Կերչ-Ենիկալի ջրանցք

Կերչ-Ենիկալի ջրանցք (), ծովային նավարկելի ջրանցք Կերչի նեղուցում։ Կապում է Ազովի և Սև ծովերը։

Պատմություն 

Ջրանցքը ստեղծվել է 19-րդ դարի վերջին ծովագնացությամբ առևտրական կապերը բարելավելու նպատակով։ Ջրանցքի շինարարությունը շարունակվել է 1874 թվականից մինչև 1877 թվականը։ Այն անվանվել է Կերչ-Ենիկալի ջրանցք Կերչ-Ենիկալի վարչական տարածքի անունով։ Սկզբնական շրջանում ջրանցքի խորությունը եղել է 5.7 մ։

1903 թվականին ջրանքցքը խորացվել է մինչև 6.4 մ, իսկ 1908 թվականին՝ մինչև 7.3 մ։  Ջրանցքի ընդհանուր երկարությունը 26.4 կմ է։ Այս խորությունը բավարար չի եղել նավագնացության համար և բնորոշվել է ոչ բավարար միջոցների տրամադրմամբ։

Ավելի ուշ մշակվել է ջրանցքի հետագա խորացման ծրագիր՝ մինչև 8.5 մ, և երկարության ավելացում՝ մինչև 64 կմ 810 մ։ Ծրագիրը պետք է ֆինանսավորվեր 1912 թվականի ապրիլի 17-ի օրենքով՝ «Շինարարական ծախսերի համար պետական գանձարանից գումար դուրս գրելու մասին»։

Սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմը, այնուհետև Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմը խանգարել են ծրագրի իրականացմանը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ջրանցքը զգալի վնասներ է կրել, լցվել պայթուցիկ նյութերով ու խորտակված նավերով։

1945-1965 թվականներին հիմնական աշխատանքն ուղղվել է ջրանցքի խորացմանը, ինչպես նաև ջրանցքի հատակից թափոնների դուրսբերմանը։

1965-1966 թվականներին Կերչ-Ենիկալի ջրանցքը խորացվել է Սև ծովի կողմից մինչև Կերչի նավահանգիստ և ընդլայնվել է ջրանցքի մուտքի հատվածը Տուզլա կղզու կողմից։

1969-1970 թվականներին ջրանցքը ընդլայնվել է մինչև 120 մ և խորացվել մինչև 9-9.75 մ։ Մեծացվել է նաև շրջադարձների շառավղի չափը։ 1970 թվականին Կերչ-Ենիկալի ջրանցքում նավի թաղվածքը հռչակվել է 8 մ, ինչը թույլ է տվել ժամանակի խորհրդային ամենախոշոր նավերին անցնել ջրանցքով։

1970 թվականից հետո կատարվել են ջրի դուրս քաշման որոշ աշխատանքներ։

2004 թվականից հետո ջրանցքի վերանորոգման ոչ մի աշխատանք չի կատարվել։

Նկարագրություն

Ընդհանուր տեղեկություններ 
Ջրանցքը սկսվում է Սև ծովից, անցնում է Կերչի նեղուցով և թափվում Ազովի ծովը (կոորդինատներ — լայնություն։ 45°27’6.95"N երկայնություն։ 36°41’7.44"E): Ջրանցքի երկարությունը 24.3 կմ է, լայնությունը՝ 120 մ, խորությունը՝ մինչև 9.3 մ։

Ջրանցքը բաղկացած է չորս թեքումներից՝ Պավլովսկի, Բուրունսկի, Ենիկալի և Չուշկինսկի։ Բացի վերջինից՝ մնացածն անվանված են Կերչի թերակղզու ափերի անուններով։

Համաձայն 2016 թվականի հունվարի 21-ի՝ Կերչի ծովային նավահանգստի կապիտանի կարգադրումների՝ ջրանցքի թեքվածները հետևյալ խորությունն ունեն.
 Պավլովսկի թեքվածք - 8.3 մ
 Բուրունսկի թեքվածք - 9.2 մ
 Ենիկալի թեքվածք - 9.2 մ
 Չուշկինսկի թեքվածք - 9.3 մ։

Ջրանցքի թողունակությունը 150 նավ է մեկ օրվա մեջ։ 2012 թվականին ջրանցքով օրական միջին հաշվով 30-40 նավ է անցել, 2017 թվականին՝ ավելի քան 60։

Նավերի մուտքը ջրանցք մառախուղի, ձյան տեղումների, հորդառատ անձրևների և քամու՝ 140մ/վ արագության գերազանցման ժամանակ արգելված է։

Նավերի չափերի սահմանափակում 
2002 թվականին Ուկրաինայի տրանսպորտի նախարարության հրամանով հաստատվել են Կերչ-Ենիկալի ջրանցքին մոտենալու և նրանով անցնելու կանոնները, որոնցում, ի թիվս այլ չափանիշների, սահմանվում է նավերի չափը։ Այն չպետք է գերազանցի 215 մ երկարությունը, 8 մ նստվածքը։ Սրանից մեծ չափեր ունեցող նավերի անցումը ջրանցքով Կերչի կապիտանի կողմից դիտարկվում է ամեն կոնկրետ դեպքի համար։

Հարկ է նշել, որ այդ սահմանափակումները եղել են և ավելի խիստ։ Այսպես, 2004 թվականին Չուշկինի թեքվածքի խորությունը կազմել է 6.1 մ, ինչը մեխանիկորեն նվազեցրել է ջրացքով անցնող նավերի նստվածքի չափը։

Կերչ-Ենիկալի ջրանցքի՝ Ռուսաստանին անցնելուց հետո ջրանցքի թույլատրելի անցումը նավերի համար 2014 թվականին մեծացվել է մինչև 252 մ, ինչը հաստատվել է Ռուսաստանի տրանսպորտի նախարարության կողմից։ Թույլատրելի նստվածքը մնացել է նույնը՝ 8 մ։

2017 թվականի մայիսի 24-ին Կերչի նավահանգստի կապիտանը ծանուցել է, որ Կերչի նեղուցի անցման մոտ կամարներ տեղադրելուց հետո «Սոյուզմորնիպրոեկտ» ԲԸ ցուցումով Կերչ-Ենիկալի ջրանցքով անցնող նավերը պետք է բավարարեն հետևյալ պայմանները.
 երկարություն - 160 մ
 լայնություն - 31 մ
 նստվածք - 8 մ
 ստորջրյա չափեր - 33 մ։

Սակայն այս կարգավորումները հաստատելուց հետո արդեն գրանցվել է 160 մ երկարությունը գերազանցող նավերի անցում։

Ուկրաինական պաշտոնատար անձինք վկայում են, որ երկարության սահմանափակման պատճառով ուկրաինական նավահանգիստները ֆինանսական կորուստներ են կրում, և խոստանում են այս առիթով դիմել միջազգային դատարան։

Նավերի ուղղության կառավարում 
Նավերի ուղղության կարագավորումը կատարվում է Կերչի նավահանգստի «Նավերի ուղղության կառավարման ծառայության» կողմից։ 215 և ավել մետր երկարություն ունեցող նավերի մուտքը թույլատրվում է միայն ցերեկվա ժամերին նավաքարշի օգնությամբ։ 3.5 մ նստվածքով նավերի մուտքը թույլատրված է ջրանցքի ձախ հատվածով։ Կերչ-Ենիկալի ջրանցքով նավարկությունը երկկողմանի է՝ բացառությամբ N 19 և N 20 հատվածից մինչև N 23 և N 24 հատվածի (Ենիկալի թեքվածքից մինչև Կերչի նավահանգստի մոտակայքը), որտեղ միակողմանի նավարկություն է 140 մ երկարությունը չգերազանցող նավերի համար։

Միակողմանի նավարկություն սահմանվում է.
 165 մ երկարություն և 25 մ լայնություն ունեցող նավերի համար
 մեծ նստվածքով նավերի համար՝ նավի վատ կառավարման և դրեյֆի մեծ անկյան առկայության դեպքում
 վտանգավոր բեռներով նավերի համար
 սահմանափակ տեսանելիության դեպքում։

Ջրանցքով անցնելու ուղեվճար 
Կերչ-Ենիկալի ջրանցքով նավերի անցումը վճարովի է։ Նավատիրական ընկերությունը վճարում է ջրանցքի, լոցմանի, նավարկման, փարոսի վճար։ Դրանցից ամենաթանկը ջրանցքի գումարն է. այն կազմում է բոլոր վճարումների 80 %-ը։ Հարկերը հավաքում է Կերչի ծովային առևտրական նավահանգիստը, որը նաև կարգավորում է նավերի երթուղին ջրանցքով և ապահովում է նրա աշխատանքային վիճակը։ Ստացված գումարը ծախսվում է խորությունը մեծացնելու և ջրանցքի ընթացիկ աշխատանքների վրա։

Հարկաչափերը հաստատված են Դաշնային հակամենաշնորհային ծառայության կողմից։ Երկար նավագնացության նավերի համար, որոնք ջրանցքն անցնում են տրանզիտով, ջրանցքի հարկը կազմում է 7.00-9,95 ռուբլի/GT (GT — gross tonne — միավոր, որով չափվում է նավի համախառն տարողությունը. 1 GT մոտավորապես հավասար է 2,83 ³.), փարոսի վճարը՝ 1,25-1,9 ռուբլի/GT՝ կախված նավի տեսակից։ Առափնյա տրանզիտային նավերի համար հարկաչափը կազմում է 3,50-4,85 ռուբլի/GT, իսկ փարոսի վճարը՝  0,64-0,87 ռուբլի/GT:

2000-ական թվականների սկզբին Կերչ-Ենիկալի ջրանցքից նավերի վճարները կազմել են տարեկան մոտ վեց միլիոն դոլար։

Թամանի նավարկման ճանապարհ 
Պավլովսկի ու Բուրունսկի թեքումներից աևրելք անցնում է «Նավարկուղի-50»-ը՝ 4.5 մ խորությամբ, որը Ենիկալի թեքվածքին միացում է այն նույն տեղում, որտեղ Բուրունսկի թեքվածքն է միանում։ «Նավարկուղի-50»-ը ձգվում է Կերչի նավահանգստին զուգահեռ, հատում է Ենիկալի թեքվածքը, այնուհետև ուղղվում Ազովի ծով Ենիկալի ու Չուշկինսկի թեքվածքների մոտով։ Նրա ամենացածր խորությունը 3 մ է։ «Նավարկուղի-50»-ը և «Նավարկուղի-52»-ը, որոնք զուգահեռ են Կերչ-Ենիկալի ջրանցքին և ձևավորում են Թամանի նավարկման ճանապարհը։

Թամանի նավարկման ճանապարհով նավերի ուղղության կարգավորումը իրականցնում է Կերչի նեղուցի «Նավարկման կառավարման տարածքային ծառայությունը»։

2012 թվականին Թամանի նավարկման ճանապարհով օրական անցել է միջին հաշվով 20 նավ։

Ծանոթագրություններ 

Ղրիմի աշխարհագրություն