Կոստաս Կարամանլիս

Կոստաս Կարամանլիս (ամբողջական անվանումը՝ Կոնստանդինոս Ալեքսանդրու Կարամանլիս, , ), հույն քաղաքական գործիչ, Հունաստանի խորհրդարանի անդամ, Հունաստանի վարչապետ 2004 թվականի մարտից մինչև 2009 թվականի հոկտեմբեր։ 2004-2006 թվականներին նա նաև եղել է Հունաստանի մշակույթի և սպորտի նախարարը՝ ղեկավարելով Աթենքում 2004 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերը։ Նրա տնտեսական բարեփոխումները մի քանի անգամ քննադատության են ենթարկվել և զանգվածային բողոքների են հանգեցրել 2008 թվականի վերջին։ Նա քաղաքական տոհմի անդամ է, Հունաստանում հայտնի քաղաքական գործիչ Կոնստանդինոս Կարամանլիսի եղբորորդին, որը բազմիցս աշխատել է որպես երկրի վարչապետ և նախագահ, «Նոր ժողովրդավարություն» կուսակցության առաջնորդ։ Հունաստանի կառավարության պատմության մեջ ամենաերիտասարդ ղեկավարը։

Կենսագրություն 
Կոստանդինոս «Կոստաս» Ալեքսանդրու Կարամանլիսը (Konstantinos «Kostas» Alexandrou Karamanlis) ծնվել է 1956 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Աթենքում։ Ազգությունը՝ կարամանլիդ։ Նրա հայրը Ալեկոսը Կոստանդինոս Կարամանլիսի եղբայրն է, որը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին բազմիցս աշխատել է որպես Հունաստանի նախագահ և վարչապետ, և եղել է պահպանողական «Նոր ժողովրդավարություն» կուսակցության հիմնադիրը։

Կարամանլիսը սովորել է Աթենքի փորձարարական դպրոցում, սիրում է ֆուտբոլ։ Ընդունվել է Աթենքի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1979 թվականին։ Տեղեկություններ են եղել նաև այն մասին, որ 1977-1979 թվականներին Կարամանլիսը ծառայել է հունական բանակում։ 1980-1984 թվականներին սովորել է մագիստրատուրա և ասպիրանտուրա՝ ԱՄՆ-ի Թաֆթս համալսարանի Ֆլեթչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցում (Fletcher School of Law and Diplomacy, Tufts University), որտեղ ստացել է քաղաքագիտության և տնտեսագիտության մագիստրոսի և դիվանագիտության պատմության դոկտորի կոչում։

Դեռ ուսանողական տարիներին Կարամանլիսը դարձել է «Նոր ժողովրդավարություն» պահպանողական կուսակցության անդամ։ 1974-1979 թվականներին նա եղել է «Նոր ժողովրդավարության» երիտասարդական թևի ակտիվ գործիչ և ընտրվել նրա առաջնորդ, իսկ 1979 թվականին ընդունվել է որպես կուսակցության անդամ։

1983-1985 թվականներին Կարամանլիսը ԱՄՆ-ում սովորելիս դասավանդում էր դիվանագիտության, կորպորատիվ իրավունքի և քաղաքագիտության պատմություն Աթենքի Դերի (Deree College) մասնավոր քոլեջում։ 1986 թվականին Կարամանլիսն ընտրվել է Եվրոպայում զինաթափման, խաղաղության և անվտանգության շարժման (KIPAEA) և «Europe 92» եվրոպական ինտեգրման հունական կենտրոնի նախագահ։ 1984-1999 թվականներին աշխատել է որպես փաստաբան։ Նրա հոդվածները տպագրվել են Oikonomikos Tachydromos շաբաթաթերթում։

Քաղաքական գործունեություն 
1989 թվականին Կարամանլիսը Հունաստանի խորհրդարանում գրավել է առաջին տեղը «Նոր ժողովրդավարությունից»՝ ընտրություններում հաղթելով Սալոնիկի առաջին ընտրական շրջանում։ Նա մտել է կուսակցության խորհրդարանական խորհուրդ և դարձել նրա քաղաքական պլանավորման վարչության քարտուղար։ 1994 թվականին Կարամանլիսը մտել է կուսակցության կենտրոնական կոմիտե, իսկ 1997 թվականի մարտի 21-ին ընտրվել «Նոր ժողովրդավարության» ղեկավար՝ դրա 4-րդ համագումարում։

