Ակացիա կոա

Ակացիա կոա (, ), ծառատեսակ լոբազգիների (Fabaceae) ընտանիքի ակացիա (Acacia) ցեղից, Հավայան կղզիների էնդեմիկ տեսակ։

Բուսաբանական նկարագրություն 
Ակացիա կոա, 15-25 մետր բարձրությամբ մեծ ծառ, պսակի լայնությունը՝ 6-12 մետր, խորը հրաբխային հողերում այն ​​կարող է հասնել 30 մետր բարձրության, իսկ պսակը՝ 20 մետրի։ Հավայան ամենաարագ աճող ծառերից մեկն է, որը 5 տարում աճում է 6-9 մետր։

Առաջին տերևները բաղադրյալ են 12-24 զույգ տերևներով, ինչպես շատ այլ հատիկներում։ 6-9 ամսականից չոր կենցաղային պայմաններում դրանք փոխարինվում են տերևների հաստ կիսալուսնաձև ընդլայնված կոթուններով՝ ֆիլոդներով։ Ֆիլոդների ուղղահայաց դասավորությունը և հարթեցված կողմնորոշումը թույլ է տալիս արևի լույսը ներթափանցել ծառի ծածկի խորքը։

Ծաղիկները բաց դեղին են, հավաքված են 8-10 մմ տրամագծով գլխավերևում գտնվող գնդաձև ծաղկաբույլերում։ Ծաղկումը կարող է լինել սեզոնային կամ ամբողջ տարին՝ կախված բնակավայրից։

Լոբիներն ունեն 7-15 սմ երկարություն և 1,5-2,5 սմ լայնություն, պարունակում են միջինը 12 սերմ, հասունանալիս դառնում են դարչնագույն։

Սերմերը թեքաձև-էլիպսաձև են, մուգ շագանակագույն, 6-12 մմ երկարությամբ և 4-7 մմ լայնությամբ։ Դրանք ծածկված են կոշտ պատյանով, որը թույլ է տալիս քնած մնալ մինչև 25 տարի, հաջող բողբոջման համար անհրաժեշտ է երիտասարդ սերմերի ցանավորումը։

Բնական միջավայր 
Ակացիա կոան էնդեմիկ տեսակ է Հավայան կղզիներում։ Վայրի վիճակում աճում է Հավայան կղզիներում, Մոլոկայ, Մաուի, Լանաի, Օահու և Կաուայ կղզիներում։ Նախընտրում է ծովի մակարդակից 100-ից մինչև 2300 մետր բարձրություն, տարեկան տեղումների քանակը՝ 850-5000 մմ։

Աճում է թթվայինից մինչև չեզոք (pH 4-7,4) հրաբխային հողերում։ Կարևոր է բույսի ազոտը ֆիքսելու ունակությունը, ինչը թույլ է տալիս նրան աճել շատ երիտասարդ հրաբխային հողերում, որտեղ ակացիան դառնում է գերիշխող անտառային տեսակ։

Սպառողներ 
Ակացիայի ծաղիկներն ու պտուղները ուտում են Udara Blackburni թրթուրները։

Թիթեռները ծաղիկներից նեկտար են խմում, իսկ Կամեամեա թիթեռները (Vanessa tameamea) խմում են կոայի հյութը։

Ցեղակից տեսակներ 
Սերտորեն կապված տեսակն ապրում է միայն Վանուատու կղզում` Acacia heterophylla: Դրանք հավանաբար սերել են Ավստրալիայի մեկ նախնուց, որի քույր խումբը սև ակացիան է, նրանք ունեն նմանատիպ էկոլոգիական խորշեր և թռչունների սերմերը ցրելու միջոց։

Նմանատիպ տեսակ գոյություն ունի Ռեյունյոն կղզում, նրա կապը հաստատվում է գենետիկական անալիզով։ Տեսակների տարբերության գնահատված ժամանակը եղել է 1,4 միլիոն տարի առաջ։

Ցեղակից տեսակ է նաև ակացիա կոայան, որը հանդիպում է չոր վայրերում։ Տարբերվելով ավելի փոքր սերմերով, փայտն ավելի խիտ է, ծանր և մանրահատիկ, քան կոայի փայտը։ Այս տեսակն այժմ հազվադեպ է հանդիպում և կարելի է տեսնել Հավայան կղզու Հյուսիսային Կոհալա շրջանում գտնվող ռանչոյում։

Փայտի օգտագործում 
Կոա ակացիան առաջին անգամ օգտագործվել է հին հավայացիների կողմից վակա (կանոե) կառուցման համար բեղուն նավակ՝ եզրաքարով և պապայա նաու (սերֆինգի տախտակներ) կառուցելու համար։

Բարձր է գնահատվում որպես նյութ՝ փայտի փորագրության, կահույքի պատրաստման, երեսպատման և երաժշտական ​​գործիքների պատրաստման մեջ՝ ուկուլելե, ակուստիկ կիթառ և հավայան սլայդ կիթառ։ Բ. Ս. Ռիչը կոան օգտագործել է էլեկտրակիթառների համար։ Կարմրավուն կոա փայտը շատ նման է սև ընկույզին։

Բնության պաշտպանություն 
Ակացիա կոան պահպանվող ծառատեսակ է։ Բույսերը մեծապես տառապում են անասունների արածեցումից և ծառահատումից։ Անասնաբուծական տարածքներում կոաների վերականգնումը հնարավոր չէ։ Սակայն եթե անասունները հեռացվեն կամ անտառները ցանկապատվեն, ապա անտառները կարող են վերականգնվել։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 Ակացիա կոայից նկարներ Հավայան էկոհամակարգերում
 Պատմական նկարներ և ակացիա կոայի նկարագրությունը

Ծառեր
Խոցելի տեսակներ