Սպիտակ պայթյուն

«Սպիտակ պայթյուն» (), խորհրդային գեղարվեստական սև-սպիտակ ֆիլմ, ռազմական դրամա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ստանիսլավ Գովորուխինը 1969 թվականին Օդեսայի կինոստուդիայում։

Սյուժե 

Գործողությունները տեղի է ունենում Հայրենական մեծ  պատերազմի տարիներին Կովկասի լեռներում։ Երրորդ ռայխի «Էդելվեյս» լեռնահրաձգային դիվիզիայի զինվորները դիրք են զբաղեցրել լեռներում, որտեղից գնդակոծում են լեռնաշղթան անցնող փախստականներին և վիրավորներին։

Լեյտենանտ Արտյոմ Արսենովը (Արմեն Ջիգարխանյանը) համարձակ ծրագիր է առաջարկում՝ բարձրանալ գագաթը և պայթեցնել ձյան շերտը, որպեսզի գոյացած ձնահոսքը հասնի գերմանական դիրքերին։ Նա ապարդյուն փորձում էլ բարձրանալ այդ գագաթը դեռ նախապատերազմյան ժամանակ։ Առաջադրանքը կատարելու համար նա հավաքում է վեց հոգուց բաղկացած խումբ, որոնց թվում կան ինչպես փորձառու լեռնագնացներ, այնպես էլ նորեկներ։

Կորուստներով խումբը հասնում է բարձունքին և կատարում առաջադրանքը։ Բացված լեռնանցքով սկսում են անցնել Կարմիր բանակի ուժերը։

Դերերում 
 Սերգեյ Նիկոնենկո – Նիկոլայ Սպիչկին
 Լյուդմիլա Գուրչենկո – Վերա Արսենովա
 Անատոլի Իգնատև – Վադիմ Բարանով
 Արմեն Ջիգարխանյան – լեյտենանտ Արտյոմ Արսենով
 Ֆեոդոր Մենիկով – Սեմյոն Իվանովիչ
 Լևան Պիլպանի – Շոթա Իլիանի
 Բուխուտի Զաքարիաձե – Թենգիզ Ալեքսանդրովիչ, գնդապետ
 Ստեպան Կռիլով – կոմիսար
 Վլադիմիր Վիսոցկի – կապիտան
 Նիկոլայ Ֆեդորցով – վիրավոր
 Նելլի Հաջիևա – Թիմուրի մայրը
 Ստանիսլավ Գովորուխին – գերմանացի սպա (լուսագրերում նշված չէ)

Նկարահանող խումբ 
 Սցենարի հեղինակներ` Էդուարդ Վոլոդարսկի, Ստանիսլավ Գովորուխին
 Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ստանիսլավ Գովորուխին
 Գլխավոր օպերատոր` Վասիլի Կիրբիժեկով
 Բեմադրող նկարիչ՝ Միխայիլ Զայաց
 Կոմպոզիտոր` Սոֆյա Գուբայդուլինա
 Ալպինիզմի խորհրդատու` Լեոնիդ Ելիսեև

Նկարահանումներ 
 Ստանիսլավ Գովորուխինի երկրորդ ֆիլմն է, որը նվիրված է լեռնագնացներին (առաջինը՝ «Ուղղահայաց»)։
 Ֆիլմի խորհրդատուն լեռնագնացության սպորտի վարպետ Լեոնիդ Ելիսեևն է, որը մասնակցել էր նաև «Ուղղահայաց» ֆիլմի նկարահանումներին։
 Ֆիլմը նախատեսվում էր նկարահանել Կովկասում, սակայն ուղղաթիռային վթարի ժամանակ Գովորուխինի, Ելիսեևի և օպերատոր Վասիլի Կիրժիբեկովի ստացած վնասվածքների պատճառով նկարահանումները տեղափոխել են Ղրիմ՝ Անգարի լեռնանցքից ոչ հեռու՝ Էլխկ Կայա լեռան լանջերին։
 Վլադիմիր Վիսոցկու մասնակցությունը ֆիլմին պատահական էր։ Ղրիմում հանգստի ժամանակ նա որոշել է այցելել Գովորուխինին, որը նրան համոզել է նկարահանվել դրվագում։ Ավելի ուշ Վիսոցկին հատուկ ֆիլմի համար գրել է երկու երգ՝ «Но вот исчезла дрожь в руках» և «К вершине»՝ նվիրված Միխայիլ Խերգիանիի հիշատակին։ Նա ձայնագրություններով ժապավեն է ուղարկել ռեժիսորին, բայց նա ինչ-ինչ պատճառներով դրանք չի ներառել ֆիլմի մեջ, ինչի համար ավելի ուշ զղջացել է։
Վլադիմիր Վիսոցկու հերոսին հնչյունավորել  է մեկ այլ դերասան։ Օդեսայի կինոստուդիայի ներկայացուցչի խոսքով՝ Վիսոցկին չի կարողացել ներկա գտնվել հնչյունավորմանը, և Ստանիսլավ Գովորուխինն օդեսացի դերասան Բորիս Զայդենբերգին խնդրել է հնչյունավորել նրա դերը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Սպիտակ պայթյուն» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
  Օդեսայի կինոստուդիայի պաշտոնական կայքում

Խորհրդային ֆիլմեր
1969 ֆիլմեր
Ստանիսլավ Գովորուխինի ֆիլմեր
Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
Ռուսերեն ֆիլմեր
Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Խորհրդային դրամա ֆիլմեր