Ռասյոմոնի դարպասները

Ակուտագավա Ռյունոսկեի կողմից ստեղծված կարճ պատմություն է, հիմնված Konjaku Monogatarishū-ի հեքիաթների վրա։

Պատմությունն առաջին անգամ տպագրվել է 1915 թվականին «Teikoku Bungaku»-ում։ Ակիրա Կուրոսավայի Ռասյոմոն ֆիլմը (1950թ.) հիմնված է հիմնականում Ակուտագավայի մեկ այլ կարճ պատմվածքի վրա՝ «Թավուտում»; միայն ֆիլմի վերնագիրը և կադրային տեսարանների համար նախատեսված որոշ նյութեր, ինչպիսիք են կիմոնոյի գողությունը և գոյատևելու համար գողանալու բարոյական երկիմաստության քննարկումը, փոխառված են «Ռասյոմոն»-ից։

Սյուժե

Պատմությունը պատմում է ծառայի և ծեր կնոջ հանդիպման մասին խարխուլ Ռաշոմոնում՝ այն ժամանակ ավերված Կիոտո քաղաքի հարավային դարպասում, որտեղ երբեմն թափվում էին անպետք դիակները։ Պատմության մեջ դարպասի ներկայիս անվանումը, բայց ոչ սյուժեն, գալիս է Նոյի «Ռաշոմոն» պիեսից (մոտ 1420 թ.):

Գլխավոր հերոսը, ով վերջերս աշխատանքից ազատված մի ծառա է, մտածում է՝ սովամահ մեռնի՞, թե՞ գող դառնա՝ ամուլ ժամանակներում գոյատևելու համար։ Նա բարձրանում է վերև, այնտեղ ինչ-որ կրակի լույս նկատելուց հետո և հանդիպում է մի կնոջ, ով երկրորդ հարկի դիակներից մազեր է գողանում։ Նա զզվում է տեսարանից և այդ ժամանակ որոշում է, որ ինքը կգերադասի արդարության ճանապարհը, նույնիսկ եթե դա նշանակում է սովամահ լինել։ Նա կատաղում է կնոջ վրա։

Բայց պառավն ասում է նրան, որ ինքը մազերը գողանում է կեղծամներ պատրաստելու համար, որպեսզի կարողանա գոյատևել։ Բացի այդ, կինը, ում նա որոշում է թալանել, իր կյանքում խաբել է մարդկանց՝ վաճառելով օձի միս՝ պնդելով, որ դա ձուկ է։ Պառավն ասում է, որ դա սխալ չէր, քանի որ դա թույլ տվեց կնոջը գոյատևել, և դա իր հերթին իրավունք է տալիս նրան գողանալ մահացածից, քանի որ եթե ինքը դա չանի, ապա նույնպես սովամահ կլինի։ Տղամարդը պատասխանում է. «Դուք ինձ չեք մեղադրի, ուրեմն, եթե ձեր շորերը վերցնեմ։ Ահա թե ինչ պետք է անեմ, որ սովից չմեռնեմ»։ Այնուհետև նա դաժանորեն խլում է կնոջ խալաթը և անհետանում է գիշերվա խավարի մեջ։

Մշակույթ

Գիրքն ինքնին նաև դեր է խաղում 1999 թվականին նկարահանված «Ուրվական շուն. Սամուրայի ճանապարհը» ֆիլմում, որի ռեժիսորն է Ջիմ Ջարմուշը։

Գիրքը ոգեշնչված է համանուն գործիքային ռոքի համար, որը կազմվել է ճապոնական գործիքային կիթառահար Տակեշի Տերաուչիի կողմից և սկզբնապես նվագել ճապոնական գործիքային ռոք խմբի Takeshi Terauchi & Blue Jeans-ի կողմից իրենց 1972 թվականի «Rashomon» ալբոմում։

«Բանգո։ Թափառող շներ» մանգայում ներկայացվում է Ակուտագավայի անունը կրող կերպար՝ Ռասյոմոնի մասին հղումներով։

Գիրքը նշանակված է ժամանակակից ճապոնական ավագ դպրոցի դասընթացի համար և մեջբերում է «Անձրևից հետո» մանգայում։

Վիկտոր Սանտոսի «Ռաշոմոն. Հեյգո Կոբայաշիի գործը» գրաֆիկական վեպը նույնպես ոգեշնչված է Ակուտագավայի պատմվածքներից և Կուրոսավայի համանուն ֆիլմից, ինչպես նաև «քառասունյոթ ռոնին» ֆիլմից։

Ծանոթագրություններ