Ելիզավետա Մուկասեյ

Ելիզավետա Մուկասեյ (, օրիորդական ազգանունը՝ Եմելյանովա (), ), խորհրդային հետախույզ, գաղտնի գործակալ (ծածկանունը՝ Էլզա)։ Ամուսնու՝ Միխայիլ Մուկասեյի հետ, որը նույնպես խորհրդային գաղտնի գործակալ էր (ծածկանունը՝ Զեֆիր), 1940 թվականից մինչև 1970-ական թվականները գաղտնի մի շարք գործողությունների է մասնակցել Արևմտյան Եվրոպայում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։

Կենսագրություն 
Ելիզավետա Մուկասեյը ծնվել է 1912 թվականի մարտի 29-ին, Ուֆա քաղաքում։ 1917 թվականի վերջերին սովից փրկվելու համար ընտանիքով տեղափոխվել են Տաշքենդ։ 1929 թվականին Ելիզավետան, ավարտելով միջնակարգ դպրոցը, ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի կենսաբանական ֆակուլտետը, որն ավարտելուց հետո որոշ ժամանակ բանվոր է աշխատել ֆաբրիկայում, այնուհետև նշանակվել է աշխատավորական երիտասարդության դպրոցի տնօրեն։ 

1939 թվականից մինչև 1943 թվականը ամուսնու՝ հետախույզ, գաղտնի գործակալ Միխայիլ Մուկասեյի հետ ծառայողական գործուղման մեջ է գտնվել ԱՄՆ-ի Լոս Անջելես քաղաքում։

1943 թվականից մինչև 1949 թվականը եղել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի՝ МХАТ-ի գեղարվեստական խորհրդի քարտուղարը։

Հատուկ պատրաստություն անցնելուց հետո 1955 թվականից մինչև 1977 թվականը «Էլզա» ծածկանունով աշխատել է արտասահմանում, ամուսնու հետ, ապահովել նրա երկկողմանի կապը «Կենտրոնի» հետ։ Ամուսիններով ճամփորդել են եվրոպական երկրներով, հետախուզական տվյալներ հավաքել ու փոխանցել Կենտրոնին՝ արժանանալով վերջինիս բարձր գնահատականին։

ԽՍՀՄ վերադառնալուց հետո Ելիզավետա Իվանովնան կատարել է երիտասարդ հետախույզներ հավաքագրելու աշխատանք, հետախուզական դպրոցների համար հեղինակել դասագրքեր և ուսումնական օժանդակ ձեռնարկներ։ Ամուսնու հետ համագործակցելով՝ գրել է նաև «Զեֆիր և Էլզա» գիրքը՝ արտասահմանում իրենց անցկացրած երեսուն տարիների մասին։ 

Ելիզավետա Մուկասեյը մահացել է 2009 թվականի սեպտեմբերի 19-ին՝ 97 տարեկան հասակում։ Ամուսինը մահացել էր 2008 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ 101 տարեկան հասակում։

Պարգևներ 
Ե. Ի. Մուկասեյը պետանվտանգության պատվավոր աշխատակից էր։ Պարգևատրվել է բազմաթիվ մեդալներով, այդ թվում՝ «Մարտական վաստակի համար» («За боевые заслуги») մեդալով։ Արժանացել է նաև Յուրի Անդրոպովի անվան մրցանակի՝ Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության ապահովման գործում ներդրած ակնառու ավանդի համար։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
Елизавета Ивановна Мукасей на сайте Службы внешней разведки России
Легендарная разведчица-нелегал Елизавета Мукасей скончалась в Москве

Խորհրդային մանկավարժներ
Խորհրդային հետախույզներ
Խորհրդային հուշագիրներ
Մանկավարժներ այբբենական կարգով
Կին հետախույզներ
Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի լրտեսներ
Քաղաքական կեղծանուններ