ముక్తేశ్వరపురం

ముక్తేశ్వరపురం, ఎన్టీఆర్ జిల్లా, జగ్గయ్యపేట మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన జగ్గయ్యపేట నుండి 10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 713 ఇళ్లతో, 2742 జనాభాతో 1497 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1385, ఆడవారి సంఖ్య 1357. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 331 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 541. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588854. 2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం కృష్ణా జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.

గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర 
ఈ గ్రామాన్ని ముత్యాల (ముక్త్యాల), అని కూడా అంటారు.

గ్రామ భౌగోళికం 
ముక్త్యాల గ్రామం కృష్ణా నది ఒడ్డున ఉంది.

సమీప గ్రామాలు 
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో జయంతిపురం, జగ్గయ్యపేట, అనుమంచిపల్లి, అన్నవరం, బలుసుపాడు గ్రామాలు ఉన్నాయి.

సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు 
ముక్తేశ్వరపురంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. జగ్గయ్యపేటనుండి రోడ్డురవాణా సౌకర్యం ఉంది. విజయవాడ రైల్వేస్టేషను 76 కి.మీ దూరంలో ఉంది.

విద్యా సౌకర్యాలు 
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. వి.ఆర్.జి.కె.ఎం.పి.ఎం జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల, ముక్తేశ్వరపురం, సమీప బాలబడి జగ్గయ్యపేటలో ఉంది. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల జగ్గయ్యపేటలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల విజయవాడలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు జగ్గయ్యపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం జగ్గయ్యపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయవాడ లోనూ ఉన్నాయి.

గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు

శ్రీ భవాని ముక్తేశ్వరస్వామి వారి దేవస్థానం 
ఈ దేవాలయానికి ఉన్న మాన్యంభూమి వివరాలు:- నందిగామ మండలం చెరువుకొమ్ముపాలెం గ్రామంలో 24.41 ఎకరాల మెట్టభూమి, నందిగామ మండలానికే చెందిన కంచల గ్రామంలో 4.11 ఎకరాల మెట్ట భూమి.

శ్రీ గణపతిస్వామివారి ఆలయం 
కృష్ణానది మెట్లమార్గంలోని ఈ ఆలయాన్ని 2016, ఆగస్టులో, పుష్కరాల సందర్భంగా తొలగించారు. గ్రామస్థుల, భక్తుల ఆర్థిక సహకారంతో ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించారు. ఈ ఆలయ పునర్నిర్మాణ మహోత్సవాలు, 2017, జూన్-12వతేదీ సోమవారంనాడు వైభవంగా నిర్వహించారు. దేవాలయ, జీవధ్వజస్తంభ ప్రతిష్ఠలు అంగరంగ వైభవంగా నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులకు అన్నప్రసాద వితరణ నిర్వహించారు.

వైద్య సౌకర్యం

ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం 
ముక్తేశ్వరపురంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం 
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.

తాగు నీరు 
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.

పారిశుధ్యం 
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు 
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు 
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

విద్యుత్తు 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

భూమి వినియోగం 
ముక్తేశ్వరపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
 వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 348 హెక్టార్లు
 వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 245 హెక్టార్లు
 తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 68 హెక్టార్లు
 వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 68 హెక్టార్లు
 సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 355 హెక్టార్లు
 బంజరు భూమి: 183 హెక్టార్లు
 నికరంగా విత్తిన భూమి: 230 హెక్టార్లు
 నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 583 హెక్టార్లు
 వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 185 హెక్టార్లు

నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ముక్తేశ్వరపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.

 కాలువలు: 93 హెక్టార్లు
 బావులు/బోరు బావులు: 30 హెక్టార్లు
 చెరువులు: 62 హెక్టార్లు

ఉత్పత్తి
ముక్తేశ్వరపురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

ప్రధాన పంటలు
వరి, కాయధాన్యాలు, ప్రత్తి

పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
సిమెంటు ఉత్పత్తులు

గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారివ వృత్తులు

గ్రామ విశేషాలు 
ఇక్కడ, శ్రీశైలంలో లాగ, కృష్ణా నది ఉత్తర వాహినిగా ప్రవహిస్తున్నది.
ముక్త్యాల రాజాగారి కుమార్తె, కె.సి.పి. జె.ఎం.డి. ఇందిరాదత్తు, ఈ గ్రామాన్ని ఆకర్షణీయ గ్రామం (స్మార్ట్ విలేజ్) గా అభివృద్ధిచేయడానికై, ఈ గ్రామాన్ని దత్తత తీసుకొని, గ్రామాన్ని అభివృద్ధిపథంలో నడిపించుచున్నారు.

గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 2986, ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1484, స్త్రీల సంఖ్య 1502, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 743 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1497 హెక్టారులు.

మూలాలు

వెలుపలి లంకెలు