Հաննե Դարբովեն

Հաննե Դարբովեն (), գերմանացի կոնցեպտուալ նկարիչ, Արվեստի ակադեմիայի անդամ (Բեռլին, 1997), 1985 և 1994 թվականներին մրցանակներ է ստացել Համբուրգում։ Հայտնի է մինիմալիստական ​​ժանրի մեծ ինստալացիաներով՝ պատրաստված ձեռագիր թվերով պատված տարրերից։ 2000 թվականին հիմնադրվել է «Հաննե Դարբովեն» հիմնադրամը, որին 2012 թվականից պատկանել է տունը Ռյոնեբուրգում, որտեղ ապրել է նկարիչը։

Կենսագրություն 
Նա ծնվել է հաջողակ գործարար Կեսար Դարբովենի և նրա կնոջ՝ Կիրստենի ընտանիքում՝ երեք դուստրերից երկրորդը։ Ընտանեկան սուրճի «Դարբովեն» ապրանքանիշը հայտնի է Գերմանիայում։ Դաշնամուր նվագելու կարճ հետաքրքրությունից հետո Հաննեն սկսել է արվեստ ուսումնասիրել։ 1966-1968 թվականներին ապրել է Նյու Յորքում՝ սկզբում արվեստի աշխարհից լիակատար մեկուսացման մեջ։ Այնուհետև Հաննեն վերադարձել է Համբուրգ և այնտեղ ապրել մինչև իր օրերի ավարտը՝ զբաղվելով արվեստով։

Ստեղծագործություն 
1966-1967 թվականների ձմռանը Դարբովենը հանդիպել է մի խումբ մարդկանց, ովքեր առնչվել են մինիմալիստական արվեստի ուղղությանը։ Այդ ժամանակվանից նա սկսել է իր ստեղծագործության մեջ օգտագործել թվերի համակցություններ, իսկ ավելի ուշ՝ թարգմանել գրողներ Հայնրիխ Հայնեի և Ժան-Պոլ Սարտրի տեքստերը թվերիով՝ փորձելով փոխանցել ժամանակի ոգին։

Հաննեն իր առաջին լայնածավալ ինստալյացիաներն ստեղծել է 1978 թվականին։ Այդ ժամանակից ի վեր նրա ստեղծագործությունները հաճախ մեծ տարածքներ են զբաղեցրել։ Այսպիսով, «Մշակույթի պատմությունը 1880-1983 թվականներին» աշխատությունը տեղադրվել է 7000 քառակուսի ոտնաչափ վրա և բաղկացած է եղել գրեթե 1600 տարրերից։ Աշխատության ամենաարդյունավետ ժամանակահատվածում Դարբովենն ստեղծել է «Արևածագ/Մայրամուտ, Նյու Յորք, Նյու Յորք, այսօր»-ը։ Այն ստեղծվել է 1984 թվականին և բաղկացած է 385 գծանկարներից։

Կոլեկցիոներ Ջուզեպպե Պանսան գնել է Հաննե Դարբովենի գործերից մի քանիսը։

Ցուցահանդեսներ 
Դարբովենի աշխատանքները բազմիցս ցուցադրվել են Գերմանիայում և արտասահմանում։ Հաննեի առաջին արտասահմանյան ցուցահանդեսը եղել է Նիդերլանդների Ամստերդամ քաղաքի Art & Project պատկերասրահում 1970 թվականին։ Դրան հաջորդել է միաժամանակյա ցուցահանդեսը Նյու Յորքի երկու արվեստի պատկերասրահներում 1978 թվականին։ Ցուցադրվել է երկու մասից բաղկացած Card Index: Filing Cabinet (1975)-ը։ 1976 թվականին նկարչուհին որոշել է ժամանակավորապես դադարեցնել ցուցահանդեսը, սակայն հետագայում նրա ցուցահանդեսները շարունակվել են։ Գերմանիայում Դարբովենի աշխատանքները ցուցադրվել են Քյոլնի տաճարի Կոնրադ Ֆիշեր պատկերասրահում։

Գրականություն 
 Luckow, Dirk (ed.): 'Hanne Darboven / Gepackte Zeit', Deichtorhallen Hamburg 2017

