Մերի Բրյուսթեր Հազելթոն

Մերի Բրյուսթեր Հազելթոն (, ), ամերիկացի դիմանկարչուհի։ Նա հաճախել է Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանի դպրոցը, որտեղ հետագայում եղել է հրահանգիչ։ Բացի իր այլ նվաճումները՝ Հազելթոնը առաջին կինն էր, որը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում տղամարդկանց և կանանց համար նախատեսված մրցանակն առաջինն ստացավ, երբ 1896 թվականին նա արժանացավ Դիզայնի ազգային ակադեմիայի Հալգարթեն մրցանակին։ Նրա դիմանկարները գտնվում են Մասաչուսեթս նահանգապետարանի, Հարվարդի համալսարանի, Փեյբոդի Էսեքս թանգարանի և Ուելեսլի պատմական միավորման հավաքածուներում։ Նա Ուելեսլիի Նկարիչների միության հիմնադիր անդամ էր, Բոստոնի նկարիչների միավորման կանոնադրության անդամ էր։ Նա իր հասուն կյանքն ապրել է քույրերի հետ Մասաչուսեթս նահանգի Ուելեսլի քաղաքի Հազելթոն ընտանեկան տանը։

Վաղ տարիներ 

Մերի Բրյուսթեր Հազելթոնը ծնվել է 1868 թվականի նոյեմբերի 23-ին, Մասաչուսեթս նահանգի Միլթոն քաղաքում դոկտոր Այզեք Հիլզ Հազելթոնի (1838–1929) և Մերի Ալեն Բրյուսթեր Հազելթոնի (1843–1923) ընտանիքում։ Հարվարդի քոլեջի շրջանավարտ բժիշկ Հազելթոնը որպես վիրաբույժի օգնական ծառայել է Միացյալ Նահանգների նավատորմում Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Նա նորարար էր հոգեկան հիվանդների բուժման ոլորտում։ Մերին ունեցել է եղբայր՝ Այզեք Բրյուսթեր (I. B.) Հազելթոնը (1873–1943) և երկու քույրեր՝ Օլիվիա Բոուդիչ Հազելթոնը (1873–1967) և Մարգարեթ Փեյջ Հազելթոնը (1876–1965): Ընտանիքը 1873 թվականին տեղափոխվել է Ուելեսլի, Մասաչուսեթս։ Նա սկսել է ստեղծել արվեստի գործեր դեռևս 1880-ական թվականներին, որոնք նա հաճախ ստորագրել էր իր մականվամբ՝ «Daisy»: 1886 թվականին Հազելթոնը ավարտել է Ուելեսլիի ավագ դպրոցը։ Երեք քույրերն իրենց կյանքի ընթացքում միասին ապրել են Վաշինգտոնի փողոցում գտնվող 319 ընտանեկան տանը։ Տունը կոչվել է «Clapp House» և «Hazelton House»:

Կրթություն 

Հազելթոնը հաճախել է Բոստոնի կերպարվեստի թանգարանի դպրոցը (MFAB): Նա եղել է Ֆիլիպ Հեյլի օգնական և ուսումն այնտեղ ավարտել է 1892 թվականին։ Ավարտելուց հետո նա եղել է Ֆրենկ Բենսոնի նկարչական դասընթացի օգնականը և հաջորդ տարի նա դարձել է նկարչության ուսուցչի օգնական։ Թե՛ Բենսոնը, և թե՛ Տարբելը նշվում են որպես Բոստոնի իմպրեսիոնիստներ։

Ռուպերտ Հյուզը նկարագրել է 1895 թվականին ստեղծված Հազելթոնի «Մարգարեթ» նկարը որպես «ավելին, քան իմպրեսիոնիզմի սովորական մասնիկ»։ Նա սովորել է Փարիզի իմպրեսիոնիզմի նկարիչների հետ։ 1899 թվականին Բոստոնի Կերպարվեստի թանգարանի ճանապարհորդական կրթաթոշակ շահելուց հետո նա սովորել է նաև Իսպանիայում, Անգլիայում, Նիդեռլանդներում և Իտալիայում։ Հազելթոնը կազմակերպության առաջին շրջագայող գիտնականն էր և իր երկամյա ուսումնական ծրագրի յուրաքանչյուր տարվա ընթացքում ստացել է 800 ամերիկյան դոլար։

