Գագիկ Սարուխանյան

Գագիկ Քերոբի Սարուխանյան, ՀՀ հասարակական քաղաքական գործիչ, ազատամարտիկ։

Ուսման տարիներ 
Գագիկ Սարուխանյանը ծնվել է 1962 թվականին հունվարի 6-ին, Թբիլիսիում, Վրաստան։ Սովորել է Թբիլիսիի թիվ 139 միջնակարգ դպրոցում։

1972 թվականին տեղափոխվել է Երևան, Հայաստան։ Բնակվում է Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 135 շենքում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Երևանի թիվ 38 միջնակարգ դպրոցում (1972֊1978 թթ․):

1978֊ին ընդունվել է ՌԴ Ուլյանովսկ քաղաքի Համամիութենական Իրավաբանական Համալսարան։ Մեկ տարի ուսանելուց հետո փոխել է նախասիրությունները, քանի որ այն ժամանակների իրավապահ համակարգի վարքուբարքը անընդունելի էին իր համար։

1979֊ին դուրս է եկել Ուլյանովսկի Իրավաբանական Համալսարանից և ընդունվել Ուլյանովսկի պոլիտեխնիկ ինստիտուտի շինարական ֆակուլտետ։,

1980֊ին տեղափոխվել է Հայաստան՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետաշինարարական ֆակուլտետ։ Սովորել է "արդյունաբերական և քաղաքացիական շինարարություն" մասնագիտության գծով։ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի լրիվ դասընթացն ավարտել է 1984֊ին՝ ստանալով ճարտարագետ֊շինարարի (Engineer Constructor) որակավորում։,

Աշխատանքային գործունեություն 

Աշխատել է Հայաստանի «Երևանշին» արտադրական միավորումում՝ որպես աշղեկ, ավագ աշղեկ։ Այնուհետև՝ Հայաստանի ճանապարհաշինարարության նախարարության «Ճանշինկազմ» տրեստում՝ որպես արտադրական վերահսկողության բաժնի ավագ ինժեներ։ Ապա՝ «Զվարթնոց» օդանավակայանում՝ որպես տնտեսական ծառայության պետ։

Հայաստանում Անկախության գործընթացին մասնակցելու և Արցախի ազատագրմանը մասնակցելու համար ենթարկվել է հետապնդման Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և ՀՀՇ քաղաքական կուսակցության իշխանավարման ընթացքում։ Բազմիցս Գագիկ Սարուխանյանի կյանքին ուղղված սպառնալիքներ հնչելուց հետո՝ ստիպված է եղել հեռանալ Հայաստանից։

Արցախյան Պատերազմի ավարտից հետո՝ 1995֊ին մեկնել է ՌԴ Չիտայի մարզ։ Այնտեղ աշխատել է որպես Բժշկական ինստիտուտի պրոռեկտոր տնտեսական գծով։

Շատ կարճ ժամանակում հասկացել է, որ իրեն ուղղակի աքսորել են՝ կտրել Հայրենիքից և այն իսկապես Ազատ և անկախ դարձնելու հնարավորությունից։ Վերադարձել է Հայաստան 1996֊ին և միացել քաղաքական, հասարակական  ազգային կյանքին՝ ծավալելով բուռն գործնեություն։

Այդ ժամանակ էլ ընդունվել է ԱԻՄ֊ի անդամ, իսկ մինչ այդ ԱԻՄ կուսակցության աջակիցն ու համակիրն է եղել։

Քաղաքական գործունեություն 
Գագիկ Սարուխանյանը երիտասարդ տարիքում ակտիվորեն մասնակցել է քաղաքական կյանքին։ 1987 թվականից աջակցել է հենց այդ տարվա սեպտեմբերին Պարույր Հայրիկյանի և իր համախոհներ Մովսես Գորգիսյանի, Ռազմիկ Մարկոսյանի, Սուսաննա Ավագյանի, Մեխակ Գաբրիելյանի կողմից Ազգային միացյալ կուսակցություն՝ ԱՄԿ-ի հենքի վրա ստեղծված Ազգային ինքնորոշում միավորմանը՝ ԱԻՄ։ ԱԻՄ-ի նպատակն էր ազգային անկախության վերականգնումը՝ հանրաքվեի ճանապարհով ինքնորշման միջոցով։

