బెరీలియం నైట్రైడ్

బెరీలియం నైట్రైడ్ ఒక అకర్బన రసాయన సంయోగపదార్థం.ఇది బెరీలియం మూలకం యొక్క నైట్రైడ్.అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత (1100–1500 °C)వద్ద మూలకాలనుండి ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు . బెరీలియం నైట్రైడ్ యొక్క రసాయన సంకేతపదం Be3N2. బెరీలియం అజైడ్ లేదా హెక్సానైట్రైడ్ (BeN6)వలెకాకుండ,వ్యాక్యుం (పీడన రహితస్థితి)లో బెరీలియం, నైట్రోజన్గా వియోగం చెందును.ఇది సులభంగా జలవిశ్లేషణ చెంది బెరీలియం హైడ్రాక్సైడ్, అమ్మోనియాలుగా ఏర్పడును. బెరీలియం నైట్రైడ్ రెండు బహురూపకతలను (polymorphic)కలిగిఉన్నది. ఒకటి α-Be3N2 కాగామరొకటి β-Be3N2.బెరీలియం నైట్రైడ్ సంయోగపదార్ధం 1800–1900 °C వద్ద అమ్మోనియా ప్రవాహంలో సిలికాన్ నైట్రైడ్ (Si3N4 )తో రసాయనచర్య వలన బెరీలియం సిలికాన్ నైట్రైడ్ (BeSiN2)ను ఏర్పరచును.

ఉత్పత్తి
ఆక్సిజన్ రహితస్థితిలో బెరీలియం లోహపొడిని/చూర్ణాన్ని పొడి నైట్రోజన్ తో700 -1400 °C ఉష్ణోగ్రత మధ్య వేడిచెయ్యడం వలన బెరీలియం నైట్రైడ్ ఉత్పత్తి అగును.

భౌతిక లక్షణాలు
బెరీలియం నైట్రైడ్ పసుపు లేదా తెల్లని రూపంలో ఉండును. బెరీలియం నైట్రైడ్ అణుభారం 55.06గ్రాములు/మోల్. 25 °C ఉష్ణోగ్రత వద్ద బెరీలియం నైట్రైడ్ సాంద్రత 2.71గ్రాములు/సెం.మీ3. బెరీలియం నైట్రైడ్ సంయోగపదార్ధం ద్రవీభవన స్థానం 2,200 °C (3,990 °F;2,470K). అలాగే బెరీలియం నైట్రైడ్ సంయోగపదార్ధం బాష్పీభవన స్థానం 2,240 °C (4,060 °F; 2,510K)2,200 °C (3,990 °F;2,470K),ఈ ఉష్ణోగ్రత చేరునప్పటికి బెరీలియం నైట్రైడ్ వియోగం చెందును.

రసాయన చర్యలు
ఖనిజఆమ్లాలతో బెరీలియం నైట్రైడ్ రసాయనచర్య వలన అమ్మోనియా, ఆమ్లసంబంధిత లవణాలు ఏర్పడును.
Be3N2 + 6HCl → 3 BeCl2 + 2 NH3
గాఢ బలమైనక్షారాలతో బెరీలియం నైట్రైడ్ రసాయనచర్య జరపడం వలన బెరిలేట్ (beryllate)ఏర్పడి,అమ్మోనియా విడుదల అగును.
Be3N2 + 6NaOH → 3Na2BeO2 + 2NH3
ఆమ్లాలతో, క్షారాలతో బెరీలియం నైట్రైడ్ జరుపు రసాయనచర్య చురుకుగా వేగవంతంగా ఉండును.అయితే నీటితో చాలా నెమ్మదిగా చర్య జరుగును.
Be3N2 + 6H2O → 3 Be(OH)2 + 2 NH3
ఆక్సీకరణ కారకాలతో బెరీలియం నైట్రైడ్ జరుపు రసాయనచర్య స్థాయి చాలా తీవ్రంగా ఉండును. బెరీలియం నైట్రైడ్ ను గాలిలో 600 °C వరకు వేడిచేసిన ఆక్సీకరణ చెందును.

ఉపయోగాలు
బెరీలియం నైట్రైడ్‌ను రిఫ్రాక్టరి సేరామిక్స్ తయారీలోఉపయోగిస్తారు. న్యూక్లియర్ రియాక్టరు లలో అణుధార్మికతయుత కార్బన్14ను ఉత్పత్తి చెయ్యుటకు ఉపయోగిస్తారు.

ఇవికూడా చూడండి
బెరీలియం

మూలాలు/ఆధారాలు

రసాయన శాస్త్రం
అకర్బన సమ్మేళనాలు
బెరీలియం సమ్మేళనాలు