Աբրահամ Նեմեթ

Աբրահամ Նեմեթ (, ), ամերիկացի մաթեմատիկոս և գյուտարար։ Նա Դետրոյթում և Միչիգանում  Դետրոյթի Բարեգթության Համալսարանի մաթեմատիկայի   պրոֆեսոր էր։ Նեմեթը եղել է կույր։ Առավել հայտնի է դարձել կույրերի համար մաթեմատիկա կարդալու և գրելու համակարգը զարգացնելու շնորհիվ։ Աբրահամը շնորհալի երեխա էր և սովորեց դաշնամուր նվագել, օգտագործելով բրայլի գրերը։ Նրան աներևակայելիորեն հմայեց այն, ինչը հետո նա անվանեց «մաթեմատիկայի գեղեցկությունը»։

Կենսագրություն

Մանկություն և երիտասարդություն 

Նեմեթը ծնվել է 1918 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Նյու Յորքում Ստորին Իստ Սայդում (Մանհեթեն)՝  հունգարիացի հրեա ներգաղթյալների մի մեծ ընտանիքում, որանք խոսում էին իդիշ։ Նա կույր է ծնվել։

Սկզբում նա հաճախել է հանրային դպրոցներ, բայց նախնական և միջնակարգ կրթության մեծ մասը ստացել է Նյու Յորքի Յոնկերսի հրեական գիլդիայի կույրերի համար նախատեսված դպրոցում։

Բարձրագույն կրթություն 
Աբրահամն ավարտել է Բրուքլինի քոլեջը, որտեղ սովորել է հոգեբանություն։ Ուսանողական տարիներին՝ 1930-ական թվականներին, նրան մի քանի անգամ մերժել են, որն ընտրել էր մաթեմատիկան որպես հիմնական մասնագիտությունուն։

Այն ժամանակ կարծում էին, որ կույր մարդը չի կարողանա հետևել գրատախտակին գրված հավասարումներին և լուծումներին

Չնայած 1940-ին ավարտելուց հետո նա չէր կարողանում աշխատանք գտնել որպես հոգեբան, բայց նրան խորհուրդ տվեցին ավելի մասնագիտորեն կատարելագործվել։ 1942 թվականին նա ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը՝ հոգեբանության արվեստի մագիստրոսի կոչումով։

Այնուամենայնիվ, Կոլումբիայի համալսարանի նման հեղինակավոր հաստատության նույնիսկ ամենաբարձր աստիճանը չի օգնել նրան աշխատանք գտնել այդ ոլորտում։

Հետագա կյանք 
1944 թվականրն ամուսնացել է Ֆլորենս Ուայզմանի հետ։

Դեռ գործազուրկ լինելով՝ նրան կույրերի ամերիկյան հիմնադրամից մի քանի առաջադրանք հանձնարարվեց, այդ թվում՝ գործարանում բարձ կարելը, բեռնատար մեքենաներում տուփեր բեռնելը և ծրարներում գրամոֆոնային ասեղները հաշվելը։

Խոսակցություններից դրդված՝ նա թողել է իր ցերեկային աշխատանքը և սկսել աշխատել Կոլումբիայի համալսարանի մաթեմատիկայի դոկտորի գիտական աստիճանի վրա։

Նեմեթը սկսել է հաճախել մաթեմատիկայի երեկոյան դասընթացների՝ հաշվարկներ կատարելով իր սեփական կարճ ոճով։

Նա նաև կամավոր հանդես է եկել որպես Բարձրագույն մաթեմատիկայի ուսուցիչ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո զորացրված  զինվորների համար։

Աբրահամը սկսեց ոչ ֆորմալ կերպով կիսվել իր խորհրդանիշներով ուրիշների հետ, նրա ծածկագիրն արագորեն տարածվեց և ընդունվեց։

1950 թվականին նա տպագիր տառերը ներկայացրեց Ամերիկյան բրայլյան կոմիտեին։

1950-ականների կեսերին Նեմեթի օրենսգիրքն ընդունվեց ազգային խմբերի կողմից և ընդգրկվեց գրքերում՝ գյուտարարին հաղորդելով կարիերայի նոր մակարդակ։

1955 թվականին Նեմեթին հրավիրեցին Դեթրոյթի համալսարան՝ կավիճ օգտագործող տեսողություն չունեցող ուսանողներին մաթեմատիկա դասավանդելու համար։ Նա շարունակեց դասավանդել մինչ իր կենսաթոշակը `1988 թվականը։

Թոշակի ընթացքում Նեմեթը շարունակել է աշխատել ծածկագրի վրա։ Նա մանկուց եղել է հրեական կազմակերպության ակտիվ անդամ, իսկ թոշակի անցնելուց ի վեր եբրայերեն աղոթքների գրքերը բրայլյան լեզվով է արտագրել։

Եղել է Կույրերի ազգային ֆեդերացիայի անդամ։ Նա գրել է մի քանի պատմվածքներ և խոսել NSF-ի համար՝ խոսելով կույր մաթեմատիկոսի իր կյանքի մասին։

2006-ի փետրվարին նա սրտի կաթված է ստացել։ 

2009-ի հուլիսի 9-ին նա արժանացել է «Jacob Bolotin» մրցանակի։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Profile of Abraham Nemeth at the MathSpeak Initiative web site 
 North Carolina Conference on Visual Impairment and Blindness page with a biographical section on Nemeth
 Interview with Abraham Nemeth at nextbook.org
 Information on the origins and rules of MathSpeak
“To Light A Candle with Mathematics”: a short story by Nemeth published in the short story collection “As The Twig Is Bent”, part of the NFB Kernel Book series.
Nemeth's Braille Award

 Photo Blog to Nemeth's 3 day visit to The New York Institute for Special Education (October 2007)

Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ
Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Ամերիկացի գյուտարարներ