Պրոֆեսոր Դոուելի գլուխը

«Պրոֆեսոր Դոուելի գլուխը» (), ռուս գրող Ալեքսանդր Բելյաևի ամենահայտնի գիտաֆանտաստիկ վեպերից։ Առաջին տարբերակը պատմվածքի տեսքով տպագրվել է 1925 թվականին «Рабочей газете» պարբերականում։ Վեպը տպագրվել է նույն թվականին «Всемирный следопыт» («Համաշխարհային հետախույզ») ամսագրում։ Բելյաևը, որը հիվանդության սրման պատճառով հայտնվել էր գրեթե անշարժ վիճակում, վեպը համարել է ինքնակենսագրական, ցանկանալով ցույց տալ, թե ինչ կարող է լինել, երբ գլուխը լինի առանց մարմնի։

Պատմություն 
1923-1928 թվականներին Ալեքսանդր Բելյաևը Մոսկվայում էր և ԽՍՀՄ փոստային և հեռագրային ժողովրդական կոմիսարիատում իրավաբանական խորհրդատու էր։ Ստեղծագործական մոսկովյան շրջանում նա գրում է «Պրոֆեսոր Դոուելի գլուխը» պատմվածքը (այնուհետև՝ վեպը), «Կործանվող նավերի կղզին», «Ատլանտիդայի վերջին մարդը», «Երկկենցաղ մարդը», «Պայքար եթերում» վեպերը և պատմվածքների շարք։

Սյուժե 
Փարիզցի պրոֆեսոր վիրաբույժ Կերնը գաղտնի կերպով հաջողությամբ ավարտում է մարդկային գլխի վերականդանացման աշխատանքները։ Մարի Լորանը, որը Կերնի մասնավոր կլինիկայում ասիստենտ էր, պատահաբար իմանում է, որ Կերնի հետազոտությունների հաջողությունները պայմանավորված են վերակենդանացված այն գլխով, որը պատկանում է Կերնի նախկին ղեկավարին՝ հայտնի պրոֆեոր Դոուելին, որը մահացել էր կասկածելի հանգամանքներում։ Կերնը թաքցնում էր վերակենդանացած գլխի գոյության փաստը և հարկադրում Դոուելին աշխատել իր համար։

Պրոֆեսոր Դոուելի գլխի ղեկավարությամբ՝ Կերնը անցկացնում է մի քանի հաջող վիրահատություններ՝ վերակենդանացնում է մահացած այլ մարդկանց գլուխներ, նույնիսկ նրանցից մեկին տալիս է նոր մարմին։ Բարի նախկին երգչուհի Բրիկեն, ստանալով երկաթուղային աղետի ժամանակ զոհված դերասանուհի Անժելիկա Գայի մարմինը, փախչում է Կերնից, որպեսզի նոր կյանք սկսի։ Ռիվիերայում, ընկերների՝ Ժանի և նրա կնոջ Մարթայի հետ պատահաբար հանդիպում է նկարիչ Արման Լարեին, որն անսպասելիորեն ճանաչում է անհետացած ընկերուհու՝ Անժելիկայի մարմինն այլ կնոջը կցած։ Այնուհետև Արման Լարեն և նրա ընկեր՝ Արթուր Դոուելը ստիպում են Բրիկեին խոստովանել, որ Կերնի կլինիկայում տեսել է Արթուրի հոր՝ պրոֆեսոր Դոուելի գլուխը։

Այդ ժամանակ Կերնը բացահայտում է, որ Մարի Լորանը հաղորդակցվում է Դոուելի գլխի հետ և գիտի ամբողջ հանցագործության մասին։ Հանցագործությունների բացահատումից խուսափելու համար Կերնը Մարիին տեղափոխում է բժիշկ Ռիվենոյի հոգեբուժարան։ «Բուժարանը» անցանկալի մարդկանցից ազատվելու համար էր, որոնց Ռիվենոն ճիզվիտակակն մեթոդներով դարձնում էր իսկապես խելագարներ։

Արթուր Դոուելը և ընկերը մեկնում են Փարիզ, որտեղ մեկ այլ նկարչի՝ Շաուբի օգնությամբ զինված հարձակում են իրագործում բուժարանի վրա և ազատում Մարիին այնտեղից։ Այդ ժամանակ Կերնը արագացնում է գործողությունների ընթացքը՝ հապճեպ կազմակերպելով իր աշխատանքների՝ գլխի վերակենդանացման ցուցադրություն։ Մարին ընկերների հետ գնում է ցուցադրությանը և Կերնին մերկացնող ելույթ ունենում։ Չնայած դրան, Կերնին հաջողվում է կոծկել ամեն ինչ։ Ոստիկանության կազմակերպած Կերնի կլինիկայի խուզարկումը ոչ մի արդյունք չի տալիս։

Հորը գտնելու համար Արթուր Դոուելը ոստիկանությանը պահանջում է կրկնել խուզարկությունը, որի ընթացքում Մարի Լորանը ճանաչում է պրոֆեսոր Դոուելի այլանդակած գլուխը։ Դոուելի գլուխն այստեղ մահանում է հենց որդու աչքերի առջև, բայց հաջողվում է վերջնականապես մերկացնել Կերնին։ Չցանկանալով հայտվել դատարանիում՝ Կերն այստեղ ինքնասպան է լինում։

Բովանդակություն 
 Առաջին հանդիպում
 Արգելված խորակի գաղտնիքը
 Գլուխը խոսում է
 Մա՞հ, թե՞ սպանություն
 Մեծ քաղաքի զոհերը
 Լաբորատորիայի զոհերը
 Գլուխները զվարճանում են
 Երկինքն ու երկիրը
 Մոլություն և առաքինություն
 Մեռած Դիանան
 Փախած ցուցանմուշը
 Երգված երգը
 Կին-առեղծված
 Ուրախ զբոսանք
 Դեպի Փարիզ
 Կերնի զոհը
 Ռավինոյի հիվանդանոցը
 «Խելագարները»
 Դժվար դեպք պրակտիկայում
 Նորեկը
 Փախուստ
 Կյանքի և մահվան միջև
 Նորից առանց մարմնի
 Թոման մեռնում է երկրորդ անգամ
 Դավադիրները
 Խանգարված հանդեսը
 Վերջին տեսակցությունը

Գրականություն 
 
 
 

1925 գրքեր
1925 վեպեր
Հայերեն թարգմանված գրքեր
Դարակ հրատարակչության գրքեր
2019 գրքեր
Էկրանավորված ռուսական վեպեր