Ջելի Ռոլ Մորթոն

Ջելի Ռոլ Մորթոն (, ), ամերիկացի ջազմեն, դաշնակահար, երգիչ, երգահան, նվագախմբի ղեկավար։ Եղել է ավանդական ջազի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից մեկը։

Կենսագրություն 
1890-ական թվականների սկզբին սովորել է նվագել կիթառ և դաշնամուր։ 1902 թվականից Նոր Օռլեանի զվարճանքի հաստատություններում հանդես է եկել որպես դաշնակահար, իսկ 1904 թվականից սկսած՝  մի շարք շրջագայություններ է կատարել ԱՄՆ-ում։ 1917 թվականից մինչև 1922 թվականը հյուրախաղերով հանդես է եկել Կալիֆոռնիայում և Կանադայում։ 1922 թվականին առաջին անգամ իր կատարումը մեխանիկական դաշնամուրի համար ձայնագրել է  հոլովակի վրա, իսկ 1923 թվականին՝ ձայնապնակի վրա։ 1926 թվականից մինչև 1929 թվականը ղեկավարել է «Red Hot Peppers» անսամբլը, որի կազմում  տարբեր ժամանակներում նվագել են Ժ.Միտչելը,Կիդ Օրին, Դոդս եղբայրները և  դասական ջազային ոճի այլ հայտնի երաժիշտներ։ Բացի այդ, այս շրջանում Ջելի Մորթոն պարբերաբար ելույթներ է ունեցել տրիոյի  կամ կվարտետի հետ։ 1938 թվականից մինչև 1939 թվականը ղեկավարել է «New Orleans Jazzmen» ռիվայվլ նվագախումբը։ Բազմիցս մենահամերգներ է ունեցել։ 

Ջելի Ռոլ Մորթոնի նվագի ոճն իր մեջ ներառել է ի, բլյուզի, իսպանական և կրեոլական ֆոլկլորի տարրեր՝ իրեն բնորոշ անհատական առանձնահատկություններով հանդերձ։ Նրա արվեստը մեծ ազդեցություն է ունեցել ինչպես վաղ ջազի զարգացման, այնպես էլ  և  ոճերի երաժիշտների վրա։

Մահացել է ասթմայից 1941 թվականի հուլիսի տասին։

Հետաքրքիր փաստեր 
 Ա.Բարիկոյի «1900» պատմվածքում և իտալացի ռեժիսոր Ջուզեպե Տորնատորեի կողմից էկրանավորված «Լեգենդ դաշնակահարի մասին» ֆիլմում տեղի է ունենում այպես կոչված «երաժշտական դուել» գլխավոր հերոսի և Ջելի Ռոլ Մորթոնի միջև. ֆիլմում Մորթոնի դերը կատարել է Կլարենս Ուիլյամսը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Биография музыканта
 Ноты для фортепиано «The Cra

Ջազմեններ
Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
Ամերիկացի ջազմեններ
Ամերիկացի դաշնակահարներ
Ամերիկացի երաժիշտներ
Ամերիկացի երգիչներ