Վիրխինյա Վալեխո

Վիրխինյա Վալեխո Գարսիա (, ), կոլումբիացի բանաստեղծուհի, լրագրող, հեռուստատեսային ռեժիսոր, հաղորդավար, մեդիա անձնավորություն և բարձրաշխարհիկ տիկին։ 2010 թվականից քաղաքական ապաստան է ստացել ԱՄՆ-ում։

2006 թվականի հուլիսի 18-ին Թմրամիջոցների դեմ պայքարի վարչությունը նրան հատուկ չվերթով դուրս է բերել Կոլումբիայից՝ հանուն նրա անվտանգության և աղմկահարույց գործերով ԱՄՆ Արդարադատության նախարարության հետ համագործակցելու պայմանով, այն բանից հետո, երբ նա հրապարակայնորեն մեղադրել է Կոլումբիայի մի քանի նախագահների և քաղաքական գործիչների Կոլումբիայի առաջատար կոկաինային կարտելների հետ կապեր ունենալու մեջ։

2007 թվականին լույս է տեսել Վալեխոյի առաջին գիրքը՝ «Սիրել Պաբլոյին, ատել Էսկոբարին», որը Կոլումբիայի դատական համակարգին դրդել է վերաբացել 1985 թվականին Բոգոտայում Արդարադատության պալատի վրա գրոհելու և 1989 թվականին նախագահի թեկնածու Լուիս Կառլոս Գալանի սպանության գործերը։ Գիրքը թարգմանվել է 15 լեզուներով և էկրանավորվել 2018 թվականին։ Վալեխոն բնակվում է Մայամիում (Ֆլորիդա, ԱՄՆ)։ 2019 թվականից սկսել է աշխատել Actualidad RT միջազգային ալիքում։

Կենսագրություն

Ընտանիք և մանկություն    
Վիրխինյա Վալեխոն ծնվել է 1949 թվականի օգոստոսի 26-ին, Կարտագո քաղաքում (Վալլե դել Կաուկա, Կոլումբիա), իրենց ընտանիքի կալվածքից ոչ հեռու, ձեռնարկատեր Խուան Վալեխո Խարամիլոյի և Մարիա Գարսիա Ռիվերայի ընտանիքում։ Նրա հայրական կողմի տատիկը՝ Սոֆյա Խարամիլլո Արանգոն՝  Ալոնսո Խարամիլյո դե Անդրադե Չեսպեդես ի Գուսմանի, իսպանական  Էստրեմադուրայի ազնվականների ժառանգներից է։ Նրանց ընտանիքի մի քանի անդամներ եղել են նախարարներ, գրողներ և դեսպաններ։ Այսպես, նրա հայրական պապը՝ Էդուարդո Վալեխո Վարելան, եղել է էկոնոմիկայի նախարար (1930), պապի ազգական Ալեխանդրո Վալեխո Վարելան եղել է գրող և Խորխե Էլյեսեր Գայտանի մտերիմ ընկերը, իսկ նրա պապի մյուս ազգականը՝ Խայմե Խարամիլո Արանգոն եղել է կրթության նախարար (1934), դեսպան մի քանի եվրոպական երկրներում և Անգլո-կոլումբական դպրոցի համահիմնադիրը։ 

1950 թվականին երիտասարդ ընտանիքը վերադարձել է Բոգոտա, որտեղ ծնվել են նրա եղբայրներն ու քույրերը՝ Ֆելիպեն (ծնված՝ 1951), Անտոնիոն (1955-2012) և Սոֆյան (ծնված՝ 1957)։ Վիրխինյան հաճախել է նախագահ Կառլոս Լերաս Ռեստրեպոյի քրոջ և ընտանիքի մտերիմ՝ Էլվիրա Լերաս Ռեստրեպոյի մանկապարտեզը, սովորել է Անգլո-Կոլումբիական դպրոցում։

