జోధ్‌పూర్ జిల్లా

రాజస్థాన్ రాష్ట్రం జిల్లాలలో జోధ్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి. జిల్లా ప్రధానకార్యాలయం జోధ్‌పూర్ పట్టణం 2011 గణాంకాలను అనుసరించి రాజస్థాన్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో అత్యధిక జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలో రెండవ స్థానంలో ఉన్నట్లు గుర్తించబడింది. మొదటి స్థానంలో జైపూర్ జిల్లా ఉంది.

చరిత్ర 
చారిత్రకంగా జోధ్‌పూర్, మేవార్ మధ్యభూభాగంలో ఉంది. జిల్లాలో ప్రతిహరా రాజపుత్రుల రాజధాని (6-13 శతాబ్దాలు) మందోర్ నగరం, ఆలయ నగరం, ఒసియాన్ నగరం ఉన్నాయి. జోధ్‌పూర్‌ను 15వ శతాబ్దంలో రావు జోధా స్థాపించాడు. అలాగే జోధ్‌పూర్ రాథోర్ రాజపుత్రుల పాలనలో 1947 వరకు మేవార్ రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉంది.

భౌగోళికం
జోధ్‌పూర్ జిల్లా రాజస్థాన్ రాష్ట్ర పశ్చిమ భూభాగంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో బికనీర్ జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో నగౌర్ జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో అజ్మీర్ జిల్లా, నైరుతీ సరిహద్దులో పాలి జిల్లా, పశ్చిమ, వాయవ్య సరిహద్దులో జైసల్మేర్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా 26 00’, 27 37’ డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 72 55’, 73 52’ డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది.

పర్యాటకం
జోధ్‌పూర్ ప్రాంతం చారిత్రకంగా సుసంపన్నమైంది. దీనికి బ్లూ సిటీ, సన్ సిటీ అనే పేర్లు ఉన్నాయి. మెహ్రాంగర్ కోటలో గృహాలకు నీలిరంగు కలిపిన వైట్ వాష్ వేయడం వలన ఈ నగరానికి బ్లూ సిటీ అనే పేరు వచ్చింది. జిల్లాలో ఉమైడ్ భవన్ ప్యాలెస్ వంటి పర్యాటక ఆకర్షణలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఉమైడ్ భవన్ ప్యాలెస్‌లో కొంతభాగం ప్రస్తుత మహారాజా గజ సింగ్ కుంటుంబానికి నివాసంగా ఉంది.మిగిలిన భాగంలో ఐదు నక్షత్రాల హోటల్ " తాజ్ గ్రూప్ హోటల్ "లో ఒకటిగా ఉంది.

విభాగాలు
2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లాను 5 ఉపవిభాగాలుగా, 7 తాలూకాలుగా విభజించబడి ఉంది. నిర్వహణా సౌలభ్యం కొరకు 4 ఉప తాలూకాలు (బలేశ్వర్, బాప్, ఝంవర్, తుంవరి)  రెండు స్థానిక సంస్థలు (పంచాయతీ సమితి), బాలేశ్వర్, బాప్.2011 నాటికి జిల్లాలో 3 ఉప విభాగాలు, 11 తాలూకాలు, 2 స్వతంత్ర ఉప తాలూకాలు (జంవర్, తింవారి) ఉన్నాయి.

తాలూకాలు 
తాలూకాలు అన్ని మండలాలు, పంచాయితీ సమితులుగా ఉన్నాయి. జోధ్‌పూర్ మాత్రం నగరపాలక సంస్థగా ఉంది. బిర్లా, ఫలోడీ, పిపర్‌సిటీలు పురపాలికలుకలుగా ఉన్నాయి. జిల్లాలో 1,794 గ్రామాలు  351 గ్రామ పంచాయితీలు . ఉన్నాయి.

2011 లో గణాంకాలు

ఇవి కూడా చూడండి
 2008 జోథ్ పూర్ తొక్కిసలాట

మూలాలు

సరిహద్దులు

వెలుపలి లంకెలు 

Jodhpur district Official website
 Jodhpur district
 Jodhpur Map

జోధ్‌పూర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ జిల్లాలు
భారతదేశం లోని జిల్లాలు

mr:जोधपुर