Ջոն Հոսփերս

Ջոն Հոսփերս (հունիսի 9, 1918 - հունիսի 12, 2011), ամերիկացի փիլիսոփա և քաղաքական ակտիվիստ։ Հոսփերսը հետաքրքրված էր օբյեկտիվիզմով և ժամանակին եղել է փիլիսոփա Այն Ռանդի ընկերը, թեև հետագայում խզվել է կապը նրա հետ։ 1972 թվականին Հոսփերսը դարձավ Ազատական կուսակցության նախագահի առաջին թեկնածուն և միակ փոքր կուսակցության թեկնածուն էր, ով ընտրական ձայն ստացավ այդ տարվա ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում։

Կենսագրություն 
Ջոն Հոսփերսը ծնվել է 1918 թվականի հունիսի 9-ին Այովա նահանգի Պելլա քաղաքում, Դենա Հելենայի (Վերհեյ) և Ջոն Դե Գելդեր Հոսփերսի որդին է։ Նա 1939 թվականին ավարտել է Կենտրոնական քոլեջը, նախքան 1942 թվականին Այովայի համալսարանում անգլերենի մագիստրոսի կոչում ստանալը և 1946 թվականին Կոլումբիայի համալսարանի փիլիսոփայության դոկտորի կոչումը։ Նա հետազոտություններ է անցկացրել, գրել և դասավանդել է փիլիսոփայության, այդ թվում՝ գեղագիտության և էթիկայի ոլորտներում։ Նա փիլիսոփայություն է դասավանդել Մինեսոտայի համալսարանում, Բրուքլինի քոլեջում, Կալիֆորնիայի պետական քոլեջում՝ Լոս Անջելեսում (1966-1968) և Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանում, որտեղ երկար տարիներ եղել է փիլիսոփայության ամբիոնի նախագահ և պատվավոր պրոֆեսոր։

2002 թվականին Ինդիանապոլիսի Ազատության հիմնադրամի (Liberty Fund) կողմից թողարկվեց Հոսփերսի կյանքի, աշխատանքի և փիլիսոփայության մասին մեկ ժամ տևողությամբ տեսահոլովակ՝ որպես իր «Ազատության դասականներ» շարքի մի մաս։

Բազմաթիվ աղբյուրներ, ներառյալ Ազատական կուսակցությունը, Հոսփերսին նշում են որպես առաջին բացահայտ նույնասեռականի, ով առաջադրվել է Միացյալ Նահանգների նախագահի պաշտոնում։ Այնուամենայնիվ, երբ The Guardian-ը իր մահախոսականում նրան հիշատակեց որպես գեյ, նրա ընտանիքը դիմեց թերթին՝ պահանջելով «խստորեն» հերքել վերջինիս նույնասեռական լինելու միտքը։

Հոսփերսը մահացել է 2011 թվականի հունիսի 12-ին Լոս Անջելեսում՝ 93 տարեկան հասակում։

Ազատականություն

Ընկերություն Այն Ռանդի հետ 
Բրուքլինի քոլեջում փիլիսոփայություն դասավանդելու տարիներին Հոսփերսը հետաքրքրված էր օբյեկտիվիզմով։ Նա Այն Ռանդի հետ հայտնվեց ռադիոհաղորդումներում և զգալի ուշադրություն դարձրեց նրա գաղափարներին իր «Մարդկային վարքագիծ» էթիկայի դասագրքում։

Ըստ Ռանդի կենսագիր Բարբարա Բրանդենի, Հոսփերսը հանդիպել է Ռանդին, երբ նա ելույթ է ունեցել Բրուքլինի քոլեջի ուսանողական մարմնին։ Նրանք ընկերացան և երկար փիլիսոփայական զրույցներ ունեցան։ Ռանդի քննարկումները Հոսփերսի հետ նպաստեցին ոչ գեղարվեստական ստեղծագործություն գրելու նրա որոշմանը։ Հոսփերսը կարդաց Ատլանտը պարզեց թևերը (1957), որը նա համարեց գեղագիտական հաղթանակ։ Թեև Հոսփերսը համոզվեց Ռանդի բարոյական և քաղաքական հայացքների վավերականության մեջ, նա համաձայն չէր նրա հետ իմացաբանության հարցերի շուրջ, որոնք նրանց ընդարձակ նամակագրության առարկան էին։ Հոսփերսը նաև անհամաձայնություն էր հայտնել Ռանդի հետ կամքի ազատության վերաբերյալ (նա կողմ էր դետերմինիզմին, մինչդեռ Ռանդը պաշտպանում էր ազատական տեսակետը)։ Ռանդը խզեց կապը Հոսփերսի հետ այն բանից հետո, երբ նա, որպես մոդերատոր, քննադատեց «Արվեստը և կյանքի իմաստը» թեմայի մասին իր ելույթը Հարվարդի Գեղագիտության ամերիկյան միության առջև։

