Գերմանիայի արտաքին քաղաքականություն

Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն (Գերմանիա), Կենտրոնական եվրոպական պետություն, որը անդամակցում է Եվրամիությանը, G7-ին, G20-ին, տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությանը և Հյուսիսատլանտյան դաշինքի կազմակերպությանը։ Գերմանիան դիվանագիտական հարաբերություններ է պահպանում ավելի քան 190 երկրների հետ։ Գերմանիան նաև երկկողմ տնտեսական օգնություն է ցուցաբերում մի շարք պետությունների, սակայն ստացող երկրների թիվը 1998 թվականի 119-ից 2008 թվականին նվազել է մինչև 57։

Գերմանիայի արտաքին քաղաքականությունը Սառը պատերազմի ժամանակ

Գերմանիայի ներքաղաքական պայքարը արտաքին քաղաքականության հարցերի շուրջ 
1949-1969 թվականներին ՔԴՄ/ՔՍՄ պահպանողական կուսակցությունները Գերմանիայի անվտանգության ապահովման հարցերում ապառազմականացման և Արևմուտքի նկատմամբ ավելի ու ավելի մեծ կողմնորոշման կուրս են վերցրել։ Գերմանիան միավորելու գաղափարները մղվեցին երկրորդ պլան։ Կ. Ադենաուերի այս արտաքին քաղաքական ուղեգծին աջակցել են ՔԴՄ/ՔՍՄ կոալիցիոն հիմնական դաշնակիցները։

ՍԴՀԿ-ն չի պաշտպանել ՔԴՄ/ՔՍՄ գլխավորած իշխող կոալիցիայի արտաքին քաղաքական կուրսը։ Այսպիսով, սոցիալ-դեմոկրատները 50-ական թվականների սկզբին կոչ էին անում լուրջ քննարկել ԽՍՀՄ-ի և ԳԴՀ-ի առաջարկները Գերմանիայի միավորման վերաբերյալ, ինչը ՍԴՀԿ-ին հատուկ նշանակություն էր տալիս, քանի որ այս կուսակցության հայտարարված նպատակներից մեկը հենց երկրի միասնության ձեռքբերումն էր։ Բացի այդ, ԳՍԴԿ-ն դեմ է արտահայտվել ԳՖՀ-ի ռեմիլիտարիզացմանը՝ մերժելով վերազինումն ու զինվորական ծառայության սահմանումը ցանկացած չափով։ Չնայած այն բանին, որ կուսակցության ներսում հակակոմունիստական հռետորաբանությունը թափ էր հավաքում, ԳՍԴԿ-ում վստահ էին, որ հակակոմունիզմը և հակասովետիզմը Գերմանիայի ռազմական հզորության վերականգնման պատճառ չեն հանդիսանում։

Գերմանիայի Կոմունիստական կուսակցությունը, որը ներկայացված էր նաև առաջին գումարման Բունդեսթագում, վերակառուցման փոխարեն առաջարկում էր ստեղծել գերմանական խաղաղ պետություն։

1955 թվականին Գերմանիայի՝ ՆԱՏՕ-ին անդամակցելուց հետո Կ. Ադենաուերի կառավարությունը որոշեց բունդեսվերին տեղակայել ատոմային զենքով, ինչը նշանակում էր Գերմանիայում արտաքին քաղաքականության հարցերի շուրջ քաղաքական քննարկումների նոր փուլ։ ՍԴՀԿ-ն, որը պահպանեց հակամիլիտար վերաբերմունքը, այս որոշումը ոչ միանշանակ ընդունեց, չնայած կուսակցության ակտիվությունը քաղաքական բանավեճերում նախկինի պես մեծ չէր։ ՍԴՀԿ-ի նման դիրքորոշման հիմնական պատճառը քաղաքական ծրագրի հասունացող փոփոխությունն էր, որն արդյունքում քաղաքական դիրքորոշումներով շատ մոտ էր ՔԴՄ/ՔՍՄ ծրագրին։ 

Միջազգային լարվածության թուլացման ժամանակահատվածում Գերմանիայի ներսում նոր քաղաքական բախումներ առաջացան կառավարական կոալիցիայի արտաքին քաղաքական կուրսի պատճառով։ Նոր կառավարության արտաքին քաղաքականության կարևորագույն ասպեկտներն էին ԳԴՀ-ի «արևմտյան» կողմնորոշման անփոփոխությունը, ՆԱՏՕ-ի և ԱՄՆ-ի հետ դաշինքի հավատարմությունը, ինչպես նաև ԵՏՄ-ի ընդլայնման և ամրապնդման գաղափարին աջակցությունը։ Իշխող կոալիցիան հանդես է եկել նաև Արևմուտքի և Արևելքի միջև հարաբերությունների կարգավորման օգտին, ինչը համապատասխանում էր «այն ժամանակվա ոգուն»։ ՔԴՄ/ՔՍՄ-ն ընդդիմության մեջ գտնվելու առաջին տարիները նվիրել է սոցիալիստական երկրների հետ պայմանագրերի դեմ պայքարին։ Դիմակայելով Արևմուտքի և Արևելքի հարաբերություններում լիցքաթափման հասունացած անհրաժեշտությանը՝ ՔԴՄ/ՔՍՄ-ն այս ժամանակահատվածում զգալիորեն սկսեց կորցնել ժողովրդականությունը Գերմանիայում, ինչի արդյունքում ՔԴՄ/ՔՍՄ-ն ի վերջո ճանաչեց ԳՍԴԿ և ԳՀՀԾ քաղաքականության անհրաժեշտությունը հենց ԳԴՀ-ի համար։

