Հարոլդ Բլում

Հարոլդ Բլում (, ),  ամերիկացի հայտնի պատմաբան և մշակույթի տեսաբան, գրականագետ, աստվածաշնչագետ, կրոնական գիտնական։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Ռուսաստանում` հրեա ընտանիքում, ընտանիքի անդամները խոսել են իդիշ լեզվով։ Նա անգլերեն սովորելուց առաջ իմացել է իդիշ և եբրայերեն։ Նա ինքն իր համար պոեզիան հայտնաբերել է 10 տարեկանում՝ Բրոնքսի գրադարանում Հարթ Քրեյնի «Սպիտակ շենքեր» բանաստեղծությունների գիրքը կարդալով (հաջորդ հեղինակը, որ կարդացել է, եղել է Բլեյքը, ապա Մելվիլն ու Շեքսպիրը)։

1947 թվականին ընդունվել է Քորնելի համալսարան, սովորել ռոմանտիզմի պոետիկայի հետազոտող Մեյեր Հովարդ Աբրամսի մոտ։ Նա առանձնանում էր ֆանտաստիկ հիշողությամբ և աշխատանքի գերբնական արդյունավետությամբ։ Դասընթացն ավարտել է 1952 թվականին, ևս մեկ տարի անցկացրել է Քեմբրիջում։

Դիսերտացիան պաշտպանել է Յեյլի համալսարանում (1955 թվական), որտեղ աշխատել է մինչ կյանքի վերջ։ 1970-ականներին Պոլ դե Մանի ղեկավարությամբ նա այնտեղ բանասիրական շրջանակի անդամ է եղել։ Դասավանդել է նաև Նյու Յորքի համալսարանում։

Բլումը բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է։

Գիտական հետաքրքրություններ 
Նա իր անմիջական նախորդին համարել է Նորթրոպ Ֆրայի գրականության և դիցաբանական պատկերների հետազոտող։ Նրա վրա ազդել են Քեննեթ Բըրքի գաղափարները։ Բլումի շահերը կենտրոնացած են եղել ժամանակակից աշխարհում սուրբ երևույթների վրա։ Այստեղից էլ գալիս են նրա գրքերը պոեզիայի, և ամենից առաջ ռոմանտիկ և կրոնական պոեզիայի մասին։ Նա աշխատել է սրբազան տեքստերի վրա (առաջին հերթին` Աստվածաշունչ), քաղաքացիական կրոնի ուսումնասիրություններ կատարել Միացյալ Նահանգներում։

Բլումի բազմաթիվ աշխատանքներից հասարակության և քննադատների ամենամեծ ուշադրությունը գրավել են «վախի ազդեցության» մասին գրքերը՝ որպես գրական դինամիկայի մեխանիզմ, «ընթերցման սխալների» մասին գրածքները՝ որպես տեքստի ընկալման ռազմավարություն և արևմտյան` մասնավորապես ամերիկյան գրականության «կանոն»-ի ձևավորումը և այլն։ Հազիվ թե լինի որևէ նշանակալից անգլախոս հեղինակ, որի մասին Բլումը չի գրել, բայց գրքերը, որոնց մասին նա չի գրել, համեմատաբար ավելի շատ են։ Այս իմաստով նա ոչ միայն ուսումնասիրել է կանոնը, այլև ակտիվորեն ձևավորել է այն։

Նշանակություն և հեղինակություն 
1970-ականներին եղել է ապակառուցվածքայնության հետևորդ, Յեյլի դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչներից մեկը, գրականության հետազոտության ամերիկյան ամենաազդեցիկ գիտնականներից մեկը։ Հետագայում նա դեմ է եղել ապակառուցվածքայնությանը, մարքսիզմին, ֆեմինիզմին, նշանագիտությանը, պոստմոդեռնիզմին, նոր պատմականությանը և այլ մտավոր երևույթներին` Միացյալ Նահանգների 20-րդ դարի վերջի հումանիտար և սոցիալական գիտություններում։ 

Նրա գիտական համբավը հիմնականում կապված է Բլեյքի ու ռոմանտիկների մասին նրա վաղ ուսումնասիրությունների և 1970-ական թվականներին հրատարակված երեք գրքերի հետ («Վախի ազդեցություն»` 1973 թվական, «Քարտեզի վերաիմաստավորում»` 1975 թվական, «Պոեզիա և բռնաճնշում»` 1976 թվական), որոնցում նա ձևակերպել է գրականության ազդեցության իր տեսությունը։

