Պավել Չուխրայ

Պավել Գրիգորևիչ Չուխրայ (, ), խորհրդային և ռուս կինոռեժիսոր, սցենարիստ, կինոօպերատոր, Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների ակադեմիայի ռեժիսուրայի բաժնի ղեկավար, «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի վարչության անդամ, Եվրոպական կինոյի և հեռուստատեսության ակադեմիայի անդամ։ ՌԴ ժողովրդական արտիստ (2006), Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկիր (1981)։ Առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի «Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում, Հոլիվուդի արտասահմանյան մամուլի ասոցիացիայի «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի «Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում, «Ֆելիքս» մրցանակի, «Գոյա» մրցանակի «Լավագույն եվրոպական ֆիլմ» անվանակարգում։

Կենսագրություն 
Պավել Չուխրայը ծնվել է 1946 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Մոսկվայի մարզի Բիկովո ավանում, կինոռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1981) Գրիգորի Նաումովիչ Չուխրայի ու ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցիչ Իրաիդա Պավլովնա Չուխրայի (օրիորդական ազգանունը՝ Պենկովա, ծնվ․՝ 1921) ընտանիքում։

Վաղ մանկության տարիները Պավելն անցկացրել է հոր ծնողների հետ Ուկրաինական ԽՍՀ Խարկովի մարզի Կապլունովկա գյուղում։ 1953 թվականին Գրիգորի Չուխրայն ստացել է Ա․ Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում աշխատանքի ուղեգիր և ընտանիքը տեղափոխվել է Կիև։ 1955 թվականին Պավելը ծնողների հետ տեղափոխվել է Մոսկվա։ 1962-1964 թվականներին աշխատել է որպես ռադիոմոնտաժող և լուսավորող «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում, աշխատանքին զուգահեռ սովորել է երեկոյան դպրոցում։ 1962 թվականին Պավել Չուխրայը կատարել է դերասանական դեբյուտը Մարկ Դոնսկոյի «Բարև, երեխանե՛ր» () ֆիլմում։

1964 թվականին ընդունվել է ՎԳԻԿ-ի օպերատորական ֆակուլտետ (Բորիս Վոլչեկի արվեստանոց, ավարտել է 1969 թվականին)։ 1971 թվականին որպես օպերատոր մասնակցել է «Հինգ պատով տուն» () ֆիլմի նկարահանումներին (ռեժ.՝ Սերգեյ Գալկին)։ 1972 թվականին ընդունվել է ՎԳԻԿ-ի ռեժիսուրայի ֆակուլտետ (Իգոր Տալանկինի արվեստանոց)։ 1974 թվականին ստացել է ռեժիսորի դիպլոմ՝ հանձնելով էքստեռն քննություններ (դիպլոմային աշխատանք՝ «Вольному — воля» կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ)։ 2016 թվականի օգոստոսին դարձել է Մալթայի քաղաքացի։

Արվեստ 
Մեծ կինոյում Պավել Չուխրայի ռեժիսորական նորամուտը դարձել է «Դու երբեմն հիշիր» () ֆիլմը (1977)։

1979 թվականին գրել է «Ո՞վ կվճարի հաջողության համար» () ֆիլմի սցենարը (ռեժ.՝ Կոնստանտին Խուդյակով)։

«Մարդիկ օվկիանոսում» (, 1980) կոչվող իր երկրորդ ֆիլմի համար ռեժիսորն ստացել է Ա. Պ. Դովժենկոյի անվան ոսկե մեդալ (1981), Լենինի կոմերիտմիության մրցանակ (1981), Երիտասարդ կինեմատոգրաֆիստների կինոփառատոնի (Մոսկվա, 1980) ժյուրիի հատուկ մրցանակ և դիպլոմ։

1983 թվականին Պավել Չուխրայի «Վանդակ դեղձանիկների համար» (ռուս․՝ «Клетка для канареек») երրորդ ֆիլմը մասնակցել է Կաննի միջազգային կինոփառատոնի «Քննադատության շաբաթ» ծրագրին։

1986 թվականին թողարկվել է «Զինա-Զինուլյա» ֆիլմը (Ալեքսանդր Գելմանի «Զինուլյա» պիեսի հիման վրա)։

Ռեժիսորի հաջորդ աշխատանքը՝ «Հիշեք ինձ այսպիսին» (ռուս․՝ «Запомните меня такой») հեռուստաֆիլմը (1987), ստացել է Պրահայի «Զլատա Պրագա» միջազգային փառատոնի գրան պրի, Տոկիոյի միջազգային կինոփառատոնում ժյուրիի մրցանակ ռեժիսուրայի համար (1987) և այլն։

