Հավի հարկ

Հավի հարկ (), 25% մաքսատուրք է կարտոֆիլի օսլայի, դեքստրինի, բրենդիի և թեթև առևտրային մեքենաների համար, որը սահմանվել է 1963 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կողմից նախագահ Լինդոն Ջոնսոնի օրոք՝ ի պատասխան Ֆրանսիայի և Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետության կողմից ԱՄՆ-ից ներմուծվող հավի մսի վրա դրված տուրքերի։  1961 թվականից 1964 թվականներին այս հարցի շուրջ լարվածություն կար, որը տեղի էր ունենում Սառը պատերազմի քաղաքականության գագաթնակետին, որը հայտնի է որպես «Հավի պատերազմ» ():

Ի վերջո, կարտոֆիլի օսլայի, դեքստրինի և բրենդիի մաքսատուրքերը հանվեցին, սակայն հաջորդ 48 տարիների ընթացքում մաքսատուրքը մնաց թեթև բեռնատարների վրա՝ ներքին ամերիկյան ավտոարտադրողներին արտաքին մրցակցությունից պաշտպանելու համար (օրինակ՝ Ճապոնիան և Թաիլանդը)։ Թեև դեռևս մտահոգություն կա դրա վերացման վերաբերյալ, 2003 թվականին Կատոնի ինստիտուտի ուսումնասիրությունն անվանեց վճարը «քաղաքականություն՝ արդարացում փնտրելու նպատակով»։

Որպես չնախատեսված հետևանք, մի քանի ավտոմեքենա ներկրողներ շրջանցեցին հարկը սողանցքի միջոցով, այդ թվում՝ Ֆորդը ( իբր, նախատեսված էր պաշտպանելու համար, ի թիվս այլ բաների), որը Transit Connect LCV-ները որպես մարդատար մեքենաներ ներմուծում է ԱՄՆ Թուրքիայից և անմիջապես փոխում դրանց ինտերիերը։, հեռացնելով տեղադրված հետևի նստատեղերը, Բալթիմորից դուրս գտնվող պահեստներում։

Նախադրյալներ 
Հիմնականում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ինտենսիվ թռչնաբուծության և դրան ուղեկցող գների իջեցման պատճառով հավի միսը միջազգայնորեն կապված է շքեղության հետ, սակայն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում այն դառնում է հիմնական սննդամթերք։ Մինչև 1960-ականների սկիզբը հավի միսը և այլ մթերքները մնում էին աննախադեպ թանկ Եվրոպայում՝ համարվելով դելիկատես։ Միացյալ Նահանգներից էժան հավի  ներմուծմամբ հավի գները արագ և կտրուկ ընկան ողջ Եվրոպայում՝ կտրուկ ազդելով եվրոպական հավի սպառման վրա։  1961 թվականին Արևմտյան Գերմանիայում մեկ շնչի հաշվով հավի սպառումն աճել է 23%-ով։  Ամերիկյան հավը առաջ է անցել եվրոպական շուկա ներկրվող հավի մսի գրեթե կեսից։

Այնուհետև հոլանդացիները մեղադրեցին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների թռչնաբուծական ընկերությունները արտադրության ինքնարժեքից ցածր գներով հավի դեմպինգի մեջ։  Ֆրանսիայի կառավարությունն արգելել է ամերիկյան հավի միսը` մտավախություն առաջացնելով, որ հորմոնները կարող են ազդել տղամարդկանց պոտենցիայի վրա։  Գերմանական ֆերմերների ասոցիացիան Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին մեղադրել է հավերին մկնդեղով արհեստականորեն գիրացնելու մեջ։

ԱՄՆ-ի և  միջև առևտրային հարաբերությունների մոտեցող ճգնաժամի հետ Եվրոպան առաջ շարժվեց հարկերի հարցում՝ նպատակ ունենալով օգնել հետպատերազմյան եվրոպական գյուղատնտեսությանը։ Եվրոպական շուկաները սկսել են կարգավորել հավի գները։  Ֆրանսիան առաջինն էր, ով պարտադրեց ավելի մեծ պարտավորություն՝ համոզելու Արևմտյան Գերմանիային միանալ, ընդ որում ֆրանսիացիները հույս ունեին գերմանական շուկայի ավելի մեծ մասնաբաժին ստանալ, բացառությամբ ամերիկյան հավի մսի։ Այսպիսով, Եվրոպան որդեգրեց ընդհանուր գյուղատնտեսական քաղաքականություն։

1962 թվականից սկսած ԱՄՆ-ը մեղադրում էր Եվրոպական տնտեսական համագործակցությունը ԱՄՆ թռչնամսի ներմուծումն անարդարացիորեն սահմանափակելու մեջ։ 1962 թվականի օգոստոսին ամերիկյան արտահանողներն արդեն կորցրել էին իրենց եվրոպական հավի վաճառքի 25%-ը։  ԱՄՆ թռչնաբուծական արդյունաբերության կորուստները գնահատվում են 26-28 մլն ԱՄՆ դոլար  (ավելի քան 210 մլն  ԱՄՆ դոլար 2014 թվականին դրությամբ)։

