Ճակատ (մարմնի մաս)

Մարդու անատոմիայում ճակատը գլխի երեք գծերով հատված է, որից երկուսը գանգոսկրերն են, իսկ մեկը գլխամաշկն է։ Ճակատի վերին մասը նշվում է պայմանական գծով, որը ճակատի մազածածկ հատվածն է։ Ճակատի ստորին մասը սահմանվում է վերակնակապճային եզրով, իսկ երկու կողմերը նշվում են կողմնային կամ քունքային եզրերով, որոնք միանում են վերակնակապճային եզրին։ Այնուամենայնիվ,  հոնքերը ճակատի մաս չեն կազմում։

Կառուցվածք 
Ճակատի ոսկրը՝ առաջնային ոսկրի հարթ մասն է։ Այս շրջանի մկաններին են պատկանում՝ ճակատ-ծոծրակային( occipitofrontalis),բրգաձև( procerus) և ճակատի ծալքը հավաքող մկանները ( corrugator supercili), որոնց աշխատանքը կարգավորում է դիմային նյարդի քունքային ճյուղը։

Ճակատի զգայական նյարդերը միանում են եռվորյակ նյարդի ակնային ճյուղին և պարանոցային հյուսակին, և մտնում ենթամաշկային ճարպային շերտի մեջ։ Շարժողական նյարդերը կապվում են դիմային նյարդին։ Եռվորյակ նյարդի ակնային ճյուղի՝ վերակնակապիճային նյարդը բաժանվում է երկու ճյուղի ակնակապիճի եզրին։ Մի մասը՝ մակերեսային ճյուղը, անցնում է ճակատ-ծոծրակային մկանի վրայով։ Այն ապահովում է ճակատի և գլխի առաջային մասի մաշկի զգայականությունը։ Մյուս ճյուղը՝ խորանիստը, մտնում է ճակատ-ծոծրակային մկան և ապահովում ճակատ-քունքային հատվածի զգայականությունը։

Արյունամատակարարումը կատարվում է վերակնակապիճային աջ և ձախ, վերճախարակային, և քունքային մակերեսային զարկերակի առաջնային ճյուղերով։

Ճակատի ֆունկցիաներ

Արտահայտում 
Ճակատի մկաններն օգնում են դեմքի արտահայտություններ կազմելուն։ Կան չորս հիմնական շարժումներ, որոնք կարող են առաջանալ անհատապես կամ համակցված՝ տարբեր արտահայտություններ կազմելու համար։ Ծոծրակ-ճակատային մկանները կարող են հոնքերը բարձրացնել, կամ միասին, կամ անհատապես, առաջացնելով զարմանքի և տարօրինակության  արտահայտություններ։ Ճակատի ծալքը հավաքող մկանները կարող են հոնքերը քաշել ներս և ներքև՝  առաջացնելով կնճիռ։ Բրգաձև մկանները կարող են ներքև իջեցնել  հոնքերի կենտրոնական մասերը։

Կնճիռներ

Ճակատի մկանների շարժումները մաշկի վրա  առաջացնում են արտահայտիչ կնճիռներ։ Ծոծրակ-ճակատային մկանները առաջացնում են լայնակի կնճիռներ ճակատի լայնությամբ, իսկ ծալքավոր մկանները ՝ քթի վերևում գտնվող հոնքերի միջև ուղղահայաց կնճիռներ։ Բրգաձև մկանները առաջացնում են քթի կնճիռ։

Հասարակություն և մշակույթ 
Ֆիզիոգնոմիայում և ֆրենոլոգիայում ճակատի ձևը խորհրդանշում է մարդու մտածողությունը։ «Կենդանիները, նույնիսկ նրանցից ամենախելացիները», - գրել է Սեմուել Ռ. Ուելսը 1942 թվականին, «դժվար թե ունենան ճակատային ամբողջական մաս, իսկ ողջ բնածին  անխելքների մոտ այն պակասում է»։

Ֆիզիոգնոմիայում Կեղծ-Արիստոտելը նշում էր, որ ճակատը ղեկավարում է Մարս մոլորակը։ Ցածր և փոքր ճակատը նշանակում էր մեծախոսություն, համարձակություն և վստահություն, մսոտ ու առանց կնճիռների ճակատը՝ վիճաբանություն, ունայնություն, խաբեություն, սուր ճակատը՝ թուլություն և անկայունություն, կնճռոտված ճակատը՝ հոյակապ ոգի և խելք, բայց աղքատիկ բախտ, կլոր ճակատը՝ առաքինություն և լավ հասկացողություն, մեծ լայն ճակատը՝ համարձակություն, չարություն, սահմանային խնդիրներ և բարձր ոգի, և երկար բարձր ճակատը՝ ազնվությունը, թուլությունը, պարզությունն ու աղքատիկ բախտ։

Կռվելիս՝ ճակատով հակառակորդին հարվածելը անվանում են գլխիով հարվածելու կոճակ։

Տես նաև 

 Երրորդ աչք

Ծանոթագրություններ 

Անատոմիա
Գլուխ
Դեմք