Ձիթապտղի տեսակներ

Սննդի արդյունաբերության մեջ կիրառվող ձիթապտղերը հանդիսանում են մշակովի կուլտուրաներին պատկանող ձիթենու պտուղները՝ եվրոպական ձիթապտուղները։ Ըստ միջազգային տերմինաբանության, կան  սև ()՝  ձիթապտղի ծառի հասուն պտուղները, և կանաչ ձիթապտղեր, որոնք դեռ չհասունացած պտուղներն են։ Ռուսերեն լեզվով, առօրյա խոսքում, կանաչ գույնի պտուղներն անվանում են ձիթապտղեր, իսկ սև ձիթապտղերը՝ յուղային ձիթապտղեր։

Խմբեր 
Ձիթապտղի տեսակները տարբերվում են իրենց օգտագործման բնույթով։ Բաժանվում են 3 խմբերի՝
 Յուղային, օգտագործվում է ձիթապտղի յուղի արտադրության համար։
 Համակցված (ունիվերսալ կամ յուղային)։
 Պահածոյացված, նախատեսված են պահածոյացման և սննդի մեջ համար։

Գույներ 
Պահածոյացված ձիթապտղի գույնը և երանգները կախված են ոչ թե տեսակից, այլ հասունության աստիճանից և այն տեխնոլոգիայից, որը կիրառվել է դրանց պատրաստման ժամանակ։ Ձիթապտուղը քաղում են հասունության տարբեր փուլերում։ Ձիթապտղի բերքահավաքը սկսվում է հոկտեմբերին, որի ընթացքում պտուղը հասնում է անհրաժեշտ չափերի, և տևում մինչև հունվար, երբ բերքը քաղում են և չորացնում, որը պտղի վերջնական տեսքն է։
 Հոկտեմբեր՝ կանաչ(, , )
 Նոյեմբեր՝ սպիտակ (, )
 Դեկտեմբեր՝ սև (, , , )
 Հունվար՝ չորացված ձիթապտուղ։

Հասուն ձիթապտուղը կարող է լինել բաց կանաչ, դեղնավուն, վարդագույն, մանուշակագույն, շագանակագույն և սև գույների։

«Սև ձիթապտուղը» (յուղային) լինում է 2 տեսակ՝ պտուղները, որոնք հասունացել են ծառի վրա և պտուղներ, որոնք իրենց գույնը ստացել են արհեստականորեն։ Սև ձիթապտղերի գույնը պայմանական է, քանի որ բնական ձևով հասունացած պտուղները հազվադեպ են սև լինում։ Դուք կարող եք տարբերակել մուգ մանուշակագույն, սև, կարմրավուն-շագանակագույն կամ շագանակագույն երանգները։

Սև ձիթապտղի մեկ այլ տեսակ կոչվում է «Black oxidized olives»՝ սև օքսիդացված ձիթապտղեր։ Նրանք արտադրվում են խակ կանաչ պտուղներից և սև գույն ստանում են ոչ թե բնական հասունացմամբ, այլ օքսիդացմամբ, որով թրջում են պտուղները՝ բնական դառնությունը արագ հեռացնելու համար։ Որպես գունավորման կայունացուցիչ օգտագործվում է երկաթի գլյուկոնատ (սննդային հավելում  E579):

Բնական հասունացած և օքսիդացված սև ձիթապտուղները, բացի գույնից, տարբերվում են նաև բնական կորիզի առկայությամբ, քանի որ դրանք չափազանց փափուկ են կորիզազրկելու համար։

Չափսերը 
Կոնսերվացման համար օգտագործվում են առնվազն մեկ ու կես սանտիմետր տրամագծով պտուղներ։ Ընդունված է գնահատել ձիթապտղի չափը, ըստ կիլոգրամի քանակի։ Կախված արտադրող երկրից, տարբերում են մինչև 15 տարբեր չափերի պտուղներ։

Արտադրող երկրներ 
Ձիթապտղերի սորտերը սովորաբար կոչվում են իրենց աճեցման վայրի անունով։ Ձիթապտղի հիմնական արդյունաբերական արտադրող երկրներ են միջերկրածովյան երկրները՝ Հարավային Եվրոպա, Ֆրանսիա, Մերձավոր Արևելք և այլն։

Որպես իտալական ձիթապտղի սորտերի մասին ավելի ամբողջական հոդված տես Cultivar italiane

