Հելենա Դեյթոն

Հելեն Դայթոն (, ամբողջական անուն՝ Helena Smith Dayton, ), ամերիկացի նկարիչ և քանդակագործ, նաև լրագրող և գրող։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1879 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1883 թվականին)։

Քանդակներ սկսել է ծեփել կավից մոտ 1914 թվականին, երբ ապրում էր Նյու Յորքում՝ Գրինվիջ Վիլիջում՝ միաժամանակ աշխատելով որպես գրող։ Նրա «գրոտեսկային» կերպարները զարդարում էին հանդեսների շապիկները և ուղեկցում էին նրա հումորային պատմությունները այնպիսի հանդեսներում, ինչպիսիք են «Puck»-ը և «Cartoons Magazine»-ը։ Նա 7 1/2 դյույմ բարձրությամբ իր ծեփածո արձանիկները վաճառել է 75 ցենտով։

Նա «կավե մուլտֆիմների» անիմացիայի բնագավառում իր առաջին փորձերը սկսել է 1916 թվականին։ Նա իր կերպարները ստեղծել է ժապավենի յուրաքանչյուր ֆուտի վրա, ընդ որում մինչև 30 կերպար շարժվում է բեմի վրա։ Հելենա Դայթոնին հաջողվում էր անիմացնել մեկ օրում մոտ 100 ֆուտ ֆիլմ և թողարկել մեկ ֆիլմ ամսվա ընթացքում։ 1917 թվականի մարտի 25-ին Նյու Յորքի Strand Theater թատրոնում տեղի է ունեցել նրա անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմերից մի քանիսի առաջին փաստագրված հրապարակային ցուցադրությունը։ Նույն տարում ավելի ուշ նա թողարկել Է Ուիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ» վեպի իր ադապտացումը։ Նրա «քանդակագործական անիմացիայով» զբաղվելը լավ եկամուտ էր բերում։ Չնայած մամուլն այն ժամանակ լայնորեն և մանրամասն լուսաբանում էր նրա աշխատանքները, պարզ չէ, թե արդյոք Դեյթոնը 1917 թվականից հետո ինչ-որ ֆիլմեր է արտադրել։ Հնարավոր է, որ դա կապված էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտի հետ, քանի որ նա աշխատել է արտասահմանում՝ Փարիզում կառավարել է YMCA կամավորների ճաշարանը։

Աշխատելով որպես YMCA ճաշարանի տնօրեն՝ նա միաժամանակ ստեղծել է քանդակագործական կերպարներ, որոնք պատկերում էին տեսարաններ Ֆրանսիայից և ցուցադրվել են 1922 թվականին Նյու Յորքում Նկարազարդողների միության ցուցահանդեսում (դրա անդամն էր)։ Ավելի ուշ Հելենան զբաղվել է գեղանկարչությամբ՝ իր աշխատանքները 1943 թվականին ցուցադրելով Montross Gallery պատկերասրահում։

Հելենան նաև որպես լրագրող է աշխատել Հարթֆորդում՝ Կոնեկտիկուտ նահանգում։ Ավելի ուշ զբաղվել է դրամատուրգիայով, հաճախ համագործակցել է Լուիզա Բարատի (Louise Bascom Barratt) հետ, նրա հետ 1926 թվականին գրել է «Sweet Buy and Buy» պիեսը, որը բեմականացվել է 1927 թվականին և հրատարակվել է գրքի տեսքով։ Նաև Բարանտի հետ համատեղ գրել է «Hot Water»-ը, որի պրեմիերան կայացել է 1929 թվականին Նյուրքի թատրոններից մեկում՝ գլխավոր դերերում՝ Լյուսիլ Լա Վերնը։ 1931 թվականին Լուիզա Բարոտի հետ համատեղ գրել է նաև «Casanova’s Son» պիեսը։

Հելենա Դեյթոնը ամուսնացած էր Ֆրեդ Էվինգ Դեյթոնի հետ, որը գրող և հրատարակիչ էր։

Մահացել է 1960 թվականի փետրվարի 22-ին և թաղվել է Հարթվոդում՝ Cedar Hill Cemetery գերեզմանոցում՝ իր ամուսնու կողքին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Helena Smith Dayton (1879—1960)
 «East Wallop’s Hardy Annuals», a story by Dayton in Cartoons magazine vol. 12 no. 2, August 1917.

20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Կին արվեստագետներ
Ամերիկացի արվեստագետներ
Ամերիկացի քանդակագործներ
Ամերիկացի գրողներ
Ամերիկացի լրագրողներ
Ամերիկացի մուլտիպլիկատորներ
Ամերիկացի սուֆրաժիստներ