Քնած տիկինը սև ծաղկամանով

Քնած տիկինը սև ծաղկամանով (հունգարերեն՝ ), Ռոբերտ Բերենիի 1927-1928 թվականների յուղաներկ նկարը։ Այն նկարչի կնոջ պատկերն է, որը քնած է կապույտ զգեստով սեղանի հետևում, որի վրա դրված է սև ծաղկաման։ Կտավը վաճառվել է 1928 թվականին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո համարվել է կորած։

Նկարագրություն 

Նկարը Բերենիի երկրորդ կնոջ՝ Էտայի (ծնվ. Բրոյեր) դիմանկարն է, արված արտ-դեկո ոճով։ Այն բնութագրվել է որպես Բերենիի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը։ Քնած կինը կրում է 1920-ականների տիպիկ սանրվածք և կապույտ զգեստ։ Նա պառկած է սեղանից այն կողմ, որի վրա դրված է սև ծաղկաման։ «Քնած տիկինը սև ծաղկամանով» կտավը նկարված է յուղաներկով կտավի վրա, չափը 64x87 սմ չափի կտավի վրա։ Ստորին ձախ կողմում նկարչի ստորագրությունն է։

Արվեստի պատմաբան Ջուդիտ Վիրագը նկարագրում է «Քնած տիկինը սև ծաղկամանով» որպես 1920-ականների եվրոպական արվեստի «կատարյալ» նմուշ, որն իր մեջ ներառում է ժամանակակից ֆրանսիական, գերմանական և ռուսական արվեստի ուղղությունների տարրեր։

Պատմություն

Նախապատմություն 
Հավանաբար, Բերենին նկարել է «Քնած տիկինը սև ծաղկամանով» 1927-1928 թվականներին, այդ ժամանակ նա վերադարձել էր Բուդապեշտ, իր հայրենի Հունգարիա Բեռլինից, որտեղից փախել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո։ Կտավը վերջին անգամ հանրային ցուցադրվել է 1928 թվականին Էռնստ թանգարանում՝ նախքան վաճառվելը։ Գնորդը, հավանաբար, եղել է հրեա, ով լքել է երկիրը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում կամ դրա ընթացքում։ Հունգարիայում այս ժամանակահատվածում խառը իրավիճակ է եղել, և նկարը համարվել է կորած։

Վերաբացահայտում 
Նկարը աճուրդի է հանվել Սան Դիեգոյի աճուրդում 1990-ականների կեսերին, երբ նկարչի աշխատանքները էժան էին գնահատվում։ Կտավը 40 դոլարով վաճառվել է  արվեստի հավաքորդ Մայքլ Հեմփսթեդին։ Նա նկարը 400 դոլարով վաճառել է Կալիֆորնիայի Փասադենա քաղաքում գտնվող հնաոճ իրերի խանութին։ Նկարը 500 դոլարով խանութից գնել է  Sony Pictures ընկերության պատվերով բեմադրության դիզայները։ Հեմփսթեդը ճանաչել է նկարը 1999 թվականին  նկարահանված «Ստյուարտ Լիթլ» ֆիլմում, որտեղ օգտագործվել էր որպես գլխավոր հերոսի տան դեկորացիա։ Այդ պահին  Բերենիի աշխատանքների գներն աճել էին և Հեմփսթեդը որոշել է հետևել և նկարը ետ գնել։ Բացի «Ստյուարտ Լիթլ» ֆիլմից, կտարը նկարահանվել է նաև սերիալային մի շարք դրվագներում, այդ թվում՝ «Ընտանեկան իրավունք» հեռուստասերիալի որոշ դրվագներում։ Բեմադրող նկարիչը հետագայում նկարը գնել է կինոընկերությունից՝ իր տանը կախելու համար։

2009 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Հունգարիայի ազգային պատկերասրահի հետազոտող և արվեստի պատմաբան Գերգելի Բարկին տանը հեռուստացույցով Ստյուարտ Լիթլ ֆիլմը դիտելուց ճանաչել է նկարը։ Բարկին նույնականացրել է նկարը 1928 թվականին արված  սև-սպիտակ լուսանկարով։ Բարկին հասկացել է, որ նկարը դժվար թե լինի տպագիր կամ պատճեն, քանի որ այն հայտնի ստեղծագործություն չի եղել ։ Բարկին 40–50 նամակ է ուղարկել տարբեր կինոարտադրող ընկերությունների  և անձնակազմի անդամներին՝ փորձելով գտնել նկարը։  Երկու տարի անց նա պատասխան է ստացել նկարը գնած բեմադրող նկարիչից։ Բարկին նկարը նույնականացնելու համար մեկնել է ԱՄՆ,  ծանոթացել է բեմադրող նկարչի հետ,  հաստատել, որ նկարը իսկական է և գնել այն։  Նա 2014 թվականի դեկտեմբերի 13-ին աճուրդում վաճառել է այն 285,700 դոլարով։

Իր արտասովոր վերագտնման առաջացած հրապարակայնության պատճառով «Քնած տիկինը սև ծաղկամանով» համարվում է հունգարական ամենահայտնի նկարը։

Ծանոթագրություններ 

Կանանց դիմապատկերներ
1928 նկարներ