Աֆրիկայի ժամանակակից արվեստի թանգարան

Աֆրիկայի ժամանակակից արվեստի ցայցյան թանգարան(), տեղակայված  Հարավային Աֆրիկայի Քեյփթաունի V&A Վոթերֆրոնտում։ Այն ժամանակակից աֆրիկյան արվեստի ամենամեծ թանգարանն է աշխարհում։

Թանգարանը բացվել է 2017-ի սեպտեմբերի 22-ին։

Սկզբնավորում և զարգացում 
Հասարակական ոչ առևտրային թանգարանը շահագործման հանձնվեց V&A Վոթերֆրոնտի և գերմանացի գործարար Յոխեն Զեիցի միջև հասարակական-մասնավոր համագործակցության միջոցով։ Վոթերֆրոնտը ներդրել է ավելի քան 500 մլն ռուբլի` իր շինարարության և ենթակառուցվածքների զարգացման համար, և չնայած բաժնետեր չէ,  Զեիցը իր ողջ կյանքի ընթացքում վարկով է տվել իր ընդարձակ արվեստի հավաքածուն։

Շատերը կարծում են, որ սա Աֆրիկայի և նրա սփյուռքի ժամանակակից արվեստի աշխարհի առաջատար հավաքածուներից մեկն է, քանի որ Զեիցի հավաքածուն ներառում է աշխատանքներ այնպիսի ականավոր արվեստագետների, ինչպիսիք են Քրիս Օֆիլին, Կուդզանաի Չիուրայը, Կեհինդե Ուիլին, Գլենն Լիգոնը, Մառլեն Դումասը, Վանգչի Մուտուն և Ջուլի Մեհրետուն։ Վոթերֆրոնտը դիտարկում էր մի շարք առաջարկներ այն մասին, թե ինչ է պետք անել պատմական «Գրեին Սիլո» ամբարի հետ, քանի որ 2001 թվականից այն շահագործումից հանվել էր։ Ըստ նրանց գործադիր տնօրեն՝ Դեյվիդ Գրինի, նոր թանգարանի շենքի վերափոխման և վերակառուցման մասին որոշումը «կյանք կմտցներ Սիլո թաղամասը և կծառայեր այն ձեռնարկության համար, որն իր բնույթով շահույթ չհետապնդող է... մասնավորապես բոլոր քաղաքացիների հաճույքի համար»։ Մյուսները նշել են, որ Զեիցի հետ ռազմավարական գործընկերությունը նաև ծառայում է Վոթերֆրոնտի սեփականատերերի գոյություն ունեցող հատկությունների միացմանը Քեյփթաունի ստորին CBD- ի զարգացող ֆինանսական շրջանի հետ։ «Սիլո» շենքի վերափոխումը սկսվեց 2014-ին ՝ լոնդոնաբնակ դիզայներ Թոմաս Հեթերվիկի ղեկավարությամբ։

Տեղանք և ճարտարապետություն 
Թանգարանը տեղակայված է V&A Վոթերֆրոնտում՝ Ատլանտյան օվկիանոսը նայող Թեյբըլ ծովածոցի ափին։ Վոթերֆրոնտը համարվում է հեղինակավոր առևտրային և հյուրանոցային անշարժ գույք և տարեկան ընդունում է մոտ 24 մլն այցելու։ Թանգարանի անմիջական շրջակայքը՝ Սիլո թաղամասը, նախատեսված է նաև հետագա զարգացման համար։

Թանգարանի շենքը կառուցվել է 57 մ բարձրությամբ պատմական «Գրեին Սիլո» ամբարի վերափոխան արդյունքում, որն ի սկզբանե կառուցվել է 1921 թվականին և շահագործումից հանվել 2001 թվականին։ Հիթըրվիք ստուդիայի ճարտարապետները ձգտում էին պահպանել բնօրինակ կառույցի արդյունաբերական ժառանգությունը, միաժամանակ փորելով 42 ամուր փաթեթավորված բետոնե գլանների մեծ բաց տարածությունները, որոնցից էլ հենց այն բաղկացած էր։ Բետոնի կտրման մի շարք տեխնիկայի կիրառմամբ, շենքի ներքին հարդարանքը փորագրված էր`ստեղծելու մի շարք պատկերասրահներ և մեծ կենտրոնական ատրիում։

Ճարտարապետների և տնօրեն Մարկ Կոձեի միջև տարաձայնությունները պատկերասրահների վերաբերյալ, որոնք թանգարանը պետք է պարունակեր, ավարտվել է նրանով, որ հարավաֆրիկացի արվեստաբան քննադատ Շոն Օ'թուլը բնութագրել է որպես «աղքատ, ցածր առաստաղի պատկերասրահներ, որոնք հաճախ պայքարում են պահելու կամ արտացոլելու ցուցահանդեսային նկարիչների ամբիցիան»։ Մնացած բետոնե սյուները ծածկված էին ամրացված ապակիով, որպեսզի բնական լույսը թույլ տար ներս մտնել և ստեղծել «տաճարի նման» ինտերիեր։ Արտաքինից, նախնական կառուցվածքի առավել ուշագրավ փոփոխություն էր շենքի վերին հարկերում բարձի ապակե վահանակների ավելացումը։

Ընդհանուր առմամբ, 9,500 քմ համալիրը բաղկացած է ինը հարկերից , որից 6,000 քմ նվիրված է «սպիտակ խորանարդ» ցուցահանդեսային տարածքին։ Բացի այդ, մեկ հարկում ընդգրկված է 18 կրթական տարածք, տանիքի ստորին մասում գտնվող քանդակների այգի, ինչպես նաև ռեստորան և խանութ։ Շենքի ավելի բարձր մասը գործում է որպես «Սիլո» հյուրանոց, որն իր դռները բացել է 2017-ի մարտին։

Շենքը հայտնվել է բրիտանական ճարտարապետների թագավորական ինստիտուտի (RIBA) միջազգային ցուցակում 2018 թվականին։

Կառավարում 
Զեյց ՄՈՔԱԱ-ն գրանցված հասարակական բարեգործական կազմակերպություն է։

Թանգարանի հիմնադիր գործադիր տնօրենը Մարկ Քոթեզին էր։ Քոթեզին այդ պաշտոնից հեռացել է 2018 թվականի մայիսին՝ նրա մասնագիտական վարքագծի հետաքննությունից հետո։

2018 թվականի դրությամբ հոգաբարձուների խորհրդի կազմում ընդգրկված են Զեյցը, Ջոդի Ալենը, Ռոջեր Ռոս Ուիլյամսը և Ալբի Սաքսը, ինչպես նաև նկարիչ անդամներ՝ Իսահակ ժյուլյենը և Վոնգեչի Մուտուն։

2019-ի մարտին հայտարարվեց, որ անկախ կուրատոր Կոյո Կոյուն կլինի Զեյց ՄՈՔԱԱ-ի հաջորդ գործադիր տնօրենը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Official Website of Zeitz MOCAA
 Zeitz MOCAA Project Description at Heatherwick Studio

Թանգարաններ Հարավային Աֆրիկայում
Պատկերասրահներ
Արվեստի թանգարաններ և պատկերասրահներ ըստ տարեթվի
Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