Բադի թեստ

Բադի թեստ, երբեմն՝ դաք-թեստ (անգլ․` duck test), կատարվածի ակնհայտության թեստ։ Ենթադրվում է, որ երևույթի էությունը կարելի է ճանաչել բնորոշ արտաքին հատկանիշներով։ Թեստի էությունն արտահայտվում է հետևյալ պնդմամբ․

Եթե ինչ-որ բան նման է բադի, լողում է բադի պես և կականում է բադի պես, ապա դա հավանաբար բադ է։

Արտահայտությունը տարածված է ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում։

Ծագումնաբանություն

Արտահայտություն 
Վարկածներից մեկի համաձայն՝ արտահայտությունը փոքր-ինչ փոփոխված հայտարարություն է, որն առաջին անգամ օգտագործել է ամերիկացի բանաստեղծ Ջեյմս Ուիթքոմբ Ռայլին (1849-1916)․

Երբ ես տեսնում եմ մի թռչուն, որը քայլում է բադի պես, լողում է բադի պես և բադի պես կականում է, ես այդ թռչունին բադ եմ անվանում։

Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ արտահայտության հեղինակն ամերիկացի հոգևորական Ռիչարդ Քուշինգն է։

Կա նաև վարկած, որ արտահայտության ծագումը կապված է մաքքարթիզմի հետ, և առաջին անգամ այն արտասանվել է Էմիլ Մազիի՝ ավտոմոբիլային արդյունաբերության աշխատողների միավորման քարտուղար-գանձապահի կողմից 1946 թվականի աշխատանքային հանդիպման ժամանակ՝ որպես որևէ մեկին կոմունիզմին հավատարիմ լինելու մեղադրանքի հիմնավորում։

«Բադի թեստ» տերմինը 
«Բադի թեստ» բառակապակցությունն առաջին անգամ օգտագործել է Գվատեմալայում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Փաթերսոնը (անգլ․՝ Richard Cunningham Patterson, Jr.) 1950 թվականին։ Այն բանից հետո, երբ Ռիչարդը Գվատեմալայում պերսոնա նոն գրատա հայտարարվեց, նա ամերիկյան հանրությանը բացատրեց, թե իր կարծիքով ինչպես պետք է հայտնաբերվեն թաքնված կոմունիստները (ակնարկելով Գվատեմալայի նախագահ Յակոբո Արբենց Գուսմանին, որը հետագայում պաշտոնանկ արվեց ԿՀՎ-ի մասնակցությամբ հեղաշրջման արդյունքում)։

«Հաճախ անհնար է դատական փաստարկներով ապացուցել, որ անձը կոմունիստ է։ Նման դեպքերի համար խորհուրդ եմ տալիս գործնական մեթոդ՝ բադի թեստը»։ 1950-ականներին «բադի թեստ» հասկացությունը սերտորեն կապված էր սենատոր Մաքարթիի և նրա «վհուկների որսի» հետ։

Տես նաև 

 Օկկամի ածելի

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
Անգլերենով

 Immerman, Richard H. (1982), The CIA in Guatemala: The Foreign Policy of Intervention, Austin, Texas: University of Texas Press, с. 102
 Christy, Howard Chandler & Ethel Franklin Betts (1982), The complete works of James Whitcomb Riley
 Denver, Joseph & Ethel Franklin Betts (1965), Cushing of Boston: A Candid Portrait
 Nature by Design: People, Natural Process, and Ecological Restoration

Էվրիստիկա
Իմացաբանություն
Գիտության փիլիսոփայություն
Գնահատման մեթոդներ