సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి

సిరివెన్నెల సినిమాతో సినీరంగ ప్రవేశం చేసిన చేంబోలు సీతారామశాస్త్రి తెలుగు సినీ గీతరచయిత. విశాఖపట్నం జిల్లాలోని అనకాపల్లి మండలంలో 1955 మే 20వ తేదీన శ్రీ డా.సి.వి.యోగి, శ్రీమతి సుబ్బలక్ష్మి గార్లకు జన్మించారు. తన ఉత్తమ విమర్శకురాలిగా తన భార్య 'పద్మావతి'ని పేర్కొనే సీతారామశాస్త్రి తన గురువుగా శ్రీ 'వై. సత్యారావు' అని చెబుతారు.2019లో భారత ప్రభుత్వంచే ప్రదానంచేసే పౌరపురస్కారం పద్మశ్రీ లభించింది.

బాల్యం 
శాస్త్రి విద్యాభ్యాసం పదవ తరగతి వరకు అనకాపల్లిలో జరిగింది. కాకినాడలో ఇంటర్మీడియట్ పూర్తిచేసారు.ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్లో బి.ఎ పూర్తి చేసి ఎం.ఏ చేస్తుండగా తెలుగు చలనచిత్ర దర్శకుడు కె.విశ్వనాథ్ జననీ జన్మభూమి సినిమాకు పాటలు రాసే అవకాశం కల్పించారు. సిరివెన్నెల సినిమాకు రాసిన విధాత తలపున పాట తో బహుళ ప్రాచుర్యం పొందారు 'సిరివెన్నెల' సీతారామశాస్త్రిగా ఆయన పేరు దర్శనమిచ్చింది.

కుటుంబం
సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి  కు భార్య పద్మావతి, ఇద్దరు కుమారులు యెగేశ్వర్ శర్మ, రాజా చెంబోలు ఉన్నారు.

సినిమా పాటల రచయితగా
విధాత తలఁపున ప్రభవించినది... అంటూ ఆయన రాసిన మొదటి పాటే తెలుగు సినీ ప్రేక్షకుల గుండెల్లో ఆయనకు స్థానం సంపాదించి పెట్టంది. భావగర్భితమైన ఈ పాట రాయడానికి తనకు వారంరోజులు పట్టినట్లు సిరివెన్నెల ఒక ఇంటర్వ్యూలో చెప్పాడు. ధన మాయను ఎంత చిన్న చిన్న పదాలలో పొదగగలరో దైవ మాయని కూడా అంతే సులువుగా విడమరచి చెప్పగల ప్రజ్ఞాశలి సిరివెన్నెల. సినీ వినీలాకాశంలో ఎన్ని తారలున్నా చల్లని జాబిలి వెలుగులు పంచుతూ తనకంటూ ఒక సుస్థిర స్థానాన్ని ఎప్పుడో ఏర్పరచుకున్న సిరివెన్నెల లలిత గీతాలు రాయడంలో కూడా ఉపద్రష్ఠులు. అసలు ఇది అని ప్రత్యేకంగా చెప్పకుండా తెలుగులో ప్రజనీకానీకి తెలిసిన/తెలియని సాహిత్య ప్రక్రియలన్నింటినీ పలకరించేసారు సిరివెన్నెల.

ఆయన కలం నుంచి జాలువారిన అనేక వేల పాటలలో మచ్చుకు కొన్ని గుర్తు చేసుకుంటే:

