Հատուկ զուգահեռ հարաբերությունների համաձայնագիր

Հատուկ զուգահեռ հարաբերությունների համաձայնագիր (), 2006 թվականի սեպտեմբերի 26-ին ստորագրված վավեր համաձայնագիր, որը ստորագրվել է Սերբական Հանրապետության և Սերբիայի ղեկավարության կողմից՝ սուբյեկտի (Սերբական Հանրապետություն) և ինքնիշխան պետության (Սերբիա) միջև հետագա դիվանագիտական հարաբերությունները զարգացնելու նպատակով։ Այս համաձայնագրի առաջին ստորագրումը տեղի է ունեցել 1997 թվականի փետրվարի 28-ին։

Պայմանագիրը կյանքի է կոչվել միայն 2010 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։ Այս համաձայնագրի անհրաժեշտությունը ծագել էր ՀՍՖՀ-ի կազմալուծմամբ, քանի որ Սերբական Հանրապետության քաղաքացիները ցանկանում էին մնալ Հարավսլավիայի ԴՊ հետ միության մեջ։

Փաստորեն, այս համաձայնագիրը նպատակ ուներ վերականգնել սերբերի մշակութային և ընտանեկան կապերը զինված հակամարտության պատճառով ընդհատված օտար պետության տարածքում գտնվող իրենց հայրենակիցների հետ։ Իրավական առումով այն ապահովել է Սերբական Հանրապետության և Սերբիայի միջև հարաբերությունների զարգացումը տնտեսագիտության և բնական ռեսուրսների օգտագործման, ձեռնարկությունների պլանավորման, սեփականաշնորհման և ապապետականացման, գիտության և տեխնիկայի, կրթության, մշակույթի և սպորտի, առողջապահության և սոցիալական քաղաքականության ոլորտներում, զբոսաշրջություն և սահմանների պաշտպանություն, տեղեկատվություն, քաղաքացիների ազատությունների և իրավունքների պաշտպանություն և հանցավորության դեմ պայքարի գործում։

Նախադրյալներ 
Այս համաձայնագրի անհրաժեշտությունը պատմականորեն արդարացված էր Հարավսլավիայի կազմալուծմանը նպաստած իրադարձություններով։ Ներկայիս Սերբական հանրապետության և Սերբիայի տարածքներում ապրող քաղաքացիները նախկինում Հարավսլավիայի քաղաքացիներ են եղել։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի անջատումից և նրա անկախության հռչակումից հետո (հաշվի առնելով Երրորդ Հարավսլավիայի, իսկ ավելի ուշ՝ Սերբիայի՝ ՀՍՖՀ-ի փաստացի իրավահաջորդ ճանաչելը) բոսնիացի սերբերը հայտնվել են այլ պետության տարածքում։ Փաստորեն, սերբերը որպես ազգ բաժանվեցին նոր ձևավորվող հարավսլավա-բոսնիական սահմանի պատճառով։

1992 թվականի ապրիլի 15-ին Սերբական Հանրապետության կառավարությունը որոշում ընդունեց Բելգրադում Սերբական Հանրապետության քաղաքական և տնտեսական ներկայացուցչություն ստեղծելու մասին։ Սերբական Հանրապետության կառավարության բյուրոյի խնդիրներն էին Հարավսլավիայի և նրա կազմի մեջ գտնվող այլ հանրապետությունների համապատասխան մարմինների, ինչպես նաև քաղաքական հարաբերությունների բնագավառներում իրավասու մարմինների և հաստատությունների հետ համագործակցության արտահայտումը, իրականացումը և զարգացումը, տնտեսական, մշակութային և այլ համագործակցությունը, որը հետաքրքրում էր Սերբական Հանրապետությանը։

Առաջին համաձայնագրեր 
Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սահմանադրության III հոդվածի 2-րդ պարբերությունում ասվում է, որ Բոսնիա և Հերցեգովինայի մաս կազմող սուբյեկտներից (էնտիտետներից) յուրաքանչյուրը` և՛ Սերբական Հանրապետությունը, և՛ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունը, իրավունք ունեն հատուկ զուգահեռ հարաբերություններ հաստատել հարևան պետությունների հետ` առաջնորդվելով երկրի տարածքային ամբողջականությամբ (համաձայն Ա ենթակետի), ինչպես նաև ցանկացած պայմանագրեր կնքել պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների հետ։

1997 թվականի փետրվարի 28-ին Սերբական Հանրապետության նախագահ Մոմչիլո Կրայիշնիկը՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի սուբյեկտի ղեկավարը, և Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության նախագահ Զորան Լիլիչը՝ ինքնիշխան պետության ղեկավարը, ստորագրեցին առաջին համաձայնագիրը. Հատուկ զուգահեռ հարաբերություններ Սերբիայի և Սերպսկայի Հանրապետության միջև: Համաձայնագրի աշխատանքն ապահովելու համար նշանակվել է հատուկ մարմին՝ Համագործակցության խորհուրդ, որը գումարվում է անհրաժեշտության դեպքում (այժմ ընդգրկում են Սերբիայի և Սերբական Հանրապետության ղեկավարները, ինչպես նաև վարչապետները)։

2001 թվականի մարտի 5-ին Սերբական Հանրապետության նախագահ Միրկո Շարովիչը և Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության նախագահ Վոյսլավ Կոշտունիցան Բանյա Լուկայում ստորագրեցին նոր համաձայնագիր Հատուկ զուգահեռ հարաբերությունների մասին (): Հարավսլավիայի ԴՀ վեհաժողովը վավերացրել է համաձայնագիրը 2001 թվականի մայիսի 10-ին Բելգրադում։ Միությունից Չեռնոգորիայի դուրս գալու և դրան հաջորդած անկախ Սերբիայի ձևավորման հետ կապված՝ Սերբական Հանրապետությունը և Սերբիան սկսել են սույն Համաձայնագրի թարմացման ընթացակարգը։

Գործող համաձայնագիր 
2006 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Բանյա Լուկայում, Բանսկի դվորում (Սերբական Հանրապետության ղեկավարի նստավայրում), Սերբական Հանրապետության նախագահ Դրագան Չավիչը, Սերբական Հանրապետության վարչապետ Միլորադ Դոդիկը, Սերբիայի նախագահ Բորիս Տադիչը և Սերբիայի վարչապետ Վոյսլավ Կոշտունիցան ստորագրել է «Սերբական Հանրապետության և Սերբիայի Հանրապետության միջև հատուկ զուգահեռ հարաբերություններ հաստատելու մասին» համաձայնագիրը։ Նախորդ օրը նախկին Համաձայնագիրը վերջնականապես կորցրել է իր ուժը։ Գործող պայմանագիրը երկրորդ անգամ երկարաձգվել է 2010 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Службени гласник Републике Српске, број 5/92 66
 Службени гласник Републике Српске, број 13/92 67
 Службени гласник Републике Српске, број 6/93 68
 Службени гласник Републике Српске, број 9/96 69
 Службени гласник Републике Српске, број 59/01

Հղումներ 

 Глас јавности: Потписан Споразум о специјалним везама две српске државе 27. 9. 2006.- Հանրության ձայնը. Սերբական երկու պետությունների միջև հատուկ հարաբերությունների մասին համաձայնագիրը ստորագրվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։

Սերբիայի արտաքին հարաբերություններ
Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքականություն
Սերբական Հանրապետության քաղաքականություն
Համաձայնագրեր
Սերբիայի երկկողմ հարաբերություններ