Վազող սևամորթ

«Վազող սևամորթ» (), ռասայական կողմնակալ կարծրատիպ սևամորթների նկատմամբ, որը տարածված է հիմնականում ԱՄՆ-ում (բայց մի շարք դեպքերում նաև Կանադայում), երբ նկատում են փողոցով վազող սևամորթի։

ԱՄՆ-ում մանրաքայլ վազքը ժողովրդականություն է ձեռք բերել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, ընդ որում՝ ամերիկյան ԶԼՄ-ներում այն զանգվածաբար պատկերվել է որպես սպիտակամորթներին բնորոշ զբաղմունք։ Միևնույն ժամանակ, սևամորթ վազորդներին հասարակությունը վերաբերվել է կասկածանքով (ինչպես այն անձանց, որոնց կասկածում էին հանցագործության կատարման վայրից փախուստի մեջ)։ Կասկածներից պաշտպանվելու համար սևամորթ վազորդները ստիպված են եղել այնպիսի միջոցներ ձեռնարկել, ինչպիսիք են վառ հագուստ կրելը (որպեսզի սպառնալիքներ չստեղծեն), հիմնականում օրվա լուսավոր ժամերին կամ խմբերով վազելը, ինչպես նաև կանխամտածված փոքր արագությամբ վազելը, որպեսզի տպավորություն չստեղծեն, թե նրանք «փախչում են ինչ-որ մեկից»։

2021 թվականին Լինդսի Հորնբաքլը պարզել է, որ միջադեպերը հատկապես հաճախակի են եղել այն դեպքերում, երբ սևամորթներին նկատել են վազելիս սպիտակամորթների թաղամասերում, հատկապես ավելի բարձր սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակ ունեցող սպիտակամորթների թաղամասերում։

Սոնյա Սանչեսի՝ 1968 թվականի «Բրոնքսը հաջորդն է» պիեսում կա մի տեսարան, որտեղ սպիտակամորթ ոստիկանը ձերբակալում է սևամորթին՝ նրան վազելիս տեսնելու պատրվակով։ ԱՄՆ Գերագույն դատարանի 2001 թվականի Իլինոյսն ընդդեմ Ուորդլոուի գործը, որտեղ պաշտպանվել է ոստիկանության կողմից մարդու խուզարկության օրինականությունը այն հիմքով, որ նա իբր փախել է ոստիկանությունից, քաղաքացիական իրավունքների համար պայքարողների կողմից նկարագրվել է որպես «սևամորթի փախուստի» նոր քրեական գործի ստեղծում։

Նման միջադեպերի այլ օրինակներից են 2015 թվականին Բալթիմորում Ֆրեդի Գրեյի մահը, 2015 թվականին Ջիմի Տորոնկի ձերբակալությունը Լոնդոնում, 2019 թվականին տեղի ունեցած միջադեպը Վանկուվերում (Կանադա), ինչպես նաև 2020 թվականին Ահմաուդ Արբերիի սպանությունը Ջորջիայում (ԱՄՆ)։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Dragan Milovanovic, Katheryn Russell-Brown (2001). Petit Apartheid in the U.S. Criminal Justice System. Carolina Academic Press. ISBN 9780890899519.
 
 

Կարծրատիպեր