దక్షిణ దినాజ్‌పూర్ జిల్లా

పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర 20 జిల్లాలలో దక్షిణ దినాజ్‌పూర్ (బెంగాలి:দক্ষিণ দিনাজপুর জেলা) ఒకటి. 1992 ఏప్రిల్ 1 పశ్చిమ మదీనాపూర్ లోని విభాగంగా ఉన్న ఈ ప్రాంతానికి జిల్లాహోదా ఇవ్వబడింది. తరువాత ఈ జిల్లా 2 ఉపవిభాగాలుగా (బాలూర్‌ఘాట్, గంగారాంపూర్) విభజించబడింది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంల్ 20 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా అత్యల్ప జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాగా గుర్తింపు పొందింది.

చరిత్ర
భారతదేశం విభజించబడిన సమయంలో మునుపటి దీనాజ్‌పూర్ జిల్లా పశ్చిమ దినాజ్‌పూర్, తూర్పు దినాజ్‌పూర్ జిల్లాలుగా విభజించబడింది. తూర్పు దీనాజ్‌పూర్‌గా ప్రస్తుతం పిలువబడుతున్న ఈ ప్రాంతం దినాజ్‌పూర్‌గా జిల్లా బంగ్లాదేశ్ తూర్పు పాకిస్థాన్‌లో భాగంగా మారింది. 1956లో " స్టేట్స్ రీ ఆర్గనైజేషన్ " సిఫారసులకు అనుగుణంగా పశ్చిమ దినాజ్‌పూర్ జిల్లా బీహార్ రాష్ట్రం లోని కొన్ని ప్రాంతాలను కలుపుకుని విస్తరించబడింది. 1992 ఏప్రిల్ 1 తారీఖున పశ్చిమ దినాజ్‌పూర్ జిల్లా ఉత్తర దినాజ్‌పూర్, దక్షిణ దినాజ్‌పూర్ జిల్లాలుగా విభజించబడింది.

ఆర్ధికం
దక్షిణ దినాజ్‌పూర్ దీర్ఘకాలంగా వ్యవసాయ ఆధారిత ప్రాంతంగా ఉంది. జిల్లాలో అత్యధిక భూభాగం వ్యవసాయానికి ఉపయోగపడుతుంది. జిల్లాలో ఆట్రై నది, పునబాబా నది, టంగన్ నది, బ్రహ్మణి నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. ఇవి పుష్కలమైన పంటను, చేపలను అందిస్తున్నాయి. జిల్లాలో బృహాత్తరమైన పరిశ్రమలు ఏవీ లేవు. కనుక ఇది పరిశ్రమ రహిత జిల్లాగా గుర్తించబడుతుంది. 2003 నవంబరు మాసంలో జిల్లాలో మొదటి మద్యతరహా పరిశ్రమ ప్రారంభం అయింది. బ్రాడ్ బాండ్ కనెక్షన్లు లేనప్పటికి పలు నగరాలలో ఇంటర్నెట్ లభిస్తుంది. ప్రయాణసదుపాయంగా జిల్లాలో రాష్ట్రీయ రహదారి (3కి.మీ పొడవు) ఒకటి, జాతీయరహదారి 34 ఉన్నాయి. బలూర్ఘాట్, ఎక్లఖి మద్య నూతనంగా రైలు మార్గం నిర్మించబడంది. 2004 డిసెంబరు 30 నుండి రైలు సేవలు లభిస్తున్నాయి.

2011 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో దక్షిణ దినాజ్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి  అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.

విభాగాలు

ఉపవిభాగాలు
జిల్లా 2 ఉపవిభాగాలుగా ( బాలూర్ఘాట్, గంగారాంపూర్) విభజించబడి ఉంది. బాలూర్ఘాట్ విభాగంలో 1 పురపాలకం, 4 కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు (హిలి,బాలూర్ఘాట్, కుమర్గంజ్, తపన్) ఉన్నాయి. 
 గంగారాంపూర్ ఉపవిభాగంలో గంగారాంపూర్ పురపాలకం, 4 కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు (గంగారాంపూర్, బంషీహరి, హరిరాంపూర్, కుష్మండి) ఉన్నాయి. 
 జిల్లా కేంద్రంగా బాలూర్ఘాట్ ఉంది. జిల్లాలో 8 పోలీస్ స్టేషన్లు ఉన్నాయి.
 జిల్లాలో 8 డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు, 2 పురపాలకాలు, 65 గ్రామపంచాయితీలు, 2317 గ్రామాలు ఉన్నాయి.
 
