బయ్యారం చెరువు

బయ్యారం చెరువు మహబూబాబాద్ జిల్లాలో జిల్లా కేంద్రం నుండి 12 కి.మీ. దూరంలో బయ్యారం గ్రామం వద్ద ఉంది. ఈ చెరువును కాకతీయ చక్రవర్తి గణపతి దేవుని సోదరి మైలమాంబ నిర్మించింది.  తన తల్లి బయ్యమాంబ పేరిట దీనికి బయ్యారం చెరువు అని పేరు వచ్చింది. దీనికి బయ్యారం పెద్దచెరువు అని కూడా అంటారు. ఈ చెరువు ద్వారా 7200 ఎకరాలకు సాగు నీరు అందుతుంది..దీన్ని 1969లో పునర్నిర్మించి దీని ఆయకట్టును 5400 ఎకరాల నుండి 7200 ఎకరాలకు పెంచారు.

చెరువు నుండి మొత్తం పది కాలువల ద్వారా 7,200 ఎకరాలకు సాగునీరు అందుతుంది. వీటిలో ప్రధానమైన కాలువలు - పెద్ద కాలువ 10.05 కి.మీ. ప్రవహించి 3,800 ఎకరాలకు సాగునీరు అందిస్తుంది. గుండూరు కాలువ 5.7 కి.మీ. ప్రవహించి 1,330 ఎకరాలకు, తునికి కాలువ 3.45 కి.మీ. ప్రవహించి 710 ఎకరాలకూ సాగునీరు అందిస్తాయి. పందిపంపుల వాగు ఈ చెరువుకు ప్రధానమైన నీటి వనరు. చెరువుకూత్తర దక్షిణాల్లో ఉన్న కొండల నుండి కూడా వర్షపు నీరు వచ్చి చెరువులో కలుస్తుంది.

ఈ చెరువు వద్ద లభించిన 13 వ శతాబ్దం నాటి సంస్కృత శిలాశాసనం కాకతీయుల వంశ చరిత్రను వివరిస్తోంది. పర్యాటక శాఖ, పురావస్తు శాఖలు ఈ శాసనాన్ని పునరుద్ధరించి చెరువు పక్కనే ప్రతిష్ఠించారు. ఈ శాసనం పీఠంపైనున్న గ్రానైటు రాతిపై శాసన అనువాదాన్ని చెక్కించారు.

మూలాలు

తెలంగాణ జలాశయాలు