షీలా దీక్షిత్

షీలా దీక్షిత్  (31 మార్చి 1938 – 20 జూలై 2019)  భారతీయ రాజకీయ నాయకురాలు. ఆమె ఢిల్లీ  ముఖ్యమంత్రిగా 1998 నుండి 2013 వరకు పనిచేసింది. ఆమె అత్యధిక కాలం ముఖ్యమంత్రి పదవి చేపట్టిన మహిళా రాజకీయ నాయకురాలిగా గుర్తింపు పొందింది. ఆమె భారత జాతీయ కాంగ్రెసు పార్టీ నేతృత్వంలో ఢిల్లీలో జరిగిన మూడు వరుస ఎన్నికలలో విజయాన్ని సాధించి రికార్డు సృష్టించింది. ఆమె ఢిల్లీ శాసనసభ నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించింది. 2013 డిసెంబరులో జరిగిన ఢిల్లీ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో ఆమెపై ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ అధినేత అరవింద్ కేజ్రివాల్ విజయం సాధించాడు. అతను ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రి భాద్యతలను చేపట్టాడు.  2017 ఉత్తర ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ఆమెను ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా ప్రకటించింది. తరువాత ఆమె ఉపసంహరించుకుంది. ఆమె 2019 జనవరి 10 న ఢిల్లీ ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది. ఆమె 2014 మార్చి 11న కేరళ గవర్నరు పదవిని చేపట్టింది.  కానీ 2014 ఆగష్టు 25న ఆ పదవికి రాజీనామా చేసింది.

ప్రారంభ సంవత్సరాలు
షీలా కపూర్ పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని కపుర్తల లో పంజాబ్ ఖత్రి కుటుంబంలో 1938 మార్చి 31న జన్మించింది.  ఈమె న్యూఢిల్లీలోని జీసస్ అండ్ మేరీ స్కూల్ లో కాన్వెంట్ విద్యనభ్యసించింది.  ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో మిరాండా హౌస్ నుండి చరిత్రలో మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ డిగ్రీలో పట్టభద్రురాలైనది. ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఉన్నవో జిల్లాకు ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ (ఐఎఎస్) గా పనిచేసిన వినోద్ దీక్షిత్ తో ఈమె వివాహం జరిగింది.

రాజకీయ జీవితం 
షీలా దీక్షిత్ 1984 నుండి 1989 వరకు ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని కన్నౌజ్ పార్లమెంటు నియోజకవర్గం తరపున లోక్‌సభ సభ్యురాలిగా పనిచేసింది.  పార్లమెంటు సభ్యురాలిగా ఆమె లోక్‌సభ లో అంచనాల కమిటీకి తన సేవలనందించింది. ఆమె భారతదేశ 40 సంవత్సరాల స్వాతంత్ర్య వేడుకలు, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ సంస్మరణ కార్యక్రమాల నిర్వహణ కమిటీలలో కూడా పనిచేసింది. ఆమె ఐదు సంవత్సారాలు (1984-1989) యునైటెడ్ నేషన్స్ ఆన్ స్టాట్యూస్ ఆఫ్ ఉమెన్ కు భారతదేశం తరపున ప్రాతినిధ్యం వహించింది. ఆమె 1986-1989 మధ్య కాలంలో యూనియన్ మినిస్టరుగా కూడా తన సేవలనందించింది. పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల శాఖకు మొదటి మంత్రిణిగా పనిచేసింది. ఉత్తర ప్రదేశ్ లో మహిళలపై జరుగుతున్న దురాగతాలకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించినందుకు గానూ  ఆమె తన 82 సహచరులతో పాటు ఆగష్టు 1990లో 23 రోజుల పాటు జైలు శిక్ష అనుభవించింది.

1970 ప్రారంభంలో ఆమె యంగ్ ఉమెన్స్ అసోసియేషన్ కు చైర్మన్ గా పనిచేసింది. ఢిల్లీలో మహిళల కొరకు రెండు వసతి గృహాలు ఏర్పాటు చేయడంలో కీలక భూమిక పోషించింది.  ఆమె ఇందిరా గాంధీ మెమోరియల్ ట్రస్టుకు సెక్రటీగా కూడా భాద్యతలు చేపట్టింది. 