Հայաստանում Անկախության գործընթացին մասնակցելու և Արցախի ազատագրմանը մասնակցելու համար ենթարկվել է հետապնդման Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և ՀՀՇ քաղաքական կուսակցության իշխանավարման ընթացքում։ Բազմիցս իր կյանքին ուղղված սպառնալիքներ հնչելուց հետո՝ Գագիկ Սարուխանյանը ստիպված է եղել հեռանալ Հայաստանից։

1996-ին վերադարձել է Հայաստան։

1996֊2021թթ տարբեր տարիների եղել է ԱԻՄ֊ի ավագանու անդամ, ԱԻՄ֊ի ղեկավար խորհրդի, ապա՝ ԱԻՄ-ի նախագահության անդամ։ ԱԻՄ֊ի նախագահությունից դուրս է եկել 2021֊ին, մնալով ԱԻՄ-ի անդամ։ ԱԻՄ֊ի նախագահությունից դուրս գալու մասին հայտարարություն չի արել։

Գագիկ Սարուխանյանը եղել է Ազգային ինքնորոշում միավորման Երևան քաղաքի Շենգավիթի շրջանի կուսակցական կառույցի նախագահը։ Այնուհետև՝ Ազգային ինքնորոշում միավորման Երևան-4 մարզային կառույցի ղեկավարը։ 1987-2022 թթ․ եղել է Ազգային ինքնորոշում միավորման ղեկավար Խորհրդի և ԱԻՄ Նախագահության անդամ։

Հանդիսանում է ՀՀ Rights & Support իրավապաշտպան կազմակերպության գործադիր տնօրենը։

Եւրադատարանում հաղթանակ ընդդեմ Ռոբերտ Քոչարյանի ռեժիմի 

Մասնակցել է 2000-ական թթ․ սկզբի մի շարք խորհրդարանական և ՏԻՄ ընտրությունների, որոնց ժամանակ ՀՀ կառավարող ռեժիմը նրա դեմ կիրառել է ապօրինի գործողություններ։ "Արդարություն" ընդդիմադիր կուսակցությունների դաշինքի ակտիվ անդամ է եղել 2003 թվականին։ Այդ քաղաքական դաշինքի մեջ մտնում էին՝ մի շարք կուսակցություննյեր։ Այդ թվում՝ հետևյալ կուսակցությունները՝ Հայաստանի Ժողովրդավարական կուսակցության նախագահ՝ Ստեփան Դեմիրճյան, Հայաստանի Սահմանադրական իրավունք միություն կուսակցության նախագահ՝ Հայկ Խաչատրյան, Հայաստանի Ազգային Ժողովրդավարական Կուսակցության նախագահ՝ Վազգեն Մանուկյան, Հայաստանի Դեմոկրատական կուսակցության նախագահ՝ Արամ Գ․ Սարգսյան, Հայաստանի "Հանրապետություն" կուսակցության Շենգավիթի մասնաճյուղի նախագահ՝ Ռոմիկ Մխիթարյան։ 

2003 թ․ ՀՀ Նախագահական ընտրություններին Երևանի Շենգավիթ համայնքում, որն ընդգրկում է թիվ 12, 13, 14 ընտրատարածքները, Գագիկ Սարուխանյանը հանդիսացել է որպես ընտրական ճշտող նախաձեռնող խմբի ղեկավար և սերտ համագործակցություն է ունեցել ընդդիմադիր կուսակցությունների միացյալ շտաբի հետ։

