Վարվառա Ժիտովա

Վարվառա Նիկոլաևնա Ժիտովա (, օրիորդական ազգանունը` Բոգդանովիչ-Լուտովինովա, ), ռուս գրող և բանաստեղծ Իվան Սերգեևիչ Տուրգենևի համամայր (արգանդակից) քույրը։

Ընտանիք  
Վարվառա Նիկոլաևնա Բոգդանովիչ-Լուտովինովան ծնվել է Օրլովշչինայում, Տուրգենևների Սպասկոյե-Լուտովինովո կալվածքում, 1830-ականների սկզբին։ Տուրգենևների տանը ընտանիքի գլխավորի՝ Սերգեյ Նիկոլաևիչի հիվանդության պատճառով հայտնվել է նոր մարդ՝ ընտանեկան բժիշկ Անդրեյ Էվստաֆիևիչ Բերսը։ Գրողի ծնողների հարաբերությունները հեռու են  եղել կատարյալ լինելուց։ Սերգեյ Նիկոլաևիչը շատ ավելի երիտասարդ էր, քան նրա կինը. նա մեկ անգամ չէ, որ դավաճանել է նրան։ Վրեժ լուծելով հիվանդ ամուսնուց՝ Վարվառա Պետրովնա Տուրգենևան հրապուրվել է երիտասարդ բժշկով։ Տարիքային զգալի տարբերությունը նրան չի խանգարել սիրավեպ սկսել, որի արդյունքում էլ ծնվել է  փոքրիկ Վարենկան։  Վարվառա Պետրովնա Տուրգենևան, հետևելով աշխարհիկ հասարակության ավանդույթներին, ստիպված է եղել որոշ քայլեր ձեռնարկել, որպեսզի գոնե ձևականորեն քողարկի վարկաբեկիչ փաստը։ Այսպիսով, Վարենկան ստացել է ոչ թե իր, այլ իր կնքահոր՝ հարևան կալվածատեր Նիկոլայ Բոգդանովիչի ազգանունը և հայրանունը։ Նա գրանցվել է որպես որբ և հաշվառվել մոր տանը որպես որդեգրված երեխա։ Վարենկայի հայրը՝ Անդրեյ Էվստաֆիևիչ Բերսը, ամուսնացել է մեկ այլ կնոջ հետ, որից նա ունեցել է  դուստր՝ Սոֆյան, որն էլ  ամուսնացել է Լև Տոլստոյի հետ։ Այսպիսով, մոր կողմից Վարվառա Նիկոլաևնա Բոգդանովիչը Իվան Տուրգենևի, իսկ հոր կողմից՝ Լև Տոլստոյի կնոջ քույրն է եղել։ 

17 տարեկան հասակում Վարվառան ամուսնացել է Եգորևսկցի կալվածատեր Դմիտրի Պավլովիչ Ժիտովի հետ և բնակություն հաստատել Եգորևսկում (Մոսկվայի մարզ), որտեղ ապրել է 44 տարի։ Մահացել է 1900 թվականին՝ 67 տարեկան հասակում։ Մինչ այժմ, Տուպիցինի անունը կրող փողոցում կա 28/19 համարի բնակելի շենք, որում նրա ընտանիքը որոշ ժամանակ սենյակներ է վարձել։ Այդ տունը գտնվում է գավառագիտական  թանգարանի շենքի մոտ։ Բնակվելով Եգորևսկում ՝ Վարվառա Նիկոլաևնան բազմիցս նամակներ է ստացել Իվան Սերգեևիչ Տուրգենևից։ Գրողը, որն առատաձեռնորեն  օգնել է կարիքավորներին, երկու անգամ իր անունից գումար է փոխանցել նրան։ 

Եգորևսկում գտնվող  նրա բնակարանում կախված են  Իվան Սերգեևիչի դիմանկարները և նրա կյանքի և ստեղծագործության հետ կապված տարբեր մասունքներ։ Տուրգենևի իրերից ամենաարժեքավորը Ժիտովայի ընտանիքում համարվել է Տուրգենևի երիտասարդ տարիների դիմանկարը։ Հրդեհի ժամանակ, որը բավականին հաճախակի էր ու կործանարար այն ժամանակվա «փայտե» Եգորևսկում, գրողի այդ դիմանկարը հանվել է պատից և փրկվել։ Վարվառա Նիկոլաևնան մեծացել է Իվան Սերգեևիչի հետ, ստացել է գերազանց կրթություն, կատարելապես տիրապետել է երեք լեզուների ՝ գերմաներենին, ֆրանսերենին, անգլերենին։ 

