Փիթեր Ջուքս

Փիթեր Ջուքս (, ), ծագումով հայ անգլիացի հեղինակ, սցենարիստ, դրամատուրգ, գրականագետ, բլոգեր և լրագրող։ Byline Times-ի համահիմնադիրն ու գործադիր խմբագիրը։

Վաղ կյանք 
Փիթեր Ջուքսը ծնվել է Սուինդոնում և հաճախել Քեմբրիջի Քուինս քոլեջը։ Նրա մայրը Հայոց ցեղասպանությունից փրկված հայի դուստր էր։ Նրան հետագայում որդեգրել է պապը։

Հեռուստատեսություն 
Ջուքսի հեռուստատեսային ստեղծագործությունները հիմնականում եղել են փրայմ-թայմ ժամերին հեռարձակվող թրիլլերների կամ հեռուստադետեկտիվ ֆանտաստիկայի ժանրում, որոնք 90-րոպեանոց կամ 2-ժամանոց պատմությունների տեսքով հեռարձակվել են BBC-ով։

Փիթեր Ջուքսը ստեղծել և գրել է BBC One-ի փրայմ-թայմի «Խորքում» գաղտնի թրիլլերի երեք սեզոնների մեծ մասը՝ Նիք Բերիի և Սթիվեն Թոմփկինսոնի գլխավոր դերակատարմամբ, BBC One-ի «Տեսուչ Լինլիի առեղծվածները» սերիալի երկու 90-րոպեանոց դրվագները, «Էմմի» մրցանակի արժանացած «Մեռյալների արթնացումը» սերիալի առաջին սեզոնի երկու ժամ տևողությամբ «Այրում» առաջին դրվագը, որը հավաքել է 8,4 միլիոն դիտում։ Նա և Էդ Ուիթմորը գրել են «Հոգիների ծովը» պարանորմալ/գիտական թրիլլերի երկրորդ սերիան, որը 2005 թվականին արժանացել է լավագույն դրամայի համար BAFTA Scotland մրցանակին։ Holby City-ի երրորդ սեզոնի Ջուքսի հեղինակած բացման դրվագը The Guardian-ի կողմից նկարագրվել է որպես «Կրեկ կոկաինի հեռուստատեսային համարժեք»։

2009 թվականի հոկտեմբերին Ջուքսը քննադատական հոդված է գրել Prospect ամսագրի համար՝ բրիտանական հեռուստատեսային դրամայի չափանիշները բացասաբար հակադրելով Ամերիկայի հեռուստատեսային դրամայի չափանիշներին։ «Ինչո՞ւ Բրիտանիան չի կարող անել գաղտնալսում» էսսեում նա պնդում էր, որ Մեծ Բրիտանիայում բարձրորակ դրաման տուժել է պատվիրատուի ուժի կենտրոնացվածությունից, «օճառային օպերաների» գերակայությունից (օրինակ՝ Holby City-ի տասներկուերորդ սերիան) և շոուռաններների կամ գրող պրոդյուսերների բացակայությունից, որոնք բնութագրում են ԱՄՆ-ի հեռուստատեսային դրամայի արտադրությունը»։

Ռադիո 
Փիթեր Ջուքսի աշխատանքները ռադիոյում ներառում են BBC Radio-ի Soul Motel-ի բնօրինակը (2008) (դրամա, որի գործողություններն ամբողջությամբ տեղի են ունենում Bebo-ի կամ Facebook-ի նման սոցիալական ցանցերում), և կատակերգու և դերասան Լենի Հենրիի մասակցությամբ Bad Faith և Slavery: The Making of պիեսները։ Վերջինս եղել է Բրիտանիայում ստրկավաճառության վերացման 200-ամյակին նվիրված BBC-ի 2007 թվականի ծրագրաշարի մի մասը, որը «կարողացել է առավելագույն հումոր քաղել ամենամռայլ թեմաներից»՝ օգտագործելով կիսահումորային կոմիքսի ձևը։ Ինչպես պարզաբանել է The Spectator ամսագիրը. «Գրեգ Ուայզը մարմնավորում է ոտնձգության ենթարկված պրոդյուսերին, որը փորձում է հորինել դրամա, որի համար Լենի Հենրին տրամադրել է համացանցից քաղած հետազոտական նյութեր, բայց առանց սցենարի»։

2008 թվականին Լենի Հենրին նկարահանվել է Ջուքսի մեկ այլ «մռայլ կատակերգությունում», որը կոչվում էր «Վատ հավատք»։ The Sunday Times-ի լրագրող Փոլ Դոնովանը «Վատ հավատքն» անվանել է «լավագույն ռադիոդրաման, որը ես լսել եմ դարերի ընթացքում, և այն ակնհայտորեն նախատեսված է սերիալ դառնալու համար»։ 2010 թվականի փետրվարին երեք այլ դրվագներ հեռարձակվել են BBC Radio 4-ով։

