Գրասիելա Չիչիլնիսկի

Գրասիելա Չիչիլնիսկի (, ), արգենտինական ծագումով ամերիկացի տնտեսագետ, Կոլումբիայի համալսարանի պրոֆեսոր, կլիմայի փոփոխությունների բնագավառի փորձագետ, Global Thermostat ընկերության համահիմնադիր և նախկին գլխավոր գործադիր տնօրեն։

Կենսագրություն 

Ծնվել է Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսում, Ռուսաստանից գաղթած հրեական ընտանիքում։ Քանի որ 1966 թվականի հունիսին տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջումից հետո արգենտինացի զինվորականները բռնությամբ փակել են Բուենոս Այրեսի համալսարանի գիտական բաժանմունքները, Գրասիելան ուսումը շարունակելու նպատակով մեկնել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Ֆորդի հիմնադրամի աջակցությամբ ընդգրկվել Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի մաթեմատիկական առարկաների դոկտորական ծրագրում։ 1968 թվականին տեղափոխվել է Բերքլիի Կալիֆոռնիական համալսարան, որտեղ երկու տարի անց դոկտորի գիտական աստիճան է ստացել մաթեմատիկայի ասպարեզում։ 1976 թվականին էլ նրան շնորհվել է տնտեսագիտության դոկտորի աստիճան (դոկտորական ատենախոսության գիտական ղեկավարը ականավոր տնտեսագետ Ժերար Դեբրյոն էր)։ Հետդոկտորական շրջանում մեկ տարի պաշտոնավարել է Հարվարդի համալսարանում, ապա դասախոսական աշխատանքի անցել Կոլումբիա համալսարանում։ 1980-1981 թթ․ տնտեսագիտություն է դասավանդել Էսսեքսի, 1985-86 թվականներին՝ Անտիլյան կղզիների և Գվիանայի համալսարանում։ 1995-2008 թվականներին եղել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մաթեմատիկայի և տնտեսագիտության պրոֆեսոր, միաժամանակ որպես այցելու պրոֆեսոր դասախոսել է մի շարք համալսարաններում, ներառյալ Սթենֆորդի համալսարանը ։

2010 թվականին Փիթըր Այզենբերգերի ու Էդգար Բրոնֆման Կրտսերի հետ համատեղ հիմնել է Global Thermostat ընկերությունը։

Չիչիլնիսկին շուրջ քսան գրքի և 330-ից ավելի գիտական հոդվածների հեղինակ է։ Լայն ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել հատկապես այն բանի շնորհիվ, որ առաջ է քաշել ու զարգացրել ածխածնի արտանետումների հետ ըստ որոշակի չափաբաժինների գործողություններ կատարելու գաղափարը, որն ընկած է 2005 թվականից միջազգային իրավունքի ուժ ստացած Կիոտոյի արձանագրության հիմքում։ Կին գիտնականի համբավի տարածմանն ու ամրապնդմանը նպաստել է նաև այն հանգամանքը, որ նա եղել է կլիմայի փոփոխությունների հետազոտման նպատակով 2007 թվականին ստեղծված միջկառավարական փորձագիտական խմբի առաջատար հեղինակը (ընդ որում՝ այդ խումբն իր կատարած աշխատանքի համար արժանացել է Նոբելյան մրցանակի)։

Միջազգային առևտրի տեսության ասպարեզում Չիչիլնիսկու կարևոր ներդրումը եղել է այսպես կոչված փոխանցումային պարադոքսի մի նմուշօրինակի կառուցումը, ըստ որի՝ նվիրատուից բարիքների փոխանցումը կարող է հանգեցնել ստացողի վիճակի վատթարացմանը և տվողի վիճակի բարելավմանը։

Բարեկեցության տնտեսագիտության և քվեարկության տեսության բնագավառներում, մասնավորապես՝ հասարակական ընտրության տեսության մեջ, Չիչիլնիսկին ներդրել է կոլեկտիվ որոշումներ կայացնելու շարունակական մոդելը՝ հանրահաշվական տոպոլոգիայի կիրառմամբ։ Նրա այս նախաձեռնությանը հետևելով և ժամանակի ընթացքում այն զարգացնելով՝ շարունակական հասարակական ընտրությունը դարձրել են միջազգային ենթագիտաճյուղ։ 1980-1990-ականներին Չիչիլնիսկին որոշ հետազոտություններ իրականացրել է՝ համագործակցելով մաթեմատիկ-տնտեսագետ Ջեֆրի Հիլի հետ, ով եղել է նրա գործընկերը Էսսեքսի և Կոլումբիայի համալսարաններում։

Դատական վեճեր
1994 թվականին Չիչիլնիսկին դատի է տվել տնտեսագիտության երկու պրոֆեսորի՝ նրանց մեղադրելով իր գաղափարները գողանալու մեջ։ Վերջիններս հանդես են եկել հակընդդեմ հայցով, և նա ետ է վերցրել իր հայցադիմումը։ Ժամանակի լրագրերի ներկայացմամբ՝ դատական վեճի առարկան, փորձագետների մեծ մասի կարծիքով, եղել են մանր-մունր բաներ։ 1991 և 2000 թվականներին Չիչիլնիսկին դատի է տվել իր գործատուին՝ Կոլումբիայի համալսարանին՝ մեղադրելով գենդերային խտրականության, անհավասար վարձատրության, իրեն շնորհված պաշտոնը լուծարելու փորձերի մեջ։ Վեճը լուծվել է 2008 թվականին, ընդ որում՝ պայմանները չեն հրապարակվել։ New York Sun թերթի հաղորդման համաձայն՝ Չիչիլնիսկին $200․000 ամերիկյան դոլար է ստացել։ Կոլումբիայի համալսարանի մամլո խոսնակն էլ հայտնել է, որ Չիչիլնիսկին հայտարարագիր է ստորագրել՝ նշելով, որ իր աշխատավարձը խտրական չի եղել։

Աշխատությունների ընտրանի

Նախապես գրախոսված հոդվածներ

Հատվածներ գրքերից 
 Beltratti, A., Chichilnisky, G. and Heal, G., 1998. Sustainable use of renewable resources. In Sustainability: Dynamics and Uncertainty (pp. 49–76). Springer Netherlands.

Գրքեր
 
 
 
 
 
 
 
 Oil and the International Economy (1991) 
 The Evolving International Economy (1987) 
 Sustainability, Dynamics and Uncertainty (1998) 
 Markets, Information and Uncertainty: Essays in Economic Theory in Honor of Kenneth J. Arrow (1999) 
 Catastrophe or new society?: A Latin American world model (1976) 
 Development and Global Finance: The Case for an International Bank for Environmental Settlements (1997) 
 Environmental Markets: Equity and Efficiency (2000) 
 The Economics of Climate Change (2010) 
 Reversing Climate Change (2020) 
 Handbook on the Economics of Climate Change (2018)

Մեծարում
Դոկտոր Գրասիելա Չիչիլնիսկուն 2015 թվականին IAIR-ը (International Alternative Investment Review) ընտրել է «Տարվա լավագույն գլխավոր գործադիր տնօրեն կայուն զարգացման բնագավառում»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 Պաշտոնական կայքէջը

Տնտեսագետներ
Կին գիտնականներ
Տնտեսագիտության դոկտորներ
Ամերիկացի կին գիտնականներ
Պրոֆեսորներ