Ոճ 
Հազելթոնը այն կանանցից մեկն էր, որին հավաքորդ Էվերեթ Ջեյմսը նույնացրել է որպես «ուշագրավ անհատական գեղարվեստական հմտություն ցուցադրող», որը 19-րդ դարի վերջին Բոստոնում հաճախել է Գեղարվեստի թանգարանի դպրոց։ Սա այն ժամանակն էր, երբ կանայք չէին ճանաչվում իրենց անհատական ոճով և կարողություններով։ «Թարբելիտներ» արտահայտությունն օգտագործվում էր այն ժամանակ, երբ ցանկանում էին արտացոլել այն համոզմունքը, որ կանանց հմտությունները բխում են իրենց հովանավորներից, ինչպես Էդմունդ Ք. Թարբելը։ Հասարակության մեջ ավելի մեծ դիրքը նպաստել է որոշ անհատ դիմանկարչուհիների անհատական և յուրօրինակ հատկությունների առաջ քաշմանը, «որոնք մրցակից կլինեին Թարբելին, Բենսոնին կամ Դե Քամփին»,- ասել է Ջեյմսը Antiques Journal-ում։

2001 թվականի Բոստոնի նկարիչների միավորման «Վաղ շրջանի նկարչուհիներ» հոդվածում Բոբ Ջեքմենը նշել է, որ Հազելթոնը նկարել է ստեղծագործ և հավակնոտ ոճով, որն իր մեջ ներառում էր «իմպրեսիոնիստական անփույթ ձև», որը մրցակից էր Բոստոնի շատ այլ նկարիչների աշխատանքների հետ։ Կոմպոզիցիայի և լույսի օգտագործման նրա տեխնիկական ունակությունները նկարագրվում են «Երկու քույրերը դաշնամուրի մոտ» նկարի օրինակով, որը նա ստեղծել է 1894 թվականին։

Գործունեություն 

Կանայք չեն շահել ոչ առանձին սեռով պայմանավորված հատուկ մրցանակներ մինչև 1896 թվականը, երբ Հազելթոնը արժանացել է Դիզայնի ազգային ակադեմիայի առաջին Հոլգարթեն մրցանակին՝ իր յուղաներկ «Արվեստանոցում» նկարի համար։ Որոշվել է, որ այն լավագույն յուղանկարն է, որ ստեղծվել է ԱՄՆ-ում մինչև 35 տարեկան անձի կողմից այդ թվականին։ Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանը 1899 թվականին նրան պարգևատրել է առաջին ճանապարհորդական կրթաթոշակով։ 1901 թվականին Նյու Յորքի Բուֆֆալո քաղաքում Համամերիկյան ցուցահանդեսում Հազելթոնն արժանացել է պատվավոր հիշատակման։

Հազելթոնը 1904 թվականին ունեցել է արվեստանոց Բոստոնի հին Հարքուր շենքում, երբ հրդեհ է բռնկվել մի քանի նկարիչների աշխատասենյակում, ներառյալ՝ Հազելթոնի, Ջոզեֆ Դե Քեմփի և Ուիլյամ Մ. Փաքսթոնի։ Դրա հետևանքով մի խումբ նկարիչներ ծրագրել են նոր շինությունը, որը դարձել է Fenway Studios-ը (փողոց Իփսվիչ 30)։ Հազելթոնը եղել է նկարիչների նախնական խմբի մեջ, որոնք գրանցվել և կազմակերպել են ստուդիա 304 արվեստանոցի համար։ 1906-1940 թվականներին նա ունեցել է արվեստանոց Ֆենվեյում։

