Կսանֆ (քաղաք)

Կսանֆ (Arñna, , ), պատմական Լիկիայի ամենամեծ քաղաքը։ Լեթոն սրբավայրի հետ մեկտեղ ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Քաղաքի ավերակները տեղակայված են Թուրքիայի Անթալիա նահանգում։

Սկզբնապես քաղաքի անունը լիկերեն հնչում էր Արնա։ Ալեքսանդր Մակեդոնացու նվաճումներից հետո, հելլենիզացիայի արդյունքում, անունը վերածվել է Կսանֆի։

Պատմություն 
Այն հիմնադրվել է մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի սկզբին։

Մ.թ.ա. 546 թվականին գրավվել է պարսիկների կողմից և ամբողջովին ավերվել։

Մ.թ.ա. 4-րդ դարի վերջին, ընդգրկվել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու ստեղծած կայսրության մեջ, իսկ մ.թ.ա. 190 թվականից` Լիկիայի քաղաքների (Լիկյան միություն) անկախ միության մեջ։

Մ.թ.ա. 180 թվականին հայտնի են բռնակալներ Լիսանին և Էվդեմը։

Մ.թ.ա. 42 թվականին գրավվել և կրկին ոչնչացվել է հռոմեական զորքերի հրամանատար Մարկոս Բրուտոսի զորքերի կողմից.:

Հետագայում Հռոմեական Լիկիա նահանգի մաս է կազմել։

Մշակութային ժառանգություն 
Մինչ օրս պահպանվել է հնագույն քաղաքի միայն մի փոքր մասը, որը հայտնաբերվել է պեղումների ժամանակ, ներառյալ թատրոնը։ Մեզ հասած լիկյան մշակույթի ամենակարևոր հուշարձանները՝ գերեզմանաքարեր են։ Տարբերվում են երկու տեսակի գերեզման.

 ժայռերին փորագրված տների երևակայական ճակատները, որոնք զարդարված են փորագրված տարրերով
 բարձրադիր գերեզմաններ, որոնք կանգնած են բարձունքի վրա, կառուցված տների տեսքով կամ շրջապատված են սյունաշարերով։

Այս տեսակի ամենահայտնի կառույցները մ.թ.ա. 6-րդ դարի «Հարպիաների հուշարձանն» է, որը այսպես է կոչվել նրա վրա պահպանված ռելեֆի համար, ինչպես նաև մ.թ.ա. 5-րդ դարի «Ներիիդ հուշարձանը»՝ պատրաստված հոնիական տաճարի տեսքով, որը կանգնած է բարձր բլրի վրա։ Այս երկու դամբարանները դասակարգվում են որպես Փոքր Ասիայի հոնիկական մշակույթի նշանավոր գործերի շարքում։

Այստեղ է գտնվել նաև լիկյան գրերի ամենամեծ հուշարձանը` լիկյան-մղոնական ստելան (մ.թ.ա. 380):

Գրականություն 
 Кембриджская история Древнего мира. — Т. IV: Персия, Греция и западное Средиземноморье. — , 2011. — С. 267—271.
 Аппиан Александрийский. Гражданские войны. — Кн. IV, 76.
 Treuber O. Geschichte der Lykier. — 1887.
 Houvink ter Cate Ph.H.J. Nhe Luwian population groups of Lycia and Cilicia Aspera during the Hellenistic period. — Leiden, 1961.

Ծանոթագրություններ 

Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում