Հերակլ Հավնունի

Հերակլ Հավնունի (նաև՝ Հերակղ, Հայրակղ, Հարակղ, ), հայ իշխան Բագրատունիների թագավորությունում, Հավնունիների նախարարական տոհմից։

Կենսագրություն 

Աշոտ Երկաթի (914-928) կառավարման ժամանակ Գեղարքունիք գավառն անջատվում է Սյունիքից և միացվում է Բագրատունիների թագավորությանը։ Շատ չանցած՝ Աբասի (928-953) կամ Աշոտ Ողորմածի (953-977) ժամանակներում Գեղարքունիքում տիրույթներ են շնորհվում Հավնունիների իշխանական տոհմին։ Այդ մասին է վկայում Նորատուսի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու (Դոփուց վանք) արևմտյան պատին պահպանված Հերակլ Հավնունու 10-րդ դարի վերջի և 11-րդ դարի սկզբի հետևյալ արձանագրության առկայությունը, որն ունի 4 տող․

 ՇՆՈՐՀԻՎ ԱՅ ԿԱՄ ԵՂԵՒ ԻՆՁ ՀԵՐԱԿՂԻ ՀԱ
 ՎՆՈՒՆՍ ԵՒ ԵՏՈՒ ԶՋՈՐՈՂԱՆՍ ։Բ։ (2) ԱՐՏ Ի ՍՈՒ
 ՐԲ ԳՐԻԳՈՐ ՀՐԱՄԱՆԱԻ ԳԱԳԿԱ ՇԱՀՆ
 ՇԱՀԻ ԵՒ ԳՆԵՑԻ ՋՐ[ԱՂԱՑ] ․․․

Այս անավարտ նվիրագրում Հերակլ Հավնունին հայտնում է, որ ինքը Գագիկ Ա Շահնշահի (990-1020) հրամանով երկու արտ է նվիրել եկեղեցուն և գնել, հավանաբար ջրաղաց, ինչն ակնհայտ է այդ բառի երկու՝ «ջր» տառերի փորարությունից։

1000 թվականին Հերակլ Հավնունին Գավառում խաչքար է կանգնեցնում «յաւգնականութիւն» իրեն, կնոջն ու զավակներին։ 1927 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, այս արձանագիր խաչքարը Գավառի ձորամիջի գերեզմանատանը հայտնաբերում է Թադևոս Ավդալբեգյանը և այն փոխադրում քաղաքի Գյուղացու տան թանգարան (Գավառագիտական թանգարան)։ Գտնվելու վայրն այժմ անհայտ է։

 † ի թվականութեան
 Հաոց ՆԽԹ (1000) ի թագաւորութեան Գ
 [ագ]կա ես Հայրակղ կանգնեցի ս
 [ու]րբ Սարգիս յաւ[գ]նականութի
 [ւ]ն ինձ եւ ամուսնին եւ որդեացս իմ․ որ կ
 [արդ]ա, զիս յիշցե․ ես Հարակղ ազատ
 ․․․րաբաթա․․․ ի հողամասն եր․․․
 ․․․․․․ ո փառ․․․ բազում մե․․․

Ծանոթագրություններ 

Հավնունիներ
Հայ իշխաններ