Մարիա Ժոաո Ռոդրիգես

Մարիա Ժոաո Ռոդրիգես (, ), արքայազն Հենրիի շքանշանակիր, պորտուգալացի ակադեմիկոս և քաղաքական գործիչ, 2014-2019 թվականներին եղել է Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր, Սոցիալիստների և դեմոկրատների խմբակցության փոխնախագահ։ 2017 թվականից նաև Եվրոպական առաջադիմական գիտությունների հիմնադրամի նախագահն է (FEPS): 

Ռոդրիգեսի քաղաքական կարիերան սկսվել է որպես Պորտուգալիայի զբաղվածության նախարար վարչապետ Անտոնիու Գուտեռեշի առաջին կառավարությունում (1995–1997 թվականներ), որպես քաղաքական գործիչ 2000 թվականից ի վեր պաշտոններ է զբաղեցրել Եվրոպական հաստատություններում, հատկապես ԵՄ Խորհրդի նախագահությունների առաջատար թիմերում։ Նա թե՛ Պորտուգալիայի, թե՛ ԵՄ մակարդակով մի շարք ընտրված ներկայացուցիչների հատուկ խորհրդականն է, մասնավորապես՝ նախկին վարչապետ, ՄԱԿ-ի ներկայիս գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտեռեշի, մի քանի եվրահանձնակատարների և Եվրոպական սոցիալիստների կուսակցության նախկին նախագահ Պոուլ Նյուրուպ Ռասմուսենի։

Ռոդրիգեսը հայտնի է որպես «Լիսաբոնի ռազմավարության մայր», քանի որ սա Ռոդրիգեսի հիմնական արդյունքներից մեկն է։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հետևյալ քաղաքականությունների մշակման մեջ. ԵՄ 2020 ռազմավարություն (Լիսաբոնի աճի և աշխատատեղերի ռազմավարության հետագա ընթացքը), Եվրոպական խորհրդի կողմից ընդունված Գլոբալիզացիայի մասին ԵՄ հռչակագիրը (2007 թվական), ռազմավարական գործընկերություն ԱՄՆ-ի, Չինաստանի, Հնդկաստանի, Ռուսաստանի, Հարավային Աֆրիկայի և Բրազիլիայի հետ (2007-2012 թվականներ), Էրազմուս ծրագրի նոր փուլը (2008 թվական), Եվրոպական տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականության առաջնահերթությունները (2005–2007 թվականներ), արձագանքները եվրոգոտու ճգնաժամին (2008–2013 թվականներ), Եվրոպական հանձնաժողովի տարեկան աշխատանքային ծրագրի վերաբերյալ Եվրախորհրդարանի ռազմավարական բանաձևերը (2015-2017 թվականներ), 2017 թվականից՝ Սոցիալական իրավունքների եվրոպական հենասյունը։

2014 թվականին Ռոդրիգեսն ընտրվել է Եվրախորհրդարանի անդամ՝ միանալով Սոցիալիստների և դեմոկրատների առաջադեմ դաշինքի (S&D) խմբին, Եվրախորհրդարանի երկրորդ կարևորագույն խմբակցությունը, 28 անդամ երկրներից 190 անդամներով, որոնք նրան ընտրել են 2014 թվական որպես փոխնախագահ։ Որպես S&D փոխնախագահ՝ նա պատասխանատու է ԵՄ այլ հաստատությունների հետ ընդհանուր համակարգման և փոխհարաբերությունների համար, նա նաև Զբաղվածության և սոցիալական հարցերի (EMPL) և Տնտեսական և դրամավարկային հարցերի (ECON) հանձնաժողովների անդամ է։

Ռոդրիգեսը Եվրոպական տնտեսական քաղաքականության պրոֆեսոր էր Եվրոպական ուսումնասիրությունների ինստիտուտում՝ Բրյուսելի ազատ համալսարանում(Université libre de Bruxelles) և Լիսաբոնի համալսարանական ինստիտուտում (ISCTE): Եղել է Եվրահանձնաժողովի սոցիալ-տնտեսական գիտությունների խորհրդատվական խորհրդի նախագահը։ Նա հարյուրից ավելի հրատարակությունների, մասնավորապես, գրքերի հեղինակ է։

Կրթություն
Ռոդրիգեսը Փարիզի 1 Պանթեոն-Սորբոնի համալսարանից ունի երեք մագիստրոսի կոչում և տնտեսագիտության թեկնածուի գիտական աստիճան, ինչպես նաև սոցիոլոգիայի գիտական աստիճան Լիսաբոնի համալսարանական ինստիտուտից։

Քաղաքական կարիերա

Կարիերա ազգային քաղաքականության մեջ
1987 թվականից Լիսաբոնի համալսարանական ինստիտուտում (ISCTE-IUL) տնտեսագիտության պրոֆեսոր Մարիա Ժոաո Ռոդրիգեսը սկսել է իր կարիերան հասարակական գործերում 1993 թվականին որպես խորհրդատու զբաղվածության և սոցիալական ապահովության նախարարությունում, որն այն ժամանակ ղեկավարում էր Ժոզե Ֆալկաո Կունյան՝ վարչապետ Անիբալ Կավակու Սիլվայի պահպանողական կառավարությունում։ 1995 թվականի համընդհանուր ընտրություններում Սոցիալիստական կուսակցության հաղթանակից հետո վարչապետ Անտոնիու Գուտեռեշի կողմից 1995 թվականի հոկտեմբերի 28-ին նշանակվեց զբաղվածության և ուսուցման նախարար։ Նա սոցիալական գործընկերների հետ ռազմավարական պայմանավորվածություն է ձեռք բերել՝ նախապատրաստելու Պորտուգալիայի անդամակցությունը Եվրագոտուն (1997 թվական), ավարտել է մեծ բարեփոխումը Եվրոպական սոցիալական հիմնադրամի կառավարման մեջ և պաշտոնավարել է մինչև 1997 թվականի նոյեմբերի 25-ը։

Լիսաբոնի ռազմավարություն

Զբաղվածության նախարարի պաշտոնից հետո Ռոդրիգեսը 1998 թվականին վարչապետ Անտոնիու Գուտեռեշի կողմից նշանակվել է հատուկ խորհրդական և վարչապետի առաջադեմ ուսումնասիրությունների բաժնի ղեկավար։ Այս պաշտոնում նա դրամատիկ դեր է խաղացել Եվրամիության Պորտուգալիայի նախագահության ժամանակ 2000 թվականի առաջին կիսամյակին։ Պորտուգալիայի նախագահությանը հատկապես հաջողվեց փոխզիջում ապահովել այսպես կոչված Լիսաբոնի ռազմավարության վերաբերյալ, որը համապարփակ ծրագիր էր, որն ուղղված էր ԵՄ-ում նորարարության վրա հիմնված աճի, մրցունակության և զբաղվածության մակարդակի բարձրացմանը։ Ռազմավարությունն ընդունվել է 2000 թվականի մարտին Լիսաբոնում կայացած Եվրոպական խորհրդի արտահերթ նիստում, որի ժամանակ Մարիա Ժոաո Ռոդրիգեսը հանդես է եկել որպես վարչապետի ներկայացուցիչ։ Նա հատկապես նպաստել է բրիտանական և ֆրանսիական կառավարությունների պատվիրակությունների միջև փոխզիջման հասնելուն՝ դիմելով համակարգման բաց մեթոդին։ Մարիա Ժոաո Ռոդրիգեսը շարունակել է ուշադիր հետևել Լիսաբոնի ռազմավարության զարգացումներին, մասնավորապես որպես Եվրոպական Միության Լյուքսեմբուրգի Նախագահության հատուկ խորհրդական Լիսաբոնի ռազմավարության միջնաժամկետ վերանայման համար (2005 թվական) և Եվրահանձնաժողովի և Ժան-Կլոդ Յունկերի հատուկ խորհրդական Լիսաբոնի ռազմավարության հարցերով։

Հետադարձ հայացք գցելով այս փորձառությանը 2010 թվականին՝ Ռոդրիգեսը գրել է. «Նույնիսկ եթե կային ակնհայտ ձախողումներ, Լիսաբոնի ռազմավարության իրականացումը չպետք է ձախողված համարվի»։ Լիսաբոնի ռազմավարությունը հիմնականում համարվում է ձախողումներ ունեցած, բայց կան նաև որոշակի ձեռքբերումներ։ 2007 թվականին ԵՄ համախառն միջին արդյունքը կազմել է 2,7%, և ստեղծվել է 16 միլիոն աշխատատեղ։ Ամենից շատ այն փոխել է Եվրամիության կառավարումը տնտեսական և սոցիալական քաղաքականության ավելի բարձր համակարգմամբ՝ ներառելով շուրջ 400 միջոցառումներ։

2007 թվականին Ռոդրիգեսը վարչապետ Ժոզե Սոկրատեշի կողմից նշանակվել է Եվրոպական միության խորհրդի նախագահության հատուկ խորհրդական, որն զբաղվում էր Լիսաբոնի պայմանագրով, Լիսաբոնի ռազմավարությամբ և միջազգային գործընկերների՝ Չինաստանի, Հնդկաստանի, Բրազիլիայի, Ռուսաստանի և Աֆրիկայի հետ ԵՄ գագաթնաժողովներով։ Այս առաքելությունը, որը հասավ Լիսաբոնյան պայմանագրի բանակցություններին, ավարտվել է 2008 թվականի հունվարի 1-ին, երբ Եվրամիությունում նախագահությունը հանձնվել է Սլովենիային։ Այս միջազգային գործընկերների հետ Ռոդրիգեսը սկսել է նաև «Երկխոսություններ հանուն կայուն զարգացման» գործընթացը, որը հովանավորվում է Գյուլբենկյան հիմնադրամի կողմից։

2010 թվականին Լիսաբոնի ռազմավարությանը հաջորդեց «Եվրոպա 2020» ռազմավարությունը՝ «խելացի, կայուն և ներառական տնտեսական աճի» ԵՄ նոր ծրագիրը։ Թեև այլևս չի գործում որևէ պաշտոնական կարգավիճակով, սակայն Լիսաբոնի ռազմավարության հետ կապված Ռոդրիգեսի նախկին փորձը նշանակում էր, որ նրա տեսակետը Եվրոպա 2020-ի վերաբերյալ բարձր է գնահատվում ողջ քաղաքական սպեկտրում և եվրոպական շատ մայրաքաղաքներում։

Մինչև 2014 թվականը Ռոդրիգեսը նաև պրոֆեսոր էր Բրյուսելի ազատ համալսարանում և Լիսաբոնի համալսարանում։

Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր, 2014–2019 թվականներ
2014 թվականի Եվրոպական ընտրություններում Ռոդրիգեսը դարձավ Եվրախորհրդարանի պատգամավոր և Սոցիալիստների և դեմոկրատների առաջադիմական դաշինքի փոխնախագահը, որը երկրորդ կարևորագույն խորհրդարանական խումբն էր ևս ինը Եվրախորհրդարանի պատգամավորների հետ միասին։ Նա նաև միացել է Զբաղվածության և սոցիալական հարցերի հանձնաժողովին։

2015 թվականի դեկտեմբերին Ռոդրիգեսը եղել է Պորտուգալիայի Պետական ​​խորհրդի (Հանրապետության Նախագահի խորհրդատվական խորհուրդ) թեկնածուներից մեկը՝ Պորտուգալիայի խորհրդարանի ձախակողմյան կուսակցությունների կողմից առաջադրված ցուցակում՝ որպես փոխարինող անդամ։

2015 թվականին Ռոդրիգեսը Եվրոպական պառլամենտում գլխավորել է նաև S&D խումբը՝ մանրամասն դիրքորոշումներ ընդունել Հունաստանի պետական ​​պարտքային ճգնաժամի վերաբերյալ և Եվրամիության տնտեսական և արժութային միության բարեփոխման վերաբերյալ։ Այնուհետև նա նշանակվեց Եվրոպայում սոցիալ-դեմոկրատական ​​առաջնորդների հետ այս բանավեճը վարելու համար։ 2017 թվականին նա ստացել է Եվրոպական խորհրդարանի հինգ քաղաքական խմբերի մեծամասնությունը՝ աջակցելու «Սոցիալական իրավունքների եվրոպական հենասյունի» վերաբերյալ իր զեկույցին և նշանակվել է վերջնական բանակցությունների համար. այն հռչակվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 17-ին Գյոթեբորգի գագաթնաժողովում։

Քաղաքական պաշտոններ
Ռոդրիգեսը մշակել է նաև քաղաքական արձագանքը եվրոգոտու ճգնաժամին, հատկապես Եվրոպական ֆինանսական կայունության հիմնադրամի և Եվրոպական միության տնտեսական կառավարման հետ կապված։ 2010 թվականի հոկտեմբերին նա եվրոպական ընթացիկ հարցերի EurActiv առցանց թերթում հրապարակել է «կարճ թատերական պիես», որն ամփոփում էր իր մտքերը Եվրոպական տնտեսական կառավարման խնդրի վերաբերյալ, իսկ դրան հաջորդեցին մի շարք այլ քաղաքական փաստաթղթեր, զեկույցներ և գրքեր։ 2011 թվականի դեկտեմբերին Ռոդրիգեսը առաջարկում էր «մեծ բազուկայի» կիրառումը եվրոգոտու ճգնաժամը լուծելու համար՝ ի դեմս Եվրոպական կենտրոնական բանկի կողմից պետական պարտքի լայնածավալ գնման։

