Բարություն

Բարություն, էթիկայի կատեգորիայի բարոյական գիտակցության ընդհանուր հասկացություն,  բարոյական արժեքները դրական բնութագրող.

Ի սկզբանե եղել է չար հասկացության հակառակը (այսինքն նշանակում էր բարու գործողության արդյունք, ի տարբերություն չարի գործողության արդյունքի), իսկ ավելի ուշ ժամանակներում  սկսվեց գործածվել որպես չար հասկացության հականիշ։ նշանակում է բարի, օգտակար գործի իրականացման համար կանխամտածված, անշահախնդիր և անկեղծ ձգտում, օրինակ ՝ հարևանին օգնելու, ինչպես նաև անծանոթ մարդուն կամ կենդանական և բուսական աշխարհին օգնելու։ Առօրյա իմաստով այս տերմինը վերաբերում է այն ամենին, ինչը մարդկանց մոտ դրական գնահատական ​​է առաջացնում կամ կապված է որոշակի մարդկանց երջանկության, ուրախության, սիրո հետ, այսինքն ՝ այն մոտ է դառնում «լավ» հասկացությանը։

Բարի կամք 
Բարին որպես մտադրություն կարող է իրականացվել միայն ազատ կամքով։ Բախտը, հանգամանքների պատահականությամբ չի հանդիսանում  որպես բարի։ Ի տարբերություն չարի, բարին չի արտահայտվում բարիքի նկատմամբ պարզ կամքով, քանի որ այդպիսի կամքը կարող է լինել եսասեր, ուստի և չեզոք բարոյականության նկատմամբ։ Իրական բարին պետք է լինի անշահախնդիր։

Բարության բնույթը 
Բարին և չարը — հականիշ հասկացություններ են, և այդպիսով իրար ժխտում են։ Եվրոպական ավանդության մեջ բարին սովորաբար ասոցացնում են լույսի, լուսավորի, սպիտակի հետ։ Չարը- խավարի, մթության և սևի հետ։ Համաձայն որոշ կրոնների դոգմաների ՝ բարին և չարը համարվում են ինքնավար ուժեր, որոնք հավերժական պայքար են մղում աշխարհը ղեկավարելու իրավունքի համար։ Աստվածաբանության տեսակետների այս համակարգը կոչվում է դուալիզմ:

Բարության գաղափարը մշակույթում 
Ռուսական մշակույթում «բարի» բառը սկզբնապես նշանակել է նյութական սեփականություն։ «Բարի մարդը» հարուստ մարդ է։ Գեր մարդը, ով կարողացել է քաշ հավաքել նրա շնորհիվ, որ կարողացել իրեն թույլ տալ գնել ապրանք, համարվում է  «բարի», «առատաձեռն» (գիրացած). «Բարությունը» — բնավորության գիծ է, որը թույլ է տալիս մարդուն կիսվել իր բարությամբ, ունեցվածքով. Քրիստոնեության ի հայտ գալուց հետո բառը ձեռք է բերել նոր նշանակություն, այդ թվում՝ նյութական բարիքների հետ կապ չունեցող։

Բարու մասին սովորական արտահայտություններից մեկն է․ «Բարին պետք է բռունցքներով լինի»։ Արտահայտությունը վերագրվում է Միխայիլ Սվետլովին, ով այն փոխանցեց մի քանի բանաստեղծների ՝ այս տողից սկսած բանաստեղծություն գրելու խնդրանքով։  Ամենահայտնի բանաստեղծությունը գրել է Ստանիսլավ Կունյաևը։

Բարին պետք է բռունցքներով լինի,
Բարին պետք է լինի կոշտ,
Որպեսզի բուրդը թռչի փնջով
Բոլորից, ովքեր լավ են բարձրանում ...

Մեկ այլ օրինակ է «բարու ուժերի հաղթանակը բանականության ուժերի նկատմամբ» արտահայտությունը, որն արտացոլում է լավատեսության քրիստոնեական գնահատականի հետ կապված թերահավատությունը։ Բարին հանդիսանում է վերացական հասկացության գնահատման չափանիշ։ 

Բարություն ասելով մենք հասկանում ենք  մարդու ձգտումները, նրա մշակույթը։ Մշակույթը և բարու ու չարի հասկացությունները սերտորեն կապված են միմյանց հետ։ Եթե ​​մշակույթը «մշակում» է, և այժմ դրանով մենք նկատի ունենք մարդու աշխատանքի և զարգացման արդյունքների հարստությունը, ապա այս զարգացման ուղղություններից մեկը բարին է, մյուսը ՝ չարը։

