Բոսնիա և Հերցեգովինայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին

Բոսնիա և Հերցեգովինայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին քննարկման փուլում է 2010 թվականից։

2019 թվականի դրությամբ ՆԱՏՕ-ն պաշտոնապես ճանաչում է չորս երկիր, որոնք ձգտում են դառնալ ռազմաքաղաքական դաշինքի անդամ՝ Բոսնիա և Հերցեգովինան, Հյուսիսային Մակեդոնիան, Վրաստանը և Ուկրաինան։ Առաջին երկու երկրներն ունեն անդամակցության գործողությունների ծրագիր։ Հյուսիսային Մակեդոնիան ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու մասին արձանագրություն է ստորագրել 2019 թվականի փետրվարին, որը ներկայումս վավերացվում է ՆԱՏՕ-ի անդամ պետությունների կողմից։

Բոսնիան «Համագործակցություն հանուն խաղաղության» ծրագրի անդամ է դարձել 2006 թվականին՝ 2007 թվականի մարտին ստորագրելով համագործակցության մասին համաձայնագիր։ 2008 թվականի հունվարին ստորագրվել է անհատական գործընկերային գործողությունների ծրագիր, նույն թվականին Բուխարեստի գագաթնաժողովում Բոսնիան միացել է արագացված երկխոսությանը։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Բոսնիային Ադրիատիկ խարտիա են ուղարկել։ 2008 թվականի նոյեմբերին Բոսնիա և Հերցեգովինայի պաշտպանության նախարարի և Սարաևոյում ՆԱՏՕ-ի պատվիրակության հանդիպման ժամանակ հայտարարություն էր արվել, որ երկիրը կարող է դաշինքին անդամակցել 2011 թվականին բարեփոխումների տեմպի պահպանման դեպքում։

2009 թվականի հունվարին պաշտպանության նախարար Սելմո Ցիկոտիչը հաստատել Է Բոսնիայի շահագրգռվածությունը 2009 թվականի գագաթաժողովին ակտիվ անդամակցության հարցում և ենթադրել, որ երկիրը դաշինքի մեջ կմտնի 2012 թվականից ոչ ուշ։ 2009 թվականի փետրվարին նա ներկայացրել էր հարցման արդյունքները, որոնց համաձայն անդամակցությանն աջակցել է երկրի բնակչության 70 %-ը (ընդ որում, Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության բնակչության 89 %-ը պաշտպանել է անդամակցությունը, իսկ Սերբական Հանրապետությունում այդ մասնաբաժինը չի գերազանցել 35 %-ը)։ 2009 թվականի ապրիլին կայացած գագաթնաժողովում Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատվիրակությունը չի եղել, սակայն ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի ներկայացուցիչ Ստյուարտ Ջոնսը երկրին հրավիրել է դեկտեմբերին կայանալիք գագաթնաժողովին՝ խոստանալով ամբողջական աջակցություն երկրին ԱՄՆ-ի կողմից։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Բոսնիայի և Հերցեգովինայի նախագահության նախագահ Հարիս Սիլայջիչը հայտարարել է, որ երկիրը միանում է անդամակցության գործողությունների ծրագրին։ 2010 թվականի ապրիլի 22-ին ՆԱՏՕ-ն համաձայնել է Բոսնիային ընդգրկել այդ ծրագրում, սակայն որոշակի պայմաններով որոշումը պաշտպանել Է Թուրքիան՝ ՆԱՏՕ-ին բոսնիացիների անդամակցության ամենավառ կողմնակիցներից մեկը։

2014 թվականին իր կազմավորման 65-ամյակի կապակցությամբ ՆԱՏՕ-ն հայտարարել էր, որ այս տարի անդամակցություն առաջարկելու ոչ մեկին մտադիր չէ, բացի այդ, Բոսնիան այդ պահին չի կատարել կարևորագույն պայմաններից մեկը. 63 ռազմական օբյեկտ պետք է դուրս բերվեր տարածաշրջանային իշխանությունների ենթակայությունից և փոխանցվեր կենտրոնական կառավարությանը։

Բոսնիական պատերազմի ժամանակ ՆԱՏՕ-ի ուժերի կողմից իրականացված «Մտածված ուժ» գործողությունը հանգեցրել է Սերբական Հանրապետության բանակի ջախջախմանը և 1995 թվականին Դեյտոնյան համաձայնագրի ստորագրմանը։ Ավելի ուշ ՆԱՏՕ-ի ուժերը IFOR-ի և SFOR-ի ստորաբաժանումների տեսքով խաղաղապահ ծառայություն են իրականացրել երկրում։

2018 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ՆԱՏՕ-ի երկրները հավանություն են տվել ՆԱՏՕ-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի անդամակցության գործողությունների ծրագրի ակտիվացմանը և Բոսնիային կոչ արել՝ տարեկան ազգային ծրագիր ներկայացնել։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ԱՄՆ պետդեպարտամենտի ներկայացուցիչ Ջոն Սալիվանը հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները պաշտպանում Է ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու Բոսնիա և Հերցեգովինայի առաջարկը։

Համաձայնագրի գործընթաց

Տես նաև 
 Հյուսիսային Մակեդոնիայի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 NATO’s relations with Bosnia and Herzegovina

Ուկրաինայի արտաքին քաղաքականություն