Դրիտերո Ագոլի

Դրիտերո Ագոլի (, ), ալբանացի բանաստեղծ, արձակագիր, պետական ​​գործիչ, Ալբանիայի գրողների և նկարիչների լիգայի նախագահ (1973-1992)։ Սովորել է Սանկտ Պետերբուրգում, գրել է հիմնականում բանաստեղծություններ, բայց հայտնի է որպես պատմվածքների, ակնարկների, պիեսների և վեպերի հեղինակ։

Կենսագրություն 
Դրիտերո Ագոլին ծնվել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 13-ին օկուպացված Ալբանիայում։ Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Ալբանիայի իտալական օկուպացիայի ժամանակ՝ ինը տարեկանում մասնակցել է դիմադրության հակաֆաշիստական շարժմանը՝ կատարելով պարտիզանական ջոկատների դեր։ 1952 թվականին ավարտել է Գիրոկաստրայի ավագ դպրոցը։ Ուսումը շարունակել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի արվեստի ֆակուլտետում։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո ստանձնել է լրագրողի պաշտոնը «Զերի և պոպուլիտ» թերթում, որտեղ աշխատել է 15 տարի։ Ընտրվել է Ալբանիայի խորհրդարանի անդամ։

Պոեզիա 
Գրական հաջողությունը եկել է նրա բանաստեղծությունների հրապարակումից հետո։ Հասարակությունը բանաստեղծի հետ առաջին անգամ ծանոթացել է «Në rrugë dolla» («Ճանապարհին ես եկա», Տիրանա, 1958), «Hapat e mija në asfalt» («Իմ ոտքերը ասֆալտին», Տիրանա, 1961) և «Shtigje malesh dhe trotuare» («Լեռնային արահետներ և մայթեր», Տիրանա, 1965)։ Նրա ոճի հիմքը դարձել է կապը գյուղացիական արմատների հետ, որի մասին բանաստեղծը երբեք չի մոռացել։

Արձակ 
Որպես արձակագիր իրեն դրսևորել է «Komisari Memo» («Կոմիսար Մեմո», Տիրանա, 1970) վեպի թողարկումից հետո։ 1975 թվականին գիրքը թարգմանվել է անգլերեն։ Երկրորդ վեպը՝ «Njeriu me top» (Տիրանա, 1975), 1983 թվականին լույս է տեսել անգլերեն։ Երկու գրքերում, փոքր-ինչ տարբեր կերպ, նկարագրել է ալբանացի պարտիզանների պայքարը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

Պարտիզանների մասին երկու վեպերից հետո ստեղծել է մի քանի ստեղծագործություններ այլ թեմաներով։ 1972 թվականին հրատարակվել է «Shkëlqimi dhe rënja e shokut Zylo» («Ընկեր Զյուլոյի վերելքը և անկումը») երգիծական վեպը, նվիրված պետական ​​կազմակերպության ոչ կոմպետենտ աշխատակցին։ Քննադատները վեպում նմանություն են գտել Դանիել Դեֆոյի և Ֆրանց Կաֆկայի, գոգոլյան «Ռևիզոր» և կունդերովսկյան «Կատակ» աշխատանքներում։ Առաջին հերթին լավ ընդունեցին Արևելյան Եվրոպայի ընթերցողները, որոնց համար գլխավոր հերոսի կերպարը հասկանալի և ճանաչելի էր։

Ագոլիի համար հիմնական ժանրը մնաց կարճ պատմությունը, այլ ոչ թե վեպը։ 1985 թվականին Տիրանայում լույս է տեսել նրա արձակի անգլերեն հավաքածուն։ Այն ներառում է 16 պատմություն։

Վաղ հավաքածուներից մեկը՝ 213 էջանոց «Zhurma e ererave të dikurshme» («Անցյալի քամու աղմուկը», Տիրանա, 1964), արգելված էր տարածման համար, իսկ տպաքանակը ոչնչացվել է։ Գրողը քննադատվել է «խորհրդային ​​ռեվիզիոնիզմի» համար, մինչդեռ կուսակցությունը հավատարիմ է մնացել գրականության մեջ գտնվող մաոիստական ​​գծին և ավելի շատ արտացոլում աշխատողների դերի։

1990-ական թվականներ 
1990-ական թվականներին ստեղծել է բազմաթիվ գործեր, որոնք առանձնանում են հումանիզմով և անկեղծությամբ, այս ժամանակի ալբանական գրականությանը բնորոշ չէ։ 1992-2001 թվականներին եղել է Ալբանիայի սոցիալիստական ​​կուսակցության անդամ։

Ոճ 
Ագոլիի բանաստեղծությունները բնութագրվում են կոպիտ հանգերով և խոսքի անսովոր ձևերով։ Նրա թարմ, մաքուր և ուղիղ վանկի մեջ միշտ զգացվում էր գյուղական համը, ինչը բանաստեղծի ստեղծագործության ամենաուժեղ կողմն էր։ Երկար տարիներ ազնիվ է եղել ինքն իր և իր ընթերցողների հետ, չնայած ճակատագրի բոլոր իրադարձություններին։

Ազդեցություն ալբանական գրականության վրա 
Չնայած նրան, որ նա համարվում էր կոմունիստական ​​նոմենկլատուրայի ղեկավարներից մեկը, նա մնացել է հասարակության և գրական միջավայրի  հարգված անդամ՝ բռնապետության անկումից հետո։ 1990-ական թվականների սկզբին նա աշխատել է մի քանի տարի խորհրդարանում՝ ընդգրկվելով Ալբանիայի Սոցիալիստական կուսակցությունում։ Միաժամանակ հիմնադրել է սեփական «Dritëro Publishing Company» հրատարակչությունը, որի միջոցով հրատարակել է բազմաթիվ նոր բանաստեղծական և արձակ ժողովածուներ, որոնք զգալի ազդեցություն են ունեցել Ալբանական գրականության վրա։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Akademia e Shkencave e Shqipërisë (2008) (in Albanian), Fjalor Enciklopedik Shqiptar (Albanian encyclopedia), Tirana, ISBN 978-99956-10-27-2
 Robert Elsie, Historical Dictionary of Albania, New Edition, 2004, ISBN 0-8108-4872-4
 Shefki Hysa, «The Diplomacy of self-denial» (Diplomacia e vetëmohimit), publicistic, Tirana, 2008, ISBN 978-99956-650-3-6
 Namik Selmani, «Salute from Chameria» publicistic, (2009), Tirana, ISBN 978-99956-33-28-8

Արտաքին հղումներ 
  Պաշտոնական կայք

Ալբանացի գրողներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով