Խասպեկ Խաչատուր

Խասպեկ Խաչատուր (ինչպես նաև` Խաչատուր Երեց, ), 17-րդ դարի հայ դպիր, բանաստեղծ և երաժիշտ։

Կյանք և գործունեություն 
Ծնվել է 1610 թվականին, Թեոդոսիայում։ Կրթությունը ստացել է տեղի Հովհաննես քահանայի մոտ, գրերի արվեստ և ձեռագրերի նկարազարդում է սովորել Գալուստ սարկավագի մոտ (նրա արտագրած ձեռագրերից շատերը հասել են մինչև մեր օրեր)։ Ժամանակակիցները մեծ հարգանքով են խոսել նրա մասին` առանձնապես նշելով նրա երաժշտական ունակությունները։ Եղել է քահանա։ Մոտավորապես 20 տարի (1640-ական թվականներից մինչև 1660-ական թվականների սկիզբը) ապրել է Կարասուում (այժմ` Բելոգորսկ), որտեղ սրբագրական պոեմ է գրել տեղացի մուսուլմանների կողմից կախաղան հանված ոմն Սարգիսի մասին։ Խասպեկը Սարգսին ներկայացրել է որպես հետաքրքրասեր և կենսուրախ երիտասարդ, որը, չնայած մահից առաջ մեծ վախին, չի հրաժարվում իր հավատից իր կյանքը փրկելու համար։ Հայ գրականության նախորդ սրբագրական ստեղծագործությունից տարբերվում է նրանով, որ հեղինակը մահվան մեջ նախ և առաջ տեսնում է աշխարհիկ ուրախությունների մերժում։ 1668-1671 թվականներին եղել է Կոստանդնուպոլիսում, հետո վերադարձել է Թեոդոսիա, որտեղ և մահացել է 1686 թվականին։ Նույն թվականին իր հայրենակիցները` Հովհաննեսը և Սիմեոն Կաֆացին, նրան պանեգիրիկներ են նվիրել.:

Բացի Սարգիսի նահատակության ստեղծագործությունը, Կարասուից պահպանվել են նաև Խասպեկի յոթ այլ ստեղծագործություններ, որոնցից չորսը նվիրված են Աստվածածնին (հատկապես կարևոր է «Գլուխ հանուրց ազգին կանանց երգը»), երեքում երգվում են սիրո և ուրախության մասին երգեր (լավագույնը նրանցից համարվում է «Տաղ ի վերայ վարդին և անուշահոտ ծաղկանց» երգը)։ Սիրային բանաստեղծությունները գրված են խոսակցական հայերենով, աչքի են ընկնում հեղինակի պարզությամբ և միամտությամբ, ցույց են տալիս նրա հակվածությունը աշխարհիկ կյանքին։

Երկերի և կենսագրական ակնարկների լույսընծայում

Ծանոթագրություններ 

Միջնադարյան հայ բանաստեղծներ
Հայ երաժիշտներ