Հունաստան 
 Adramintini
 Amigdalolia
 Amphissis (Amfissa)
 Chalkidiki (Chondrolia)
 Daphnoelia
 Doppia
 Gordal
 Kalamata (англ.)
 Kalamon
 Kalokerida
 Karidolia
 Kolovi
 Koroneiki
 Kothreiki
 Koutsourelia
 Lianolia Kerkirias
 Manakis
 Mastoidis (Tsunati)
 Megaritiki
 Patrinia (англ.)
 Pratini
 Prassinolia
 Psiloelia
 Thasitiki (Throumpa Thassou)
 Vasilikada

Իսպանիա 
 Alfafara
 Arbequina (англ.)
 Blanqueta
 Cacereña
 Callosina
 Cañivano blanco
 Cañivano negro
 Carrasqueño
 Carrasqueño de Alcaudete
 Carrasqueño de la Sierra
 Changlot reial
 Cornicabra
 Cornezuelo
 Empeltre
 Farga
 Gordal sevillana
 Hojiblanca (англ.)
 Lechìn
 Manzanilla
 Morrut
 Negral
 Nevadillo negro
 Nevadillo blanco
 Nevado azul
 Oblonga
 Pico limòn
 Picudo
 Palomar Olesana
 Picual
 Rapasayo
 Sevillenca
 Verdial de Alcaudete
 Verdial de Badajoz
 Verdial de Huevar
 Verdial de Velez-Málaga
 Verdiell
 Vilallonga

Իտալիա 
 Oliva Ascolana del Piceno
 Bianchera (итал.)
 Biancolilla
 Bosana (англ.)
 Carolea (итал.)
 Cima di Bitonto
 Coratina (итал.)
 Frantoio
 Oliva Itrana (итал.)
 La Bella della Daunia
 Leccino
 Leccio del Corno (итал.)
 Oliva Majatica di Ferrandina (итал.)
 Nera di Gonnos
 Nera di Oliena
 Nocellara del Belice
 Pendolino
 Pisciottana (итал.)
 Pizz’e carroga
 Olivo Quercetano
 Raggia
 Rosciola
 Oliva Taggiasca

Սիրիա 
 Abou-Satl
 Doebli
 Kaissy
 Sorani
 Souri
 Zaity

Թուրքիա 
 Ayvalik
 Domat
 Erkence
 Gemlik (англ.)
 Imzir
 Memecik
 Memeli
 Sofralik
 Uslu

Թունիս 
 Barouni
 Besberi
 Bith el Haman
 Chemlali
 Chemlali di Gafsa
 Chemlali di Sfax
 Chetui
 Gerboua
 Limli
 Limouni
 Meski
 Oueslati
 Zalmati
 Zarasi

Ֆրանսիա 
 Aglandau (Berruguette)
 Amellau
 Bouteillan
 Cailletier (Niçoise)
 Cayon
 Cipressino
 Germaine
 Grossane
 Lucques (англ.)
 Nyons
 Olivière (англ.)
 Picholine (англ.)
 Sabine
 Salonenque
 Tanche (Nyons)
 Zinzala

Այլ 
 Bari zaitoon (Պաղեստին)
 Barnea (Իսրայել)
 M’slalla (Մարոկկո)
 Maalot (Իսրայել)
 Mission (Կալիֆոռնիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ)
 Nabali (Պալեստինա)
 Souri (Լիվան)

Պահածոյացված ձիթապտղի սորտեր 
 whole — ամբողջական (կորիզով)
 pitted — առանց կորիզ
 cracked — մանրացված
 sliced — կտրտված
 stuffed — լցոնած

Ձիթապտղերը լցոնում են տաքդեղով, սխտորով, ձկով (անձրուկներով, Թունա ձկով, սաղմոնով), իսկական ծովախեցգետնով, չիլի պղպեղով, սոխով, թթու դրած կապարով, կորնիշոններով, լոլիկով, ֆետա պանրով, նուշով, կիտրոնով, նարինջով և դրանց ցիտրուսակեղևներով։

Տես նաև 
 Ձիթենի եվրոպական
 Ձիթենի

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 OLEA databases
 International Olive Council
 Santa Cruz Olive Tree Nursery
 Olives
 Размеры оливок
 Сорта оливок 

Բույսերի տեսականի
Ձիթապտղեր