Ստեփան Առաքելյան

Ստեփան Խորենի Առաքելյան (), խորհրդային զորավար, գեներալ-գնդապետ (1990)։

Կենսագրություն  
Ծնվել է ինժեներ-մեխանիկի ընտանիքում։ 1945 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Թբիլիսի, որտեղ 1955 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ Նույն թվականին փորձել է ընդունվել Լենինգրադի նավաշինական ինստիտուտ։

1955 թվականից ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1958 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Ա. Ժդանովի անվան ռազմա-ինժեներական ուսումնարանը։ 1958 թվականի նոյեմբերից ծառայել է Գերմանիայում՝ խորհրդային զորքերի խմբավորման 1-ին գվարդիական ինժեներա-սակրավորական բրիգադի 709-րդ առանձնակի գվարդիական ինժեներա-կամրջաշինական գումարտակում՝ որպես անտառանյութի մթերման վաշտի հրամանատար, 1959 թվականի մարտից՝ ցցակամրջաշինական միջոցների վաշտի հրամանատար, 1962 թվականի մայիսից՝ ինժեներա-կամրջաշինական վաշտի հրամանատար։ 1964 թվականի դեկտեմբերից ծառայել է Մոսկվայի ռազմական օկրուգի (Մուրոմ) 86-րդ առանձնակի պոնտոնա-կամրջային գումարտակում՝ ինժեներա-կամրջաշինական վաշտի հրամանատար, 1966 թվականի նոյեմբերից մինչև 1968 թվականի սեպտեմբերը՝ առանձին պոնտոնա-կամրջային գումարտակի շտաբի պետ։

1972 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Վ. Կույբիշևի անվան ռազմաինժեներական ակադեմիան։ 1972 թվականի սեպտեմբերից ծառայել է Բալթյան ռազմական օկրուգում, 46-րդ առանձնակի պոնտոնա-կամրջային գնդի հրամանատար, 1975 թվականի ապրիլից՝ նույն օկրուգում (Կալինինգրադ) 11-րդ գվարդիական բանակի ինժեներական զորքերի հրամանատար։

1979 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի Վորոշիլովի անվան ռազմական ակադեմիան։ 1979 թվականի օգոստոսից եղել է Միջինասիական ռազմական օկրուգի ինժեներական զորքերի հրամանատար։ 1981 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1984 թվականի հուլիսը ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի 10-րդ գլխավոր վարչության տրամադրության տակ։ Մասնակցել է աֆղանական պատերազմին, որպես աֆղանական բանակի ինժեներական զորքերի հրամանատարի ռազմական խորհրդական։ 1984 թվականի հուլիսից ծառայել է ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության ինժեներական զորքերի գլխավոր վարչության վերանորոգման և շահագործման վարչության պետ։ 1985 թվականի դեկտեմբերից եղել է ԽՍՀՄ ՊՆ ինժեներական զորքերի շտաբի պետ, հրամանատարի առաջին տեղակալ։ Մասնակցել է Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին։ 1988 թվականի փետրվարից եղել է ԽՍՀՄ ՊՆ կենտրոնական ճանապարհաշինական վարչության պետ։ Նրան գեներալ-գնդապետի զինվորական կոչում շնորհվել է 1990 թվականի փետրվարի 17-ին։ 1992 թվականից գտնվել է պահեստազորում, 2006 թվականից՝ պաշտոնաթող զինվորական։

Բնակվել է Մոսկվայում։ Աշխատել է Ռուսաստանի Հատուկշին վարչությանը կից №1 Ճանապարհաշինարարական վարչության Դաշնային պետական ​​միացյալ ձեռնարկության ներկայացուցիչ։ Կոմերիտմիության անդամ է եղել 1951-1958, ԽՄԿԿ անդամ 1959-1991 թվականներին։

Մահացել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ին։ Թաղված է Հայրենիքի պաշտպանների պանթեոնում։

Պարգևներ 
 Կարմիր դրոշի շքանշան,
 «ԽՍՀՄ զինված ուժերում հայրենիքին ծառայելու համար» 2-րդ և 3-րդ աստիճանի շքանշան.
 «Մարտական ​​ծառայության  համար» մեդալ
 Հոբելյանական մեդալ «Մարտական ​​արիության համար։Ի նշանավորումն Վ.Ի.Լենինի ծննդյան 100-ամյակի»
 «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում տարած  Հաղթանակի քսան ամյակ» հոբելյանական մեդալ.
 Մեդալ «ԽՍՀՄ զինված ուժերի վետերան»,
 «Մարտական ​​Համագործակցության ամրապնդման համար» մեդալ,
 «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 40 տարի» հոբելյանական մեդալ,
 «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 50 տարի» հոբելյանական մեդալ,
 «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 60 տարի» հոբելյանական մեդալ,
 «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 70 տարի» հոբելյանական մեդալ,
 «Անբասիր ծառայության համար» 1-ին, 2-րդ, 3-րդ աստիճանի մեդալներ,
 ԽՍՀՄ մեդալներ,
 ՌԴ մեդալներ,
 Կարմիր դրոշի շքանշան (Աֆղանստանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետություն),
 «Արիության համար» շքանշան (Աֆղանստանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետություն)։

Գրականություն 
 Меружанян А. Маршалы, генералы и адмиралы армянского происхождения в Санкт-Петербурге. — Санкт-Петербург: «Роза ветров»,2014. — С. 50. — ISBN 978-5-906634-11-5
 Военный энциклопедический словарь инженерных войск. — М.: ВИА, 2004.
 Высоких В. Е. Дороги в Нечернозёмной зоне РСФСР (1988—1998). — Киров, 2010.
 Генерал Степан Аракелян: «В афганских горах мы переговаривались по-армянски»/«Ноев ковчег», N 2 (125), февраль 2008 г.

Ծանոթագրություններ 

ԽՄԿԿ անդամներ
Հայ գեներալներ
Հայ գնդապետներ
Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի լիկվիդատորներ
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