Բիշոպի օղակ

Եպիսկոպոսի օղակ կամ Բիշոպի օղակ (Bishop's Ring), ցրված դարչնագույն կամ կապտավուն լուսապսակ, որը դիտվում է արևի շուրջ։ Այն սովորաբար նկատվում է մեծ հրաբխային ժայթքումներից հետո։ Բիշոպի օղակի դիտման առաջին գրանցումը կատարել է Հոնոլուլուի վերապատվելի Եպիսկոպոս Սերենո Էդվարդսը, 1883 թվականի օգոստոսի 27-ին Կրակատոա հրաբխի ժայթքումից հետո։

Պատմություն 
Կրակատոա հրաբխի հսկա պայթյունը մթնոլորտ է նետել հսկայական քանակությամբ փոշի և ցնդող գազեր։ Սուլֆատային աերոզոլները մնալով ստրատոսֆերայում՝ մի քանի տարի առաջացրել են գունավոր արևածագներ և մայրամուտներ։ Այս օղակի առաջին դիտարկումը հրապարակվել է 1883 թվականին՝ նկարագրվելով որպես «թույլ լուսապսակ» արևի շուրջ։ Եպիսկոպոս Սերենո Էդվարդսը դիտել է այդ երևույթը 1883 թվականի սեպտեմբերի 5-ին. երևույթը հետագայում անվանակոչվեցլ է նրա անունով և դարձել շվեյցարացի օդերևութաբան Ալբերտ Ռիգենբախի 1886 թվականի պրոֆեսորական ատենախոսության (Habilitationsschrift) թեման։

Նկարագրություն և պատճառ 
Դիտարկումների մեծ մասի համաձայն օղակի ներքին եզրը սպիտակավուն կամ կապտավուն սպիտակ է, իսկ արտաքինը՝ կարմրավուն, դարչնագույն կամ մանուշակագույն։ Օղակով պարփակված տարածքը զգալիորեն ավելի լուսավոր է, քան նրա շրջակայքը։ Դրսի կարմիրի հետ գույների հաջորդականությունից կարելի է եզրակացնել, որ այս երևույթը առաջանում է դիֆրակցիայի հետևանքով, քանի որ հալոները միշտ ունեն իրենց կարմիր մասը ներսից։ Օղակի շառավիղը միջինում մոտ 28° է, բայց այն կարող է տատանվել 10°-ից 30°-ի սահմաններում՝ կախված փոշու չափից։ Առավելագույնը 30°-ը բավականին մեծ շառավիղ է, որը կարող է առաջանալ միայն փոշու շատ փոքր մասնիկներով (0,002 մմ), որոնք բոլորը պետք է լինեն մոտավորապես նույն չափի։

Պարզվել է, որ հրաբխային ժայթքումներից ստացված ծծմբային միացությունների աերոզոլները հանդիսանում են Բիշոպի օղակի էֆեկտի աղբյուրը։ Պինատուբո լեռան ժայթքումից հետո Ճապոնիայում երկար ժամանակ նկատվել է Բիշոպի օղակ։

Տես նաև 

 Ֆոտոմետեոր

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Բիշոպի օղակի լուսանկար մեկնաբանություններով 
 Օդերեւութաբանության բառարանում Բիշոպի օղակը

Մթնոլորտային օպտիկական երևույթներ
Օդերևութաբանություն
Արեգակ
Հրաբուխներ
Օպտիկական երևույթներ