Լեմանգ

Լեմանգ (), Հարավարևելյան Ասիայի մի շարք երկրների, մասնավորապես Ինդոնեզիայի, Մալայզիայի, Բրունեյի և Սինգապուրի ազգային ուտեստը։ Այն բրինձ է, որը եփում է կոկոսի կաթի մեջ բամբուկի սնամեջ կոճղերում բաց կրակի վրա։ Շատ ազգերում այն կարևոր տոնական և ծիսական ուտեստ է։

Ծագում և տարածում 
Լեմանգը պատմականորեն ներկայացնում է բրնձի պատրաստման հիմնական եղանակներից մեկը, որն ընդունվել է Մալակկա թերակղզու մի շարք ժողովուրդների, ինչպես նաև Մալայական կղզիախմբի արևմտյան և կենտրոնական մասերի կողմից։ Սկզբում այն հատուկ տարածում է ստացել սեմանգների, սենոյի, դայակների, մինանգկաբաուի, բատակների, մինախասցիների շրջանում, որոնք ներկայումս պատկանում են ամենակարևոր ազգային ուտեստներին։ Միևնույն ժամանակ, այս ժողովուրդների մի մասի ներկայացուցիչների ակտիվ վերաբնակեցման արդյունքում 19-20-րդ դարերում իրենց պատմական բնակության վայրերից դուրս, լեմանգ պատրաստելու պրակտիկան ընդունվել է Ինդոնեզիայի և Մալայզիայի շատ այլ շրջաններում, ինչպես նաև Սինգապուրում և Բրունեյում։ «Լեմանգ» անվանումը, միևնույն ժամանակ, պահպանվել է և ընդհանուր է այս բոլոր երկրների համար։

Միևնույն ժամանակ, Եթե Մալայզիայում լետանգը գրեթե միատեսակ տարածում է ստացել ամբողջ երկրում, ապա Ինդոնեզիայում այն հաճախ տարածված է Սումատրայում, Կալիմանտանում և Սուլավեսի հյուսիսում։ «Լեմանգ քաղաք» մականունը (ինդոն. kota lemang) կամ «լեմանգի մայրաքաղաք» (ինդոն. ibu-kota lemang) ամուր ամրագրվել է Հյուսիսային Սումատրա նահանգում գտնվող Տեբինգթինգիի համար։ Այնտեղ լեհմանգը տեղական խոհարարական հիմնական մասնագիտությունն է և ցանկացած տոնական միջոցառումների անփոփոխ հատկանիշը։ Այսպես, 2013 թվականի հուլիսի 1-ին քաղաքի հիմնադրման 96-ամյակին նվիրված հատուկ բարեգործական ակցիայի ընթացքում պատրաստվել է 96 տարբեր համերի լեմանգ, այս արդյունքն արձանագրվել է որպես «Ինդոնեզիայում սահմանված համաշխարհային ռեկորդ»։ Լետանգը մեծ դեր է խաղում նաև քաղաքացիների ամենօրյա սննդակարգում․ օրինակ, քաղաքի բազմաթիվ պանդոկներից միայն մեկը, որը մասնագիտացած է այս ուտեստի մեջ, ամեն օր վաճառում է ավելի քան 700 բամբուկե կոճղեր, որոնք լցված են բրնձով։

Պատրաստում և սորտեր 
Կիտրոնի պատրաստման համար օգտագործվում են բամբուկի հասուն կոճղերի հատումներ՝ առնվազն 7-8 սմ տրամագծով և առնվազն կես մետր երկարությամբ։ Սնամեջ կտրվածքները ներսից շարվում են բանանի երիտասարդ տերևներով կամ, ավելի հազվադեպ, այլ բույսերով, որպեսզի բրինձը չկպչի ծառի ներսից։ Տերևներին ավելի մեծ առաձգականություն հաղորդելու համար դրանք սովորաբար այրվում են եռացող ջրով կամ գոլորշով։

