార్చాల్సి వచ్చింది. అతను "సోమా ఐజో", "సోమా కోట్సుకో" ల కుమార్తెను వివాహమాడాడు. 1923 లో జపాన్ పౌరసత్వాన్ని పొందాడు. తరువాత ప్రవాసజీవితాన్ని విడిచిపెట్టి జపాన్‌ భాషను నేర్చుకుని జర్నలిస్టుగా, రచయితగా భారతదేశ వాస్తవాలను ప్రచారం చేయడంలో కృషి చేసాడు. ఎన్నో పుస్తకాలను రచించాడు.

కొత్త తరహా కూర పరిచయం 
అతను జపాన్ లో భారతీయ తరహా చికెన్ కూరను ప్రవేశ పెట్టాడు. ఆ కూర జపాన్ లోని సాధారణ కూర కంటే ఎంతో ఖరీదైంది. ఆ కూర జపాన్లో ప్రసిద్ధి పొంది రాస్ బిహారీ పేరు "బోస్ ఆఫ్ నకమురయా" గా ప్రసిద్ధి పొందింది. ఈ కూర ప్రస్తుతం జపాన్ రెస్టారెంట్లలో అతి ప్రసిద్ధి పొందిన వంటకం.

జపాను కార్యకలాపాలు 

బోస్ ఎ ఎమ్ నాయర్‌తో పాటు జపనీస్ అధికారులను భారతీయ జాతీయవాదుల పక్షాన నిలబెట్టడంలో, చివరికి విదేశాలలో భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటానికి అధికారికంగా మద్దతు పలకటానికి కీలక పాత్ర పోషించాడు.బోస్ టోక్యోలో  1942 మార్చి 28 -30 న ఒక సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు, ఆ సమావేశం ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ లీగ్‌ను స్థాపించాలని నిర్ణయించింది.కాన్ఫరెన్స్‌లో అతను భారత స్వాతంత్ర్యం కోసం సైన్యాన్ని పెంచాలనే ప్రతిపాదనను ముందుకు తెచ్చాడు. అతను 1942 జూన్ 22 న బ్యాంకాక్‌లో లీగ్ రెండవ సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు.ఈ సమావేశంలోనే సుభాష్ చంద్రబోస్‌ను లీగ్‌లో చేరమని, దాని అధ్యక్షుడిగా లీగ్ ఆదేశాన్ని తీసుకోవాలని ఆహ్వానించడానికి ఒక తీర్మానం ఆమోదించబడింది.

మలయా, బర్మా ఫ్రంట్ లో జపనీయులు స్వాధీనం చేసుకున్న భారతీయ యుద్ధ ఖైదీలు ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ లీగ్‌లో చేరడానికి ప్రోత్సహించారు. బోస్ ఇండియన్ నేషనల్ లీగ్ సైనిక విభాగంగా 1942 సెప్టెంబర్ 1 న ఏర్పడిన ఇండియన్ నేషనల్ ఆర్మీ సైనికులుగా మారాడు. .అతను ఆజాద్ అని పిలువబడే జెండాను ఎంచుకున్నాడు. స్వాతంత్ర్య వివాదం కోసం సుభాష్ చంద్ర బోస్, మహాత్మా గాంధీ మధ్య కొంత పోరాటం జరిగినప్పుడు జెండాను సుభాష్ చంద్రబోస్‌కు అప్పగించాడు, కానీ జపాన్ మిలిటరీ కమాండ్ చర్యతో అతని నిజమైన అధికారం నిలిపివేయబడింది, అది అతన్ని బహిష్కరించటానికి కారణమైంది.ఇండియన్ నేషనల్ ఆర్మీ నాయకత్వం నుండి అతని స్థానంలో జనరల్ మోహన్ సింగ్ కు నాయకత్వం అప్పగించబడింది.

కానీ అతను  దానిని వదలుకున్నప్పటికీ , అతని సంస్థాగత నిర్మాణం అలాగే ఉంది. రాష్‌బేహరీ బోస్ సంస్థాపరమైన పని మీద సుభాష్ చంద్రబోస్ తరువాత భారత జాతీయ సైన్యాన్ని నిర్మించారు ('ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్' అని కూడా పిలుస్తారు).రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగింపులో చంపబడటానికి ముందు, జపాన్ ప్రభుత్వం అతడిని ఆర్డర్ ఆఫ్ ది రైజింగ్ సన్ (2 వ గ్రేడ్) తో సత్కరించింది.2013 లో రాష్ బిహారీ బోస్ బూడిదను చందానగర్ మేయర్ జపాన్ నుండి చందానగర్ కు తీసుకువచ్చాడు. చందానగర్ వద్ద ఉన్న హుగ్లీ నది ఒడ్డున ఉద్భవించారు.

స్వారక తపాలా ముద్ర 
1941 డిసెంబరు, 26న రాస్‌బేహరి బోసు, ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ లీగ్ ప్రెసిడెంట్‌గా టోక్యో నుండి బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా యుద్ధం ప్రకటించాడు.ఆ రోజు నుండి భారత జాతీయ సైన్యం భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ఒక మలుపు తిరిగింది. గొప్ప శక్తితో అభివృద్ధి చేయబడింది.విస్తరించబడింది. భారత తపాలా, టెలిగ్రాఫ్స్ విభాగం వారు రాస్‌బేహరి బోసు జ్ఞాపకార్థం పై సంఘటనకు గుర్తుగా 1967 డిసెంబరు 26 న రాస్‌బేహరి బోసు గౌరవార్థం ప్రత్యేక తపాలా బిళ్ళను విడుదల చేసింది.

మూలాలు

బయటి లంకెలు

Rash Behari Bose materials in the South Asian American Digital Archive (SAADA)

1886 జననాలు
1945 మరణాలు
భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు
విప్లవోద్యమ నాయకులు
విప్లవోద్యమాలు
భారత తపాలా బిళ్ళపై ఉన్న ప్రముఖులు