1912 թվականին Ուելեսլիի Հիլզի առաջին ժողովի եկեղեցին լիազորել է Հազելթոնին, որը նրանց անդամ էր, նկարելու որմնանկարներ եկեղեցու համար։ Մի որմնանկարը պատկերում էր քրիստոնեական չորս առաքինությունները՝ ճշմարտություն, ողորմածություն, արդարություն և հավատ՝ ութ ոտնաչափ բարձրությամբ երեք կնոջ և մեկ տղամարդու կերպարներով։ Տղամարդու կերպարն ունի սուր և կշեռք՝ ներկայացնելու արդարությունը։ Հազելթոնը նաև ստեղծել է չորս ավետարանիչների որմնանկարները և Սուրբ Երրորդության պատկերը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հազելթոնը նախագծել է «Ազատության փոխառություն» քարոզչական պաստառը՝ օգտագործելով իր «Հաղթանակի արձանագրում» նկարը։ Նա 1915 թվականին ցուցադրել է «Նամակը» և «Անուրջ» նկարները Պանամա-Խաղաղօվկիանոսյան միջազգային ցուցահանդեսի ժամանակ Սան Ֆրանցիսկոյում, Կալիֆոռնիա, որտեղ նա ստացել է բրոնզե մեդալ։ Նա 1916 թվականին շահել է ժողովրդական մրցանակ Նյուպորտում, Ռոդ-Այլենդ նահանգ «Սևազգեստ լեդի» նկարի համար։ Նա նաև մրցանակ է նվաճել Նյուպորտում «Նամակը» նկարի համար։ Ջոն Սինգեր Սարջենթը բնութագրել է նրան որպես «իր ժամանակի ամենաառաջավոր դիմանկարիչներից մեկը»։

Հազելթոնը Ուելեսլիի Նկարիչների միության հիմնադիր անդամ էր, Բոստոնի նկարիչների միավորման կանոնադրության անդամ, ինչպես նաև Կոպլի ընկերության վաղ անդամ։ Նա եղել է «Concord Art» ասոցիացիայի, Ամերիկյան արվեստների ֆեդերացիայի և Կոնեկտիկուտի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ։

Հավաքածուներ 

 Բոստոնի Հարվարդ ակումբ, Հարվարդի համալսարան
 Ջոն Ադամս, 1914, Ջոն Սինգլտոն Կոպլիից հետո
 Հարվարդի համալսարան, Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս
 Փոլ Ազան, 1918, յուղաներկ կտավ
 Ջորջ Շաթաք, 1910, Գիլբերտ Ստյուարտի կրկնօրինակ
 Բժիշկ Ջոն Ուորեն
 Մասաչուսեթսի գլխավոր հիվանդանոց
 Ուիլյամ Էփլթոն
 Մասաչուսեթսի պետական տուն, Բոստոն, Մասաչուսեթս
 Ուիլյամ Սթոութոն, 1924
 Փիբոդի Էսեքս թանգարան, Սալեմ, Մասաչուսեթս
 Ֆրենսիս Հենրի Էփլթոն
 Ուելեսլիի պատմական միավորում
 Շելդոն Լ. Բրաուն
 Ռալֆ Կոբրն
 Հերբերտ Մ. Հազելթոն
 Մարգարեթ Փեյջ Հազելթոն
 Միսիս Ջոն Օլդհեմ

Մահ 

Հազելթոնը կաթված է ստացել 1952 թվականին, ինչի պատճառով անցել է ձախ ձեռքով նկարելուն։ Նա մահացել է Նյուտոն-Ուելեսլի հիվանդանոցում 1953 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։

1965 թվականին Ուելեսլի պատմական ընկերությունն սկսել է գնել Հազելթոնի նկարները իրենց հավաքածուի համար։ Գրությունները, նամակագրությունները, էսքիզները, օրագրերը, լուսանկարները և այլ նյութեր ևս պահվում են Ուելեսլիի պատմական ընկերությունում։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 

Ամերիկացի նկարչուհիներ
Ամերիկացի դիմանկարիչներ
20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կին արվեստագետներ
19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