Բազկի եռագլուխ մկան

Բազկի եռագլուխ մկան (), զբաղեցնում է բազկի ամբողջ հետին մակերեսը։ Կազմված է 3 գլուխներից՝ միջային, կողմնային և երկար։ Այդ մկանը գլխավորապես պատասխանատու է արմնկային հոդի տարածման համար։

Կառուցվածք 
Երկար գլուխը սկսում է թիակի ենթահոդային թմբիկից և ձգվում է դեպի վար, անցնում է փոքր և մեծ կլոր մկանների միջև։

Միջային գլուխը սկսվում է բազկի հետին մակերեսի մոտակա հատվածից, ճաճանչային նյարդի ակոսի միջային եզրից վար, միջային և կողմնային միջմկանային խտրոցներից։ Միջային գլուխը մեծամասամբ ծածկված է կողմնային և երկար գլուխներով և տեսանելի է միայն բազկի դիստալ հատվածում։

Կողմնային գլուխը սկսվում է բազկի հետին մակերեսից՝ ճաճանչային նյարդի ակոսի կողմնային եզրից վեր, իսկ ներքևում հասնում է մինչև կողմնային միջմկանային խտրոցը։

Երեք գլխիկներից յուրաքանչյուրն ունի իր շարժիչ նեյրոնային խումբը ողնուղեղի առաջային պարանիկում։ Միջային գլուխը ձևավորվում է հիմնականում փոքր I տիպի մկանաթելերով և շարժողական միավորներով, կողմնային գլուխը՝ խոշոր IIb տիպի մկանաթելերով և շարժողական միավորներով, իսկ երկար գլուխը՝ խառը մկանաթելերով և շարժողական միավորներով։ Ենթադրվում է, որ յուրաքանչյուր մկանաթել «կարելի է համարվել անկախ մկան՝ հատուկ ֆունկցիոնալ դերով։

Մկանաթելերը միավորվում են մեկ ամբողջական ջլի (համաձայն որոշ հետազոտությունների՝ կարող է լինել նաև մեկից ավելի ջիլ), որն էլ միանում է ծղիկոսկրի արմունկելունին և արմունկի հոդի պատիճի հետևի պատին, որտեղ հաճախ առկա են բուրսաներ (բարձի պարկեր)։ Ընդհանուր ջիլի մասերը ճառագայթվում են նախաբազկի փակեղի մեջ և կարող են գրեթե ամբողջությամբ ծածկել արմնկային մկանը։

Նյարդավորում 
Եռագլուխ մկանի բոլոր երեք գլուխները նյարդավորվում են բազկային հյուսակի կողմից։ Վերջերս կատարված ուսումնասիրություններով նկատվել է, որ անհատների մոտավորապես 14%-ի մոտ եռագլուխ մկանի երկար գլուխը նյարդավորվում է անութային նյարդի կողմից, իսկ 3%-ի մոտ այն ստանում է կրկնակի նյարդավորում ինչպես ճաճանչային նյարդից, այնպես էլ անութայինից։

Վարիացիաներ 
Երկար գլխիկի և թիկունքի լայնակի մկանի ջիլը հաճախ առաջացնում են ջլային կամար։ Երկար գլուխը հազվադեպ կարող է առաջանալ թիակի կողային եզրից և ուսային հոդի պարկուճից։

Գործառույթ 
Եռագլուխ մկանը համարվում է արմկային հոդի տարածողը և երկգլուխ և բազկային մկանների ներհակորդը։ Այն նաև ամրացնում է արմկային հոդը, երբ նախաբազուկը և ձեռքը օգտագործվում են նուրբ շարժումների համար, օրինակ՝ գրելիս։ Երկար գլխի մկանաթելերն օգտագործվում են, երբ անհրաժեշտ է ստեղծել կայուն ուժ, կատարել ուսային և արմկային հոդերի սիներգիկ գործողություն կամ էլ երկուսը միասին։ Կողմնային գլուխը օգտագործվում է բարձր ինտենսիվության ուժ պահանջող շարժումների համար, մինչդեռ միջային գլուխը թույլ է տալիս իրականացնել ավելի ճշգրիտ և ցածր ուժի շարժումներ։

Ծագելով թիակից՝ երկար գլուխը մասնակցում է նաև ուսային հոդի շարժումներին։ Այն օգնում է նաև ամրացնել ուսային հոդը։

Մկանի մարզում 
Եռագլուխ մկանը կարելի է մարզել մեկուսացված կամ արմնկային հոդի տարածող բարդ շարժումների միջոցով և կարող է կծկվել դիմադրության դեմ արմուկն ուղիղ պահելու համար։

Մեկուսացված շարժումների համար իրականացնում են պարանի ձգում, մկանի տարածումներ՝ պառկած վիճակում և ձեռքերի դեպի հետ տարածումներ։ Արմունկի բարդ տարածման օրինակներ են վեր բարձրացումը, պառկած հրումային վարժությունները, ծանրաձողի բարձրացումները։ Ավելի մոտ բռնելով ծանրաձողը դեպի եռագլուխ մկանը՝ ավելի է մեծանում ծանրաբեռնվածությունը, քան այն դեպքում, երբ ավելի հեռու է պահվում։

Ստատիկ կծկման շարժումները ներառում են ձեռքերի դեպի հետ շարժումներ, ուղիղ ձեռքով դեպի վար քաշումներ և թեքված կողային բարձրացումներ, որոնք օգտագործվում են նաև դելտայաձև և թիկունքի լայնակի մկանների մարզման համար։

Եռագլուխ մկանների պատռումները հազվադեպ են, և սովորաբար տեղի են ունենում միայն անաբոլիկ ստերոիդ օգտագործողների մոտ։

Կլինիկական նշանակություն 
Եռագլուխների ռեֆլեքսը, որն առաջանում է եռագլուխ մկանին հարվածելով, հաճախ օգտագործվում է ձեռքի նյարդերի ֆունկցիան ստուգելու համար։ Սա ստուգում է ողնաշարի C6 և C7 նյարդերը, հիմնականում՝ C7։

Պատմություն

Ստուգաբանություն 
Մկանը անվանում են եռագլուխ, քանի որ այն կազմված է երեք մկանային խրձերից, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի տարբեր ծագում և միանում է արմունկով։ Չնայած համանման մկան առկա է նաև ստորին վերջույթի վրա, սակայն triceps կոչում են հենց բազկի մկանը։

Կենդանիներ 
Ձիու մոտ եռագլուխ մկանների ընդհանուր քաշի 84%, 15% և 3%-ը համապատասխանում են երկար, կողային և միջային գլուխներին։

Շատ կաթնասուններ, ինչպիսիք են շները, խոշոր եղջերավոր անասունները և խոզերը, ունեն չորրորդ լրացուցիչ գլուխ։ Այն գտնվում է կողային և միջային գլուխների միջև։ Մարդու մոտ արմնկային մկանը երբեմն համարում են մկանի չորրորդ գլուխ։

Լրացուցիչ պատկերներ

Ծանոթագրություններ 

Անատոմիա
Վերին վերջույթների անատոմիա
Մարդու անատոմիա
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