Վահե Ս. Կյուպելյան

Վահե Ս. Կյուպելյան  (, ), հունահայ արմատներով  ամերիկացի ռազմական կոնստրուկտոր։ Ղեկավարել է ինքնաթիռների և բալիստիկ հրթիռներ ստեղծելու տարբեր նախագծեր։

Կենսագրություն 

Ծնվել է բժշկի ընտանիքում։ Ծնողները եղել են Մարի և Սիմոն Կյուպելյաննեը են։ 1915 թվականին հայերի ցեղասպանության ժամանակ Կյուպելյան ընտանիքն  արտաքսվել է Դեր Զորի անապատ, որտեղ նրանց հաջողվել էր փրկվել, քանի որ Վահեի հայրը թուրքական բանակում աշխատում էր որպես բժիշկ։ Ընտանիքի անդամներից  զոհվել են  Վահեի կրտսեր քույրը և հայրը, որին  Բաղդադում թուրքերը։ Երբ Վահեն վեց տարեկան էր, նրա ընտանիքը վերադարձավ Մարաշ՝ որտեղ իրենց տունն արդեն  ոչնչացվել էր։ Ընտանիքը որոշում կայացրեց արտագաղթել ԱՄՆ։

1939 թվականին Վահեն սկսեց մշակել ինքնաթիռաների շարժիչներ «Pratt & Whitney» ընկերության համար։ Ավելի ուշ աշխատել է  «Goodyear» ընկերությունում, որտեղ եղել է ինքնաթիռների և հրթիռների ստեղծման տարբեր նախագծերի ղեկավար, այդ թվում նաև ղեկավարեց F2G Corsair ինքնաթիռի ստեղծումը։

1950 թվականին Կյուպելյանը տեղափոխել են Վաշինգտոն` ԱՄՆ-ի ռազմածովային ուժերի բաժին։ 1966-1974 թվականներին զբաղեցրել է Պաշտպանական գործակալության տնօրենի օգնականի պաշտոնը, որտեղ զբաղվել է բալիստիկ հրթիռների մշակման հարցերով։ դարձել է բալիստիկ հրթիռներից պաշտպանվելու ծրագրում հրթիռային տեխնիկայի հարցերի փորձագետ։ 1984 թվականին արժանացել է Օդագնացության և տիեզերագնացության ամերիկյան ինստիտուտի մրցանակի։ 1988 թվականի ապրիլին պաշտոնաթող է եղել պաշտպանության նախարարի  միջուկային ուժերին ռազմական գործողությունների  տեղակալի օգնականի պաշտոնից։

Կյանքի վերջին օրերին  ապրել է Վաշինգտոնի շրջանում։ Մահացել է քաղցկեղից,  Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանի հոսպիտալում։

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկահայ ռազմական գործիչներ
Քաղցկեղից մահացածներ