Մարինա Լադինինա

Մարինա Ալեքսեևնա Լադինինա (), խորհրդային դերասանուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1950), Ստալինյան հինգ մրցանակների դափնեկիր (1941, 1942, 1946, 1948, 1951)։

Կենսագրություն 
Մարինա Լադինինան ծնվել է 1908 թվականի հունիսի 11(24)-ին Սմոլենսկի մարզի Սկոտինինո գյուղում Ալեքսեյ Դմիտրիևիչ (1879-1955) և Մարիա Նաումովնա (1889-1971) Լադինինների գյուղացիական ընտանիքում։ Շուտով ծնողների հետ տեղափոխվել է Ենիսեյսկի նահանգի Նազարովո գյուղ։ Ալեքսեյ Դմիտրիևիչն ավարտել էր երրորդ դասարանը, իսկ մայրը՝ Մարիա Նաումովնան, անգրագետ էր։ Ընտանիքում եղել է չորս երեխա, Մարինան եղել է ավագը։

Վաղ տարիքից Մարինա Լադինինան սկսել է հետաքրքրություն ցուցաբերել գրքերի և բեմի նկատմամբ։  Դպրոցական սիրողական թատրոնում եղել է հուշարար։ Սովորել է Աչինսկի դպրոցի մանկավարժական դասարանում, հաճախ փոխարինել է դերասաններին Աչինսկի քաղաքային թատրոնում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո, երբ նրա տասնվեց տարին դեռ չէր լրացել, դարձել է գյուղական ուսուցիչ՝ նախ Նազարովո գյուղում և Սիբիրի երկրամասի Ուստ-Բերյոզովկա գյուղում, իսկ հետո Սմոլենսկի նահանգի գյուղերից մեկում։ Այնտեղ հանգամանքների բերումով ծանոթացել է Վս․ Մեյերհոլդի անվան թատրոնի արտիստ Սերգեյ Ֆադեևի հետ, որը նրան նվիրել է Կ. Ս. Ստանիսլավսկու գիրքը և խորհուրդ տվել ընդունվել ԳԻՏԻՍ։

1929 թվականին մեկնել է Մոսկվա և առաջին փորձից ընդունվել ԳԻՏԻՍ։ Ուսանողական տարիներին առաջին անգամ նկարահանվել է կինոֆիլմի էպիզոդում ռեժիսոր Յուրի Ժելյաբուժսկու մոտ։

Ինստիտուտում սովորելու երկրորդ տարում պրակտիկա է անցել Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնում։

1933 թվականին, ավարտելով ԳԻՏԻՍ-ը, ընդունվել է Մոսկվայի Մ․ Գորկու անվան գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի թատերախումբ և ծառայել է այնտեղ մինչև 1935 թվականը։ Ինքը՝ դերասանուհին, պատմել է, որ ռեժիսոր Կ. Ս. Ստանիսլավսկին այդ ժամանակ իրեն ասել է. «Գիտե՞ք ձեր թերությունները։ Ձեր հասակի դեպքում դուք չափազանց երկար ձեռքեր ունեք», և ինքը հասկացել է, թե ինչու բեմում ձեռքերը պահելու տեղ չունի։

1934 թվականին «Թշնամական արահետներ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ծանոթացել է ռեժիսոր Իվան Պիրիևի հետ։ 1936 թվականին նրանք ամուսնացել են։

1935-1945 թվականներին եղել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի դերասանուհի։ Նրա ամենահայտնի կինոաշխատանքներից են՝ «Տրակտորիստները», «Խոզարածը և հովիվը» (««Свинарка и пастух»»), «Պատերազմից հետո՝ երեկոյան ժամը 6-ին» (), «Կուբանի կազակները» ()։

1945-1994 թվականներին պարբերաբար դխաղացել է Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայի բեմում (ներկայում՝ Կինոդերասանի պետական թատրոն), համերգներով և ստեղծագործական երեկոներով հանդես է եկել Խորհրդային Միության տարբեր քաղաքներում։
1954 թվականին Էկրան Է բարձրացել «Հավատարմության փորձություն» () ֆիլմը, որից հետո Լադինինայի և Պիրևի բաժանվել են։