Գնահատական 
Նա եղել է Շեքսպիրի ակադեմիայի արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամ։ Բազմաթիվ ազգային և միջազգային մրցանակների դափնեկիր է եղել, այդ թվում` 2005 թվականին ստացել է Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակ։

Ընտրյալ աշխատանքներ 
 Shelley’s Mythmaking (1959)
 The Visionary Company: A Reading of English Romantic Poetry (1961)
 Blake’s Apocalypse: A Study in Poetic Argument (1963)
 Yeats (1970)
 The Ringers in the Tower: Studies in Romantic Tradition (1971)
 The Anxiety of Influence: A Theory of Poetry (1973)
 A Map of Misreading (1975)
 Kabbalah and Criticism (1975)
 Poetry and Repression: Revisionism from Blake to Stevens (1976)
 Figures of Capable Imagination (1976)
 Wallace Stevens: The Poems of our Climate (1977)
 The Flight to Lucifer: Gnostic Fantasy (1979)
 Deconstruction and Criticism (1980)
 Agon: Towards a Theory of Revisionism (1982)
 The Breaking of the Vessels (1982)
 Ruin the Sacred Truths: Poetry and Belief from the Bible to the Present (1989)
 The Book of J: Translated from the Hebrew by David Rosenberg; Interpreted by Harold Bloom (1990)
 The American Religion: The Emergence of the Post-Christian Nation (1992)
 The Western Canon: The Books and School of the Ages (1994, )
 Omens of Millennium: The Gnosis of Angels, Dreams, and Resurrection (1996)
 Shakespeare: The Invention of the Human (1998)
 How to Read and Why (2000)
 Stories and Poems for Extremely Intelligent Children of All Ages (2001)
 Genius: A Mosaic of One Hundred Exemplary Creative Minds (2003)
 Hamlet: Poem Unlimited (2003)
 The Best Poems of the English Language: From Chaucer Through Frost (2004)
 Where Shall Wisdom Be Found? (2004)
 Jesus and Yahweh: The Names Divine (2005)
 The Anatomy of Influence: Literature as a Way of Life (2011)

Հրատարակություններ ռուսերենով 
 Բլում Հ., «Վախի ազդեցություն», Պոեզիայի տեսություն, Վերընթերցող քարտ / Թարգամանություն անգլերենից Ս. Ա. Նիկիտինա, Եկատերինբուրգ, Ուրալի համալսարանի հրատարակչություն, 1998 թվական, 351 էջ
 Բլում Հ., «Արևմտյան կանոն»։ Բոլոր ժամանակների գրքեր և դպրոց / Թարգմանություն անգլերենից Դ. Խարիտոնովա, Նոր գրական ակնարկ, 2017 թվական, 672 էջ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Fite D. Harold Bloom: The Rhetoric of Romantic Vision. Amherst: University of Massachusetts Press, 1985.
 Moynihan R. A Recent imagining: interviews with Harold Bloom, Geoffrey Hartman, J. Hillis Miller, Paul De Man. Hamden: Archon Books, 1986
 De Bolla P. Harold Bloom: Toward Historical Rhetorics. New York: Routledge, 1988.
 Allen G. Harold Bloom: Poetics of Conflict. New York: Harvester Wheatsheaf, 1994.
 Saurberg L.O. Versions of the Past--Visions of the Future: The Canonical in the Criticism of T. S. Eliot, F. R. Leavis, Northrop Frye, and Harold Bloom. New York: St. Martin’s Press, 1997.
 The Salt Companion to Harold Bloom/ Roy Sellars, Graham Allen (eds.). Cambridge: Salt, 2007
 Цветков, Алексей Петрович Огонь на себя
 Ямпольский, Михаил Ямпольский М. Литературный канон и теория «сильного» автора

Արտաքին հղումներ 
 Страница в Журнальном зале
 Современники о Борхесе
 Генис: Взгляд из Нью-Йорка. Кому нужны гуманитарии, հեռարձակված Ալեքսանդր Գենիսի կողմից. Հայացք Նյու Յորքից դեպի Ազատություն ռադիոկայան, դրվագ (18 նոյեմբերի, 2019 թվական) նվիրված Հարոլդ Բլումի կյանքին

Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Ամերիկացի պատմաբաններ
Ամերիկացի գրականագետներ
Ամերիկացի լրագրողներ
Ամերիկացի գրողներ
Ամերիկացի գիտնականներ