Տափաստանային արտույտ

Տափաստանային արտույտ կամ սովորական տափաստանային արտույտ կամ ջուրբայ կամ կալանդրա () ճնճղուկանմանների ընտանիքի արտույտների տեսակի թռչուն (Alaudidae):

Արտաքին տեսք 
Այն խոշոր արտույտ է 17,5-20 սմ երկարությամբ խղճուկ տեսքով։ Արտույտների մարմինը վերևից շագանակագույն է ներկված, իսկ մարմնի ներքին հատվածը՝ սպիտակ, կրծքավանդակի վրա երկու մեծ սև կետերով։ Թևի հետևի լուսանցքում կա սպիտակ շերտ (նկատելի է միայն թռիչքի ժամանակ), արտաքին պոչի փետուրները նույնպես սպիտակ են։

Ենթատեսակներ 
Առանձնացվում է չորս ենթատեսակ. 
 Արևմտյան տափաստանային արտույտ (M. c. calandra) - (Linnaeus, 1766): Հայտնաբերվել է հարավային Եվրոպայում և հյուսիս-արևմտյան Աֆրիկայում մինչև Թուրքիա (բացառությամբ հարավ-կենտրոնական և հարավ-արևելյան Թուրքիայից), Անդրկովկասում և հյուսիս-արևմտյան Իրանում
 Արևելյան տափաստանային արտույտ (M. c. psammochroa) - Hartert, 1904: Հայտնաբերվել է հյուսիսային Իրաքից և հյուսիսային Իրանից մինչև Թուրքմենստան և Ղազախստան
 M. c. gaza - Meinertzhagen, R, 1919: Հայտնաբերվել է Սիրիայի արևելքից և հարավ-արևելյան Թուրքիայից մինչև հարավ-արևմտյան Իրան
 Լևանտ տափաստանային արտույտ (M. c. hebraica) - Meinertzhagen, R, 1920: Գտնվել է հարավ-կենտրոնական Թուրքիայից և Սիրիայի հյուսիս-արևմուտքից մինչև Իսրայել և արևմտյան Հորդանան

Տարածվածություն 
Տափաստանային արտույտները ապրում են այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Ադրբեջանը, Ալբանիան, Ալժիրը, Հայաստանը, Աֆղանստանը, Բուլղարիան, Բոսնիա և Հերցեգովինան, Հունաստանը, Վրաստանը, Եգիպտոսը, Իսրայելը, Իրաքը, Իրանը, Իսպանիան, Իտալիան, Ղազախստանը, Կիպրոսը, Ղրղզստանը, Լիբանանը, Լիբիան, Մակեդոնիան, Մարոկկոն, Մոլդովան, Պաղեստինը, Պորտուգալիան, Ռուսաստանի Դաշնությունը, Ռումինիան, Սաուդյան Արաբիան, Սերբիան, Սիրիան, Սլովենիան, Տաջիկստանը, Թունիսը, Թուրքմենստանը, Թուրքիան, Ուզբեկստանը, Ուկրաինան, Ֆրանսիան, Խորվաթիան, Չեռնոգորիան։

Կենսակերպ
Բույնի տեղավորման համար այս թռչունները նախընտրում են բաց տարածքներ, ինչպիսիք են տափաստանները։ Տաափաստանային արտույտը բույնը կառուցում է գետնի վրա, բնում դնում է 4-5 ձու։ Այս թռչունների հիմնական սնունդը հացահատիկն է։ Զուգավորման շրջանում նրանց «սննդակարգը» լրացնում են նաև միջատները։ Երգը հիշեցնում է դաշտային արտույտի երգ, բայց ավելի բարձր։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Հղումներ 
 Ռուսաստանի ողնաշարավոր կենդանիներ։ Տափաստանային արտույտ .

Արտույտներ
Եվրասիայի թռչուններ
Աֆրիկայի թռչուններ
Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