Ջորջ Ֆորբս

Ջորջ Ուիլյամ Ֆորբս, Նոր Զելանդիայի 22-րդ վարչապետը, ով պաշտոնավարել է 1930 թվականի մայիսի 28-ից 1935 թվականի դեկտեմբերի 6-ը։

Ֆորբսը ծնվել է Լիտելթոնում, իսկ ավելի ուշ սկսել է զբաղվել հողագործությամբ՝ Քրիսթչերչի մոտակայքում։ Նա ակտիվացավ տեղական քաղաքականության մեջ։ Ֆորբսը Ներկայացուցիչների պալատ մուտք գործեց 1908 թվականին՝ որպես Լիբերալ կուսակցության անդամ, և երբ այդ կուսակցությունը կազմալուծվեց, նա դարձավ նորաստեղծ Միացյալ կուսակցության ղեկավարը 1928 թվականին։ Վարչապետի պաշտոնում նրա իշխանության գալը անսպասելի էր, և ոմանք կարծում էին, որ նա այդ պաշտոնում ոչ պիտանի է․ նրա դժբախտությունն էր պաշտոնավարել Մեծ ճգնաժամի ամենավատ ժամանակահատվածում։ Նա, այնուամենայնիվ, մնաց իշխանության մեջ հինգ տարի։ Ֆորբսը գլխավորում էր Միացյալ բարեփոխումների կոալիցիոն կառավարությունը, որը, ի վերջո, դարձավ ժամանակակից Ազգային կուսակցությունը։

Հաճախ «Ազնիվ Ջորջ» կոչվող Ֆորբս ը ուներ հավաստիության, բանավեճի հազվագյուտ հմտության և տպավորիչ հիշողության համբավ։ Նրա քաղաքավարի և բարյացակամ վերաբերմունքը արժանացավ պալատի բոլոր կողմերի խորհրդարանականների համակրանքին և հարգանքին. Նույնիսկ վարչապետի պաշտոնում նա կթևեր թևքերը և կօգներ իր ֆերմայից ոչխարները բեռնել երկաթուղային վագոնների շուկայում։

Վաղ կյանք 
Ֆորբսը ծնվել է Լիտելթոնում։ Իր կրթությունը ստացել է Քրայսթչերչի արական ավագ դպրոցում, իսկ համալսարան չի հաճախել։ Նա հայտնի դարձավ սպորտում իր ունակություններով, մասնավորապես՝ աթլետիկայում, թիավարությունում և ռեգբիում, որտեղ նա ավագ էր Քենթերբերիի թիմում։ Դպրոցն ավարտելուց հաստատվել է որպես հաջողակ ֆերմեր Չեվիոտի մոտակայքում՝ Քրիսթչերչի հյուսիսում։ Նա արագորեն ակտիվացավ տարածաշրջանի տեղական քաղաքականության մեջ, մասնավորապես՝ Չեվիոտի շրջանի խորհրդում և Չեվիոտի վերաբնակիչների ասոցիացիայի մասում ։

Մուտք խորհրդարան 
1902 թվականի ընտրություններում Ֆորբսը կատարեց իր առաջին փորձը մտնելու ազգային քաղաքականություն՝ թեկնածություն դնելով Հուրունույ ընտրատեղամասում։ Նա առաջադրվել էր որպես անկուսակցական՝ չկարողանալով ձեռք բերել Լիբերալ կուսակցության առաջադրումը։ Նա պարտվեց ընտրություններում։ 1908 թվականի ընտրություններում, սակայն, նա դարձավ Լիբերալ կուսակցության պաշտոնական Հուրունույ ընտրատեղամասի թեկնածուն և հաղթեց Հուրունույի մանդատը։ Նա այս տեղը զբաղեցրեց երեսունհինգ տարի։