Կարիերայի սկիզբ և ամուսնություն   
1967-1968 թվականներին Վալեխոն աշխատել է որպես անգլերենի ուսուցիչ Բոգոտայի Կոլումբա ամերիկյան կենտրոնում, իսկ 1969 թվականին՝ Bancodel Comercio բանկի վարչությունում։ Նույն թվականին ամուսնացել է Borrero Zamoranoy Giovanelli-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն Ֆերնանդո Բորերո Կայսեդոյի հետ, բայց 1971 թվականին նրանք ամուսնալուծվել են։ 1972 թվականին Cervecería Andina-ում հասարակայնության հետ կապերի տնօրենի պաշտոնավարման ընթացքում նա հրավեր է ստացել մասնակցելու հեռուստատեսային ծրագրի ստեղծմանը, որը ղեկավարել են Կառլոս Լեմոս Սիմմոնդսը և Անիբալ Ֆերնանդես դե Սոտոն։ 

1978 թվականին ամուսնացել է արգենտինական հեռուստատեսության, թատրոնի և կինոյի ռեժիսոր Դեյվիդ Սթիվելի հետ, ով ղեկավարել է «Clan Stivel»-ը։ 1981 թվականին զույգն ամուսնալուծվել է։

Կարիերան ԶԼՄ-ներում  
Մինչև 1998 թվականը Կոլումբիայում գործել է ընդամենը երեք պետական հեռուստաալիք՝ երկու կոմերցիոն և մեկ պաշտոնական։ «Inravisión» պաշտոնական հեռարձակողը վարձակալությամբ տարածք է տրամադրել անկախ հեռուստաարտադրական ընկերություններին, որոնք հայտնի են եղել որպես պոգրամադորասներ, որոնցից շատերը պատկանել են հայտնի լրագրողների կամ նախագահական ընտանիքներին։ Հենց այդ պատճառով էլ, Վալեխոն կարողացել է միաժամանակ աշխատել որպես լրատվական հաղորդավար և վարել այլ ծրագրեր։

1970-ական թվականներ   
1972-1975 թվականներին Վալեխոն վարել է «¡Oiga Colombia, Revista del Sábado!» հաղորդումը, որը ղեկավարել են Կառլոս Լեմոս Սիմմոնդսը և Ֆերնանդես դե Սոտոն։ 1973-1975 թվականներին վարել է "Éxitos 73", "Éxitos 74" և ""Éxitos 75" հեռուստատեսային երաժշտական շոուները, որոնք հեռարձակվել են նախագահ Խուլիո Սեզար Տուրբեի ընտանեկան ծրագրերի «THOY» պրոդյուսերական ընկերության կողմից։

1973 թվականին Վալեխոն աշխատել է որպես թղթակից «TV Sucesos-A3» լրատվական ծրագրում, որը հեռարձակվել է Ալբերտո Ակոստայի կողմից, 1975-1977 թվականներին եղել է միջազգային բաժնի խմբագիրը։ 1970-ականների սկզբին և կեսերին Վալեխոն վարել է նաև  այլ հեռուստահաղորդումներ, ինչպիսիք են TV Crucigrama վիկտորինային շոուն, խոհարարական շոու շեֆ խոհարար Սեգունդո Կաբեզասի հետ և հաղորդում երեխաների համար։

1978 թվականի հունվարին Վալեխոն դարձել է Noticiero 24 Horas հաղորդաշարի հաղորդավարը, որը եթեր է հեռարձակվել երեկոյան 19:00-ին (ռեժիսորներ՝ Մաուրիսիո Գոմես և Սերխիո Արբոլեդա)։ Մարտին Թայվանի կառավարությունը նրան հրավիրել է նախագահ Ցզյան Ցզինգուոյի երդմնակալությանը։ Նույն թվականին ընտրվել է Կոլումբիայի հեռարձակողների ասոցիացիայի (իսպ.՝ Asociación Colombiana de Locutores ) տնօրենների խորհրդի փոխնախագահ։ 1978, 1979 և 1980 թվականներին Վալեխոն ստացել է Ժամանցային լրագրողների ասոցիացիայի լավագույն հեռուստահաղորդավարի մրցանակը (իսպաներեն՝ Asociación de Periodistas del Espectáculo)։ 1979 թվականին Վալեխոն նկարահանվել է Գուստավո Նիետո Ռոայի «Կոլումբիական կապ» ֆիլմում։ Նոյեմբերին նա հայտնվել է Town & Country ամսագրում, որտեղ բացել է  «Էլդորադոյի գեղեցիկ կանայք» բաժինը։ 1979-1980 թվականներին վարել է «¡Cuidadoconlas Mujeres!» հաղորդումը, որը հեռարձակվել է RTI Producciones-ի կողմից՝ Դեյվիդ Սթիվելի ղեկավարությամբ։

