Ռիշի Սունակ

Ռիշի Սունակ (, произношение: , ), բրիտանական պետական և քաղաքական գործիչ։ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ից։

Մեծ Բրիտանիայի պատմության մեջ փանջաբական ծագման և հինդուական դավանանքի առաջին վարչապետը։ 2022 թվականից ղեկավարում է Մեծ Բրիտանիայի Պահպանողական կուսակցությունը։

Նախկինում՝ գլխավոր քարտուղար (2019-2020) և Մեծ Բրիտանիայի Գանձապետարանի կանցլեր (2020-2022)։

Կենսագրություն 
Ռիշի Սունակը ծնվել է 1980 թվականի մայիսի 12-ին Սաութհեմփթոնում, պետական առողջապահական համակարգի ընդհանուր բժիշկ Յաշվիր Սունակի և դեղագործ Ուշի Սունակի ընտանիքում։ Սունակի ծնողները՝ հնդիկ, Բրիտանիա են ներգաղթել Արևելյան Աֆրիկայից, որտեղ իրենց հերթին նրանց ծնողները գաղութատիրական ժամանակներում գաղթել են Փանջաբից, ընդ որում՝ ինչպես ներկայիս Հնդկաստանի, այնպես էլ ներկայիս Պակիստանի տարածքից։ Հայրը՝ Յաշվիր Սունակը, ծնվել և մեծացել է Քենիայի գաղութում և պրոտեկտորատում (ներկայիս Քենիա) և աշխատում է որպես առողջապահության ազգային ծառայության ընդհանուր բժիշկ։ Նրա մայրը՝ Ուշա Սունակը, ծնվել է Տանգանիկայում (որը հետագայում դարձավ Տանզանիայի մի մասը), դեղագործ էր և 1995-2014 թվականներին աշխատել է Սաութհեմփթոնում գտնվող Սունակի դեղատանը, ինչպես նաև ունի Աստոնական համալսարանի աստիճան։

Միջնակարգ կրթությունը ստացել է հեղինակավոր մասնավոր դպրոցում՝ Վինչեստերի քոլեջում։ 2001 թվականին ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանի Լինքոլն քոլեջը, որտեղ սովորել է փիլիսոփայություն, քաղաքականություն և տնտեսագիտություն։ 2001-2004 թվականներին աշխատել է Goldman Sachs-ում, այնուհետև ստացել է բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի կոչում Սթենֆորդի համալսարանում։ Վերադարձել է Սիթի և աշխատել Հեջ ֆոնդերում։ Նա հիմնադրել է 1 միլիարդ դոլար արժողությամբ համաշխարհային ներդրումային ընկերություն, որը մասնագիտանում է Մեծ Բրիտանիայում փոքր բիզնեսի աջակցության մեջ։

Քաղաքական կարիերա 
2015 թվականին հաղթել է Ռիչմոնդ շրջանի (Յորքս) խորհրդարանական ընտրություններում՝ 51,4 տոկոս արդյունքով՝ 11 տոկոսով վատթարացնելով պահպանողականների նույն ցուցանիշը 2010 թվականի ընտրություններում։ Այնուամենայնիվ, հաղթանակը համոզիչ էր. մրցակիցներից ուժեղագույնը՝ անկախության կուսակցության թեկնածու Մեթյու Քուքը, ստացել է ընտրողների ընդամենը 15,2 տոկոսի աջակցությունը։ 2017 թվականին Սունակն արդեն ստացել է ձայների 63,9 տոկոսը, իսկ երկրորդ լեյբորիստ Դեն Փերին՝ 23,4 տոկոսը։

2018 թվականի հունվարի 9-ին վարչապետ Թերեզա Մեյը կազմակերպել էր կրտսեր նախարարների զանգվածային կադրային վերադասավորումներ, որոնց արդյունքում Ռիշի Սունակն առաջին անգամ ներգրավվել էր կառավարությունում՝ որպես բնակարանային և կոմունալ տնտեսության, համայնքների և տեղական ինքնակառավարման նախարարի խորհրդարանական օգնական։

2019 թվականի հուլիսի 24-ին Բորիս Ջոնսոնի կառավարության ձևավորման ժամանակ նշանակվել է Գանձապետարանի գլխավոր քարտուղար՝ իրավունք ստանալով անհրաժեշտության դեպքում մասնակցել Կաբինետի նիստերին։