Նա դարձավ Լիբերալ կուսակցության խորհրդարանական առաջնորդ, երբ կուսակցության առաջնորդ Թոմաս Մաքենզին վարչապետ դարձավ 1912 թվականի մարտին։ Նա պահպանեց այս պաշտոնը, երբ իր կուսակցությունը ընդդիմություն դարձավ1912 թվականի հուլիսի 10-ին։ Այնուամենայնիվ, նա կուսակցության ներսում զգալիորեն ավելի բարձր կարգավիճակ ուներ, քան ցույց էր տալիս իր պաշտոնական պարտականությունները, չնայած քչերն էին մտածում նրա մասին որպես հավանական առաջնորդի։

1920-ականների սկզբին Ազատական կուսակցությունը կանգնեց իր քաղաքական ապագայի վերաբերյալ որոշման առջև։ Ռեֆորմիստական կուսակցության Ուիլյամ Մեսսիի կառավարությունը գերակշռում էր քաղաքական ասպարեզում՝ ապահովելով պահպանողական քվեարկությունը, մինչդեռ աճող Լեյբորիստական կուսակցությունը սկսել էր խարխլել Լիբերալի առաջադեմ ընտրողների բազան։ Լիբերալ կուսակցության շատ անդամներ հավատում էին, որ Ռեֆորմիստական կուսակցության հետ դաշինքը անխուսափելի է` անհրաժեշտ համարելով նման համագործակցությունը լեյբորիստական կուսակցության «արմատականությանը» հակազդելու համար։ Երբ 1925 թվականին Մեսսին մահացավ, լիբերալների առաջնորդ Թոմաս Ուիլֆորդը որոշեց միավորման առաջարկով դիմել Մեսսիի հետնորդին՝ առաջարկելով, որ նոր կուսակցությունը կարող է օգտագործել «Ազգային կուսակցություն» անվանումը։ Լիբերալ կուսակցությունը ընտրեց Ֆորբսին՝  նրանց համատեղ խորհրդաժողովում ներկայացնելու համար։ Ռեֆորմիստական կուսակցության նոր առաջնորդ Գորդոն Քոութսը մերժեց առաջարկը, չնայած Ուիլֆորդը հայտարարեց, որ Լիբերալը անկախ ամեն ինչից կվերցնի «Ազգային» անունը։

Կուսակցության ղեկավար 

Միավորման առաջարկը մերժվելուց անմիջապես հետո Ուիլֆորդը հրաժարական տվեց առաջնորդի պաշտոնից, և Ֆորբսը անսպասելիորեն դարձավ կուսակցության ղեկավար։ Սակայն այդ տարում ավելի ուշ կայացած ընտրություններում կուսակցությունը շատ վատ հանդես եկավ՝ ձեռք բերելով ընդամենը տասնմեկ մանդատ՝ համեմատած Ռեֆորմիստականների հիսունհինգի հետ։ Ֆորբսն այլևս չէր զբաղեցնում նույնիսկ ընդդիմության առաջնորդի պաշտոնը. Լեյբորիստական կուսակցությունը հաղթել էր տասներկու մանդատ, ինչը հնարավորություն էր տալիս իր ղեկավար Հարի Հոլանդին հավակնել ընդդիմության լիազորություններին, չնայած ընդդիմության մեջ նստած էին երկու անկուսակցական պատգամավորներ, ինչպես նաև ընդդիմության առաջնորդի պաշտոնը մնում էր թափուր մինչև 1926 թվականին լեյբորիստները հաղթեցին Եդենի լրացուցիչ ընտրություններում։

