Փափուկ հմտություններ

Փափուկ հմտություններ (), կարիերայի համար կարևոր, ոչ մասնագիտական վերմասնագիտական հմտությունների համալիր, որոնք պատասխանատու են աշխատանքային գործընթացին հաջող մասնակցության ու աշխատանքի բարձր արդյունավետության համար և համընդգրկող են, այսինքն, կապված չեն որոշակի առարկայական ոլորտի հետ։

Collins English Dictionary բառարանը «փափուկ հմտություններ» տերմինը բնորոշում է որպես «որոշակի գործունեության համար ցանկալի որակներ, որոնք կախված չեն ձեռք բերված գիտելիքից. դրանք ընդգրկում են առողջ բանականությունը, մարդկանց հետ շփվելու կարողությունը և դրական, ճկուն վերաբերմունքը»։

Ի տարբերություն մասնագիտական հմտությունների` փափուկ հմտությունները կախված չեն որոշակի աշխատանքի առանձնահատկությունից, սերտորեն կապված են անձնային որակների ու դիրքորոշումների (հաշվետվականություն, կարգապահություն, ինքնակարգավորում), ինչպես նաև` սոցիալական հմտությունների (շփումներ, մասնավորապես` լսելու կարողություն, թիմում աշխատելու կարողություն, էմոցիոնալ ինտելեկտ, կառավարման ընդունակություններ` ժամանակի կառավարում, առաջնորդություն, խնդիրների լուծում, քննադատական մտածողություն) հետ։

Այս դասակարգման հմտությունները դժվար է վերահսկել կամ չափել, քանի որ այստեղ նշանակալի է հստակ բնորոշումներով ու չափանիշներով չչափվող հումանիտար բաղադրատարրը։ Սակայն այսօր գոյություն ունեն այնպիսի թեսթեր ու հարցազրույցների մեթոդներ, որոնք օգնում են գնահատել տվյալ հմտությունների զարգացման աստիճանը։

Պատմություն
Հասկացությունը ծագել է 1959-1972 թվականներին ԱՄՆ բանակի անձնակազմի պատրաստման համակարգի բարեփոխումների համար արվող հետազոտությունների ընթացքում, ինչպես նաև` 1971-1991 թվականներին ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտի դիվանագիտական տեղեկատվական ծառայության համար աշխատակիցներ ընտրելիս կոմպետենտության վերաբերյալ Դևիդ Մաքքլելանդի ղեկավարությամբ իրականացված ուսումնասիրություններից, որոնք հանգեցրել են կոմպետենտության հասկացության և կոմպետենտության գնահատման մեթոդների ստեղծմանը։

Համարվում է, որ ԱՄՆ Բանակի 1972 թվականի ուղեցույց-ձեռնարկով սկսվել է «փափուկ հմտություններ» տերմինի կիրառությունը։

1972 թվականին ԱՄՆ Զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարության Փափուկ հմտությունների կոնֆերանսի ժամանակ Դր. Ուայթմորը զեկույց է ներկայացրել, որի նպատակն էր ձևակերպել, թե «փափուկ հմտություններ» տերմինն ինչպես է ընկալվում Գլխավոր հրամանատարության տարբեր դպրոցներում։ Հարցաշարեր կազմելուց և ուսումնասիրություններ անելուց հետո ձևակերպվել է հետևյալ սահմանումը. «փափուկ հմտություններն աշխատանքի հետ կապված կարևոր հմտություններ են, որոնք շատ քիչ փոխազդեցություն ունեն կամ առհասարակ որևէ փոխազդեցություն չունեն սարքավորումների հետ և որոնց առնչությունն աշխատանքին միանգամայն ընդհանրացված է»։

Շատ գործատուներ այսօր առավելություն են տալիս իրենց աշխատակիցների փափուկ հմտություններին։

Կարևորություն 
Համարվում է, որ փափուկ հմտությունները պահանջված են լինելու 21-րդ դարի տեխնիկական առաջընթացի և արագորեն փոփոխվող բիզնես միջավայրի պայմաններում։ Մասնավորապես, Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի մասնակիցներն ընդգծել են, որ կրթության ձևափոխումը տեխնիկական հեղափոխության պայմաններում հանգեցնելու է փափուկ հմտությունների պահանջարկի աճին, իսկ ԱՄՆ բիզնես կրթության ասոցիացիան և Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունը փափուկ հմտությունները սահմանում են որպես աշխատանքի տեղավորման կարևորագույն գործոն` ժամանակակից աշխատաշուկայի պայմաններում։

Այսօր շատ ապրանքներ ստեղծելու ու ծառայություններ մատուցելու համար պահանջվում է տարբեր ոլորտների մասնագետների համագործակցություն։ Այդպիսի համագործակցություն հնարավոր է միայն զարգացած փափուկ հմտությունների առկայության դեպքում։

Փափուկ հմտությունների յուրացման համար գոյություն ունեն տարբեր միջոցներ, որոնցից մասնագետներն առանձնացնում են թրեյնինգները, նախապատրաստման և ուսուցման կորպորատիվ ծրագրերը, մենթորությունն ու քոուչինգը։

Տես նաև 
 Քննադատական մտածողություն
 Էմոցիոնալ ինտելեկտ
 Էմպաթիա
 Բազմաբնույթ մտածողության տեսություն

Ծանոթագրություններ 

Սոցիոլոգիայի տերմինաբանություն
Մենեջմենթ
Կրթություն