Օնկոուրոլոգիա

Օնկոուրոլոգիա, բժշկության բնագավառ, որը կապում է ուռուցքաբանությունը, ուրոլոգիան, անդրոլոգիան (գիտություն, որը զբաղվում է տղամարդկանց առողջությամբ), գինեկոլոգիան (գիտություն, որը զբաղվում է կանանց առողջությամբ) և ուսումնասիրում է միզասեռական համակարգի բարորակ և չարորակ ուռուցքները (երիկամների, միզապարկի, շագանակագեղձի, առնանդամի, ամորձիների և այլն), նրանց ծագումնաբանությունը և ախտաբանությունը, նրանց կանխարգելման մեթոդները, ախտորոշումն ու բուժումը:

Ուսումնասիրության առարկան 
Օնկոուրոլոգիայի ուսումնասիրման առարկա են նորագոյացությունները, որոնք տեղակայված են երիկամներում, միզատար ուղիներում և տղամարդկանց սեռական օրգաններում, ինչպես նաև նրանց մետաստազները: Առավել հաճախակի հանդիպող ախտաբանական վիճակներ են շագանակագեղձի քաղցկեղը, միզապարկի անցումաբջջային քաղցկեղը, երիկամի պարենքիմայի քաղցկեղը, երիկամների ավազանների և միզուղիների, ինչպես նաև ամորձիների հերմինոգեն ուռուցքները: Ավելի քիչ տարածված օնկոուրոլոգիական հիվանդություններն են ամորձիներ ոչ հերմինոգեն ուռուցքները, հարամորձային հյուսվածքի, առնանդամի և միզուկի ուռուցքները:

Ախտորոշում 

Օնկոուրոլոգիական հիվանդությունների ախտորոշման ժամանակ օգտագործվում են այնպիսի հետազոտման մեթոդներ, ինչպիսիք են՝
 	ուլտրաձայնային հետազոտությունը (ՈՒՁՀ)
 	ռենտգենոգրաֆիան
 	համակարգչային շերտագրություն (ՀՇ)
 	Մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն (ՄՌՇ)
 	ռադիոիզոտոպային հետազոտությունը
 	բիոպսիա
 	ցիստոգրաֆիա / ցիստոսկոպիա
 	և այլն:
Այս հետազոտման մեթոդները համակցվում են արյան ընդհանուր և բիոքիմիական, մեզի կլինիկական հետազոտությունների հետ: Օնկոուրոլոգիական հիվանդությունների վերջնական ախտորոշումը դրվում է ուռուցքից վերցված նմուշի (բիոպսիա) կամ ամբողջական ուռուցքի հյուսվածաբանական քննությամբ:

Բարձր տեխնոլոգիական  մեթոդների գործածումն ու ներդրումն (ուլտրաձայնային հետազոտություն, բազմապարույր համակարգչային և մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն) ուռուցքների ախտորոշման պրակտիկայում հանգեցրեցին դրանց հայտնաբերման աճին, այն ուռուցքների, որոնք կլինիկորեն չեն դրսևորվել և հայտնաբերվել են պատահականորեն բժշկական զննության կամ այլ հիվանդությունների զննման ժամանակ:

Այսպես, 1970-ական թվականներին երիկամների քաղցկեղի դեպքերում նման ուռուցքները հայտնաբերվել են ավելի քիչ քան 10%-ում, իսկ 20-21րդ դարերի շրջադարձային փուլում, դրանք կազմում էին երիկամների քաղցկեղի բոլոր դեպքերի 60%-ը:

Բուժում 

Օնկոուրոլոգիական հիվանդությունների հիմնական բուժման մեթոդը վիրաբուժականն է,բայց նաև գործածվում է այնպիսի մեթոդներ, ինչպիսիք են՝ քիմիոթերապիան, ճառագայթային թերապիան, իմունոթերապիան, հորմոնային բուժումը և թիրախային թերապիան: Բուժման մեթոդի ընտրությունը կախված է, թե ինչ տեղակայում ունի ուռուցքը, նրա հյուսվածքաբանական տեսակից, նրա չափից, հիվանդի ընդհանուր վիճակից (տարիք, ուղեկցող հիվանդություններ, սոցիալական պայմաններ և այլն) և կողմնակի գործոններից, այսպես՝ երիկամաբջջային քաղցկեղի ոսկրային մետաստազների բուժման ժամանակ առաջին ընտրության մեթոդն է համակարգային հակաուռուցքային թերապիան, իսկ վիրաբուժական մեթոդով բուժումը սովորաբար ունի պալիատիվ (ամոքիչ) դեր (ինչը չի բացառում արմատական միջոցառումների հնարավորությունը միայնակ մետաստազների դեպքում՝ միայնակ մետաստազների առկայության դեպքում դիմում են վիրաբուժական վիրահատությունների) :

