Արամ Ավագյան (ռեժիսոր)

Արամ Ավագյան (), ամերիկահայ կինոմոնտաժող և ռեժիսոր։ Նրա լավագույն ֆիլմերից են «Ջազ ամառային օրով» (1959) և «Ճանապարհի վերջը» (1970) ինդի ֆիլմը։

Կենսագրություն

Վաղ կյանք 
Արամ Ավագյանը ծնվել է 1926 թվականին Նյու Յորքի Մանհեթեն շրջանում։ Նրա ծնողները հայեր են եղել, որոնք ապրել են Իրանում և Խորհրդային Վրսատանում։

Ավագյանը ավարտել է Հորաս Մանի դպրոցը և Եյլի համալսարանը։ Ավարտելուց հետո ծառայել է Խաղաղ օվկիանոսի ռազմանավում։

Ծառայությունը ավարտելուց հետո գնացել է Ֆրանսիա, որտեղ սովորել է Փարիզի համալսարանում։ Այստեղ նա եղել է երիտասարդների խիստ նեղ ընկերների խմբում, որոնք Փարիզի 1950-ականների ամերիկյան շարժման սահմանողներն են եղել։ Խմբի անդամներն էին Թերրի Սաուզենը, Վիլյամ Սթայրոնը, Ջոն Մարկվանդը և Ջորջ Փլիմփթոնը։

Ընտանիք 
Ավագյանը ամուսնացել է դերասանուհի և գրող Դորոթի Թրիստանի հետ, որոնց ամուսնությունը տևել է տասնհինգ տարի՝ մինչև 1972 թվական։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ Ալեքսանդրա Ավագյան և Թրիստոն Ավագյան։ Իր կյանքի վերջին երկու տարիների ընթացքում նրա ուղեկցորդուհին եղել է բալետի պարուհի Ալեգրա Կենտը։

Կարիերա 
1953 թվականին Ավագյանը վերադարձել է Միացյալ նահանգներ և վավերագրական մոնտաժ է սովորել Գիեն Միլիի մոտ։ Ազատ ժամանակ Ավագյանը լուսանկարել է իր եղբոր՝ ջազային երաժիշտ Ջորջ Ավագյանի ստուդիայում աշխատելու գործընթացը։ 1955-1958 թվականներին Ավագյանը մոնտաժել է Էդուարդ Մարոուի «See It Now» ծրագիրը։ «Դուլոզի ունայնությունը» գրքում Ջեք Քերուակը Չարլիի կերպարը ստեղծել է Ավագյանի նմանությամբ։

1958 թվականին Բերթ Շթերնի հետ համատեղ նկարահանել է Newport Jazz երաժշտական փառատոնը։ Արդյունքում ստացել է «Ջազ ամառային օրով» (1959) վավերագրական ֆիլմը (մոնտաժողը նույնպես Ավագյանն է եղել), որը համարվում է «երաժշտական փառատոնի առաջին գեղարվեստական վավերագրական ֆիլմ»։ Նրա մոնտաժած ֆիլմերից են նաև «Գիշերվա աղջիկը»-ը (Girl of the Night), Ռոբերտ Ֆրանկի «O.K. End Here» (1960), Արթուր Փենի «Հրաշք գործողը» (1962), «Միքի մեկ» (1965), Ռոբերտ Ռոզենի «Լիլիթ» (1964)։ «Միքի մեկ»-ում Ավագյանը Ուորեն Բիթիին տանջող անմարմին կերպարի ձայնային դերակատարն է։

Ճանապարհի վերջը 
Ավագյանը «Ճանապարհի վերջը» (1970) ֆիլմի ռեժիսորն է, որի համար նա արժանացել է Locarno International կինոփառատոնի «Ոսկե ընձառյուծ» մրցանակին։ 1969 թվականին նոյեմբերի յոթին LIFE ամսագիրը իր 9 էջանոց հոդվածում լուսաբանել է ֆիլմը։ Ֆիլմի մասին հարցազրույցներ են վերցրել Playboy և Esquire ամսագրերը։ Ռոջեր Գրինսպանը ֆիլմի մասին գրել է The New York Times-ում։ Գլխավոր դերերում են Ջեյմս Էռլ Ջոնսը, Դորոտի Թրիստանը, Սթեյսի Քիչը և Հարիս Յուլինը։ Ֆիլմում Ավագյանը խաղում է տանտերին, խոզուկին և հեռախոսով խոսող հոգեբույժի ձայնը։ Երաժշտությունը նույնպես եղել է Ավագյանի վերահսկողության ներքո։ Ավագյանի վաղեմի ընկեր Թերրի Սաուզենը եղել է ֆիլմի համապրոդյուսերը և Ավագյանի ու Դեն ՄաքԳուայերի հետ գրել է ֆիլմի սցենարը։ Ֆիլմի դերասաններից շատերը շարունակել են իրենց նշանավոր կինոդերասանների կարիերան։ Ֆիլմը արժանացել է կինոռեժիսոր Սթիվեն Սոդերբերգի հավանությանը։

Այլ աշխատանքներ 
Ավագյանը աշխատել է նաև Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի «Դու այժմ մեծ տղա ես» (1966) ֆիլմի վրա։ Այս ֆիլմի շնորհիվ Ավագյանը իր վրա է սևեռել Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի ուշադրությունը և դարձել է «Կնքահայրը» ֆիլմի գլխավոր մոնտաժողը։ Սակայն նրանց միջև առաջացան խնդիրներ, երբ ստացան այնպիսի տեղեկություններ, որ Ավագյանը միտումնավոր սաբոտաժ է անում և վատաբանում է Կոպպոլային՝ ցանկանալով զբաղեցնել նրա պաշտոնը։ Paramount Pictures-ի տնօրենի օգնական Ջեք Բալարդը կողմ էր, որ Ավագյանը զբաղեցնի Կոպպոլայի տեղը, սակայն ստուդիայի տնօրեն Ռոբերտ Էվանսը մինչև վերջ աջակցել է Կոպպոլային և աշխատանքից հեռացրել է Ավագյանին։

Ավագյանը «Ոստիկաններ և ավազակներ» (1973), «One Night Stands» և «11 Harrowhouse» (1974) ֆիլմերի ռեժիսորն է։

1983-1986 թվականներին Ավագյանը եղել է Փերչեյզի Նյու Յորքի պետական համալսարանի կինոյի ֆակուլտետի նախագահը։

Ֆիլմագրություն (ամենահայտնի աշխատանքներ)

Որպես մոնտաժող 
 Ջազ ամառային օրով (1959) 
 Գիշերվա աղջիկը (1960)
 Հրաշք գործողը (1962)
 Լիլիթ (1964)
 Միքի մեկ (1965)
 Դու այժմ մեծ տղա ես (1966)
 Կատակերգուները (1967)
 Հաջորդ տղամարդը (1976)
 Honeysuckle Rose (1980)

Որպես ռեժիսոր 
 Ջազ ամառային օրով (1959)
 Lad, A Dog (1962)
 One Night Stands (1967) (վավերագրական)
 Ճանապարհի վերջը (1970)
 Ոստիկաններ և ավազակներ (1973)
 11 Harrowhouse (1974)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 Aram Avakian Website
 

Ամերիկահայ ռեժիսորներ
Ամերիկահայ սցենարիստներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