Նիկոլայ Աբաև

Նիկոլայ Աբաև (, ), խորհրդային և ռուս արևելագետ, բուդդոլոգ, չինագետ, չան-բուդդիզմ և թենգրիզմի հետազոտող։ Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Տիվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, համալսարանի քոչվոր քաղաքակրթության լաբորատորայի վարիչ։ Տիվայի Հանրապետության գիտությունների վաստակավոր գործիչ։ Ռուսաստանի ավանդական սանգհայի Բուդդիզմի համալսարանի բուդդայական փիլիսոփայության պատվավոր դոկտոր։ Տիվայի Հանրապետության Մեծ Խուրալի (խորհրդարան) նախկին պատգամավոր է։ «Բուդդիզմ» և «Չինական փիլիսոփայություն» հանրագիտական բառարանի հեղինակներից մեկն է։

Կենսագրություն 
1966 թվականին ընդունվել է Հեռավոր Արևելքի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1972 թվականին` ստանալով արևելագետ-պատմաբանի դիպլոմը` չինարեն, ճապոներեն և անգլերեն լեզուների իմացությամբ։ Հետևելով բուդդայական փիլիսոփայության հանդեպ իր վաղեմի հետաքրքրություններին` 1974 թվականին Հեռավորարևելյան պետական համալսարանից տեղափոխվել է Հասարակական գիտությունների բուրյաթական համալսարանի բուդդայագիտության բաժին, այնուհետև` ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Արևելագիտության ինստիտուտի ասպիրինտուրան։ 1978 թվականին պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական թեզ է պաշտպանել «Տեսականի և գործնականի հարաբերակցությունը չան-բուդդիզմում» թեմայով։ 1992 թվականին պաշտպանել է պատմական գիտությունների դոկտորի աստիճան ստանալու գիտական թեզը «Չան-բուդիսական ավանդույթները միջնադարյան չինական հասարակության պատմության մեջ» թեմայով։

Սիբիրի դաշնային համալսարանի և Տիվայի պետական համալսարանի դիսերտացիոն համատեղ խորհրդի անդամ է։

«Տենգրի հետազոտողների միջազգային ֆոնդի» հիմնադիրներից մեկն է և խորհրդի անդամ։

Գիտական գործունեություն 
70-ական թվականների երկրորդ կեսին Նիկոլայ Աբաևն սկսել է ակտիվորեն հետազոտել հեռավորարևելյան բուդիզմը, ի հայտ են եկել նրա առաջին գիտական հրապարակումները չան-բուդդիզմի վերաբերյալ։ Գիտնականի շատ աշխատանքներ նվիրված են թենգրիականությունն ուսումնասիրելուն, մասնավորապես, Ն. Աբաևը կարծում է, որ թենգրիական քաղաքակրթությունը  ձևավորվել է զուտ որպես ավանդական և «քոչվորական» քաղաքակրթություն։ Գիտնականը համարվում է հայտնի «մտավոր գործունեության մշակույթ» տերմինի հեղինակը։

Քննադատներ 
Բուդդայագետ Ե. Տորչինովը չան-բուդդիզմի վերաբերյալ 1983-1989 թվականների Աբաևի մոնոգրաֆիան գնահատել է «բավականին իմաստալից» և շատ արժանիքներ ունեցող։ Միևնույն ժամանակ Տորչինովն ընդգծել է Աբաևի «ավելորդ կախվածությունը Դ. Սուդզուկի, Ա. Ուոթսի և զենի այլ արտասահմանյան հայտնի տարածեղների աշխատանքներից և հայացքներից»։

Գիտական աշխատանքներ 
Նիկոլայ Աբաևը հրապարակել է ավելի քան 300 գիտական աշխատանքներ ռուսերեն, անգլերեն, կորեերեն, չինարեն, մոնղոլերեն, բուլղարերեն և այլ լեզուներով։

Մոնոգրաֆիա 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Абаев Н. В. Этимологический словарь тэнгрианских терминов бурят-монголов. // Вестник Бурятского государственного университета. Сер.: Гуманитарные исследования Внутренней Азии. — 2017. — Вып. № 1. — С. 106—112.; Вып. № 2. — С. 110—112.; Вып. № 4. — С. 111—112. — ISSN 2305-753X

Հոդվածներ 
Ռուսերենով
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Այլ լեզուներով

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

Գիտնականներ այբբենական կարգով
Պատմական գիտությունների դոկտորներ
Խորհրդային արևելագետներ
Ռուս արևելագետներ
Խորհրդային գիտնականներ