Լյուսի Ռի

Դեյմ Լյուսի Ռի (անգլ.՝ Dame Lucie Rie, մարտի 16, 1902, Վիեննա, Ավստրո-Հունգարական կայսրություն - ապրիլի 1, 1995, Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), ավստրիական ծագումով՝ բրիտանացի բրուտագործ արվեստագետ։

Կյանք

Կրթություն 
Լյուսի Գոմպերցը  ծնվել է Վիեննայում, Ստորին Ավստրիայում՝ Ավստրո-Հունգարիա, հրեա բժիշկ Բենջամին Գոմպերցի ընտանիքում, ով Զիգմունդ Ֆրոյդի խորհրդատուն էր։ Լյուսին նրա կրտսեր դուստրն էր։ Նա ուներ երկու եղբայր՝ Փոլ Գոմպերց և Թեդի Գոմպերց։ Փոլ Գոմպերցը սպանվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի իտալական ռազմաճակատում 1917 թվականին։ Նա լիբերալ դաստիարակություն է ստացել։

Նա խեցեգործություն է սովորել Միքայել Պովոլնիի մոտ Վիեննայի «Kunstgewerbeschule»-ում (հայ.՝ գեղարվեստական դպրոց), արվեստների և արհեստների դպրոցում, որը կապված է Վիեննայի արվեստանոցների հետ, ուր նա ընդունվել է 1922 թվականին։

Գործունեություն

Վիեննա 

Վիեննայում Լյուսիի քեռին ուներ արվեստի հետ կապ ունեցող աշխատանքների հավաքածու, որը ներշնչեց Լյուսիի հետաքրքրությունը հնագիտության և ճարտարապետության նկատմամբ։ Նա առաջին անգամ ոգեշնչվել է իր հորեղբոր հռոմեական խեցեղենի հավաքածուից, որը պեղվել է Վիեննայի արվարձաններից։ Նա իր առաջին ստուդիան հիմնեց Վիեննայում 1925 թվականին և նույն տարի ցուցադրեց իր աշխատանքնեռրը Ֆրանսիայում՝ Փարիզի միջազգային ցուցահանդեսում։ Նա կրել է նեոդասականություն, յուգենդստիլի, մոդեռնիզմի և ճապոնիզմի ազդեցությունը, որն մեծ դեր է խաղացել իր հետագա գործերի մեջ։

1937 թվականին Ռին արծաթե մեդալ է նվաճել Փարիզի միջազգային ցուցահանդեսում (ցուցահանդես, որի համար Պաբլո Պիկասոն նկարել է հանրահայտ Գերնիկան)։ Ռիին որպես բրուտագործ իր առաջին անհատական ցուցադրությունն անցկացրել է 1949 թվականին։

Լոնդոն 
1938 թվականին Ռին փախել է նացիստական Ավստրիայից, որն բռնի ուժով միացվել էր նացիստական Գերմանիային, և գաղթել է Անգլիա, որտեղ հաստատվել է մայրաքաղաք Լոնդոնում։  Մոտավորապես այս ժամանակ նա բաժանվեց Հանս Ռիից, մի գործարարից, ում հետ նա ամուսնացել էր Վիեննայում 1926 թվականին, և նրանց ամուսնությունը լուծարվեց 1940 թվականին։ Որոշ ժամանակ նա կացարան տրամադրեց ավստրիացի մեկ այլ էմիգրանտի՝ ֆիզիկոս Էրվին Շրյոդինգերին։ Պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո, ծայրը ծայրին հասցնելու համար, նա պատրաստում էր կերամիկական կոճակներ և զարդեր կուտյուրային առևտրային կետերի համար։  Դրանցից մի քանիսն այժմ ցուցադրվում են Լոնդոնի Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանում և որպես Լիզա Սեյնսբերի հավաքածուի մաս՝ Արևելյան Անգլիայի համալսարանի Նորվիչի տեսողական արվեստների Սեյնսբերի կենտրոնում։

1946 թվականին Ռին վարձեց Հանս Քոպերին՝  կերամիկայի ոլորտում փորձ չունեցող մի երիտասարդի՝ օգնելու նրան կոճակների արտադրության պրոցեսում։ Թեև Քուփերը հետաքրքրված էր քանդակագործությամբ, նա ուղարկեց նրան Հեբեր Մեթյուզ անունով մի բրուտի մոտ, որը նրան սովորեցրեց անիվի վրա կաթսաներ պատրաստել։ Ռինի և Քոփերի աշխատաքնենրը ցուցադրել են 1948 թվականին, Քոփերը դարձավ Ռիի ստուդիայի գործընկերը, որտեղ նա մնաց մինչև 1958 թվականը ։ Նրանց բարեկամությունը տևեց մինչև Կոպերի մահը՝ 1981 թվականին։

Ռիի փոքրիկ ստուդիան գտնվում էր Ալբիոն Մյուս 18 հասցեում՝ Լոնդոնի Հայդ պարկի մոտ գտնվող փոխակերպված ախոռների նեղ փողոցում։ Նա շատ մարդկանց հրավիրեց իր արվեստանոց և հայտնի էր նրանով, որ իր այցելուներին թեյով, տորթով և բազմաթիվ այլ թխվածքներով, քաղցրավենիքով էր հյուրասիրում։ Ստուդիան գրեթե անփոփոխ մնաց այն 50 տարիների ընթացքում, երբ նա զբաղեցնում էր այն և վերակառուցվեց Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանի կերամիկայի պատկերասրահում։

