Ուկրաինայի անդամակցությունը Եվրամիությանը

2022 թվականի փետրվարի 28- ին, Ռուսաստանի կողմից ներխուժումից անմիջապես հետո, Ուկրաինան հայտ է ներկայացրել Եվրամիությանն անդամակցելու համար։ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին խնդրել է անհապաղ ընդունել «նոր հատուկ ընթացակարգով», իսկ ԵՄ ութ երկրների նախագահները կոչ են արել արագացնել անդամակցության գործընթացը։ Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը հայտարարել է, որ աջակցում է Ուկրաինայի անդամակցությանը, սակայն այդ գործընթացը ժամանակ է պահանջում։ 2022 թվականի մարտի 1-ին Եվրախորհրդարանը առաջարկեց Ուկրաինային դարձնել անդամակցության պաշտոնական թեկնածու , իսկ 2022 թվականի մարտի 10- ին Եվրամիության խորհուրդը Հանձնաժողովից կարծիք խնդրեց դիմումի վերաբերյալ։ 2022 թվականի ապրիլի 8-ին ֆոն դեր Լեյենը Զելենսկին է ներկայացրել օրենսդրական հարցաթերթ, որին Ուկրաինան պատասխանել է մայիսի 9-ին։

2022 թվականի հունիսի 17-ին Եվրահանձնաժողովը Եվրախորհրդին առաջարկեց Ուկրաինային ԵՄ անդամակցության թեկնածուի կարգավիճակ շնորհել։

2022 թվականի հունիսի 23-ին Եվրախորհրդարանը բանաձեւ է ընդունել, որը կոչ է անում անհապաղ Ուկրաինային տրամադրել Եվրամիության անդամության թեկնածուի կարգավիճակ։. 2022 թվականի հունիսի 23-ին Եվրոպական խորհուրդը Ուկրաինային շնորհեց Եվրամիությանն անդամակցելու թեկնածուի կարգավիճակ։

Եվրամիության հետ հարաբերությունների ժամանակագրություն 

Եվրամիություն-Ուկրաինա Ասոցացման համաձայնագիրը ստորագրվել է 2014 թվականին այն բանից հետո, երբ մի շարք իրադարձություններ, որոնք կանգնեցրին դրա վավերացումը, ավարտվեցին Ուկրաինայում հեղափոխությամբ և Ուկրաինայի այն ժամանակվա գործող նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի տապալմամբ։ Ուկրաինայի հետ Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտին ուժի մեջ է մտել 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ 2016 թվականի հունվարի 1-ից ժամանակավորապես կիրառվելուց հետո, իսկ Ասոցացման համաձայնագիրն ամբողջությամբ ուժի մեջ է մտել 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ից։ 2022 թվականի փետրվարի 24-ին Ռուսաստանը ներխուժեց Ուկրաինա՝ հանգեցնելով անդամակցության դիմում։

Դիմում 

2022 թվականին Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժումից հետո լրացուցիչ կոչեր հնչեցին՝ սկսելու պաշտոնական անդամակցության գործընթաց. Ուկրաինան կրկնեց միության անդամ դառնալու իր ցանկությունը, իսկ Եվրահանձնաժողովի նախագահ ֆոն դեր Լեյենը հայտարարեց, որ Ուկրաինան պատկանում է Եվրամիությանը։

2022 թվականի փետրվարի 26-ին Լեհաստանի նախագահ Անջեյ Դուդան կոչ արեց արագացնել Ուկրաինայի անդամակցությունը ԵՄ-ին։ Փետրվարի 27-ին Սլովենիայի վարչապետ Յանեշ Յանշան Լեհաստանի վարչապետ Մատեուշ Մորավիեցկիի հետ միասին Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելին ուղղված նամակում առաջարկել է մինչև 2030 թվականը ԵՄ-ին Ուկրաինայի արագ ինտեգրման ծրագիր։ Սլովակիայի վարչապետ Էդուարդ Հեգերը նաև առաջարկել է ԵՄ-ին ստեղծել նոր հատուկ ընթացակարգ Ուկրաինայի անդամակցության համար, որպեսզի օգնի Ուկրաինային ոտքի կանգնել և ապագայում վերականգնվել պատերազմից հետո։

