Անդոկաբերդ

Անդոկաբերդ, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Որոտան քաղաքի, Բարկուշադ, Դողար, Վանանդ գյուղերի հետ միասին մտնում է Որոտան համայնքի մեջ։

2000 թվականին գյուղում հաստատվեցին ՀՀ բնակավայրից մի քանի ընտանիքներ։

Աշխարհագրություն 
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Սյունիքի Բաղք գավառում։ Բնակավայրը տեղաբախշված է Որոտանի միջին հոսանքի ձախափնյա վտակի Խնձորեսկի աջափնյակում։

Բնակչություն 
2015 թվականին Անդոկաբերդ գյուղում բնակվում է 8 մարդ, կար 2 տնտեսություն։

Պատմություն 
Գյուղի մոտակայքում պահպանվել են ժայռափոր եկեղեցի, 9-11-րդ դարերի բերդի և աղբյուրների մնացորդներ։

Անդոկաբերդի մոտ են գտնվում նաև քարայրներ, որոնք միջնադարում օգտագործվում էին որպես բնակարաններ և Որոտան գետի վրա Լազարի նշանավոր երկթռիչք կամուրջը։ 25մ երկարությամբ այս կամուրջը կառուցվել է 1867 թվականի Խնձորեսկցի Հովակիմ Լազարյանցի շնորհիվ։ Կամուրջի պատի արձանագրությունները միտումնավոր ավերվել են եկվոր թուրքերի և քրդերի կողմից։ 1900-1902 թվականներին կամուրջը հիմնանորոգվել է Հովակիմ Լազարյանցի որդու՝ Սիմեոն Լազարյանցի կողմից։  

Կամրջից 35 կմ ներքև պահպանվում են ջրաղացի ավերակներ։ 

18-րդ դարի վերջերին և 19-րդ դարի սկզբներին թրքախոս քրդերի ճնշման տակ բնակավայրի հայերը աստիճանաբար հեռացան։ Եկվորները ավերեցին հայկական պատմամշակութային արժեքներ և գյուղն անվանեցին Ալիղուլի-Ուշաղի։

Երվանդ Լալայանը վկայում է, որ 19-րդ դարի վերջերին գյուղի ժայռափոր եկեղեցին եկվորները գոմ էին դարձրել։ 

Ադրբեջանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո, Մոսկվայի կենտրոնական բոլշևիկյան իշխանության որոշմամբ տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ-ին։ Անդոկաբերդը 1923 թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, 1930 թվականին՝ Զանգելանի շրջանի, իսկ 1964 թվականին՝ Կուբաթլուի շրջանի կազմում։ 

1994 թվականի նոյեմբերի սկզբներին ԱՀ Պաշտպանության բանակի շնորհիվ գյուղը ազատագրվեց և ստացավ Անդոկաբերդ անունը։

2020 թվականին տեղի ունեցած 44-օրյա պատերազմի հետևանքով բնակավայրը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։

Ծանոթագրություններ 

Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր