Սերկևիլ (նկար)

Սերկևիլ (), լենինգրադցի գեղանկարիչ Վիկտոր Տետերինի դեկորատիվ նատյուրմորտը (1922—1991), որի վրա պատկերված են սերկևիլի պտուղներ և թեյնիկ` արծաթե սկուտեղի վրա։

Պատմություն 
Նկարը պատկերվել է 1966 թվականին, Տետերինի` դեպի Գուրզուֆ կատարած հերթական ճանապարհորդության ժամանակ։ «Սերկևիլ» նատյուրմորտը (երբեմն հիշատակվում է նաև որպես «Սերկևիլ և թեյնիկ» անունով) դարձել է նկարչի ամենանշանավոր աշխատանքներից մեկը, որով նշանավորվել է շրջադարձը նրա ստեղծագործության մեջ։ Աշխատանքի կոմպոզիցիայի լուծումը պարզ է, ուղիղ, ինչը միանգամայն համապատասխանում է «60-ականների» գեղագիտությանը։ Սերկևիլի պտուղները և արծաթե սկուտեղով թեյնիկը մոտեցված են հանդիսատեսին, գրավում են կտավի գրեթե ողջ մակերեսը։ Կոլորիտը հյութեղ է, դեկորատիվ, նկարն առանձնանում է լայնությամբ, բացությամբ և գեղանկարչական ընդհանրականության համարձակությամբ։ Տետերինն առաջին անգամ կարողացել է, ինչպես ինքն է ասել, «հասկանալ Մատիսին», այսինքն, յուրացնել, սեփական մտահղացումների համար իրականացնել ֆրանսիական գեղանկարչության դեկորատիվ-պատկերավոր սկզբունքները, որոնք վաղուց էին հետաքրքրում նրան։ «Սերկևիլի», ինչպես նաև` նույն ժամանակում պատկերված «Հարավային նատյուրմորտի», «Ձիթապտղի դաշտ», «Պատշգամբներով տունը» բնանկարների մեջ (բոլորը` 1966) առաջին անգամ ի հայտ են եկել նկարչի ինքնաարտահայտման ազատությունը, կատարման թեթևությունն ու գեղանկարի ազատագրումը։ Սերկևիլի պտուղները Տետերինի կողմից պատկերվել են գեղանկարչական արտառոց էներգիայով։

Ըստ Գ. Չուգունովի` նկարչի ստեղծագործության մեջ դա իսկական թռիչք էր, որի ակունքները տեսանելի էին նկարչի ստեղծագործական անձնական աճում և ղրիմյան բնության մեջ, որը ներծծված էր արևով ու լույսով, չնայած, հնարավոր է և բացատրել Մատիսի ստեղծագործության պրիզմայով։ Այնուամենայնիվ, նկարիչը հիմնական ուշադրությունը դարձնելու էր գույնին, վրձնի ռիթմիկ կազմակերպմանը, լույսի և օդի միջավայրի փոխանցմանը։ Այս խնդիրներին էին ծառայելու բավականին պայմանական կոմպոզիցիան ու նկարը։ Ըստ Գ. Չուգունովի դիպուկ նկատառման` Վիկտոր Տետերինի արվեստին առհասարակ հատուկ չէ դրամատիզմը։ Տարերային բուռն երևույթները, ինչպես և` մարդու հոգեկան կյանքի սրացումները ևս հեռու են նկարչից։ Հենց դրանում է կայանում նրա ստեղծագործության ինքնատիպությունն ու հատուկ ձգողականությունը։ Ըստ իր բնավորության, աշխարհայացի ու հակումների` նկարիչը ձգտում է մարդու ու բնության միասնական պատկերմանը. այս ձգտումներն ստիպել են նրան շրջապատող աշխարհում ներդաշնակություն, հոգեկան հստակություն և հոգևոր կյանքի պարզություն փնտրել։

Նատյուրմորտն առաջին անգամ ներկայացվել է 1972 թվականին, Լենինգրադում, լենինգրադցի 11 նկարիչների հետ, ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության նոր ցուցասրահում։ 1988 թվականին նկարը ցուցադրվել է ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի բաժնի ցուցասրահներում` Վիկտոր Տետերինի և Եվգենյա Անտիպովայի ստեղծագործությունների համատեղ ցուցադրությանը։

1997 թվականին նկարը ցուցադրվել է Նիկոլայ Նեկրասովի տուն-թանգարանում, «11-ի նկարիչների» ցուցահանդեսներում и «Памяти учителя», посвящённой творчеству ленинградских художников — воспитанников мастерской А. А. Осмёркина:

Վ. Տետերինի «Սերկևիլ և թեյնիկը» բազմիցս ներկայացվել է գրականության մեջ, մասնավորապես, «Անհայտ սոցռեալիզմ։ Լենինգրադյան դպրոց» (2007) և «Գեղանկարչության լենինգրադյան դպրոց։ Պատմության ակնարկներ» (2019) գրքերում։

Տես նաև 

 Լենինգրադի նկարիչների միություն

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Каталог выставки одиннадцати ленинградских художников. — Л: Художник РСФСР, 1976. — С.18.
 Справочник членов Союза художников СССР. Том 2. — М: Советский художник, 1979. — С.424.
 Мочалов Л. Виктор Тетерин. — Л.: Художник РСФСР, 1982.
 Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР. — Л: Художник РСФСР, 1987. — С.130.
 Виктор Кузьмич Тетерин. Выставка произведений. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1988. — С.6, 27.
 Евгения Антипова, Виктор Тетерин. Живопись. Рисунок. — Санкт-Петербург: ЗАО «ПОНИ», 1999.
 Памяти учителя. Выставка петербургских художников — учеников мастерской А. А. Осмёркина. СПб, Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1997. С.4,5.
 Художники круга 11-ти. СПб: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 2001. С. 3.
 Иванов, С. В. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа. СПб, НП-Принт, 2007. С.72—73.
 Иванов, С. В. Тихая жизнь за ленинградским столом // Петербургские искусствоведческие тетради. Выпуск 23. СПб, 2012. С.90—97.
 Иванов С. В. Ленинградская школа живописи. Очерки истории. СПб, Галерея АРКА, 2019. С.56—57.

Արտաքին հղումներ 
 Ս. Իվանով Խաղաղ կյանք լենինգրադյան սեղանի մոտ
 Վիկտոր Տետերին (1922-1991)։ Կենսագրություն և մատենագրություն 

1966 նկարներ
Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