The Jimi Hendrix Experience

The Jimi Hendrix Experience, բրիտանաամերիկյան ռոք խումբ, որը ստեղծվել է 1966 թվականի սեպտեմբերին Լոնդոնում։ Խմբի կազմի մեջ էին երգիչ, երգերի հեղինակ և կիթառահար Ջիմի Հենդրիքսը, թմբկահար Միթչ Միթչելը և բասիստ Նոել Ռեդինգը։ The Jimi Hendrix Experience խումբը գոյություն է ունեցել մինչև 1969 թվականի հունիս։ Այդ ժամանակի ընթացքում նրանք թողարկել են 3 ստուդիական ալբոմ և դարձել ռոք երաժշտության ամենահայտնի իրադարձություններից մեկը։

Նրանք մեծ դեր են ունեցել հարդ ռոքի և փսիխոդելիկ ռոքի մասսայականացման մեջ։ The Experience-ը շատ հայտնի էր խմբի ֆրոնտմեն Ջիմի Հենդրիքսի խարիզմայի, հմտությունների և ոճի շնորհիվ։ Խմբի բոլոր երեք ալբոմները՝ Are You Experienced-ը (1967), Axis: Bold as Love-ը (1967) և Electric Ladyland-ը (1968) ընդգրկվել են Rolling Stone ամսագրի «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն ալբոմներ» ցանկում՝ 15-րդ, 82-րդ և 54-րդ հորիզոնականներին համապատասխանաբար։ 1992 թվականին The Jimi Hendrix Experience-ը ավելացվել է Ռոքնռոլի փառքի սրահ։

1969 թվականի հունիսին The Experience-ի փլուզումից հետո, Հենդրիքսը փորձարկում էր տարբեր խմբերի կազմերի հետ։ Սակայն 1970 թվականի ապրիլին նա ևս մեկ անգամ միացել է Միթչելի և բասիստ Բիլի Քոքսի հետ։ Տրիոն սկսել է իր Cry of Love շրջագայությունը։ Չունենալով նոր անվանում խմբի համար, տրիոն հաճախ գովազդվում էր որպես «Jimi Hendrix Experience»։ Անվանումն երբեք պաշտոնապես չի ձևակերպվել, սակայն մի քանի անգամ հայտնվել է խմբի ձայնագրությունների մեջ, որոնք թողարկվել են առանց Ռեդինգի մասնակցության։

Պատմություն 
Ջիմի Հենդրիքսը ժամանել է Անգլիա 1966 թվականի սեպտեմբերի 24-ին և իր նոր մենեջեր և Animals խմբի հիմնադիր և բասիստ Չես Չենդլերի, բասիստ Նոել Ռեդինգի և թմբկահար Միթչ Միթչելի հետ ստեղծել է վերադաշնակող խումբ։ Միթչելը փորձառու թմբկահար էր Լոնդոնից, ով նախկինում եղել է Georgie Fame and the Blue Flames խմբի կազմում։ Հենդրիքսն ընտրել է Ռեդինգին երաժշտության հանդեպ իր վերաբերմունքի և սանրվածքի համար։ Ռեդինգը մինչ այդ կիթառ էր նվագում, սակայն խմբում սկսել է բաս կիթառ նվագել։ «The Jimi Hendrix Experience» անվանումը մտածել է խմբի բիզնես մենեջեր Մայքլ Ջեֆերին։ «The Jimi Hendrix Experience»-ի առաջին պաշտոնական հայտնումը տեղի է ունեցել 1966 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ֆրանսիայի Էվրե քաղաքում։ Վեց օր անց խումբը նվագել է իր առաջին բրիտանակն համերգը Scotch of St James-ում կայացած փակ ցուցահանդեսի ժամանակ։

Սկզբում Հենդրիքսի համար որպես վերդաշնակող խումբ ստեղծված The Experience-ը հռչակի և քննադատների կողմից բարձր գնահատականների է արժանացել։ Հետևելով Cream խմբի օրինակին, The Jimi Hendrix Experience առաջին խմբերից էր, որոնք մասսայականացրել են «power trio» ձևաչափը, որը սահմանափակում էր ռոք խմբերի կազմը կիթառով, բասով և հարվածայիններով։ Հենդրիքսը զուգակցում էր հիմնական և ռիթմ կիթառների ոճերը, օգտագործելով fuzz և wah-wah պեդալները տոնը փոխելու համար։ Միթչելն երբեմն օգտագործում էր ջազային գրուվներ, այն ժամանակ, երբ Ռեդինգը նվագում էր հասարակ բասային գծեր, որոնք օգնում էին ամրապնդել խմբի ձայնը։

