Գողգոթավանք

Գողգոթավանք, Հայաստանի Լոռու մարզի Այգեհատ գյուղատեղիում պահպանվող X-XVII դարերին պատկանող միակ կանգուն եկեղեցին։

Անվան ստուգաբանություն 
Եկեղեցին տեղական բարբառով անվանում են Գոգոթավանք, որը մեզ է փոխանցվել բանահյուսությունների միջոցով։ Անվանումը առնրություն ունի Երուսաղեմի մերձակա Գողգոթա սրբացված լեռան հետ, ուր, ըստ ավանդության, թաղված է նախահայր Ադամը, և ուր խաչվել է Հիսուս Քրիստոսը։

Աղոթասրահն իր որմերի վիմական արձանագրություններում պարզապես կոչվում է եկեղեցի՝ առանց որևէ անվան, իսկ Քոբայրավանքի Արևշահի արձանագրության մեջ՝ Բդաեթի (Իգահատի) սուրբ Կաթողիկե՝ այն Մարիամաշեն Կաթողիկեի հետ չշփոթելու համար։

Պատմություն 
Ըստ ամենայն հավանականության՝ Գողգոթավանքի Կաթողիկեն կառուցվել է 1180-ական թվականներին Սամուէլի կողմից։ Սակայն, հավանաբար, եկեղեցին կրկին միջամտությունների կարիք է ունեցել և ավելի ուշ Մարիամ Կյուրիկյանը, նվիրվելով այդ սուրբ գործին, սալարկել ու զուգել է այն, և վերաշինված աղոթարանը, ըստ կարգի, վերստին օծվել է 1223 թվականին. այսպիսի ենթադրության հիմք է տալիս մուտքի կիսաշրջան ճակատաքարի արձանագրությունը։ Ըստ Հաղպատի վանական համալիրի մի ընծայագրի վկայության՝ նույն Մարիամը՝ Կյուրիկե թագավորի դուստրը, 1200 թվականին Իգահատ (Յայգհատ) գյուղից մի ճորտ-շինական է ընծայել Ս. Նշան եկեղեցուն։ Ըստ երևույթին, նույն դարում եկեղեցին նորոգել են Գալիանեն ու իր եղբայր Սարգիսը։

Կառուցվածք 
Գողգոթավանքի Ս. Կաթողիկեն սրբատաշ բազալտով շարված երկթեք լանջերով միանավ սրահ է, որը մեզ է հասել ամբողջական վիճակում, մասնակիորեն խարխլված են ծկասալերն ու ներսի սալահատակը։

Տես նաև 
 Այգեհատ
 Քոբեր կայարանի գյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

Ծանոթագրություններ 

Լոռու մարզի հուշարձաններ
Գուգարաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