Ագրիպա Դ’Օբինե

Ագրիպա Դ’Օբինե (, ), ֆրանսիացի բանաստեղծ, գրող և Ուշ վերածննդի ժամանակաշրջանի պատմաբան։ Կալվինականության խիստ հետևորդ։ Լուի Արև արքայի սիրեցյալ օրիորդ Մենտենոնի պապը։ Որոշ հետազոտողներ համեմատում են Ագրիպա Դ’Օբինեի պոեզիայի մեջ ունեցած ներդրումը Շեքսպիրի և Միլթոնի ներդրման հետ։

Կենսագրություն 
Իրավաբան Ժան Դ’Օբինեի և տիկին դե Բրիի որդին է։ «Նրա մայրը մահացել է ծննդաբերության ժամանակ, նրան հավատի հանդեպ խիստ ծառայության ոգով կալվինական է դաստիարակել հայրը»։ Սովորել է Փարիզում, հումանիստ Մաթյե Բերոալդի մոտ (ֆր․)։ 1562 թվականին, երբ հուգենոտները վտարվել են քաղաքից, իր դաստիարակի հետ միասին փախել է ռեֆորմատներով լեցուն Օռլեան։ 1565 թվականին սովորել է Թեոդոր դե Բեզի մոտ՝ Ժնևի բողոքական քոլեջում։ 1568 թվականին, սավանից պարան պատրաստելով, թաքուն լքել է Բերոալդին` միանալով հուգենոտների բանակին։

Ծառայության է անցել Հենրի IV-ի մոտ։ Բարդուղիմեոսյան գիշերից երեք օր առաջ հեռացել է Փարիզից։ Պալատական ծառայության է վերադարձել 1573 թվականին՝ նշանակվելով թագավորական ձիապան։

Մասնակցել է բազմաթիվ մարտերի, այդ թվում Ժարնակի, 1569 թվականին՝ Մոնկոնտուրի, 1587 թվականին՝ Կուտրայի և 1590 թվականին՝ Իվրիի ճակատամարտերին։ Ընդհանուր առմամբ կռվել է շուրջ 30 տարի․ Հենրի IV-ի թագավորության ժամանակ Ագրիպա Դ’Օբինեն ևս 30 տարի իր ձեռքն է վերցրել գրիչն ու գրել է՝ իր ժամանակաշրջանի մասին թողնելով հուշագրություններ և գեղարվեստական պոեմ։

Ստեղծագործություն 
Ագրիպա Դ՚Օբինեի գրական ստեղծագործությունը ծավալուն և բազմազան է, ինչպես 2001 թվականին նշել է հետազոտող Գ. Շրենկը, «նրա ստեղծագործությունների ամբողջական ցանկը դեռ պետք է կազմվի»։

«Գարուն» 
«Գարուն» (Le Printemps) գիրքը ներառում է ստանսների, ներբողների և սոնետների ընտրանի. վերջիններս միավորվել են «Գեկատոմբա Դիանե» (L’Hécatombe à Diane, հրատարակվել է 1874 թվականին) շարքի մեջ, որի վրա աշխատանն սկսվել է դեռևս 1571 թվականին և շարունակվել մինչև 1620-ական թվականներ։

«Գեկատոմբա Դիանան» ներառում է հարյուր սոնետներ, որոնք կայուն են պետրարկիզմի ոգով և նվիրված են բանաստեղծի 1571-1573 թվականների սիրեցյալին՝ Դիանա Սալվիատիին, որը Պիեռ Ռոնսարի սիրեցյալ Կասանդրայի զարմուհին էր։ Ընդօրինակելով «Երգերի գրքին», կառուցվածքային առումով, կրկնելով սիրեցյալի դիմանկարը՝ ըստ Ֆրանչեսկո Պետրարկա կանոնի, Դ՚Օբինեն, ըստ էության, վերացրել է իտալացի բանաստեղծի կողմից մանրամասնորեն արտաբերված սիրո փիլիսոփայությունը և ամբողջությամբ կենտրոնացել է զգացմունքի երկակիության վրա՝ «լինելով հոգեմաշ սիրո և տառապանքի միջև»։ «Գարնան» ողբերգական պաթոսը, որտեղ Պետրարկան զգալի չափով ճշգրտվում է Լուցիուս Աննեուս Սենեկայի ոգով արյունոտ բանաստեղծությամբ և աստվածաշնչյան պատկերավորությամբ, գիրքը զգալիորեն տարբերում է ֆրանսիական պետրարկիզմի մյուս հուշարձաններից։

Ինչպես նշել է Յ․ Բ․ Վիպերը, սոնետները և հատկապես Ագրիպա Դ՚Օբինեի ստանսներն իրենց առոգանությամբ տարբերվում են Պլեադայի բանաստեղծների համանման ստեղծագործություններից և ավելի շուտ արձագանքում են Դյու Բարտասի ստեղծագործությանը. Ի տարբերություն ներդաշնակության և համաչափության ձգտման՝ այստեղ, ընդհակառակը, ամեն ինչ լի է աններդաշնակությամբ և անչափության զգացումով։ Ստանսների մեծ մասը զարդարված է կատաղի, պարոքսիզմալ հուսահատությամբ։ Ագրիպայի հուսահատությունն ընդունում է տիեզերական բնույթ. այն վերաճում է աշխարհի հետ բաժանվելու զգացողության, ներկում է իրականության բանաստեղծի բոլոր ընկալումները, դրդում նրան ապավինել կործանման, անկման, հալեցման նկարներին, ապա գործն էլ վերափոխվում է ֆանտաստիկ տեսիլքների։ Ստանսների երկրորդ յուրատեսակ առանձնահատկությունն այն է, որ այն նախկինում անտեսանելի դինամիզմ է զգացմունքների փոխանցման և շարժման մեջ։ Ագրիպայի զգացմունքները թափվում են հոսքի տեսքով՝ առաջացնելով ռիթմի արտասովոր, ինքնաբուխ և հզոր պոռթկումներ։

