Նոր կին

Նոր կին, ռուս հեղափոխական և կանանց հարցերով բոլշևիզմի հանրահայտ տեսաբան Ալեքսանդրա Կոլոնտայի կոնցեպտը, որը 1913 թվականին տպագրվել է համանուն հոդվածի մեջ։ Այն ավելի ուշ՝ 1919 թվականին տպագրվել է «Նոր բարոյականություն և բանվորական դասակարգ» ժողովածուում։ Համարվում է 20-րդ դարի սկզբի սոցիալիստական և ֆեմինիստական մտքի կարևոր դրսևորումներից մեկը։ Հոդվածում Կոլոնտայը գրում է Գերհարդ Հաուպտմանի, Թոմաս Մանի, Գրետա Մեյզել Հեսի, Տատյանա Շչեպկինա-Կուպերնիկի գեղարվեստական ոճի վերաբերյալ։ Կոլոնտայի մոտ գաղափարի հիմքերը գալիս են նրանից, որ կնոջն իրավահավասար համարելը չի նշանակում նրան իրավահավասար դարձնել։ Ըստ Կոլոնտայի՝ քաղաքական և տնտեսական բարեփոխումների իրականացումից զատ, առկա է սեռերի միջև հարաբերությունների վերանայման անհրաժեշտություն։ Կոլոնտայը կարծում էր, որ կապիտալիզմը և Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը եղել են անհրաժեշտ պայմաններ՝ ամբողջ աշխարհում նոր կնոջ կերպարի ստեղծման և զարգացման համար։

Մինչ Կոլոնտայը նոր կնոջ կերպարի մասին գրել են Ժորժ Սանդը, Հենրիկ Իբսենը, Նիկոլայ Չեռնիշևսկին և Իվան Տուրգենևը։ Այսպես, 1900 թվականին «Жизнь» ամսագրում հրապարակվել է Լեսյա Ուկրաինկայի «Նոր հնարավորություններ և հին ստվերներ» հոդվածը, որի ենթավերնագրերից մեկը կոչվում էր «Արևմտաեվրոպական բելետրիստիկայի նոր կինը»։

Անգլալեզու գրականության մեջ նոր կնոջ վերաբերյալ առաջին հիշատակումները թվագրվում են Մարիա Էջուորտի «Բելինդա» նովելին (1801) և Էլիզաբեթ Բարեթ Բրաունինգի «Ավրորա Լի» վեպին (1856)։

Հիմնական գաղափարներ 

Խոսելով նոր կնոջ տեսակի մասին՝ Կոլոնտայը քննադատում է կնոջ ավանդական կերպարը, որը նպաստում է կնոջ նկատմամբ տղամարդու սպառողական վերաբերմունքին և անձնական նպատակներին հասնելու համար նրա օգտագործմանը։ Ի հակադրումն ավանդական մոդելի, նոր կինը «հանրության մեջ հրաժարվում է խաղալ երկրորդական դեր», «ցանկանում է դառնալ իրավահավասար և լիարժեք անձնավորություն»։ Կոլոնայը գրում է, որ նոր կնոջ կերպարին լավագույնս համապատասխանում են «չամուսնացած կանայք», որոնք ի տարբերություն անցյալի կանանց, առաջին հերթին չեն համարվում «կանայք», որոնք համարվում են իրենց ամուսինների ստվերը և լրացումները։

Իր հոդվածում Կոլոնտայը խոսում է «նոր որակների» մասին, որոնք իր մեջ պետք է դաստիարակի կինը․
 Հաղթահարել սեփական զգացմունքները և մշակել ներքին կարգապահություն,
 Հարգանք ցուցաբերել ուրիշների ազատության և զգացմունքների նկատմամբ։ «Քո ազատության վերաբերյալ հարգանքի պահանջն, սովորեցնում է հարգել նաև այլոց ազատությունը»։
 Նոր կինը «ցանկանում և փնտրում է իր անձի, իր հոգու նկատմամբ հոգատար վերաբերմունք։ Նա չի հանդուրժում բռնապետություն»։
 Նոր կինը ինքնուրույն անձնավորություն է։ «Ժամանակակից նոր կինը ոչ միայն չի վախենում ինքնուրույնությունից, այլև սովորում է այն գնահատել այնքանով, ինչքանով սեփական հետաքրքրությունները դուրս են գալիս ընտանիքի, տան, սիրո սահմաններից»։
 Նոր կինը չի թաքցնում իր սեռականությունը։ Նա դեմ է տղամարդու նկատմամբ «երկակի բարոյականությանը»։

Կոլոնտայն այդ գաղափարները նկարագրում է իր «Կոտրվածք ունեցող կինը» (1923), «Աշխատասեր մեղուների սերը» (1923) վեպերի և «Մեծ սեր» (1927) պատմվածքների մեջ։

Հանրային արձագանք 
Կոլոնտայի նոր գաղափարները և նրա գեղարվեստական ոճը հանրության շրջանում առաջացրել են ակտիվ քննարկումներ և բազմիցս ենթարկվել գաղափարախոսական հարձակումների՝ որպես խորհրդային նոր հանրությանը վնասող գործոն։ Մինչ օրս արևմտյան ֆեմինիստները Կոլոնտայի աշխատությունները դասում են Օլիմպիա դե Գուժի և Սիմոնա դը Բովուարի աշխատությունների հետ նույն շարքում։

Ծանոթագրություններ 

Ֆեմինիզմ
Ձախաթևյան քաղաքականություն
Մարքսիզմ
Ֆեմինիստական տերմիններ