Bookseller/Diagram մրցանակ տարվա ամենատարօրինակ վերնագրի համար

Bookseller/Diagram մրցանակ տարվա ամենատարօրինակ վերնագրի համար կամ պարզապես Diagram մրցանակ ( կամ Diagram Prize), երգիծական գրական մրցանակ, որն ամեն տարի շնորհվում է ամենաանսովոր, տարօրինակ կամ զավեշտալի վերնագրով գրքին։ Մրցանակն անվանվել է Diagram Group-ի՝ Լոնդոնում հիմնադրված տեղեկատվական և գրաֆիկական ընկերության և The Bookseller հրատարակչական արդյունաբերության բրիտանական ամսագրի պատվին։

Սկզբնապես մրցանակը սահմանվել է Ֆրանկֆուրտի գրքի տոնավաճառի անցկացման ժամանակաշրջանում և այդ ժամանակից ի վեր ամեն տարի հանձնվում է The Bookseller ամսագրի կողմից՝ դրա խմբագիր Հորաս Բենթի ղեկավարությամբ։ Ի սկզբանե հաղթողներին որոշում էին մասնագետները, սակայան 2000 թվականից ի վեր հաղթողը որոշվում է The Bookseller ամսագրի կայքում հանրային հարցման արդյունքներով։

Մրցանակի ստեղծման պահից ի վեր տարբեր տարաձայնություններ են եղել։ Օրինակ՝ երկու անգամ մրցանակը չի շնորհվել, քանի որ ոչ մի անվանում չի ճանաչվել բավականին տարօրինակ։ Բենթը բողոքել է հանրության կողմից ընտրված որոշ հաղթողներից։ Ամենավերջին հաղթողը՝ 2019 թվականի նոյեմբերին, դարձել է Չարլզ Լ․ Դոբինսի «Կեղտոտ անցքը և դրա վարիացիաները»։

Պատմություն 
Թեև այս մրցանակը սահմանվել է The Bookseller («Գրավաճառը») ամսագրի կողմից, ամենատարօրինակ վերնագրով գրքի համար մրցանակի գաղափարն առաջարկվել է Diagram Group ընկերության համահիմնադիր Բրյուս Ռոբերտսոնի և Թրևոր Բոունֆորդի կողմից, 1978 թվականին Ֆրանկֆուրտի գրքի հերթական տոնավաճառի անցկացման ժամանակ ուշադրություն գրավելու համար։ Bookseller-ը փոքր հարցում է անցկացրել տոնավաճառ-ցուցահանդեսին մասնակցող գործընկերների շրջանում։ Մասնակիցները պետք է պատմեին գրքերի ամենազարմանալի և պարադոքսալ վերնագրերի մասին, որոնք նրանք հանդիպել էին վերջին շրջանում։ Հարցման արդյունքներն այնքան են զարմացրել հրատարակիչներին, որ նրանք որոշել են ամենամյա մրցանակ սահմանել ամենաանհեթեթ վերնագրի համար։ Սկզբում մրցանակը կոչվում էր «Diagram Group Prize for the Oddest Title at the Frankfurt Book Fair» (), և այն ժամանակ կարող էր առաջադրվել գրքի տոնավաճառին մասնակցող ցանկացած գիրք։

1987 և 1991 թվականներին մրցանակը չի հանձնվել։ 2000 թվականից ամսագիրը սկսել է հաշվի առնել նաև ընթերցողների կարծիքները և ձայները։ Իսկ 2009 թվականից ի վեր քվեարկությունը հաշվի է առնում նաև Թվիթթերում անցկացված հարցումի արդյունքները։ Դա հանգեցրել է մրցանակի անվանակարգորդների թվի կտրուկ ավելացմանը, որը ռեկորդային է դարձել մրցանակի ողջ պատմության ընթացքում։ Ներկայացվել է 90 գիրք (այդ թվում՝ 50-ը Թվիթթերից), ինչը գրեթե 3 անգամ ավելի էր նախորդ տարվա արդյունքից (32)։ Սակայն մրցանակի խմբագիր Հորաս Բենթը (որը գլխավորել է ամսագիրը 1982 թվականին) հայտնել է իր տարակուսանքը և դժգոհությունը, քանի որ քվեարկողներից շատերը խախտել են կանոնը՝ նախորդ տարիներին և նույնիսկ 1880 թվականին լույս տեսած գրքեր առաջադրելով։

Diagram մրցանակն ամեն տարի գրավում է մամուլի ուշադրությունը։ 2008 թվականին այս մրցանակի համար քվեարկությանը մասնակցել է ավելի շատ մարդ (8,500 ձայն), քան Բուքերյան մրցանակի համար քվեարկությանը (7,800)։

