కైమూర్ జిల్లా

బీహార్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో కైమూర్ జిల్లా ఒకటి. జిల్లాకేంద్రంగా భబుయా పట్టణం ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 3363 చ.కి.మీ, జనసంఖ్య 1,626,384.జిల్లా దేశంలో 307వ స్థానంలో ఉంది. జిల్లా అక్షరాస్యత 69.34%. జిల్లా పాట్నా డివిజన్‌లో భాగం. ఇది రాష్ట్రంలో పశ్చిమసరిహద్దులో ఉంది.

విద్య 
జిల్లాలో 18 కాలేజీలు, 58 హైస్కూల్స్, 146 మిడిల్ స్కూల్స్ మరొయు 763 ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఉన్నాయి.

జిల్లాలో 
జిల్లాలో 1699 గ్రామాలు ఉన్నాయి. 120 పోస్టాఫీసులు ఉన్నాయి, 151 గ్రామపంచాయితీలు ఉన్నాయి.

చరిత్ర
కైమూర్ జిల్లా 1991 మార్చి మాసంలో రఒందించబడింది. రోహతాస్ జిల్లాలో కొంత భూభాగం వేరుచేసి ఈ జిల్లాను రూపొందించారు. 
జిల్లాలో ఆదిమ మానవులు నివసించిన ఆధారాలు లభిస్తున్నాయి. జిల్లాలోని రెహ్డా అరణ్యాలలో ఉన్న రాతి పెయింటిగులు 20,000 సంవత్సరాలము పూర్వం నాటివని భావిస్తున్నారు. 2012 జూన్ మాసంలో పాలా సామ్రాజ్యానికి చెందిన వస్తువులు బైధ్యనాథ్ గ్రామంలో నిర్వహించిన త్రవ్వకాలలో లభించాయి. ఇది ప్రస్తుతం రెడ్ కార్పెటులో భాగం..

భౌగోళికం
కైమూర్ జిల్లా వైశాల్యం 3362 చ.కి.మీ. ఇది రాష్యాదేశంలోని వయ్గచ్ ద్వీపం వైశాల్యానికి సమం. ది కైమూర్ రేంజ్, రోహ్‌తాస్ పీఠభూమి జిల్లా దక్షిణ భూభాగాన్ని ఆక్రమించి ఉంది. జిల్లాలో కర్మానసానది, దుర్గావతి నది ప్రవహిస్తున్నాయి. 
జిల్లాలో 1,06,300 హెక్టార్ల వైశాల్యంలో అరణ్యం ఉంది. ఇందులో " కైమూర్ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం ఉంది. ఇక్కడ పులులు, చిరుత పులులు, కృష్ణజింకలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో తెల్హర్ వద్ద కర్కత్ జలపాతం ఉంది.

ఆర్ధికం
జిల్లాలో వ్యవసాయం ప్రధాన ఆధారవనరుగా ఉంది.జిల్లాలో ప్రధానంగా వరి, గోధుమలు, కూరగాయలు, నూనెగింజలు, పప్పుధాన్యాలు, మొక్కజొన్నలు మొదలైన పంటలు పండించబడుతున్నాయి. జిల్లాలో ఆయిల్ లిమిటెడ్, ఎ.సి.సి లిమిటెడ్, పవర్ గ్రిడ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా, హైవోల్టేజ్ డైరెక్ట్ కరెంట్ (పసులి) మొదలైన పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.

2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో కైమూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర 36 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.

విభాగాలు
 ఉప విభాగాలు : మోహనియా, భబుయా
 జిల్లాలో 11 మండలాలు ఉన్నాయి : భబుయా, రాంగర్, మొహనియా, దుర్గావతి, అధురా, భగవంత్‌పూర్, చంద్, చైన్‌పూర్, కుద్రా, రాంపూర్, నౌవన్.