Բարին հասկանալու հիմնական մշակութային բախումն այն է, որ ոմանք հավատում կամ ենթադրում  են, որ Աստված ինքը լիովին և ընդմիշտ կազատի մարդուն տառապանքից և չարիքից, եթե նա համբերատար և խոնարհաբար ծառայի նրան հավատքով և ճշմարտությամբ, ուստի ագրեսիան խորթ է բարուն։ Մյուսները հավատում են կամ ենթադրում, որ կա՛մ Աստված ընդհանրապես գոյություն չունի, ուստի անհրաժեշտ է պայքարել չարի և հետևաբար բարու դեմ -   ոչ միայն բարին ստեղծելու կամքը, այլև վնասը և չարը ոչնչացնելու ագրեսիվ կամքը, կամ որ Աստված ինքը մարդուն կանչում է չարի հետ պատերազմելու։

Բարին ու չարը 
Բարին և չարը — փիլիսոփայության, էթիկայի և կրոնի մեջ դիխոտոմիա են `կապված սոցիալական երևույթների, մարդկանց գործողությունների և դրդապատճառների հետ, և իմաստավորված` ընդհանրացված տեսքով, մի կողմից `պատշաճ և բարոյապես դրական, իսկ մյուս կողմից` բարոյապես բացասական և դատապարտելի։

Բարության գաղափարը բուդդիզմում 
Բուդդիզմում եվրոպացիներին ծանոթ «Բարու - չարի» հակադրություն չկա։ Բուդդիստի համար ամենաբարձր «չարիքը» Սամսարան է ՝ աստվածների, մարդկանց, կենդանիների վերամարմնացման շղթան ... (Սկզբնապես գոյություն ունեցող Սանսարայում գոյություն ունի վեց տեսակ ՝ աստվածներ, ասուրաներ, մարդիկ, կենդանիներ, նախասրտեր և նարակի բնակիչներ)։ Անկախ նրանից, թե որքան արդար կարող է լինել կյանքը, այն միևնույն է բաղկացած է ցանկություններից առաջացած տառապանքներից (սեփականը կամ պատճառածը)։ Օրինակ ՝ ուտելու ցանկությունը դառնում է կենդանիների, ձկների, թռչունների տառապանքի պատճառ, որոնց միսը օգտագործվում է սննդի համար։ Տառապանքը հաղթահարելը հնարավոր է ցանկություններից ազատվելու միջոցով։ Այսպիսով, բուդդիստի համար մարդկային ցանկությունները (ինչպես նաև աստվածների, կենդանիների ցանկությունները) կարելի է չարիք անվանել։

Գաութամա Բուդդայի կյանքի մասին սուրբ գրություններում հիշատակված է անձնավորված չարիքի ՝ Մարա դևի մասին, որին անվանում են «Սիրո և մահվան ոգի»։ Սկզբունքորեն, բոլոր երկրային ցանկությունները մարմնավորված են Մարայում:

Բարության գաղափարը դաոսիզմում 
Ըստ դաոսական հասկացության, չկա բացարձակ բարի և բացարձակ չարիք, չկա բացարձակ ճշմարտություն և բացարձակ սուտ. բոլոր հասկացություններն ու արժեքները հարաբերական են։ Վերլուծությունն ապարդյուն է իր անսահմանության պատճառով։

Ին և յանի վարդապետությունից բխում է այն միտքը, որ բարին և չարը հավասար են և հավասարապես կախված։ Սա նշանակում է, որ բարին աշխարհի բնական վիճակն է, ինչպես նաև չարը։ Լավ բարի ձգտող դաոսականը չարիքն է կյանքի կոչում։ Ձեռնպահ մնալը համարվում է հիմնական առաքինությունը, սա բարոյական կատարելագործման սկիզբն է։

Բարության գաղափարը հինդուիզմում 
Հինդուիզմում  բարին չարից տարբերելու ունակություն ունի Վեդա Անահատա չակրան։ Հինդուիզմի տեսանկյունից, այս չակրայի զարգացման մեծությունը (մնացած չակրաների համեմատությամբ) որոշում է ծայրահեղ բառը, որը բաժանում է բարին և չարը։ Թերզարգացած չակրայի դեպքում մարդու գործողություններում ավելի քիչ բարություն կա («Ուրախացեք, որ չեք սպանել, այլ միայն թալանել եք»)։ Չափազանց զարգացած չակրայի միջոցով, յուրաքանչյուր գործողությունից և իրավիճակից, մարդը ձգտում է դուրս հանել և ավելի շատ բարություն մտցնել աշխարհ («Եթե նրանք հարվածեն աջ այտին, ապա պետք է դեմ տալ նաև ձախը»)։

Հինդուիզմում երկու ծայրահեղություններն էլ չեն խրախուսվում, բայց կարող են խրախուսվել ուրիշ կրոններում։  

Երբ չակրան հանկարծակի փակվում է (օրինակ ՝ սիրելիի կորստով կամ դավաճանությամբ, երբ արեգակնային ցանցում անընդհատ ցուրտ է զգացվում), այդ ժամանակ մարդուն այցելում են ինքնասպանության մտքերը։ Այնուհետև, չակրան բացելու համար հարկավոր է նորից ինչ-որ մեկին լավություն անելու միջոց գտնել։ Եթե ​​դա անհնար է, ապա մարդը հրաժարվում է սնունդից, մի քանի օր ուժասպառություն է սկսվում, և մարդու մարմինը (դիմակայելով նրա զգացմունքներին) ակտիվացնում է գոյատևման չակրան ՝ Մուլադահարան։