ఒక్కో ఉపవిభాగంలో పురపాలకం కాక అదనంగా కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకు ఉంది. కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకును గ్రామీణ ప్రాంతాలు, పట్టణాలుగా విభజించబడ్డాయి.
 మొత్తంగా జిల్లాలో 2 నగరప్రాంతాలు ( చక్ భ్రిగు), బైదినాథ్పర) ఉన్నాయి. ఇవి 2001 2 పురపాలకాకుగా చేయబడ్డాయి.

 బాలూర్ఘాట్ : మున్సిపాలిటీ 
 హిల్స్ (కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్) కేవలం 5 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి. 
 బాలూర్ఘాట్ (కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్) మాత్రమే 11 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి. . 
 కుమర్గంజ్ (కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్) కేవలం 8 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి.
 తపన్ (కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్) మాత్రమే 11 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి.

గంగారాంపూర్ ఉపవిభాగం 
 గంగారాంపూర్ : మున్సిపాలిటీ 
 గంగారాంపూర్ (కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్) 11 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి.
 బంసిహరి (కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్) 5 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి. 
 హరిరాంపూర్ (కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్) 6 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి.
 కుష్మంది (కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాక్) 8 గ్రామ పంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి.

అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు 
జిల్లాలో 5 శాసనసభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి: 

 కుష్మండి (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (ఎస్సీ) (శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 33.), 
 గంగారాంపూర్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (. శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 35), 
 తపన్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (ఎస్టీ) (. శాసనసభ నియోజకవర్గం 36), 
 కుమర్గంజ్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (. శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 37), 
 బాలూర్ఘాట్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 38.),

షెడ్యూల్డ్ జాతి , షెడ్యూల్డ్ కులాల రిజర్వేషన్ నియోజకవర్గాలు 
 షెడ్యూల్డ్ జాతి, షెడ్యూల్డ్ కులాల రిజర్వేషన్ నియోజకవర్గాలు :- తపన్ నియోజకవర్గం. 
 కుష్మండి నియోజకవర్గం. 
 బాలూర్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం :- ఉత్తర దీనాజ్‌పూర్ జిల్లా నుండి ఒక శాసనసభ నియోజకవర్గాలతో చేర్చి బాలూర్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నుండి 6 శాసనసభ నియోజకవర్గాలు.

నియోజకవర్గ పునర్విభజన తరువాత 
" డిలిమినేషన్ కమీషన్ " ఆదేశానుసారం జిల్లా 6 శాసనసభ నియోజకవర్గాలుగా విభజించబడడింది :
 కుష్మండి (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (ఎస్సీ) (శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 37.), 
 కుమర్గంజ్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (. శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 38), 
 బాలూఘాట్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (. శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 39), 
 తపన్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (ఎస్టీ) (. శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 40), 
 గంగారాంపూర్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (ఎస్సీ) (. శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 41), 
 హరిరాంపూర్ (విధాన సభ నియోజకవర్గం) (శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏ 42.).

షెడ్యూల్డ్ జాతి , షెడ్యూల్డ్ కులాల రిజర్వేషన్ నియోజకవర్గాలు 
 షెడ్యూల్డ్ జాతి, షెడ్యూల్డ్ కులాల రిజర్వేషన్ నియోజకవర్గాలు :- తపన్, కుష్మండి, గంగారాంపూర్ నియోజకవర్గాలు.
 బాలూర్ఘాట్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం :- ఉత్తర దీనాజ్‌పూర్ జిల్లా నుండి ఒక శాసనసభ నియోజకవర్గాలతో చేర్చి. బాలూర్‌ఘాట్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం నుండి 6 శాసనసభ నియోజక వర్గాలు.

2001 లో గణాంకాలు

భాషలు
జిల్లాలో బెంగాలీ బాధ ప్రధానంగా ఉంది. ప్రజలలో అత్యధికంగా హిందువులు, ముస్లిములు ఉన్నారు.

విద్య
జిల్లాలో ఇంజనీరింగ్ కాలేజి ఒకటి ఉంది అయినప్పటికీ మెడికల్ కాలేజి మాత్రం లేదు. బలూర్ఘాట్, గంగారాంపూర్ వద్ద మంచి స్కూల్స్ ఉన్నాయి. జిల్లా అంతటా పలు ప్రభుత్వ పాఠశాలలు ఉన్నాయి. బాలూర్ఘాట్ వద్ద బాలికలకు ప్రత్యేకగా ప్రభుత్వ నిధి సహాయ కళాశాల, లా కాలేజ్, బి.ఇ.డి కాలేజ్ ఉన్నాయి.

మూలాలు

వెలుపలి లింకులు
 

పశ్చిమ బెంగాల్ జిల్లాలు
 
వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధి నిధులు పొందుతున్న జిల్లాలు
1992 స్థాపితాలు