Լև Ցվետաև

Լև Ալեքսեևիչ Ցվետաև (, ), ռուս իրավաբան, վաստակավոր պրոֆեսոր և Մոսկվայի համալսարանի բարոյաքաղաքական ֆակուլտետի դեկան։

Կենսագրություն 
Քահանայի որդի է։ 1783-1795 թվականներին սովորել է սլավոնա-հունա-լատինական ակադեմիայում։ Ակադեմիան գերազանցությամբ ավարտելուց հետո հեռացել է հոգեւորականությունից և ընդունվել Մոսկվայի համալսարան։ Նա լսում էր պրոֆեսորներ Շադենի, Բաուզեի, Սոխատսկու, Չեբոտարևի դասախոսությունները։ Ուսումնական հաջողությունը 1797 թվականին արժանացրել է արծաթե մեդալի։ 1798 թվականին համալսարանը ավարտել է` «ըստ քննության՝ ստացել է բակալավրի կոչում»։

1801 թվականի վերջին նա ուղարկվել է արտերկիր՝ նախապատրաստվելու պրոֆեսորի կոչմանը (ուղեկցել է համալսարանի կուրատոր արքայազն Ֆ. Ն. Գոլիցինին և երեք տարի նրա որդուն՝ Կ. Վ. Դոլգորուկուն ու նրա ընտանքին)։ Գյոթինգենի համալսարանում նա լսեց Ավգուստ Շլյոզերին և Գուստավ Հյուգոյին, պաշտպանեց իր թեկնածուական թեզը։

Փարիզում նա լսեց Ժ. Բերնարդիի դասախոսությունները, ով բացատրում էր 18-րդ դարի ֆրանսիացի հանրագիտականների տեսակետները, 1804 թվականին ընդունվեց Փարիզի օրենսդրության ակադեմիա և Գալվանական միություն, ղեկավարել է «Նապոլեոնյան օրենսգրքի» դրույթների մշակման աշխատանքները։

Նա պահել է օրագրային գրառումներ, որոնք հիմք են հանդիսացել Մոսկվայում երկու անգամ հրատարակված «Փարիզի համայնապատկեր» (1805, 1822) գրքի համար։ Ռուսաստան վերադառնալուց հետո` որպես արտասովոր պրոֆեսոր 1805 թվականի հունվարից նա սկսեց դասավանդել Մոսկվայի համալսարանում օրենսդրության պատմության և քաղաքացիական և քրեական իրավունքի տեսության դասընթացներ։

«Գիտությունների փոխադարձ ազդեցության մասին օրենքների և գիտությունների վերաբերյալ օրենքների վրա» գրքում Ցվետաևը պնդում էր, որ ռուսական օրենսդրությունը, գիտությունների և լուսավորության տարածման հետ մեկտեղ, պետք է ավելի ու ավելի լուսավոր և մարդասիրական դառնա։ «Օրենքների ուժի և ծագման մասին» բառով նա հիմնավորեց օրենսդրության տեսության դասընթացի անհրաժեշտությունը՝ որպես գիտություններից ամենակարևորը, քանի որ այս դասընթացը պետք է զբաղվի անձի, նրա բարեկեցության, ունեցվածքի, անվտանգության և պատվի հետ։ Նա կարծում էր, որ օրենսդրությունը պետք է ուղեկցվի մարդկանց բարոյականության նկատմամբ ուշադիր վերաբերմունքով, որը պետք է հարստացվի կրթությամբ և դաստիարակությամբ։ Նա իրավական գիտելիքների զարգացումը կապեց հասարակության զարգացման հետ։ Որպես իրավունքի զարգացման մոդել՝ նա առանձնացրեց Անգլիան, որտեղ կար «Великая хартия вольностей», «Хабеас корпус акт» և երդվյալ ատենակալների դատավարություն։ Նա հակադրեց ֆրանսիական իրավունքը անգլիական իրավունքի հետ։ Ֆրանսիական հեղափոխության սարսափների համար ուղղակիորեն պատասխանատու էր համարում արմատական թևի ներկայացուցիչներ Ժ.Ժ.Ռուսոյին, Գ.Տ.Ռեյնալին, Գ.Բ.Մաբլիին։ Նա կարծում էր, որ «ռոմանտիկ-օրենսդիրները» մարդկանց վերագրում են այնպիսի իրավունքներ, որոնք նրանք երբեք չեն ունեցել և չէին կարող ունենալ։ Արդյունքում «մեծ կատաղությամբ ոչ մի ժողովուրդ չի նվաճել երևակայական ազատությունը և չի թողնել այն մեծ անտարբերությամբ»։

Լ. Ա. Ցվետաևը հրապարակել է «Օրենքների համառոտ տեսություն» դասախոսությունների դասընթաց, որն արտացոլում է ֆրանսիական հանրագիտարանային դպրոցի հիմնական գաղափարները (Շ. Մոնտեսքյո, Ժ. Բերնարդի,Կ. Պաստորե, Ի. Բենթամ)։ Խոսելով Ռուսաստանում ճորտատիրության ծագման մասին՝ Ցվետաևը կրթական դիրքից այն որակեց որպես «ստրկատիրություն» և մատնանշեց ստրուկներին ազատ արձակելու սեփականատերերի իրավունքը։