1999 և 2002 թվականներին Կարամանլիսը երկու անգամ ընտրվել է որպես Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության (European People’s Party) փոխնախագահ, որը ներառում էր «Նոր ժողովրդավարությունը» Քրիստոնեա-ժողովրդավարական ​​ինտերնացիոնալի շրջանակներում, բացի այդ, 2002 թվականի հունիսին ընտրվել է Միջազգային ժողովրդավարական միության (International Democrat Union) փոխնախագահ։ 2003 թվականին նշանակվել է Հարավարևելյան եվրոպական ֆորումի ղեկավար (Southeast European Forum), որն ամեն տարի անցկացվում էր Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքում։

2004 թվականի մարտի 7-ին Կարամանլիսի կուսակցությունը հաղթել է ընտրություններում սոցիալիստներին (Համահունական սոցիալիստական շարժում կուսակցություն (ՊԱՍՈԿ))` հավաքելով ձայների 45,36 %-ը և ապահովել 300 խորհրդարանական տեղերից 164-ը՝ 11 տարի անց վերադառնալով իշխանության։ Կարամանլիսը դարձավ Հունաստանի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ վարչապետը և մշակույթի ու սպորտի նախարարը։

Իշխանության գալուց հետո Կարամանլիսը, որպես վարչապետ և մշակույթի ու սպորտի նախարար, ղեկավարում էր Աթենքի ամառային XXVIII օլիմպիական խաղերը։ 2006 թվականին Կարամանլիսը մշակույթի և սպորտի նախարարի պաշտոնը թողել է Գեորգիոս Վուլգարակիսին (Georgios Voulgarakis):

Կարամանլիսը սկսեց երկրի տնտեսության ակտիվ բարեփոխումները՝ ուղղված Եվրամիության հրահանգների կատարմանը։ Արագացվեց մասնավորեցման տեմպը, կրճատվեց բյուջեի դեֆիցիտը և գործազրկությունը (2004 թվականին՝ 11.3 %-ով, 2007 թվականի մայիսին 7.7 %-ով)։ 

Սակայն նրա բարեփոխումները, հատկապես կրթության բարեփոխումները, որոնք ներառում էին բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների սեփականաշնորհում և դիպլոմների նկատմամբ պահանջների բարձրացում, խիստ քննադատության ենթարկվեցին և բազմիցս հրահրեցին փողոցային բողոքներ։ Արտաքին քաղաքականության մեջ Կարամանլիսը հանդես էր գալիս Թուրքիայի հետ հարաբերությունների բարելավման օգտին, մասնավորապես Հյուսիսային Կիպրոսի հետ կապված։ Կարամանլիսը սատարում էր Թուրքիայի անդամակցությունը Եվրամիությանը և դարձավ 49 տարվա ընթացքում Հունաստանի առաջին վարչապետը, որն այցելեց Թուրքիա։

Չնայած 2007 թվականի օգոստոսին անտառային հրդեհների դեմ պայքարում կառավարության գործողությունների քննադատության քաղաքական ճգնաժամին, «Նոր ժողովրդավարությունը» սեպտեմբերին կրկին շահել է խորհրդարանական ընտրությունները՝ հավաքելով ձայների 42 %-ը և խորհրդարանի 152 տեղ։ Կարամանլիսը վերընտրվեց երկրորդ ժամկետով։

Անգամ 2004 թվականի ընտրություններում հաղթելուց առաջ Կարամանլիսը հայտարարել է, որ պատրաստ է պայքարել երկրում կոռուպցիայի դեմ։ Սակայն 2008 թվականի աշնանը, համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի գագաթնակետին, սկանդալ սկսվեց այն մասին, որ Կարամանլիսի կառավարության բարձրաստիճան պաշտոնյաները դատապարտվել են կոռուպցիայի և հարյուր միլիոնավոր եվրոյի հողի խարդախությունների հափշտակության համար` 2004 թվականի Օլիմպիական խաղերի նախօրեին։ 

2008 թվականի դեկտեմբերին Հունաստանում անկարգություններ սկսվեցին։ Նրանց հրահրել է 15-ամյա դպրոցական Ալեքսանդրոս Գրիգորոպուլոսի մահը, որը, ականատեսների խոսքով, գնդակահարվել է ոստիկանի կողմից, բայց իշխանությունները պնդում են, որ գնդակը պատահաբար է հարվածել աշակերտին՝ ռիկոշետացնելով։ Ի պատասխան՝ հիմնականում անարխիստական ​​կազմակերպությունների երիտասարդները, բախումներ են կազմակերպում ոստիկանության հետ Աթենքում, Սալոնիկում և այլ քաղաքներում։ Միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունները նշել են, որ ոստիկանության կողմից իրականացվում է այդ բողոքների դաժանությունը։ Կարամանլիսը խռովությունները հրահրողներին անվանել է «ժողովրդավարության թշնամիներ» և ջարդերից տուժածներին խոստացել է փոխհատուցել վնասը՝ 10-200 հազար եվրո փոխհատուցմամբ։