1972 թվականի նախագահական թեկնածություն 
1972 թվականին ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում Հոսփերսը և Թոնի Նաթանը նորաստեղծ Ազատական կուսակցության համապատասխանաբար առաջին նախագահական և փոխնախագահների թեկնածուներն էին։ Ազատական կուսակցությունը վատ էր կազմակերպված, և Հոսփերսի ու Նաթանի օգտին կարողացան քվեարկել միայն երկու նահանգներում (Վաշինգտոն և Կոլորադո)՝ ստանալով 3674 համաժողովրդական ձայն։

Հոսփերսը և Նաթանը ստացան մեկ ընտրական ձայն Վիրջինիայից՝ հանրապետական Ռոջեր ՄաքԲրայդից, ինչը հանգեցրեց նրան, որ Նաթանը դարձավ առաջին կինը և առաջին հրեան, ով ընտրական ձայն ստացավ Միացյալ Նահանգների նախագահական ընտրություններում։

Հետագա հայացքներ 
1991 թվականին Հոսփերսը լքում է Ազատականներին և տեղափոխվում Հանրապետական կուսակցություն, որտեղ նա օգնեց ստեղծել Հանրապետական Ազատության խումբը։ Նա ավելի պայմանականորեն պահպանողական հայացքներ որդեգրեց իր հետագա աշխատություններում․ 1988 թվականին հոդված գրեց՝ մերժելով բաց սահմանների ներգաղթը, իսկ 2007 թվականին իր «Ազատականություն» գրքի վերանայման ժամանակ նա ասաց, որ աջակցում է իրաքյան պատերազմին։

Գրականություն 
Հոսփերսի գրքերը ներառում են․

 Իմաստն ու Ճշմարտությունը Արվեստում (1946)
 Ներածական Ընթերցումներ Գեղագիտության մեջ (1969)
 Գեղարվեստական Արտահայտություն (1971)
 Ազատականություն – Քաղաքական փիլիսոփայություն վաղվա համար (1971)
 Արվեստը հասկանալը (1982)
 Օրենքը և Շուկան (1985)
 Մարդկային վարքագիծ (այժմ՝ իր 3-րդ հրատարակության մեջ, 1995 թ.)
 Փիլիսոփայական վերլուծության ներածություն (այժմ՝ 4-րդ հրատարակություն, 1996 թ.)

Հոսփերսը երեք անթոլոգիաների խմբագիր է, իր ներդրումն է ունեցել նաև ուրիշների կողմից խմբագրված գրքերում։ Նա գրել է ավելի քան 100 հոդված տարբեր գիտական և հանրաճանաչ ամսագրերում։

Հոսփերսը եղել է Անձնավորիչը (The Personalist, 1968 - 1982) և Մոնիստը (The Monist, 1982 - 1992) ամսագրերի խմբագիր, և Ազատություն (Liberty) ամսագրի ավագ խմբագիր։ Բացի այդ, Հոսփերսը գրել է «Արվեստ և բարոյականություն» հոդվածը Համեմատական գրականության և գեղագիտության ամսագրի համար (JCLA), հատ․ 1, թիվ 1, ամառ 1978 թ․։

Տես նաև 

 Օբյեկտիվիզմ
 Դետերմինիզմ
 Ազատականություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 JohnHospers.com
 

Ամերիկյան փիլիսոփայություն
Պատճառականություն
Էթիկա
Գեղագիտություն
Կամքի ազատություն