Ռիբավիրին

Ռիբավիրին (Տրիբավիրին), հակավիրուսային պրեպարատ ծանր ինֆեկցիոն, ռեսպիրրատոր համակարգի վիրուսների, հեպատիտ Ց վիրուսի և վիրուսային հեմոռագիկ տենդերի բուժման համար։ Հեպատիտ Ց-ի բուժման դեպքում օգտագործում են համատեղ սիմեպրեվիրի, սոֆոսբուվիրի, պեգինտերֆերոն α-2a-ի կամ պեգինտերֆերոն α-2b-ի հետ։ Հեմոռագիկ տենդերից օգտագործում են Լեսսա տենդի, Կրիմեն-Կոնգո հեմմոռագիկ տենդի և Հանտավիրուսի ինֆեկցիաների դեպքում, բայց չեն օգտագործում էբոլայի և Մարբուգի ինֆեկցիաների դեպքում։ Օգտագործում են օրալ կամ ինհալացիոն ճանապարհով։

Կողմնակի ազդեցություններն են՝ հոգնացությունը, գլխացավը, սրտխառնոցը, տենդը, մկանային ցավը և դյուրագրգիռ տրամադրությունը։ Ավելի խորը կողմնակի էֆեկտներից են արյան էրիթրոցիտների մակարդակի իջեցում, լյարդի խնդիրներ և ալերգիկ ռեակցիաներ։ Օգտագործման ընթացքում (տղամարդիկ և կանայք) 7 ամիս կտրվածքով օգտագործումից առաջ և հետո պետք է ընդունեն հակաբեղմնավորիչներ։ Ազդման մեխանզիմները լիովին պարզված չեն։

Ռաբիֆիրինը արտոնագրվել է 1971 թվականին և հաստատվել է բժշկական օգտագործման համար 1986թվականին։ Գտնվում է Համաշխարհային Առողջապահության Կազմակերպության հիմնական դեղերի անվանացանկում։

Բժշկական օգտագործում
Ռաբիվիրինը օգտագործվում է հիմնականում Հեպատիտ Ց-ի և հեմոռագիկ վիրուսային տենդերի դեպքում։ Օրալ ընդունման ժամանակ օգտագործվում է պատիլատեդ ինտերֆերոն ալֆաի հետ համատեղված։ Այդ թվում՝ հեպատիտ B-ով, ՄԻԱՎ-ով և մանկական տարիքում վարակվածների համար։ Ռաբիվիրինը ամենահայտնի միջոցն է հեմոռագիկ տենդի վիրուսների դեպքում,այն էլ միայն սկզբնական շրջանում։ Աերոզոլային ձևը նախկինում օգտագործվել է երեխաների շնչառական-սինցիտիալ վիրուսային հիվանդությունների բուժման համար,չնայած որ ապացույցները բավական քիչ են։

Օգտագործվել է նաև (կետամինի,միդազօլամի և ամանտադինի հետ համատեղ) ռաբիվիրուսի բուժման համար։

Փորձարարական տվյալներ կան ռաբիվիրինի ակտիվության մասին շան ժանտախտի և պոքսիվիրուսի ագոնիստնիստների հետ։ Ռեբավիրիինը օգտագործվում է նաև հասարակ հերպես վիրուսի դեպքում։ Մի փոքր ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ ռիբավիրինով բուժումը նվազեցրել է հերպեսի բռնկումների ծանրությունը և նպաստել է վերականգնմանը, համեմատած պլացեբոյի հետ։ Ըստ այլ հետազոտությունների ռիբավիրինը ուժեղացնում է ացիկլովիրի էֆեկտները։

Վարկածներ կան,որ հնարավոր է պրեպարատը օգտագործոլ քաղցկեղի, հատկապես սուր ողնուղեղային լեյկոմաների ժամանակ։

Կողմնակի էֆեկտներ 
Դեղերի և սննդի սանիտարական ստուգման կազմակերպության կողմից ընդունված են 2 ուղղություն կողմնակի էֆեկտների.

