Աղբերիկ վանք

Աղբերկայ կամ Աղբերիկ վանք (), միջնադարյան հայկական վանական համալիր Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Խույթ գավառում, ներկայիս Արևելյան Թուրքիայում։ Վանքը գտնվում է Վանա լճից 56 կիլոմետր դեպի արևմուտք, Սասունի լեռներից հյուսիս։ Վանքը կառուցվել է բնական աղբյուրի վերևում, որտեղից էլ ստացել է Սուրբ Աղբերիկ (աղբյուր) անվանումը։

Պատմություն 
Ըստ Էփրիկյանի 1902 թվականին հրատարակված «Բնաշխարհիկ բառարան» հանրագիտարանի՝ վանքի ակունքները վաղ հայկական քրիստոնեության մեջ է՝ մոտ 4-րդ դարում։
«Ավանդության համաձայն՝ այս վանքի գլխավոր եկեղեցին կառուցել է սուրբ Թադեոս առաքյալը։ Կից երկրորդ եկեղեցին կառուցել է Գրիգոր Լուսավորիչը [շրջ. 300թ]։ Եկեղեցու տակ մի աղբյուր կա, որը վանքից քիչ հեռու է, որտեղից էլ վանքի անվանումն է՝ Սուրբ Աղբերիկ։ Մենք տեսանք այս աղբյուրը, երբ մոտեցանք վանքին»։
1895 թվականի Համիդյան ջարդերի ժամանակ վանքն ընդունել է փախստականներ ու վիրավորներ։ Իր «Քսան տարի Պարսկաստանում» գրքում ամերիկացի բժիշկ Ջոն Ջ. Ուիշարդն արձանագրել է հայ կնոջ վկայությունը.
«Ռահան անունով մի կին, որը նախկինում Դալորիգից էր, այժմ ապրում է Հավոդորիչում, ասաց. «Մեր ընտանիքը տասներկու հոգի էր, որոնցից հինգը սպանվեցին։ Ամուսնուս, եղբորս և նրա որդուն ջարդել են, ամուսինս սարսափելի վերքեր է ստացել և այժմ գտնվում է Սուրբ Աղբերիկ վանքում»։
Վանական համայնքը լքել է այս վայրը մոտավորապես 1915 թվականին Հայոց ցեղասպանության ժամանակ, և այդ ժամանակից ի վեր շենքերը դատարկվեցին և աստիճանաբար վերածվեցին ավերակների։ Տեղացիներից շատերը հավատում էին, որ հայերը հարուստ են, և հեռանալիս ոսկին թաքցնում էին գետնի տակ։ Այդ պատճառով տարածքի շուրջ շատ փոսեր են փորվել։

Կոմիտաս ինստիտուտը 2015 թվականին ակադեմիկոսների և լրագրողների հետ այցելել է վանք։ Լոնդոնում տեղակայված ակադեմիական ինստիտուտը համագործակցում է տեղի քրդական քաղաքացիական հասարակության և Մերեթաղի քաղաքապետարանի հետ՝ վանական համալիրի պաշտպանության համար, որը գտնվում է պետությանը պատկանող հողատարածքում։

2016 թվականի «100 տարի անց» վավերագրական ֆիլմը, որը պատմում է Կոմիտաս ինստիտուտի հիմնադիր և պատմաբան Արա Սարաֆյանի աշխատանքի մասին, արձանագրում է այս ճամփորդությունը դեպի վանք։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ 

Թուրքիայի հայկական կառույցներ
Բիթլիսի մարզ
Թուրքիայի հայ առաքելական եկեղեցիներ
Արևմտյան Հայաստան