జలాంతర్గామి నుండి ప్రయోగించే బాలిస్టిక్ క్షిపణి

జలాంతర్గాముల నుండి ప్రయోగించడానికి వీలయ్యే బాలిస్టిక్ క్షిపణిని జలాంతర్గామి నుండి ప్రయోగించే బాలిస్టిక్ క్షిపణి అంటారు. ఈ క్షిపణుల ఆధునిక రూపాలు మిర్వ్  సామర్థ్యం, అణు సామర్థ్యమూ కలిగి ఉంటాయి. మిర్వ్ సామర్థ్యంతో ఒకే ఒక్క క్షిపణి ప్రయోగంతో అనేక లక్ష్యాలను ఏక కాలంలో ఛేదించగలిగే అవకాశం ఉంటుంది. జలాంతర్గామి నుండి ప్రయోగించే క్రూయిజ్ క్షిపణుల కంటే ఇవి విభిన్నంగా ఉంటాయి.

ఇవి ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణుల (5,500 కి.మీ. పైబడిన పరిధి) లాగానే పనిచేస్తాయి. చాలా సందర్భాల్లో ఈ రెండు రకాల క్షిపణులు కూడా ఒకే క్షిపణి కుటుంబానికి చెంది ఉంటాయి.

చరిత్ర 
బాలిస్టిక్ క్షిపణి జలాంతర్గాములు అణుపాటవం గల దేశాలకు వ్యూహాత్మకంగా చాలా ముఖ్యమైనవి. ఇవి నిఘా ఉపగ్రహాల కంటబడకుండా ఉంటూ, తమ అణ్వాయుధాలను ప్రయోగించగలవు. శత్రుదేశాల అణుదాడిలో నేలపై ఉండే అణ్వాయుధాలన్నీ నాశనమైనా, ఈ తొలిదాడిని తప్పించుకుని, విధ్వంసకమైన ప్రతిదాడి చేసే సామర్థ్యాన్ని ఇవి కలిగి ఉంటాయి. దీంతో, ఏమాత్రం సందేహం వచ్చినా అణ్వాయుధాలను ప్రయోగించేందుకు సిద్ధంగా ఉండాల్సిన అవసరం, తత్కారణంగా ప్రమాదవశాత్తూ అణుయుద్ధం మొదలయ్యే అవకాశం తొలగి పోయింది. ఎంతో నిశ్శబ్దంగా ఉండే ఈ జలాంతర్గాములపై, ఎంతో కచ్చితత్వం గల క్షిపణులను మోహరించడం ద్వారా, శత్రుదేశ తీరానికి దగ్గరగా వెళ్ళి, తక్కువ ఎత్తు గల బాలిస్టిక్ పథంలో క్షిపణిని ప్రయోగించి, తొలిదాడి జరిగిన తరువాత అతి తక్కువ సమయంలో, అత్యంత కచ్చితత్వంతో ప్రతిదాడిని చెయ్యవచ్చు. అలాగే ఈ ప్రతిదాడి ద్వారా శత్రుదేశపు రాజకీయ, సైనిక నాయకత్వాన్ని పూర్తిగా నిర్మూలించగలిగే సామర్థ్యమూ వీటికి ఉంది.

రకాలు 

జలాంతర్గామి నుండి ప్రయోగించే బాలిస్టిక్ క్షిపణులు (గత, ఇప్పటి, అభివృద్ధిలో ఉన్న) ఇవి:

సైనికేతర వినియోగం 
కొన్ని రష్యా జలాంతర్గామి నుండి ప్రయోగించే బాలిస్టిక్ క్షిపణులను ఉపగ్రహ వాహకనౌకలుగా మార్చారు.

ఇవి కూడా చూడండి 

 మధ్యంతర పరిధి బాలిస్టిక్ క్షిపణి
ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి

మూలాలు 

 

Cite bookTitleU.S. Submarines Since 1945: An Illustrated Design HistoryLast nameFriedmanFirst nameNormanPublisherఅమెరికా Naval InstituteYear of publication1994ISBN1-55750-260-9Location of publicationAnnapolis, MarylandAuthors listFriedmanCite bookTitleU.S. Submarines Since 1945: An Illustrated Design HistoryLast nameFriedmanFirst nameNormanPublisherఅమెరికా Naval InstituteYear of publication1994ISBN1-55750-260-9Location of publicationAnnapolis, MarylandAuthors listFriedmanCite bookTitleU.S. Submarines Since 1945: An Illustrated Design HistoryLast nameFriedmanFirst nameNormanPublisherఅమెరికా Naval InstituteYear of publication1994ISBN1-55750-260-9Location of publicationAnnapolis, MarylandAuthors listFriedmanCite bookTitleU.S. Submarines Since 1945: An Illustrated Design HistoryLast nameFriedmanFirst nameNormanPublisherఅమెరికా Naval InstituteYear of publication1994ISBN1-55750-260-9Location of publicationAnnapolis, MarylandAuthors listFriedman
 

Cite bookTitleConway's All the World's Fighting Ships 1947–1995Last nameGardinerFirst nameRobertLast name 2Chumbley, StephenPublisherConway Maritime PressYear of publication1995ISBN1-55750-132-7Location of publicationLondonAuthors listGardinerCite bookTitleConway's All the World's Fighting Ships 1947–1995Last nameGardinerFirst nameRobertLast name 2Chumbley, StephenPublisherConway Maritime PressYear of publication1995ISBN1-55750-132-7Location of publicationLondonAuthors listGardinerCite bookTitleConway's All the World's Fighting Ships 1947–1995Last nameGardinerFirst nameRobertLast name 2Chumbley, StephenPublisherConway Maritime PressYear of publication1995ISBN1-55750-132-7Location of publicationLondonAuthors listGardiner
 

Cite bookTitleThe American SubmarineLast namePolmarFirst nameNormanPublisherNautical and Aviation PublishingYear of publication1981ISBN0-933852-14-2Location of publicationAnnapolis, MarylandPage(s) cited123–136Authors listPolmarCite bookTitleThe American SubmarineLast namePolmarFirst nameNormanPublisherNautical and Aviation PublishingYear of publication1981ISBN0-933852-14-2Location of publicationAnnapolis, MarylandPage(s) cited123–136Authors listPolmarCite bookTitleThe American SubmarineLast namePolmarFirst nameNormanPublisherNautical and Aviation PublishingYear of publication1981ISBN0-933852-14-2Location of publicationAnnapolis, MarylandPage(s) cited123–136Authors listPolmar

బయటి లింకులు 

 Navweaps.com US naval missiles index page
 Navweaps.com Soviet and Russian naval missiles index page
 Navweaps.com UK naval missiles index page
 Video showing the launch of a Trident SLBM.
 Estimated Strategic Nuclear Weapons Inventories (September 2004)
 R-11 SLBM
 Trident Submarines Are Killing Machines Unparalleled In Human History.
 NavSource.org SSBN photo gallery index

క్షిపణులు