Հրեական պատերազմը

«Հրեական պատերազմը» կամ «Հուդայի պատերազմը», ամբողջական անվանմամբ՝ «Փլավիոս Հովսեփոսի գիրքը՝  հռոմեացիների դեմ Հրեական պատերազմի պատմության մասին» (), 1-ին դարի ազգությամբ հրեա հռոմեացի պատմաբան Հովսեփոս Փլավիոսի պատմագիտական աշխատությունը։ Այն Սթիվ Մեյսոնի կողմից նկարագրվել է որպես «արևմտյան պատմագիտության ամենաազդեցիկ ոչ աստվածաշնչյան տեքսը»։ Փլավիոսի աշխատությունը բաղկացած է յոթ փոխշաղկապված գրքերից։ Առաջին երկու գրքերում ներկայացված է Սելևկյան տիրակալ Անտիոքոս IV-ի կողմից Երուսաղեմի պաշարումից մինչև հրեա-հռոմեական առաջին պատերազմն ընկած ժամանակաշրջանի պատմությունը։ Հաջորդ հինգ գրքերը մանրակրկիտ կերպով ներկայացնում են Հրեական պատերազմը՝ Վեսպասիանոսի և Տիտոսի արշավանքներից մինչև Սիկարիի մահը։

Գիրքը գրվել է 75 թվականին արամեերենով (կամ եբրայերենով), իսկ հետագայում թարգմանվել հունարեն։ Ամենայն հավանականությամբ թարգմանության հեղինակը ևս Հովսեփոսն է։ Մեզ է հասել գրքի բնագրի միայն հունարեն տարբերակը։ Հեղինակը անդրադարձել է նաև իր աշխատության աղբյուրներին։ Փլավիոսի գիրքը Հրեական պատերազմի ներկայացման մեզ հայտնի կարևորագույն աղբյուրն է։ Լրացուցիչ տեղեկություններ մեզ հաղորդում է հրեական քաղաքացիական և կրոնական իրավունքի, կրոնական արարողությունների կանոնադրության, բարոյական նորմերի, իմաստությունների, առակների և լեգենդների ժողովածուն՝ Թալմուդը, ինչպես նաև հրեական մետաղադրամների եբրայերեն մակագրությունները։

Հռոմեացի հեղինակ Կոռնելիոս Տակիտոսի «Պատմություն» աշխատության 5-րդ գիրքը ևս նվիրված է այս իրադարձությունների նկարագրությանը։ Մեզ են հասել ավելի ուշ շրջանի հին սլավոնական և եբրայական տարբերակներ ևս, որոնք ի տարբերություն բնագրի՝ ենթարկվել են որոշակի փոփոխությունների և լրամշակումների։

Տես նաև 

 Հրեական պատերազմ
 Հովսեփոս Փլավիոս
 Հովսեփոս Փլավիոսի խնդիր

Գրականություն 

 The Jewish War: Revised Edition. .
 H. Leeming and K. Leeming։ Josephus' "Jewish War" and Its Slavonic Version: A Synoptic Comparison. Ancient Judaism & Early Christianity, Brill (1999). .

Ծանոթագրություններ