Զամանա

«Զամանա» («Ժամանակ»), Դաղստանում լույս տեսնող հասարակական-քաղաքական թերթ դարգինյան գրական լեզվով։ Թերթը լուսաբանում է Դաղստանում տեղի ունեցող հասարակական-քաղաքական իրադարձությունները, ինչպես նաև հրապարակում է դարգիների պատմության և մշակույթի վերաբերյալ նյութեր։ Տպաքանակը կազմում է մոտավորապես  4000 օրինակ։ Համարվում է դարգիներեն լեզվով ամենատարածված թերթը։

Պատմություն  
1920 թվականի ապրիլին Դաղստանի Ժողովրդական կրթության և մամուլի կոմիսարիատը հաստատել է Դաղստանում հրատարակվող թերթերի ցանկը։ Դարգինալեզու թերթի գլխավոր խմբագիր է նշանակվել քսանհինգ տարեկան Մահոմեդ Հասանովը, որը ծնունդով Վերին Մահարգայից է եղել։

Թերթի առաջին համարը լույս է տեսել 1921 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ «Дагъистанна мухтарият» («Ինքնավար Դաղստան») անվանումով։ Սկզբում տպաքանակը կազմել է  300 օրինակ, բայց մեկ ամսում հասել է 500-ի։ «Дагъистанна мухтарият»-ը լույս է տեսել ցուդահարի և դարգիներեն լեզուներով։ 1922 թվականին Հասանովը դարձել է Լևաշինսկի օկրուգային գործկոմի նախագահ և, Գազիմահոմեդ Յուսուպովի առաջարկությամբ, հրաժարական է տվել գլխավոր խմբագրի պաշտոնից։ Մինչև 1925 թվականը թերթը ղեկավարել է շրջկոմի քարտուղար Մագոմեդ Դալգաթը։

1925 թվականին թերթի «Шура Дагъистан» անվանումը փոխվել է՝ դառնալով «Дарккван»։ Մինչև 1925 թվականը թերթը տպագրվել է արաբական տառերով, իսկ ռոմանիզացիայի սկզբից հետո անցել է լատինական այբուբենի։ 1925-1927 թվականներին թերթը կոչվել է «Դարգան»։ Մահոմեդ Դալգաթը թերթում աշխատելու համար հավաքագրել է Նասրուլլա Դաուդովին և Խիզրի Սուլեյմանովին։ Շուտով Սուլեյմանովն ինքն է դարձել գլխավոր խմբագիր։ Նրա օրոք թերթը փոխել է անվանումը` կոչվելով «Колхозла байрахъ» և «Дагъистанна правда»։

Հետագա տարիներին գլխավոր խմբագիրներ են եղել Իբրահիմ Բագոմաևը, Մահոմեդ Մահոմեդովը, գրող Ախմեդխան Աբու-Բաքարը, բանասեր Աբդուլլա Վագիդովը և ուրիշներ։ Աբու-Բաքարի օրոք թերթում հայտնվել է «Ծիածան» գրական էջը, որտեղ տպագրվել են պատմվածքներ ու բանաստեղծություններ։ 1993-2012 թվականներին թերթը ղեկավարել է Գազիմահոմեդ Յուսուպովը։

2021 թվականի դրությամբ թերթը կոչվում է «Զամանա» («Ժամանակ»)։ 2012 թվականից նրա գլխավոր խմբագիրն է Դաղստանի Հանրապետության ԶԼՄ-ների ասոցիացիայի նախագահ, ՌԴ Հանրային պալատին կից ԶԼՄ-ների տարածաշրջանային համակարգող խորհրդի անդամ Արսեն Յուսուպովը։ 2021 թվականին «Զամանան» առաջին տեղն է զբաղեցրել «Մամուլի ոսկե հիմնադրամ-2021» համառուսաստանյան մրցույթում։

2021 թվականին թերթը նշել է իր հարյուրամյակը։ «Մշակույթ։ ՌԴ» պորտալի էջում Դաղստանի Հանրապետության հասակակից թերթը ճանաչվել է «ազգային մամուլի առաջատարներից մեկը»։

Ծանոթագրություններ 

Դաղստանի թերթեր
1921 հիմնադրված հրատարակություններ