Կրոնն ԱՄՆ-ում

ԱՄՆ Սահմանադրության առաջին փոփոխություն, ընդունվել է 1791 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։ Հռչակում է եկեղեցու առանձնացումը պետությունից, որը հիմնադիրների կողմից ընկալվում էր որպես պետական դավանանքի հաստատման արգելք, ինչպես որ տեղի է ունեցել Մեծ Բրիտանիայում։ ԱՄՆ բնակչության մեծ մասը կազմում են հավատացյալները, որոնց թվում մեծամասնությունը քրիստոնյաներ են։

Վիճակագրություն 
2002 թվականին Pew Global Attitudes Project-ի անցկացրած հետազոտության համաձայն՝ ԱՄՆ-ը միակն է զարգացած երկրներից, որտեղ հարցված մարդկանց մեծ մասն իր հավատարմությունն է հայտնել դավանանքին՝ նշելով, որ «կրոնը շատ կարևոր դեր» է խաղում իրենց կյանքում։

Ամերիկյան կառավարությունը կրոնի վերաբերյալ պաշտոնական վիճակագրություն չի վարում։ ԱՄՆ-ի բնակչության 46,5 %-ը բողոքականներ են, 20,8 %ը՝ կաթոլիկներ, 1,6 %-ը՝ մորմոններ, 0,9 %-ը՝ այլ քրիստոնեական դավանանքների անդամներ, 1,9 %-ը՝ հրեաներ, 0,9 %-ը՝ մուսուլմանններ, 0,8 %-ը՝ Եհովայի վկաներ, 0,7 %-ը՝ բուդդայականներ, 0,7 %-ը՝ հինդուիստներ, 1,8 %-ը՝ այլ, 22,8 %-ը՝ ոչ մի կրոնական խմբի։

Կրոնական կազմակերպությունների պետական աջակցություն 
ԱՄՆ-ում պետությունը անուղղակի ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերում կրոնական կազմակերպություններին։ Օրինակ՝ 2006 թվականին ԱՄՆ բանակում ծառայել է 2,5 հազար կապելլան սպաներ (ավելի քան 120 դավանանքից), որոնք պետական միջոցներից ստացել են վարձատրություն։ Դրանք ղեկավարել է կապելլանների գործերի խորհուրդը։ ԱՄՆ զինծառայողի երդման տեքստն ավարտվում է հետևյալ խոսքերով. «Աստված ինձ օգնական։

Բողոքականություն  
ԱՄՆ-ում բողոքականությունը ներկայացված է բազմաթիվ ուղղություններով՝ անգլիկանություն, պրեսբիտերականություն, լյութերականություն, միաբանություն, քվակերություն, բապտիզմ, մեթոդիզմ և այլն։

ԱՄՆ-ի պատմությունն ամուր կապված է բողոքականության հետ։ 1630-1643 թվականների ընթացքում շուրջ 20 հազար պուրիտաններ բնակություն են հաստատել Նոր Անգլիայի գաղութներում՝ փրկվելով Անգլիայի և Շոտլանդիայի կրոնական հալածանքներից։ Բողոքական էթիկան և առաջին վերաբնակների ասկետիզմը ազդել են ամերիկացիների ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման վրա։

Ամերիկյան հասարակությունը բնութագրվել է կրոնական բազմակարծությամբ։ Հենց Ամերիկայում է առաջացել «դենոմինացիա» հասկացությունը, քանի որ այնտեղ իշխողներ, պետական եկեղեցիներ չեն եղել։ Յուրաքանչյուր բողոքական անվանում ձգտել է իր կողմը գրավել հնարավորինս շատ հավատացյալների։ Յուրաքանչյուր դենոմինացիայի անդամները բնակություն են հաստատել առանձին, փորձելով կառուցել եկեղեցու և պետության իրենց իդեալը։ Այսպես, օրինակ՝ Ռոդ Այլենդ գաղութը հիմնադրվել է բապտիստների կողմից, իսկ Փենսիլվանիայում բնակվել են քվակերներ։ Փոքրաթիվ խմբերի հետևորդները, ինչպիսիք են սոցինիան, մենոնիտները, պիետիստները, գերնգուտերները, ձևավորել են շրջաններ և քաղաքներ։

WASP հապավումը (անգլոսաքսոնական սպիտակ բողոքականներ) նման էր «հարյուր տոկոսանոց ամերիկացի» հասկացությանը, այսինքն՝ ԱՄՆ-ի հասարակության ավելի լավ խավերի ներկայացուցիչները, որոնք նախկինում գերիշխող դեր են խաղացել ամերիկյան քաղաքական և տնտեսական կյանքի էլիտայի ձևավորման գործում։

Ըստ Pew Research Center-ի 2007 թվականի խոշոր հետազոտության՝ Ամն-ի ամբողջ բնակչության մասնաբաժինը կազմել է Ավետարանական քրիստոնյաները՝ 26,3 %, մեյստրիմ-բողոքականները՝ 18,1 %, սևամորթ եկեղեցիների ծխականները՝ 6,9 %: 2007 թվականի մեկ այլ Pew Research Center հետազոտությունը մի փոքր այլ վիճակագրություն է ներկայացրել. ավետարանականները՝ 21 %, մեյնսթրիմ բողոքականները՝ 18 %, սևամորթ եկեղեցիների անդամները՝ 8 %, սակայն այս հետազոտություն ներկայացրել է նաև բողոքական փոքրամասնությունների չորրորդ խումբը, որտեղ ընդգրկված է 6 %-ը։

Մեյնսթրիմ բողոքականները միջինում ավելի քիչ են պահպանում կրոնական կյանքի ավանդական պրակտիկան, քիչ են այցելում պատարագներ, աղոթում և կարդում Աստվածաշունչ։

Սակայն 2012 թվականին ԱՄՆ չափահաս բնակչության ներկայացուցիչների թիվը, որը բողոքականություն է դավանել, հասել է 48 %-ի, ամենացածր մակարդակին՝ առաջին անգամ ընկնելով 50 %-ից ցածր։ Տեղի ունեցածի պատճառներից մեկը այն է, որ վերջին շրջանում աճել է ամերիկացիների թիվը, որոնք չեն որոշել իրենց կրոնական պատկանելությունը։ Ինչպես ցույց է տվել The Pew Forum on Religion & Public Life-ի հետազոտությունը, այդ մասին հայտարարել Է ամերիկացիների մոտ 20 %-ը։ 2007 թվականին նրանց թիվը կազմել է 15 %։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 ԱՄՆ-ի քրիստոնեական արմատներ // washprofile.org, 3.02.2007 (վեբ-արխիվ)
 ԱՄՆ-ում քրիստոնեությունը վախեցնող չափեր է ընդունել

Կրոնն ԱՄՆ-ում
Կրոնը և հասարակությունը ԱՄՆ-ում
Կրոն ըստ երկրի