Դինա Վերնի

Դինա Վերնի (ի ծնե՝ Դինա Յակովլևնա Այբինդեր, , ), ֆրանսիացի բնորդուհի և պատկերասրահի սեփականատեր, արվեստաբան, երգչուհի, քանդակագործ Արիստիդ Մայոլի մուսան։ Պատվո լեգեոնի շքանշանակիր (1991)։

Կենսագրություն 
Դինա Այբինդերը ծնվել է Քիշնևի հրեաների երաժշտական ընտանիքում (այդ ժամանակ Ռումինիային բռնամիացված Բեսարաբիայի տարածքում)։ Նրա հայրը՝ Յակով Այբինդերը (1889 թվականի դեկտեմբերի 9, Քիշնև, Բեսարաբիայի նահանգ - 1943 թվականի դեկտեմբերի 12, Օսվենցիմ ճամբար, Լեհաստան) եղել է դաշնակահար, մայրը երաժիշտ էր, մորաքույրը՝ օպերային երգչուհի էր։

1925 թվականին ընտանիքը թողել է Ռումինիան և Օդեսան, Վարշավան և Բեռլինը անցնելուց հետո հասել են Փարիզ, որտեղ հայրը համր կինոյի նվագակցելու սեանսներ է կատարել։ Երբ Դինան դարձել է 15 տարեկան, նրա հոր ընկեր ճարտարապետ Ժան Կլոդ Դոնդելը ծանոթացրել է նրան հայտնի քանդակագործ 73-ամյա Արիստիդ Մայոլի հետ, որն արդեն անառարկելի և զառամյալ տարիքով հեղինակություն էր։ Վերնին դարձել է նրա սիրելի մոդելը։ Մայոլը ներկայացրել է նրան նյուի տարբեր ձևերով բրոնզե, մարմարե և այլ նյութերով աշխատանքներում («Գետ», «Օդ», «Ներդաշնակություն» և բազմաթիվ այլ ստեղծագործություններ) և դրա շնորհիվ այդ ստեղծագործական համագործակցության նա կրկին սկսել է նկարել։ Վերնին գնացել է Մայոլի արվեստանոց գրեթե ամեն օր և երեք ժամ կեցվածք է ընդունել։ Բազմաթիվ վաղ աշխատանքներում նրա գլուխը ներքև է կռացած, իսկ հայացքը խիստ կենտրոնացած է։ Դինան այդ ժամանակ դասեր էր անում, իսկ Մայոլը նույնիսկ հատուկ պատվանդան էր պատրաստել նրա դասագրքերի համար։ Վերնին կեցված է ընդունել նաև Անրի Մատիսի, Պիեռ Բոնարի և Դյուֆիի համար, հիմնականում Փարիզի համալսարանում սովորելիս արձակուրդների ժամանակ։ Ծանոթ է եղել Անդրե Բրետոնի, Մարսել Դյուշանի, Ս. Պոլյակովի, Ս. Շարշունի հետ։ Ժան Լուի Բառոյի և Բեռնար Բլիեի հետ նկարահանվել է կինոյում։ Հանդես է եկել «Հոկտեմբեր» էստրադային համույթում, որը ղեկավարել է Ժակ Պրևերը։ 1938 թվականին ամուսնացել է սկսնակ կինոօպերատոր Սաշա Վերնիի հետ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Դինա Վերնին մասնակցություն է ունեցել Դիմադրության շարժմանը՝ սկզբում Փարիզում, ապա Բանյուլում՝ Մայոլի կալվածքում, որը թաքցրել է նրան այդտեղ օկուպացիայի ժամանակ։ Մայոլից գաղտնի Վերնին Պիրենեյներով իրականացրել է փախստականների անցումը Իսպանիա, համագործակցել է ամերիկացի լրագրող Վարիան Ֆրայի մարսելյան ընդհատակյա խմբի հետ։ Ֆրանսիական ոստիկանությունը ձերբակալել է Դինային և ազատ է արձակել Մայոլի միջնորդությունից հետո միայն, որն ուղարկել է նրան Նիս՝ Անրի Մատիսի մոտ։ Սակայն կարճ ժամանակ անց նա անօրինական ձևով գնացել է Փարիզ, որտեղ 1943 թվականին կրկին ձերբակալվել է, այս անգամ գեստապո։ Ազատ է արձակվել 6 ամիս բանտարկությունից հետ Առնո Բրեկերին Մայոլի դիմելուց հետո։ Վերնիի հայրն արտաքսվել է և մահացել Օսվենցիմում։

