అహింసాత్మక ప్రతిఘటన

అహింసాత్మక ప్రతిఘటన అన్నది శాసనోల్లంఘన, సంకేతాత్మక నిరసనల, ఆర్థిక లేక రాజకీయ సహాయ నిరాకరణ, సత్యాగ్రహం లేదా ఇతర పద్ధతుల ద్వారా హింసను ప్రయోగించకుండా సాంఘిక, రాజకీయ వంటి లక్ష్యాలు సాధించే పద్ధతి. ప్రస్తుత పరిస్థితులను మెరుగుపరచడానికి ఏదో మారాలని, అభివృద్ధి చేయాలని ప్రతిఘటించే వ్యక్తి కానీ, సమూహం కానీ కలిగివున్న ఆకాంక్షలను ఈ చర్యలు ఎత్తిచూపుతాయి. విస్తృతంగా, పొరపాటుగా దీన్ని శాసనోల్లంఘనకు సమానార్థకంగా పోలుస్తారు. అహింసాత్మక ప్రతిఘటన, శాసనోల్లంఘనలకు వేర్వేరు ప్రయోజనాలు, వేర్వేరు అర్థాలు, పద్ధతులు ఉన్నాయి.

ఆధునిక రూపంలో అహింసాత్మక ప్రతిఘటనకు విస్తృత ప్రాచుర్యం కల్పించి, దాని ప్రభావాన్ని నిరూపించినది భారతీయ నాయకుడు మహాత్మా గాంధీ. బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం నుంచి భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం తీసుకువచ్చేందుకు ఆయన చేసిన పోరాటాల్లో అహింసాత్మక ప్రతిఘటనను ప్రయోగించి, దాని విధానాలను ఏర్పరిచి, అభివృద్ధి చేసి ఓ రాజకీయ ఆయుధంగా తీర్చిదిద్దారు.

ప్రధానమైన అహింసాత్మక ప్రతిఘటన సమర్థకుల్లో మహాత్మా గాంధీ, హెన్రీ డేవిడ్ థోరో, జీన్ షార్ప్, టె వైతి ఓ రొంగొమాయ్, తొహు కాకహి, లౌకి నములౌలు మమౌ, లియో టాల్ స్టాయ్, అలైస్ పాల్, మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్, జేమ్స్ బెవెల్, వేక్లావ్ హావెల్, ఆండ్రై సఖరోవ్, లెక్ వలెసా వంటివారు ఉన్నారు. ఈ అంశంపై అనేక పుస్తకాలు, పత్రాలు వెలువడ్డాయి.

1966 నుంచి 1999 వరకూ నిరంకుశత్వం నుంచి జరిగిన అధికార మార్పిడుల్లో 67లో 50 సంఘటనల్లో అహింసాత్మక పౌర ప్రతిఘటన ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. ఇటీవలి జార్జియాలో రోజ్ విప్లవం, ఉక్రెయిన్లో ఆరెంజ్ విప్లవాలకు అహింసాత్మక ప్రతిఘటన నేపథ్యంగా ఉంది. ప్రస్తుతం బెలారస్లో  బ్లూ జీన్స్ విప్లవం, ట్యునీషియాలో జాస్మిన్ విప్లవం వంటివాటిని అహింసాత్మక ప్రతిఘటనతో నడిపిస్తున్నారు.
అహింస, శాంతిని ఆధారం చేసుకున్న ఉద్యమాల్లో అహింసాత్మక చర్యలను స్వీకరించి రాజకీయ, సామాజిక లక్ష్యాలను సాధిస్తూన్నారు. వారు అహింసాత్మక ప్రతిఘటన విధానాలైన సమాచార యుద్ధతంత్రం, పికెటింగ్, పాదయాత్రలు, జాగరణలు, కరపత్ర పంపిణీ, నిషేధిత సాహిత్యం అమ్మకం లేదా పంపిణీ, సత్యాగ్రహం, నిరసన చిత్రకళ, నిరసన సంగీతం, కవిత్వం, సమాజాన్ని విద్యావంతం చేయడం, చైతన్యం పెంచడం, లాబీయింగ్, పన్నుల చెల్లింపు నిరాకరణ, శాసనోల్లంఘన, బాయ్ కాట్, శాంక్షన్లు, న్యాయపరమైన లేక దౌత్యపరమైన పోరాటం, అండర్ గ్రౌండ్ రైల్ రోడ్లు, సైద్ధాంతికంగా అవార్డులు, గౌరవాల తిరస్కరణ, సాధారణ సమ్మెలు వంటివి ప్రయోగిస్తూంటారు. అహింసాత్మక చర్యలు పెసిఫిజం లేక శాంతియుత పరిష్కారం వంటివి వేర్వేరు, అహింసాత్మక చర్యలు ప్రధానంగా చొరవగా, క్రియాశీలకంగా సాగుతాయి.

హింసాయుతమైన సమీకరణలకు దారితీసే కారణాలను అర్థం చేసుకోవడానికి చాలా అధ్యయనం జరిగినా, వివాదాల్లో కొన్ని హింసాత్మకం, మరికొన్ని అహింసాత్మకం ఎందుకు అవుతాయో, సంప్రదాయ బద్ధమైన రాజకీయాలకు బదులు ఈ రెండు వ్యూహాత్మక ఎంపికల్లో ఏది ఏ సందర్భంలో ఎంపిక చేసుకుంటారన్న తులనాత్మక అధ్యయనం చాలా తక్కువగా జరిగింది.

అహింసాత్మక ప్రతిఘటన చరిత్ర

Notes and references