Ողբերգական պոեմներ 
Ագրիպա Դ'Օբինեի ամենահայտնի ստեղծագործությունները «Ողբերգական պոեմներն» են («Les Tragiques», թողարկված L.B.D.D. կեղծանվամբ 1616 թվականին. գիրքը հաջողություն է ունեցել և վերահրատարակվել է 1630 թվականին)։ Գրքի վրա աշխատանքի մեկնարկի հավանական ամսաթիվը 1577 թվականն է։ Ողբերգական պոեմները բաղկացած են 9302 բանաստեղծություններից, որոնք բաժանված են յոթ մասի (գրքերի)։ Առաջին երեք գրքերում նկարագրված են Ֆրանսիայում քաղաքացիական պատերազմի ձախորդությունները և պարունակում են Հենրի III-ի և Եկատերինա Մեդիչիի վանող դիմանկարները։ 4-րդ գրքից սկսած՝ տեղի ունեցածի մասշտաբը ձեռք է բերել տիեզերական բնույթ, բանաստեղծը նկարագրել է սրբերի գործերը, հետո վերադարձել է բողոքականների ռազմական նվաճումներին, բայց արդեն կարծես թե Աստվածային սկզբունքով պատված։ Վերջին երկու գրքերը դիդակտիկ բնույթ են կրում. բանաստեղծությունները պսակված են Վրիժառու Հիսուսի Սարսափելի դատաստանի պատկերներով։

Բանաստեղծության ողբերգական պաթոսը, բարոկկոյի գծերով նշվող գեղարվեստական ոճը, հեղինակի քաղաքացիական դիրքորոշումը, որը չի թաքցնում հակվածությունները, վկայում են Վերածննդի դարաշրջանի հումանիստական գրականության գագաթնակետի և մայրամուտի մասին։

Ագրիպպաս Դ'Օբինեն հենվել է հերոսական պոեմի ժանրի վրա, որը ճանաչվել է Պլեադայի պոետների, այդ թվում՝ Պիեռ Ռոնսարի բանաստեղծների կողմից, բայց նրան հատուկ աշխարհայացքային լարվածություն և պաթետիկա է հաղորդել։ Բանաստեղծի աղբյուրների թվում են Ռոնսարի, Լուկանոսի, Օվիդիոսի, Յուվենալի, Պլատոնի, Տասսոյի «Հիմները» և «Դատողությունները», Եկեղեցու հայրերի ստեղծագործությունները։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն, հղումներ 
 Վելիկովսկի Ս: Թեոդոր Ագրիպա դ’Օբինե (1552—1630)
 
  Ագրիպե Դ'Օբինեյի Ընկերների Ասոցիացիայի Կայքը
 Թեոդոր Ագրիպա Դ’Օբինե։ Բարոն դե Ֆենեսի արկածները։ Կյանքը պատմում է իր երեխաներին:
 Փախսարյան Ն. Տ. Դ’Օբինեյի գեղարվեստական մեթոդի յուրահատկությունը «Բարոնի ֆենեսի արկածները»
 Ֆրոլովա Ա.Ի. Ֆրոլովա Ա. ի. Ագրիպպի Դ’Օբինեյի «Ողբերգական պոեմներում» հեղինակի անվան նշանակությունը
 Ֆրոլովա Ա.Ի. Ագրիպա Դ’Օբինեյի «ողբերգական պոեմները» XVI—XVII դարերի ֆրանսիական մշակույթի համատեքստում
 Patricia Eichel-Lojkine. Le corps offert en parure à la Dame : sur un «poème d’amour» d’Agrippa d’Aubigné
 Madeleine Lazard. Agrippa d’Aubigné. P., Fayard, 1998.
 Emmanuel Buron. «Je veille et j’ay peur de m’ennuyer». L’ode XIII du Printemps d’Agrippa D’Aubigné
 Elliott Forsyth. La Justice de Dieu: Les Tragiques d’Agrippa d’Aubigné et la Reforme protestante en France au XVIe siècle. P., Champion, 2005. 
 Jody M. Enders. The Rhetoric of Protestantism: Book I of Agrippa. D’Aubigné's Les Tragiques. Rhetorica, vol. 3, № 4, 1985.

Արտաքին հղումներ 
 Ագրիպա Դ’Օբինեի կենսագրություն 

Ֆրանսիացի գրողներ
Ֆրանսիացի բանաստեղծներ
Հուգենոտներ
Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Ֆրանսալեզու գրողներ
Ֆրանսիացի զորավարներ
Ֆրանսիացի կալվինիստներ