Մերոպենեմ

Մերոպենեմ, վաճառքային անվանումը Մերրեմ, բակտերիալ ինֆեկցիաների բուժման նպատակով կիրառվող լայն ազդեցության հակաբիոտիկ։ Այդ ինֆեկցիաներից են՝ մենինգիտը, ներորովայնային ինֆեկցիան, թոքաբորբը, սեպսիսը և սիբիրախտը։ Տրվում է ներերակային ներարկման ձևով։

Հաճախակի հանդիպող կողմնակի ազդեցություններն են սրտխառնոցը, փորլուծությունը, փորկապությունը, գլխացավը, ցանը և ցավը ներարկման տեղում։ Վտանգավոր կողմնակի ազդեցություններից են Clostridium difficile–ով հարուցված ինֆեկցիան, ցնցումները և ալերգիկ դրսևորումները ներառյալ անաֆիլաքսիան։ Նրանք, ովքեր ալերգիկ են այլ բետա–լակտամային հակաբիոտիկների նկատմամբ, ավելի հակված են ալերգիայի մերոպենեմի նկատմամբ։ Հղիության ժամանակ կիրառումը անվտանգ է։ Կարբապենեմների խմբին պատկանող հակաբիոտիկ է։ Մերոպենեմը սովորաբար հանգեցնում է բակտերիայի մահվան՝ ընկճելով բջջապատ սինթեզը։ Մերոպենեմը ավելի կայուն է այն բակտերիաների նկատմամբ, որոնք բետա–լակտամազ են արտադրում։

Մերոպենեմը արտոնագրվել է 1983 թվականին։ Այն հաստատվել է բժշկական կիրառման համար ԱՄՆ–ում 1996 թվականին։ Դա ներառված է ԱՀԿ–ի հիմնական՝ առողջության պահպանման համար ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցների ցանկում։ 2015 թվականի դրությամբ զարգացող աշխարհում մեծածախ վաճառքի արժեքը տատանվում է 3.44 և 20.58 ԱՄՆ դոլարի սահմաններում մեկ գրամ սրվակի համար ։ Միացյալ Թագավորությունում այն արժեցել է 16 ֆունտ ստերլինգ 2015 թվականին։

Բժշկական կիրառություն
Ազդեցության միջակայքը ներառում է բազմաթիվ Գրամ–դրական և Գրամ–բացասական բակտերիաներ (ներառյալ Pseudomonasը) և անաերոբ բակտերիաներ։ Ընդհանուր ազդեցության միջակայքը նույնն է ինչ իմիպենեմինը, չնայած մերոպենեմը ավելի ակտիվ է Enterobacteriaceae–ի նկատմամբ և ավելի քիչ ակտիվ է Գրամ–դրական բակտերիաների նկատմամբ։ Դա արդյունավետ է լայն ազդեցության բետա–լակտամազների դեմ, բայց հավանաբար ավելի զգայուն է մետալո-բետա-լակտամազի (metallo-β-lactamases) դեմ։ Մերոպենեմը հաճախ տրվում է ֆեբրիլ նեյտրոպենիայի բուժման ժամանակ։ Այս վիճակը հաճախ հանդիպում է արյան չարորակ հիվանդություններով և քաղցկեղով տառապող հիվանդների մոտ, ովքեր ընդունում են հակաքաղցկեղային դեղորայք, որոնք ճնշում են ոսկրածուծը։ Մերոպենեմի կիրառումը ապացուցված է մաշկի վարակային և բարդացած վիճակների, բարդացած ներորովայնային վարակների և բակտերիալ մենինգիտի համար։

2017 թվականին Սննդի և դեղերի վարչակազմում հաստատվում է մերոպենեմի և վաբորբակտամի համակցությունը բարդացած միզուղիների վարակների բուժման համար մեծահասակների մոտ։

Ներմուծման եղանակ
Մերոպենեմը ներմուծվում է ներերակային ներարկման ձևով, որպես սպիտակ բյուրեղյա փոշի, լուծելով 5% միահիմք կալիումի ֆոսֆատի լուծույթում։ Դեղաչափը պետք է որոշվի երիկամի ֆունկցիայի և հեմոֆիլտրացիայից կախված։

Ինչպես մնացած բետա–լակտամ հակաբիոտիկները, բուժման արդյունվետությունը կախված է այն ժամանակամիջոցից, որի ընթացքում մերոպենեմի դեղաչափի կոնցենտրացիան գերազանցում է այն նվազագույն ճնշող կոնցենտրացիան, որը հարուցում է ինֆեկցիա բակտերիայի կողմից։ Բետտա–լակտամ հակաբիոտիկների համար, ներառյալ մերոպենեմը, կաթիլային ներերակային ներմուծումը ասոցացվում է ցածր մահացության հետ, քան շիթային ներերակային ներարկումը՝ այն անձանց մոտ, ովքեր ունեն ծանր ինֆեկցիա, որը հարուցված է մերոպենեմի նկատմամբ քիչ զգայուն բակտերիայով, ինչպես օրինակ կապտաթարախային ցուպիկը։

Կողմնակի ազդեցություններ
Ավելի հաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցությունը փորլուծությունն է (4.8%), սրտխառնոցը և փսխումը (3.6%), ներարկման տեղում բորբոքումը (2.4%), գլխացավը (2.3%), ցանը (1.9%) և թրոմբոֆլեբիտը (0.9%)։ Այս կողմնակի ազդեցություններից շատերը նկատվել են ծանր հիվանդ անհատների մոտ, ովքեր արդեն իսկ ընդունել են բազմաթիվ դեղորայք ներառյալ վանկոմիցին։ Ի համեմատ իմիպենեմի, մերոպենեմի ցնցումներ առաջացնելու հավանականությունը ավելի ցածր է։ Նկարագրվել են հիպոկալեմիայի մի քանի դեպքեր։ Մերոպենեմը, ինչպես այլ կարբապենեմներ, բակտերիաների մոտ առաջացնում է բազմադեղորայքակայունություն։

Ֆարմակոլոգիա

Ազդեցության մեխանիզմ
Մերոպենեմը առհասարակ ունի բակտերիոսպան ազդեցություն, բացառություն է կազմում Listeria monocytogenes–ը, որի նկատմամբ ցուցաբերում է բակտերիոստատիկ ազդեցություն։ Նա խոչնդոտում է բակտերիալ բջջապատի սինթեզը ինչպես մնացած բետտա–լակտամ հակաբիոտիկները։ Ի տարբերություն այլ բետտա–լակտամների, այն խիստ կայուն է բետա–լակտամազների և ցեֆալոսպորինազների կողմից քայքայմանը։ Ընդհանրապես կայունությունը ձևավորվում է պենիցիլին կապող սպիտակուցի մուտացիաների, մետալո–բետա–լակտամազների արտադրության, կամ բակտերիայի արտաքին թաղանթով դիֆֆուզիայի խանգարմամբ։ Ի տարբերություն իմիպենեմի, այն կայուն է դեհիդրոպեպտիդազա-1–ի նկատմամբ, հետևաբար կարելի է տալ առանց ցիլաստատինի։

2016 թվականին հայտնաբերվեց սինթետիկ կոնյուգացված պեպտիդ, որը ընկճում է Նոր Դելի մետալո–բետա–լակտամազայի արտադրությունը, որը բազմաթիվ բազմադեղակայուն բակտերիաներ օգտագործում են կարբապենեմները քայքայելու համար։

Հասարակություն և մշակույթ

Բրենդային անվանում

Ծանոթագրություններ 

ԱՀԿ հիմնական դեղերի ցանկ