Ջուղայի գրչության կենտրոն

Ջուղայի գրչության կենտրոն, գործել է 12-17-րդ դարերում։

Պատմություն 

Ամենահին ձեռագիրը 1286 թվականի «Մեկնութիւն սահմանաց ժամուց եւ խորհրդոց աղօթից»-ն է, գրիչ՝ Սարգիս։ 

1325 թվականին Խաչատուր գրիչն ընդօրինակել է Ճաշոց (Մատենադարան, ձեռագիր № 6235)։ 

1388 թվականին մեծադիր Ավետարան է պատկերազարդվել Սուրբ Ամենափրկիչ վանքում։ 

15-րդ դարում կենտրոնում է գործել գրիչ ու մանրանկարիչ Մարիամը, 1456 թվականին գրչագրել է «Քարոզգիրքս Գրիգորի Տաթեւացւոյ» (կենտրոնի ընտիր նմուշներից է)։ 

16-րդ դարի վերջին և հատկապես 17-րդ դարի սկզբին մատյաններ են ընդօրինակել Հակոբ Ջուղայեցին (1587 թվականի և 1603 թվականի ձեռագրերը, նաև ծաղկողը), Բարսեղ վարդապետը («Մեկնութիւն Ղուկասու», 1603, Մատենադարան, ձեռագիր № 8243), Երեմիա երեցը (1600, Ժողովածու, Մատենադարան, ձեռագիր № 2019), Մկրտիչը (Ավետարան, 1603), Խաչատուր Խիզանեցին, Հովհան Դարգամարգեցին, Հովհաննես գրիչը, Հակոբ քահանան և ուրիշներ։ Կենտրոնում ընդօրինակված հայտնի վերջին ձեռագիրը Ռստակես աբեղայի Հայսմավուրքն է (1605)։ 

1604–1605 թվականների բռնագաղթից հետո էլ կենտրոնը շարունակել է գործել։ Ձեռագրերից պահվում են նաև Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ձեռագրատանը։

Հայ գրչության կենտրոններ