Սլովենիայի ազգային և համալսարանական գրադարան

Սլովենիայի ազգային և համալսարանական գրադարան (, ), 1774 թվականին հիմնադրված Սլովենիայի կարևորագույն կրթամշակութային հիմնարկությունը։ Այն գտնվում է Լյուբլյանա մայրաքաղաքի կենտրոնում՝ Տուրյաշկա (), Գոսպոսկա () և Վեգովա () փողոցների միջև, 1936-1941 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում ճարտարապետ Յոժե Պլեչնիկի նախագծով  կառուցված շենքում։ Շենքը համարվում է Պլեչնիկի մեծագույն ստեղծագործություններից մեկը։ Համաձայն Հրապարակումների պարտադիր պատճենահանման մասին ակտի` Սլովենիայում հրատարակիչները պարտավոր են իրենց յուրաքանչյուր հրապարակման պատճենը տրամադրել ազգային և համալսարանական գրադարանին։ 2011 թվականին գրադարանում պահվում էր շուրջ 1 307 000 գիրք, 8700 ձեռագիր և շատ այլ տեքստային, տեսողական և մուլտիմեդիական միավորներ։ Գրադարանը նաև բաժանորդագրված է շուրջ 7900 պարբերական հրատարակություններում։ Գրքերը և մյուս նյութերը պահվում են Տուրյաշկա () և Լեսկոշեկ () փողոցների վրա գտնվող գրապահոցներում։ Պահպանաման տեղի հետ կան խնդիրներ, դրա համար ծրագրվում է մոտ ժամանակներս կառուցել նոր և ժամանակակից շենք գրադարանի մերձակայքում։

Պատմություն 
Հիսուսի միաբանության լուծարումից հետո՝ 1774 թվականին, հիսուսյանական և մի քանի վանական գրադարանների հիմքի վրա ձևավորվում է Լիցեյական գրադարանը։ Այն հիմնադրվել է ըստ կայսրուհի Մարիա Թերեզայի դեկրետի։ Հրապարակումների պատճենահանումն ու ցուցանմուշների տրամադրումը ավստրիական դատարանի որոշմամբ 1807 թվականին դառնում է պարտադիր Կրայնայում հրատարակվողների համար, բացառությամբ ֆրանսիական օկուպացիայի կարճ ժամանակահատվածի, երբ գրադարան էին հանձնվում պատճեններ բոլոր Իլիրական գավառներից։ 1919 թվականին գրադարանը վերանվանվում է Պետական տեղեկատու և սկսում հավաքել պատճեններ ամբողջ Սլովենիայից։ Նույն թվականին հիմնադրվում է Լյուբլյանական համալսարանը (առաջին սլովենական համալսարանը) և գրադարանը սկսում է բավարարել նրա կարիքները։ 1921 թվականին Հարավսլավիայում հրատարակված հրապարակումների նմուշների տրամադրումը դառնում է պարտադիր։ 1938 թվականին գրադարանը անվանվում է Համալսարանական։

Ճարտարապետություն 
1791 թվականից գրադարանը գտնվում էր Լյուբլյանի լիցեյում։ 1919 թվականին  Լեհական գիմնազիայում լրացուցիչ ժամանակավոր տեղ է հատկացվում։ 1930-1931 թվականներին գրադարանի համար նոր շենքի ծրագիրը նախագծվել է ճարտարապետ Յոզե Պլեչնիկի կողմից։ Նախնական նախագիծը Բելգրադում հանդիպել է Հարավսլավիական իշխանությունների դիմադրությանը։ Այնուամենայնիվ, ուսանողական բողոքի ակցիաները և ցույցերը գործադրում են իրենց ճնշումը, և 1936-1941 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում Մատո Կուրկա ընկերության կողմից կառուցվում է նոր շենքը  ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Gooding, Mel: National and University Library, Ljubljana, Architecture in Detail Series, Phaidon Press, 1997, ISBN 0-7148-2938-2

Արտաքին հղումներ 
 Պաշտոնական կայք

Գրադարաններ այբբենական կարգով
Սլովենիայի գրադարաններ