Արա Սարգսյանի դիմաքանդակներ

Դիմաքանդակի ժանրը Արա Սարգսյանի ստեղծագործործություններում առանձնակի տեղ է գրավում։ Քանդակագործը ստեղծագործական կյանքի ընթացքում ավելի քան 50 կերպար է կերտել այս ժանրում։

Պատմություն 
Արա Սարգսյանը դիմաքանդակ ստեղծելու առաջին քայլերն սկսել է 1926 թվականին՝ ձեռնարկելով Ալեքսանդր Մյասնիկյանի դիմաքանդակի ստեղծումը։ Դրան հաջորդել են հայ արվեստագետներ Հրաչյա Աճառյանի, Վահան Թոթովենցի, Հայկ Գյուլիքևխյանի, Մհեր Աբեղյանի (1926), Թորոս Թորամանյանի, Մարիամ Ասլամազյանի (1927) դիմաքանդակները։

1932-1941 թվականներին Արա Սարգսյանն ակտիվ զբաղվել է դիմաքանդակագործությամբ և ստեղծել հայկական մշակույթի գործիչների մի ստվար քանդակաշար՝ Միքայել Նալբանդյան, Հակոբ Պարոնյան, Գաբրիել Սունդուկյան, Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան, Նիկողայոս Տիգրանյան, Հասմիկ, Ամո Խարազյան։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Արա Սարգսյանը նախագծել և ստեղծել է դիմաքանդակների երկու շարք՝ «Հայ ժողովրդի հերոս զավակներ» և «Հայ ժողովրդի անվանի մարդիկ»։ Առաջին շարքում տեղ են գտել Նելսոն Ստեփանյանի, Ղուկաս Մադոյանի, Ասքանազ Կարապետյանի, Սարգիս Մարտիրոսյանի, Արամ Միրզոյանի, Հրաչյա Հովհաննիսյանի դիմաքանդակները։ Այս շարքում Արա Սարգսյանն առաջին պլան է մղել անձի որևէ կարևոր հատկանիշ՝ այն դարձնելով կերպարի կառուցման առանցքը։ Որոշ հերոսներ Արա Սարգսյանի մոտ չափված ու ձևված, բարդ կշռադատումների ընդունակ անձինք են, ոմանց մոտ ընդգծված է տաքարյունությունն ու անհանգիստ ոգին, որոշ դիմաքանդակներում էլ երևում է հերոսի՝ պատերազմի թոհուբոհի միջով անցած, բայց անկոտրում կենսախնդությունը։ Երկրորդ շարքում հայ մտավորականների կիսանդրիներ են, որոնցից երեքը՝ Վաղարշ Վաղարշյանի, Նաիրի Զարյանի և Ալեքսեյ Ջիվելեգովի դիմաքանդակները հիմքեր ունեն դասվելու հայ քանդակագործության դիմաքանդակի լավագույն նմուշների շարքում։

Հետպատերազմյան տարիներին Արա Սարգսյանն իր ստեղծած դիմաքանդակներից շատերը տեղափոխել է ավելի կայուն նյութերի՝ քարի և բրոնզի վրա։ Քանդակագործը նաև վերադարձել է նախկինում ստեղծած կերպարներին, որոնցից է Սուրեն Սպանդարյանի կիսանդրին։ 

1950-ական թվականների երկրորդ կեսին Արա Սարգսյանը ստեղծել է դիմաքանդակների մի ստվար շարք, որտեղ ընդգրկվել են ինչպես մշակութային հայտնի գործիչներ, այնպես էլ աշխատավորներ։ 1954-1968 թվականներին քանդակագործը ստեղծել է մի շարք թատերական գործիչների դիմաքանդակներ՝ Վարդան Աճեմյան, Դավիթ Մալյան, Ժասմեն, Ավետ Ավետիսյան։

Կյանքի վերջին տասնամյակում Արա Սարգսյանը ստեղծել է Վալերի Բրյուսովի, Արամ Տեր-Հովհաննիսյանի, Մարտին Մազմանյանի, Սամվել Մելիքսեթյանի, Մատվեյ Մանիզերի, Պարույր Սևակի, Րաֆֆու, Ալեքսանդր Սպենդիարյանի, Եղիշե Չարենցի դիմաքանդակները։

Դիմաքանդակներ

Ծանոթագրություններ 

Արա Սարգսյանի քանդակներ
Դիմաքանդակ
Արա Սարգսյանի դիմաքանդակներ