దిబాంగ్ వ్యాలీ జిల్లా

డిబాంగ్ వ్యాలీ జిల్లా, భారతదేశం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లా. ఈ జిల్లాలో డిబాంగ్ నది ప్రవహిస్తున్న కారణంగా దీనికీ ఈ పేరు వచ్చింది. మిష్మి ప్రజలు దీనిని టాలన్ అంటారు. 9,128 చ.కి.మీ వైశాల్యం ఉన్న డిబాంగ్ లోయ జిల్లా రాష్ట్రంలో వైశాల్యపరంగా ప్రథమ స్థానంలో ఉన్నప్పటికీ భారతదేశంలో అత్యల్ప జనసాంధ్రత ఉన్న జిల్లాలలో ఇది ప్రథమ స్థానంలో ఉంది.

చరిత్ర
1980లో లోహిత్ జిల్లాలో కొంత భాగం వేరుచేయగా డిబాంగ్ లోయ జిల్లా ఏర్పడింది. 2011 డిసెంబరు 16న డిబాంగ్ లోయ జిల్లా ఎగువ డిబాంగ్ లోయ జిల్లా, దిగువ డిబాంగ్ లోయ జిల్లాలుగా విభజించబడింది.

భౌగోళికం
రిపబ్లిక్ చైనాలో జన్మించిన డిబాంగ్ నది ఈ జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తుంది, కనుక ఈ జిల్లాకు ఈ పేరు వచ్చింది. ఈ జిల్లాకు అనిని కేంద్రంగా ఉంది. ఇది భారతదేశ ఉత్తర, ఈశాన్య జిల్లాలలో చివరిది.

విభాగాలు
దిబాంగ్ లోయ జిల్లాలో ఒకే ఒక అనిని అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఉంది. ఇది అరుణాచల్ ప్రదేశ్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉంది.

జనాభా గణాంకాలు (2011) 
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని డిబాంగ్ వ్యాలీ జిల్లా మొత్తం జనాభా 8,004. వీరిలో 4,414 మంది పురుషులు కాగా, 3,590 మంది మహిళలు ఉన్నారు. జిల్లాలో మొత్తం 1,952 కుటుంబాలు ఉన్నాయి. జిల్లా సగటు లింగ నిష్పత్తి 813.

జిల్లా మొత్తం జనాభాలో 29.8% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తుండగా, 70.2% మంది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. పట్టణ ప్రాంతాల్లో సగటు అక్షరాస్యత రేటు 84% కాగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 55.6%. అలాగే డిబాంగ్ వ్యాలీ జిల్లాలోని పట్టణ ప్రాంతాల లింగ నిష్పత్తి 812 కాగా, గ్రామీణ ప్రాంతాల వారిది 814గా ఉంది.

డిబాంగ్ వ్యాలీ జిల్లాలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 1084, ఇది మొత్తం జనాభాలో 14%. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 574 మంది మగ పిల్లలు ఉండగా, 510 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. ఈ విధంగా జిల్లా లోని పిల్లల లింగ నిష్పత్తి 889, ఇది దిబాంగ్ వ్యాలీ జిల్లాలోని సగటు లింగ నిష్పత్తి (813) కంటే ఎక్కువ. డిబాంగ్ వ్యాలీ జిల్లా మొత్తం అక్షరాస్యత రేటు 64.1%. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 59.22% ఉండగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 50.75%గా ఉంది.

ప్రజలు 
దిబాంగ్ లోయ జిల్లాలో మిష్మి (ఇడు) ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు. మిష్మి ప్రజలలో వారి వలస గురించిన కథ ఒకటి ప్రచారంలో ఉంది. ఈ కథలో చీతూ- హులుని ప్రాంతం, మిష్మి ప్రజలు సంచరించిన 12 నదీ ప్రాంతాలు గురించిన వర్ణన ఉంది. వీరు మొదట అహూం రాజ్యంలో నివసించారని ఈ కథనాలు వివరిస్తున్నాయి. మిష్మి ప్రజలు సాధారణంగా దట్టమైన అటవీ ప్రాంతంలో నివసిస్తుంటారు.

భాషలు 
దిబాంగ్ లోయ జిల్లాలో మిష్మి, సిన్జొ-టిబెటన్ భాషలను దాదాపు 25,000 మంది ప్రజలు మాట్లాడుతున్నారు. దీనిని టిబెటన్, లాటిన్ లిపిలో వ్రాస్తుంటారు.

వృక్షజాలం, జంతుజాలం
దిబాంగ్ లోయ జిల్లా వన్యసంపదతో సుసంపన్నమై ఉంది. ఇక్కడ మిష్మి టాకిన్, గాంగ్షణ్ మౌంట్జాక్ వంటి అరుదైన క్షీరదాలున్నాయి. అలాగే స్కల్టర్ మోనల్ వంటి పక్షులు ఉన్నాయి. సైన్సు ప్రపంచంలో సరికొత్తగా కనిపెట్టబడిన ఎగిరే ఉడుత కూడా ఈ జిల్లాలో కనిపిస్తుంది. 1991లో ఎగువ డిబాంగ్ లోయ జిల్లాలో 4,149 చ.కి.మీ వైశాల్యంలో " డిబాంగ్ విల్డ్‌లైఫ్ శాంక్చ్యురీ " ఏర్పాటు చేయబడింది.

మూలాలు

భౌగోళిక స్థితి

వెలుపలి లింకులు 

 Official Website of Dibang Valley District Government

అరుణాచల్ ప్రదేశ్ జిల్లాలు
1980 స్థాపితాలు
దిబాంగ్ వ్యాలీ జిల్లా
భారతదేశం లోని జిల్లాలు