1980-ական թվականներ 
1981 թվականին Վալեխոն լրագրող Մարգո Ռիչիի հետ հիմնել է իր սեփական TVImpacto պրոգրամմադորոն։ Նույն տարում Իսրայելի կառավարությունը նրանց հրավիրել է Սուրբ Երկրի մասին հատուկ ծրագիր նկարահանելու։

1980-1982 թվականներին Վալեխոն աշխատել է Caracol ռադիոյում։ Վալեխոն միակ լրագրողն է եղել, որն ուղարկվել է Կոլումբիայի ԶԼՄ-ների կողմից Լոնդոն՝ լուսաբանելու Ուելսի արքայազնի և լեդի Դիանա Սպենսերի հարսանիքը 1981 թվականի հուլիսի 29-ին։ Վալեխոյի «Caracol»-ի հեռարձակումը տևել է երեք ժամ։ Նույն ռադիոկայանի համար մինչև 1985 թվականը նա լուսաբանել է «Միսս Կոլումբիա» մրցույթը։

1981 թվականից մինչև 1983 թվականը Վալեխոն թողարկել է իր սեփական «¡AlAtaque!» հաղորդումը։ Նա դարձել է առաջին հեռուստալրագրողը, ով հարցազրույց է վերցրել Պաբլո Էսկոբարից։ Հարցազրույցը կազմակերպվել է 1983 թվականի հունվարին Մեդելյինի աղբավայրում։ Դրա ընթացքում Էսկոբարը խոսել է իր և իր գործընկերների կողմից նախաձեռնված «Մեդելյինը առանց ետնախորշերի» () բարեգործական նախագծի մասին։ Այդ հարցազրույցը Էսկոբարին ազգային համբավ է բերել։

1983-1984 թվականներին վարել է «HoyporHoy, MagazíndelLunes» հաղորդումը երեկոյան 7-ին։ 1984 թվականին Վալեխոն դարձել է կանացի զուգագուլպաների հայտնի ապրանքանիշի՝ «Medias DiLido» պաշտոնական գովազդային դեմքը՝ նկարահանվելով նրանց գովազդներում Վենետիկում (Իտալիա), այնուհետև Ռիո դե Ժանեյրոյում, Սան Խուանում և Կարթագենում։ 1983-1984 թվականներին վարել է «El Showdelas Estrellas» երաժշտական շոուն, որի ռեժիսորն է Խորխե Բարոնը։ 1984 թվականին դարձել է Grupo Radial Colombiano-ի միջազգային բաժնի խմբագիրը (ռադիոընկերություն, որը հիմնադրվել է Կալի թմրակարտելի կողմից), որը ղեկավարել է Կառլոս Լեմոս Սիմմոնդսը։ 1985 թվականին Վալեխոն դարձել է Telediario լրատվական ծրագրի հաղորդավարը, որը թողարկել է Արտուրո Աբելլան։

1985 թվականին նա հայտնվել է  Harper's Bazaar և Cosmopolitan ամսագրերի շապիկներին։ Բացի այդ, «Elenco», «El Tiempo» ամսագիրը նրան անվանել է «դարաշրջանի խորհրդանիշ»։ 1988 թվականին Գերմանիայի կառավարության կողմից ստացել է կրթաթոշակ՝ Բեռլինում Ժուռնալիստիկայի միջազգային ինստիտուտում բիզնես լրագրություն սովորելու համար։

1990-ական թվականներից մինչ մեր օրեր   
1991 թվականին Վալեխոն վերադարձել է Կոլումբիա Caracol Televisión ալիքի Sombradetu Sombra օպերայում նկարահանվելու։ 1992 թվականին նա ներկայացրել է ռեժիսոր Մանուել Պրադոյի «Անհամեդտը» (իսպաներեն ¡Indiscretísimo!) ֆիլմը։ 1992-1994 թվականներին Վալեխոն աշխատել է Todelar ռադիոկայանում։ 1994 թվականի հոկտեմբերին նա ավարտել է իր կարիերան կոլումբիական լրատվամիջոցներում՝ բացելով ԱՄՆ-ում գործող բազմաստիճան ընկերության հարավամերիկյան մասնաճյուղը։

2009-2010 թվականներին աշխատել է որպես տեսաբան վենեսուելական «6to Poder թերթում, որը գլխավորում էր ընդդիմադիր լրագրող Լեոսենիս Գարսիան, սակայն տեղի նախագահ Ուգո Չավեսը փակել է հրատարակությունը և բանտարկել դրա տնօրենին։

2019 թվականին Վալեխոն աշխատել է «RT Español» կամ «RT Actualidad» հեռուստաալիքում։ Նրա Sueños y pesadillas ծրագիրը նվիրված է եղել Միացյալ Նահանգների հրատապ խնդիրներին, հատկապես նրա լատինաամերիկյան համայնքներում, ինչպիսիք են կենսամակարդակի խզումը ամենահարուստների, միջին խավի և աղքատների միջև, անօրինական ներգաղթը, գենդերային խտրականությունը, մարդկանց թրաֆիքինգը, թմրանյութերի համաճարակը կամ առողջապահական ծախսերի բարձր մակարդակը։

Մեկնումը և ապաստան ԱՄՆ-ում

Մեկնումը Կոլումբիայից 
2006 թվականի հուլիսի սկզբին Վալեխոն ցուցմունք է տվել Ալբերտո Սանտոֆիմիոյի գործով, ով եղել է Կոլումբիայի արդարադատության նախկին նախարարը և Պաբլո Էսկոբարի գործընկերը՝ Մեդելյինյան կոկաինի կարտելի ղեկավարը և նրա սիրեկանը 1983-1987 թվականներին։ Սանտոֆիմիոն կանգնել է դատարանի առաջ՝ 1989 թվականի օգոստոսի 18-ին Պաբլո Էսկոբարի կողմից սպանված երկրի նախագահի թեկնածու Լուիս Կառլոս Գալանի դեմ մահափորձ կազմակերպելու մեղադրանքով։ Մեկ շաբաթ անց դատախազ Էդգարդո Խոսե Մայա Վիլյազոնը գործը փակել է «հանցակազմի բացակայության պատճառով»։ Գալանի բոլոր մարդասպանները և Սանտոֆիմիոյի դեմ մի քանի հիմնական վկաներ սպանվել են, ուստի Վալեխոն կապ է հաստատել Բոգոտայում ամերիկյան դեսպանատան հետ և խնդրել ամերիկյան կառավարությանը փրկել իր կյանքը՝ Պաբլո Էսկոբարի համախոհների և Խիլբերտո և Միգել Ռոդրիգես եղբայրների, Պաբլո Էսկոբարի երդվյալ թշնամի, Կալի նարկոկարտելի ներկայացուցիչ Օրեխուելայի մասին տեղեկություններ հաղորդելու դիմաց։ Եղբայրները Կոլումբիայի նախագահ Ալվարո Ուրիբեիհրամանով արտահանձնվեցին Միացյալ Նահանգներ, իսկ դատավարությունը պետք է սկսվեր Մայամիում մի քանի շաբաթից։

Վալեխոյի թռիչքը Միացյալ Նահանգներ նորություն է եղել ամբողջ աշխարհում, և կոլումբիական RCN հեռուստաալիքը ցուցադրել է տնային տեսահոլովակը, որը նա ձայնագրել է իր մեկնելուց առաջ, ըստ որի՝ այն դիտել է 14 միլիոն մարդ՝ գրավելով երկրում ավելի մեծ լսարան, քան հուլիսի 9-ին կայացած ՖԻՖԱ-ի 2006 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչը։ Վեց շաբաթ անց Միգելը և Խիլբերտո Ռոդրիգես Օրեխուելան խոստովանել են իրենց մեղքը, դատապարտվել են 30 տարվա ազատազրկման, իսկ ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը նրանցից առգրավել է 2,1 միլիարդ դոլարի ակտիվներ՝ առանց լրացուցիչ դատարան դիմելու։

«Սիրել Պաբլոյին, ատել Էսկոբարին»  
2007 թվականին Վալեխոն հրատարակել է «Սիրել Պաբլոյին, ատել Էսկոբարին» (), որտեղ, ի թիվս այլ բաների, նա նկարագրել է իր ռոմանտիկ հարաբերությունները Պաբլո Էսկոբարի հետ, 1982-1987 թվականներին Կոլումբիայում ապստամբական կազմակերպությունների ստեղծումը, կոկաինի արտադրության պայթյունավտանգ աճի պատճառները, «Մահ առևանգիչներին» (), կիսառազմական խմբերի ի հայտ գալու պատմությունը, «Արտահանձնման  ենթարկվածները» () և Կոլումբիայի միացյալ ինքնապաշտպանական ուժերը, Մեդելյինի և Կալիի կարտելների կապերը Կարիբյան ավազանի բռնապետների և Կոլումբիայի նախագահներ Ալֆոնսո Լոպես Միխելսենի, Էռնեստո Սամպերի և Ալվարո Ուրիբեի միջև, Արդարադատության պալատի գրոհը Բոգոտայում 1985 թվականին, Էսկոբարի հարաբերությունները ծայրահեղ ձախ և ծայրահեղ աջ ապստամբական խմբերի հետ, 1988-1993 թվականների թմրանյութերի ահաբեկչության դարաշրջանի սարսափները, նրա նախկին սիրեկանի որսը և նրա մահը 1993 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։ Հուշագրությունը դարձել է իսպաներեն թիվ մեկ բեսթսելլերը ինչպես Կոլումբիայում, այնպես էլ Միացյալ Նահանգներում։

Քաղաքական ապաստան    
2006 թվականին ԱՄՆ ժամանելուն պես Վալեխոն քաղաքական ապաստան է խնդրել։ Նա կասկածել է, որ եթե վերադառնա Կոլումբիա, իրեն կսպանեն, ինչպես նաև Ալբերտո Սանտոֆիմիոյի դեմ և Կալի կարտելի առաջնորդների դեմ գործով մի քանի վկաների։ Նրան քաղաքական ապաստան տրամադրելու համար Պետդեպարտամենտը և Մայամիի ներգաղթի դատարանը քննեցին Վալեխոյի կյանքը և չկարողացան գտնել նրա դեմ հետապնդման որևէ հատկանիշ, միայն հարյուրավոր սպառնալիքներ Կոլումբիայի կառավարության անդամների կողմի, փոխնախագահ Ֆրանցիսկո Սանտոս Կալդերոնի և պաշտպանության նախարար  Խուան Մանուել Սանտոսսի ընտանիքներին պատկանող կամ նրանց կողմից վերահսկվող ԶԼՄ-ների, ինչպես նաև «Սև արծիվներ» ռազմականացված ջոկատի  կողմից։ 

2010 թվականի մայիսի 3-ին Միացյալ Նահանգները Վալեխոյին քաղաքական ապաստան է տրամադրել՝ համաձայն Խոշտանգումների դեմ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի։ Նա դա ստացել է Կոլումբիայում ազդեցիկ քաղաքական գործիչների հետ կապված իր քաղաքական դիրքի պատճառով, աղմկահարույց քրեական գործերով իր ցուցմունքների պատճառով, ծանր ավտովթարի պատճառով, որի ժամանակ նա հայտնվել է Մայամիում Կոլումբիայի հյուպատոսությունում ցուցմունք տալու ճանապարհին, ինչպես նաև նրա հասցեին հազարավոր սպառնալիքների պատճառով, որոնք տեղադրված են եղել համացանցում։