Խումբը փսիխոդելիկ հագուստների և սանրվածքների թրենդ է առաջացրել։ Նրանց վաղ ելույթները, ինչպիսին է օրինակ The Bag O'Nails-ը Լոնդոնում, հաճախվում էին անգլիական ռոք բեմի ամենախոշոր աստղերի կողմից, ներառյալ The Beatles, The Rolling Stones խմբի անդամներին և կիթառահարներ Ջեֆ Բեքին և Էրիկ Կլեպտոնին։ The Who խմբի անդամ Փիթ Թաունսենդը խոստովանել է․ «Ջիմին փոխել է էլեկտրակիթառի ամբողջ ձայնը և տակնուվրա արել ռոքի աշխարհը»։ Կլեպտոնը համաձայնվել է․ «Այն բանից հետո, երբ ես Փիթ Թաունսենդի հետ որոշել եմ տեսնել, թե ինչպես է նա նվագում, ես մտածել եմ, որ վերջ՝ մեր համար խաղն ավարտված է»։

Խումբը հայտնի է դարձել ԱՄՆ-ում 1967 թվականի Monterey Pop փառատոնից հետո, որն առաջին խոշորագույն ռոք երաժշտական փառատոններից էր։ Ելույթն ավարտվել է այն բանով, որ Հենդրիքսը այրել է իր փսիխոդելիկ ներկված Fender Stratocaster-ը։ Փառատոնից հետո նրանք գաստրոլներով հանդես են եկել The Monkees-ի հետ, սակայն լքել են շրջագայությունը լսարանի ռեակցիայի բացակայության պատճառով։

Experience-ի հետ Հենդրիքսը ձայնագրել է մի շարք հիթ սինգլներ, ինչպիսիք են «Hey Joe», «Purple Haze», «The Wind Cries Mary», «Burning of the Midnight Lamp» և «All Along the Watchtower» երգերը, և երեք հաջող ալբոմներ՝ «Are You Experienced», «Axis: Bold as Love» և «Electric Ladyland»։ 1969 թվականի ապրիլին, սակայն, Հենդրիքսի և Ռեդինգի հարաբերությունների վատացումը հասել է իր գագաթնակետին, և Հենդրիքսը զգացել է, որ տրիոյի ձևաչափը դանդաղեցնում է իր կարիերայի զարգացումը։

Սկզբնական կազմով խումբը հանդես է եկել բավականին երկար, որպեսզի կատարի բոլոր պարտականությունները, որոնցից վերջինը 1969 թվականի հունիսի 29-ի Denver Pop փառատոնն էր։ Իմանալով, որ Հենդրիքսը պլանավորում է լայնեցնել Experience-ի գիծը առանց նրա հետ խորհրդակցելու, Ռեդինգը լքել է խումբը և վերադարձել Անգլիա։

Հենդրիքսը և Միթչելը փորձարկել են մեծ նվագախմբի հետ, որը ներառում էր բասիստ Բիլի Քոքսին։ Երբեմն նրանց անվանում են գնչուական Արև և Ծիածան։ Նրանք ելույթ են ունեցել Վուդստոք փառատոնին 1969 թվականի օգոստոսին։ Նոյեմբերին, խումբը բաժանվել է և Հենդրիքսը վերադարձել է տրիոյի ձևաչափին Քոքսի և թմբկահար Բադի Մայլսի հետ։ «Band of Gypsys» ալբոմի ձայնագրումից և 1970 թվականի հունվարին ընդհատված ելույթից հետո Մայլսը հեռացվել է խմբից։ Մայքլ Ջեֆերին (հիմա Հենդրիքսի միակ մենեջերը) զանգել է Ռեդինգին ու Միթչելին և հայտնել Experience-ի վերաստեղծման մասին։ Երկուսն էլ համաձայնվել մասնակցել շրջագայությանը։ Հենդրիքսը պատրաստ էր տեսնել խմբի կազմում Միթչելին, բայց դեմ էր, որ Ռեդինգի վերադարձին։

1970 թվականի փետրվարի սկզբին Ջեֆերին հարցազրույց է տվել Rolling Stone ամսագրին, որպեսզի հայտնի խմբի վերադարձի մասին։ Հարցարզրույցը հրատարակվել է 1970 թվականի մարտի 19-ին Rolling Stone ամսագրում «J.H.: The End of a Beginning Մայիսիbe» վերնագրով։ Ռեդինգը մի քանի շաբաթ սպասում էր, որ նրան հայտնեն սպասվող շրջագայության համար փորձերի մասին, և երբ նա ի վերջո խոսել է Միթչելի ընկերուհու հետ, Նոելը իմացել է, որ նրան փոխարինել է Քոքսը։ Շրջագայության սկզբից մի քիչ հետո Հենդրիքսը անվանել է այն «The Cry of Love Tour»։ Խումբն էլ անվանվել է «Jimi Hendrix», իսկ երբեմն՝ «Jimi Hendrix Experience»։

