Փհրա Մե Թհորանի

Վասունդհարա կամ Դհարանի, խթոնյան աստվածուհի է Հարավարևելյան Ասիայի բուդդայական դիցաբանությունից։ Նմանատիպ երկրային աստվածությունների թվում են՝ Փրիթհիվին, Քսիթին և Դհարանին։

Ստուգաբանություն 
Ամբողջ Հարավարևելյան Ասիայում այն հայտնի է տարբեր անվանումներով։ Քհմերերենում այն հայտնի է Նանգ Քոնգհենգ անունով (քհմեր.՝ គង្ហីង, գրակ.՝ Տիկին արքայադուստր) կամ որպես Փրահ Թհորանի (ព្រះធរណី)։ Բիրմայերենում այն հայտնի է որպես Վաթհոնդարե կամ Վաթհոնդարա և տարբեր կերպ թարգմանվում է որպես Վաթհունդարի, Վաթհունդայե, Վասունդարի և այլն։ Թայերեն և թայերենի այլ լեզուներով այն հայտնի է որպես Թհորանի (փալիերենից՝ դհարանի, գրակ.՝ երկիր) տարբեր անվանումներով, այդ թվում՝ Նանգ Թհորանին, Մեյ Թորանին և Փհրա Մե Թհորանի։

Պատկերաբանություն և խորհրդանիշեր 

Փհրա Մե Թհորանիի պատկերները տարածված են Բիրմայի, Կամբոջայի, Թաիլանդի և Լաոսի սրբավայրերում և բուդդիստական տաճարներում։ Բուդդայական առասպելների համաձայն, Փհրա Մե Թհորանին անձնավորված է որպես մի երիտասարդ կին, որն իր մազերից քամում էր սառը ջրերը Մառա դևին խեղդելու համար, որն ուղարկվել էր գայթակղելու Բուդդային, երբ նա մեդիտացիայով էր զբաղված Բոդհիի ծառի տակ։

Տաճարային որմնանկարներում Փհրա Մե Թհորանին հաճախ պատկերված է Բուդդայի հետ մուդրայում, որը հայտնի է որպես երկրի վկայակոչություն։ Նրա երկար մազերից թափվող ջրերը հեղեղում են Մառայի զորքերը և խորհրդանշում են բոդհիսատվայի վեհանձնության կատարելության ջուրը (դանա պարամի)։

Երկրի վկայակոչում 
Լաոսում և Թաիլանդում Գաուտամա Բուդդայի պատկերագրության մեջ «երկրին դիպչելը» մուդրան (Մարավիջայի դիրքորոշում) վերաբերում է Բուդդայի կողմից երկիրը մատնանշելուն՝ Երկրագունդը վկայակոչելու համար, որպեսզի օգնության ձեռք մեկնի լուսավորություն ստանալու, ականատես լինելով իր անցյալի լավ գործերին։

Բուդդայական ջրի ազատագրում

Բիրմայի բուդդիզմում ջրային արարողությունը (yay zet cha), որը ներառում է բաժակից ջուրը սկահակի մեջ լցնելը, կաթիլ առ կաթիլով, եզրափակելով բուդդայական արարողությունների մեծ մասը, ներառյալ՝ նվիրատվության տոնակատարությունները և խնջույքները։ Այս արարողակարգային ձոնումն արվում է, որ կուտակված արժանիքները բոլոր այլ կենդանի էակների հետ կիսեն գոյության բոլոր 31 հարթություններում։ Մինչ ջուրը թափվում է, հավատքի խոստովանությունը, որը կոչվում է hsu taung imaya dhammanu, ասմունքվում և առաջնորդվում է վանականների կողմից։ Այնուհետև, պատվանշանները բաշխվում են նվիրատուների կողմից, որը կոչվում է ahmya wei, ասելով Ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon օրենքը երեք անգամ, լսարան thadu պատասխանով, պալիերեն՝ «լավ լինի»։ Երկրային աստվածուհին, որը բիրմայերենում հայտնի է Վաթհոնդարա կամ Վաթհոնդարե անուններով, կանչվում է ականատես լինելու այդ արժանի գործերին։ Դրանից հետո ազատագրված ջուրը թափվում է դրսում գտնվող հողի վրա, ջուրը աստվածուհուն վերադարձնելու համար։

Ժամանակակից օգտագործում որպես խորհրդանիշ
Փհրա Մե Թհորանին պատկերված է հետևյալ պատկերանիշերի վրա՝

Բանգկոկի մետրոպոլիտենի ջրային տնտեսության մարմնի պատկերանիշի,
Դեմոկրատական կուսակցության (Թաիլանդ) պատկերանիշի, ընդգծելու համար Թաիլանդի համար երկրի և ջրի կարևորությունը՝ պալիերեն sachamwe amatta wacha (ส จฺ จํ เว อม ตา วาจา) «ճշմարտությունն իսկապես անհերքելի խոսք է» ասացվածքի հետ միասին, կուսակցության արժեքները խորհրդանշելու համար։

Տես նաև 
Փհոսոփ

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Մատենագրություն

Արտաքին հղումներ 

Փհրա Մե Թհորանիի արձան 
 Maï Thorani, Déesse de la Terre

Հարավային Ասիա
Ասիական մշակույթ
Թաիլանդի մշակույթ
Աստվածուհիներ