Լեհաստանի բնակչություն

Լեհաստանի ժողովրդագրական զարգացումը նրա ժամանակակից սահմաններում կարելի է բաժանել 2 մասի՝ կոմունիստական և հետկոմունիստական։ Հետկոմունիստական զարգացումը նույնպես բաժանվում է երկու մասի՝ Եվրոմիություն մտնելուց առաջ և հետո (արտադրական և հետարտադրական)։ Այդ ժամանակ պետության ժողովրդագրական ցուցանիշները նկատելիորեն իջել են՝ բնակչության առավել աշխատունակ մասի զանգվածային արտագաղթի հետևանքով։ Որպես հետևանք, 224 երկրների շարքում Լեհաստանն զբաղեցնում է 212-րդ տեղը ծնելիության ցուցանիշով, 2013 թվականի տվյալներով՝ պտղաբերության գործակիցը կազմում է մոտ 1,32 երեխա մեկ կնոջ հաշվին։ Ընդհանուր առմամբ Լեհաստանի ժողովրդագրական անցումն ավարտվել է և գտնվում է ինտենսիվ ծերացման շրջանում։ 2014 թվականի տվյալներով՝ նկատվում է բնակչության ոչ մեծ՝ -0,06%-անոց ամենամյա արտագաղթ։ Բացի բնական անկումից, երկրի ժողովրդագրական զարգացման մեջ մեծ մասամբ բացասական դեր է կատարում նաև արտագաղթը, քանի որ երկրի միգրացիոն սալդոն ավանդաբար բացասական է կամ մոտ է զրոյի։

Խորհրդային շրջան 
Խորհրդային շրջանում ԼԱՀ երկրի բնակչությունը բավականին արագ աճել է՝ աբորտների ցածր թվի, ինչպես նաև լեհ գյուղացիների մոտ ծնելիության բարձր ցուցանիշների պահպանման շնորհիվ, որը շահեկանորեն զուգորդվում էր Գերմանիայից խլած կամ էթնիկ գերմանացիների կողմից լքված նոր տարածքներ բնակեցնելու անհրաժեշտության հետ։ 1961-1991 թվականների ընթացքում երկրի բնակչությունն աճել է 27%-ով և հասել 38 միլիոնի։

Հետխորհրդային Լեհաստանում Ընտանիքի պետական ինստիտուտի աջակցության նվազումը հանգեցրել է երկրում ժողովրդագրական իրավիճակի վատթարացմանը, չնայած այդ վատթարացումն այնքան էլ կտրուկ չէր, որքան ՌԴ-ում կամ Ուկրաինայում. Լեհաստանում ծնելիությունը ավելի սահուն էր նվազում, իսկ մահացությունն այնքան արագ չէր աճում, որքան արևելյասլավոնական պետություններում։ Ավելին, մինչև 2001 թվականը ներառյալ երկրում շարունակվում էր պահպանվել բնակչության աստիճանաբար նվազող բնական աճը։

Լեհաստանի բնակչության դինամիկան 

Բնակչության քանակը և դինամիկան։

Ազգային կազմ 
Ժամանակակից Լեհաստանն աշխարհի ամենաբազմազգ պետություններից մեկն է։ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ էթնիկ լեհերը կազմում են բնակչության 96,74 %։ 97,8 %-ը հայտնել են, որ տանը խոսում են լեհերեն։ Իրենց այլ ազգերի ներկայացուցիչ է համարել բնակչության 1,23 %, դրանցից ամենախոշորներն են՝ սիլեզիացի գերմանացիները (0,4 %), բելառուսները (0,1 %), ուկրաինացիները (0,1 %), գնչուները։

Լեհաստանի բացառիկ բարձր մոնոէթնիկությունը 20-րդ դարի կեսերին տեղի ունեցած պատմական իրադարձությունների հետևանք է, որոնք արմատապես փոխել են երկրի ազգային կառուցվածքը, այն է՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը (մասնավորապես՝ Հոլոքոստը), եվրոպական սահմանների հետպատերազմյան փոփոխությունները և դրա հետ կապված գերմանական, լեհական և ուկրաինական բնակչության զանգվածային տեղաշարժերը։

