Աննա Քլեյփուլ Փիլ

Աննա Քլեյփուլ Փիլ (, ), ամերիկացի նկարչուհի՝ մասնագիտացած փղոսկրյա դիմանկարների մանրանկարչության և նատյուրմորտների մեջ։ Քրոջ՝ Սառա Միրիամ Փիլի հետ միասին եղել են Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայի ընտրված առաջին կին ակադեմիկները։

Վաղ կյանք 
Աննա Քլեյփուլ Փիլը ծնվել է 1791 թվականի մարտի 6-ին, Փենսիլվանիա նահանգի Ֆիլադելֆիաքաղաքում, Ջեյմս Փիլի (1749–1831) և Մերի Չեմբերս Քլեյփուլ Փիլի (1753–1829) ընտանիքում։ Աննան վեց երեխաներից չորրորդն էր և ընտանիքի երրորդ դուստրը։ Նրա քույրերն էին Ջեյն Ռամզեյը (1785–1834), Մարիան (1787–1866), Ջեյմս կրտսերը (1789–1876), Մարգարետա Անժելիկան (1795–1882), Սառա Միրիամը (Սալի) (1800–1885) և Էլեոնորան։ Աննան միակ երեխան էր, ով ունեցել է Քլեյփուլ անունը և այն օգտագործել իր ողջ կարիերայի ընթացքում։ Երիտասարդ տարիքից Աննան դիտում էր մանրանկարիչ հորն իր արվեստանոցում աշխատելիս՝ «ժամերով հետևելով Ջեյմսի առաջընթացին։ Հայրը մեծ ջանքեր է գործադրել դստերն ուսուցանելու համար՝ մատնանշելով այն յուրօրինակ հպումները, որոնք դեմքի արտահայտությանը հմայք են հաղորդում»։ Աղջկա նախաձեռնողականությունն ակնհայտ էր դեռևս 14 տարեկանում, երբ նա կրկնօրինակեց երկու ֆրանսիական բնապատկերներ և աճուրդում լավ գնով վաճառեց դրանք։

Հոր ղեկավարությամբ Աննան սկսեց սովորել դիմանկարչություն և կարողացավ հասկանալ իր դիմացը նստածների կենսունակ նմանությունները։ Հորը, հավանաբար, իրեն ուսուցանել խրախուսել է հորեղբայրը՝ Չարլզ Ուիլսոն Փիլը, ով Ուիլյամ Ռաշի հետ միասին հիմնել է առաջին ամերիկյան արվեստի ակադեմիան՝ Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիան (PAFA): Աննան հինգ տարի ուսանել է հոր մոտ, որի ստուդիայում նրան միացել են նաև քույրերը՝ Սառա Միրիամը և Մարգարետա Անժելիկան։ Աննան մոտ տասնվեց տարեկան էր, երբ նա նկարեց «Գրքով աղջիկը» (անգլ.՝ Girl with a Book) աշխատանքը, մոտ 1807 թվականին։ Դիմանկարն արտահայտում է նկարչի բավարարվածությունը, որը բացահայտվում է կերպարի վրա լույսի անխռով խաղով։ Սուբյեկտի ձեռքում գիրք է, որի վրա նկարչի անունը փոխարինված է գրքի վերնագրով։ Մոտավորապես 1810 թվականից Փիլի նկարները հիմնականում ստորագրված են, և, քանի որ նկարչուհին ընկալվում էր որպես պրոֆեսիոնալ, նա իր ստորագրությանն ավելացրեց սկզբնական C-ն՝ ի պատիվ մոր ընտանիքի՝ Քլեյփուլների։