 Rübel, Dietmar/ Lange-Berndt, Petra/ Liebelt, Susanne (eds.): 'Hanne Darboven: Korrespondenz. Briefe 1967—1975', Köln: Walther König Verlag 2015
 
 Berger, Verena (ed.): ‘Hanne Darboven: Boundless’, Ostfildern: Hatje Cantz 2015
 
 Enwezor, Okwui (ed.): ‘Hanne Darboven: Enlightenment’, London: Prestel Publishing 2015
 
 Janhsen, Angeli: 'Kunst selbst sehen', Freiburg: Modo-Verlag 2013
 
 Diehr, Ursula: 'Art 43 Basel, 14-17.6.12 — The art show', exhibition catalogue, Die Kunstmesse, Ostfildern: Hatje Cantz Verlag 2013
 
 Schenk-Weininger, Isabell: 'Von Tagebuch bis weblog — Tägliche Strategien in der Gegenwartskunst', exhibition catalogue, Bietigheim-Bissingen Städtische: Galerie Bietigheim-Bissingen 2012
 
 Hanne Darboven — Index, exhibition catalogue, Bologna: P420 arte contemporanea 2012
 
 Wiehager, Renate (ed.): 'Minimalism in Germany — The Sixties / Minimalismus in Deutschland — die 1960er Jahre', exhibition catalogue, Daimler Contemporary, Ostfildern: Hatje Cantz 2012
 
 Rattemeyer, Christian: 'Kompass — Zeichnungen aus dem Museum of Modern Art, New York', exhibition catalogue, New York: The Judith Rothschild Foundation Contemporary Drawings Collection; Martin-Gropius-Bau Berlin, Ostfildern: Hatje Cantz 2011
 
 Gaensheimer, Susanne / Kramer, Mario (eds.): 'The Lucid Evidence. Fotografie aus der Sammlung MMK', exhibition catalogue, Frankfurt am Main: Museum für Moderne Kunst and Nürnberg: Verlag für Moderne Kunst 2010
 
 Whitney, Alexandra (ed.): 'The Helga and Walther Lauffs Collection’ [Vol. 1 and 2], exhibition catalogue, Göttingen: Zwirner & Wirth 2009
 
 Adler, Daniel: 'Hanne Darboven. Cultural History. 1880—1983', London: Afterall Books 2009

 Cherix, Christophe: 'In & Out of Amsterdam. Travels in Conceptual Art. 1960—1976', exhibition catalogue, New York: The Museum of Modern Art 2009
 
 Hillings, Valerie L.: 'Hanne Darboven — Hommage to Picasso', exhibition catalogue, incl. Audio CD: 'Opus 60', New York: Guggenheim Museum; London: Thames & Hudson, Ostfildern: Hatje Cantz Verlag 2006
 
 Sperlinger, Mike: 'Afterthought new writing on conceptual art', London: Rachmaninoff’s 2005
 
 Lailach, Michael: 'Printed matter — die Sammlung Marzona in der Kunstbibliothek', exhibition catalogue, Berlin: Staatliche Museen Stiftung Preußischer Kulturbesitz 2005
 
 Kölle, Brigitte: 'Die Kunst des Ausstellens. Untersuchungen zum Werk des Künstlers und Kunstvermittlers Konrad Lueg, Fischer (1939—1996)', Hildesheim 2005
 
 Carl, Bettina: 'Hard Work Looking Easy, the Ballerinas Always Smile: Notes on the Art of Hanne Darboven', In: Sperlinger, Mike (ed.): 'Afterthought: New Writings on Conceptual Art', London: Rachmaninoffs 2005, pp. 45-64
 
 Schlüter, Maik (ed.): 'Hanne Darboven. Ein Jahrhundert-ABC', Hannover: Kestner-Gesellschaft 2004
 
 Michael Corris (ed.): 'Hanne Darboven: Seriality and the Time of Solitude, Conceptual Art: Theory, Myth and Practice', New York: Cambridge University Press 2004
 
 Graw, Isabelle: 'Die bessere Hälfte, Künstlerinnen des 20. und 21. Jahrhunderts', Köln: DuMont 2003
 
 Bippus, Elke: 'Serielle Verfahren, Pop Art, Minimal Art, Conceptual Art und Postminimalism', Berlin: Reimer 2003
 