Կուսակցության թուլությունը, սակայն, երկար չտևեց։ 1927 թվականին Լիբերալ կուսակցության քաղաքական գործիչ Բիլ Վեյչը դաշինք կնքեց Ալբերտ Դեյվի՝ Ռեֆորմիստական կուսակցության նախկին կազմակերպչի հետ, ովդժգոհ էր դարձել իր կարծիքով ռեֆորմիստականների պատեռնալիզմից և ինտրուսիվ կառավարումից։ Նախկին Լիբերալ կուսակցությունը (որը մինչ այժմ հայտնի է որպես Ազգային) առանձնացավ Դեյվիի նոր Միացյալ Նոր Զելանդիայի կուսակցությունից և ընդունեց Միացյալ կուսակցություն անվանումը։ Ֆորբսը և Վեյչը երկուսն էլ պայքարում էին որպես Միավորված կուսակցության ղեկավարության թեկնածուներ, բայց պաշտոնն ի վերջո ստացավ Լիբերալ կուսակցության նախկին վարչապետ Ջոզեֆ Ուորդը։ Ֆորբսը դարձավ առաջնորդի երկու տեղակալներից մեկը, որը հատուկ պատասխանատվություն էր կրում Հարավային կղզու համար։

Հին Լիբերալ կուսակցության մնացորդները Ռեֆորմիստական կուսակցության հետ միավորվեցին Միացյալ դրոշի ներքո։ 1928 թվականի ընտրություններում Միացյալը կազմավորեց կառավարություն՝ Լեյբորիստական կուսակցության աջակցությամբ։ Ֆորբսը ձեռք բերեց հողերի և գյուղատնտեսության նախարարության պորտֆելները։ Աստիճանաբար, սակայն, Ուորդի առողջությունը վատթարացավ այնքան, որ նա ի վիճակի չէր կատարել իր պարտականությունները, և Ֆորբսը դարձավ բոլորի անունից առաջատարը։ 1930 թվականին Ուորդը վերջապես պաշտոնական հրաժարական ներկայացրեց, իսկ Ֆորբսը դարձավ վարչապետ։ Նա իրեն նշանակեց նաև ֆինանսների նախարար ։

Վարչապետ 
Վարչապետի պաշտոնում «անզգա և ճակատագրական» որակված Ֆորբսը արձագանքեց իրադարձություններին, բայց ցույց չտվեց տեսլական և նպատակ։ Ընդդիմադիրները քննադատում էին նաև նրան, որ չափազանց շատ է ապավինել իր ընկերների խորհուրդներին։ Այնուամենայնիվ, ճգնաժամի տարիները դժվար ժամանակաշրջան էր շատ կառավարությունների համար, և նրա պաշտպանները պնդում են, որ նա կատարել է հնարավոր լավագույն աշխատանքը տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում։ Նրա վարչապետության տարիներին Ֆորբսը նաև ծառայել է որպես արտաքին գործերի նախարար 1930-1935 թվականներին ։ 

Ֆորբսի կառավարությունը սկսեց անկայունության նշաններ ցույց տալ, երբ Լեյբորիստական կուսակցությունը հրաժարվեց աջակցել։ Լեյբորիստները դժգոհություն հայտնեցին կառավարության տնտեսական մի շարք միջոցառումների կապակցությամբ. Ֆորբսը նախատեսում էր կրճատել կառավարության դեֆիցիտը և խթանել տնտեսությունը, բայց լեյբորիստները պնդում էին, որ դրանք անհարկի վնասում են ավելի աղքատ քաղաքացիների շահերը։

1931 թվականի վերջին Ֆորբսը կոչ արեց Միացյալ, Ռեֆորմիստական և Լեյբորիստական կուսակցություններից «մեծ կոալիցիա» կազմել՝ երկրի տնտեսական խնդիրները լուծելու համար։ Ֆորբսը համատեղ կոնֆերանսի ժամանակ ասաց, որ չի կատարի այն միջոցները, որոնք անհրաժեշտ համարեց, առանց լայն աջակցության։ Լեյբորիստները հրաժարվեցին միանալ այս կոալիցիային, բայց նախկին վարչապետ Քոութսը (ռեֆորմիստական կուսակցության ֆինանսական մամուլի խոսնակ) ի վերջո համաձայնվեց։

