Ընտանի կարճամազ կատու

Ընտանի կարճամազ կատու (), կարճ մորթիով, խարնված կամ անհայտ ծագումով անցեղատեսակ կատու։

Նկարագրություն 
Ընտանի կարճամորթի կատուն համարվում է տնային պայմաններում ապրող աշխարհի ամենատարածված կատուն։ Անասնաբույժները և կենդանիների վերահսկողության գործակալությունները դասակարգում են ընտանի կարճ մազերով կատուներին՝ օգտագործելով կազմակերպության հատուկ տերմինաբանությունը (անվանակարգի անունից օգտագործվում են մեծատառ նշումներ) DSH - անգլ.՝ Domestic Shorthair կամ HCS - անգլ.՝ House Cat, Shorthair։ Ընտանի կարճ մազերով կատուները կարող են մասնակցել կատուների ցուցահանդեսներին, որոնք ներառում են անցեղատեսակ կատեգորիաներ։ Շոուի կանոնները տարբերվում են․ Fédération Internationale Féline (FIFe)֊ը թույլ է տալիս «աչքերի ցանկացած գույն, մորթու բոլոր գույներ և նախշեր, ցանկացած տեքստուրայի և երկարության մորթի և ցանկացած պոչի երկարություն» (ցանկացած առողջ կատու)։ Մնացածը կարող են լինել ավելի խիստ․ օրինակ՝ Համաշխարհային կատուների ֆեդերացիան, թույլատրում է դասական գունավորումները։ Թույլատրվում է ցանկացած քանակությամբ սպիտակ։ Շոկոլադի և դարչինի գույները, ինչպես նաև դրանց տեսակները (յասամանագույն և դեղին) չեն ճանաչվում որևէ համակցություններում (երկագույն, եռագույն, տաբբի)։ Գույների նկարագրությունները տրված են գույների ընդհանուր ցանկում։ Իրենց բազմազան գենոֆոնդի շնորհիվ տնային կարճ մազերով կատուները լինում են բոլոր ձևերի, չափերի և գույների։ Այս ընտանի կենդանիներին բնորոշ չեն գենետիկորեն ժառանգական հիվանդությունները՝ ի տարբերություն այն կենդանիների, որոնք ենթարկվել են սելեկցիոն ընտրության։ Նրանց գենետիկական տարբերությունները նշանակում են, որ տնային կարճ մազերով և տնային երկարմազերով կատուները հակված են լինել ավելի առողջ, ուժեղ և խելացի, քան իրենց մաքրարյուն զարմիկները։

Պատմություն 
Համարվում է, որ կատուներն առաջին անգամ ընտելացվել են Մերձավոր Արևելքում, երբ մարդիկ սկսել են զբաղվել հողագործությամբ (հաշվարկներով 12000 տարի առաջ)։ Կատուները վախեցրել են կրծողներին պահվող հացահատիկից։ Եգիպտացիները դրանք համարել են սուրբ և մումիֆիկացրել են իրենց տերերի հետ միասին։ Միջերկրածովյան Կիպրոս կղզում գտնվող 9000 տարեկան գերեզմանոցում հայտնաբերվել է մի կատու, որը թաղվել է մարդու հետ միասին, ենթադրաբար այն պատճառով, որ նա եղել է կենդանու ուղեկիցը։

Ընտանեկան կատուները տարածվել են Եվրոպայում, Ասիայում և Աֆրիկայում, բայց Ամերիկայում և Ավստրալիայում անհայտ էին, մինչև եվրոպացի հետազոտողները դրանք նավերով տեղափոխեցին։ Կատուները ծովային կյանքի մի մասն էին (կատակների դեմ պայքար)։

Ժամանակի ընթացքում տեղի են ունեցել տարբեր մուտացիաներ, որոնք նպաստավոր են սկանդինավյան կատուների որոշ տեսակների համար, Սկանդինավիայում ապրող կատուները պետք է ունենային երկար, խիտ մազեր, իսկ Հարավային Ասիայում ապրող կատուները՝ ոչ։ Կատուները որոնք ամբողջովին զուրկ են մազածածկույթից, հայտնվել են մեր մոլորակի տարբեր վայրերում, սակայն կանադական սֆինքսը ամենահայտնին է և չէր գոյատևի ցուրտ կլիմայական պայմաններում, առանց մարդու միջամտության։

Շատ տեսանկաներ, որոնց մենք ծանոթ ենք, բնական մուտացիաների արդյունք են։

Եթե կատուների ընտրյալ բուծումը դադարեցվի, ապա կատուները կվերադառնան իրենց վայրի տեսքին, այսինքն՝ կարճ մազերով գծավոր գույնին։ Ներկայումս բուծողները տնային կարճանաչ կատուներին օգտագործում են բուծման ծրագրերում՝ գենետիկ պուլը մեծացնելու կամ որոշակի հատկանիշներ ներմուծելու համար։ Թույլատրելի աուտքրոսները ներառում են ամերիկյան քերլ, դևոն ռեքս, լապերմա, մանկչին։ Այս ցուցակը կարող է տարբերվել երկրներից եւ ցեղատեսակներից։

