Տուլեի ծառ

Տուլեի ծառ (, науат. ahuehuete — «ջրից ելած ծերունի»), մեքսիկական տոքսոդիում (Taxodium huegelii, syn. Taxodium mucronatum) տեսակի ծառ, որն աճում է Մեքսիկայի Օահակա նահանգի Սանտա Մարիա դել Տուլե (Santa María del Tule) քաղաքի եկեղեցուն առընթեր հրապարակում։ 2001 թվականին հռչակվել է որպես աշխարհի ամենահաստաբուն ծառ. Հենց այդ տարում էլ ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում (2013 թվականին հանվել է այդ ցանկից)։

2005 թվականին նրա բունը ըստ չափումների ունեցել է շուրջ 36,2 մետր (119 ոտնաչափ) շրջագիծ և 11,62 մետր(38,1 ոտնաչափ) տրամագիծ (1982 թվականին իրականացված չափումների համեմատ որոշ աճ է գրանցվել)։ Ծառի բարձրությունը ընդունված է համարել 35,4 մետր (116 ոտնաչափ)։

Սկզբնապես ենթադրվել է, որ ծառի հաստ բունը ձևավորվել է միահյուսված մի քանի ծառերի բներից, սակայն ԴՆԹ թեստերի արդյունքները հանգեցրել են այն համոզման, որ դա մեկ ծառ է։ Այդուհանդերձ՝ մի քանի ծառաբների միաձուլման վարկածը լիովին չի բացառվել։ Ծառի տարիքը, ըստ տարբեր գնահատումների, 1200-ից 3000 տարի է, իսկ վարկածներից մեկի համաձայն՝ մոտավորապես 6000 տարի։ Առավել հաճախ հիշատակվում է 1433—ից 1600-ի միջակայքը։ Սապոտեկյան մի ավանդազրույցի համաձայն՝ այդ ծառը մոտավորապես 1400 տարի առաջ տնկել է քամու դիցի քուրմ Էխեկատլը։ 1990 թվականին վարկած է առաջ քաշվել, որ ծառն աստիճանաբար մեռնում է ջրի պակասի, շրջակա միջավայրի աղտոտվածության պատճառով։

Մեքսիկայի կառավարությունը Տուլեի ծառը հռչակել է բնության հուշարձան։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Gordon Mackenthun: Rätsel um den dicksten Baum. In: TASPO, BaumZeitung, 47. Jahrgang, Ausgabe 3, 2013, S. 29–32.

Արտաքին հղումներ 
 
 http://www.delange.org/Tule/Tule.htm  |text=Reich bebilderte, kommerzielle Kurzdarstellung von George und Audrey DeLange
 1903 թվականի լուսանկար
 Ռոհան Բառնետի թղթակցությունը
 Թղթակցություն World Experience-ում

Մեքսիկայի տեսարժան վայրեր
Բնության հուշարձաններ
Համաշխարհային ժառանգություն