Հաղթանակ (նկար)

«Հաղթանակ» (), խորհրդային նկարիչ Եվսեյ Մոիսեենկոյի նկարը։

Ցուցադրում և պարգևներ 
«Հաղթանակ» նկարի ստեղծմանը հեղինակը նվիրել է երկու տարի (1970-1972)։ Արվեստաբան Միխայիլ Գերմանն այդ ստեղծագործությունը համարել է Մոիսեենկոյի՝ 1945 թվականին նվիրված ամենախոր ստեղծագործություններից մեկը, որը հանդիսատեսին ստիպում է սրտով զգալ հաղթանակի գինը։ Պետերբուրգյան գեղարվեստական քննադատ Անատոլի Դմիտրենկոն նկարն անվանել է գեղեցիկ հուշարձան, որը մարմնավորում է սխրանքի անմահությունն ու նվաճվածի մարդկային բարձր արժեքի գաղափարը։

Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1972 թվականին նախ Լենինգրադի «Հայրենի երկրում» () տարածաշրջանային ցուցահանդեսում, ապա Մոսկվայի հանրապետական գեղարվեստական ցուցահանդեսում։ 1974 թվականի ապրիլի 23-ին ԽՄԿԿ Կենտկոմի և ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի «1974 թվականի գրականության, արվեստի և ճարտարապետության բնագավառում Լենինյան մրցանակների շնորհման մասին» որոշմամբ նկարչին շնորհվել է Լենինյան մրցանակ՝ «Մարտական տարիներ» () նկարների շարքի («Կարմիրները եկան» (, 1961), «Ընկերներ» (1964), «Կեռասենի» (), «Հաղթանակ» (1972)  համար։

ԽՍՀՄ կազմավորման 50-ամյակին նվիրված «Մեր ժամանակակիցը» () խորագրով մրցույթ-ստուգատեսում Մոիսեենկոն իր «Հաղթանակ» նկարի համար արժանացել է Կիրովի գործարանի 1-ին մրցանակին։ Նկարն 1976 թվականին ՌՍՖՍՀ մշակույթի նախարարությունից փոխանցվել է Ռուսական պետական թանգարանի հավաքածուին։

Սյուժե 
Նկարում պատկերված են պատերազմի վերջին ժամերը Ռեյխստագի շենքում։ Կոմպոզիցիայում ներկա են երկու զինվոր, որոնցից մեկը զոհվել է, իսկ մյուսը պատկերված է ընկերոջ կորստի անդառնալիությունը գիտակցող հուսահատությամբ։ Արվեստաբան Ե. Լիտովչենկոյի բնորոշմամբ՝ կտավը նկարվել է ոգեշնչված և «անգթությամբ»։ Ըստ Վլադիմիր Լենյաշինի՝ ընկերոջ մարմինը պահող զինվորի դեմքը նկարվել է հսկայական խոստովանական ուժով։ Անատոլի Դմիտրենկոն նույնպես նշել է կտավի հզոր պլաստիկան, նրա ողբերգական ռիթմերի արտահայտությունը, բևեռային զգացմունքների արտահայտվածության հակադրությունը՝ նպատակին հասնելու ուրախությունը և կորստի ցավը։ Պրոֆեսորը նշել է, որ կերպարների ձևի կատարելությունն ու խորը հոգեբանությունը հաստատում են նկարի բարոյական բարձր նշանակությունը։

Միխայիլ Գերմանը նկարում տեսել է սառը լույսի և խուլ ստվերների կտրուկ հակադրություն, ինչպես նաև պատերազմի մասին ողբերգական պատկերացումների բարդ ասոցիատիվ կերպարի բաղկացուցիչ մասեր։

Արձագանքներ 
 «Հաղթանակը» գրեթե ռեքվիեմ է» (ռուս․՝ «„Победа“ — это почти реквием»),– գրել է գեղանկարչության քննադատ Միխայիլ Գերմանը։
 «Հաղթանակը» պատերազմի ամենատխուր օրերի հիշողություններն են... երբ անտանելի դժվար, անհեթեթ է մահանալը»,– նշել է հետազոտող Գալինա Կեկուշևա-Նովոսադյուկը.   
 «Այս նկարի տպավորիչ ուժը մեծ է։ Մոիսեենկոն ունի «սրտին հարվածելու» ունակություն, մի ունակություն, որը պայմանավորված է զգացմունքի անկեղծությամբ և վարպետությամբ» – Վլադիմիր Լենյաշին.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

 Выставка произведений художников Ленинграда «По родной стране». Каталог. Л., Художник РСФСР, 1974. — С.18.
 Кекушева-Новосадюк, Г. В. Евсей Евсеевич Моисеенко. — Л., 1977. — C. 51.
 Герман, М. Вселенная живописца // Евсей Евсеевич Моисеенко. Каталог выставки. — Л., Художник РСФСР, 1982. — С. 15.
 Новожилова, Л. И., авт. вступ. ст. // Евсей Евсеевич Моисеенко. Каталог выставки. — Л., Художник РСФСР, 1982. — С. 7.
 Герман, М. Евсей Моисеенко // Искусство Советского Союза. Альбом. — Л.: Аврора, 1985. — С. 523—524.
 Леняшин В. А. …Художников друг и советник. Л.,Художник РСФСР, 1985. С.184-186.
 Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР. — Л.: Художник РСФСР, 1987. — С. 88.
 Литовченко, Е. Н. Евсей Евсеевич Моисеенко. 1916—1988. Живопись. Графика. Каталог выставки. — СПб.: НИМРАХ, 2006. — С. 14.
 Юбилейный справочник выпускников Санкт-Петербургского академического института живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина Российской Академии художеств. 1915—2005. — СПб.: Первоцвет, 2007.
 Дмитренко, А. Чтобы помнили… // Петербургские искусствоведческие тетради. — СПб, 2007, вып. 9. — С. 198.
 Литовченко, Е. Н. Е. Е. Моисеенко. «Коллекция из мастерской». Живопись, рисунок. — СПб.: Ист. иллюстрация, 2012. — С. 7.

1972 նկարներ
Ռուսական պետական թանգարանի նկարներ
Հայրենական մեծ պատերազմին նվիրված նկարներ
Եվսեյ Մոիսեենկոյի նկարներ