Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականություն

Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականություն, Ֆրանսիայի կառավարության հարաբերությունները արտաքին աշխարհի հետ։ Արևմտյան Եվրոպայում տեղակայված Ֆրանսիան եվրոպական հիմնական երկրներից մեկն է, այն միջնադարյան ժամանակներից հայտնի ու պատմական դեր է խաղացել եվրոպական և միջազգային պատմության մեջ։ Ֆրանսիան Միավորված ազգերի կազմակերպության, ՆԱՏՕ-ի և Եվրոպական միության ածուխի և պողպատի (նախորդը Եվրոպական Միության) հիմնադիրներից մեկն է։ Նրա հիմնական դաշնակիցներն են Գերմանիան, Իտալիան, ԱՄՆ-ը, ՆԱՏՕ-ի այլ երկրներ և Եվրոպական Միությունը։ ՄԱԿ-ում Ֆրանսիան զբաղեցնում է Անվտանգության խորհրդի մշտական տեղերից մեկը և հանդիսանում է իր մասնագիտացված և հարակից հաստատությունների մեծամասնության անդամ։

Ֆրանսիան նաև միջերկրածովյան միության հիմնադիրներից է և առանցքային դեր է խաղում ինչպես տարածաշրջանային, այնպես էլ գլոբալ համաշխարհային քաղաքականության մեջ։

Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականությունը Ժակ Շիրակի օրոք 
1995 թվականի գարնանը, երբ ավարտվեց 14-ամյա «Միտերանի դարաշրջանը» և Ֆրանսիայի նախագահ դարձավ «Հանրապետություն» կուսակցության առաջնորդ Ժակ Շիրակը, շատ վերլուծաբաններ արտահայտեցին շատ զգուշավոր ենթադրություններ երկրի արտաքին քաղաքականության հնարավոր փոփոխությունների վերաբերյալ, հատկապես իրենց նախընտրական հռետորաբանության մեջ։ Վերջին տարիներին ավելի հաճախ էր հղում կատարվում գեներալ Շառլ դը Գոլի գաղափարական ժառանգությանը, ապավինում էր այնպիսի պոստուլատների, ինչպիսիք են Ֆրանսիայի անկախությունն ու մեծությունը, հակաամերիկյանությունը, արտոնյալ գործընկերություն Խորհրդային Միության հետ, անկախ զսպիչ ուժերի կառուցումը։ Ֆրանսիան գոհ չէր Միացյալ Նահանգների գլոբալ քաղաքական ղեկավարությունից, չհամաձայնվեց ուժային ճնշման մարտավարության և «կանխարգելիչ հարվածների» ռազմավարության հետ, ինչպես Շառլ դը Գոլի ժամանակ, Ֆրանսիան դեմ էր հեգեմոնյան քաղաքականությանը՝ ամբողջ միջազգային հանրության կողմից ընդհանուր արժեքների համակարգի համար։ Գազային խնդրի համատեքստում առաջնահերթություն է տրվում ռուս-ֆրանսիական հարաբերություններին։

Սակայն ժամանակի ընթացքում պարզվել է, որ արտաքին քաղաքական ոլորտում սոցիալիստների և «նեոգոլիստների» միջև տարբերությունները այնքան էլ մեծ չեն եղել և էական փոփոխությունների չեն հանգեցրել։ Ինչպես Նախագահ Ֆրանսուա Միտերանի օրոք, Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունը Ժակ Շիրակին կից մնացել է եվրոպական շինարարությունը։