 Դեղի ընդունումից հետո (7 ամիս կտրվածքով) կամ ընդունման ընթացքում երկու սեռի կողմից անդրադառնում է բեղմնավորման վրա՝ թողնելով բնածին արատներ։
 Արյան էրիթրոցիտների ոչնչացում։

Ռիբավիրինի ընդունումը Զիդովուդինեի հետ հակացուցված է, քանի որ մեծանում է անեմիա առաջանալու ռիսկը։ Հակացուցված է նաև Դիդանոսինի հետ, քանի որ այս համակցումից կարող է առաջանալ միտոքոնդրիալ տոքսկիացիա։

Ազդման մեխանիզմ
Այս պրեպարատը գուանոզինի անալոգն է։ Արգելակում է վիրուսի ՌՆԹ-ի սինթեզը և տրանսկրիպցիան մՌՆԹ-ի։ Այպիսով հանդիասանալով նուկլեոզիդների ինհիբիոր։ Ռաբիվիրինը նախադեղ է, որի նյութափոխանակությունը նման է պուրին ՌՆԹ նուկլեոզիդին։ Այս ձևով ՌՆԹ ինտերֆերոնը խախտում է վիրուսի ռեպլիկացիան։ 5 ուղակի և անուղակի ազդեցության մեխանիզմներ են հայտնի։

ՌՆԹ վրիուսներ

Ռաբիվիրինի կարբօքսամիդ խումբը կարող է ստեղծել նուկլեոզիդային նատիվ պրեպարատ,որը նման է գուանոզինին կամ ադենոզինին։ Երբ ռաբիվիրինը մտնում է ՌՆԹ,որպես անալոգ ադենինի կամ գուանոզինի,այն հավասարապես լավ համադրվում է ուրացիլի կամ ցիտոզինի հետ,հարուցելով ՌՆԹ-ի ռեպլիկացիայի մուտացիա ՌՆԹ վիրուսի կախյալ։ Այդպիսի հիպերմուտացիան կարող է լինել մահացու ՌՆԹ վիրուսի համար։

ԴՆԹ վիրուս

Այս մեխանիզմներից ոչ մեկը չի բացատրում ռաբիվիրինի ազդեցությունը ԴՆԹ վիրուսի վրա,ռաբիվիրինի 5-մոնոֆոսֆատը ինհիբիտոր է բջջի դեհիդրոգենազ մոնոֆոսֆատ ինոզինի համար և իջեցնում է GTP-ի կոնցենտրացիան։ Այս մեխանիզմը ցույց է տալի դեղի ցիտոտոկսիկությունը և ինհիբիտոր լինելը ԴՆԹ վիրուսի ռեպլիկացիայի համար։

Պատմություն
Ռաբիվիրինը առաջի անգամ պատրաստվել է 1972թվականին։ Հետազոտողները եղել են Ժոսեպ Տ. ՈՒիտկովսկին և Ռոլանդ Կ. Ռոբինսը International Chemical and Nuclear Corporation-ի կազմում։ Հաղորդվում Է, որ Ribavirin-ը ակտիվություն է ցուցաբերել տարբեր ՌՆԹ-ի և ԴՆԹ-ի վիրուսների նկատմամբւ կենդանիների մոտ, առանց ավելորդ թունավորության։

Անվանում
INN և USAN-ի անվանակարգման համաձայն Ռիբավիրին է, BAN անվանակարգման համաձայն Տրաբավիրին։ Անվանման արմատները Copegus, Ribasphere, Rebetol բառերից։

Տարբիվարին
Ռիբավիրինի ածանցիալի ամենահաջողակ տեսակի մասին հրատարակվել է 1973 թվականին Ջ.Տ. Վիտկովսկին  և այժմ այն կոչվում է տարիբավին(նախկին անունը վիրամիդինե կամ ռրբամիդինե)։ Այս դեղերը ունեն նմանատիպ ազդեցության ոլորտ՝ հակավիրուսային ակտիվություն ռիբավիրինի հանդեպ,և այժմ այն համարվում է նախադեղ ռիբավիրինի համար։ Այնուամենայնիվ տարբիվիրինը ունի օգտակար հատկություններ, ավելի քիչ է առաջացնում արյան մակարդում և ավելի քիչ ազդեցություն ունի լյարդի վրա քան ռաբիվիրինը։ Առաջին հատկությունը հանդիսանում է որպես ինհիբիտոր այլ դեղերի համար կանխարգելելով դրանց մուտքը արյան կարմիր բջիջներ։ Երկրորդ հատկությունը ֆերմենտի խտության իջեցումն է,որը փոխարկում է լյարդում ամիդինը ամիդի։ Այս դեղը գտնվում է փորձարկման 3րդ փուլում։

Ծանոթագրություններ

External links 
http://www.hepcassoc.org/news/article39.html
http://www.jac.oxfordjournals.org/cgi/content/full/52/4/543
http://www.hepatitiscentral.com/hcv/ribavirin/info.html
http://aidsinfo.nih.gov/drugs/htmldrug_tech.asp?int_id=0028
http://www.jac.oxfordjournals.org/cgi/reprint/dki405v1
Information on Ribavirin

Դեղեր
Հակառետրովիրուսային դեղեր
Դեղագիտություն