Ջոն Մեյման

Ջոն Արթուր Մոգալե Մեյման (անգլ. John Arthur Mogale Maimane, 1932 օգոստոսի 5, Պոլոկվանե, 2005 հունիսի 28 Լոնդոն), հարավաֆրիկացի լրագրող, գրող և քաղաքական գործիչ, ապարտհեյդի հակառակորդ։

Սկիզբը 
Ծնվել է անգլիացի սևամորթ քահանայի ընտանիքում, ըստ ազգության թսվանա է։ Արթուրի Մեյմանի մայրը եղել է էթնիկ կոսա։ Մանկությունը անցկացրել է Պրետորիայի սևամորթների շրջանում։ Ավարտել է Յոհաննեսբուրգի Սուրբ Պետրոսի քոլեջը։ Մեյմանի ուսուցիչներից մեկը Օլիվեր Թամբոն էր։

Քոլեջն ավարտելուց հետո Արթուր Մեյմանը զբաղվել է լրագրությամբ։ Աշխատել է Հենրի Նկսումալոյի ղեկավարությամբ յոհաննեսբուրգյան հայտնի African Drum ամսագրում (Հետագայում՝ Drum): Զբաղվել է տարատեսակ թեմաներով, սպորտային և բոհեմական զեկույցներից մինչև քրեական հետաքննություններ։ Նա «Հոլիվուդյան լրագրողի» հեղինակություն ուներ, գրել և խոսել է անգլերեն լեզվով, որոշակի ամբարտավություն ուներ։

Լրագրող-հետաքննիչ
1956 թվականին Մեյմանը Արթուր Մոգալե կեղծանվամբ  հրատարակել է հետաքննական նյութերի սերիա, որն անվանել է The Chief (Շեֆ), այն Յոհաննեսբուրգի Սոֆիթաուն արվարձանի հանցագործ աշխարհի մասին էր։ Մեյմանի բացահայտումը բարկություն առաջացրեց Սոֆիթաունի հանցագործների մոտ։ ԿՀԽ-ի Vultures-ի Դոն Մաթթերան (հետագայում հայտնի բանաստեղծ և հասարակական-քաղաքական գործիչ) պատմում էր, որ խմբում ծրագրում էին լրագրողին սպանելու։ Արթուր Մեյմանը հակասությունների մեջ մտավ նաև ապարտհեյդի ռեժիմի իշխանությունների հետ։ Հայտնի է այն դեպքը, երբ նա, պաշտպանելով աֆրիկացի թերթի լուսանկարչին, սպիտակ ոստիկաններից պահանջեց զենքի օգտագործման իրավունքի փաստաթղթեր, որն այն ժամանակ հայտնի չէր։

1957 թվականին Արթուր Մեյմանը որպես խմբագիր աշխատել է Golden City Post լրատվական թերթի ամենօրյա հավելվածի Drum բաժնում։ 1958 թվականին լրագրողական հետաքննության ժամանակ սպանվում է Հենրի Նքուսմալոն, հանցագործները մնացին չբացահայտված։ Դրանից հետո Մեյմանը հեռացել է ՀԱՄ-ից։

Թղթակից-արտագաղթող 
Տեղափախվելով Գանա, Արթուր Մեյմանը աշխատել է տեղի Drum մասնաճյուղում։ 1957 թվականին տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա։ Աշխատել է Արևելյան Աֆրիկայի Reuters  թղթակցությունում, ապրել է Դար-էս-Սալամում։

Տանգանիկայի անկախության հռչակումից հետո Մեյմանը մերժեց իշխող կուսակցության՝ Տանգանիկայի աֆրիկյան ազգային միության (TANU) թերթի խմբագրությունում պաշտոն զբաղեցնելու առաջարկը։ Քննադատական հրատարակությունների համար վտարվեց Տանզանիայից և վերադարձավ Լոնդոն։ Աշխատել է Բի-Բի-Սի աֆրիկյան ծառայությունում, հետո ITN հեռուստաընկերությունում։ Եղել է ապարտհեյդի հակառակորդ, քննադատել է ՀԱՄ իշխող ռեժիմը։

Վերադարձ 
1989-ից 1994 թվականներին ՀԱՄ-ում ապարտհեյդի համակարգը կազմալուծվեց։ Արթուր Մեյմանը կնոջ՝ Ջեննիի հետ սկսեցին այցելել երկիր։ 1994-ի ապրիլին անցկացվեցին բազմազգ ընդհանուր ընտրություններ։ Աֆրիկայի ազգային կոնգրեսը եկավ իշխանության, նախագահ ընտրվեց Նելսոն Մանդելան։ Դրանից հետո Արթուր Մեյմանը վերադարձավ տուն։

Հաստատվելով Յոհաննեսբուրգում՝ Մեյմանը դարձավ Mail & Guardian ազատականության քաղաքական շաբաթաթերթի խմբագիր։ Դրանից հետո մինչև 1997 թվականը ղեկավարեց Հարավային Աֆրիկայի ամենախոշոր ամենօրյա թերթը։

Գրող 
1967 թվականին Լոնդոնում հրատարակվեց Արթուր Մեյմանի Victims (Զոհեր) վեպը, որը միանգամից արգելվեց ՀԱՄ-ի իշխանությունների կողմից։ Հարավային Աֆրիկայի անգլիական ակադեմիան վեպը արժանացրել է հատուկ մրցանակի։ 2000 թվականին գիրքը  Hate No More (Այլեվս չեմ ատում) վերնագրով վերահրատարակվել է։ 1996 թվականին Մեյմանի Hang On In There, Nelson (Սպասիր այնտեղ, Նելսոն) ներկայացումը Նելսոն Մանդելայի ազատ արձակման լրագրողական լուսաբանման վերաբերյալ էր։

Ռուսերեն լեզվով հավաքածուների գաղտնաբառն էր «Свобода!» (1977) և հրատարակվել է Մեյմանի  Անվանիր ինձ «միսսիս» (1978) հեքիաթը, որը սպիտակ ռասիստների կողմից ազատամիտ սևամորթ երիտասարդի  սպանության մասին էր։ Մեյմանի պատմվածքը հատկապես նշել է Յուրի Նագիբինը առաջին ժողովածուի առաջաբանում։

Մահ 
2001 թվականին Արթուր Մեյմանը վերադարձել է Լոնդոն։ Վախճանվել է չորս տարի անց, 72 տարեկան հասակում։

Արթուր Մեյմանը երկու անգամ ամուսանցած էր, ունեցել է չորս երեխա։

Տես նաև 

 Ալան Պեյտոն

Ծանոթագրություններ