Դավիթը Գողիաթի գլխով

Դավիթը Գողիաթի գլխով, Կարավաջոյի՝ 1609-1610 թվականների նկարը, որը պատկերում է Սամուելի գրքից, Հին կտակարանից Դավիթի և Գողիաթի մարտի վերջին տեսարանը։ Այժմ պահպվում է Բորգեզե պատկերասրահում։

Նկարի թեման նկարիչը մշակել էր ավելի վաղ շրջանում, դրանցից մեկը՝ նկարված 1607 թվականին, գտնվում է Վեննայում՝ Արվեստի պատմության թանգարանում, մյուսը, որը թվագրված է 1600 թվականով, Պրադոյում։

Հավանական է՝ Կարավաջոյի համար ներշնչման անմիջական աղբյուր է ծառայել Ջորջոնեի՝ նույն թեմայով աշխատանքը՝ նկարված մոտ 1510 թվականին, չնայած Կարավաջոն էականորեն ուժեղացրել է տեսարանի դրամատիզմը՝ կտրված արյունահոսող գլուխը տեղադրելով Դավիթի ձեռքում, այլ ոչ թե թողնելով այն արյան մեջ ընկած, ինչպես սկզբնաղբյուրում է։ Դավիթի ձեռքի թրին երևում է H-AS OS հապավումը, որը մեկնաբանվում է որպես լատիներեն humilitas occidit superbiam (խոնարհությունը սպանում է հպարտությունը) արտահայտության կրճատ ձև։

Նկարում Դավիթը շփոթված է, նրա դեմքն արտահայտում է տխրության և խղճահարության միաձուլում։ Նրան մտածկոտ և ոչ թե ցնծացող պատկերելու որոշումը ստեղծում է ոչ սովորական հոգեբանական կապ նրա և Գողիաթի միջև։ Այդ կապը ավելի է բարդանում նրանով, որ Գողիաթի գլուխը Կարավաջոյի ինքնանկարն է, իսկ Դավիթի համար մոդել է ծառայել հնարավոր է il suo Caravaggino (նրա Կարավաջոն), որի ներքո ավելի շուտ ենթադրվում է Չեկո դել Կարավաջոն, որը նրա Հռոմի արվեստանոցի օգնական-աշակերտն էր և որի մասին նշվում է, որ Կարավաջոն «պառկել է նրա հետ»։ Չեկոյի առանձին դիմանկարներ հայտնի չեն, ինչը անհնարին է դարձնում նրա արժանահավատ նույնականացումը։ Ըստ արվեստագետ Կատարինե Պուլիզի․ « Դավիթի (մոդելի) և Կարավաջոյի (նկարչի) սեռական մտերմությունը թվում է անխուսափելի եզրահանգում սրի դրված ձևից՝  Դավիթի ոտքերի միջից ուղղված զոհի հայացքին զուգահեռ գծով»։ Մեկ այլ վարկածով՝ Կարավաջոյի կտավի հիմքում ընկած են Օտտավիո Լեոնեի աշխատանքները։ Նկարը կարող է լինել կրկնակի ինքնադիմանկար, որում երիտասարդ Կարավաջոն բռնել է տարեց Կարավաջոյի գլուխը։ Կարավաջոյի սանձարձակ վարքը երիտասարդ հասակում, ըստ էության, կործանել է նրա ապագա կյանքը, և նկարը կարող է լինել նկարչի ինքնատիպ հերմետիկ մտորումները իր ճակատագրի մասին՝ աստվածաշնչյան թեմայի այլաբանությամբ։

Առանց այդ էլ բարդ նկարի կենսագրական հետաքրքրությունը ուժեղանում է իմաստային շերտերով, օրինակ, օրթոդոքսալ քրիստոնեական պատկերագրությունում Սատանայի նկատմամբ Քրիստոսի, ինչպես Չարի նկատմամբ Բարու հաղթանակը, կամ անպատասխան սիրո մոտիվներով, որը «սպանում է» դժբախտ սիրահարին․ այդ ժամանակներում տարածված սյուժե։ Նրան բնորոշ օրինակ է Քրիստոֆեր Ալլորիի «Հուդիթ և Հողոփեռնես» նկարը՝ Օլոֆերնի կերպարի ինքնանկարով, որը ներկայումս պահվում է Պիտտիում, չնայած Կարավաջոյի նկարում Դավիթը պատկերված է ոչ անտարբեր և Գողիաթի մահով խիստ զգացված։

1650 թվականին նկարը գտնվել է կարդինալ Շիպիոնե Բորգեզեի՝ պապական պաշտոնյայի հավաքածուում, որն լիազորություն ուներ ներել Կարավաջոյին Ռանուչչո Տամասսոնիի սպանության համար․ այսպիսով այն կարելի է մեկնաբանել որպես ներման միջնորդություն։ Պուլիզի խոսքերով․ «Դավիթը Գողիաթի գլխով ցուցադրում է Կարավաջոյի ընդունակությունը սեփական փորձը հին սուրբ կերպարներին փոխանցելու՝ դառը մարդկային հնարավորությունները նկարագրելու համար։

Ծանոթագրություններ 

Կարավաջոյի նկարներ
Բորգեզե պատկերասրահի նկարներ
Հին Կտակարանի թեմայով նկարներ