Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա

Լիդիա Նիկոլաևնա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա (, ), ռուս կինոդերասանուհի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1984)։

Կենսագրություն 
Լիդիա Ֆեդոսեևան ծնվել է 1938 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Լենինգրադում՝ Նիկոլայ (մահացել է Հայրենական մեծ պատերազմից հետո) և Զինաիդա Ֆեդոսեևների ընտանիքում։ Եղել է ընտանիքի երեք երեխաներից ավագը, կրտսեր եղբայրները՝ Անատոլին և Գերմանը, մահացել են։ 1946-1956 թվականներին Լիդիա Ֆեդոսեևան սովորել է № 217 դպրոցում (նախկինում հայտնի է եղել որպես Պետրիշուլե)։ Սովորել է Կինոյի տան դրամխմբակում՝ Մատվեյ Դուբրովինի ղեկավարությամբ։

Կինոյում Լիդիա Ֆեդոսեևան սկսել է նկարահանվել 1955 թվականից, նրա կինեմատոգրաֆիական նորամուտը եղել է լաբորանտի դերը ռեժիսոր Անատոլի Գրանիկի «Մաքսիմ Պերեպելիցա» ֆիլմում։ Առաջին գլխավոր դերը խաղացել է «Հասակակիցները» ֆիլմում (1959)։

1964 թվականին ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտը (Սերգեյ Գերասիմովի և Տամարա Մակարովայի դերասանական արվեստանոց)։ 1964 թվականի «Ինչպիսին է այն՝ ծովը» () ֆիլմի նկարահանման հրապարակում Լիդիա Ֆեդոսեևան ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ գրող, դերասան և ռեժիսոր Վասիլի Շուկշինի հետ և նույն թվականին ամուսնացել է նրա հետ։ Ամուսնու ֆիլմերում դերասանուհին կատարել է տարբեր դերեր՝ մարմնավորելով ժողովրդական հերոսուհիների՝ անկեղծ ու դյուրահավատ, ներքին ուժով օժտված հասարակ ռուս կանանց, ինչպիսիք են Նյուրան «Печки-лавочки» ֆիլմում (1972) և Լյուբա Բայկալովան «Կարմիր բռինչ» () դրամայում (1973)։ 1974 թվականին Շուկշինի մահից հետո Լիդիա Ֆեդոսեևան վերցրել է կրկնակի ազգանուն՝ Ֆեդոսեևա-Շուկշինա։

1970-ականների ֆիլմերում դերասանուհին շարունակել է Շուկշինի հերոսուհիների գիծը՝ գլխավոր դեր խաղալով Սերգեյ Նիկոնենկոյի «Трын-трава» (1976) և Ստանիսլավ Լյուբշինի ու Գերման Լավրովի «Կանչիր ինձ լուսավոր հեռուն» (, 1977) ֆիլմերում։ 1974-1993 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայում (Մոսկվա)։ Ֆեդոսեևա-Շուկշինան նկարահանվել է բազմաթիվ պատմական ֆիլմերում՝ «Պետրոսի պատանեկությունը» (1980), «Դեմիդովները» (1983), «Виват-гардемарины!» (1991), «Պետերբուրգի գաղտնիքները» (1994, 1998), «Կոմսուհի Շերեմետևա» (1994), «Արքայազն Յուրի Դոլգորուկի» (1998) և այլն։ Նրա մասնակցությամբ գրական ստեղծագործությունների հանրաճանաչ էկրանավորումներից են՝ «Մեռած հոգիներ» (1984), «Երեկոներ Դիկանկայի մերձակայքում գտնվող ագարակում» (2001), «Փոքրիկ ողբերգություններ» (1979), «Ճանապարհորդություն տառապանքների ուղիներով» (, 1977), «Крейцерова соната» (1987) և այլն։ Նա նկարահանվել է լեհական «Մինչև արյան վերջին կաթիլը» (1979) և «Բալլադը Յանուշիկի մասին» (1987) ֆիլմերում։ Ընդհանուր առմամբ Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինան նկարահանվել է ավելի քան 80 ֆիլմերում։

1995 թվականին առաջադրվել է Ռուսաստանի Դաշնության Պետդումայի պատգամավորի թեկնածու ДВР-ОД ցուցակի առաջին եռյակում։

2005 թվականից Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինան եղել է «Виват кино России!» համառուսաստանյան կինոփառատոնի նախագահն ու ժյուրիի նախագահը։

