Ջոն Մյուր

Ջոն Մյուր (, ), շոտլանդական ծագում ունեցող ամերիկացի բնագետ, գրող և վայրի բնության պաշտպան, ԱՄՆ-ում ազգային պարկերի և արգելոցային տարածքների ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը։ Նրա նամակները, էսսեները և գրքերը պատմում են բնության (հատկապես Սիեռա-Նևադայի լեռնային համակարգի Կալիֆոռնիայում) ուսումնասիրման մասին։

Կենսագրություն 
Ջոն Մյուրը ծնվել է 1838 թվականի ապրիլի 21-ին Դանբար քաղաքում (Շոտլանդիա)՝ Դենիել Մյուրի և Էնն Գիլրիի ընտանիքում։ Եղել է երրորդը ընտանիք ութ երեխաներից՝ Մարգարետ, Սառա, Դևիդ, Դենիել, Էնն և Մերի (երկվորյակներ) և արդեն ԱՄՆ-ում ծնված Ջոաննան։ 1849 թվականին Մյուրի ընտանիքը գաղթել է ԱՄՆ՝ սկզբում կանգ առնելով Portageո (Վիսկոնսին) քաղաքի մոտ գտնվող Fountain Lake Farm ֆերմայում։

Ջոն Մյուրի ստեղծագործությունները ոգեշնչել են ընթերցողներին, ներառյալ նախագահներին և կոնգրեսականներին և նպաստել շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործողությունների հաջողությանը։ Նրա ակտիվ գործունեության շնորհիվ պահպանվել են Յոսեմիթիի հովիտը, սեկվոյա ազգային պարկը և վայրի բնության այլ անկյունները։  Ջոն Մյուրը Sierra Club-ի հիմնադիրն է (1892, ընտրվել է նրա նախագահ), որը դարձել է ԱՄՆ-ում ամենաազդեցիկ բնապահպանական կազմակերպություններից մեկը։

Մյուրի պատվին անվանվել են Ալյասկայում գտնվող սառցադաշտն ու ափը Կալիֆոռնիայում։ 2005 թվականին ԱՄՆ-ի 50 նահանգների քվոտերների շարքում տպագրվել է (520 400 000 օրինակ տպաքանակով) քսանհինգ ցենտանոց պղնձա-նիկելային մետաղադրամ՝ Հաֆ-Դոումի ժայռի և բնագետ Ջոն Մյուրի պատկերով դրա ֆոնի վրա (ինչպես նաև երկնքում սավառնում է Կալիֆոռնիայի կոնդորյի և վիթխարի սեքվոյայի պատկերով)։

Գրքերի ցանկ 
 Սիեռայի ուսումնասիրություն = Studies in the Sierra (1950, վերատպագրվել է 1874 թվականի տարբերակից)
 Գեղատեսիլ Կալիֆոռնիա = Picturesque California (1888—1890)
 Կալիֆոռնիայի լեռները = The Mountains of California (1894)
 Մեր ազգային պարկերը = Our National Parks (1901)
 Ստիկին = Stickeen
 Ստիկին։ Արկածներ շան և սառցադաշտի հետ = Stickeen: An Adventure with a Dog and a Glacier (1915)
 Ստիկին։ Շան պատմությունը = Stickeen: The Story of a Dog (1909)
 Իմ առաջին ամառը Սիեռայում = My First Summer in the Sierra (1911)
 Էդվարդ Հենրի Հարիման = Edward Henry Harriman (1911)
 Յոսեմիտին = The Yosemite (1912)
 Իմ մանկություն և պատանեկության պատմությունը = The Story of My Boyhood and Youth (1913)
 Նամակներ ընկերոջը = Letters to a Friend (1915)
 Ճանապարհորդություն Ալյասկայում = Travels in Alaska (1915)
 Հազար մղոն դեպի ծովածոց = A Thousand-Mile Walk to the Gulf (1916)
 Կորվինի կրուիզը = The Cruise of the Corwin (1917)
 Կտրուկ արահետներ = Steep Trails (1919)

Ծանոթագրություններ

Մատենագիտություն

Գրականություն 

 
 Bilbro, Jeffrey. "Preserving "God's Wildness" for Redemptive Baptism: Muir and Disciples of Christ Theology," in Loving God's Wildness: The Christian Roots of Ecological Ethics in American Literature. Tuscaloosa: U of Alabama P, 2015. 63-98. .
 Blessing, Matt. "'The inventions, though of little importance, opened all doors for me': John Muir's Years as an Inventor". Wisconsin Magazine of History, vol. 99, no. 4 (Summer 2016): 16–27.
 
 Engberg, Robert and Donald Wesling, 1999. John Muir: To Yosemite and Beyond. University of Utah Press: Salt Lake City. 
 Fleck, Richard F., ed., 1997. Mountaineering Essays. University of Utah Press: Salt Lake City. .
 
 Hunt, James B. 2013. Restless Fires: Young John Muir's Thousand Mile Walk to the Gulf in 1867–68. Mercer University Press.
 Lasky, Kathryn. John Muir: America's first environmentalist (Candlewick Press, 2014)
 
 
 
 Turner, Frederick. John Muir: From Scotland to the Sierra: A Biography (Canongate Books, 2014)
 
 
 
 
 
 

Ամերիկացի ճանապարհորդներ
Ամերիկացի երկրաբաններ
Ամերիկացի բուսաբաններ
Ամերիկացի ճարտարագետներ
Ամերիկացի գյուտարարներ
Թոքաբորբից մահացածներ
19-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ
Շոտլանդացի գրողներ
Շոտլանդացի երկրաբաններ
Շոտլանդացի ճանապարհորդներ
Ամերիկացի գրողներ
Շոտլանդացի գյուտարարներ
Ամերիկացի բնապահպաններ
Շոտլանդացի ակտիվիստներ
Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Ամերիկացի գիտնականներ
Ամերիկացի ոչ գեղարվեստական գրողներ
Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
20-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
19-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Բրիտանացի ճարտարագետներ
Ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Անձինք մետաղադրամների վրա
20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Ամերիկացի բնագետներ
Ամերիկացի փիլիսոփաներ