Նիկոլա Սարկոզիի արտաքին քաղաքական կուրս 
2007 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին Ֆրանսիայում կայացած նախագահական ընտրությունները բարձրագույն պետական պաշտոնի են բերել իշխող մեծամասնության ներկայացուցիչ, միության քաղաքական աջ միավորման առաջնորդ Նիկոլա Սարկոզիին։ Չնայած իշխանության բարձրագույն էշելոններում երկար ժամանակ գտնվելուն, ընտրարշավի ընթացքում Սարկոզիին հաջողվել է ստեղծել նոր սերնդի քաղաքական գործչի կերպար, որը հանդես է գալիս ինչպես երկրի ներքին, այնպես էլ արտաքին քաղաքականության համակողմանի բարեփոխման օգտին։ Նրա կողմից իրականացվող ներքին բարեփոխումները բավական ցավոտ են անցել՝ պարբերաբար հրահրելով բողոքի պայթյուններ և բազմօրյա գործադուլներ։ Քննադատության ավալանշն փլուզվել Է Սարկոզիի վրա նրա քաղաքական հակառակորդների կողմից։

Ժամանակակից Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքական կուրսը կառուցվում է մի քանի առանցքային գաղափարների շուրջ։ Այն ավանդաբար իրեն ներկայացնում է որպես արևմտյան ժողովրդավարական ընտանիքի անդամ, հավատարիմ է ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության իդեալներին։ Դրա հետ մեկտեղ, Փարիզում գտնում են, որ հետբուհական աշխարհի պայմաններում առանձին պետությունների դերն աճել է, իսկ նախկին բազմակողմ մեխանիզմները, որոնք ապահովում էին տարբեր երկրների դիրքորոշումների համաձայնեցումը, գնալով ավելի արդյունավետ են դառնում։ 2007 թվականի օգոստոսի 27-ին դեսպանների առջև ունեցած իր ելույթում Սարկոզին հատուկ նշել է, որ վերջին 20 տարիների ընթացքում, որոնք անցել են Բեռլինի պատի անկումից հետո, տարբեր պետությունների ղեկավարներ չեն կարողացել ստեղծել նոր մոլորակային կարգ և նախկին կարգը հարմարեցրել են փոխված պայմաններին։ Այս ամենը ստիպում է Ֆրանսիային որոնել միջազգային խնդիրների լուծման իր սեփական ուղիները, որոնք համապատասխանում են նրա ազգային շահերին։

Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքական ուղեգծի գլխավոր ուղղություններից, որոնց Սարկոզին հատկացնում է հիմնական ուշադրությունը, հետևյալն են՝ եվրոպական ինտեգրման և ԵՄ գործընկերների հետ համագործակցության զարգացմանն ուղղված քաղաքականությունը, ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունները, միջերկրածովյան երկրների հետ կապերի ամրապնդումը և Ռուսաստանի հետ լավ հարաբերությունները, բազմակողմ կազմակերպությունների, ինչպես նաև Չինաստանի, Հնդկաստանի, Լատինական Ամերիկայի, Աֆրիկայի երկրների նկատմամբ քաղաքականությունը, որտեղ Փարիզը ցուցաբերում է աճող ակտիվություն, և մի շարք այլ միջազգային խնդիրներ։

ԵՄ-ն, որը դժվարություններ է ապրում, այնուամենայնիվ, զգալի միջազգային գործոն է, և Փարիզն ավելի շատ, քան երբևէ, ԵՄ-ի հետ կապում է իր արտաքին քաղաքական հավակնությունները։

Սարկոզին Մեծ ուշադրություն է դարձրել ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունների բարելավմանըլ

Ձգտելով ամրապնդել սեփական դիրքերը՝ Ֆրանսիան ջանքեր է գործադրել Միջերկրական ծովի երկրների հետ կապերի ակտիվացման ուղղությամբ։ Միջերկրածովյան միության նախագծի իրագործումը նրան թույլ է տվել ամրապնդվել տարածաշրջանում, իր պլանների մեջ ներգրավել ԵՄ երկրների ռեսուրսները և բարձրացնել ԵՄ-ում նրա առաջնորդներից մեկի ազդեցությունը։

