విజయవాడ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను

తూర్పు కోస్తా రైల్వే జోనులోని ప్రధానమైన రైల్వేస్టేషనులలో విజయవాడ రైల్వేస్టేషను ఒకటి.  ఇది దేశంలోని పలు ముఖ్య రైల్వే లైన్లను కలిపే రైల్వే కూడలి.  ఇది ఎన్టీఆర్ జిల్లా విజయవాడ లో గలదు. అత్యంత రద్దీగా ఉండే స్టేషన్లలో దేశంలో కెల్లా విజయవాడ నాలుగవ స్థానంలో ఉంది.

చరిత్ర 
విజయవాడ రైల్వేస్టేషన్‌ను 1888వ సంవత్సరంలో నిర్మించారు. అప్పట్లో ఈ స్టేషను మద్రాస్‌ దక్షిణ మహారాటా రైల్వే (ఎంఎస్‌ఎం) సంస్థలో భాగంగా ఉండేది. 1889వ సంవత్సరంలో నిజాం హయాంలో సికింద్రాబాద్‌, విజయవాడ రైల్వేస్టేషన్ల మధ్య ఎక్స్‌టెన్షన్‌ మార్గాన్ని నిర్మించారు. దీనితో విజయవాడ స్టేషను ఒక  జంక్షనుగా మారింది. 1899, నవంబరు 1 న విజయవాడ, మద్రాసుల మధ్య బ్రాడ్‌గేజ్‌ లైన్‌ను నిర్మించారు. దాంతో చెన్నై నుంచి ముంబయి, హౌరా, ఢిల్లీ, హైదరాబాద్‌ల మధ్య రైలు ప్రయాణం సాధ్యపడింది. స్వాతంత్ర్యానంతరం 1950లో భారత ప్రభుత్వం అన్ని స్వతంత్ర రైల్వేలను జాతీయం చేసినపుడు మద్రాస్‌ దక్షిణ మహారాటా సంస్థతో సహా విజయవాడ రైల్వేస్టేషను దక్షిణ రైల్వేలో భాగమైంది. 1966 ఏప్రిల్‌ 14 న విజయవాడ రైల్వే డివిజను, కొత్తగా ఏర్పడిన దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్‌లో భాగమైంది.

విశిష్టత
  విజయవాడ  భారతీయ రైల్వేలలో ఒక ప్రముఖ జంక్షన్ స్టేషను. విజయవాడ రైల్వేస్టేషను దక్షిణ మధ్య రైల్వే పరిధి  లోపల ఉన్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో విజయవాడ నగరంలో పనిచేస్తున్నది. విజయవాడ రైల్వేస్టేషను రెండు రైలు మార్గములు అయిన (1) హౌరా - చెన్నై ప్రధాన లైన్, (2) చెన్నై - న్యూఢిల్లీ లైన్ మీద నెలకొని ఉంది.
 భారతదేశంలోకెల్లా ప్రయాణీకుల రైళ్ల కోసం పది వేదిక (ప్లాట్‌ఫారము) లు కలిగి ఉండి, బుకింగ్ కౌంటర్లుతో సహా ఐదు ప్రవేశ ద్వారాలు కలిగిన ఏకైక రైల్వేస్టేషను  .
 ఈ రైల్వేస్టేషను ద్వారా 250 కంటే ఎక్కువ ఎక్స్‌ప్రెస్, 150 సరుకు రవాణా రైళ్ళుతో, సంవత్సరానికి 50 మిలియన్ మించిన ప్రయాణీకులను గమ్యాలకు చేరుస్తుంది కనుక ఇది భారతదేశంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే రైల్వే స్టేషనులలో ఒకటి .

స్టేషను 
 విజయవాడ జంక్షన్ భారతీయ రైల్వేలు వ్యవస్థలో అతిపెద్ద, అత్యంత రద్దీగా ఉండే రైల్వే స్టేషనులలలో ఒకటి . ఇది ప్రధాన రైల్వే టెర్మినస్, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆర్థిక రాజధానిగా విజయవాడ పట్టణ ప్రాంతంలో ఒక ప్రధాన ప్రయాణిక కేంద్రంగా ఉంది . ఆదాయం ఏడాదికి 100 కోట్ల ( 2013 పరంగా $ 17 మిలియన్లు) పైగా దాటిన సందర్భములో విజయవాడ జంక్షన్‌కు 2008 సంవత్సరములో A- 1 హోదా వచ్చింది .

