Վարկային միությունները Միացյալ Թագավորությունում

Վարկային միությունները Միացյալ Թագավորությունում առաջին անգամ ստեղծվել են 1960-ականներին։ Վարկային միություններn անդամներին պատկանող ֆինանսական կոոպերատիվներ են, որոնք գործում են խնայողությունների խթանման, իրենց անդամներին վարկային և այլ ֆինանսական ծառայություններ տրամադրելու նպատակով։

Մեծ Բրիտանիայի վարկային միությունները այժմ առաջարկում են ծառայությունների լայն շրջանակ իրենց անդամներին. ներառյալ ընթացիկ հաշիվները, աշխատավարձի նվազեցումները, մշտական պատվերները և ապահովագրությունը։

Կոոպերատիվ կամ փոխադարձ կազմակերպությունները, որոնք զբաղվում են կոոպերատիվ բանկային գործունեությամբ, ինչպիսիք են շինարարական ընկերությունները, Մեծ Բրիտանիայում գոյություն ունեն 18-րդ դարից։

Հաստատությունները, որոնք հայտնի են որպես փոխադարձ կազմակերպություններ, առաջացել են 18-րդ դարի ընկերական հասարակական շարժումից, երբ 1762 թվականին հիմնադրվել է առաջին փոխադարձ ապահովագրողը՝ Equitable Life-ը։

Համայնքային ինքնօգնության շարժումը թույլ է տվել փոքր կանոնավոր անհատական ներդրումները միավորել փոխադարձ կոլեկտիվ շահի համար՝ ձեռք բերելով ապահովագրության և ֆինանսական ապրանքներ տրամադրելու համար անհրաժեշտ ծավալի և մասշտաբի նույն տնտեսությունները։ Փոխադարձ հասարակություններն օգնել են միջոցներ հայթայթել բնակարանային և սպառողական երկարաժամկետ ապրանքների համար այն ժամանակ, երբ առևտրային բանկերը դեռ բացառապես առևտրային վարկատուներ էին։ Շինարարական ընկերությունները բանվորական կոոպերատիվների կողմից ձևավորվել են որպես փոքր ժամանակավոր ընկերություններ՝ միավորելով ռեսուրսները տներ կառուցելու համար և հետագայում դրանք վիճակահանությամբ բաշխելով անդամների միջև։ Երբ բոլոր անդամները տեղավորվել են, այդ կազմակերպությունները սովորաբար լուծարվում էին, թեև ոմանք դարձել են մշտական հասարակություններ՝ փորձելով խթանել ավելի լայն տների սեփականությունը, ինչպես օրինակ է Լիդսի Մշտական Շենքի Միությունը։

Միացյալ Թագավորությունում գրանցված առաջին վարկային միությունը ստեղծվել է 1960 թվականին Դերիում, Հյուսիսային Իռլանդիա։ Ոգեշնչված Իռլանդիայի Հանրապետությունում առաջին վարկային միությունների ձևավորմամբ՝ վեց անհատներ միավորել են իրենց խնայողությունները և պաշտոնապես հիմնել Derry Credit Union-ը։ Մեծ Բրիտանիայում ժամանակակից վարկային միություններն ի հայտ եկան 1960-ականների կեսերին Լոնդոնում և Շոտլանդիայում։ Առաջին գրանցված բրիտանական վարկային միությունը Հորնսի կոոպերատիվն էր, որը հիմնադրվել է 1964 թվականին Հյուսիսային Լոնդոնում Կարիբյան ավազանի ընտանիքների կողմից և հանդիսանում է ներկայիս Լոնդոնի կապիտալ վարկային միության հիմքը։ Մինչև 1998 թվականը Կարիբյան ավազանի չափահաս բրիտանացիների 38%-ը վարկային միությունների անդամ էր։ Շոտլանդիայում մի քանի վարկային միություններ ստեղծվել են Իռլանդիայից ներգաղթյալների կողմից։ Գլազգոյում վարկային միության ծածկույթը և անդամակցությունը լայն է. վեցերորդ գլասվեգացիներից մեկը վարկային միության անդամ է, որտեղ ինը աշխատող վարկային միություններ և 25 համայնքային վարկային միություններ ծառայում են քաղաքին։

