Ստալինգրադի ճակատամարտ (ֆիլմ)

«Ստալինգրադի ճակատամարտ» (), խորհրդային երկսերիանոց գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է Վլադիմիր Պետրովը։ Կինոէպոպեան պատմում է Հայրենական մեծ պատերազմի վճռական ճակատամարտի մասին։

Առաջինն սերիայի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1949 թվականի մայիսի 9-ին, երկրորդ սերիայինը՝ 1949 թվականի դեկտեմբերի 18-ին։ 1960 թվականին ֆիլմը խմբագրվել է. առաջին սերիայից հանվել են Լավրենտի Բերիայի մասնակցությամբ մի քանի տեսարաններ են։

Սյուժե 
1942 թվականի ամառ։ Գերմանական զորքերը ձգտում են դեպի Վոլգա, բայց Ստալինը գեներալ Վասիլևսկուն հրահանգում է բոլոր ջանքերը գործադրել Ստալինգրադը պաշտպանելու համար։ Այստեղ է ուղարկվում շտաբի ներկայացուցիչ Մալենկովը, որը բանվորներին կոչ է անում ոտքի կանգնել՝ պատպանելու իրենց հայրենի քաղաքը։ Աշխարհազորայինները կանգնեցնում են գերմանացիների առաջխաղացումը մինչև թարմ ուժերի հասնելը։ Վոլգա գետով պաշարված քաղաքին օգնության են հասնում գեներալ Ռոդիմցևի ուժերը։ Սերժանտ Պավլովը կատարում է իր հայտնի սխրանքը։ Ստալինի հրահանգով հյուսիսից եկող գերմանացիներին հարվածում են հարևան ճակատի ուժերը՝ հակառակորդին շեղելով Ստալինգրադի վրա հարձակումից։ Եվ վերջապես որոշում է ընդունվում այստեղ ուղարկել գեներալ Ռոկոսովսկուն՝ հակահարձակման կազմակերպման համար, որի ժամանակը նշանակում է Ստալինը։

Միևնույն ժամանակ Վաշինգտոնում նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտն իր ցավակցությունն է հայտնում «այդ պայքարող ռուսներին» և բանակցությունների է ուղարկում իր հատուկ ներկայացուցիչ Հարրիմանին։ Սակայն Ուինսթոն Չերչիլը շարունակում է սաբոտաժի ենթարկել «Երկրորդ ճակատի» բացումը։ Այդ ժամանակ Պաուլյուսի դանդաղկոտությունից դժգոհ Հիտլերը հրամայում է Ստալինգրադի դեմ ուղարկել նորանոր ուժեր, այդ թվում՝ դաշնակից ռումինացիներին։

Խորհրդային Միության զորքերի գերագույն գլխավոր հրամանատարն առաջարկում է Ստալինգրադի շրջանում գերմանական զորքերի խմբավորման շրջապատման գործողություն իրականացնել։ 1942 թվականի նոյեմբերին գործողությունը հաջողությամբ ավարտվում է, և Պաուլյուսի բանակը հայտնվում է լրիվ շրջապատման մեջ։ Հիտլերն իր շտաբից շրջափակված զորքերին հրամայում է շարունակել անիմաստ դիմադրությունը։ Գեներալներ Ռոկոսովսկին և Վորոնովը գործողությունների ավարտի պլան են մշակում՝ կապված Պաուլյուսի զորքերի ամբողջական ոչնչացման հետ։ Գերմանացիները հրաժարվում են հանձնվել և լիովին կոտորվում են։ Ֆիլմի ավարտին Շումիլովի 64-րդ բանակի զինվորները գերի են վերցնում ֆելդմարշալ Պաուլյուսին։

Դերերում

Նկարահանող խումբ 
 Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Պետրով
 Սցենարի հեղինակ՝ Նիկոլայ Վիրտա
 Օպերատորներ՝ Յուրի Եկելչիկ, Կոնստանտին Պետրիչենկո, Գրիգորի Այզենբերգ
 Կոմպոզիտոր՝ Արամ Խաչատրյան
 Նկարիչ՝ Լեոնիդ Մամալաձե
 Հնչյունային օպերատոր՝ Վալերի Պոպով

Մրցանակներ 
1949 թվականին ֆիլմն արժանացել է «Բյուրեղապակյա գլոբուսի» Կառլովի Վարիի կինոփառատոնում։ Ալեքսեյ Դիկին, որը մարմնավորել է Ստալինին, 1949 թվականին ստացել է Գոտվալդովի կինոփառատոնի մրցանակ, իսկ ռեժիսոր Վլադիմիր Պետրովն ստացել է Չեխոսլովակիայի աշխատանքային կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար։ Պետրովը, օպերատոր Յուրի Եկելչիկը և չորս դերասաններ՝ Ալեքսեյ Դիկին, Նիկոլայ Սիմոնովը, Յուրի Շումսկին և Վլադիմիր Գայդարովը, 1950 թվականին արժանացել են Ստալինյան մրցանակի «Ստալինգրադի ճակատամարտ» ֆիլմի համար։

Ծանոթագրություններ 

Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
1949 ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Խորհրդային պատմական ֆիլմեր