Փետրվարի 28-ին Ուկրաինան պաշտոնապես ներկայացրեց անդամակցության դիմում-նամակ։ Շարունակվող ճգնաժամի պատճառով նախագահ Զելենսկին խնդրել է անհապաղ մուտք գործել Եվրամիություն՝ հատուկ ընթացակարգով։ Նույն օրը ԵՄ ութ երկրներ ստորագրեցին նամակ՝ աջակցելով Ուկրաինային միանալու արագացված գործընթացին, իսկ մարտի 1-ին Հունգարիայի արտաքին գործերի նախարար Պետեր Սիյարտոն հայտարարեց, որ իր երկիրը նույնպես կաջակցի արագացված գործընթացին։  Մարտի 1-ին Եվրախորհրդարանը, բանավեճից հետո, որի ընթացքում ելույթ ունեցավ Ուկրաինայի նախագահը և արժանացավ ծափահարությունների, առաջարկեց Ուկրաինային ԵՄ անդամակցության պաշտոնական թեկնածու դարձնել։ Եվրախորհրդարանը 637 կողմ, 13 դեմ և 26 ձեռնպահ ձայների հարաբերակցությամբ քվեարկեց Ուկրաինայի անդամակցության օգտին։

Մարտի 7-ին ԵՄ-ն ասաց, որ պաշտոնապես կգնահատի Ուկրաինայի դիմումը, իսկ 2022 թվականի մարտի 10- ին Եվրամիության խորհուրդը Հանձնաժողովից կարծիք խնդրեց դիմումի վերաբերյալ։

2022 թվականի ապրիլի 8-ին հանձնաժողովի նախագահ ֆոն դեր Լեյենը կոտորածից հետո Բուչա այցելելուց հետո այցելեց Կիև և հանդիպեց նախագահ Զելենսկու հետ։ Ֆոն դեր Լեյենը Զելենսկին է ներկայացրել օրենսդրական հարցաթերթիկ՝ Ուկրաինայի դիմումը սկսելու համար և առաջարկել է արագ հետևել գործընթացին։ Բորելը հայտարարել է, որ Ուկրաինայում ԵՄ պատվիրակությունը՝ Մատի Մաասիկասի գլխավորությամբ, կվերադառնա Կիև այն բանից հետո, երբ այն տարհանվեց պատերազմի բռնկման պատճառով։ 2022 թվականի ապրիլի 17-ին Ուկրաինան պատասխանեց օրենսդրական հարցաշարի առաջին մասին, մինչդեռ երկրորդ և վերջին մասին պատասխանեց 2022 թվականի մայիսի 9-ին։

2022 թվականի հունիսի 16-ին Կիևում Վլադիմիր Զելենսկու հետ հանդիպումից հետո Գերմանիայի, Իտալիայի, Ռումինիայի և Ֆրանսիայի առաջնորդները կոչ են արել անհապաղ Ուկրաինային ԵՄ-ին անդամակցելու թեկնածուի կարգավիճակ տրամադրել։ Գերմանիայի դաշնային կանցլեր Օլաֆ Շոլցը նշել է, որ Ուկրաինայի հետագա տեղաշարժը դեպի ԵՄ, եթե բոլոր երկրները համաձայնեն նրան թեկնածուի կարգավիճակ տրամադրել, կախված է նրա սեփական ջանքերից։ Առանձին-առանձին, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը բացատրել է, որ ԵՄ երեք խոշորագույն տնտեսությունների՝ Գերմանիայի, Իտալիայի և Ֆրանսիայի ղեկավարների, ինչպես նաև Ռումինիայի նախագահի այցը Ուկրաինա նպատակ ուներ ԵՄ-ում միաձայնություն ստեղծել Ուկրաինայի՝ անդամակցությանն ուղղված առաջին քայլի վերաբերյալ։, որը թեկնածուի կարգավիճակի տրամադրումն է. ընդունվել է որոշում Ուկրաինային թեկնածուի կարգավիճակ տրամադրել առանց լրացուցիչ պայմանների, բայց հետո պայմաններ դնել բարեփոխումների համար հետագա բոլոր փուլերում։

2022 թվականի հունիսի 17-ին Եվրահանձնաժողովը Եվրախորհրդին առաջարկեց Ուկրաինային տրամադրել Եվրամիության անդամ դառնալու հեռանկար և անդամակցության թեկնածուի կարգավիճակ։ Թեկնածուի կարգավիճակը հաստատելու հանձնարարականի հետ միաժամանակ Բրյուսելը Կիևում բարեփոխումներ պահանջեց՝ տրամադրելով յոթ կետերից բաղկացած ցուցակ։

 Սահմանադրական դատարանի բարեփոխում;
 դատաիրավական բարեփոխումների շարունակականություն;
 հակակոռուպցիոն, ներառյալ SAPO- ի ղեկավարի նշանակումը.
 փողերի լվացման դեմ;
 հակաօլիգարխիկ օրենքի իրականացում;
 տեսալսողական օրենսդրության ներդաշնակեցում եվրոպականի հետ;
 ազգային փոքրամասնությունների մասին օրենսդրության փոփոխություն.

