ద్విపద

ద్విపద తెలుగు ఛందస్సులో ఒకానొక జాతి పద్యరీతి. పద్యం కంటే ద్విపద సామాన్య ప్రజలకు మరింతగా చేరువవుతుంది. తెలుగు సాహిత్యంలో భారత, భాగవత, రామాయణాలు ద్విపద కావ్యాలుగా రచించబడ్డాయి.

లక్షణములు
<poem>
ఇంద్ర గణములు మూఁ డిన గణంబొకటిచంద్రాస్య ! ద్విపదకుఁ జను చెప్పరేచ

ద్విపదకు ద్విపదకుఁ దెగ జెప్పవలయునెపుడు సంస్కృతమున నితర భాషలను

యతుల లోపలఁ బ్రాసయతి దక్క సకలయతులు చెల్లును బ్రయో గాతి సారమునద్విపద తో ద్విపద సంధిల నేకశబ్దమపుడు రెంటను గూర్ప నది యయుక్తంబు</poem>

 ఈ పద్యానికి రెండు పాదాలు మాత్రమే ఉంటాయి (అందుకే దీనిని ద్విపద అంటారు)
 ప్రతిపాదములోనీ మూడు ఇంద్ర గణాలు, ఒక సూర్య గణము  ఉంటుంది.

యతి
యతి: మూడవ గణం యొక్క మొదటి అక్షరం.

ప్రాస
ప్రాస: ప్రాస ఉన్న ద్విపదను సామన్య ద్విపద, అదే ప్రాస లేకుండా ద్విపద వ్రాస్తే దానిని మంజరీ ద్విపద అని పిలుస్తారు.

 ఉదాహరణలు 
గోన బుద్దారెడ్డి రచించిన రంగనాథ రామాయణము.

||ద్విపద ||

అపరిమిత ప్రీతినా భగీరథుని

తపమిచ్చమెచ్చనే కందర్ప సంహరుని

గణాలు లెక్కిస్తే...
అపరిమి =ఇంద్ర గణము
తప్రీతి = ఇంద్ర గణము
నాభగీ = ఇంద్ర గణము
రథుని = సూర్య గణము

యతి అక్షరాలుఅపరిమిత ప్రీతినా''' భగీరథుని

ప్రాస "ప" అక్షరమ్.

మూలాలు 

పద్యము
 ఛందస్సు