Շանդոր Շարա

Շանդոր Շարա (հունգարերեն՝ Sándor Sára, ), ժամանակակից հունգարացի կինոօպերատոր և կինոռեժիսոր։

Հակիրճ տեղեկատվություն 
1957 թվականին ավարտել է Բուդապեշտի թատրոնի և կինոյի բարձրագույն դպրոցի օպերատորական ֆակուլտետը և անմիջապես աշխատանքի անցել  «Մաֆիլմ» կինոստուդիայում։ Կարճ ժամանակում լայն ճանաչման է արժանացել՝ որպես վարպետ օպերատոր. նրա ստեղծագործական աշխատանքը գնահատվել է բազմաթիվ միջազգային կինոփառատոներում։ Իր ուժերը հաջողությամբ փորձել է նաև կինոռեժիսուրայի ասպարեզում։ Աշխատանքում տևական դադարներ չի ունեցել։ Ստեղծագործություններում գլխավորապես անդրադարձել է Հունգարիայի պատմության ողբերգական իրադարձություններին։

Ստեղծել է փորձարարական, հիմնականում՝ փաստավավերագրական կինոնկարներ (ինչպես, օրինակ,  Cigányok-ը՝ 1962 թ., Vizkereszt-ը՝ 1967 թ., Pro Patria-ն՝ 1970 թ., Babolna-ն՝ 1985 թ.): Իսկ նրա հեղինակած գեղարվեստական կինոնկարներից հիշարժան է հատկապես 1978 թվականին նկարահանած «80 հուսար»-ը (80 Huzar, 1978): Բացի այդ, լուսանկարչական և օպերատորական աշխատանքներ է կատարել ուրիշ կինոռեժիսորների գեղարվեստական ֆիլմերի համար, ինչպես կարճամետրաժ, այնպես էլ լիամետրաժ (օրինակ՝ 1971 թվականին Զոլտան Հուսարիկի նկարահանած «Սինդբադ»-ի համար)։

Շանդոր Շարայի որդին՝ Բալաժ Շարան, գնացել է հոր ոտնահետքերով, դարձել է կինոօպերատոր։

Պարգևներ 
1967 — Օբերհաուզենի կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակ («Մկրտություն» ֆիլմի համար)
1968 — Բելա Բալաժի անվան մրցանակ
1969 — Կաննի 22-րդ կինոփառատոնի մրցանակ («Շպրտված քարը» ֆիլմի համար)
1974 — Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության վաստակավոր արտիստի կոչում
1978 — Կոշուտի անվան մրցանակ
1987 — Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական արտիստի կոչում

Ֆիլմագրություն

Որպես կինոօպերատոր

Pályamunkások, ռեժիսոր՝ Իշտվան Գալ (1957)
Szorongó varázs, ռեժիսոր՝ Դյուլա Ռեմիաշ (1960)
 Գրոտեսկ (Groteszk)
 Միայնություն (Egyedül)
Asszony a telepen, ռեժիսոր՝ Իմրե Ֆեհեր (1963)
Sodrásban, ռեժիսոր՝ Իշտվան Գալ (1964)
 Մանկական հիվանդություններ (Gyerekbetegségek), ռեժիսոր՝ Ֆերենց Կարդոշ և Յանոշ Ռոսա (1966)
Հայրը (Apa) ռեժիսոր՝ Իշտվան Սաբո (1966)
 Մկրտություն (Vízkereszt), ռեժիսոր՝ Շանդոր Շարա (1967)
10.000 օր (Tízezer nap), ռեժիսոր՝ Ֆերենց Կոշա (1967)
Ünnepnapok
 Շպրտված քարը (Feldobott kö)
 Դատավճիռ (Ítélet)
Szindbád, ռեժիսոր՝ Զոլտան Հուսարիկ (1971)
Տյուզոլտո փողոց, 25 (Tüzoltó utca 25.), ռեժիսոր՝ Իշտվան Սաբո (1973)
Ժամանակ չկա (Nincs idö), ռեժիսոր՝ Ֆերենց Կոշա (1973)
 Ձյուն է գալիս (Hószakadás),  ռեժիսոր՝ Իշտվան Սաբո (1974)
Holnap lesz fácán, ռեժիսոր՝ Շանդոր Շարա (1974)
Suomi, ռեժիսոր՝ Իշտվան Սինտաի - film TV (1975)
 Որբուկը (Árvácska)
Բուդապեշտյան պատմություններ (Budapesti mesék), ռեժիսոր՝ Իշտվան Սաբո (1977)
 80 հուսար (80 huszár)
Circus maximus
 Մատչ (A mérközés)
Bábolna
Օրփեոս և Էվրիդիկե  (Orpheus és Eurydiké), ռեժիսոր՝ Իշտվան Գալ - film TV (1986)
In memoriam Gyöngyössy Imre

Որպես ռեժիսոր

 Գնչուներ (Cigányok)
 Միայնություն (Egyedül)
 Մկրտություն (Vízkereszt) (1967)
 Շպրտված քարը (Feldobott kö)
 Վաղը փասիանը կլինի (Holnap lesz fácán) (1974)
 80 հուսար (80 huszár)
 Ժողովրդական ուսուցիչներ (Néptanítók)
 Հունգարական երկրորդ բանակը Դոնի մոտ (Krónika: A második magyar hadsereg a Donnál)
 Bábolna
 Տխուր է գնալիք ճամփաս (Sír az út elöttem)
 Խաչմերուկ (Keresztúton)
Tüske a köröm alatt
 Չոնկա ափը (Csonka Bereg)
 Դու դեռ ո՝ղջ ես (Te még élsz?)
 Անգութ ժամանակներ (Könyörtelen idök)
 Հետևողները (Vigilanti)
 Մեղադրանք (A vád)
 Հունգարուհիները ԳՈւԼԱԳ-ում (Magyar nök a gulágon)
 Եվրոպայից Եվրոպա (Európából Európába)

Որպես սցենարիստ

Գնչուներ (Cigányok)
Շպրտված քարը (Feldobott kö)
Վաղը փասիանը կլինի (Holnap lesz fácán) (1974, ռեժոսորը նույնպես Շանդոր Շարան է)
80 հուսար (80 huszár)
Ժողովրդական ուսուցիչներ (Néptanítók)
 Խաչմերուկ (Keresztúton)
 Tüske a köröm alattՉոնկա ափը (Csonka Bereg)Անգութ ժամանակներ (Könyörtelen idök)Հետևողները (Vigilanti)Մեղադրանք (A vád)

 Ծանոթագրություններ 

 Գրականություն 
 Nowa encyklopedia powszechna PWN'' red. Barbara Petrozolin-Skowrońska, Warszawa 1998, t. 5, s. 745.

Կինոգործիչներ այբբենական կարգով
Հունգարիայի արվեստ
Հունգարացի սցենարիստներ
Կինոօպերատորներ