Ստեղծագործական տարածք

Ստեղծագործական տարածք, հանրամատչելի տարածք՝ ազատ ինքնարտահայտման, ստեղծագործական գործունեության և մարդկանց փոխհամագործակցություն համար։ Ամերիկացի ուրբանիստ և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հովանու ներքո Creative Cities ծրագրի հոգաբարձու Սայմոն Էվանսը ստեղծագործական տարածքը բնորոշում է որպես «ստեղծագործական ուղղվածությամբ ձեռնարկատերերի միություն, որոնք փոխներգործում են փակ տարածքում»։

Ստեղծագործական տարածքի տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն է, որ ուղղված է մարդու գործունեությանը ոչ թե որպես սպառողի կամ կազմակերպության աշխատողի, այլ իր անհատականության յուրահատուկ արտադրանք ստեղծողի դերում։ Ստեղծագործական տարածքները դիտվում են որպես երրորդ տեղի տեսակներից մեկը։

Քաղաքային միջավայրում ստեղծարար տարածքների ստեղծման նպատակը ստեղծագործ երիտասարդությանը (կրեատիվ դասին) միջավայրի ապահովումն է, որը հարուստ է ուսուցման, ինքնուսուցման, հմտությունների փոխանակման, փորձելու և քաղաքի, աշխարհի սեփական տեսլականի իրականացման հնարավորություններով։

Առանձնահատկություններ 
Ստեղծագործական տարածքի հիմնական նշանակությունը ստեղծագործական մասնագիտությամբ գործիչներին, որոնց թիվը պոստինդրուստրիալ համայնքում աճում է, տարածք տրամադրելն է։ Ստեղծագործական տարածքները կարող են զբաղվել իրենց տարածքում ծնունդ առած ապրանքների և ծառայությունների հեռարձակմամբ և տարածմամբ (տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, գիտության և արվեստի ոլորտում և այլն)։ Քաղաքներում և քաղաքային շրջաններում, որտեղ կան ստեղծագործական տարածքներ, դրանք ստեղծում են նոր աշխատատեղեր, նպաստում են սոցիալ-տնտեսական միջավայրի բարելավմանը։

Ստեղծագործական տարածքները կարող են ծառայել նաև որպես գրասենյակային կենտրոն, դրանով հանդերձ ունենալով աշխատանքի կազմակերպման ոչ ստանդարտ առանձնահատկություններ․ օրինակ, կահավորման ձևավորում, հանգստի գոտիների և ոչ ֆորմալ շփման տարածքների ավելի մեծ քանակություն կամ ենթադրում են աշխատանք open space ձևաչափով․ նման առանձնահատկությունները մի շարք ուսումնասիրողների կարծիքով օգնում են գրասենյակային աշխատողներին հաղթահարել իրենց աշխատանքի ընթացիկ բնույթը։

Տնտեսական գործառույթներից բացի (գրասենյակներ և խանութներ), ստեղծագործական տարածքները կարող են կատարել նաև հանգստի և կրթական գործառույթներ՝ հարթակ տրամադրելով տարաբնույթ մշակութային միջոցառումների համար՝ ցուցահանդեսներ, դասախոսություններ, կինոցուցադրություններ։ Գործառույթները կարող են նաև համատեղվել մեկ հարկի տակ։ Ստեղծագործական տարածքների հիմնական տեսակներն են արվեստի կենտրոնները, ժամանակակից արվեստի կենտրոնները, քովորքինգները։

Ստեղծագործական տարածքները, որպես կանոն, տեղավորվում են շինություններում, որոնք կորցրել են իրենց սկզբնական նշանակությունը, սակայն ուրբանիզացման արդյունքում։ Ավելի հաճախ դրանք նախկին արդյունաբերական շենքերն են, որոնք նոր գործառույթ են ստանում՝ ճարտարապետական կերպարանքը պահելուն զուգահեռ։

Ստեղծագործական տարածքի խնդիրներ 
Ստեղծագործական տարածքների թվի աճին խանգարում են ինչպես դրանք կազմակերպելու համար ֆինանսների պակասը, այնպես էլ ցածր ներդրումային գրավչությունը։ Արդյունքում, եթե անգամ ստեղծագործական տարածք ստեղծվում է, ապա այն ծառայում է միայն որպես այս կամ այն տարածքի օգտագործման ժամանակավոր փուլ, որը կոչված է բարձրացնելու դրա նկատմամբ հետաքրքրությունը, ինչին կարող է հաջորդել դրա գործառույթների նոր փոփոխությունը։ Ստեղծագործական տարածքների հիմնական եկամուտը վարձակալների վճարումներն են, ինչով պայմանավորված ոչ հարուստ մշակութային կազմակերպությունները նրանց մեջ չեն կարող մեծամասնություն կազմել։ Դրան զուգահեռ, շատ ստեղծագործական տարածքներ տեղակայվում են նախկին արդյունաբերական ձեռնարկությունների շենքերում, այն ժամանակ, երբ անհայտ վայրի վարձակալության վճարը ցածր է, բայց գնի բարձրացմանը զուգահեռ ստիպված են նոր տարածք փնտրել։ Ներդրողները, որպես կանոն, տարածքը ստեղծագործական տարածքին են տրամադրում մինչ այն պահը, երբ հայտնվում է ավելի ձեռնտու կիրառություն, ինչը առաջացնում է շենքի սեփականատիրոջ և վարձակալի միջև պոտենցիալ հակասություն։ Օրինակ, այդ պատճառով 2013 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում սկանդալային կերպով փակվել է «Քառորդ» տարածքը, որը գտնվում էր Պիրոգովի առանձնատանը։

Ստեղծագործական մտածողության տարածքը աշխարհում 

Զարգացած երկրներում մեծ քանակությամբ ստեղծագործական տարածքներ ի հայտ են եկել 20-րդ դարի վերջին։ Օրինակ, Մեծ Բրիտանիայում 1998 թվականից կրեատիվ ինդուստրիաների աջակցությունը հայտարարվել է պետական քաղաքականության առաջնահերթություններից մեկը։ Եվրոպայի երկրներում ստեղծագործական տարածքների առավել վառ օրինակներ են Լոնդոնի լոֆթ Tea factory-ին, Հելսինկեի մալուխների նախկին գործարանի շենքում գտնվող Kaapelitehdas-ը և Korjaamo մշակութային գործարանը՝ տրամվայի նախկին դեպոյում, Ամստերդամի կաթի գործարանում գտնվող Melkweg մշակութային կենտրոնը և Superstudio-ն՝ Միլանում։

Ռուսաստանում ստեղծագործական տարածքների մասսայական հայտնվելը վերաբերում է 2000-ական թվականներին։ Վերջին տարիներին Ռուսաստանի մայրաքաղաքում բացվել են մի շարք ստեղծագործական կենտրոններ, օրինակ, «Վինձոր» ժամանակակից արվեստի կենտրոնը, «Флакон» դիզայն-գործարանը, որը բացվել է 2009 թվականին Կալինինի անվան նախկին բյուրեղապակու գործարանի տարածքում և այլն։

Ծանոթագրություններ 

Ստեղծագործական տարածքներ