1811 թվականին, 20 տարեկան  հասակում, Աննան մասնակցել է Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայի առաջին ցուցահանդեսին, որը նաև նրա առաջին նշանակալից ցուցահանդեսն էր։ Այնտեղ նա ցուցադրեց նատյուրմորտ՝ նկարված յուղաներկով։ Երեք տարի անց՝ 1814 թվականին, նա ցուցադրեց իր երեք մանրանկարներից բաղկացած իր առաջին խումբը Փենսիլվանիայի ակադեմիայի ամենամյա ցուցահանդեսում՝ երկու տարի անց այն իրողությունից հետո, երբ հայրն այնտեղ ցուցադրեց իր վերջին մանրանկարները։ Սա ազդանշան էր հանրության համար, որ Աննան կստանձնի դիմանկարային մանրանկարների պատվերները, իսկ հոր մոտ պատվերները կնվազեն։ Բայց այս ակնկալիքները անիրատեսական էին, երբ 1812 թվականի պատերազմը, որը տեղի էր հիմնականում ծովում, մոտեցավ հայրենիքին։ Օգոստոսի 24-ին բրիտանական զորքերը ներխուժեցին Վաշինգտոն ԿՇ և 24 ժամվա ընթացքում սիստեմատիկորեն հրկիզեցին կառավարական հիմնական շենքերը։ Երբ բրիտանացիները առաջ էին շարժվում դեպի Բալթիմոր, Փենսիլվանիայի ակադեմիայի ամենամյա ցուցահանդեսը հենց այդ պահին էր ավարտվել։ Տասներկու տարի անց՝ 1824 թվականին, Աննան և նրա քույրը ՝ Սառա Միրիամը, դարձան Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայի առաջին կին ընտրված ակադեմիկոսները։

Ընտանիք 
Դիմանկարչության մեջ հաջողություններով Աննան հաջորդեց իր ընտանիքի դիմանկարիչների սերունդներին։ Չարլզ Ուիլսոն Փիլը՝ նրա հորեղբայրը, կարևոր դեր է խաղացել ամերիկյան գաղութներում մանրանկարչության ներդրման գործում։ Նրա հայրը նույնպես նպաստել է այս ուղղության զարգացմանը։ Քույրերը՝ Սառա Միրիամը, Մարիան և Մարգարետա Անժելիկա Փիլը նույնպես կայացած նկարիչներ էին. Սառա Միրիամը՝ որպես դիմանկարչուհի, և Մարիա և Մարգարետա Անժելիկան՝ որպես նատյուրմորտի նկարիչներ։

Երկու Փեյլ եղբայրներն էլ հավատում էին, որ իրենց երեխաներին դրդում են դեպի գեղարվեստական կարիերա։ Ջեյմս Փիլը և Չարլզ Ուիլսոն Փիլը երկուսն էլ ազդեցիկ դիրք ունեին իրենց երեխաների, զարմուհիների և եղբորորդիների կյանքում։

Աննան ամուսնացավ Ուիլյամ Ստութոնի հետ 1829 թվականի օգոստոսի 27-ին, ով մահացավ 1829 թվականի դեկտեմբերին Վաշինգտոնում։ Ամուսնու մահից հետո Աննան վերադարձավ Ֆիլադելֆիա՝ շարունակելու աշխատանքն իր ստուդիայում։ Տասնմեկ տարի անց՝ 1841 թվականին, նա ի վերջո ամուսնացավ ռազմական գեներալ Ուիլյամ Դունկանի հետ և կարճ ժամանակ անց հեռացավ նկարչական գործունեությունից։

Աննան երեխաներ չուներ։ Նա ուներ չորս զարմուհի՝ Մերի Ջեյն Սայմս (1807–1872), Ջեյմս Գ. Փիլ (1823–1891), Վաշինգտոն Փիլ (1825–1868) և Մերի Վ. Փիլ (1828–1867):

Կարիերա 

19-րդ դարում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները հարստության աճ ունեցավ, փոփոխություն, որն ընդլայնեց մանրանկարչության հաճախորդների քանակը։  Բացի այդ, Աննայի ուսուցումը հոր մոտ ձեռնտու էր նրան, քանի որ մանրանկարչությունը ավանդաբար ձեռք էր բերվում դանդաղ և վարպետ/աշակերտի կարգավիճակով։

«Փոքրիկ աղջիկ» նրբագեղ և ճշգրիտ դիմանկարը՝ 1817 թվականին ջրաներկով պատկերված փղոսկրի վրա, մի քանի աշխատանքներից մեկն էր, որոնք Աննա Քլեյփուլ Փիլին հռչակ բերեցին մոտ 1817 թվականին։ Պատկերը հայտնվում է մթնոլորտային ֆոնի վրա, որը նման չէ նեոկլասիկական դիմանկարային մանրանկարներին բնորոշ ամպամած երկնքին։ Փղոսկրի կիսաթափանցիկությունը ուսումնասիրելու փոխարեն՝ մաշկի երանգներ հաղորդելու համար, Փիլն օգտագործեց հարուստ մուգ գույներ և ապակեպատում՝ յուղաներկի էֆեկտը հիշեցնելու համար, և դա դարձավ նրա ոճի առանձնահատկությունը։

