Խոզան (Բալուի գավառ)

Խոզան, Խոզանի, Խոզանոն, բերդաքաղաք Մեծ Հայքի Չորրորդ Հայքի (Ծոփք) աշխարհում, Պաղնատուն գավառում, հավանաբար Մեծկերտից և Չմշկածագից ոչ շատ հեռու։ Նույնացվում է ուրարտական սեպագրերում հիշատակվող Խուզանա երկրամասին։

Գր. Ղափանցյանը գրում է Խոզանի ձևով։ Հայ պատմագիր Ստ. Տարոնեցի Ասողիկը, բյուզանդական Թեոփիլոս կայսեր 837 թ. դեպի արևելք կատարած արշավանքն ու նվաճումները նկարագրելիս, հիշատակում է գրաված վայրերի թվում նաև Խոզանը՝ որպես գյուղաքաղաք։ Մ. Ուռհայեցին (12-րդ դ) հիշատակում է Խոզանը ու նրա անունով կոչված գավառը։

Բյուզանդական աղբյուրներում հիշատակված է նաև Խոզանոն և Պոլիխնի Խոզանոն ձևերով։ Պոլիխնի հունարեն նշանակում է «քաղաքահետք»։ Եվրոպական, ապա նաև հայկական աղբյուրներում Խոզանը նույնացվում է հետագայի Խոզաթ գյուղաքաղաքին։

Կիպերտի քարտեզում Խոզանը նշանակված է Դերսիմում, որպես բնակավայր, բայց սխալմամբ Դերսիմը տեղադրված է Մամախաթունի կողմերում։

Ծանոթագրություններ 

Բերդաքաղաքներ