Գրիգոր Պալյան

Գրիգոր Պալյան (), հայ ճարտարապետ։

Կենսագրություն 
Գրիգոր Պալյանը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում, ճարտարապետ Պալի Քալֆայի ընտանիքում։ Նրա նախնիները եղել են  օսմանյան արքունի ճարտարապետներ։ Պալյան գերդաստանը շատ հին ծագում ունի, միշտ նշանավոր դիրք է գրավել։ Առաջինն է, որ կրել է «Բալյան» ազգանունը։ Սովորել է Փարիզի գեղարվեստի ազգային դպրոցում։ 1777 թվականի Աբդուլ Համիդ I-ը նրան շնորհել է ճարտարապետի տիտղոս։ 1788 թվականից նշանակվել է պալատական ճարտարապետ։ Եղել է նաև սուլթան Սելիմ III-ի խորհրդականը։ 1820 թվականին Կեսարիայում, Հայ Կաթոլիկ եկեղեցու և Հայ Առաքելական եկեղեցու միջև բախման մեջ ներգրավվելու պատճառով աքսորվել է Անատոլիա, այնուհետև ներում ստացել և վերադարձել Օսմանյան մայրաքաղաք։

Մահացել է Կոստանդնուպոլսում։

Ստեղծած կառույցներ 
 Սարայբուրնուի հին պալատ (այրվել է 1875 թվականին) 
 Պեշիքթաշի թագավորական պալատ, նախկին Բեյլերբեյի պալատ (այրվել է) 
 Ոսկեղջյուրում Գեֆթերդարբուրնուի առափնյա պալատ
 Արնավուդքյոյի, Աքընթըբուրնուի սուլթանական պալատ
 Քասրը Զեդիդ (Նոր դղյակ) 
 Այնալըքավաքի կամ Թերսանեի դղյակ (1876 թվական) 
 Չաղլայանի թագավորական դղյակ 
 Սելիմիեի, Դավուդ փաշայի զորանոց (1826-1827 թվականներ) 
 Թաքսիմի թնդանոթաձիգների, Մալթեփեի զորանոց (1826 թվական) 
 Ռամիի (1828 թվական) զորանոց
 Նուսրեթիեի մզկիթ (Թոփհանեի մզկիթ, 1823-1826 թվականներ) 
 Գումգափուի Մայր (Սբ. Աստվածածին) եկեղեցին (1828 թվական) 
 եկեղեցի Կեսարիայում 
 Պետական նախկին դրամահատարան (1838 թվական, Թոփգափուի պալատի բակում) 
 Բախչեքյոյի Վալիդե ամբարտակ (1796 թվական)

Բալյան ընտանիք 
Բալյանները (Գրիգոր Բալյան, Կարապետ Պալյան, Նիկողոս Պալյան, Սարգիս Պալյան, Հակոբ Պալյան, Սիմոն Պալյան, Լևոն Պալյան) եվրոպականացրել են թուրքական ճարտարապետությունը և ուղի հարթել նրա հետագա զարգացման համար։ Նրանց կառույցները բազմաշենք են, արևելյան շքեղությամբ բնութագրված։ Պալատական համալիրներում և մյուս կառույցներում օգտագործել են անատոլիական բազմատեսակ ու բազմագույն քարեր, շենքերի արտաքին մշակումներում զգալի տեղ հատկացրել դեկորատիվ զարդանախշերի շքեղությանը, դահլիճների ներքին հարդարանքում օգտագործել հախճապակի, ոսկի, գունավոր մարմարներ, ստալակտիտե մշակումներ, դռների նկարազարդումներ և այլն։

Պատկերասրահ

Տես նաև 
 Սարգիս Բալյան
 Սիմոն Բալյան
 Հակոբ Բալյան
 Լևոն Բալյան

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
  Alyson Wharton, The Architects of Ottoman Constantinople։ The Balyan Family and the History of Ottoman Architecture, I.B. Tauris, coll. « Library of Ottoman Studies », 2015, 288 p. (ISBN 978-1780768526)

Արտաքին հղումներ 
 Պալյան ընտանիքի մասին
 Բալյան ընտանիք
 Պալյանների մասին հայկական հանրագիտարանում

Հայ ճարտարապետներ
Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Օսմանյան կայսրության անձինք