Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում

«Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում» (), ռուս գրող, կինոռեժիսոր և սցենարիստ Պավել Սանաևի ինքնակենսագրական վիպակը, որը գրել է 1994 թվականին՝ հիմնվելով իր մանկության հուշերի վրա։ Սանաևը գիրքը նվիրել է խորթ հորը՝ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Ռոլան Բիկովին։

Վիպակը պատմում է Սանաևի ինը տարվա (երկուսից տասնմեկ տարեկան) կյանքի մասին իր պապի՝ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Վսեվոլոդ Սանաևի և նրա կնոջ՝ Լիդիայի ընտանիքում։

Առաջին անգամ տպագրվել է 1996 թվականին «Օկտյաբր» ամսագրում։ Արժանացել է «Օկտյաբր» ամսագրի մրցանակին 1996 թվականի լավագույն նորամուտի համար։ Առաջադրվել Է Բուքերյան մրցանակի։

Առաջին անգամ առանձին հրատարակությամբ գիրքը լույս է տեսել 2003 թվականին ռուսական «ՄԿ-Պերիոդիկա» (Մոսկվա) հրատարակչության «Ժամանակակից գրադարան ընթերցանության համար» () շարքում։

2007 թվականին վիպակը թողարկվել է ռուսական խոշորագույն «Աստրել» հրատարակչության կողմից («ԱՍՏ», Մոսկվա) և երեք տարվա ընթացքում վաճառվել է մոտ կես միլիոն օրինակ տպաքանակով։

2009 թվականի դեկտեմբերին կինոթատրոնների էկրաններին համանուն գեղարվեստական ֆիլմի թողարկումից հետո, որը ռեժիսոր Սերգեյ Սնեժկինը նկարահանել է վեպի մոտիվներով, և որը լայն ճանաչում է ստացել հանդիսատեսի շրջանում, «ԱՍՏ» հրատարակչությունը 2010 թվականին թողարկել է հատուկ նվեր-հրատարակություն հայտնի նկարչուհի Ալեքսանդրա Նիկոլաենկոյի նկարազարդումներով՝ այն լրացնելով նախկինում չհրապարակված երեք գլուխներով («Ժապավենի վրա» (), «ԱՐագություն» և «Իրականացավ հիմարիկի երազանքը» ()։

2011 թվականի փետրվարին վիպակն ընդգրկվել է Մոսկվայի «Մոսկվա» գրքի առևտրի տան՝ անցած տասնամյակի ամենաշատ գնված գրքերի ցանկում (զբաղեցրել է 4-րդ տեղը՝ վաճառված 20 762 օրինակով), Իսկ Պավել Սանաևը զբաղեցրել է 16-րդ տեղը այն հեղինակների ցանկում, ում գրքերն ամենաշատն են գնել։

Սյուժե 
Հերոսն իր պատմությունն սկսում է հետևյալ բառերով. «Ես սովորում եմ երկրորդ դասարանում և ապրում եմ տատիկիս ու պապիկիս մոտ։ Մայրս ինձ փոխել է արյունախում թզուկի հետ և ծանր խաչի պես կախել տատիկիս պարանոցից։ Այդպես ես չորս տարեկանից կախված եմ» ()։

Տատը ատում և դատապարտում է իր «անառակ» դստերը, որը գտել է նոր ամուսին, և չի վստահում նրան որդու՝ Սաշայի դաստիարակությունը, ուստի ինը տարեկան տղան ապրում է տատի ու պապի տանը։

Տատիկի դաժան «սերը» թոռան հանդեպ ծնվում է հնազանդ ու չհակաճառող կենդանի տիկնիկ ունենալու ցանկությունից, որը կարող է խնամվել, բուժվել և պատժվել։ Այս «անձնուրաց» հոգատարությունն օգնում է նրան զգալ իր սեփական նշանակալիությունը և ավելի սուր «վայելել» իր սեփական «տառապանքը», որը պատճառել են ստախոս, անխիղճ և անշնորհակալ շրջապատողները (ներառյալ տղան)։ Ոչ պակաս բաժին է ընկնում նրա ամուսնուն՝ Սաշայի պապին, որին նա ամեն օր վիրավորում է և անընդհատ ասում, թե որքան է նա փչացրել իր կյանքը՝ օգտագործելով նաև հայհոյանքներ։

Սաշա Սավելևը բացասաբար է արձագանքում գիտակցության այս մշակմանը և փորձում է դուրս գալ տնային բռնապետության ճնշման տակից։

Գործող անձինք և նախատիպեր  
Պատմության հերոսների նախատիպերն իրական մարդիկ են.
 Սաշա Սավելև, ինը տարեկան տղա – Պավել Վլադիմիրովիչ Սանաև,
 Քեռի Տոլյա, Սաշայի խորթ հայրը, «արյունախում թզուկ» – Ռոլան Անտոնովիչ Բիկով,
 Օլգա, Սաշայի մայրը – Ելենա Վսեվոլոդովնա Սանաևան,
 Սեմյոն Միխայլովիչ, Սաշայի պապը – Վսեվոլոդ Վասիլևիչ Սանաև,
 Նինա Անտոնովնա, Սաշայի տատը – Լիդիա Անտոնովնա Սանաևա։

