అపర్ణా సేన్

అపర్ణా సేన్ (జననం 1945 అక్టోబరు 25) ఒక భారతీయ సినిమా దర్శకురాలు, సినీ రచయిత్రి, నటీమణి. ఈమె బెంగాలీ చిత్రాల ద్వారా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈమె 1960-80 దశకాలలో కథానాయికగా అనేక సినిమాలలో నటించింది. ఈమె ఖాతాలో 3 జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు, 9 అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు, 9 బెంగాల్ ఫిలిం జర్నలిస్ట్స్ అసోసియేషన్ అవార్డులు చేరాయి. భారత ప్రభుత్వం 1987లో పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.

జీవితవిశేషాలు
ఈమె ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్‌లో ఉన్న జెస్సూర్ జిల్లాలో ఒక బెంగాలీ కుటుంబంలో జన్మించింది. ఈమె తండ్రి చిదానంద దాస్‌గుప్తా ఒక అనుభవజ్ఞుడైన సినీ విమర్శకుడు, చలనచిత్ర దర్శకుడు. తల్లి సుప్రియా దాస్‌గుప్తా ప్రముఖ కాస్ట్యూమ్‌ డిజైనర్. ఆమె 1995లో తన 73వ యేట ఆమోదిని అనే చిత్రానికి ఉత్తమ కాస్ట్యూమ్‌ డిజైనర్‌గా జాతీయచలనచిత్ర పురస్కారాన్ని అందుకుంది. అపర్ణ బాల్యం హజరీబాగ్‌లోను, కోల్‌కాతాలోను జరిగింది. ఈమె కోల్‌కాతాలోని బాలికల మోడల్ హైస్కూలులో ప్రాథమిక విద్య చదివింది. ఈమె ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీ నుండి ఇంగ్లీషులో బి.ఎ. పట్టాపుచ్చుకుంది.

నటనా జీవితం
ఈమె ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో చదివే రోజులలో తన 15వ యేట సినిమా రంగ ప్రవేశం చేసింది. తన తండ్రికి స్నేహితుడైన సత్యజిత్ రే దర్శకత్వంలో 1961లో వెలువడిన "తీన్ కన్య" అనే చిత్రంలో మృణ్మయి పాత్రను ధరించింది. తరువాతి కాలంలో సత్యజిత్‌రే దర్శకత్వంలో అనేక సినిమాలు చేసింది.

1965లో మృణాల్ సేన్ చిత్రం "ఆకాశ్ కుసుమ్‌"లో నటించింది. అప్పటి నుండి 1970వ దశకం చివరిదాకా నిలకడగా అనేక బెంగాలీ చిత్రాలలో నటించింది. ఈ సమయంలో "ఇమాన్ ధరమ్" వంటి కొన్ని హిందీ చిత్రాలలో కూడా నటించింది. 1969లో "ది గురు" అనే ఆంగ్ల చిత్రంలో కూడా నటించింది. ఈమె అమితాబ్ బచ్చన్, శశికపూర్, సంజీవ్ కుమార్ వంటి హిందీ నటుల సరసన, సౌమిత్ర చటర్జీ, ఉత్తం కుమార్, రాహుల్ బోస్ వంటి బెంగాలీ హీరోల సరసన నటించింది.

2009లో ఈమె నటించిన అంతహీన్ అనే బెంగాలీ చిత్రానికి నాలుగు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు దక్కాయి.

దర్శకత్వం
ఈమె 1981లో "36 చౌరంగీ లేన్" చిత్రం ద్వారా దర్శకురాలిగా మారింది. ఆ చిత్రానికి ఈమే స్క్రీన్ ప్లే సమకూర్చింది. కలకత్తాలో నివసించే ఒక ముసలి ఆంగ్లో ఇండియన్ ఉపాధ్యాయుడి కథ అది. ఈ చిత్రానికి ఉత్తమ దర్శకురాలిగా జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం ఈమె అందుకుంది. అంతే కాక మనీలాలో జరిగిన అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ఈ చిత్రం "గోల్డన్ ఈగల్" అవార్డును గెలుచుకుంది. ఈ చిత్రం తరువాత ఈమె "పరోమా" (1984), "సతి" (1989), "పరోమితర్ ఏక్ దిన్" (2000), "మిస్టర్ అండ్ మిసెస్ అయ్యర్" (2002), "15, పార్క్ అవెన్యూ", "ది జపనీస్ వైఫ్" (2010), "ఇతి మృణాళిని" (2011), "గొయ్నర్ బక్షొ" (2013), "ఆర్షి నగర్" (2015) వంటి చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించింది.

