Մարինա Ռաթներ

Մարինա Ռաթներ (), խորհրդային ծագում ունեցող ամերիկացի մաթեմատիկոս, մաթեմատիկայի պրոֆեսոր Կալիֆոռնիայի համալսարանում, հայտնի է իր աշխատանքներով «Ergodicity» թեորիայի մեջ։ 1990-ական թվականներին նա ապացուցել է մի քանի մեծ թեորեմներ՝ առնչվող դինամիկ համակարգի միատարր տարածքին, հայտնի է որպես Ռաթների թեորեմ։

1987 թվականին Ռաթները ստացել է Գուգենհայմայի կրթաթոշակը, 1993 թվականին պարգևատրվել է «Ostrowski Prize» մրցանակով և այդ նույն տարում ընտրվել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայում։ 1994 թվականին ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի կողմից պարգևատրվել է Ջոն Քարտի մրցանակով։

Կենսագրություն 
Մարինա Ռաթները ծնվել է Մոսկվայում 1938 թվականին։ Ծնվել է ագրոքիմիայի և բույսերի ֆիզիոլագիայի ոլորտի գիտնականներ Եվսեիա Ռաթների (1905-1978) և Կցիա Մարգոլինայի (1905-1999) ընտանիքում։ Ընտանիքում խոսակցական լեզուն եղել է իդիշը, իսկ Կցիա Մարգոլինան այդ լեզվով հրատարակել է բանաստեղծությունների երեք ժողովածու։

1956 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի մեխանիկամաթեմատիկական ֆակուլտետ, ուր նոր սկսել են ընդունել հրեաների, երբ ավարտվել է ստալինյան հակահրեական պատերազմը, 1961 թվականին պաշտպանել է դիպլոմը Անդրեյ Կոլմոգորովի և Ռոլանդ Լվովիչի գլխավորությամբ։ Այնուհետև դասավանդել է Կոլմոգորովի ստեղծած թիվ 18 ՖՄՇ-ում (այժմ ՝ ՄՊՀ ՍՈՒՆՑ), այդ նույն ժամանակ ծնվել է աղջիկը։ 1965 թվականին վերադարձել է ՄՊՀ և դարձել է ասպիրանտ Յակով Սինայի մոտ։ Նրա գլխավորությամբ 1969 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական «Գեոդեզիսկան հեղեղ միացյալ շերտատված տարածության վրա կոմպակտ բացասական թեքության մոտ» դիսերտացիան։ Այնուհետև նա դասավանդել է Մոսկվայի Ն. Բաումանի անվան պետական տեխնիկական համալսարանում, բայց ազատվել է թղթերը Իսրայելի ներգաղթային համալսարան տալուց հետո։

Ռաթները Իսրայելում ապրել է 1971 թվականից մինչև 1975 թվական, դասավանդել է Երուսաղեմի հրեական համալսարանում, ինչպես նաև համալսարանի դպրոցում։ 1975 թվականին դարձել է գործող ընթերակա-պրոֆեսոր Բերքլիում, որտեղ 1982 թվականից աշխատել է պրոֆեսորի աստիճանում։

Ընտանիք 

 Պապիկը՝ Պավել Վասիլևիչ Մարգոլինը (1870-1942), հրատարակիչ և խմբագիր է, Ռաբբի ընտանիքից է, եղել է մի շարք պարբերականների խմբագիր իդիշ լեզվով և եբրայերենով՝ Վիլնյուսում և Բեռլինում։
 Հորաքույրը՝ Ռախիլ Պավլովնա Մարգոլինը, գրականագետ է, եղել է Կոռնեյ Չուկովսկիի թղթակցուհին (նրանց նամակագրությունները 1978 թվականին հրատարկվել են առանձին գրքում)։

Ծանոթագրություն

Արտաքին հղումներ 

 http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Mathematicians/Ratner.html
 Ratner’s Theorems on Unipotent Flows , ISBN 0-226-53984-9
 Марины Ратнер