Քյավառի փախլավայի պատրաստման և կիրառման ավանդույթ

Քյավառի փախլավա, հայտնի է եղել նաև որպես Բայազետի փախլավա, քաղցրավենիք, որի պատրաստումը տարածված է հիմնականում Գավառի տարածաշրջանում։

Պատմական ակնարկ 
Գավառի և շրջակա գյուղերի բնակչությունը այստեղ է եկել հիմնականում պատմական Հայաստանի Բայազետ քաղաքից։ Հենց բայազետցիներն էլ 1830 թվականին Գավառի տարածքում հիմնել են Նոր Բայազետ բնակավայրը։ Բայազետցիներն իրենց հետ բերել են փախլավայի պատրաստման ավանդույթներն ու սովորույթները և պահպանել դրանք։ Ըստ պահպանված տեղեկությունների՝ Քյավառի փախլավայի պատրաստումը տարածված է եղել մեծահարուստների շրջանում՝ հաշվի առնելով դրա պատրաստման բաղադրիչների արժեքը։

Պատրաստման եղանակ 
Քյավառի փախլավայի պատրաստումը տարբերվում է մյուս տարածաշրջաններում և ազգերի կողմից պատրաստվող փախլավաներից։ Քյավառի փախլավայի յուրահատկությունը դրա պատրասման մեջ օգտագործվող բաղադրիչներն են՝ անարատ մեղր, մաքրած և չորացրած ընկույզ, հալեցված կարագ և շաքար։ Քյավառի փախլավան հիմնականում ունենում է 22-25 շերտ, որոնց վրա լցվում են կտորների բաժանված շաքարը և հալեցված կարագից ստացված յուղը, բացառությամբ առաջին և վերջին շերտերի, որոնցից առաջինի վրա միայն յուղ է լցվում, իսկ վերջինի վրա քսվում է ձու։ Մեղրը լցվում է վերջում տաքացված վիճակում։ Քյավառի փախլավան կտրվում է եփելուց առաջ՝ շեղանկյունաձև։

Կիրառություն 
Լինելով բավականին թանկարժեք քաղցրավենիք և ունենալով պատրաստման բավականին ժամանակատար գործընթաց՝ Քյավառի փախլավան հիմնականում պատրաստվել է մեծ միջոցառումների և արարողությունների ժամանակ՝ հարսանիքներ, Ամանոր, ծնունդ, կնունք։

Ծանոթագրություններ 

Հայկական քաղցրավենիքներ
ՀՀ ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն