Ռուբեն Զաքարյան

Ռուբեն Աղասու Զաքարյան (), խորհրդային գեղանկարիչ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը՝ ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպություն)։

Կենսագրություն 
Ռուբեն Զաքարյանը ծնվել է 1901 թվականի հուլիսի 14-ին Թիֆլիսում, արհեստավորի ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Աղասի Զախարյանը (1865-1943), եղել է կոշկակար, իսկ մայրը՝ Եկատերինա Արտեմևնան (1877-1927), տնային տնտեսուհի։ 1917-1922 թվականներին սովորել է Կովկասյան հասարակությանն առընթեր գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում, որը 1921 թվականին վերածվել է Թբիլիսիի գղարվեստի ակադեմիայի։ Սովորել է պրոֆեսորներ Եվգենի Լանսերեի, Բորիս Ֆոգելի և Եղիշե Թադևոսյանի մոտ։

1923 թվականին Վրաստանի լուսժողկոմի ուղեգրով գործուղվել է Պետրոգրադ՝ ուսումը ՎԽՈՒՏԵԻՆ-ում շարունակելու համար։ Սովորել է Կուզմա Պետրով-Վոդկինի, Ալեքսեյ Կարևի մոտ։ 1927 թվականին Զաքարյանն ավարտել է ինստիտուտը՝ պաշտպանելով «Ֆիզկուլտուրնիկները» դիպլոմային աշխատանքը։

Ինստիտուտի ավարտից հետո աշխատել է որպես նկարիչ Լենինգրադի «Գլավնաուկի» վերարտադրության արվեստանոցներում, ապա «Բելգոսկինո» գործարանում։  1926 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ Նկարել է դիմանկարներ, բնանկարներ, նատյուրմորտներ, ժանրային և պատմական կոմպոզիցիաներ, բնությունից էտյուդներ։ 1929-1930 թվականներին զինվորական ծառայություն է անցել Լենինգրադի 2-րդ ավտոտրանսպորտային գումարտակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է որպես նկարիչ Քաղլուսկենտրոնում, Իզո քաղկոմում՝ կատարելով պատվերներ պայմանագրերով։ 1939 թվականի սեպտեմբերին կրկին զորակոչվել է Կարմիր բանակ, մասնակցել է բելոֆինների դեմ պատերազմին, եղել է Սամարա-Ուլյանովսկի 24 հրաձգային դիվիզիայի 59-րդ առանձին գումարտակը։ 1940 թվականի նոյեմբերին զորացրվելուց հետո վերադարձել է Լենինգրադ։ Աշխատել է Լենիզոյում, 1941 թվականի հունվարին դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամի թեկնածու։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին կռվել է Լենինգրադի ճակատի 17-րդ ավտոտրանսպորտային բրիգադի 388 ավտոգումարտակում, ապահովել Կյանքի ճանապարհի աշխատանքը, որն անցել է Լադոգայի լճի սառույցի վրայով։ 1943 թվականին զորամասի հետ տեղափոխվել է Հյուսիս-Կովկասյան ճակատ՝ Օրջոնիկիձե քաղաք, որտեղ ավարտել է ծառայությունը 1946 թվականի դեկտեմբերին։ Վիրավորվել է, պարգևատրվել է «Լենինգրադի պաշտպանության համար», «Գերմանիայի նկատմամբ հաղթանակի համար» մեդալներով։

1945 թվականի վերջին զորացրվելուց հետո աստիճանաբար վերադարձել է ստեղծագործական աշխատանքին, վերականգել պատերազմի տարիներին կորցրած հմտությունները։ 1951 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ (1992 թվականից՝ Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միություն)։

1950-1980 թվականներին բազմիցս ստեղծագործական այցեր է կատարել Հայաստան, աշխատել է Գուրզուֆի նկարիչների ստեղծագործական տանը, Հին Լադոգայի Լենինգրադի նկարիչների ստեղծագործական բազայում, Ակադեմիական ամառանոցում և Սենեժում։ Ստեղծել է հետևյալ նկարները՝ «Ակադեմիկոս Մ. Գ. Խլոպինի դիմանկարը» (1950), «Գուրզուֆ», «Առավոտյան Սենեժում» (երկուսն էլ 1953), «Քաղաքային բնապատկեր», «Լենինգրադի արվարձանում» (1956), «Տպարանի աշխատակցուհու դիմանկարը», «Նատյուրմորտ» (երկուսն էլ 1960), «Ձմեռը Սենեժում», «Հայաստան», «На колхозном току» (բոլորը՝ 1964), «Հանգիստ Վոլխովում», «Սևաստոպոլի զբոսանավ-ակումբ» (երկուս էլ 1965), «Հին Թբիլիսի» (1968), «Овощи», «Կեսօրն Աշտարակում» (երկուսն էլ 1970), «Քանդակագործ Ա. Ստրեկավինի դիմանկարը» (1971), «Եղրևանի» (1972), «К весне» (1973), «У Мстинской плотины» (1977), «Լևիտինների տունը» (1978), «Ճանապարհ դեպի Աշտարակ» (1980) և այլն։

