Ալեքսանդր Կունիցին

Ալեքսանդր Պետրովիչ Կունիցին (, ), ռուս իրավաբան, պրոֆեսոր։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1783 թվականի նոյեմբերի 16-ին (27) գյուղական սարկավագի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Գլխավոր մանկավարժական ինստիտուտում (1803-1807 թվականներին), ապա պատրաստվել է Գյոթինգենի և Հայդելբերգի համալսարանների պրոֆեսորի պաշտոնին (1808-1811 թվականներին)։
Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի բացումից ի վեր դրանում կարդում է նույն դասընթացները։ Այն հաջողությունը, որ նա վայելում էր ճեմարանի ուսանողների շրջանում, վկայում է Ա.Ս. Պուշկինը։

Куницыну дань сердца и вина!

Он создал нас, он воспитал наш пламень,

Поставлен им краеугольный камень,

Им чистая лампада возжена…

Ճեմարանում Կունիցինի դասավանդած գիտության դասընթացը ներառում էր ընդամենը 12 առարկա՝ տրամաբանություն, հոգեբանություն, էթիկա, բնական իրավունք, Ռուսաստանի քաղաքացիական իրավունք, քրեական իրավունք, ֆինանսական իրավունք և այլն։ Այս ամենը որոշակի միասնություն էր, քանի որ պրոֆեսոր Կունիցինը կարծում էր, որ «գիտությունը կատարյալ ձև է ունենում միայն այն դեպքում, երբ նրա բոլոր դրույթները կազմում են անխափան շղթա, և մեկը բավականաչափ բացատրվում է մյուսով»։ Կային նաև քաղաքական տնտեսության հիմունքները և տարբեր հասարակական համակարգերի ակնարկ, և նույնիսկ ճորտատիրական արատների վերլուծություն։ «Ճորտ մարդը,- նշել է Կունիցինը իր դասախոսություններից մեկում,- չունի սեփականություն, քանի որ նա ինքն է պահպանում իր հագած հագուստը, հացը, որը նա ուտում է»։
1811 թվականի հոկտեմբերի 23-ին նրան շնորհվել է Սուրբ Հավասար Առաքյալների Արքայազն Վլադիմիր IV աստիճանի շքանշանի ասպետ։ Հեղինակն է «Բնական իրավունք» գրքի (մաս I, II, Սանկտ Պետերբուրգ, 1818-1820)։ Կունիցինի աշխատությունը գրվել է Ռուսոյի և Կանտի ուժեղ ազդեցության ներքո։ Այն կրում էր ցանկացած իշխանության, ինչպես հասարակական, այնպես էլ ծնողական, սահմանափակելու անհրաժեշտության գաղափարը. հակառակ դեպքում իշխանությունը վերածվում է բռնակալության և անարդարության։ Իշխանությունը հաստատվում է ոչ թե կառավարողների, այլ հպատակների ու ենթակաների շահերի համար. ինչու օրինական և արդար իշխանություն կարող է ճանաչվել միայն բնակչության, հասարակության և երեխաների իրավունքներն ու շահերը պաշտպանելու նպատակով իրականացվող իշխանությունը։ Կունիցինի գիրքը, տպագրված 1000 օրինակով, խլվել է հեղինակից և հանրակրթության նախարարության բոլոր հաստատություններից, և նույնիսկ ամենաբնական օրենքը, որպես գիտություն, դարձել է ավելի ու ավելի հալածանքների առարկա մինչև իսկ 1835 թվականին հաստատվել է համալսարանի կանոնադրության մեջ։
1820 թվականին նրան հրավիրեցին նաև դասավանդելու Պաժևսկի կորպուսում։
1821 թվականին Ռունիչի պարտությունից հետո հեռացվել է համալսարանից։ 1828-1829 թվականներին Կունիցինը, ով միացել է օրենքների մշակման հանձնաժողովին (Նորին կայսերական մեծության սեփական կանցլերի 2-րդ բաժինը), իրավունքի մասին դասախոսություն է կարդացել իրավագիտության պրոֆեսորի կոչմանը նախապատրաստվող աստվածաբանական ակադեմիաների ընտրյալներին։ 1838 թվականից՝ Պետերբուրգի համալսարանի պատվավոր անդամ։ 1840 թվականին նշանակվել է հոգևոր գործերի բաժնի տնօրեն։ Նրա մյուս աշխատությունները՝ «Պետական տեղեկատվության փոխկապակցման պատկերը» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1817 թվական) և «Հին իրավական դատավարության պատմական պատկերը Ռուսաստանում» (թույլատրվել է գրաքննությամբ 1825 թվականին, բայց հրատարակվել է միայն Կունիցինի մահից հետո՝ 1843 թվականին)։
Վերջին աշխատությունը մտահղացված ծավալուն աշխատության միայն մի մասն է, որը պետք է նվիրված լիներ ամբողջ ռուսական հին իրավունքի պատմությանը՝ Ռուսաստանի առաջացումից մինչև 16-րդ դար, և այդ ժամանակի համար հեղինակը բացահայտում է ուշագրավ պատմաիրավական տեղեկություններ և տեսակետներ։

Աշխատություններ 
 Право естественное. — СПб., 1818. — 135 с.

Հետաքրիր փաստեր 
 Ա. Պ. Կունիցինը Յուրի Տինյանովի «Պուշկին» (1936) վեպի կերպարներից մեկն է։
 Պուշչինի հուշերը նկարագրում են մի դրվագ, երբ Կունիցինը, բացելով Ցարսկոյե Սելոյի ճեմարանը, իր բացման խոսքում Ալեքսանդր I-ի ներկայությամբ, ոչ մի անգամ չի հիշատակել կայսրի անունը։ Ալեքսանդր I-ն այնքան էր զարմացել Կունիցինի շողոքորթության բացակայությունից, որ հաջորդ օրը նա նրան ուղարկեց Սուրբ Վլադիմիրի շքանշան։

Գրականություն 

 
 
 Санкт-Петербургский университет в первое столетие его деятельности. 1819—1919. Пг., 1921. Т. 1.
 
 Куницын|И. Ф. Худушина| ссылка=https://iphlib.ru/library/collection/newphilenc/document/HASH01a9e6f675561d7309da73a9 
 Руденские М. П. и С. Д. Наставникам… за благо воздадим. — , 1989.
 Яценко О. А. Куницыну дань сердца и вина… // И в просвещении стать с веком наравне. Сборник научных трудов Всероссийского музея А. С. Пушкина. — , 1992. — C. 45—56.
 Яценко О. А. А. П. Куницын // Философия в Санкт-Петербурге. 1703—2003. Справочно-энциклопедическое издание. — , 2003.
 Черейский Л. А. Пушкин и его окружение. Алфавитная часть.

Ծանոթագրություններ 

Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Գիտնականներ այբբենական կարգով
Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ
Ռուս իրավագետներ