Պիեռ Անդրե Լատրեյ

Պիեռ Անդրե Լատրեյ (ֆր.՝ Pierre André Latreille. , ), ֆրանսիացի կենսաբան, հոդվածոտանիների ուսումնասիրման բնագավառի մասնագետ։ Եղել է Փարիզի բնագիտա-պատմական թանգարանի միջատաբանության պրոֆեսոր, ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Ընտրվել է նաև ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ։ Պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով։ Համարվել է իր ժամանակի խոշորագույն միջատաբանը։ 1832 թվականի հունվարի 31-ին հիմնել է Ֆրանսիայի միջատաբանական ընկերությունը (Société entomologique de France), որին նախագահել է մինչև իր մահը։

Կենսագրություն 

Աստվածաբանություն է ուսումնասիրել, 1780 թվականին սարկավագ ձեռնադրվել։ 1793 թվականին բանտ է նետվել, քանի որ չի ենթարկվել 1790 թվականին ընդունված «Հոգևորականության քաղաքացիական սահմանադրության» () պահանջին, ըստ որի պետք է հավատարմության երդում տար պետությանը։ Դատապարտվել է մահապատժի։ Սահմանված կարգի համաձայն՝ մահապատժից առաջ դատապարտյալները բուժզննում են անցել։ Բանտի բժիշկը զարմանքով նկատել է, որ Լատրեյը կլանված զննում է զնդանի հատակին ընկած մի բզեզ և արտահայտել է իր խորին զարմանքը։ Լատրեյը բացատրել է, որ դա հազվագյուտ միջատ է՝ Necrobia ruficollis: Ապշահար բժիշկը բզեզն ուղարկել է տեղացի բնագետ Ժան Բատիստ Բորի դը Վենսանին (հետագայում՝ ակադմիկոս), ով, ծանոթ լինելով Լատրեյի աշխատանքներին, միջնորդել է, որ նրան և նրա խցակից ընկերոջն ազատեն բանտից (մնացած խցակիցները մեկ ամսվա ընթացում կախաղան են հանվել)։ Երախտագետ Լատրեյը մինչև կյանքի վերջը մնացել է դը Վենսանի նվիրյալ բարեկամը։

Լատրեյի գիտական աշխատանքները մեծապես նպաստել են կենդանական աշխարհի համակարգումը բարեփոխելու գործին, կարևոր դեր են կատարել հատկապես սարդակերպերի, հոդվածոտանիների, կռճիկավոր ձկների, խեցգետնակերպերի ուսումնասիրման և դասդասման բնագավառում։ Յոհան Քրիստիան Ֆաբրիցուսը նրան բնորոշել է որպես entomologorum nostri aevi Princeps («մեր ժամանակի մեծագույն միջատաբանի»), իսկ Ժան Վիկտոր Օդուենը նրան անվանել է Entomologiae Princeps («միջատաբանության իշխան»)։

Հիշատակ 
Պիեռ Անդրե Լատրեյի՝ Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը գտնվող շիրմին Միջատաբանական ընկերության հանգանակած գումարով կանգնեցվել է նրա հուշարձանը։

Լատրեյի կյանքի ու գործի ուսումնասիրությանը բազմաթիվ գրքեր են նվիրվել։ 1798-1850 թթ. միջակայքում նրա պատվին անվանվել է 163 միջատատեսակ։ Լատրեյի պատվին անվանված տաքսոնների մեջ ներառված են նաև հետևյալները.

 Lumbrineris latreilli Audouin & H. Milne-Edwards, 1833
 Cecrops latreillii Leach, 1816
 Apseudes latreillii (H. Milne-Edwards, 1828)
 Orbinia latreillii (Audouin & H. Milne-Edwards, 1833)
 Latreillia Roux, 1830
 Cilicaea latreillei Leach, 1818
 Bittium latreillii (Payraudeau, 1826)
 Macrophthalmus latreillei (Desmarest, 1822)
 Eurypodius latreillei Guérin, 1828
 Sphex latreillei Lepeletier de Saint Fargeau, 1831

Կարևորագույն աշխատություններ 
 «Essai sur l’histoire des fourmis» (Брив, 1798);
 «Histoire naturelle des salamandres» (1800);
 «Hist. nat. des singes» (2 т., 1801);
 «Hist. nat. des reptiles» (вместе с Соннини, 1802; новое изд. 1826);
 «Hist. nat. des crustacé es et insectes» (14 т., 1802-5);
 «Genera crustaceorum et insectorum» (4 т., 1806-9);
 «Considerations sur l’ordre naturel des animaux etc.» (1810);
 «Mémoires sur divers sujets de l’histoire naturelle des insectes, de géographie ancienne et de chronologie» (1819);
 «Familles naturelles du règne animal» (1825);
 «Cours d’entomologie» (1831).

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 

 Works by Pierre André Latreille at the Biodiversity Heritage Library

Թանգարանային աշխատակիցներ
Կենսաբաններ
Միջատաբաններ
Ֆրանսիացի գիտնականներ
Ֆրանսիացի կենսաբաններ