2022 թվականի հունվարի 21-ին լրատվամիջոցներում տեղեկություն է հայտնվել, որ Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինան գտնվում է «Իդիլիա» տարեցների քաղաքային պանսիոնատում, որտեղ դրանից առաջ եղել էր ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Լեոնիդ Կուրավլյովը։

Ընտանիք 
 Առաջին ամուսինը՝ Վյաչեսլավ Վորոնին (1934-2016), դերասան, Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստ (2003),
 Դուստրը՝ Անաստասիա Վյաչեսլավովնա Վորոնինա-Ֆրանսիշկա (ծնվ.՝ 1960),
 Երկրորդ ամուսինը՝ Վասիլի Շուկշին (1929-1974), գրող, կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1969), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1971) և Լենինյան մրցանակ (1976, հետմահու) դափնեկիր,
 Դուստրը՝ Մարիա Շուկշինա (ծնվ.՝ 1967), դերասանուհի, հեռուստահաղորդավար, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ (2008),
 Դուստրը՝ Օլգա Վասիլևնա Շուկշինա (ծնվ.՝ 1968), սովորել է ՎԳԻԿ-ում,
 Երրորդ ամուսին՝ Միխայիլ Ագրանովիչ (ծնվ.՝ 1946), օպերատոր, ռեժիսոր, ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1992),
 Չորրորդ ամուսինը՝ լեհ նկարիչ Մարեկ Մեժեևսկի, 16 տարով փոքր էր Ֆեդոսեևայից,
 Հինգերորդ ամուսինը՝ Բարի Ալիբասով (ծնվ.՝ 06 հունիսի, 1947), երաժիշտ, երաժշտական պրոդյուսեր, ՌԴ վաստակավոր արտիստ (1999), պաշտոնապես ամուսնացած են եղել 2018 թվականի նոյեմբերի 20-ից մինչև 2021 թվականի սեպտեմբերի 2-ը)։

Ճանաչում և մրցանակներ  
ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակներ
 1976 – «ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ» պատվավոր կոչում (31 դեկտեմբերի, 1976) — խորհրդային կինոարվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար
 1984 – «ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ» պատվավոր կոչում
 1998 – «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (25 սեպտեմբերի, 1998) – կինոարվեստի զարգացման գործում անձնական մեծ ավանդի համար.

Այլ մրցանակներ, խրախուսանքներ և սոցիալական ճանաչում.
 1988 – «Լեհական մշակույթին մատուցած ծառայությունների համար» կրծքանշան (Լեհաստան) – «Բալլադ Յանուշիկի մասին» ֆիլմում կատարած դերի համար,
 2009 – «Հասարակությանը մատուցած ծառայությունների համար» մեդալ (Ալթայի երկրամաս)
 2011 – Դերասանուհու անունով աստղ է տեղադրվել Անապայի «Կինոդերասանների աստղային ծառուղում»

Ֆիլմագրություն 

{{Ֆիլմում|1988|Հետաքննությունը վարում են Գիտակները։ Առանց դանակի ու կաստետի|Следствие ведут ЗнаТоКи. Без ножа и кастета|Սոֆյա Ռաշիդովնա Նարզոևա}}

 Մուլտֆիլմերի հնչյունավորում 
  – «Հրեշը» () – մորաքույր Մաշա

Վավերագրական ֆիլմեր և հեռուստահաղորդումներ 
 «Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա։ «Սիրո, երեխաների, իմ մասին...» («Առաջին ալիք», 2008)
 «Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա։ «Անկանխատեսելի դեր» (, «ՏՎ Ցենտր», 2008)
 «Печки – лавочки Лидии Шукшиной» («История», 2009)
 «Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինա։ «Իմ կանացի երջանկությունը» (, «Առաջին ալիք», 2013)
 «Լիդիա Ֆեդոսեևա-Շուկշինայի տղամարդիկ» (, «ՏՎ Ցենտր», 2019).

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Лидия Федосеева-Шукшина в программе «Встречи на Моховой»: Видео // 5-тв.Ру. — 2009. — 6 сентября.
 Юлия Вербицкая-Линник: «Алибасов просто переписал квартиру на третье лицо!» 
  

Խորհրդային դերասանուհիներ
Ռուս դերասանուհիներ
Ռուս կինոդերասանուհիներ
Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
20-րդ դարի դերասանուհիներ
21-րդ դարի դերասանուհիներ