Երիկամների քաղցկեղի հետ կապված մետաստազների բացակայության դեպքում բուժման հիմնական մեթոդը արմատական նեֆրէկտոմիան է (երիկամի հեռացումը): Եթե քաղցկեղով ախտահարված են 2 երիկամները կամ միակ երիկամը, ապա իրականացնում են երիկամի ռեզեկցիա (մասնահատում): Ներկա ժամանակաշրջանում դեղորայքային թերապիան ցուցված է երիկամի մետաստատիկ քաղցկեղի և ոչ օպերաբիլ (ոչ վիրահատական) ուռուցքների դեպքում, միևնույն ժամանակ երիկամների քաղցկեղը գրեթե անընկալունակ է ճառագայթային բուժման և քիմիոթերապիայի նկատմամբ և երիկամների քաղցկեղի հիմնական ժամանակակից թերապևտիկ միջոցը մնում է թիրախային թերապիա, որոնք գրեթե դուրս են մղել իմունոթերապիայի պատրաստուկները:
	
Միզապարկի քաղցկեղի վիրաբուժական մեթոդը (ՏՈՒՌ (տրանսուրեթրալ ռեզեկցիա), ցիստեկտոմիա կամ միզապարկի հատում ) նույնպես առաջին տեղում է: Քանի որ միզապարկի քաղցկեղը զգայուն է քիմիոթերապևտիկ միջոցների նկատմամբ, այդ իսկ պատճառով օգտագործում են տարբեր հակաուռուցքային քիմիոթրապևտիկ պատրատուկներ, ինչպես նաև իմունոթերապիա ԲՑԺ վակցինայով :

Ժամանակակից մարտավարությունը շագանակագեղձի քաղցկեղի դեպքում վիրաբուժական միջամտությունն է (Սովորաբար ամբողջական շագանակագեղձէկտոմիան, շագանակագեղձի հեռացումը ) և ճառագայթային բուժումը՝ լրացուցիչ հորմոնային թերապիայի հետ միասին:

Օնկոուրոլոգիայի ներկայիս վիճակը 

21-րդ դարի սկզբին օնկոուրոլոգիայի հաջողությունը մեծապես կածված էր հիմնարար հետազոտական նվաճումների վրա՝ բջջի ռեցեպտորային ապարատի կառուցվածքի և ֆունկցիաների ուսումնասիրություն, ազդանշանային տրանսդուկցիայի մեխանիզմների և ուռուցքների անգիոգենեզի (անոթագոյացում) բացահայտում, մետաստազների առաջացման ու տարածման և դեղորայքային կայունության մեխանիզմների հայտնաբերում:

Այս նվաճումները հնարավորություն տվեցին զգալիորեն բարելավել ախտորոշումը, գործնականում կիրառել վիրաբուժական և ճառագայթային բուժման բարձր տեխնոլոգիական մեթոդներ և ստեղծել հակաուռուցքային պատրաստուկներ (մասնավորապես՝ նպատակային թերապիայի մեթոդ):

Օնկոուրոլոգիան Ռուսաստանում 

Ռուսաստանում օնկոուրոլոգիան որպես ինքնուրույն մասնագիտություն ձևավորվել է 20-րդ դարի 80-ական թվականներից, երբ պրոֆեսոր Բ.Պ. Մատվեևայի ջանքերով Բլոխինի անվան կենտրոնում ստեղծվեց երկրում առաջին օնկոուրոլոգիական բաժանմունքը, որից հետո բաժանմունքներ սկսեցին բացվել Ռուսաստանի գրեթե բոլոր ուռուցքաբանական կենտրոններում: 2005 թվականին հիմնադրվել է թեմատիկ հանդես «Օնկոուրոլոգիա» անվամբ և ստեղծվել է Ռուսաստանի օնկոուրոլոգների ասոցիացիան՝ համառուսաստանյան հասարակական կազմակերպությունը, որի հիմնական նպատակն է միավորել ուռուցքաբաններին, ուրոլոգներին, օնկոուրոլոգներին, գինեկոլոգներին, ճառագայթաբաններին, ախտաբաններին և հարակից մասնագետներին ախտորոշման, բուժման և ուռուցքաբանական հիվանդությունների կանխարգելման ոլորտից: Ասոցիացիայի նպատակն է Ռուսաստանում նվազեցնել չարորակ նորագոյացություններից հիվանդացությունն և մահացությունը:

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Օնկոուրոլոգիա