Վինցենտ Դունին-Մարցինկևիչ

Վինցենտ Դունին-Մարցինկևիչ (; , ), 19-րդ դարի բելառուս բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, հասարակական գործիչ։ Համարվում է բելառուսական նոր գրականության և թատերական ազգային դպրոցի հիմնադիրներից մեկը, ինչպես նաև՝ բելառուսական և լեհական գրականությունների դասական հեղինակ։

Կենսագրություն 
Վինցենտ Դունին-Մարցինկևիչը ծնվել է լեհ-լիտվական միացյալ պետության բելառուսական մասում՝ Բոբրույսկի տարածաշրջանում, ազնվականի ընտանիքում։ Ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։

Գրել է ժամանակակից բելառուսերեն և լեհերեն։ Բելառուսերեն ստեղծագործելիս հարկադրված է եղել հաղթահարել բազմաթիվ դժվարություններ, քանի որ հին բելառուսերենը  (Ruthenian անվանվածը) հնացած, մահացած լինելու պատճառով այլևս գործածական չէր, նորն էլ դեռևս կանոնակարգված չէր։

1827 թվականից Դունին-Մարցինկևիչն ապրել է Մինսկում։ 1840 թվականին Իվանեցի մերձակայքում առանձնատուն է գնել ու տեղափոխվել այնտեղ։ Այդ առանձնատանն էլ հենց գրել է իր երկերի մեծ մասը։

1859 թվականին նա լեհերենից բելառուսերեն է թարգմանել Ադամ Միցկևիչի Պան Տադեուշ էպիկական պոեմը և փորձել է հրատարակել Վիլնյուսում, սակայն ցարական գրաքննության ճնշումների պատճառով կարողացել է լույս ընծայել պոեմի սոսկ առաջին և երկրորդ գլուխները։ Դա Միցկևիչի այդ երկի առաջին թարգմանությունն էր սլավոնական մեկ այլ լեզվի։

Լեհական հունվարյան ապստամբության ժամանակաշրջանում Վինցենտ Դունին-Մարցինկևիչին ոստիկանությունը մեղադրել է անջատողական քարոզչություն տանելու մեջ և կալանավորել է։ Թեև շուրջ երկամյա բանտարկությունից հետո նրան ազատ են արձակել, սակայն շարունակել են գաղտնի կերպով հսկողության տակ պահել։ Գրողի դուստր Կամիլլան, որ մասնակցել էր ապստամբությանը, իր քաղաքական գործունեության համար դատապարտվել է հոգեբուժարանում փակված պահվելու։

Անվանի գրողը մահացել է 1884 թվականին՝ 76 տարեկան հասակում։

Բելառուսերեն առավել նշանակալից երկերը
Պոեմներ. Гапон (1854), Вечарніцы (1855), Купала (1855), Шчароўскія дажынкі (1857) 
Թատերգություններ. «Сялянка» կատակերգություն-օպերան (1846),  «Пінская шляхта» վոդևիլը (1866), «Залёты» կատակերգությունը (1870)
Ա. Միցկևիչի «Պան Տադեուշ» պոեմի թարգմանությունը (1859)

Պատկերասրահ

Գրականություն 
 Дрозд Д. Сямейныя таямніцы Дуніна-Марцінкевіча. Лёсы сясцёр класіка літаратуры. Культура. № 46 (1276) 12.11.2016 — 18.11.2016 г., № 47 (1277) 19.11.2016 — 25.11.2016 г
 Дрозд Д. Сямейныя таямніцы Дуніна-Марцінкевіча. Невядомае пра лёс маці класіка. Культура. № 51 (1281) 17.12.2016 — 23.12.2016 г.
 Дрозд Д. Сямейныя таямніцы Дуніна-Марцінкевіча. Ян Марцінкевіч: загадкі пра бацьку класіка / Частка І Культура. № 5 (1288) 04.02.2017 — 10.02.2017 г. Частка 2. № 7 (1290) 18.02.2017 — 24.02.2017 г.
 Дрозд Д. Сямейныя таямніцы Дуніна-Марцінкевіча. Хто такая Францішка з Марцінкевічаў Парчэўская, і ці спагнала яна пазыкі cвайго бацькі? № 12 (1295) 25.03.2017 — 31.03.2017 г.
 Кісялёў, Г. В. Спасцігаючы Дуніна-Марцінкевіча : Спроба навуковай сістэматызацыі дакументаў і матэрыялаў / Г. В. Кісялёў. — Мінск : Універсітэцкае, 1988. — 160 с.
 Навуменка, І. Я. Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч / І. Я. Навуменка. — Мінск : Навука і тэхніка, 1992. — 216 с.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Virtual guide to Belarus
 Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч : асоба і творчасць | Архивы Беларуси
 «Пинская шляхта» (оригинал на пинчуцком говоре)
 Племянник митрополита, украл несовершеннолетнюю, угрожал бритвой. 10 мифов о Дунине-Марцинкевиче 

Բելառուսի մշակույթ
Բելառուսի գրականություն
Բելառուս գրողներ
Բելառուս բանաստեղծներ
19-րդ դարի գրողներ
19-րդ դարի բանաստեղծներ
Բելառուս հասարակական գործիչներ
Բելառուս արձակագիրներ
Բելառուս թարգմանիչներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով