Սառույց XII

Սառույց XII,  ջրային սառույցի տետրագոնային մետաստաբիլ խիտ բյուրեղային տարատեսակ։

Այն առաջին անգամ ստացվել է ջուրը  0,55 ԳՊԱ ճնշման տակ սառեցնելով մինչև −13 °C (260 Կ)։ Պարզվել է, որ այն գոյություն ունի սառույց V-ի փուլային կայունության սահմաններում։ Հետագայում ցույց է տրվել, որ սառույց XII-ը  կարելի է ստեղծել նաև այդ սահմաններից դուրս։ Մաքուր սառույց XII-ը կարելի է ստանալ սառույց Ih- ից` −196 °C (77 Կ) ջերմաստիճանում արագ սեղմելով (0.81-1.00 ԳՊա/րոպե), կամ բարձր խտության ամորֆ սառույցը 0.8-ից 1.6 ԳՊա ճնշման սահմաններում մինչև  −90 °C (183Կ) տաքացնելով։ Սառույց XII-ի տարատեսակը, որում պրոտոնների դասավորությունը կանոնավոր է, կոչվում է սառույց XIV:

Չնայած նրան, որ սառույց XII-ի խտությունը մոտ է սառույց IV-ի խտությանը  (− 146 °C (127 Կ) ջերմաստիճանում` 1.29 գ / սմ3 ) (այդ խտությունը նկատվում է նաև սառույց V- ում), այն ունի տետրագոնալ բյուրեղների տեսք։ Տեղաբանորեն, դա յոթ և ութ մաս ունեցող օղակների խառնուրդ է, քառակապ ցանց (4-կոորդինատային գնդաձև կապ), առանց ջրածնային կապերի փոխներթափանցման`հնարավոր ամենախիտ կազմաձևերով։

Սովորական ջրային սառույցը, ըստ Բրիջմանի անվանացանկի, պատկանում է սառույց Ih-ին։ Լաբորատոր պայմաններում (տարբեր ջերմաստիճաններում և ճնշումներում) ստեղծվել են սառույցի տարբեր ձևափոխություններ՝ II-ից մինչև XVI սառույցը։

Հղումներ