ప్రయాణ సౌకర్యాలు

రైలు
జిల్లాలో ప్రధానరైలు స్టేషన్ భబుయా రోడ్డులోని మొహనియా వద్ద ఉంది. ఇది హౌరా- ఢిల్లీ గ్రాండ్ చ్రోడ్ రైలు (450 కి.మీ) మార్గంలో గయ- ముగల్ సురాయ్ విభాగంలో ఉంది. 
ప్రధాన రైళ్లు
 పురుషోత్తమ్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12801-12802),
 మహాబోధి ఎక్స్‌ప్రెస్ (12397-12398),
 పూర్వ (హవ్ర దెలుక్ష్) ఎక్స్‌ప్రెస్ (12381-12383),
 కాల్కా మెయిల్ (12312),
 జార్ఖండ్ ఎక్స్‌ప్రెస్,
 నీలంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12876),
 ముంబై మెయిల్ (12321-12322),
 డూన్ (13009-13010)
 చంబలే ఎక్స్‌ప్రెస్,
 శిప్రా ఎక్స్‌ప్రెస్ (22911),
 సీల్దా ఎక్స్‌ప్రెస్,
 బుధ్పుర్నిమ ఎక్స్‌ప్రెస్ (15110),
 అసన్సోల్-అహ్మదాబాద్ ఎక్స్‌ప్రెస్,
 డిక్షభూమి ఎక్స్‌ప్రెస్,
 జోధ్పూర్ ఎక్స్‌ప్రెస్,
 గరీబ్ ణవజ్ ఎక్స్‌ప్రెస్,
 రాంచీ వారణాసి ఎక్స్‌ప్రెస్ (18312 18612, 18632)
 రాంచీ గరీబ్ రథ్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (12877-12878)
 శాసరం గరీబ్ రథ్ (22409-22410)
 భబూ పాట్నా ఇంటర్సిటీ (13243-13244)
 జార్ఖండ్ స్వరన జయంతి ఎక్స్‌ప్రెస్
 గయా చెన్నై ఎక్స్‌ప్రెస్
 లూధియానాబాద్ ఎక్స్‌ప్రెస్
 జిల్లాలోని రైలు స్టేషన్లు : కరమ్‌నస (కె.ఎం.ఎస్), ధనిచ్చ (డి.సి.ఎక్స్), దుర్గావతి (డి.జి.ఒ), ముతాని (ఎం.టి.జి.ఇ), పసౌలి, కుర్దా, కె.టి.క్యూ, ఖుర్మాబాద్ రోడ్డు (కె.వి.డి), షియుసాగర్ రోడ్డు 
(ఎస్.ఎస్.జి), కుమహ్ (కె.ఎం.జి.ఇ).

రహదారి
 జాతీయరహదారి -2 మొహానియా పట్టణం గుండా పయనిస్తుంది.
 జాతీయరహదారి -30 మొహానియాలో ఆరంభమై అర్రాహ్ ద్వారా పాట్నాతో అనుసంధానం ఔతుంది. ఇవి కాకుండా జిల్లాలో కొన్ని రాష్ట్రీయ రహదార్లు ఉన్నాయి. జిల్లా దక్షిణ ప్రాంతంలో 
బక్సర్- రాంఘర్, భబుయా, అధయురా, భగవాన్‌పూర్‌లను కలిపే రాష్ట్రీయ రహదారి మార్గం ఉంది. రాష్ట్రీయ రహదారి - 14 భబుయాను మొహానియాతో అనుసంధానిస్తుంది.
 భబుయా పట్టణానికి 14,కి.మీ దూరంలో గయా ముగల్ సురాయ్ వద్ద భబుయా రోడ్డు రైల్వే స్టేషను ఉంది. 
 ప్రముఖ ముండేశ్వరి దేవి ఆలయం (పురాతన కాలం నుండి ఉనికిలోఉన్న ఆలయం): భబుయాకు 10 కి.మీ దూరంలో ఉంది. 
 వారణాసిలోని బబత్‌పూర్ వద్ద " లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్ట్ " (వి.ఎన్.ఎస్) ఉంది.

2001 లో గణాంకాలు

ఇవికూడా చూడండి
 బీహార్ జిల్లా

మూలాలు

బయటి లింకులు

Official government website
 Kaimur Information Portal

మూలాలు

వెలుపలి లింకులు 

పాట్నా డివిజను
 
1991 స్థాపితాలు
భారతదేశం లోని జిల్లాలు
బీహార్ జిల్లాలు