2019 թվականի դեկտեմբերի 12-ին նա իր ընտրատարածքում հաղթանակ տարավ 63,6% արդյունքով՝ ոչ մի շանս չթողնելով մրցակիցներից ուժեղագույնին՝ լեյբորիստ Թոմաս Քիրքվուդին (16,4 %);

Գանձապետարանի Կանցլեր 
2020 թվականի փետրվարի 13-ին Սաջիդ Ջավիդի հրաժարականից հետո տեղափոխվել է Ջոնսոնի երկրորդ կաբինետ՝ Գանձապետարանի կանցլերի պաշտոնում։

2020 թվականին կորոնավիրուսային վարակի տարածման պատճառով COVID-19-ը ֆինանսական օգնության միջոցներ է տրամադրել փակ ռեստորանների սեփականատերերին և հասել է բյուջեի հաստատումը ավելի ուշ ժամկետի հետաձգմանը։ Լինելով Եվրամիությունից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալու կողմնակից՝ Այնուամենայնիվ առճակատման մեջ է մտել Բորիս Ջոնսոնի հետ ԵՄ-ի հետ հետագա տնտեսական փոխգործակցության պայմանների մասին համաձայնագրի կնքման հարցում (ի տարբերություն վարչապետի, որն անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է գործարքից լիակատար հրաժարման, Սունակն անհրաժեշտ է համարել համաձայնագրի ստորագրումը մինչև 2020 թվականի հոկտեմբերի 15-ը)։

2020 թվականի հուլիսի 8-ին Սունակը հրապարակեց ճգնաժամից դուրս գալու ծրագիրը՝ հայտարարելով աշխատատեղերի պահպանման միջոցառումների մասին և հայտնեց, որ համաճարակի սկզբից ի վեր կառավարությունը 160 միլիարդ ֆունտ է ծախսել դրա հետևանքները հաղթահարելու համար։ Սունակի խոսքով՝ խիստ հակահամաճարակային միջոցառումների ժամանակ վճարովի արձակուրդների սխեման աստիճանաբար կփակվի մինչև 2020 թվականի հոկտեմբեր (ընդ որում՝ ընկերությունների սեփականատերերը պետք է 1000 ֆունտ ստեռլինգի չափով օգնություն ստանան արձակուրդի ուղարկված յուրաքանչյուր աշխատակցի համար, ինչը գանձարանին կարժենա 9 մլրդ ֆունտ)։

2021 թվականի մարտին նոր պետական բյուջեի նախապատրաստման ժամանակ հայտարարվեց, որ 2020 թվականի մարտից հակաքովիդային միջոցառումների ընդհանուր արժեքը կազմել է 280 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ։

2022 թվականի հուլիսի 5-ին հրաժարական է տվել՝ նշելով․ «Մեծ պատիվ էր այդ դերը կատարելը, բայց ցավում եմ, որ այլևս չեմ կարող մաքուր խղճով շարունակել դա անել»։

Պահպանողական կուսակցության առաջնորդության համար պայքար 
2022 թվականի հուլիսի 13-ին տեղի ունեցավ կուսակցության առաջնորդի ընտրությունների առաջին փուլը, որը կազմակերպվել էր Բորիս Ջոնսոնի հրաժարականի մասին հայտարարությունից հետո։ Այս փուլում թեկնածուների օգտին քվեարկել են պահպանողական խորհրդարանականները, և վերջին տեղում մնացած կամ 30 ձայնից պակաս հավաքած հավակնորդները դուրս են մնացել հետագա պայքարից։ Ռիշի Սունակը ստացել է 88 պատգամավորների աջակցությունը և դարձել քվեարկության հաղթող։ Երկրորդ տեղում 67 ձայնով մնացել է Պենի Մորդոնտը, երրորդ տեղում՝ Լիզ Թրասը (նրա թեկնածությանը կողմ է քվեարկել 50 պատգամավոր)։

2022 թվականի հուլիսի 14-ին երկրորդ փուլի արդյունքներով առաջին երեք տեղերը բաշխվել են նույն կարգով, սակայն այժմ Սունակը հավաքել է 101 ձայն, Մորդոնտը՝ 83, իսկ Թրասսը՝ 64 ձայն։