Աննան պատկերել է նշանավոր անձնավորությունների, որոնցից են՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահը՝ Ջեյմս Մոնրոն և նախագահ Էնդրյու Ջեքսոնը, սենատոր և գնդապետ Ռիչարդ Մենթոր Ջոնսոնը, ինչպես նաև մեկ դեսպանի, գիտնականների և աստվածաբանների։ Բազմաթիվ տղամարդիկ և կանայք Ֆիլադելֆիայից, Բոստոնից, Բալթիմորից, Վաշինգտոնից և Ռիչմոնից (Վիրջինիա նահանգ), այդ թվում՝ բազմաթիվ գործարարներ և նրանց կանայք, աշխատանքներում պատկերված կերպարներ են դարձել։ Փիլը երբեմն ցուցադրվում էր միսիս Սթեյթոն և միսիս Դունկան, ինչպես նաև Աննա Քլեյփուլ Փիլ անվան տակ։

Վաղ կարիերա 
Աննան աչքի էր ընկնում որպես մարդ, ով ջանասիրաբար և փառասիրությամբ էր արտահայտում իր վերաբերմունքը սեփական աշխատանքին։ Նրա աշխատանքները հայտնի դարձան, ինչը նրան հնարավորություն տվեց ֆինանասապես աջակցելու ծնողներին՝ Ջեյմսին և Մերիին։ Դեռևս 1805 թվականին՝ 14 տարեկանում, նա վաճառեց իր առաջին նկարները, որոնք Վերնեի բնապատկերների երկու յուղաներկով վերարտադրումներ էին, վաստակելով 30 ԱՄՆ դոլար՝ այն ժամանակ բավականին զգալի գումար։

Աննայի նվիրվածության հետ մեկտեղ նրա հորեղբայրը՝ Չարլզ Ուիլսոն Փիլը, օգնել է նրա վաղ կարիերայի շրջանում։ Նա խթանեց նրա ներուժը առևտրային հաջողության հասնելու համար և նրա համար միջնորդավճարներ փնտրեց։ Չարլզը մի անգամ ասել է. «Նրա վաստակը մանրանկարչության մեջ նրան բերում է բարձր գնահատականի, և այնքան շատ տիկնայք և պարոնայք ցանկանում են նստել նրա առջև, որ նա հաճախ ստիպված է լինում բարձրացնել գները»։ Աննայի եղբայրը նույնպես օգնեց նրան իր վաղ հաջողության մեջ՝ ուղեկցելով նրան Բոստոն ճամփորդության ժամանակ։

Թեմա և ոճ 

Հայտնի է, որ Աննա Քլեյփուլ Փիլը նկարել է առնվազն հարյուր քառասուն մանրանկար, նատյուրմորտ, բնանկարներ և դիմանկարներ յուղաներկերով։

Աննայի ոճի վրա ազդել է հայրը, ով սովորեցրել է նրան, թե ինչպես հմտորեն խառնել պիգմենտները՝ վերահսկելու գույնի խտությունը փղոսկրի վրա ջրաներկով։ Այնուամենայնիվ, նա հարմարեցրեց այս տեխնիկան սեփական ոճը զարգացնելու համար։ Մեկ այլ ընտանեկան ազդեցություն Աննայի ստեղծագործության վրա, ամենայն հավանականությամբ, եղել է նրա զարմիկից՝ Տիցիան Ռամզի Փիլից (1780–1798): Երբ նա փոքր երեխա էր, Տիցիանը ուսումնասիրում և գրում էր պատկերները փղոսկրի վրա փոխանցելու տեխնիկայի մասին։ Փորձաքննությունից հետո պարզվել է, որ Աննան նմանատիպ տեխնիկա է կիրառել իր իսկ նկարների վրա՝ օգնելու ջրաներկին կպչել փղոսկրի մակերևույթին։