1979 թվականի Վարկային միությունների մասին օրենքը առաջին անգամ կարգավորել է Մեծ Բրիտանիայի վարկային միությունները։ Օրենքը պահանջում էր, որ Շոտլանդիայի, Վելսի և Անգլիայի բոլոր վարկային միությունները գրանցվեն Բարեկամական ընկերությունների գրանցամատյանում, որը պատասխանատու էր, որպեսզի վարկային միություններն ունենան «բավարար» ընդհանուր կապ և պահպանեն ընդհանուր կանոնները։ Գրանցողին հանձնարարվել էր վերահսկել վարկային միությունների գործունեությունը, որոնք պետք է եռամսյակային և տարեկան հաշվետվություններ ներկայացնեին գրանցողին։ Օրենքը թույլ էր տալիս գրանցողին կասեցնել վարկային միության գործունեությունը, վարկային միություններին դուրս բերել ռեգիստրից և հետապնդել վարկային միության կողմից անօրինական ֆինանսական գործունեությունը։ Օրենքի ընդունմանը հաջորդած տարիներին վարկային միությունների թիվը զգալիորեն ավելացել է։ 1982 թվականին գրանցվել է 73 վարկային միություն։ 1980-ականների վերջից մինչև 1990-ականների սկիզբը վարկային միությունների գրանցումն աճել է չորս անգամ։ 1994-2000 թվականների ընթացքում մեծ թվով փոքր վարկային միություններ փակվել են կամ միաձուլվել այլ վարկային միությունների հետ։ 2000 թվականին 660 վարկային միություն համարվել է պաշտոնապես գրանցված։ Եվս 220 վարկային միություններ չեն ներկայացրել իրենց տարեկան հաշվետվությունը գրանցողին։

1980 թվականին Վելսում գրանցվել է առաջին վարկային միությունը։ Սուրբ Թերեզայի վարկային միությունը սպասարկում էր Պորտ Թալբոտի բնակելի կալվածքում ապրող կաթոլիկ համայնքին։ 1990-ականներին Վելսում վարկային միությունների անդամությունն աճել է, քանի որ վարկային միությունները օգնել են իրականացնել աղքատության դեմ պայքարի և ֆինանսական ներառման քաղաքականություն՝ համագործակցելով տեղական իշխանությունների և ազգային բարեգործական կազմակերպությունների հետ։ Մինչև 1997 թվականը Վելսում գրանցված էր 31 վարկային միություն։ Ավելի փոքր վարկային միությունների միաձուլումից հետո Վելսում գրանցված վարկային միությունների թիվը մինչև 2010 թվականը կրճատվել է մինչև 26-ի։ Ըստ Անգլիայի Բանկի տվյալների, Բրիտանիայում վարկային միության անդամների թիվը գրեթե կրկնապատկվել է՝ 2004 թվականին 562,000-ից հասնելով գրեթե 1,04 միլիոնի՝ 2012 թվականին, մինչդեռ ընդհանուր ակտիվներն աճել են 432 միլիոն ֆունտից մինչև 956 միլիոն ֆունտ։ Այնուամենայնիվ, Բրիտանիայում ակտիվ վարկային միությունների թիվը 2004 թվականի 565-ից իջել է մինչև 2012 թվականին՝ 390-ի։ Որոշները միավորվել են մրցակիցների հետ, սակայն մյուսները դադարեցրել են առևտուրը, որոնցից առնվազն 14-ը 2012 թվականի հունվարից մինչև 2013 թվականի հուլիսը ընկած ժամանակահատվածում։

