అనిరుద్ధుడు

అనిరుద్ధుడు హిందూ పురాణాలలో వ్యక్తి.అనిరుద్ధ లేదా అనిరుద్ధ అంటే "అనియంత్రిత", "అడ్డంకులు లేకుండా" లేదా "ఆపలేనిది" అని అర్థం.అనిరుద్దుడు ప్రద్యుమ్నడు, రుక్మావతి దంపతుల కుమారుడు.కృష్ణుడు, రుక్మిణిలకు మనవడు. అతను తన తాత కృష్ణుడులాగా జనహితం కోసం జన్మించాడని పురాణాలు ప్రకారం తెలుస్తుంది.కల్పాదియందు బ్రహ్మను పుట్టించుటకై విష్ణువు డెత్తిన అవతారం కావచ్చు.ఇది శివుని పేర్లలో ఒకటిగా కూడా ఉపయోగించబడింది.

చరిత్ర 
యాదవకులజుడు. శ్రీ కృష్ణుని కుమారుడైన ప్రద్యుమ్నునకును, రుక్మికూతురైన రుక్మవతికిని కుమారుడు. ఇతడు నాగాయుతబలుడు, మహారథుడు. రుక్మిరాజు పౌత్రియైన రోచన ఇతని భార్య. ఈ వివాహకాల మందు ఘోరమైన పోరు జరిగింది. ఈమె వలన నితనికి వజ్రుడను పుత్రుడు పుడతాడు (భాగ, 10. 90). బాణాసురుని కుమార్తె ఉష అనునామె ఇతని ద్వితీయ భార్య. ఈమెను గురించి యాదవులకును బాణాసురునకును పోరు జరిగింది.

రోచనతో వివాహం 
రోచనతో అనిరుద్ద వివాహం భాగవత పురాణం 10 పర్వం 61 వ అధ్యాయంలో వివరించబడింది. రుక్మి మనవరాలు రోచనను అనిరుద్ద వివాహం చేసుకోవాలని రుక్మి కృష్ణ, రుక్మిణిని అభ్యర్థిస్తాడు.వివాహ వేడుకను ఏర్పాటు చేసినప్పుడు, పాచికలు ఆటలో మోసం చేసి, ముందరివారిని అవమానించడానికి ప్రయత్నించిన తరువాత బలరాముడు రుక్మిని చంపుతాడు.

ఉషతో అనిరుద్దుడు వివాహం 

భగవద్గీత ప్రకారం రాక్షసుల రాజు బనా ప్రహ్లాదుడు మనవడు. శ్రీకృష్ణుడికి అత్యంత ప్రియమైన పిల్లల భక్తుడు.బనాసుర కుమార్తె ఉషా అందమైన యువరాణి. ఒక రాత్రి ఆమెకు ఒక కల వచ్చింది.అందులో ఆమె చాలా అందమైన యువకుడిని చూసినట్లు కలగంటది.మొదటి చూపులోనే వారిద్దరు ఒకరిని ఒకరు ప్రేమించుకుని చాలా సంతోషకరమైన మాటలతో చాలా సమయం గడుపుతారు.అన్ని మంచి విషయాల మాదిరిగా కల కూడా ముగిసింది.ఉషా మాములుగా మేల్కొన్న తరువాత గడిచినదంతా ఒక కల తప్ప మరొకటి కాదని అనుకుంటుంది.

ఆమెకు సన్నిహితురాలు చిత్రలేఖ ఆ రోజు ఉదయం ఆమెను వెతుక్కుంటూ వచ్చింది. ఆ సమయంలో ఉష యువరాణి చాలా కన్నీటితో చాలా కలతగా ఉండటం చూసి, ఇప్పుడు ఏమి జరిగింది? అలా ఉన్నావు అని చిత్రలేఖ అస్పష్టంగా అడిగింది. ఎందుకంటే వారు ముందు రోజు సాయంత్రం అధిక ఉత్సాహంతో విడిపోయారు.దాని మీదట ఉష "మీరు నన్ను మూర్ఖులు అని అనుకోవచ్చు, కానీ గత రాత్రి నాకు చాలా స్పష్టమైన కల వచ్చింది. కలలో అందమైన యువకుడు, యువరాజును చూసాను. బహుశా నేను అలాంటి వారిని ఇంతవరకు ఎవ్వరునూ చూడలేదు కాబట్టి నాకు నిజంగా తెలియదని, దు:ఖంతో చెప్పింది."కలలోకి వచ్చిన వ్యక్తిని ఇంతకు ముందు నీవు ఎక్కడో తప్పకుండా చూసింటావు,... ఆలోచించండి" ..., అని చిత్రలేఖ కోరింది.