లేఅవుట్ 
 విజయవాడ స్టేషను నందు, రైల్వేస్టేషను లోపల ఒక పరిపూర్ణ ట్రాక్షన్ ప్రామాణిక స్టేషను లేఅవుట్ ఉంది . స్టేషను‌లో అన్ని ట్రాక్స్ బ్రాడ్‌గేజ్‌, విద్యుత్‌ లైన్లతో విస్తృతంగా ఉంటాయి .

వేదికలు (ప్లాట్‌ఫారములు) 
 స్టేషను‌లోని 10 ప్లాట్‌ఫారము లైన్‌లు RCC ( రీఇన్‌ఫోర్స్ సిమెంట్ కాంక్రీట్ ) పైకప్పుతో కాంక్రీట్ చేయబడ్డాయి. ప్రతి వేదిక (ప్లాట్‌ఫారము) కూడా 24 కంటే ఎక్కువ బోగీలు కల ఎటువంటి రైలుబండి నయినా కూడా తీసుకుని, నిర్వహించగలుగుతుంది . అన్ని ట్రాక్లను బ్రాడ్‌గేజ్‌గా మార్చబడనవి. కేవలం వస్తువుల రవాణా (గూడ్స్) రైలుబండ్ల సేవల కొరకు అదనంగా 7, 8 నంబర్ల ప్లాట్‌ఫారములు మధ్యన మరో అదనపు ట్రాక్ ఉంది.

ప్లాట్‌ఫారములు ప్రధాన సర్వీసు వాడుక విధానం :

 1 : హౌరా నుండి రైళ్ళు చెన్నై సెంట్రల్, బెంగుళూరు సిటీ రైల్వే స్టేషను  వాడుక కోసం. .
 2, 3 : ప్రయాణీకు కోసం & డెమో (DEMU) రైళ్లు మచిలీపట్నం, గుంటూరు వాడుక కోసం. .
 4 : విశాఖపట్నం రైల్వే స్టేషను  వరకు ప్రయాణీకుల & మెయిల్స్ వాడుక కోసం.
 5 : ప్రయాణీకు కోసం, ఖమ్మం వైపు డెమో (DEMU) రైళ్లు వాడుక కోసం.
 6-9 : హజ్రత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషను వైపు లాంగ్ రైళ్లు వాడుక కోసం.
 10 : సికింద్రాబాద్ రైల్వే స్టేషను  వైపు రైళ్లు వాడుక కోసం.

జంక్షన్ 

విజయవాడ రైల్వే స్టేషను, విజయవాడ నుండి నాలుగు దారులలో ప్రయాణించు రైలుమార్గములు గల జంక్షన్ :

 విజయవాడ - కృష్ణా కెనాల్ -  గుంటూరు/తెనాలి
 విజయవాడ-గుడివాడ-సర్సాపూర్/ మచిలీపట్నం.
 విజయవాడ-రాజమండ్రి-విశాఖ-హౌరా.
 విజయవాడ-వరంగల్-కొత్తఢిల్లీ / సికింద్రాబాద్

"టచ్ & ఫీల్" (ఆధునిక స్టేషన్లు)
విజయవాడ రైల్వే డివిజను లోని పది ఆధునిక స్టేషన్లు అయిన , , , , , , , , ,  లలో ఇది ఒక మోడల్ స్టేషను, టచ్ & ఫీల్ (ఆధునిక స్టేషన్లు) గా గుర్తింపు పొందింది.

సేవలు

దక్షిణ భారతదేశంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే రైల్వే జంక్షన్ లలో ఒకటిగా, దక్షిణ మధ్య రైల్వే లోని విజయవాడ జంక్షన్ అంతర నగర (ఇంటర్ సిటి) సేవలతో పాటు సుదూర ప్రాంతాల ప్రయాణము కోసం ఒక కేంద్రంగా ఉంది. వివిధ రైలుబండ్ల ద్వారా ప్రతి రోజు 1,40,000 మంది ప్రజలు సగటున విజయవాడ రైల్వేస్టేషను నుండి బయలుదేరి ప్రయాణించడము, అదేవిధముగా అంతే సమాన సంఖ్యలోని ప్రయాణీకులు భారత దేశములోని అనేక ప్రాంతముల నుండి విజయవాడ జంక్షన్ లోని నిష్క్రమణ ద్వారం ద్వారా విజయవాడ నగరం (సిటి) లోనికి చేరుకుంటున్నారు.
 
ప్రతిరోజు 250 కంటే ఎక్కువగా ప్రయాణీకుల రైళ్లు, 150 వస్తువులను రవాణా (గూడ్స్) చేసే రైలుబండ్లు కనీసం 15 నుండి 20 నిమిషాలు సేపు వివిధ అవసరాల కోసం ఆపి ఈ స్టేషను సేవలు ఉపయోగించుకుంటాయి.

విజయవాడ జంక్షన్ భారతీయ రైల్వేలు వ్యవస్థలో అతిపెద్ద, అత్యంత రద్దీగా ఉండే రైల్వే స్టేషనులలో ఒకటి . ఇది ప్రధాన రైల్వే టెర్మినస్, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆర్థిక రాజధానిగా విజయవాడ నగర ప్రాంతంలో ఒక ప్రధాన ప్రయాణిక కేంద్రంగా ఉంది .

విజయవాడ జంక్షన్ ద్వారా రైళ్ళ సేవలు 
 విజయవాడ జంక్షన్ భారతీయ రైల్వేలులో 'మూడవ అతి రద్దీ అయిన రైల్వే స్టేషను అయినప్పటికీ, భారతదేశపు అతివేగ రైళ్లు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ లు, లేదా శతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్లు అయినటువంటి ఇటువంటి రైలుబండ్లను, విజయవాడ రైల్వేస్టేషను చేరుకునే ప్రయాణీకుల అవసరాల కొరకు, వారికి సేవలు చేసుకునేందుకు సౌకర్యాలు కల్పించుటకు, విజయవాడ జంక్షన్ కు ప్రాముఖ్యత విషయములో, అటువంటి అవకాశములు మాత్రము అందించక, కల్పించక పోవటము మాత్రము చాలా శోచనీయమనే చెప్పుకోవాలి. 
 రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్లు, గరీబ్‌ రథ్ ఎక్స్‌ప్రెస్ లు విజయవాడ రైల్వేస్టేషను మీదుగానే ప్రయాణిస్తాయి. అదేవిధముగా, విజయవాడ జంక్షన్ నుండి చెన్నై సెంట్రల్ వరకు, అలాగే చెన్నై సెంట్రల్ నుండి విజయవాడ రైల్వేస్టేషను వరకు ఒక జనశతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్ ఉంది. ఈ జనశతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు మాత్రం అన్ని జనశతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలుబండ్ల కంటే అతి వేగవంత మయినది.
 విజయవాడ జంక్షన్ లో కూడా లోకోమోటివ్ తరగతి డబ్ల్యుడిఎం - 2 కొరకు ఒక డీజిల్ లోకో షెడ్, లోకోమోటివ్ నమూనాలు ఇండియన్ లోకోమోటివ్ తరగతి డబ్ల్యుఎజి - 7, డబ్ల్యుఈం - 4, డబ్ల్యుఎజి - 5 తరగతుల (మోడళ్ల) కు మరి ఒక ఎలక్ట్రిక్ లోకో షెడ్ కలిగి ఉంది.

మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణము

 ఆగ్నేయ రైల్వే ప్రధాన కార్యాలయం విశాఖపట్నం నుండి భువనేశ్వర్‌కు తరలించబడింది, దీని వల్ల గత ఐదు సంవత్సరాలలో విజయవాడ రైల్వేస్టేషను అభివృద్ధి, సరికొత్త రూపాన్ని సంతరించు కోవడానికి, అంతే కాకుండా మరీ ముఖ్యంగా భారతీయ రైల్వేలు కంపెనీ విధానంలో ప్రధాన మార్పులు కూడా ఒక కారణం. 2009 ఆర్థిక సంవత్సరంలో, రైల్వే బోర్డు సంస్థ రవాణా కేంద్రంగా మెరుగుదలల కోసం 3.5 కోట్ల రూపాయలు కేటాయించింది.
 ఒక " ఇంటిగ్రేటెడ్ భద్రత పథకం " మెరుగుదలలలో భాగంగా, స్టేషను ప్రాంగణం మొత్తం చుట్టూ ప్రహరీ రక్షణ గోడల నిర్మాణం ఒకటి ఉంది . ఇంకా, భారతదేశం లో ఒకవైపు తీవ్రవాదము పెరుగుదల వలన; భద్రత, జాగ్రత్తలలో భాగంగా, స్టేషను వద్ద ప్రవేశం, నిష్క్రమణ ద్వారాలు (పాయింట్లు) సంఖ్యను చాలా సాధ్యమయినంత వరకు తగ్గించడానికి ప్రయత్నించారు. మరిన్ని భద్రతా మార్పులు చర్యల కోసం ఒక అంచనా ప్రాతిపదికన స్టేషను ప్రాంగణంలో ఆధునిక నిఘా గాడ్జెట్లు కూడా ఆరు నెలల వ్యవధిలో ఏర్పాటు (ప్లేస్) చేసేందుకు ప్రణాళిక రూపొందించడము జరిగింది.

