Չորս տարերքներ (Արչիմբոլդո)

Չորս տարերքներ (), գեղանկարչական շարք` կազմված չորս նկարներից («Հող», «Ջուր», «Կրակ» և «Օդ»), ստեղծված Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի կողմից (, 1527-1593) 1966 թվականին։ «Կրակ» և «Ջուր» կտավները պահվում են Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանում, «Հողը»` Վիեննայի Լիխտենշթեյնի հավաքածուում։ «Օդը» կտավի բնօրինակը չի պահպանվել։ Պատճենը գտնվում է Շվեցարիայում` մասնավոր հավաքածուում։ Դիմանկարներն արված են փայտի վրա, յուղաներկով։ Կտավներն ունեն հետևյալ չափսերը` «Կրակը»` 66,5 × 51 սմ, «Ջուրը»` 66,5 × 50,5 սմ, «Օդը»` 74,4 × 56 սմ, «Հողը»` 70 × 49 սմ։

Պատմություն 
Ջուզեպպե Արչիմբոլդոն նախ և առաջ հայտնի է իր «Տարվա եղանակները» («Գարուն», «Ամառ», «Աշուն», «Ձմեռ») և «Չորս տարրեր» այլաբանական ցիկլերով, որոնք նկարիչը կայսր Մաքսիմիլիան II-ին նվիրել է 1569 թվականին։ Նկարները նախատեսված են Հաբսբուրգների կայսերական արքունիքի մեծությունը ցույց տալու և նրանց կառավարման կայունությունը հաստատելու համար։ 16-րդ դարում դրանք բավականին նորարարական աշխատանքներ էին` հագեցած դետալներով, որոնք Արչիմբոլդոն ներդաշնակորեն միավորել է մարդկային կերպարներին։

Նկարագրություն 
Արչիմբոլդոյի դիմանկարները ցույց են տալիս Գեշտալտի տեսությունը` () ձևի ընկալման տեսությունը։ Մարդը նախ տեսնում է մեծ ընդհանուր ձև, ապա նկատում դրա մանրամասները։ Որոշ ժամանակ դիտելիս «Ջուրը» կամ «Հողը» ընկալվում են որպես դիմանկարներ, և միայն դրանից հետո ենք մենք տեսնում ձուկ կամ կենդանիներ։ Արչիմբոլդոն կանոնակարգում է առանձին երևույթների բազմազանությունը` տալով նրանց մարդկային ձև։ Բոլոր դիմանկարները նկարվում են պրոֆիլով և նայում են միմյանց` կազմելով միասնություն։ «Տարվա եղանակների» նման, «Չորս տարերքները» կազմված են բնական շնչավորված և անշունչ առարկաներից։ «Հողը» բաղկացած է բազմաթիվ փոխկապակցված ցամաքային կենդանիներից։ Եղջերավոր եղջերուները շրջապատում են երկրի գլուխը՝ ձևավորելով «թագ»։ Օդը հավաքվել է թռչունների անթիվ քանակից, որտեղ մեծ ուշադրություն է դարձվում կայսերական արծիվին և սիրամարգին։ «Ջուրը» ներկայացված է խառը ծովային կենդանիներով, ձկներով, խեցիներով և կարմիր կորալներով, որոնք նույնպես հիշեցնում են «թագ»։ Ծովային արարածներից ծնվում է կնոջ դիմանկար։ «Կրակը», ի տարբերություն այլ տարրերի, ստեղծվել է անշունչ առարկաներից։ Երկու կայծքար ձևավորել են քիթը և ականջը։ Այրվող անկյունները նման են կրակոտ մազերի։ Կրակի մարմինը նկարիչը հավաքել է զենքերից։ Երկգլխանի արծիվը և պարանոցի շուրջը փաթաթված շղթան` «Ոսկե բուրդ» շքանշանով` առավել վառ հիշեցնում են կայսր Մաքսիմիլիան Երկրորդի մասին։

Ծանոթագրություններ