ՀՀ նախագահական ընտրությունների առաջին փուլից հետո, երբ ամբողջ հանրապետությունում անօրինական կալանավորման էին ենթարկվում ընդդիմադիր կուսակցությունների ակտիվիստները, կալանավորվեց նաև Շենգավիթ համայնքի միասնական շտաբի պետ "Հանրապետություն" կուսակցության մանսնաճյուղի նախագահ Ռոմիկ Մխիթարյանը։ Այդ պահից սկսած Գագիկ Սարուխանյանը ընդհատակ է անցել և իր վրա է վերցրել միասնական շտաբի ղեկավարման մի մասը։

2003 թ․ ՀՀ Ազգային Ժողովի ընտրությունների նախաձեռնող խմբի կողմից առաջադրվել է որպես Շենգավիթի շրջանի թիվ 12 ընտրատարծքում որպես ՀՀ Ազգային Ժողովրդի պատգամավորության թեկնածու։

Այս ընտրախախտումներին անդրադարձել են ՀՀ մի շարք ԶԼՄ-ներ, այդ թվում՝ ՀՅԴ «Երկիր» պաշտոնաթերթը՝ իր 2003 թ․ հունիս ամսվա հրապարակումներում։

Այդ կապակցությամբ 2003 թ․ նոյեմբերի 6-ին հայց է ներկայացրել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (նստավայրը՝ քաղաք Ստրասբուրգ, Ֆրանսիա), Եւրոպայի Խորհրդի Մարդու իրավունքների Դատարանում միակն է եղել Արևելյան Եվրոպայից՝ ընտրական իրավունքների խախտման վերաբերյալ հայց ներկայացնելու տեսակետից։ Դատը շահել է և Եվրոդատարանի որոշմամբ ՀՀ իշխող ռեժիմը՝ Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորությամբ՝ հարկադրված է եղել Գագիկ Սարուխանյանին՝ որպես վնասի հատուցում, վճարել 3.000 եվրոյին համարժեք գումար՝ որպես Գագիկ Սարուխանյանին հասցվածոչ նյութական վնասի փոխհատուցում, ինչպես նաև՝ ևս 1850 եւրոյին համարժեք գումար՝ դատական ծախսերի փոխհատուցման համար։։

Եւրոպայի Խորհրդի Մարդու Իրավունքների Դատարանը  2008թ․ մայիսի 27-ին գրավոր ծանուցել է Գագիկ Սարուխանյանին՝ իր հայցի մասին կայացված դրական որոշման մասին՝ նշելով, որ տեղի է ունեցել Մարդու Իրավունքների Կոնվենցիայի Առաջին արձանագրության Երրորդ հոդվածի խախատում։։

Այս դատական գործը մարդուր իրավունքների եվրոպական մի շարք մասնագետների կողմից գնահատվել է որպես քրեստոմատիական գործ և որպես դասական օրինակ՝ դասավանդվում է Ֆրանսիայի Սորբոնի համալսարանի համապատասխան ֆակուլտետներում։

Եվրոպայի Խորհուրդը և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը մինչև այժմ նամակագրություն են պահպանում Գագիկ Սարուխանյանին հետ։

Մասնակցություն մերօրյա ազատագրական պայքարին 

2012-ից եղել է Հիմնադիր խորհրդարան, սկզբում՝ "Նախախորհրդարան" կազմակերպության անդամներից։

Պաշտպանում է Հայաստանը Ռուսաստանից ազատագրելու և իրականում անկախ պետություն ստեղծելու գաղափարը և այդ հիմքի վրա կտրուկ քննադատության ենթարկում Ռուսաստանի դրածո Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքականությունը՝ վերջինիս իշխանության գալու առաջին իսկ օրերից։ ,

2022 թ․ ապրիլին՝ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին խամաճիկ անվանելու համար՝ Գագիկ Սարուխանյանի դեմ Նիկոլ Փաշինյանին ռեժիմը քրեական գործ է հարուցել։

2022 թ․ հուլիսի սկզբից անդամակցել է «Հայաստանի Ազատագրության Համաշխարհային Շարժում» կազմակերպությանը։ 2022 թ․ դեկտեմբերի վերջից հանդիսանում է «Հայաստանի Ազատագրության Համաշխարհային Շարժում» կազմակերպության ղեկավար Խորհրդի անդամ և Երևանի կոորդինատոր։ 2023 հուլիսից՝ "Հայաստանի Ազատագրության Համաշխարհային Շարժում" կազմակերպության համանախագահն է, ինչպես նաև նույն կազմակերպության Ռազմական Խորհրդի նախագահը։

Գագիկ Սարուխանյանը, ինչպես և իր ղեկավարած Կազմակերպությունը՝ «Հայաստանի Ազատագրության Համաշխարհային Շարժումը», պահանջում է պատասխանատվության ենթարկել ՀՀ բոլոր ռուսական դրածո ղեկավարներին՝ որոնք 1991-2023թթ․ ՀՀ-ն հասցրել են աղետալի վիճակի։,

Որպես «Հայաստանի Ազատագրության Համաշխարհային Շարժում» կազմակերպության համանախագահ և կազմակերպության Ռազմական Խորհրդի նախագահ Գագիկ Սարուխանյանը զբաղվում է ՀՀ-ում ազգային ազատագրական ուղղվածություն ունեցող և Հայաստանը Ռուսաստանի գաղութային տիրապետությունից ազատագրելու նպատակ ունեցող հասարական և քաղաքական կազմակերպությունների համախմբմամբ՝ համագործակցելով Ազգային ժողովրդավարական բևեռի հետ։,,

Ռազմական գործունեություն 
Գագիկ Սարուխանյանը՝ Ազգային ինքնորոշում միավորման կազմում՝ որպես ԱԻՄ֊ի «Նժդեհ» կամավորական ջոկատի մարտիկ՝ պարբերաբար մասնակից է եղել 1988-1994 թվականնների Արցախյան պատերազմի մարտական գործողություններին, որոնք ծավալվել էին Արցախի հարցի շուրջ։ Կուսակցության դիքորոշմամբ այդ պատերազմը հրահրել է պաշտոնական Մոսկվան՝ Խորհրդային Միության քաղաքական ղեկավարությունը, սակայն Հայ ազգի ինքնորոշմանը և մարդու իրավունքների պաշտպանությանը կողմնակից լինելով՝ ԱԻՄ–ը ճիշտ էր համարում զենքով պաշտպանել Հայ ժողովրդի խախտված իրավունքները։

Առաջին Արցախյան Պատերազմի ընթացքում՝ աշխատելով Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանում՝ որպես  տնտեսական ծառայության պետ՝ օգնել է պատերազմին մասնակից ջոկատներին պարենի մատակարարմամբ «էրեբունի» օդանավակայանից, ինչպես նաև՝ այլ միջոցներով։

1989-1994 թթ․ ակտիվորեն մասնակցել է Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի սահմանների պաշտպանության մարտական գործողություններին։ Պատերազմին մասնակցել է մի շարք տարբեր ջոկատների կազմում, պարբերաբար, տարբեր ուղություններում, ինչը պայմանավորված էր իր կատարած բեռնափոխադրումների ուղղությամբ։ Մասնակցել է 1990 թ․ հունվարին Երասխ բնակավայրի պաշտպանական մարտերին, ինչպես նաև՝ 1990 թ․ ապրիլին Վարդենիսի շրջանի Զոդ բնակավայրի, Իջևանի շրջանի Կիրանց, Սևքար, Այգեհովիտ բնակավայրերի ինքնապաշտպանական մարտերին, 1991թ․ Գորիս, Կոռնիձոր, Խոզնավար բնակավայրերի պաշտպանական մարտերին, իսկ 1992 թ․ Նոյեմբերյանի շրջանի Ոսկեպար և Կոթի բնակավայրերի պաշտպանական մարտերին։ Ազատամարտի մասնակիցների շրջանում վայելում է մեծ հարգանք և վստահություն։։

