Ռուս-ադրբեջանական սահման

Ռուս-ադրբեջանական սահման, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև պետական սահման։ Այն ունի 338 կմ (210 մղոն) երկարություն և ձգվում է դեպի արևմուտքում գտնվող Վրաստանի հետ սահմանային հատման կետից մինչև արևելյան Կասպից ծով։ Մինչև 1991 թվականը նա սահման էր ձևավորել Ռուսաստանի Խորհրդային Դաշնային Սոցիալիստական Հանրապետության (ներառյալ Դաղստանյան ՀԽՍՀ) և Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի միջև՝ Խորհրդային Միության կազմում։ Ռուսաստանի Դաշնության ամենահարավային կետը գտնվում է այս սահմանին։

Պատմություն 

19-րդ դարի ընթացքում Կովկասը հակամարտության գոտի էր դարձել անկում ապրող Օսմանյան կայսրության, Պարսկաստանի և Ռուսաստանի միջև․ վերջինս ընդարձակվում էր դեպի հարավ։ Ռուս-պարսկական պատերազմի (1804-1813) և դրան հաջորդած Գյուլիստանի պայմանագրի արդյունքում Ռուսաստանի ձեռքն է անցել ներկայիս Ադրբեջանի տարածքի մեծ մասը և Հայաստանի մի մասը, գծվել է մի սահման, որը Իրանի և Ադրբեջանի (բացառությամբ Նախիջևանի հատվածի) և Իրանի ու Հայաստանի միջև եղած ներկայիս սահմանն է։ Ռուսաստանը Ադրբեջանի ներկայսի տարածքները մտցրել է Բաքվի և Ելիզավետպոլի նահանգների մեջ (և Զաքաթալի օկրուգը՝ Թիֆլիսի նահանգի կազմում)։ Այս երկու նահանգների հյուսիսային սահմանները այժմ կազմում են Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև եղող պետական սահամանը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1917 թվականին, ռուս կոմունիստները հաջող հեղափոխություն են իրականացրել, այն դեպքում, երբ Հարավային Կովկասի ժողովուրդները 1918 թվականին հռչակել են Անդրկովկասյան Ժողովրդավարական Դաշնային Հանրապետության անկախությունը։ Ներքին տարաձայնությունները հանգել են նրան, որ 1918 թվականի մայիսին Վրաստանը դուրս է եկել միության կազմից, իսկ շուտով դրան հաջորդել են Հայաստանն ու Ադրբեջանը։ Կովկասյան թաթարների նորանկախ պետությունը՝ Ադրբեջանը, լարվածություն է առաջացրել Պարսկաստանի հետ հարաբերություններում, քանի որ հենց երկրի անվանումը հուշում էր Իրանական Ադրբեջանի տարածաշրջանի նկատմամբ հավակնությունների մասին։ 1920 թվականին ռուսական Կարմիր բանակը ներխուժել է Ադրբեջան և Հայաստան՝ վերջ դնելով երկու երկրների անկախությանը, իսկ դրանից կարճ ժամանակ անց խորհրդայնացվել է նաև Վրաստանը։ Բոլոր երեք պետություններն էլ ընդգրկվել են Անդրկովկասի Խորհրդային Սոցիալիստական Դաշնային (Ֆեդերատիվ) Հանրապետության մեջ՝ ԽՍՀՄ կազմում, որի կազմում մնացել են մինչև 1936 թվականին առանձնանալը։ Խորհրդային իշխանության հովանու ներքո 1945 թվականին Իրանական Ադրբեջանում ստեղծվել է մի անջատողական պետություն, որը, սակայն, ճնշվել և վերացվել է իրանական բանակի կողմից։

Սահմանը միջազգային սահման է դարձել 1991 թվականի՝ Խորհրդային Միության փլուզումից և նրա կազմի մեջ մտնող հանրապետությունների անկախացումից հետո։ Այնուհետև սկսվել են սահմանների սահմանագծման շուրջ քննարկումները, որոնք ավարտվել են 2010 թվականի սեպտեմբերին։ Վավերացումից հետո այն ուժի մեջ է մտել հաջորդ տարի։ Սահմանային համաձայնագիրը քննադատության է ենթարկվել ՌԴ Պետդումայի որոշ պատգամավորների կողմից, սակայն Դաղստանի՝ այն ժամանակվա ղեկավար Մագոմեդսալամ Մագոմեդովը հայտարարել է, որ «Դաղստանը ոչինչ չի կորցրել, այլ շատ ավելին է ձեռք բերել»։

Սահմանահատում 

Կա 4 սահմանահատման կետ․

Սամուր (AZE) - Յարաղ-Կազմալյար (RUS)
Շիրվանովկա (AZE) - Նովո-Ֆիլյա (RUS)
Յալամա (AZE) - Տագիրկենտ-Կազմալյար (RUS)
Զուխուլ (AZE) - Գարախա (RUS) (բաց չէ երրորդ երկրների քաղաքացիների համար)

Կա նաև երկաթուղային հաղորդակցություն Դերբենդի (Ռուսաստան) և Բաքվի (Ադրբեջան) միջև։

Ծանոթագրություններ 

Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Ադրբեջանի աշխարհագրություն