అబ్దుల్ సత్తార్ ఈది

అబ్దుల్‌ సత్తార్‌ ఈది (1 జనవరి 1928 – 2016 జూలై 8) పాకిస్థాన్‌కు చెందిన ప్రఖ్యాత సంఘసేవకులు, దాత. పాక్‌లో అతిపెద్ద సంక్షేమ సంస్థ ‘ఈది ఫౌండేషన్‌’ను ఏర్పాటుచేసిన గొప్ప వ్యక్తి ఆయన. ఆయనకు దేశవిదేశాల్లో ఎందరో అభిమానులు ఉన్నారు. ఈది ఫౌండేషన్‌ పాకిస్థాన్‌లో ఎన్నో అనాథాశ్రమాలు, మెడికల్‌ క్లినిక్‌లు, అంబులెన్స్‌లు నడుపుతోంది. పేదల కోసం ఎన్నో సహాయ కార్యక్రమాలు చేస్తోంది.  తప్పిపోయి పాకిస్థాన్‌ చేరిన భారతీయ బాలిక గీత ఆశ్రయం పొంది, పెరిగి పెద్దదైంది ఈదీ ఫౌండేషన్‌లోనే.  ఆయన "ఏంజల్ ఆఫ్ మెర్సీ"గా సుప్రసిద్ధుడు. "అతి గౌరవప్రదమైన" చారిత్రక వ్యక్తిగా పాకిస్తాన్ లో గుర్తింపు పొందాడు. 2013లో "ద హఫింగ్టన్ పోస్టు" ఆయనను "ప్రపంచంలో జివించిఉన్న గొప్ప మానవతావాది"గా ప్రకటించింది. మరికొంత మంది ఆయనను "ఫాదర్ ఆఫ్ తెరెసా"గా అభివర్ణిస్తారు.

జీవిత విశేషాలు 
ఆయన 1928లో బ్రిటిష్ ఇండియాకు చెందిన గుజరాత్ లో బంత్వా గ్రామంలో జన్మించాడు.
తన 11వ యేట ఆయన తల్లికి పక్షవాతం వచ్చింది. ఆయన 19వ యేట ఆమె మరణించింది. ఆమెకు తాను చేసిన సేవల అనుభవం వల్ల ఆయనకు ముసలివాళ్ళు, మానసిక వికలాంగులు, వికలాంగులకు సేవచేయాలనే కృక్పథం అభివృద్ధి చెందింది. భారత పార్లమెంటు ప్రకారం ఈది, ఆయాన్ కుతుంబ సభ్యులను 1947లో పాకిస్తాన్ వలస వెళ్ళారు. అప్పుడు ఆయన కరాచీ వెళ్ళి ఒక హోల్‌సేల్ షాపులో పనికి చేరాడు. ఆయన తల్లి ఆయనకు ఒక పైసాను  తన ఆహారం కొరకు, మరియొక పైసాను ముష్థివానికి దానం చేసింది. ఆయన మొదట పెడ్లర్ గానూ తరువాత ఆయన బట్టల షాపులో కమీషన్ ఎజంటుగా పని చేసాడు. కొన్ని సంవత్సరములు తరువాత ఆయన కులం వాళ్ళ సహకారంతో ఉచిత వైద్యశాలను ప్రారంభించాడు.

ఆయన నేషనల్ పబ్లిక్ రేడియోకు ఇచ్చిన కార్యక్రమం (2009) లో "నేను రోడ్లపక్క అనేక మంది ప్రజలను చూశాను... ఫ్లూ వ్యాధి కరాచీలో వ్యాపించింది, ఎవరూ వారికి వైద్య సహాయం అందించడం లేదు. కానీ నేను కొన్ని బల్లలను అచ్చట అమర్చి మెడికల్ విద్యార్థులను వాలంటీర్లుగా సంపాదించాను. నాకు డబ్బు లేదు. నేను వీధులలో విరాళాల కొరకు అడుక్కున్నాను. ప్రజలు సహాయమందించారు. నేను ఒక 8X8 గదిని తీసుకుని నా పనిని ప్రరంభించాను."

స్వచ్ఛంద సేవ
ఆయన తరువాత 60 సంవత్సరాల పాటు తన జీవితాన్ని పేద ప్రజల కొరకు అంకితం చేసారు. పాకిస్తాన్ లో ఆయాన పేదల సంక్షేమం కొరకు ఒంటి చేతితో పనిచేసారు. ఆయన ఈది ఫౌండేషన్ను స్థాపించారు. అదనంగా ఆయన సంక్షేమ ట్రస్టు స్థాపించి దానికి ఈది ట్రస్టుగా నామకరణం చేసారు. దానికి ప్రారంభంలో ఐదువందల పాకిస్తాన్ రూపాయల ప్రారంభ మొత్తాన్ని ఉపయోగించారు. తదుపరి ఆ ట్రస్టు "బిల్‌క్విస్ ఈది ట్రస్టు"గా నామాంతరం చెందింది. పేద ప్రజల సంరక్షకునిగా ఉన్న ఆయనకు అనేక విరాలాలు వచ్చాయి. అప్పుడు తన సేవలను విస్తరించారు. ప్రస్తుతం ఆ సంస్థ పరిమాణం లోనూ, సేవలలోనూ అభివృద్ధి చెంది పాకిస్తాన్ లొ అతి పెద్ద సంక్షేమ సంస్థగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రారభం నుంచి ఆ సంస్థ 20000 మంది వదిలివేయబడిన శిశువులను, 50000 మంది అనాథలను ఆదుకొంది, 40000 మంది నర్సులకు శిక్షణనిచ్చారు. ఈ సంస్థ 300 లకు పైగా కేంద్రాలను పాకిస్తాన్ లోని గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాలలో నెలకొల్పి తన సేవలనందించింది. వివిధ ప్రాంతాలలో వంటశాలలు, వలస కేంద్రాలు, ఎవరూలేని మహిళలకు వసతి గృహాలు, అంగవైకల్యం గలవారికి వైద్యశాలలను స్థాపించింది.

ఈది ఫౌండేషన్ "ఈది" స్థాపనలో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అతిపెద్ద అంబులెన్స్ సర్వీసు (1500 ) నడుపుతూ 24 గంటలు అత్యవసర సర్వీసులను కూడా అందిస్తుంది. ఆ సంస్థ ఉచిత నర్సింగ్ హోం లను, అనాధాశ్రయాలను, వైద్యశాలలను, మహిళా వసతి గృహాలను, డ్రగ్స్ తీసుకున్న బాధితులకు పునరావాస కేంద్రాలు, మానసిక వికలాంగుల కేంద్రాలు స్థాపించింది. ఈ సంస్థ 2005లో కత్రినా తుఫాను బాధితుల కొరకు ఆఫ్రికా, మధ్య తూర్పు, కాకసస్ ప్రాంతం, తూర్పు యూరోప్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లలో సహాయ కార్యక్రమాలను చేసింది. ఆయన కుమారుడు ఫైసల్ ఈది, భార్య బిల్‌క్విస్ ఈది, కుమార్తెలు ఆయన వ్యాధితో బాధపడుతున్నప్పుడు సంస్థకోసం తమ సేవలనందించారు. ఆయన పాకిస్తాన్ యొక్క మదర్ తెరెసాగా పిలువబడుతున్నారు.

పురస్కారాలు

అంతర్జాతీయ అవార్డులు
 రామన్ మెగసెసే అవార్డు (ప్రజా సేవ కొరకు) (1986) 
 లెనిన్ శాంతి బహుమతి (1988) 
 పాల్ హారిస్ ఫెలో (రోటరీ ఇంతనేషనల్ నుండి) (1993) 
 అమెరికన్ భూకంప బాధితులకు సహాయం అందించినందుకు గానూ యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్ నుండి శాంతి బహుమతి. (1998)
 హమ్‌దాన్ అవార్డు (మెడికల్ సేవలకు గానూ) (2000), UAE
 ఇంటర్నేషనల్ బల్జాన్ ప్రైజ్ (2000) (మానవత్వం, శాంతి, సౌభ్రాతృత్వం, ఇటలీ) 
 పీస్ అండ్ హార్మోనీ అవార్డు (2001), ఢిల్లీ
 శాంతి పురస్కారం (2004), ముంబై
 శాంతి బహుమతి (2005), హైదరాబాదు దక్కన్
 వోల్ఫ్ ఆఫ్ భోగియో పీస్ అవార్డు (2005), ఇతాలీ
 గాంధీ శాంతి పురస్కారం (2007), Delhi
 శాంతి పురస్కారం (2008), Seoul
 ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, కరాచీ నుండి గౌరవ డాక్టరేట్. (2006) .
 యునెస్కో - మదణ్‌జీత్ సింగ్ ప్రైస్ (2009) 
 అహ్మదియ్యా ముస్లిం శాంతి ప్రైజ్ (2010)

