Ուիլյամ Մաք Դուգալ

Ուիլյամ Մաք Դուգալ (, ), անգլո-ամերիկացի հոգեբան, սոցիալ-հոգեբանական հետազոտությունների հիմնադիրներից մեկը, գործառության մեջ է մտցրել «Սոցիալական հոգեբանություն» հասկացությունը (1908)։ Հորմոնալ հոգեբանության հայեցակարգի հեղինակ։

Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1912)։

Կենսագրություն 
Սովորել է Մանչեստերի Դոուսոն քոլեջում և Քեմբրիջի Սենթ Ջոն քոլեջում։ Գրել է բազմաթիվ ազդեցիկ գիտական աշխատություններ, մեծ ներդրում է ունեցել բնազդների տեսության և սոցիալական հոգեբանության զարգացման գործում։ Մաք Դուգալը բիհեյվիորիզմի հակառակորդ էր և մի փոքր համամիտ չէր 20-րդ դարի առաջին կեսի անգլո-ամերիկյան հոգեբանական մտքի հիմնական հոսանքին։ Այնուամենայնիվ, նրա աշխատանքները հայտնի էին և ընդունված որոշ շրջանակներում։

Մաք Դուգալը փորձել է գիտական հիմք տալ սոցիալական խմբերի գործընթացներին. նա սոցիալական կարիքը բացատրել է որպես ամբոխային բնազդ, իսկ խմբային հաղորդակցությունը՝ որպես տվյալ խմբի բոլոր անդամների («խմբի հոգի») փոխազդող էներգիաների կազմակերպություն, զարգացրել է գերանձնավորված ազգային հոգու գաղափարը։ Ստեղծել է բնազդների իր դասակարգումը և համարել, որ սոցիալական գիտությունների տեսական հիմքը պետք է լինի հենց «բնազդների հոգեբանությունը»,  (դիտարկվում էր որպես կենսաբանորեն նշանակալի նպատակի ձգտում), այս ուղղությունը Մաք Դուգալը անվանել է հորմոնալ հոգեբանություն։ Զգացմունքները մեկնաբանվում են որպես բնազդային գործընթացի աֆեկտիվ կողմ։

Ինչպես իր նախորդ Վիլյամ Ջեյմսը, Մաք Դուգալը նույնպես ուներ ընդգծված գիտական հետաքրքրություն օկուլտային ֆենոմենների նկատմամբ։ 1927 թվականին Ջոզեֆ Ռեյնիի մասնակցությամբ, Մաք Դուգալը Դյուկի համալսարանում կազմակերպում է առաջին պարապսիխոլոգիական լաբորատորիան։ Նա հավատում էր, որ հոգեկան էներգիան նույնքան արդյունավետ է, որքան ֆիզիկականը։ Այս հիմքի վրա Մաք Դուգալը փորձել է մոտենալ անհատականության խնդրին և բացատրել կլինիկական նյութը, անդրադարնում է «բազմակի անհատականության» երևույթին, այնուհետև հանգում է անձի՝ որպես մտածող և նպատակասլաց մոնադների համակարգի ըմբռնմանը։ Այս ոլորտում Դուգալի աշխատանքները խթան են տվել անհատականության ուսումնասիրություններին, առաջին հերթին՝ մոտիվացիոն բնութագրերին (Գորդոն Օլպորտ, Մյուրեյ Հենրի, Ռայմոնդ Քեթթել, Ֆիլիպ Լերշ)։

Գրականություն 

 Мак-Дуголл В. Основные проблемы социальной психологии / У. Мак-Дауголл; Пер. с 4-го англ. изд. М.Н. Смирновой, под ред. Н.Д. Виноградова. - Москва : Космос, 1916. - XIV, 282 с. 
 Психология эмоций. Тексты / Под ред. В. К. Вилюнаса, Ю. Б. Гиппенрейтер  —— М.: Изд-во Моск. ун-та, 1984. — 288 с.

Ծանոթագրություններ 

Պարահոգեբաններ
Հոգեբաններ
ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