Բանգկոկի համաձայնագիր

Հարավարևելյան Ասիայի միջուկային զենքից ազատ գոտու մասին համաձայնագիր ( - SEANWFZ)  կամ Բանգկոկի համաձայնագիր (), 1995 թվականին միջուկային զենքից ազատ գոտու մասին պայմանագիր, Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի (ASEAN) հովանու ներքո գտնվող Հարավարևելյան Ասիայի անդամ 10 երկրների միջև (Բրունեյ Դարուսսալամ, Կամբոջա, Ինդոնեզիա, Լաոս, Մալայզիա , Մյանմար, Ֆիլիպիններ, Սինգապուր, Թաիլանդ և Վիետնամ)։ Այն ստորագրման համար բացվել է Բանգկոկ քաղաքում (Թաիլանդ), 1995 թվականի դեկտեմբերի 15-ին կայացած պայմանագրի համաժողովում, և այն ուժի մեջ է մտել 1997 թվականի մարտի 28-ին և պարտավորեցնում է իր անդամներին չմշակել, արտադրել կամ որևէ կերպ ձեռք բերել, տիրանալ կամ վերահսկել միջուկային զենք։

Պայմանագրին առնչվող գոտին այն տարածքն է, որը ներառում է պետությունների տարածքները և դրանց համապատասխան մայրցամաքային ելունդները (continental shelves) և բացառիկ տնտեսական գոտիները (EEZ)։ «Տարածք» նշանակում է ցամաքային տարածք, ներքին ջրեր, տարածքային ծովեր, արշիպելագային ջրեր, ծովի հատակը և դրանց ընդերքը, ինչպես նաև դրանց վերևում գտնվող օդային տարածքը։

Համաձայնագիրը ներառում է արձանագրություն, որի համաձայն Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագրով ճանաչված հինգ միջուկային զենք ունեցող պետությունները, մասնավորապես Չինաստանը, ԱՄՆ-ը, Ֆրանսիան, Ռուսաստանը և Միացյալ Թագավորությունը (որոնք նաև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հինգ մշտական անդամներն են),  պարտավորվում են պահպանել Համաձայնագիրը և չնպաստել դրա մասնակից պետությունների կողմից դրա խախտմանը։ Միջուկային զենք ունեցող ոչ մի պետություն չի ստորագրել այս արձանագրությունը։

Նախադրյալներ 
Հարավարևելյան Ասիայի միջուկային զենքից զերծ գոտու ապագա պայմանագրի (SEANWFZ) ստեղծման հիմքը դրվել է 1971 թվականի նոյեմբերի 27-ին, երբ Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի (ASEAN), 5 հիմնադիր անդամները՝ Ինդոնեզիան, Մալազիան, Ֆիլիպինները, Սինգապուրը և Թաիլանդը հանդիպեցին Մալայզիայի Կուալա Լումպուր քաղաքում և ստորագրեցին ASEAN- ի Խաղաղության, ազատության և չեզոքության գոտու մասին  հռչակագիրը (): ASEAN- ի թիրախներից մեկը նաև Հարավարևելյան Ասիայի միջուկային զենքից ազատ գոտու մասին այս համաձայնագրի (SEANWFZ) ստեղծումն էր։

Այնուամենայնիվ, այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական մթնոլորտի, այդ թվում՝ անդամների միջև եղած մրցակցության և տարածաշրջանում առկա բախումների և սառը պատերազմի պատճառով, այդ ժամանակ ավելի քիչ իրագործելի էր SEANWFZ– ի ստեղծումը։ Այսպիսով, առանց միջուկային տարածաշրջան ստեղծելու պաշտոնական առաջարկը հետաձգվեց մինչև 1990-ականները, սառը պատերազմի ավարտից և հակամարտությունների կարգավորումից հետո, և անդամ երկրները վերականգնեցին ապամիջուկայնացման ջանքերը։ 

Բանակցություններ վարելուց և ASEAN-ի աշխատանքային խմբի կողմից SEANWFZ- ի մասին պայմանագրի ավարտից հետո, SEANWFZ- ի պայմանագիրը վերջապես ստորագրվեց ASEAN- ի անդամ 10 երկրների կառավարությունների ղեկավարների կողմից Բանգկոկում, 1995 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։ Պայմանագիրն ուժի մեջ մտավ 1997 թվականի մարտի 28-ին անդամ պետությունների վավերացումից հետո․ անդամ պետություններից մեկը՝ Ֆիլիպինները չվավերացրեց այն։ 

Պայմանագիրն ամբողջությամբ ուժի մեջ մտավ 2001 թվականի հունիսի 21-ին՝ Ֆիլիպինների վավերացումից հետո, այդպիսով տարածաշրջանում արգելելով բոլոր տեսակի միջուկային զենքերը։ 2014 թվականին SEANWFZ- ի մասին պայմանագրի հանձնաժողովի նիստում նախարարները վերանայեցին SEANWFZ- ի պայմանագրի ամրապնդման գործողությունների 2013-2017 թվականների ծրագրի իրագործման առաջընթացը՝ միաժամանակ վերահաստատելով իրենց նվիրվածությունը՝ Հարավարևելյան Ասիան որպես, միջուկային զենքից ազատ գոտի պահպանելու գործին։

Մասնակից երկրներ

Անդամակցություն

Արձանագրություն 
SEANWFZ պայմանագիրը ունի Արձանագրություն, որը բաց է ստորագրման համար միջուկային զենքի ճանաչված հինգ պետությունների՝ Չինաստանի, Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի, Միացյալ Թագավորության և ԱՄՆ-ի կողմից։ Արձանագրությունը պարտավորեցնում է այդ պետություններին չնպաստել պայմանագրի որևէ խախտմանը և չօգտագործել կամ միջուկային զենք օգտագործելով չսպառնալ գոտու տարածքում։

2015 թվականին ապրիլի դրությամբ հինգ ատոմային երկրներից և ոչ մեկը չի ստորագրել Արձանագրությունը, բայց 2011 թվականի նոյեմբերին այդ տերությունները ASEAN-ի կողմերի հետ համաձայնեցրել են այն նախադրյալները, որոնք այն ստորագրելու հնարավորություն կստեղծեն։

Տես նաև 

 Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիա
 Միջուկային զինաթափում
 Միջուկային զենքից ազատ գոտի
 Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագիր
 Խաղաղության, ազատության և չեզոքության գոտի
 Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիա
 Հարավարևելյան Ասիա

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Treaty text at ASEAN
 Treaty of Bangkok at WMD411
 Text of Treaty from OPANAL
 Bangkok Treaty (in alphabetical order) At UNODA

Միջուկային զենքից ազատ գոտիներ
Սպառազինության սահմանափակման պայմանագրեր
Համաձայնագրեր
Հարավարևելյան Ասիա
20-րդ դարի պայմանագրեր
Միջուկային զենք
Սպառազինության սահմանափակում
Պայմանագրեր այբբենական կարգով