Կարգավորում և քաղաքականություն 
Միացյալ Թագավորության վարկային միությունները 2013 թվականի ապրիլի 1-ից կարգավորվում են Խոհեմության կարգավորման մարմնի կողմից, իսկ 2013 թվականի ապրիլի 1-ից կարգավորվում են Ֆինանսական ծառայությունների մարմնի կողմից։ Մինչև 1979 թվականի Վարկային միությունների մասին օրենքի ընդունումը, Մեծ Բրիտանիայում վարկային միությունների համար հատուկ իրավական կառուցվածք չկար։ Վաղ վարկային միություններից ոմանք ընտրել են գրանցվել Ընկերությունների մասին օրենքի, իսկ որոշները՝ Արդյունաբերական և Պրովիդենտ Հասարակությունների Օրենքի համաձայն։ Դրանք դասակարգվում են երկու տեսակի. առաջին տիպը փոքր վարկային միություններն են, իսկ երկրորդը՝ ավելի մեծ։ 2006 թվական նոյեմբերից 2-րդ տիպի շատ վարկային միություններ սկսել են առաջարկել իրենց անդամներին դեբետային քարտային հաշիվներ, որպեսզի նրանք կարողանան կանխիկացնել ցանկացած Link բանկոմատից։
2008 թվականի հունիսին գանձապետարանը հայտարարել է վարկային միությունների աճը խրախուսելու ծրագրերի մասին՝ ընդլայնելով ընդհանուր պարտատոմսերը և վերացնելով հնացած սահմանափակումները՝ նպատակ ունենալով զգալիորեն նվազեցնել դռնեդուռ վարկատուների և վարկային շնաձկների ազդեցությունը։ Վարկային միությունների մասին 1979 թվականի ակտում փոփոխություններ են կատարվել 2011 թվականի օրենսդրական բարեփոխումների (Արդյունաբերական և պրովիդենտ հասարակություններ և վարկային միություններ) հրամանով (SI 2011/2687), որն ուժի մեջ է մտել 2012 թվականի հունվարի 8-ին։ Հիմնական փոփոխությունները վերացվել են անդամակցության սահմանափակումները՝ սպասարկելով մարդկանց մեկից ավելի խմբեր, ծառայություններ մատուցել համայնքային խմբերին, բիզնեսներին և սոցիալական ձեռնարկություններին հատուկ բիզնես վարկերով և առաջարկել խնայողությունների տոկոսներ՝ շահաբաժնի փոխարեն՝ համաձայն հիմնական բանկային համակարգի։

Վարկային միությունների կանոնակարգերը վարկերի համար սահմանում են ամսական 3% առավելագույն տոկոսադրույք։

Խնայողությունների անվտանգություն 
2008 թվականի հոկտեմբերից Միացյալ Թագավորության վարկային միությունները ծածկված են Ֆինանսական ծառայությունների փոխհատուցման սխեմայով (FSCS), որը պաշտպանում է խնայողությունները բանկերում և նմանատիպ հաստատություններում մինչև 85,000 ֆունտ ստերլինգ (2017 թվականի փետրվարի դրությամբ)՝ ընդգրկելով մարդկանց մոտ 98%-ը, անդամներից շատերը մեկ շաբաթվա ընթացքում հետ են ստանում իրենց գումարները։

Վարկային միությունները խնայողներին զգալիորեն ավելի շատ պաշտպանություն են առաջարկում, քան առևտրային «խնայողական ակումբները»՝ ինչպես ցույց է տվել 2006 թվականին Սուրբ Ծննդյան «Ֆարեպակ» ակումբի փլուզումը։

Վարկային միությունների վերջին փոփոխությունները 
Բրիտանիայում ակտիվ վարկային միությունների թիվը 2004 թվականի 565-ից 2012 թվականին նվազել է մինչև 390, ոմանք միավորվել են, ոմանք դարձել անվճարունակ։ Վեցը 2012 թվականին դադարեցրել է առևտուրը, իսկ առնվազն ութը դադարեցրել է 2013 թվականին։ Այնուամենայնիվ, անդամների թիվը 2012 թվականին 1,04 միլիոնից աճել է մինչև 2 միլիոնէ 2018 թվականին։

Շատ վարկային միություններ ակտիվորեն ներգրավված են բարձր տոկոսներով վարկային կազմակերպությունների և վարկային շնաձկների դեմ պայքարում՝ առաջարկելով մատչելի վարկային այլընտրանք։ 2013 թվականին Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս Ջասթին Ուելբին նախաձեռնել է Անգլիայի Եկեղեցու ծրագիր՝ աջակցելու վարկային միություններին, պայքարելու Մեծ Բրիտանիայի վարձատրվող վարկատուների աճի դեմ, որոնք գանձում են չափազանց բարձր տոկոսադրույքներ։

Տես նաև 
Վարկային միությունների իռլանդական լիգա

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Find Your Credit Union - search tool for credit unions in Great Britain, run by ABCUL.
 Credit Unions - search for all credit unions in the UK
 Scottish League of Credit Unions - a trade body representing credit unions in Scotland
 ACE Credit Union Services - a trade body representing many smaller credit unions in the UK
 UK Credit Unions - a trade body representing many smaller credit unions in the UK (archive copy)
 Association of British Credit Unions Limited - the largest trade body representing credit unions in the UK
 National Association of Credit Union Workers - a staff association for all UK credit union workers regardless of trade body affiliation