 ఆరంగేట్రం సిరివెన్నెల లోని ప్రతి పాట అణిముత్యమే. 
 స్వయంకృషిలోని పాటలు
 రుద్రవీణలోని నమ్మకు నమ్మకు ఈ రేయినీ, జాతీయ అవార్డు అందుకున్న లలిత ప్రియ కమలం విరిసినదీ
 స్వర్ణకమలంలోని అన్ని పాటలు - ముఖ్యంగా : 'ఆకాశంలో ఆశల హరివిల్లూ ; 'అందెల రవమిది
 శృతిలయలులో - తెలవారదేమో స్వామి
 శివలో బోటని పాఠముంది 
 క్షణక్షణంలో కో అంటే కోటి, జాము రాతిరి జాబిలమ్మా
 గాయంలో అలుపన్నది ఉందా, నిగ్గ దీసి అడుగు, రాష్ట్ర నంది అవార్డు సాధించిన స్వరాజ్యమవలేని
 గులాబిలో ఏ రోజైతె చూశానో నిన్నూ, క్లాసు రూములో తపస్సు చేయుట వేస్టురా గురూ
 మనీలో చక్రవర్తికి వీధి బిచ్చగత్తెకీ, భద్రం బీ కేర్ ఫుల్ బ్రదరూ
 శుభలగ్నం లోని చిలకా ఏ తోడు లేకా
 నిన్నే పెళ్ళడతా లోని కన్నుల్లో నీ రూపమే, నిన్నే పెళ్ళాడేస్తానంటూ
 సింధూరం లోని అన్ని పాటలు ముఖ్యంగా - సంకురాత్రి పండగొచ్చెరో, అర్థ శతాబ్దపూ
 దేవీపుత్రుడు లోని ఓ ప్రేమా
 చంద్రలేఖ లోని ఒక్క సారి ఒక్క సారి నవ్వి చూడయ్యో
 నువ్వే కావాలి నుంచి ఎక్కడ ఉన్నా, కళ్ళలొకి కళ్ళు పెట్టీ
 నువ్వు నాకు నచ్చావు నుంచి ఆకశం దిగివచ్చి
 శుభ సంకల్పం నుంచి హైలెస్సో, సీతమ్మ అందాలూ
 పట్టుదల నుండి ఎప్పుడూ ఒప్పుకోవద్దురా ఓటమీ

మరణం
సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ సికింద్రాబాద్‌లోని కిమ్స్‌ ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 2021 నవంబరు 30న మరణించాడు.

సినిమాల జాబితా (గేయ రచయితగా)

నటుడిగా

ప్రముఖ తెలుగు, హిందీ చలనచిత్ర దర్శకుడు రామ్ గోపాల్ వర్మ దర్శకత్వంలో వచ్చిన గాయం తెలుగు సినిమాలో నిగ్గదీసి అడుగు ఈ సిగ్గు లేని జనాన్ని... అని పాట పాడే ప్రభావశీలమయిన పాత్రలో తను వ్రాసి నటించగా, తను వ్రాసిన పాటకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ నంది పురస్కారం లభించటం విశేషం.

పురస్కారాలు

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ నంది పురస్కారాలు, ఉత్తమ గేయ రచయితగా :
 1986 - సిరివెన్నెల - విధాత తలఁపున...
 1987 - శ్రుతిలయలు - తెలవారదేమో ...
 1988 - స్వర్ణకమలం - అందెల రవమిది...
 1993 - గాయం - సురాజ్యమవలేని...
 1994 - శుభలగ్నం - చిలకా ఏ తోడులేక...
 1995 - శ్రీకారం - మనసు కాస్త కలత...
 1997 - సింధూరం - అర్ధ శతాబ్దపు...
 1999 - ప్రేమకథ - దేవుడు కరుణిస్తాడని...
 2005 - చక్రం - జగమంత కుటుంబం నాది...
 2008 - గమ్యం - ఎంతవరకూ ఎందుకొరకూ...
 2013 - సీతమ్మ వాకిట్లో సిరిమల్లె చెట్టు - మరీ అంతగా.. (నంది పురస్కారం - 2013 నంది పురస్కారాలు)

దక్షిణాది ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు, ఉత్తమ గేయరచయితగా :
 2005 - నువ్వొస్తానంటే నేనొద్దంటానా - 
 2008 - గమ్యం - ఎంతవరకు...
 2009 - మహాత్మ - ఇందిరమ్మ
 2015 - కంచె

కళాసాగర్ పురస్కారాలు, ఉత్తమ గేయ రచయితగా :
 1986 - సిరివెన్నెల- విధాత తలపున ప్రభవించినది అనాది జీవన వేదం
 1992 - అంకురం - ఎవరో ఒకరు ఎపుడో అపుడు నడవరా ముందుగా అటో ఇటో ఎటోవైపు 
 1994 - శుభలగ్నం - చిలకా ఏ తోడులేక ఎటేపమ్మా ఒంటరి నడక
 1995 - పెళ్ళి సందడి - హృదయమనే కోవెల తలుపులు తెరిచే తాళం ప్రేమా ప్రేమా

మనస్విని పురస్కారాలు, ఉత్తమ గేయ రచయితగా :
 1994 - శుభలగ్నం - చిలకా ఏ తోడులేక ఎటేపమ్మా ఒంటరి నడక
 1995 - పెళ్ళి సందడి - హృదయమనే కోవెల తలుపులు తెరిచే తాళం ప్రేమా ప్రేమా
 1998 - మనసిచ్చి చూడు - బోడి చదువులు వేస్టు నీ బుర్రంతా భోంచేస్తూ!
 1999 - అల్లుడుగారు వచ్చారు - నోరార పిలిచినా పలకనివాడినా, మనసున మమతలున్న మనిషినికానా

కిన్నెర పురస్కారాలు, ఉత్తమ గేయ రచయితగా :
 1998 - మనసులో మాట - ఏరాగముంది మేలుకుని ఉండి లేవనంటుందా మనసుని పిలవగా

భరతముని పురస్కారాలు, ఉత్తమ గేయ రచయితగా :
 1992 - సిరివెన్నెల- విధాత తలపున ప్రభవించినది అనాది జీవన వేదం
 1996 - పవిత్రబంధం - అపురూపమైనదమ్మ ఆడజన్మ - ఆ జన్మకు పరిపూర్ణత ఇల్లాలమ్మ
 1999 - భారతరత్న - మేరా భారత్ కో సలాం! ప్యారా భారత్ కో ప్రణాం!

అఫ్జా పురస్కారాలు, ఉత్తమ గేయ రచయితగా :
 1999 - భారతరత్న - పారా హుషార్ భాయీ భద్రం సుమా సిపాయీ 
 2000 - నువ్వు వస్తావని - పాటల పల్లకివై ఊరేగే చిరుగాలీ కంటికి కనపడవే నిన్నెక్కడ వెతకాలి

వంశీ బర్ఖిలీ పురస్కారాలు, ఉత్తమ గేయ రచయితగా :
2000 - నువ్వే కావాలి సినిమా గేయ రచయితగా :
 కళ్ళలోకి కళ్ళు పెట్టి చూడవెందుకు చెప్పలేని గుండెకోత పోల్చుకొందుకు
 అనగనగా ఆకాశం వుంది - ఆకాశంలో మేఘం ఉంది
 ఎక్కడ వున్నా పక్కన నువ్వే ఉన్నట్టుంటుంది చెలీ ఇదేం అల్లరి

రసమయి పురస్కారం, ఉత్తమ గేయ రచయితగా :
 1988 - కళ్ళు - తెల్లారింది లెగండోయ్ కొక్క్కొరొక్కొ, మంచాలింక దింగండోయ్ కొక్క్కొరొక్కొ

బుల్లి తెర పురస్కారం, ఉత్తమ గేయ రచయితగా :
 1999 - తులసి దళం, టి.వి. సీరియల్ - హాయిగా వుంది, నిదురపో
సాక్షి ఎక్సలెన్స్ పురస్కారాలు

 2021 - లైఫ్‌ టైమ్‌ ఎఛివ్‌మెంట్‌ అవార్డు (మరణానంతరం)
సైమా అవార్డులు: ఉత్తమ గీత రచయిత

 2015: "ఇటు ఇటు ఇటు" (కంచె)

బయటి లింకులు 
 సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి గారి కవిత్వ సంపుటి వివరణలతో
 మనసిరివెన్నెల
 సీతారామశాస్త్రి గారితో పరిచయం

మూలాలు

తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు
1955 జననాలు
నంది ఉత్తమ గీత రచయితలు
2021 మరణాలు
తెలుగు కళాకారులు
తెలుగు సినిమా నటులు
తెలుగువారు
కళాసాగర్ అవార్డు గ్రహీతలు
కళారత్న పురస్కార గ్రహీతలు
విశాఖపట్నం జిల్లా సినిమా పాటల రచయితలు
విశాఖపట్నం జిల్లా సినిమా నటులు