Ցեֆտազիդիմ

Ցեֆտազիդիմ, առևտրային անունը՝ Fortaz, երրորդ սերնդի ցեֆալոսպորինային հակաբիոտիկ է, որն օգտակար է մի շարք բակտերիալ վարակների բուժման համար։

Մասնավորապես այն օգտագործվում է հոդերի ինֆեկցիաների, մենինգիտի, թոքաբորբի, սեպսիսի, միզուղիների վարակների, չարորակ արտաքին օտիտի, Pseudomonas aeruginosa վարակի և վիբրիո վարակի դեպքում։ Այն տրվում է ներերակային, մկանների կամ աչքի մեջ ներարկվելու միջոցով։

Ընդհանուր կողմնակի ազդեցությունները ներառում են սրտխառնոց, ալերգիկ ռեակցիաներ և ցավ ներարկման վայրում։ Այլ կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել Clostridium difficile հարուցված փորլուծությունը ։ Խորհուրդ չի տրվում այն մարդկանց, ովքեր նախկինում ունեցել են պենիցիլինից անաֆիլաքսիա։ Դրա օգտագործումը համեմատաբար անվտանգ է հղիության և կրծքով կերակրման ժամանակ։ Դա պատկանում է ցեֆալոսպորինների երրորդ սերնդի դեղամիջոցների ընտանիքին և ազդեցությունը պայմանավորված է բակտերիային բջջապատի ամբողջականության խախտմամբ։

Ցեֆտազիդիմը պատենտավորվել է 1978 թվականին և շուկայի է մտել 1984 թվականին։

Բժշկական օգտագործում 
Ցեֆտազիդիմն օգտագործվում է ստորին շնչուղիների, մաշկի, միզուղիների, արյան հոսքի, հոդերի,որովայնի վարակների և մենինգիտի բուժման համար։ Ցեֆտազիդիմը առաջնային բուժում է արևադարձային վարակի, մելիոիդոզի համար, որը սեպսիսի կարևոր պատճառ է Ասիայում և Ավստրալիայում։

Ցուցումները ներառում են հիվանդների բուժումը

 Pseudomonas aeruginosa վարակներ
 այլ գրամ-բացասական, աերոբ վարակներ
 նեյտրոպենիկ տենդ։

Ցեֆալոսպորինները ակտիվ են գրամ դրական և գրամ բացասական բակտերիանների հանդեպ։ Ավելի վաղ սերունդները ակտիվ են գրամ դրական բակտերիաների հանդեպ, ցեֆալոսպորինների հետագա սերունդները ավելի շատ գրամ-բացասական բակտերիաների հանդեպ։

Ցեֆտազիդիմը այս դասի եզակիներից է, որն ակտիվություն ունի Pseudomonas aeruginosa-ի դեմ։ Այն ակտիվ չէ մեթիցիլին-դիմակայուն Staphylococcus aureus-ի դեմ։

Ակտիվության ոլորտ 
Կլինիկական նշանակություն ունեցող օրգանիզմները, որոնց դեմ գործում է ցեֆտազիդիմը, ներառում են․

 Գրամ-բացասական աերոբներ, ինչպիսիք են Enterobacter, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella spp, Proteus spp, Pseudomonas aeruginosa և Neisseria meningitidis:
 Գրամ-դրական աերոբներ, ինչպիսիք են B խմբի streptococci, Streptococcus pneumoniae և Streptococcus pyogenes։

Ցեֆտազիդիմը ավելի քիչ արդյունավետ է անաէրոբների հանդեպ, ինչպիսիք են Bacteroides spp:

Հետևյալը ներկայացնում է MIC զգայունության տվյալները մի քանի կլինիկական նշանակալի պաթոգենների համար.

 Escherichia coli – 0,015 μg/mL – 512 μg/mL
 Pseudomonas aeruginosa – ≤0.03 μg/mL – 1024 μg/m

Կողմնակի ազդեցություններ 
Ցեֆտազիդինը ընդհանուր առմամբ դրսևորում է լավ կայունություն,երբ ի հայտ են գալիս կողմնակի ազդեցություններ ավելի հաճախ կրում են տեղային բնույթ ներարկման տեղամասում,ալերգիկ ռեակցիաներ և ստամոքս-աղիքային ախտանշաններ։

Ըստ արտադրողներից մեկի՝ կլինիկական փորձարկումների ժամանակ ալերգիկ ռեակցիաները՝ ներառյալ քորը, ցանը և ջերմությունը, տեղի են ունեցել 2%-ից քիչ հիվանդների մոտ։

Հազվագյուտ, բայց ավելի լուրջ ալերգիկ ռեակցիաներ, ինչպիսիք են թունավոր էպիդերմային նեկրոլիզը, Սթիվենս-Ջոնսոնի համախտանիշը և մուլտիֆորմե էրիթեման,գրանցվել են այս դասի հակաբիոտիկների, այդ թվում՝ ցեֆտազիդիմի հետ:Ստամոքս-աղիքային տրակտի ախտանիշները, ներառյալ փորլուծությունը, սրտխառնոցը, փսխումը և որովայնի ցավը, գրանցվել են 2%-ից պակաս հիվանդների մոտ։

