Օույան Սյու

Օույան Սյու (, ), Սուն կայսրության դարաշրջանի  չինացի պետական գործիչ, պատմագիր, ուրվագծագիր և պոետ։ Նրա բազմակողմանի տաղանդը դասվում է եվրոպական վերածննդի գործիչների շարքին հավասար։.

Հայտնի է նաև իր երկրորդ Յունշու անունով,իսկ կյանքի վերջին տարիներին հենց իր կողմից  հորինված  «ծեր հարբեցող» 醉翁 մականունով,ինչպես նաև որպես «Ճգնավոր Լյու» 六一居士, ինչ-որ տեղ էլ Լյու-ն կազմված է «վեց» և «մեկ» թվականներից, այսինքն՝ «վեցից մեկը»։ Այն հարցին, թե ինչ «վեցի»  մասին է խոսքը, մի անգամ նա իր հյուրին պատասխանեց, որ իր տանը ընդամենը կա 10 000  գրքեր, 1 000՝ այդ թվում նաև այդ ժամանակների արքայատոհմ Սյա, Շան և Արևմտյան Չժոու  հնագույն տղամարդու վերնազգոստներ, մեկ գուցին, մեկ շախմատի հավաքածու և մի թեյնիկ գինի։ Անցկացնելով կյանքը այս հինգի մեջ,նա վեցերորդն էր։ 
Իր ուսուցչի, Ֆան Չժունյանի հետ միասին,  ղեկավարում էր 1040-ական թվականներին  երգված բարեփոխումները, Վան Անշիի կանխագործման բարեփոխումները։ 1053 թվականին իր ղեկավարությամբ  կազմվում է  «Պատմական գրառումներ հինգ տոհմերի մասին » ժամանակագրությունը, իսկ 1060 թվականին՝ «Տան տոհմի նոր պատմություն» կարևորագույն չինական ժամանականգրության աշխատություններից մեկը։

Օույան Սյուն հայտնի է որպես արձակագիր և պոետ,  այդ դարաշրջանի երկու՝ (շի և ցի) բանաստեղծական ժանրերի վարպետ էր։ Նա հարստացրել է ուրվագծագրությունը ժիուխա (քննարկում բանաստեղծությունների մասին) ժանրի ստեղծմամբ։ Ինչպես նաև եղել է այդ դարաշրջանի խոշորագույն հնագրագիտական աշխատության «Հնագույն մակագրությունների հավաքածուներ՝ պարզաբանմամբ», որոնցում գրի է առել և մեկնաբանել է հարյուրավոր հնագույն մակագրություններ մետաղների և քարերի վրա։ Ռուս ընթերցողին ավելի հայտնի են նրա ինքնակենսագրական արձակ տեքստերը՝  «Գինովցած ծերուկի գրառումները» (1046 թվական) և «Ճգնավոր Լյու-ի կենսագրությունը» (1070 թվական)։ Նրա որոշ երկեր տպագրվել են ռուսերենով 1959 թվականին «Չինական դասական արձակ» և «Սուն դարաշրջանի պոեզիան» ժողովածուներում։

Օույան Սյու-ին, որպես խոշորագույն պատմագիրին է պատկանում լեգիտիմոստի ժխտման առաջնությունը, չինական տոհմի  գերբնական  նշան-«խորհրդանշանը» և «հինգ տարրերի» տեսությունը։ Դրա փոխարեն նա ղեկավարում է չինական տարախքները։ Նրա առարկությունները «Խմբավորումների մասին» (朋黨論) դարձել է որպես  գաղափարախոսական մի փաստաթուղթ,որին էին դիմել Դունլինսկյան շարժման կողմնակիցները  (東林黨, Մին դարաշրջան),  1724 թվականին կայսր Յունչժեն նույնպեսՂ։

Օույան Սյու  անվան ընդօրինակման համար մտածված էր  Օույանցև-Սյու անունը Խոլմ վան Զայչիկ , խուզարկու գործակալում(դետեկտիվում), դա ռուս-չինական դետեկտիվ է, «Վատ մարդիկ չկան» շարքի կերպարներում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Желоховцев А. Н., Лисевич И. С., Рифтин Б. Л., Соколова И. И., Сухоруков В. Т., Черкасский Л. Е., Эйдлин Л. З. Философская проза X—XIII вв.: [Китайская литература] // История всемирной литературы: В 9 томах / АН СССР; Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. М.: Наука, 1983—1984. Т. 2. С. 143—146.
 Алимов И. А. Вслед за кистью: Материалы к истории сунских авторских сборников бицзи. Исследования, переводы. Часть 1. СПб., 1996. (фрагмент)
 Ouyang Xiu \\ in Chevalier, Tracy. Encyclopedia of the essay. Taylor & Francis, 1997. ISBN 1-884964-30-3, ISBN 978-1-884964-30-5 (pp. 615–617)
 
 
 James T.C. Liu in Franke, Herbert, Sung Biographies, Wiesbaden, 1976,vol. 2, pp. 808–816. ISBN 3-515-02412-3
 Carpenter, Bruce E., 'Confucian Aesthetics and Eleventh Century Ou-yang Hsiu' in Tezukayama University Review (Tezukayama Daigaku Ronshu) Nara, Japan, 1988, no. 59, pp. 111–118. ISSN 0385-7743

Հղումներ 
 
 
 Biographical profile
 English translations of the ten «West Lake is Good» poems

Չինացի բանաստեղծներ
Չինացի գրողներ
Չինացի պատմաբաններ
Չինաստանի քաղաքական գործիչներ
Չինացի փիլիսոփաներ
Չինացի պետական գործիչներ