Գաղտնի քաղաքը

«Գաղտնի քաղաքը» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Միխայիլ Յուզովսկին 1974 թվականին Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում (Յալթայի մասնաճյուղ)։ Ֆիլմը նկարահանվել է Անդրեյ Կուչաևի «Առաջին հերթափոխը» () պիեսի հիման վրա։

Սյուժե 
Պիոներական շեփորն ամբողջ պիոներական ճամբարի «դիրիժորական փայտիկն» է։ Այն վստահում են պիոներ Անդրեյ Բելովին, և տղան ինքնաբերաբար դառնում է ճամբարի ամենահարգված մարդկանցից մեկը, սկսնակ գրողների, կիթառահարների շրջանում թիվ 7 «արտոնյալ» պալատի առաջնորդը... Նույն պալատում  տեղավորում են Բորյա Սոկոլովին՝ հայտնի ֆուտբոլիստի անվանակցին, որի անունը չի իջնում մարզասերների շուրթերից։ Նա դառնում է ճամբարի ամենահարգված մարդկանցից մեկը, քանի որ նրան սխալմամբ համարում են հայտնի ֆուտբոլիստի որդին, ինչին նպաստում են Բորիսի նոր մարզակոշիկներին։ Ընկնելով սեփական երևակայության թակարդը՝ շեփորահար Անդրեյ Բելովը և կիթառահար Վասնեցովը բոյկոտում են Բորիսին։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում Սև ծովի ափին գտնվող պիոներական ճամբարում՝ «Գաղտնի քաղաքը» ավանդական ռազմական խաղի նախօրեին։ Առավոտյան արթնանալով՝ Անդրեյը հայտնաբերում է շեփորի կորուստը, ինչը էական փոփոխություններ է մտցնում մտածված պլանում։

Դերերում 
 Սերյոժա Յակունին – Անդրեյ Բելով, պիոներ-շեփորահար
 Անդրյուշա Կուպրիյանով – Բորյա Սոկոլով
 Իրա Նարբեկովա – Քսյուշա, պիոներ
 Տանյա Գրիշինա – պիոներ
 Սաշա Նազարով – Պյոտր Վասնեցով («Կվաս»), կիթառ նվագող պիոներ
 Էվալդաս Միկալյունաս – Սաշա, պիոներ, շախմատիստ
 Ա. Ֆիլին – պիոներ
 Ս. Գոլուբկով – պիոներ
 Օ. Իվանով – պիոներ
 Յու. Կլիմենկո – պիոներ
 Անդրյուշա Գալիև – Ժորկա, հոկտեմբերիկ
 Վոլոդյա Կորովին – Վասկա, հոկտեմբերիկ
 Սերյոժա Սիրյուլնիկով – Ալյոշկա,  հոկտեմբերիկ
 Օլյա Շվեդովա – Կատյա, Իրաիդա Իվանովնայի թոռնուհին
 Ալեքսեյ Սմիռնով – բեռնատարի վարորդ
 Ալեքսեյ Գորիզոնտով – պիոներական ճամբարի խոհարար
 Ե. Վինոգրադովա
 Նիկոլայ Գորլով – ծեր սահմանապահ
 Վլադիսլավ Կովալկով – ավտոբուսի վարորդ
 Սերգեյ Գուրզո – պիոներջոկատավար
 Իրինա Սանպիտեր – պիոներ
 Ե. Պանկրատով
 Թամարա Լոգինովա – Իրաիդա Իվանովնա, պիոներական ճամբարի դաստիարակ
 Մարինա Կուկուշկինա – պիոներ
 Լեոնիդ Կորոնով – ֆուտբոլիստ
 Իգոր Օզերով – Վլադլեն Ստեպանովիչ, պիոներական ճամբարի ղեկավար
 Դմիտրի Բարկով – Միխայիլ Սոկոլով, Բորիս Սոկոլովի հայրը, կոշիկի արտադրամասի վարպետ
 Միտյա Յուզովսկի – Միտկա, Անդրեյ Բելովի կրտսեր եղբայրը