Ռուբեն Զաքարյանի ստեղծագործությունների անհատական ցուցահանդեսները տեղի են ունեցել Լենինգրադում՝ Լենինգրադի նկարիչների միության  դահլիճներում 1974 և 1983 թվականներին։ 2019 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում տեղի է ունեցել նկարչի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի «Վերնատուն» մշակութային կենտրոնում։

Մահացել է 1992 թվականի մայիսի 25-ին Սանկտ Պետերբուրգում 91 տարեկան հասակում։

Ռուբեն Զաքարյանի ստեղծագործությունները գտնվում են թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, Հայաստանում, Գերմանիայում, Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, Իտալիայում և այլ երկրներում։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 

 Центральный Государственный Архив литературы и искусства. СПб. Ф.78. Оп.8.ч.2. Д.283.
 Седьмая выставка произведений ленинградских художников 1941 года. Каталог. — Л: ЛССХ, 1941.
 Выставка произведений ленинградских художников 1951 года. Каталог. — М-Л: Искусство, 1951. — С.16.
 Весенняя выставка произведений ленинградских художников 1956 года. Каталог. — Л: ЛССХ, 1956.
 Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1963. — С.10.
 Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1961. — С.18.
 Ленинград. Зональная выставка. — Л: Художник РСФСР, 1965. — С.22.
 Каталог весенней выставки произведений ленинградских художников 1965 года. — Л: Художник РСФСР, 1970. — С.14.
 Осенняя выставка произведений ленинградских художников 1968 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1971. — С.8.
 Весенняя выставка произведений ленинградских художников 1971 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1972. — С.9.
 Наш современник. Каталог выставки произведений ленинградских художников 1971 года. — Л: Художник РСФСР, 1972. — С.11.
 Каталог Осенней выставки произведений ленинградских художников 1971 года. — Л: Художник РСФСР, 1973. — С.8.
 Натюрморт. Выставка произведений ленинградских художников 1973 года. — Л: Художник РСФСР, 1973. — С.9.
 Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 3. 1941—1947 годы. — М: Советский художник, 1973. — С.25.
 Весенняя выставка произведений ленинградских художников. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1974. — С.7.
 Портрет современника. Пятая выставка произведений ленинградских художников 1976 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.9.
 Выставка произведений художников — ветеранов Великой Отечественной войны. — Л: ЛОСХ РСФСР, 1978. — С.3.
 Осенняя выставка произведений ленинградских художников. 1978 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.8.
 Справочник членов Союза художников СССР. Том 1. — М: Советский художник, 1979. — С.399.
 Зональная выставка произведений ленинградских художников 1980 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.14.
 Рубен Агасьевич Захарьян. Выставка произведений. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1983.
 Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 40-летию полного освобождения Ленинграда от вражеской блокады. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1989. — С.10.
 Художники народов СССР. Биографический словарь. Том четвёртый. Книга первая. — М: Искусство, 1983. — С.258.
 Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 5. 1954—1958 годы. — М: Советский художник, 1981. — С.142, 261, 386.
 Выставка произведений художников — ветеранов Великой Отечественной войны. — Л: ЛОСХ РСФСР, 1987. — С.3.
 Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР. — Л: Художник РСФСР, 1987. — С.47.
 Выставка произведений художников — ветеранов Великой Отечественной войны. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1990. — С.9.
 Sots’Art a St Petersbourg. Catalogue. — St Germain en Laye: 23 Fevrier 1992. — Р. 7.
 Этюд в творчестве ленинградских художников. Выставка произведений. Каталог. — Санкт- Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1994. — С.4.
 Лирика в произведениях художников военного поколения. Выставка произведений. Каталог. — Санкт — Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1995. — С.3-4.
 Живопись 1940—1990 годов. Ленинградская школа. Выставка произведений. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1996. — С.3.
 Иванов С. В. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа. — Санкт-Петербург: НП-Принт, 2007. — С.9, 18, 359, 388—396, 402—406, 446. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7.
 Пышный И. Н. Ленинградская живописная школа. Соцреализм 1930—1980. Некоторые имена. — Санкт-Петербург: Коломенская верста, 2008. — ISBN 978-5-91555-005-5.
 Иванов, С. В. Захарьян Рубен Агасьевич //Страницы памяти. Справочно-биографический сборник. 1941-1945. Художники Санкт-Петербургского (Ленинградского) Союза художников — ветераны Великой Отечественной войны. Кн.1. СПб: Петрополис, 2014. С.397-399.
 Ленинградская школа живописи. Очерки истории. СПб, Галерея АРКА, 2019.

Արտաքին հղումներ 
 Выставка Рубена Захарьяна (1901-1992) в центре «Вернатун»
 Рубен Захарьян на сайте «Неизвестный соцреализм. Поиски и открытия»
 Ленинградская школа живописи. Очерк истории.
 Хронология Ленинградской школы живописи.

Ռուսահայ նկարիչներ
Հայ դիմանկարիչներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ
Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