1800-ական թվականներին Ցվետաևի ունկնդիրների թվում կային բազմաթիվ դեկաբրիստներ (Ն.Ի. Տուրգենև, Ի.Դ. Յակուշկին և ուրիշներ), որոնց համար նրա դասախոսությունները նկատելի ազդեցություն ունեցան։

Մասնակցել է օրենքների մշակման հանձնաժողովի աշխատանքներին (Պետերբուրգում) (1810)։

Տարբեր ժամանակներում նա կարդացել է բնական, քաղաքացիական, քրեական և հանրային իրավունք և քաղաքական տնտեսություն, բայց հիմնական առարկան Հռոմեական իրավունք էր։ Նա զբաղեցնում էր ամենազնիվ հին և նոր ժողովուրդների իրավունքների ամբիոնը, նա հիմնական ուշադրությունը դարձրեց հռոմեական իրավունքին. միևնույն ժամանակ դասավանդել է բնական, քաղաքական և ժողովրդական իրավունք, ինչպես նաև 1820-ական թվականներին քաղաքացիական և քրեական իրավունքի տեսություն։

1811 թվականից Մոսկվայի համալսարանի շարքային պրոֆեսոր էր, (1816-1818, 1820-1828, 1830-1834) թվականներինՄոսկվայի համալսարանի բարոյաքաղաքական ֆակուլտետի դեկան։ Երեք անգամ ընտրվել է համալսարանի պրոռեկտոր։

18 տարի եղել է Մոսկվայի գրաքննության կոմիտեի գրաքննիչը, 20 տարի՝ քաղաքացիական պաշտոնյաների թեստավորման կոմիտեի անդամ, 22 տարի՝ Մոսկվայի դասերի տեսուչ։

1830 թվականի դեկտեմբերին թոշակի է անցել Մոսկվայի համալսարանի վաստակավոր պրոֆեսոր կոչումով։
Մահացել է 1835 թվականին և թաղվել Դորոգոմիլովսկոյե գերեզմանոցում։

Լև Ալեքսեևիչ Ցվետաևը Մոսկվայի համալսարանի կարկառուն դասախոսներից էր. օժտված էր իրավաբանին բնորոշ նրբանկատությամբ, հստակ վերլուծական մտածողության ունակությամբ, նա միևնույն ժամանակ փորձառու դաստիարակ էր։ Ցվետաևը մեծ ներդրում է ունեցել օրենքների գիտական ըմբռնման զարգացման գործում. էթիկական և քաղաքական գիտությունները նրան շատ են պարտական ինչպես իրենց զարգացման, այնպես էլ գիտական լեզվի զարգացման համար (Ցվետաևի գրվածքների ոճը կարելի է անվանել, իր ժամանակի համար, դիդակտիկ լեզվի մոդել)։

Ցվետաևը, ով հետևում է թողել ուսանողների մի ամբողջ սերունդ, Մոսկվայի համալսարանի ականավոր դասախոսներից է. նա ոչ միայն տաղանդավոր գիտնական էր, օժտված իրավաբանական նրբանկատությամբ, պայծառ խելքով, որը ունակ էր հստակ վերլուծական մտածողության, այլև փորձառու դաստիարակ։

Աշխատություններ 

 «Первые начала прав частного и общего с присовокуплением оснований народного права» (1823; к этому сочинению прибавлена статья «Введение в нравственную метафизику»);
 «Первые начала политической экономии, извлечение из политической экономии Шлецера» (М., 1823);
 «Начертание уголовных законов» (М., 1825);
 «Основания права частного и гражданского» (М., 1825).
 Римскому праву им были посвящены сочинения:
 «Краткая история римского права» (1812, по сочин. Баха);
 «Начертание римского гражданского права» (1817, по руководству Вальдека, в 1824 г. — 2 изд.);
 «О влиянии правоведцев на усовершенствование римского права» (М., 1830);
 «Учебная книга римского гражданского права» (2 ч., 1834).

Գրականություն 
 Цветаев, Лев Алексеевич // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
 Цветаев, Лев Алексеевич // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Биографический словарь профессоров и преподавателей Императорского Московского университета за истекающее столетие со дня учреждения января 12-го 1755 года, по день столетнего юбилея января 12-го 1855 года, составленный трудами профессоров и преподавателей, занимавших кафедры в 1854 году, и расположенный по азбучному порядку. — Москва: В Университетской Типографии, 1855. — Т. II. — С. 537—541. — 673 с.
 Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки. — М.: Янус-К, 2006. — С. 265—266. — 2000 экз. — ISBN 5—8037—0318—4.
 Петров Ф. А. ЦВЕТАЕВ Лев Алексеевич // Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь. — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2010. — С. 802—803. — ISBN 978-5-8243-1429-8.

Ծանոթագրություններ 

Ռուսաստանի իրավաբաններ