Հագեն

Հագեն (), քաղաք Գերմանիայի Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիա երկրամասում։ Մեծությամբ 41-րդ քաղաքն է Գերմանիայում։ Գտնվում է Ռուր շրջանի հարավարևելյան ծայրամասում, Դորտմունդ քաղաքից 15 կիլոմետր հարավ, որտեղ Լեննե և Վոլմե գետերը միախառնվում են Ռուր գետին։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն բնակչության թիվը կազմում էր 188․529: Հագենում գտնվում է «Հագենի համալսարանը» (Fernuniversität in Hagen), որը Գերմանիայի հեռավար ուսուցման միակ համալսարանն է։ 2010 թվականի մարտ ամսվա տվյալներով համալսարանում սովորում էր 67․000 ուսանող։

Պատմություն 
Հագենն առաջին անգամ հիշատակվել է մոտ 1200 թվականին՝ Վոլմե և Էննեպե գետերի հանգույցում։ 1324 թվականին Բուրգ Վոլմարստեինի նվաճումից հետո, Հագենը մտել է Մարկ նահանգի կազմի մեջ։ 1701 թվականից Պրուսիայի թագավորության մաս է կազմել։ 

«Չորրորդ կոալիցիայի պատերզմում»  Պրուսիայի թագավորության պարտությունից հետո Հագեն քաղաքը 1807-1813 թվաներին ներառվել է Բերգի Մեծ Դքսության կազմի մեջ։ 1815 թվականից դարձել է պրուսական Վեստֆալիա նահագնի մաս։ 

Քաղաքի զարգացման շրջանը սկսվել է 19-րդ դարից՝ ածխի արդյունահանմաբ և Ռուր քաղաքի շրջանում պողպատի արտադրությամբ։ 1920 թվականի մարտի 13-ից՝ ապրիլի 2-ը Հագենը եղել է «Ռուրի ապստամբության» գլխավոր թատերաբեմերից մեկը։ Քաղաքում կա նաև ապսամբության մասին պատմող հուշարձան։ 

1928 թվականին Հագենում բնակվում էր ավելի քան 100.000 բնակիչ։ 

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Հագենը ռմբակոծվել է «Ութերորդ օդուժի» և «Թագավորական օդուժի» կողմից։ 1943 թվականի հոկտեմբերի 1-ի լույս 2-ի գիշերը «Թագավորական օդուժը լայնածավալ հարձակում է ձեռնարկել Հագենի վրա։ Այս հարձակումը չափազանց մեծ վնասներ է հասցրել Հագենին։ Հարյուրավոր քաղաքացիներ և զինվորներ են զոհվել։ 

Պատերազմից հետո քաղաքը մտել է Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիա նահանգի կազմի մեջ։

Տնտեսություն 
Ռուր, Լեննե, Վոլմե և Էննեպե գետերի ջրային ռեսուրսների օգտագործումը և մետաղների մշակումը կարևոր դեր ունեին Հագենում նունիսկ 15-րդ դարում։ 17-18-րդ դարերում հետևել են տեքստիլային գործվածքների, պողպատի և թղթի արդյունաբերությունը։

Կրթություն 
«Հարավային Վեստֆալիա համալսարանի» հինգ մասնաճյուղերից մեկը գտնվում է Հագենում, որտեղ ուսանողներին առաջարկվում է տարբեր ինժեներական ծրագրեր։ Այս ուսումնական հաստատաությունը Հագենում հիմնադրվել է 1824 թվականին։

Տեսարժան վայրեր 
Հագենում է գտնվում «Հագենի բացօթյա թանգարանը»  (), որտեղ ցուցադրվում են պատմական, արդյունաբերական գտածոների հավաքածուներ։ Հագենում գտնվող «Բլեթթերհայլ» քարանձավում հայտնաբերվել է նախնադարյան մարդու մարմնի մնացորդներ։ Դրանք թվագրվում են միջին քարի դարյան ժամանակաշրջանին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