Սիրո քառասուն կանոնները

Սիրո քառասուն կանոնները, թուրք գրող Էլիֆ Շաֆաքի (թուրքերեն՝ Elif Şafak) կողմից անգլերեն և թուրքերեն գրված վեպ։ Այս գիրքը գրելու նրա հետաքրքրության վրա ազդել է գենդերային հետազոտությունների և կանանց ուսումնասիրության ոլորտում ստացած նրա աստիճանը։ Գիրքը լույս է տեսել 2009 թվականի մարտին։ Այն պարսիկ բանաստեղծ Մոուլանա Ջալալ-ադ-Դինի, որը հայտնի է որպես Ռումի (պարսկերեն՝ جلال الدین محمد بلخی), և նրա ուղեկից Շամս Թաբրիզիի (պարսկերեն՝ شمس تبریزی) մասին է։ Այս գիրքը բացատրում է, թե ինչպես է Շամսը սիրո միջոցով գիտնականին դարձրել սուֆի (արաբ․՝ تصوف) (միստիկ ուսմունք)։ Այս գրքի ավելի քան 750,000 օրինակ վաճառվել է Թուրքիայում և Ֆրանսիայում։

Ստեղծման պատմություն 
Գիրքը հրատարակվել է 2009 թվականին՝ «Սիրո քառասուն կանոնները» () անգլերեն վերնագրով և նույն թվականին՝ «Սեր» () թուրքերեն անունով։ Թարգմանիչ Կադիր Յիթ Ուսի () հետ համագործակցությունը սերտ է եղել, ուստի չի կարելի խոսել դասական թարգմանության մասին․

««Սիրո քառասուն կանոնները» գրքում ես փորձեցի բոլորովին նոր տեխնիկա։ Սկզբում վեպը գրեցի անգլերեն։ Այնուհետև այն թարգմանվել է թուրքերեն՝ ականավոր թարգմանչի կողմից։ Հետո ես վերցրեցի թարգմանությունը և վերաշարադրեցի այն։ Երբ թուրքական տարբերակը հասունացած և պատրաստ էր, ես վերադարձա անգլերեն տարբերակին և վերաշարադրեցի այն նոր ոգով։ [...] Ես դա անում եմ, քանի որ լեզուն իմ կիրքն է»

- Շուլե Կուլու () (Zaman)- Շաֆաքն անհամբեր սպասում է «Սիրո քառասուն կանոնները» -ով համաշխարհային շուկա մուտք գործելուն։

Միխաելա Գրաբինգերի () գերմաներեն թարգմանությունը հրատարակվել է 2013 թվականին Ցյուրիխում Kein & Aber հրատարակչության կողմից։

Համառոտ ակնարկ 
««Սիրո քառասուն կանոնները» վեպը պատմում է երկու զուգահեռ պատմությունների մասին, որոնք արտացոլում են միմյանց երկու բոլորովին տարբեր մշակույթներում և դրանք բաժանող յոթ դարերում»։ Ամեն ինչ սկսվում է նրանից, որ տնային տնտեսուհի Էլլան գնահատման համար ստանում է «Քաղցր հայհոյանք» գիրքը։ Այս գիրքը 13-րդ դարի բանաստեղծ Ռումիի և նրա հոգևոր ուսուցիչ Շամսի մասին է։ Գիրքը ներկայացնում է Շամսի «Սիրո քառասուն կանոնները» տարբեր ընդմիջումներով։ «Քաղցր հայհոյանք»-ը կառուցվել է այնպես, որ կենտրոնանա բնության հինգ տարրերի վրա՝ ջուր, օդ, երկիր, կրակ և դատարկություն։ Յուրաքանչյուր բաժնի գլուխները բացահայտել են պատմությունը՝ ըստ յուրաքանչյուր տարրի բնույթի։ Վեպում ներկայացված պատմությունը հիմնված է «սիրո և հոգևորության վրա, որոնք բացատրում են, թե ինչ է նշանակում հետևել ձեր սրտին»։

«բ» (b) տառը 
Գրքի յուրաքանչյուր գլուխ սկսվում է«բ» տառով։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ Ղուրանի (արաբ․՝ أَلْقُرآن՝ ալ-Կուրան) առեղծվածը Ալ-Ֆաթիհ (արաբ․՝ ألْفَاتِحَة) սուրայի մեջ է, և նրա ոգին ընդգրկված է բիսմիլլահի ռ ռահմանի ռ ռահիմ (արաբ․՝ بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ) արտահայտության մեջ (ամենաողորմած և կարեկից Աստծո անունով)։ Բիսմիլլահի առաջին արաբական տառի տակ կա մի կետ, որը, ըստ սուֆիզմի գաղափարների, խորհրդանշում է Տիեզերքը։

Պարգևներ 
Ֆրանսերեն «Սուֆի, իմ սեր» թարգմանությունը 2011 թվականին ստացել է ԱԼԵՖ () մրցանակ - արտասահմանյան գրականության հատուկ հիշատակում։

Այն առաջադրվել է նաև 2012 թվականի Դուբլինի միջազգային գրական մրցանակի ()։

2019 թվականի նոյեմբերի 5-ին BBC News-ը ներառել է «Սիրո քառասուն կանոնները» իր 100 ամենաազդեցիկ վեպերի ցանկում։ Այն ընդգրկված էր «Սեր, սեքս և սիրավեպ - Փետրվար» «Վեպեր, որոնք ձևավորել են մեր աշխարհը» բաժնում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Էլիֆ Շաֆաքի անձնական կայքը

2009 վեպեր
Էլիֆ Շաֆաքի վեպեր
13-րդ դարի թեմատիկ վեպեր
Թուրքական գրականություն
Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով