Հոլոքոստի ժխտումը քրեականացնող Բելգիայի օրենք

Հոլոքոստի ժխտման մասին բելգիական օրենքը, որն ընդունվել է 1995 թվականի մարտի 23-ին, արգելում է Հոլոքոստի հրապարակային ժխտումը։ Մասնավորապես, օրենքն արգելում է հրապարակայնորեն «ժխտել, նսեմացնել, արդարացնել կամ հավանություն տալ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանական նացիոնալ-սոցիալիստական ռեժիմի կողմից իրականացված ցեղասպանությանը»։ Քրեական հետապնդումը ղեկավարում է Հավասար հնարավորությունների բելգիական կենտրոնը։ Այս իրավախախտումը պատժվում է մինչև մեկ տարի ազատազրկմամբ և մինչև 2500 եվրո տուգանքով։

Օրենսդրության պատմություն 
Սոցիալիստական կուսակցությունից Կլոդ Էրդեկենսի և Իվան Մայերի կողմից մշակված Հոլոքոստի ժխտման մասին օրինագիծը Ներկայացուցիչների պալատ է ներկայացվել Էրդեկենսի, Մարսել Շերոնի, Մարսել Կոլայի, Իվան Մայերի, Լյուկ Դհուրի, Ռայմոնդ Լանգենդրիսի, Լուի Միշելի (պարոն) և Միք Ֆոգելսի (Ագալև) կողմից 1992 թվականի հունիսի 30-ին։

Օրինագիծն ընդունվել է Ներկայացուցիչների պալատի կողմից 1995 թվականի փետրվարի 2-ին ՝ 194 կողմ, 0 դեմ և 0 ձեռնպահ ձայներով։

Օրինագիծն ընդունվել է Սենատի կողմից 1995 թվականի մարտի 14-ին։

Վլաամի դաշինքը, որը Վլաամ Բելանգի դաշինքի նախորդն է, քվեարկել է օրենքի օգտին ՝ «արգանքի ձգտումից և իր քաղաքական մեկուսացումից դուրս գալուց» ելնելով, չնայած որ նրա ղեկավարությունը «Հոլոքոստը ժխտողներ ուներ»։

Սենատոր Հերման Սույկերբույքը՝ 1996 թվականի ֆլամանդական հրամանագրի հեղինակը, որը նույն մակարդակի վրա էր դնում նացիստական օկուպացիայի զոհերին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո բռնաճնշումների ենթարկված «զոհերին», ձեռնպահ մնաց Սենատում օրինագծի քվեարկությունից։

Ալբերտ II թագավորը ստորագրել և հրապարակել է այս օրինագիծը 1995 թվականի մարտի 23-ին։ Օրենքը հրապարակվել Է Բելգիայի պաշտոնական ամսագրում 1995 թվականի մարտի 30-ին և ուժի մեջ է մտել նույն օրը։

Խոսքի ազատություն 
Օրենքի հակառակորդները պնդում են, որ այս օրենքը սահմանափակում է խոսքի ազատությունը, որը մարդու հիմնարար իրավունքն է։ 2003 թվականի հունիսի 24-ի վճռով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ) հայտարարել է, որ «Հոլոքոստի ժխտումը կամ նսեմացումը պետք է դիտարկել որպես ռասայական զրպարտության առավել սուր ձևերից մեկը և հրեաների հանդեպ ատելության խթաններից մեկը։ Այս տեսակի պատմական փաստերի ժխտումը կամ վերանայումը կասկածի տակ են դնում այն արժեքները, որոնց վրա հիմնված է ռասիզմի և հակասեմիտիզմի դեմ պայքարը, և, հավանաբար, լրջորեն կխախտեն օրենքն ու կարգը։ Նման բնույթի այլ անձանց իրավունքների նկատմամբ ոտնձգություններն անհամատեղելի են ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների հետ, և դրանց հեղինակներն, անշուշտ, հետապնդում են կոնվենցիայի 17-րդ հոդվածով արգելված նպատակներ»։ Դատարանը եզրակացնում է, որ ՄԻԵԿ-ի 17-րդ հոդվածի համաձայն հայցվորը չի կարող դիմել ՄԻԵԿ-ի 10-րդ հոդվածով նախատեսված պաշտպանությանը, քանի որ նա ցանկանում է խոսքի ազատությունն օգտագործել մարդկության դեմ հանցագործությունները վիճարկելու համար։

Համոզմունքներ 
2005 թվականի ապրիլի 14-ին Անտվերպենի Վերաքննիչ դատարանը Զիգֆրիդ Վերբեկեին դատապարտեց 1 տարվա ազատազրկման և 2500 եվրո տուգանքի ՝ այդ օրենքի հիման վրա։ Դատարանը նաև կասեցրել է նրա քաղաքացիական իրավունքները 10 տարի ժամկետով։ Հավասար հնարավորությունների կենտրոնը և Օսվենցիմի բելգիական հիմնադրամը խորհրդանշական 1 եվրոյի վնաս են ստացել։

Հնարավոր ընդլայնումներ 
2005 թվականի հունիսին Բելգիայի Սենատում քննարկվում էր օրենքի բարեփոխումը, որն ուղղված էր նրա ազդեցությունը այլ ցեղասպանությունների, օրինակ ՝ Հայոց ցեղասպանության և Ռուանդայի ցեղասպանության ժխտման վրա տարածելուն։ Հայոց ցեղասպանության իրավական որակման շուրջ քաղաքական և հասարակական տարաձայնությունների պատճառով բարեփոխումը հետաձգվեց։ Հայոց ցեղասպանության ժխտումը 1999 թվականից ի վեր Բելգիայի ընտրությունների ժամանակ պարբերաբար օգտագործվել է որպես նախընտրական քարոզչության գործիք թուրք թեկնածուների (բոլոր կուսակցությունների) և կազմակերպությունների կողմից, ինչը որոշ կուսակցությունների համար դժվարացրել է ընտրություններում հստակ դիրքորոշում որդեգրել այն անօրինական ճանաչելու վերաբերյալ։

Տես նաև 

 Հոլոքոստի ժխտում

Ծանոթագրություններ 

ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