Թաքսին Շինավատրա

Թաքսին Շինավատրա (, ), թաիլանդացի քաղաքական գործիչ, չինական ծագմամբ գործարար։ 2001 թվականի փետրվարից մինչև 2006 թվականի սեպտեմբերը եղել է Թաիլանդի վարչապետ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Թաիլանդի հյուսիսում՝ Չիանմայ քաղաքում՝ ծագումով էթնիկ չինացիների ընտանիքում։ Կարիերան սկսել է ոստիկանությունում։ Սովորել է ԱՄՆ-ում։

1976 թվականին ամուսնացել է ոստիկանության գեներալի դստեր հետ, ունի մեկ որդի և երկու դուստր։ 2008 թվականին ամուսիններն ամուսնալուծվել են։

Ոստիկանությունում ծառայության ժամանակ կնոջ հետ սկսել է զբաղվել ձեռներեցությամբ՝ վաստակելով գումար ծրագրային ապահովման վաճառքից։ 1983 թվականին հիմնադրել է «Shinawatra Corporation» հեռահաղորդակցման ընկերությունը, որն էլ 90-ական թվականներին դարձել է Թաիլանդի խոշորագույն բջջային օպերատորը՝ նրան դարձնելով միլիարդատեր։

1987 թվականին հրաժարական է տվել։

1994 թվականին սկսել է քաղաքական գործունեություն ծավալել՝ որպես փոխվարչապետ։ 1998 թվականին ստեղծել է «Թաիլանդացիները սիրում են թաիլանդացիներին» կուսակցությունը։ Նրա քաղաքական ծրագրի հիմքում ընկած էր առողջության ապահովագրության գնիջեցումը և գյուղացիների համար վարկերի հետաձգումը։ 2001 թվականին խորհրդարանական ընտրություններում իր կուսակցության հաղթանակից հետո նա դարձել է երկրի վարչապետ։

Նրա օրոք երկրի հարավում սրվել են միջկրոնական բախումները բուդդիստների և մուսուլմանների միջև։

Բացի այդ, Թաիլանդը լուրջ հաջողությունների է հասել տնտեսության մեջ, մարել ԱՄՀ-ին ունեցած պարտքերը։ Թաքսին Շինավատրայի կառավարությունը ձեռնամուխ է եղել աղքատության կրճատման, ենթակառուցվածքների ընդլայնման, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման, առողջապահական ծառայությունների համընդհանուր լուսաբանման ապահովմանն ուղղված ծրագրերի իրականացմանը։ Նա հայտարարել է «թմրանյութերի դեմ պատերազմ», որի հետևանքով զոհվել է ավելի քան 2500 մարդ, և վճռականորեն հանդես է եկել մուսուլմանաբնակ հարավային նահանգներում անջատողական ապստամբության դեմ։ Նա Թաիլանդի առաջին ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված վարչապետն էր ամբողջ ժամկետով և վերընտրվել է 2005 թվականին՝ ձայների ճնշող մեծամասնությամբ։ Զգալի քննադատություն է առաջացրել նրա կորպորացիայի ավելի քան մեկ միլիարդ դոլար արժողությամբ բաժնետոմսերի՝ առանց հարկերի վճարման վաճառքը օտարերկրյա ներդրողներին։ Թաքսինի դեմ «Ժողովրդական դաշինք հանուն ժողովրդավարության» կամ «Դեղին վերնաշապիկներ» քաղաքացիների շարժումը զանգվածային բողոքի ցույցեր է սկսել՝ նրան մեղադրելով կոռուպցիայի, իշխանության չարաշահման և ավտոկրատական միտումների մեջ։ Թաքսինը հայտարարել է արտահերթ ընտրությունների մասին, որոնք բոյկոտել են ընդդիմությունն ու Սահմանադրական դատարանը։

2006 թվականի հունվարին հայտնի դարձավ, որ նրա ընտանիքը Սինգապուրում ընկերության իր մասը ներդրողներին վաճառել է 1,6 միլիարդ դոլարով՝ չվճարելով բոլոր հարկերը։ Սկանդալը հանգեցրել է բազմահազարանոց ցույցերի և նոր ընտրությունների, որոնք մեծ թվով խախտումների պատճառով Սահմանադրական դատարանի կողմից անվավեր են ճանաչվել։ Այս ամենի արդյունքում իշխանության են եկել զինվորականները (2006 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Թայլանդում տեղի է ունեցել ռազմական հեղաշրջում)։ Նրա կուսակցությունը օրենքից դուրս է ճանաչվել, և նա հեռացվել է քաղաքական գործունեությունից։ Այդ ժամանակվանից Թաքսինը ապրում է աքսորում, բացառությամբ 2008 թվականին Թաիլանդ կատարած կարճ այցի։ Նա լիազորությունների չարաշահման համար հեռակա դատապարտվել է երկու տարի ազատազրկման։

Քաղաքական ապաստան ստանալու նպատակով անհաջող փորձ է կատարել Մեծ Բրիտանիայում։ 2010 թվականի մարտի 13-ին պաշտոնապես արտագաղթել է Չեռնոգորիա։ Արտասահմանից նա շարունակում է ազդել Թաիլանդի քաղաքականության վրա Ժողովրդական իշխանության կուսակցության միջոցով, որը իշխում էր 2008 թվականին, և նրա իրավահաջորդ Ֆյա Թայիի, ինչպես նաև «Կարմիր վերնաշապիկներ» կոչվող Ժողովրդավարության դեմ պայքարի Միացյալ ճակատի միջոցով։ Նրա կրտսեր քույրը՝ Յինգլակ Չինավաթան, եղել է Թաիլանդի վարչապետը 2011-2014 թվականներին։

2015 թվականին Ֆորբս ամսագրի վարկանիշում Թաիլանդի միլիարդատերերի շարքում Շինավատրան զբաղեցրել է 7-րդ տեղը, նրա կարողությունը գնահատվում է 1,7 միլիարդ դոլար։

Պարգևներ
  - Բևեռային աստղի շքանշան (2003)
  - Օրանժ-Նասսաուի շքանշան (2004)
  - Սախամետրեայի թագավորական շքանշան (2001)

Ծանոթագրություններ 

Ռուդիկ Ղարիբյանի հիշատակին նվիրված հոդվածներ