Օտոն Ժուպանչիչ

Օտոն Ժուպանչիչ (, ), սլովենացի բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, սլովենական մոդեռնիզմի առաջնորդներից մեկը։ Սլովենիայի գիտության և արվեստի ակադեմիայի անդամ (1938)։ «Սլովենյան մոդեռնի» ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն 
Ժուպանչիչը մեծահարուստ վաճառականի որդի է եղել, նրա մայրը բնիկ Խորվաթիայից էր։ Սովորել է Նովո Մեստոյում և Լյուբլյանում։ Ժուպանչիչը եղել է սլովենացի մոդեռնիստների՝ Իվան Չանկարի, Յոսիպ Մուրնի և Դրագոտին Կետեի շրջանակի անդամ։ 1896-1900 թվականներին սովորել է Վիեննայի համալսարանում, բայց դասընթացը չի ավարտել։ Ապա ծանոթացել է Վիեննական սեցեսսիոնիզմի արվեստին, Գալիցիայի ուսանողների միջոցով սովորել է ուկրաինական ժողովրդական պոեզիա, որը զգալի ազդեցություն է ունեցել նրա վրա։ Վերադառնալով Լյուբլյանա՝ դասավանդել է դասական գիմնազիայում։ 1905 թվականին նա այցելել է Ֆրանսիա և Գերմանիա։ Գերմանիայում նա մնացել է որպես մասնավոր դաստիարակ մինչև 1910 թվականը։ Այնուհետև նա ղեկավարել է Լյուբլյանայի քաղաքային արխիվը, ղեկավարել դրամատիկական թատրոնը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ նա ավելի շատ միապետության կողմնակից էր։ Օկուպացիայի և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա համակրում էր ընդհատակյա հակաֆաշիստական ​​մամուլում կեղծանուններով տպագրված Ազատագրական ճակատին։ Պատերազմից հետո կոմունիստական ​​իշխանությունների կողմից արժանացել է մի շարք մրցանակների, ստացել ժողովրդական բանաստեղծի կոչում։ 1941 թվականից աշխատակցել է անլեգալ պարտիզանական մամուլին։ Ժուպանչիչի հիմնական ժողովածուներն են՝ «Արբեցումի գավաթ» (1899), «Հարթավայրում» (1904), «Զրույցներ ինձ հետ» (1908), «Վիդի օրվա լուսաբացին» (1920), «Կուսածաղիկը ձյան տակ» (1945)։

Գործունեություն 
Ժուպանչիչի վաղ շրջանի բանաստեղծությունները, որոնք նշանավորվել են կյանքի հեթանոսական զգացումով, եվրոպական սիմվոլիզմի ազդեցությամբ և գաղափարապես Նիցշեի և Բերգսոնի ազդեցությամբ, բացասաբար են ընդունվել սլովենական հասարակության պահպանողական շրջանակների կողմից։ Շատ է թարգմանել Դանթե, Կալդերոն, Մոլիեր, Վոլտեր, Գյոթե, Ստենդալ, Բալզակ, Դիքենս, Տոլստոյ, Ֆրանս, Շոու, Չեսթերտոն, Համսուն և այլն։ Նրա մանկական գրքերը հայտնի են։

Արվեստի գործեր

Պոեզիա 
 1899 թվական, Արբեցնող գունդ 
1904 թվական,  Հարթավայրի վրայով  
 1908 թվական, Խոսակցություններ ինքս ինձ հետ  
 1920 թվական, Լուսաբացին օրվա տեսարան  
 Ծիծեռնակ ձյան տակ  (1945)

Դրամատուրգիա 
 1904 թվական, Հավատարիմ հոգիների գիշեր  
 1924 թվական, Վերոնիկա Դեսենիցից

Խոստովանում 
Զուպանչիչը 1938 թվականին եղել է Սլովենիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի անդամ։ Զուպանչիչի ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի շատ լեզուներով, հաճախ մեծ բանաստեղծների կողմից՝ Հունգարիայում՝ Շանդոր Վյորեսի, նախկին ԽՍՀՄ-ում՝ Լեոնիդ Մարտինովի կողմից։

Հրատարակություններ ռուսերեն 
 Пробуждение. М.: Гослитиздат, 1961
 Лирика. М.: Художественная литература, 1978

Գրականության ցանկ 
 Bernik F. Mladi Župančič med tradicijo in modern. Ljubljana: Državna založba Slovenije, 1978
 Capude A. Bergson in Župančič. Ljubljana: Univerza v Ljubljani, 1983
 Kos M. Župančič in Nietzsche. Ljubljana: Slavistično društvo Slovenije, 2000
 Mušič J. Oton Župančič: življenje in delo. Ljubljana: Mladika, 2007

Ծանոթագրություններ 

 
Սլովենացի գրողներ
Մոդեռնիստ գրողներ
Սլովենացի բանաստեղծներ
Սլովենացի դրամատուրգներ
Սլովենիայի քաղաքական գործիչներ
Սլովենացի թարգմանիչներ
Սլովենացի արձակագիրներ
Սլովենացի լեզվաբաններ