Ռաֆայել Հարությունյան (ֆիզիկոս)

Ռաֆայել Վառնազի Հարությունյան (), սովետական և ռուս գիտնական միջուկային տեխնոլոգիաների անվտանգության ոլորտում, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր (2006)։ Գիտության և տեխնիկայի բնագավառում Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության մրցանակի դափնեկիր (2014) և գիտության և տեխնիկայի բնագավառում Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկիր (1985)։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1954 թվականի օգոստոսի 13-ին Վրացական ԽՍՀ Ախալքալաք գյուղում։

1971 թվականին ընդունվել է Երևանի Պետական Համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետ, 1974 թվականին Երևանի պետական համալսարան կատարած այցի ընթացքում ՄՊՀ ռեկտոր ակադեմիկոս Ռ. Վ. Խոխլովը ուշադրություն է հրավիրել Ռ. Վ. Հարությունյանի վրա և առաջարկել նրան տեղափոխվել ՄՊՀ Ֆիզիկայի ֆակուլտետ։

Քանի որ 1978 թվականի ավարտելուց հետո ֆիզիկայի ֆակուլտետը Մոսկվայի պետական համալսարանի մնացել է համալսարանում որպես ստաժոր-հետազոտող։ 1981-1989 թվականներին աշխատել է ՀԱԷԿ-ի երրորդության մասնաճյուղում որպես կրտսեր գիտաշխատող, գիտաշխատող և ավագ գիտաշխատող։ Ի. Վ. Կուրչատովա։

1982 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն։ 1997 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ 2006 թվականից ԵՊՀ դասախոս։

Գիտական հետաքրքրություններ՝
 նյութի հետ ճառագայթման փոխազդեցության տեսություն, ճառագայթման կոլեկտիվ էֆեկտներ, գամմա լազեր,
 նյութերի վրա հզոր ճառագայթման ազդեցության մոդելներ,
 ատոմակայաններում ծանր վթարների ֆիզիկական մոդելներ,
 ռադիացիոն վթարների ռադիոլոգիական հետևանքների կանխատեսման համակարգչային համակարգերի մշակում և բնակչության պաշտպանության վերաբերյալ առաջարկությունների մշակում,
 ճառագայթային և բնապահպանական ռիսկեր։

1989 թվականից աշխատել է RAS IBRAE-ում ՝ բաժնի վարիչ, 1992 թվականից 1994 թվականներին՝ ճառագայթային անվտանգության և ճառագայթային ռիսկի բաժանմունքի տնօրեն, 1994  թվականից 1997 թվականներին՝ RAS IBRAE-ի գիտական աշխատանքի և հեռանկարային զարգացման համակարգման գծով փոխտնօրեն։ 1997 թվականից ի վեր՝ IBRAE RAS-ի տեխնիկական ճգնաժամային կենտրոնի ղեկավար (2013 թվականից՝ գիտական և տեխնիկական աջակցության կենտրոն), հսկայական ներդրում է ունեցել IBRAE RAS-ի ձևավորման գործում, դրա հիմնական թեման ԱԷԿ-ում ռադիոակտիվ վթարների հետևանքների կանխարգելումն ու հաղթահարումն է։ 1986 թվականին, որպես խմբի մաս, Լ. Ա. Բոլշովան ակտիվորեն մասնակցեց Չեռնոբիլի ատոմակայանում տեղի ունեցած վթարի հետևանքների վերացմանը, որի համար 1997 թվականին պարգևատրվել է Արիության շքանշանով։

Հիմնական գործունեությունից բացի Ռ.Վ. Հարությունյանը եղել է Ատոմային էներգիայի դաշնային գործակալության №10 (Էկոլոգիական, միջուկային և ճառագայթային անվտանգություն) սեկցիայի Գիտատեխնիկական խորհրդի անդամ, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ԻԲՐԷ-ի դիսերտացիոն և գիտական խորհրդի անդամ։ Եղել է «Ռոսատոմի» Հանրային խորհրդի և Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանն առընթեր Փորձագիտական խորհրդի անդամ։ Եղել է Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի ժամանակակից էներգետիկ տեխնոլոգիաների անվտանգ զարգացման խնդիրների ամբիոնի պրոֆեսոր։

Մահացել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Մոսկվայում՝ երկարատև հիվանդությունից հետո։ Թաղված է Խովանսկի գերեզմանատանը։

Մատենագրություն

Պարգևներ

Շքանշաններ 
 Արիության շքանշան (1997)
 Պատվո շքանշան (2016)

Մեդալներ 
 Մեդալ «Ի հիշատակ Մոսկվայի 850-ամյակի» (1997)

Մրցանակներ 
 Գիտության և տեխնիկայի բնագավառում Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության մրցանակ (2014՝ «Ռուսաստանի Դաշնության բնակչության և տարածքների ճառագայթային անվտանգության ապահովման մեթոդների և տեխնոլոգիաների մշակման և ներդրման համար»)
 Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակ գիտության և տեխնիկայի բնագավառում (1985՝ «աշխատանքի համար «Միկրոմետալուրգիական պրոցեսները մետաղների և համաձուլվածքների մակերևույթի վրա լազերային ճառագայթման իմպուլսային և իմպուլսային պարբերական ազդեցության ժամանակ»»)

Գերատեսչական պարգևներ 
 Ռուսաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարարության Պատվո նշան (2006)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Պատվո շքանշանի ասպետներ
Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Գիտնականներ այբբենական կարգով
Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի լիկվիդատորներ