Շորթբրեդ

Շորթբրեդ (shortbread) կամ շորթի (shortie), շոտլանդական ավանդական թխվածքաբլիթ, որը հիմնականում պատրաստում են շաքարից, սերուցքային կարագից և ցորենի ալյուրից։ Ի տարբերություն շատ այլ թխվածքաբլիթների և հացաբուլկեղենի՝ շորթբրեդը չի պարունակում խմորիչ կամ կերակրի սոդա։

Շորթբրեդը ասոցացվում է շոտլանդական Ամանորի տոնակատարությունների հետ։ Որոշ շոտլանդական ապրանքանիշներ արտահանում են այս թխվածքաբլիթներն ամբողջ աշխարհով։

Պատմություն 
Շորթբրեդի պատրաստման եղանակը ստեղծվել է XIII դարաշրջանում Շոտլանդիայում, այս թխվածքաբլիթը հայտնվել է Հին միության գոյության ընթացքում շոտլանդացի հրուշակագործների և ֆրանսիացի հրուշակագործների միջև մշակութային փոխանակման շնորհիվ։ Այդ ժամանակաշրջանում շորթբրեդը հիմնականում թխում էին մեծ շրջանի տեսքով, իսկ հետո կտրատում եռանկյունաձև և համեմում քեմիոնով։

Առաջին անգամ բաղադրատոմսը հրապարակվել է 1736 թվականին տիկին Մակլիտոկի կողմից։

Շորթբրեդը թանկ էր և դրա պատճառով պատրաստվում էր միայն տոնակատարությունների ժամանակ, ինչպիսին են Ամանորը և Հոգմանայը (շոտլանդական նոր տարին)։ Ինչպես նաև թխվածքաբլիթը պատրաստում էին հարսանիքների համար։

Անվանում 
Շորթբրեդը այդպես են անվանել իր փխրուն կառուցվածքի պատճառով (short բառը, բացի իր հիմնական «կարճ» իմաստից ունեցել է մեկ այլ նշանակություն՝ «անառաձգական»)։ Այդպիսի կառուցվածքի պատճառն էր ճարպերի մեծ քանակի պարունակությունը։

Բրիտանական անգլերենում «շորթբրեդ» և «շորթի» հասկացությունները (shortcake) հոմանիշներ են։ Շորթքեյքը հիշատակվում է Շեքսպիրի «Վինձորի ուրախ կանայք» պիեսի մեջ, որը հրապարակվել է 1602 թվականին։

Ամերիկյան անգլերենում «շորթբրեդ» և «շորթքեյք» բառերը համարվում են տարբեր ուտեստների անվանումներ։ Շորթքեյքեի պատրաստման ընթացքում օգտագործում են բուսական ճարպ (սերուցքային  կարագի փոխարեն)։ Ինչպես նաև շորթքեյքը պարունակում է խմորիչ, որը հաղորդում է թխվածքաբլիթին ավելի փափուկ կառուցվածք։ Հիմնականում շորքեյքի մեջ ավելացնում են մրգեր կամ հատապտուղներ։

Տարատեսակներ 
Կա շորթբրեդ թխվածքաբլիթների երեք դասական տեսակ՝

 Պետտիկոուտ տեյլս (petticoat tails), թխվում է մեծ շրջանի տեսքով, որը հետո բաժանում են եռանկյունաձև մասերի։
 Շորթբրեդ ռաունդս (shortbread rounds), փոքր չափի շրջանաձև թխվածքաբլիթ։
 Շորթբրեդ ֆինգերս (shortbread fingers), երկարավուն ուղղանկյան տեսքով թխվածքաբլիթ։

Ծանոթագրություններ 

Շոտլանդական խոհանոց
Թխվածքաբլիթներ