70-ականների վերջին և 80-ականների սկզբին միջազգային իրավիճակի սրմամբ արտաքին քաղաքականության հարցերի շուրջ ներքաղաքական պայքարը ենթարկվեց փոփոխությունների։ Ի տարբերություն նախորդ մեծ քննարկումների արտաքին քաղաքականության հարցերի շուրջ, որոնք տեղի էին ունենում կուսակցությունների միջև, այս ժամանակահատվածում միասնական քաղաքական կարծիք չկար նույնիսկ հենց կուսակցությունների ներսում։ Այսպես, ԳՍԴԿ-ն բաժանվել է ռազմականների և նրանց, ովքեր դեմ են հանդես եկել Գերմանիայի տարածքում հրթիռների տեղակայմանը։

Հանրային դիվանագիտություն 
Գերմանական տարբեր հիմնադրամներ ակտիվորեն նպաստում են արտերկրում գերմանական լեզվի և մշակույթի ուսումնասիրությանը. Ակտիվորեն իրականացվում է ուսանողական փոխանակում։ 2011 թվականին Գերմանիայում սովորել է 6204 ուսանող Ուկրաինայից, 2602 ուսանող Վիետնամից, 2400 ուսանող Բրազիլիայից։

Տնտեսական օգնություն թերզարգացած երկրներին 
Գերմանիան ակտիվորեն օգնություն է ցուցաբերում թերզարգացած պետություններին։ Օրինակ՝ 2010 թվականին «ֆինանսական համագործակցություն» և «տեխնիկական համագործակցություն» պետական ծրագրերով 108,2 միլիոն եվրո է հատկացվել Ալբանիային, 107,5 միլիոն եվրո՝ Բոսնիա և Հերցեգովինային, 33,0 միլիոն եվրո՝ Կոսովոյին, 1 միլիոն եվրո՝ Մակեդոնիային, 3 միլիոն եվրո՝ Խորվաթիային։

Բունդեսվերի մասնակցությունը խաղաղապահ առաքելություններին 
Գերմանիան իրավունք չունի մասնակցել զավթողական պատերազմներին։ Նրա զինված ուժերը պաշտպանում են Գերմանիայի ինքնիշխանությունն ու ամբողջականությունը։ Միայն վերջերս Բունդեսվերը մասնակցում է խաղաղության պահպանմանն ուղղված տարբեր միջոցառումների։ Դա արվում է Բունդեսթագի համաձայնությամբ։ Գերմանիան մասնակցել և մասնակցում է հետևյալ կոնֆլիկտային իրավիճակների լուծմանը․

 1992-1996՝ նախկին Հարավսլավիայի դեմ Ադրիատիկ ծովում ռազմանավերի և հետախուզական ինքնաթիռների օգտագործմամբ SHARP GUARD գործողությունը։
 1993՝ ՄԱԿ-ի ուժերի UNOSOM II գործողությունը Սոմալիում։
 1999 թվականից՝ ՆԱՏՕ-ի պատերազմը Հարավսլավիայի դեմ (ներկայումս KFOR)։
 2002 թվականց՝ ISAF խաղաղապահ առաքելություն Աֆղանստանում։
 2002 թվականից՝ Active Endeavour գործողությունը, որը ներառում է ծովային զորախումբ Արևելյան Աֆրիկայի և Միջերկրական ծովի ափամերձ ջրերում։
 2005 թվականից՝ UNIFIL գործողությունը, ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերը տեղակայված են Հարավային Լիբանանում, Իսրայելի հետ սահմանին։
 2008 թվականից՝ ATLANTA գործողությունը Սոմալիի տարածքում ծովահենների դեմ պայքարելու համար։

Ծանոթագրություններ 

Գերմանիայի արտաքին հարաբերություններ
Արտաքին հարաբերություններ ըստ երկրի
Գերմանիայի երկկողմ հարաբերություններ
Գերմանիայի քաղաքականություն
Եվրոպայի արտաքին հարաբերություններ
Գերմանիայի ժամանակակից պատմություն