Կատալակտիկա

Կատալակտիկա, տեսություն այն մասին, թե ինչպես է ազատ շուկայական համակարգը հասնում փոխանակման գործակիցներին և գներին։ Այն նպատակ ունի վերլուծել դրամական հաշվարկների վրա հիմնված բոլոր գործողությունները, և ուսումնասիրել գների ձևավորումը` մինչ գործակալի ընտրություն կատարելը։ Այն բացատրում է գները այնպես, ինչպես դրանք կան, այլ ոչ թե ինչպես դրանք «պետք է» լինեն։ Կատալակտիկայի օրենքները արժեքային դատողություններ չեն, այլ նպատակ ունեն ճշգրիտ, օբյեկտիվ և համընդհանուր վավերականության։ Այն լայնորեն օգտագործվել է Ավստրիական դպրոցի տնտեսագետ Լյուդվիգ ֆոն Միզեսի կողմից։

Կատալակտիկան պրաքսեոլոգիական տեսություն է։ Կատալլաքսի տերմինը, որն օգտագործվել է Ֆրիդրիխ Հայեկի կողմից` նկարագրելու «շուկայում շատ անհատական տնտեսությունների փոխադարձ հարմարեցմամբ բերված կարգը»։ Հայեկը համաձայն չէր «տնտեսություն» բառի գործածությանը, քանի որ այն հունական ծագում ունի, որը թարգմանվում է որպես «տնային տնտեսությունների կառավարում», և ենթադրում է, որ շուկայական տնտեսության մեջ տնտեսական գործակալները ունեն ընդհանուր նպատակներ։ Նա առաջ քաշեց «Կատալաքսի» տերմինը՝ հունարեն katallasso բայից (καταλλάσσω), որը նշանակում էր ոչ միայն «փոխանակել», այլև «համայնքում ընդունվել» և «թշնամուց վերածվել ընկերոջ»։

Ըստ Միզեսի (Մարդկային գործունեություն, էջ 3) և Հայեկի, առաջինը Ռիչարդ Ուոթլին էր, ով առաջ քաշեց «կատալակտիկա» տերմինը։ Ուոթլիի «Ներածական դասախոսություններ քաղաքական տնտեսության վերաբերյալ» գրքում (1831) ասվում է.

Ծանոթագրություններ 

Ինքնակազմակերպում
Ավստրիական դպրոց