Քարտուշ

Հին եգիպտական ​​հիերոգլիֆներում քարտուշը երկարավուն կլորացված ուրվագիծ է, որի ներքևի հատվածը հորիզոնական գիծ է (ուղղահայաց տեղադրման համար) կամ կողքի վրա (քարտուշի հորիզոնական տեղադրման համար), ինչը ցույց է տալիս, որ դրանում գրված տեքստը թագավորական անուն է։

Պատմություն 
Հունի III դինաստիայի վերջին փարավոնը առաջին փարավոնն էր, որի անունը պարբերաբար կցվում էր քարտուշում, որի վրա պատկերված էր ներքևի մասում հանգույցով կապված պարան։ Քարտուշը գործի է դրվում Սնեֆերու փարավոնի օրոք 4-րդ դինաստիայի սկզբին։

Պատկերավորումներ 
Քարտուշին նախորդել է սերեխը։ Հին եգիպտական լեզվում քարտուշը շենու էր կոչվում և, ըստ էության,  մեծացված տարբերակն էր։ Դեմոտիկ գրություններում քարտուշը վերափոխվեց՝ դառնալով զույգ փակագծեր և ուղղահայաց գիծ։

Փարավոնների հինգ տիտղոսային անուններից քարտուշներով են շրջանակվել գահական անունը (պրենոմեն) և իրական անունը (նոմեն), որը տրվում էր ծնվելու ժամանակ։ Ուզուրպացիայի կամ «հիշողության անեծքի» () դեպքերում անուններն ու քարտուշները ջնջվում կամ փոխարինվում էին ուրիշներով։ Բարեբախտաբար պատմաբանների համար, նման գործելակերպը ենթարկվում է հետազոտության և վերծանման, մանրազնին վիմագրական վերլուծության շնորհիվ։

Երբեմն հմայագրեր էին պատրաստվում քարտուշների տեսքով, որոնք պատկերում էին փարավոնների անունները և տեղադրվում էին գերեզմաններում։ Եգիպտոսի պատմության որոշակի ժամանակահատվածներում այդպիսի հմայագրերի (ամուլետների) վրա անուններ չէին պատկերվում այն ​​վախի պատճառով, որ այն մարդը, ում անունը գրված էր քարտուշի վրա, իշխանություն կարող է ձեռք բերել անունը կրողի վրա։

Գիտության մեջ 

Ռոզետայի քարի վրայի Կլեոպատրա թագուհու քարտուշը ֆրանսիացի եգիպտագետ և լեզվաբան Ժան Ֆրանսուա Շամպոլյոնին օգնեց վերծանել հին եգիպտական ​​հիերոգլիֆները։

Այս նմուշները մեծ նշանակություն ունեն հնագետների համար այն առումով, որ նրանք կարողանում են այդ նմուշների միջոցով որոշել պահպանման ժամանակն ու պատկանելիությունը։

Տես նաև
Տամղա
Տուղրա

Ծանոթագրություններ 

Փարավոններ
Եգիպտոսի մշակույթ
Եգիպտոսի արվեստ