Բուլդոզերավարի օրը

«Բուլդոզերավարի օրը» (), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 1991 թվականին։

Բովանդակություն 
Երգիծական պատմվածքի գործողությունը տեղի է ունենում խորհրդային իշխանությանը նման իշխանության օրոք, անորոշ ժամանակահատվածում. ոչ այն է հակաուտոպիա է, ոչ այն է՝ գրոտեսկ։ Ակնհայտ է, որ խորհրդային իրողությունները հասցվել են աբսուրդի աստիճանի. բոլորն աշխատում են միջուկային և քիմիական զենքի վրա, ամենուր կախված են Սանդելին, Մունդինդելին և Բաբայասինին փառաբանող պաստառներ (վերջինս հիշատակվում է նաև «Չապաևն ու Պուստոտան» վեպում, համեմատիր՝ Մարքս-Էնգելս-Լենինի ինստիտուտ), թանգարանում ցուցադրվում է խորհրդային առաջին հրամանը՝ քաղաք մուտք գործելու և դուրս գալու ամբողջական արգելքը։ Կուսկոմիտեի քարտուղարն օգտագործում է «Պարտայ-Չի» գաղտնի տեխնիկան, որը թույլ է տալիս ամենակտրուկ կարողություններ ունեցող անձին ակնթարթորեն ընդունել կուսակցության գիծը։ Մարքսիստական բառապաշարը երկարատև օգտագործումից փոխարինել է անպարկեշտ բառապաշարին։ Պատմվածքում նկարագրվում է բանավոր մենամարտ, որը շահում է վիրտուոզ բարբառագետ Վալերկան (= հայհոյող)։

Պատմվածքի գործողությունները տեղի են ունենում տոնի ժամանակ՝ Բուլդոզերավարի անհեթեթ օրը։ Գլխավոր հերոսը ամերիկացի լրտես է, որը մոռացել է այդ մասին՝ անընդհատ խմելով մյուս տղամարդկանց հետ։ Բայց գործարանում ատոմային ռումբը հարվածում է նրա երիկամներին, ինչը հերոսին ստիպում է երկու շաբաթ չխմել, և նա հիշում է, որ պետք է փախչի։

Պատմվածքը կարելի է համարել երգիծական-հակախորհրդային, որը, սակայն, գրված է աբսուրդի վիրտուոզ ոճով։ Այն կարելի է նմանեցնել այնպիսի գրքերի, ինչպիսիք են «Խորաբաց բարձունքները» կամ «Քողարկումը»՝ դրանցից տարբերվելով ձևի հակիրճությամբ։

Գործող անձանց ցանկ 

 Իվան Իլյիչ Պոմերանցև (նաև՝ Կոնստանտին Պոբեդոնոսցև)
 «Բարբառագետ» Վալերկա
 Գալինա Նիկոլաևնա Ալտինինա
 Բաբայասին
 Վասկա («Կարմիր կիսատրոհում»-ից)
 գլխավոր բժիշկ
 Վալերկայի կինը
 «ժուժլո կին»
 Կոժեուրով՝ «Կարմիր կիսատրոհում»-ի խմբագիր
 «Ուրանբատորյան պրավդայի» թղթակից
 Կոպչոնով՝ խորհկոմի նախագահ
 շորտերով և գլխանոցով բաճկոնով տղա, որը լուցկիներ է փնտրում
 Մարատ՝ Վալերկայի որդին
 Մունդինդել
 Օսմակով
 ալ դեմքով երգիչ
 Պյոտր
 էքսկուրսավար պիոներ
 սյունակի կարգադրիչ
 Սանդել
 խորհկոմի մշակույթի ղեկավար (պրոթեզով)
 երազից դահուկներով ծերունի (Իվան Իլյիչ Կոպչոնով)
 քիմիկոս «Տրիկոտաժնիցայից»
 մեկ այլ քիմիկոս
 գորշ բաճկոնով և ակորդեոնով մարդ

Հրապարակում 
Պատմվածքն առաջին անգամ տպագրվել է «Զավտրա» ֆանտաստիկ ալմանախում (2-րդ թողարկում) 1991 թվականին և նույն թվականին՝ Պելևինի հեղինակային առաջին՝ «Կապույտ լապտեր» ժողովածուում։

Կարծիքներ և քննադատություն 

Բանասեր Հասան Հուսեյնովը «Խորհրդային իդեոլոգեմները 1990-ականների ռուսական դիսկուրսում» գրքում համաձայն է Ալեքսանդր Անտոնովի հետ՝ «Բուլդոզերավարի օր»-ում Պելևինի օգտագործած լեզվական նորաբանությունները համարելով «հետմոդեռնիստական կատակներում կարգախոսի անպարկեշտ վերաիմաստավորում»։

Լ. Ֆ. Ալեքսեևան Պելևինի պատմվածքը վերագրում է դիստոպիայի՝ երգիծական պաթոսով հակաուտոպիայի ժանրին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Բուլդոզերավարի օրը Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործությունների կայքում։

Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