జయరాజు

జయరాజు తెలంగాణకు చెందిన కవి, పాటల రచయిత, గాయకుడు, తెలంగాణ ఉద్యమకారుడు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం నుండి రాష్ట్రస్థాయి సాహిత్య పురస్కారాన్ని, 2023లో కాళోజీ సాహిత్య పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు. జయరాజ్‌ ప్రకృతి మీద 122 కథలు, గేయాలతో రాసిన ‘అవని’ పుస్తకం హిందీ, ఇంగ్గిష్‌, కన్నడ సహా అనేక భాషల్లోకి అనువాదమై విస్తృత ప్రాచుర్యం పొందింది.

తల్లిదండ్రులు
జయరాజు మహబూబాబాద్‌ జిల్లా, మహబూబాబాద్‌ మండలం, గుమ్మనూర్‌ లో జన్మించాడు. తల్లి గోడిశాల చెన్నమ్మ, తండ్రి గొడిశాల కిష్టయ్య.

బాల్యం, చదువు
చదువంతా ఖమ్మం జిల్లా బయ్యారం మండలం గంధంపల్లిలో సాగింది. విద్యార్థి నాయకుడిగా కళాశాల, హాస్టల్ సమస్యల పై పోరాడిండు.  మహబూబాబాద్‌ డిగ్రీ కళాశాలలో డిగ్రీ చేస్తూ మధ్యలోనే ఆపి, కొత్తగూడెంలో ఐటీఐ పూర్తి చేశారు. డిగ్రీ పూర్తి చేయకముందే జయరాజును ఉద్యోగం వరించింది.

ఉద్యోగం
సింగరేణిలో ఫిట్టర్‌ గా ఉద్యోగంలో చేరాడు. సింగరేణి కార్మికుల సమస్యలపై పోరాడాడు. ఆ క్రమంలో లాఠీ దెబ్బలు తిన్నాడు. ఎన్నోసార్లు జైలుకు వెళ్ళాడు. సింగరేణి కార్మికుల సమస్యల పరిష్కారం కోసం నెలరోజులు చేసిన సమ్మెతో పాల్గొన్నాడు. చివరికి ఇద్దరు ముఖ్యమంత్రులు ప్రలోభ పెట్టినా జయరాజ్‌ తన పంథా వీడలేదు.

పాటగానే
పేదలకై బుట్టి పాటలు రాశాడు. కదిలే పాటల ప్రవాహంలా పల్లెపాటలను కూడా రాశాడు. తన స్నేహితుడు చేరాల కనుమూసినపుడు “ నిన్నెట్టా మరిచిపోదును చేరాల..’ అన్న పాట, కాచినపల్లి ఎన్‌కౌంటర్‌ పై రాసిన “ఎక్కడ ఉన్నారో అన్నలు... యాడా ఉన్నారో... నింగీలోన తొంగి చూసే చుక్కలైనారో..’ ఈ పాట జయరాజును ప్రపంచానికి పరిచయం చేసింది. చెలకల్లో లేని నీళ్లు రైతు కళ్లల్లో చూసి జయరాజు రాసిన ‘వానమ్మ వానమ్మా.. వానమ్మ.. ఒకసారైన వచ్చిపోవే.. వానమ్మ..’ కరువుతో అల్లాడే ప్రతి పల్లెలోన, పనిపాటల్లోనా కష్టజీవికి తోడైనిలిచింది. నీల్లోసుకున్న కంకి నీళ్లాడలేక పాయే అన్న పదం, గుండె గల్ల ఎవరినైనా కదిలిస్తది. అంత సక్కని పాట వానమ్మ పాట.

వెండితెరకు
జయరాజు రాసిన పాటలు సినిమారంగానికి కూడా వెళ్ళాయి. అడవిలో అన్న సినిమాకు హైలెట్‌గా నిలిచిన వందనాలమ్మ పాటను, దండోరా సినిమాలో ఆణిముత్య గీతమైన కొండల్లో కోయిల పాటలు పాడాలి అనే పాటను జయరాజే రాశాడు.

పురస్కారాలు 
 కాళోజీ సాహిత్య పురస్కారం (తెలంగాణ ప్రభుత్వం, 09.09.2023. రవీంద్రభారతి)
 సుద్దాల హనుమంతు-జానకమ్మ పురస్కారం ( 2018 అక్టోబరు 14)

మూలాలు

ఇతర లంకెలు 
http://avaninews.com/article.php?page=48
http://www.teluguliterature.in/2014/04/blog-post_20.html

గాయకులు
మహబూబాబాదు జిల్లా రచయితలు
సాహిత్య విమర్శకులు
హిందూ రచయితలు
విప్లవ రచయితలు
తెలుగు కళాకారులు
తెలుగు జానపద కళాకారులు
తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు
మహబూబాబాదు జిల్లా ప్రజానాట్యమండలి కళాకారులు