Լայմով կարկանդակ

Լայմով կարկանդակ (), ամերիկյան աղանդեր, որը պատրաստվում է խմորե զամբյուղի մեջ՝ լայմի հյութից, ձվի դեղնուցից և խտացրած կաթից։ Դասական կարկանդակը պատրաստվում է մեքսիկական փոքր լայմից, որը թթու է՝ ի տարբերություն ավելի մեծ, բայց ավելի քիչ հյութալի տահիտյան (պարսկական) լայմի։ Լայմով կարկանդակը Ֆլորիդա նահանգի ամենահայտնի կարկանդակն է։

Անվան ծագում 

Ֆլորիդա նահանգում գտնվող Ֆլորիդա Քեյսը () ԱՄՆ-ի հարավարևելյան ափին գտնվող կղզեխումբ է, որի անունով է կոչվում այնտեղ աճող լայմի տեսակներից մեկը (), որով էլ իր հերթին անվանվել է  կարկանդակը։ Այս տարածքում լայմով կարկանդակ կարելի է համտեսել գրեթե ցանկացած սրճարանում։

Լայմով կարկանդակի ստեղծման պատմություն  

Լայմով կարկանդակը հայտնի է եղել Քի Ուեսթում () դեռ 19-րդ դարի վերջից։

Ճշգրիտ ծագումը հայտնի չէ, բայց բաղադրատոմսի առաջին պաշտոնական հիշատակումը արել է նավի վերանորոգման մագնատ և Քի Ուեսթի առաջին միլիոնատեր Վիլյամ  Քարրիին (): Վիլյամ  Քարրիի խոհարարը, որը հայտնի է եղել որպես «մորաքույր Սալլի», նրա համար տորթ է պատրաստել, որի մասին էլ գրել է Քարրին։ Ամենայն հավանականությամբ, Սալլին պարզապես հարմարեցրել է սպունգներ որսացող տեղի բնակիչների բաղադրատոմսը։ Սպունգների որսացող ձկնորսները բազում օրեր անցկացնում էին ծովում` իրենց նավակների վրա, սնունդը պահվում էր նավի վրա, և քանի որ այդ ժամանակներում նավակների վրա սառնարաններ չկային, ընտրվում էին ուշ փչացող ապրանքներ` պահածոյացված կաթ, լայմ և ձու։ Քանի որ ձկնորսները նաև ջեռոցներ չունեին ծովում, այդ իսկ պատճառով լայմով կարկանդակի բնօրինակ բաղադրատոմսը չի պահանջում կրակի վրա պատրաստում, այլ իրենից ներկայացնում է լայմի, կաթի և ձվի պարզ խառնուրդ։

Պատրաստում և տեսականի 

Դասական լայմով կարկանդակը պատրաստվում է խտացրած կաթով, քանի որ Ֆլորիդա Քեյսում թարմ կաթ հազվադեպ կարելի էր գտնել` նախքան կաթի վերամշակման և առաքման ժամանակակից մեթոդների առաջացումը։

Լայմով կարկանդակի ներկայումս հանրաճանաչ տեսակներից մեկը՝ Լայմով սառեցված կարկանդակը (), ավելի ուշ հորինել է Ֆերն Բատերսը (1892-1975)։

Օրինագիծ՝ ի պաշտպանություն հեղինակային իրավունքների 

1965 թվականին Ֆլորիդա նահանգում առաջարկվել է օրինագիծ։ Ըստ այդ օրինագծի առաջարկվել է 100 դոլար տուգանք գանձվել լայմով կարկանդակի այն գովազդից, որը ներկայացնում է ոչ մեքսիկական լայմով () պատրաստված լայմով կարկանդակ։ Սակայն օրինագիծը չի ընդունվել։

2006 թվականին Ներկայացուցիչների պալատը և Ֆլորիդայի Սենատը ընդունել են օրենք, որը հաստատել է լայմով կարկանդակը` որպես «Ֆլորիդայի պաշտոնական կարկանդակ»։

Պատկերասրահ

Տես նաև 

 Խնձորով կարկանդակ
 Պավլովա (տորթ)

Ծանոթագրություններ 

Կարկանդակներ
Աղանդեր
Աղանդեր ըստ երկրի
Ամերիկյան խոհանոց
Ամերիկյան աղանդեր