Լու Հուն

Լու Հուն, (), նաև հայտնի որպես Լու Հուն Ճիռոնգ () և Բեն Հուն Ռոնգ (), հին չինական ցեղ, Յուն Չժի Ռոնգ () ազգանվան ճյուղ։ Գարնանային և աշնանային ժամանակաշրջանում Լու Հունն ի սկզբանե ակտիվ էր Ցին նահանգում։ Հետագայում այն տեղափոխվեց Հենան () շրջան։ Հեգեմոնիայի համար Ծին-Չու () պայքարի ընթացքում այն վերացավ Ծին պետության կողմից, իսկ ցեղի անդամները ցրվեցին Չու () նահանգում և Հենանում (), իսկ հետո անհետացան։

Պատմություն
Յուն (允) ազգանունից ծագած Լու Հուն ցեղը բնակություն էր հաստատել Լու Հունում, այստեղից էլ նրա անվանումը։ Գործունեությունը ծավալվել է Ցինի և Ծինի հյուսիս-արևմտյան տարածքում։ 

Ք.ա. 672 թվականին Ծինի դուքս Սիանն ամուսնացավ Սյաո Ռոնգծիի (小戎子) հետ, ծնվեց Ծինի ապագա դուքս Հուն (惠): Սյաո Ռոնգծիի ազգանունը Յուն է, Ցինի դուքս Հուի մայրը կարող է լինել Լու Հունից։ Ծինի դուքս Հուն մի անգամ դուրս եկավ Ցին նահանգից Լի Ծիի ապստամբության պատճառով, Չինաստան վերադառնալուց և գահ բարձրանալուց հետո սկսեց Լուհուն ցեղին տեղափոխել Ծին նահանգ։

Ք.ա. 638 թվականին Ցինն ու Ծինը նրանց տեղափոխեցին Յիչուան (伊川), Հենան։ Չժոուի թագավոր Սյանգի օրոք ապստամբություն տեղի ունեցավ արքայազնի դեմ, որին մասնակցեց նաև Լու Հուն ցեղը։

Ք.ա. 606 թվականին Չուի թագավոր Չժուանգը (莊) հարձակվեց Լո Հհունի վրա և հասավ Լուոյանգ (洛陽)։ Չժոուի թագավոր Դինգը (定) ուղարկեց Վանգ Սունմանին (王孫滿)` ցավակցություն հայտնելու, իսկ Չուի թագավոր Չժուանգը հարցրեց Ծյուդինգի (九鼎 )կարևորությունը։ 

Ք.ա. 587 թվականին Ծինը առաջնորդեց Լու Հունին և մյուսներին` ներխուժելու Սոնգ։ Ք.ա. 534 թվականին Ծինը առաջնորդեց Յին Ռոնգին՝ հարձակվելու Չժոուի վրա։

Չժոուի թագավոր Ծինգը ուղարկեց Չժան Հուանբոյին (詹桓伯), որպեսզի հանդիմանի Ծինի դուքս Պինգին (平) և նշի, որ Յին Ռոնգը կենտրոնական հարթավայրեր է ներմուծվել Ծինի դուքս Հուի կողմից։ Դու Յուն (杜預) կարծում է, որ Յին Ռոնգը Լու Հունն է։ Ծինի և Չուի հեգեմոնիայի համար մղվող պայքարի ժամանակ Ծին նահանգը կասկածում էր, որ Լու Հունը համաձայնության է եկել Չու նահանգի հետ։ Մ.թ.ա. 525 թվականի օգոստոսին Ծին նահանգի Սյուն Վուն առաջնորդեց իր բանակը` ոչնչացնելու Լու Հունին, նրա միապետը փախավ Չու նահանգ, իսկ նրա ցեղը փախավ Գանլու (甘鹿) (այժմ՝ Սոնգ շրջան, Հենան)։ Դրանից հետո անհետացել են Լու Հունի մասին գրառումները։ Այն վայրերի անունները, ինչպիսիք են Լու Հուն շրջանը և Հենանում գտնվող Լու Հուն լեռը, առաջացել են այս ցեղից, որը հանդիսանում է Լու (陸 )ազգանվան աղբյուրներից մեկը։

Գործունեության վայր
Գարնանային և աշնանային ժամանակաշրջանում Լու Հունրոնն ի սկզբանե ապրել է Լու Հունում, այստեղից էլ ստացել է անվանումը։ Այն գտնվում է Ցին և Ծին դինաստիաների հյուսիս-արևմուտքում։ Հորդանան Հեթաո (河套) շրջանում։ Գու Ծիեն (顧頡剛) ուսումնասիրել է այն Վեյ գետի հարավում՝ Չժոննան (終南) լեռան տարածքում։ Ծինի դուքս Հուն նրանց բերել է Ծին նահանգ։ Ք.ա. 638 թվականին Ցին և Ծին նահանգները Լուհուն ցեղը տեղափոխեցին Յիչուան, Հենան, որը հետագայում վերանվանվեց Լուհուն։

Ծինի պարտվելուց հետո նրա միապետը փախավ Չու (楚), իսկ մնացածը փախան Գանլու (甘鹿)։ Գու Ցույուի (顧祖禹 «Ֆանգյուի րոպեներ»-ում (方輿紀要) կարծում էին, որ Գանլուն գտնվում է Հենան նահանգի ներկայիս Յիյան շրջանի հարավ-արևելքում։ Ըստ «Շու Ծին Չժուի», Գանշույը գալիս է Լուտի լեռից, հին Լուհուն քաղաքի մոտ, ներկայիս Հենանի Սոնգ շրջանի հյուսիս-արևմուտքում։ Հետևաբար Գանլուն (甘鹿) պետք է վկայակոչի Սոնգ շրջանի շրջան, այսօրվա Յիյան, Հենան։

Հան դինաստիայի վաղ տարիներին Լու Ցզյա (陸賈), Թանգ Սին (唐司) Սիմա Չժենը մեջբերում էին «Չենլիուի մաքսային կենսագրությունը» և կարծում էր, որ իր նախահայրը կարող է լինել Լու Հունի թագավորը։

Բնակչություն
Յի Լուո Չժի Ռոնգ և Լու Հուն 

Այդ ժամանակ Յիշույում և Լուոշույում բնակվող ցեղերը միասին կոչվում էին Յիլուոչժիրոնգ (伊雒之戎)։ Ըստ պատմական տվյալների՝ Լու Հունը նույնպես նրանցից մեկն է։

Յին Ռոնգ և Լու Հուն

Դու Յուն կարծում էր, որ Յին Ռոնգը Լու Հունի Ռոնգն է։ Ծին նահանգն այս տարածքն անվանել է Յինդի, ուստի այն գտնվում էր Հենան լեռան հյուսիսում և կոչվում էր Յինդի (陰地): Լու Հունին անվանել են Յինռոնգ, հավանաբար այն պատճառով, որ նա Յիչուան տեղափոխվելուց հետո ապրել է Յինդիում։ Բայց պատմական գրառումներում Յինռոնգը և Լու Հունը միասին են կոչված, ուստի նրանք կարող են տարբեր ցեղեր լինել։ Չեն Պանը (陳槃) կարծում է, որ Լու Հունռոնգի և Յինռոնգի նախնիները նույնն են, բայց նրանք տարբեր անուններ ունեն՝ տարբեր բնակության վայրերի պատճառով։

Ծիուճոուի Ռոնգ

Դու Յուն (杜預) կարծում է, որ Ծիուճոուի Ռոնգը Լու Հուն Ռոնգն է, որը Յին Ռոնգն է։ Գիտնականներ Չեն Պանը (陳槃) և Յու Տայշանը (余太山) կարծում էին, որ Լու Հունի կործանումից հետո ցեղի մի մասը ներառվել է Ծիուճոուի Ռոնգի մեջ, ուստի Ծիուճոուի Ռոնգը կոչվում է նաև Լու Հուն։ Չեն Սուանվեյը (陳炫瑋) կարծում է, որ Ծիուճոուի Ռոնգը Լու Հուն Ռոնգ, Յան Ռոնգ, Ջու Ռոնգ, Քուան Ռոնգ, Գաո Ռոնգ, Յիլուո Ռոնգ, Ցզյան Ռոնգ, Մաո Ռոնգ և Յին Ռոնգ է, ինը էթնիկ խմբերի հավաքական անվանումն է։

Կլանների ծագման հետազոտություն
«Ուշ Հանի գրքում» (後漢書) Լու Հունը նշվում է որպես Արևմտյան Ցիանգներից մեկը։ 

Վան Գուովեյը (王國維) կարծում էր, որ Լու Հունը հոներից էր և պատկանում էր Սյոննու (匈奴) ցեղին։
Ըստ Դու Յուի (杜預), Լու Հունը ծագել է Դունհուանգում (敦煌), ապա Լու Հունը կարող է լինել Յուեժիի (月氏) հետնորդը։
Համաձայն Արևելյան Հան դինաստիայի Սյուն Ծիի կողմից վկայակոչված «Հանի գրքի» 
(漢書) գրառումների, և՛ Սայչժոնգը, և՛ Լու Հունը Յուն ազգանունով Ռոնգի ժառանգներն են։ Գիտնական Յան Սյանին (楊憲益), Ծաո Ցունգը (饒宗頤) և մյուսները պաշտպանում էին, որ Լու Հունրոնգը նավաստի էր։ Յու Տայշանը (余太山) կարծում էր, որ Ռոնգ Յունը Շաոհաոյի ժառանգն է։ Հետագայում այն շարժվեց դեպի արևմուտք և վերածվեց Սայչժոնգի, որը հիմնեց Յուեժի և Քուշան դինաստիաները։ Որովհետև և՛ սկյութների, և՛ թոչարների ծագումնաբանությունը նախահնդեվրոպականից է։ Յու Տայշանը հետագայում ենթադրում է, որ ինչպես Ճիրոնգը՝ Յուն ազգանունով, այնպես էլ Դեղին կայսրից ստացված մյուս տոհմերը բոլորը կարող են ունենալ նախահնդեվրոպական ծագում։

Չինաստանի Հանրապետության գիտնական Լյու Ցզին (劉節) հաստատել է, որ Յունի հնագույն կերպարները նման են Ցյանգի և Ցզյանի կերպարներին, ուստի Յուն ընտանիքի Ռոնգը Ցզյան ընտանիքի Ռոնգ է, որոնք բոլորը ծագել են Ցիան ժողովրդից։ Թեև Լու Հունն ունի երկու տարբեր ասույթներ, որոնք առաջացել են Ցզյան ազգանունից և Յուն ազգանունից, դրանք հակասական չեն։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության գիտնական Ռան Գուանգրոնգը (冉光榮  և մյուսները կարծում են, որ Յիլուոյի և Լու Հունի ռոնգները երկուսն էլ ռոնգներ են Ցզյան ազգանունով, և Ռոնգներ Յուն ազգանունով, որոնք երկուսն էլ ծագել են Ցյան ժողովրդից։ Հուանգ Լիեն (黃烈) և մյուսներն աջակցում են այս հայտարարությանը։

Գիտնական Հե Գուանգյուեն (何光岳) պնդում է, որ այնպիսի ցեղեր, ինչպիսին Լու Հունն է, առաջացել են Դոնգիից։ Գիտնական Լին Յունը (林澐) կարծում է, որ Սիրոնգ ժողովուրդը բաժանվել է Հուասիա (華夏) ժողովրդից։

Ծանոթագրություններ 

Ցեղեր
Չինաստանի բնակչություն