Մանդու

Մանդու () կորեական ուտեստ, որը նման է պելմենների։ Մանդուն ի սկզբանե չինական ուտեստ էր։ Այն հայտնվել է Չինաստանում Հան կայսերական դինաստիայի օրոք (իշխել է մ.թ.ա. 206-ից մինչև մ.թ. 220 թվականը)։ Մանդուն հայտնվել է Կորեայում Գորյոյի ժամանակաշրջանում։ «Գորյոյի պատմության» մեջ նշվում է, թե ինչպես 1343 թվականին Չունգե թագավորի օրոք հպատակներից մեկը սողոսկեց թագավորական խոհանոց, գողացավ մանդու և դրա համար պատժվեց։ Նաև «մանդու» տերմինը () առկա է հին կորեական «Գերատեսչության էթիկետի ձևերը» () (1643) փաստաթղթում։ Այս փաստաթղթում ասվում է, որ մանդուն պատրաստվել են և ծառայել  որպես հյուրասիրություն չինացի բանագնացներին։

Պատրաստում և տարատեսակներ 
Մանդուի առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք պատրաստվում են տարբեր միջուկներով, հաճախ համակցված։ Կարող է լինել միս (խոզի միս, թռչնամիս), ձուկ, ծովամթերք, ենթամթերք, տոֆու, սոյայի (կամ մունգ լոբի) ծիլեր, սոխ, կանաչ սոխ, սունկ (հիմնականում շիտակե), կաղամբ (սպիտակ, պեկինյան), ցուկկինի դդմիկ և այլն։  Պատրաստելիս և մատուցելիս օգտագործվում են ավանդական ասիական համեմունքներ՝ սոյայի սոուս, ոստրեի սոուս, քնջութի յուղ։

Մանդուն պատրաստում  են նաև տարբեր ձևերով՝ եփած, շոգեխաշած, տապակած, շոգեխաշած։ Թավայի կամ հալած ճարպի մեջ պատրաստած մանդուները կոչվում են Կունմանդու (), շոգեխաշած՝ Չինմանդու ( ), եփած արգանակի մեջ (կամ ջրի)՝ Մուլմանդու,()։ Կորեացիները մանդու պատրաստում են ձկան  կամ տավարի արգանակի մեջ։ Հաջորդ տարբերությունը փաթաթված խմորի բաղադրությունն է (ցորենի ալյուր, հնդկաձավար, օսլա)։ Այնուամենայնիվ, Կորեայում խմորից ստացած պարուրակի փոխարեն հաճախ օգտագործվում են ձկան, մսից և բանջարեղենից պատրաստած պարուրակներ։ Այսպես, օրինակ, ձկան մանդուում ձուկն օգտագործվում է որպես պարուրակ։ փասիանից կամ ծովատառեխից պատրաստաված մանդուի մեջ պարուրակն ընդհանրապես բացակայում է (փասիան կամ ծովատառեխի միսը մանր կտրատում են, և ստացվում են գնդիկներ, որոնք այնուհետև գլորում են օսլայի մեջ և եփում)։

Տարբեր է նաև մանդուի ձևը։

Կորեացինները պատրաստում են  քառակուսի մանդու՝ Փխյոնսու (), ձվաձև մանդու՝ Կյուասան, վերևում պտղունցով, նման է տրեպանգին ()։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

Կորեական խոհանոց