Հուլդա Հարբորգ

Հուլդա Հարբորգ (, ), նորվեգացի գրող, սցենարիստ, բանաստեղծուհի, թատրոնի ուսուցիչ։

Կենսագրություն 
Հուլդա Բերգերսենը ծնվել է 1862 թվականին՝ Սոստադ ագարակում, որը գտնվում էր Հեդմարկ նահանգի Ստանգե կոմունայում՝ իրավաբան Կրիստիան Ֆրեդերիկ Բերգերսենի և Մարիա Պետրինյա Օլսենի ընտանիքում։ Հուլդան ուներ երկու ավագ քույրեր՝ Մարթան և Սոֆին։

Երբ Հուլդան երկու տարեկան է եղել, նրա ծնողներն ամուսնալուծվել են, իսկ Հուլդան մոր հետ տեղափոխվել է Խամար քաղաք։ Հետո, երբ Հուլդան դարձել է տասներկու տարեկան, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Կրիստիանիա (այժմ՝ Օսլո), իսկ տասնյոթ տարեկանից աղջիկը սկսել է աշխատել խանութում, որպեսզի ֆինանսապես օգնի ընտանիքին։

1887 թվականին Հուլդան ամուսնացել է բանաստեղծ Առնե Հարբորգի հետ և վերցրել է նրա ազգանունը։ Առաջին ինը  տարիներին նրանք ապրել են Տյունսետեում,1888 թվականին Հուլդան ծնել է իր որդի Առնեին։ Նրանք շատ են ճամփորդել՝ այցելել են Կրիստիանիա, ապրել են Դեսեն-ան-Ամերզեյում, Ֆյուրսթենֆելդբրուքում, Բեռլինում, մեկ ձմեռ անցկացրել են Փարիզում։ 1896 թվականին տեղափոխվել են Ստոկե, 1897 թվականին՝ Լաբրոտեն, որտեղ էլ մնացել են մինչև իրենց կյանքի վերջը։

Հուլդա Հարբորգը շատ բան է արել նորվեգական թատրոնի, ժողովրդական պարերի, խոհանոցի, բյունադ ավանդույթի,  կանանց իրավունքների շարժման համար։ Նա նորվեգական խոհանոցի մասին  հոդվածներ է հրատարակել «Դեն 17դե Մայ» թերթում՝ նոր նորվեգերեն, որը հետագայում հրատարակվում է մեկ գրքում «Հեյմեստել» խորագրով՝ 1899 թվականին։ 1895 թվականին նա գրում է «Մոդրե» պիեսը, որը բեմականացվում է Կրիստիանիայի թատրոնում, 1896 թվականին գրում է «Ռատիոնելտ Ֆյոստել» (բեմականացվել է Կրիստիանիայի թատրոնում և Բերգենում), «Հոս Լինդելանդս» և «Նոաս Արկ» կատակերգությունները, ինչպես նաև «Սովանդե սորգ» (1900 թվական), «Լիտի Կերստի» (1903 թվական), «Էդերկոպեն» (1904 թվականին անանուն բեմականացվել է  Նորվեգական ազգային թատրոնում), «Սիգմունդ Բրեստեսոն» (1908 թվական), «Անդեր Բոդհիթրեթ» (1911 թվական) և «Դեն ստոր Ֆրեդեն» (1919 թվական) դրամաները։

1912 թվականին Հուլդա Հարբորգը դարձել Նորվեգական թատրոնի հիմնադիրներից մեկը, 1903 թվականին  դարձել է «Նորսկե ֆոլկեվիզոր» երգարանի խմբագիրը, գրել է «Սոնգ-Դանսեն ի Նոր-Լանդի» գիրքը։ Նույն թվականին լույս է տեսել նրա նոր գիրքը՝ նվիրված բյունադ ավանդությանը։

Բացի գրքերից, Հուլդան գրել է հոդվածներ  բազմաթիվ թերթերում և ամսագրերում՝ « Syn og Segn, Edda. Nordisk tidsskrift for litteraturforskning, Samtiden, Den 17de Mai, Dagbladet, Verdens Gang»: Իր՝ «Տղամարդու կողմից ստեղծված կինը» (1904 թվական) և «Մադամ Եվայի օրագիրը» (1905 թվական), գրքերով նա բանաիճում էր կանանց իրավունքների մասին։

1924 թվականին, ամուսնու՝ Առնե Հարբորգի, մահից հետո,  Հուլդան խմբագրում և հրատարակում է  նրա օրագրերը։ Իր սեփական օրագրերի մի մասը՝ «Դագբոկ 1903-1914» անվամբ, լույս է տեսել 1962 թվականին։

Հիլդա Հարբորգը մասնակցություն է ունեցել Նորվեգիայի քաղաքական կյանքում և ներկայացրել է «Ֆրիսենդեդե Վենստրե» կուսակցությունը։

Իր գործունեության համար 1932 թվականին Հուլդան պարգևատրվել է Սուրբ Օլաֆի շքանշանով։ Մահացել է 1934 թվականին և հուղարկավորվել է իր ամուսնու կողքին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 https://nbl.snl.no/Hulda_Garborg
 https://www.snl.no/Hulda_Garborg
 https://nbl.snl.no/Arne_Garborg

Գրականություն 

 

Նորվեգացի կին դրամատուրգներ
Կին
Նորվեգացի գրողներ
Նորվեգացի բանաստեղծներ
Նորվեգիայի սցենարիստներ