భారతదేశంలోని గుహాలయాలు జాబితా

భారతదేశంలోని గుహాలయాలు లేక శిలను తొలచి నిర్మించిన దేవాలయాల జాబితా.

ఆంధ్రప్రదేశ్

 అక్కన్న మాదన్న గుహాలయాలు, విజయవాడ 
 భైరవకోన
 బెలూం గుహలు, కర్నూలు జిల్లా
 బొర్రా గుహలు, అరకు లోయ, విశాఖపట్నం జిల్లా
 ఉండవల్లి గుహలు, , గుంటూరు జిల్లా
 మొగల్రాజపురం గుహలు , విజయవాడ
 గుంటుపల్లి గుహలు, (ద్వారకా తిరుమల సమీపంలో), పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, "ఆంధ్ర అజంతా" అని ప్రసిద్ధి.
 బొజ్జన్నకొండ, లింగాల కొండ. (అనకాపల్లి, విశాఖపట్నం జిల్లా)
 భైరవ కోన గుహలు, ప్రకాశం జిల్లా లోని శైవ గుహాలయాలు

అస్సాం

 లాంగ్థైని నోహ్, మైబాంగ్, డిమా హసో
 దుధ్నాథ్, జోగియోపా, దక్షిణ సల్మార-మన్కాచార్ జిల్లా

హిమాచల్ ప్రదేశ్

 మస్రోర్ రాక్ కట్ టెంపుల్
ఇండో-ఆర్యన్ శైలిలో 15 రాతి కట్టడాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి.  ఇది ఉప-హిమాలయ ప్రాంతంలో ఒక ఏకైక ఏకశిలా నిర్మాణం.  ప్రధాన ఆలయంలో రామ, లక్ష్మణ, సీత యొక్క మూడు రాతి చిత్రాలు ఉన్నాయి.  ఈ టెంపుల్ కాంప్లెక్స్ ఒక కొండపై ఉంది.  దీనికి ఒక పెద్ద దీర్ఘచతురస్రాకార నీటి చెరువు ఉంది.   ఈ దేవాలయ సముదాయం పాండవులు వారి ప్రవాస సమయంలో నిర్మించినట్లు భావిస్తారు; ఖచ్చితమైన తేదీ మాత్రం తెలియదు.  నగరం యొక్క పురాతన పేరు భీమ్‌నగర్,  ఇది పాండవ సోదరులలో భీముడుచే స్థాపించబడింది.

హర్యానా
వీటిలో ఏదీ శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం చేయలేదు.
 అరవల్లి పర్వత శ్రేణి, నార్నౌల్, మహేంద్రగఢ్ జిల్లాలోని దోసి హిల్ కేవ్ టెంపుల్
 యమునా నగర్ జిల్లాలోని శివాలిక్ పర్వత శ్రేణులలో నార నారాయణ్ గుహ ఆలయం
 ఆరావల్లి మౌంటెన్ రేంజ్, హిసార్-తోషమ్ రహదారి, భివాని జిల్లాలోని టోష్ హిల్ కేవ్ టెంపుల్

కర్నాటక
 
 ఐహోళే
 బాదామి గుహ ఆలయాలు
 గవి గంగాధరేశ్వర ఆలయం
 హులిమావు శివ కేవ్ టెంపుల్
 నరసింహ ఝర్ని
 నెల్లితేర గుహ ఆలయం

కాశ్మీర్
 అమర్‌నాథ్ గుహాలయం

కేరళ

 ఐరూర్పార 
 అంబుకుతి మాల
 భరతాంపార
 ఎడక్కల్ గుహలు 
 ఇరునలంకోడ్
 కల్లిల్ ఆలయం
 కవియూర్
 కొట్టుకల్
 త్రిక్కూర్ మహదేవ ఆలయం
 నందుమల గుహలు, పిరాలిమాటం
 తోవరిమల ఎచ్చూతురారా
 త్రిక్కూర్ మహదేవ ఆలయం
 తువరాంకడ్
 విజిన్జం

