Թատերարվեստի և երաժշտարվեստի Սանկտ Պետերբուրգի թանգարան

Թատերարվեստի և երաժշտարվեստի Սանկտ Պետերբուգի պետական թանգարան (), ռուսական թատրոնի պատմությանը նվիրված առաջին թանգարանը Ռուսաստանում։
Թանգարանի հավաքածուում առկա է 450.000 ցուցանմուշ, որոնք պատմում են Ռուսաստանի ողջ գոյության ընցացքում դրամատիկական, օպերային և բալետային արվեստի մասին։ Թանգարանը գտնվում է Կայսերական թատրոնների տնօրինության նախկին շենքում, որը նախագծվել է 19-րդ դարում Կառլ Ռոսսիի կողմից և մտնում է Օստրովսկու հրապարակի համալիրի մեջ։

2009 թվականին թատրոնն արժանացել է «Թանգարանային Օլիպմպոս» մրցանակի գլխավոր անվանակարգին, իսկ 2011 թվականին պարգևատրվել է տարվա լավագույն ցուցադրություն անվանակարգում։

Ստեղծման պատմություն 
1908 թվականին մեկենասներ Անատոլի Մոլչանովի, Վլադիմիր Պրոտոպոպովի և Ալեքսեյ Բարխուշինի նախաձեռնությամբ Պանաևսկի թատրոնի տարածքում կազմակերպվել է «Առաջին ռուսական թատերական ցուցահանդեսը»։ 1918 թվականին ըստ Լուսավորության ժողովրդական կոմիսարիատի որոշման` այդ ցուցահանդեսի ցուցանմուշները տեղափոխվել են «Կայսերական թատրոնների տնօրինություն», որտեղ նախատեսվում էր բացել Պետրոգրադի առաջին թատերական թանգարանը։ 1921 թվականի գարնանը լուսավորության ժողովրդական կոմիսար Անատոլի Լունաչարսկին հաստատել է թանգարանի կարգավիճակը, և մայիսի 16-ին անց է կացվել առաջին պաշտոնական ցուցահանդեսը։

Թանգարանի առաջին մասնաճյուղը` Ռիմսկի Կորսակովի հիշատակի թանգարան-բնակարանը, բացվել է 1971 թվականին։ Երկրորդ մասնաճյուղը` Ֆյոդոր Շալյապինի բնակարան-թանգարանը, բացվել է 1975 թվականին։ 1990 թվականին Լենխորհրդի գործադիր կոմիտեն թանգարանին է տրամադրել հայտնի «Շատրվանի տունը»` Շերեմետև եղբայրների պալատը` երաժշտական գործիքներն այնտեղ տեղափոխելու և Երաժշտության թանգարան ստեղծելու համար։ Չորրորդ մասնաճյուղը դարձել է 1994 թվականին բացված Սամոյլով ընտանիքի դերասանների հիշատակի բնակարանը։

Ցուցադրություն 
Թանգարանի պատմությունը ներառում է Ռուսաստանի թատերարվեստի պատմությունը` սկսած թատրոնի ծագումից մինչև 20-րդ դարի վերջ։ Դրա հիմքը կազմում են դերասաններ Իվան Գորբունովի, Մարիա Սավինայի, Վերա Կոմիսարժևսկայայի, Պավել Սամոյլովի, Անատոլի Մոլչանովի և Վլադիմիր Պրոտոպոպովի, կոլեկցիոներ Գրիգորի Լևիտանի մասնավոր հավաքածուների և Կայսերական թատրոնների տնօրինության արխիվի նյութերը։

Հավաքածուն ներառում է վեց պատմական դարաշրջան.

 18-րդ դարում Ռուսաստանում պրոֆեսիոնալ թատրոնի ծագումն ու սկիզբը։ Լուսավորության դարաշրջանը ռուսական բեմում
 Թատերական կյանքը Պետերբուրգում 19-րդ դարում
 Թատերական երազատեսություն
 Արծաթե դարի թատրոնի փնտրտուքներ 
 1920-1930 թվականների թատերական ավանգարդը
 Խորհրդային թատրոնը երկաթե վարագույրի հետևում

Թանգարանում գործում են գեղանկարչության, գրաֆիկայի և կիրառական արվեստի, ձեռագրերի և փաստաթղթերի բաժինների, հիշատակի բաժին, լուսանկարների և նեգատիվների հավաքածու, աֆիշների և ծրագրերի հավաքածու, ֆոնոտեկա և երաժշտական գործիքների բաժին։

