Մատնավանք

Մատնավանք (նաև՝ Ախլաթու վանք, Խլաթի Մատնավանք, Մատնավանից Սուրբ Աստվածածին, Մատնավանքի Սուրբ Աստվածածին, Մատնեվանք), վանքային համալիր Արևմտյան Հայաստանում, պատմական Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Բզնունիք գավառում, Խլաթ քաղաքից 5-6 կմ հարավ-արևմուտք, լեռնալանջի վրա, համանուն գյուղի մոտ, որը ներկայումս մտնում է Բիթլիսի մարզի Խլաթի շրջանի համանուն շրջկենտրոնի կազմի մեջ։

Պատմություն 
Մատնավանքը եղել գրչության կենտրոն։ 1402 թվականին Գրիգոր Խլաթեցին այստեղ ընդօրինակ էլ Ավետարան։ Ըստ մի ձեռագրի հիշատակարանի՝ 1443 թվականին այստեղ սկսել են ընդօրինակել Ճաշոց, որն ավարտվել Արծկե քաղաքում։

Վանքի մոտ կա Դիվակուլ անունը կրող մի խաչաքանդակ քարաժայռ, որի տակից բխում են սառնորակ աղբյուրներ։ Ըստ վանքի կոնդակի մի ավանդության, այդ ժայռում բնակվել են դևեր։ Հրեշտակը երևացել է Թադևոս առաքյալին և մատով ցույց է տվել այն տեղը, որտեղ էլ առաքյալը կառուցել է վանքը։ Այս ավանդությունից էլ առաջացել է վանքի Մատնավանք անունը։ Դրանից քիչ հետո վանքից քիչ հեռու գտնվող քարաժայռը փակվել է՝ կուլ տալով դևերին։ Ժայռն էլ կոչվել է Դիվակուլ։

Օսմանյան կայսրության շրջանում վանքը գտնվում էր Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում, Խլաթի գավառակում։

Ծանոթագրություններ 

Հայկական առաքելական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա)
Թուրքիայի հայ առաքելական եկեղեցիներ
Խլաթի վանքեր և եկեղեցիներ