Հայկական հարց (ֆիլմ)

«Հայկական հարց», վավերագրական ֆիլմ, պատմում է 1915 թվականի հայ ժողովրդի բնաջնջման պատմական խոր պատճառների և հետևանքների մասին։

Ֆիլմի բովանդակությունը 
Այս ֆիլմը հայերի ցեղասպանության մասին է։ Սկսվում է նրանից, թե ինչպես առաջացավ «հայկական հարցը»։ Ցույց է տրված, որ թուրքերի կողմից Բյուզանդական կայսրության տարածքը նվաճելիս հայերը Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյաների ամենամեծ անկլավն են եղել։ Նրանք եղել են անհավասար խտրական փոքրամասնության կողմից։ Օսմանյան կայսրության անկման ընթացքում նրա կառավարությունը սկսել է ավելի ակտիվորեն հայերին հայտարարել գլխավոր ներքին թշնամի, անհաջողությունների պատճառ և Եվրոպայի գործակալ կայսրության ներսում։

Հայերի ցեղասպանությունը բազմաթիվ դրսևորումներ է ունեցել՝ սկսած 1870-ական թվականներից։

Խոշոր տերությունները բազմիցս դրդել են հայերին՝ նրանց խոստանալով սեփական պետության ստեղծում։ Ամեն անգամ մեծ տերությունները դավաճանում էին հայերին։ 1908 թվականի հեղափոխությունից և Օսմանյան կայսրության անկումից հետո Թուրքիայան վերածվեց ազգային պետություն։ Երիտթուրքերի քաղաքականությունը ներառում էր քրիստոնյաների վերացումը, առաջին հերթին հայերի։

Բոլոր մեծ տերություններից միայն ռուսական կայսրությունն է հայերին իրական օգնություն ցուցաբերել։ 1916 թվականի վերջին ռուսական կայսրությունը վերահսկում էր պատմական Հայաստանի ողջ տարածքը։ Սկսվել է ապագա հայկական պետության քաղաքացիական կառավարման համակարգի շինարարությունը։

1917 թվականի մարտի հեղափոխությունը և Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխությունը հանգեցրին Կովկասյան ճակատի փլուզմանը։ Ռուսական բանակի հետևից քայլում էին թուրքերը՝ շարունակելով Հայոց ցեղասպանությունը բոլոր գրավված տարածքներում։ Ժամանակակից Հայաստանի Հանրապետությունը կազմում է պատմական Հայաստանի 7%-ից  ոչ ավելի, այն ամենը, ինչ հաջողվել է պահպանել։

Ստեղծման պատմություն, նկարահանումներ 
Ցեղասպանության մասին ֆիլմ նկարահանելու գաղափարը պատկանում է պատմաբան, գրող, հնագետ և պրոֆեսոր Անդրեյ Միխայլովիչ Բուրովսկուն, ով 2015 թվականին Ռուսաստանի մշակույթի նախարարությունից ստացել է ֆիլմի ստեղծման նպաստ։

Նկարահանումները Հայաստանում և Լեռնային Ղարաբաղում 
2015 թվականի նոյեմբերին «հայկական հարցի» նկարահանումները ընթանում էին Հայաստանում և Լեռնային Ղարաբաղում։ Այցելությունների թվում են եղել Սևանա լիճը, Հայաստանի Գիտությունների ակադեմիան, Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրը, Արշակունիների դամբարանը, Ստեփանակերտը և Շուշին։ Մի քանի հարցազրույց է վերցվել Հայաստանի Գիտությունների ակադեմիայի գիտական մասնագետների և պատմաբանների, ինչպես նաև թանգարանների աշխատակիցներից։

Աշխատանքի դադարեցում 
Ռուսաստան վերադառնալուց հետո երկու հարցազրույց է վերցվել Սանկտ Պետերբուրգի հայկական ազգային-մշակութային ինքնավարության ներկայացուցիչների հետ, ինչպես նաև նկարահանվել են Մեծ Նովգորոդում խաչքարի տեղադրման աշխատանքները։ Կատարվել է ֆիլմի սևագիրը։

Աշխատանքների վերսկսում 
2016 թվականի օգոստոսին ֆիլմի աշխատանքներին է անցնում երիտասարդ կրասնոյարսկցի ռեժիսոր Գրիգորի Ժգիլյովը, որը զրոյից սկսեց ֆիլմի նոր տարբերակը, ընտրեց երաժշտությունը, անց կացրել է պակասող հարցազրույցների և դիտարժան իրադարձությունների նկարահանումներ՝ համագործակցելով Կրասնոյարսկի հայկականհամայնքի և Սուրբ Սարգիս եկեղեցու հետ։ 2017 թվականին ֆիլմը գրեթե պատրաստ էր և ցուցադրվել է սահմանափակ թվով մարդկանց համար Կրասնոյարսկի «բաց ստուդիայում»։

2017-ի պրեմիերայի ցուցադրություններ 
 Ապրիլի 11՝ Սանկտ Պետերբուրգ
 Ապրիլի 22՝ Եկատերինբուրգ 
 Ապրիլի 23՝ Սանկտ Պետերբուրգ, Երշով
 Ապրիլի 24՝ Մոսկվա, Կրասնոյարսկ, Օմսկ, Սուրգուտ, Տագանրոգ, Տյումեն, Յակուտսկ 
 Ապրիլի 30՝ Իվանովո, Կրասնոյարսկ
 Մայիսի 17՝ Կրասնոյարսկ

Երաժշտություն 
Ֆիլմում օգտագործվել է հայտնի դուդուկահար Արգիշտիի երաժշտությունը, ինչպես նաև հատուկ Հայկական հարց ֆիլմի համար ստեղծված երգեր Կրասնոյարսկում բնակվող Ստաս Գրիգորյանի կատարմամբ։

Ծանոթագրություններ 

2017 ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Ռուսական վավերագրական ֆիլմեր
Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Ռուսական պատմական ֆիլմեր