Տայձին կյոֆուսյո

Տայձին կյոֆուսյո , ճապոնական մշակութային սինդրոմ։ Առաջին անգամ նկարագրել է Սյոմա Մորիտան 1920-ական թվականներին։

Անվանում 
Ճապոներեն 対人恐怖症 (ըստ Պոլիվանովի համակարգի) անվանման ճիշտ տառադարձումը տայձին կյոֆուսյո է (կամ ձայնավորի երկայնության լրացուցիչ նշումով՝ տայձին կյոֆուսյո կամ տայձին կյո։ ֆուսյո։): Սակայն գրականության մեջ երբեմն հանդիպում է սինդրոմի անվան սխալ գրություն՝ «տայջին կիոֆու շու» և «տաջին կիոֆուշո» ձևերով։

Կլինիկական պատկեր 
Տայձին կյոֆուսյո սինդրոմի ժամանակ հիվանդը մեծ վախ է զգում դիմացինին վիրավորելուց և վախենում է կորցնել նրա հետ եղած դրական հարաբերությունները և կարծիքը իր անձի մասին։ Միևնույն ժամանակ կարող է լինել ուրիշներին վիրավորելու վախ իր պահվածքով կամ էլ դեմքի անվայելուչ արտահայտությամբ, ինչ-որ մեկին ֆիզիկական թերությամբ, զկրտոցով, քրտնածությամբ և երեսի կարմրությամբ։ Այս հիվանդության ախտանիշները իրենց մեջ ներառում են սոցիալական ակտիվությունից խուսափում, սրտխփոցների արագացում, շնչահեղձություն, դող և խուճապի նոպաներ ամբոխի մեջ լինելու ժամանակ։

Տայձին կյոֆուսյոյով տառապողները վախենում են, որ իրենք կվիրավորեն կամ կշփոթեցնեն ուրիշներին, մինչդեռ սոցիոֆոբիայով տառապողները վախենում են, որ իրենք խայտառակում են իրենք իրենց (DSM-IV-ի չափանիշերով)։

Այս սինդրոմով մարդը փորձում է ղեկավարել իր բոլոր ռեակցիաները, ներառյալ՝ ակամա, վախենում է կարմրել կամ քրտնել, բայց քանի որ դա միշտ չէ, որ ստացվում է, սկսվում է դրսևորվել խուսափողական վարքագիծ, որը և բերում է սոցիալական մեկուսացման։

Նաև տայձին կյոֆուսյոյով տառապողները կարող են բողոքել ներքին օրգանների ցավից, գերհոգնածությունից, անքնությունից, հիպոթիմիայից։

Տայձին կյոֆուսյոն ունի մշակույթով պայմանավորված երկու ձև՝ «վիրավորական ձև», որի ժամանակ մարդը վախենում է վիրավորել իր տեսքով, հոտով կամ ուրիշ գործողությամբ, և «զգայուն ձև», որի ժամանակ կա ուժեղ սոցիալական զգայունակություն և անհանգստություն միջանձնային հարաբերությունների վերաբերյալ։

Հիմնականում հիվանդությունը դրսևորվում է երիտասարդների մոտ։ Ճապոնիայում տայձին կյոֆուսյոն տարածված է դեռահասների և վաղ հասունացման շրջանում։

Տարածվածություն 
Տայձին կյոֆուսյո ախտորոշումը տարածվածությամբ երրորդն է Ճապոնիայի հոգեբուժական կլինիկաներում և կազմում է ընդհանուր թվի 7-46 %-ը։

Ճապոնիայի կլինիկական տվյալները ցույց են տալիս, որ ավել շատ տղամարդիկ, քան կանայք ունեն տվյալ խանգարումը։

Ենթատեսակներ 
Պաշտոնական ճապոնական դասակարգումը առանձնացնում է տայձին կյոֆուսյոյի հետևյալ խմբերը.
 Սեկիմեն կյոֆու (), մարդկանց մոտ կարմրելուց վախ (Էրիտրոֆոբիա),
 Սյուբո կյոֆու (), վախ ֆիզիկական թերություններից (դիսմորֆոֆոբիա),
 Ձիկոսիսեն կյոֆու (), վախ աչքերի մեջ նայելուց,
 Ձիկոսյու կյոֆու (), վախ մարմնի տհաճ հոտ ունենալուց (օսմոֆոբիա և դրոմիդրոսիֆոբիա)։
Նաև առանձնանում են որոշ տեսակներ, որոնք կախված են հիվանդության ծանրությունից.
 Անցումային։ Տևողությամբ կարճ է և չափավոր ծանրությամբ։ Հիմնականում հանդիպում է անչափահասների մոտ, բայց կարող է հանդիպել յուրաքանչյուր տարիքում։
 Ֆոբիական։ Ամենատարածված ձևն է, առավել նման է սոցիոֆոբիային։
 Ցնդաբանական։ Ներառում է երևակայական անհանգստություն կամ չափազանցված արատ կամ իր մարմնի տարօրինակություն։
 Ֆոբիականը համակցված շիզոֆրենիայի հետ։ Ամենաբարդացված ձև է։

Նմանատիպ ախտանիշներ 
Նման ախտանիշ հանդիպում է նաև Կորեայում և այլ մշակույթներում, որտեղ գնահատվում է համեստությունը և ընդունված է հատուկ ուշադրություն դարձնել սոցիալական վարքագծի վերահսկողությանը հիերարխիկ միջանձնային հարաբերություններում։ Կորեայում նման ախտանիշը անվանում են դեինգոնպո (, բառացի՝ «միջանձնային վախ»։

Բուժում
Օգտագործվում են հակադեպրեսանտներ, օրինակ միլնացիպրան, որը լավ արդյունքներ է ցուցաբերել սոցիոֆոբիայի բուժման ժամանակ։

Նմանատիպ հոգեկան խանգարումների ստանդար ճապոնական բուժման միջոց է մորիտա թերապիան, որը մշակել է Սյոմոյ Մորիտոն 1910-ական թվականներին՝ բուժելու համար ինչպես տայձին կյոֆուսյոն, այնպես էլ սինկեյսիցուն(՝ «նևրոտիկություն»)։

Գրականություն 
 Բելգիացի գրող Ամելի Նոթոմբի «Վախ և Սարսուռ» վեպում կա այս երևույթի անուղակի նկարագրությունը։ Ճապոնական  ընկերության աշխատակցուհի Մորի Ֆուբուկին խուճապային ամաչում է իր բնական հոտից, որն առաջանում է քրտինքից, և որը կատարվում է ամեն անգամ, երբ նա հանդիպում է իրեն դուր եկած տղամարդու։
 Շվեյցարական The Evpatoria Report post-rock խմբի համանուն կոմպոզիցիան։

Տես նաև 
 Հիկիկոմորի
 Սոցիոֆոբիա
 Միայնակ մակաբույծ
 Նի-նի սերունդ
 Էսկապիզմ
 Ձայնագրության ազգային սինդիկատ

Ծանոթագրություններ 

Համախտանիշներ այբբենական կարգով
Ճապոնիայի հասարակություն