Գրետա Վայսկոպֆ

Գրետա Վայսկոպֆ (, ի ծնե՝ Մարգաետ Բերգեյմ (), գրական անունը Ալեքս Վեդինգ (), ), գերմանացի մանկագիր։

Կենսագրություն 
1925 թվականին Գրետա Բերնգեյմը գումար էր վաստակել որպես մեքենավարուհի-սղագրուհի, գրքերի վաճառողուհի և Բեռլինում բանկային ծառայող։ 1928 թվականին նա ամուսնացել է Պրահայի բնակիչ, գրող, կոմունիստի և պրոլետարական հեղափոխական գրողների միության անդամ Ֆրանց Կարլ Վայսկոպֆի հետ։ 1931 թվականին «Ալեքս Վեդինգ» կեղծանունով Malik-Verlag հրատարակչությունում լույս է տեսել նրա առաջին «Ede und Unku» մանկական գիրքը։ 1933 թվականին գիրքը ոչնչացվել է իշխանության եկած նացիստների կողմից, և նույն թվականին Վայսկոպֆերը մեկնել է Պրահա։ Այնտեղ Գրետա Վայսկոպֆը սկսել է հրատարակել Neue Deutsche Blätter ամսաթերթը, որի խմբագրությունում աշխատել են Օսկար Մարիա Գրաֆը, Աննա Զեգերսը և Վիլանդ Հերցֆելդեն։ 1939 թվականին զույգը տեղափոխվել է Փարիզ, իսկ այնտեղից՝ Նյու Յորք։

1949 թվականին նրանք վերադարձել են Պրահա, սակայն շուտով Վայսկոպֆի դիվանագիտական ծառայության հետ կապված խնդիրներով պայմանավորված՝ ստիպված տեղափոխվել են նախ Վաշինգտոն, այնուհետև՝ Ստոկհոլմ։ 1950-1952 թվականներին նրանք ապրել են Չինաստանում, որտեղ Վեդինգն աշխատել է որպես թարգմանիչ և թղթակից։ 1953 թվականից Վայսկոպֆերն ապրել է ՉԺՀ-ում՝ Բեռլինի Շտրաուսբերգերպլացի «Երեխաների տանը»։

ԳԴՀ-ում Վեդինգը երեխաների և պատանիների համար գրել է բազմաթիվ գրքեր, պատմվածքներ, ռեպորտաժներ և հոդվածներ, ինչպես նաև մասնակցել է երեխաների և պատանիների սոցիալիստական գրականության զարգացմանը։ Կազմակերպվել են նրա երեք գրքերի՝ «Ede und Unku»–ի, «Das Eismeer ruft»–ի և «Das große Abenteuer des Kaspar Schmeck»–ի էկրանավորումները։

1956 թվականին նա պարգևատրվել է Բեռլինի Գյոթեի մրցանակով։

1968 թվականից Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիան մանկական և պատանեկան գրականության բնագավառում նրան շնորհել է Ալեքս Վեդինգի գրական մրցանակ։

2011 թվականի հունվարի 27-ին Ֆրիդրիխշեյնում նացիզմի զոհերի հիշատակի օրվա կապակցությամբ լույս է տեսել «Էդե և Ունկու ուղեվարձը» (Ede-und-Unku-Weg), որն անվանվել է Վեդինգի լավագույն գրքի հերոսների պատվին։

Ստեղծագործություն 
 1931 թվական - Ede und Unku. — Berlin: Malik-Verlag
 1936 թվական - Das Eismeer ruft. — London: Malik-Verlag, («Հյուսիսային ծովը կանչում է»)
 1948 թվական - Die Fahne des Pfeiferhänsleins, (մանկական գիրք ֆրանսիացի քարոզիչ Հանս Բյոմի մասին)
 1948 թվական - Söldner ohne Sold. Ein Roman für die Jugend, (1951 թվականի 2-րդ հրատարակությունից սկսած կոչվել է Das große Abenteuer des Kaspar Schmeck)
 1952 թվական - Das eiserne Büffelchen, («Երկաթե գոմշուկը»)
 1961 թվական - Die Drachenbraut. Chinesische Volksmärchen
 1963 թվական - Hubert, das Flusspferd. — Berlin: Kinderbuchverlag
 1965 թվական - Im Schatten des Baobab. Märchen und Fabeln aus Afrika. — Berlin: Alfred Holz Verlag

Ֆիլմագրություն

Էկրանավորում 
 1961 թվական - Ledové moře volá («Սառցե ծովը կանչում է», Չեխոսլովակիայի սոցիալիստական հանրապետություն, ռեժիսոր Հանուշ Բուրգեր)
 1981 թվական - Als Unku Edes Freundin war (ԳԴՀ)
 1982 թվական - Das große Abenteuer des Kaspar Schmeck (ԳԴՀ)
 1984 թվական - Das Eismeer ruft (ԳԴՀ)

Սցենարներ 
 1957 թվական - Lissy (Կոնրադ Վոլֆի հետ միասին, ԳԴՀ)

Ծանոթագրություն

Գրականություն 
 Blumesberger, Susanne; Seibert, Ernst. Alex Wedding (1905—1966) und die proletarische Kinder- und Jugendliteratur. — Wien: Praesens Verlag, 2007. — ISBN 3-7069-0363-6.
 Fernengel, Astrid. Kinderliteratur im Exil. — Marburg: Tectum, 2008; Diss. TU Berlin 2006.
 Schreibe, Hermine. Alex Weddings künstlerischer und literaturtheoretischer Beitrag zur Entwicklung der sozialistischen deutschen Kinderliteratur. — Berlin: DDR-Zentrum für Kinderliteratur, 1976 (= Schriftenreihe zur Kinderliteratur; 2).

Գերմաներեն գրականություն
20-րդ դարի գրականություն
Սցենարիստներ
Գերմանացի կին գրողներ
Բեռլին քաղաքում մահացածներ
Գրողներ այբբենական կարգով
ԳԴՀ ազգային մրցանակի դափնեկիրներ