Սոմ տամ

Սոմ տամ, ավանդական, կանաչ պապայայից պատրաստվող թաիլանդական կծու աղցան։

Պատմություն 
Պապայան առաջին անգամ հանդիպել է Թաիլանդի մոտ գտնվող Սիամ թագավորությունում՝ Մալակա շրջանով Կոլումբոսյան փոխանակումից հետո։ Պատմաբան Սուջիտա Վոնգտայի խոսքերով՝ սոմ տամի պատրաստման հիմնական բաղադրիչը պապայայան է. հավանական է, որ այն ծագել է նորաբնակ չին-լաոսական էթնիկական միության, Չաո-Պրայա դաշտավայարի բնակիչներից։ Սիամ թագավորության վաղ շրջանում ( XVIII դարի վերջից մինչև XIX դարի սկիզբ) այն հայտնի է դարձել որպես սոմ տամ։ Պապայայով զարդարված նոր ուտեստը հյուսիս-արևելյան երկաթուղու կառուցումից հետո տարածվել է ներկայիս հյուսիս-արևելյան Թաիլանդում (Իսան)։ XIX-XX դարերում՝ 1957 թվականի Միտարապապ ճանապարհի բացումից հետո (նրանով շրջան էին բերվում պապայայի նոր տեսակներ), այն դարձել է շատ հայտնի ուտեստ։ Դրանից հետո ուտեստը տարածվել է Իսան և Լաոս շրջաններում։ Կենտրոնական Թաիլանդից համը տարածվել է Իսանում և Լաոսում, որտեղ առաջին անգամ աղցանը համեմել են չիլի պղպեղով։ Մինչ այդ կծու համեմունքները չեն եղել Լաոսի և Իսանի խոհանոցի առանձնահատկություններից։

Ըստ CNN Go-ի տվյալների՝ 2011 թվականին աղցանը աշխարհի 50 ամենահամեղ ուտեստների ցանկում զբաղեցրել է 46-րդ տեղը ։

Պատրաստման եղանակ 
Կանաչ պապայան ձեռքով կտրատում են։ Բոլոր բաղադրիչները լցնում են կավե կամ քարե հավանգի մեջ, որպեսզի քամեն հյութը։ Աղցանը ուտում են մածուցիկ բրինձով և լոլիկով։ Երբեմն ավելացնում են Parathelphusinae ընտանիքին պատկանող գետի խեցգետին և թթված ձկներից պատրաստված սոուսներ. վերջինս կարող է վտանգավոր լինել կյանքի համար, քանի որ պարունակում են միկրոօրգանիզմներ, որոնք հարուցում են բարդ հիվանդություններ (աղիքային ցուպիկ, ոսկեգույն ստաֆիլիկոկ)։ Քանի որ խեցգետինները հում են, Թաիլանդի և Լաոսի կառավարությունը պարբերաբար նախազգուշացնում է հեպատիտի ռիսկի մասին։

Ուտեստի պատրաստման և բաղադրության տարբերակներ հանդիպում են ոչ միայն Թաիլանդում, այլև Կամբոջայում, Վիետնամում։ Ըստ վարկածի՝ կանաչ պապայայով պատրաստվող աղցանը ծագել է Լաոսում։ Արևմուտքում այն ավելի հայտնի է իր թայվանական անվանումով։ Կանաչ պապայայով ոչ կծու տարբերակը օգտագործվում է Լաոսում, Վիետնամում և Թաիլանդում. այն մի քիչ քաղցր է, հաճախ ավելացնում են մանրեցված գենտնըկույզ, ավելի հաճախ՝ ձկնային սոուս կամ խեցգետնին։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Cummings, Joe. (2000). World Food: Thailand. UK։ Lonely Planet Publishers. pp. 157–8. 
 Williams, China ‘’et al.’’. (). ‘’Southeast Asia on a Shoestring: Big Trips on Small Budgets.’’ Lonely Planet. p. 31. 
 Brissenden, Rosemary. (2007). Southeast Asian food: Classic and Modern Dishes from Indonesia, Malaysia, .. Tuttle Publishing. pp. 434–439. 
 McDermoot, Nancie. (1992). Real Thai: The Best of Thailand’s Regional Cooking. Chronicle Books. pp. 121–146.