Բիֆյա

Բիֆյա (Բիտիյա, , «Ջայի դուստր»), Հին Կտակարանի աստվածաշնչյան կերպար, որը մեզ անհայտ փարավոնի և Հուդայի ցեղից Մերեդ կնոջ դուստրն է։ Միդրաշում նա համարվել է Մովսես մարգարեին որդեգրած մայրը։

Ագադիկ գրականությունում 
Ըստ Միդրաշի՝ Բիֆյան որդեգրել է Մովսեսին։ Նրա անունը մեկնաբանվում է հետևյալ կերպ. Աստված ասել է նրան․ «Դու Մովսեսին անվանեցիր քո որդին, թեև նա քո որդին չէր, դրա համար Ես քեզ կանվանեմ իմ դուստրը, בתיה = בת (դուստր) և יה (Աստված), թեև դու իմ դուստրը չես»։ Բիֆյան նաև նրա «այն հրեա կինն է», որը հիշատակվում է միևնույն բանաստեղծությունում, և այդ անունը ագադիստների մեկնաբանությամբ պետք է ցույց տա, որ նա հրեա է դարձել և մերժել է իր նախնիների կռապաշտությունը։

Աստվածաշնչյան տողերում թվարկված մարդկանց անունները, որոնց «ծնել է նա», ագադայում մեկնաբանվել են որպես Մովսես անվան տարբեր նշանակություններ։ Հիշյալ բանաստեղծությունում Բիֆյան կոչվել է մայր, որովհետև որբին դաստիարակող ծնողները համարվել են նրա իսկական ծնողները։

Մերեդը, որը «վերցրել է» նրան, դա Քալևբն է, որը կոչվել է «ապստամբություն», քանի որ ապստամբել է իր հոր և ընտանիքի դեմ, իսկ Քալեբը ապստամբել է հետախույզների դեմ՝ չցանկանալով հետևել նրանց վատ խորհուրդներին։

Բիֆյան լողացել է Նեղոսում, որովհետև տառապում էր մաշկային հիվանդությամբ և կարող էր լվացվել միայն սառը ջրում։ Զամբյուղին, որում պառկած էր Մովսեսը, կպնելուն պես նա իսկույն բուժվում է և հասկանում, որ երեխային վիճակված է մեծ սխրանքներ գործել։ Երբ ծառաները սկսել են նրան համոզել, որ փարավոնի աղջկան անպարկեշտ է գործել ընդդեմ հոր հրամանի, հայտնվում է Գաբրիել հրեշտակը և սպանում նրանց, իսկ Բիֆյան ինքն է վերցնում ջրից զամբյուղը։ Քանի որ ափից մինչև զամբյուղը մեծ հեռավորություն կար, տեղի է ունենում հրաշք. Բիֆյայի ձեռքն այնքան է երկարում, որ փարավոնի դուստրը կարողանում է հասնել զամբյուղին։

Նա հիշատակվում է այն մարդկանց շարքում, որոնք դրախտ են ընկել կենդանության օրոք։ Այն բանի համար, որ Բիֆիյան փրկել էր Մովսեսին, ընդմիշտ ազատվել է մահից։

Ծանոթագրություններ 

Հուդայական դիցաբանություն