Օտարուհին

«Օտարուհին» (), Սերգեյ Դովլաթովի վիպակը, որը գրվել է 1985 թվականին Նյու Յորքում և առաջին անգամ հրատարակվել է «Russica Publishers» հրատարակչությունում 1986 թվականին: Հեղինակի առաջին գեղարվեստական գիրքն է Ամերիկայում կյանքի մասին:

Հեղինակի խոսքով՝ այս գիրքը, ինչպես և ավելի ուշ ստեղծված «Մասնաճյուղը», բոլորովին էլ Ամերիկայի մասին չէ, քանի որ «դրանցում կենտրոնական կերպարներ են մնում ռուս գաղթականները»:

2013 թվականին Աշդոդի «Կոնտեքստ» թատրոնը (Իսրայել) բեմադրել է «Օտարուհին» ներկայացումը (բեմական տարբերակի հեղինակ՝ Միխայիլ Տեպլիցկի).

Բովանդակություն 
Վիպակի գործողությունը ծավալվում է Նյու Յորքի ռուսական շրջանում, որտեղ հաստատվել են ռուսական արտագաղթի «երրորդ ալիքի» ներկայացուցիչները: Կերպարների թվում են ֆոտոստուդիայի սեփականատեր Եվսեյ Ռուբինչիկը, որն արդեն իննը տարի վճարում է իր ձեռնարկության պարտքերը, «Դնեպր» խանութի սեփականատեր Զյամա Պիվովարովը, որը տեղի բնակիչներին մատակարարում է Վոլոգդայի յուղ և Ռիգայի շպրոտ, այլախոհ Կարավաևը, որին Ամերիկայում պակասում են «մարքսիզմը և պատժիչ մարմինները», անշարժ գույքի առևտրական Արկաշա Լերները, որն ունի «նյութական բարեկեցության յուրահատուկ շնորհ»:

Վիպակի գլխավոր հերոսուհին Մարուսյա Թաթարովիչն է: Լինելով նոմենկլատուրային ծնողների դուստր՝ նա ԽՍՀՄ-ից հեռանալու ակնհայտ պատճառ չուներ: Սակայն ինչ-որ պահի երիտասարդ կնոջը թվացել է, որ «ամեն ինչ արդեն եղել է», և մի օր նա որդու հետ վայրէջք է կատարել Քենեդիի անվան օդանավակայանում։

Մարուսյայի կյանքը Նյու Յորքում աշխատանք գտնելու, հարմարվելու, փոքր բնակարանի համար կահույք ձեռք բերելու փորձել են: Կնոջը փորձել են սիրահետել ռուսական գաղութի գրեթե բոլոր ներկայացուցիչները, սակայն նրա ընտրյալը դարձել է լատինաամերիկացի Ռաֆայելը՝ 50-ամյա մի մարդ, որը չունի որոշակի զբաղմունք։ Նրանց հուզական հարաբերությունները, բուռն վիճաբանություններն ու հաշտությունները շատ խոսակցությունների տեղիք են տալիս էմիգրանտական միջավայրում: Զույգի համար առանձին փորձություն է դառնում Մարուսյայի նախկին ամուսնու՝  երգիչ Ռազուդալովի՝ հյուրախաղերով Ամերիկա գալը։

Արձագանքներ և գրախոսություններ 
Քննադատ և թարգմանիչ Վիկտոր Կուլլեն, «Դովլաթովյան ընթերցումներ» I միջազգային խորհրդաժողովում հանդես գալով «Հեղինակային նմանակի էվոլյուցիան» զեկույցով, նշել է, որ «Օտարուհին» գրքում Դոլմատովի անվան տակ պարբերաբար սյուժեում ներառվող հեղինակը «չափից շատ է լրջացել, դարձել է ժողովրդավարական հասարակության անդամ, նորմալ ընտանիքատեր: Նրա հումորը դարձել է ավելի բարակ և փոքր-ինչ ավելի սենտիմենտալ»:

Գրականագետ Ալեքսանդր Զակուրենկոն («Տոպոս» ամսագիր) եկել է այն եզրակացության, որ պատմողի ճակատագիրը նույնքան քաոսային է, որքան Մարուսյա Թաթարովիչի ճակատագիրը:

«Օտարուհին» վիպակի տեքստը շատ մանրամասն վերլուծվել է «Ս. Դովլաթովի իդիոոճի մանիֆեստավորման որոշ առանձնահատկություններ» (ռուս․՝ «Некоторые особенности манифестирования идиостиля С. Довлатова»)  հոդվածում. այնտեղ վերլուծվում են հնչյունաբանական դետալները, նշվում է փոխաբերությունների չափից ավելի օգտագործումից գիտակցված հրաժարվելու մասին, նշվում է հեգնանքի օգտագործումը որպես էքսպրեսիվ տարր:

Միևնույն ժամանակ, ոչ բոլոր գրախոսողներն են ընդունել այս ստեղծագործությունը: Այսպես, գրող Վլադիմիր Բոնդարենկոյի կարծիքով, «Օտարուհին» դասվում է Դովլաթովի գրական անհաջողությունների թվին: Այս տեսակետը, ընդհանուր առմամբ, կիսում է նաև «Նոր ամերիկացի» թերթում  Սերգեյ Դոնատովիչի գործընկեր Ալեքսանդր Գենիսը, որը կարծում է, որ վիպակը «շատ նման է կինոսցենարիի», իսկ դրանում լավագույն «ներգաղթյալների տիպերի պատկերասրահն է, որը պատկերված է ածխով ու լեղով»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Сергей Довлатов. Собрание сочинений в 3 томах. Том 3. 1995. ISBN 5-8370-0320-7

Սերգեյ Դովլաթովի ստեղծագործություններ
1986 գրքեր
1986 վեպեր