Մանկական դեզինտեգրատիվ քայքայում

Մանկական դեզինտեգրատիվ քայքայում, երեխաների մոտ հազվադեպ հանդիպող զարգացման խանգարում։ Այս հիվանդությունը նման է մանկական աուտիզմին և ռետտի համախտանիշին։ Երեխայի մոտ երկու տարի զարգացումն ընթանում է բնականոն հունով, այնուհետև ի հայտ է գալիս այդ հիվանդությունը։ Խանգարումը բնութագրվում է նախկինում սովորած հմտությունների կտրուկ կորստով այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են սոցիալական հմտությունները։ Փոխվում է խոսքը, կորցնում է միզապարկի կամ աղիքների գործառույթների վերահսկումը և զգայական-շարժիչ համակարգի կոորդինացումը։ Արդյունքում, խանգարումը հանգեցնում է խորը և անդառնալի մտավոր հետամնացության։ ԱՄՆ-ում մանակական դեզինտեգրատիվ քայքայում հիվանդությունը համարվում է հնացած ախտորոշում, երբ այս խանգարման չափանիշները բավարարվում են, ախտորոշումը դրվում է որպես աուտիզմի սպեկտրի խանգարում։ Այն երկրներում, որոնք օգտագործում են МКБ-10 (Հիվանդությունների միջազգային դասակարգում) այն ժամանակակից է և ախտորոշվում է «դեզինտերգրատիվ խանգարում՝ մանկական հասակում»(, F84.3), որն օգտագործվում է հոգեբուժական պրակտիկայում։

Պատմություն 
Մանկության դեզինտեգրատիվ խանգարումն առաջին անգամ նկարագրեց Թեոդոր Գելլերը (1930) «dementia infantilis» անունով և հետագայում ստացավ Գելլերի համախտանիշ անունը։

Դասակարգում

Հիվանդության միջազգային դասակարգում 
Հիվանդությունների միջազգային դասակարգում 10-ում (англ. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) այն բնորոշվում է  որպես երեխայի զարգացման խանգարում՝ մանկական հասակում։ F84.3 -ը ունի հոմանիշներ՝ քայքայիչ փսիխոզ, մանկական դեմենցիա, Գելլերի համախտանիշ, սիմբիոտիկ փսիխոզ, Կրամեր Պալլնովի համախտանիշ։ Պետք է բացառել ձեռքբերովի աֆազիան էպիլեպսիայով (F80.3x), էլեկտիվ մուտիզմը (F94.0), Ռետտի համախտանիշը (F84.2), շիզոֆրենիան (F20.-)։

Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկ 
Հոգեկան խանգարումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկի 4 հրատարակչության (DSM-IV и DSM-IV-TR) մեջ մանկական դեզինտեգրատիվ քայքայում () ախտորոշումը ունի 299.10 ծածկագիրը և համարվել է որպես առանձին ախտորոշիչ կատեգորիա։

Հաջորդ հրատարակչությունում (DSM-5) մանակական դեզինտեգրատիվ քայքայումը, Ասպերգերի համախտանիշը, աուտիզմը և համատարած զարգացման խանգարում՝ առանց հետագա ճշգրտումների հիվանդությունները միասին կրում էին մեկ ախտորոշում՝ աուտիկ սպեկտրի խանգարում(299.00 (F84.0))։ Այսպիսով, «մանկության դեզինտեգրատիվ խանգարումը» հանվել է ԱՄՆ դասակարգչից։

Համաճարակաբանություն 
Մանկական դեզինտեգրատիվ խանգարումը, ընդհանուր առմամբ, հանդիպում է 100,000 երեխայից 1,7-ի մոտ։ Արական սեռը գերակշռում է։

Թերապիա 
Ներկայումս մանկական քայքայիչ խանգարման արդյունավետ բուժում չկա։

Ծանոթագրություններ 

Զարգացման ընդհանուր խանգարումներ
Աուտիզմ
Ռետտի համախտանիշ