Հան Յու

Հան Յու (, ), Տան արքայատոհմի օրոք գործած չին գրող, փիլիսոփա, պետական գործիչ, ով նշանակալի ազդեցություն է գործել նոր կոնֆուցիականության (նեոկոնֆուցիանիզմի) ուսմունքի ու չինական գրական ավանդույթների զարգացման վրա և բնորոշվում է որպես Դանթեի, Շեքսպիրի, Գյոթեի հետ համեմատելի հեղինակ։ Քաղաքականության բնագավառում կանգնած է եղել կենտրոնացված հզոր իշխանության, մշակույթի ասպարեզում՝ ուղղափառ պահպանողականության դիրքերում։ Դասվում է Չինաստանի լավագույն արձակագիրների շարքին։ Մին արքայատոհմի կառավարման ժամանակներում գործած գիտնական Մաո Կունը () նրան առաջին տեղն է հատկացնում «Տան և Սուն արքայատոհմերի իշխանության ժամանակների արձակի ութ մեծ վարպետների շարքում»։

Կենսագրություն 
Հան Յուն, որ ազնվականի զավակ էր, երկու տարեկան հասակում որբացել է և մեծացել, հասակ է առել ավագ եղբոր ընտանիքում։ Ավանդազրույցն ասում է, որ նա գրել-կարդալ սովորել է ինքնակրթությամբ։

Հաղթահարելով նախկինում պարտադրված կանոնների կապանքները՝ Հան Յուն սկզբնավորել է արձակագրության նոր ոճ ու եղանակ, այսպես կոչված՝ կու-վենը, որն ավելի ազատ էր։ Պոեզիայի բնագավառում ևս փորձել է ջախջախել ավանդական ձևերը (հեղինակել է շուրջ երեք հարյուր բանաստեղծություն)։

Փիլիսոփայության ասպարեզում լինելով նոր կոնֆուցիականության հիմնադիրներից մեկը, անզիջում պայքար է մղել դաոսականության և բուդդայականության աճող ազդեցության դեմ, որի պատճառով ենթարկվել է մեկամյա աքսորի։ Նրա փիլիսոփայական աշխատությունները պատշաճ կերպով չեն արժևորվել մինչև 11-րդ դարը։

Հան Յուի պատվին է անվանակոչվել Չինաստանի Հանցզյան գետը։

Տես նաև 
Կոնֆուցիուս

Գրականություն 
 Мазур Т. Г. Конфуцианство как идеология «служилого сословия» в сочинениях Хань Юя (768—824): диссертация. Улан-Удэ, 2003. 
 Chen Y. Images and ideas in Chinese classical prose: studies of four masters. Stanford: Stanford UP, 1988.
 Hartman Ch. Han Yü and the T’ang search for unity. Princeton: Princeton UP, 1986.
 Owen St. The poetry of Meng Chiao and Han Yü. New Haven: Yale UP, 1975.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 John Thompson on Han Yu and the guqin
 Books of the Quan Tangshi that include collected poems of Han Yu at the Chinese Text Project: Book 336, Book 337, Book 338, Book 339, Book 340, Book 341, Book 342, Book 343, Book 344, Book 345

Փիլիսոփաներ
Չին գրողներ
Չինացի բանաստեղծներ
Չինացի փիլիսոփաներ
Չինացի պատմաբաններ
Չինացի պետական գործիչներ
Չինաստանի քաղաքական գործիչներ