Ջոն Լիստ

Ջոն Էմիլ Լիստ (, , հայտնի է նաև որպես Ռոբերտ Փիթեր Քլարկ () և «Վեստֆիլդի հրեշ» (), ամերիկացի սերիական մարդասպան։ 1971 թվականի նոյեմբերի 9-ին նա հրազենով սպանել է մորը, կնոջը և երեք երեխաներին իրենց տանը՝ Նյու Ջերսի նահանգի Ուեսթֆիլդ քաղաքում, ապա փախել։ Լիստը ձերբակալվել է միայն 1989 թվականի հունիսի 1-ին՝ նրա սպանություններին նվիրված «America’s Most Wanted» («Ամերիկայի ամենափնտրվողը») հեռուստահաղորդման թողարկումից հետո։
Մեղավոր է ճանաչվել բոլոր սպանությունների համար և դատապարտվել հինգ ցմահ ազատազրկման։ Նա մահացավ բանտային հիվանդանոցում թոքաբորբից 2008 թվականի մարտի 21-ին։

Կենսագրություն 
Ջոն Էմիլ Լիստը ծնվել է 1925թվականի սեպտեմբերի 17-ին  Բեյ Սիթում։ Նա 66-ամյա Ջոն Ֆրեդերիկ Լիստի (1859-1944) և 38-ամյա Մարիա Բարբարա Լիստի (1887-1971) հանգուցյալ և միակ երեխան էր։ Նրա երկու ծնողներն էլ շատ հավատացյալ և կրոնասեր էին լյութերականներ և ստիպեցին նրան գնալ կիրակնօրյա դպրոց և անընդհատ աղոթել։ Այնտեղ, ըստ Լիստի, նա պարբերաբար բռնաբարվել է հովվի կողմից։ 1943 թվականին Լիստը զորակոչվել է ԱՄՆ-ի նավատորմ, որտեղ նա հասել է Երկրորդ լեյտենանտի կոչմանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին։ Չի մասնակցել ռազմական գործողություններին։ 1946 թվականին ուղարկվել է պահուստային ֆոնդ։ Դրանից հետո 21-ամյա Լիստը ընդունվեց Միչիգանի համալսարան, որտեղ նա 1951 թվականին ստացավ հաշվապահական հաշվառման բակալավրի աստիճան։ 1950 թվականի նոյեմբերին, երբ Կորեական պատերազմը սրվեց, Լիստը հետ կանչվեց բանակ։ Ֆորտ Էուստիսում նա հանդիպեց Հելեն Մորիս Թեյլորին (ծն. 1924), Կորեայում մարտերում սպանված հետևակի սպայի այրուն, ով ապրում էր մոտակայքում իր դստեր՝ Բրենդայի հետ։ Ջոնն ու Հելենն ամուսնացան 1951 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Բալթիմորում, Մերիլենդ, և ընտանիքը տեղափոխվեց Հյուսիսային Կալիֆոռնիա։ Բանակը, գիտակցելով Լիստի հաշվապահական ունակությունները, նրան տեղափոխել է ֆինանսական կորպուս։ 1952 թվականին իր ծառայությունը թողնելուց հետո Լիստն աշխատեց Դեթրոյթում գտնվող հաշվապահական ընկերությունում, այնուհետև աշխատանքի անցավ Կալամազուում թղթային ընկերությունում որպես աուդիտոր։ Զույգը երեք երեխա ուներ՝ դուստր Պատրիսիա Մորիսը (ծնված 1955 թ.) և որդիներ Ջոն Ֆրեդերիկը (ծնված 1956 թվականին) և Ֆրեդերիկ Մայքլը (ծնված 1958 թվականին)։ Այնուհետև ընտանիքը բնակություն հաստատեց 19 սենյականոց տանը Նյու Ջերսի քաղաքում։
Հետագա տարիներին Լիստը դարձավ կրոնական ֆանատիկոս և, ի վերջո, որոշեց սպանել իր ընտանիքին, որպեսզի «փրկի» նրանց այս աշխարհում թաքնված չարիքից։

