Կարլ Ֆորման

Կարլ Ֆորման (, ), ամերիկացի սցենարիստ և պրոդյուսեր։

Կենսագրություն 
Կարլ Ֆորմանը ծնվել է աշխատավորների ընտանիքում։ Ավարտել է Իլինոյսի համալսարանը, ուսման ընթացքում դարձել է հեղափոխական սոցիալիզմի կողմնակից և անդամակցել ԱՄՆ-ի կոմունիստական կուսակցությանը։

Համալսարանն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Հոլիվուդ, որտեղ սկսել է սցենարիստի գործունեությունը։ Զորակոչվել է զինված ուժեր, երբ արդեն թողարկվել էր նրա սցենարով գրված երեք ֆիլմ։ Պատերազմից հետո վերադարձել է Հոլիվուդ` աշխատանքի։ «Չեմպիոն» ֆիլմի սցենարի համար առաջադրվել է Օսկար մրցանակի։

1951 թվականին` «Ուղիղ կեսօրին» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, Ֆորմանը հրավիրվել է հակաամերիկյան գործունեության հետաքննության հանձնաժողովի կողմից։ Նա հայտնել է, որ ավելի քան տասը տարի եղել է Կոմունիստական կուսակցության անդամ, բայց հետո դուրս է եկել նրա կազմից։ ԱՄՆ կոմկուսի մյուս անդամների անունները չնշելու համար Ֆորմանը ներառվել Է Հոլիվուդի «սև ցուցակում»։ Էկրաններ բարձրացած «Ուղիղ կեսօրին» վեսթերնն ընկալվել է որպես ամերիկյան մաքքարտիզմի դարաշրջանի այլաբանություն։ Ֆորմանը տիտրերում չի հիշատակվել որպես պրոդյուսեր, բայց ստացել է «Օսկար»՝ լավագույն սցենարի համար։ Ավելի ուշ Ամերիկայի կինոարվեստի ինստիտուտն այս վեսթերնը ներառել է լավագույն 100 ֆիլմերի ցանկում, այն նաև ներառվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանի ազգային կինոռեեստրում։

Չունենալով աշխատանք ստանալու հնարավորություն՝ Ֆորմանը տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա։ Այստեղ գրել է սցենարներ, որոնք տեղափոխվել են Հոլիվուդ։ Տիտրերում նրա անունը հիշատակվել է կեղծանվամբ կամ ընդհանրապես չի հիշատակվել։ Այսպես, Պիեռ Բուլի վեպի հիման վրա նկարահանված «Կամուրջ Քվայ գետի վրայով» (1957) ֆիլմի տիտրերում չեն եղել ինչպես Ֆորմանի, այնպես էլ նրա համահեղինակ Մայքլ Ուիլսոնի անունները։ Լավագույն սցենարի համար «Օսկարի» է արժանացել Պիեռ Բուլը։

Ֆորմանն ավելի քան տասը ֆիլմի պրոդյուսեր է, այդ թվում՝ «Նավարոնի կղզու թնդանոթները» ռազմական մարտաֆիլմը։ Բացի այդ, նա դարձել է «Հաղթողները» հակառազմական դրամայի ռեժիսորը։

1970 թվականին արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի կոմանդորի կոչման։

Կյանքի վերջին վերադարձել է Միացյալ Նահանգներ։ Մահացել է Բևեռլի Հիլզում գլխուղեղի ուռուցքից։

Անձնական կյանք 
Ամուսնացած է եղել երկու անգամ։ Առաջին ամուսնությունից ծնվել է դուստրը՝ Քեթին, երկրորդ ամուսնությունից (արդեն Լոնդոնում)՝ երկու երեխա՝ Ամանդան, որը դարձել է պատմաբան, և Ջոնաթանը, որը դարձել է լրագրող և կինոքննադատ։

Ֆիլմագրություն

Սցենարիստ 
 1941՝ Spooks Run Wild
 1941՝ Bowery Blitzkrieg
 1942՝ Rhythm Parade
 1945՝ «Դակոտա» / Dakota
 1945՝ «Իմացիր քո թշնամուն։ Ճապոնիա» / Know Your Enemy: Japan
 1948՝ So This Is New York
 1949՝ «Չեմպիոն» / Champion
 1949՝ «Խիզախության տուն» / Home of the Brave
 1949՝ Let’s Go to the Movies
 1949՝ The Clay Pidgeon
 1950՝ «Շեփորահար» / Young Man with a Horn
 1950՝ «Տղամարդիկ» / The Men
 1950՝ «Սիրանո դը Բերժերակ» / Cyrano de Bergerac
 1952՝ «Ուղիղ կեսօրին» / High Noon
 1954՝ «Քնած վագրը» / The Sleeping Tiger
 1957՝ «Անձրևով լի գլխարկ» / A Hatful of Rain
 1957՝ «Կամուրջ Քվայ գետի վրայով» / The Bridge on the River Kwai
 1958՝ «Բանալի» / The Key
 1961՝ «Նավարոն կղզու թնդանոթները» / The Guns of Navarone
 1963՝ «Հաղթողները» / The Victors
 1969՝ «Մակենայի ոսկին» / Mackenna’s Gold
 1972՝ «Երիտասարդ Ուինսթոն» / Young Winston
 1978՝ «Նավարոնից ջոկատ 10» / Force 10 from Navarone
 1980՝ «Երբ ժամանակը գնում է» / When Time Ran Out
 2000՝ High Noon

Պրոդյուսեր 
 1952՝ «Ուղիղ կեսօրին» / High Noon
 1958՝ «Բանալի» / The Key
 1961՝ «Նավարոն կղզու թնդանոթները» / The Guns of Navarone
 1963՝ «Հաղթողները» / The Victors
 1968՝ Otley
 1969՝ «Մակենայի ոսկին» / Mackenna’s Gold
 1969՝ The Virgin Soldiers
 1979՝ «Ազատ ապրողը» / Living Free
 1972՝ «Երիտասարդ Ուինսթոն» / Young Winston
 1979՝ The Golden Gate Murders

Ռեժիսոր 
 1963՝ «Հաղթողները» / The Victors

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Ամերիկացի սցենարիստներ
Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Ամերիկացի կոմունիստներ
20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
Կինոռեժիսորներ Իլինոյսից
Օսկարակիրներ
Սցենարիստներ այբբենական կարգով
Ամերիկացի պրոդյուսերներ
«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ
20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