నవీన్ పట్నాయక్

నవీన్ పట్నాయక్ (జననం 16 అక్టోబరు 1946) ఒడిషా రాష్ట్రానికి 14వ ముఖ్యమంత్రి. ఆయన బిజూజనతాదళ్ అనే రాజకీయ పార్టీకి అధినేత. ఆయన రచయితగా నాలుగు పుస్తకాలను ప్రచురించాడు.

జీవిత విశేషాలు
ఆయన అక్టోబరు 16, 1946 లో కటక్ లో జన్మించాడు. ఆయన ఒడిశా పూర్వపు ముఖ్యమంత్రి అయిన బిజు పట్నాయక్ యొక్క కుమారుడు. ఆయన సోదరుడు హిమాంశు పట్నాయక్. పట్నాయక్ డెహ్రాడూన్ లోని ప్రతిష్ఠాత్మక వెల్‌హం బాలుర పాఠశాలలో విద్యాభ్యాసం చేసాడు. తరువాత డూన్ పాఠశాలలో చదివాడు. డిల్లీ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన కిరోజీ మాల్ కళాశాలలో చేరిన తరువాత  బి.ఎ ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. ఆయన యువకునిగా ఉన్నప్పుడు ఒరిశా, రాజకీయాలకు దూరంగా ఒక రచయితగా ఖ్యాతి పొందాడు. ఆయన తండ్రి మరణం తరువాత 1997లో రాజకీయాలలోకి ప్రవేశించాడు. ఒక సంవత్సరం తరువాత ఆయన బిజు జనతాదళ్ అనే పార్టీని తన తండ్రి పేరుతో స్థాపించాడు. తరువాత ఆ పార్టీ భారతీయ జనతా పార్టీతో పొత్తు పెట్టుకొని రాష్ట్ర ఎన్నికలలో విజయం సాధించింది. నవీన్ పట్నాయక్ ఒడిశా ముఖ్యమంత్రిగా పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. ఆయన విధానాలైన "అవినీతికి వ్యతిరేకంగా నిలబడటం", "పేదల అనుకూల విధానాలు" ఒడిశా రాష్ట్రలో ఆయనకు భారీ మద్దతుతో విజయానికి సోపానాలయ్యాయి. ఆయన నాలుగు పర్యాయాలు ముఖ్యమంత్రిగా ఉండటానికి దోహదపడ్డాయి. తండ్రివలె ఆయన అధికార స్వామ్యం (బ్యూరోక్రసీ) ని నియంత్రించడమే కాకుండా రాష్ట్ర అభివృద్ధికి ఒక యంత్రంలా మారారు. ఆయన పూరీ లోని జగన్నాథస్వామి యొక్క ఆరాధకుడు, ఒడిశాలోని గంజాం జిల్లాకు చెందిన తారా తరిణి అమ్మవారి భక్తుడు.

ఎన్నికలు - 2000
బిజూ పట్నాయక్ మరణం తరువాత ఆయన జనతాదళ్ కు నాయకుడయ్యాడు. ఆయన భారతదేశంలోని ఒడిశాకు చెందిన అస్కా పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నకు జరిగిన ఉప ఎన్నికలలో ఎన్నికై 11 వ లోక్‌సభకు సభ్యులయ్యారు. ఆయన స్టీలు, గనుల మంత్రిత్వ శాఖయొక్క కన్సల్టేటివ్ కమిటీకి సభ్యులుగానూ, కామర్స్ లో స్టాండిగ్ కమిటీ సభ్యులుగానూ, పార్లమెంటు లిబర్టీ కమిటి సభ్యునిగానూ పనిచేశాడు. ఒక సంవత్సరం తరువాత జనతాదళ్ పార్టీ విచ్ఛిన్నమై పట్నాయక్ "బిజూ జనతాదళ్" పేరుతో ఒక పార్టీని స్థాపించాడు. ఆ పార్టీ జాతీయంగా బి.జె.పి సారథ్యం వహించిన "నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలియన్స్(ఎన్.డి.ఎ)" కూటమిలో భాగస్వామి అయినది. పట్నాయక్ అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి యొక్క మంత్రివర్గంలో గనుల శాఖలో మంత్రిగా పనిచేసాడు. ఒడిశా రాష్ట్ర ఎన్నికలలో బి.జె.డి అత్యధిక స్థానాలు కైవసం చేసుకోవడంతో పట్నాయక్ కేంద్రమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసి 2000 లో ముఖ్యమంత్రి పీఠాన్ని అధిష్టించాడు.

ఎన్నికలు - 2004
అటల్ బిహారీ వాజపేయి, బి.జెపి యొక్క ప్రజాదరణ ఫలితంగా 2004లో కూడా ఎన్.డి.ఎ విజయం సాధించింది. పట్నాయక్ ముఖ్యమంత్రిగా కొనసాగాడు. కానీ పరిపాలిస్తున్న పార్టీల మధ్య ఘర్షణ తలెత్తింది. ఈ వివాదం భజరంగదళ్ ఒరిస్సాలోని కంధమల్ జిల్లాలో జరిగిన అల్లర్లు మూలంగా స్వామీ లక్ష్మణానంద సరస్వతి హత్య జరిగిన తరువాత జరిగింది.

