Մոզես տատ

Մոզես տատ (, իսկական անունը՝ Աննա Մարի Մոզես, ծննդյան ազգանունը՝ Ռոբերտսոն (, ), ամերիկացի սիրողական նկարիչ, ամերիկյան գեղանկարչական պրիմիտիվիզմի հիմնական ներկայացուցիչներից մեկը)։ Մոզեսի անունով կոչվել է  խառնարան Վեներա մոլորակի վրա։

Կենսագրություն 
Աննա Մարի Ռոբերտսոնը ծնվել է 1860 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Նյու Յորք նահանգի Վաշինգտոն շրջանում։ Տասներկու տարեկանում սկսել է աշխատել հարուստ ընտանիքներում՝ շարունակելով այդ աշխատանքը տասնհինգ տարի։ Վաղ մանկությունից սիրել նկարել սակայն կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Նյու Յորք նահանգում գտնվող ագարակում՝ լինելով ագարակատիրոջ կին։ Ամուսնու՝ Թոմաս Սալմոն Մոզեսի հետ, որը վարձու աշխատող էր, ծանոթացել է քսանյոթ տարեկանում։ Սկզբում նրանք աշխատել են տարբեր ֆերմաներում, հետո գնել են իրենց սեփականը։ Ունեցել է հինգ երեխա։ Չափահաս  տարիքում նա զբաղել է ասեղնագործությամբ, սակայն  մոտ 70 տարեկան հասակում հոդաբորբի պատճառով  չի կարողացել  զբաղվել դրանով։ 1927 թվականին ամուսնու մահից հետո Աննա Մոզեսը նորից սկսել է նկարել։ Սկզբում որդին նրան օգնել է վարել ֆերմայի գործերը, իսկ 1936 թվականին Աննա Մոզեսը տեղափոխվել է դստեր տուն։

1938 թվականին նյույորքյան կոլեկցիոները նկատել է Աննա Մոզեսի նկարը, որը ցուցադրված էր Հուզիկ Ֆոլլս () քաղաքում գտնվող դեղատան պատուհանին, որտեղ նա բնակվում էր։ Մեկ տարվա ընթացքում Մոզեսի նկարները սկսել են  հայտնվել Նյու Յորքի Սենտ-Էթիենի պատկերասրահում և գրավել կոլեկցիոներների և արվեստասերների մեծ ուշադրությունը։ 1940-ական թվականներին Մոզեսի աշխատանքների ցուցահանդեսներ են անցկացվել եվրոպական շատ երկրներում և Ճապոնիայում։ 1941 թվականին նա ստացել է Նյու Յորքի նահանգի պետական  մրցանակ, 1949 թվականին ԱՄՆ-ի նախագահ Հարի Թրումանը նրան անձամբ հանձնել է Կանանց ազգային ամերիկյան մամուլի ակումբի մրցանակը։ 1952 թվականին լույս է տեսել Աննա Մոզեսի ինքնակենսագրությունը։  1960 թվականին, երբ նշվել է Աննա Մոզեսի ծննդյան հարյուրամյակը, նրա լուսանկարը, որը նկարել է հայտնի լուսանկարիչ Կապա Կորնելը, տեղ է գտել «Լայֆ» ամսագրի շապիկին։

Մոզես տատի ստեղծագործությունում պատկերված են գյուղական բնապատկերներ և կենցաղային  տեսարաններ, հաճախ դրանք բազմաֆիգուր են և նման են մանկական նկարների։ Մոզես տատը նախընտրել է ձմեռային տեսարաններ, ամառայիններն ավելի քիչ է նկարել։ Նրա ձմեռային նկարները հիշեցնում են Պիտեր Բրեյգել Ավագի հայտնի գործերից մի քանիսը, չնայած նա երբեք չէր տեսել նրա կտավները։ Մովզես տատը բեղմնավոր նկարիչ էր․ երեք տասնամյակի ընթացքում նա ստեղծել է ավելի քան 1500 նկար։ Սկզբում յուրաքանչյուր նկար, կախված չափից, վաճառվել է 3-5 դոլարով։ Երբ նկարչի համբավը տարածվել է, աշխատանքի գինը բարձրացել է 8000 դոլարից մինչև 10,000 դոլար։

Մոզեսի ամառային բնապատկերներից մեկը՝ «Հին գունագեղ տունը, 1862» (1942 թվականի գործ), որը ստեղծվելուց հետո հեղինակից գնվել է  10 
ԱՄՆ դոլարով, 2004 թվականին Մեմֆիսում կայացած աճուրդում  վաճառվել է60 000 դոլարով։

Աննա Մերի Մոզեսը մտերիմ է  եղել ամերիկացի հայտնի նկարիչ Նորման Ռոքվելի հետ։ Մոզես  տատը նկարված է  Ռոքվելի  «Վերադարձ  տուն» նկարի ձախ  կողմում։ Այդ նկարը տպագրվել է The Saturday Evening Post ամսագրի շապիկին 1948 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։

Աննա Մոզեսի նկարները ներկայում պահվում են տարբեր թանգարաններում, այդ թվում՝ Բենինգթոնի թանգարան (Բենինգթոն, Վերմոնտ, ներառում է Մոզեսի աշխատանքների ամենամեծ հավաքածուն), Բրուքլինի թանգարան  (Նյու Յորք), Ֆիջի արվեստի թանգարան (Դավենպորտ, Այովա), Հիրշհորն թանգարան և քանդակների այգի (Վաշինգտոն ԿՇ, Լորեն Ռոջերսի արվեստի թանգարան (Լորել, Միսիսիպի), Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք), Կանացի արվեստի ազգային թանգարան (Վաշինգտոն), Ֆիլիպս հավաքածու (Վաշինգտոն), Սմիթսոնյան ամերիկյան արվեստի թանգարան, Այովայի համալսարանի արվեստի թանգարան։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 Մոզես տատի էջը Սենտ-Էթյենի պատկերասրահի կայքում
 Մոզես տատի աշխատանքները Պոմոնի համալսարանի կայքում

Ամերիկացի նկարիչներ
19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