హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్ రైల్వే డివిజను

నాందేడ్ రైల్వే డివిజను  అనునది దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ యందలి ఆఱు రైల్వే విభాగములలో నొకటి. ఈ రైల్వే విభాగము 2003 ఏప్రిల్ 1 న స్థాపించబడినది. అంతకు మునుపు ఈ విభాగ పరిధిలోని రైలు మార్గమంతయు హైదరాబాదు విభాగ పరిధిలోనుండెను. నాందేడ్ విభాగము యొక్క ప్రధాన కేంద్రం భారతదేశం లోని మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలో నాందేడ్ వద్ద ఉంది. దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ పరిధిలో ఆఱు రైల్వే విభాగములు కలవు. అవి

సికింద్రాబాద్ వద్ద దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది.

చరిత్ర
 1900: మన్మాడ్-సికింద్రాబాదు మీటర్ గేజి మార్గము ప్రారంభించబడెను.
 1930: హైదరాబాద్ గోదావరి వ్యాలీ రైల్వే, నిజాం స్టేట్ రైల్వే లోకి విలీనము చేయబడెను.
1954: ఖండ్వా-హింగోలి మీటర్ గేజి రైల్వే మార్గ నిర్మాణమునకు అనుమతి లభించెను
1960: ఖండ్వా-హింగోలి మీటర్ గేజి రైల్వే మార్గ నిర్మాణము పూర్తి అయ్యెను. ఈ మార్గ నిర్మాణము వలన, తపతి, పూర్ణ మొదలగు నదులను సత్పుర, మేల్ఘాట్ మొదలుగు పర్వత శ్రేణులను దాటుకొనుచు ఉత్తర దక్షిణ భారతములు మీటరు గేజిచే అనుసంధానింపబడెను.నవంబరు 1-వ తేదీన సరకు రైళ్ళు నడుపబడెను.
1961: ఖండ్వా-హింగోలి మీటర్ గేజి రైల్వే మార్గముపై ప్రయాణికుల రైళ్ళు నడుపబడెను.
1966: దక్షిణ మధ్య రైల్వే ఆవిర్భవించెను. ప్రస్తుత నాందేడ్ మండలమంతయు ఆ నాటికి మధ్య రైల్వే యొక్క సికింద్రాబాదు విభాగములో నుండెను.
1967: ఏప్రియల్ 1-వ తేది శనివారము నాడు భారత దేశమందలి అత్యంత వేగముగ నడిచెడి మీటర్ గేజ్ రైలైన  అజంతా ఎక్స్‌ప్రెస్ కాచిగూడ-మన్మాడ్ నడుమ ప్రవేశపెట్టబడెను. దాని సగటు వేగము గంటకు 42.5 కి.మీ.
1977: దక్షిణ మధ్య రైల్వే యొక్క సికింద్రాబాదు విభాగము రెండుగా విభజింపబడెను. బ్రాడ్ గేజి మార్గమంతటితో సికింద్రాబాదు విభాగమును మీటరు గేజి మార్గమంతటితో హైదరాబాదు విభాగమును ఏర్పరచబడెను. ప్రస్తుత నాందేడ్ విభాగమంతయు మీటర్ గేజి కలిగియుండుటచే హైదరాబాదు విభాగములో భాగమాయెను.
1992: మన్మాడ్-ఔరంగాబాద్ మధ్య గేజ్ మార్పిడి పనులు ప్రారంభము
1994: మన్మాడ్-ఔరంగాబాద్ మధ్య బ్రాడ్ గేజ్ మార్గ ప్రారంభము
1995: ఔరంగాబాద్-ముద్ఖేడ్ నడుమనున్న మీటర్ గేజ్ మార్గము దశలవారీగా బ్రాడ్ గేజ్ కు మార్చబడెను. దీనితో ఉత్తర దక్షిణ భారతముల మధ్యనున్న మీటర్ గేజ్ అనుసంధానము తెంచబడెను. ముద్ఖేడ్-సికింద్రాబాద్ మార్గము ఇంకను మీటర్ గేజిపైనుండెను. కాచిగూడ మన్మాడ్ నడుమ, మారు మార్గమున అజంతా ఎక్స్ ప్రెస్ నడుపబడెను.
1995: నాందేడ్-అమృతసరస్సు నడుమ అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక సచ్ ఖండ్ వీక్లీ ఎక్స్ ప్రెస్ ప్రారంభింపబడెను. ఇది 2007 లో దినసరి రైలుగా మార్చబడెను.
2003: దక్షిణ మధ్య రైల్వే యొక్క హైదరాబాదు విభాగము రెండుగా విభజింపబడి నాందేడ్ విభాగము ఆవిర్భవించెను. 
2004: పూర్ణా-అకోలా జంక్షన్ల నడుమ గేజి మార్పిడి పనులు ప్రారంభము
2008: నవంబరు 12-వ తేదీన పూర్ణా-అకోలా నడుమ బ్రాడ్ గేజి రైళ్ళు ప్రారంభము.
2011: జనవరి 1-వ తేదీ 12071/12072 జాల్నా-దాదర్ జన శతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్ ప్రారంభింపబడెను.
2014: మార్చి 2-వ తేదీ ఆదివారము 16003/16004 చెన్నై సెంట్రల్-నాగర్‌సోల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ప్రారంభింపబడెను.
2015: ఫిబ్రవరి15-వ తేది 17623/17624 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-బికనేర్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ప్రారంభింపబడెను.
2019: మార్చి-19వ తేది మంగళవారమునాడు నాందేడ్ హజ్రత్ నిజాముద్దీన్ నడుమ మరాఠ్వాడా సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ ప్రారంభింపబడెను.

