Կայտագ ասեղնագործություն

Կայտագ ասեղնագործություն, ասեղնագործության տեսակ, որն արվում է բամբակյա գործվածքների վրա  միակողմանի կարով «կցելով» մետաքսյա թելերը։ Այն առաջին անգամ հետազոտողների կողմից հայտնաբերվել է Դաղստանի Կայտագսկի շրջանում և առավել տարածված է հիմնականում Դարգինի շրջաններում՝ Ակուշինսկի և Դախադաևսկի։ Պահպանված ամենավաղ նմուշները թվագրվում են 17-րդ դարի վերջով, այս տեսակների պահպանված նմուշների մեծ մասն ստեղծվել է 18-20-րդ դարերում։

Նկարագրություն 
Կայտագ ասեղնագործված գործվածքները ունեն մոտ 100 × 50 սմ չափ, ֆոնի համար ընտրվել է կարմիր, կանաչ, կապույտ կամ բնական գույնի հավասարաչափ ներկված գործվածք։ Թելերի գույները հիմնականում տաք են՝ շագանակագույն-կարմիր, դեղին և ոսկեգույն (երբեմն օգտագործվել է ոսկեգույն և արծաթագույն թել), բաց կանաչ, ինչպես նաև մուգ կապույտ։ Զարդանախշերը գրաֆիկական են, անկայուն և հաճախ ասիմետրիկ։ Դրանցում զգալի է օսմանյան, հունական, հյուսիսաֆրիկյան, պարսկական և չինական արվեստների և քարե տապանաքարերի վրա փորագրված պատկերների ազդեցությունը։ Օգտագործվում են կարվածքների և կարերի 16 տեսակներ և բազմաթիվ ծիսական զարդանախշեր՝ արևային նշաններ, խաչեր, կենդանիների պատկերներ և մարդակերպ ֆիգուրներ, կրակի, պտղաբերության խորհրդանիշներ։ Ասեղնագործության ստեղծման տեխնիկան հետևյալն է. գործվածքների վրա զուգահեռ դրվում են մետաքսյա թելեր, որոնք այնուհետև դրա վրա կարվում են կարճ կարերով։

Ասեղնագործված գործվածքն ինքնին թալիսման է համարվում։ Արևի, թռչունների, կենդանիների և աչքերի վառ ուրվագծային պատկերներով ասեղնագործված գործվածքները գցել են նորածինների վրա, օսմանյան ոճի ծաղիկ-երկրաչափական զարդանախշերով գործվածքի մեջ հարսնացուն փաթաթել է իր զարդերն ու նվերները հարսանիքի ժամանակ, հուղարկավորության ժամանակ հանգուցյալի դեմքը ծածկվել է ձիերով ասեղնագործությամբ գործվածքով։ Ասեղնագործված կտավներից կարել են բարձեր՝ դրանց տակ կարելով մեկ այլ բամբակյա կտոր։ Դրանցով երբեմն ծածկվել է օժիտի սնդուկը։ Սեփականատիրոջ մահվվանից հետո գործվածքները ժառանգաբար անցել են նրանց երեխաներին։

Ռուսական կայսրության հետազոտողները սկզբում Կայտագի ասեղնագործությունները համարել են բարձերի դեկորատիվ ծածկոցներ, ավելի ուշ հայտնի է դարձել ասեղնագործության պաշտպանական նշանակության մասին։ Կայտագի ասեղնագործությունն ուսումնասիրել է հետազոտող Ռոբերտ Չենսիները, որը հեղինակել է «Կայտագ։ Տեքստիլ արվեստը Դաղստանից» () գիրքը, որը պարունակում է ընդարձակ կատալոգ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Կայտագ ասեղնագործության կատալոգ