Սպանություններ 
1971 թվականի նոյեմբերի 9-ին, երեխաներին դպրոց տանելուց հետո, Լիստը վերադարձավ տուն։ Զինված Steyr M1912 9 մմ կիսաավտոմատ ատրճանակով, որը պահվում էր տանը 1946 թվականին պահեսստազոր ուղարկվելուց հետո, և հանելով հին 22 տրամաչափի ատրճանակը, որը նախկինում պատկանել էր իր հորը, որը մահացել էր 1944 թվականին, Լիստը գնաց դեպի հետևի կողմը՝ տուն, որտեղ նա սպանել է իր 45 ամառային կնոջը՝ Հելենին՝ կրակելով գլխի հետևից։ Այնուհետեւ հանցագործը վերադարձել է հեռուստացույց դիտելու, որտեղ եղել է նրա 84-ամյա մայրը՝ Մարիան, ով չի լսել կրակոցները։ Նա կանգնեց նրա դիմաց և ակնթարթորեն կրակեց նրա ճակատին։ Հետո Լիստը նստեց թերթ կարդալու։ Մի քանի ժամ անց տուն են վերադարձել նրա 13-ամյա որդին՝ Ֆրեդերիկն ու 16-ամյա դուստրը՝ Պատրիսիան։ Տեսնելով նրանց՝ Լիստը գլխի հետևի մասում կրակոցներով սպանել է երկուսին։ Այնուհետ մարդասպանը գնացել է մոտակա բանկոմատ, որտեղ կանխիկացրել է ամբողջ գումարը ընտանեկան բանկային հաշվից և գնացել ռեգբիի հանդիպման, որում խաղում էր իր 15-ամյա որդին՝ Ջոն կրտսերը։ Խաղը դիտելուց հետո նա վերցրեց որդուն ու տարավ տուն։ Տանը նա չորս անգամ կրակել է դեռահասի վրա՝ երեք անգամ կրծքավանդակին ու սրտին, մեկ անգամ՝ գլխին։
Սպանություններից հետո նա իր կնոջ և երեխաների մարմինները տեղափոխել է սրահ, իսկ մոր դին տեղափոխել ձեղնահարկ։ Լիստը 5 էջանոց նամակ է գրել՝ հասցեագրված եկեղեցու քահանային, որին այցելում էին Լիստը և ոստիկանությունը։ Դրանում նա փորձել է նկարագրել հանցագործության բոլոր դրդապատճառները եւ ներողություն խնդրել։ Նա նամակը թողել է իր աշխատասենյակի գրասեղանի վրա։ Սրանից հետո Լիստը ռադիոն միացրեց կրոնական ալիքին և, միացնելով տան բոլոր սենյակների լույսերը, թողեց այն։ Նա վերադարձել է իր երեխաների դպրոց և նամակ է թողել տնօրինությանը, որտեղ գրել է, որ երեխաները մեկ ամսով կբացակայեն դպրոցից՝ ընտանեկան ճանապարհորդության պատճառով Հյուսիսային Կարոլինա՝ իր խնամիներին այցելելու համար։ Ուսումնական հաստատությունում Լիստի երեխաները և ինքը լավ վիճակում էին վարչակազմի հետ, և նամակը կասկած չէր հարուցում։ Հետո նա գնաց իր կնոջ աշխատանքին, որտեղ ասաց, որ նա մրսել է և որոշ ժամանակ աշխատանքի չի հայտնվի, և այնտեղ նույնպես հավատացել են Լիստին։