ప్రధాన సంఘటనలు

1974: గుంటుపల్లిలో వ్యాగన్ వర్క్‌షాప్ శంకుస్థాపన.
1975: దక్షిణ మధ్య రైల్వేలో తొలిసారిగా విజయవాడలో ఇంటర్ లాకింగ్ సౌకర్యం ప్రారంభం.
1980: విజయవాడ లో ఎలక్ట్రిక్ లోకోషెడ్ ప్రారంభం.

విజయవాడ జంక్షన్ నుండి బయలు దేరు సూపర్ ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ , ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు

విజయవాడ జంక్షన్ మీదుగా ప్రయాణించే రైలుబండ్ల వివరాలు

విజయవాడ జంక్షన్ స్టేషను ప్రారంభమగు రైళ్ళు 
మెమో, డెమో పాసింజర్ బండ్ల వివరాలు:

 57212⇒77269 విజయవాడ - మచిలీపట్నం ప్యాసింజర్ వయా నిడమానూరు, గుడివాడ, పెడన - ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు.
 77210⇒57213 మచిలీపట్నం - విజయవాడ ప్యాసింజర్ వయా పెడన, గుడివాడ, నిడమానూరు - ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు.
 57225 విజయవాడ - విశాఖపట్నం ప్యాసింజర్, తిరుగు ప్రయాణం
 57226 విశాఖపట్నం - విజయవాడ ప్యాసింజర్ - విశాఖపట్నం రైల్వే స్టేషను  వయా ఏలూరు, తాడేపల్లిగూడెం, తుని, రాజమండ్రి, సామర్లకోట, తుని, అనకాపల్లి, దువ్వాడ - ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు. 
 57231 విజయవాడ - కాకినాడ ప్యాసింజర్, తిరుగు ప్రయాణం
 57232 కాకినాడ - విజయవాడ ప్యాసింజర్ - కాకినాడ పోర్ట్ వయా ఏలూరు, తాడేపల్లిగూడెం, తుని, రాజమండ్రి,సామర్లకోట - ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు.
 57271 విజయవాడ - రాయగడ ప్యాసింజర్, తిరుగు ప్రయాణం	
 57272 రాయగడ - విజయవాడ ప్యాసింజర్ - రాయఘడ్ రైల్వే స్టేషను  వయా ఏలూరు, రాజమండ్రి, అనకాపల్లి, విశాఖపట్నం, విజయనగరం - ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు.
 57241 బిట్రగుంట - విజయవాడ ప్యాసింజర్, తిరుగు ప్రయాణం
 57242 విజయవాడ - బిట్రగుంట ప్యాసింజర్	 - బిట్రగుంట వయా తెనాలి, బాపట్ల, చీరాల, ఒంగోలు, కావలి - ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు.
 57253 భద్రాచలం రోడ్ - విజయవాడ ప్యాసింజర్, తిరుగు ప్రయాణం
 57254 విజయవాడ - భద్రాచలం రోడ్ ప్యాసింజర్ - భద్రాచలం రోడ్డు వయా కొండపల్లి, ఎర్రుపాలెం, మధిర, ఖమ్మం, డోర్నకల్ - ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు.
 57237 కాజీపేట - విజయవాడ ప్యాసింజర్, తిరుగు ప్రయాణం
 57238 విజయవాడ - కాజీపేట ప్యాసింజర్ - వయా కొండపల్లి, ఎర్రుపాలెం, మధిర, ఖమ్మం, డోర్నకల్, కేసముద్రం - ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు.
 56501 విజయవాడ - హుబ్లీ ప్యాసింజర్, తిరుగు ప్రయాణం
 56502 హుబ్లీ - విజయవాడ ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు.
 56503 యశ్వంతపూర్ జంక్షన్ - విజయవాడ ప్యాసింజర్, తిరుగు ప్రయాణం
 56504 విజయవాడ - యశ్వంతపూర్ జంక్షన్ ప్యాసింజర్ - ప్రతిరోజు.
 67251 విజయవాడ - తెనాలి మెమో, తిరుగు ప్రయాణం
 67253 తెనాలి - విజయవాడ మెమో	మెమో - ప్రతిరోజు.
 67281 విజయవాడ - తెనాలి మెమో, తిరుగు ప్రయాణం
 67286 తెనాలి - విజయవాడ మెమో	మెమో - ప్రతిరోజు.
 67287 విజయవాడ - తెనాలి మెమో	మెమో - ప్రతిరోజు.
 67254 విజయవాడ - గుంటూరు మెమో - ప్రతిరోజు.
 67259 గుంటూరు - విజయవాడ మెమో - ప్రతిరోజు.
 67274 గుంటూరు - విజయవాడ మెమో - ప్రతిరోజు.
 67261 విజయవాడ - రాజమండ్రి మెమో, తిరుగు ప్రయాణం
 67262 రాజమండ్రి - విజయవాడ మెమో - వయా గన్నవరం, నూజివీడు, ఏలూరు, తాడేపల్లిగూడెం, కొవ్వూరు ద్వారా మెమో - ప్రతిరోజు.
 67260 ఒంగోలు - విజయవాడ మెమో, తిరుగు ప్రయాణం
 67263 విజయవాడ - ఒంగోలు మెమో - వయా తెనాలి, బాపట్ల, చీరాల ద్వారా మెమో - ప్రతిరోజు.
 67271 డోర్నకల్లు జంక్షన్ - విజయవాడ మెమో, తిరుగు ప్రయాణం
 67272 విజయవాడ - డోర్నకల్లు జంక్షన్ మెమో - వయా కొండపల్లి, ఎర్రుపాలెం, మధిర, ఖమ్మం ద్వారా మెమో - ప్రతిరోజు.
 77206 భీమవరం - విజయవాడ డెమో - వయా నిడమానూరు, గుడివాడ, కైకలూరు, ఆకివీడు ద్వారా మెమో - ప్రతిరోజు.
 77207 విజయవాడ - మచిలీపట్నం డెమో, తిరుగు ప్రయాణం
 77208 మచిలీపట్నం - విజయవాడ డెమో - వయా నిడమానూరు, గుడివాడ, పెడన ద్వారా మెమో - ప్రతిరోజు.

