Նադեժդա Լանսկայա

Նադեժդա Վլադիմիրովնա Լանսկայա (, ամուսնությամբ՝ Յակովլևնա, ), ռուս գրող և լրագրող Լանսկիների տոհմից։

Կենսագրություն  
Ծնվել է 1839 թվականի հունվարի 23-ին, Կալուգայի նահանգի Մալոյարոսլավեցկի գավառի Իգնատևսկոե գյուղում, հարուստ ազնվական, պաշտոնաթող պորուչիկ Վլադիմիր Նիկոլաևիչ Լանսկու (1796-1857) և նրա երկրորդ կնոջ (ամուսնացած 1827 թվականին) ընտանիքում։

Սկզբում սովորել է Կալուգա քաղաքի մասնավոր գիշերօթիկ դպրոցում, այնուհետև 1849-1855 թվականներին սովորել է Մոսկվայում՝ Մոսկվայի սուրբ Եկատերինայի շքանշանակիր ուսումնարանում։

Իր լրագրողական գործունեությունը սկսել է 1870-ական թվականների սկզբին Մոզիրում՝ որպես Սանկտ Պետերբուրգի «Նեդելյա» թերթի տեղական թղթակից։ Թերթի էջերում տպագրվել են նրա ակնարկները Մոզիրի դեպքերի մասին, որտեղ 1868 թվականից ծառայել է նրա ամուսինը՝ Մոսկովյան կայսերական համալսարանի շրջանավարտ, բժիշկ Լև Սեմենովիչ Յակովլևը (1831-1885)։ 1871 թվականին Լանսկայայի ամուսինը դժբախտ պատահարի հետևանքով կորցրել է ոտքը և զորացրվել։ Գրական աշխատանքը Լանսկայայի համար նյութական լուրջ օժանդակություն է եղել։

1876 թվականի վերջին ամուսնու հետ տեղափոխվել է Կիև, որտեղ գրողի գրական գործունեությունը Մոզիրի համեմատ ավելի մեծ հնարավորություններ են բացվել, քանի որ Կիևը ոչ միայն նահանգի կենտրոնն էր, այլև բավականին ինտենսիվ հասարակական և մշակութային կյանքով ապրող քաղաք։

1877 թվականին, ռուս-թուրքական պատերազմի սկսվելուց հետո, վիրավոր զինվորները սկսել են ժամանել Կիև։ Յակովլևա-Լանսկայան իր հոդվածներով փորձել է հանրության ուշադրությունը հրավիրել հիվանդանոցներում վիրավորների խնամքի բացակայության վրա։ Նա գրել է, որ ծանր վիրավորները Կիևի հիվանդանոցներում պառկած են կեղտոտ ծղոտի վրա կամ նույնիսկ պարզապես հատակին։ Նրա քննադատական ​​հոդվածները դուր չեն եկել տեղի պաշտոնյաներին։ 1878 թվականին իշխանությունների ճնշման պատճառով ընտանիքը ստիպված է եղել հեռանալ Կիևից։ Լանսկայան բնակվել է Օրյոլում, Մոզիրում, Ստարի Ռուսում։

Լանսկայայի «Դափնիներ և փշեր» վեպը (ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակներից) կրկին առաջացրել է կառավարության ծայրահեղ դժգոհությունը և  ռուսական ամենամեծ գրադարաններին՝ Սանկտ Պետերբուրգի Կայսերական հանրային գրադարանին ու Մոսկվայի Ռումյանցևի թանգարանի գրադարանին արգելվել էր հաշվեկշռում ընդունել հրատարակության օրինակները և դրանք տրամադրել ընթերցողներին։

Լանսկայան շարունակել է իր գրական ու լրագրողական գործունեությունը մինչև կյանքի վերջին օրերը՝ թողնելով երկու վեպ, պատմվածքների մի քանի ժողովածու, պատմվածքներ և ակնարկներ, հարյուրավոր թերթային հրապարակումներ։ Նա նամակագրական կապ է պահպանել Դմիտրի Ֆիլոսովի, Ալեքսեյ Սուվորինի և այլոց հետ։ Նրա արձակն ու հրապարակախոսությունն առանձնանում էին ընդգծված քաղաքացիական խառնվածքով, ինչը նրան ստիպում էր անընդհատ պայքարել չարաշահումների, անարդարության և անօրինականության դեմ։

Կյանքի վերջին տարիներին բնակվել է Միխայլովսկոե  գյուղում՝ Պուշկինների նախկին դաստակերտում։

Մահացել է 1914 թվականի մայիսի 8-ին (21), թաղված է Սուրբ լեռների գերեզմանատանը՝ Ալեքսանդր Պուշկինի գերեզմանից ոչ հեռու։

«Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակաշրջանի «Դափնիներ և փշեր» վեպի համար Լանսկայային զրկել են թոշակից, որը նա պետք է ստանար որպես բժշկի այրի։

Հրատարակություններ 
 «Лавры и тернии» (վեպ ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակներից) (Սանկտ Պետերբուրգ, 1884).
 «Обруситы. Роман из общественной жизни Западного края». СПб., 1883; второе издание 1887 г. — рецензия: «Дело». 1883. № 3, «Русский архив». 1884. Т.3. № 5. С. 181—187.
 Сборник рассказов и рассказов Н. Яковлевой (1898), Ֆ.Պավլյանկովի հրատարակչություն
 Единственный раз («Женские дела». 1900. № 2. С. 64-69)
 «Ночная бабочка: Простой, но правдивый рассказ» (СПб, 1880) 
 «Надя: Рассказ» (СПб, 1885) — Н. Л.
 «Как живу в провинции. Письма к другу» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1886)
 «Фортепианная фабрика И. Беккера» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1889)
 «Туда и обратно: Из заграничной поездки» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1891).)
 Трын-трава: Очерк истории обрусения" (Гжатск, 1910)
 Золотая валюта: Провинциальная шутка (Սանկտ Պետերբուրգ, 1911)
 Перевод рассказов Д. К. Мюррея «Эдди Уолтон» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1884).

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Краткая жизнь одной розы, или Печальная повесть писательницы Надежды Владимировны Яковлевой-Ланской (23.01.1839-08.05.1914) 
 Образ белоруса в романе Надежды Ланской «Обрусители»
 «Обрусители» на pawet.net
 Писательницы России
 Книга загадочной судьбы (Владимир Безъязычный)
 «Литературная карта Малоярославецкого края»: Надежда Яковлева-Ланская

Բելառուս գրողներ
Բելառուս թարգմանիչներ
Բելառուս հրապարակախոսներ