Սենատոր Ջեյմս Ֆուլբրայթը՝ ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ, ընդհատեց միջուկային զենքի վերաբերյալ ՆԱՏՕ-ի բանավեճը՝ ի նշան բողոքի ամերիկյան հավի դեմ առևտրային պատժամիջոցների օգտագործման համար՝ սպառնալով կրճատել ԱՄՆ զորքերը ՆԱՏՕ–ում։ Ավելի ուշ Գերմանիայի կանցլեր Կոնրադ Ադենաուերը զեկուցեց, որ ինքը և նախագահ Ջոն Ֆ. Քենեդին երկու տարի երկար նամակագրել են Բեռլինի, Լաոսի, Խոզերի ծովածոցի գործողության մասին, «և կարծում եմ՝ նամակների կեսը հավի մասին էր»։

Դիվանագիտական ձախողումը և UAW 

Դիվանագիտությունը ձախողվեց, և 18 ամիս անց  1963 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Նախագահ Ջոնսոնը Գործադիր հրամանով (Հռչակագիր 3564) կարտոֆիլի օսլայի, դեքստրինի, բրենդիի և թեթև բեռնատարներ վրա սահմանեց 25 տոկոս հարկ (մոտ 10 անգամ ավելի, քան ԱՄՆ միջին հարկը),  որը ուժի մեջ է մտել 1964 թվականի հունվարի 7-ից։

Ջոնսոնի հռչակագրով ԱՄՆ-ը վկայակոչեց Սակագների և առևտրի մասին ընդհանուր համաձայնագրի (GATT) իր իրավունքը, որի համաձայն հնարավոր է բարձրացնել հարկը նույնքան վնասով այլ խտրական հարկերից։ Պաշտոնապես, Եվրոպայից ներկրվող ապրանքների նկատմամբ նպատակային հարկային կետերը մոտ էին ԱՄՆ-ի կորցրած Եվրոպա հավի վաճառքի արժեքին։

Հետադարձ հայացքով, Սպիտակ տան ձայնագրությունները Ջոնսոնի նախագահության մասին ցույց տվեցին, որ quid pro quo-ն ոչ մի կապ չունի հավի հետ։ 1964 թվականի հունվարին Նախագահ Ջոնսոնը փորձեց համոզել United Automobile Workers-ի նախագահ Ուոլթեր Ռոյթերին գործադուլ չկազմակերպել 1964 թվականի ընտրություններից առաջ և աջակցել նախագահի քաղաքացիական իրավունքների պլատֆորմին։ Reuters-ն իր հերթին ցանկանում էր կրճատել Volkswagen-ի մատակարարումները ԱՄՆ։

Հավի մսի հարկը ուղղակիորեն դադարեցրեց գերմանական Volkswagen ֆուրգոնների ներմուծումը, որոնք որակվում էին որպես թեթև բեռնատարներ, այսինքն՝ ֆուրգոններ և պիկապ մեքենաներ։

1964 թվականին «բեռնատարների» ամերիկյան ներմուծումը Արևմտյան Գերմանիայից ընկավ մինչև 5,7 միլիոն ԱՄՆ դոլար՝ նախորդ տարվա ներմուծման արժեքի մոտ մեկ երրորդը։ Դրանից անմիջապես հետո Volkswagen-ի բեռնատար ֆուրգոններն ու պիկապները, հետևելով նախատեսված նպատակին, «փաստացի անհետացան Ամերիկայի շուկայից»։

VW Type 2s-ը միակ մոդելը չէր, որը տուժեց։ Ճապոնական Toyota ավտոարտադրողները ( Publica-ի, Crown-ի և Corona-ի հետ), Nissan-ը ( Sunny B120), Isuzu ( Wasp ) և Mazda-ն (առաջին սերնդի Familia ) վաճառեցին իրենց կուպե մեքենաներն ամբողջ աշխարհում, բացառությամբ Հյուսիսային Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի երկրներին։

Հետևանքները 

Մաքսատուրքն ուղղակիորեն ազդել է այն երկրների վրա (օրինակ՝ Ճապոնիայի), որոնք ձգտում էին թեթև բեռնատարներ արտահանել ԱՄՆ։  Տարիների ընթացքում Դետրոյթը լոբբինգ է իրականացրել՝ պաշտպանելու թեթև բեռնատարների սակագները ՝ դրանով իսկ թուլացնելով ճնշումը ավելի ցածր արտանետումներով և վառելիքի ավելի խնայողությամբ մեքենաների վրա։

2010 թվականի նոյեմբերի դրությամբ 1963 թվականի 25%-ին մաքսատուրքը դեռևս ազդում է թեթև բեռնատարների ներմուծման վրա։ Հարվարդի համալսարանի միջազգային առևտրի և ներդրումների պրոֆեսոր Ռոբերտ Լոուրենսը պնդում է, որ հավի հարկը կխաթարի ԱՄՆ ավտոարդյունաբերությունը և 40 տարվա ընթացքում կմեկուսացնի այն իրական թեթև բեռնատարների մրցակցությունից։