విజయవాడలోని ఇతర రైల్వేస్టేషనులు
విజయవాడ నగరంలో మరో ఎనిమిది రైల్వేస్టేషను లున్నాయి. అవి:

విజయవాడ జంక్షన్ నుండి ప్రారంభం , బయలుదేరు రైళ్ళు
విజయవాడ జంక్షన్ నుండి ప్రారంభం ఇతర రైళ్ళు జాబితా ఈ క్రింద విధంగా ఉన్నాయి.

ఇవి కూడా చూడండి

సూచనలు

బయటి లింకులు
 Vijayawada Railway Enquiry 
 Train Timings Vijayawada 
 Railway Enquiries on mobile
  
  - వికీవాయేజ్ విజయవాడ ట్రావెల్ గైడ్.
దక్షిణ మధ్య రైల్వే అధికారిక వెబ్‌సైట్
 హైదరాబాద్ ఎమ్.ఎమ్.టి.ఎస్. - అధికారిక వెబ్‌సైట్

చిత్రమాలిక

బయటి లింకులు
 Indian Railways website
 Official website of South Central Railways
 The Indian Railways Fan Club website (IRFCA)
 Erail India
 History of South Central Railway
 History of Secunderabad station

మూసలు , వర్గాలు 
   

భారతీయ రైల్వేలు జంక్షన్ స్టేషన్లు
భారతదేశపు రైల్వే స్టేషన్లు
విజయవాడ రైల్వే డివిజను స్టేషన్లు
దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్
దక్షిణ మధ్య రైల్వే స్టేషన్లు
విజయవాడ
విజయవాడ రవాణా
విజయవాడ భవనాలు, నిర్మాణాలు
విజయవాడ రైల్వే డివిజను