Ներսես Կրիկորյան

Ներսես Հաջիքի Կրիկորյան (Գրիգորյան) (, ), ամերիկահայ քիմիկոս։ Լոս Ալամոսի Ազգային լաբորատորիայի աշխատակից։ Առավել հայտնի է բարձր ջերմաստիճանում քիմիայի ոլորտում կատարած աշխատանքների համար։ Փրկվելով Հայոց ցեղասպանությունից՝ 4 տարեկանում հանգրվանել է ԱՄՆ-ում։ Ներգրավված է եղել Մանհեթենյան նախագծում և մահվան պահին եղել է նախագծում ներգրավված վերջին գիտնականներից մեկը։ 

Նիագարայի համալսարանի (2005) և ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր դոկտոր (2005):

Կենսագրություն 
Ներսես Կրիկորյանը ծնվել է 1921 թվականի հունվարի 23-ին, Խարբերդ քաղաքում (Թուրքիա), հայազգի Հրաչիկ և Լյուսի Կրիկորյանների ընտանիքում, ովքեր ամուսնացել էին 1919 թվականին։ Ընտանիքը վերապրել է Հայոց ցեղասպանությունը։ Նա ուներ երկու եղբայր (Արթուր և Մայք), մեկը ծնվել էր Սիրիայի Հալեպ քաղաքում, իսկ կրտսերը՝ ԱՄՆ-ում, և քույր՝ Դորոթի Կրիկորյանը։ Ընտանիքը փախել է նախ Հունաստան, ապա Ֆրանսիա, Կանադա և, ի վերջո, Միացյալ Նահանգներ 1925 թվականին։ Ընտանիքը հաստատվել է Նիագարայի ջրվեժում, Նյու Յորք, որտեղ հայրն աշխատում էր գործարանում, իսկ մայրը տնային տնտեսուհի էր։ Նրա ծնողները խոսում էին հայերեն, թուրքերեն և քրդերեն, բայց երբեք ամբողջությամբ չեն տիրապետել անգլերենին։ Նա մեծացել է Նիագարայի ջրվեժում և սկզբում հայերեն էր խոսում միայն ծնողների պնդմամբ։ Նա նաև սովորել է հայոց պատմություն և գիտեր իր հայկական ժառանգությունը։

1943 թվականին Ներսես Կրիկորյանն ավարտել է Նիագարայի համալսարանը (Նյու Յորք, ԱՄՆ)։ 1946-1972 թվականներին աշխատել է Լոս Ալամոսի ազգային լաբորատորիայում (Նյու Մեքսիկո, ԱՄՆ), 1972-1991 թվականներին՝ զանգվածային ոչնչացման զենքի տարածման կանխման կենտրոնում (IPP):

Աշխատանքները վերաբերում են միջուկային հետազոտություններին և դրանց առնչվող հարցերին։ Մասնավորապես ներդրումներ ունի ճառագայթային անօրգանական ֆիզիկային, բարձրջերմաստիճանային քիմիայի հիմնարար և կիրառական հետազոտություններում։ Մասնակցել է զանգվածային ոչնչացման զենքի տարածման կանխման հիմնարար մշակումներին ու ծրագրերին։

Անձնական կյանք և մահ 
Կրիկորյանը Լոս Ալամոսում է հանդիպել իր կնոջը՝ Քեթրին Փաթերսոնին։ Նա եղել է Կանանց բանակային կորպուսի (WACs) անդամ և աշխատել է որպես քարտուղար Մանհեթեն նախագծի ժամանակ։ Նրանք ամուսնացել են 1948 թվականի մարտին և 1951 թվականին ունեցել են իրենց միակ զավակը՝ Դեբրա Կրիկորյանին, որը դարձել է բանակի փոխգնդապետ։

Կրիկորյանը Լոս Ալամոսի միացյալ եկեղեցու հիմնադիր անդամներից էր։ Նա թարգմանում էր հայկական պոեզիա և կարողանում էր արտասանել Օմար Խայամի «Ռուբայաթը»։

Ներսես Կրիկորյանը մահացել է Լոս Ալամոսի իր տանը 2018 թվականի ապրիլի 18-ին և թաղվել կնոջ կողքին Սանտա Ֆե ազգային գերեզմանատանը։

Անդամակցություն 
 Լոս Ալամոսի ազգային կենտրոնի գիտական խորհրդի անդամ (1985)

Պարգևներ 
 Լոս Ալամոսի մեդալ (2004)

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկահայ քիմիկոսներ
Անձինք Խարբերդից