Նրա մանրանկարչական աշխատանքները դրվատանքի են արժանացել դեռևս 1812 թվականին, թեև չեն ցուցադրվել մինչև 1814 թվականը։ Քննադատությունը կենտրոնացած էր գույնի հետ կապված նրա հմուտ կարողությունների վրա և նստած մարդու նմանությունը գրավելու վրա։

1817-1818 թվականներին Աննան մեծ հաջողություններ ունեցավ իր կարիերայում։ Այս շրջանը նշանավորվում է մի աշխատանքով, որն այժմ պատկանում է PAFA-ին «Տիկին Լալլեմանդ» վերնագրով։ 1818 թվականին Հարիետ Ժիրար Լալեմանդի պատվերով այս դիմանկարը Աննայի համար քայլ էր դեպի դիմանկարիչի հաջող կարիերա։ Նրա ընտրած ոճին համապատասխանաբար, այս աշխատանքը հիմնականում գնահատվում է գույնի վարպետության համար. «բարձրացված կզակի տակ արտացոլված գույնի թափանցիկ կապույտ ստվերներով, որոնք տալիս են առանձնահատկությունների սահմանում»։  1818 թվականին Չարլզ Ուիլսոն Փիլը գրել է իր որդուն՝ Ռեմբրանդ Փիլին Աննայի աշխատանքի մասին. «Ես տեսա նրա մի աշխատանք մի ջենտելմենի պատկերով, որի գույները բարձրագույն գերազանցություն ունեին»։

1820-ական թվականներին Աննայի ստեղծագործության մոտիվը դարձավ բնորդի մազերի մեջ գտնվող վարդը։

1818 թվականի ամռանը Աննան ստիպված է եղել ընդմիջել  կարիերան՝ աչքերի ուժեղ բորբոքման պատճառով։  Սակայն հաջորդ տարվա նոյեմբերին նա սկսեց նկարել։

Վաշինգտոն 
1818 թվականի նոյեմբերին Աննան ուղեկցեց իր ծեր հորեղբորը՝ Չարլզ Ուիլսոն Փիլին և նրա կնոջը՝ Հաննա Փիլին, նկարչական արշավի ժամանակ դեպի Վաշինգտոն։ Այս ուղևորության առաքելությունն էր խթանել Աննայի «առևտրային հաջողության ներուժը», պատվերներ փնտրել և ուղարկել դիմանկարներ, վերադառնալ Ֆիլադելֆիա, որպեսզի ցուցադրվի Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Ջոն Ուեյլս Էփեսը (1773–1823), Թոմաս Ջեֆերսոնի փեսան, այն նշանավոր մարդկանցից էր, ով այցելեց Վաշինգտոնում գտնվող Փիլսի ստուդիան։ Նա խնդրեց նրան նկարել իր մանրանկարը և առաջարկեց, որ Չարլզ Ուիլսոն Փիլը նստի իրենց հետ միասին։ 1819 թվականի ապրիլի 7-ին Աննան Վաշինգտոնից վերադարձել էր Ֆիլադելֆիա և տարված էր աշխատանքով։ Նա գրել է իր զարմիկին՝ Տիցիան Ռամսեյ Փիլին (1799–1885). «Ես այնքան շատ աշխատանք ունեմ անելու, որ հազիվ թե գիտեմ, թե ինչ անեմ ինքս ինձ հետ և նայում եմ պատուհանից դուրս... Այսօր կեսօրին իմ նկարի մոտ նստելիս, պարոն Սալին իջավ մեզ տոմսեր և հրավերներ տալու պարոն Քալհունից՝ մասնակցելու նրա անատոմիական դասախոսություններին, որոնք վերաբերում էին արվեստին. Սալլին [Սառա Միրիամ Փիլը] և ես... շատ էինք հետաքրքրված մարդու գանգի մասին դասախոսությամբ։

1818 թվականի նոյեմբերի կեսերից մինչև 1819 թվականի փետրվարը Աննան և նրա հորեղբայրը երկուսն էլ նկարել են նախագահ Ջեյմս Մոնրոյի (1759–1831) դիմանկարները Սպիտակ տանը՝ նրա նախագահության ժամանակ։ Այս նկարների գտնվելու վայրը ներկայումս անհայտ է։ Վաշինգտոնում գտնվելու ընթացքում Աննան և Չարլզը նաև հնարավորություն ունեցան նկարել գեներալ-մայոր Էնդրյու Ջեքսոնի (1767–1845) դիմանկարը, որը հետագայում դարձավ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների յոթերորդ նախագահը։

