Արվեստի աշխարհ

Արվեստի աշխարհ, որը ներառում է բոլորին, ովքեր ներգրավված են կերպարվեստի արտադրության, շահագործման հանձնման, շնորհանդեսի, պահպանման, խթանման, ժամանակագրության, քննադատության, գնման և վաճառքի մեջ։ Ընդունված է, որ կան արվեստի շատ աշխարհներ, որոնք սահմանվում են կա՛մ տեղանքի, կա՛մ կերպարվեստի այլընտրանքային սահմանումներով։ Ոմանք կարող են օգտագործել արվեստի որոշակի աշխարհ` միայն գլոբալիզացված արվեստի էլիտար մակարդակը նշելու համար։ Արվեստի աշխարհը անընդհատ փոխվում է՝ ինչպես ի պատասխան արվեստ ստեղծողների ստեղծագործության, այնպես էլ ի պատասխան սոցիալական փոփոխությունների։

Պատմություն 

                                                                                                                                            
«Արվեստի աշխարհ»    տերմինը  հանդիպում է ոչ թե 20-րդ դարում   այլ 19-րդ դարի հրատարակություններում։ Պատկերասրահների, քննադատների և թանգարանների բազմաթիվ տարրերի առաջացումը, ինչպես նաև կերպարվեստ (Beaux Arts) տերմինը գալիս է 18-րդ դարից։

Սոցիոլոգիական սահմանում 

Արվեստի աշխարհը, ինչպես հասարակության ցանկացած հատված, սահմանվում է փոխըմբռնված պայմանագրերի (սոցիալական նորմերի, դերերի և ինստիտուտների) տեսանկյունից, որոնք հիմք են հանդիսանում խմբի անդամների միջև համատեղ գործունեության համար, որոնք կարող  ուղղակիորեն չեն փոխազդել։ 

Հովարդ Ս. Բեքերը նկարագրում է արվեստի աշխարհը որպես «այն մարդկանց ցանց, որոնց համագործակցային գործունեությունը, որը կազմակերպվում է գործողությունների ավանդական ձևերի վերաբերյալ ընդհանուր գիտելիքների միջոցով, ստեղծում է արվեստի այն տեսակները, որոնց համար հայտնի է արվեստի աշխարհը»։ Բեքերը խոստովանում է, որ այս սահմանումը տավոլոգիական է, բայց օգտակար է հասկանալու համար, թե ինչպես են արվեստի գործերը արտադրվում և սպառվում։ 

Սառա Թորնթոնը, նույնպես սոցիոլոգ, նկարագրում է արվեստի աշխարհը որպես «միմյանց հետ հատվող ենթամշակույթների ազատ ցանց, որոնք միասին պահվում էին արվեստի հանդեպ հավատով»։ Դրանք ընդգրկում են ամբողջ աշխարհը, բայց խմբավորված են արվեստի մայրաքաղաքներում, ինչպիսիք են Նյու Յորքը, Լոնդոնը, Լոս Անջելեսը և Բեռլինը։

Դերերը արվեստի աշխարհում

Արտադրություն 

Գոյություն ունեն մի շարք դերեր նրանց համար, ովքեր ակտիվորեն մասնակցում են կերպարվեստի նոր գործերի ստեղծմանը, բայց օրինակը մնում է միայնակ նկարիչը կամ սերտ համագործակցությունը։ Պատմականորեն արվեստը ստեղծվել է արհեստանոցի անդամների կողմից, հաճախ արհեստավորների և մի քանի ենթավարպետների և աշակերտների կողմից։ Ժամանակակից արվեստագետները վերաբերում են այս խմբային պրակտիկային՝ ստեղծելով ստուդիաներ կամ «գործարաններ» կամ արդյունաբերական մեթոդներ՝ համաձայն իրենց ծրագրերի և բնութագրերի։ Որոշ գործեր, լինելով հուշարձան, չեն կարող կատարվել. կատարել ամեն կերպ։ Այս խմբային պրակտիկայի մեծ մասում տեսողական արվեստի հետ կապված իսկությունը պահպանում է նկարիչը, որը կա՛մ կատարում է հիմնական աշխատանքը՝ ուրիշներին ուշադիր դիտելով, կա՛մ ստորագրությամբ տալիս է ավարտված գործի վերջնական հաստատումը։

Կանանց արվեստի գործերը հիմնականում դուրս էին մնում արվեստի բարձր դասերից մինչև 1970-ականների ֆեմինիստական շարժումը։

Նկարիչների դերում մարդկանց առաջնային սոցիալականացումը տեղի է ունենում արվեստի դպրոց հաճախելու միջոցով: Ժամանակակից արվեստի արժեքը կախված է նկարչի հեղինակությունից, որը առավել հաճախ սկսվում է արվեստի դպրոցի որոշ ծրագրերում արտաքին գործերի մագիստրոսի կոչում ստանալուց։ Որոշ ինքնուս ուսուցիչներ կամ երրորդ կողմի նկարիչներ կարող են ճանաչում ստանալ՝ հայտնաբերվելով դիլերի կողմից, այն ժամանակ երբ մյուսները կմերժվեն։

Բաշխում                                                                                                           

Արվեստի արտադրությունը կախված է մյուսների միջև դրա բաշխումից, որպեսզի տնտեսական աջակցություն ապահովի այս արտադրությանը։ Նախկինում դա արվում էր հովանավորչության կամ հավաքագրողների հանձնաժողովի միջոցով։ Արվեստագետները կարող են դա անել նաև ինքնուրույն ՝ կա՛մ ուղղակի վաճառքի, կա՛մ համատեղ ջանքերի միջոցով։ Ժամանակակից արվեստը առավել հաճախ տարածվում է միջնորդների միջոցով :