 Newman, Michael: 'Remembering and Repeating: Hanne Darboven´s Work', In: Cooke, Lynne / Kelly, Karen (eds.): Robert Lehman Lectures on Contemporary Art, Vol. 2, New York: Dia Center for the Arts 2003
 
 Bippus, Elke / Westheider, Ortrud (eds.): 'Hanne Darboven: Kommentiertes Werkverzeichnis der Bücher (Bücher 1966—2002)', exhibition catalogue, Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte Münster, Köln: Walther König 2002
 
 Adriani, Götz: 'Kunst im Reichstagsgebäude', Köln: DuMont 2002
 
 Kuhn, N.: 'POETRY INTERMEDIA — Künstlerbücher nach 1960', exhibition catalogue, Berlin: Kunstbibliothek, Staatliche Museen zu Berlin Preußischer Kulturbesitz 2002
 
 Wagner, T.: 'Hanne Darboven — Die Bücher 1971—2001', exhibition catalogue, Münster: Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte 2002
 
 Grosenick, Uta: 'Women Artists in the 20th and 21st Century', Köln: Taschen Verlag 2001
 
 Jussen, Bernhard: 'Hanne Darboven — Schreibzeit', Max-Planck-Institut für Geschichte, exhibition catalogue, König: Walther König 2000
 
 Hanne Darboven. Kreuzfahrt zur Hölle, exhibition catalogue, Berlin: Institut für Auslandsbeziehungen e.V., IfA, and Ostfildern: Hatje Cantz 2000
 
 Kaak, Joachim /Thierolf, Corinna (eds.): 'Hanne Darboven / John Cage: a Dialogue of Artworks', Ostfildern-Ruit: Hatje Cantz 2000
 
 Herzogenrath, Wulf / Friedel, Helmut (eds.): 'Von Beuys bis Cindy Sherman', exhibition catalogue, München: Sammlung Lothar Schirmer 1999
 
 Felix, Zdenek: 'Hanne Darboven. Ein Reader', Hamburg: Oktagon 1999
 
 Lil, Kira van: 'Hanne Darboven. Menschen und Landschaften', Hamburg 1999

 Westheider, Orturd (ed.): 'Hanne Darboven. Das Frühwerk', exhibition catalogue, Hamburg: Hamburger Kunsthalle; Berlin: Kulturstiftung der Länder 1999
 
 Carnegie International: Hanne Darboven — Live, Living A I, II; B I, II; C, I, II (1998), exhibition catalogue, Pittsburgh: Carnegie Museum of Art, Carnegie Institute 1999

 Chronos & Kairos: Die Zeit in der Zeitgenössischen Kunst, exhibition catalogue, Kassel: Museum Fridericianum 1999

 Doherty, Brigit / Nisbet, Peter: 'Works, Hanne Darboven, 1969/1972/1983', exhibition brochure, Issue 28 of Harvard University Art Museums gallery series, Camebridge: Bush-Resinger Museum, Harvard University Museums Gallery 1999

 Painting, Object, Film, Concept: Works from the Herbig Collection, exhibition catalogue, New York: Christie’s 1998

 Darboven, Hanne: 'Briefe aus New York 1966-68 an zu Hause (999 monogrammierte Exemplare)', Ostfildern: Hatje Cantz 1997
 
 Szeemann, Harald: '4e Biennale de Lyon d’art contemporain', exhibition catalogue, Lyon: Réunion des Musées Nationaux 1997
 
 Graw, Isabelle: 'Work Ennobles — I´m staying bourgeois (Hanne Darboven)', In: de Zegher, Catherine (ed.): Inside the Visible: An Elliptical Traverse of 20th Century Art in, of and From the Feminine, Cambridge: MIT Press 1996
 
 Darboven, Hanne: 'Wenn artig, warum nicht eigenartig', Ostfildern: Cantz 1995

 Kramer, Mario / Hanne Darboven: 'Ein Jahrhundert-Johann Wolfgang von Goethe gewidmet, 1971—1982/A Century-Dedicated to Johann Wolfgang von Goethe, 1971—1982', Frankfurt: Museum für Moderne Kunst 1994

 Garrels, Gary: 'Photography in Contemporary German Art, 1960 to the Present', exhibition catalogue, Minneapolis: Walker Art Center 1992
 
