Նիլ Գիլևիչ

Նիլ Գիլևիչ (, )), բելառուս բանաստեղծ, թարգմանիչ, գրականագետ, բանահյուսագետ, հասարակական գործիչ։ Արժանացել է Բելառուսի ժողովրդական բանաստեղծի, Բելառուսական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործչի կոչումների,  Բելառուսական ԽՍՀ Յանկա Կուպալայի անվան պետական մրցանակի, Խրիստո Բոտևի անվան միջազգային գրական մրցանակի։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու էր, պրոֆեսոր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1931 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, Բելառուսի Մինսկի մարզի Լոգոյսկի շրջանի Սլոբոդա գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ Իսկական անունը՝ Նինել, հետագայում փոխել է Նիլի։ Եղբայրը՝ Միկոլա Գիլը, նույնպես գրող է։

1940-ական թվականների կեսերին որոշ ժամանակ աշխատել է որպես գյուղի փոստատար։ 1951 թվականին ավարտել է Մինսկի Ն. Կրուպսկայայի անվան մանկավարժական ուսումնարանը, ապա՝ բելառուսական պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետն ու ասպիրանտուրան։ 1951 թվականին աշխատել է Մինսկի դպրոցներից մեկում՝ որպես ուսուցիչ, 1960—1986 թվականներին՝ բելառուսական պետական համալսարանի բելառուսական գրականության ամբիոնում։

1958-ից մինչև 1963 թվականը ներառյալ ՝ աշխատել է միաժամանակ որպես «Զվեզդա» թերթի գրական խորհրդատու։ 1980—1989 թթ. եղել է Բելառուսական ԽՍՀ գրողների միության վարչության առաջին քարտուղարը, 1989 թվականից՝ բելառուսական լեզվի Ֆրանցիսկ Սկորինայի անվան ընկերության նախագահը, այդ ընկերության «Մեր խոսքը» պարբերականի գլխավոր խմբագիրը։ Ընտրվել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր (1985—1995), Բելառուսական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության անդամ, 1990—1995 թվականներին եղել է կրթության, մշակույթի և պատմական ժառանգության պահպանության կոմիտեի նախագահը։

Ստեղծագործական իր երկարատև գործունեության ընթացքում Նիլ Գիլևիչը հրատարակել է մի քանի տասնյակ գրքեր (առաջինը լույս է ընծայել 1946 թվականին)։ Գրել է բանաստեղծություններ (այդ թվում՝ մանկական), պոեմներ, վեպեր, վիպակներ, պատմվածքներ, 15 թատերգություն, հրապարակագրական հոդվածներ, գրականագիտական ուսումնասիրություններ... Կատարել է չափածո թարգմանություններ (հիմնականում թարգմանել է բալկանյան ժողովուրդների հեղինակների երկերից)։ Մինսկում վերջերս լույս է տեսել գրողի երկերի ժողովածուն՝ 23 հատորով։

Նիլ Գիլևիչը մահացել է 84 տարեկան հասակում՝ 2016 թվականի մարտի 29ին, Մինսկում։ Թաղվել է Կալվարիյսկոյե գերեզմանատանը՝ կնոջ շիրմի մոտ։ 2018 թվականի նոյեմբերի 23ին նրա գերեզմանին հուշարձան-շիրմաքար է տեղադրվել։

Սմորգոն քաղաքի փողոցներից մեկը կոչվել է Նիլ Գիլևիչի անունով։

Պարգևներ 
 Բելառուսական ԽՍՀ Յանկա Կուպալայի անվան պետական մրցանակ (1980) — «У добрай згодзе» բանաստեղծական ժողովածուի և թարգմանչական գործունեության համար
 Խրիստո Բոտևի անվան միջազգային մրցանակ (1986) — հեղափոխական պոեզիայի և հրապարակագրության համար
 Բելառուսական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործչի կոչում (1980)
 Բելառուսի ժողովրդական բանաստեղծի կոչում (1991).
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
 Ժողովուրդների բարեկամության  շքանշան
 Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության «Կյուրեղ և Մեթոդիոս» առաջին աստիճանի շքանշան
 Հարավսլավական աստղի շքանշան՝ ժապավենով
 Յարոսլավ Իմաստուն իշխանի երրորդ աստիճանի շքանշան
 Ֆրանցիսկ Սկորինայի մեդալ

Երկեր 

 «Песня ў дарогу» (1957)
 «Прадвесне ідзе па зямлі» (1959)
 «Сцяжок на мачце» (1959)
 «Званковы валет» (1961)
 «Неспакой» (1961)
 «Сіні домік, сіні дом» (1961)
 «Да новых венікаў» (1963)
 «Зялёны востраў» (1963)
 «Бальшак» (1965)
 «Дождж-грыбасей» (1966)
 «Перазовы» (1967)
 «Лісце трыпутніку» (1968)
 «Ці грэх, ці 2» (1970)
 «Загадкі» (1971)
 «А дзе ж тая крынічанька» (1972)
 «Русалка на Нарачы» (1974)
 «Як я вучыўся жыць» (1974)
 «Запаветнае» (1975)
 «Актавы» (1976)
 «У добрай згодзе» (1979)
 «Начлег на буслянцы» (1980), сборник пьес
 «Калі рана ўстанеш» (1984)
 «Святлынь» (1984)
 «Родныя дзеці» (1985), роман в стихах
 «Добры чалавек» (1987)
 «Повязь» (1987)
 «Перажыўшы вайну» (1988), повесть
 «Кантора» (1989)
 «Дыялог на хаду» (1990)
 «Роднае слова»

Գրականություն 
 Гілевіч Ніл // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.
 Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X
 Гилевич Нил // Кто есть кто в Республике Беларусь: Электронный справочник; БДГ on-line. — Эл. ресурс bdg.by

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Нил Гилевич в справочнике «Белорусские писатели»
 [knihi.com/Nil_Hilevic/ Нил Гилевич] в библиотеке «Беларуская Палічка»
 Сайт, посвящённый творчеству Нила Гилевича

Բելառուս գրողներ
Բելառուս բանաստեղծներ
Խորհրդային բանաստեղծներ
20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Բելառուսի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Բելառուս թարգմանիչներ
Բելառուս գրականագետներ
Բելառուս հասարակական գործիչներ
ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Բելառուս մանկագիրներ
Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ
Բելառուս գիտնականներ
Բելառուս դրամատուրգներ