Աննայի Ջեքսոնի դիմանկարն այժմ պահվում է Եյլի համալսարանի արվեստի պատկերասրահում, Նյու Հեյվեն, Կոնեկտիկուտ նահանգ։ Նա Ջեքսոնին դրեց փղոսկրի վրա՝ փոթորկոտ, ամպերով լցված երկնքի դիմաց, որը հիշեցնում է անցյալ մարտերը։ Երբ նա նկարեց մանրանկարը 1819 թվականին, Ջեքսոնը շրջում էր երկրով մեկ և ընկալվում որպես հերոս։

Նախագահ Մոնրոյի ամանորյա խնջույքին ներկա գտնվելու ժամանակ Աննան շարունակեց ընդլայնել իր հաճախորդներին հանձնաժողովների համար։ Աննան ուղեկցեց Կենտուկիի սենատոր գնդապետ Ռիչարդ Մենթոր Ջոնսոնին պաշտոնական ընդունելության։ Հետագայում Աննան նկարեց գնդապետի դիմանկարը։ Պաշտոնական ընդունելությունից հետո Աննան նկարեց վերապատվելի Օբադիա Բրաունի (1779–1852) և նրա կնոջ՝ Էլիզաբեթի դիմանկարները։

Ուշ կարիերա 

1819-1829 թվականներին Աննան ստեղծեց բազմաթիվ մանրանկարներ։ 1819 թվականի ապրիլին Աննան Տիցիան Ռամսայ Փիլ II-ին գրած նամակում բացատրում է, որ Թոմաս Սալլին իրեն տոմսեր է տվել մասնակցելու պարոն Քալհունի 15 անատոմիական դասախոսություններին քրոջ՝ Սառա Միրիամի հետ։ Անատոմիական ուսումնասիրությունների այս շարքը օգնեց նրա արդեն իսկ հաջող դիմանկարային աշխատանքին հաջորդ տասնամյակում։

1820 թվականին Աննան նկարել է իր զարմիկ Ռեմբրանդ Փիլի դստեր՝ Ռոզալբա Փիլի դիմանկարը։ Ռոզալբայի մանրանկարը փորձ էր՝ դուրս գալ ձվաձև մանրանկարներից և աշխատել երեք քառորդ, կես երկարությամբ կեցվածքով, սեղանների և վարագույրների հենարաններով։ Չափերի այս աճը ավելի հետաքրքիր է դարձնում ընտանեկան հակասությունները, որոնք շրջապատում էին այս ստեղծագործության ստեղծումը։

Աննայի Ռոզալբայի դիմանկարը նախատեսված էր որպես նվեր ամուսնացած զույգին՝ Ռոբինսոններին։  Սակայն դա լսելուց հետո Չարլզ Ուիլսոն Փիլը գրեց իր ընտանիքին և կասկածի տակ դրեց թոռնուհու դիմանկարն ամուսնացած տղամարդուն նվիրելու շարժառիթները։ Քանի որ այս դիմանկարը չունի նույն աստիճանի նուրբ գունային աշխատանք, ինչպես մյուսներն էր նկարում Աննան այդ ժամանակ, կասկած կա, որ Չարլզի նամակը ստիպել է նրան անավարտ թողնել նկարը։ Աշխատանքը նույնպես երբեք չի տրվել Ռոբինսոններին, այլ մնացել է Աննայի արվեստանոցում։ Անկախ իր հնարավոր անավարտ վիճակից, այս մանրանկարչությունը մնաց նկարչի կողմից գույների հետ գերազանց վարվելու օրինակ։

