Էլիս Պալմեր

Էլիս Պալմեր (, ), ամերիկացի լուսավորիչ և մանկավարժ։ Եղել է Ուելսլի քոլեջի նախագահ և նորաստեղծ Չիկագոյի համալսարանի դեկան։

Կենսագրություն 

Էլիս Պալմերը ծնվել է 1855 թվականի փետրվարի 21-ին Նյու Յորքի Քոլեսվիլ փոքրիկ քաղաքում։  Նրա ծնողները ունևոր ընտանիքից են եղել, ունեցել են տարբեր բիզնեսներ։ Հայրը ֆերմեր է եղել, հետագայում ստանալով բժշկական կրթություն՝ դարձել է բժիշկ։

Էլիսի երիատասարդությունն անցել է Նյու Յորքի Վինձոր քաղաքում։ Այստեղ նա հանդիպել է Թոմաս Բարկլայի հետ (), որը Յեյլի համալսարանի ուսանող էր։ Թոմասն իր ուսման վարձը վճարելու համար դասավանդում էր տեղի քոլեջում և Էլիսի ուսուցիչն էր։ Նրանք մտերմացել են, և Էլիսը ուսանել է Թոմասի մոտ մինչև 1869 թվականը։ 1871 թվականին նա դադարեցրել է Թոմասի հետ հարաբերությունները՝ քոլեջ ընդունվելու նպատակով։ Թեև Էլիսի ընտանիքում ֆինանսական դժվար կացություն էր, այնուամենայնիվ աղջիկը կարողանում է սովորել քոլեջում՝ միաժամանակ կատարելով նրա որոշ վճարովի հանձնարարությունները։

1872 թվականին Էլիսը հաջողությամբ հանձնել է Միչիգանի համալսարանում ընդունելության քննությունները։ Նա մեծ տպավորություն է գործել համալսարանի ղեկավարներից մեկի՝ James Burrill Angell վրա, և վերջինս աջակցել է Էլիսին՝ համալսարան ընդունվելու համար։ 1876 թվականին Էլիսը համալսարանի՝ տղաների համեմատ թվով քիչ աղջիկների շարքում, ակտիվ ուսանողուհիներից մեկն է եղել։ Համալսարանն ավարտելուց հետո, 1876-1877 թվականներին նա դասավանդել է Վիսկոնսին նահանգի Լեյք-Ջենիվա քաղաքում, իսկ 1877-1879 թվականներին ղեկավարել է Միչիգանի Սագինո քաղաքի դպրոցը։ 1877 թվականներին հայրը սնանկանկանալուց հետո ամբողջ ընտանիքը Սագինո քաղաքում բնակվել է վարձակալած տանը։

Ուելսլի քոլեջի հիմնադիր Հենրի Դուրանտը (Henry Fowle Durant) 1877 թվականին Էլիս Ֆրիմենին առաջարկել է մաթեմատիկա և հունարեն դասավանդել քոլեջում, սակայն Էլիսը հրաժարվել է։ Այնուամենայնիվ, 1879 թվականին նա ընդունել է Պատմության դեպարտամենտը ղեկավարելու առաջարկը և Ուելսլիի ուսանողների սիրելին է դարձել։ 1881 թվականին նա հիմնել է «Համալսարանական շրջանավարտների ասոցիացիան» (Association of Collegiate Alumnae, այժմ՝ «Համալսարանական կրթություն ունեցող կանանց ամերիկյան ասոցիացիա» - American Association of University Women)։ 1881 թվականի հոկտեմբերին նա նշանակվել է քոլեջի փոխնախագահ, իսկ 1885-1887 և 1889-1890 թվականներին եղել է քոլեջի նախագահ։ Նա եղել է ազգային հեղինակավոր քոլեջի առաջին կին ղեկավարը։ 1882 թվականին Միչիգանի համալսարանի պատվավոր փիլիսոփայի կոչմանն է արժանացել։ 1892 թվականից մինչև 1895 թվականը եղել է Չիկագոյի համալսարանի դեկանը, որը հիմնադրվել էր 1890 թվականին։

Ուելսլիում աշխատելու տարիներին Էլիս Պալմերը ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ Ջորջ Հերբերտ Պալմերի հետ, որը դասավանդում էր Հարվարդում։ 1887 թվականին նրանք ամուսնացել են, և շուտով Էլիսը հեռացել է Ուելսլի քոլեջի աշխատանքից և սկսել է երկրի բարձրագույն կրթական հաստատություններում կանանց ուղղված իր հանրային ելույթները։ Ամռան ամիսներին բնակվել է Մասաչուսեթս նահանգի Բոքսֆորդ քաղաքում, ամուսնու տանը, որտեղ ճամփորդում էր շրջակայքում, լուսանկարում էր և կար անում։ Նա գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ, որոնցից որոշները նրա «Life of Alice Freeman Palmer» и «Marriage Cycle» ժողովածուներում են։

Մահ 
1902 թվականի դեկտեմբերին՝ ուխտավորների հետ Փարիզում եղած ժամանակ, Պալմերը ցավեր է ունեցել։  Դիմել է բժշկի, և պարզվել է, որ նա լյարդի խնդիր ունի, և շտապ վիրահատության կարիք է զգացվում։ Էլիսը համարձակվել է վիրահատվել, բայց 1902 թվականի դեկտեմբերի 6-ին մահացել է, երբ դեռևս հիվանդանոցում էր և վիրահատությունից հետո վերականգնողական շրջանում էր գտնվում։ Մահվան բոթը հայտնել են Ամերիկայում գտնվող նրա ընտանիքին։ Սակայն  Էլիսի մարմինը Ամերիկա փոխադրել չի հաջողվել՝ ֆրանսիական կառավարության հետ առաջացած որոշ խնդիրների պատճառով, և նրան դիակիզել են Փարիզում։ Ջորջ Հերբերտ Պալմերը մինչև 1909 թվականը պահպանել է նրա դիափոշին, մինչև Ուելսլիի քոլեջում՝ մատուռի կողքին, տեղադրվել է Էլիսի հուշարձանը, որի քանդակագորը Դանիել Ֆրենչն է։ Այստեղ՝ քոլեջի կոլումբարիայում (), ամփոփվել է Ամերիկայում նշանավոր տիկնոջ դիափոշին։  1933 թվականին նրա ամուսնու դիափոշին ամփոփել են Էլիսի Պալմերի կողքին։

Հիշատակություններ 

 
 1920 թվականին Էլիս Պալմերի կիսանդրին տեղադրվել է Մեծ ամերիկացիների փառքի սրահում, քանդակագործ՝ Էվելին Լոնգման
 1921 թվականին Կալիֆոռնիայի Whittier College քոլեջի ուսանողական միություններից մեկն անվանակոչվել է Էլիս Պալմերի անունով
 Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ամերիկայի «Լիբերտի» տեսակի նավերից մեկն անվանակոչվել է SS Alice F. Palmer՝ ի պատիվ Էլիս Պալմերի։

Ծանոթագրություններ

Հղումներ 
 Alice Elvira Freeman Palmer 

Ամերիկացի կանայք
Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Ամերիկացի մանկավարժներ