Խնամք 
Ընտանի կարճ մազերով կատուները լավ հոգ են տանում իրենց մասին։ Նրանց կարճ մորթին հակված չէ ավելորդ թափվելու։ Ժամանակ առ ժամանակ մորթին սանրելն այն ամենն է, ինչ նրանք պետք է իրենց մորթու գեղեցիկ տեսքը պահպանելու համար։ Թեև նրանց  մորթու մազերը  շատ չեն թափվում, ընտանի կատուները, այնուամենայնիվ, իրենց թքում արտադրում են ալերգեն, որն առաջացնում է մարդու հանդեպ կատվի ալերգիա։ Ցավոք, ոչ մի կատու լիովին հիպոալերգեն չէ։

Կատվի եղունգները պետք է կտրել յուրաքանչյուր երկու-երեք շաբաթը մեկ և պետք է հասանելի լինի հատուկ եղունգսրիչը։ Հնարավորության դեպքում ատամների խոզանակ (կարող է պահանջվել ատամների պրոֆեսիոնալ մաքրում)։

Ընտանի կատուների համար հարկավոր է կատվաման

հանգիստ վայրում։ Կծկվող լցանյութի օգտագործումը (բետոնիտ, սիլիկագել) և ամենօրյա մաքրումը հնարավորություն են տալիս պահպանել մաքրությունը և առանց հոտի պայմանները։

Կատվին բավականաչափ ժամանակ է պետք խաղալու և վազելու համար, հատկապես խաղալիքների հետևից։ Կենդանիները սիրում են լինել դրսում, որտեղ նրանք հնարավորություն ունեն օգտագործելու իրենց որսորդական հմտությունները։ Այնուամենայնիվ, կատուները շատ են սիրում քնել, ուստի անհրաժեշտ է հանգստի և մեկուսացման համար առանձնացված վայրեր տրամադրել։

Առողջություն 
Տնային կատուները ունեն բավականին երկար կյանքի տևողություն, 14֊ից մինչև 20 տարի։

Խառնված տեսակները, որպես կանոն, ավելի առողջ են քան մաքրարյուն ցեղատեսակները, քանի որ նրանք ենթակա չեն առանձնահատուկ գենետիկ հիվանդությունների։ Կենդանիների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքի կանխարգելման ամերիկյան միությունը (ASPCA) թվարկում է հետևյալ հիվանդությունները որպես բոլոր կատուների մեջ ամենատարածվածը․

 քաղծկեղ․ սովորաբար հայտնաբերվում  է տարեց կատուների մոտ, լիմֆոման համարվում է տարածված անկոլոգիական հիվանդություն,
 շաքարախտ․ գեր կատուները առավել մեծ ռիսկի են ենթարկվում,
 կատվային իմունային անբավարարության վիրուս. փոխանցվում է մի կատվից մեկ այլ կատվի, երբ նրանք կռվում են և ստանում խորը վերքեր (խայթոցներ),
 կատուների լեյկեմիա. վիրուս, որը վնասում է իմունային համակարգը և կատուներին ավելի հակված է դարձնում արյան քաղցկեղի զարգացմանը (գոյություն ունի պատվաստանյութ),

5 ամսական հասակում կարելի է ստերճացնել կենդանուն, որն օգնում է զգալիորեն նվազեցնել քաղցկեղի առաջացման հավանականությունը և երկարացնել ընտանի կենդանու կյանքը։ Վարակիչ ինֆեկցիոն հիվանդությունների հետ կապված ընդհանուր և լուրջ խնդիրների կանխարգելման համար պարտադիր է այցելել անասնաբույժին և պատվաստումներին տեղեկացված լինել։

Բնավորություն 
Կատուների բնավորությունները տարբեր են՝ զուսպից մինչև մոլուցքային։ Վաղ սոցիալիզացումը օգնում է նվազագույնի հասցնել վախը։ Կատուները շփվում են այլ կենդանիների հետ, հատկապես, եթե նրանք միասին են մեծանում։ Այնուամենայնիվ, ընտանի կատուները դեռևս ունեն գիշատիչ բնազդներ կրծողների, թռչունների և ձկների նկատմամբ՝ անկախ նրանից, որ նրանք ընտանի կենդանիներ են։ Ավելի լավ է այս կենդանիներին հեռու պահել կատվից։ 

Անցեղատեսակ կատուների բացասական կողմն այն է, որ նրանք կարող են ավելի անկանխատեսելի լինել, քան մաքուր ցեղատեսակի կատուները։

Ծանոթագրություններ 

Կատվի ցեղատեսակներ
Կատուներ
Կատվանմաններ