Ավելի ուշ ուսանողներին աջակցում են արհմիությունների ներկայացուցիչները, ովքեր պահանջում են բարձրացնել աշխատավարձերը և կենսաթոշակները, ինչպես նաև հույն կոմունիստներն ու սոցիալիստները, ովքեր համարել են Հունաստանի համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի հետևանքները հաղթահարելու կառավարության գործողությունները ոչ ադեկվատ։ Նրանց կարծիքով, Կարամանլիսի կառավարությունը կորցրել է վերահսկողությունը պետությունում տիրող իրավիճակի վրա և պետք է հրաժարական տա։ Հայտարարվել է համընդհանուր գործադուլ, հասարակական կարծիքի հարցումները ցույց են տվել նաև, որ Կարամանլիսին սատարում են ռեկորդային ցածր վարկանիշներ (35 %-ից պակաս), սակայն կառավարության ղեկավարը անտեսել է կոմունիստների առաջարկը և հրաժարվել պաշտոնաթող լինելուց։

Չնայած «Նոր ժողովրդավարությունը» պահպանում էր մեծամասնությունը խորհրդարանում, նրան պակասում էր ձայների քանակը բյուջեի դեֆիցիտի  կրճատման և մրցունակության բարձրացման ուղղությամբ կառուցվածքային բարեփոխումներ իրականացնելու համար, որոնց մասին Կարամանլիսը պայմանավորվել էր Եվրոպական հանձնաժողովի հետ։ Երկիրը հետաձգեց նաև կենսաթոշակների և այլ սոցիալական կարիքների համար միջոցների հատկացումը, և 2009 թվականի օգոստոսի վերջին Կարամանլիսի կառավարությունը քննադատվել է այն բանի համար, որ չի կարողացել համակարգել հրշեջ ծառայության ջանքերը և արագորեն հաղթահարել Աթենքի արևելյան արվարձանները տուժած անտառային հրդեհները։ Այս կապակցությամբ 2009 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Կարամանլիսը հայտարարել է խորհրդարանը լուծարելու մասին և նշանակել արտահերթ ընտրություններ։ Հասարակական կարծիքի հարցումները ցույց են տվել, որ «Նոր ժողովրդավարությունը» հետ է մնացել սոցիալիստներից հարցվածների 6 %-ով, բայց ընդդիմության վարկանիշը 40 %-ից էլ պակաս էր, և նույնիսկ եթե նրանք հաղթեին, միգուցե սոցիալիստները չունեին խորհրդարանական մանդատներ՝ միակուսակցական կառավարություն ստեղծելու համար։

2009 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Հունաստանում անցկացվել է արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Չնայած կանխատեսումներին Համահունական սոցիալիստական ​​շարժումը Գեորգիոս Պապանդրեուի գլխավորությամբ, հավաքել է ձայների շուրջ 44 %-ը՝ ընդդեմ «Նոր ժողովրդավարության» 34 %-ի։ Ընդդիմության այս քանակի ձայները բավարար էին միակուսակցական կառավարություն կազմելու համար։ Քվեարկության նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո Կարամանլիսը հայտարարել է, որ հեռանում է «Նոր ժողովրդավարության» ղեկավարի պաշտոնից։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Պապանդրեուն նրան հաջորդել է Հունաստանի վարչապետի պաշտոնում։

Ընտրություններում «Նոր ժողովրդավարության» պարտության հետ կապված՝ Կարամանլիսը հրաժարվեց կուսակցության ղեկավարությունից։ 2009 թվականի նոյեմբերի 30-ին «Նոր ժողովրդավարությունը» գլխավորում էր Անտոնիս Սամարասը։ Միևնույն ժամանակ, Կարամանլիսը շարունակում էր աշխատել որպես Հունաստանի խորհրդարանի անդամ։

Անձնական կյանք 
1998 թվականին Կարամանլիսն ամուսնացել է Անաստասիա «Նատաշա» Պազայտիի հետ, որը կրթությամբ բժիշկ է, և հայտնի է իր բարեգործական գործունեությամբ։ 2003 թվականին ամուսիններն ունեցել են երկվորյակ երեխաներ. որդին՝ Ալեքսանդրոսը և դուստրը՝ Ալիկին։ Կարամանլիսը հետաքրքրված է պատմությամբ, զբաղվում է լողով։ Հունարենից բացի նա տիրապետում է անգլերենի, ֆրանսերենի և գերմաներենի։

Ծանոթագրություններ 

Հունաստանի վարչապետներ
Հունաստանի քաղաքական գործիչներ
«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