సదర్మాట్ ఆనకట్ట

సదర్మాట్ ఆనకట్ట  తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిర్మల్ జిల్లా, ఖానాపూర్ మండలం, మేడంపల్లి గ్రామం వద్ద గోదావరి నదిపై ఉంది. 437.388 మీటర్ల పొడవున్న ఈ ఆనకట్టను 1891-92లో నిజాం కాలంలో ఫ్రెంచ్ ఇంజనీర్ కేకే ఊట్లే ఆధ్వర్యంలో నైజాం తాలుక్ దార్ విల్‌కిన్‌సన్ దీనిని నిర్మించారు. దీనిని వారసత్వ సాగునీటి నిర్మాణ (హెచ్‌ఐఎస్) అవార్డుకు ఎంపికచేయడం జరిగింది.

చరిత్ర 
1891లో హైదరాబాద్ ప్రధాన మంత్రి నవాబ్ సర్ వికార్-ఉల్-ఉమ్రా పాలనలో, సదర్మాట్ ఆనకట్ట ఫ్రెంచ్ ఇంజనీర్ జెజె ఓట్లీ పూర్వపు ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని ఖానాపూర్ మండలంలో నిర్మించారు. ఇది 2 మీటర్ల ఎత్తుతో 437.4 మీటర్ల పొడవుతో 23.8 మీటర్లు ఉన్న రాతి నిర్మాణం. నిర్మాణానికి అంచనా వ్యయం, అప్పుడు, సుమారు 1 లక్ష రూపాయలు.

నిర్మాణం - సాగుబడి 
ఖానాపూర్‌కు ఏడు కిలోమీటర్ల దూరంలో గోదావరి నదిలో ఒక పొడగాటి ఆడ్డుగోడను నిర్మించి సదర్మాట్ కాల్వను ఏర్పాటుచేశారు. ఈ ఆనకట్ట నుంచి ఖానాపూర్, కడెం మండలాలకు చెందిన 26 గ్రామాల పరిధిలోని 13,100ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు అందించడం జరుగుతుంది. దీని పరిధిలో 80% వరి, మిగిలిన 20%లో మొక్కజొన్న, పసుపు పంటలు పండుతున్నాయి.

వారసత్వ సాగునీటి నిర్మాణంగా ఎంపిక 
కెనడాలోని సస్కటూన్‌లో 2018 ఆగష్టు 12నుండి 17వరకు జరిగిన 69వ ఐఈసీ సమావేశంలో తెలంగాణ నీటిపారుదలశాఖ పంపిన ప్రతిపాదనల్ని పరిశీలించి సదర్మాట్ ఆనకట్టను వారసత్వ సాగునీటి నిర్మాణంగా ఎంపికచేశారు.

బ్యారేజీ నిర్మాణం 
సదర్మాట్ ఆనకట్ట తగిన నీటి నిల్వ లేదు కాబట్టి గోదావరి నది ఎగువ ప్రాంతాల నుండి ప్రవాహాలు ఉన్నప్పుడే వ్యవసాయ భూములకు సాగునీరు అందుతుంది. అందుకోసం మామడ మండలం పొంకల్ వద్ద  రూ.516.23 కోట్లతో సదర్మాట్ బ్యారేజీ నిర్మాణం జరుగుతుంది. సదర్మాట్ బ్యారేజీ 1.6 టీఎంసీల నీటిని అందించి 20,000 ఎకరాల అదనపు ఆయకట్టతోపాటు ఇప్పటికే ఉన్న 18,000 ఎకరాల ఆయకట్టును స్థిరీకరిస్తుంది. సదర్‌మాట్ ఆయకట్టు 6848 ఎకరాలతో పాటు కొత్తగా 5618 ఎకరాలు మొత్తం ఖానాపూర్ నియోజకవర్గంలో 12466 ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు, నిర్మల్, ఖానాపూర్ నియోజకవర్గాలకు తాగునీరు అందనుంది.

2021 జనవరి 11న తెలంగాణ రాష్ట్ర నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి టి.హరీష్ రావు ఈ బ్యారేజీ నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేశారు.

మూలాలు 

ఆనకట్టలు
తెలంగాణ జలాశయాలు
జలాశయాలు