జాతీయ అవార్డులు
 Silver Jubilee Shield by College of Physicians and Surgeons (1962–1987) 
 Moiz ur rehman Award (2015) 
 The Social Worker of Sub-Continent by Government of Sindh (1989) 
 Nishan-e-Imtiaz, civil decoration from the Government of Pakistan (1989) 
 Recognition of meritorious services to oppressed humanity during the 1980's by Ministry of Health and Social Welfare, Government of Pakistan (1989) 
 Pakistan Civic Award from the Pakistan Civic Society (1992) 
 Shield of Honor by Pakistan Army (E & C) 
 Khidmat Award by the Pakistan Academy of Medical Sciences
 Human Rights Award by Pakistan Human Rights Society

రూ. కోటి విరాళాన్ని తిరస్కరించిన ఈది ఫౌండేషన్
భారతదేశానికి చెందిన మూగ చెవిటి బాలిక గీత పదకొండేళ్ల వయసులో పొరపాటున పాకిస్తాన్‌లో ప్రవేశించినప్పుడు ఈది ఆమెను కాపాడారు. ఫౌండేషన్‌లో ఉంచుకుని సంరక్షించి భద్రంగా భారత్‌కు అప్పగించారు. బదిరురురాలైన గీత బాగోగులు చూసుకున్నందుకు భారత ప్రధాని మోదీ ప్రకటించిన రూ. కోటి విరాళాన్ని పాక్ స్వచ్ఛంద సంస్థ ఈది ఫౌండేషన్ మంగళవారం తిరస్కరించింది. మోదీ ప్రకటనపట్ల ఫౌండేషన్ వ్యవస్థాపకుడు అబ్దుల్ సత్తార్ ఈది కృతజ్ఞత తెలుపుతూనే ఆర్థికసాయాన్ని సున్నితంగా తిరస్కరించారని సంస్థ ప్రతినిధి అన్వర్ తెలిపారు.

మరణం
కిడ్నీ సంబంధిత సమస్యతో ఈది 2016 జూలై 8న మరణించారు. అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న ఈదిని ప్రత్యేక చికిత్స కోసం విదేశాలకు తరలిస్తామని ప్రభుత్వం కోరినా ఆయన నిరాకరించారు. తన దేశంలోనే ప్రభుత్వ ఆస్పత్రిలోనే చికిత్స తీసుకుంటానని చెప్పారు. జాతీయ స్టేడియంలో జరిగిన ఆయన అంతిమ ప్రార్థనలకు దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది ప్రజలు హాజరయ్యారు. పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు మమ్‌నూన్ హుస్సేన్, ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ రహీల్ షరీఫ్‌లు సహా పలువురు సైనికాధికారులు, వివిధ రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు, అధికారులు కూడా పాల్గొన్నారు. ఆయన మృతికి భారత విదేశాంగ మంత్రి సుష్మా స్వరాజ్ సంతాపం ప్రకటించారు.

మూలాలు

ఇతర లింకులు
 అనాథల ఆశాజ్యోతి ఈదీ ఫౌండేషన్‌

సంఘ సేవకులు
1928 జననాలు
2016 మరణాలు
పాకిస్తానీ ముస్లింలు
రామన్ మెగసెసే పురస్కార గ్రహీతలు
ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు
పాకిస్తాన్ వ్యక్తులు