Դժոխքի երրորդ շրջան

Դժոխքի երրորդ շրջանը պատկերված է Դանթե Ալիգիերիի «Դժոխք»-ում՝ 14-րդ դարի «Աստվածային կատակերգություն» պոեմի առաջին մասում։ Inferno-ն պատմում է Դանթեի ճանապարհորդության մասին քրիստոնեական դժոխքի տեսիլքի միջով, որը դասավորված է ինը շրջաններով, որոնք համապատասխանում են մեղքի դասակարգմանը. երրորդ շրջանակը ներկայացնում է շատակերության մեղքը, որտեղ որկրամոլների հոգիները պատժվում են սառցե ցեխի թագավորությունում։

Երրորդ շրջանակում Դանթեն հանդիպում է Սիակո անունով մի մարդու, ում հետ նա քննարկում է ժամանակակից վեճը Գելֆների և Գիբելիների միջև Ֆլորենցիայում. Շրջանակում բնակվում է նաև եռագլուխ շան Կերբերոսը, որը տանջում է մեղավորներին՝ բաժանելով նրանց։

Անիծյալների հակապատժային պատժի վրա կենտրոնանալու փոխարեն՝ Դանթեի՝ դժոխքի երրորդ շրջանի պատկերումն օգտագործում է Չիակոյի կերպարը, որի պատմականությունը վիճարկվում է, ուսումնասիրելու Ֆլորենցիայի քաղաքականությունը, որը նախկինում հանգեցրել էր նրան, որ հեղինակը աքսորվել էր քաղաքից։ մահվան ցավ. Որպես այդպիսին, բանաստեղծությունը զուգահեռ է անցկացնում որկրամոլության և իշխանության ծարավի միջև:

Համառոտագիր 

Դժոխքը Դանթե Ալիգիերիի «Կոմմեդիա» եռամաս պոեմի առաջին բաժինն է, որը հաճախ հայտնի է որպես Աստվածային կատակերգություն։ Գրված 14-րդ դարի սկզբին, աշխատության երեք բաժինները պատկերում են Դանթեին առաջնորդվելով դժոխքի (Inferno), քավարանի (Purgatorio) և դրախտի (Paradiso) քրիստոնեական հասկացությունների միջոցով։ Inferno-ն պատկերում է դժոխքի տեսիլքը, որը բաժանված է ինը համակենտրոն շրջանակների, որոնցից յուրաքանչյուրում ապրում են հոգիներ, ովքեր մեղավոր են որոշակի դասի մեղքի համար։

Իր ուղեկցորդ՝ հռոմեացի բանաստեղծ Վիրգիլիոսի գլխավորությամբ Դանթեն մտնում է դժոխքի երրորդ շրջան։ Դանթեն արթնանում է դժոխքի երկրորդ օղակում ուշաթափվելուց և տեսնում է, որ երրորդ շրջանը պատված է սառցե կարկուտի և անձրևի հեղեղով, որը փտում է գետինը։ Երեքգլխանի շունը՝ Կերբերուսը, մոտենում է և նրան լռեցնում Վիրգիլիոսը, ով կերակրում է նրան մի քանի բուռ թանձր ցեխով, որը կազմում է գետինը։ Կերբերուսը այս շրջանում ծառայում է որպես տանջող՝ ուտելով անիծյալներին և անընդհատ աղաղակող սովից։

Դանթեն և Վերգիլիոսը քայլում են երրորդ շրջանով՝ ոտք դնելով որկրամոլների խոնարհված մարմիններին, որոնք պատժվում են՝ առաջինը դեմքով պառկելով սառցե ցեխի մեջ՝ կույր և անկատար։ Մի հոգի ողջունում է զույգին՝ ինքն իրեն ճանաչելով որպես Սիակո, բնիկ Ֆլորենցիայից։ Սիակոն և Դանթեն քննարկում են քաղաքի գելֆի և գիբելինի խմբակցությունների միջև քաղաքական վեճը, ընդ որում Սիակկոն առաջարկում է մարգարեություն, որ յուրաքանչյուր կուսակցություն կարճ ժամանակով կվերահսկի Ֆլորենցիան։ Սիակոն խնդրում է Դանթեին բարի խոսել իր մասին, երբ նա վերադառնա մահկանացու աշխարհ։ Երբ Դանթեն և Վերգիլիոսը հեռանում են շրջանակից, Վիրգիլիոսը բացատրում է, որ դժոխքում մեղավորների պատիժներն ավելի են խստանալու Վերջին դատաստանից հետո:

Նախապատմություն 

Կերբերուսի ներկայությունը դժոխքի երրորդ օղակում Դանթեի կողմից հարմարեցված և ուժեղացված հին հունական դիցաբանական կերպարի ևս մեկ օրինակ է. Ինչպես և Քարոնը և Մինոսը նախորդ կանտոներում, Կերբերոսը մի կերպար է, որը կապված է հունական անդրաշխարհի հետ Վերգիլիոսի և Օվիդիսի ստեղծագործություններում, ով վերափոխվել է Կոմեդիայում իր հայտնվելու համար։ Վերգիլիոսը Կերբերուսին կեղտով հանգստացնում է, ակնարկում է Վիրգիլիոսի Էնեիդին, որտեղ որսը նմանապես լռեցվում է մեղրով տորթերով։

