Վոլոդիմիր Զելենսկու այցը ԱՄՆ (2022)

Վոլոդիմիր Զելենսկու այցը ԱՄՆ, Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկու օտարերկրյա առաջին պաշտոնական այցը, որը կայացել է Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժման և լայնամասշտաբ պատերազմի մեկնարկից ի վեր։ Միացյալ Նահանգներ կատարած իր այցի ժամանակ Զելենսկին հանդիպել է նախագահ Ջո Բայդենի հետ և հանդես եկել ԱՄՆ Կոնգրեսի երկու պալատների համատեղ նիստի ժամանակ։ Զելենսկու այցի նախաշեմին ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը հայտարարել է 1,85 միլիարդ դոլարի չափով Ուկրաինային նոր ռազմական օգնության փաթեթի մասին։

Նախապատմություն 
2022 թվականի փետրվարի 24-ին Ռուսաստանը ներխուժեց Ուկրաինա, ինչը հանգեցրեց ռուս-ուկրաինական պատերազմի նոր խոշոր սրման։ Ներխուժման սկզբում Զելենսկին մերժել էր Նահանգների առաջարկն՝ ԱՄՆ իր տարհանման վերաբերյալ։ Փոխարենը, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներն օգնեց Ուկրաինային և Զելենսկուն այլ միջոցներով՝ դառնալով նախկին խորհրդային այդ երկրին ամենաշատ օգնություն տրամադրած երկիրն աշխարհում, որը ենթարկվել էր ներխուժման։ Այսպես, Զելենսկու Վաշինգտոն կատարած այցի դրությամբ՝ Միացյալ Նահանգներն Ուկրաինային հատկացրել է մոտ 50 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի օգնություն։

Այցը Միացյալ Նահանգներ 
Անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ Զելենսկու այցը պլանավորվում էր գաղտնիության պայմաններում։ Առաջին անգամ այդ թեման քննարկվել է Զագրեբում հոկտեմբերի 24-26-ը «Ղրիմի հարթակ-ի» մշտական վեհաժողովի գագաթնաժողովի ժամանակ, որին մասնակցում էր նաև ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Նենսի Փելոսին։ Ապագա այցի ուղղակի քննարկումներն սկսվել են դեկտեմբերի 11-ին։ Դեկտեմբերի 14-ին ԱՄն նախագահի վարչակազմը Վոլոդիմիր Զելենսկուն է ուղարկել պաշտոնական հրավերը, որն ընդունվել է դեկտեմբերի 16-ին։

Դեկտեմբերի 20-ի ուշ երեկոյան Զելենսկին գնացքով դուրս է եկել Կիևից և առավոտյան ժամանել Լեհաստանի Պշեմիսլ քաղաք։ Նրան ուղեկցել է Ուկրաինայում ԱՄՆ դեսպան Բրիջիթ Բրինքը։ Լեհական Ժեշուվ-Յասիոնկա օդանավակայանից ԱՄՆ կառավարական ինքնաթիռն Ուկրաինայի նախագահին հասցրել է «Էնդրյուս ավիաբազա, որտեղից Զելենսկու գլխավորած պատվիրակությունը մեկնել է շուրջ 24 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող ամերիկյան մայրաքաղաք։ Blair House-ում կարճատև հանգստից հետո, որն ԱՄՆ նախագահի հյուրերի պաշտոնական կեցավայրն է, Զելենսկին մեկնել է Սպիտակ տուն։

Հանդիպում Ջո Բայդենի հետ 
Միացյալ Նահանգներ կատարած այցի ժամանակ Զելենսկին հանդիպել է այդ երկրի նախագահ Ջո Բայդենի հետ։ Բայդենը խոստացել է Ուկրաինային տրամադրել Patriot տեսակի հակաօդային պաշտպանության միջոցներ, որոնք կկիրառվեն ռուսական ինքնաթիռների, բալիստիկ և թևավոր հրթիռների խոցման համար։ Ուկրաինան, ավելի վաղ, խնդրել էր ԱՄՆ-ին տրամադրել այդ համակարգերը։

Ելույթը Կոնգրեսում 
Բայդենի հետ հանդիպումից հետո Զելենսկին անգլերենով ելույթ է ունեցել ԱՄՆ Կոնգրեսի երկու պալատների համատեղ նիստի ժամանակ։ Իր ելույթում նախագահ Զելենսկին կոչ է արել էլ ավելի շատ օգնություն տրամադրել Ուկրաինային՝ հայտարարելով, որ «Ուկրաինան ողջ ու առողջ է»։ Անելով ամերիկյան լսարանի համար հասկանալի համեմատություններ ԱՄՆ անկախության պատերազմի և Արդենների ռազմագործողության (1944 թվական) վերաբերյալ՝ Զելենսկին ընդգծել է, որ Ուկրաինային կռվում է ոչ միայն իր համար, այլև Եվրոպայի ու ազատ աշխարհի հավաքական անվտանգության համար, այնպես որ Արևմուտքի կողմից Ուկրաինային ֆինանսական աջակցությունը բարեգործություն չէ, այլ ներդրում ընդհանուր գործում։ Իր ելույթից հետո Զելենսկին ԱՄՆ փոխնախագահ Քամալա Հարիսին և Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Նենսի Փելոսիին է փոխանցել ուկրաինական դրոշ, որն ստորագրված էր Բախմուտի համար մարտերին մասնակցող ուկրաինացի զինվորականների կողմից։

Այցի գնահատականներ 
Բազմաթիվ լրատվամիջոցներ Զելենսկու այցն անմիջապես անվանել են պատմական, ընդհուպ այն համեմատել 1941 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ԱՄՆ Ուինսթոն Չերչիլի այցի հետ։

Զելենսկու կարծիքով՝ իր այցը դարձել է ԱՄՆ-ի ու Ուկրաինայի միջև իրավամբ գործընկերային և դաշնակցային հարաբերությունների վառ վկայություն։ Ուկրաինայի նախագահի գրասենյակի ղեկավարի խորհրդական Միխայիլ Պոդոլյակն ընդգծել է, որ այս այցը հերքում է ուկրաինա-ամերիկյան հարաբերությունների սառեցման վերաբերյալ քարոզչական շահարկումները։ Այցելության ընթացքում Զելենսկուն ուղեկցած Անդրեյ Երմակն ընդգծել է, որ այցն ամրապնդել է երկու երկրների նախագահների միջև անձնական շփումը։ Բացի այդ, ըստ Երմակի, նախագահ Զելենսկին կապեր է հաստատել նաև Հանրապետական կուսակցության պաշտոնատար անձանց հետ։

Զելենսկու՝ ԱՄՆ կատարած այցի վերաբերյալ ռուսական արձագանքը որոշ լրատվամիջոցներ անվանել են «նյարդային»՝ նշելով, որ միջազգային ազդեցությունը հավասարացնելու նպատակով Դմիտրի Մեդվեդևն այցելել էր Չինաստան։

Ծանոթագրություններ 

Վոլոդիմիր Զելենսկու արտասահմանյան այցեր