Դրանից հետո դերասանուհին այլևս չի ցանկացել նկարահանվել ֆիլմերում։ Լուրեր են տարածվել, որ էկրաններից նրա անհետացման պատճառը եղել է Պիրևի վրեժխնդրությունը, բայց իրական պատճառն այլ էր. դերասանուհին չէր ցանկանում խաղալ տարիքով կանանց դերեր՝ ցանկանալով երիտասարդ մնալ հանդիսատեսի հիշողության մեջ։ Բազմիցս նրան առաջարկել են նկարահանվել, բայց նա հրաժարվել է։ Միայն 1965 թվականին նա նկարահանվել է Յուրի Պիլյարի վեպի հիման վրա նկարահանված «Մարդիկ մնում են մարդ» () հեռուստատեսային ֆիլմում, սակայն ֆիլմը էկրան չի բարձրացել։

1963-1967 թվականներին եղել է Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայի կինոդերասանների սեկցիայի ցեխկոմի նախագահի տեղակալ։

Ընտանիք 
 Եղբայրը և քույրերը՝ Անատոլի, Վալենտինա (1914-1984) և Կլավդիա,
 Առաջին ամուսինը՝ Իվան Լյուբեզնով (1909-1988), դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ(1970), հետագայում ամուսնացել է Մարինա Լադինինայի կրտսեր քրոջ՝ Վալենտինայի հետ,
 Երկրորդ ամուսինը՝ Իվան Պիրև (1901-1968), կինոռեժիսոր, սցենարիստ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1948),
 Որդին՝ Անդրեյ Լադինին (1938-2011), կինոռեժիսոր,
 Թոռը ՝ Իվան Լադինին (ծնվ.՝ 1972), պատմաբան, եգիպտագետ։

Վերջին տարիներ 
Կյանքի վերջին տասը տարիների ընթացքում ապրել է մեկուսացված և գրեթե ոչ մեկի հետ չի շփվել։ Երբեմն դերասանուհուն այցելում էր Նաինա Ելցինան, որը երկար տարիներ հոգ էր տանում նրա մասին։ Նա մի քանի անգամ դերասանուհուն տեղավորել է հիվանդանոցներում, ուղարկել է առողջարաններ, օգնել է գումարով, սառնարան է նվիրել։

Մարինա Լադինինան մահացել է 2003 թվականի մարտի 10-ին Մոսկվայում։ Պաշտոնական վարկածի համաձայն՝ Լադինինան մահացել է սրտի անբավարարությունից, սակայն հիվանդանոց է ընդունվել ազդրի կոտրվածքով։ 2003 թվականի մարտի 5-ին նա սայթաքել է լոգարանում և ամբողջ օրը անգիտակից մնացել ընկած։ Տնային տնտեսուհին նրան գտել է միայն երեկոյան։ Բժիշկներն փորձել են փրկել  դերասանուհուն, սակայն նրա սիրտը չի դիմացել ծանրաբեռնվածությանը։

Թաղվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատան 5-րդ հատվածում՝ Յուրի Նիկուլինի, Բորիս Բրունովի և Գալինա Ուլանովայի գերեզմանների հետ նույն շարքում։

Արվեստ

Դերեր թատրոնում 
 ՄԳԱԹ
 1934 – «Եգոր Բուլիչովն ու մյուսները», Մաքսիմ Գորկի – միանձնուհի Տաիսիա 

 Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիա
 «Բարբարոսները», Մ. Գորկի – Բոգաևսկայա
 «Ռուս մարդիկ», Կոնստանտին Սիմոնով – Մարիա Նիկոլաևնա

