Վայտիմ

Վայտիմ () կամ գյոմա() մահացածներին ողբալու ալբանական ծես, ինչպես նաև` դրա հետ կապված ֆոլկլորի ժանր։

Հարավային Ալբանիայում 
Հարավային Ալբանիայում ավանդաբար ողբին մասնակցում են միայն կանայք, որոնցից մեկը երգեցիկ տոնով բանաստեղծական տեքստ է ասում` խնդրելով մեռյալին հարություն առնել և հիշեցնում է այն ամենի մասին, ինչը հանգուցյալն ուներ, ինքը թանկ էր նրա համար, իսկ երգչախումբը նրա հետևից կրկնում է կրկներգը։ Նախկինում ապահովված ընտանիքները վարձում էին պրոֆեսիոնալ ողբասացների։ 1670 թվականին օսմանցի ճանապարհորդ Էվլիյա Չելեբին, այցելելով Գիրոկաստրա, այդպիսի ծեսի ականատես է դարձել։

Վայտիմի հատուկ տեսակ է սգերգով լացը (), որը ալբանական ժողովրդական իզոպոլիֆոնիկ երգի տեսակ է և բնորոշ է նախ և առաջ Լաբերիային։

Հյուսիսային Ալբանիայում 
Gjâma e Burrave (ալբաներենից` Տղամարդու թաղման երգ), բնորոշ է Հյուսիսային Ալբանիային (նախ և առաջ` Շկոդերի գավառին) և Կոսովոյի որոշ շրջաններին, կատարվում է միայն տղամարդկանց կողմից և միայն տղամարդկանց համար ողբալիս։ Չեռնոգորիայի ալբանցիներն իրենք չեն մասնակցում ծեսին, այլ ողբասացներ () են վարձում Հյուսիսային Ալբանիայից։ Այդ ծեսին մասնակցում է նվազագույն տասը մարդ։ Նրանք կուրծք են ծեծում ու ճանկռում իրենց դեմքերը, կրկնելով. «» (Ա՜խ, ինչ դժբախտ եմ ես, ա՜խ իմ որդի/զարմիկ/ընկեր)։

Gjâma e Burrave-ի ծագումը կապում են 1468 թվականին Սկանդերբեգի մահվան հետ։ Այս վարկածը հիմնված է Մարին Բարլետիի պատումի վրա առ այն, որ Լեկա Դուկաջինին պոկում էր իր մազերն ու մորուքը` ի նշան ազգային հերոսի մահվան ողբի։

Gjâma e Burrave-ի ավանդույթն առավել տարածված է կաթոլիկ ալբանացիների, քան թե` մուսուլմանների շրջանում, քանի որ ըստ իսլամի տղամարդկանց արգելված է ողբալ մահացածներին։

Կոմունիստական ռեժիմի ժամանակ ծեսն արգելված էր, իսկ 1990 թվականից հետո այն վերածնվել է։

Մահացածներին ողբալու ավանդույթը հիշատակվում է առաջնագծի մարտիկների ալբանական երգերում։

Ծանոթագրություններ