Չայկովսկի (ֆիլմ)

«Չայկովսկի» (), խորհրդային երկսերիանոց լայնաֆորմատ գեղարվեստական ֆիլմ ռուս կոմպոզիտոր Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկու մասին, որը բեմադրել է ռեժիսոր Իգոր Տալանկին Լենինի Մոսկովյան շքանշանակիր «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում 1969 թվականին։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1970 թվականի օգոստոսի 31-ին։

Սյուժե 
Կենսագրական ֆիլմ է, որը պատմում է կոմպոզիտոր Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկու կյանքի մասին՝ սկսած վաղ մանկությունից։ Սյուժեի հիմքում Չայկովսկու նամակագրությունն է Նադեժդա ֆոն Մեքքի հետ։ Ֆիլմում արտացոլված է Չայկովսկու գլուխգործոցների՝ Առաջին համերգի, «Մարդուկ-Ջարդուկը» բալետի, «Եվգենի Օնեգին» և «Պիկովայա դամա» օպերաների պատմությունը։

Դերերում

Մենակատարներ և կատարողներ 
 Լև Վլասենկո
 Վլադիմիր Ատլանտով
 Իրինա Արխիպովա
 Վալենտինա Լևկո
 Գալինա Օլեյնիչենկո
 Յուրի Մազուրոկ
 Կոնցերտմայստեր՝ Մ. Գրիգորև
 Ռադիոյի և հեռուստատեսության մեծ սիմֆոնիկ նվագախումբ
 ԽՍՀՄ պետական ակադեմիական Մեծ թատրոնի սիմֆոնիկ նվագախումբ
 Լենինգրադի պետական ֆիլհարմոնիայի սիմֆոնիկ նվագախումբ
 ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիայի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբ
 Դիրիժորներ՝ Գենադի Ռոժդեստվենսկի, Մարկ Էրմլեր, Յուրի Տեմիրկանով
 Մեծ թատրոնի ու Ստանիսլավսկու և Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի անվան  թատրոնի բալետի արտիստներ
 Քեմբրիջի համալսարանի ուսանողներ (Անգլիա)

Նկարահանող խումբ 
 Բեմադրող ռեժիսոր՝ Իգոր Տալանկին
 Սցենարիստ՝ Բուդիմիր Մետալնիկով, Յուրի Նագիբին, Իգոր Տալանկին
 Երաժշտական ձևավորումը՝ կոմպոզիտոր և դիրիժոր Դմիտրի Տյոմկին
 Գլխավոր օպերատոր՝ Մարգարիտա Պիլիխինա
 Բեմադրող նկարիչներ՝ Ալեքսանդր Բորիսով, Յուրի Կլադիենկո

Փաստեր 
 Չնայած աչքի ընկնող կատարողական կազմին՝ ֆիլմը հանդիսատեսի կողմից միաձայն հավանության չի արժանացել։ Առավել էական թերություններ նկատվել են սցենարում, քննադատության է ենթարկվել նաև Դմիտրի Տյոմկինի երաժշտությունը. ինչպես կարծում է Լեոնիդ Դեսյատնիկովը, կոմպոզիտորն իր աշխատանքը կատարել է «երեքի՝ մինուսով»։ Սակայն բրիտանացի կոմպոզիտոր և կինոերաժշտության պատմաբան Քրիստոֆեր Պալմերը Տյոմկինի «Dimitri Tiomkin: a Portrait» կենսագրության մեջ շատ բարձր է գնահատել կոմպոզիտորի աշխատանքը։
 Այս ֆիլմի սաունդթրեքը թողարկվել է 1969 թվականին Philips ֆիրմայի կողմից՝ կրկնակի վինիլային ալբոմի տեսքով, սահմանափակ տպաքանակով և այլևս երբեք չի վերահրատարակվել CD-ով։
 Ֆիլմում մասնակցելու պատճառով կոմպոզիտոր Դմիտրի Տյոմկինը արտագաղթից (1921) հետո միակ անգամ այցելել է Մոսկվա։
 «Չայկովսկի» վեպի նախաբան վերջում (առաջին հրատարակությունը՝ Բեռլին, 1936) Նինա Բերբերովան գրում է, որ ֆիլմը նկարահանվել է հենց իր այս գրքի հիման վրա։
 Ֆիլմի նկարահանումները (բացի ԽՍՀՄ-ից) տեղի են ունեցել Անգլիայում և Ֆրանսիայում։

Մրցանակներ և մրցանակներ 
 Ներկայացվել է «Օսկարի» (1972)
 Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ
 երաժշտական թեմայի լավագույն հարմարեցումը (Դիմիտրի Տյոմկին)
 Առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» (1972) մրցանակի որպես լավագույն օտարալեզու ֆիլմ
 Սան Սեբաստիանի կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն դերասանին (Ինոկենտի Սմոկտունովսկի, 1970)
 «Սովետսկի էկրան» ամսագրի հեռուստադիտողների հարցման արդյունքներով Ի. Սմոկտունովսկին ճանաչվել է 1970 թվականի լավագույն դերասան։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 Смотреть фильм «Чайковский» в онлайн-кинотеатре «Мосфильма»
 «Чайковский» Энциклопедия отечественного кино
 «Чайковский»  RUSKINO.RU 
 Телеканал «Культура». «Чайковский»

Խորհրդային ֆիլմեր
1969 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Ռուսերեն ֆիլմեր
1970 ֆիլմեր
«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր
Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Ռուսական ֆիլմեր
Ռուսական կենսագրական ֆիլմեր