1992 թվականին ֆրանսիական LA SEPT (ARTE) հեռուստաալիքի համար Պավել Չուխրայը նկարահանել է «Բանալի» ֆիլմը։

1993 թվականին Պավել Չուխրայը նշել է նորամուտը վավերագրական կինոյում «Ճուռակ» (ռուս․՝ «Ястреб») ֆիլմով՝ իր խոսքն ասելով Ժիրինովսկու քաղաքականության մասին։

1990-ական թվականների կեսերին Պավել Չուխրայը զբաղվել է գովազդի նկարահանումներով։ «РИКК-банк»-ի համար նրա նկարահանած հոլովակները մասնակցել են «Կաննի առյուծներ» (1996) գովազդի միջազգային փառատոնին, որտեղ արժանացել են «Արծաթե առյուծ» և «Բրոնզե առյուծ» մրցանակների։

Ռեժիսորը մեծ ճանաչման է արժանացել «Գողը» (ռուս․՝ «Вор», 1997) ֆիլմի շնորհիվ։ Ֆիլմն ընդգրկվել է Ռուսաստանում ամենահասութաբեր ֆիլմերի եռյակում, հաջողություն է ունեցել ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում ու Եվրոպայի այլ երկրներում՝ նվաճելով բազմաթիվ արտասահմանյան և ռուսական մրցանակներ։

2001 թվականին Սթիվեն Սփիլբերգը Պավել Չուխրային հրավիրել էի մասնակցելու Հոլոքոստի մասին վավերագրական ֆիլմերի «Broken Silence» միջազգային ալմանախի տեղծմանը, որն արժանացել է Սուրբ Քրիստափորի մրցանակի «հեռուստատեսային նախագիծ» անվանակարգում (Television & Cable, 2003)։ Այս նախագծի համար ռեժիսորը նկարահանել է հինգ մասերից մեկը՝ «Երեխաներն անդունդից» («Children from the Abyss», ռուս․՝ «Дети из бездны») ֆիլմը, որի համար պարգևատրվել է Ռուսաստանի հրեական համայնքների ֆեդերացիայի «Տարվա մարդ» մրցանակով «Կինեմատոգրաֆիա» անվանակարգում (կինեմատոգրաֆիայում Հոլոքոստի թեմայի խորը արտացոլման համար)։

2004 թվականին թողարկվել է «Վարորդ Վերայի համար» դրաման։ Այն նվաճել է «Կինոտավր» փառատոնի «Ոսկե վարդ» գլխավոր մրցանակը, ինչպես նաև մրցանակներ լավագույն ռեժիսուրայի, լավագույն սցենարի և լավագույն պրոդյուսերական նախագծի համար։

Պավել Չուխրայը մասնակցել է «Ինչպես են հեռացել կուռքերը» (ռուս․՝ «Как уходили кумиры», 2005-2007) հեռուստասերիալի նկարահանումներին։

2007 թվականին կայացել է Նիկոլայ Գոգոլի «Խաղամոլները» (ռուս․՝ «Игроки») պիեսի հիման վրա նկարահանված «Ռուսական խաղ» (ռուս․՝ «Русская игра») ֆիլմի պրեմիերան։

2009 թվականին Պավել Չուխրայը Ալեքսանդր Մինդաձեի հետ միասին գրել է «Голова на плахе» սցենարը Պետրոս I-ի դրանիկ Ալեքսանդր Մենշիկովի մասին։

2010 թվականին Պավել Չուխրայը գրել է Սեմիպալատինսկում միջուկային ռումբի փորձարկումների մասին պատմող «Փորձարկում» կինոսցենարը և ձեռնամուխ եղել Ղազախստանում ֆիլմի նկարահանումներին։ Ֆիլմը նախատեսվել է որպես մասշտաբային բարդ բեմադրությամբ նախագիծ, սակայն միջոցների բացակայության պատճառով նկարահանումները դադարեցվել են։ Ավելի ուշ սցենարը վերաշարադրվել է և բեմադրվել Ալեքսանդր Կոտտի կողմից։ Պավել Չուխրայը հանել է իր անունը լուսագրերից որպես սցենարի հեղինակ։

