Մկրտիչ Մկրտչյան (երաժիշտ)

Մկրտիչ Կարապետի Մկրտչյան (ֆր.՝ Mekertitch Mekertitchyan, ), հայ երգիչ, խմբավար, թարգմանիչ։

Կրթություն 
1964-1974 թթ. ուսանել է Երևանի Ս. Զորյանի անվան 56 միջնակարգ դպրոցում։ 1974 թվականին ընդունվել է և 1979 թվականին ավարտել է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտի ֆրանսիական բաժինը։ Զուգահեռաբար վոկալ դասեր է վերցրել ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի Մարիամ Չմշկյանից։ 1979-1981 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1981 թվականին ընդունվել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի վոկալ նախապատրաստական բաժինը, 1983 թվականին՝ առաջին կուրս։ Սովորել է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի Գոհար Գալաչյանի դասարանում։ Հաճախել է խմբավարության դասերի Հովհաննես Միրզոյանի դասարանում։ Կոնսերվատորիան ավարտել է 1987 թվականին։

Կատարողական գործունեություն 
Դեռևս ուսանողական տարիներից զբաղվել է համերգային գործունեությամբ, հանդես է եկել մենահամերգներով։ 1986 թվականին ընդունվել է Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիա որպես մեներգիչ։ Նույն թվին կազմակերպել և 15 տարի շարունակ ղեկավարել է «Նարեկ» արական երգչախումբը (նախ Երևանի թիվ 3 մշակույթի տանը, այնուհետև՝ Հայֆիլհարմոնիային կից)։ 1981-1993 թթ. եղել է Խոր Վիրապ եկեղեցու երգչախմբի խմբավարը։ Զբաղվել է հայ հոգևոր երաժշտության և Կոմիտասի ժառանգության ուսումնասիրությամբ։ «Նարեկ» երգչախմբով առաջին անգամ բեմ է հանել Կոմիտասի «Պատարագ»-ն ամբողջությամբ։ Երեք տարի շարունակ Իրանի Սպահան քաղաքի հայ համայնքի հրավերով աշխատել է Նոր Ջուղայի «Կռունկ» երգչախմբի հետ։ 

Որպես մեներգիչ հանդիսանում է եվրոպացի կոմպոզիտորների՝ Հ. Բեռլիոզի, Ժ. Բիզեի, Մ. Ռավելի, Կ. Դեբյուսիի, Յ. Բրամսի, Ֆ. Շուբերտի, Ռ. Շումանի և այլոց շատ ստեղծագործությունների առաջին կատարողը Հայաստանում։ 1992-1999 թթ. աշխատել է որպես Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի մենակատար։ Դիրիժորներ Օհան Դուրյանի, Լորիս Ճգնավորյանի, Գևորգ Մուրադյանի, Հովհաննես Միրզոյանի ղեկավարությամբ մասնակցել է համաշխարհային դասական կոմպոզիտորների մեսսաների և ռեքվիեմների կատարմանը Երևանում։ Դիրիժոր Զավեն Վարդանյանի ղեկավարությամբ մասնակցել է Յ. Ս. Բախի «Չարչարանքների» և շատ կանտատների առաջին կատարմանը Երևանում։ Զուգահեռաբար աշխատել է Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում որպես մեներգիչ։

2000 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, ընդունվել է Սորբոնի համալսարանի երաժշտագիտական ֆակուլտետ, որտեղ երկու տարի ուսումնասիրել է գրիգորյանական խորալները և դրանց կատարման սկզբունքները։ Այնուհետև կատարելագործվել է Ֆրենի կոնսերվատորիայում և արժանացել ֆրանսիական բարձրագույն գերազանց դիպլոմի՝ օպերային ու կամերային երգեցողության և խմբավարության գծով։ Որպես մեներգիչ մասնակցել է օպերային ներկայացումների փարիզյան շրջանի տարբեր թատրոններում։ Կազմակերպել է պրոֆեսիոնալ երգիչներից բաղկացած «Հանդիպակաց ձայներ» վոկալ քառյակը, որի երկացանկում տեղ են գտել եվրոպական շատ կոմպոզիտորների՝ Ջ. Ռոսսինիի, Յ. Բրամսի, Ժ. Մասնեի, Շ. Գունոյի, Ք. Սեն-Սանսի և այլոց ինչպես հայտնի, այնպես էլ ոչ շատ կատարվող վոկալ անսամբլները։ Բացառապես ֆրանսիացի երգիչներից կազմել է 12 հոգուց բաղկացած արական երգչախումբ և ձայնագրել Կոմիտասի «Պատարագ»-ը։ Որպես մեներգիչ և որպես խմբավար՝ իր ղեկավարած «Նարեկ» արական երգչախմբով կատարել է մեծ թվով ձայնագրություններ, թողարկել է մեկ տասնյակից ավելի ձայնասկավառակ։ 

2002-2003 թթ. եղել է փարիզյան շրջանի Իեր քաղաքի կոնսերվատորիայի երգչախմբի ղեկավար։ 

