Ջեննե

Ջեննե (), քաղաք և քաղաքային համայնք Մալիի կենտրոնական մասում։ Վարչականորեն պատկանում է Մոպտիի շրջանին։

Աշխարհագրություն 
Ջեննեն Աֆրիկայի՝ Սահարայից հարավ գտնվող ամենահին քաղաքներից մեկն է։ Գտնվում է  Նիգեր գետի դելտայի հարավային մասում՝ Նիգեր և Բանի գետերի միջև, Բամակոյից 398 կմ հյուսիս-արևելք և Մոպտի քաղաքից 76 կմ հարավ-արևմուտք։ Քաղաքն ընդգրկում է մոտ 70 հա տարածք, որը անձրևային սեզոնի ընթացքում դառնում է կղզի։

Ջեննեի համայնքն ունի 302 կմ² տարածք և Ջեննե քաղաքից բացի ներառում է ևս 10 շրջակա գյուղեր՝ Բելլե, Դիաբոլո, Գոմնիկուբոե, Կամարագա, Կերա, Նիալա, Սոալա, Սին, Վելինգարա և Ենլեդա։  Լինելով համայնքի կենտրոն՝ Ջեննե քաղաքը նաև համանուն ​​շրջանի վարչական կենտրոնն է, որը Մոպտիի մարզի 8 շրջաններից մեկն է։

Կլիմա 
Ջեննեին բնորոշ է չոր և տաք կլիման։ Ամենաշոգ ամիսներն են ապրիլը և մայիսը, երբ միջին ցերեկային ջերմաստիճանը  40 °C է։ Ավելի զով, բայց էլի տաք  են սեպտեմբեր և հունիս ամիսներին,  միայն դեկտեմբերին և հունվարին միջին օրական բարձրացումները ընկնում են 32 °C-ից ցածր։ Դեկտեմբերից մարտ ամիսներին հյուսիս-արևելքից՝ Սահարայից, փչում է չոր և փոշոտ հարմատան քամին։ Երբ այդ քամին հատկապես ուժեղ է, փոշին մշուշ է ստեղծում օդում, ինչը մեծապես նվազեցնում է տեսանելիությունը։ Տարեկան տեղումները մոտ 550 մմ են,  ամենաանձրևային ամիսը օգոստոսն է։

Պատմություն 
Ջեննեն հիմնադրվել է 13-րդ  դարում  Սահարայով անցնող առևտրի ճանապարհի վրա՝ որպես սուդանցի մուսուլման վաճառականների և Գվինեայի արևադարձային անտառների բնակիչների միջև ապրանքների (առաջին հերթին աղի) փոխանակման վայր։ Այն կապված էր Տիմբուկտուի հետ գետով, իսկ Ոսկե ափի հետ` անտառային արահետներով։ Սոնգայի կայսրության հիմնադիր Սոննի Ալին այն գրավել է յոթնամյա պաշարումից հետո՝ 1473 թվականին։ Նրա պետության մեջ Ջեննեն դարձել է երկրորդ ամենակարևոր մշակութային և առևտրային կենտրոնը Տոմբուկտուից հետո։

1670 թվականից մինչև 1818 թվականը Ջեննեն, որը կորցրել էր իր առևտրային նշանակությունը ծովային առևտրի զարգացման պատճառով, ընդգրկված էր Բամբարա պետության կազմում։ 1818 թվականին Ֆուլբե ցեղի Լոբբո անունով ղեկավարը տիրացել է դրան՝ բոլոր այլահավատներին վտարելով շրջակայքից։ 1893 թվականին Ջեննեն անցել է ֆրանսիացիներին, որոնք առևտրի մեծ մասը տեղափոխել են հարևան Մոպտի քաղաք։

Քաղաքի պատմական մասը 1988 թվականին գրանցվել է որպես Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Քաղաքի ամենանշանակալի շենքը Մեծ մզկիթն է, որը կառուցվել է 13-րդ դարում այդ վայրերի համար ավանդական ոճով մամլված աղյուսներից, բազմիցս ավերվել է և իր ներկայիս տեսքն ստացել 1907 թվականին։

Բնակչություն 
Ջեննե համայնքի բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում էր 32 944 մարդ։ Բնակչության հիմնական լեզուն սոնգայ լեզվի բարբառներից մեկն է։ Շրջակա գյուղերի բնակչությունը խոսում է նաև ֆուլա, բամբարա և այլ լեզուներով։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

.
.
.
.
 
.
. Google books: Volume 1, Volume 2.
.
.
.
.
. 
. Pages 30–31 contain a table dated 2003 prepared by J.R. Patenaude, giving values for the discharge in an average year (assumed to be 125 m3/s or 3.9 km3/y).
.
. 
. Also available from Aluka but requires subscription.
. Internet Archive: Volume 1, Volume 2, Volume 3. The original text of Pory's 1600 English translation together with an introduction and notes by the editor.
.
.
.
 .
.
.

.
. Link requires subscription to Aluka.
.
.
.
.
.
.
 . Also published in French with the title Le Niger: une Artère vitale. Gestion efficace de l’eau dans le bassin du Haut Niger.

Արտաքին հղումներ 

 Ջեննեի պաշտոնական զբոսաշրջային կայք 

Մալիի քաղաքներ
Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Հնագիտական վայրեր Աֆրիկայում