Ոչ գեղարվեստական 
Փիթեր Ջուքսի A Shout in the Street գիրքը հրատարակել են Faber and Faber-ը Մեծ Բրիտանիայում 1990 թվականին, ինչպես նաև Farrar-ը, Straus and Giroux-ը և Կալիֆոռնիայի համալսարանի հրատարակչությունը ԱՄՆ-ում։ Այս «անսովոր, բայց կախվածություն առաջացնող գիրքը» (ըստ «Վաշինգտոն Փոստ»-ի) արդիականության և քաղաքային կյանքի մասին էսսեների և մոնտաժների շարք է, որը նվիրված է Լոնդոնին, Փարիզին, Սանկտ Պետերբուրգին և Նյու Յորքին։ The Journal of Sociology հանդեսը գիրքը դրականորեն համեմատել է Ջեյն Ջեքոբսի աշխատության հետ. «Նա Ջեքոբսից պակաս սրախոս է, ավելի վստահ իր նյութերում և, այնուամենայնիվ, ավելի զգայուն և քննադատական»։ Բայց դա գրքի ձևաչափն էր («քաղաքավարի պարզ դեկոնստրուկցիոնիստական տեքստ, որը մասամբ վավերագրական դասախոսություն է, մասամբ մեջբերումների և լուսանկարների կոլաժ», ըստ The New Yorker-ի), որը Ջոն Բերջերը գնահատել է որպես «գրքի երազանք»։ Նա հետևել է Վալտեր Բենիամինի ավանդույթներին.

Բենիամինը երազում էր ամբողջությամբ մեջբերումներով գիրք պատրաստել, և եղել են մի քանի ուշագրավ գրքեր, որոնք ստեղծագործական պատասխաններ են այդ գաղափարին, ինչպես Փիտեր Ջուքսի A Shout in the Street-ը։

Հետևելով ուրբանիզմի և քաղաքների զարգացման այս թեմաներին, Ջուքսը Աննա Ուայաթի, Սթիվեն Օ'Բրայենի և սոցիոլոգ Մանուել Քաստելսի հետ համատեղ հեղինակել է «Ստեղծագործական կապիտալ. 21-րդ դարի տարածաշրջաններ» մենագրությունը։

Ջուքսը հեղինակ է «Մերդոկի տան անկումը» գրքի, որը 2012 թվականի օգոստոսին հրատարակել է քրաուդֆանդինգով ֆինանսավորվող Unbound-ը։

Սկսած 2016 թվականից՝ Փիթեր Ջուքսը համագործակցում է Դեյվիյա Մեիրի հետ «Անպատմելի. Դենիել Մորգանի սպանություն» փոդքասթի շարքում։ Նա նաև լրագրող Քերոլ Քադվալադրի հետ վարել է Dial M for Mueller փոդքաստը։

Թատրոն 
Փիթեր Ջուքսի վաղ թատերական աշխատանքների՝ Abel Barebone and the Humble Company (1987) և Shadowing the Conqueror (1988), առաջնախաղերը տեղի են ունեցել Էդինբուրգի Թրավերս թատրոնում։ 

Ջուքսը գրել է «Մատադոր» լոնդոնյան բեմական մյուզիքլի գիրքը Էդվարդ Սիգոյի խոսքերով և Մայք Լենդերի երաժշտությամբ՝ Ջոն Բարոումմանի և Ստեֆանի Փաուերսի մասնակցությամբ, որի առաջնախաղը տեղի է ունեցել 1991 թվականի ապրիլին Շաֆթսբերի պողոտայում գտնվող Queen's Theatre-ում։

Լրագրություն և քաղաքականություն 
Ջուքսը եղել է գրքերի գրախոս և հոդվածագիր The Independent-ում, The New Statesman-ում։ Նա գրել է այնպիսի թեմաներով, ինչպիսիք են ազգայնականությունը, արվեստը համակարգչային դարում և ապոկալիպտիկ կրոնը։

1980-ական և 1990-ական թվականների ընթացքում Ջուքսը եղել է Լեյբորիստական կուսակցության ակտիվ անդամ և մասնակցել է «դրամ՝ հարցերի դիմաց» սկանդալի հետաքննությանը։ Այնուհետև Ջուքսը դարձել է Բարաք Օբամայի ակտիվ աջակիցը ԱՄՆ-ի Դեմոկրատական կուսակցության 2008 թվականի նախագահական փրայմերիզների ժամանակ, գրել է Daily Kos-ի, այնուհետև MyDD-ի համար, երբ այն դարձավ Հիլարի Քլինթոնի կողմնակից կայք։ Փրայմերիզներից հետո նա այն 25 կանոնավոր բլոգերներից մեկն էր, ովքեր սկսեցին գրել նոր քաղաքական բլոգի՝ The Motley Moose-ի համար։

Rebekah Brooks-ի, Andy Coulson-ի և այլոց հետ կապված News International-ի հեռախոսային հաքերային սկանդալի դատավարության ժամանակ Ջուքսն օգտագործել է Indiegogo քրաուդֆանդինգային կայքը՝ նվիրատվություններ հավաքելու համար, որպեսզի թույլ տա նրան դատավարությունը ուղիղ Թվիթերով հեռարձակել սկզբից մինչև վերջ։

2018 թվականին Ջուքսը և Սթիվեն Քոուլգրեյվը հիմնել են Byline Times թերթը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 
 

Անգլիացի դրամատուրգներ
Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Ապրող անձինք
Բրիտանահայ գրողներ
Անգլիացի սցենարիստներ
Անգլիացի գրականագետներ
Անգլիացի լրագրողներ