1931 թվականի ընտրություններում Միացյալ բարեփոխումների կոալիցիան լավ հանդես եկավ՝ ընդհանուր առմամբ ստանալով հիսունմեկ մանդատ։ Ֆորբսը մնաց վարչապետ, բայց ֆինանսական դերը հանձնեց Ուիլյամ Ստյուարտին։ Դանդաղ, սակայն, շատերը հավատացին, որ Քոութսը զգալիորեն շատ ուժ ուներ, և որ Ֆորբսը ցույց տվեց, որ կամենում է տեղի տալ Քոութսի պահանջներին։ Այս տեսակետը ամրապնդվեց, երբ Քոութսը և Ստյուարտը վիճեցին ֆինանսական քաղաքականության շուրջ. Չնայած հայտնի էր, որ Ֆորբսը նախընտրում է Ստյուարտի քաղաքականությունը, նա հրապարակավ անցավ Քոութսի կողմը, և Ստյուարտը հրաժարական տվեց։

Քոութսը փոխարինեց Ստյուարտին՝ որպես Ֆինանսների նախարար, և էլ ավելի գերիշխող դարձավ կոալիցիայում։ Ստյուարտը, նշելով դա, բողոքեց, որ «վարչապետը չափազանց պասիվ է, իսկ ֆինանսների նախարարը՝ չափազանց ակտիվ»։ Ե՛վ Ֆորբսը, և Քոութսը, սակայն, ավելի ու ավելի էին իրենց վրա վերցնում երկրի շարունակական տնտեսական խնդիրների մեղքը և չէին կարող խուսափել հասարակության դժգոհությունից։ 1935 թվականի ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցությունը ջախջախեց կոալիցիոն կառավարությանը` ստանալով հիսունհինգ մանդատ կոալիցիայի տասնիննի համեմատ։

1935 թվականին Ֆորբսը պարգևատրվեց թագավոր Ջորջ V արծաթե հոբելյանական մեդալով,  իսկ 1937 թվականին՝ պարգևատրվեց թագավոր Ջորջ VI թագադրման մեդալով ։

Թոշակառություն 
1935 թվականին Ֆորբսը գնալով ավելի էր հոգնել քաղաքականությունից՝ գրելով, որ համաձայն է Ստյուարտի ՝ մասնագիտությունը որպես «ստրկություն, որը սխալմամբ կոչվում է իշխանություն» նկարագրության հետ։ Այնուամենայնիվ, Ֆորբսը դժկամորեն թույլ տվեց իր գործընկերներին ընտրել իրեն որպես ընդդիմության առաջնորդ, և 1936 թվականի մայիսից ղեկավարեց նոր Ազգային կուսակցությունը (ստեղծվել է Միացյալ և Ռեֆորմիստական կուսակցությունների միավորումից) մինչև 1936 թվականի հոկտեմբեր, երբ Ադամ Համիլթոնը դարձավ կուսակցության առաջնորդ։ Ե՛վ կուսակցությունը, և՛ ղեկավարությունը համաձայնեցին Ֆորբսի պաշտոնավարումը որպես նոր Ազգային կուսակցության առաջնորդ՝ որպես ժամանակավոր միջոց, քանի որ Ֆորբսը նշել էր, որ ցանկանում է դուրս գալ ուշադրության կենտրոնից, և կուսակցության երիտասարդ գործիչները նրա անցյալի պաշտոնավարումը համարում էին որպես քաղաքական պատասխանատվություն։

Ֆորբսը պահպանեց իր պատգամավորական աթոռը մինչև 1943 թվականը, երբ նա թոշակի անցավ պատգամավոր դառնալուց 35 տարի անց։ Նա մերժել է առաջարկը սովորութային ասպետականությունը, իսկ իր թոշակի անցնելուց չորս տարի հետո նա մահացել է Չեվիոտի մոտ գտնվող իր ֆերմայում՝ Կրիստալ Բրուկում։

Ջորջ Ֆորբսի հուշահամալիրը Քրիսթչըրչի մոտ գտնվող Լինքոլն համալսարանի մի մասն է ։

Ծանոթագրություններ 

 
1947 մահեր
1869 ծնունդներ
Նոր Զելանդիայի վարչապետներ