వ్యక్తిగత జీవితం
ఈమె మూడు పర్యాయాలు వివాహం చేసుకుంది. ఈమె చిన్నవయసులోనే సంజయ్ సేన్‌తో వివాహం జరిగింది. రచయిత, జర్నలిస్టు ముకుల్ శర్మ ఈమె రెండవ భర్త. అతనితో విడాకులు తీసుకున్న తరువాత అమెరికాలోని ప్రొఫెసర్ కళ్యాణ్ రేని వివాహం చేసుకుంది. ఈమెకు కమలిని, కొంకణా సేన్ అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు. "*కొంకణా సేన్ శర్మ" సినిమా నటిగా పేరుగడించింది.

ఇతర విజయాలు
 2008లో ఈమె ఆసియా పసిఫిక్ స్క్రీన్ అవార్డులకు ఇంటర్నేషనల్ జూరీగా ఎంపికయ్యింది.
 ఈమె 1986 - 2005 మధ్యలో ఆనంద బజార్ పత్రిక గ్రూపుకు చెందిన "సనంద" అనే మహిళా పక్షపత్రికకు సంపాదకురాలిగా వ్యవహరించింది.
 2005-2006లలో "కోల్‌కతా టివి"కి క్రియేటివ్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేసింది.
 2011 -2013ల మధ్య "పరోమా" పక్షపత్రికకు ఎడిటర్‌గా ఉంది. ఈ పత్రిక మూత పడ్డ తరువాత ఈమె "ప్రథమ ఏకో" అనే పత్రికను కొంతకాలం నడిపింది.

చిత్రాలు

నటిగా

రచయిత్రి, దర్శకురాలిగా

అవార్డులు
 "పద్మశ్రీ"-భారతదేశపు నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం - 1987
 బెంగాల్ ఫిలిం జర్నలిస్ట్స్ అసోసియేషన్ (BFJA) అవార్డ్-అపరాజితొ చిత్రానికి ఉత్తమ నటి అవార్డ్ 1970.
 BFJA అవార్డ్-సుజాత చిత్రానికి ఉత్తమ నటి అవార్డ్ 1975.
 BFJA అవార్డ్-ఏకంతొ అపన్ చిత్రానికి ఉత్తమ నటి అవార్డ్ 1988.
 BFJA అవార్డ్-శ్వేత్ పథరెర్ తాళ చిత్రానికి ఉత్తమ నటి అవార్డ్ 1993.
 BFJA అవార్డ్-పరమితర్ ఏక్ దిన్చిత్రానికి ఉత్తమ నటి అవార్డ్ 2001.
 BFJA అవార్డ్-మహా ప్రిథిబి చిత్రానికి ఉత్తమ నటి అవార్డ్ 1992.
 BFJA అవార్డ్-అభిశప్త ప్రేం చిత్రానికి ఉత్తమ నటి అవార్డ్ 1997.
 BFJA అవార్డ్-జీవన సాఫల్య పురస్కారం 2013.
 ఆనందలోక్ అవార్డ్- ఉత్తమ నటి 2001.
 ఆనందలోక్ అవార్డ్-టిట్లీ చిత్రానికి ఉత్తమ నటి అవార్డ్ 2002.
 కళాకార్ అవార్డ్-భలో కరబ్ మేయే నాటకంలో ఉత్తమ రంగస్థల నటి పురస్కారం 1993.
 ఆనందలోక్ అవార్డ్-ఇతి మృణాళిని చిత్రానికి ఉత్తమ దర్శకురాలు 2012.
 దక్షిణాసియా చలనచిత్రోత్సవం, వాషింగ్‌టన్ డిసి - జీవన సాఫల్య పురస్కారం 2015.

మూలాలు

బయటి లింకులు
 
 Interview with Aparna Sen
 Profile at calcuttaweb.com
 MyBindi.com interview
 Rediff interview, 2002
 Rediff profile, 1999
 Rediff interview, 1998

1945 జననాలు
బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు
బెంగాలీ సినిమా దర్శకులు
Brahmos
భారతీయ సినిమా నటీమణులు
20th-century Indian film directors
Indian women film directors
Indian women screenwriters
జీవిస్తున్న ప్రజలు
పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
Actresses from Kolkata
Presidency University, Kolkata alumni
University of Calcutta alumni
National Film Award (India) winners
Kalakar Awards winners
20th-century Indian actresses
21వ శతాబ్ద భారతీయ సినిమా దర్శకులు
21st-century Indian actresses
Writers from Kolkata
Women writers from West Bengal
21st-century Indian women writers
20th-century Indian women writers
Hindi screenwriters
భారతీయ సినిమా దర్శకులు
కోల్‌కతా వ్యక్తులు