1998 పార్లమెంటు ఎన్నికలలో తూర్పు ఢిల్లీ పార్లెమెంటు నియోజక వర్గం నుండి పోటీ చేసి భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థి లాల్ బిహారీ తివారీ చేతిలో ఓడిపోయింది. తరువాత ఆమె 1998లో ఢిల్లీకి ముఖ్యమంత్రి భాద్యతలు చేపట్టి 2013వరకు 15 సంవత్సరాల పాటు ఆ పదవిలో కొనసాగింది. ఆమె 1998, 2003 లలో గోలే శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ప్రాతినిధ్యం వహించింది. 2008లో ఢిల్లీ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి గెలుపొందింది. 

2013 ఢిల్లీ శాసనసభ ఎన్నికలలో ఆమె పార్టీ అరవింద కేజ్రీవాల్ స్థాపించిన ఆమ్‌ ఆద్మీ పార్టీ చేతిలో ఓడిపోయింది.  ఆమె ఢిల్లీ శాసనసభ నియోజక వర్గంలో పోటీ చేసి అరవింద కేజ్రీవల్ చేతిలో 25,864 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయింది.   ఆమె 2013 డిసెంబరు 8న తన పదవికి రాజీనామా చేసింది. కానీ 3013 డిసెంబరు 28 వరకు ఆపద్ధర్మ ముఖ్యమంత్రిగా కొనసాగింది. ఆమె 2014 మార్చి లో కేరళ గవర్నరుగా భాద్యతలు చేపట్టింది. కానీ ఐదునెలల తరువాత రాజీనామా చేసింది.

వ్యక్తిగత జీవితం 
ఆమె పశ్చిమ బెంగాల్ మాజీ గవర్నరు ఉమా శంకర్ దీక్షిత్ కుమారుడైన వినోద్ దీక్షిత్ ను వివాహమాడింది.  అతను ఐ.ఎ.ఎస్ అధికారిగా పనిచేసాడు. అతను రైలు ప్రయాణంలో ఉన్నప్పుడు తన భార్య, కుమారుని సమక్షంలో గుండెపోటుతో మరణించాడు.  ఆమెకు ఇద్దరు పిల్లలు. ఆమె కుమారుడు సందీప్ దీక్షిత్ 15వ లోక్‌సభలో సభ్యునిగా ఉన్నాడు. ఆమె క్రమంగా పోర్టిస్ ఎస్కార్ట్స్ హార్ట్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో చికిత్స పొందేది. 2018లో ఆమెకు ఫ్రాన్సు లోని యూనివర్శిటీ హాస్పటల్ లో గుండె శస్త్ర చికిత్స జరిగింది.

మరణం 
ఆమె 2019 జూలై 19న ఎస్కార్ట్స్ హార్ట్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో వైద్య చికిత్స కోసం చేరింది. చేరిన తరువాత ఆమెను కొంత సేపు వెంటిలేటర్లలో ఉంచారు. ఆమె ఆరోగ్యం తాత్కాలికంగా కుదుటపడినప్పటికీ 2019 జూలై 20 న మద్యాహ్నం 3.55 కు గుండెపోటుతో మరణించింది.

పురస్కారాలు 

 2010 : దారా శిఖా పురస్కారం - ఇండో-ఇరాన్ సొసైటీ  
 2013 : ఢిల్లీ ఉమెన్ ఆఫ్ ద డెకేర్ ఆర్చివెర్స్ పురస్కారం 2013

చిత్రమాలిక

మూలాలు

బయటి లింకులు

 షీలా దీక్షిత్ : జీవితం - రాజకీయ అరంగేట్రం - apallround.com

1938 జననాలు
2019 మరణాలు
ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రులు
కేరళ గవర్నర్లు
8వ లోక్‌సభ సభ్యులు