నందినాగరి

నందినాగరి లిపి, సా.శ. 7 వ శతాబ్దంలో నాగరి లిపినుండి ఉద్భవించిన, బ్రాహ్మిక లిపి. .. ఈ లిపి, దీనిలోని మాండలికాలు దక్షిణ భారతదేశంలో వాడుకలో ఉండేవి. అంతేగాకుండా, నందినాగరి లిపిలో కనుగొనబడిన సంస్కృత తాళపత్రగంధాలు ఇంకా అనువదింపబడలేదు. . మధ్వాచార్యుని ద్వైత వేదాంత పాఠశాలకి చెందినవిగా భావిస్తున్న వ్రాతపత్రులు, నందినాగరిలోనే ఉన్నాయి.

దీని సోదరిలిపి అయిన దేవనాగరి, భారతదేశం ఇతర ప్రాంతాలన్నిటిలోనూ వాడుకలో ఉంది.

నామశాస్త్రం
“నందినాగరి” అనే పేరు ఎందుకు వచ్చిందనే ప్రశ్న స్పష్టమైన సమాధానం లేదు. బహుశా “నంది” అనేది, పవిత్రమైన అనే అర్థంలో వాడబడుతూండవచ్చు.

చరిత్ర

బ్రాహ్మీ లిపి కుటుంబానికి చెందిన నందినాగరి లిపి, సా.శ. 8 -19 శతాబ్దాల మధ్యకాలంలో, దక్షిణ భారతదేశంలో, ముఖ్యంగా, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్నాటక, దక్షిణ మహారాష్ట్రలలో సంస్కృత గ్రంథాలకి, శాసనాలకి వినియోగింపబడింది.
నందినాగరి, ప్రాచీనమైన శాసనాలు కొన్నింటిని తమిళనాడులో కూడా కనుగొన్నారు. మహాబలిపురంలో, సా.శ. వ శతాబ్దానికి చెందిన నరసింహ పల్లవుని రాతిశాసనాలు, సా.శ. 10వ శతాబ్దానికి చెందిన చోళ రాజరాజు కాలానికి చెందిన నాణేలు, నందినాగరి లిపిలోనే ఉన్నాయి. ఋగ్వేదం,  ఇతర వేదాలేకాకుండా,  సా.శ. 1వ శతాబ్దంనాటి విక్రమచరిత్ర వ్రాతప్రతులు కూడా నందినాగరి లిపిలో లభ్యమవుతున్నాయి.

తిరువనంతపురం (కేరళ) లోని ఒక గుడిలో లభించిన, అనంతశయన మహాత్మం అనే తాళపత్రగ్రంథం కూడా నందినాగరి లిపిలోనే ఉంది.
విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో సంస్కృతం వ్రాసేందుకు, తాళపత్రగంథాలలోనూ, రాగిరేకులమీద నాగరిలిపినే ఉపయోగించారు.
నందినాగరిలిపిలో వ్రాయబడిన ఎన్నో సంస్కృత వ్రాతప్రతులు దక్షిణ భారతదేశంలో దొరికినప్పటికీ, ఈ లిపిపైన, లిపిలో లభ్యమవుతున్న శాస్త్రసాహిత్యంపైన అంతగా అధ్యయనం జరగలేదు. వీటిలో వేదాలు, వేదాంతాలు, వేదాంతభాష్యాలు,  పురాణాలు, విజ్ఞానశాస్త్రాలు, కళలు సంబంధించిన అనేక గ్రంథాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ దక్షిణ భారతదేశంలో ఉన్న వివిధ వ్రాతప్రతి గ్రంథాలయాల్లో, భద్రపరచబడి ఉన్నాయి. కొన్ని నందినాగరి వ్రాతలు, ద్వైలిపిలో (రెండేసి లిపుల్లో), తెలుగు, తమిళం, మలయాళం, కన్నడం వంటి ప్రధాన దక్షిణ భాషా లిపులతో కూడి ఉన్నాయి.

యూనికోడ్ లో నందినాగరి
యూనికోడ్ లో నందినాగరికి, కోడ్స్ కేటాయించబడ్డాయికానీ., ఇప్పటికీ వినియోగింపబడలేదు.

చిత్రమాలిక

ఇవి కూడా చూడండి
విజయనగర సామ్రాజ్యము
దేవనాగరి
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
తెలుగు లిపి

మూలాలు

బయటి లింకులు

 Palaeographical Importance of Nandinagari,   HareKrsna.com

లిపులు