1944 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Մայոլը մահացել է ավտովթարից, իր ողջ կարողությունը և իր բոլոր հավաքածուները նա կտակել է Դինային։ Դինա Վերնին  դարձել է Փարիզում գտնվող ամենաառաջատար պատկերասրահներից մեկի սեփականատերը։ 1947 թվականից նրան էր պատկանում Փարիզի 6-րդ թաղամասի Ժակոբի փողոցում գտնվող պատկերասրահը։ 1949 թվականի դենացիֆիկացիայից հետո Առնո Բրեկերը նրա օգնությունն է խնդրել՝ Փարիզում ցուցահանդես կազմակերպելու համար, սակայն Վերնին մերժել է։

Ողջ կյանքի ընթացքում Դինա Վերնին զբաղվել է Մայոլի արվեստի տարածմամբ՝ վերջավորելով դա 1995 թվականին «Դինա Վերնիի ֆոնդի» Մայոլի թանգարանի բացմամբ (Գրենել փողոց, 6-րդ թաղամաս, 61), որտեղ բացի Մայոլի աշխատանքների (ինչպես նաև «պարզ նկարիչները» և խորհրդային նոնկոնֆորմիստների հավաքածուներ) մշտական ցուցադրությունը, առանաձնացել է ցուցահանդեսների բացառիկ բարձր մակարդակով։ Մայոլի 18 արձաններ նա փոխանցել է ֆրանսիական կառավարությանը՝ Թյուիլրիի այգիներում տեղադրելու պայմանով (հետագայում նա տվել է ևս երկու արձան)։

Դինա Վերնին ժամանակակից նկարիչների բազմաթիվ ալբոմների և գրացուցակների համահեղինակ է, այդ թվում՝ Ֆրանսուազա Ժիլոյի, Սերժ Պոլյակոցի, Էրիկ Բուլատովի, Անդրե Բոշանի, Ժյուլ Պասկինի և Արիստիդ Մայոլի։ Դինա Վերնիի նկարը կա 1973 թվականի «Սովետական մեծ հանրագիտարանի» «Մայոլ» հոդվածում։ Նրա մասին վավերագրական ֆիլմ է նկարել Օլգա Սվիբլովան (1995)։

Տիկնիկներ 
Դինա Վերնին հայտնի է նաև անտիկվարային տիկնիկների հավաքածուներով։ Նա ունեցել է մանրանկար տիկնիկների, պիտույքների, տիկնիկների տների, սենյակների, կառքերի և սայլակառքերի լայն հավաքածու, ինչպես նաև Ֆրանսիայում և Գերմանիայում 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին արտադրված հազվագյուտ տիկնիկներով։ Նրա հավաքածուն ճանաչվել է աշխարհում լավագույններից մեկը առաջին հերթին գեղարվեստական մակարդակի առումով։ Վերնիի տիկնիկները որպես արվեստի իրական գործեր ցուցադրվել են լուրջ թանգարաններում։ 1995 թվականին նրա հավաքածուի մի մասը վաճառվել է Սոթբիս աճուրդում։

Երաժշտություն 
Դինա Վերնին նաև հայտնի է ռուսերեն գողային և ճամբարային երգերի կատարմամբ («Блатные песни» ալբոմն առաջին անգամ թողարկվել է 1975 թվականին և վերաթողարկվել է կոմպակտ դիսկով)։

Քաղաքականություն 
Վերնիի ծնողները սոցիալ-դեմոկրատների (մենշևիկներ) հայացքներին էին հարում, սակայն նա ինքը եղել է տրոցկիզմի հետևորդ։

Երեխաներ 
Երկու երեխա է ունեցել քանդակագործ, Հռոմեական մրցանակի դափնեկիր (1950) Ժան Սերժ Լորկենի (Jean Lorquin, 1924-1999) հետ ամուսնությունից.
 Օլիվյե Լորկեն (Olivier Lorquin, ծնվել է 1949 թվականին)՝ գրականագետ, Վերնիի ֆոնդի տնօրեն։
 Բերտրան Լորկեն (Bertrand Lorquin, ծնվել է 1957 թվականին)՝ արվեստաբան, Մայոլի և մի շարք նկարիչների գրացուցակների հեղինակ և համահեղինակ (մոր հետ)։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Сен-Бри Г., Федоровский В. Русские избранницы. М.: Республика, 1998.
 Фрер А. Беседы с Майолем / Сокр. пер. с фр. Вступ. ст. и примеч. Н. В. Апчинской. Л., 1982.

Արտաքին հղումներ 
 
 Dina Vierny, Model And Muse For Art’s Masters
 Основные даты жизни Дины Верни
 Հոդված Դինա Վերնիի մասին
 Сайт музея Майоля — фонда Дины Верни
 Դինա Վերնիի պատկերասրահի կայք
 Dina Vierny. Une vie vouée à l’art
 Booknik կայքում
 IMDB կայքում
 Դինա Վերնիի երգերը
 Դինա Վերնիի երգերը

Բնորդուհիներ
Ֆրանսիացի մոդելներ
Ֆրանսիացի երգչուհիներ
Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Ֆրանսիացի արվեստաբաններ
Հոլոքոստից փրկվածներ