Չուղարկված նամակ

«Չուղարկված նամակ» (), 1959 թվականին խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Միխայիլ Կալատոզովը Վալերի Օսիպովի համանուն պատմվածքի հիման վրա «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայ։ Պրեմիերան կայացել է 1960 թվականի հունիսի 27-ին։

Սյուժե  
Ներաժական լուսագրեր.

Նրանց, ովքեր մարդկային գործունեության ցանկացած բնագավառում, լինի դա վայրի լքված հողերի յուրացում, թե համարձակ թռիչք դեպի տիեզերք, նրանց, ովքեր քայլում և գնում են դժվարին ճանապարհով առաջինը, խորհրդային մարդկանց նվիրվում է այս ֆիլմը։

Խուլ տայգայում՝ Արևմտյան Սիբիրյան հարթավայրի շրջանում, իջեցվում է երկրաբանական խումբ, որի կազմում են խմբի ղեկավար Կոնստանտին Սաբինինը, ուղեկցորդ  Սերգեյը, երկրաբաններ Տանյան և Անդրեյը։ Խմբի խնդիրն է՝ գտնել քիմբերլիտային խողովակ հեռանկարային տարածքում։ Կոնստանտինը յուրօրինակ մենախոսություն է վարում իր սիրելի կնոջն ուղղված նամակներում՝ պատմելով որոնումների պատմության, արշավախմբի կենցաղի մասին։ Ամառն ավարտվում է, ադամանդների հետքեր դեռ չեն նկատվում։ Արշավախմբի մասնակիցներն աստիճանաբար հուսահատվում են։ Խմբի անդամների միջև լարվածությունը մեծանում է։ Սկսվում է աշունը, ցրտում է, և վերջապես Տանյան գտնում է ադամանդների հետքեր։ Բոլորը տոնում են հաղթանակը և ռացիայով խնդրում են տրանսպորտ ուղարկել՝ տուն վերադառնալու համար։ Տայգայում առավոտյան հրդեհ է սկսվում, որը կտրում է դեպի ուղղաթիռ տանող ճանապարհը։

Կրակի միջով անցնելիս խումբը կորցնում է Սերգեյին։ Ռացիայի հետ կապված խնդիրներ են առաջանում, և խմբի անդամները չեն կարողանում փոխանցել իրենց կոորդինատները։ Ուղղաթիռը չի նկատում նրանց։ Սկսված անձրևը հանգցնում է հրդեհը, բայց մարդիկ ստիպված են լինում փրկվել ջրից։ Անդրեյը վնասվածք է ստանում, Կոնստանտինն ու Տանյան ստիպված են նրան տանել պատգարակով։ Չցանկանալով բեռ լինել՝ գիշերը վիրավոր Անդրեյը սողալով հեռանում է դեպի խորը տայգա՝ իրեն փրկելու հնարավորություն չթողնելով։ Ողջ մնացածները շարունակում են քայլել տայգայի միջով՝ փորձելով բնակավայր գտնել։ Սկսվում է ձյունը։ Ձյան մեջ անհետանում է Տանյա, Կոնստանտինը գտնում է նրան, բայց որոշ ժամանակ անց աղջիկը մահանում է ցրտահարությունից և հյուծվելուց, և նա ստիպված է լինում աղջկա մարմինը թողնել ձյան տակ։ Վերջին ողջ մնացածը՝ Կոնստանտինը, հասնում է մեծ գետի ափը, տեղավորվում մի փոքր սառցակտորի վրա։ Ջրի հոսը տանում է նրան սառչող գետի հոսանքով։ Կոնստանտինին տեսիլք է երևում, որ ափին կառուցվել է մի մեծ քաղաք, նավահանգիստ, երևում են քաղաքի լույսերը։ Նրան թվում է, որ հանդիպել է Վերային։ Ուղղաթիռն օդիցնկատում է սառցակտորի վրա պառկած մի մարդու։ Օդաչուն և բժիշկը իջնում են։ Բժիշկը փորձում է լսել սրտի բաբախունը։ Կոնստանտին կամաց բացում է աչքերը։

Դերերում 
 Ինոկենտի Սմոկտունովսկի – Կոնստանտին Ֆեոդորովիչ Սաբինին
 Տատյանա Սամոյլովա – Տանյա
 Վասիլի Լիվանով – Անդրեյ
 Եվգենի Ուրբանսկի – Սերգեյ Ստեպանովիչ, ուղեկցորդ
 Գալինա Կոժակինա – Վերա, Սաբինինի կինը
 Բորիս Կոժուխով – էպիզոդ (լուսագրերում նշված չէ)

Նկարահանող խումբ 
 Սցենարի հեղինակներ՝ Գրիգորի Կոլտունով, Վալերի Օսիպով, Վիկտոր Ռոզով
 Բեմադրությունը՝ Միխայիլ Կալատոզովի
 Գլխավոր օպերատոր՝ Սերգեյ Ուրուսևսկի
 Ռեժիսոր՝ Բելլա Ֆրիդման
 Կոմպոզիտոր՝ Նիկոլայ Կրյուկով

Նկարահանումներ 
 Նկարահանումներն անցկացվել են տայգայում՝ Ուս և Ենիսեյ գետերի ափերին։
 Ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ Վասիլի Լիվանովը մրսել է, նրա ձայնը խզվել է (Կալատոզովի որոշմամբ՝ նա դերը հնչյունավորել է փողոցում՝ ուժեղ քամու և մինչև -40 °C սառնամանիքի պայմաններում), ինչի հետևանքով նրա ձայնը ընդմիշտ ձեռք է բերել հայտնի խռպոտ տեմբրը։
 Ֆիլմը մասնակցել է 1960 թվականի Կաննի կինոփառատոնի ծրագրին։

Վերականգնում 
2020 թվականին «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում կատարվել է «Չուղարկված նամակ» ֆիլմի թվային վերականգնում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Չուղարկված նամակ»
 Ֆիլմի ֆրանսերեն ազդագիր
 Обзор и критика фильма Slant Magazine

Խորհրդային ֆիլմեր
«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
1960 ֆիլմեր
Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Ֆիլմեր գիտնականների մասին
Ռուսական ֆիլմեր
Խորհրդային արկածային ֆիլմեր