Բրինձը, գերադասելի է կպչուն սորտեր, ջրի մեջ պահվում է առնվազն կես ժամ, այնուհետև լցվում է բամբուկների մեջ։ Այնտեղ լցվում է նաև արևածաղկի կոկոսի կաթը, որը հաճախ նախապես եփում են մանր կտրատած սոխով, տարբեր համեմունքներով կամ համեմունքներով։ Լցված Բամբուկե կոճղերի ծայրերը փակվում են ծալված տերևներով և տեղադրվում են խարույկի կամ օջախի շուրջ թեք դիրքով և տապակվում երկար ժամանակ՝ մոտավորապես չորսից հինգ ժամ։ Այս ընթացքում կոճղերը մի քանի անգամ պտտվում են իրենց առանցքի շուրջը։ Տապակելուց հետո կրակից հանված բամբուկե կոճղերը սառչում են։ Երբ փակ է, կիտրոնը կարող է պահվել մի քանի օր։ Պատրաստի արտադրանքը հանելու համար Բամբուկե կոճղերը բաժանվում են դանակով կամ կացինով։

Բամբուկե պատյանից հանված լեմանգը հավասար, խիտ, գլանաձև բրնձի բրիկետ է, որը փաթաթված է բանանի տերևներով։ Բրնձի արտաքին շերտը սովորաբար ստանում է բաց կանաչ կամ դեղնավուն երանգ, ինչպես նաև յուրահատուկ համ՝ ջերմային մշակման ընթացքում բանանի տերևների հետ երկարատև շփման պատճառով։

Մատուցում և օգտագործում 

Իր սկզբնական բաշխման շրջաններում լեմանգը ավանդական «արշավային և դաշտային» ուտեստ է, որը պատրաստում են գյուղացիները, որսորդները կամ անտառահատները, երբ նրանք գտնվում են հեռավոր վայրերում։  Բացի այդ, կիտրոնը հաճախ օգտագործվում է որպես ճանապարհային սնունդ, շնորհիվ այն բանի, որ բամբուկի և սաղարթների կեղևները ապահովում են պատրաստի բրնձի բավականին երկար անվտանգությունը, իսկ արտադրանքի ամուր ձևը հեշտացնում է դրա տեղափոխումը։

Միևնույն ժամանակ, լեմանգը գրեթե ամենուր ձեռք բերեց տոնական ուտեստի դերը, և դրա պատրաստումը վերածվեց ժամանցի միջոցառման՝ նման այն բանի, որը ներկայացնում է խորովածի ամերիկյան խոհարարական և հասարակական մշակույթում։ Դայակների մոտ այն տոնի անբաժանելի հատկանիշն է, որը նշում է բերքահավաքի ավարտը և նշվում է ժամանակակից Մալայզիայում պաշտոնական մակարդակով։ Բացի այդ, Ինդոնեզիայի և Մալայզիայի շատ վայրերում լեմանգը դարձել է Ուրազա-բայրամ մուսուլմանական տոնին նվիրված կերակուրի հիմնական ուտեստներից մեկը, որը տարածաշրջանում կոչվում է «Իդուլ-Ֆիտրի», «Այդիլֆիթրի» (ինդոն. Idul Fitri, մալայերեն՝ Aidilfitri), ինչպես նաև մատուցվում է սեղանի շուրջ տարբեր ընտանեկան և համայնքային տոնակատարությունների ժամանակ։

Ինդոնեզիայի և Մալայզիայի շատ տարածքներում կիտրոնը հաճախ վաճառվում է չբացահայտված ավանդական շուկաներում, ինչպես նաև փողոցային վաճառողները։ Բամբուկի տարաներից և սաղարթից այն սովորաբար մաքրվում է օգտագործելուց անմիջապես առաջ։ Այն մատուցվում է սեղանի վրա, որպես կանոն, կտրված է 2-4 սմ հաստությամբ կտորների մեջ և սովորաբար ծառայում է որպես կողմնակի ճաշատեսակ մսի, հավի կամ բանջարեղենի տարբեր ուտեստների համար։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն