Բույան (կղզի, Դոն)

Բույան (), կղզի, որը գտնվում է Բագաևսկայա ստանիցայի անմիջական հարևանությամբ, համարվում է Ստորին Դոնի հայտնի տեսարժան վայրերից մեկը։

Լեգենդ 
Ավանի բնակիչների շրջանում համառորեն լեգենդ է պտտվում այն մասին, որ Ստեպան Ռազինը իր պարսկական գանձը 1669-1670 թվականներին թաղել է հենց այդ կղզում։ Սակայն Ռուսական կայսրության ռազմական քարտեզներում կղզին հայտնվել է միայն 19-րդ դարում տարբեր անուններով՝ Ուգլովատի, Բույնի, Բույան։

18-րդ դարի քարտեզներում կղզին բացակայում է, ինչը կասկածի տակ է դնում պարսկական ոսկու առկայությունը Բագաևսկայա ստանիցայում։

Աշխարհագրություն 
Բույանը ժամանակի ընթացքում լվացվել է ավազով և տիղմով՝ հոսանքն ի վար ավելանալով։ Այն ծածկված է խիտ բուսականությամբ, ունի մի քանի գետաբերանի ավազոտ ծովախորշեր, որոնք օգտագործվում են լողալու համար։ Շնորհիվ իր դիրքի՝ կղզին գրեթե միշտ հարմար է եղել սիրողական ձկնորսության համար։

Բագաևսկայան և Բույանը կիսում են Դոնոկ վտակը, որը մինչև 20-րդ դարը Դոն գետի հիմնական նավարկելի հոսանքն էր։ Ցիմլյանսկի ամբարտակի կառուցումից հետո թափոնները գրեթե դադարել են, գյուղի մոտ գետը ծանծաղացել է, և 20-րդ դարի երկրորդ կեսին նավագնացությունը Դոնոկով անհնար է դարձել։ Նախկին Ուգլովատայա վտակը դարձել է Դոնի ժամանակակից նավագնացային հունը։

Կղզի տանում են երկու կամուրջներ՝ «Չուգունե» (հետիոտնային) և «Բետոնե», որը խորհրդային ժամանակներում նախատեսված էր ավտոմեքենաների համար։ Դոնի կողմում պահպանվել են գետի նավամատույցի մնացորդներ, որը մինչև 2008 թվականը ընդունել է նաև ուղևորատար նավեր։ Նավամատույցի մոտ գտնվում է հազվադեպ աշխատող «Ումարի մոտ» սրճարանը՝ տարօրինակ ճարտարապետությամբ։

Իրադարձություններ 
1913 թվականին կղզու մոտ տեղի է ունեցել ռոստովցի մեծահարուստ Պարամոնովին պատկանող «Պյոտր» շոգենավի խոշոր կողոպուտ։

1941-1942 թվականներին կղզում կառուցվել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի պաշտպանության գիծ, որն այդպես էլ չի օգտագործվել։ Թշնամին խորհրդային զորքերի պաշտպանությունը ճեղքել է 1942 թվականի հուլիսին՝ հյուսիս-արևելքից։

Ծանոթագրություններ 

Ռուսաստանի կղզիներ