Իլյա Գրանդի

Իլյա Գրանդի (), կղզի Ատլանտյան օվկիանոսում։ Ընդգրկված է Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի Անգրա դուս Ռեիս մունիցիպալիտետի կազմում։

2019 թվականի հուլիսի 5-ին Իլյա Գրանդին և Պարատին ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։

Աշխարհագրություն 
Տեղակայված է Բրազիլիայի ափից ոչ հեռու՝ Ռիո դե Ժանեյրոյից 103 կմ և Սան Պաուլոյից 432 կմ հեռավորության վրա։ Կղզին գտնվում է Անգրայի կղզեխմբում և նրանցից ամենամեծն է։

Կղզին ունի 193 կմ² տարածք։ Ամենաբարձր կետը Պեդրա Դ'Ագուա (Pedra D’Agua) գագաթն է, որն ունի 1031 մ բարձրություն։ Կղզու բնակչությունը կազմում է  2500 մարդ։

Իլյա Գրանդեն Բրազիլիայի Ատլանտյան խոնավ անտառների առավել լավ պահպանված մնացորդներից մեկն է, ինչն այն դարձնում է աշխարհի ամենահարուստ էկոհամակարգերից մեկը։ Այնտեղ բնակվում են բազմաթիվ անհետացող տեսակների պահպանված խոշորագույն պոպուլյացիաներից մի քանիսը, այդ թվում՝ կարմրակուրծք պտղակեր (Pyroderus scutatus), կարմրահոնք ամազոն (Amazona rhodocorytha) և այլն։ Կղզու շուրջ ընկած ծովերը, որոնք նույնպես պաշտպանվում են, կարող են լինել աշխարհի միակ ջրերը, որտեղ կարելի է տեսնել մարջաններ և արևադարձային ձկներ, ներառյալ շնաձկներ, այդ թվում՝ ծովային կրիաներ, Մագելանյան պինգվիններ և կետանմաններ,  հարավային հարթ կետ, սապատավոր, Բրայդի, խոյադելֆին և դելֆիններ։

Պատմություն 
Կղզին հայտնաբերել են պորտուգալացիները 1502 թվականին, որոնք այնն իր չափերի պատճառով կոչել են Իլյա Գրանդի, որը պորտուգալերենից թարգմանաբար նշանակում է  «մեծ կղզի»։

Կղզին հետաքրքրություն չի ներկայացրել անհապաղ գաղութացման համար և երկար ժամանակ մնացել է քաղաքակրթությանը գրեթե անհաղորդ։ Երկար տարիներ այն ծառայել է որպես ապաստան ծովահենների համար։ 17-18-րդ դարերում կղզում իրենց տիրապետությունը հաստատելու համար պայքարել են հոլանդացի, պորտուգալացի ու ֆրանսիացի ծովահենները։ Աստիճանաբար կղզում կառուցվել են ֆազենդաներ, որտեղ աճեցվել են բանան, շաքարեղեգ, քաղցր կարտոֆիլ և սուրճ։ 19-րդ դարի սկզբում կղզին երեք անգամ գրոհել են արգենտինացիները, բայց ֆազենդաների տերերը կարողացել են պաշտպանել այն։

19-րդ դարի վերջին կառուցվել է խիստ ռեժիմի բանտ։ Դրա ամենահայտնի բանտարկյալը եղել է գրող Ռամուս Գրասիլյանուն։

Ընդհանուր առմամբ կղզին բնակեցվել և յուրացվել է դանդաղ, և այնտեղ բնությունը պահպանվել է գրեթե անփոփոխ։ Այդ ամենը նպաստում է կղզում զբոսաշրջության զարգացմանը։

Ծանոթագրություններ 

Ատլանտյան օվկիանոսի կղզիներ
Բրազիլիայի կղզիներ