Կիմոն և Իփիգենիա

«Կիմոն և Իփիգենիա» (), բրիտանացի նկարիչ Ֆրեդերիկ Լեյթոնի նկարը՝ ստեղծված կտավի վրա յուղաներկով։ Նկարը թվագրված չէ, սակայն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1884 թվականին Լոնդոնում Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում։ Նոր Հարավային Ուելսի գեղարվեստի պատկերասրահը, որը գտնվում է Սիդնեյում (Ավստրալիա), ձեռք է բերել այն 1976 թվականին Լոնդոնի Քրիստիս աճուրդում։

Պատմություն 
Համաձայն 1897 թվականին հրատարակված պատմվածքի՝ Լեյթոնը վեց ամիս է վատնել մոդելի որոնման վրա, որպեսզի նա համապատասխաներ իր պատկերացումների Իփիգենիայի կերպարին Կիմոնին ու Իփիգենիային պատկերող նկարում։ Երբ նա լոնդոնյան թատրոնում տեսել է երիտասարդ դերասանուհի Դորոթի Դինին, նրա փնտրտուքներն ավարտվել են։ Ունենալով դասական հին հունական գեղեցկություն՝ Դինը նաև ունեցել ալիքավոր ոսկեգույն մազեր, հիասքանչ մաշկ և դեմքի գույն։ Նա միջինից բարձրահասակ է եղել՝ վայելչագեղ ձեռքերով ու ոտքերով և «նրբակերտ կրծքերով»։ Նա հայտնվել է նաև Լեյթոնի այլ նկարներում՝ «Հույն աղջիկները գնդակ են խաղում», «Ամառային լուսին», «Պսիքեի լոգանքը», «Կլիտիա», «Պերսևս և Անդրոմեդա», «Միայնություն», «Պերսեփոնեի վերադարձը» և «Վեստալուհի»։ Դինի կրտսեր քույրերից մեկը՝ Լենան, պատկերված է «Կիմոն և Իփիգենիա» կտավում ստրուկ երեխայի դերում։

Նկարի վրա աշխատանքը տևել է ութ ամիս։ Սկզբում արվել է նկարների շարք, որտեղ Լեյթոնը փնտրել է դիրքը, որը ցանկացել է տալ կենտրոնական կերպարներին։ Ընդհանուր արվել է 56 ուրվանկար՝ ներառյալ բույսերի և կոմպոզիցիայի այլ տարրերի մի քանի պատկերներ։ Անգլիացի արվեստաբան Պիտեր Նահումը գնահատել է «Կիմոն և Իփիգենիա» նկարը որպես «Լեյթոնի ուշ աշխատանքների մեջ գլխավորը»։ Այդ կարծիքն իր նկարի մասին ունեցել է նաև հենց Լեյթոնը։ Լեյթոնի «Հովվերգություն» նկարը, որն ստեղծվել էր մի քանի տարի դրանից առաջ, ունեցել է որոշ նման տարրեր, սակայն զուրկ է եղել «Կիմոն և Իփիգենիա» նկարի բարդությունից։ Նրանցից յուրաքանչյուրում ընդգծված է կնոջ դեմքի բաց գույնը և տղամարդու մուգ մաշկը, երկուսում էլ կինը պատկերված է ամբողջ հասակով՝ պառկած ծառի տակ, և օգտագործված են լուսավորության համանման եղանակներ։

Նկարագրություն 
Չթվագրված նկարի չափերը 163x328 սմ են, արված է կտավի վրա յուղաներկով։ Լեյթոնի նկարում, որի սյուժեն Ջովաննի Բոկաչչոյի «Դեկամերոն» գրքի հիման վրա է, պատկերված է տեսարան հինգերորդ օրվա առաջին նովելից։ Իփիգենիան քնած է անտառում, իսկ երիտասարդ ազնվական Կիմոնը կանգնած հիանում է աղջկա գեղեցկությամբ, որը նրան ոգեշնչում է։ Տեսնելով նրան՝ Կիմոնը անդաստիարակ կոպիտ մարդուց վերափոխվում է իմաստունի։ Արվեստաբան Պիտեր Նահումը նշել է, որ այս սյուժեն «ընդգծում է գեղեցկության փոխակերպիչ ուժը։ Բոկաչչոն պատմությունը շարադրել է գարնանը, Լեյթոնւը նախընտրել է ավելի աշնանային միջավայրը։ Նկարիչը չափազանց հստակ է եղել տրամադրության առումով, որը ցանկացել է արտահայտել՝ նկարելով օրվա կոնկրետ ժամ՝ որպես բոլոր 24 ժամերից ամենախորհրդավոր հիասքանչը»։ Նկարիչը ցանկացել է դրոշմել քնկոտության ընդհանուր վիճակը քնի մեջ ընկղմվելուց անմիջապես առաջ, հատկապես երկար շոգ ցերեկները գիշերվա գալուստից առաջ։ Նկարում պատկերված է պահը, երբ հորիզոնում ծովի վրա երևում է «լուսնի հազիվ նշմարվող եզրակտորը», իսկ շուրջը «դեռևս զգացվում է արևի շողքերի անդրադարձը, որն արևմուտքում արդեն ծածկվել է ամպերով»։

Իփիգենիան պառկած է դեմքի և իրանի վրա՝ փոքր-ինչ աջ թեքված, նրա ձեռքերը բարձրացած են գլխի վրա։ Նրա մարմինը անփութորեն ծածկված է կտորով, իսկ նրա մարմնի պատկերը «Մենտեզումա» անունով հեղինակն իր գրառումներում նկարագրել է որպես «մեծարվեստ»՝ գրառված 1884 թվականի Թագավորական ակադեմիայի ցուցադրության մասին «Art Amateur» հանդեսում։ Նկարի մյուս քնած կերպարները Իփիգենիայի ծառաներն են և շունը։ Համաձայն Գրինհոու Ուայթի՝ Լեյթոնը տիրապետել է «հանգստի կատարելության» և «ինքնահրաժարման ու անգիտակից քնի» պատկերման կարողությանը, ինչը լիովին կիրառված է «Կիմոն և Իփիգենիա» նկարում և նրա ավելի վաղ շրջանի «Ամառային լուսին» անունով աշխատանքում։

Ցուցադրություններ 
Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում 1884 թվականի ամառային ցուցադրության ժամանակ։ Ցուցադրումից հետո անանուն ֆրանսիացի քննադատը գրել է, որ չի կարողանում վերհիշել «լույսի և գույնի առավել յուրահատուկ էֆեկտ՝ օգտագործվելով հիասքանչ ձևերի ընդարձակ, ստույգ և իդեալական մշակմամբ»։ Հաջորդ տարի՝ 1885 թվականին, «Կիմոն և Իփիգենիա» նկարը ցուցադրվել է Բեռլինում։ Նկարը կրկին ցուցադրվել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում 1897 թվականի ձմռանը՝ Լեյթոնի աշխատանքների հուշացուցադրության ընթացքում (Լեյթոնը մահացել է 1896 թվականի հունվարի 25-ին)։ Նկարը 1897 թվականին վարձակալության հիմունքներով ներառվել է Գիլդհոլի պատկերասրահի ցուցադրությունում։ Սըր Ու. Է. Քաթբերտ Քվիլթերը եղել է նկարի սեփականատերը, մինչև որպես նրա գեղարվեստական հավաքածուի մաս այն չի վաճառվել 1909 թվականին։ Նկարը մի քանի անգամ փոխել է իր տերերին Մեծ Բրիտանիայում, մինչև որ 1976 թվականի փետրվարին Քրիստիս աճուրդում այն ձեռք է բերել Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելսի պատկերասրահը։ «Կիմոն և Իփիգենիա» նկարը ժամանակավորապես կրկին վերադարձել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա՝ որպես 1996 թվականի փետրվարի կեսերից մինչև ապրիլ տևող ցուցադրության մաս, որը նվիրված էր Լեյթոնի արվեստին։ Նոր Հարավային Ուելսի պատկերասրահը 1986 թվականին նաև ձեռք է բերել նկարի՝ 23,5-46,5 սմ չափերով գունավոր էտյուդը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 
 
 

Ֆրեդերիկ Լեյթոնի նկարներ
1884 նկարներ