Ազրայիլ

Ազրաիլ, Ազրայիլ (արաբ.՝ عزرائيل) կամ Մալյակու լյ-Մաուտ (արաբ.՝ ملك الموت - մահվան հրեշտակ), ըստ որոշ թարգմանությունների՝ Ասրաիլ՝ մահվան հրեշտակ իսլամում և հուդայականությունում, որը մարդկանց տեղափոխում է այլ աշխարհ։

Ստուգաբանություն 

Անգլերեն բառարանում օգտագործվում է որպես Azrael: Անունը բառացիորեն նշանակում է՝ «Ում Աստված է օգնում»։

Իսլամում 

Ղուրանում ու Սուննայում Ազրայիլ անունն ընդհանրապես չի հիշատակվում, փոխարենն օգտագործվում է Մալյակու լյ-Մաուտ անվանումը (արաբ.՝ ملك الموت - մահվան հրեշտակ)։

Մահվան հրեշտակ, որն Ալլահին ամենամոտ հրեշտակներից է։ Ալլահի հրամանով նա վերցնում է մահացածների ոգիները։ Մահվան հրեշտակի պարտականություններն իրականացնելիս նրան այլ հրեշտակներ էլ են օգնում։ Մուսուլման հավատացյալների ոգիները մահվանից հետո վերցնում է «Նաշիթաթ» հրեշտակը, իսկ անհավատներինը՝ «Նազիաթ»-ը։

Դատաստանի օրվանից առաջ` Իսրաֆիլի հայտնության շեփորի երկրորդ ղողանջից հետո, երկրի ու երկնքի բոլոր բնակիչները, բացառությամբ մի քանիսի, կոչնչանան։ Որոշ ժամանակ անց կվերանան նաև մնացյալ արարածները, իսկ ամենավերջում նոր կմահանա մահվան հրեշտակը։

Հուդայականությունում 

Հուդայականության մեջ մահվան հրեշտակը (մալ-ահ Հա-մավետ) նույնացվում է սարսափելի հսկաների և դևերի հետ։ Թալմուդում նա համարժեք է Սատանային ու նրա չար մտածելակերպին (իեցեր խա-րա)։ Ամենից հաճախ մահվան հրեշտակը պատկերվում է փախստականի, թափառաշրջիկի կամ մուրացկանի տեսքով։ Ֆոլկլորում նա հաճախ պատկերված է մի քանի աչքերով, նախանձախնդիր քաղվորի կամ ծերունու տեսքով, որի ձեռքին սուր կա և սրից էլ թույն է կաթում։

Այլ կրոններ 

Հավանականություն կա, որ Ազրայիլը պատկերում է «Պողոսի» և «Պետրոսի» հայտնությունների ապոկրիֆիկ տեքստերի Էսրայիլին, ինչպես նաև եզդիական Էզրայիլ հրեշտակապետին։ Պողոսի «Հայտնությունում» Էսրայիլը համարվում է «Զայրույթի հրեշտակ», որը տանջում է մեղավորներին Սարսափելի դատաստանից հետո։

Չուվաշյան դիցաբանությունում Էսրելն է համարվում մահվան հրեշտակը։

Ազրաիլը (Ազրաա-իիլ) մահվան հրեշտակ է համարվում նաև Գուրու Գրանթ Սահիբ սուրբ գրքում և վերջին սիկհիզմի գուրուն։

Գրականությունում 

Ազրայիլը բանաստեղծություններում հաճախ մարմնավորում է մահը։ Այդ կերպարով նա հանդես է եկել Մարինա Ցվետաևայի «Ազրայիլ» բանաստեղծությունում, ինչպես նաև այլ բանաստեղծների, ինչպիսիք են օրինակ՝ Ջորջ Բայրոնը, Միխայիլ Լերմոնտովը, Էդգար Պոն («Israfel») և ուրիշների ստեղծագործություններում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Али-заде А. А. Маляк аль-Мовт // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с., (Золотой фонд исламской мысли). — ISBN 5-98443-025-8.

Իսլամական տերմիններ
Հրեշտակներ հուդայականությունում