Աղբյուրներ 
 Adamthwaite, Էնթոնի. Grandeur and Misery: france's Bid for Power in Europe 1914-1940 (1995) excerpt and text search
 Alexander, Martin S. and William J. Philpott. Anglo-French Defence Relations Between the Wars (2003), 1919-39 excerpt and text search
 Andrew, Christopher and A. S. Kanya-Forstner. France Overseas: Great War and the Climax of French Imperial Expansion: 1914-1924 (1981)
 Bell, P. M. H.  France and Britain, 1940-1994: The Long Separation (1997)
 Berthon, Simon. Allies at War: The Bitter Rivalry among Churchill, Roosevelt, and de Gaulle. (2001). 356 pp.
 Blumenthal, Henry. France and the United States: Their Diplomatic Relations, 1789-1914 (1979)
 Boyce, Robert. French Foreign and Defence Policy, 1918-1940: The Decline and Fall of a Great Power (1998) excerpt and text search
 Carroll, Eber M. French public opinion and foreign affairs, 1870-1914 (1931)
 Cole, Alistair. Franco-German Relations (2000)
 Gooch, G. P. Franco-German Relations 1871-1914 (1923)
 Johnson, Douglas et al. Britain and France: Ten Centuries (1980) table of contents
 Keiger, J. F. V. France and the World since 1870 (2001); 261pp; diplomatic history
 Keiger, John. France and the Origins of the First World War (1985)
 Langer, William L. The Franco-Russian alliance, 1880-1894 (1929)
 Langer, William L. Our Vichy Gamble (1947), U. S. and Vichy France
 Philpott, William James. Anglo-French Relations and Strategy on the Western Front 1914-18 (1996)
 Pickles, Dorothy. The Uneasy Entente. French Foreign Policy and Franco-British Misunderstandings (1966)
 Ross, Steven T. European Diplomatic History, 1789-1815: France Against Europe (1981)
 Sharp, Alan, and Glyn Stone. Anglo-French Relations in the Twentieth Century: Rivalry and Cooperation (2000) excerpt and text search
 Wetzel, David. A Duel of Giants: Bismarck, Napoleon III, and the Origins of the Franco-Prussian War (2003)
 Young, Robert J. In Command of France: French Foreign Policy and Military Planning, 1933-1940 (1978)
 Young, Robert J. French Foreign Policy 1918-1945: A Guide to Research and Research Materials (2nd ed. Scholarly Resources, 1991) 339 pp. Historiography
 Berstein, Serge, and Peter Morris. The Republic of de Gaulle 1958-1969 (The Cambridge History of Modern France) (2006) excerpt and text search
 Berstein, Serge, Jean-Pierre Rioux, and Christopher Woodall. The Pompidou Years, 1969-1974 (The Cambridge History of Modern France) (2000) excerpt and text search
 Bozo, Frédéric. "'Winners' and 'Losers': France, the United States, and the End of the Cold War, " Diplomatic History Nov. 2009, Volume 33, Issue 5, pages 927-956, 
 Cerny, Philip G. The Politics of Grandeur: Ideological Aspects of de Gaulle's Foreign Policy. (1980). 319 pp.
 Cogan, Charles G. Oldest Allies, Guarded Friends: The United States and France since 1940 (Greenwood, 1994)
 Costigliola, Frank. France and the United States: The Cold Alliance since World War II (1992)
 Simonian, Haig. The Privileged Partnership: Franco-German Relations in the European Community 1969-1984 (1985)
 Nuenlist, Christian. Globalizing de Gaulle: International Perspectives on French Foreign Policies, 1958-1969 (2010)
 Williams, Philip M. and Martin Harrison. De Gaulle's Republic (1965) online edition

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Рудько С. А. Внешняя политика стран Западной Европы в постбиполярный период: учебно-методическое пособие по курсу / Сек. А. Рудько. — Острог: Издательство Национального университета «Острожская академия», 2012. 
 Биография Николя Саркози в Персоналиях на РБК
 Де Голль и Саркози: семья, Франция и внешняя политика 

Ֆրանսիայի արտաքին հարաբերություններ