Գուննար Էկելյոֆ

Գուննար Էկելյոֆ (, ), շվեդ բանաստեղծ, էսսեիստ, թարգմանիչ, սկանդինավյան մոդեռնիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է բարեկեցիկ ընտանիքում, բորսային մակլերի որդի է։ 1916 թվականին հայրը մահացել է ընդհանուր կաթվածից, որն առաջացել է սիֆիլիսի պատճառով։ 1921 թվականին մայրը նորից է ամուսնացել, սակայն Գուննարը չի ընդունել խորթ հորը և եղբորը, խորապես կշտամբել է մորը։ 1921 թվականին մոր հետ ճանապարհորդել է Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, հետագայում երկար ժամանակ ապրել է Փարիզում, ճանապարհորդել է Հունաստան, Թուրքիա, Թունիս։ 1926 թվականին ավարտելով գիմնազիան` արևելյան լեզուներ է ուսումնասիրել Լոնդոնում։ Այնուհետև շարունակել է պարսկերենի ուսուցումը Ուփսալայի համալսարանում, բայց դասընթացը չի ավարտել։ 1928 թվականին ստացել է հոր ժառանգությունը և դրա հետ մեկտեղ` ֆինանսական անկախություն։ Փարիզում մաս է կազմել կուբիստների և սյուրռեալիստների շրջանակների։ 1930-ական թվականների սկզբին մտերմացել է Կարին Բոյեի հետ։ 1932 թվականից հետո կորցրել է ժառանգության մեծ մասը։ The Criterion ամսագրի օրինակով թողարկել է «Սպեկտր» ամսագիրը, որտեղ տպագրվել են Կարին Բոյեն, Հարրի Մարտինսոնը, Արթուր Նիլս Լունդքվիստը, Էյվինդ Յոնսոնը, Իբն Արաբիի, Ռեմբոյի և Դեսնոսի ստեղծագործությունների` Էկելյոֆի թարգմանությունները։ 1930-ական թվականների կեսերին մտերմացել է «ձախ» մամուլի հետ, որն այնուամենայնիվ, նրան կասկածով էր վերաբերվում և համարում էր բուրժուական պճնամոլ։

Ստեղծագործություն 
Էկելյոֆի բանաստեղծությունները գրվել են Ռեմբոյի, Թոմաս Էլիոթի, Էդիթ Սյոդերգրանի ազդեցությամբ։ Իր վրա կրել է ֆրանսիական սյուռեալիզմի ազդեցությունը։ Նրան կողմից թարգմանված հեղինակների թվում են Գյուստավ Ֆլոբերը, Արթյուր Ռեմբոն, Մարսել Պրուստը, Գիյոմ Ապոլիները, Անդրե Ժիդը, Անդրե Մալրոն, Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերին և շատ ուրիշներ։ Գրողի մի շարք ստեղծագործություններ հրատարակվել են նրա մահից հետո, 1991-ից 1993 թվականներին տպագրվել է նրա ստեղծագործությունները` ութ հատորով։

Գրքեր 
 sent på jorden/ Երկրից ուշացածը (1932) 
 Fransk surrealism/ Ֆրանսիական սյուրռեալիզմ (1933, թարգմանություններ)
 Dedikation/ Նվիրում (1934)
 Hundra år modern fransk dikt/ Ֆրանսիական նորագույն պոեզիայի 100 տարի (1934, թարգմանություններ)
 Sorgen och stjärnan/ Թախիծ և աստղեր (1936)
 Köp den blindes sång/ Գնեք կույրի երգը (1938)
 Färjesång/ (1941)
 Promenader/ Զբոսանքներ (1941, էսսե)
 Non serviam (1945)
 Utflykter/  Ճանապարհորդություններ (1947, էսսե)
 Om hösten/ Աշնանը (1951)
 Strountes/ Անմիտ բանաստեղծություններ (1955)
 Blandade kort/ Նետված քարտեզներ (1957, էսսե)
 Opus incertum (1959)
 En Mölna-elegi/ Մյոլնյան էլեգիա (1960, պոեմ)
 Valfrändskaper/ Ընտրողական հարազատություն (1960, թարգմանություններ)
 En natt i Otocac/ Գիշերն Օտոկակում (1961)
 Diwan över Fursten av Emgión/ Դիվան Էմգիան արքայազնի մասին (1965, «Բյուզանդական եռագրության» առաջին մասը)
 Sagan om Fatumeh/ Սագա Ֆաթիմայի մասին (1966, «Բյուզանդական եռագրության» երկրորդ մասը)
 Vägvisare till underjorden/ Ստորերկրյա աշխարհի ուղեցույց (1967, «Բյուզանդական եռագրության» երրորդ, եզրափակիչ մասը)
 Partitur, "Score"  (1969)
 Lägga patience/ Միայնակ խաղ (1969, էսսե)
 En självbiografi/ Ինքնայենսագրություն (1971)
 En röst/ Ձայն (1973)

Ճանաչում 
Էկելյոֆի ստեղծագործությունները թարգմանվել են շատ լեզուներով։ Անգլերեն թարգմանել են Ուիսթեն Հյու Օդենը, Ռոբերտ Բլայը և ուրիշները։ Էկելյոֆը մեծ ազդեցություն է ունեցել Շվեդիայի, Դանիայի և Նորվեգիայի պոեզիայի վրա։ Եղել է Շվեդական ակադեմիայի անդամ (1958 թվականից), Ուփսալայի համալսաանի փիլիսոփայության պատվավոր դոկտոր (1958 թվականին)։ Ստացել է Բելմանի մրցանակ (1953, 1961 և 1967 թվականներին), Հյուսիսային խորհրդի գրական մրցանակ (1966 թվականին) և այլն։  

1989 թվականին ստեղծվել է Գուննար Էկելյոֆի միություն, հանձնվում է նրա անվան գրական մրցանակ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
Landgren B.  Den poetiska världen: strukturanalytiska studier i den unge Gunnar Ekelöfs lyrik. Stockholm: Almqvist & Wiksell international, 1982
Sommar C.O. Gunnar Ekelöf: en biografi.  Stockholm: Bonniers, 1989 
Lyon P. Die Entwicklung der Lyrik von Gunnar Ekelöf als Ausdruck sich wandelnder sprachphilosophischer Konzepte. Köln: Teiresias Verlag, 2001
Andersson D. Poeten och sophelikoptern: Gunnar Ekelöf, folkhemmet och vetenskapen. Stockholm: Atlantis, 2004

Արտաքին հղումներ 
Сайт Общества Гуннара Экелёфа
Биография
Интервью Гуннара Экелёфа шведскому телевидению (1962,1967)

Շվեդ բանաստեղծներ
Շվեդ թարգմանիչներ
Շվեդ գրողներ