Վալեխոյի ցուցմունքներ

Արդարադատության պալատի գրոհը Բոգոտայում  
2008 թվականի հուլիսին Կոլումբիայի կառավարությունը կարգադրել է Վալեխոյին ցուցմունք տալ Բոգոտայում Արդարադատության պալատի վրա հարձակման վերաբացված գործով (1985 թվականի նոյեմբերի 6 և 7), որը խլել է ավելի քան 100 մարդու կյանք, այդ թվում՝ 11 Գերագույն։ Դատարանի դատավորներ, M-19 ապստամբներ, կառավարական գործակալներ և տասնյակ անզեն քաղաքացիական անձինք։ Մայամիում Կոլումբիայի հյուպատոսությունում Կոլումբիայի գլխավոր դատախազի կողմից ուղարկված դատախազը խնդրել է Վալեխոյին հաստատել «Պալատը կրակի մեջ» գլխում իր հուշերում նկարագրված տեղեկությունները։ Հաջորդ հինգ ժամվա ընթացքում նա խոսել է այդ ողբերգության բոլոր մասնակիցների դերի մասին, մասնավորապես, նշելով, որ «թեև M-19-ը և Մեդելյինի կարտելը պատասխանատվություն են կրել հարձակման համար, կոտորածի համար պատասխանատվություն են կրում նաև զինվորականները»։ Լրագրողը նաև մատնանշել է նախագահ Բելիսարիո Բետանկուրի անգործությունը՝ «M-19-ի ապստամբ հրամանատարները պատանդ են վերցրել դատավորներին, որպեսզի ստիպեն կառավարությանը լսել նրանց պահանջները, այդ թվում ԱՄՆ-ի հետ արտահանձնման պայմանագրի չեղարկումը։ Բայց Նախագահ Բետանկուրը հրաժարվել է պատասխանել Գերագույն դատարանի նախագահ, մագիստրատ Ալֆոնսո Ռեյես Էչանդիայի զանգերին՝ խնդրելով նրանց կյանքի համար, այլ փոխարենը նա թույլ էր տվել բանակին և ոստիկանությանը ռմբակոծել շենքը, որտեղ 400 մարդ կար»։ Իր երդվյալ ցուցմունքում Վալեխոն պատմել է այն, ինչ ասել է Պաբլո Էսկոբարը հաջորդ տարի՝ իրենից 10 ամիս բաժանվելուց հետո․ «Հրդեհից հետո կալանավորված մարդկանցից, շատերը երրորդ աստիճանի այրվածքներով, ուղարկվել են զինվորական կայազորներ, որտեղ նրանց խոշտանգել են, իսկ կանայք ենթարկվել են խմբակային բռնաբարության՝ ապստամբների այլ հրամանատարների թաքստոցների մասին իմանալու համար։ «Այն գումարը, որը ես վճարել եմ նրանց՝ փաստաթղթերս գողանալու համար, մինչև դատարանը որոշում կկայացներ մեր արտահանձնման մասին, այնուհետև նրանք սպանվեցին, իսկ նրանց մնացորդները անհետացել են չհանգած կրի և ծծմբաթթվի պարունակությամբ տարաների մեջ»։ Գլխի վերջում Վալեխոն ամփոփել էր այդ ողբերգական իրադարձությունները՝ «Այդ հրդեհը Կոլումբիայի արդարադատության համակարգի հոլոքոստն էր՝ քաղաքական էլիտայի, ավանդական կուսակցությունների և Էսկոբարի գլխավորած «Արտահանձնվածների» հաղթանակով»։

Արդարադատության պալատի գրոհից 25 տարի անց՝ 2010 թվականի հունիսի 9-ին, դատավոր Մարիա Ստելլա Ջարան բանակի գնդապետ Ալֆոնսո Պլազասին դատապարտել է 30 տարվա ազատազրկման՝ կալանավորների հարկադիր անհետացման համար։ Նախագահ Ուրիբեն հանդես է եկել հեռուստատեսությամբ՝ քննադատելով դատավճիռը և առաջարկել իր պաշտպանությունը զինվորականներին։ Մեկ շաբաթ անց դատավոր Հարեն ստիպված է եղել փախչել Կոլումբիայից։

