Հենրի Լուիս Մենկեն

Հենրի Լուիս Մենկեն (, ),  ամերիկացի լրագրող, էսսեիստ, երգիծաբան։ Սքայ Ֆիցջերալդը Մենկենին անվանել է «մարդ, ով ավելի շատ բան է արել ամերիկյան գրականության համար, քան որևէ մեկը»։

Կենսագրություն 
Հենրին ծնվել է ծխախոտի գործարանի սեփականատեր Օգոստոս Մենտենի ընտանիքում։ Երբ տղան երեք տարեկան էր, նրա ընտանիքը տեղափոխվեց նոր տուն՝ Բալթիմորի Յունիս հրապարակում։ Գրեթե նրա ամբողջ հետագա կյանքը` բացառությամբ ամուսնության հինգ տարվա, Մենչենն ապրել է այս տանը։

9 տարեկանում Հենրին ծանոթացել է Մարկ Տվենի գործին, և որոշել է ինքն իրեն գրող դառնալ։ Իհարկե, այս երազանքը վիճակված չէր անմիջապես իրականություն դարձնել, բայց հենց այդ պահից Մենտենը սկսեց անհագուրդ կարդալ։

Անրիի ծնողները պնդում էին, որ դպրոցում նա կենտրոնանա ավելի օգտակար պրակտիկ առարկաների վրա, ոչ թե՝ լոկ տեսության. ի վերջո նա ընդունվում է երեկոյան դասընթացների, որտեղ սկսում է ընկալել լրագրության արվեստը։

Հետաքրքիր է, որ հենց այս երեկոյան դասընթացներով էլ սահմանափակվում է Մենկենի պաշտոնական լրագրողական կրթությունը՝ նա երբեք, իր կյանքի ընթացքում, քոլեջում չի սովորել։ 

Ավարտել է «Բալթիմորի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ» ավագ հանրակրթական դպրոցը, զբաղվել է լրագրությամբ։ Մենկենի գրական գործունեությունը հիմնականում ծավալվել է 20-րդ դարի առաջին քսանամյակին, նրա հիմնական աշխատանքներն են. «Ջորջ Բերնարդ Շոու. պիեսներ» (1905), «Նախերգությունների գիրքը» (1917), «Նախապաշարմունքներ» (1919-1927), «Նշումներ ժողովրդավարության մասին» (1926)։

Նա իրեն դրսևորեց որպես փայլուն լրագրող՝ ստեղծելով «Ամերիկյան Մերկուրի» ամսագիրը, որում նա հոդվածներ էր գրում և՛ գրական խնդիրների, և՛ սոցիալ-քաղաքական թեմաների վերաբերյալ։ 

Մենկենը հայտնի է որպես «Ամերիկյան լեզու» գրքի հեղինակ, որը բազմահատոր ուսումնասիրություն է, թե ինչպես են անգլերեն խոսում Միացյալ Նահանգներում, ինչպես նաև «Թենեսի նահանգն ընդդեմ Ջոն Թոմաս Սքոուփսի» իր երգիծական հոդվածների համար, որոնք նա անվանել է «կապիկական գործընթաց»։ 

Հայտնի է որպես «Բալթիմորի իմաստուն» (), ինչպես նաև որպես «Հակաքրիստոս Բալտիմոր», նա համարվում է XX դարի առաջին կեսի ամերիկյան ամենաազդեցիկ գրողներից և արձակ ոճաբաններից մեկը։ Նրա գրքերից շատերը շարունակում են տպագրվել մինչ այսօր։ 

Կառավարության գործողությունների վերաբերյալ իր սուր քննադատության մեջ Մենկենը մեծ ազդեցություն ունեցավ ամերիկյան ազատագրական շարժման վրա։ Լինելով գիտական ​​առաջընթացի կողմնակից՝ նա շատ թերահավատորեն էր վերաբերվում տնտեսական տեսություններին և հատկապես կարևոր էր հակա-մտավորականության, ֆանատիզմի, պոպուլիզմի, ֆունդամենտալիստական ​​քրիստոնեության, ստեղծագործականության նկատմամբ։ Միևնույն ժամանակ, նա նաև բավականին զուսպ է խոսել ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի մասին՝ հաճախ նրանց անվանելով «աղբ» և ծաղրել է Էյնշտեյնի հարաբերականության տեսությունը։ 

Գրական նվաճումներից բացի, Մենտենը հայտնի էր իր հակասական գաղափարներով։ Գերմանացի փիլիսոփա Նիցշեի անկեղծ երկրպագուն էր, նա ներկայացուցչական ժողովրդավարության կողմնակից չէր, այլ, ընդհակառակը, պաշտպանում էր էլիտիզմը։ Նրա օրագիրը, որը հետմահու հրատարակվել է 1989 թվականին, հաստատում է, որ Մենկեն ռասիստ էր և հակասեմիտ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 The Mencken Society
 Friends of the H. L. Mencken House
 Mencken’s columns on the Scopes Trial positiveatheism.org կայքում
 Podcast of HL Mencken’s reports of the trial from the Baltimore Evening Sun
 «Bierce Duels with the Sage of Baltimore» Դոն Սվաիմի կողմից,  Ambrose Bierce կայքից։
 The Papers of the Wilton C. Dinges Collection (H.L. Mencken Collection) at Gettysburg College
 H. L. and Sara Haardt Mencken Collection at Goucher College
 Mencken and More on Lincoln’s Speech.
 H.L. Mencken correspondence, Baltimore Sun records at the University of Maryland, Baltimore County
 FBI file on H. L. Mencken
 H.L. Mencken Letters   the Newberry Library կայքում
 Booknotes interview with Charles Fecher on The Diary of H.L. Mencken, January 28, 1990.
 H.L. Mencken   C-SPAN-ի American Writers: A Journey Through History կայքում

Լրագրողներ այբբենական կարգով
Ամերիկացի լրագրողներ
Ամերիկացի գրողներ
Ամերիկացի աթեիստներ
Ամերիկացի սյունակագիրներ
Ամերիկացի հակակոմունիստներ
Ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Ամերիկացի երգիծաբաններ
Ամերիկացի լեզվաբաններ
Ամերիկացի պատմաբաններ