 Bischoff, Ulrich: 'Hanne Darboven. Evolution >86<', Munich: Staatsgalerie Moderner Kunst 1991

 Tsuzuki, Kyoichi: 'Art Random: Hanne Darboven', Kyoto: Kyoto Shoin International 1991
 
 Darboven, Hanne: 'Quartett '88', Cologne: Walther Koenig 1990

 Block, René: 'The Readymade Boomerang: Certain Relations in 20th Century Art', exhibition catalogue, Sydney: Biennale of Sydney 1990

 Hegyi, Lorand: 'Concept Art, Minimal Art, Arte Povera, Land Art: Sammlung Marzano', exhibition catalogue, Bielefeld: Kunsthalle Bielefeld 1989

 Froment, Jean-Louis / Bourel, Michel: 'Art conceptuel I', exhibition catalogue, Bordeaux: CAPC Musée d’Art Contemporain 1988
 
 Darboven, Hanne: 'Rainer Maria Rilke — Das Stundenbuch', exhibition catalogue, New York: Leo Castelli and München: Schirmer Mosel 1987
 
 Suzanne Pagé (ed.): 'Hanne Darboven: Histoire de la culture, 1880—1983', exhibition catalogue, Paris: Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris 1986

 Berger, Maurice: 'Repetitions: A Postmodern Dynamic', exhibition catalogue, New York: Hunter College of Art 1985

 König, Kaspar: 'Von hier aus. Zwei Monate neue deutsche Kunst in Düsseldorf', exhibition catalogue, Cologne: DuMont 1984
 
 Felix, Zdenek: 'Concetto-Imago: Generations wechsel in Italien', Bonn: Bonner Kunstverein 1983

 'Documenta 7', exhibition catalogue, Kassel 1982

 Anderson, Richard E.: 'Postminimalism', exhibition catalogue, Ridgefield: The Aldrich Museum of Contemporary Art 1982
 
 Glozen, Lazlo (ed.): 'Westkunst: Zeigenössische Kunst seit 1939', exhibition catalogue, Cologne: Du Mont Buchverlag 1981
 
 De Wilde, Edy (ed.): 'The Stedelijk Museum Collection', exhibition catalogue, Amsterdam: Stedelijk Museum 1980
 
 Darboven, Hanne: 'Milieu >80<-: heute. Freiheit statt Strauss. Friede statt Krieg', Hamburg 1980
 
 Faust, Wolfgang / Max, Paul Maenz: 'Köln Jahresbericht 1979', Cologne: Paul Maenz 1980
 
 Burgbacher-Krupka, Ingrid: 'Strukturen zeitgenössicher Kunst. Eine empirische Untersuchung zur Rezeption der Werke von Beuys, Darboven, Flavin, Long, Walther', Stuttgart: Enke 1979

 Cramer, Richard / Lippard R., Lucy: 'Intricate Structure/Repeated Image', exhibition catalogue, Philadelphia: Tyler School of Art of Temple University 1979
 
 Honnef, Klaus: 'Hanne Darboven: Bismarkzeit', exhibition catalogue, Bonn: Rheinisches Landesmuseum 1979
 
 Ruhrberg, Karl (ed.): 'Handbuch Museum Ludwig', Cologne: Museum Ludwig 1979
 
 Works from the Crex Collection, exhibition catalogue, Zurich: InK, Halle für internationale neue Kunst 1978

 Europe in the Seventies: Aspects of Recent Art', exhibition catalogue, Chicago: Art Institute of Chicago 1977
 
 P-Orridge, Genesis / Colin, Naylor (eds.): 'Contemporary Artists', London, New York: St. James Press 1976
 
 Darboven, Hanne: 'Hanne Darboven. For Jean-Paul Sartre', Hamburg 1976
 
 Darboven, Hanne: 'e.t.c. 2 = 1, 2; 1 + 1 = 1, 2', Hamburg 1976
 
 Darboven, Hanne: '00 > 99 Ein Jahrhundert I > XII', Hamburg 1976

 Functions of Drawing', Otterlo: Rijksmuseum Kröller-Müller 1975
 
 Painting, Drawing and Sculpture of the '60s and the '70s from the Dorothy and Herbert Vogel Collection, exhibition catalogue, Philadelphia: Institute of Contemporary Art, University of Pennsylvania 1975