Գալանի սպանության գործ 
2009 թվականի հուլիսին Վալեխոն ցուցմունք է տվել Կոլումբիայի նախագահի թեկնածու Լուիս Կառլոս Գալանի սպանության վերաբացված գործով, որը տեղի է ունեցել 1989 թվականի օգոստոսի 18-ին։ Նա պնդել է, որ Ալբերտո Սանտոֆիմիոն եղել է քաղաքական գործչի դեմ փորձի հիմնական նախաձեռնողը։ Նա պատմել է, թե ինչպես 1984 և 1985 թվականներին Ալբերտո Սանտոֆիմիոն իր ներկայությամբ բազմիցս խնդրել է Պաբլո Էսկոբարին «...վերացնել սենատոր Գալանին, նախքան նրա նախագահ դառնալը և արտահանձնել նրան»։

18 տարվա ձգձգումից և բողոքարկումից հետո 2007 թվականին Ալբերտո Սանտոֆիմիոն դատապարտվել է 24 տարվա ազատազրկման՝ Պաբլո Էսկոբարի հետ Լուիս Կառլոս Գալանի սպանության մեջ դավադրության համար։

Կերպարը մասսայական մշակույթում      
Վիրխինյա Վալեխոյի և Պաբլո Էսկոբարի ռոմանտիկ հարաբերությունները հիմք են հանդիսացել բազմաթիվ սերիալների և ֆիլմերի համար, որոնք հեռարձակվել են Միացյալ Նահանգներում և շատ այլ երկրներում։ Դրանք բոլորը պարունակել են զգալի քանակությամբ գեղարվեստական գրականություն և արտադրվել են միլիարդատերերին պատկանող երկու կոլումբիական հեռուստատեսային ցանցերի կողմից, որոնց մասին Վալեխոն հիշատակել է իր «Սիրել Պաբլոյին, ատել Էսկոբարին» հուշերում, կամ նախագահ Խուան Մանուել Սանտոսի զարմիկի համահեղինակությամբ, որին Վալեխոն բազմիցս մեղադրել է կոռուպցիայի մեջ իր գրքում, սյունակներում և հարցազրույցներում։ Էսկոբարի կերպարին սենսացիոնիզմ տալու համար սցենարիստները հորինել են իրադարձություններ, անտեսել նախագահական կոռուպցիայի փաստերը և Վալեխոյին ներկայացրել նսեմացնող կամ վատ լույսի ներքո։

Հեռուստատեսություն  
«El Capo» (2009) սերիալն արտադրվել է կոլումբիական RCN ալիքի կողմից, որը պատկանում է Կառլոս Արդիլա Լյուլեի ընտանիքին, պրոդյուսավորվել է FoxTelecolombia-ի կողմից և հեռարձակվել Միացյալ Նահանգներում UniMas-ի կողմից 2010 թվականին։ Կոլումբիացի դերասանուհի Մարսելա Մարը խաղացել է միջին խավի թղթակցի դեր, որը սիրահարված է թմրաբարոնին։

2012 թվականի Caracol Televisión հեռուստաալիքի «Pablo Escobar, The Drug Lord» սերիալում, որը պատկանել է Խուլիո Մարիո Սանտո Դոմինգոյի ընտանիքին, միամիտ և բութ հեռուստահաղորդավարուհի Ռեժինա Պարեխոյի դերը խաղացել է կոլումբիացի դերասանուհի Էնջի Սեպեդան։

2015 թվականի «Netflix» ալիքի «Նարկո» սերիալում, որը նկարահանվել է կոլումբիական «Dynamo»-ի հետ համատեղ, որի ռեժիսորն է նախագահ Խուան Մանուել Սանտոս Կալդերոնի զարմիկը, ով նախագահական պալատում հանդիպել է սցենարիստների հետ, անբարեխիղճ լրագրող և Էսկոբարի քաղաքական հավակնությունների գլխավոր ջատագով Վալերիա Վելեսի դերը կատարել է մեքսիկացի դերասանուհի Սթեֆանի Սիգմանը։

Կինեմատոգրաֆիա  
Ֆերնանդո Լեոն դե Արանոայի «Էսկոբար» ֆիլմում Վալեխոյի դերը կատարել է իսպանացի դերասանուհի Պենելոպե Կրուսը, իսկ Էսկոբարինը՝ նրա ամուսին Խավիեր Բարդեմը։ Ժապավենը արտադրվել է Նևադայի Millennium-ի կողմից և հովանավորվել է Կոլումբիայի կառավարության կողմից։ Ֆիլմը ներկայացվել է Վենետիկի 74-րդ կինոփառատոնին, որը տեղի է ունեցել 2017 թվականի օգոստոսի 30-ից սեպտեմբերի 9-ը։ Այդ դերերի համար Քրուզը և Բարդեմը առաջադրվել են 2018 թվականի «Գոյա» մրցանակին։

Rotten Tomatoes-ը ֆիլմին տվել է 2,5 աստղ։ Շատերի կողմից քննադատության ենթարկված իսպանացի առաջատար դերասանների վատ անգլերեն առոգանության համար, ֆիլմը բնութագրվել է որպես «անլուրջ» և որպես «վատ սերիալ լեգենդար հանցագործի մասին»։ Թեև ֆիլմի հիմքում ընկած է Վալեխոյի բեսթսելլերը, ռեժիսորը և համապրոդյուսերները ֆիլմում ներկայացրել են բազմաթիվ գեղարվեստական տեսարաններ և կերպարներ, ինչպիսիք են NSA գործակալը կամ պլաստիկ վիրաբույժի նախկին ամուսինը, որը երբեք գոյություն չի ունեցել։ Իրականում Էսկոբարն ու Վալեխոն 32 տարեկան էին, երբ նրանք ծանոթացան 1982 թվականին, և նա երբեք չի հանդիպել Նարկոտիկների դեմ պայքարի վարչության որևէ աշխատակցի հետ մինչև 2006 թվականին նրա Մայամի թռչելը։ Վալեխոն երբեք չէր հեռացվել աշխատանքից, նրան չէր փոխարինել ավելի երիտասարդ հաղորդավարուհի, նրա տնօրեններին կամ որևէ մեկին չէին սպառնացել։ Նա չի ապրել Կոլումբիայում Էսկոբարի ռմբակոծությունների և առևանգումների ժամանակ և երբեք չի այցելել նրան Լա Կատեդրալ բանտում։ Փաստորեն, Վալեխոն դադարեցրել էր իր հարաբերությունները Էսկոբարի հետ 1987 թվականին, այլևս չտեսնելով նրան և հաջորդ տարիներին ապրել է Գերմանիայում։ 

Լրագրողները, ովքեր աշխատել են Վալեխոյի հետ Կոլումբիայում, չեն կարողացել հասկանալ, թե ինչու Քրուզը ամբողջովին փոխել է իր պատմությունը՝ ստոր կերպով պատկերելով նկարի հիմքում ընկած հուշերի հեղինակին։ Հարցազրույցներից մեկում Բարդեմը բացատրել է, որ «Կոլումբիական ժողովուրդը խնդրել է իրեն չզարդարել Էսկոբարի կերպարը»։ Վալեխոն դա բացատրել է նրանով, որ ֆիլմում իր զրպարտչական կերպարի պատճառը ոչ միայն Կոլումբիայի կառավարության անդամների և Սանտոս ընտանիքի անդամներին ուղղված մեղադրանքներն են, այլ նաև միլիոնավոր դոլարների գումարը, որը հեռուստատեսությունն ու պրոդյուսերները ստացել են Խուան Մանուել Սանտոս Կալդերոնի կառավարությունից շնորհիվ կինոյի մասին օրենքի, որը նա ընդունել է 2012 թվականին՝ Կոլումբիան որպես զբոսաշրջային ուղղություն գովազդելու նպատակով։                  

Լատինական Ամերիկայում, ներառյալ Կոլումբիայում, ֆիլմը ցուցադրվել է «Էսկոբարի դավաճանությունը» վերնագրով, հավանաբար Լեոն դե Արանոայի նկարի մտացածին պատմությունը հեռու պահելու համար Վալեխոյի վկայություններից, որոնք նկարագրված են «Սիրել Պաբլոյին, ատել Էսկոբարին» գրքում։

Ծանոթագրություններ 

Կոլումբիացի կին լրագրողներ
Կոլումբիացի կին գրողներ
Փախստականներ
Կոլումբիացի դերասանուհիներ
Կոլումբիացի կանայք
Կին հեռուստալրագրողներ