గుజరాత్

 ధన్క్ గుహలు
 జునాగడ్ బౌద్ధ గుహలు, జునాగఢ్ జిల్లా
 బావ ప్యారా గుహలు
 కాడియా దుంగర్ గుహలు
 ఖమ్భలిదా గుహలు
 సానా గుహలు 
 సియోట్
 గుహలు, లఖ్పట్ తాలూకా, కచ్ జిల్లా
 తల్జా గుహలు, భావ్నగర్ జిల్లా

మధ్య ప్రదేశ్
 బాగ్ గుహలు 
 భీం బెట్కా రాక్ ఆశ్రయములు
 ఉదయగిరి గుహలు

మహారాష్ట్ర
  

 అజంతా గుహలు - బౌద్ధ
 ఔరంగాబాద్ గుహలు - బౌద్ధ
 బెడెస్ గుహలు - బౌద్ధ
 భజ గుహలు - బౌద్ధ
 ధరాశివ్ గుహలు - జైన్, బౌద్ధ
 ధోకేశ్వర్ మహాదేవ గుహ ఆలయం, అహ్మద్ నగర్ - హిందూ
 ఎలిఫెంటా గుహలు - హిందూ: శివ, బ్రాహ్మణిక
 ఎల్లోరా గుహలు - హిందూ, బౌద్ధ, జైన
 జోగెశ్వరి గుహలు - బౌద్ధ
 కన్హేరి గుహలు - బౌద్ధ
 కైలాష్ ఆలయం - ఎల్లోరా గుహ లోపల హిందూ దేవాలయం
 కార్లా గుహలు - బౌద్ధ
 ఖరోసా గుహలు - హిందూ, జైన్
 కోందనా గుహలు - బౌద్ధ
 కొండివిత గుహలు - బౌద్ధ
 లెనియద్రి - బౌద్ధ, హిందూ
 మహాకాళి గుహలు - బౌద్ధ
 మండపేశ్వర గుహలు - హిందూ
 పాండవలేని గుహలు - బౌద్ధ
 పాతాళేశ్వర్, పూణే - హిందూ
 పిటిల్కోరా గుహలు - బౌద్ధ}}

ఒడిషా

 అజికాపాద భైరవ ఆలయం
 అనంత శయన
 అనంత వాసుదేవ ఆలయం
 అనంతసాయి విష్ణు ఆలయం
 అన్నకోటేశ్వర దేవాలయం
 భట్టారిక ఆలయం 
 బ్రహ్మ ఆలయం, బిందుసాగర్
 బ్రహ్మ ఆలయం, నియోలి
 దుర్గా ఆలయం, పైదేశ్వర్
 కిచింగ్
 ధారాకోటె
 ధబలేశ్వర్
 రాణీపూర్-ఝరియాల్
 దుర్గా ఆలయం, మోటియా
 సింహనాథ్ ఆలయం
 సుబర్నమేరు ఆలయం
 సురేశ్వరి ఆలయం
 ఉదయగిరి, ఖండగిరి గుహలు
 ఎగువ బాగ్ దేవి ఆలయం
 వైటల్ డూలా
 గుప్తేశ్వర గుహ
 పంచలింగేశ్వర్
 పరశురమేశ్వర్ ఆలయం 
 పాతాళి శ్రీక్షేత్ర 
 హరిహారా డ్యూల, బౌద్  
 హరిశంకర్ ఆలయం
 జగన్నాథ ఆలయం
 కపిలాష్ ఆలయం
 కేదారేశ్వర దేవాలయం
 కిచకేశ్వరి ఆలయం
 కోణార్క్
 లింగరాజ్ టెంపుల్
 లోకనాథ ఆలయం
 మా ఉగ్ర తార
 మహావినాయక ఆలయం
 మహేంద్రగిరి, ఒరిస్సా
 మాణికేశ్వరి ఆలయం
 మార్కండేశ్వర్ ఆలయం
 ముక్తేశ్వర్ టెంపుల్
 నారాయణ గోసైన్ ఆలయం
 నీలమధవ్ దేవాలయం
 నృసింగ్‌నాథ్ ఆలయం
 బ్రహ్మేశ్వర
 చతేశ్వర దేవాలయం
 చౌసత్ జోగిని మందిర్
 రాజారాణి ఆలయం
 రామచండి ఆలయం
 రామేశ్వర్ డ్యూల
 సాక్షిగోపాల్ ఆలయం
 సప్తమాతృక ఆలయం
 వరాహి దేలా, చౌరసి
 యజ్ఞ నృశింహ ఆలయం
 యమేశ్వర్ ఆలయం}}

