Աքբաս

Աքբաս (Ակբաս ) կամ Արբաս, սասանյան ամրոց, որը կառուցվել է 570-ական թվականներին Հայաստանի Աղձնիք աշխարհում, անմիջապես հռոմեա-պարսկական սահմանին։ Այն կանգնեցվել է Նիմֆիոս գետի (ժամանակակից Բաթման գետ ) արևելյան ափին ընկած բլրի վրա, Մարտիրոպոլիսին գրեթե դեմ-դիմաց և ընդամենը մի քանի մղոն էր հեռու Աֆում և Քլոմարոն ամրոցներից։ 

583 թվականին հռոմեացի զորավար Ավլուսը կամ Հովհաննես Միստակոնը հարձակում է ձեռնարկել և պաշարել Աքբասը։ Ամրոցի կայազորը ազդանշանային կրակներ կիրառելով՝ օգնություն է խնդրել։ Պարսկական զորքը, որ Կարդարիգանի հրամանատարությամբ պաշարել էր մոտակա Աֆումոն ամրոցը, եկել է օգնության և ետ մղել հռոմեացիներին, ովքեր Նիմֆիուս գետն անցնելով նահանջել են հռոմեական տարածք։ Զայրացած Մավրիկիոս կայսրը հետ է կանչել զորավար Միստակոնին և նրա փոխարեն արևելքի զորքերի հրամանատար նշանակել Ֆիլիպիկոսին։ Ըստ Թեոփիլակտեսի՝ հաղթանակ են տոնել պարսիկները։ Սակայն, ըստ Հովհաննեսի, տարեվերջին Ակբասն ընկել է հռոմեացիների ձեռքը, որոնք գրավելուց հետո ավերել են այն։

Ծանոթագրություններ 

Հռոմեա-պարսկական պատերազմներ
Արևմտյան Հայաստան
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ
Ամրոցներ այբբենական կարգով