Մակեդոնական առյուծ

Մակեդոնական առյուծ, Հյուսիսային Մակեդոնիայի ոչ պաշտոնական խորհրդանիշ։ Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետությունից Մակեդոնիայի Հանրապետության անկախության հռչակումից հետո առյուծը մի քանի անգամ առաջարկվել է որպես նորանկախ պետության զինանշան։

Նախապատմություն 
16-րդ դարի վերջից մինչև 18-րդ դարի վերջը Հյուսիսային Մակեդոնիայի շրջանը սովորաբար ներկայացվել է օտարերկրյա զինանշանների () վրա՝ կարմիր դաշտում ոսկեգույն առյուծ պատկերող զինանշանով կամ ոսկե դաշտում կարմիր առյուծով։ Դրա ամենավաղ հայտնի օրինակը 16-17-րդ դարի Ֆոյնիչկի զինանշանն () է, իսկ ավելի ուշ օրինակները ներառում են 1595 թվականի Կորենիչ-Նեորիչի զինանշանը, 1620 թվականի զինանշանը, որը ցուցադրվել է Բելգրադի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, և 17-րդ դարի զինանշանը Բեռլինի գրադարանում։ Կորենիչ-Նեորիչի 1595 թվականի զենքի ցուցակը ներառել է հնգաթև թագը։ Բելգրադի ժամանակակից արվեստի թանգարանում ներկայացնում է խորհրդանիշի 1620 թվականի տարբերակը՝ եռաթև թագով, մինչդեռ Բեռլինի գրադարանում ներկայացնում է 17-րդ դարի հնգաթև թագով տարբերակը։ Առյուծի կիրառումը Մակեդոնիան ներկայացնելու համար  շարունակվել է արտասահմանյան հերալդիկ հավաքածուներում 16-18-րդ դարերի ընթացքում։

19-րդ դարի վերջին ստեղծվել է մակեդոնա-Ադրիանոպոլսի ներքին հեղափոխական կազմակերպությունը (ՄԱՆՀԿ, ), որի նպատակն էր Մակեդոնիայի և Ադրիանապոլսի շրջանների ինքնավարությունը։ Կազմակերպությունն իրեն մոդելավորել է վաղ բուլղարական հեղափոխական ավանդույթներով () և ընդունել է դրանց խորհրդանիշները, ինչպիսիք են առյուծը (), կարգախոսը () և այլն։ Այն լուծարվել է 1934 թվականին բուլղարական բանակի կողմից ռազմական հեղաշրջումից հետո։ 1990 թվականից հետո մակեդոնական մի քանի կուսակցություններ հայտարարել են հին ՄԱՆՀԿ-ից իրենց ծագման մասին։

Առաջարկվող ներածություն 
Մակեդոնիայի Հանրապետությունը չի ունեցել հերալդիկ զինանշան, երբ երկիրը անկախություն է ձեռք բերել Հարավսլավիայից, բայց այդ ժամանակից ի վեր մակեդոնական առյուծը, որ համարվել է սոցիալիստական սիմվոլիզմի մնացորդ, հաճախ է առաջարկվել հանրապետության ոչ հերալդիկ ազգային զինանշանի փոխարեն։ Նման ջանքերը հաջողություն չեն ունեցել հնարավոր փոխարինումների շուրջ քաղաքական ու ազգային վեճերի պատճառով։ 1992 թվականին ճարտարապետ և գրաֆիկական դիզայներ Միրոսլավ Գրչևը () առաջարկել է այն փոխարինել կարմիր վահանի վրա գտնվող պատմական ոսկե առյուծի վերափոխված տարբերակով։ Այնուամենայնիվ, այս առաջարկը մերժվել է երեք հիմնական հիմքերով․

 մի քանի քաղաքական կուսակցություններ, մասնավորապես ՆՄՀԿ-ՄԱՄԴԿ-ն (Ներքին մակեդոնական հեղափոխական կազմակերպություն-Մակեդոնիայի ազգային միասնության դեմոկրատական կուսակցություն, ), արդեն օգտագործել են այս խորհրդանիշը որպես իրենց կուսակցության խորհրդանիշ,
 Մակեդոնիայի Ալբանական քաղաքական կուսակցությունները այս առաջարկը համարել են ներկայացուցչական միայն էթնիկ մակեդոնացիների, այլ ոչ թե էթնիկ ալբանացիների համար,
 Բուլղարիայի պետական զինանշանը որոշ չափով նման է (բայց նույնական չէ)։

Այս պատճառներով քաղաքական կուսակցությունները պայմանավորվել են շարունակել օգտագործել գոյություն ունեցող զինանշանը, քանի դեռ լուծում չի գտնվել։ Խորհրդանշանը չի հայտնվել երկրի առաջին անձնագրերում, սակայն 2007 թվականին զինանշանը տեղադրվել է նոր կենսաչափական մակեդոնական անձնագրերի դիմերեսին և ներսում, մինչդեռ նոր ազգային խորհրդանշանի ընդունման վերաբերյալ խորհրդարանական քննարկումները դեռ շարունակվում են։

Մակեդոնիայի Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթների համաձայն՝ Հանրապետության նոր խորհրդանիշների մասին օրենքի ընդունման համար պահանջվում է ձայների երկու երրորդի համաձայնությունը։ Զինանշանի օգտագործումը սահմանվել է օրենքով։

2009 թվականին Մակեդոնիայի ներքին հեղափոխական կազմակերպությունը՝ Ժողովրդական կուսակցությունը (), որպես Մակեդոնիայի նոր զինանշան պատմական ՆՄՀԿ-ի ավանդական լոգոյի հիման վրա առաջարկել է կարմիր ֆոնի վրա ոսկե առյուծ, բայց դա չի ընդունվել։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Հյուսիսային Մակեդոնիայի ՆՄՀԿ-ՄԱՄԴԿ-ի կառավարությունը, այն ժամանակվա Հնաոճ քաղաքականության () համաձայն, առաջարկել է զինանշան, որը կփոխարիներ հին ազգային զինանշանին։ Մակեդոնիայի հերալդիկայի ընկերության տվյալներով՝ նոր զինանշանը հիմնված է Ժերոմ դե Բարայի () նկարազարդման վրա (1581)։ Դե Բարայի «Զինապահեստ» () գրքի նկարազարդումը ցույց է տալիս Ալեքսանդր Մակեդոնացուն պատկանող զենքերը։ Դրա վրա պատկերված է «կամ կարմիր առյուծ» զինանշանով (կարմիր առյուծ՝ ոսկե ֆոնի վրա) և ծածկված է հանրապետական կառավարման ձևը խորհրդանշող ոսկե թագով։ Խորհրդարանը չի քվեարկել այս նախագծի համար։

Այժմյան կիրառություն 
Կարմիր վահանի վրա ոսկե առյուծով զինանշանն օգտագործվում է ներկայացնելու համար մի քանի մակեդոնական քաղաքական կուսակցություններ, այդ թվում՝ ամենամեծ Ներքին մակեդոնական հեղափոխական կազմակերպություն- Մակեդոնիայի ազգային միասնության դեմոկրատական կուսակցություն և Ներքին Մակեդոնիայի հեղափոխական կազմակերպություն- Ժողովրդական կուսակցություն։ Միևնույն ժամանակ, առյուծը, որպես այս կուսակցությունների խորհրդանիշ, ժառանգվել է ՆՄՀԿ-ի սկզբնական կազմակերպությունից, որն էլ իր հերթին այն փոխառել է բուլղարական զինանշանից։

Պատկերասրահ

Այլընտրանքներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 National emblem of the Republic of Macedonia
 https://en.wikipedia.org/wiki/Portal:Heraldry
 https://en.wikipedia.org/wiki/Portal:North_Macedonia

Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության պետական խորհրդանիշեր
Զինանշաններ