Արչիբալդ Գեյկի

Արչիբալդ Գեյկի (, ), շոտլանդացի երկրաբան։ 1865 թվականին եղել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ, 1908-1913 թվականներին Լոնդոնի թագավորական ընկերության նախագահ, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի օտարերկրյա պատվավոր անդամ։

Կենսագրություն 

Արչիբալդ Գեյկին ծնվել է 1835 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, Էդինբուրգ քաղաքում։ Երաժշտագետ Ջեյմս Ստյուարդ Գեյկինի  և  Իզաբելլա Թոմի առաջնեկն է եղել։ Նրա եղբայրը՝ Ջեյմս Գեյկին,  նույնպես երկրաբան է եղել։ Նա կրթությունը ստացել  է Էդինբուրգի ավագ դպրոցում, այնուհետև ուսումը շարունակել է քաղաքի համալսարանում։

Անձնական կյանք 
1871 թվականին Արչիբալդ Գեյկին ամուսնացել է Ալիս Գաբրիել Անն Մարի Պինատելի հետ, ով եղել է Լիոնի Եվգենի Պիգնատելի դուստրը։ Նրանք ունեցել են  որդի՝ Ռոդերիկը, որին սպանել են պատանի տարիքում,  և երեք դուստր՝ Լյուսին, Էլսին և Գաբրիելը։

Կարիերա 
1855  թվականին նշանակվել է Բրիտանական երկրաբանական ծառայության օգնական։ Տիրապետելով ինչպես մուրճին,  այնպես էլ գրչին, նա ստեղծել է իր աշխատանքների ցուցակը՝ «Քարի կտորի պատմությունը»  կամ «Երկրաբանի նոթատետրի ժողովածուն» (1858 թվական)։ Նրա ունակությունները գրավել են իր ղեկավարի՝  Ռոդերիկ Մուրչիսոնի ուշադրությանը, որի հետ նա ընկերություն է արել ողջ կյանքի ընթացքում, և այնուհետև դարձել է նրա կենսագիրը։

Մուրչիսոնի հետ նրա ամենավաղ աշխատանքները կատարվել են Շոտլանդական լեռնաշխարհի թերթաքարերի  բարդ շրջաններում։ 1862 թվականին, նրանց համատեղ ջանքերով, հրատարակվել է Շոտլանդիայի փոքր երկրաբանական քարտեզը։ Իսկ 1892 թվականին Գեյկը թողարկել է ավելի մեծ քարտեզ։ 1863 թվականին նա հրատարակել է  «Շոտլանդիայի սառցադաշտային դրեյֆի երևույթների մասին» հոդվածը Գլազգոյի «Երկրաբանական ընկերության գործարքներ» բաժնում, որում առաջին անգամ հստակորեն պատկերել է այդ երկրում սառույցի ազդեցության հետևանքները։

1865 թվականին լույս է տեսել Գեյկիի «Շոտլանդիայի լանդշաֆտը» (իսկ երրորդ հրատարակությունը 1901 թվականին), որը երկրի տեղագրության պատմությունը մանրամասնելու առաջին փորձն էր։ Նույն թվականին նա ընտրվել է Թագավորական ընկերության անդամ։ Գեյկիի գիրքը, որը հիմնված էր երկրի վերաբերյալ նրա անձնական հսկայական գիտելիքների վրա, օգտակար ներդրում էր Էդինբուրգի դպրոցի ուսուցման մեջ, որից հետո էլ դարձել է այդ դպրոցի ղեկավարը։

1871-1882 թվականներին Էդինբուրգ քաղաքի համալսարանում աշխատել է երկրաբանության դասախոս։ 1882 թվականին նշանակվել է Լոնդոնի Երկրաբանական թանգարանի տնօրեն և Մեծ Բրիտանիայի երկրաբանական ծառայության գլխավոր տնօրեն։

Մահ 

Արչիբալդ Գեյկին մահացել է  1924 թվականի նոյեմբերի 10-ին, Սյուրեյում գտնվող Հասլեմերե քաղաքում  և թաղվել է գյուղի գերեզմանատանը։

Մրցանակներ 
 1881 թվական Մուրչիսոնի մեդալ 
 1896 թվական Լոնդոնի Թագավորական  մեդալ
 1890-1894 թվականներին Թագավորական ընկերության արտաքին գործերի քարտուղար
 1903 - 1908 թվականներին Թագավորական ընկերության արտաքին գործերի նախագահ
 1891 և 1892 թվականներին Լոնդոնի Երկրաբանական ընկերության նախագահ
 1892 թվականին Բրիտանական ասոցիացիայի նախագահ
 2007 թվականին իր անունով անվանվել է Գեյկի կիրճի ազգային պարկը, Ֆիցրոյ գետ 
 1991 թվականի հունիսին Գլազգոյի համալսարանից ստացել է իրավունքի պատվավոր դոկտորի կոչում
 1891 թվականին ստացել է ասպետություն
 1907 թվականին լոգանքի ամենապատվավոր շքանշանի ասպետ հրամանատար
 1914 թվականին  վաստակի շքանշան
 1905 թվականին նա ստացել է Լիվինգսթոնի մեդալ

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 The Story of a Boulder: Or Gleanings from a Note-book of a Field Geologist (1858)
 Physical Geography (1877)
 Textbook of Geology – First edition (1882) – Second edition (1885) –  Third edition (1893)
  Geological Sketches at Home and Abroad (1882)
 An Elementary Geography of the British Isles (1888)
 Memoir of Sir Andrew Crombie Ramsay (1895)
 The Ancient Volcanoes of Britain, 2 volumes (1897)
 Types of Scenery and Their Influence on Literature (1898)
 The Founders of Geology – First edition (1897) – Second edition (1905)
  Elementary Lessons in Physical Geography (1903)
  Scottish Reminiscences (1904)
  Landscape in History and Other Essays (1905)
  Annals of the Royal Society Club'' (1917)

Էդինբուրգ քաղաքում ծնվածներ
Գիտնականներ այբբենական կարգով
Շոտլանդացի երկրաբաններ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Շոտլանդացիներ
Բրիտանացիներ
Կենսագիրներ
Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Բրիտանացի գրողներ
Բաղնիքի շքանշանի ասպետներ