Միթրոբարզանես (Ծոփքի թագավոր)

Մորֆիլիգ (Մեհրուժան) Երվանդական կամ Միթրոբարզանես Ա (, ), Ծոփք-Կոմմագենեի թագավորության ինքնակալ արքա Երվանդունիների շառավղից (ամենայն հավանականությամբ), որը կառավարել է մ․թ․ա․ 150 թվականի շրջակայքում։

Մեզ հասած գրավոր հիշատակությունները հավաստում են, որ Միթրոբարզանեսը տասնամյակ տևած դադարից հետո հաջորդել է Ծոփքի թագավորության հիմնադիր Զարեհին՝ Մեծ Հայքի թագավոր Արտաշես Բարեպաշտի դաշնակցին։

Կենսագրություն 
Զարեհի մահից հետո Արտաշես Ա Բարեպաշտը ցանկանում էր ամեն կերպ Ծոփքը (հայտնի է որպես «Չորրորդ Հայք») կցել Հայաստանին, քանզի վերջինիս միավորիչ գործունեության հետևանքով Արտաշեսյանների թագավորության դրոշի ներքո էին միավորվել Մեծ Հայքի գրեթե բոլոր նահանգները։ Այս իրադարձությունների մասին գրել է հռոմեացի պատմիչ Պոլիբիոսը իր «Ընդհանուր պատմություն» աշխատության շրջանակներում։ Նա նաև նշում է, որ Կապադովկիայի թագավոր Արիարաթես V-ը հրաժարվում է տեղի տալ Արտաշես Ա-ի հավակնություններին, որն ուղղված էր Ծոփքում Միթրոբարզանես Երվանդականի դիրքերի խարխլմանն ու թագավորության անեքսիային։

Այնուամենայնիվ, այս իրադարձությունը առաջացնում է ժամանակաշրջանային անհամատեղելիություն, քանի որ ընդունված է համարել, որ Արտաշես Ա Բարեպաշտը կառավարել է մ․թ․ա․ 189-160 թվականներին։

Պոլիբիոսը իր «Ընդհանուր պատմություն» աշխատության XXXI գրքի 2-րդ գլխում գրել է հետևյալը․
Ժամանակակից պատմագիտության մեծ ընդունված է Միթրոբարզանեսին նույնացնել Ծոփքի թագավոր Մորփիլիգի հետ։ Վերջինիս մասին սկզբնաղբյուրային հիշատակությունները բացակայում են, մինչդեռ մեզ են հասել «Մորֆիլիգ, Զարեհի որդի» մակագրությամբ բազմաթիվ տետրադրախմաներ։ Այդ մետաղադրամների դիմերեսին առկա է «Մորֆիլիգ, Զարեհի որդի» գրությունը, իսկ դարձերեսին՝ Անահիտ աստվածուհին՝ ծաղիկներով։

Ծանոթագրություններ 

Ծոփքի արքաներ