Գագիկ Սարուխանյանը եղել է Լեոնիդ Ազգալդյանի հրամանատարությամբ գործող «Ազատագրական բանակ» կամավորական ջոկատի մարտիկ։

Հետագայում ևս մասնակցել է Արցախի պաշտպանության մարտերին՝ լինելով 2016 թ․ Ապրիլյան Քառօրյա պատերազմի, իսկ ապա՝ 2020 թ․ աշնանային 44-օրյա պատերազմի մասնակից։

Մարտնչել է Լեոնիդ Ազգալդյանի անվան կամավորական ջոկատի կազմում, որպես դասակի հրամանատար։ Սպայական կոչումը՝ կապիտան։

Գագիկ Սարուխանյանը հանդիսանում է նաև ՀՀ «Ազատամարտի վետերանների միության» վարչության անդամ։

Գագիկ Սարուխանյանը 2013թ.՝ «Ազատագրական բանակի» փոխհրամանատար, գնդապետ Վոլոդյա Ավետիսյանի հետ միասին  սկսել է ազատամարտիկների իրավունքների պաշտպանության շարժում՝ բարձրացնելով նրանց սոցիալական խնդիրներին և իրավունքների պաշտպանությանը վերաբերվող հարցեր։ Իրականում այդ շարժումը ուղված էր ՀՀ֊ի կոռումպացված իշխանությունների դեմ։ Շարժման առաջնորդներից մեկին՝ գնդապետ Վոլոդյա Ավետիսյանին շինծու քրեական գործով  ՀՀ իշխող Սերժ Սարգսյանի ռեժիմը դատապարտեց 6 տարի ազատազրկման։ Բայց Գագիկ Սարուխանյանը շարունակեց այդ շարժումը իր մյուս զինակից ընկերների հետ։ էական հաջողության Շարժումը չհասավ, բայց ստիպեց ազատամարտիկների և նրանց ընտանիքների արտոնությունները փոքր-ինչ բարելավել, ինչպես նաև գնդապետ Վոլոդյա Ավետիսյանին վաղաժամկետ ազատել կալանավայրից՝ ձերբակալումից և բանտարկելուց 4,5 տարի անց՝ թեպետ Սերժ Սարգսյանի ռեժիմը գնդապետ Ավետիսյանին դատապարտել էր վեց տարով։ Բացի այդ Եվրադատարանում Գ․Սարուխանյանին կազմակերպած աշխատանքների արդյունքում՝ գնդապետ Ավետիսյանը շահեց դատը ընդդեմ Սերժի ռեժիմի՝ ստանալով վերջինից մոտ չորս հազար եվրո գումարին համարժեք փոխհատուցում։

Գնդապետ Վոլոդյա Ավետիսյանի ազատ արձակումից հետո Գագիկ Սարուխանյանը իր մյուս զինակից ընկերների հետ հիմնել է «Արժանապատիվ Ազատամարտիկ» ռազմահայրենասիրական հասարակական կազմակերպութիւնը՝ ՀԿ֊ն, որի խորհրդի նախագահն է մինչև օրս։,

2022-2023 թթ․ ընթացքում զբաղվել է ՀՀ-ում ինքնապաշտպանական կամավորական ուժերի, ստեղծման, ՀՀ բնակչության քաղաքացիական պաշտպանության կազմակերպման, ինչպես նաև Ուկրաինայում և աշխարհի այլ հայաշատ համայնքներում հայկական կամավորական լեգեոնների ստեղծման հարցերով։,

Տես նաև

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ

Աղբյուրներ 

Հայ քաղաքական գործիչներ
1962 ծնունդներ
Հունվարի 6 ծնունդներ