Թանգարանում ցուցադրված են հայտնի դերասանների ու ռեժիսորների հազվագյուտ լուսանկարներ ու անձնական իրեր, թատերական հայտնի գործիչների դիմանկարներ, հագուստներ և դրանց էսքիզներ, 18-20-րդ դարերի դեկորացիաների մակետներ, թատերական աֆիշներ և ծրագրեր։ Թանգարանագետներն ամենաարժեքավոր ցուցանմուշները համարում են Լեոն Բաքստի, Ալեքսանդր Բենուայի, Ալեքսանդր Գոլովինի, Կոնստանտին Կորովինի և Կազիմիր Մալևիչի թատերական էսքիզները, Կայսերական թատրոնների վարպետների թատերական կոստյումները, Պյոտր Չայկովսկու, Ֆյոդոր Շալյապինի, Դմիտրի Շոստակովիչի, Իգոր Ստրավինսկու և Գեորգի Տովստոնոգովի մասին հոդվածները, Աննա Պավլովայի, Գալինա Ուլանովայի, Նատալյա Մակարովայի, Վերա Կոմիսարժևսկայայի բեմական աքսեսուարները և Միխայիլ Գլինկայի «Կյանքեր հանուն ցարի», Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր», Ալեքսանդր Գրիբոեդովի «Խելքից պատուհասը» և Ալեքսանդր Դարգոմիժսկու «Ջրահարսեր» պիեսների, Չայկովսկու, Մոդեստ Մուսորգսկու, Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի օպերաների և Ալեքսանդր Օստրովսկու և Լև Տոլստոյի ստեղծագործությունների  առաջին բեմադրությունների նյութերը։ Շերեմետևյան պալատի երաժշտական գործիքների հավաքածուն ներառում է 3000 ցուցանմուշ, ինչն այն աշխարհում խոշորագույններից մեկն է դարձնում։

2008-2010 թվականներին Նիկիտա Լոբանով-Ռոստովսկին «Կոնստանտինովսկի» բարեգործական ֆոնդին է փոխանցել ռուսական գրաֆիկայի 841 ստեղծագործություններից բաղկացած հավաքածու։ Թանգարանում ժամանակավոր պահպանումից հինգ տարի անց այն դարձել է «1880-1930 թվականների ռուսական թատերական և դեկորատիվ արվեստ» և «1900-1930 թվականների ռուսական գեղանկարչության գեղարվեստական միտումները» ցուցադրությունների մշտական մաս։

2014 թվականի հոկտեմբերի 18-ից մինչև 2015 թվականի մարտի 15-ը լոնդոնյան Վիկտորիա և Ալբերտ թանգարանում անցկացվել է «Ռուսական ավանգարդ» ցուցահանդեսը, որի համար սանկտպետերբուրգյան թանգարանը ներկայացրել է թատերական հագուստների ու դեկորացիաների 25 էսքիզ.

Տեղեկություններ այցելուների համար 
Թանգարանի վիդեոլեկտորիաներում անց են կացվում դրամատիկական ներկայացումների, օպերաների և բալետների արխվային տեսագրությունների ցուցադրություններ, թատերական արվեստի և թատրոնի պատմության վերաբերյալ դասախոսություններ, ստեղծագործական հանդիպումներ թատերական գործիչների հետ։ Համերգասրահներում անց են կացվում դերասանական և ռեժիսորական աշխատանքների ցուցադրություններ, մոնոներկայացումներ։
Դպրոցականների համար կազմակերպվում են թեմատիկ էքսկուրսիաներ, որ որոնք պատմում են Նիկոլայ Գոգոլի, Անտոն Չեխովի, Ֆյոդոր Դոստոևսկու, Դենիս Ֆոնվիզինի, Վլադիմիր Մայակովսկու և Ալեքսանդր Բլոկի ստեղծագործությունների թատերական բեմադրությունների մասին։

Զարգացման հիմնադրամ 
2012 թվականին ստեղծվել է թանգարանի զարգացման ֆոնդ, որի կազմում էին թատրոնի ռեժիսոր Լև Դոդինը, թատրոնի և կինոյի դերասանուհի Ելենա Դրապեկոն, կինոռեժիսոր Ալեքսանդր Սոկուրովը և ռուս մի շարք գործարարներ։ Ֆոնդը արտաբյուջետային միջոցներ է հայթայթում` ցուցահանդեսների կազմակերպման, հավաքածուների ընդլայնման, ցուցանմուշների վերականգնման, թանգարանը ժամանակակից տեխնոլոգիաներով համալրման, թանգարանի հետ կապված մարդկանց հուշարձանների պահպանման և երիտասարդ մասնագետների` թանգարանին աշխատակցելու համար։

Հիմնադրամն աշխատում է կորպորատիվ հովանավորների հետ և օգտագործում է քրաուդֆանդինգը. 2014 թվականին այն Boomstarter արշավի միջոցով միջոցներ է հավաքել թանգարանի հավաքածուի թատերական էսքիզներով «Շեքսպիրի հեքիաթները։ Ողբերգություններ» գրքի տպագրության համար։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ

youtube.com/ - թանգարանի պաշտոնական յություբյան ալիքը