Վալենտինա Կնյազևա

Վալենտինա Պավլովնա Կնյազևա (, ), խորհրդային և ռուս գիտնական, թանգարանի աշխատող, գրող, ռերիխովեդ։ Արվեստագիտության թեկնածու (1953), Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1999)։ Պարգևատրվել է «Լենինգրադի պաշտպանության համար», «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալներով։

Կենսագրություն 
Վալենտինա Պավլովնա Կնյազևան ծնվել է 1926 թվականի մայիսի 15-ին Լենինգրադում, քաղաքի շրջափակման ժամանակ սովորել է միջնակարգ դպրոցում։ 1945 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետ, 1953 թվականին ավարտել է ասպիրանտուրան և պաշտպանել ատենախոսություն արվեստագիտության թեկնածուի աստիճանի համար։ Երկար տարիներ Ռուսական պետական թանգարանում աշխատել է որպես 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկզբի գեղանկարչության ոլորտի առաջատար գիտական աշխատակից։ Վ. Պ. Կնյազևան եղել է թանգարանային աշխատանքի ճանաչված մասնագետ։

Վ. Պ. Կնյազևայի առաջին հրապարակումները հայտնվել են 1950-ական թվականներին։ Նրան են պատկանում մի քանի մենագրական աշխատանքներ, որոնց թվում է Հեղափոխական Ռուսաստանի նկարիչների ասոցիացիայի («ՀՌՆԱ») պատմության ուսումնասիրությունը։

Նիկոլայ Ռերիխի աշխատանքով Վալենտինա Կնյազևան հետաքրքրվել է 1959 թվականին, երբ դարձել է Ռուսական պետական թանգարանում նրա ստեղծագործությունների մեծ ցուցահանդեսի կազմակերպիչներից մեկը։ Այդ աշխատանքները Հնդկաստանից ԽՍՀՄ էր բերել Յու. Ն. Ռերիխը։ Արվեստագետը նկարչի նկարների տարեգրության ոլորտում գիտական բացահայտում է կատարել։ Նրա գրրին է պատկանում նկարչի մասին առաջին գիտական մենագրությունը՝ «Ն. Կ. Ռերիխ» (Լ.-Մ., 1963), հրատարակել է «Ն. Ռերիխ» ալբոմը (Մ., 1968): 1972 թվականին Վալենտինա Կնյազևայի և Նիկոլայ Ռերիխի կենսագիր Պավել Բելիկովի համագործակցության արդյունքում լույս է տեսել «Երիտասարդ գվարդիա» հրատարակչության «Նշանավոր մարդկանց կյանքը» շարքի «Ռերիխ» գիրքը։

1979 թվականին Վ. Պ. Կնյազևան տպագրել է «Զինաիդա Եվգենևնա Սերեբրյակովա» գիրքը, 1980 թվականին՝ «19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի ռուսական պատկերը» ալբոմը (Ի. Ն. Պրուժանի հետ համահեղինակությամբ), իսկ 1987 թվականին դարձել է «Զինաիդա Սերեբրյակովա։ Նամակներ։ Ժամանակակիցները նկարչուհու մասին» հրատարակության հեղինակ և կազմող։

1990-ական թվականներին Վալենտինա Պավլովնա Կնյազևան աշխատել է «Ն. Կ. Ռերիխ։ Կյանքի և ստեղծագործության տարեգրություն» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1994) ալբոմի վրա՝ վերատպելով Ն. Կ. Ռերիխի կենսագրությունը («Ագնի» հրատարակչություն, Սամար, 1996), ակտիվ մասնակցել է Լենինգրադի (Սանկտ Պետերբուրգի) ռերիխյան հասարակության ստեղծման, ընտրվել է նրա նախագահ։

Վ. Պ. Կնյազևային են պատկանում գիտական հետազոտություններ Իլյա Ռեպինի, Վասիլի Սուրիկովի, Բորիս Կուստոդիևի, Վասիլի Շուխաևի, Ալեքսանդր Յակովլևի և այլոց կյանքի ու գործունեության մասին։ Վալենտինա Կնյազևայի գրքերն օգտագործվում են հանրագիտարանային հոդվածների, դիսերտացիաների, գիտական աշխատությունների, կրթական ծրագրերի հեղինակների կողմից։

2004 թվականին Վալենտինա Պավլովնա Կնյազևայի կամքով նրա արխիվը և գրադարանը հանձնվել են Իզվարա քաղաքի Ն. Կ. Ռերիխի պետական թանգարան-դաստակերտին։