Հայտնի չէ՝ Սիակկո անունով մարդը իրականում գոյություն է ունեցել, թե հորինել է Դանթեը։ Նրա անունը կարդացվել է որպես «խոզ» բառի խաղ (ciacco), չնայած այն տոնը, որով Դանթեն դիմում է նրան, ցույց է տալիս, որ դա կարող է լինել պատշաճ անուն և ոչ ծաղր։ Ջովաննի Բոկաչիոն՝ մեկ այլ գրող Դանթեի հայրենի Ֆլորենցիայից, նույնպես օգտագործում է կերպարը «Դեկամերոն»-ում, թեև պարզ չէ՝ դա հիմնված է Դժոխքի վրա, թե պատմական անձի հետ ընդհանուր ծանոթության վրա։

Դանթեի զրույցը Սիակոյի հետ օգտագործվում է պատմելու գելֆի և գիբելի խմբակցությունների միջև վեճը, որոնք Դանթեի կենդանության օրոք պայքարում էին Ֆլորենցիայի վերահսկողության համար. Կոմեդիան գրվել է այն ժամանակ, երբ Դանթեն աքսորվել է քաղաքից՝ հեռակա դատապարտվելով մահապատժի։ Դանթեի աքսորի ժամանակ գելֆները, ովքեր պաշտպանում էին Իտալիայում պապականության ազդեցությունը Սուրբ Հռոմեական կայսրի նկատմամբ գիբելյանների նախապատվության վրա, բաժանվել էին «սպիտակ» և «սև» խմբերի՝ Բոնիֆացիոս 8-րդ պապին աջակցելու համար։ Սպիտակ գելֆները, որոնց պատկանում էր Դանթեն, կողմ էին Ֆլորենցիայի ինքնավարությանը և դեմ էին Բոնիֆացիսին. Քաղաքի վրա նրանց նախնական հսկողությունն ավարտվեց, երբ սև գուելֆները, պապական զորքերի աջակցությամբ, վերականգնեցին քաղաքը 1301 թվականին։

Վերլուծություն 

Դանթեի դժոխքի պատկերը կարգուկանոն է, ի տարբերություն ժամանակակից ներկայացումների, որոնք, ըստ գիտնական Ռոբին Կիրկպատրիկի, «պատկերվում էին որպես քաոս, բռնություն և այլանդակություն»։ Քըրքպատրիկը հակադրում է Դանթեի պոեզիայի և Պադուայի Սկրովեգնի մատուռում Ջոտտոյի որմնանկարների միջև։ Դանթեի կանոնավոր դժոխքը Աստծո կողմից ստեղծված կառուցվածքային տիեզերքի ներկայացումն է, որը ստիպում է իր մեղավորներին օգտագործել «խելքն ու հասկացողությունը»՝ մտածելու իրենց նպատակի մասին։ Դժոխքի իննապատիկ ստորաբաժանման վրա ազդում է Պտղոմեոսյան տիեզերագիտության մոդելը, որը նմանապես տիեզերքը բաժանեց ինը համակենտրոն ոլորտների։

Դժոխքի երրորդ շրջանակը տեսնում է կոնտրապասոյի օգտագործումը, որը թեմա է Աստվածային կատակերգության ողջ ընթացքում։ Կոնտրապասոն, որը ծագել է լատիներեն contra («փոխադարձ») և pati («տառապել») բառերից, այն հասկացությունն է, որ տառապանքը հետմահու կյանքում լինելով կյանքում կատարված մեղքերի արտացոլումն է։ Այս հասկացությունը բխում է ինչպես աստվածաշնչյան աղբյուրներից, ինչպիսիք են Երկրորդ Օրինաց և Ղևտական գրքերը, ինչպես նաև դասական գրողներ Վերգիլիոս և Սենեկա Կրտսերը; Սենեկայի Հերկուլես Ֆուրենսը արտահայտում է այն գաղափարը, որ «quod quisque fecit patitur» կամ «այն ինչ արել է յուրաքանչյուրը, նա տառապում է»։ Երրորդ օղակում որկրամոլության ջերմ հարմարավետությունը պատժվում է սառցե ձնախառն անձրեւով, որտեղ մեղավորները սոված շների պես ոռնում են. ցեխն ու լորձը դրանց ավելցուկի արտացոլումն է։

Դանթեն օգտագործում է դժոխքի երրորդ շրջանակը՝ ժամանակակից քաղաքականությունը քննարկելու համար. թեև որկրամոլության մեղքի հետ հստակ քաղաքական կապ չկա, Դանթեն Ֆլորենցիա քաղաքը համեմատում է գերհագեցած ստամոքսի հետ՝ «այնքան նախանձով լի», որ այն հորդում է։ Ուն Ֆալքեյդը իր «Ավինյոնյան պապությունը վիճարկված. մտավոր պատմություն Դանթեից մինչև Եկատերինա Սիենացին» գրքում նշում է, որ կանտոն կենտրոնանում է «իշխանության անսանձ ծարավի» վրա, այլ ոչ թե «սննդի, խմիչքի և մարմնական ցանկությունների» վրա, որոնք սպասվում են էպիկուրյան որկրամոլությունից։  Ֆալքեյդը նաև համեմատություն է անցկացնում Ֆլորենցիայի «բաժանված քաղաքի» խմբակցությունների և այս կանտոյում Կերբերուսի թողած պատառոտված մարմինների միջև։

Ծանոթություններ

Դժոխքի երրորդ շրջան

Աղբյուրներ 

 in

Հղումներ 

 in 

Դանթե