Պատկերացանցային գրաֆիկա

Պատկերացանցային գրաֆիկա կամ բիթային քարտեզ, համակարգչային գրաֆիկայի մեջ պատկերի արտահայտման ձև, որը դրսևորվում է կետային մատրիցի տեղեկույթային կառուցվածքով, որն իրականում արտահայտվում է պիքսելների ուղղանակյունաձև ցանցով, որը դիտելի է էկրանի, թղթի կամ այլ դիտարկային միջնորդիչով։

Բիթային քարտեզը պիքսելների ուղղանկյունային ցանց է, որտեղ ամեն պիքսելի գույնը հստակեցվում է բիթերի քանակով։ Պատկերացանցը տեխնիկապես բնորոշվում է նկարի պիքսելային բարձրությամբ ու լայնությամբ և գույնի խորությամբ։

Ի հակադրություն պատկերացանցային գրաֆիկայի` վեկտորային գրաֆիկան բաղկացած է գծային նկարներից։ Վեկտորային գրաֆիկան հնարավոր է վերածել պատկերացանցայինի, իսկ պատկերացանցայինը` վեկտորայինի, սակայն երկու դեպքում էլ պատկերի տեղեկույթի մի մասը կորում է։

Անվանում 
Պատկերացանցային գրաֆիկան անվանում են նաև ռաստերային՝ լատիներեն rastrum (կսմիթ) բառից։ Դրա նման անվանման պատճառն այն է, որ պատկերացանցային գրաֆիկայի առաջին սարքերն օգտագործում էին պատկերի արտադրման գծային եղանակ՝ կատոդային ճառագայթի մագնիսական կամ էլեկտրոստատիկ ուղղորդմամբ։

Հավելվածներ

Համակարգչային ցուցասարքեր 
Ժամանակակից համակարգիչների մեծամասնությունն ունի բիթային քարտեզով տեսասարք, որի վերէկրանային ամեն պիքսել ուղղակիորեն համապատասխանում է հիշողության մեջ գտնվող բիթերի փոքր քանակությանը։ Էկրանի թարմացումը տեղի է ունենում պիքսելների զննմամբ և դրանց գունավորմամբ` բիթերի խմբի գունավորմանը համապատասխան։ Վերաթարմացման գործընթացը հաճախ գրաֆիկական պրոցեսորի մաս է կազմում։ Նման տեսասարքերի առաջին օրինակները հայտնագործվել են ուշ 1960-ականներին։

Պատկերների պահպանում 
Համակարգչային պատկերների մեծամասնությունը պահպանվում է ռաստերային գրաֆիկական ձևաչափերով՝ օրինակ  GIF, JPEG, PNG և այլ ձևաչափերով, որոնք տարածված են համաշխարհային սարդոստայնում։ Եռաչափ պիքսելային ռաստերային գրաֆիկան օգտագործվում է տեսախաղերում և ՄՌՇ սարքերում։

Աշխարագրական տեղեկատվական համակարգ 
ԱՏՀ տեղեկույթը սովարաբար պահվում է պատկերացանցային ձևաչափերով, որպեսզի աշխարագրական տեղեկույթը պահպանվի պիքսելային արժեքներով։

Թույլատրում 
Պատկերացանցային գրաֆիկան կախում ունի թույլատրումից, ինչը նշանակում է, որ դրա մասշտաբը չի կարող մեծացվել առանց որակի անկման, ի տարբերություն վեկտորային գրաֆիկայի։ Պատկերացանցային գրաֆիկան հիմնականում օգտագործում են լուսանկարիչները։ Ժամանակակից համակարգչային տեսասարքերն ապահովում են մոտ 72-130 պիքսել/դյույմ, իսկ տպիչները մինչև 2400 կետ/դյույմ թույլատրում։

Պատկերացանցային պատկերների խմբագրիչներ 
PaintShop Pro, Painter, Photoshop, Paint.NET, MS Paint, GIMP և այլ պատկերացանցային պատկերային խմբագրիչներ նախատեսված են պիքսելների խմբագրման համար։ Պիքսելային պատկերների խմբագրիչների մեծ մասն օգտագործում է RGB համադրությունը, իսկ մյուսները՝ CMYK համադրությունը։

Տես նաև 
Համակարգչային գրաֆիկա

Ծանոթագրություններ 

Համակարգչային գրաֆիկա
Գրաֆիկական ֆորմատներ
Տեսական ինֆորմատիկա
Պատկերի թվային մշակում