Խաղամոլի մոլորություն

Խաղամոլի մոլորություն () կամ Մոնտե-Կարլոյի կեղծ եզրակացությունը արտացոլում է պատահական իրադարձության ընդհանուր սխալ ընկալումը։ Դա կապված է այն բանի հետ, որ, որպես կանոն, մարդը բնազդաբար չի գիտակցում այն փաստը, որ յուրաքանչյուր հաջորդ արդյունքի հավանականությունը կախված չէ պատահական իրադարձության նախորդ արդյունքներից։ Այնուամենայնիվ, հավանականության տեսությունը յուրաքանչյուր իրադարձություն անհատապես համարում է նախորդներից անկախ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ այս կեղծ համոզմունքը հիմնականում կապված է խաղային ոլորտի հետ, այն տարածված է նաև մարդու գործունեության այլ ոլորտներում, և շատ մարդիկ անում են այս սխալ եզրակացությունը։

Նկարագրություն 
«Խաղամոլի մոլորություն» իրադարձությունների պատահականության սխալ ընկալումն է, ինչը հանգեցնում է այն համոզմանը, որ եթե ակնկալվող պահվածքից շեղումները նկատվում են պատահական պրոցեսի կրկնվող անկախ արդյունքներում, ապա հակառակ ուղղությամբ ապագա շեղումները դառնում են ավելի հավանական։ Այնուամենայնիվ, նման եզրակացությունը հակասում է հավանականության տեսությանը, որն ուսումնասիրում է պատահական իրադարձություններ և  պատահական փոփոխականներ։ Ըստ այս տեսության, անհրաժեշտ է յուրաքանչյուր իրադարձություն դիտարկել որպես առանձին, որպես վիճակագրորեն անկախ նախորդներից, և ոչ թե իրադարձությունների շղթայում։ Նաև հավանականության տեսությունը նկարագրում է մեծ թվերի օրենքը, որը բազմիցս ձևակերպում է նույն փորձը կատարելու արդյունքը։ Համաձայն այս օրենքի, ֆիքսված բաշխումից վերջնական նմուշի միջին արժեքը մոտ է այս բաշխման մաթեմատիկական ակնկալիքին։

Մետաղադրամ շատ անգամ նետելու դեպքում մի իրավիճակ կարող է պատահել, երբ մի կողմը անընդմեջ հայտնվի 9 անգամ։ Եթե մետաղադրամը «նորմալ» է, ապա շատերի համար ակնհայտ է թվում, որ մյուս կողմի դուրս գալու հավանականությունը ավելի շատ կլինի։ Դժվար է հավատալ, որ մի կողմը կարող է տասներորդ անգամ անընդմեջ ընկնել։ Այնուամենայնիվ, այս եզրակացությունը սխալ է։ Հաջորդ հավանականությունը դեռևս կազմում է 1/2:

Տարածում 
Նման ճանաչողական աղավաղման անվանման ծագումը, որպես «Մոնտե Կառլոյի կեղծ եզրակացությունը», կապված է 1913 թվականի օգոստոսի 18-ի դեպքերի հետ, երբ Մոնտե Կառլոում խաղատան գնդակը 26 անգամ անընդմեջ կանգ էր առավ ռուլետկայի սև դաշտում։ Հայտնի է, որ ստանդարտ ռուլետկայի անիվի վրա կես կարմիր և կես սև գրպաններ կան, հետևաբար, երկու գույներից մեկի հավանականությունը 50% է։ Այնուամենայնիվ, այն ժամանակ Մոնտե Կառլոյում սև գույնը հատնվեց 26 անգամ անընդմեջ, ինչի կապակցությամբ խաղացողները խաղադրույք էին կատարում կարմիրի վրա ՝ հուսալով, որ սևի հաջորդականությունը կդադարի և այսպիսով տարվում էին:..
Ժամանակակից ռուլետկա խաղացողների դիտարկումները ցույց են տալիս, որ «խաղամոլի մոլորությունը» դեռևս ազդում է իրենց կատարած ընտրության վրա:. Գրականության մեջ նշվում է, որ խաղատների շրջանում այդպիսի տարածված կեղծ եզրակացությունը հանգեցնում է դրա օգտագործմանը որպես «Մոնտե Կառլոյի ռազմավարություն», ինչը բացարձակապես սխալ եզրակացություն է:. Այս սխալ ընկալումը երբեմն կոչվում է  պատահականության հասունության սխալ։ ().

Նմանատիպ դասական դեպք տեղի է ունեցել Իտալիայում և ստացել «53 համարի տենդ» անվանումը (). 2003 թվականից ի վեր իտալական վիճակախաղի խաղարկությունների ընթացքում երկար ժամանակ 53 համարը դադարել է դուրս գալ։ Այս զուգադիպությունը հանգեցրել է նրան, որ շատ մարդիկ ավելի շատ խաղադրույք են կատարել այս համարի վրա և կորցրել գումար։ Հոգեբան Դեյվիդ Ռոբսոնի դիտարկման համաձայն (), «Խելքի ծուղակ. ինչու են խելացի մարդիկ անհեթեթություններ անում» գրքի հեղինակը, այս դեպքում նույնպես առկա էր «խաղամոլի մոլորություն»։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Հղումներ 
 Խաղամոլի մոլորություն  Easy Vegas կայքում
 Խաղամոլի մոլորություն   PokerMoments  կայքում

Մաթեմատիկական վիճակագրություն
Թվային մեթոդներ
Տրամաբանական սխալներ
Պատճառական մոլորություններ