దక్షిణాయనం

ఉత్తరాయనం దేవతలకు పగలుదక్షిణాయనం దేవతలకు రాత్రిమన పూర్వీకులు సూర్యుని సంచారాన్ని రెండు భాగాలుగా విభజించారు . సూర్యుడు భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరదిశలో ఉన్నట్లు కనిపించునప్పుడు ఉత్తరాయనం అని, సూర్యుడు భూమధ్యరేఖకు దక్షిణముగా ఉన్నట్లు కనిపించినప్పుడు దక్షిణాయనము అని పిలిచారు . (సంవత్సరాన్ని రెండు ఆయనములుగా విభజించారు.) ఏడాదిలో 6 నెలలు ఉత్తరాయనం అయితే 6 నెలలు దక్షిణాయనం. ఖగోళ శాస్త్రం ప్రకారము ప్రతి సంవత్సరము జనవరి 15 నుండి జూలై 15 వరకు ఉత్తరాయణం అని, జూలై 16 నుండి జనవరి 14 వరకు ఉండే కాలాన్ని దక్షిణాయణం అని అంటారు. ఇంతటి మార్పుకు సంబంధించిన విశేషాన్ని లోకం లోని అతి సామాన్యులకు అర్ధమయ్యేలా వివరించేందుకు పండగను చేసుకునే అలవాటును ప్రచారం లోనికి తెచ్చారు .

తెలుగు మాసాలు
1.చైత్రమాసం—ఉత్తరాయనం -- వసంత ఋతువు2.వైశాఖ మాసం—ఉత్తరాయనం -- వసంత ఋతువు3.జ్యేష్టమాసం -- ఉత్తరాయనం -- గ్రీష్మ ఋతువు4.ఆషాఢ మాసం—ఉత్తరాయనం + దక్షిణాయనం గ్రీష్మ ఋతువు

5.శ్రావణమాసం --దక్షిణాయనం -- వర్ష ఋతువు6.భాధ్రపద మాసం --దక్షిణాయనం -- వర్ష ఋతువు7.ఆశ్వయుజ మాసం --దక్షిణాయనం -- శరత్ ఋతువు8.కార్తీక మాసం—దక్షిణాయనం -- శరత్ ఋతువు9.మార్గశిరమాసం --దక్షిణాయనం -- హేమంత ఋతువు

10.పుష్య మాసం -- దక్షిణాయనం + ఉత్తరాయణం -- హేమంత ఋతువు11.మాఘమాసం -- ఉత్తరాయనం -- శిశిర ఋతువు12.ఫాల్గుణమాసం -- ఉత్తరాయనం -- శిశిర ఋతువు

మూలాలు 

భీష్మ పితామహుడు ఆత్మార్పణ కోసం ఉత్తరాయణాన్ని ఎందుకు ఎంచుకున్నాడు?
ఉత్తరాయణం ఎందుకు పవిత్రమైనదో తెలుసా? ఎక్కడ ఈ పండగను జరుపుకుంటారో తెలుసా?
ఉత్తర, దక్షిణాయనాలు పగలు, రాత్రులు ఎలా వస్తాయంటే..

వెలుపలి లంకెలు 
హిందూ సాంప్రదాయాలు