Վարվառա Նիկոլաևնան գիմնազիայում դասավանդել է ֆրանսերեն և աշխարհագրություն։ Գրել է պատմվածքներ, ակնարկներ, պիեսներ։ «Եվրոպայի տեղեկագիր» ամսագիրը տպագրել է նրա հուշերը Իվան Տուրգենևի ընտանիքի մասին։ Նա բեմադրել է վճարովի ներկայացումներ, իսկ հասույթը փոխանցել է կարիքավոր ուսանողներին և գիմնազիայի աղջիկներին։ Դիմել է գիմնազիայի տնօրենին` պետական միջոցներով նվազ եկամուտ ունեցող ուսանողներ ընդունելու խնդրագրով։ 

Ապագա նկարիչ և ակադեմիկոս Իգոր Էմանուիլովիչ Գրաբարը ջերմորեն է արտահայտվել Վարվառա Նիկոլաևնայի մասին, որից երաժշտության դասեր է ստացել, երբ հոր հետ ապրեն են  Եգորևսկում։ Նա հիշում է.

 

Եղբոր մահից հետո նա գրել է «Հիշողություններ Իվան Տուրգենևի ընտանիքի մասին», որն առաջին անգամ տպագրվել է 1884 թվականին «Եվրոպայի տեղեկագիր» ամսագրում։

Ժառանգներ  
Վարվառա Նիկոլաևնա Ժիտովան ունեցել է մեկ դուստր՝ Նադեժդան, որը Իվան Տուրգենևի և Ս. Ա. Տոլստոյի զարմուհին էր։ Նրա ամուսինը տեղացի կալվածատեր, պաշտոնաթող լեյտենանտ Միխայիլ Նիկոլաևիչ Էմիևն էր (1847-1886)։ Հարսանիքից անմիջապես առաջ նա թոշակի էր անցել։ Երկու տարի նա մարմնամարզություն է դասավանդել Եգորևյան տղամարդկանց գիմնազիայում։ Ռյազանի մարզային պետական արխիվներում (ՌՊՄԱ), Ռյազանի ազնվական պատգամավորական ժողովի նյութերում, լեյտենանտ Մ. Ն . Էմիևի ծառայության մասին պաշտոնական տվյալներ կան։ Այսպես, նա զբաղեցրել է հետևյալ պաշտոնները` Ոստիկանության Եգորևսկի բաժնի ատենակալ (1875 թվականի հունվարի 10-ից),   Եգորևսկի ազնվականական   խնամակալության ազնվականական ատենակալ (1875 թվականի հունիսի 23-ից), զեմստվոյական  խորհրդի անդամ (5 նոյեմբերի, 1877),  Եգորեևսկի գավառի գյուղացիական գործերով ներկայացուցչության անդամ (1881 թվականի փետրվարի 10-ից) Էմիևը մահացել է 1886 թվականի հուլիսի 1-ին։

Նադեժդա Դմիտրիևնա Էմիևան գնացել է մոր հետքերով և դարձել մանկավարժ։ Եղել է օրինակելի տիկին, Եգորևսկի կանանց գիմնազիայի վերակացու։ Ապրել է Պոպովսկայա փողոցում (այժմ՝ Օկտյաբրսկայա), քաղքենի Տիտովայի տանը։ 

Նադեժդա Դմիտրիևնան մահացել է 1934 թվականին Կուրովսկոեի ծերանոցում։ Գերեզմանոցում նրա գերեզմանի տեղն անհայտ է։ Ժիտովան ունեցել է ժառանգ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Варвара Житова. Воспоминания о семье И. С. Тургенева. Текст первого издания: «Вестник Европы», № 11—12, 1884.
19-րդ դարի կին գրողներ
Ռուսական կայսրության կին գրողներ
Ռուս գրողներ