Պարբերական աղյուսակի խումբ

Քիմիական տարրերի պարբերական համակարգի խումբ, ատոմների հաջորդականություն՝ դասավորված միջուկի լիցքի աճման կարգով, որոնք օժտված են արտաքին շերտում միանման էլեկտրոնային կառուցվածքով։

Խմբի համարը որոշվում է ատոմի արտաքին էլեկտրոնային շերտում էլեկտրոնների թվով (վալենտային էլեկտրոնները) և որպես կանոն, համապատասխանում է ատոմի առավելագույն վալենտականությանը։

Պարբերական համակարգի կարճ ձևում խմբերը դասակարգում են ենթախմբերի՝ գլխավոր (կամ Ա խմբեր), որոնց են պատկանում s և p տարրերը և երկրորդական (B ենթախումբ), որը ներառում է d-տարրերը։ Ենթախմբերը անվանում են նաև ամենափոքր միջուկի լիցք ունեցող տարրի անունով (որպես կանոն գլխավոր ենթախմբերի համար՝ երկրորդ պարբերության տարրերը, և երկրորդական ենթախմբի համար՝ չորրորդ պարբերության տարրերը)։ Միևնույն ենթախմբի տարրերը օժտված են նման հատկություններով։

Նույն խմբի տարրերի մոտ  կարգաթվի աճմանը զուգընթաց աճում է էլեկտրոնային թաղանթների թիվը, մեծանում է ատոմային շառավիղը, ինչի հետևանքով էլեկտրաբացասականությունը թուլանում է, մետաղական հատկությունները ուժեղանում են, իսկ ոչ մետաղական հատկությունները՝ թուլանում։ Ուժեղանում են նրանց կողմից ձևավորվող նյութերի վերականգնիչ, և թուլանում օքսիդիչ հատկությունները։

Խմբերի համարակալում 
1989 թվականից Տեսական և կիրառական քիմիայի միջազգային միությունը (IUPAC) որպես հիմնական տարբերակ հաստատել է պարբերական համակարգի երկար պարբերություններով ձևը։ Ըստ այդմ IUPAC-ը առաջարկում է խմբերը համարակալել արաբական թվանշաններով՝ 1-18:

Չնայած դրան, շարունակում է կիրառվել ավանդական դարձած համարակալումը, որտեղ օգտագործվում են հռոմեական թվեր և լատինական տառեր, որը տարբերվում է Ամերիկայի և Եվրոպայի համար։

Ժամանակակից համակարգն ընդգրկում է հետևյալ խմբերը (հին համակարգերը, եվրոպականը և ամերիկյանը նշված են փակագծերում)։
 խումբ 1 (IA, IA)՝ ալկալիական մետաղներ
 խումբ 2 (IIA, IIA)՝ հողալկալիական մետաղներ
 խումբ 3 (IIIB, IIIA)՝ սկանդիումի ենթախումբ 
 խումբ 4 (IVB, IVA)՝ տիտանի ենթախումբ
 խումբ 5 (VB, VA)՝ վանադիումի ենթախումբ 
 խումբ 6 (VIB, VIA)՝ քրոմի ենթախումբ
 խումբ 7 (VIIB, VIIA)՝  մանգանի ենթախումբ 
 խումբ 8 (VIIIВ, VIIIA)՝ երկաթի ենթախումբ 
 խումբ 9 (VIIIВ, VIIIA)՝ կոբալտի ենթախումբ 
 խումբ 10 (VIIIВ, VIIIA)՝ նիկելի  ենթախումբ 
 խումբ 11 (IB, IB)՝ պղնձի ենթախումբ 
 խումբ 12 (IIB, IIB)՝ ցինկի ենթախումբ
 խումբ 13 (IIIA, IIIB)՝ բորի  ենթախումբ 
 խումբ 14 (IVA, IVB)՝ ածխածնի ենթախումբ 
 խումբ 15 (VA, VB)՝ ազոտի ենթախումբ  (պնիկտոգեններ)
 խումբ 16 (VIA, VIB)՝  թթվածնի ենթախումբ (խալկոգեններ)
 խումբ 17 (VIIA, VIIB)՝ հալոգեններ
 խումբ 18 (VIIIA, VIIIB)՝ իներտ գազեր։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 
 
 

Պարբերական աղյուսակ