Մուրտազա Ռահիմով

Մուրտազա Գուբայդուլովիչ Ռահիմով (, ), խորհրդային և ռուս պետական և քաղաքական գործիչ։ 1990 թվականի ապրիլի 7-ից մինչև 1993 թվականի դեկտեմբերի 24-ը Բաշկորտոստանի ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահ։  1993 թվականի դեկտեմբերի 25-ից մինչև 2010 թվականի հուլիսի 15-ը եղել է Բաշկորտոստանի նախագահ։

Կենսագրություն 
Ռախիմով Մուրթազա Գուբայդուլովիչը ծնվել է Բաշկորտոստանի Կուգարչին շրջանի Տավականովո գյուղում։ Հայրը՝ Գուբայդուլլա Զուֆարովիչ Ռահիմովը, Հայրենական Մեծ պատերազմից հետո աշխատել է որպես մի շարք տնտեսությունների նախագահ և 1956 թվականին պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։

1956 թվականին ավարտել է Ուֆիմի նավթային տեխնիկումը և սկսել աշխատել Ուֆիմի նավթավերամշակման գործարանում։

1964 թվականին ավարտել է Ուֆիմի նավթային ինստիտուտը։

1960-1976 թվականներին աշխատել է Ուֆիմի նավթավերամշակման գործարանում՝ որպես գործարանի պետ, արտադրամասի պետի տեղակալ, արտադրության պետի տեղակալ, նոր արտադրությունների գործարկման և կարգաբերման գծով գլխավոր ինժեների տեղակալ։

1976-1978 թվականներին աշխատել է գլխավոր քիմիկոս, գլխավոր ինժեների տեղակալ, 1978-1986 թվականներին՝ գլխավոր ինժեներ, իսկ 1986-1990 թվականներին՝ գործարանի տնօրեն։

1974-1991 թվականներին եղել է ԽՄԿԿ անդամ։

Ընտրվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր և ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի անդամ, Բաշկորտոստանի Հանրապետության Ժողովրդական պատգամավոր և ժողովրդական պատգամավորների Ուֆիմի քաղաքային խորհրդի անդամ։

1990-1993 թվականներին եղել է Բաշկորտոստանի Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի նախագահը։ Այդ ընթացքում ընդունվել են Բաշկորտոստանի Հանրապետության պետական ինքնիշխանության մասին հռչակագիրը (1990 թվականի հոկտեմբերի 11), ստորագրվել են դաշնային պայմանագիր և Բաշկորտոստանի Հանրապետության Դաշնային պայմանագրի հավելված (1992 թվականի մարտի 31) և Բաշկորտոստանի Հանրապետության նոր Սահմանադրությունը (1993 թվականի դեկտեմբերի 24)։

1991 թվականի օգոստոսի սկզբում աջակցել է GCP-ին, բայց նրա պարտվելուց հետո հայտարարել է ԽՄԿԿ-ից դուրս գալու և ՌԽՖՍՀ նախագահ Ելցինի աջակցության մասին։

1993 թվականի դեկտեմբերի 12-ին համաժողովրդական քվեարկությամբ ընտրվել է Բաշկորտոստանի Հանրապետության առաջին նախագահ՝ հավաքելով ընտրողների ձայների 63 %-ը։ Երդմնակալության արարողությունը տեղի է ունեցել 1993 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ 1994 թվականիի օգոստոսի 3-ին առաջին նախագահական ժամկետի ընթացքում ստորագրվել է Ռուսաստանի Դաշնության և Բաշկորտոստանի Հանրապետության պայմանագիրը՝ Ռուսաստանի Դաշնության պետական իշխանության մարմինների և Բաշկորտոստանի Հանրապետության պետական իշխանության մարմինների միջև վարման և լիազորությունների փոխադարձ պատվիրակման առարկաների տարանջատման մասին։

1998 թվականի հունիսի 14-ին ընտրություններում վերընտրվել է Բաշկորտոստանի Հանրապետության նախագահի պաշտոնում երկրորդ ժամկետով՝ հավաքելով ձայների 70,2 %-ը։ Հանրապետության անտառտնտեսության նախարարը հավաքել է ընտրողների ձայների 9 %-ը։

1993-2001 թվականներին եղել է ՌԴ Դաշնության խորհրդի անդամ և ՌԴ Պետական խորհրդի անդամ։ 2001 թվականի մարտի 12-ից սեպտեմբերի 17-ը Ռուսաստանի Դաշնության Պետական խորհրդի նախագահության անդամ։

1999 թվականին եղել է «Հայրենիք - Ողջ Ռուսաստան» Համառուսաստանյան կուսակցության հիմնադիրներից և համանախագահներից մեկը, որը 2001 թվականի դեկտեմբերի 1-ին անդամակցել է «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցությանը։

2003 թվականի դեկտեմբերի 21-ին «Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիների ընտրական իրավունքների և հանրաքվեին մասնակցելու իրավունքի հիմնական երաշխիքների մասին» դաշնային օրենքին համապատասխան, Ռահիմովը երկրորդ փուլում հավաքելով ձայների 78,01 %-ը, երրորդ անգամ ընտրվեց Բաշկորտոստանի Հանրապետության նախագահ։

2006 թվականի սեպտեմբերի կեսերին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի առջև ժամկետից շուտ դրվեց վստահության հարցը։ Հոկտեմբերի 5-ին Վլադիմիր Պուտինը Բաշկորտոստանի Հանրապետության Կուրուլտայ է մտցրել նրա թեկնածությունը նոր ժամկետով հաստատվելու համար։ 2006 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Բաշկորտոստանի Հանրապետության Կուրուլտայ պետական ժողովի պատգամավորները Մուրթազ Ռահիմովին օժտել են նոր հնգամյա ժամկետով նախագահական լիազորություններով։

2010 թվականի հուլիսի 12-ին Մ. Գ. Ռահիմովը ՌԴ նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Սերգեյ Նարիշկինի հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել էր իր պաշտոնը վաղաժամկետ լքելու մտադրության մասին։

2010 թվականի հուլիսի 15-ին Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևն ընդունեց Ռահիմովի հրաժարականը Բաշկորտոստանի Հանրապետության նախագահի պաշտոնից։

2010 թվականի դեկտեմբերի 8-ից 2012 թվականի հունիսի 29-ը եղել է ՀԱԿ «Բաշնեֆտ» ԲԲԸ-ի տնօրենների խորհրդի անդամ։

Ընտանիք 
Կինը Լուիզա Գալիմովնա Ռահիմովան է։ Որդին՝ Ուրալ Մուրթազովիչ Ռահիմովը։

Պարգևներ 
Պետական պարգևներ
 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան (2010 թվականի հուլիսի 15), հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա բեղմնավոր պետական գործունեության համար։
 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան (1990 թվականի ապրիլի 18), Ռուսաստանի պետականության ամրապնդման և զարգացման, ժողովուրդների միջև բարեկամության և համագործակցության գործում ունեցած անձնական մեծ ավանդի համար։
 Ռուսաստանի Դաշնության ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1994 թվականի փետրվարի 4), տնտեսական բարեփոխումների իրականացման գործում ունեցած վաստակի և Ռուսաստանի ժողովուրդների միջև համագործակցության զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար։
 Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի շքանշան (1986)
 «Պատվո նշան» շքանշան (1980)

Ծանոթագրություններ 

Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ
«Ոսկե դիմակ» մրցանակի դափնեկիրներ
ԽՄԿԿ անդամներ
«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ
Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Խորհրդային պետական գործիչներ
ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