Ֆիլմագրություն

Կոչումներ և պարգևներ 
Պետական պարգևներ
 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (մարտի 23, 1938)
 ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (ապրիլի 17, 1944)
 ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (մարտի 6, 1950)
 Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1941) – «Տրակտորիստները» ֆիլմում Մարյանա Բաժանի դերի կատարման համար (1939)
 Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակ (1942) – «Խոզարածը և հովիվը» ֆիլմում Գլաշա Նովիկովայի դերի կատարման համար (1941)
 Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակ (1946) – «Պատերազմից հետո՝ երեկոյան ժամը 6-ին» ֆիլմում Վարյա Պանկովայի դերի կատարման համար (1944)
 Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1948) – «Լեգենդ Սիբիրյան հողի մասին» ֆիլմում Նատաշա Մալինինայի դերի կատարման համար (1947)
 Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակ (1951) – «Կուբանի կազակները» ֆիլմում Գալինա Երմոլաևնա Պերեսվետովայի դերի կատարման համար (1949)
 «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում քաջարի աշխատանքի համար» մեդալ
 «Կուսական հողերի յուրացման համար» մեդալ (հոկտեմբերի 20, 1956)
 «Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ» մեդալ (1970)
 ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (հուլիսի 6, 1983) – խորհրդային կինոարվեստի զարգացման և պրոպագանդայի գործում ունեցած վաստակի համար
 «Ի հիշատակ Մոսկվայի 800-ամյակի» մեդալ
 Պատվո շքանշան (1998 թվականի հունիսի 11) – կինոարվեստի բնագավառում ունեցած մեծ վաստակի համար

Այլ պարգևներ, մրցանակներ, խրախուսանքներ
 «ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիայի գերազանցիկ» կրծքանշան (ապրիլի 26, 1968)
 Սլավոնական և ուղղափառ ժողովուրդների «Ոսկե ասպետ» I միջազգային կինոփառատոն (1992, «Սլավոնական կինեմատոգրաֆում նշանակալի ներդրման համար» մրցանակ)
 «Համաստեղություն» մրցանակ-մասնագիտության մեջ նշանակալի ներդրման համար (1994)
 Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահի շնորհակալագիր (դեկտեմբերի 25, 1995) – համաշխարհային և ռուսական կինեմատոգրաֆիայի 100-ամյակի կապակցությամբ պետությանը մատուցած ծառայությունների և Հայրենական մշակույթում ունեցած մեծ ավանդի համար
 «Նիկա» կինոմրցանակ «Պատիվ և արժանապատվություն» անվանակարգում (1997)
 Խանժոնկովի տան հատուկ մրցանակ «Սերունդների սերը» (1999)
 2001 թվականի Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հատուկ մրցանակ «Ռուսական կինոյի զարգացման գործում նշանակալի ավանդի համար» (մայիսի 30, 2002 թվական)։

Հիշատակ 
 2011 թվականից Կրասնոյարսկի երկրամասի Նազարովո գյուղում ամեն տարի անցկացվում է Մ․ Լադինինայի անվան հայրենական ֆիլմերի կինոֆորում։
 2012 թվականին բացվել է Մ․ Լադինինայի հուշարձանը Նազարովո գյուղում, որը դարձել է միակը Ռուսաստանում։

 Սերգեյ Ուրսուլյակի վավերագրական ֆիլմը՝ «Пёстрая лента. Марина Ладынина. Барышня-крестьянка» (2005)
 Марина Ладынина («ДТВ» հեռուստաալիքի «Как уходили кумиры» հաղորդումների շարքից) (2006)
 «Марина Ладынина. „От страсти до ненависти“» («Первый канал», 2007)
 «Марина Ладынина. „Мой серебряный шар“» («Культура», 2008)
 «Марина Ладынина. „Острова“» («Культура», 2008)
 «Марина Ладынина. „Легенды мирового кино“» («Культура», 2010)
 «Марина Ладынина. „Кинозвезда между серпом и молотом“» («Культура», 2013)
 «Марина Ладынина. „Последний день“» («Звезда», 2018)
 «Марина Ладынина и Иван Пырьев. „Раскрывая тайны звёзд“» («Москва 24», 2015)
 «Марина Ладынина. „Звёзды советского экрана“» («Москва 24», 2019)
 «Марина Ладынина. Цена любви. „Раскрывая мистические тайны“» («Москва 24», 2020)
 «Марина Ладынина. „В плену измен“» («ТВ Центр», 2020)
 «Марина Ладынина. „Легенды кино“» («Звезда», 2021)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 
 

Ռուս դերասանուհիներ
Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Խորհրդային դերասանուհիներ
Ռուս կինոդերասանուհիներ
Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
20-րդ դարի դերասանուհիներ
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