Հավերժ կանացի

Հավերժ կանացի կամ հավերժական կանացի (), հասկացություն, որն առաջին անգամ ներմուծել է Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեն իր «Ֆաուստ» պիեսում (1832), կանացիության կամ կանացի կերպարի տրանսցենդենտալ իդեալականություն է՝ աբստրակտացված մեծ թվով կանանց և կանացի կերպարների հատկանիշներից, գծերից և վարքագծից։ Ֆաուստում դրանք ներառում են պատմական, գեղարվեստական և դիցաբանական կանայք, աստվածուհիներ և նույնիսկ աբստրակտ հատկություններով կանացի անձնավորումներ, ինչպիսին է իմաստությունը։ Որպես իդեալ՝ հավերժական կանացիությունն ունի էթիկական բաղադրիչ, ինչը նշանակում է, որ ոչ բոլոր կանայք են նպաստում դրան։ Նրանք, ովքեր, օրինակ, չարամիտ բամբասանքներ են տարածում այլ կանանց մասին կամ նույնիսկ պարզապես ստրկաբար են համապատասխանում իրենց հասարակության ավանդույթներին, ըստ սահմանման, դրանում ներդրում չունեն։ Քանի որ հավերժական կանացիությունը հայտնվում է առանց բացատրության (թեև ոչ առանց նախապատրաստման) միայն պիեսի վերջին երկու տողերում, ընթերցողին է մնում պարզել, թե որ գծերն ու վարքագիծն է այն ներառում, և թե պիեսի տարբեր կանանց ու կին կերպարներից որոնք են նպաստում դրանց։ Այս հարցերի շուրջ Գյոթեի ստեղծագործությունը ուսումնասիրող գիտնականները հասել են որոշակի կոնսենսուսի։ Հավերժական կանացին ունի նաև հասարակական, տիեզերական և մետաֆիզիկական չափումներ։

Գյոթեի ժամանակներից ի վեր հավերժական կանացի հասկացությունն օգտագործել են մի շարք փիլիսոփաներ, հոգեբաններ, հոգեվերլուծաբաններ, աստվածաբաններ, ֆեմինիստներ, բանաստեղծներ և վիպասաններ։ Ոմանք այն կիրառել կամ մշակել են Գյոթեի սկզբնական հայեցակարգին համահունչ ձևերով, իսկ մյուսները՝ մեկ կամ մի քանի առումներով զգալիորեն տարբերվող ձևերով, և ոչ միշտ բարեհաջող։ Իսկ երբ «հավերժական կանացի» արտահայտությունը մտավ ժողովրդական գործածության մեջ, այն սկսեց կորցնել որևէ կապ Գյոթեի սկզբնական գաղափարի հետ (բացառությամբ տեղյակ մարդկանց) և ընդունվեց որպես կանացի կառուցվածքին բնորոշ գերակշռող մշակութային կարծրատիպերի մատմամշում։

Գյոթե 
«Հավերժական կանացի» հասկացությունը () ներկայացվել է Գյոթեի կողմից Ֆաուստի վերջում, մաս Երկրորդում (1832)։