Արախիշի եկեղեցի

Արախիշի եկեղեցի   հայկական առաքելական եկեղեցի Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում, Բերձորից 50 կիլոմետր հյուսիս, Հակարի գետի Շալվա վտակի ձախակողմյան հատվածում, համանուն գյուղից 1,5 կիլոմետր հարավ։ Կառուցվել է 12-րդ դարում։

Այստեղ կարելի է նկատել  միջնադարյան գյուղատեղիի, եկեղեցու և  գերեզմանոցի հետքեր։ Մատենագրական տեղեկություններ Հուշարձանի մասին առկա չեն։ Դատելով եկեղեցու ճարտարապետակաան առանձնահատկությունները և վաղ ժամանակաշրջանի խաչքարերը, նաև 12-16-րդ դարերի տապանաքարերը, որոնց որա առկա են մի քանի արձանագրություններ կարելի է ասել որ բնակավայրը գոյատևել է ողջ միջնադարի ընթացքում։

Ճարտարապետություն
Եկեղեցին կառուցվել է անմշակ քարով, կրաշաղախով և ներսից սվաղապատ է։ Այն ունի միանավ թաղածածակ սրահ ` ընգծված է պայտաձև աբսիդով։ Եկեղեցու արտաքին չափերն են 12,30x5,20 մետր, իսկ պատերի հաստությունը՝ 90 սմ․։

Հարավային պատին կարելի է նկատել կոշտացնող գոտին որը գտնվում է միջնամասում, ինչը նույնպես առաձնահատուկ է։ Պահպանված թաղի և գմբեթարդի պայտաձև կամարները սրբատաշ են։

Նկատի ունենալով պայտաձև ծավալները եկեղեցին կարելի է թվագրել  9-րդ կամ 10-րդ դարերի։

Եկեղեցու արևմտյան հատվածից ոչինչ չի պահպանվել, և կարելի է խոսել միայն երկում մուտքերի (հյուսիսային և հարավային կողմերից) առկայության մասին։
Գերեզմանատունը չնայած բավականին վնասված է,սակայն պահպանվել են 20-ից ավել խաչքարեր և տապանաքարեր, որոնց մի մասը արձանագիր են։

Ծանոթագրություններ 

Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Քաշաթաղի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