Թրիալեթի ժայռապատկերներ

Թրիալեթի ժայռապատկերներ (),  ժայռապատկերներ Վրաստանի Ծալկայի մունիցիպալիտետում։ Դրանք թվագրվում են տարբեր ժամանակաշրջաններով՝ սկսած մեզոլիթից մինչև միջին բրոնզի դար։ Ժայռապատկերները ներառում են երկրաչափական, զոոմորֆ և մարդակերպ պատկերներ։ Տրիալեթիի ժայռապատկերները ճանաչվել են որպես Վրաստանի մշակութային ժառանգության հուշարձան և հանդիսանում են «Պարզունակ ժայռային արվեստի հետքերով» մշակութային երթուղու մի մասը, որը նշանակվել է Եվրոպայի խորհրդի կողմից։

Թրիալեթի ժայռապատկերները գտնվում են Ծալկա քաղաքից մոտ 12 կմ դեպի արևմուտք, Ավդրիս-Ցկալի կամ Պատարա-Խրամի գետի նեղ կիրճում, որը Կցիա գետի աջ վտակն է, Գանտիադի (նախկին Տիկիլիսա) գյուղի ծայրամասում։ Քվեմո Քարթլիի շրջանը, որը պատմականորեն հայտնի է որպես Թրիալեթիա։ Դրանք հայտնաբերվել են 1880-ականներին և նորից հայտնաբերվեցին 1976 թվականին դրանք գտնելու մի շարք ապարդյուն փորձերից հետո։ Թրիալեթի ժայռապատկերները Վրաստանի տարածքում հայտնաբերված նախապատմական ժայռային արվեստի այս տեսակի միակ օրինակն են։ Իմերեթի Մգվիմեվի քարանձավում և Աբխազիայի Աղցում փորագրությունը սահմանափակվում է պարզ երկրաչափական մոտիվներով։ Թրիալեթի ժայռապատկերներով տեղանքը ոչնչացման սպառնալիքի տակ է։

Նկարագրություն 
Թրիալեթիի ժայռապատկերները ներառում են մոտ 100 պատկերներ՝ խմբավորված վեց մակարդակներում և փորագրված 50 մետրանոց հարթ բազալտե մակերեսի վրա։ Կենդանիները նրանց մեջ ամենատարածված պատկերներն են և վերաբերում են տեղի կենդանական աշխարհին՝ եղնիկները, ձիերը, լեռնային այծերը, թռչունները և ձկները։ Բացի այդ, ներկայացված են նաև ֆանտաստիկ և հիբրիդային արարածներ։ Պատկերները ուրվագծային են, կենդանիները կողք են ցուցադրվում՝ շեշտը դնելով որոշ տարրերի վրա, օրինակ՝ եղջյուրների վրա։ Տեսարաններից մեկում պատկերված է էգ եղնիկը, որը կերակրում է իր ձագին։ Այլ վայրերում ներկայացված են որսորդական ցանցերի մեջ խճճված կենդանիներ։ Մարդկային կերպարները ներառում են աղեղներով և նետերով զինված որսորդներ, իսկ կենդանիների համեմատ մանրանկարչություն (2,5 սմ-ից մինչև 18-20 սմ չափսեր և հիմնականում 1-2 մմ փորագրության լայնություն և խորություն)։ Որսորդները պատկերված են առջևից և ավելի սխեմատիկ, քան կենդանիները։ Ֆիգուրներն անշարժ են, ձախ ձեռքին որսորդական զենք են պահում։ Երկրաչափական ձևերը ներառում են խաչեր, շախմատային տախտակներ և արևի ճառագայթներ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Триалетские петроглифы на Викимапии 

Նախնադարյան Վրաստան