1822 թվականին Աննան ավարտեց Ռուբենս Փիլի դիմանկարը, որը համարվում է նրա ստեղծագործության ամենաբարձր կետերից մեկը։ 1824 թվականին նա ավարտեց Փիլ ընտանիքի մեկ այլ անդամի՝ Աբրահամ Սելլերսի դիմանկարը (Ռոզենբախի թանգարան և գրադարան, Ֆիլադելֆիա)։ Իր հետագա կարիերայի ընթացքում Աննան շարունակեց ցուցադրել արվեստի գործեր՝ առանձնացված մանրանկարչության իր գործունեությունից։ 1824 թվականին Աննան ցուցադրեց Ժան-Բատիստ Իզաբեյի Նապոլեոն մանրանկարչական դիմանկարի  պատճենը։ 1828 թվականին նա ցուցադրեց իր մանրանկարչություններից մի քանիսը Բոստոնի Աթենայում։ Քննադատներից մեկը մեկնաբանել է իր «տիկին Ջադսոն, բիրմայական միսիոների կինը» նկարը. «Հագուստը չափազանց լավ է ստացվել... Բայց դեմքը կարծես պղտոր մթնոլորտից դուրս եկավ»։ Այնուհետև 1829 թվականին նա ցուցադրեց Գվիդո Ռենիի Բեատրիչե Չենչիի ոչ միայն PAFA-ում, այլև 1831 թվականին Բոստոնի Աթենայում։

Երկար կարիերայից հետո Աննա Քլեյփուլ Փիլը Փիլի ընտանիքի նկարիչների անխափան շարքի վերջին մանրանկարչուհին էր։ Նրա կարիերան ավարտվել է մոտավորապես 1842 թվականին, որը համընկել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում դիմանկարային մանրանկարչության անկման հետ։

Մահ 
Սուրբ Ծննդյան օրը՝ 87 տարեկան հասակում, Աննա Քլեյփուլ Փիլը մահացավ քաղաքում, որտեղ ծնվել է և ապրել էր ողջ կյանքը՝ Ֆիլադելֆիայում և թաղվեց Դը Վուդլենդս գերեզմանատանը։

Ցուցահանդեսներ և մրցանակներ 

 1811 թվականին Աննա Փիլն առաջին անգամ ներկայացվել է PAFA-ում՝ ցուցադրելով յուղաներկով նկարված նատյուրմորտ։
 1814 թվականին Աննա Փիլը PAFA-ի գարնանային ցուցահանդեսում ցուցադրեց երեք մանրանկարներից բաղկացած աշխատանքների իր առաջին խումբը։
 1818 թվականին Աննա Փիլը քննադատաբար ընդունեց իր աշխատանքը, որը ցուցադրվել էր PAFA-ում։ Այնուհետև Չարլզ Ուիլսոն Փիլը գրել է. «Աննա Փիլն առաջիններից է և ունի բազմաթիվ բնորդներ»։
 1822 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Բալթիմորում տեղի ունեցավ «Քանդակների, նկարների, գծագրերի, փորագրությունների և այլնի ԱՌԱՋԻՆ ՏԱՐԵԿԱՆ ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍԸ» ցուցադրությունը, որում ներառված էր Աննայի աշխատանքը, ինչպես գրել է Ռուբենս Փիլը։ 
 1823 թվականին Աննա Փիլը երկու դիմանկար է ցուցադրել Բալթիմորի Պիլ թանգարանում։ Այս երկու դիմանկարները Ժան-Բատիստ Դյուշենի «Իր տիկինը» և «Նապոլեոն» կտավների վերարտադրություններն էին։
 1824 Աննա Փիլն արժանացել է Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոսի կոչման, Ֆիլադելֆիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։
 1824 թվականին Աննա Փիլը Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայում ցուցադրեց Ժան-Բատիստ Իզաբեի «Նապոլեոն» մանրանկարչական դիմանկարի մեկ այլ վերարտադրություն։
 1829 թվականին Աննա Փիլը ցուցադրեց իր Բեատրիս Սենսիի նկարը Գվիդո Ռենիից հետո Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայում և կրկին 1831 թվականին՝ Բոստոնի Աթենայում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

  Մետրոպոլիտեն արվեստի թանգարան
 Աննա Քլեյփուլ Փիլը  Սմիթսոնյան ամերիկյան արվեստի թանգարանում
 Աննա Քլեյփուլ Փիլը Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարանում
 Հոդված Ռոզենբախի թանգարանում, Ֆիլադելֆիա

19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ
Ամերիկացի նկարչուհիներ
Ամերիկացի արվեստագետներ
Կին արվեստագետներ