Հասկացության բովանդակություն

Հասկացության բովանդակությունը հասկացության մեջ ամրագրված առարկայի էական և տարբերակիչ հատկանիշների, համասեռ առարկաների որակի կամ բազմության ամբողջությունն է, քանի որ տրամաբանության տեսանկյունից յուրաքանչյուր հասկացություն ունի բովանդակություն և ծավալ։

Դիցուք, ցանկանում ենք նշել քառանկյուն հասկացության բովանդակությունը։ Թվարկենք քառանկյան էական հատկությունները։ Դրանք են՝ երկրաչափական պատկեր. չորս կետերից և դրանց հաջորդաբար միացնող չորս հատվածներից բաղկացած լինել. տրված չորս կետերից երեքի չգտնվելը միևնույն ուղղու վրա. կետերի միացնող հատվածների անհատելիություն։

Հասկացության բովանդակության մասին չի կարելի խոսել նրա ծավալից առանձին։ Հասկացության ծավալը հասկացության մեջ ամրագրված այն առարկան է կամ առարկաների դասը, որոնց վրա տարածվում է հասկացության բովանդակությունը։ Մատիտ հասկացության ծավալն ընդգրկում է բոլոր մատիտները, որոնք երբևիցե գոյություն են ունեցել, գոյություն ունեն կամ գոյություն կունենան։

Սեռի և տեսակի հարաբերության մեջ գտնվող հասկացությունների (բույս, ծաղիկ, գրենական պիտույք, գրիչ, քաղաք, մայրաքաղաք) ծավալը և բովանդակությունը գտնվում են հակադարձ հարաբերակցության մեջ։

Հասկացության ծավալի և բովանդակության հակադարձ հարաբերակցության օրենք 
Օրենքի համաձայն, որքան լայն է հասկացության ծավալը, այնքան նեղ է հասկացության բովանդակությունը, և հակառակը. որքան նեղ է հասկացության ծավալը, այնքան լայն է հասկացության բովանդակությունը։ Օրինակ, համեմատենք մատիտ և կանաչ մատիտ հասկացությունները։ Մատիտ հասկացության ծավալն ավելի լայն է, քան կանաչ մատիտ հասկացության ծավալը։ Մատիտ հասկացություն ծավալը տարածվում է ոչ միայն կանաչ մատիտների, այլև կարմիր, սև, կապույտ և այլ գույնի մատիտների վրա։ Մինչդեռ մատիտ հասկացության բովանդակությունը պակաս հատկություններ է ամրագրում, քան կանաչ մատիտ հասկացության բովանդակությունը։ Վերջինիս բովանդակության մեջ կարելի է գրանցել մատիտի բոլոր էական հատկությունները և դրանց ավելացնել կանաչ գույնի հատկությունը։

Ելնելով այս օրենքից, գոյություն ունի հետևյալ օրենքը. որքան ավելի լայն է ծավալը, այնքան ավելի պարզ է նրա բովանդակությունը, և հակառակը։

Սեռային և տեսակային հասկացություններ 
Սեռային է այն հասկացությունը, որի ծավալն ավելի լայն է և ամբողջովին ներառում է մյուս հասկացության ծավալը։

Տեսակային է այն հասկացությունը, որը սեռային հասկացության ծավալի միայն մի մասն է կազմում։

Ծանոթագրություններ 

Տրամաբանություն