2022 թվականի հուլիսի 20-ին խորհրդարանականների քվեարկության վերջին փուլում Սունակը ստացել է 135 ձայն և Լիզ Թրասի հետ (113 ձայն) անցել է եզրափակիչ փուլ՝ կուսակցության շարքային անդամների քվեարկություն։

Սեպտեմբերի 5-ին հայտնի է դարձել, որ Պահպանողական կուսակցության նոր առաջնորդ է ընտրվել Լիզ Թրասը, որը հավաքել է ձայների 57,4 տոկոսը։

2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Լիզ Թրասը հրաժարական տվեց վարչապետի պաշտոնից։ Այդ կապակցությամբ հոկտեմբերի վերջին նշանակվել են Պահպանողական կուսակցության նոր առաջնորդի և, համապատասխանաբար, վարչապետի ընտրությունները։ Ռիշի Սունակը կրկին դիտվում էր որպես մրցավազքի ֆավորիտ, կուսակցության առաջնորդ և վարչապետ դառնալու նրա հնարավորությունները գնահատվում էին 50%։

2022 թվականի հոկտեմբերի 24-ին դարձել Է Պահպանողական կուսակցության նոր առաջնորդը՝ Բորիս Ջոնսոնի և Փենի Մորդոնտի՝ ընտրություններին մասնակցելուց հրաժարվելուց հետո միակ թեկնածուն լինելով։

Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ 
2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Սունակը Բուքինգհեմյան պալատում հանդիպեց թագավոր Չարլզ III-ի հետ, որը նրան նշանակեց վարչապետ և հանձնարարեց կառավարություն կազմել։ Նույն օրը Սունակը ձևավորեց իր կաբինետը, որտեղ մի քանի առանցքային նախարարներ պահպանեցին նախկին պորտֆելները։

2023 թվականի հունվարի 14-ին հայտարարել Է Ուկրաինային 14 Challenger 2 տանկ տրամադրելու մտադրության մասին, ինչպես նաև կոչ Է արել Գերմանիային և մյուս դաշնակիցներին սկսել ծանր զինտեխնիկա մատակարարել այդ երկրին՝ «հնարավորությունների պատուհանը» օգտագործելու համար, քանի դեռ Ռուսաստանը վերականգնում է ուժերը տեղի ունեցած անհաջողություններից հետո։

2023 թվականի հուլիսի 20-ին տեղի ունեցան համայնքների պալատի լրացուցիչ ընտրություններ երեք շրջաններում, որոնք համարվում էին պահպանողականների հուսալի հենակետը։ Այնուամենայնիվ, մինչ Բորիս Ջոնսոնի նախկին շրջանը կուսակցությունը դժվարությամբ կարողացավ պահել, մյուս երկուսում պարտությունները ընկալվեցին որպես ընտրողների կողմից Պահպանողական կուսակցության աջակցության անկման դրսևորում։ Մասնավորապես, երիտասարդ լեյբորիստ Կիրա Մատերան դարձել է 1945 թվականից ի վեր մեծամասնության ամենամեծ կորուստը (այս շրջանում նախորդ ընտրություններում պահպանողականները հաղթել են՝ 20137 ձայնով առաջ անցնելով լեյբորիստական թեմայից)։

Անձնական կյանք 
Ըստ կրոնական համոզմունքների՝ Սունակը հինդուիստ է։

Ռիշի Սունակն ամուսնացած է Infosys ընկերության համահիմնադիր Նարայանա Մուրթիի դստեր՝ Աքշատի հետ։ Ունի երկու դուստր՝ Կրիշնան (ծնվ․ 2011) և Անուշկան (ծնվ․ 2013)։

2022 թվականի մայիսին Սունակը դարձել է առաջին շարքի առաջին քաղաքական գործիչը, որը հայտնվել Է «The Sunday Times» թերթի կազմած Մեծ Բրիտանիայի ամենահարուստ մարդկանց ցուցակում (կնոջ հետ նրա ընդհանուր կապիտալը գնահատվել է 730 միլիոն ֆունտ ստերլինգ, ինչը նրանց ապահովել է 222-րդ տեղը վարկանիշում)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 

Միացյալ Թագավորության վարչապետներ
21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Պետության գործող ղեկավարներ