Հարիեթ

Հարիեթ (, ), կրիա, որը ճանաչվել է իբրև աշխահի ամենածեր կրիաներից մեկը։

Կենսագրություն 
Հարիեթ մականունով գալապագոսյան կրիան ծնվել է մոտավորապես 1830 թվականին Գալապագոսյան կղզիներից մեկում և մահացել է 2006 թվականի հունիսի 23-ին Ավստրալիայի կենդանաբանական այգում։

Ենթադրվում է, որ 1835 թվականին նրան և ևս երկու այդպիսի կրիայի Մեծ Բրիտանիա է տեղափոխել հայտնի բնախույզ և գիտնական Չարլզ Դարվինը։ Քանի որ այդ ժամանակ կենդանու չափերը չէին գերազանցում ամանի մեծությունը, ենթադրել են, որ նա հինգ-վեց տարեկան է։ Կենդանին արական սեռի էր և կոչվել է Հարրի։

1841 թվականին բոլոր երեք կենդանիներին տեղափոխել են Ավստրալիայի Բրիսբենի բուսաբանական այգի։

1952 թվականին Բրիսբենի բուսաբանական այգին փակվել է, և կրիային բաց են թողել ավստրալիական ափի արգելոց։ Այստեղ 1960 թվականին նրան ուսումնասիրել է կենդանաբանական այգու տնօրենը՝ Հավայան կղզիներից, և հաստատել, որ կենդանին իգական սեռի էր։ Որոշ ժամանակ անց կրիային տեղափոխել են Ավստրալիայի կենդանաբանական այգի։

Քանի որ կենդանու փաստաթղթերը կորել էին դեռևս 1920-ական թվականներին, կրիայի տարիքը վավերագրական ձևով անհնար էր ապացուցել։ Ընդ որում, 1992 թվականին անցկացվել է գենետիկական անալիզ, որն ապացուցել է, որ Հարիեթը ծնունդով Գալապագոսյան կղզիներից է և առնվազն 162 տարեկան։

2004 թվականին հանդիսավոր կերպով նշել են նրա 175-ամյակը։ Այդ ժամանակ կրիան 150 կգ էր, և նրա չափը նման էր փոքր ճաշասեղանի։

Հարիեթը մահացել է 2006 թվականի հունիսի 23-ին սրտային անբավարարությունից։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Der Schildkröten-Opa und die französische Revolution
 Harriet the tortoise dies
 Galapagos Island tortoise
 Harriet, The Galapagos Tortoise. Disclosing One and a Half Centuries of History. Reptilia Number 2, March / April 1998
 Australia Zoo — Harriet 

Հայտնի կենդանիներ
Կրիաներ