Դանայա (նկար, Տիցիան)

Դանայա, դիցաբանական սյուժեի հերոսուհի, որին Տիցիանն անդրադարձել է առնվազն հինգ անգամ։

Ստեղծման պատմություն 
1554 թվականից 1562 թվականը Տիցիանը թագավոր Ֆիլիպ II-ի համար ստեղծել է կտավների շարք հին հունական դիցաբանության սյուժեների հիման վրա՝ այս թեմային նվիրված յոթ կտավներ, որոնք ստեղծվել են Օվիդիոսի «Կերպարանափոխությունների» հիման վրա՝ «Դանայա», «Վեներա և Ադոնիս», «Դիանա և Ակտեոն», «Ակտեոնի մահը», «Դիանա և Կալիստո», «Պերսևսն ու Անդրոմեդան» և «Եվրոպայի առևանգումը»։ Ներկայում դրանք ընդգրկված են տարբեր թանգարանների հավաքածուների։

Ազգային պատկերասրահի կայքում Տիցիանի շարքը բնութագրվում է այսպես․
«Դիցաբանական տեսարանները պատկերում են բարձր դրամայի պահեր՝ ճակատագրական հանդիպում, ամոթալի բացահայտում, հապճեպ առևանգում։ Տիցիանի  վարպետորն է օգտագործում ներկը և գույնը՝ հասնելով կուրացուցիչ էֆեկտի, ընդգրկելով փայլուն մարմին, շքեղ գործվածքներ, ջուր, արտացոլումը և մթնոլորտային, գրեթե դյութիչ լանդշաֆտների։ Մենք տեսնում ենք աստվածների և աստվածուհիների, բայց նրանց դեմքը արտահայտում են շատ մարդկային է և մեզ շատ հասկանալի զգացմունքներ՝ մեղք, զարմանք, ամոթ, հուսահատություն և ափսոսանք։ Տիցիանն այդ ստեղծագործություններն անվանել է իր «պոեզիաները»։

Սյուժե 
Ըստ հունական դիցաբանության՝ Ակրիզիուս՝ Արգոսի արքան, պատգամախոսից իմացել է, որ ինքը պետք է սպանվի իր դստեր՝ Դանայայի որդու ձեռքով։ Դրանից խուսափելու համար նա հրամայում է, որ Դանայային բանտ նետեն։ Զևսը, տեսնելով Դանայային, գերվում է նրա գեղեցկությամբ և ոսկե անձրևի տեսքով մտնում է նրա մոտ տանիքին եղած անցքի միջով։ Նրանից Դանայան որդի է ունենում՝ Պերսևսին, որին թագավորի հրամանով մոր հետ գցում են արկղը և նետում ծովը։

Կարծիքներ 
Առաջին «Դանայան», որը ստեղծվել է 1544-1545 թվականներին կարդինալ Ալեսանդրո Ֆարնեզեի պատվերով, որտեղ հերոսուհու կողքին պատկերված է Կուպիդոնը, պահվում է Նեապոլում գտնվող Կապոդիմոնտեի թանգարանում։ «Դանայաներից» մեկը գտնվում է Էփսլի հաուսում (1553), մյուսը՝ Պրադո թանգարանում (1553-1554)։ Եվս երկու տարբերակ գտնվում են Էրմիտաժում (1554) և Վիեննայի Արվեստի պատմության թանգարանում (1564)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Դանայա» նկարը Պրադո թանգարանի տվյալների բազայում

Տիցիանի նկարներ
Էրմիտաժի նկարներ
Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Կապոդիմոնտե թանգարանի նկարներ
Պրադո թանգարանի նկարներ
Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանի նկարներ
1545 նկարներ