2015 թվականին ռեժիսորը ձեռնամուխ է եղել «Սառը տանգո» (ռուս․՝ «Холодное танго») ֆիլմի ստեղծմանը (աշխատանքային անվանումը՝ «Օտարը»)։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել Սոչիի «Կինոտավր» XXVIII կինոփառատոնի բացմանը, որտեղ Պավել Չուխրայը պարգևատրվել է «Պատվի, արժանապատվության և կինեմատոգրաֆիային նվիրվածության համար» մրցանակով։

Պավել Չուխրայը բազմիցս հանդես է եկել որպես հեռուստահաղորդավար։ Տարբեր ժամանակներում վարել է կինոյին նվիրված հաղորդումներ՝ «Սերպանտին», «Կինոպանորամա», «Великая иллюзия»։

Ընտանիք 
 Առաջին կինը՝ Ելենա Չուխրայ (ծնվ.՝ 1946), դերասանուհի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Յուրի Եգերովի դուստրը,
 Դուստրը՝ Դարյա Չուխրայ (ծնվ.՝ 1968), сценарист, киновед.
 Երկրորդ կինը՝ Մարիա Զվերևա (Կոժինա, ծնվ.՝ 1950), կինոսցենարիստ, գրող Իլյա Զվերևի դուստրը,
 Դուստրը՝ Անաստասիա Չուխրայ (ծնվ.՝ 29 նոյեմբերի, 1976), հեռուստահաղորդավարուհի, լրագրող, Arzamas կրթական կայքի հիմնադիր։

Ֆիլմագրություն

Պարգևներ և կոչումներ 
 Պատվո շքանշան (8 օգոստոսի, 2012 թվական) – հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար
 Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (27 մարտի, 2006 թվական) – արվեստի բնագավառում ունեցած մեծ ավանդի համար
 Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (15 հունվարի, 1993 թվական),  արվեստի բնագավառում ունեցած ավանդի համար
 Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակ (1981),  կինոյում ժամանակակիցների կերպարների տաղանդավոր մարմնավորման և կատարողական բարձր վարպետության համար

Կինոմրցանակներ

«Գողը» ֆիլմի համար 
 Առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ անվանակարգում 
 Առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի լավագույն օտարալեզու խաղարկային ֆիլմ անվանակարգում
 Առաջադրվել է Եվրոպական կինոակադեմիայի մրցանակի լավագույն եվրոպական ֆիլմ անվանակարգում
 Վատիկանի մրցանակ «մարդասիրության համար»
 «Հանուն մարդասիրական պաթոսի» պատվավոր դիպլոմը Հռոմի «III հազարամյակ» կինոփառատոնում
 Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակ՝ Իտալիայի Հանրապետության Սենատի ոսկե մեդալ
 Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնի ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի (ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի) մրցանակ
 Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնի միջազգային երիտասարդական ժյուրիի մրցանակ
 Ռուսաստանի կինոակադեմիայի «Նիկա» մրցանակ լավագույն խաղարկային ֆիլմի համար
 Ռուսաստանի կինոակադեմիայի «Նիկա» մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար
 «Կինոշոկ»  կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար
 Մինսկի «Լիստապադ» միջազգային կինոփառատոնի կինեմատոգրաֆիստների ժյուրիի մրցանակ լավագույն ֆիլմի համար
 Տեղայնացնողների ժյուրիի մրցանակ «Կինոշոկ» կինոփառատոնում

«Անդունդի երեխաները։ Ընդհատված լռություն» ֆիլմի համար 
 Ռուսաստանի հրեական համայնքների ֆեդերացիայի «Տարվա մարդ» մրցանակ «Կինեմատոգրաֆիա» անվանակարգում (2003)

«Վարորդ Վերայի համար» ֆիլմի համար 
 Օնֆլյորի «Ռուսական կինոյի փառատոնի» գրան պրի  (Ֆրանսիա, 2004)
 «Կինոտավր» փառատոնի «Ոսկե վարդ» գրան պրի (2004)
 «Կինոտավր» փառատոնի հատուկ մրցանակ լավագույն ռեժիսորական աշխատանքի համար
 «Կինոտավր» փառատոնի մրցանակ լավագույն սցենարի համար
 «Կինոտավր» փառատոնի մրցանակ լավագույն պրոդյուսերական նախագծի համար (2004)
 Վիբորգի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» կինոփառատոնի «Վիբորգյան հաշիվ» գրան-պրի (2004)
 «Մոսկովյան Պեգաս» կինոփառատոնի «Մեծ Ոսկե Պեգաս» հանդիսատեսի համակրանքի մրցանակ
 Մինսկի «Լիստոպադ» կինոփառատոնի «Золото Лістапада» գրան պրի
 Մինսկի «Լիստոպադ» կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի  համար
 Առաջադրվել է «Ոսկե արծիվ» մրցանակի «Խաղարկային ֆիլմի լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում (2005)

«Ռուսական խաղ» ֆիլմի համար 
 Վիբորգի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» կինոփառատոնի «Վիբորգյան հաշիվ» մրցույթի «Մեծ ոսկե նավակ» գլխավոր մրցանակ (մրցանակը շնորհվում է հանդիսատեսի քվեարկության արդյունքում)
 Վիբորգի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» կինոփառատոնի խաղարկային կինոյի մրցույթի «Մեծ ոսկե նավակ» մրցանակ
 «Գրականություն և կինո» ռուսական կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար (Գատչինա, 2008)
 Մոսկվայի մշակույթի դեպարտամենտի մրցանակ «Մոսկովյան պրեմիերա» կինոփառատոնում (2007)

«РИКК-банк»-ի գովազդային հոլովակների համար 
 «Կաննի առյուծներ» գովազդի միջազգային փառատոնի «Արծաթե առյուծ» մրցանակ (1996)
 «Կաննի առյուծներ» գովազդի միջազգային փառատոնի «Բրոնզե առյուծ» մրցանակ

«Հիշեք ինձ այսպիսին» ֆիլմի համար 
 Տոկիոյի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ ռեժիսուրայի համար (1987)
 Չեխոսլովակիայի հեռուստաֆիլմերի փառատոնի «Զլատա Պրահա» գրան պրի (1987)
 Մանկական ժյուրիի մրցանակ XVII համամիութենական կինոփառատոնում (Կիև, 1984)

«Վանդակ դեղձանիկների համար» ֆիլմի համար 
 Կաննի կինոփառատոնի «Քննադատության շաբաթ» ծրագրի մասնակից (1983)
 Ուկրաինայի կենտրոնական կոմիտեի մրցանակ և դիպլոմ «Երիտասարդ մարդու բարոյական կայացման թեմայի տաղանդավոր լուծման համար»
 Չեխոսլովակիայի հեռուստաֆիլմերի փառատոնի «Զլատա Պրահա» գրան պրի (1987)

«Մարդիկ օվկիանոսում» ֆիլմի համար 
 Ա. Պ. Դովժենկոյի անվան ոսկե մեդալ (1981)
 XIV համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ (Վիլնյուս, 1981)
 Հատուկ մրցանակ երիտասարդ կինեմատոգրաֆիստների կինոփառատոնում (Մոսկվա, 1980)
 Երիտասարդ կինեմատոգրաֆիստների ֆիլմերի II համամիութենական շաբաթվա հատուկ դիտում (Մինսկ, 1981)

«Սառը տանգո» ֆիլմի համար 
 «ՏԷՖԻ-Հաղթանակի Տարեգիրք» մրցանակ «Հեռուստատեսային ֆիլմի/սերիալի լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում

Հասարակական ձեռքբերումներ 
 Կինոյի և հեռուստատեսության եվրոպական ակադեմիայի անդամ
 Կինեմատոգրաֆիական արվեստների ռուսական ակադեմիայի ռեժիսուրայի բաժնի ղեկավար
 «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայի վարչության անդամ

Հասարակական դիրքորոշում 
2014 թվականի մարտին ստորագրել է Կինոսոյուզի «Մենք ձեզ հետ ենք» ()նամակն ի պաշտպանություն ուկրաինական Եվրամայդանի և Ղրիմում ռուսական իշխանությունների քաղաքականության դեմ ուղղված դիմումը։ 2020 թվականի սեպտեմբերին ստորագրել է նամակ՝ ի պաշտպանություն Բելառուսում բողոքի ակցիաների։

Զանգվածային կինոդիտողի դեինտելեկտուալիզացիայի վճռական հակառակորդ է։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ռուս կինոռեժիսորներ
Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Ռուս սցենարիստներ
Խորհրդային սցենարիստներ
«Նիկա» մրցանակի դափնեկիրներ
ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամներ
21-րդ դարի կինոռեժիսորներ
Ռուսաստանի «Նիկա» կինեմատոգրաֆիական արվեստների ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Սցենարիստներ այբբենական կարգով
«Կինոտավրի» դափնեկիրներ