Զանգվածային տեսարաններում նկարահանվել են «Լասպի» պիոներական ճամբարի երեխաները։

Նկարահանող խումբ 
 Սցենարի հեղինակ՝ Անդրեյ Կուչաև
 Բեմադրող ռեժիսոր՝ Միխայիլ Յուզովսկի
 Բեմադրող օպերատոր՝ Վիտալի Գրիշին
 Բեմադրող նկարիչ՝ Ալֆրեդ Տալանցև
 Հնչյունային ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Շարի
 Կոմպոզիտոր՝ Վլադիմիր Դաշկևիչ
 Երգի տեքստի հեղինակ՝ Յու. Միխայլով
 ԽՍՀՄ պետկինոյի նվագախումբ
 Դիրիժոր՝ Ալեքսանդր Պետուխով
 Լոկտևի անվան անսամբլի երգչախումբ
 Գեղարվեստական ղեկավար՝ Ալեքսեյ Իլյին
 Ֆիլմի տնօրեն՝ Լև Գրուբման

Արձագանքներ 

Ֆիլմը պիոներական ճամբարի կյանքի մասին է։ Հնարավոր է, որ այն ծանրաբեռնված է իրադարձություններով․ այստեղ մանրամասն ներկայացված է դեռահասների անհիմն վիճաբանություն, որն ավարտվում է ամուր բարեկամության ծնունդով, և «գաղտնի քաղաքում» ռազմական խաղ  (որտեղից էլ ֆիլմի անվանումն է) և շատ ավելին։ Եվ գուցե կոնֆլիկտը, որն առաջանում է այն հիմքով, որ տղաներից մեկի հայրը կոշկակար է, ոչ ոք հաջողակ չի անվանի։ Բայց այդ ցավալի կորուստները ոչ մի կերպ չեն նվազեցնում ֆիլմի բարձր մշակույթը և չեն անդրադառնում դրա արժանիքների վրա։ Դրանք երեխաների հոգեբանության նուրբ դիտարկումների մեջ են, և ուրախության ընդհանուր մթնոլորտում, որում ապրում են տղաները, և լավ հումորի մեջ, և երաժշտության ու երգերի առատության մեջ, որոնք կատարում է Վ. Լոկտևի անվան հայտնի պիոներական երգչախումբը։
Բայց նրա հիմնական արժանիքը, մեր կարծիքով, այն է, որ այն երեխաների մոտ դաստիարակում է բարեկամության և կոլեկտիվիզմի զգացումներ, ազնվություն, դիմացկունություն և այլ մարդկանց տեսակետները հարգելու ունակություն՝ առանց երիտասարդ հանդիսատեսի համար ֆիլմերում բավականին տարածված խրատականության։ Յուզովսկուն լավ է հաջողվել այն հնարքը, որի վրա, հնարավոր է, պետք է կառուցվի մանկական ողջ արվեստը՝ «սովորեցնել՝ զվարճացնելով»։ Եվ շատ կարևոր է նաև երեխաների հետ զրույցի ընթացքում կեղծ չլինել, քանի որ նրանք ավելին են, քան մեծահասակ հեռուստադիտողները, զգայուն են կյանքի ճշմարտության նկատմամբ։ Կարելի է ենթադրել, որ տղաները տարակուսանքով կանդրադառնան ինչ-ինչ պատճառներով «գաղտնի քաղաք» ներմուծված իսկական նավաստիներին և հետևակայիններին։ Նրանք այս ֆիլմում անելիք չունեն, և այդ պատճառով նրանք այստեղ ակնհայտ կեղծիք են։ Եվ դա շատ ցավալի է, քանի որ, ընդհանուր առմամբ, տղաները այստեղ ցույց են տալիս իրենց սեփական կյանքը հազվագյուտ ճշմարտականությամբ և հետաքրքրաշարժությամբ։ Պետք է նշել նաև օպերատոր Վ. Գրիշինի աշխատանքը, որը ոչ միայն տպավորիչ կերպով նկարահանել է Ղրիմի լանդշաֆտները, այլև շատ ուշադիր դիտել և լավ ցույց տվել երեխաների դեմքերն ու նրանց բնավորությունները։

Փաստեր 
 «Море» երգը կատարում է Ելենա Կամբուրովան։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Գաղտնի քաղաքը» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
 «Գաղտնի քաղաքը» ֆիլմը  Рускино.ру կայքում

Խորհրդային ֆիլմեր
Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
1974 ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