“నేను ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడలేదని నాకు కచ్చితంగా తెలుసు. అలాంటివాడు ఉన్నాడని కూడా నేను అనుకోనని మరలా కన్నీళ్లతో చిత్రలేఖపై విరుచుకుపడుతుంది.చిత్రలేఖకు ఆమెకు ఏదో ఒకటి చేయవలసి ఉందని తెలుసు.ఆలోచించి చిత్రలేఖ నేను నారద మహాముని నుండి చిత్రాల వేసే ప్రక్రియ నేర్చుకున్నాను కాబట్టి నేను మనిషి లేదా దేవుడి పోలికను చిత్రించగలను.మన వద్ద ఉన్న అందమైన దేవతలు, మానవులలో కొంతమందిని చిత్రించటం చేస్తాను.వాటిలో మీ ప్రియమైన ముఖాన్ని మీరు చూసిగుర్తించవచ్చు అని చెప్పింది.చిత్రలేఖ త్వరలోనే దేవతలు, గంధర్వుల ముఖాలను నిపుణుల సౌలభ్యంతో గీస్తుంది.చివరగా ఆమె శ్రీకృష్ణుడిని చిత్రించింది.

శ్రీకృష్ణుడు చిత్రాన్ని చూపి, ఉష అవును, ఇది అతనిలా ఉంది, కానీ పూర్తిగా కాదని ఆమె వెనుక నుండి చెప్పింది.తరువాత చిత్రం కృష్ణుడి కుమారుడు ప్రద్యుమ్నడు చిత్రం చూపించి, ఇతను సంగతేమిటిని అని అడిగింది.అతను కాదుగానీ, దగ్గరగా ఉన్నాడని చెప్పింది.చిత్రలేఖ మరొక చిత్రం తయారు చేస్తుంది. ఆమె దానిని యువరాణి ఉషకు చూపించినప్పుడు, యువరాణి ఆనందంతో నవ్వి, ఆమె బుగ్గలు రంగులో మారటం గమనించి చిత్రలేఖ, ఇది మీ హృదయాన్ని దొంగిలించిన ఈ యువరాజు ద్వారక కృష్ణుడి మనవడు అనిరుద్ధుడు, ఈ రాత్రికి నేను అతనిని మీ దగ్గరకు తీసుకువస్తానని చెప్పివెళ్లింది.చిత్రలేఖ చెప్పిన మాటలు యువరాణికి ఏమి చెబుతుందో అర్థం కాలేదు.

చిత్రలేఖకు యోగాలో శిక్షణ పొందింది.ఆమె కోరుకున్న చోటికి వెళ్ళగలదు ఆ రాత్రి ఆమె ద్వారకలోని కృష్ణ రాజభవనానికి వెళ్లి అనిరుద్ద గదికి వెళ్ళింది. నిద్రిస్తున్న యువరాజును ఆమె చేతుల్లోకి ఎత్తుకుని, ఆమె తిరిగి సోనితాపురం వద్దకు వెళ్లి, నిద్రిస్తున్న ఉష పక్కన మెల్లగా పరుండబెట్టింది.మరుసటి రోజు ఉదయం అనిరుద్ధడు మేల్కొని,  అతను  తెలియని పరిసరాలలో ఉన్నట్లు గమనించాడు.ఉషను చూసి మీరెవ్వరు, నేను ఎక్కడ ఉన్నానని అడుగుతాడు, ఉష సిగ్గుతో అతనితో తన కల గురించి, ఆమె స్నేహితురాలు చిత్రలేఖ ద్వారా నిజంగా ఆమె కోసం అతనిని ఎలా కనుగొంది చెప్పింది.అనిరిద్దుడు ఆశ్చర్యపోతాడు. కానీ అది తగినంత ఆహ్లాదకరంగా అనిపించినందున, అతను దానితో పోరాడకుండా సంతోషంగా ఉన్నాడు.అలా చాలా సంతోషకరమైన రోజులు గడిచాయి.ఇద్దరు ప్రేమించుకుంటారు.కానీ ఈ సంతోషకరమైన పరిస్థితి ఎక్కువ కాలం కొనసాగలేదు.ఒక రోజు  బానా సేవకుడు గమనించి, అసుర రాజుకు చెపుతాడు. బానా తెలియకుండా అకస్మాత్తుగా తన కుమార్తెకు గదుల్లోకి వెళ్ళి అక్కడ అనిరుద్ధుడిని చూసి దిగ్భ్రాంతి చెందుతాడు. యువరాజును వెంటనే బంధించాలని ఆదేశిస్తాడు.

