Կենդանիների պատմություն

«Կենդանիների պատմություն» (), Արիստոտելի հիմնարար աշխատությունն է՝ նվիրված կենդանական աշխարհին։ Տրակտատը բաղկացած է 10 գրքից։

Բովանդակություն 
1-3 գրքերում, կենդանական մասերի դասակարգումը կազմելիս, Արիստոտելը նշում է, որ որոշ մասեր միատարր են (միսը կարելի է բաժանել մսի), իսկ մյուսները տարասեռ են (ձեռքը չի կարելի բաժանել ձեռքերի)։ Կան նաև չոր մասեր (եղջյուր, եղունգներ, աճառ, մաշկ, ոսկորներ, մազեր) և թաց մասեր (արյուն, ավիշ, ուղեղ, մաղձ, ճարպ, միս)։ Նա իրենց կենդանիներին առանձնացնում է ջրային և ցամաքային կենդանիների.

 ջրայինները բաժանվում են ծովի, գետի, լճի և ճահիճի;
 Ցամաքային կենդանիները բաժանվում են թռչող և ցամաքայինների։

Կենդանիները նույնպես բաժանվում են միայնակ և սոցիալական։ Կան ընտանի և վայրի կենդանիներ։ Ելնելով իրենց կերակրման եղանակից՝ դրանք կարելի է բաժանել ամենակերների (արջ), մսակերների (առյուծ) և բուսակերների (καρποφάγοι՝ ցուլեր)։ Որոշ կենդանիներ ձվաբջիջ են, մյուսները՝ կենդանի, իսկ մյուսները՝ «որդաններ» (թրթուրներից)։ Արիստոտելը նաև տարբերակում է «արյունոտ» (մարդ, ձի) և «անարյուն» կենդանիներին ( մեղու, կրետ)։

Չորրորդ գրքում Արիստոտելը նկարագրում է «անարյուն կենդանիների» 4 տեսակ.

 փափկամարմիններ (μαλακίων : ութոտնուկ, կաղամար),
 փափկակեղև (μαλακοστράκων : խեցգետիններ),
 գանգամաշկ (ὀστρακόδερμα ոստրե),
 միջատներ (ἐντόμων : bee, beetle, կրետներ).

Հեղինակը գրանցում է հինգ տեսակի զգայարաններ՝ տեսողություն, լսողություն, շոշափելիք, հոտառությունտ և համ։

Հինգերորդ գրքում Արիստոտելը նկարագրում է տարբեր կենդանիների սեռական հարաբերություն (փղերից մինչև ճանճեր), ինչպես նաև նրանց սեռական հասունությունը։

Վեցերորդ գրքում նա բացատրում է ինքնաբուխ առաջացման տեսությունը՝ կիրառելով այն օձաձկների վրա։

Յոթերորդ և տասերորդ գրքերը նվիրված են մարդու հղիությանը.

Ութերորդ գրքում Արիստոտելը նկարագրում է կենդանիների հիվանդությունները, իսկ 9-րդ գրքում. — նրանց սովորույթները (միջտեսակային թշնամություն և տներ)։

Հղումներ 

 Կենդանիների պատմություն. (Կենդանաբանություն)

Կենսաբանության պատմություն
Արիստոտելի աշխատություններ