ԵՄ քաղաքականության մշակման հիմնական արդյունքներ
 ԵՄ «Լիսաբոնյան ռազմավարություն» աճի և աշխատատեղերի համար՝ արդյունաբերական, տեղեկատվական հասարակության, հետազոտությունների, նորարարության, կրթության, զբաղվածության, սոցիալական պաշտպանության և շրջակա միջավայրի քաղաքականության նոր քաղաքական կողմնորոշումներով (2000-2010 թվականներ)։ 
ԵՄ 2020 ռազմավարության հետագա ընթացքը
 ԵՄ Լիսաբոնի պայմանագիր, վերջնական բանակցային թիմ (2007 թվական)
 Եվրոպական խորհրդի կողմից ընդունված Գլոբալիզացիայի մասին ԵՄ հռչակագիրը (2007 թվական) 
 ԵՄ գագաթնաժողովների նախապատրաստում ԵՄ ռազմավարական գործընկերների հետ՝ ԱՄՆ, Չինաստան, Հնդկաստան, Ռուսաստան, Հարավային Աֆրիկա և Բրազիլիա (2007-2012 թվականներ) 
 Էրազմուս ծրագրի նոր փուլ (2008 թվական) 
 Եվրոպական տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականության առաջնահերթություններ (2005–2007 թվականներ) 
 Արձագանքներ եվրոգոտու ճգնաժամին (2008–2013 թվականներ)
 Սոցիալական իրավունքների եվրոպական հենասյուն (2017 թվական) 
 ԵԽ ռազմավարական բանաձևեր Եվրոպական հանձնաժողովի տարեկան աշխատանքային ծրագրի վերաբերյալ (2015-2017 թվականներ)

Հիմնական գիտական գործունեություն
 Բրյուսելի Ազատ համալսարանի Եվրոպական ուսումնասիրությունների ինստիտուտի եվրոպական տնտեսական քաղաքականության պրոֆեսոր
 Լիսաբոնի համալսարանական ինստիտուտի (ISCTE-IUL) տնտեսագիտության պրոֆեսոր, ներկայումս արձակուրդում է՝ կապված հանրային շահերի գործունեության հետ 
 Եվրոպական հանձնաժողովի Խորհրդատվական խորհրդի նախագահ, որը պատասխանատու է սոցիալ-տնտեսական գիտությունների հետազոտությունների 7-րդ շրջանակային ծրագրի նախապատրաստման համար
 Տնտեսական զեկուցող ESPAS, Եվրոպական ռազմավարական պլանավորման և վերլուծության համակարգում
 ԵՄ-ի և Բրազիլիայի, Ռուսաստանի, Հնդկաստանի և Չինաստանի միջև կապ հաստատող «Երկխոսություններ հանուն կայուն զարգացման» ծրագրի համակարգող․ Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամ 
 Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (OECD) կառավարման երկարաժամկետ ռազմավարների ցանցի անդամ
 Վարչապետի հատուկ խորհրդական և վարչապետի առաջադեմ հետազոտությունների բաժնի ղեկավար

Այլ գործունեություն
 Եվրոպայի վերաիմաստավորում (Reimagine Europa), Խորհրդատվական խորհրդի անդամ
 Եվրոպական առաջադեմ հետազոտությունների հիմնադրամ (FEPS), նախագահ (2017 թվականից)
 Ժակ Դելորի ինստիտուտ, Կառավարման խորհրդի անդամ
 Եվրոպական քաղաքականության կենտրոն (EPC), Ռազմավարական խորհրդի անդամ
 New Pact for Europe, Member of the Advisory Group (since 2012):

Ճանաչում

Մրցանակներ
 Առաջադրվել է Gaetan Pirou մրցանակին (Տնտեսական գիտության մրցանակ, որը տրվել է ֆրանսիական համալսարանների կողմից ազգային մակարդակով), 1986 թվական
 Գյուլբենկյանի անվան գիտության և տեխնիկայի ազգային մրցանակ Պորտուգալիայում 1986 թվականին՝ զբաղվածության համակարգի վերաբերյալ իր թեկնածուական ատենախոսության համար
 Գիտության և տեխնոլոգիայի բնագավառում Boa Esperança (Բարի Հույս) բարձր նիշով մրցանակ Պորտուգալիայում, 1992 թվական։

Ազգային պարգևներ
 Լյուքսեմբուրգի Մեծ Դքսության Կաղնու թագի շքանշանի շքանշանակիր՝ սոցիալական Եվրոպայի առաջմղման գործում ունեցած ավանդի համար, 2000 թվական
 Պորտուգալիայի Հանրապետության Արքայազն Հենրիի շքանշանի մեծ ասպետ, իր գիտական և հանրային ծառայության գործունեության և եվրոպական ներդրման համար, 2003 թվական
 Ֆրանսիական Հանրապետության Պատվո լեգեոնի ասպետ, եվրոպական ինտեգրման և ԵՄ աճի և աշխատատեղերի Լիսաբոնի ռազմավարության մեջ իր դերի համար, 2005 թվական 
 Ֆրանսիական Հանրապետության Պատվո լեգեոնի շքանշանակիր (Պարգևատրում շքանշանի կատեգորիայում), ԵՄ նախագահության և Լիսաբոնի պայմանագրում իր դերի համար, 2008 թվական։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
Twitter
Facebook

Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Կին գիտնականներ
Պորտուգալացի գիտնականներ
Պորտուգալացի ակադեմիկոսներ