ద్వారకలో యువరాజు అకస్మాత్తుగా అదృశ్యం కావడంతో అందరూ ఆందోళన చెందుతారు.నారద మహర్షి సందర్శనలో, అక్కడ అనిరుద్దను ఎలా ఖైదీగా తీసుకున్నాడనే దాని గురించి వారికి తెలియజేస్తాడు.కృష్ణుడు అన్న బలరాముడు నారదుడు లోగా జరిగిన కొన్ని సంఘటనలు పేర్కోని, సురరాజు బానానుండి అతనిని రక్షించవలసి ఉందని రంజింపచేస్తాడు.కృష్ణుడు కూడా నవ్వి బానా నగరంపై దాడి చేసిన సమయం ఇదేనని చెప్తాడు. దీనికి మరో కారణం చేత జరుగుతాయి.శ్రీ కృష్ణుడి నేతృత్వంలోని యాదవ వీరులు బలరామ, ప్రద్యుమ్న, సాత్యకి సోనితాపుర వైపు కవాతు చేసి నగరంపై దాడి చేస్తారు.

కానీ సురరాజుకు నగర రక్షణకు శివుడు ఇచ్చిన కోరిక ప్రకారం అక్కడే ఉన్నాడు. శివుడు, కృష్ణుడు మధ్య యుద్ధం ప్రారంభమైంది.శివుని కుమారుడు  కార్తికేయ తన తండ్రితో కలిసి ప్రద్యుమ్నతో యుద్ధంలో పోరాడుతాడు.దేవతలందరూ ఆకాశం నుండి ఆశ్చర్యంగా చూస్తుండగా దైవ బాణాలు ముందుకు, వెనుకకు ఎగిరిపోయాయి.చివరికి కృష్ణుడు నిద్రకు ప్రేరేపించే బాణం అయిన జ్రుభన ఆస్ట్రాను పంపించాడు. అది వెంటనే నిద్రలోకి జారుకున్న శివుడిని తాకింది.సతయాకితో పోరాడుతున్న బానా కృష్ణుడి వైపు వచ్చాడు. కృష్ణుడు తన ప్రతి విల్లును అప్రయత్నంగా విరగ్గొట్టి చివరకు తన దివ్యాయుధం సుదర్శనను అతనిపైకి విసురుతాడు అది అతని వెయ్యి చేతులను నరికివేసింది.ఆ సమయంలో శివుడు మేల్కొని తన భక్తుడి తరపున జోక్యం చేసుకుంటాడు. అతన్ని చంపవద్దు కృష్ణా, అతను నా భక్తుడు. అతను నా రక్షణ కోరాడు అని చెపుతాడు. చింతించకండి.నేను అతని బంధువులను చంపబోనని ప్రహ్లాదకు వాగ్దానం చేశాను.తన వెయ్యి చేతులు నరికివేయడంతో అతను ఇకపై అహంకారంగా ఉండడు.అతను నీకుసేవకుడుగా ఉండనీయండి అని అంటాడు. కృష్ణుడి మాటలు విని, వినయపూర్వకంగా బానాసురుడు దేవతల పాదాల వద్ద పడతాడు.తరువాత అతను తన రాజభవనానికి తిరిగి వెళ్లి, యువ జంట, అనిరుద్ధ, ఉషాతో తిరిగి వచ్చి, వారిని ఒక రథం మీద ద్వారకాకు పంపిస్తాడు.

మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు 

పురాణ పాత్రలు