Հեղինակության էֆեկտ

Հեղինակության էֆեկտ, հեղինակավոր գործչի կարծիքին (անկախ բովանդակությունից) ավելի բարձր գնահատական տալու և դրանից ավելի մեծ կախվածության մեջ լինելու միտում։ Այն համարվում է այսպես կոչված սոցիալական ճանաչողական կամ հավաքական ճանաչողական աղավաղումներից մեկը։ Գիտականորեն ապացուցվել է 1961 թվականին Միլգրեմի գիտափորձով։

Հոգեբանական մեխանիզմ 
Մարդիկ սովորաբար խորապես հարգում են ուժը և հակված են հնազանդվել, երբ դա պահանջում է ուժ ունեցող գործիչը։ Որոշ գիտնականներ կարծում են, որ մարդիկ հակված են դիտարկել իշխանությունը որպես արժանի իրենց դիրքին, և դա ստիպում է նրանց ենթարկվել այն որոշումներին, որոնք ընդունում են իշխանության ներկայացուցիչները։ Համակարգային արդարացման տեսությունն այս երևույթը բացատրում է նրանով, որ գոյություն ունի հոգեբանական մոտիվացիա սոցիալական համակարգի հաստատունության, կայունության և արդարության հանդեպ հավատի համար։

Ցանկացած հասարակության մեջ ընդունված իշխանության համակարգը պայմաններ է ապահովում արտադրության, առևտրի, զարգացման և սոցիալական վերահսկողության համար։ Անարխիայի հասարակական մերժման հետևանքով մեզ բոլորիս ծննդյան պահից սովորեցնում են հավատալ, որ իշխանությանը հնազանդվելը ճիշտ է։ Օրինական կառավարությանը ենթարկվելու և հավատարմության հասկացությունները սերմանվում են դպրոցներում, օրենսդրությունում, զինված ուժերում և այլ քաղաքական ինստիտուտներում։ Օրինական հեղինակավոր գործչին ենթարկվելու հակումը բխում է համակարգային սոցիալականացման պրակտիկայից, որը կոչված է մարդկանց հաղորդել այն զգացումը, որ նման հնազանդությունը ճիշտ վարքագիծ է։ Տարբեր հասարակություններ տարբերվում են ենթակայությանը հակվածության աստիճանով։ Բացի այդ, իշխանության և նրա որոշումների նկատմամբ հարգանքը կարող է առաջանալ որպես որոշումների ընդունման յուրատեսակ պարզագույն միջոց։

Օրինակներ 
Գիտություն
Ամերիկացի ֆիզիկոս Բրայան Քիթինգի կարծիքով՝ հեղինակության ազդեցությունը հանգեցնում է Նոբելյան մրցանակի արժանանալու խեղաթյուրումների։
Բիզնես
Հեղինակության էֆեկտն արտահայտվում է բարձր վարձատրվող մարդկանց կարծիքին մեծ ուշադրություն դարձնելով, ինչն արտահայտվում է նրանում, որ շարքային աշխատակիցները հակված են ավելի մեծ կշիռ հաղորդել ավելի բարձր վարձատրվող գործընկերների կարծիքին։

Տես նաև 
 Հեղինակության վկայակոչում
 Աշի գիտափորձ
 Հեղինակություն

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

Կոգնիտիվ խախտումներ
Իշխանություն