Պտուկ

Կրծքի պտուկ (), կաթնասունների կաթնագեղձերի արտաքին արտացցված շրջանաձև հատված, որից երեխան կաթ է ծծում։

Անատոմիա 

Պտուկը տեղակայված է կաթնագեղձի կենտրոնից քիչ ներքև, մոտավոր չորրորդ միջկողային կամ հինգերորդ կողի մակարդակի վրա։ Օրինաչափորեն չծննդաբերած կանանց պտուկն ունի կոնաձև կառուցվածք, իսկ ծննդաբերածներինը՝ գլանաձև կառուցվածք։ Այն շրջապատված է արեոլայով (), որն ունի 3-5 սմ շառավիղ։ Արեոլի և պտկի գունավորումը տարբերվում է մաշկի մնացած հատվածից, այն ավելի մուգ է։ Հղիության ժամանակ գունավորումն ուժեղանում է։ Հարպտկային օղում կան քիչ քանակության ռուդիմենտար կաթնագեղձեր, որոնք կոչվում էն Մանգոմերիի գեղձեր (), որոնք պտկի շուրջ որոշակի բարձրություն են առաջացնում։ Պտկի մաշկը ունի մանր կնճիռներ։ Պտկի գագաթին տեղակայված է փոքր անցքեր՝ կաթնային ծակոտիներ (), որոնք իրենցից ներկայացնում են կաթնային ծորանների վերջավորությունները (), որոնք գալիս են կաթնային բլթակների () վերին հատվածներից։

Պտկի էրեկցիա 
Սեռական գրգռվածության ժամանակ, ինչպես նաև օվուլյացիայի շրջանում՝ նկատվում է պտուկների էրեկտիլության և զգայունության բարձրացում։ Պտկի էրեկցիան պայմանավորված է իր մեջ գտնվող մկանային թելերի կծկումով, և ի տարբերություն կլիտորի էրեկցիայի՝ կապ չունի արյունամատակարարման հետ։

Գործառույթներ 
Պտուկների կենսաբանական նշանակությունը՝ նորածնին կաթով ապահովվում է, որն արտադրվում է կանացի կաթնագեղձերով՝ լակտացիայի ժամանակ։ Նորածնի կողմից պտուկների խթանումը բերում է օքսիտոցինի ձերբազատման, որը նպաստում է արգանդի կծկմանը նույնիսկ ծննդաբերությունից հետո։

Արգանդի ուժեղ կծկումները, որոնք պայմանավորված են մոր պտուկների խթանումով՝ օգնում են արգանդին կծկվել, որպեսզի արգանդային զարկերակները սեղմվեն։ Դա անհրաժեշտ է հետծննդաբերական արյունահոսությունները կանխելու նպատակով։

Կաթնասուն արուների մոտ 
Գրեթե բոլոր կաթնասուններն ունեն պտուկներ։ Տղամարկանց մոտ դրանց առկայությունը բազում հետազոտությունների պատճառ է դարձել։ Սեռերի միջև տարբերությունը՝ սեռական դիմորֆիզմը, կենսաբան-էվոլյուցիոնիստների կողմից դիտարկվում է որպես ուղղակի կամ անուղղակի սեռային ընտրություն։ Գոյություն ունի ընդհանրացված կարծիք, որ արուների մոտ պտուկների թե՛ առկայությունը, թե՛ բացակայությունը չունի ոչ մի առավելություն ։

Մշակույթ 

Արևմտյան մշակույթում կանացի պտուկները ծածկելու մշակույթը առավել արտահայտվել է 19-րդ դարում։

Շատ մշակույթներում կանացի պտուկները սեռականացված են և կարող են ընկալվել որպես սեռական ենթատեքստով առարկաներ։

Պտուկների որոշ ախտաբանություններ 
 Աթելիա՝ ի ծնե պտուկների բացակայություն
 Հիպերթելիա՝ միակողմանի կամ երրկողմանի պտուկների հիպերտրոֆիա
 Պոլիթելիա՝ հավելյալ պտուկների առկայություն՝ պտկային գծով։
 Տափակ կամ ներքաշված պտուկներ, որոց առկայությունը կարող է կրծով կերակրման բարդություններ առաջացնել 
 Պտուկների ճաքեր
 Գալակտորեա
 Պտկի ադենոմա
 Պեդժետի քաղցկեղ

Ծանոթագրություններ 

Անատոմիա
Գեղձեր
Կաթնասունների անատոմիա
Մարդու անատոմիա
Մարդու սեռականություն
Մարդու մարմին
Սեռ
Կաթ
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