Սուրբ Հակոբ Հայրապետ եկեղեցի (Շոռոթ)

Սուրբ Հակոբ-Հայրապետ եկեղեցի, հայկական ավերված եկեղեցի, որը գտնվում էր Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շոռոթ գյուղում (Ջուղայի շրջան),գյուղի կենտրոնական մասում։

Պատմություն 
Եկեղեցին կառուցվել է 12-րդ դարում և վերանորոգվել 17-րդ դարի կեսերին։ Եկեղեցու շինանարությանը մասնակցել է Շոռոթի ամբողջ ժողովուրդը, նրա իշխանական և ունևոր դասը (խոջաներ Մկրտիչը, Այվազը, Փարսադանը, Գրիգորը, Սարգիսը, Նազարեթը և ուրիշներ)։

Ճարտարապետություն 
Եկեղեցու ամենավառ ճարտարապետական առանձնահատկություններից էր նրա խաչաձև բազիլիկ հատակագիծը և վեհասլաց և սրագագաթ գմբեթը, որն անգամ հեռվից ուրվագծվում էր որպես գեղեցիկ ճարտարապետական կառույց։ Եկեղեցու ներքին և արտաքին որմերում, մուտքերի կամարների տակ ագուցված էին 17-րդ դարի մի շարք խաչքարեր։ Եկեղեցու ծածկում տեղադրված են եղել չորս ավետարանիչներին խորհրդանշող քանդակներ։ Ուներ երեք մուտքեր՝ արևմտյան, հյուսիսային և հարավին ճակատներում, որոնք զարդարված էին խաչքանդակներով։

Հորինվածքով այն քառամույթ գմբեթակիր եկեղեցի էր, որի ուղղանկյուն հատակագիծը ներառում էր ընդարձակ դահլիճը, ավագ խորանը և երկհարկ ավանդատները։ Արևմտյան ճակատի սյունապատ շքամուտքը ավերվել է 1841 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժից։ Ներքին, արևմտյան ճակատին և գմբեթի արտաքին մասում կային հայերեն արձանագրություններ, իսկ գմբեթը զարդարում էին հայ բանաստեղծ և նկարիչ Նաղաշ Հովնաթանի կողմից 1680-ականներին արված որմնանկարները և 30 տնից կազմված բանաստեղծությունը՝ «Տաղ եւ գավասանութիւն սրբոյ եկեղեցւոյն Շոռոթ գեղջին եւ բարձրաբերձ կաթողիկէին, որ կառուցեալ է ի վերայ նորա»։

Ոչնչացում 
Եկեղեցին ավերվել է 1997 թվականից մինչև 2006 թվականի հունիսի 15-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Այդ մասին փաստում է Caucasus Heritage Watch-ի հետաքննությունը։

Ծանոթագրություններ 

Ջուղայի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