Ռին Բեռնարդ Լիչի ընկերն էր՝ 20-րդ դարի կեսերին բրիտանական ստուդիայի խեցեգործության առաջատար դեմքերից մեկը, և նա տպավորված էր նրա հայացքներով, հատկապես կաթսայի «լիարժեքության» վերաբերյալ։  Բայց չնայած նրա անցողիկ ազդեցությանը, նրա վառ գույներով, նուրբ, մոդեռնիստական խեցեղենը առանձնանում է Լիչի զուսպ, գեղջուկ, արևելյան աշխատանքից։ Նա դասավանդել է Քեմբերվելի արվեստի քոլեջում 1960 թվականից մինչ 1972 թվական։

Նա իր աշխատանքի համար արժանացել է մի քանի մրցանակների և մեծ հաջողությամբ ցուցադրել է ցուցահանդեսը։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունները հասարակ իրեր են՝ ծաղկամաններ, շշեր և թասեր, որոնք որոշակի ոգեշնչում են ստացել ճապոնական, ինչպես նաև շատ այլ մշակույթներից։ Կան նաև այլ գործեր, ինչպիսիք են կոճակները, որոնք նա կտակել է իր մտերիմ ընկերոջը՝ ճապոնացի դիզայներ Իսսեյ Միյակեին  և թասեր՝ ներառյալ իր սեփական ձվի բաժակը, որը նա տվել է հրատարակիչ Սյուզան Շոուին։

Մահ 

Նա դադարեց խեցեղենի արտադրությունը 1990 թվականին, երբ  տարավ ինսուլտների առաջին շարքը։ Նա մահացավ իր սեփական տանը՝ Լոնդոնում, 1995 թվականի ապրիլի 1-ին, 93 տարեկան հասակում։

Ժառանգություն 
Ռիի աշխատանքը նկարագրվել է որպես կոսմոպոլիտ։  Նրան լավագույնս հիշում են իր ստեղծած ամանների և շշերի ձևակերպումներով։ Նրա խեցեղենը ցուցադրվում է ամբողջ աշխարհի հավաքածուներում, ներառյալ Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Մեծ Բրիտանիայի Յորքի արվեստի պատկերասրահում, Պիտսբուրգի Քարնեգի արվեստի թանգարանում և Շոտլանդիայի Փեյսլիի թանգարանում։ Նա իր 60 տարվա կարիերայի ընթացքում ազդեց բազմաթիվ բրուտագործների վրա և զարգացրեց շատ հնարամիտ վառարանների հետ աշխատելու մեթոդներ։  Նրա ստուդիան տեղափոխվեց և վերակառուցվեց 2009 թվականին բացված Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանի նոր կերամիկական պատկերասրահում։ 1960 թվականից մինչև 1971 թվականը Քեմբերվելի արվեստի դպրոցում դասավանդելուց հետո նրան շնորհվել է Dame Commander (DCE) կոչում։

Պարգևներ 

 1937 - Արծաթե մեդալ Փարիզի միջազգային ցուցահանդեսում։
 1968 Բրիտանական կայսրության շքանշանի (OBE) սպա ։
 1969 Արվեստի թագավորական քոլեջի պատվավոր դոկտորի կոչում ։
 1981 Բրիտանական կայսրության (CBE) շքանշանի հրամանատար։
 1991 Բրիտանական կայսրության (DBE) շքանշանի տիկին հրամանատար ։
 1992 Հերիոթ-Վաթ համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում ։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 

 Բիրքս, Թոնի։ Lucie Rie, Stenlake Publishing, 2009 թ.ISBN 978-1-84033-448-7 :
 Քաթս, Մարգո (խմբ. ) Լյուսի Ռի և Հանս Քոփեր. Փոթերները զուգահեռ, Հերբերտ մամուլ, 1997:ISBN 0-7136-4697-7 :
 Կուպեր, Էմանուել (խմբ. ) Lucie Rie: The Life and Work of Lucie Rie, 1902–1995, Ceramic Review Publishing Ltd., 2002:ISBN 4-86020-122-1 :
 Ֆրանկել, Կիրիլ. Ժամանակակից կաթսաներ. Հանս Կոպեր, Լյուսի Ռի և նրանց ժամանակակիցները, Արևելյան Անգլիայի համալսարան, 2002 թ.ISBN 0-946009-36-8 :
 «Dame Lucie Rie, 93, Նշանավոր կերամիկ», New York Times, 3 ապրիլի, 1995, B10:

Արտաքին հղումներ 

 Erskine, Hall & Coe Gallery
 BBC Woman's Hour, 15 March 2002
 
 American Museum of Ceramic Art, a selection of her works is in AMOCA's Permanent Collection
 
 , 16 May - 26 July 2015
 Justine Olsen, curator of Decorative and Applied Arts at Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa, interviewed on Lucie Rie: Lucie Rie & New Zealand Modernism 
 New Zealand ceramicist John Parker interviewed on working with Lucie Rie in London in the 1970s A New Zealand Connection

Articles with hCards
Հրեա կին արվեստագետներ
1995 մահեր
1902 ծնունդներ
Ավստրիացի արվեստագետներ
Բրիտանացի արվեստագետներ
Լոնդոն քաղաքում մահացածներ
Վիեննա քաղաքում ծնվածներ