పరిధి
దక్షిణ మధ్య రైల్వే యొక్క నాందేడు మండలము మహారాష్ట్ర, మధ్య ప్రదేశ్ మఱియు తెలంగాణ రాష్ట్రములలో విస్తరించియున్నది.

అనుసంధానము
హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్ విభాగము, దక్షిణ మధ్య రైల్వేయందలి ఇతర విభాగములతో ఈ క్రింది ప్రాంతములలో అనుసంధానమగును.
 ముద్ఖేడ్ జంక్షన్ యొద్ద హైదరాబాదు విభాగముతో
 పరళి వైద్యనాథ్ జంక్షన్ యొద్ద సికింద్రాబాదు విభాగముతో
హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్ విభాగము, భారతీయ రైల్వేల ఇతర మండలములతో ఈ క్రింది ప్రాంతములలో అనుసంధానమగును.
 మన్మాడ్ జంక్షన్ యొద్ద మధ్య రైల్వే యొక్క భుసావళ్ విభాగముతో
 అకోలా జంక్షన్ యొద్ద మధ్య రైల్వే యొక్క భుసావళ్ విభాగముతో
 ఖండ్వా జంక్షన్ యొద్ద మధ్య రైల్వే యొక్క భుసావళ్ విభాగముతోను, పశ్చిమ రైల్వే యొక్క రత్లాము విభాగముతోను, పశ్చిమ మధ్య రైల్వే యొక్క భోపాల్ విభాగముతోను
 పింపలకుట్టి యొద్ద మధ్య రైల్వే యొక్క నాగపుర్ విభాగముతో

రైల్వే స్టేషన్ల మఱియు పట్టణాల జాబితా
ఈ జాబితాలో నాందేడ్ రైల్వే డివిజన్లో ఉన్న స్టేషన్లు, వారి స్టేషను వర్గం వారీగా ఉన్నాయి.

ముఖ్యమైన రైళ్ళు
హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్ రైల్వే డివిజనులో ప్రయాణమును ప్రారంభించు/ముగించు రైళ్ళు

12753/12754 మరాఠ్వాడా సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్
 12715/12716 సచ్ ఖండ్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్- అమృతసరస్సు)
 17688/17687 మరాఠ్వాడా ఎక్స్‌ప్రెస్ (ధర్మాబాదు-మన్మాడ్)
17406/17405 కృష్ణా ఎక్స్‌ప్రెస్ (అదిలాబాదు-తిరుపతి)
 17231/17232 నరసాపురము-నాగర్‌సోల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (నడికుడి మీదుగా)
 17213/17214 నరసాపురము-నాగర్‌సోల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (కాజీపేట మీదుగా)
 16003/16004 చెన్నై సెంట్రల్-నాగర్‌సోల్ ఎక్స్‌ప్రెస్
12485/12486 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-శ్రీ గంగానగర్ ఎక్స్‌ప్రెస్
 12730/12729 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-పుణే ఎక్స్‌ప్రెస్
 17619/17620 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్- ఔరంగాబాదు వీక్లీ ఎక్స్‌ప్రెస్
 17618/17617 తపోవన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-ముంబై)
 16593/16594 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్- క్రా.స.రా బెంగళూరు ఎక్స్‌ప్రెస్
17623/17624 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-బికనేర్ వీక్లీ ఎక్స్‌ప్రెస్
12421/12422 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్- అమృతసరస్సు ఎక్స్‌ప్రెస్
22457-22458 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-ఉనా హిమాచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్
17614/17613 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-పన్వేల్ ఎక్స్‌ప్రెస్
11012/11011 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-ముంబై లో.తి.ట. ఎక్స్‌ప్రెస్
17410/17409 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-అదిలాబాదు ఎక్స్‌ప్రెస్
12767/12768 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-సంత్రాగచ్చి వీక్లీ ఎక్స్‌ప్రెస్
20812/20811 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-విశాఖపట్టణము ఎక్స్‌ప్రెస్
20810/20809 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-సంబల్పూర్ నాగావళి ఎక్స్‌ప్రెస్
 17621/17622 ఔరంగాబాదు-రేణిగుంట వీక్లీ ఎక్స్‌ప్రెస్
 17610/17609 పూర్ణా-పట్నా ఎక్స్‌ప్రెస్
 12072/12071 జనశతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్ (జాల్నా-దాదర్) 
57547/57548 హైదరాబాదు-పూర్ణా ప్యాసింజర్
57549/57550 హైదరాబాదు-ఔరంగాబాదు ప్యాసింజర్
57563 హైదరాబాదు- పర్భణి ప్యాసింజర్
57512 పర్భణి - హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్ ప్యాసింజర్
57564 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్- హైదరాబాదు ప్యాసింజర్
57594/57593 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-మేడ్చల్ ప్యాసింజర్
57558/57557 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-నిజామాబాదు ప్యాసింజర్
 57542 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్-మన్మాడ్ ప్యాసింజర్
57590 మన్మాడ్- నాగర్‌సోల్ ప్యాసింజర్ (10జనవరి2020 మొదలు శాశ్వతముగ రద్దు చేయబడినది.)
 57541 నాగర్‌సోల్-హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్ ప్యాసింజర్
 57516/57515 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్- దౌండ్ ప్యాసింజర్
 77657/77658 జాల్నా-సాయినగర్ శిర్డి డెమూ ప్యాసింజర్
 77683/77684 జాల్నా-నాగర్సోల్ డెమూ ప్యాసింజర్
 77691 జాల్నా-నాగర్‌సోల్ డెమూ ప్యాసింజర్
57553/57554 పరళి వైద్యనాథ్-అదిలాబాదు ప్యాసింజర్
57521/57522 పరళి వైద్యనాథ్-పూర్ణా ప్యాసింజర్
57582/57581 పూర్ణా జంక్షన్-అకోలా జంక్షన్ ప్యాసింజర్
57583/57584 పూర్ణా జంక్షన్-అకోలా జంక్షన్ ప్యాసింజర్
57551/57552 పూర్ణా జంక్షన్-అదిలాబాదు ప్యాసింజర్

హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్ రైల్వే డివిజను మీదుగా ప్రయాణించు రైళ్ళు:

17604/17603 సికింద్రాబాదు-మన్మాడ్ (అజంతా ఎక్స్‌ప్రెస్)
17058/17057 సికింద్రాబాదు-ముంబై (దేవగిరి ఎక్స్‌ప్రెస్)
17020/17019 హైదరాబాదు-జైపుర్ ఎక్స్‌ప్రెస్
19714/19713 సికింద్రాబాదు-జైపుర్ ఎక్స్‌ప్రెస్
17640/17639 కాచిగూడ-అకోలా ఇంటర్ సిటి ఎక్స్‌ప్రెస్
17641/17642 కాచిగూడ-నార్ఖేడ్ ఇంటర్ సిటి ఎక్స్‌ప్రెస్
16733/16734 రామేశ్వరము-ఓఖా వీక్లీ ఎక్స్‌ప్రెస్
12765/12764 తిరుపతి-అమరావతి ఎక్స్‌ప్రెస్
11405/11406 పుణే-అమరావతి ఎక్స్‌ప్రెస్
17207/17208 సాయినగర్ శిరిడీ-విజయవాడ ఎక్స్‌ప్రెస్
17205/17206 సాయినగర్ శిరిడీ-కాకినాడ పోర్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్
17001/17002 సాయినగర్ శిరిడీ-సికింద్రాబాదు ఎక్స్‌ప్రెస్
17418/17417 సాయినగర్ శిరిడీ-తిరుపతి ఎక్స్‌ప్రెస్
18504/18503 సాయినగర్ శిరిడీ-విశాఖపట్టణము ఎక్స్‌ప్రెస్
11201/11202 ముంబై లో.తి.ట-అజ్ని ఎక్స్‌ప్రెస్
11205/11206 ముంబై లో.తి.ట-నిజామాబాదు ఎక్స్‌ప్రెస్
11083/11084 ముంబై లో.తి.ట-కాజీపేట తాడోబా ఎక్స్‌ప్రెస్
11401/11402 ముంబై- నాగపుర్ నందిగ్రాం ఎక్స్‌ప్రెస్
11045/11046 కొల్హాపుర్-ధనబాద్ దీక్షాభూమి ఎక్స్‌ప్రెస్ 
11404/11403 కొల్హాపుర్-నాగపుర్ ఎక్స్‌ప్రెస్
19302/19301 యశ్వంతపుర్-ఇండోర్ వీక్లీ ఎక్స్‌ప్రెస్ 
57561/57562 కాచిగూడ-నాగర్‌సోల్ ప్యాసింజర్
51421/51422 పుణే-నిజామాబాదు ప్యాసింజర్
57540/57539 పరళి వైద్యనాథ్-అకోల ప్యాసింజర్
51433/51434 నిజామాబాదు-పండరీపురము ప్యాసింజర్

ఇవి కూడా చూడండి
 భారతీయ రైల్వే మండలములు 
 భారతీయ రైల్వేలు
 భారతీయ రైల్వేలు డివిజన్లు

మూలాలు

 
భారతీయ రైల్వేలు డివిజన్లు
2003 స్థాపితాలు