Ակիրա Յոսիձավա

Ակիրա  Յոսիձավա (, ), օրիգամիի վարպետ, ժամանակակից աշխարհում այս մշակույթի զարգացման հարցում մեծ ներդրում է ունեցել։

Կենսագրություն 
Ակիրա Յոսիձավան ծնվել է Ճապոնիայի Կամինոկավա քաղաքում՝ Տոտիգի պրեֆեկտուրա, աղքատ գյուղացիական ընտանիքում։ 13 տարեկանում նա թողել է ցերեկային դպրոցն ու ընդունվել աշխատանքի, սակայն ուսումը շարունակել է երեկոյան դպրոցում։ 22 տարեկանում Յոսիձավան աշխատանքի է անցել մեքենաշինական գործարանում։ Նա աշխատում էր գծագրիչ և սովորեցնում նորեկներին երկրաչափական գծագրում՝ բացատրելու համար ծալելով օրիգամիի պատկերներ։ Գործարանի տերերը տպավորված էին նրա վարպետությամբ և թույլ տվեցին նրան աշխատանքային ժամերին զբաղվել օրիգամիով:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Յոսիձավան ընդունվեց սանիտարական կորպուս և աշխատանքի անցավ Հոնկոնգի ռազմական հոսպիտալում։ Նա չհրաժարվեց օրիգամիի հանդեպ ունեցած իր կրքից և վիրավորների մահճակալները զարդարեց պայծառ թղթե պատկերներով։ Պատերազմից հետո նրա կյանքում սկսվեց ծանր ժամանակաշրջան։ Նրա կինը, որի հետ ամուսնացել էր պատերազմից առաջ, մահացավ, և նա մի քանի տարի ապրեց իր հայրենի Տոտիգի պրեֆեկտուրայում, որտեղ կես դրույքով աշխատում էր տարբեր պատահական աշխաննատեղերում: Միայն 1951 թվականին Յոսիձավան հնարավորություն ստացավ հայտարարելու իր արվեստի մասին։ «Ասահի Գրաֆ» ամսագիրը որոշեց իր հոդվածներից մեկը պատկերել  Չինական օրացույցի կենդանիները թղթե պատկերների տեսքով։ Ամսագրի խմբագիր՝ Տադասու Իիզավան, դիմել է է Յոսիձավային, ով այդ գործը կատարել է այնքան հմտորեն, որ «Ասահի Գրաֆի» 1952 թվականի հունվար ամսվա համարը մեծ հաջողություն ունեցավ, իսկ կերպարների ստեղծողը արագորեն հայտնի դարձավ ինչպես Ճապոնիայում, այնպես էլ արտասահմանում:

1954 թվականին նրա առաջին գիրքը՝ «Օրիգամիի նոր արվեստը», լույս է տեսել Ճապոնիայում, և նույն թվականին նա հիմնել է Օրիգամիի Միջազգային Կենտրոնը Տոկիոում։ Յոսիձավան մշակեց օրիգամիի այբուբեն և ստեղծել է ավելի քան  50 000 օրիգամիի մոդելներ։ Նա գրել է 18 գիրք օրիգամիի վերաբերյալ և հորինել թաց ծալքավորում տեխնոլոգիան, որի միջոցով կարելի է ստվարաթղթից կլորացված ձևով ծալել գեղեցիկ օրիգամի:

1983 թվականին Ճապոնիայի կայսր Հիրոհիտոն պարգևատրեց նրան «Ծագող արև» շքանշանով՝ Ճապոնիայի բարձրագույն պարգևներից մեկը։

Յոսիձավան մահացել է 2005 թվականի մարտի 14-ին Տոկիայի Օգիկուբո հիվանդանոցում՝ թոքաբորբի բարդացումից, այն օրը, երբ նա դարձավ 94 տարեկան։

Տեխնիկա 
Յոսիձավան բազմաթիվ տեխնիկաների ստեղծողն է, այդ թվում թաց ծալքավորում տեխնիկան։ Այս տեխնիկայում թուղթը ծալվելուց առաջ թրջվում է, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի կլորացված և քանդակագործական տեսք ստանալ։ Սա, ըստ շատերի, պարադիգմաների տեղաշարժ է, որը թույլ է տվել օրիգամիին դառնալ արվեստի ձև՝ ի տարբերություն ժողովրդական տարօրինակ արհեստների։

Մատենագրություն 
 ATARASHII ORIGAMI GEIJUTSU, Origami Geijutsu-Sha, 1954
 Origami Reader I, Ryokuchi-Sha, 1957
 Dokuhon, Vol. 1  (Origami Tokuhon), 1973 , ISBN 4-8216-0408-6
 SOSAKU ORIGAMI  (Creative Origami), Nippon Hoso Kyokai, 1984, ISBN 4-14-031028-6
 Dokuhon, Vol. 2  (Origami Tokuhon), 1986
 ORIGAMI DOKUHON II (Origami Reader II), Kamakura Shobo, 1986, ISBN 4-308-00400-4

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 
 
 Հարցազրույց Վ.Բեզկրովնիխի Ակիրա Յոսիձավայի հետ, հրապարակված  № 13 և 14  «Օրիգամի. թղթից ծալելու արվեստը» ամսագրում  1998 թվականին։

Օրիգամի
Թոքաբորբից մահացածներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