Հարբինի ռուբլի

Հարբինի ռուբլի - ինչպես նաև Ռուս-ասիական բանկի ռուբլի, խորվատական ռուբլի - դրամական միավոր է, որը շրջանառության մեջ է դրվել Հարբինի ռուս-ասիական բանկի կողմից և Չինական Արևելյան երկաթուղու օտարման տարածքում 1917 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1920 թվականը։

Ռուս-ասիական բանկի թղթադրամները տպագրվել են ԱՄՆ-ում մասնավոր American Bank Note ընկերության կողմից և թողարկվել 50 կոպեկ, 1, 3, 10 և 100 ռուբլի անվանական արժեքներով։

Առաջին պարտատոմսերը մուտքագրվել են բանկի դրամարկղ 1918 թվականի դեկտեմբերի 15-20-ը։ Հարբինի ռուբլին ընդունվել է որպես Չինական Արևելյան երկաթուղու բոլոր վճարների և հենց բանկի կողմից առանց սահմանափակումների՝ դառնալով լիարժեք դրամական միավոր։ Բանկը, ըստ ցանկության, կատարել է նոր պարտատոմսերի անխոչընդոտ փոխանակում «Կերենկի» և սահմանափակ քանակությամբ՝ Ռոմանով ռուբլով թղթային վարկ։

Ժողովրդի մեջ նոր փողը կոչվում էր խորվատական ռուբլի կամ խորվատներ՝ ՉՀԵ-ու այն ժամանակվա կառավարիչ, գեներալ Դ. Լ. Խորվատի անունով։

1920 թվականին խորվատական ռուբլու միջին փոխարժեքը կազմում էր 11 ռուբլի 1 ոսկոով  ռուբլու դիմաց, իսկ վարկային (թղթային) Ռոմանով ռուբլու փոխարժեքը կազմում էր 10 ռուբլի 1 ոկկի ռուբլու  դիմաց։

1920 թվականի սկզբից բանկի կողմից խորվաթներին սկսեցին աստիճանաբար դուրս հանել շրջանառությունից, բայց նրանք երկար ժամանակ շարունակեցին մնալ շրջանառության մեջ և գնանշվեցին բորսայում։

Հանելուկ գոլորշու ամպերում 

Շոգեքարշի անիվների տակից գոլորշու մեծացված պատկերի վրա ակնհայտ  կնոջ գլխի պատկեր է։
 Սկզբում ենթադրվում էր, որ շոգեքարշի անիվների տակ նկարիչը գաղտնի պատկերել է ՉՀԵ-ու մենեջերի ղեկավար Դ. Լ. Խորվատին (1858-1937), ով ստորագրելիս ուշադրություն չի դարձրել այս մանրամասնությանը։ Բայց արտաքնապես մենեջերը  չէր նունկանացվում գոլորշու ամպերում առկա կերպարի հետ։
 Ոմանք կարծում էին, որ ամերիկացի նկարիչն իր դիմանկարն է նկարել դրանց վրա։ Սակայն պարզ չէ, թե ինչու պետք է կենդանի մարդը իր գլուխը պտկերի շոգեքարշի անիվների տակ։
 Հարբինում ապրում էր տաղանդավոր նկարիչ։ Հարսանիքի հաջորդ օրը նրա հարսնացուին հարվածել է գնացքը, որը գլխատել է նրան։ Նկարիչը սուր էր վերապրում այս դրաման։ Երբ 1918 թվականին սկսվեցին Հարբինում գտնվող ռուս-ասիական բանկի թղթադրամների ստեղծման աշխատանքները, այս նկարիչը ձեռնամուխ եղավ բոլոր թղթադրամների հակառակ կողմի բնօրինակների արտադրությանը։ Բնօրինակները դուր են եկել բանկի պաշտոնյաներին և անձամբ գեներալ Հորվաթին և նրա կնոջը։ Նրանցից ոչ ոք անիվների տակ գտնվող գոլորշիների մեջ չնկատեց ճիչի մեջ բաց բերանով կնոջ գլուխը։ Բնօրինակներն ուղարկվել են ԱՄՆ։ Դրանց վրա փորագրված էին բոլոր թղթադրամները, և պատվերը կատարվել։

Տարբեր թխտաաադրաամների նշանների վրա գոլորշու ամպերում կանանցի պատկերները տարբերվում են միմյանցից։ Բայց դեմքի ողբերգական արտահայտությունն ամենուր պահպանված է։

Գրականություն 
 Պոգրեբեցկի Ա.Ի. Հեռավոր Արևելքի դրամական շրջանառությունը և թղթադրամները պատերազմի և հեղափոխության ժամանակաշրջանում (1914-1924 թթ.): — Հարբին։ հրատ. Մանջուրյան տարածքի ուսումնասիրության ընկերություն, 1924 թ.

Ծանոթագրություններ 

Սիբիրի պատմություն