Նագիբանյա նկարիչների գաղութ

Նագիբանյա նկարիչների գաղութ (hu Nagybányai művésztelep), արվեստի գաղութ Նագիբանյա քաղաքում, քաղաք Արևելյան Հունգարիայում, որը Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո մտավ Ռումինիայի կազմի մեջ և կոչվեց Բայա Մարե։ Գաղութը սկզբում եղել է ամառային հանգստավայր նկարիչների համար, որոնք հիմնականում Սիմոն Հոլոսիի սզաբադիսկոլա (Ազատ դպրոց) նկարիչներն էին Մյունխենից։ Սկզնական խումբը կենտրոնացած էր բացօդյա` պլենէրային գեղանկարչության վրա։

Պատմություն 
Հոլլոսիի գաղափարն էր փոքրիկ քաղաքում ամառային դպրոց ունենալ։ Նկարիչների գաղութի հիմնադրմանը մասնակցել են նկարիչներ Կարոլի Ֆերենցին, Բելա Իվանի-Գրյունվալդը, Իսթվան Ռետին և Յանոշ Թորման։ Գաղութը գրավել է բազմաթիվ արվեստագետների Հունգարիայից, ովքեր հետաքրքրված էին Նագիբանիայի լուսավոր միջավայրում Հոլոսիի կողմից ուսուցանվող բացօդյա կամ պլեներ (Plein-Air) ոճով գեղանկարչությամբ։ Գաղութն իր առաջին ցուցահանդեսն անցկացրել է 1897 թվականին Մյուչառնոկում։ Այն լավ ընդունվեց որոշ քննադատների կողմից՝ որպես եվրոպական գեղանկարչության նոր ոճն արտացոլող և այլ քննադատների կողմից ծաղրի ենթարկվեց։ Իր գոյության ընթացքում ուսուցիչները և ուսանողները աշխատել են նոր ձևավորվող ոճերում, ինչպիսիք են էքսպրեսիոնիզմը, ֆովիզմը, կուբիզմը և սիմվոլիզմը։ Որոշ ոճեր ընդունվեցին, իսկ որոշները մերժվեցին, տարբեր արվեստագետների հավատարմության հետ միասին։

Հոլոսիի ազդեցությունը գաղությում նվազեց և գերակշիռ դարձավ Կարոլի Ֆերենցիի ոճը։ Հոլոսին մոտ 1901 թվականին մեկնեց Հունգարիայի թագավորություն (այժմ՝ արևմտյան Ուկրաինա) Տեկսյո քաղաքում բացելու ևս մեկ դպրոց։ Նագիբանիայի գաղութը շարունակվեց մնացած չորս հիմնադիրների կառավարման ներքո և վերանվանվեց Ինգենես ֆեշտոիշկոլա (Ազատ նկարչական դպրոց)։ 1910 թվականին հիմնադիր Գրյունվալդը հեռացավ Նագիբանիայից` ղեկավարելու Կեչկեմետ նկարիչների գաղութը Հունգարիայի Կեչկեմետ քաղաքում։ 1910-ականներին Նագիբանյա դպրոցը շարունակում էր գործել, բայց ժամանակավորապես հետաձգվեց Առաջին համաշխարհայինի և ճանապարհորդելու դժվարության պատճառով։

1927 թվականին դպրոցը հանձնվեց նկարիչների նոր սերնդին և վերանվանվեց Սեփմուվիսեթի իշկոլա (Գեղարվեստի դպրոց)։ 1935 թվականին դպրոցի գույքը և գաղութը գրավվեց քաղաքի կողմից՝ որպես ռումինական ֆաշիստական երկաթե գվարդիայի ընդվզման մաս։ 1937 թվականին խումբը լուծարվեց։ Շինությունը որոշ ժամանակ օգտագործվել է որպես զորանոց, և որպես արվեստի դպրոց վերականգնելու փորձերն անհաջող են եղել։

1966 թվականին Հունգարիայի ազգային պատկերասրահում տեղի ունեցավ «Նագիբանիայի արվեստը. Հարյուրամյա ցուցահանդես՝ նվիրված Նագիբանիայի նկարիչների գաղութին»  խորագրով հետահայաց ցուցադրություն։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Ռումինիայի արվեստ
Հունգարիայի արվեստ
Նկարիչներ ըստ նկարչական ուղղության
Ստեղծագործական միավորումներ
Կերպարվեստ