Ֆրանց Քլայն

Ֆրանց Կլայն (, ), ամերիկացի նկարիչ, աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչ։

Կյանքը և ստեղծագործական  
Քլայնը ծնվել է Ուիլքս-Բարրայում (Փենսիլվանիա)՝, փոքր ածխարդյունահանող համայնքում։ Երբ նա յոթ տարեկան էր, հայրն ինքնասպան է եղել։ Իր երիտասարդության տարիներին նա տեղափոխվել է Լիհայտոն, որտեղ ավարտել է Լիհայտոնի միջնակարգ դպրոցը։ Հետագայում նրա մայրը կրկին ամուսնացել է և նրան ուղարկել Ջիրարդի քոլեջ, ակադեմիա (Ֆիլադելֆիա) առանց հոր մնացած տղաների համար։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Քլայնը արվեստը սովորել է Բոստոնի համալսարանում 1931-1935 թվականներին, ապա մեկ տարի անցկացրել Անգլիայում՝ Լոնդոնում Հիզերլիի գեղարվեստի դպրոց հաճախելով։ Այդ ընթացքում նա ծանոթացավ իր ապագա կնոջ՝ Էլիզաբեթ Վ. Փարսոնսի հետ, որը բրիտանացի բալետի պարուհի էր Քլայնի հետ վերադառնում է Միացյալ Նահանգներ 1938 թվականին։

Ուսումնասիրել է արվեստը Բոստոնում,  Ֆիլադելֆիայում և Լոնդոնում։ Սկզբում Ֆ. Քլայնը զբաղվել է որմնանկարչությամբ և դիմանկարներով՝ կենտրոնանալով հին վարպետների (Դիեգո Վելասկես |Վելասկեսի, Ռեմբրանդտի և Էդուարդ Մանեի վրա։ 20-րդ դարի վերջին` 1940-ական թվականներին, ի հայտ են գալիս նրա առաջին աբստրակտ կտավները, որոնք աչքի են ընկնում իրենց լայնաֆորմատ, կոնտրաստային ոճով։ Նկարիչը սահմանափակում է իրեն՝ հեռուստադիտողի մոտ տպավորությունն ուժեղացնելու համար գույների բացառապես սև-սպիտակ համադրությամբ, որոնք խառնվում են մինչև հեղուկ-արագ չորացող կոնցենտրացիային, որը տեսանելի է թողնում վրձնի հետքերը։

Մարկ Պոտկոյի, Վիլլեն դե Կուլլինգի, Պոլոկ Ջեկսոնի, Ադոլֆ Գոլիբի հետ Ֆրանց Կլայնը հետպատերազմյան տարիներին ստեղծել է արվեստի դպրոց Նյու Յորքում։  1952 թվականին  որոշ արվեստագետների հետ դասավանդել է Բլեք Մոունթեյն քոլեջում (Հյուսիսային Կարոլինա, իսկ 1954 թվականից՝ Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանի դպրոցում։ Հետագայում հաջողությամբ ցուցադրվել է [ԱՄՆ] և [[ Սան Պաուլոյում և  Վենետիկում։ Ֆ. Կլայնի արվեստը, շնորհիվ իր մշակած աբստրակտ ձևական և գունային համապատասխանության, ներդաշնակ է իր` նկարչի հորինած իրականությանը։ Ընդ որում, նրա վրձնի յուրաքանչյուր քայլը, որը բնորոշ է աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմին, տեսանելի տպավորություն է ստեղծում վարպետի մտավոր և ֆիզիկական ավանդի մասին։

Ընտիր երկեր 
 «Շեֆ», 1950, Նյու Յորք, Ժամանակակից արվեստի թանգարան 
 «Մերիոն», 1960, Լոնդոն, Թեյթ մոդեռն պատկերասրահ
 «Սկրանտոն», 1960, Քելն, Լյուդվիգ թանգարան 
 «Առանց անուն», 1957, Դյուսելդորֆ, Հյուսիսային Ռեյն Վեստֆալիա երկրի գեղարվեստական ժողովածու

Գրականություն 
 Barbara Hess Abstrakter Expressionismus. — Köln, 2005.
 Dietmar Elger Abstrakte Kunst. — Köln, 2008.

Ծանոթագրություններ

Հղումներ
 
 

Ամերիկացի նկարիչներ
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ամերիկացի արվեստագետներ