Տրիոն ձայնագրվել և գաստրոլներով հանդես է եկել ԱՄՆ-ով 1970 թվականի ապրիլից մինչև օգոստոս։ Օգոստոսի վերջին սկսել է շրջագայության եվրոպական մասը, որի հեդլայնը եղել է Isle of Wight Festival 1970-ը։ 1970 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ շրջագայության դադարի ժամանակ, Ջիմի Հենդրիքսը մահացել է։ 1992 թվականին, նրա խումբը ընդգրկվել է Ռոքնռոլի փառքի սրահ։ 2003 թվականի մայիսի 11-ի Ռեդինգը մահացած է գտնվել Իռլանդիայում՝ իր տանը։ ԱՄՆ-ով իր շրջագայության ժամանակ Միթչ Միթչելը նույնպես մահացած է գտնվել 2008 թվականի նոյեմբերի 12-ին, Օրեգոնի Փորթլենդ քաղաքի Benson Hotel-ի իր սենյակում։

Ժառանգություն 
Նրանք մեծ դեր են ունեցել հարդ ռոքի և փսիխոդելիկ ռոքի մասսայականացման մեջ։ The Experience-ը շատ հայտնի էր խմբի ֆրոնտմենի՝ Ջիմի Հենդրիքսի խարիզմայի, հմտությունների և ոճի շնորհիվ։ Խմբի բոլոր երեք ալբոմները՝ Are You Experienced-ը (1967), Axis։ Bold as Love-ը (1967) և Electric Ladyland-ը (1968) ընդգրկվել են Rolling Stone ամսագրի «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն ալբոմներ» ցանկում՝ 15-րդ, 82-րդ և 54-րդ հորիզոնականներին համապատասխանաբար։ 1992 թվականին The Jimi Hendrix Experience-ը ընդգրկվել է Ռոքնռոլի փառքի սրահ։

Քննադատություն 
Երաժշտությունն, որը կատարում էր խումբը բոլորի համար չէր հասկանալի և մոտ։ Բրիտանիայում շատերը չէին ընդունում խմբի արտաքին տեսքը։ Քննադատությունը կարող էր լինել և նրանց կողմից, ովքեր չէին ընդունում ընդհանրապես ռոք երաժշտությունը, այլ նաև նրանց կողմից, ովքեր լսում էին ավելի «դասական» ռոքնռոլ։ Այսպես Ջոն Դիքինը գրել է «New Musical Express» հրատարակությանը (1967 թվականի մայիս)՝

Քննադատության էին ենթարկվում ինչպես խմբի արտաքին տեսքը, այդպես էլ Հենդրիքսի պահվածքը բեմի վրա։ Այսպես Ջինջեր Բեյքերը ասյպիսի գնահատակ է տվել՝

Խմբի երաժշտությունը քննադատում էին նաև սևամորթ ամերիկացիներն, որոնք կարծում էին, որ Հենդրիքսն աղավաղում է նրանց երաժշտությունը։

Հետաքրքիր փաստեր 

 Առաջին փորձից հետո Հենդրիքսը և Ռեդինգը խոսում էին երաժշտության մասին, ընդ որում Հենդրիքսը հարցնում էր Ռեդինգին անգլիացի կատարողների մասին, իսկ Ռեդինգը Հենդրիքսին՝ ամերիկացի։
 Երբ Հենդրիքսը չէր կարողացել ընտրություն կատարել Միթչ Միթչելի և Էյնսլի Դանբերի մեջ, Չես Չենդլերն առաջարկել է մետաղադրամ նետել։
 Քիթ Լամբերտն, ում հետ նոր ստեղծված խումբը պլանավորել է պայմանագիր կնքել, այնքան էր տպավորված, տեսնելով թե ոնց է նվագում Հենդրիքսը «Scotch Of St. James» լոնդոնյան ակումբում, որ գրել է Չենդլերի հետ պայմանագրի տեքստը գարեջրի համար պատվանդանի վրա։
 Երբ The Experience-ը ելույթ էր ունեցել Լուլուի հեռուստաշոուում, որն ուղիղ եթերում էր ընթանում, Ջիմին համարներից մեկը նվիրել է Cream խմբին և նվագել է այդ կոմպոզիցիան մինչև հաղորդման ավարտը, և, այսպիսով, Լուլուի եզրափակող ելույթի համար ժամանակ չէր մնացել։ Պրոդյուսերը ջղայնանում էր, բայց չէր կարող բան անել։

Անդամներ 

 Ջիմի Հենդրիքս՝ հիմնական վոկալ, կիթառներ
 Միթչ Միթչել՝ հարվածայիններ, բեք վոկալ
 Նոել Ռեդինգ՝ – բաս կիթառ, բեք վոկալ

Սկավառակագրություն

Ալբոմներ

Ստուդիական ալբոմներ

Կենդանի ալբոմներ

Ժողովածուներ

Սինգլներ

Ծանոթագրություն

Արտաքին հղումներ 

 Հենդրիքսի պաշտոնական կայք
 The Jimi Hendrix Experience allmusic.com-ում
 The Jimi Hendrix Experience discogs.com-ում
 Նոել Ռեդինգի հետ հարցազրույց
 Mitch Mitchell Drum! հարցազրույց

Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով
1966 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Ամերիկյան երաժշտական խմբեր
Անգլիական երաժշտական խմբեր
Ռոք խմբեր
Հարդ ռոք
Անգլիական ռոք երաժշտական խմբեր