తమిళనాడు

 అడుక్కల్కాల్, నెహనూర్పట్టి
 అర్మామలై గుహ
 ఆదిమలై రాతి పడకలు, చోళపాండ్యపురం
 ఎన్నాయిరా మలై
 కలుగసలమూర్తి ఆలయం
 కలుగుమలై
 కలుగుమలై జైన్ పడకలు
 కలుగుమలై జైన్ పడకలు
 కాంచీయూర్ జైన్ గుహ, రాతి పడకలు
 కుడుమ్యాన్మలై ఆలయం  
 కురంగనిల్ ముట్టం
 కురతిమలై, ఓనంపక్కం
 తలావనూరు  
 తిరక్కోయిల్
 తిరుకులూకుండం (కొండ మీద) - 6 వ శతాబ్దపు ఆలయం
 తిరునదిక్కర కేవ్ టెంపుల్
 తిరుపరంకండ్రం మురుగన్కు అంకితం చేసినది 
 తిరుమయం - లార్డ్ పెరుమాల్ నిలబడి, అబద్ధం స్థానంలో (అనంతశయనం)
 తిరుమలై (జైన కాంప్లెక్స్)
 తిరువెల్లారై
 దలవనూర్ 
 నమక్కల్ - లార్డ్ నరసింహ గుహ ఆలయం
 నమక్కల్ - లార్డ్ రంగనాథ్ గుహ ఆలయం
 నర్థమలై
 పంచపాండవర్ మలై
 పిళ్ళైర్పట్టి - వినాయకుడికి అంకితం చేయబడింది
 పెచ్చిప్పాలై ఆలయం  
 మంగులం
 మండగపట్టు తిరుమూర్తి ఆలయం (మహేంద్ర పల్లవలు)
 మమందూర్ (కంచి సమీపంలో)
 మహాబలిపురం
 మహేంద్రవాడి (అర్కోణం సమీపంలో)
 రాక్‌ఫోర్ట్ ఉచ్చి పిళ్ళయార్ టెంపుల్
 వరాహ గుహ దేవాలయం
 విష్ణు దేవాలయం - మలయాదిపట్టి 
 వెట్టువన్ కోయిల్
 శివన్ కోవిల్-అరిట్టపట్టి  
 శీయమంగళం
 శ్రీ బాలసుబ్రమణియాస్వామి ఆలయం - వల్లీ మలై (వల్లీ మలై, వెల్లూరు జిల్లా)
 సత్యమూర్తి పెరుమాళ్ ఆలయం  
 సమానార్ హిల్స్
 సింగపెరుమాళ్‌కోయిల్ - లార్డ్ ఉగ్ర నరసింహ యోగా భంగిమలో ఒక గుహలో నివసిస్తున్నవిగ్రహం.
 సిట్టనావసల్ గుహ
 సెంజీ సింగవరం రంగనాథ ఆలయం  }}

ఉత్తరాఖండ్
 పాతాళ్ భువనేశ్వర్

ఇవి కూడా చూడండి
 గుహలు
 గుహాలయాలు

 భారతదేశంలో గుహ పరిశోధన
 భారతీయ రాక్ కట్ నిర్మాణం

మరింత చదవడానికి

మూలాలు

బయటి లింకులు 
National Geographic Magazine (2008). Faces of the Divine: India's Ancient Art – Interactive Map.
జాబితాలు
భారతదేశం లోని గుహాలయాలు
భారతదేశం లోని గుహలు
హిందూ గుహ దేవాలయాలు
గుహల జాబితాలు
బౌద్ధ గుహలు
భారతదేశంలో మతపరమైన భవనాలు, నిర్మాణాల జాబితాలు
భారతీయ శిల్పశాస్త్రము