Չեռնոգորիայի նախագահ

Չեռնոգորիայի նախագահ (), Չեռնոգորիայի գործադիր իշխանության ղեկավար և պետության ղեկավար։

Նախագահի լիազորությունների ժամկետը սահմանվում է 5 տարի՝ մեկ անգամ վերընտրվելու իրավունքով։ Նախագահն ընտրվում է ուղղակի ընտրություններով՝ համընդհանուր գաղտնի քվեարկությամբ։ Նախագահի մանդատը կարող է երկարաձգվել, եթե դրա սահմանման պահին հայտարարվի ռազմական դրություն։ Նախագահի մանդատը ավարտվում է, երբ ավարտվում է, երբ այն չեղյալ է հայտարարվում կամ նախագահը հրաժարական է տալիս։ Նախագահին կարող է հետ կանչել նաև խորհրդարանը, որից հետո Սահմանադրական դատարանը պետք է որոշի՝ արդյոք նախագահը խախտել է Սահմանադրությունը։

Նախագահի նստավայր 

Պետության ղեկավարի պաշտոնական նստավայրը գտնվում է Չեռնոգորիայի թագավորական մայրաքաղաք Ցետինեում՝ Կապույտ պալատում, որն ի սկզբանե կառուցվել էր Դանիլո II Պետրովիչ-Նեգոշի համար։

Նախագահի լիազորություններ 
Նախագահը սահմանադրական լիազորությունների շրջանակներում.
 ներկայացնում է հանրապետությունը երկրում և արտերկրում.
 հրապարակում է օրենքներ․
 նշանակում է Խորհրդարանի ընտրությունները.
 Խորհրդարանի պատգամավորներին առաջարկում է վարչապետի և Սահմանադրական դատարանի դատավորների թեկնածությունը.
 առաջարկում է Խորհրդարանին հանրաքվեի անցկացում․
 համաներում է շնորհում քրեական հանցագործությունների համար.
 շնորհում է պետական պարգևներ․
 Սահմանադրությամբ սահմանված կարգով կատարում է մնացած բոլոր պարտականությունները։

Նախագահը պաշտպանության բարձրագույն խորհրդի անդամ է։

Չեռնոգորիայի ղեկավարների ցանկ 
Տրված է Չեռնոգորիայի տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների առաջնորդների ցուցակը (բացառությամբ միապետների)։

Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հարավսլավիայի կազմում (1945) 
1943 թվականի նոյեմբերի 29-ին Բոսնիայի Յայցե քաղաքում Հարավսլավիայի Ժողովրդական ազատագրման հակաֆաշիստական ​​խորհրդի երկրորդ նիստում որոշում ընդունվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Հարավսլավիայի ժողովուրդների դեմոկրատական ​​դաշնային պետություն կառուցելու մասին` Հարավսլավիայի Կոմունիստական կուսակցության ղեկավարությամբ։ Դրվեցին երկրի 6 մասերից բաղկացած դաշնային կառուցվածքի հիմքերը (Սերբիա, Խորվաթիա, Բոսնիա և Հերցեգովինա, Սլովենիա, Մակեդոնիա, Չեռնոգորիա)։

1945 թվականի մարտի 7-ին Բելգրադում ստեղծվեց Դեմոկրատական Դաշնակցային Հարավսլավիայի միջազգայնորեն ճանաչված ժամանակավոր կառավարությունը՝ Իոսիպ Տիտոյի գլխավորությամբ։

Կազմվավորված դաշնության կազմում Չեռնոգորիան ստանում է Չեռնոգորիայի Դաշնային Պետություն անվանումը ()։ 1945 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հարավսլավիայի հիմնադիր խորհրդարանը վերջնականապես վերացրեց միապետությունը և հռչակեց Հարավսլավիայի Դաշնային Ժողովրդական Հանրապետությունը՝ դաշնային պետությունները վերածելով ժողովրդական հանրապետությունների, որոնց թվում էր Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը։

Չեռնոգորիայի ղեկավարումն այս ժամանակահատվածում իրականացվել է տարբեր ազգային-ազատագրական (Հարավսլավիայի ժողովրդական-ազատագրական պատերազմի տարիներին) և պետական, ինչպես օրենսդիր, այնպես էլ գործադիր մարմինների կողմից.
 Չեռնոգորիայի և Կոտորի ծովածոցի ժողովրդական ազատագրման տարածաշրջանային հակաֆաշիստական ​​խորհուրդ (), որի առաջին ժողովը կայացել է 1943 թվականի նոյեմբերի 15-ին Կոլաշինում։
 Չեռնոգորիայի հակաֆաշիստական ​​ազգային-ազատագրական խորհրդարանը () կազմավորվել է Տարածաշրջանային հակաֆաշիստական ​​խորհրդից Կոլաշինում կայացած իր երրորդ ժողովում, որն ավարտվել է 1944 թվականի հուլիսի 15-ին։ Միևնույն ժամանակ որոշում է ընդունվել Չեռնոգորիայի ապագայի վերաբերյալ՝ որպես հավասար դաշնային միավոր Դեմոկրատական ​​Դաշնակցային Հարավսլավիայում։ Ընտրվեց Խորհրդանաի նախագահությունը (), որը լիազորված էր ձևավորել բարձրագույն իշխանություն՝ Չեռնոգորիայի ազատագրման ազգային կոմիտե, և մինչ դրա ձևավորումը, նա կատարում էր սահմանադրական կարգի պահպանման պարտականությունները Չեռնոգորիայում՝ որպես հարավսլավական պետության դաշնային միավոր։
 Չեռնոգորիայի ազգային խորհրդարանը () ձևավորվել է Չեռնոգորիայի հակաֆաշիստական ​​ազգային-ազատագրական խորհրդարանից իր չորրորդ նիստում Ցետինեում, որն ավարտվել է 1945 թվականի ապրիլի 17-ին։ Այն հռչակվեց բարձրագույն իշխանություն և միակ օրենսդիր մարմինը, որը ղեկավարում էր Նախագահությունը՝ իր նախագահի գլխավորությամբ։

Հարավսլավիայի Ֆեդերատիվ Ժողովրդական Հանրապետության կազմում (1945—1963) 
1945 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հարավսլավիայի հիմնադիր ժողովի կողմից Հարավսլավիայի Ֆեդերատիվ Ժողովրդական Հանրապետության հռչակումից հետո Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հարավսլավիայի մաս կազմող պետությունները վերափոխվեցին ժողովրդական հանրապետությունների, այդ թվում՝ Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը ():

1945 թվականի նոյեմբերի 3-ին տեղի ունեցան Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադիր խորհրդարանի ընտրություններ (), որը նախատեսված էր հանրապետության նոր սահմանադրության մշակման համար։ Այն աշխատել է 1946 թվականի նոյեմբերի 21-ից մինչև 1946 թվականի դեկտեմբերի 31-ը, այս ժամանակահատվածում այն ունեցել է լիարժեք իշխանություն։

1946 թվականի սահմանադրության համաձայն Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետության ղեկավարը եղել է Ազգային ժողովի նախագահության նախագահը, իսկ 1953 թվականի փետրվարի 4-ից՝ Ազգային ժողովի նախագահը։

{| class="wikitable" width=100% style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto"
! rowspan="2"|
! rowspan="2"|Պատկեր
! rowspan="2"|Անուն(կյանքի տարիներ)
! colspan="2"|Պաշտոնավարման ժամկետ
! rowspan="2"|Կուսակցություն
! rowspan="2"|Պաշտոն
|-
!Սկիզբ
!Ավարտ
|-
|rowspan="3" style="background:#CC0000|(2)(I—III)
|rowspan="3"|
|rowspan="3"|Միլոշ Ռաշովիչ(1893–1988)
|29 նոյեմբերի, 1945
|21 նոյեմբերի, 1946
|rowspan="2"|Հարավսլավիայի կոմունիստական ​​կուսակցություն
|Չեռնոգորիայի Ազգային ժողովի նախագահության նախագահ
|-
|21 նոյեմբերի, 1946
|31 դեկտեմբերի, 1946
|Հիմնադիր խորհրդարանի նախագահության նախագահ
|-
|1 հունվարի, 1947
|6 նոյեմբերի, 1950
|Հարավսլավիայի կոմունիստական ​​կուսակցություն→ Չեռնոգորիայի կոմունիստական ​​կուսակցություն
|rowspan="2"|Ազգային ժողովի նախագահության նախագահ
|-
|rowspan="2" style="background:#CC0000|3
|rowspan="2"|
|rowspan="2"|Նիկոլա Կովաչևիչ(1890–1967)
|6 նոյեմբերի, 1950
|4 փետրվարի, 1953
|Չեռնոգորիայի կոմունիստական ​​կուսակցություն→ Չեռնոգորիայի կոմունիստների միություն
|-
|4 փետրվարի, 1953
|14 դեկտեմբերի, 1953
|rowspan="3"|Չեռնոգորիայի կոմունիստների միություն
|rowspan="3"|Ազգային ժողովի նախագահ
|-
|style="background:#CC0000|4
|
|Բլաժո Յովանովիչ(1907–1976)
|14 դեկտեմբերի, 1953
|14 հուլիսի, 1962
|-
|style="background:#CC0000|5
|
|Ֆիլիպ Բայկովիչ(1910–1985)
|14 հուլիսի, 1962
|7 ապրիլի, 1963|}

 Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության կազմում (1963—1992) 
Հարավսլավիայի նոր սահմանադրությունը, որն ուժի մեջ է մտել 1963 թվականի ապրիլի 7-ին, երկիրը հռչակել է սոցիալիստական ​​պետություն, որի համաձայն նրա անունը փոխվել է Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն, իսկ նրա մաս կազմող հանրապետությունները կոչվել են սոցիալիստական, այդ թվում՝ Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետությունը ()։

Նոր սահմանադրության համաձայն հանրապետության խորհրդարանը կոչվել է Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետության սկուպշչինա (), նրա ղեկավարի և պետության ղեկավարի պաշտոնի կոչումը փոխվել է Սկուպշչինայի նախագահի ():

1974 թվականի մայիսի 6-ին Չեռնոգորիայում ստեղծվել է արտախորհրդարանական բարձրագույն կոլեգիալ կառավարման մարմին՝ Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետության Նախագահությունը՝ Նախագահության Նախագահի գլխավորությամբ ():

1990 թվականի դեկտեմբերի 23-ին հաստատվեց Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետության Նախագահի պաշտոնը (), որը հետագայում վերածվեց Չեռնոգորիայի Հանրապետության նախագահի և Չեռնոգորիայի նախագահը՝ երկրի պաշտոնական անվանմանը համապատասխան։

1991 թվականի օգոստոսի 3-ին հանրապետության անվանումը փոխվել է Չեռնոգորիայի Հանրապետություն ()։ 1992 թվականի ապրիլի 27-ին Չեռնոգորիան Սերբիայի հետ միասին ստեղծեց Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը։

 Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության կազմում (1992—2003) 
1992 թվականի ապրիլի 27-ին Չեռնոգորիան Սերբիայի հետ միասին ստեղծեց Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը։ 1992 թվականի սահմանադրության համաձայն՝ Չեռնոգորիայի ղեկավարը նախագահն'' էր (), իսկ պետական ​​լեզու հռչակվեց սերբերենի իեկավյան ձևը։։

2003 թվականի փետրվարի 14-ին Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը վերափոխվեց Սերբիայի և Չեռնոգորիայի Պետական ​​Միության, որը անկախ պետությունների համադաշնություն էր։

Պետական միության կազմում (2003—2006) 
2002 թվականի մարտի 14-ին Սերբիան և Չեռնոգորիան համաձայնության եկան համագործակցության միայն որոշակի քաղաքական ոլորտներում (օրինակ՝ պաշտպանական դաշինք և միջազգային ներկայացուցչություն)։ 2003 թվականի փետրվարի 14-ին ընդունվեց Սերբիայի և Չեռնոգորիայի Պետական ​​Միության սահմանադրությունը։

Յուրաքանչյուր պետություն ուներ իր օրենսդրությունն ու տնտեսական քաղաքականությունը, իսկ ավելի ուշ՝ արժութային, մաքսային և այլ պետական ​​ատրիբուտներ։ Միությունը պաշտոնապես չուներ ընդհանուր մայրաքաղաք, չնայած պետական ​​մարմինների մեծ մասը գտնվում էր Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում, որոշները տեղափոխվեցին Չեռնոգորիայի մայրաքաղաք Պոդգորիցա։

Անկախության շրջան (2006-ից) 
2006 թվականի մայիսի 21-ին Չեռնոգորիայում անցկացվեց ազգային անկախության հանրաքվե։ Համաձայն դրա արդյունքների՝ 2006 թվականի հունիսի 3-ին հռչակվեց Չեռնոգորիայի ազգային անկախությունը, որը շուտով ճանաչվեց Սերբիայի կողմից։

Համաձայն նոր սահմանադրության, որն ուժի մեջ է մտել 2007 թվականի նոյեմբերի 22-ին, երկրի անվանումը փոխվել է Չեռնոգորիա (), չեռնոգորերենը հռչակվել պետական ​​լեզու։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Պաշտոնական կայք
 Չեռնոգորիայի առաջնորդների ցանկ 

Չեռնոգորիա