Հաղթողին առաջադրած ընթերցողին հատուկ մրցանակ է շնորհվում՝ շամպայնի կամ Բորդոյի կարմիր գինու շիշը, որը բարձրացնում է գրքի հեղինակի հրապարակայնությունը։

Ձևաչափ 
Ի սկզբանե անվանակարգորդները սահմանափակվում էին միայն Ֆրանկֆուրտի գրքի տոնավաճառի գրքերով, սակայն դա տարածվել է The Bookseller ամսագրի ավանդական ընթերցող լսարանի, գրադարանավարների, հրատարակիչների և գրավաճառների կողմից ուղարկված նյութերի վրա, որպեսզի նվազեցվի այն ռիսկը, որ մրցանակը չի շնորհվի։ 2009 թվականին նյութերը կարելի էր ուղարկել նաև Բենթի կամ The Bookseller-ի թվիթթերյան կայքէջերին։ Մարդիկ չեն կարող առաջադրել իրենց սեփական ստեղծագործությունները, ինչպես նաև ընտրել այն գրքերը, որոնք իրենք են հրատարակել։ Այն վերնագրերը, որոնք հատուկ ստեղծվել են ծիծաղելի լինելու համար, սովորաբար մերժվում են։ Ի սկզբանե հաղթողներին որոշում էր մրցավարական կոլեգիան, սակայն 2000 թվականից ի վեր հաղթողը որոշվում է համացանցում անցկացվող հանրային հարցման արդյունքներով։ Բենթը դիմադրել է այդ քայլին և սպառնացել է հրաժարական տալ, սակայն հետագայում փոշմանել է և այժմ նա կազմում է եզրափակիչ փուլ անցած թեքնածուների կարճ ցուցակը։ Թեև գիրքը կարող է գրված լինել ցանկացած լեզվով, դրա անվանումը պետք է անգլերեն լինի։

Գրքեր մրցանակի մասին 
2008 թվականի սեպտեմբերին Aurum Press հրատարակչությունը գիրք է հրատարակել Diagram մրցանակի մասին, որը կոչվում էր «Ինչպես խուսափել հսկայական նավերից և այլ անճշմարտանման վերնագրերով գրքեր» (): Ջոել Ռիքեթի կողմից գրված ներածությամբ գիրքը թողարկվել է մրցանակի 30-ամյակի կապակցությամբ։ Դրանում ներկայացվել է նախորդ տարիների հաղթողների և մրցանակակիրների գրքերի շապիկների հավաքածուն։ 2009 թվականի հոկտեմբերին լույս է տեսել «Պավիանների մետաֆիզիկա և ավելի անճշմարտանման վերնագրերով գրքեր» (), որը ներառել է Բենթի կողմից գրված ներածությունը։

Diagram of Diagrams 
Երկու հատուկ հոբելյանական մրցանակները, որոնք հայտնի են որպես «Diagram of Diagrams», հանձնվել են Diagram մրցանակի ինչպես 15-րդ, ադյպես էլ 30-րդ տարեդարձի կապակցությամբ։ Մրցանակներին առաջադրվածները մինչ այդ պահը բոլոր նախորդ հաղթողներներն էին։ 1993 թվականին 15-րդ տարեդարձի մրցանակի հաղթող է դարձել «Մերկ մկների վերաբերյալ երկրորդ միջազգային կոնֆերանսի աշխատություններ» (), որն առաջին Diagram մրցանակի դափնեկիրն էր։ Երկրորդ «Diagram of Diagrams»-ը, որի մասին հայտարարվել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, հանձնվել է «Հունական գյուղական փոստատարները և նրանց մարման համարներ» () գրքին՝ 1996 թվականի հաղթողին։

Մրցանակակիրներ 
Մրցանակի դափնեկիրների ցանկ․

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Բենթ, Հորաս։ Պավիանների մետաֆիզիկա և ավելի անճշմարտանման վերնագրերով գրքեր։ Լոնդոն․ Aurum Press։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 8։ ISBN 978-1-84513-498-3
 Ռիքեթ, Ջոել։ Ինչպես խուսափել հսկայական նավերից և այլ անճշմարտանման վերնագրերով գրքեր։ Լոնդոն․ Aurum Press. 2008 թվականի սեպտեմբերի 1։ ISBN 978-1-84513-321-4

Արտաքին հղումներ 
 Մրցանակի պաշտոնական կայք 
 BBC՝ Odder book titles make shortlist 
 Հորաս Բենթը The Bookseller -ում

Բրիտանական գրական մրցանակներ
Գրական մրցանակներ
Հումոր
1978 հիմնադրումներ