Շահանդուխտ II

Շահանդուխտ II (Շահանդուխտ Բ, ), Սյունյաց աշխարհի թագուհի։

Սյունյաց թագավորության հիմնադիր Գրիգոր Ա Սյունի արքայի (1051-1072) կինը, Սենեքերիմ թագավորի քույրը։

Պատմություն 
Շահանդուխտ II–ը Աղվանից (Հայոց Արևելքից կողմանց) արքա Սահակ Սևադա II–ի և Սոփիայի դուստրն էր, ինչի մասին վկայում են նաև Վահանավանքից հայտնաբերված արձանագրությունները և Սյունյաց ականավոր պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը։ Շահանդուխտ II թագուհին կարևոր դերակատարում է ունեցել Սյունյաց թագավորության քաղաքական կյանքում։ Շահանդուխտ II-ը Գրիգոր I Սյունի արքայի կինն էր, որն անզավակ մահացավ  1072 թվականին։ Գրիգոր I Սյունի թագավորի մահվանից հետո Սյունյաց ազնվականության վորոշմամբ թագավոր է հռչակվում Շահանդուխտ թագուհու կրտսեր եղբայր Սենեքերիմը (1072-1094/1096)։  Արցախ աշխարհի արքայատուստրը արդեն հասցրել էր սիրվել ու մեծ հարգանք վայելել Սյունիքում, քանի որ միայն նրա հեղինակության շնորհիվ էր հնարավոր գահաժառանգման հարցի նման լուծումը, մանավանդ որ արքայազնը տակավին մանկահասակ էր։

Շահանդուխտ թագուհին կարևոր դերակատարում է ունեցել նաև իր եղբայր Սենեքերիմի թագավորության ժամանակաշրջանում։ Եղբոր՝ Սենեքերիմ արքայի մահից հետո, միչև եղբորորդու՝ Գրիգոր II արքայի չափահաս դառնալը, Շահանդուխտ II–ը եղել է թագավորության փաստացի կառավարիչը։ Շահանդուխտ II–ը մահահացել է 1116 թվականին։

Բեղումնավոր էր Շահանդուխտ II–ի շինարարական և բարեգործական գործունեությունը, որի համար նա արժանացել է «ամենաօրհնյալ», «խորահավատ բարեպաշտուհի», «երանելի և սուրբ թագուհի» պատվատիտղոսներին։

1086 թվականին Շահանդուխտ թագուհին և իր քույր Կատան կառուցել են Վահանավանքի Սբ. Աստվածածին եկեղեցին, որտեղ էլ գտնվել է նրանց մասին պատմող արձանագրությունը։ Դատելով արձանագրություններից և Վահանավանքում հայտնաբերված տապանաքարերից՝ իր կյանքի վերջին հատվածը Սյունիքում է անցկացրել Շահանդուխտ թագուհու մայրը՝ «Աղվանից թագուհի» Սոփիան։ Նրա տապանաքարից իմանում ենք մահվան տարեթիվը՝ 1081 թվական։ Նույն թվականին Շահանդուխտ թագուհին, նրա եղբայր Սենեքերիմ արքան և քույր Կատան իրենց մոր հիշատակը հավերժացնող գեղաքանդակ խաչքար են կանգնեցրել Վահանավանքի մեծ տաճարի արևելյան կողմում։

Շահանդուխտ թագուհին և նրա եղբայր Սենեքերիմ արքան աչքի են ընկել ոչ միայն շինարարական գործունեությամբ, այլև եկեղեցուն և հոգևոր դասին տված առատ պարգևներով ու նվիրաբերած տիրույթներով։

Տես նաև 
 Սյունյաց թագավորություն

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 

Սյունյաց թագուհիներ