Ստեղծման պատմություն 
Պատմվածքները, որոնցից կազմվել է գիրքը, Պավել Սանաևը սկսել է գրել դպրոցական տարիներին՝ ի պատասխան խորթ հոր՝ անգործության վերաբերյալ նախատինքների, որպեսզի «օրինական իրավունք ունենա պորտաբուծություն անելու». ծնողներն ու հյուրերը դրանք համարել են բավականին զվարճալի։ Հատվածներից ամբողջական գիրք (բովանդակությամբ, հասկանալի մտքով, զարգացմամբ) կազմել Պավելին հաջողվել է միայն ՎԳԻԿ-ն ավարտելուց հետո, երբ նա սկսել է հասկանալ, թե որ պատմվածքներն արձագանք գտնում ընթերցողի մոտ, որոնք՝ ոչ։

Գիրքը գրելու համար պահանջվել է մոտ երեք տարի։ «Օկտյաբր» ամսագրում հրապարակմանը նախորդող առաջին մեկուկես-երկու տարին այն մնացել է սեղանի վրա։ Իսկական ճանաչում այն ձեռք է բերել միայն 2003 թվականին, երբ Իգոր Կլեխն այն ընդգրկել է «Ընթերցանության ժամանակակից գրադարան» շարքում։ 2007 թվականին ստեղծագործությունը ձեռք է բերել «ԱՍՏ» հրատարակչությունը, և միայն այդ ժամանակ է գիրքը սկսել վաճառվել հսկայական տպաքանակով։

Թատերական բեմադրություններ և էկրանավորումներ 
 2007 – Պետերբուրգի «Բալթյան տուն» թատրոնի «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում» ներկայացումը (ռեժիսոր՝ Իգոր Կոնյաև)։ Էրա Զիգանշինան ստացել է Սանկտ Պետերբուրգի «Ոսկե սոֆիտ» բարձրագույն թատերական մրցանակը տատի դերի համար։
 Կրասնոյարսկի Ա. Պուշկինի անվան դրամատիկական թատրոնի «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում (Սաշայի արկածները հրաշքների աշխարհում)» ներկայացումը (ռեժիսոր՝ Ալեքսեյ Կրիկլիվի)
 2009 – «Բալթյան տան» բեմադրության հեռուստատեսային տարբերակ
 2009 – գեղարվեստական ֆիլմ «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում» (ռեժիսոր՝ Սերգեյ Սնեժկին)
 2010 – Լիտվայի ռուսական դրամատիկական թատրոնի «Տականքի սեր» () ներկայացում (ռեժիսոր՝ Ագնուս Յանկյավիչյուս)։ 2010 թվականին ներկայացումն ստացել է գլխավոր մրցանակը Դալի Թամուլյավիչյուտեի անվան պրոֆեսիոնալ թատրոնների փառատոնում։
 2010 – Չելյաբինսկի ակադեմիական դրամատիկական թատրոնի «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում» ներկայացում (ռեժիսոր՝ Օլեգ Պլակսին)
 2012 – «Apglabājiet mani zem grīdas» ներկայացում, Դայլես թատրոն, Ռիգա (ռեժիսոր՝ Ռեգնարս Վայվարս)
 2012 – «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում» ներկայացում, Նիկիտինսկի դարպասների թատրոն, Մոսկվա (ռեժիսոր՝ Մարկ Ռոզովսկի)
 2014 – «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում» ներկայացում, «Սև քառակուսի» թատրոնի մանկական ստուդիա (ռեժիսոր՝ Սերգեյ Ֆեդորչուկ)
 2019 – «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում» տիկնիկային ներկայացում, Նովոսիբիրսկի պետական տիկնիկային թատրոն
 2019 – «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում», Կուրգանի դրամատիկական թատրոն (ռեժիսոր՝ Դմիտրի Ակրիշ)
 2020 – «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում (Տատիկը)» ներկայացում, Պոկաչևսկի «INDIGO» թատրոն-ստուդիա (ռեժ.՝ Ալեքսանդր Սամսոնով, Տաիսիա Կալաչևա)
 2021 – «Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում» մոնոներկայացում, Մեծ տիկնիկային թատրոն, Սանկտ Պետերբուրգ (ռեժիսոր՝ Ռոման Բոկլանով)

Շարունակություն 
2013 թվականին լույս է տեսել Պավել Սանաևի «Դատարկապորտի ժամանակագրությունը։ Թաղեք ինձ շրիշակի հետևում 2» (): Հեղինակը պարզաբանել է, որ տվյալ գիրքն ինքնուրույն ստեղծագործություն է, իսկ նախորդ վեպի անվանումը շապիկին հայտնվել է մարքեթինգային նկատառումներով։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Գրքի պաշտոնական կայքը* 

Գրքեր այբբենական կարգով
1996 գրքեր