Ռումտիկին

Ռումտիկին, (ներկայիս Ֆելահիյէ) գյուղ Կեսարիայի նահանգում (պատմական Փոքր Հայքի տարածքում, Անգորայի նահանգի Յոզղաթի գավառի Պողազլյան գավառակում), Կեսարիա քաղաքից մոտ 43 կմ հյուսիս, Ալիս գետի ափին։

1915-ին ուներ 750 տուն հայ բնակիչ։ Հիմնականում զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ և արհեստներով։ Ունեին եռախորան եկեղեցի (Ս․ Աստվածածին)՝ կից վարժարանով (Պարթևյան)։ Գյուղում և շրջակայքում պահպանված պատմական հուշարձաններից նշանավոր էին Հալիս գետի հյուսիսային ափին գտնվող ժայռակոփ բնակարանները, ստորերկրյա անձավ–բնակավայրը, կիկլոպյան հսկա քարերով կառուցված «Դևի տուն» կոչվող աշտարակը։ Գերմանացի հնագետները 1913–14-ին պեղել են Ռումտիկինի մերձակա բրգաձև դամբարանները։ Ռումտիկինի հայտնի սրբավայրն էր Լուսաղբյուրը, որի սպիտակ մարմարյա ավազանում (10 մ х 5 մ) է ըստ ավանդության, մկրտվել է Գրիգոր Լուսավորիչը։ Ռումտիկինի հայ բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել և կոտորվել են 1915-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածները 1918-ին վերադարձել են գյուղ, 1920-ին՝ ստիպված հեռացել։ Մի մասը ներգաղթել է Սովետական Հայաստան։ Հայկական ՍՍՀ–ում և արտասահմանում ապրող ռումտիկինցիների նախաձեռնությամբ, ի հիշատակ զոհված համագյուղացիների, Երևանի Սովետաշեն (այժմ Նուբարաշեն) թաղամաս տանող ճանապարհին 1975-ին կառուցվել է «Լուսաղբյուր» հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ 

Կայսերիի մարզ