Մատենագիտություն 
 Князева В. П. Жак-Луи Давид. 1748—1825 [Текст] / В. П. Князева. — М.-Л. : Искусство, 1949. — 36 с., 9 ил. на вклейках : ил. — (Массовая библиотека).
 Князева В. П. Николай Иванович Дормидонтов. — М. : Советский художник, 1955. — Тираж — 5.000 экз. [Единственная прижизненная монография].
 Князева В. П. Борис Михайлович Кустодиев : (1878—1927), каталог выставки / Государственный Русский музей; [авт. предисл.].— Л. : Гос. Русский музей, 1959 .— 117, [2] с., [18] л. ил., портр.
 Князева В. П. Одна из ранних работ И. Е. Репина.— «Сообщения Гос. Русского музея, вып. 6». Л.: 1959. — С. 37—41.
 Князева В. П. Евгений Александрович Кацман. М.: Советский художник, 1962 г. 108с. — Тираж 5.200 экз. (В соавторстве с Гронским И. М.).
 Князева В. П. Н. К. Рерих. Ленинград — Москва: Искусство, 1963.
 Князева В. П. АХРР. Ассоциация художников революционной России. Ленинград: Художник РСФСР, 1967. 
 Князева В. П. Н. Рерих. М.: Искусство, 1968.
 Князева В. П. О датировке произведений Н. К. Рериха последнего десятилетия его творчества. Издание Совета по художественным музеям при Академии художеств СССР. М., 1969. 
 Князева В. П. Рерих: (Отр. из книги). В поисках своего пути. Сердце Азии // Московский комсомолец. — 1972. — 23-25 марта. (В соавторстве с Беликовым П. Ф.).
 Князева В. П. Рерих .— М.: «Молодая гвардия», серия «Жизнь замечательных людей», 1972, 1973; Самара, 1996; Новосибирск, 2009. (В соавторстве с Беликовым П. Ф.).
 Князева В. П. «Богатырский фриз» / Н. К. Рерих : жизнь и творчество: Сб. статей (член редколлегии) // НИИ теории и истории изобразительных искусств Академии художеств СССР — М. : Изобразительное искусство, 1978. С .105-117.
 Князева В. П. Зинаида Евгеньевна Серебрякова.— М.: Изобразительное искусство, 1979.
 Князева В. П. Русский портрет конца XIX — начала XX века.— М.: Изобразительное искусство, 1980. (В соавторстве с Пружан И. М.).
 Князева В. П. О датировке произведений Н. К. Рериха последнего периода творчества. Государственный Русский музей. Современный художественный музей. Проблемы деятельности и перспективы развития. Сборник научных трудов.— Ленинград, 1980.
 Князева В. П. Вечно прекрасное: [По материалам выставки произведений З.Е. Серебряковой, г.Москва, февр. 1987] / Художник.— 1987.— № 9.— С. 30—41.
 Зинаида Серебрякова. Письма. Современники о художнице  / Автор-составитель В. П. Князева.— М: Изобразительное искусство, 1987.
 Князева В. П. А. Е. Яковлев, 1887-1938. В. И. Шухаев, 1887-1973 : Кат. выст. : К 100-летию со дня рождения / [Авт. вступ. ст. и науч. ред. В. П. Князева].— Л. : Художник РСФСР, 1988.— 76,[1] с. : ил., цв. ил.
 Рерих Н. К. Сказки. / Составитель канд. иск. В. П. Князева, ред. и автор прим. док. ист. наук Л. Д. Засорина, оформ. худ. В. К. Федосова.— Л.: «Экополис и культура», 1991.— 158 с.
 Князева В. П. Николай Рерих. Летопись жизни и творчества.— СПб., 1994.
 «Рерих: Пророчества» / Князева В. П., Кузнецова И. Н., Маточкин Е. П.— Самара : Агни, 2004, 198с.,[1]л.ил. ISBN 5-94650-022-8

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 В. П. Князева // Государственный Музей-усадьба Н. К. Рериха в Изваре
 Валентина Князева // LiveLib
 Указ Президента РФ от 17 июня 1999 г. N 786 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»
 В. П. Князева. Н. Рерих 
 Новая книга-альбом «Рерих: Пророчества». Статья на сайте «Музеи России»
 Кончина В. П. Князевой
 Анненко А. Н. В. П. Князева: Вехи пути (15.05.1926 — 20. 08. 2004) / Рериховское наследие: Тезисы X Международной научно-практической конференции.— СПб.: Изд. Санкт-Петербургского государственного учреждения культуры «Музей-институт семьи Рерихов», 2010. С. 59-62. (автор — член Союза журналистов России; Абакан).

Արվեստագիտության թեկնածուներ
«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Ռուս արվեստաբաններ
Ռուս գրողներ
Ռուս կին արվեստագետներ
Խորհրդային գիտնականներ