Մոնտեյրու Լոբատու

Մոնտեյրու Լոբատու (իսկական անունը՝ Ժոզե Բենտու Մոնտեյրու Լոբատու (, )), բրազիլացի գրող, թարգմանիչ և գեղարվեստական քննադատ։ Առավել հայտնի է «Դեղին փայտփորիկի շքանշանը» խորագրով մանկական ստեղծագործությունների շարքով։ Բրազիլական առաջին խմբագրություններից մեկի՝ «Companhia Editora Nacional» հիմնադիրն է։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Սան Պաուլու նահանգի Տաուբատե քաղաքում Ժոզե Բենտու Մարկոնդես Լոբատուի և Օլիմպիա Աուգուստա Մոնտեյրու Լոբատուի ընտանիքում։ Յոթ տարեկան հասակում սկսել է ուսանել քոլեջում և հետաքրքրություն է ցուցաբերել իր մայրական պապի՝ Ժոզե Ֆրանսիսկո Մոնտեյրուի, հսկայական գրադարանի նկատմամբ։ Ուսանողական առաջին տարիներին սկսել է հրատարակել ոչ մեծ պատմվածքներ։

1904 թվականին ստացել է իրավունքի բակալավրի աստիճան և վերադարձել Տաուբատե, որտեղ ծանոթացել է իր ապագա կնոջ՝ Մարիա Պուրեզա դա Նատիվիդադե դե Սոուզա ի Կաստրուի (Պուրեզինյա) հետ։ Ամուսնացել է 1908 թվականին։ 1909 թվականին ծնվել է նրա ավագ դուստրը՝ Մարթան, 1910-ին՝ որդին՝ Էդգարը, 1912-ին՝ Գիլյերմեն, իսկ 1916-ին՝ Ռութը։

Քաղաքական հայացքներով Լոբատուն կողմնակից էր հանքարդյունաբերության և նավթային արդյունաբերության պետական մոնոպոլիային։ Իր ազատական հայացքների համար ձերբակալվել է 1941 թվականին՝ ժետուլիու Վարգասի կառավարման ժամանակ։ Մոնտեյրու Լոբատուն մահացել է Սան-Պաուլոյում՝ 1948 թվականին։ Հուղարկավորված  է Սան-Պաուլոյի Կոնսոլասան գերեզմանոցում։

Ստեղծագործություն 

«Դեղին փայտփորիկի շքանշանը» նկարագրում է երեխաների արկածները բրազիլական ֆերմայում և իր մեջ միավորում է իրականության և հեքիաթի տարրեր։ Հերոսները երեխաներ են, խոսող տիկնիկներ, ինչպես նաև հայտնի հեքիաթների կերպարներ։ Դպրոցական կրթության առաջադրանքները թեթևացնելու նպատակով՝ Լոբատուն ստեղծագործության մեջ ներմուծել է կրթական տարրեր։ Հեքիաթը հասկանալու համար պահանջվում է իմանալ այլ հեքիաթների սյուժեներ, ինչպես նաև անհրաժեշտ են պարզապես գիտելիքներ, օրինակ պատմությունից և առասպելաբանությունից, որոնք ուսուցանվում են դպրոցում։

Լոբատուի գրքերը Բրազիլիայում եղել և մնում են  հանրաճանաչ, նրանց հիման վրա ստեղծվել են հեռուստատեսային ծրագրեր։ «Դեղին փայտփորիկի շքանշանը» էկրանավորվել է հինգ անգամ՝ 1952, 1964, 1967, 1977 և 2001 թվականներին։

Մոտեյրու Լոբատուն նաև հայտնի լրագրող էր, մշտապես գրել է հայտնի թերթերում և ամսագրերում։ Մասնավորապես 1922 թվականին նա կտրուկ քննադատել է Ռիո-դե-Ժանեյրոյում անցկացված Ժամանակակից արվեստի շաբաթը, որը դարձել է առանցքային իրադարձություն Բրազիլիան ժամանակակից գեղարվեստական հոսանքներին միացնելու հարցում։ 1919 թվականին նա ձեռք է բերել «Ռեվիստա դո Բրազիլ» ամսագիրը, որը բրազիլական առաջին գրական-գեղարվեստական ամսագրերից մեկն էր, իսկ 1920 թվականին հիմնադրել է  իր սեփական խմբագրատունը։ Հետագայում նա մասնակցել է բրազիլական երկու խոշորագույն հրատարակչությունների՝ «Կոմպանիա Նացիոնալի» և «Էդիտորա Բրազիլիենսեի» հիմնադրմանը։

Բացի դրանից Մոնտեյրո Լոբատուն անգլերեն լեզվի թարգմանիչ էր։ Մասնավորապես նա պորտուգալերեն է թարգմանել «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» և «Ալիսը հայելու աշխարհում» հեքիաթները։

Մոնտեյրոյի ստեղծագործությունները թարգմանվել են իսպաներեն, իտալերեն , լեհերեն, էստոներեն  և ռուսերեն լեզուներով։

Մանկական գրքեր 

 «Քիթը ցցած աղջիկը» (1920)
 «Քթերը զվարճանում են» (1931)
 «Ճանապարհորդություն դեպի երկինք» (1932)
 «Պեդրինյոյի որսորդական արկածները» (1933)
 «Համընդհանուր պատմություն երեխաների համար» (1933)
 «Էմիլիայի և Փիթեր Փենի ինքնակենսագրությունը» (1936)
 «Էմիլիան քերականության աշխարհում և նրա մաթեմատիկայի դասագիրքը» (1934)
 «Դոննա Բենտայի աշխարհագրությունը» (1935)
 «Զրույց դոննա Բենտայի հետ և հայտնագործությունների պատմություն» (1937)
 «Դոն Քիշոտը երեխաների համար» (1936)
 «Վիկոնտի պալատը» (1937)
 «Մորաքույր Նաստասիայի հեքիաթները» (1937)
 «Դեղին փայտփորիկը և բնության բարեփոխումները» (1939)
 «Մինոտավրոս» (1937)
 «Չափի բանալին» (1942)
 «Առակներ» (1942)
 «Հերակլեսի տասներկու քաջագործությունները» (2 тт; 1944)

Բեմականացումներ 

 O Saci (ֆիլմ, 1951)
 Sítio do Picapau Amarelo (հեռուստասերիալ, 1952—1963)
 O Pica-pau Amarelo (կինոնկար, 1973)
 Sítio do Picapau Amarelo (հեռուստասերիալ, 1977—1986)
 Sítio do Picapau Amarelo (մուլտսերիալ, 2012—2016)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 

 Monteiro Lobato Projeto Memória 

Բրազիլացի գրողներ
Մանկագիրներ
Թարգմանիչներ
Լրագրողներ
Ֆանտաստ գրողներ
20-րդ դարի բրազիլացի վիպասաններ
20-րդ դարի լրագրողներ