ఎన్నికలు - 2009
లోక్‌సభ, శాసన సభ ఎన్నికలు - 2009 లో ఆయన పార్టీ ఎన్.డి.ఎ నుండి విడిపోయి మూడవ ఫ్రంటు అయిన "లెప్ట్ ఫ్రంటు"లో కొన్ని పార్టీలతో పాటు చేరింది. 2007లో క్రిస్టియన్ వ్యతిరేక అల్లర్లు కంధమై జిల్లాలో జరిగినప్పుడు దానికి బి.జె.పి పాత్ర ఉందని విమర్శించాడు. బి.జె.డి విధాన సభ, పార్లమెంటు ఎన్నికలలో విజయం సాధించింది. ఈ పార్టీ 21 లోక్‌సభ స్థానాలకు 14, 147 అసెంబ్లీ స్థానాలకు 103 స్థానాలను కైవశం చేసుకొన్నది. నవీన్ పట్నాయక్ 2009 మే 21 న ఒడిశా ముఖ్యమంత్రిగా మూడవసారి పదవిని అధిష్టించాడు.

ఎన్నికలు - 2014
2014 భారత సాధారణ ఎన్నికలలో, పెద్ద మెజారిటీతో నవీన్ పట్నాయక్ విజయం సాధించాడు. ఆయన పార్టీ బిజూజనతాదళ్ 21 లోక్‌సభ స్థానాలకు గానూ 20 స్థానాలను, 147 అసెంబ్లీ స్థానాకు గానూ 117 స్థానాలను కైవశం చేసుకున్నది. నాల్గవసారి ముఖ్యమంత్రిగా ఆయన ప్రమాణస్వీకారం చేసాడు.

భాష
నవీన్ పట్నాయక్ తన ప్రారంభ జీవితంలో అధిక కాలం ఒరిశాకు దూరంగా గడిపాడు. ఆయన ఒడియా భాష నేర్చుకోలేదు. భారతదేశ రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులలో స్థానిక భాష తెలియని ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న ఏకైక వ్యక్తి ఆయన. ఈ విషయంలో ఆయన విపక్షాలనుండి అనేక విమర్శలను ఎదుర్కొన్నారు. అయినప్పటికీ ఆయనకు హిందీ భాష, ఫ్రెంచ్, ఆంగ్ల భాషలలో గొప్ప పాండిత్యం ఉంది. వివిధ కార్యక్రమాలలో ఆయన రోమన్ అక్షరాలలో వ్రాసుకొని ఒరియా భాషలో ఉపన్యాసాలనిస్తారు.

వివాదాలు
అక్రమ చిట్‌ఫండు మరియ్ పోంజీ స్కీములలో భాగస్వామ్యం ఉన్నదనే ఆరోపణతో 2014 లో సి.బి.ఐ కొంతమంది బిజూ జనతాదళ్ పార్లమెంటు సభ్యులను, శాసనసభ సభ్యులను ప్రశ్నించడానికి అరెస్టు చేసింది. జీవితకాల పొదుపు కొరకు లక్షల సంఖ్యలో పేదప్రజలకు జరిగిన కోట్లాది రూపాయల ఆర్థిక మోసాలకు సంబంధించి 30 కంపెనీల సంబంధం పై సి.బి.ఐ విచారణ చేపట్టింది. ఈ ఆర్థిక మోసాలకు సంబంధించి పట్నాయక్ మౌనంగా ఉన్నందున ఆయనకు అనేకమైన ఇటువంటి వ్యాపారాలు ఉన్నందున సి.బి.ఐ ప్రశ్నలను సంధించింది. అటువంటి ఒక కంపెనీ ప్రారంభోత్సవంలో ఆయన పాల్గొన్న ఫోటో లభించిన కారణంగా విచారణ జరిగింది.

పురస్కారాలు, గుర్తింపులు
 Naveen Patnaik was felicitated by the United Nations (UN) for an effort to evacuate nearly a million people ahead of tropical storm, Cyclone Phailin, that made a landfall on coastal Odisha in October 2013.
 Naveen Patnaik was ranked the Most Popular Chief Minister of India by India Today-ORG-Marg Mood of the Nation Poll.
 Naveen Patnaik was ranked the Second Best Performing Chief Minister by NDTV Opinion Poll.

పుస్తకాలు
 A Second Paradise: Indian Country Life 1590–1947 – Published in India, England and US
 A Desert Kingdom: The People of Bikaner – Published in India, England and US
 The Garden of Life: An Introduction to the Healing Plants of India- Published in India, England and US

మూలాలు

ఇతర లింకులు

 Notable personalities of Odisha, including Naveen Patnaik, in Orissadiary website 
 Notable personalities of Odisha as per the Govt. of Odisha official web site

1946 జననాలు
జీవిస్తున్న ప్రజలు
ఒడిశా ముఖ్యమంత్రులు
11వ లోక్‌సభ సభ్యులు
12వ లోక్‌సభ సభ్యులు
13వ లోక్‌సభ సభ్యులు
ఒడిశా రాజకీయ నాయకులు
ఒడిశా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
భారతదేశ రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు