Մարտա Ստեպանովնա Չումալո

Մարտա Ստեպանովնա Չումալո (, ), ուկրաինացի ֆեմինիստ, իրավապաշտպան, գենդերային փորձագետ և հոգեբան։ «Կանանց հեռանկարներ»-ի համահիմնադիր և փոխնախագահ, Ուլոֆ Պալմեի մրցանակի դափնեկիր (2023)։

Կենսագրություն 
Ավարտել է Լվովի Իվան Ֆրանկոյի անվան պետական ​​համալսարանը ֆիզիկա մասնագիտությամբ (1993) և Անձնակազմի կառավարման միջտարածաշրջանային ակադեմիան՝ հոգեբանի որակավորմամբ։ Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում դասավանդել է հոգեբանություն (2013)։

Որպես ուսանող Մարտան բախվել է սեքսիզմի և դասախոսի կողմից սեռական ոտնձգությունների դեպքերի։ Ավելի ուշ, տրանսպորտային ընկերությունում աշխատելու ժամանակ, նա եկել է այն եզրակացության, որ աշխատաշուկայում առկա է կանանց անհավասարություն։ 1996 թվականին վերապատրաստվել է բրիտանա-ուկրաինական նախագծում՝ փոքր բիզնեսի զարգացման ոլորտում կանանց համար մարզիչների վերապատրաստման համար։ Ուսման ընթացքում հանդիպել է համախոհների, որոնց հետ միասին ստեղծել է Իրինա Վիլդեի անվան Արևմտյան Ուկրաինայի կանանց ռեսուրսների տեղեկատվական, սոցիալական ու տնտեսական հարմարվողականության ռեսուրս կենտրոնը։

1998 թվականին Լվովում այլ կանանց հետ դարձել է «Կանանց հեռանկարներ» հասարակական կազմակերպության համահիմնադիրը, որտեղ աշխատում է ավելի քան 20 տարի։ Կազմակերպությունում Մարտա Չումալոն զբաղեցնում է փոխնախագահի և ծրագրերի ղեկավարի պաշտոնը։ «Կանանց հեռանկարներ»-ի հիմնադրումից ի վեր նա ներգրավված է ընտանեկան բռնության և մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ պայքարում։ Նա ֆեմինիզմի կողմնակից է, աջակցում է Ուկրաինայում գենդերային հավասարության հաստատմանը։

2017 թվականից Ուկրաինայի կանանց իրավունքների ապահովման European Women’s Lobby-ի գրախոս է։ 

Մարտա Չումալոն Ուկրաինայի թերապևտների ասոցիացիայի և խտրականության դեմ պայքարի կոալիցիայի անդամ է։ Նա Եվրոպայի խորհրդի, ՄԱԶԾ-ի և ԵԱՀԿ-ի հավաստագրված դասընթացավար է։ Նա «Արևելյան գործընկերության երկրների քաղաքացիական հասարակության ֆորումի ազգային հարթակներում օգտագործելու համար գենդերային աուդիտի անցկացման ուղեցույց»-ի համահեղինակն է։

2014 թվականի ռուս-ուկրաինական պատերազմի բռնկմամբ և 2022 թվականի Ռուս-ուկրաինական լայնամասշտաբ ներխուժմամբ պայմանավորված՝ Չումալոն զբաղվում է պատերազմի հետևանքների մասին հանրությանը տեղեկացնելով և զոհերի իրավունքների վերականգնմամբ։

2020 թվականին Նիդերլանդների դեսպանատան կողմից «մարդու իրավունքների համար պայքարում ակնառու ձեռքբերումների համար» ստացել է Human Rights Tulip մրցանակը։ 

2023 թվականին Մարտա Չումալոն արժանացել է Ուլոֆ Պալմեի մրցանակին՝ դառնալով այս մրցանակի առաջին ուկրաինացի դափնեկիրը։

Ծանոթագրություններ 

Ուկրաինացի ֆեմինիստներ