Բարության գաղափարը իսլամում 

Իսլամական ավանդույթի համաձայն ՝ բարին մարդու ներքին որակն է, որը գոյանում է հենց ծնունդից (էությունից), իսկ չարը ՝ իր սեփական մեղքերի հետևանք է, այսինքն ՝ չարը գալիս է իրենից, այլ ոչ թե Ալլահից:Դրա ապացույցը կարելի է մեջբերել Ղուրանից․ «Բոլոր բարիները, որոնք քեզ հասկանում են, գալիս են Ալլահից։ Եվ այն ամենը, ինչ քեզ պատահում է, գալիս է ինքդ քեզանից » (4:79)։

Բարության գաղափարը կոնֆուցիականության մեջ 

Կոնֆուցիոսը կարծում էր, որ բարին այն է, ինչ մարդը համարում է  իր համար բարի։ 
Մեկ ուրիշին մի արա այն, ինչ ինքդ չես ցանկանա։
Բարու սուբյեկտիվ ընկալման կատարելագործումը ՝ այն ավելի մոտեցնելով կոլեկտիվին, Կոնֆուցիոսը տալիս է սոցիալական հարաբերությունների ողորմածությունը ՝ համապատասխան պարգևների միջոցով։
Ինչ-որ մեկը հարցրեց. «Ճի՞շտ են ասել, որ չարության դիմաց պետք է վճարել բարությամբ»։ Ուսուցիչն ասաց. «Իսկ  հետո ինչո՞վ վճարել բարության դիմաց։ Չարության դիմաց դուք պետք է վճարեք արդարությամբ, իսկ բարության դիմաց ՝ բարությամբ»։
Կոնֆուցիականության մեջ հաճախ շոշափվում է ոչ թե բարու ու չարի հարցը, այլ «ազնիվ մարդու» հատկանիշները։

Բարության գաղափարը քրիստոնեության մեջ 
Բարի այն գործողություններն են, որոնք բերում են երջանկություն և ոչ ոքի չեն վնասում, ցավ, տառապանք չեն պատճառում։  Քրիստոնեության մեջ Աստված համարվում է բարու ամենակարևոր ներկայացուցիչն ու աղբյուրը։ Բարու (ինչպես նաև լավի) օբյեկտիվ չափանիշը դրա համապատասխանությունն է Աստծո կամքին։ Իրավիճակը կամ  զգացումը, որից ստեղծվում է բարին, սերն է։ . Կատարյալ սերը բնորոշ է միայն Աստծուն։ Եվ, ուրեմն, կատարյալ բարին ՝ չարի չնչին խառնուրդով, կարող է ստեղծվել միայն Նրա կամ Նրա կամքը կատարող էակների կողմից։

Քրիստոնեությունը չարը դիտում է ոչ թե որպես անկախ սուբյեկտ, այլ որպես բարու նսեմացում։

19-րդ դարի վերջի ռուս քրիստոնյա փիլիսոփա Վլադիմիր Սոլովյով  «Բարու արդարացումը» տրակտատում բարին սահմանեց որպես «իրական բարոյական կարգ, որը արտահայտում էր բոլորի բացարձակ պատշաճ և անվերապահորեն ցանկալի վերաբերմունքը բոլորի և ամեն ինչի նկատմամբ բոլորի հանդեպ» և այն նույնացնում էր Աստծո Թագավորության հետ։

Ավետարանական բարություն 
Ավետարանում բարին հիմնականում ողորմության գործեր են։ Տարբերակվում են մարմնական ողորմության գործեր. սովածին կերակրել, ծարավին խմեցնել, անծանոթին ընդունել, մերկ մարդուն հագցնել, հիվանդին  այցելել (աղբյուրը ՝ Աստվածաշունչ)։ Ինչպես նաև հոգևոր ողորմություն. մեղավորին իր սխալ ուղուց շեղել (հոգին փրկել) (աղբյուրը ՝ Աստվածաշունչ)։

Քրիստոնեության մեջ նույնպես պնդվում է, որ ոչ մի, նույնիսկ ամենափոքր բարիք, ի վերջո չի մնա առանց Աստծո կողմից վարձատրության։

Տես նաև 

 Օբյեկտիվ բարություն
 Բարին և չարը
 Էթիկա
 Սեր
 Առաքինություն
 Չարը
 Կալանավորի երկընտրանքը

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 
  Лев Шестов  «Добро в учении гр. Толстого и Ницше». — Издательство «Litres» — 1991г — 170 с.

Բարություն
Կրոն
Էթիկա