Նինա Կոգան

Նինա Իոսիֆովնա (Օսիպովնա) Կոգան (, ), ռուս խորհրդային նկարչուհի։

Կենսագրություն 

Նինա Կոգանը ծնվել է 1889 թվականին, Մոսկվայում։ Հայրը՝ Իոսիֆ Միխայլովիչ Կոգանը, ծագումով հրեա էր, իսկական պետական խորհրդական և ծառայում էր որպես ռազմական բժիշկ։ 1905 թվականին Նինան ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի ազնվազարմ օրիորդների Եկատերինյան ինստիտուտը։ 1905-1908 թվականներին սովորել է Գեղարվեստի աջակցության կայսերական ընկերության նկարչական դպրոցում` Ալֆրեդ Էբերլինգի և Արկադի Ռիլովի մոտ։ 1908-1911 թվականներին սովորել է Յան Ցիոնգլինսկու մոտ, որտեղ ծանոթացել է Վերա Խլեբնիկովայի  և Լև Բրունիի հետ։ 1911 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 1913 թվականի մարտի 16-ը նա որպես ազատ ունկնդիր հաճախել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարան (ՄԳՔՃՈՒ)։ Ուսումը կիսատ է թողել և 1913 թվականին վերադարձել Պետերբուրգ, 1913-1919 թվականներին աշխատել է գիմնազիայում որպես նկարչության ուսուցիչ։ 1915 թվականին նա ծանոթացել է Պյոտր Միտուրիչի  հետ, որի հետ մտերմությունը և նամակագրական կապը պահպանել է մինչև իր կյանքի վերջը։ 1917 թվականին ընդունվել է «Յան Ցիոնգլինսկու արվեստանոց», «Ազատ արվեստանոց» ընկերություններ, աշխատել Հնության հուշարձանների պահպանության ընկերությունում։ 1918 թվականին Վերա Երմոլաևայի միջոցով մի քանի ամիս աշխատել է Պետրոգրադի քաղաքային թանգարանի «Արվեստը քաղաքի կյանքում» բաժնում։ Կոգանի և Լյուբավինի օգնությամբ Երմոլաևան հավաքել է գեղանկարչական ցուցանակների եզակի հավաքածու՝ պահպանելով քաղաքային պրիմիտիվի այս հազվագյուտ տեսակը։

1919 թվականի մարտին Լուսժողկոմի կողմից աշխատանքի է նշանակվել Վիտեբսկի ժողովրդական արվեստի դպրոցում (հետագայում՝ Վիտեբսկի գեղարվեստի և պրակտիկայի ինստիտուտ), որտեղ դասավանդել է տարրական գիտելիքներ։ Վերա Երմոլեաևայի և Կազիմիր Մալևիչի հետ միասին դարձել է УНОВИС-ի կազմկոմիտեի անդամ։ Վիտեբսկում, 1920 թվականի փետրվարի 6-ին նրա կողմից բեմադրվել է «Սուպերմատիկ բալետ»-ը, Վերա Երմոլաևայի «Հաղթանակ արևի տակ» օպերայի հետ, նույն օրը։ Նա հանդիսանում է  «УНОВИС ալմանախ»-ի թիվ մեկ համարում ընդգրկված «Սուպերմատիկ բալետ»-ի մասին ձեռագիր հոդվածի հեղինակը։

1922 թվականին նա ամուսնացավ նկարիչ Անատոլի Ալեքսանդրովիչ Բորիսովի (1897-1935) հետ։

1922-1923 թվականներին եղել է Մոսկվայի գեղարվեստական մշակույթի թանգարանի խորհրդատուն, զբաղվում էր թանգարանի ցուցահանդեսային ծրագրերով, դասախոսություններ ու զեկուցումներ էր կարդում և աշխատում էր ստեղծագործությունների ցուցադրման համակարգի ստեղծման ուղղությամբ։ 1926-1942 թվականներին ապրել և աշխատել է Լենինգրադում՝ Մարատի փողոց, 42 շենք, բնակարան 3 հասցեում։

1926 թվականին նա աշխատել է Վիբորգի մշակույթի տանը և հեղափոխության թանգարանում կազմակերպվող ցուցահանդեսների  ձևավորման վրա։ 1927 թվականին մասնակցել է Ռուսասկան թանգարանում նորագույն ուղղությունների ցուցահանդեսի նախապատրաստմանը։ Վիտեբսկից հետո նա այլևս սուպերմատիզմով չէր զբաղվում, 1920-ականների վերջի 1930-ականների սկզբի աշխատանքները ստեղծվել են ռեալիստական ոճով։

