బహమనీ సామ్రాజ్యం

బహమనీ సామ్రాజ్యము దక్షిణ భారత దేశమున దక్కన్‌ యొక్క ఒక ముస్లిం రాజ్యము. ఈ సల్తనత్‌ను 1347లో టర్కిష్ గవర్నర్ అల్లాద్దీన్‌ హసన్‌ బహ్మన్‌ షా, ఢిల్లీ సుల్తాన్‌, ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్కు వ్యతిరేకముగా తిరుగుబాటు చేసి స్థాపించాడు. అతని తిరుగుబాటు సఫలమై, ఢిల్లీ సామ్రాజ్యము యొక్క దక్షిణ ప్రాంతాలతో దక్కన్‌లో ఒక స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని ఏర్పరచాడు. 1347 నుండి దాదాపు 1425 వరకు బహమనీల రాజధాని ఎహసానాబాద్‌ (గుల్బర్గా). ఆ తరువాత రాజధాని, మహమ్మదాబాద్‌ (బీదర్‌) కు తరలించారు. బహమనీలు దక్కన్‌ మీద ఆధిపత్యానికై దక్షిణాన ఉన్న హిందూ విజయనగర సామ్రాజ్యముతో పోటీ పడేవారు. ఈ సల్తనత్ యొక్క అధికారము మహమూద్‌ గవాన్ యొక్క వజీరియతులో (1466–1481) ఉచ్ఛస్థాయి చేరుకొన్నది. 1518 తర్వాత అంతఃకలహాల వలన బహమనీ సామ్రాజ్యము ఐదు స్వతంత్ర రాజ్యాలుగా విచ్ఛిన్నమైనది. ఆ ఐదు రాజ్యములు అహ్మద్‌నగర్, బీరార్, బీదర్, బీజాపూర్, గోల్కొండ సల్తనత్, దక్కన్‌ సల్తనత్ లుగా పేరు పొందాయి.

సామ్రాజ్య స్థాపకుడి చరిత్రపై కథనం 
బహమనీ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు హసన్ గంగు గురించి ఒక కథనం ప్రచారంలో ఉంది. సన్ గంగు ఒక బ్రాహ్మణుడి వద్ద పొలం పనులు చేస్తూండేవాడు. ఒకరోజు పొలం దున్నుతూండగా, అతడికి ఒక నిధి దొరికింది. ఆ నిధిని తీసుకువెళ్ళి బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చాడు. అతడి నిజాయితీకి సంతోషించిన బ్రాహ్మణుడు, అతణ్ణి, రాజు కొలువులో పని ఇప్పించాడు. తిరుగుబాటు తరువాత, అతడు రాజైనపుడు, ఆ బ్రాహ్మణుడిపై కృతజ్ఞతగా తన రాజ్యానికి బ్రాహ్మణీ సామ్రాజ్యం అని పేరు పెట్టుకున్నాడు, అదే బహమనీ సామ్రాజ్యం అయింది. అయితే ఈ కథనాన్ని ధ్రువపరచే చారిత్రిక ఆధారాలు దొరకలేదు.

బహమనీ సుల్తానుల జాబితా 

 అల్లాద్దీన్‌ హసన్‌ బహ్మన్‌ షా 1347 - 1358 
 మహమ్మద్‌ షా I 1358 - 1375 
 అల్లాద్దీన్‌ ముజాహిద్‌ షా 1375 - 1378 
 దావూద్‌ షా 1378 
 మహమ్మద్‌ షా II 1378 - 1397 
 ఘియాతుద్దీన్‌ 1397 
 షంషుద్దీన్‌ 1397 
 తాజుద్దీన్ ఫిరోజ్‌ షా 1397 - 1422 
 అహ్మద్‌ షా I వలీ 1422 - 1436 
 అల్లాద్దీన్‌ అహ్మద్‌ షా II 1436 - 1458 
 అల్లాద్దీన్‌ హుమాయున్‌ జాలిమ్‌ షా 1458 - 1461 
 నిజాం షా 1461 - 1463 
 మహమ్మద్‌ షా III లష్కరి 1463 - 1482 
 మహమ్మద్‌ షా IV (మెహమూద్‌ షా) 1482 - 1518 
 అహ్మద్‌ షా III 1518 - 1521 
 అల్లాద్దీన్‌ 1521 - 1522 
 వలీ అల్లా షా 1522 - 1525 
 కలీమల్లా షా 1525 - 1527

బయటి లింకులు 
దక్కన్‌ పాలకుల కాలక్రమము

మూలాలు 

భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన వంశములు
భారతదేశ చరిత్ర
ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
తెలంగాణ చరిత్ర
1347 స్థాపితాలు
చరిత్ర