Արվեստի դիլերը միջնորդ է նկարիչների, մասնավոր կոլեկցիոներների և ինստիտուցիոնալ գնորդների միջև։ Չնայած որոշ դիլերներ կարող են լինել խորհրդատուներ, որոնք խորհուրդ են տալիս անհատ հաճախորդներին, դիլերները սովորաբար ունեն կամ կառավարում են պատկերասրահներ։ Հանրային ցուցահանդեսների անցկացումը և հանդիսությունների բացումը, բացի նրանց շուկայավարման գործառույթներից, դարձել է արվեստի աշխարհի սոցիալական գործառույթի մի մասը։

Արվեստի միջազգային ցուցահանդեսը, որն սովորաբար անցկացվում է յուրաքանչյուր երկու տարին մեկ անգամ, դարձել է ժամանակակից տեսողական արվեստի շուկայավարման հիմնական ուժը։ Արվեստի առևտրի ցուցահանդեսները, ըստ էության, ժամանակավոր պատկերասրահներ են, որոնք շահում են հավաքագրողների շրջանում հանրային հետաքրքրություն և մրցակցություն ներգրավելուց։ Ամենահաջողվածներից մեկը՝ Art Basel-ը, ծագել է Շվեյցարիայում 1970-ականներին՝ 2000-ին տարածվելով Մայամիում, 2010-ին ՝ Հոնկոնգում : Art Basel- ը ստեղծվել է Art Cologne-ի առաջին տոնավաճառի օրինակով, որը հովանավորվում է առևտրային պատկերասրահներից և նրանց համար. ի տարբերություն կառավարության հովանավորած համաշխարհային ցուցահանդեսների, որոնք սկսվել են վիկտորինական դարաշրջանում։ Վերջիններից մեկը՝ Վենետիկի բիենալեն, որը հիմնադրվել է 1895 թվականին, շարունակում է գործել որպես հասարակական հիմնադրամ ՝ ազգային տաղավարներով։

Արվեստը աճուրդում վաճառելու ավանդույթը աճել է հազվագյուտ և եզակի իրերի գնագոյացման դժվարությունից։ Չնայած շուկայական գնահատումները կատարվում են այլ նպատակներով, ինչպիսիք են հարկումը, բարեգործական նվիրատվությունը և գույքի սեփականությունը. վերջին տարիներին աճուրդի գները գերազանցել են այս գնահատականները։

Գնահատում

Արվեստի քննադատներ 

1964 թվականին քննադատ և փիլիսոփա Արթուր Դանտոն հրապարակեց էսսե, որը բնութագրում է Արվեստի աշխարհը գեղարվեստական տեսության տեսանկյունից։ Դանտոն գրում է. «Այս օրերին գուցե չհասկանար, որ նա գեղարվեստական տարածքում է, եթե չլիներ գեղարվեստական տեսությունը, որը նրան ասում էր այդ մասին։ Եվ դրա պատճառի մի մասը կայանում է նրանում, որ տեղանքը գեղարվեստական տեսությունների շնորհիվ կազմում է արվեստը, այնպես որ միայն տեսություններ օգտագործելը ոչ միայն օգնում է մեզ տարբերել արվեստը մնացած ամեն ինչից, այլ նաև հնարավոր է դարձնում այն»։ «Նկարված խոսքում» Թոմ Վոլֆը ավելի առաջ գնաց՝ ասելով, որ առանց տեսության, հեռուստադիտողը չի կարող տեսնել ժամանակակից արվեստի գործ։ Տեսությունը անհրաժեշտ է վերացական արվեստում պատմողական իմաստի բացակայության պատճառով, ինչը ժամանակին տրամադրում էր իրատեսական արվեստը։ 21-րդ դարի սկզբին Դանտոն հայտարարեց, որ ժամանակակից արվեստը ինքնին չի խոսում, այլ արդիական է միայն արվեստի աշխարհի դիսկուրսի հետ կապված։

Բեքերը, սակայն, նշում է, որ արվեստի նոր տեսություններ կարող են ի հայտ գալ՝ բացատրելու համար, որ արվեստի աշխարհում ընդունվում են այն գործերը, որոնք չեն տեղավորվում հին տեսությունների մեջ։ Որպես օրինակ կարող է լինել իմիտացիայի տեսությունների անկարողությունը, որոնցում արվեստը գնահատվում էր բացառապես բնության իր հավատարիմ պատկերմամբ՝ բացատրելու այն գործերը, որոնք հույզերն արտահայտելու համար օգտագործում էին ձևը և գույնը, ինչը բերեց ֆորմալիզմի:

Դանտոն զգալի ազդեցություն ունեցավ Ջորջ Դիկիի գեղագիտական փիլիսոփայության և հատկապես արվեստի ինստիտուցիոնալ տեսության վրա։ Դիկին արվեստի գործը բնութագրում է որպես արտեֆակտ, «որը դրան շնորհել է թեկնածուի կարգավիճակ որոշ անձանց կամ որոշակի սոցիալական հաստատության (արվեստի աշխարհի) անունից գործող անձանց գնահատման համար»։

Փոփոխություն 

Արվեստի միակ աշխարհ հասկացությունը խնդրահարույց է, քանի որ Բեքերը և մյուսները ցույց են տալիս, որ արվեստի աշխարհները աշխարհով մեկ սփռված անկախ բազմություններ են, որոնք միշտ շարժման մեջ են. արվեստի աշխարհում այլևս չկա «կենտրոն»։

Արվեստի աշխարհը, կերպարվեստի սահմանման հետ մեկտեղ, անընդհատ փոխվում է, քանի որ նախկինում բացառված արվեստի գործերը տեղափոխվում են «ավանգարդ», իսկ հետո՝ հիմնական մշակույթ։

Ծանոթագրություններ 

Արվեստ