Այս պահանջները պետք է կատարվեն, որպեսզի Ուկրաինան պահպանի իր թեկնածուի կարգավիճակը, քանի որ 2022 թվականի հունիսին թեկնածուի կարգավիճակ տալը վերջնական չէ, և ԵՄ-ն կարող է վերացնել այն, եթե պաշտոնական Կիևը անտեսի բարեփոխումների օրակարգը։

2022 թվականի հունիսի 23-ին Եվրախորհրդարանը բանաձեւ է ընդունել, որը կոչ է անում անհապաղ Ուկրաինային տրամադրել Եվրամիության անդամության թեկնածուի կարգավիճակ։. 2022 թվականի հունիսի 23-ին Եվրոպական խորհուրդը Ուկրաինային շնորհեց Եվրամիությանն անդամակցելու թեկնածուի կարգավիճակ։

Հանրային կարծիք

Ուկրաինայում 

Ուկրաինացիների 91%-ը կողմ է Եվրամիությանն անդամակցելուն 2022 թվականին Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժելու ժամանակ, ըստ Rating Sociological Group- ի կողմից 2022 թվականի մարտի 30-31-ին անցկացված հարցման, փետրվարի 66,4%-ի փոխարեն 2015։

ԵՄ-ում 
ԵՄ-ի բոլոր երկրներում ապրիլին անցկացված Flash Eurobarometer-ի հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ ԵՄ-ին Ուկրաինայի անդամակցությանն ամենամեծ աջակցությունը ցուցաբերել է Պորտուգալիայում, որտեղ դրան աջակցել է հարցվածների 87%-ը։ Դրան հաջորդում են Էստոնիան (83%), Լիտվան (82%), Լեհաստանը (81%) և Իռլանդիան (79%)։ Հունգարացիներն ամենասկեպտիկն են Ուկրաինայի անդամակցության հարցում, հարցվածների միայն 48%-ն է կողմ այդ գաղափարին (37%-ը դեմ)։ Միևնույն ժամանակ, Հունգարիան ունի այս հարցում չկողմնորոշված բնակչության ամենաբարձր մասնաբաժինը` 16% (նույնը Ֆրանսիայում և Բելգիայում)։

«Նոր Եվրոպայի կենտրոնի» կողմից կազմակերպված հարցման համաձայն, որն ունի «Եվրոպական պրավդա» ՝ իրենց դիրքորոշումը որոշողների թվում գերմանացիների 68%-ը, ֆրանսիացիների 65%-ը և հոլանդացիների 65%-ը կողմ են արտահայտվել Ուկրաինայի թեկնածությունը տալուն։ Ընդ որում, նման որаոշմանը դեմ են գերմանացիների 32%-ը, ֆրանսիացիների ու հոլանդացիների 35%-ը։ Ընդհանուր առմամբ, գերմանացիների 46%-ը կողմ է Ուկրաինային ԵՄ անդամակցության թեկնածուի կարգավիճակ շնորհելուն, 22%-ը դեմ է դրան, ևս 25%-ը դժվարացել է պատասխանել, իսկ 7%-ը դժվարացել է պատասխանել հարցին։ Ֆրանսիայի բնակիչների շրջանում Ուկրաինային թեկնածուի կարգավիճակ շնորհելուն կողմ է 42%-ը, չի աջակցում 24%-ը, 26%-ը հստակ դիրքորոշում չունի, ևս 9%-ը դժվարացել է պատասխանել։ Նիդեռլանդներում հարցվածների 45%-ը պաշտպանում է Ուկրաինայի թեկնածությունը, 24%-ը դեմ է, 21%-ը դժվարացել է պատասխան ընտրել, իսկ 10%-ը չգիտի։

Տես նաև 

 Թուրքիայի ԵՄ անդամակցության հարց

Արտաքին հղումներ 

 Հանձնաժողովի կարծիքը Ուկրաինայի՝ Եվրամիությանն անդամակցելու դիմումի վերաբերյալ

Ծանոթագրություններ 

Եվրոպական միության հետագա ընդլայնում
Ուկրաինա-Եվրոպական միություն հարաբերություններ