 Félix, Zdenek: 'Zeichnen/Bezeichnen,Zeicchnungen aus der Sammlung Mia und Martin Visser, mit Beiträugen aus der Sammlung Geert Jan Visser', exhibition catalogue, Basel: Kunstmuseum Basel 1976

 Darboven, Hanne: 'El Lissitzky. Kunst und Pangeometrie', Brussels: Daled, and Société des Expositions, and Hamburg: Hossmann 1974
 
 Darboven, Hanne /Jean-Christophe Ammann: 'Atta Troll', exhibition catalogue, incl. Audio-CD, Luzern: Kunstmuseum Luzern 1975
 
 Darboven, Hanne: 'Hanne Darboven: Diary N. Y. C.', exhibition catalogue, New York: Castelli Graphics and Turin: Gian Enzo Sperone 1974

 Idea and Image in Recent Art', exhibition catalogue, Chicago: The Art Institute of Chicago 1974
 
 Weiss, Evelyn: 'XII Bienal de São Paulo 1973: Hanne Darboven', exhibition catalogue, Cologne: Druckhaus Deutz 1973
 
 Lippard, Lucy: 'Six Years: The Dematerialization of the Art Object from 1966 to 1972', New York, Washington: Praeger Publishers 1973
 
 Honnef, Klaus: ‘Concept Art’, Cologne: Phaidon 1972
 
 Szeemann, Harald (ed.): 'Documenta 5: Befragung der Realität. Bildwelten heute', exhibition catalogue, Kassel: Documenta 1972
 
 Celant, Germano: 'Book as Artwork 1960/72', exhibition catalogue, London: Nigel Greenwood 1972
 
 Honnef, Klaus (ed.): 'Hanne Darboven', exhibition catalogue, Münster: Westfälischer Kunstverein 1971
 
 Block, René: 'Entwürfe, Partituren, Projekte: Zeichnungen', exhibition catalogue, Berlin: Galerie René Block 1971
 
 Darboven, Hanne: 'Ein Jahrhundert im einem Jahr', Amsterdam: Stichting-Octopus 1971
 
 Prospect 71: Projection, exhibition catalogue, Düsseldorf: Städtische Kunsthalle 1971
 
 Dienst, Rolf-Gunter: 'Deutsche Kunst. Eine neue Generation', Cologne: DuMont Schauberg 1970

 Celant, Germano: 'Conceptual Art, Arte Povera, Land Art', exhibition catalogue, Turin: Galleria civica d’arte moderna 1970
 
 Jahn, Fred / Wedewer, Rolf (eds.): 'Zeichnungen: Baselitz, Beuys, Buthe, Darboven, Erben, Palermo, Polke, Richter, Rot', exhibition catalogue, Leverkusen: Städtisches Museum Schloss Morsbroich; Hamburg: Kunsthaus; Munich: Kunstverein 1970
 
 McShine, Kynaston L. (ed.): 'Information', exhibition catalogue, New York: The Museum of Modern Art 1970
 
 Darboven, Hanne: [untitled xerox book], Hamburg 1969
 
 Lippard, Lucy R.: '555,087', exhibition catalogue, Seattle: The Council 1969
 
 Szeemann, Harald: '1Live in Your Head: When Attitudes Become Form: Works-Concepts-Processes-Situations-Information', exhibition catalogue, Bern: Kunsthalle Bern 1969
 
 Strelow, Hans (ed.): 'Sammlung 1968: Karl Ströher', exhibition catalogue, Berlin: Kunstverein and Neue Nationalgalerie 1969
 
 Art in Series, exhibition catalogue, New York: Finch College Museum of Art 1968.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Künstlerbiografie (IFA-Datenbank)
 «Հաննե Դարբովեն» հիմնադրամ, Համբուրգ
 Hamburger Abendblatt vom 27. April 2001 zum 60. Geburtstag von Hanne Darboven
 Meldung zum Tode am 13. März in sueddeutsche.de
 Nachruf Die Welt 14. März 2009
 Ցուցահանդես 'Interval' at Fundació Antoni Tàpies-ում, Բարսելոնա

Գերմանացի նկարիչներ
Գերմանացի կին արվեստագետներ