సబ్రీ ఖాన్

ఉస్తాద్ సబ్రీ ఖాన్ (21 మే 1927 – 1 డిసెంబరు 2015)  ప్రసిద్ధ సారంగి వాద్యకారుడు. 1947 ఆగస్టు 15 అర్ధ రాత్రి స్వాతంత్ర్య ఉత్సవాలు జరిగినప్పుడు సబ్రీ ఖాన్ సారంగీ వాయించారు. నెహ్రూ అంతిమ ఘడియల్లో ఉన్నప్పుడు కూడా సబ్రీ సారంగీ వాయించారు. ఆయనకు పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ్ అవార్డులు లభించాయి.

జీవిత విశేషాలు
ఆయన మే 21 1927 న ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని మొరాదాబాదు లో జన్మించారు. ఆయన సైనియా మొరాదాబాద్ ఘరానాకు చెందిన వారు. ఈ ఘరానా మొఘల్ సామ్రాజ్య చక్రవర్తి అక్బర్ కొలువులోని ప్రసిద్ధ సంగీతకారుడు తాన్‌సేన్ యొక్క సాంప్రదాయానికి చెందినది. సారంగీ వాద్యానికి ఆయన కొత్త ఊపిరులూదారు. సారంగీ వాద్యం వేశ్యా వాటికలకు పరిమితమైందన్న అప్రదిష్ట ఉన్నప్పుడు సబ్రీ ఖాన్ వాద్యానికి అపారమైన గౌరవ ప్రతిష్ఠలు తెచ్చి పెట్టారు. సారంగీ అత్యంత క్లిష్టమైన వాయిద్యం అంటారు. ఆ రోజుల్లో ఆయన ఉస్తాద్ ఆమిర్ ఖాన్, బడే గులాం అలీ ఖాన్, బేగం అఖ్తర్, పండిత్ ఓం ప్రకాశ్ ఠాకూర్ మొదలైన సంగీత విద్వాంసుల కచేరీలలో సారంగీ వాయించారు. ఆకాశ వాణితో ఆయనకు 50 ఏళ్ల అనుబంధం ఉంది.

సారంగీ అంట్ సౌ రంగీ (వంద రంగులతో కూడింది) అన్న భాష్యం చెప్పిన విద్వాంసుడు సబ్రీ ఖాన్. గొప్ప వయొలిన్ విద్వాంసుడైన యెహూదీ మెనుహిన్ తో కలిసి జుగల్బందీలో సబ్రీ ఖాన్ సారంగి వాయించడం వల్ల ఆ వాద్యానికి పశ్చిమ దేశాలలో అపారమైన ఆదరణ వచ్చింది.

సారంగీ అంట్ సౌ రంగీ (వంద రంగులతో కూడింది) అన్న భాష్యం చెప్పిన విద్వాంసుడు సబ్రీ ఖాన్. గొప్ప వయొలిన్ విద్వాంసుడైన యెహూదీ మెనుహిన్ తో కలిసి జుగల్బందీలో సబ్రీ ఖాన్ సారంగి వాయించడం వల్ల ఆ వాద్యానికి పశ్చిమ దేశాలలో అపారమైన ఆదరణ వచ్చింది.

సబ్రీ ఖాన్ కుమారుడు, మనవడు సుహైల్ యూసుఫ్ ఖాన్ కూడా సారంగి కళాకారులే. 2007 నవంబర్ 7న నార్వేలో జరిగిన ఓస్లా ప్రపంచ సంగీతోత్సవంలో సబ్రీ ఖాన్ తన కుమారుడు, మనవడితో కలిసి కచేరీ చేయడం అపూర్వమైన సన్నివేశం.

కుటుంబం
ఆయనకు నలుగురుకుమారులు, ఐదుగురు కుమార్తెలు. వారికుమారులలో సర్వార్ సాబ్రి( తబలా వాద్యకారుడు), జమాల్ సర్వార్ సబ్రి (ఛార్టెడ్ అకౌంటెంత్), కమల్ సబ్రి (సారంగి వ్యాద్యకారుడు), గుల్ఫం సబ్రి (తబలా వాద్యకారుడు). ఆయన మనుమలు కూడా సంగీతకారులు. వారిలో సుహైల్ యూసుఫ్ ఖాన్ (సారంగి), ఫైసల్ (తబలా), షరీఖ్(తబలా), జునైద్ (గిటార్), నాబీల్(సారంగి)

ఆయన డిసెంబరు 1 2015న న్యూఢిల్లీలోని తన స్వగృహంలో మరణించారు.

పురస్కారాలు, సత్కారాలు

 సాహిత్య కళాపరిషత్ అవార్డు.
 శోభన కళా సంగం అవార్డు  – 1985
 బేగం అక్తర్ అవార్డు.
 సంగీత నాటక అకడమి అవార్డు – 1986
 ఉత్తరప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, లక్నో  – 1990
 పద్మశ్రీ అవార్డు -  భారతదేశ అధ్యక్షునిచే  1992లో
 ఉస్తాద్ చంద ఖాన్ అవార్డు  – 2002
 సంగీత భూషణ అవార్డు - 2002
 లైఫ్ టైం అచీవ్‌మెంటు అవార్డు - LEGENDS OF INDIA – DMA – ఢిల్లీ – 2003
 నేషనల్ ఆర్టిస్టు అవార్డు - ఆల్ ఇండియా రేడియో ప్రసార్ భారతి అవార్డు – 2004
 పద్మభూషణ అవార్డు – 2006
 ఠాగూర్ రత్న అవార్డు - బెంగాల్ గవర్నర్ గారిచే -2012
ఆయనకు అనేక జాతీయ అవార్డులతో పాటు పద్మశ్రీ 1992లోనూ, పద్మవిభూషణ్ 2006 లోనూ వచ్చాయి.

మూలాలు

ఇతర లింకులు

పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
1927 జననాలు
2015 మరణాలు
సారంగి వాద్యకారులు
పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు