Եվրո 2020

ՈՒԵՖԱ-ի 2020 թվականի Եվրոպայի ֆուտբոլի  առաջնություն (Եվրո-2020)` սովորաբար անվանում են ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020 կամ պարզապես Եվրո-2020, նախատեսված է դառնալու ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպայի 16-րդ առաջնությունը, որը կազմակերպվում է Եվրոպական Ֆուտբոլային Ասոցիացիաների Միության (ՈւԵՖԱ) կողմից։

Մրցաշարը նախատեսվում էր անցկացնել ՈւԵՖԱ-ի 12 երկրների 12 քաղաքներում` 2020 թվականի հունիսի 12-ից մինչև հուլիսի 12-ը։ Առաջնության գործող չեմպիոնը Պորտուգալիան է, որը հաղթել է 2016 թվականի առաջնությունում։ Առաջին անգամ ՈւԵՖԱ-ի Եվրոպայի առաջնությունում կօգտագործվի մրցավարների վիդեո օգնական (VAR) համակարգը։

ՈւԵՖԱ-ի նախկին նախագահ Միշել Պլատինին ասել է, որ մրցաշարը հյուրընկալվում է մի քանի երկրներում՝ որպես «ռոմանտիկ» միջոցառում՝ նշելու Եվրոպայի առաջնության մրցաշարի 60-ամյակը։ Լինելով մրցույթին մասնակցած բոլոր մարզադաշտերից ամենաշատ տեղեր ունեցողը, Լոնդոնի «Ուեմբլի» մարզադաշտը, երկրորդ անգամ կընդունի կիսաեզրափակչի և եզրափակչի խաղերը՝ մինչ այդ ընդունած լինելով 1996 թվականի մրցաշարը։  Բացման խաղը կանցկացվի Հռոմի «Ստադիո Օլիմպիկոն», որին կմասնակցեն Թուրքիան և Իտալիան։

2020 թվականի մարտի 17-ին Norwegian FA-ը հայտնեց, որ ՈՒԵՖԱ-ն որոշել է 1 տարով հետաձգել մրցաշարը 2020 թվականի կորոնավիրուսի եվրոպական համաճարակի պատճառով։

Հայտերի ներկայացման գործընթաց 

Մինչ որոշ երկրներ արդեն հետաքրքրված էին Եվրո-2020-ը հյուրընկալելու հայտ ներկայացնելով, այդուհանդերձ, ՈւԵՖԱ-ի նախագահ Միշել Պլատինին 2012 թվականի հունիսի 30-ին, ՈւԵՖԱ-ի Եվրո-2012-ի եզրափակչից մեկ օր առաջ տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսում առաջարկեց, որ մեկ հյուրընկալող երկիր ունենալու փոխարենը   (կամ համատեղ մի քանի երկրների համատեղ հյուրընկալությամբ) Եվրո-2020-ը կարող էր տեղի ունենալ մայրցամաքի «12 կամ 13 քաղաքներում»։ Այդ ժամանակ ՈւԵՖԱ-ն արդեն իսկ օգտագործում էր նմանատիպ համակարգ ՈւԵՖԱ-ի մինչև 17 տարեկանների Եվրոպայի առաջնության էլիտային տուրի համար, որտեղ յոթ խմբերից յուրաքանչյուրը հյուրընկալվում էր տարբեր երկրում։

Եվրոպական ձևաչափով որոշում 

2012-ի դեկտեմբերի 6-ին ՈւԵՖԱ-ն հայտարարեց, որ 2020 թվականի եզրափակիչը կանցկացվի Եվրոպայի մի քանի քաղաքներում `նշելու մրցաշարի 60-ամյակը։  Հյուրընկալող քաղաքների ընտրությունը չի երաշխավորում այդ երկրի ազգային հավաքականի ավտոմատ որակավորում հաջորդ փուլ։

ՈւԵՖԱ-ն պատճառաբանեց, որ մրցաշարի համաեվրոպական բեմադրումը տրամաբանական որոշում էր ամբողջ Եվրոպայում ֆինանսական դժվարությունների ֆոնին։

Մրցաշարի անցկացման վայրեր 

2014 թվականի սեպտեմբերի 19-ին հայտարարեց ընտրված 13 սկզբնական մարզադաշտերի մասին։ Այնուամենայնիվ ՈՒԵՖԱ-ի հատուկ հանձնաժողովը Բրյուսելին հեռացրեց որպես հյուրընկալողի 2017 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, քանի որ Եվրոմարզադաշտի կառուցումը ուշանում էր։ Չորս հանդիպում (երեքը խմբային փուլում, մեկը 1/8 եզրափակչում), որոնք պետք է կայանային Բրյուսելում, որոշվեց անցկացնել Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։ 2021 ապրիլի 23-ին ՈՒԵՖԱ-ն հայտարարեց, քանի Ավիվա մարզադաշտը Դուբլինում Կովիդ 19-ի համավարակի դեմ համապատասխան միջոցառումներ չի իրականացնում, հեռացնել որպես հյուրընկալողի։ Նրան չորս հանդիպումները վերաբաշխվեցին Սանկտ Պետերբուրգի Գազպրոմ Արենայի և Ուեմբլի մարզադաշտի միջև։ Նույն պատճառով ՈՒԵՖԱ-ին Իսպանիայի Բիլբաոյի փոխարեն հյուրընկալողը դարձավ Սևիլյան։

2017 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՈՒԵՖԱ-ն հայտարարեց բացման վայրը կլինի Հռոմի Օլիմպիական մարզադաշտը։

Ընտրված տասնմեկ քաղաքներից և երկրներից յոթ քաղաքը և վեց երկիրը երբեք չեն ընդունել Եվրոպայի առաջնություն մինչ այդ։

Որակավորում 

Չկա ավտոմատ որակավորման հնարավորություն, և ՈՒԵՖԱ-ի բոլոր 55 ազգային հավաքականները, ներառյալ այն 12 հավաքականները, որոնց երկրներում նախատեսված են հանդիպումներ անցկացնել, պետք է մրցեն եզրափակչի 24  տեղերի համար տեղի ունեցող ընտրական խաղերում։ Քանի որ ՈւԵՖԱ-ն հյուրընկալող քաղաքների ցանկը որոշել էր 2014-ի սեպտեմբերին, ընտրական փուլից առաջ, հնարավոր է, որ հյուրընկալող քաղաքների ազգային հավաքականները չկարողանան դուրս գալ եզրափակիչի մրցաշարի։

ՈՒԵՖԱ-ի Եվրո-2020-ի ընտրական վիճակահանությունը տեղի է ունեցել 2018 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, Իռլանդիայի Հանրապետության Դուբլին քաղաքում գտնվող «Կոնվենցիայի կենտրոն Դուբլին»-ում։

Որակավորման գործընթացը ֆուտբոլի աշխարհի 2018 թվականի առաջնությունից անմիջապես հետո՝ սեպտեմբերին  սկսելու փոխարեն, մեկնարկեց 2019թ-ի մարտին և ավարտվեց նույն թվականի նոյեմբերին

Ձևաչափը հիմնականում մնում է նույնը, չնայած եզրափակչի 24 տեղերից միայն 20-ն է վիճարկվել հիմնական որոկավորման փուլում `թողնելով մնացած չորսը հետագայում որոշվող։ 2016-ի մայիսին, Կոսովոյի ՈւԵՖԱ-ին անդամագրվելուց հետո, հայտարարվեց, որ այդ պահին եղած 55 անդամները ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի ավարտից հետո (հինգ խումբ հինգ թիմից և հինգ խումբ վեց թիմից,ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի եզրափակչի չորս մասնակիցների հետ երաշավորված էր, որ կընկնեն հինգ թիմից բաղկացած խմբեր) կբաժանվեն տաս խմբերի,որտեղից լավագույն երկուսը կանցնեն հաջորդ փուլ։ Որակավորման խաղերն անցկացվեցին զույգ խաղերով՝ 2019թ-ի մարտին, հունիսին, սեպտեմբերին, հոկտեմբերին և նոյեմբերին։