Վիճակագրությունhttp://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dybsets/1948%20DYB.pdf United nations. Demographic Yearbook 1948

Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո 

* դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով

Բնակչության խտություն

Բելառուսներ 
Բելառուսները, որոնց թիվը, ըստ պաշտոնական տվյալների, կազմում է մոտ 50 000 մարդ (իսկ ոչ պաշտոնական տվյալներով  մինչև 230 հազար), կոմպակտ բնակվում են Պոդլյան վոյեվոդությունում, իսկ 12 գմիններում բելառուսերենն օգտագործվում է պաշտոնական մակարդակով։

Հրեաներ 
Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Լեհաստանում ապրել է մոտ 3,5 միլիոն հրեա (Եվրոպայի խոշորագույն համայնքը)։  Սակայն հրեական համայնքը գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվել է նացիստական Հոլոքոստի և հետպատերազմյան արտագաղթի արդյունքում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի՝ Լեհաստանում բնակվում է մոտ 1000 հրեա, որոնք հիմնականում ապրում են խոշոր քաղաքներում, ինչպիսիք են՝ Վարշավա, Վրոցլավ և Կրակով։

Ըստ իսրայելական ԶԼՄ-ների՝ պաշտոնապես Լեհաստանի տարբեր հրեական համայնքներում գրանցել կամ «Ջոյնթից» օգնություն է ստանում մոտ 7-8 հազար մարդ, որոնցից մոտավորապես 10-15 հազարը հրեական ծագում ունեն և հետաքրքրություն են հայտնել վերադառնալ իրենց արմատներին, իսկ ընդհանուր առմամբ նրանք, որոնք ծագումով հրեաներ են, մոտավոր հաշվարկներով հասնում են 30-ից մինչև 50 հազար։

Հրեական կրթության ծրագրին աջակցող հիմնական կազմակերպությունը Ռոնալդ Լաուդերի հիմնադրամն է։

Ուկրաինացիներ 
Ուկրաինացիները Լեհաստանում պատմականորեն ապրել են նրա ներկայիս արևելյան տարածքներում (Պոդկարպատսկի և Լյուբլինի վոյեվոդություններում)։ Մինչ այժմ պահպանվել են բազմաթիվ տեղանուններ՝ բնակավայրերի անուններ, որտեղ նախկինում ապրել են ուկրաինացիները, ինչպիսիք են Պշեմիսլը, Զամոշցը, Բյալա Պոդլյասկան, Հելմը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին և դրա ավարտից հետո տեղի ուկրաինական բնակչությունը ակտիվորեն աջակցել է ՈՒԱԲ-ի գործողություններին։ Տարածաշրջանում միջէթնիկական հարաբերությունների սրման պատճառով (լեհ բնակչության ցեղասպանությունն այն շրջաններում, որտեղ ակտիվորեն գործում էր ՈՒՊԲ-ն) լեհական կառավարության կողմից իրականացվել է էթնիկ ուկրաինացիների հարկադիր վերաբնակեցում («Վիսլա» գործողություն) ՈՒԽՍՀ և Լեհաստանի հյուսիս-արևմուտք (նախկին գերմանական Պոմերանիայի, Ստորին Սիլեզիայի հողերը, որոնք անցել են Լեհաստանին պատերազմից հետո)։

Ներկայումս ուկրաինացիների ամենամեծ թիվը (նրանց ընդհանուր թվի 39%-ը) բնակվում է Վարմինսկա-Մազուրի վոյեվոդությունում։

Ուկրաիներեն լույս է տեսնում «Մեր խոսքը» թերթը։

Թաթարներ 
Պոդլայի վոյեվոդությունում պահպանվել են մզկիթով և մուսուլմանների գերեզմանատներով թաթարական երկու գյուղեր՝ Կրուշենյանին ու Բոխոնիկին։ Դրանցից բացի թաթարները բնակվում են նաև Վարշավայում, Գդանսկում և Բելոստոկում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Լեհերը բացում են իրենց երկրի հրեական անցյալը
 Լեհաստանում ուկրաինացիների թերթ «Մեր Խոսքը» (ուկրաիներեն)

Լեհաստանի բնակչություն