Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մեծ Սամսար)

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում, պատմական Ջավախքի գավառի տարածքում, շրջկենտրոն Ախալքալաքից 17 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, հայաբնակ Մեծ Սամսար գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում։

Մեծ Սամսար Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին հիմնադրվել է 1848 թվականին։ Ի սկզբանե եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց, իսկ արդեն 1885 թվականին` քարաշեն։

1899 թվականի դեկտեմբերի 19-ին տեղի ունեցած երկրաշարժի արդյուքնում եկեղեցին բավականին վնասվել էր։

1902 թվականին եկեղեցին կրկին վերակառուցվել է։ Եկեղեցու բարավորին կա արձանագրություն  թե′ երկրաշարժի և թե′ վերակառուցման մասին։

Ճարտարապետություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին բազիլիկ տիպի կառույց է, այն կառուցվել է խառը տեսակի տուֆից, իսկ որպես կցանյութ կիրառվել է կիր։ Կառույցի չափսերն են (16.25 x 8.15) մետր։

Եկեղեցին ունի մեկ մուտքը, որը գտնվում է արևմտյան կողմում, մուտքի աջ և  վերին մասում կան հայերեն գրություններ։ Եկեղեցու զանգակատունը գտնվում է մուտքի վերևի մասում՝ տանիքին։

Խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ նրա աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Մկրտության ավազանն է գտնվում է հյուսիսային պատին։

1860-1880-ական թվականներին եկեղեցու քահանան է եղել՝  Հարություն քհն. Կարապետյանը։

Ծանոթագրություններ 

Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