Դրանցից հայտնի են և պահպանվում են մի շարք գծանկարներ ու ջրաներկ նկարներ` Լ. Ստեփանովայի մատիտով դիմանկարը (գրականագետ Ն. Ստեփանովի կինը, որը զբաղվում էր Խլեբնիկովի ստեղծագործությունները հրատարակելով, մասնավոր հավաքածու), Ա. Ախմատովայի մատիտով  և թանաքով մի քանի դիմանկարներ (Աննա Ախմատովայի թանգարան՝ Ֆոնտաննի տանը, Պետական գրականություն թանգարան), Իրա Պունինայի մատիտով դիմանկարը (1927, մասնավոր հավաքածու), «Նապաստակի գլուխը» (1928, պետական թանգարան «Ցարսկոյե Սելոյի  հավաքածու»), «Ներկարարը» (1927, Ռուսաստանի պետական թանգարան) «Տղան պատուհանի մոտ» (1928, Ռուսաստանի պետական թանգարան), նկարիչ Ա. Բորիսովի դիմանկարը (մինչև 1928, Ռուսաստանի պետական թանգարան), Վ. Երմոլաևայի դիմանկար (1934, ՌՊԹ), հետևի կողմում դիմանկարը անհայտ անձի դիմանկար, հավանաբար O. Բոնչ-Oսմոլովսկայայի)։

1928 թվականին նա սկսեց աշխատել Վլադիմիր Լեբեդևի հետ Մանկական հրատարակչությունում, պատկերազարդում էր  մանկական գրքեր, հիմնականում կենդանիների կյանքի մասին։

1920-ականների վերջին Նինան ծանոթացել է Աննա Ախմատովայի հետ, նկարել նրա մի քանի դիմանկարներ, այդ թվում նրա գծանկար։ Ենթադրվում է, որ Ախմատովան բարձր է գնահատել Կոգանի նկարած դիմանկարները։

1932 թվականին Կոգանը դարձավ Խորհրդային Նկարիչների միության Լենինգրադի մասնաճյուղի գծանկարչական բաժնի անդամ։ 1934 թվականի դեկտեմբերի 25-ին նա մի խումբ նկարիչների` Վլադիմիր Ստերլիգովի, Լ. Ս. Հալպերինի, Մարիա Կազանսկայայի և Վ. Մ. Երմոլաևայի հետ միասին ձերբակալվեցին գեղանկարչական-պլաստիկ ռեալիզմի գործով։ 1935 թվականի մարտի 13-ին Ն.Կոգանի նկատմամբ  հետաքննությունը դադարեցվեց։

1930-ականների երկրորդ կեսին Նինա Կոգանը դասավանդել է Նարվայի շրջանի մանկական գեղարվեստական ստուդիայում։ 1938 թվականին նա Լենինգրադում մասնակցել է կին նկարիչների աշխատանքների ցուցահանդեսին և Կիևում կազմակերպված Լենինգրադի նկարիչների ցուցահանդեսին։ 1940 թվականին մասնակցել է Լենինգրադի նկարիչների վեցերորդ ցուցահանդեսին և Մոսկվայի նկարիչների ցուցահանդեսին։ 1941 թվականի ապրիլ-հունիս ամիսներին մասնակցել է Լենինգրադի արվեստագետների աշխատանքների յոթերորդ ցուցահանդեսին։ Պատերազմի սկսվելուց հետո նա մնացել է պաշարված Լենինգրադում։ Մահացել է ձեռքի ցրտահարության հետևանքով առաջացած արյան վարակից` 1942 թվականի սկզբին` Լենինգրադում։

1980-ականներին արվեստի շուկայում հայտնվեցին մեծ թվով սուպերմատիստական աշխատանքներ, որոնց հեղինակը Նինա Կոգանն էր։ «Նինա Կոգանը... արվեստի պատմության մեջ մտավ որպես միակ ստեղծագործության` «Սուպերմատիստական բալետ»-ի հեղինակ, որը բեմադրվել է 1920 թվականին, Վիտեբսկում։ Փաստաթղթային տեղեկատվության բացակայությունն իր ազդեցությունն է թողել Մալևիչի ուսանողի հեղինակության վրա և սուպերմատիստական ստեղծագործությունների ինտրիգային բացակայությունը նրա անունը դարձրել էին շահարկումների առարկա. գիտական և գեղարվեստական շրջանակներում ի հայտ եկան նրան վերագրվող սուպերմատիստական նկարներ»։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 
 

Խորհրդային նկարչուհիներ
ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Ռուս նկարչուհիներ
Ռուս արվեստագետներ