Սկոլեցիֆոբիա

Սկոլեցիֆոբիա ( ՝ «որդ» և ՝ «վախ»), վերմիֆոբիա, ֆոբիայի տեսակի նևրոզիկ սպեկտրի հոգեկան խանգարում, որն արտահայտվում է որդերից և նրանց հարուցած հիվանդություններից վախով։ Ավելի հազվադեպ սկոլեցիֆոբիան դիտարկվում է որպես տարբեր հիվանդությունների ախտանիշ։

Տերմինաբանություն 
Սկոլիցեֆոբիայի հոմանիշներն են՝ վերմիֆոբիա (՝ «որդ») և հելմինտոֆոբիա (՝ «մակաբուծային որդ»)։ Վերջին հասկացությունը ավելի նեղ է, կապված է մասնավորապես հելմինտիասի վախի հետ:

Դասակարգում 
ՀՄԴ-10-ում սկոլեցիֆոբիան առանձնացված չէ, այնուամենայնիվ, կա վերնագիր «հատուկ ֆոբիաներ»։ Այն ներառում է կենդանիներից վախը, որին կարող է վերագրվել տվյալ ֆոբիան։ 

Համաձայն DSM-IV-TR–ի՝ սկոլեցիֆոբիան պետք է դասակարգվի որպես կենդանիների վախի տեսակի հատուկ ֆոբիա։ Հատուկ ֆոբիաների այդ հատուկ ենթատեսակը սովորաբար սկսվում է մանկությունից և կարող է շարունակվել ավելի մեծ տարիքում։

Համաճարակաբանություն 
Հոգեկան առողջության ազգային ինստիտուտի հետազոտության համաձայն՝ հատուկ ֆոբիաների դեպքերը կազմում են 5,1-12,5%:

Կլինիկական պատկեր 
Որդի տեսքը կամ դրան նման մի բան կարող է ծանր անհանգստություն առաջացնել այցելուի մոտ։ Նրանք սովորաբար տեղյակ են, որ իրենց վախը չափազանցված և անհիմն է։ Սակայն, չնայած դրան, վախը խաթարում է այցելուի ապրելակերպը և առաջացնում աստենիա։ Ինչպես և այլ հատուկ ֆոբիաների դեպքում, անձը շատ ջանք է գործադրում, որպեսզի խուսափի վախ առաջացնող ազդակի, տվյալ դեպքում՝ որդերի հետ հնարավոր շփման հետ կապված գործողություններից։ Վախի միջակայքը կարող է լինել մեղմ՝ իրական որդերի առկայությանն ի պատասխան, մինչև նրանց պատկերով հրահրվող խուճապային դրսևորումներ։

Որպես ախտանիշ 
Որպես ախտանիշ՝ սկոլեցիֆոբիան և դրա տարբերակը՝ հելմինթոֆոբիան, կարող են առկա լինել այլ ռեգիստրի հիվանդություններում՝ հարբոցողություն, փսիխոզ (Մեծ դեպրեսիվ խանգարում և շիզոֆրենիա), նևրոտիկ սպեկտրի տարբեր հիվանդություններ (ներառյալ օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարումը և հիպոքոնդրիալային խանգարումը) և որոշակի դեղամիջոցների ընդունման կողմնակի ազդեցություն (MAO-ի ինհիբիտորներ, մեթիլֆենիդատ)։ Հելմինտոֆոբիան կարող է զարգանալ այն հիվանդների մոտ, ովքեր բուժվել են իսկական հելմինտիասից։ Որոշակի նախահակումի (կասկածելիություն, ենթադրելիություն) առկայության դեպքում հնարավոր է առաջացնել հելմինթոֆոբիա՝ համապատասխան գրականություն կարդալուց հետո (օրինակ՝ բժշկական), ուսումնասիրել լրատվամիջոցների աղբյուրներ (մակաբույծների անարդար գովազդ) կամ հիվանդ անձի համար հեղինակավոր անձի հետ շփվելուց հետո։ Սինդրոմը կարող է ուղեկցվել ընկալման (պատրանքներ և հալյուցինացիաներ) և մտածողության խանգարումներով (մաշկային զառանցանք)։ Սինդրոմը կանանց մոտ 2-2,5 անգամ ավելի հաճախ է հանդիպում։ Համախտանիշի բուժումն իրականացվում է հիմնական հիվանդության հետ համատեղ։

Ժառանգականություն 
Հատուկ ֆոբիա ունեցող անձի ընտանիքի անդամների շրջանում, ամենայն հավանականությամբ, խանգարման զարգացման ռիսկը մեծ է։ Մասնավորապես՝ առաջին կարգի հարազատները ավելի հաճախ են տառապում կենդանիների վախի տեսակի հատուկ ֆոբիայից, քան ընդհանուր բնակչությունը։

Տես նաև
 Ֆոբիաների ցանկ

Ծանոթագրություններ 

Կենդանիներ
Ֆոբիաներ