గుణాడ్యుడు

గుణాడ్యుడుతెలంగాణ మొదటి లిఖిత కవి.

నివాసం
కాశ్మీర గ్రంథాలప్రాకారం గుణాడ్యుడి జన్మస్థలం గురించి సరైన ఆధారాలు లేకపోయినప్పటికీ..మెదక్ జిల్లా కొండాపూర్ లో నివసించినట్లు చరిత్రకారుల అభిప్రాయం.ఈయన శాతవాహన 13వ రాజైన కుంతల శాతకర్ణి(క్రీ.పూ 52-44)కాలంలో ఆస్థాన కవిగా ఉన్నాడు.

జీవిత విశేషాలు
శాతవాహన రాజు తన రాణి జలక్రీడలాడుతున్నప్పుడు ఆమె తనపై నీటిని చల్లవద్దని చెప్పటానికి సంస్కృతంలో 'మా ఉదకైరితిం' అంటే నీటిని నిషేధించడం అనే వాక్యాన్ని మొదకై అన్న పదప్రయొగంతో చేసింది. అది విన్న రాజు రాణికి మొదకాలు తెప్పించగా, ఆమె అది చూసినవ్వి ఆతనికి సంస్కృతవాక్యార్ధాన్ని వివరిస్తుంది. అది తెలుసుకొన్న రాజు సిగ్గుపడి తన ఆస్థాన పండితులకు తాను సంస్కృతం చదవాలనే ఆసక్తిని వ్యక్తం చేస్తాడు.సద్గుణ సంపన్నుడైన ఆయనకు ఆరేళ్లలో సంస్కృతం నేర్పడం సాధ్యమవుతుందని తన ఆస్థాన పండితులు తెలుపగా అక్కడే ఉన్న కాతంత్ర వ్యాకరణానికి ఆద్యుడైన శర్వవర్మ కేవలం ఆరు నెలల్లో రాజుని సంస్కృతంలో పండితుడిగా చేస్తానని వాగ్దానం చేస్తాడు. అది తెలుసుకొన్న గుణాడ్యుడు అది అసంభవం అని, అలా చేసినట్లయితే అప్పటి నుండి నేను సంస్కృతం మరియు ప్రాకృతం వంటి ప్రసిద్ధ భాషలను ఉపయోగించను అని ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. శర్వవర్మ రాజుకోసం కొత్త వ్యాకరణ గ్రంధాలను రచించి రాజుని పండితుడిగా ఆరు నెలలుగా తీర్చిదిద్దుతాడు. ఇది తెలుసుకున్న గుణాడ్యుడు తన పరాభవానికి గాను పైశాచిక భాషలో ఏడు లక్షల శ్లోకాలతో కూడిన పెద్ద కథను రచించాడు.శిష్యులు రాజు వద్దకు ఈ గొప్ప పుస్తకాన్ని తీసుకువస్తారు, కాని రాజు దానిని అంగీకరించడానికి నిరాకరిస్తాడు. అది తెలుసుకున్న గుణాడ్యుడు రాజు తంకు చేసిన అగౌవరానికి గాను అసహనంతో, సద్గురువు తన పుస్తకాన్ని అరణ్యవాసులకు చదివి ఒక్కొక్కటిగా చదివి వినిపించి మంటల్లోకి విసిరేయడం ప్రారంభిస్తాడు. అటుపై దాని విశేషాలను విన్న రాజు లక్ష శ్లోకాలతో కూడిన పుస్తకంలో ఏడవ భాగాన్ని ఎంతో శ్రమించి భద్రపరచగలిగాడు. అదే గొప్ప కథల పుస్తకం. ఇదే గుణాడ్యుడు రచించిన బృహత్కథ కు మూలం.

నేపాల్‌కు చెందిన బుద్ధస్వామి అనేకవి మరియు బౌద్ధ సన్యాసి, గుణాడ్యుడు మథురలో నివసించి, అవంతి రాజు మరియు మదన రాజు వద్ద ఆశ్రయం పొందిన సద్గురువుగా వర్ణించాడు. ఈ రెండు అభిప్రాయాల పట్ల కాశ్మీరీ అభిప్రాయం సరైనదే. బుద్ధస్వామి, అయితే, నేపాల్ యొక్క ధర్మబద్ధమైన పొరుగుప్రాంతాన్ని సాధించాలనే తన పట్టుదలను వ్యక్తం చేశాడు.

గుణాఢ్యుడు పైశాచిక భాషలో లక్షల శ్లోకాలతో కూడిన బృహత్కథ అనే గ్రంథాన్ని రచించాడు అని ఇది స్థాపకుడైన శాతవాహనుడి సభలో జరిగింది అని ఈ శాతవాహనుడు క్రీ.శ మొదటి శతాబ్దానికి చెందినవాడని సోమదేవుడు రాసిన కథాసరిత్సాగర పీఠికలో కూడా ప్రస్తావించబడింది.

అలానే ఆయన రచించిన 'బృహత్కథ' గ్రంథానికి సంస్కృత అనువాదం క్షేమేంద్రుడు 'బృహత్కథామంజరి' పేరుతో చేశారు.

రచనలు
తెలుగు భాష మొదట ‘దేశి’ అని పిలువబడేది. శాతవాహనులు ‘దేశి’ ఒక భాష కాదని దీనిని చాలా చులకనగా చూసినారు. గుణాడ్యుడు ‘దేశి’ భాషలో భృహత్కథ అను గొప్ప గ్రంథరాజమును వ్రాసినాడు. ఇందులో ఏడు వేల శ్లోకాలతో ఏడు కథలను వివరించాడు. శాతవాహనులు దీనిని పైశాచిక భాష పుస్తకం అని అవమానించారు. (క్రిష్టియన్ మిషనరీస్ వాళ్లకి మొదటినుచి వున్న అలవాటు ప్రకారం ఏ దేశం అయినా అక్కడి వారితోనే వాళ్ళ సంస్కృతి మీద విషం చిమ్మించడం వారి విధానం .  దానిలో భాగంగానే కొత్తగా తెలుగు భాషని పూర్వపు రాజులు అవమానించారు అని కొత్త విషం నింపడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి , జరుగుతున్నాయి. ఇది పూర్తిగా నిరాధారం )శాతవాహనుల రాజభాష ప్రాకృతం అయినందున పైశాచి భాషలో ఉన్న ఈ గ్రంథం రాజు ఆదరణకు నోచుకోలేదు. అది భరించలేక గుణాడ్యుడు బృహత్కథను కాల్చి వేసినాడు. పక్కన ఉన్నవారు ఆయనను ఊరటపరచి కొంత భాగాన్ని కాపాడిరి. ఆ మిగిలిన పత్రాలే బృహత్కథ గ్రంథం.  అందలి పదకొండవ అధ్యాయానికి 'పంచవిశంతి' అని పేరు. ఇందులో త్రివిక్రమసేనునికి భేతాలుడు చెప్పిన 25 అద్భుత కథలున్నాయి.

మూలాలు

తెలంగాణ కవులు