Հետագա իրադարձություններ 
Հանցագործի ջանքերով գրեթե մեկ ամիս ոչ ոք չի նկատել հինգ հոգու սպանությունը։ Վերջապես, հարևանները, զարմացած, որ Լիստերի տան լույսերը մի քանի շաբաթ շարունակ առանց որևէ ակնհայտ պատճառի վառվել են շուրջօրյա, զանգահարեցին ոստիկանություն, և նրանք կոտրեցին դուռը և իմացան կատարվածի մասին։ Լիստի հանցագործությունը նահանգում անմիջապես լայն տարածում գտավ մամուլում, այն մասշտաբով, որը համեմատելի է Չարլզ Լինդբերգ կրտսերի առևանգման և սպանության հետ, որը տեղի էր ունեցել նույն նահանգում 39 տարի առաջ։ Լիստը հայտարարվել է հետախուզման մեջ ամբողջ երկրում։ Մեկ օր անց ոստիկանները նրա մեքենան հայտնաբերել են  Ջոն Քենեդինի անվան միջազգային օդանավակայանի ավտոկայանատեղիում՝ Նյու Յորք նահանգում, սակայն ոստիկաններին այդպես էլ չհաջողվեց պարզել, թե երբ և ինչ ինքնաթիռ է նստել Լիստը։ 
Միայն 17 ու կես տարի անց՝ 1989 թվականի մայիսի 21-ին, «Լիստ» գործը ցուցադրվեց «Ամերիկայի ամենափնտրվողները» հաղորդաշարով, և անանուն զանգի շնորհիվ Ջոն Էմիլ Լիստը ձերբակալվեց 1989 թվականի հունիսի 1-ին։ Այդ ժամանակ 63-ամյա հանցագործը փոխել էր իր անունն ու ազգանունը՝ դառնալով Ռոբերտ Փիթեր Քլարկ և կարողացավ նորից ամուսնանալ Դոլորես Միլլեր անունով կնոջ հետ։ Նա ձերբակալվել է ԱՄՆ Վիրջինիա նահանգի Միդլոզեն քաղաքում, որտեղ տեղափոխվել է Դենվերից (Կոլորադո) 1980 թվականին։ Այդ ժամանակ նա հաշվապահ էր աշխատում խոշոր ընկերությունում։

Դատավարություն 
Ձերբակալությունից հետո Լիստը վեց ամսից ավելի մեղքը չէր ընդունում և ասում, որ մարդասպան չէ, այլ պարզապես  նման է մարդասպանին։ Բայց վերջապես 1990 թվականի փետրվարի 16-ին, երբ նրա մատնահետքերը համեմատեցին Ջոն Էմիլ Լիստի զինվորական գործի մատնահետքերի հետ, նա խոստովանեց, որ սպանել է ընտանիքին և ով է իրականում։ Դատավարության ժամանակ Լիստը հայտարարել է, որ 1971 թվականին կորցրել է աշխատանքը և ավելի քան 11000 դոլար պարտք ունի բանկային վարկի դիմաց, ինչպես նաև իմացել է, որ կինն իրեն դավաճանում է 1953 թվականից։ Նրա խոսքերով, դա կոտրել է իր հոգեկանը, և նա որոշել է սպանել իր ընտանիքին։ Հոգեբուժական փորձաքննությունը պարզել է, որ Լիստն ի վիճակի է պատասխանատվություն կրել իր արարքների համար։ Նախավերջին դատական նիստի ժամանակ՝ 1990 թվականի ապրիլի 12-ին, Լիստը ներողություն խնդրեց իր հանցագործության բոլոր զոհերից։ 1990 թվականի մայիսի 1-ին դատարանը Ջոն Էմիլ Լիստին դատապարտեց 5 ցմահ ազատազրկման և լրացուցիչ 18 տարի 5 ամիս ազատազրկման։

Մահ 
Լիստը մահացել է թոքաբորբի բարդություններից 82 տարեկան հասակում 2008 թվականի մարտի 21-ին, Նյու Ջերսի նահանգի Տրենտոն քաղաքի Սուրբ Ֆրանցիսկոս բժշկական կենտրոնում։ Քաղաքի «Newark» օրաթերթում նրա մահվան մասին հաղորդումը նրան անվանել է «Վեսթֆիլդի հրեշը»։ Նա թաղվել է իր մոր կողքին՝ Սուրբ Լոուրենս Լյութերական գերեզմանատանը Ֆրանկենմուտ, Միչիգան։

Ծանոթագրություններ 

 
Ամերիկացի մարդասպաններ
Թոքաբորբից մահացածներ
Ամերիկացի հանցագործներ
Զանգվածային սպանություններ ԱՄՆ-ում
Սպանություններ ԱՄՆ-ում
Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Ամերիկացի սերիական մարդասպաններ
ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