Օրիորդ Լիզա

Օրիորդ Լիզա պատմվածք, Ալեքսանդր Շիրվանզադեի՝ 1884 թվականին գրված ստեղծագործություն։

Սյուժե 
Բժիշկ Արզաս Պետրովիչ Մարգարյանը իր կյանքից մի դրվագ է պատմում Գևորգ Մինաևիչ Շանաբադյանին և փորձում արդարացնել իր՝ իգական սեռի թշնամի դառնալը։ Եվ այդ ամենը նրա գլուխն է մտել կյանքի մի փաստից։ Արզաս Պետրովիչը պատմում է, թե ինչ ճակատագրական հետևանքներ ունեցան իր կյանքում պաշտոնաթող եղած հայ չինովնիկ Մարտին Բուղդանիչ Բադամովի հետ իր ծանոթությունը։ Հանգամանքները այնպես են դասավորվում, որ հերոսի և չինովնիկի 25-ամյա աղջկա՝ Լիզայի միջև փոխադարձ սեր է արթնանում, որին վիճակված չէր երկարատև ընթացք։ Չնայած այն փաստին, որ նա համակրողների պակաս չի ունեցել, սակայն ոչ ոքի չի ընտրել, քանի որ, ինչպես ինքն է ասում, ոչ մեկի չի հաջողվել նրա աչքին երևալ որպես ուժի և զորության աղբյուր։ Լիզան կնոջ հավասարությունը տղամարդու հետ համարում էր անհեթեթություն և գտնում, որ կինը պետք է հնազանդ լինի և կատարի տղամարդու ցանկությունները։ Լիզան՝ դրժելով իր սերը, սկսում  է հանդիպել Սեթյանի հետ, ով նրա «տաս հարցին մի պատասխան չի տալիս» և ապրում նրա հետ իբրև երջանիկ մի կին։ Եվ այս ամենը տակնուվրա է անում ոչ միայն հերոսի սիրտը, այլև նրա մտածողությունը։  Նա հետագայում ի զորու չի լինում վստահել և սիրել որևէ այլ կնոջ և սկսում է հակակրանք տածել նրանց նկատմամբ՝ երբևէ չցանկանալով ամուսնանալ։

Գաղափարական բովանդակություն 
«Օրիորդ Լիզա» պատմվածքում Շիրվանզադեն սոցիալական կամ գաղափարական շեշտադրումից անկախ, ընդգծում է կանացի հոգեբանության բնորոշ մի ընդհանրացում։ Լիզայի և բժշկի փոխադարձ սերը նույն ըմբռնումներն ունի։ Բայց հանկարծ Լիզայի ամուսնանալը ուրիշի հետ բացահայտում է կանացի հոգեբանության գծի հաստատում, այն որ ասում է․ «Սերը կնոջ մեջ ներքին ենթարկվածության զգացումն է տղամարդու խորհրդավորության ուժի առջև»։ Այս բանաձևումը կապ չունի ֆիզիկական ընկալումների հետ, պարզապես կինը կարիք ունի տղամարդու ուժի ապահովությանը և այն բանի, որ այդ ուժն ու տղամարդու ներաշխարհը չբացվեն մինչև վերջ։ Ընտանիքի և կնոջ խնդիրը Շիրվանզադեին հեռաքրքրել է իր սոցիալական հիմունքներով, որի հետ են կապվում հոգեբանական դրսևորումները։

Ծանոթագրություններ 

Շիրվանզադեի ստեղծագործություններ
1884 ստեղծագործություններ
Վիքիպեդիա:ԵՊՀ ԻՄ հոդվածներ 2023