Ուտելի սնկեր

Վնյախքքք չմդնիք հեջ բան էլ չկա գրած...

Ուտելի սնկեր, գոյություն ունի ուտելի սնկերի բազմաթիվ տեսակներ, աճեցված և հավաքված ամբողջ աշխարհում։ Սնկերը ունեն յուրահատուկ համ և հոտ, դրանցից մի քանիսը նրբախորտիկներ են և ունեն շատ բարձր գին։

Սննդային արժեք 
Շատ սնկեր համարվում են օգտակար և սննդարար, երբեմն նրանց անվանում են «անտառային» կամ «բուսական» միս։ Սնկերը հարուստ են սպիտակուցներով (պարունակում եմ նաև մինչև 1% ազատ ամինաթթուներ), ածխաթթուներով, սնկային շաքարո՝ միկոզայով և գլիկոգենով (այսպես կոչված «կենդանական օսլայով»)։ Սունկ պարունակում են հանքային նյութեր կալիում, ֆոսֆոր, ծծումբ, մագնեզիում, նատրիում, կալցիում, քլոր, վիտամիններ A (carotene), B խմբի վիտամիններ, վիտամին C, մեծ քանակությամբ վիտամին D և վիտամին PP.

Սնկերը պարունակում են նաև ֆերմենտներ (հատկապես շամպինիոններում), որոնք արագացնում են սպիտակուցների, ճարպերի և ածխաջրերի բաժանումը, նպաստում են սննդի ավելի լավ յուրացմանը։

ԽՍՀՄ-ում ընդունված էր ուտելի սնկերի բաժանումը սննդի արժեքի չորս խմբերի (ըստ Բ. Պ. Վասիլկովայի)։
 I.  Սպիտակ սունկ,  շեկլիկ
 II. Կաղնեսունկ, շամպինյոն, կեչասունկ, ալիքասունկ
 III. Աղվեսասունկ, կաթնասունկ, մախավիկ կանաչ
 IV. Մեղրասունկ, հովանոցասունկ, անձրևասունկ

4-րդ խմբի մեջ մտնում են հազվադեպ հանդիպող և քիչ հայտնի ուտելի սնկերը։

Ներկայումս հրաժարվում են սնկերը բաժանել սննդային խմբերի և յուրաքանչյուր տեսակի համար տրվում է սննդային արժեքի անհատական նկարագրություն, որը հաճախ նշվում է համաշխարհային խոհանոցում ազգային բնութագրերի մասին։

Պայմանականորեն ուտելի սնկեր 
Պայմանականորեն ուտելի սնկերը հում վիչակում ունենում են թունավոր կամ կծու համ, բայց խոհարարական մշակումից հետո դառնում են ուտելի։ Երբեմն պայմանական ուտելիության  այլ պատճառներ են բերվում։ Օրինակ, որոշ սնկեր ուտելի են միայն երիտասարդ տարիքում, մյուսները թունավորում են առաջացնում միայն որոշակի մթերքների հետ համատեղ օգտագործման դեպքում։

Ուտելի սնկերի տեսակներ 
Հաշվվում է ուտելի սնկերի մի քանի հազար տեսակ։ Նրանց ճնշող մեծամասնությունը մսոտ Մակրոմիցետներ են, սակայն որոշները բույսերի և այլ սնկերի պաթոգեններ են։
 Ձմեռային մեղրասունկ
 Ամառային մեղրասունկ
 Օղակաձև ստրոֆարիա
 Այգու շամպինյոն

Գրականություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Սնկերը մարդու սննդակարգում
 Հայկական Հանրագիտարան
 Կայքէջ mnp.am

Սնկեր
Սնկեր այբբենական կարգով
Սնկերի տիպեր
Ուտելի սնկեր
Սնկաբանություն
Սնկերի ձևաբանություն
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