తెలంగాణ యాస

తెలుగు భాషలో ఉన్న పలు యాసలలో తెలంగాణ యాస ఒకటి. తెలంగాణ కు చెందిన జిల్లాలతో ప్రాథమికంగా మాట్లాడబడినను, ఇతర ప్రదేశాలలో కూడా ఈ యాస ఉపయోగంలో ఉన్నది. తెలంగాణ యాస పై ఎక్కువగా ఉర్దూ ప్రభావం ఉన్ననూ, మరల ప్రత్యేకించి హైదరబాదీ ఉర్దూ  ప్రభావం ప్రస్ఫుటంగా కనబడుతుంది. తెలంగాణ యాసకు ఉన్న ఈ ప్రత్యేక శైలివలన ఈ యాస బహు ప్రాచుర్యం పొందినది. ముఖ్యంగా తెలుగు సినిమాలో ఈ యాసకు ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు ఉన్నది. కోట శ్రీనివాసరావు ఈ యాసకు పెట్టింది పేరు. అడపాదడపా బాబు మోహన్, విజయశాంతి వంటి నటులు కూడా ఈ యాసను ప్రయోగించి ప్రేక్షకులను గిలిగింతలు పెట్టారు. కొండొకచో అగ్ర హీరోలు ఇతర కమెడియన్లు కూడా ఈ యాసలో మాట్లాడి ప్రేక్షకుల చేత థియేటర్ లలో ఈలలు వేయించుకొన్నారు.

యాస 
 భీ - కూడా
 గది - అది
 గిది - ఇది
 గట్ల - అలా (అట్లా)
 గిట్ల - ఇలా (ఇట్లా)
 ఇగో, ఇంగో - ఇదుగో
 అగో - అదుగో
 పరేషానీ - తత్తరపడటం, ఇబ్బంది పడటం, బెంబేలు పడటం
 నెత్తినొప్పి - తలనెప్పి
 దిమాక్ ఖరాబ్ - పిచ్చి పట్టటం
 దేడ్ - ఒకటిన్నర్ర
 దేడ్ దిమాక్ - అర్థం చేసుకోలేని వాడు
 చారనా - పావలా (నాలుగు అనాలు)
 ఆఠనా - అర్ధ రూపాయి (ఎనిమిది అనాలు)
 బారనా - ముప్పావలా (పన్నెండు అనాలు)
 ఉల్టా, ఉల్టాపల్టా - తల్లక్రిందులు
 ఏడ - ఎక్కడ
 ఆగమాగం - తొందర పడటం
 అంత/ఇంత/ఎంత గనం - అంత/ఇంత/ఎంత ఎక్కువగా (గనం - బహుశా ఘనం అయ్యి ఉండవచ్చు)
 కోపం చెయ్యి - కోప్పడు 
 బుక్కటం - మెక్కటం
 పైసల్ - డబ్బులు (హిందీ పైసే)
 ఉరుకు - పరిగెత్తు
 సమఝ్ అయితున్నదా? - అర్థం అవుతోందా?
 పొద్దుగాల - ప్రొద్దుట
 పొద్దుమీకి - సాయంత్రం
 జల్దీ - త్వరగా
 భై, బే - సోదరుడు, అన్న, తమ్ముడు (భాయి)
 సాలెగాడు - బావమరిది
 పోరి - అమ్మాయి
 పోరడు/పోరగాడు - అబ్బాయి
 హుషార్ - తెలివిగల (హింది: హోషియార్)
 ఖతర్నాక్ - ప్రమాదకరం
 ఏక్ దం - ఒక్క ఉదుటున (హిందీ లో దం అంటే శ్వాస్త, ఒకే శ్వాసలో అని అర్థం)
 దం - ఆయాసం
 చక్కర్ రావటం - కళ్ళు తిరగటం (హిందీ లో కూడా చక్కర్ అంటే కళ్ళు తిరగటం)
 గోకరకాయ - గోరుచిక్కుడు
 పుక్కట్లో - ఉచితంగా
 పెడ్లిపిల్లా - వధువు 
 పెండ్లిపిలగాడు - వరుడు

కొన్ని సినిమా సంభాషణలు

జయమ్ము నిశ్చయమ్మురా 
 కోట: ఏం రోవ్ రామ్మూర్తి గట్ల గుడ్లగూబ లెక్క జూస్తున్నావ్. నీ లెక్క ఫాల్తు సైన్మల్ దీస్తననుకున్నావ్ రా? సూప్పర్ ఇస్టార్ కృష్ణను వెట్టి జబ్బర్దస్త్ సైన్మ దీస్త బిడ్డా...ఆ!!!

సై 
 నల్లబాలు (వేణుమాధవ్): అబె వో ఏం రా ఉర్కుతుర్రు. మా కి కిర్ కిరి పెద్ద పెద్ద అక్షరాలతో రాయుర్రి బే, దేత్తడి పోచమ్మ గుడి. నల్ల బాలు, నల్ల త్రాచు లెక్క.

కిక్ 
 జయప్రకాష్ రెడ్డి: ఏమయిందిరా, అచ్చిర్రు, కొట్టుకుర్రు, బోయిండ్రు (అదిలాబాద్ జిల్లాలో వచ్చారు ను అచ్చిర్రు అంటారు)

దూకుడు 
 మహేష్ బాబు: కళ్ళున్నోడు ముందు మాత్రమే జూస్తడు. దిమాక్ ఉన్నోడు దునియ మొత్తం జూస్తడు.
 మహేష్ బాబు: డిపార్ట్ మెంట్ మే అపన్ కో క్యా బోల్తే మాలూం? బబ్బర్ షేర్!! (డిపార్ట్ మెంట్ లో నన్ను ఏమంటారో తెలుసా? బెబ్బులి పులి!!!)

తెలుగు సినిమా లో తెలంగాణ యాసలో సంభాషణలు చెప్పిన పాత్రలు 
 జయమ్ము నిశ్చయమ్మురా, గాయం, శత్రువు లలో కోట శ్రీనివాసరావు
 బొబ్బిలి రాజా లో బాబు మోహన్
 మొండిమొగుడు పెంకి పెళ్ళాం లో విజయశాంతి
 సై లో వేణుమాధవ్ రుద్రమదేవి లో అల్లు అర్జున్

మూలాలు 
 http://www.deccanchronicle.com/140327/nation-politics/article/telengana-words-make-you-sit-listen

తెలంగాణ
తెలుగు
తెలుగు భాష
తెలుగు మాండలికాలు