2006 թվականից ղեկավարում է Արնուվիլ քաղաքի Վարագա Սբ. Խաչ եկեղեցու երգչախումբը։ 

2014-2015 թթ. եղել է փարիզյան շրջանի Սարսել քաղաքի կոնսերվատորիայի արական երգչախմբի ղեկավար։ 

Շարունակում է իր համերգային գործունեությունը՝ եվրոպացի և ռուս դասականների կողքին անդրադառնալով հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններին։

Համերգներով հանդես է եկել Իտալիայում, Գերմանիայում, Լեհաստանում, Չեխիայում, Բելգիայում, Ռուսաստանում, Էստոնիայում, Լատվիայում, Ուկրաինայում, Բելառուսում, Իրանում և ԱՄՆ-ում։ 

Հայաստանի և Սփյուռքի մամուլին պարբերաբար թղթակցում է հայ մշակույթի գործիչների վերաբերյալ հոդվածներով։

Օպերային դերերգեր 

 Ժերմոն - Ջ. Վերդիի «Տրավիատա»
 Ռիգոլետտո - Ջ. Վերդիի «Ռիգոլետտո»
 Սեմպրոնիո - Յ. Հայդնի «Դեղագործը»
 Պապագենո - Վ. Ա. Մոցարտի «Կախարդական սրինգ»
 Էսկամիլիո - Ժ. Բիզեի «Կարմեն»
 Գուսան - Ա. Տիգրանյանի «Դավիթ Բեկ»
 Մոսի - Ա. Տիգրանյանի «Անուշ»։

Կատարումներ

Որպես երգիչ

Ռուս և արևմտաեվրոպացի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ 
 Բորոդին - Երկու ռոմանս
 Մասնե - Էլեգիա
 Վերդի - Ռեքվիեմ
 Ֆալվո - Dicitencello vuje

Հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ 
 Կոմիտաս - Ալազյազ, Խնկի ծառ
 Կոմիտաս - Կռունկ
 Կոմիտաս - Հաբրբան, Գոհար Գասպարյանի հետ
 Կոմիտաս - Մոկաց միրզա
 Սայաթ-Նովա - Աշխարհս մե փանջարա է
 Տիգրանյան - Անուշ
 Անհայտ հեղինակ - Տիրամայրն

Որպես խմբավար 
 Եկմալյան - Պատարագ
 Կոմիտաս - Յիշեսցուք
 Կոմիտաս - Բարեխօսութեամբ մօր Քո և կուսի... («Պատարագ»)
 Կոմիտաս - Օրհնեալ է Աստուած («Պատարագ»)

Մեջբերումներ Մկրտիչ Մկրտչյանի մասին

Մանկավարժական գործունեություն 
2003-2016 թթ. դասավանդել է փարիզյան շրջանի Վոքրեսոն քաղաքի, իսկ 2008-2009 թթ. Լյուսե քաղաքի կոնսերվատորիաներում՝ որպես դասական երգեցողության դասախոս։

Թարգմանչական գործունեություն 
Ֆրանսերենից, գերմաներենից և իտալերենից թարգմանել է ավելի քան 70 հեղինակների բանաստեղծություններ, այդ թվում՝ Վիկտոր Հյուգո, Պոլ Վեռլեն, Սյուլլի Պրյուդոմ, Թեոֆիլ Գոթիե, Յոհան-Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթե, Հայնրիխ Հայնե։ Կատարել է նաև մեծ քանակությամբ արձակ ստեղծագործությունների թարգմանություններ՝ Գի դը Մոպասանի, Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերիի, Մարսել Էմեի, Ռոմեն Գարիի վիպակներ, նովելներ և պատմվածքներ։

Հայաստանում եվրոպական ծրագրով նրա մենահամերգները մշտապես ուղեկցվում են համերգի ծրագրի իր սեփական թայգմանություններով՝ ֆրանսերենից և գերմաներենից, իսկ Ֆրանսիայում հայկական և ռուսական ծրագրերով նրա մենահամերգները՝ հայերենից և ռուսերենից կատարած իր ֆրանսերեն թարգմանություններով։

Պատկերասրահ

Աղբյուրներ 

 Heratchian H., Krikorian A., Le dictionnaire biographique, Paris, 2021, p. 389. (հայ.՝ Հրաչյան Հ., Գրիգորյան Ա., Կենսագրական բառարան, Փարիզ, 2021, էջ 389)։
 Մկրտիչ Մկրտչյանի՝ կոմիտասյան և հոգևոր երաժշտության կատարումները. Վահան Արծրունու հարցազրույցը Մկրտիչ Մկրտչյանի հետ, Հանրային ռադիո, 2021, նոյեմբերի 16
 Ռուբեն Թելունցի հարցազրույցը Մկրտիչ Մկրտչյանի հետ, ԱՄՆ, 2013

Ապրող անձինք
Հայ երգիչներ
Հայ օպերային երգիչներ
Հայ խմբավարներ
Հայ թարգմանիչներ
Անձինք այբբենական կարգով
Երաժիշտներ այբբենական կարգով