Հարկային շրջանցում 
Ճապոնական արտադրողներն ի սկզբանե պարզել են, որ կարող են արտահանել խցիկ-շասսիի կոնֆիգուրացիան (որը ներառում է ամբողջ թեթև բեռնատարը, փոքր կողմերով) 4% մաքսատուրքով։ Բեռնատարների կողքերը այնուհետև ամրացվեցին շասսիին արդեն ԱՄՆ-ում և մեքենաները վաճառվեցին որպես թեթև բեռնատարներ։ Այս գործողության օրինակներ են Chevrolet LUV-ը և Ford Courier-ը։ Այս հնարվարոթյունը ամբողջովին ոչնչացվեց 1980 թվականին։ 1978 թվականից 1987 թվականների Subaru BRAT-ի համար երկու նստատեղեր (անվտանգության գոտիներով և գորգերով) տեղադրվեցին հետևի հատվածում, որպեսզի մեքենան դասակարգվի որպես մարդատար, այլ ոչ թե թեթև բեռնատար ավտոմեքենա։

ԱՄՆ մաքսային ծառայությունը տրանսպորտային միջոցները վերադասակարգեց 1989 թվականին՝ ավտոմատ կերպով երկդռնանի ամենագնացները վերագրելով թեթև բեռնատարների կարգավիճակի։  Տոյոտան, Nissan-ը, Suzuki-ն (GM-ի հետ համատեղ ձեռնարկության միջոցով) և Honda-ն ի վերջո կառուցեցին հավաքման գործարաններ ԱՄՆ-ում և Կանադայում՝ ի պատասխան հարկի։

2001 թվականից մինչև 2006 թվականը Mercedes և Dodge Sprinter բեռնատար ֆուրգոնները արտադրվել են որպես հավաքման ենթակա մեքենաներ Դյուսելդորֆում և ուղարկվել Գաֆնիի գործարան, Հարավային Կարոլինա՝ վերջնական հավաքման՝ ներմուծվող բաղադրիչները լրացնող տեղական մասերի մասնաբաժնով։  Բեռնատարների տարբերակները կհարկվեին, եթե ներկրվեին որպես հավաքված ագրեգատներ, բայց ամբողջությամբ կհավաքվեն ԱՄՆ-ում։

Ford-ը ներմուծել է Transit Connect առաջին սերնդի բոլոր մոդելները որպես մարդատար ավտոմեքենաներ՝ հագեցած հետևի ապակիներով, հետևի նստատեղերը՝ ամրագոտիներով։ Մեքենաները Թուրքիայից արտահանվում են Wallenius Wilhelmsen Logistics (WWL) ընկերությանը պատկանող բեռնատար նավերով, որոնք ժամանում են Բալթիմոր, որտեղ դրանք նորից վերածվում են թեթև բեռնատարների՝ փոխարինելով հետևի ապակիները մետաղական վահանակներով և հանելով հետևի նստատեղերն ու ամրագոտիները։  Այս իրերը հետ չենկրկնակի օգտագործման համար ուղարկվում Թուրքիա, այլ վերամշակվում են Օհայոյում։  Գործընթացը օգտագործում է թեթև բեռնատարների մաքսային սահմանման հնարավորությունները. դրանք չեն պահանջում ամրագոտիներով նստատեղեր կամ հետևի ապակիներ, այդ տարրերի առկայությունը մեքենան ավտոմատ կերպով որակում է որպես մարդատար ավտոմեքենա և ազատում այն թեթև բեռնատարի կարգավիճակից։

2009 թվականին Mahindra &amp; Mahindra Limited ընկերությունը հայտարարեց Հնդկաստանից պիկապ բեռնատարներ արտահանելու մտադրության մասին՝ օգտագործելով CKD տեխնոլոգիան՝ կրկին հավի հարկը շրջանցելու նպատակով։ Արտահանման ծրագրերը հետագայում չեղարկվեցին։

Թեթև բեռնատարները, որոնք արտադրված են Մեքսիկայում և Կանադայում, ինչպիսիք են մեքսիկական Սալտիլո քաղաքում արտադրված Ram բեռնատարների շարքը, չեն ենթարկվում հավի հարկի ըստ Հյուսիսամերիկյան ազատ առևտրի գոտու համաձայնագրի։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 
 Weinburg, Carl. Big Dixie Chicken Goes Global: Exports and the Rise of the North Georgia Poultry Industry (англ.) // Business and Economic History : journal. — 2003. — Vol. 1. — P. 1—32. Архивировано 7 августа 2008 года. Архивная копия от 7 августа 2008 на Wayback Machine

Հարկեր
ԱՄՆ-ի տնտեսություն
ԱՄՆ-ի տնտեսական պատմություն
Տնտեսական ճգնաժամեր
Հարկային քաղաքականություն