Պերիկարդ

Պերիկարդ, երկու պատ ունեցող պարկ է, որը շրջապատում է սիրտը և մեծ անոթների արմատները։ Պերիկարդի պարկը ունի երկու շերտ՝ շճային և ֆիբրոզ։ Այն ունի խոռոչ, որտեղ կա քիչ քանակի հեղուկ։

Պերիկարդը ֆիքսում է սիրտը միջնորմում, պաշտպանում է վարակներից և խոնավեցնում է սրտի մակերեսը։ Այս ստացել է իր անունը հին հունարեն պերի (περί; "շուրջ") և կարդիոն (κάρδιον; "սիրտ") բառերից։

Կառուցվածք
Պերիկարդը երկշերտ ֆիբրոէլաստիկ պարկ է, որը շրջապատում է սիրտը։ Շճային պերիկարդի երկու շերտերի միջև կա պերիկարդի խոռոչ, որը լցված է շճային հեղուկով։ Հեղուկը պաշտպանում է սիրտը արդաքին ազդեցություններից։ Պերիկարդի պատի արտաքին շերտը ֆիբրոզ պերիկարդն է, իսկ ներքին շերտը շճային պերիկարդը։

Ֆիբրոզ պերիկարդ
Ֆիբրոզ պերիկարդ-ը պերիկարդի մակերեսային շերտն է։ Այն կազմված է խիտ շարակցական հյուսվածքից և փխրուն շարակցական հյուսվածքից։ Այն ունի պաշտպանիչ դեր, նաև պահում է սիրտը իր տեղում։ Այն շարունակվում է դեպի սրտից դուրս եկող անոթներ և վերածվում է նրանց արտաքին ադվենտիցիալ թաղանթի։

Սերոզ պերիկարդ
Սերոզ պերիկարդ-ը բաժանվում է պարիետալ պերիկարդը, որը սերտաճած է ֆիբրոզ պերիկարդի և վիսցերալ պերիկարդի, որը էպիկարդի հետ է սերտաճած։ Այս շերտերը խոնավեցնում են սրտի մակերեսը և թուլացնում են շերտերի շփման ուժը։

Վիսցերալ շերտը ձգվում է դեպի մեծ անոթների արմատները և միանում է նրանց մակերեսային շերտի հետ։ Սա տեղի է ունենում աորտայի, թոքային զարկերակի, վերին և սրտորին սիներակների, թոքային երակների միացման տեղերում։

Պարիետալ և վիսցերալ շերտերի միջև գտնվում է տարածք, որը կոչվում է պերիկարդի խոռոչ, որը պարունակում է հեղուկ։ Պերիկարդիալ գրպանիկներ-ը փոքր տարածություններ են պերիկարդի խոռոչում։ Այս գրպանիկներում գտնվող հեղուկը կարող է նմանակել միջնորմային լիմֆադենոպաթիաներին։

Սրտի այն մասը, որտեղ սերոզ պերիկարդի վիսցերալ շերտը հպվում է սրտի մակերեսին, կոչվում է էպիկարդ։ Էպիկարդից անմիջապես ներքև գտնվում է սրտի մկանային շերտը՝ միոկարդը։ Էպիկարդը հիմնականում կազմված է շարակցական հյուսվածքից և ունի պաշտպանիչ դեր։ Փորոքների կծկման ժամանակ ապաբևեռացման ալիքը շարժվում է էնդոկարդիալ մակերեսից դեպի էպիկարդիալ մակերես։

Անատոմիական փոխհարաբերություն

 Պերիկարդը շրջապատում է սիրտը, թոքային զարկերակի և աորտայի արմատները։
 Տեղակայված է կրծոսկրի և կրծքի առաջային պատի տակ։
 Աջ ստոծանիական նյարդը անցնում է պերիկարդի աջ կողմով։
 Ձախ ստոծանիական նյարդը անցնում է ձախ փորոքի վրա եղած պերիկարդի մոտով։
 Պերիկարդային զարկերակները արյուն են մատակարարում պերիկարդի մեջքային հատվածին։

Գործառույթ
 Պահում է սիրտը միջնորմում և սահմանափակում նրա տեղաշարժը
 Պաշտպանում է այն այլ օրգաններից եկող վարակներից (օրինակ՝ թոքերից)
 Կանխում է սրտի գերձգումը մեծ ծավալներով ծանրաբեռնվելու ժամանակ
 Խոնավեցնում է սրտի մակերեսը

Կլինիկական նշանակություն

Պերիկարդի բորբոքումը կոչվում է պերիկարդիտ։ Այս վիճակը առաջացնում է կրծքային ցավ, որը տարածվում է դեպի մեջք և ավելի է ուժեղանում պառկելու ժամանակ։ Պերիկարդիտով հիվանդների մոտ ստետոսկոպով լսելիս կարելի է հայտնաբերել բնորոշ պերիկարդի քսման աղմուկ։ Պերիկարդիտը հաճախ առաջանում է վիրուսային վարակի ժամանակ (ինֆեկցիոն մոնոնուկլեոզ, ցիտոմեգալովիրուս, կոքսակիվիրուս), կամ ավելի հազվադեպ բակտերիալ վարակի ժամանակ, սակայն կարող է զարգանալ նաև սրտամկանի ինֆարկտի ժամանակ։ Պերիկարդիտը սովորաբար կարճատև վիճակ է և հաջողությամբ բուժվում է ցավազրկողներով, հակաբորբոքային դեղերով և կոլխիցինով։ Որոշ դեպքերում պերիկարդիտը կարող է երկար տևել և առաջացնել պերիկարդի սպիացում, ինչի արդյունքում հյուսվածքը կարծրանում է։ Այս դեպքում հաճախ վիրահատական ճանապարհով հեռացնում են պերիկարդը՝ կատարելով պերիկարդէկտոմիա
։

Պերիկարդում կարող է կուտակվել մեծ քանակի հեղուկ, ինչը կոչվում է պերիկարդիալ էֆուզիա։ Պերիկարդիալ էֆուզիաները կարող են զարգանալ երկրորդային կերպով պերիկարդիտից հետո, երիկամային անբավարարությունից հետո, ուռուցքների արդյունքում և չցուցաբերել ոչ մի ախտանիշ։ Չնայած դրա, մեծ քանակի հեղուկի դեպքում կարող է զարգանալ սրտի տամպոնադա, որի արդյունքում դիտվում է հևոց և կրիտիկական ցածր արյան ճնշում։ Հեղուկը կարելի է վերցնել պերիկարդից ախտորոշման, տամպոնադան վերացնելու նպատակով՝ պերիկարդիոցենտեզի ժամանակ։ Անընդհատ հեղուկ կուտակվելու դեպքում կատարվում է վիրահատություն, որի ժամանակ պերիկարդի և պլևրալ խոռոչի միջև ձևավորում են կապ։ Սա կոչվում է պերիկարդիալ ֆենեստրացիա։

Հավելյալ նկարներ

Տես նաև
 Էնդոկարդ
 Միոկարդ
 Պերիկարդիտ
 Սիրտ
 Սիրտանոթային համակարգ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Սիրտ-անոթային համակարգ
Սրտաբանություն