Բացի այդ, հիվանդների արյան թեստերը կարող են ցույց տալ էոզինոֆիլների ավելացում (8%), լակտատդեհիդրոգենազի ավելացում (6%), գամմա-գլուտամիլ տրանսֆերազայի ավելացում (5%)։ Բացի այդ, հիվանդների արյան թեստերը կարող են ցույց տալ էոզինոֆիլների ավելացում (8%), լակտատդեհիդրոգենազի ավելացում (6%), գամմա-գլուտամիլ տրանսֆերազայի ավելացում (5%), դրական ուղղակի Coombs թեստ (4%),թրոմբոցիտների ավելացում ( թրոմբոցիտեմիա) (2%), ALT, (7%), AST (6%) ավելացում կամ ավելացել է ալկալային ֆոսֆատազը (4%)։

Հակացուցումներ 
Ցեֆտազիդիմը հակացուցված է ցեֆտազիդիմի կամ ցանկացած այլ ցեֆալոսպորին հակաբիոտիկի նկատմամբ հայտնի ալերգիա ունեցող մարդկանց։

Նախազգուշական միջոցներ 
Ցեֆտազիդիմը հիմնականում արտազատվում է երիկամների միջոցով ՝ մեզով։ Որպես այդպիսին,դեղի մակարդակը արյան մեջ կարող է բարձրանալ երիկամների վնասվածք կամ երիկամային հիվանդություն ունեցող մարդկանց մոտ։ Սա ներառում է դիալիզի ենթարկվածներին, երիկամների գործառույթի խանգարման դեպքում դեղը ընդունվում է ավելի ցածր հաճախականությամբ։ Լյարդի հիվանդություն ունեցողների համար դեղաչափման ճշգրտում չի պահանջվում։

Հղիություն 
Ըստ արտադրողի, մկների և առնետների վրա կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել որ չկան ապացույցներ,որ այն վնասում է պտղին,նույնիսկ չափաբաժնի մինչև 40 անգամ։ Կարևոր է իմանալ, որ հղի կանանց վրա դեղի ազդեցության վերաբերյալ բարձրորակ հետազոտություններ չեն իրականացվել։

Ազդեցության մեխանիզմ 
Երրորդ սերնդի ցեֆալոսպորինները տարբերվում են ավելի վաղ սերունդներից C=N-OCH3 խմբի առկայությամբ իրենց քիմիական կառուցվածքով (ցեֆուրոքսիմը և ցեֆուզոնամը նույնպես կրում են այս ֆունկցիոնալ խումբը, բայց նշված են միայն II դասի մեջ):Այս խումբն ապահովում է բարելավված կայունություն որոշակի բետա-լակտամազային ֆերմենտների նկատմամբ, որոնք արտադրվում են գրամ բացասական բակտերիաների կողմից։ Այս բակտերիալ ֆերմենտները արագորեն ոչնչացնում են ավելի վաղ սերնդի ցեֆալոսպորինները՝ քայքայելով բետա լակտամային օղակը,ինչը հանգեցնում է հակաբիոտիկներիկի հանդեպ կայունության զարգացմանը։ Թեև ի սկզբանե ակտիվ են այս բակտերիաների դեմ, երրորդ սերնդի ցեֆալոսպորինների լայն կիրառմամբ, որոշ գրամ-բացասական բակտերիաներ, որոնք արտադրում են ընդլայնված ոլորտի բետա-լակտամազներ (ESBLs), կարող են նույնիսկ ապաակտիվացնել երրորդ սերնդի ցեֆալոսպորիններին։ ESBL արտադրող գրամ-բացասական բակտերիաներով առաջացած վարակները հատկապես կարևոր են հիվանդանոցներում և առողջապահական այլ հաստատություններում։

Քիմիան կառուցվածք 
Ի հավելումն syn-կոնֆիգուրացիայի, ամինո կողային շղթայի երրորդ սերնդի այլ ցեֆալոսպորինների համեմատ, ավելի բարդ մասնիկը (պարունակում է երկու մեթիլ և կարբոքսիլաթթու խմբեր) լրացուցիչ կայունություն է հաղորդում բետա-լակտամազա ֆերմենտներին, որոնք արտադրվում են բազմաթիվ գրամ-բացասական բակտերիաների կողմից։ β-լակտամազների նկատմամբ լրացուցիչ կայունությունը մեծացնում է ցեֆտազիդիմի ակտիվությունը գրամ-բացասական օրգանիզմների նկատմամբ, ներառյալ Pseudomonas aeruginosa-ն:Պիրիդինի լիցքավորված մասը մեծացնում է ջրում լուծելիությունը:Ցեֆտազիդիմը կիսում է նույն փոփոխական R-խմբի կողային շղթան ազտրեոնամի հետ՝ մոնոբակտամ հակաբիոտիկ․ երկու դեղամիջոցներն ունեն գործունեության նմանատիպ տիրույթ, ներառյալ ակտիվությունը Pseudomonas aeruginosa-ի դեմ։

Ծանոթագրություններ 

Հակաբիոտիկներ
Դեղամիջոցներ
Թիազոլներ
Պիրիդինային միացություններ
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցները