Վերջին ճանապարհը

«Վերջին ճանապարհը» (), 1986 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ Պուշկինի կյանքի վերջին ժամերի մասին։ Նկարահանվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում Երկրորդ ստեղծագործական միավորման կողմից։ Նկարահանվել է Միխայիլ Բուլգակովի «Ալեքսանդր Պուշկին» պիեսի հիման վրա (լուսագրերում Բուլգակովի անունը նշված չէ)։ Սցենարիստներ են հանդես եկել Յակով Գորդինը և ֆիլմի ռեժիսոր Լեոնիդ Մենակերը։ Ֆիլմում նկարահանվել են Ալեքսանդր Կալյագինը, Իրինա Կուպչենկոն, Ինոկենտի Սմոկտունովսկին։

Սյուժե 
Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են 1837 թվականի հունվարի 27-ի գիշերը, երբ Ալեքսանդր Պուշկինի կյանքի հիմնական իրադարձությունները, որոնք հանգեցրել են ողբերգության, արդեն տեղի են ունեցել։ Առջևում Սև գետի ափին տեղի ունենալիք մենամարտն է և բանաստեղծի մահը։

Դերերում 
 Յուրի Խոմուտյանսկի – Պուշկին
 Ալեքսանդր Կալյագին – Ժուկովսկի
 Վադիմ Մեդվեդև – Վյազեմսկի
 Իրինա Կուպչենկո – Վերա Վյազեմսկայա
 Ելենա Կարաջովա – Նատալյա Գոնչարովա
 Ինոկենտի Սմոկտունովսկի – բարոն Գյոկերն
 Գեդիմինաս Ստորպիրշտիս – Դանտես
 Անդրեյ Մյագկով – Դուբելտ
 Աննա Կամենկովա – Ալեքսանդրա Գոնչարովա
 Սերգեյ Սազոնտև – Դանզաս
 Վյաչեսլավ Եզեպով – Ալեքսանդր Տուրգենև
 Ալբերտ Ֆիլոզով – Ուվարով
 Իվան Կրասկո – ռոտմիստր Ռակեև
 Վսեվոլոդ Կուզնեցով – Վերեյանով
 Սերգեյ Ժիգունով – Կոռնետ Չիչերին
 Միխայիլ Գլուզսկի – փոխգնդապետ Շիշկին
 Օլգերտ Կրոդերս – Նեսելրոդե
 Ռիմա Մարկովա – մադամ Նեսելրոդե
 Ալեքսանդր Ռոմանցով – կավալերգարդ
 Պյոտր Շելոխոնով – Ստեֆանովիչ
 Վիկտոր Շուլգին – Նիկիտա Կոզլով
 Վլադիմիր Մատվեև – Դուբելտի քարտուղարը
 Ռեմ Լեբեդև – Արենդտ
 Օլեգ Կազանչեև – դ’Արշիակ
 Ելենա Իվոչկինա – Եկատերինա Գոնչարովա
 Վալերի Դորոնին – Նիկոլայ I
 Վիկտոր Բիչկով – Պավել, ծառա
 Գալի Աբայդուլով – պարուհի պարահանդեսում (լուսագրերում նշված չէ)
 Յուրի Ստոյանով – ''լեյբ-հուսարական սպա, Դանտեսի ընկերը (լուսագրերում նշված չէ)

Ստեղծողներ 
 Ռեժիսոր՝ Լեոնիդ Մենակեր
 Սցենարիստներ՝ Յակով Գորդին, Լեոնիդ Մենակեր
 Օպերատոր՝ Վլադիմիր Կովզել
 Կոմպոզիտոր՝ Անդրեյ Պետրով
 Բեմադրող նկարիչ՝ Մարքսեն Գաուխման-Սվերդլով, Դ. Մանե
 Մոնտաժող՝ Իրինա Ռուդենկո
 Հնչյունային օպերատոր՝ Օքսանա Ստրուգինա

Տես նաև 
 Պուշկին։ Վերջին մենամարտը

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Домашняя синематека. Отечественное кино 1918—1996 / Каталог игровых фильмов… — М., Дубль-Д, 1996 ISBN 5-900902-05-6
 Фоняков Илья, Правда трагедии, «Литературная газета», 1987, 4 февраля
 Дмитревская Марина, Но камера скользит… «ВП», 1987, 4 февраля
 Поздняков Александр, Последняя дорога, «Советский фильм», 1987, № 4
 Листов В., «Но только нет судьбы поэта…», «Искусство кино», 1987, № 6
 Гуревич С., Биографический фильм, или Гадание по Пушкину // В сб.: Дома у Пушкина. — СПб., АРС, 1994

Արտաքին հղումներ 
 «Последняя дорога» на сайте «Энциклопедия отечественного кино»

Խորհրդային ֆիլմեր
1986 ֆիլմեր
«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