2018 թվականից մեկնարկված ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի ստեղծմամբ, ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի 2018-19 թվականների մրցաշարը կապված է ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոյի որակավորման հետ `թիմերին հնարավորություն ընձեռելով Եվրո-2020-ին մասնակցելու ևս մեկ հնարավորություն։ Յուրաքանչյուր դիվիզիոնից չորս թիմ, որոնք չեն նվաճել Եվրոյի եզրափակչի ուղեգիր պետք է մրցեն յուրաքանչյուր դիվիզիոնի փլեյ-օֆֆում, որը պետք է տեղի ունենա  2020-ի մարտին։ Յուրաքանչյուր դիվիզիոնի փլեյ-օֆֆի հաղթողները,որոնք կորոշվեն երկու եզրափակիչներով (ամենաբարձր հորիզոնական զբաղեցրած  թիմն ընդդեմ ամենաշատ վարկանիշ ունեցող չորրորդ հորիզոնականի թիմի, իսկ երկրորդ `ամենալավ վարկանիշ ունեցող  թիմն` ընդդեմ երրորդ ամենալավ վարկանիշ ունեցող թիմի․ խաղում են ավելի բարձր դասակարգված թիմերի տանը) և մեկ եզրափակչի հաղթողը (մարզադաշտի վիճակահանությունը տեղի է ունենում նախապես, երկու կիսաեզրափակիչների հաղթողների միջև), նախատեսվում են միանալ Եվրո 2020-ի եզրափակիչ փուլ անցած 20 թիմերին։

Որակավորված հավաքականներ 

Ներկայիս մրցաշարի համար որակավորված 20 թիմերից 17-ը մասնակցել են 2016 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը։ Նրանց թվում են Բելգիան և Իտալիան, ովքեր երկուսն էլ գրանցեցին անթերի արդյունք (10 հաղթանակ 10 խաղում), պարտվելով Եվրոպայի չեմպիոն Պորտուգալիային և աշխարհի չեմպիոն Ֆրանսիային, իսկ Գերմանիան   ռեկորդային 13-րդ անգամ անընդմեջ որակավորվեց Եվրոպայի առաջնության համար։ Ֆինլանդիայի համար  Եվրոպայի առաջնության մասնակցությունը կլինի դեբյուտային՝ նախկինում երբևէ չմասնակցելով խոշոր մրցաշարի։ 2016-ին բաց թողնելուց հետո վերադառնում են Նիդեռլանդներն ու Դանիան, ընդ որում՝ հոլանդացիները առաջին անգամ գլխավոր մրցաշարում կմասնակցեն 2014 թվականից ի վեր։  2004 թվականի հաղթող Հունաստանը միակ նախկին չեմպիոնն է, որոնք չկարողացան նվաճել եզրափակիչ փուլի ուղեգիրը՝ բաց թողնելով իրենց Եվրոպայի երկրորդ  առաջնությունը և երրորդ անընդմեջ խոշոր մրցաշարը։

Հյուրընկալող տասներկու երկրներից յոթին հաջողվեց ուղղակիորեն նվաճել եզրափակիչ փուլի ուղեգիր։ Չորսը կմրցեն փլեյ-օֆֆում,որոնցից առավելագույնը երեքը կկարողանան եզրափակիչ փուլ անցնել,մինչդեռ ադրբեջանը որակավորման խմբային փուլի ավարտից հետո  դուրս մնաց պայքարից։

 ^ Շեղատառ նշված են 12 ընդունող երկրները
 ^ Թավատառ նշված է  այդ տարվա հաղթողը

Մրցաշարի ձևաչափ 

24 եվրոպական հավաքականներ մասնակցում են մրցաշարի եզրափակիչ փուլին։ Այդ հավաքականները բաժանվել են 6 խմբի՝ յուրաքանչյուր խմբում 4 հավաքական։

Փլեյ-օֆֆ դուրս են գալու այն թիմերը, որոնք կզբաղեցնեմ խմբում առաջին և երկրորդ տեղերը, ինչպես նաև երրորդ հորիզոնականը զբաղեցրած վեց թիմերից լավագույն չորսը (ըստ հավաքած միավորների և լրացուցիչ ցուցանիշների)։ Այդ փուլից սկսած խաղերը անցկացվելու են օլիմպիական սկզբունքով։

Մրցավարներ 

2021 թվականի ապրիլի 21-ին ՈւԵՖԱ-ն հայտարարեց 19 մրցավարական անձնակազմերը, որոնք կմասնակցեն մրցաշարին։ Նրանց կազմի մեջ են մնտնում արգենտինացի մրցավար Ֆերնանդո Ռապալինին և նրա օգնականները, որոնք դարձել են առաջին մրցավարները Հարավային Ամերիկայից, ովքեր ընտրվել է Եվրոպայի առաջնությանը մասնակցելու համար ՈւԵՖԱ-յի և ԿՈՆՄԵԲՈԼ-յի միջեվ մրցավարների փոխանակման ծրագրի շրջանակներում։

Մրցավարներ VAR

Խմբային փուլ

Թիմերի դասակարգման չափորոշիչները 
Խմբային փուլի բոլոր խաղերի ավարտից հետո երկու և ավելի թիմերի միավորների հավասարության դեպքում հաշվի են առնվում հետևյալ դասակարգման չափորոշիչները։

 թիմերի միջև կայացած խաղերում առավելագույն միավորներ հավաքելու հանգամանքը,
 թիմերի միջև կայացած խաղերում խմած և բաց թողած գոլերի առավելագույն տարբերությունը,
 թիմերի միջև կայացած խաղերում ամենաշատ գոլ հեղինակելու հանգամանքը,
 եթե առաջին երեք չափորոշիչների արդյունքում թիմերը ունեն նույն ցուցանիշները (ներառյալ այն դեպքը երբ առաջին երեք ցուցանիշներով երեք թիմերից մեկը առավելություն ունի մնացած երկու թիմերի նկատմամբ, սակայն այդ երկու թիմերի ցուցանիշները հավասար են) 1-ից  3 ցուցանիշները նյորից հաշվի են առնվում մնացած թիմերի միջև կայացած խաղերում, եթե դա չի որոշում թիմերի դիրքը աղյուսակում, հաշվի են առնվում 5-ից 10-րդ չափորոշիչները, 
 Խմբային փուլի բոլոր խաղերի ընթցաքում խմփած և բաց թողած գոլերի առավելագույն տարբերությունը,
 Խմբային փուլի բոլոր խաղերի ընթցաքում խփած գոլերի քանակը,
 Խմբային փուլի բոլոր խաղերի ընթցաքում ամենաշատ հաղթանակների քանակը,
 Եթե խմբային փուլի վերջին տուրում հավասար ցուցանիշներ ունեցող թիմերի միջև խաղը ավարտվում է ոչ-ոքի ապա հաղթողը որոշվում է հետխաղյա 11 մետրանոց հարվածաշարի միջոցով (չափորոշիչը չի կրառվում եթե հավասար ցուցանիշներ ունեն 2-ից ավելի թիմեր),
 Արդար խաղի միավորներ (1 միավոր դեղին քարտի համար, 3 միավոր կարմիր քարտի համար),
 Թիմի տեղը Որակավորման փուլի ընդհանուր ռեյտինգում։

Խմբեր

Խումբ A

Խումբ B

Խումբ C

Խումբ D

Խումբ E

Խումբ F

3-րդ տեղ

Փլեյ-օֆֆ փուլի խաղերի աղյուսակ

⅛ եզրափակիչ

Քառորդ եզրափակիչ

Կիսաեզրափակիչ

Եզրափակիչ

Ծանոթագրություններ 

Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություններ
2020 սպորտում
Սպասվող իրադարձություններ
Եվրո 2020
2021 սպորտում