Լի Լիլի

Լի Լիլի (, ), չինացի կինոդերասանուհի և երգչուհի։ Նրա ֆիլմերը՝ «Խաղալիքներ» (Playthings), «Մեծ ճանապարհ» (The Great Road) և «Փոթորիկ սահմանին» (Storm on the Border) 1930-1940 թվականների բլոկբաստերներն են։ Երբեմն նրան անվանում էին նաև «Չինաստանի Մեյ Ուեսթ»։

Նրա ֆիլմերը՝ «Հրաբխային կրքերը» (Volcanic Passions, 1932), «Խաղալիքներ» (1933), «Լուսաբաց» (Daybreak, 1933), «Սպորտի թագուհին» (Sports Queen, 1934) և «Մեծ ճանապարհը» (1934) անգլերեն ենթավերնագրերով հասանելի են YouTube հարթակում։

Կենսագրություն 

Լին (Քիան Ժենժեն) ծնվել է 1915 թվականին Պեկինում։ Նրա հայրը՝ Քիան Ժուանֆեին հայտնի գաղտնի գործակալ էր և Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության անդամ։ 1927 թվականին նա տեղափոխվեց Շանհայ, որտեղ հայրը խրախուսեց աղջկան միանալու Չինաստանի երգի և պարի թատերախումբ, որը հետագայում վերանվանվեց «Պայծառ լուսնի երգի և պարի թատերախումբ» (Bright Moon Song and Dance Troupe)։ Լի Ջինհուին (Li Jinhui), որը հետագայում համարվեց «Չինաստանի հայտնի երաժշտության հայր», թատերախմբի դիրիժորն էր և ընդունել էր նրան որպես իր աստվածուհի, որն էլ փոխում է իր անունը՝ դառնալով Լի Լիլի։

Թատերախումբը մեծ ճանաչում ստացավ 1920-ական թվականներին Շանհայում։ Լի Լիլին, Վանգ Ռենմեյը, Սի Լինգշիանը և Հյու Ջիան հայտնի են որպես «Պայծառ լուսնի չորս դիվաները» (Bright Moon's "Four Divas", )։ 1931 թվականին Լիանհուա կինոընկերությանը (Lianhua Film Company) միանալուց հետո, Լին դարձավ դերասանուհի։ Նա նկարահանվեց Սուն Յուի 1932 թվականի «Արյան սիրող հեղեղ» ֆիլմում, որը շարունակվել է Հարավային ծովերում պարային տեսարաններով, որի շնորհիվ Լիլին ցույց էր տալիս իր կարողությունները։ Հետագայում Լին ու Վան Ռենմեյը միասին կատարեցին «Բանանի տերևի վրա գրված բանաստեղծությունները»։

Սուն Յուն գրում է «Սպորտի թագուհին» և «Մեծ ճանապարհը», որում պետք է Լին նկարահանվեր, և նա իր նորաձև և էներգիայով լեցուն կերպարով կարողանում է շահել հանդիսատեսի համակրանքը՝ արժանանալով «հաճելի քույր» մականվանը։ Սուն Յուի «Լուսաբաց»-ը (1933) նրա աստղային մեքենաներից մեկն էր։ Ամսագրերը բնութագրում էին նրա բուռն ցանկությունը դեպի գրքերն ու երգարվեստը։ 1935-1937 թվականներին Լիանհուա կինոընկերությունում նա նկարահնվեց ավելի քան ութ ֆիլմերում։ 

Լի Լիլին, «Պայծառ լուսին» թատերախմբի իր նախկին գործընկերներ Վանգ Ռենմեյին և Սու Լային ամենահին աստղերն էին, ովքեր ներկայացնում էին էներգիայով լեցուն, առողջ և սեքսուալ «գյուղական աղջկա» կերպարը, որը դարձել է չինական կինոարդյունաբերության ամենահայտնի կերպարներից մեկը, որն էլ հետագայում շարունակեց իր գործունեությունը Հոնկոնգի կինոթատրոնում։

1937 թվականին Ճապոնիայի հետ պատերազմի ժամանակ Լին միացել է Չինաստանի պատերազմի ընթացքում մայրաքաղաք համարվող Չունցինի չինական կինոստուդիային։ Այնտեղ նա հանդիպեց ու ամուսնացավ բաժնի ղեկավար Լուո Ջինգյուի հետ, որը հետագայում դարձավ նաև ստուդիայի տնօրեն։ 1939 թվականին Հոնկոնգում նա նկարահանվեց ռեժիսոր  Քաի Չուշենի (Cai Chusheng) «Որբերի կղզու դրախտը» ֆիլմում։ Վերադառնալով Չունցին քաղաք նա նակարահանվում է «Սահմանին փոթորիկը» ֆիլմում։

1946 թվականին Լին ճափմորդեց դեպի Միացյալ Նահանգներ՝ սովորելով դերասանական վարպետություն Վաշինգտոնի Ամերիկյան կաթոլիկ համալսարանում, լեզուն և երգարվեստը՝ Նյու Յորքում և դիմահարդարումը Կալիֆոռնիայի համալսարանում։ Նա նաև ուսումնասիրեց ֆիլմարտադրության գործընթացը Հոլիվուդում։

Լին վերադառնում է Չինաստան և շարունակում է իր գործունեությունը Պեկինի կինոստուդիայում։ 1955 թվականին նա սովորում է Պեկինի կինոակադեմիայում, իսկ ավելի ուշ դասավանդում է դերասանական բաժնում։ Նրա որդին՝ Լուո Դենը ամուսնանում է մարշալ Յե Ջիանինգի դստեր հետ։ 1970 թվականի վերջին Յեն դառնում է Չինաստանի պետության ղեկավար։

Մշակութային հեղափոխության ընթացքում Lին ու իր ամուսինը դատապարտվել ու խոշտանգվել են Մաոյի կնոջ Ջիան Քինգի հրամանով։ Լին ներկայացում էր խաղացել նրա հետ ու գերազանցել նրան «Արյունը գայլի լեռան վրա» (Blood on Wolf Mountain) ֆիլմում։ Որոշ ժամանակ անց Լին ասաց իր ընտանիքին, որ հրաժարվում է դատապարտել որևէ մեկին։ Սակայն, Լուոյին արդեն սպանել էին։

1991 թվականին նա արժանացավ Չինաստանի կինոարվեստի ակադեմիայի «հատուկ պատվավոր մրցանակ»-ի։

Իր կյանքի վերջում Լի Լիլին համր կինոյի չինացի վերջին կինոաստղն էր։ Նա մահացավ սրտի կաթվածից Պեկինի Xuanwu հիվանդանոցում 2005 թվականի օգոստոսի 7-ին 90 տարեկան հասակում։

Ֆիլմագրություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Chinese Film Classics - Li Lili - English-subtitled translations of four of Li's films, video lectures, and other materials
 Volcanic Passions (1932) with English subtitles (Chinese Film Classics website)
 Daybreak (1933) with English subtitles (Chinese Film Classics website)
 Playthings (1933) with English subtitles (Chinese Film Classics website)
 The Great Road (1934) with English subtitles (Chinese Film Classics website)
 Sports Queen (1934) with English subtitles (Chinese Film Classics website)
 
 Li Lili  at the Chinese Movie Database
 Li Lili at China's Movie Database 
 Li Lili at HKMania.com , homage with photographs

Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Կին
Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023