Սուրբ Նշան եկեղեցի (Եվպատորիա)

Սուրբ-Նշան եկեղեցի, Ղրիմի Սուրբ Խաչ վանքի կենտրոնական շենքն է, գտնվում է նրա արևելյան մասում և վանքի պարսպի մի հատվածն է, որը  գտնվում է Հին Ղրիմ քաղաքից 3,5 կմ հարավ-արևմուտք Գրիցյա լեռան հյուսիսարևմտյան լանջին։ 2002 թվականից եկեղեցին Սուրբ Խաչ վանքի կազմում վերադարձվել է Հայ Առաքելական եկեղեցուն։

Պատմություն 
Համաձայն եկեղեցու գմբեթի թմբուկի վերին հատվածի արձանագրության տաճարի կառուցումը թվագրվում է 1358 թվականով։ Արձանագրության մեջ ասվում է. 

Ավանդությունը պատմում է, որ եկեղեցու անվանումը գալիս է այն տեսիլքից՝ հրե խաչից, որը վանքի հիմնադիրները տեսել են երկնքում ապագա շինության վայրում։

Ճարտարապետություն 
Տաճարի ներքին հարդարանքը շատ համեստ է։ Գլխավոր բեմի առաստաղին պատկերված է գահին նստած Քրիստոսը, զիգզագ գծերի՝ երկնային կայծակների մեջ։ Նրա հարևանությամբ Աստվածամոր, Հովհաննես Մկրտչի կերպարներն են։ Կոմպոզիցիաների եզրերին ավետարանիչների խորհրդանիշներն են՝ հրեշտակ, աղավնի, առյուծ և ցուլ։ Այժմ որմնանկարի մեծ մասը չի պահպանվել, շատ կերպարներ դժվար են երևում։

16-րդ դարում եկեղեցուն կից կառուցվել է զանգակատանով գավիթ։ Տաճարի գավիթի ճարտարապետությունը պարզ է, այն ընդարձակ սրահ է,  բուն տաճարի պես շարված է անմշակ քարով։ Զանգակատունը գտնվում է գավիթի հարավ-արևմտյան անկյունից վեր, այն պահակատուն է եղել, որի պատուհաններից բավական հեռու է դիտվում շրջակա տարածքը։ Նախկինում, երբ անտառը բոլոր կողմերից չի շրջապատել եկեղեցին, այստեղից տեսարան էր բացվել դեպի վանքի ճանապարհի մի հատվածը՝ դեպի Ստարոկրիմսկայա հովիտ՝ Կարասուբազարից դեպի Հին Ղրիմ, դեպի Ագարմիշ։

16-18-րդ դարերում տաճարի գավիթի արևմտյան մասում սեղանատուն է կանգնեցվել։ Սեղանատուն տանող աստիճանների տակ՝ կիսաշրջանաձև խորշի մեջ կա մի շատրվան (այժմ չգործող, որտեղից ժամանակին աղբյուրի ջուր է հոսել, որտեղ տաճարի ծխականները ավանդական արարողության ժամանակ լվացել էին իրենց ձեռքերն ու ոտքերը՝ նախքան եկեղեցի մտնելը։ Ջուրը աղբյուր էթ մատակարարվել շրջակա լեռներից կավե խողովակներով։ Շատրվանի ճակատը 12-13-րդ դարերի փորագրված քարե սալաքար է՝ դեկորատիվ «սելջուկյան հյուս»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Սուրբ Խաչ, Հայ Սփյուռք հանրագիտարան 2003, էջ՝ 602
 «Ткаченко С.» Сурб-Хач: из позавчера в сегодня, ст. «Боспор Крым», номер 35 по[30 августа[2007 года 

Եվպատորիայի եկեղեցիներ
Ղրիմահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
եկեղեցիներ այբբենական կարգով
14-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