Թամարա Տեր-Եղիազարյան

Թամարա Անդրեևնա  Տեր-Եղիազարյան (), խորհրդային էլեկտրիկ-ինժեներ, «Առափնյա տուն» թանգարանի հիմնադիր և առաջին տնօրեն (1989-1998)։

Կենսագրություն 
Թամարա Տեր-Եղիազարյանը ծնվել է 1908 թվականի փետրվարի 10-ին (23) Ռուսական կայսրության Բաքվի նահանգի Բաքու քաղաքում։ 1926 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Գ. Վ. Պլեխանովի անվան  ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտ (ՄԺՏԻ), որն ավարտել է 1931 թվականին՝ ստանալով էլեկտրատեխնիկի որակավորում։

Աշխատել է Մոսէներգոյում և ավիացիոն գործարանում։ Այնուհետև ղեկավարել է ԽՍՀՄ ավիացիոն արդյունաբերության նախարարության գլխավոր վարչությունը, եղել գլխամասային գրասենյակը պատասխանատու երկրի ավիացիոն գործարանների էլեկտրամատակարարման համար։ Բնակվել է Առափնյա տանը։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Այնուհետև ամուսնացել է Ալեքսանդր Սիդորովի (1906-1983) հետ, ում հետ ապրել է մոտ քառասուն տարի։

Պատերազմից հետո Տեր-Եգիազարյանը Նադեժդա Պեշկովայի հրավերով հասարակական հիմունքներով մասնակցել է Մոսկվայում Ա. Մ. Գորկու թանգարան-բնակարանի ստեղծման աշխատանքներին։ 1950-ականներին նա մի քանի տարի ապրել է Չինաստանում, որտեղ աշխատել է իր ամուսինը։ Թոշակի է անցել 1963 թվականին։ 1989 թվականին մի խումբ էնտուզիաստների հետ տեղծել է Առափնյա տուն թանգարանը և այն ղեկավարել մինչև 1998 թվականի կեսերը։

Համահեղինակների հետ նա մի քանի գրքեր է գրել հայտնի տան բնակիչների մասին։ Տեր-Եղիազարյանը դարձաել է տան գրական ժառանգության հյուրասենյակի ստեղծման նախաձեռնողը և հանդիպումներ ու ստեղծագործական երեկոներ է անցկացրել «Առափնյա տան» հայտնի բնակիչների հետ։

1998 թվականի փետրվարի 23-ին՝ իր 90-ամյակի օրը, նա շնորհակալություն է ստացել Մոսկվայի քաղաքապետ Յուրի Լուժկովից հասարակական գործունեության համար։ 2004 թվականին նրան շնորհվել է Մոսկվայի քաղաքային դումայի պատվոգիր։

1992 թվականին Ռուսաստանի մշակույթի նախարարության որոշմամբ հաստատությանը շնորհվել է «Ժողովրդական թանգարան» պատվավոր կոչում։ 1996 թվականին թանգարանը դրամաշնորհ է ստացել Սորոսի հիմնադրամից՝ թանգարանի նյութատեխնիկական հագեցվածությունը բարելավելու համար։ 1998 թվականի ամռանը նրա ստեղծած «Առափնյա տուն» թանգարանը ստացել է Մոսկվայի քաղաքային թանգարանի կարգավիճակ։

Մահ 
Թամարա Տեր-Եղիազարյանը մահացել է 2005 թվականի մարտի 21-ին, Մոսկվայում։

Ընտանիք 
 Ավագ եղբայր՝ Մուշեղ Անդրեասովիչ Տեր-Եղիազարյանց, հեղափոխական շարժման անդամ, խորհրդային կուսակցական աշխատող, ԽՍՀՄ Կենտգործկոմի անդամ։
 Առաջին ամուսին՝ Սուրեն Վարդանով, ինստիտուտի համակուրսեցի։
 Որդի՝ Անրի Սուրենովիչ Վարդանով (1931-2019), խորհրդային և ռուս գիտնական, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, կինոգետ, հեռուստատեսային քննադատ։
 Երկրորդ ամուսին՝ Ալեքսանդր Գրիգորևիչ Սիդորով (1906-1983), ԽՍՀՄ Մթերումների նախարարության գլխավոր վարչության պետ։

Գրականություն 
 Из истории «Дома на набережной». Подъезд № 25 / Сост. Т. Тер-Егиазарян, М. Орлова, Т. Васильева. — М.: Компания «Спутник+», 1999. — 51, [1] с., ил.
 Трифонов Ю. Дом на набережной: Повести и рассказы. — М.: Детская литература, 2001. — 334 с.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Тамара Андреевна ТЕР-ЕГИАЗАРЯН (1908—2005)

Հայերը Մոսկվայում
Թանգարանի տնօրեններ
Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