Ֆիեսկ

«Ֆիեսկ» (The Genoese Conspiracy), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Էդուար Լալոյի օպերան։ Շառլ Բոկիեի ստեղծած լիբրետոյի հիմքում ընկած է Շիլլերի 1784 թվականի պիեսի՝ Die Verschwörung des Fiesco zu Genua պիեսը, որը պատմում է 1547 թվականին դավադրության մասին, որը կազմակերպել էր Ֆիեսկը՝ Դորիա ընտանիքի դեմ։

Այն առաջին անգամ բեմադրվել է 2007 թվականի հունիսի 16-ին՝ Մանհայմի Nationaltheater-ում (Nationaltheater, Mannheim)։

Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2006 թ. հուլիսի 27-ին՝ Ֆրանսիայի Մոնպելիեի (Montpellier) փառատոնում՝ Ռոբերտո Ալանիայի դերակատարմամբ։  Մեծ Բրիտանիայում պրեմիերան տեղի է ունեցել 2008 թ. մարտի 10-ին ՝ Համալսարանական քոլեջի բեմադրությամբ։

Համառոտ նկարագրություն 
Վայր՝ Ջենովա, Իտալիա

Ժամանակ՝ 1547

Գործողություն 1 

Ֆիեսկոյի պալատ՝ երեկույթ

Ֆիեսկոյի կինը՝ Լեոնորեն, խոստովանում է,որ իր ամուսնությունը փլուզման եզրին է, նա տեսել է իր ամուսնուն մեկ այլ կնոջ հետ։ Ֆիեսկի թշնամին (Ջիանետինո Դորիան) հրահանգում է մարդասպան Հասսանին սպանել Ֆիեսկին։ Ֆիեսկը խոստովանում է իր սերը Ջիանետինոյի քրոջ՝ Ջուլի Դորիայի հանդեպ։ Վերինան՝ Ֆիեսկի հին ընկերն ու դաշնակիցը, անհանգստանում է Ֆիեսկի անազնիվ վարքից և այն բանից, որ վերջինս խաղում է երկրի պատվի հետ հանուն սեփական հաճույքների։ Հասանը դուրս է գալիս  Ֆիեսկի դեմ, սակայն վերջինս հաղթում է նրան։

Հասանը,վախենալով իր կյանքի համար, առաջարկում է անել այն, ինչ Ֆիեսկն է ասում, իսկ Ֆիեսկը հրահանգում է նրան խառնվել քաղաքաբնակների հետ և հաղորդել իրեն, թե ինչ են խոսում Դորիացիները։

Գործողություն 2 
Տեսարան 1. Լեփլեցուն շուկա

Հասանը հավաքում է քաղաքի բնակիչներին խմելու, որպեսզի լսի նրանց բամբասանքը։ Վերինան ներս է մտնում ու դրդում է մարդկանց ապստամբել։

Տեսարան 2. Ննջարան Ֆիեսկի պալատում

Ֆիեսկը մտածում է այն երազի մասին, որը տեսել էր անցած գիշեր։Նրա հարսանիքի տեսարանը ընդհատվում է Դրոգի կողմից նրա թագադրմամբ և հարգարժան հյուրերի շնորհավորանքներով։ Ֆիեսկը հավաստիացնում է,որ երկու օրվա ընթացքում կապացուցի իր հարատև սերը նրա նկատմամբ։Ներս է մտնում Հասանը և պատմում շուկայում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին։ Նա հայտնում է, որ Ջուլին կավել է նրա հետ, որ թունավորի Լիոնորին։ Նա կդավաճանի իր նկատմամբ ունեցած Ֆիեսկի մտադրությունները և կվաստակի երկու անգամ ավելի շատ գումար։ Վերինան նկարիչ Ռոմանոյի ու գործիչներ Բորգոնինոյի ու Սասկոյի հետ այցելում է Ֆիեսկին։Նա ցանկանում էր իմանալ արդյոք Ֆիեսկը շարունակում է հավատարիմ մնալ Դորիասի դեմ ապստամբությունը, թե նրան միայն իր հաճույքներն են հետաքրքրում։ Դրանում համոզվելու համար Վերինան իր հետ բերում է Վիրիգիուսի մահվան նկարը՝ ստուգելու Ֆիեսկի արձագանքը։ Տեսարանի ավարտին վերականգնվում է Վերիայի վստահությունը Ֆիեսկի նկատմամբ և ստեղծվում են հեղախոխության համար նախատեսված շինությունները։

Գործողություն 3 

Տեսարան 1.Հավաքույթ Ֆիեսկի պալատում

Հեղափոխությունը ծրագրելու համար Բորգոնինոն կազմակերպում է ստորգետնյա հավաք Ֆիեսկի դաշնակիցների հետ։ Լեոնոնրը փորձում է մեղմել սեփական անհանգստությունն ու նախապատվության զգացումը։ Նա լսում է, որ մի կին է մոտենում ու թաքնվում է։ Ջուլին ներս է մտնում ու սկսում երգել կոկետուհի լինելու հաճույքների մասին, բայց ի վերջո խոստովանում է իր անկեղծ սերը Ֆիեսկի նկատմամբ։ Գալիս է Ֆիեսկը և սկսվում է Ջուլիի հետ անսանձ սիրային տեսարանը։ Սակայն հանգուցալուծման ժամանակ Ֆիեսկը խոստովանում է իր հավատարմությունը Լեոնորի նկատմամբ ու մեղադրում է Ջուլիին սպանության մտադրություն ունենալու համար։

Տեսարան 2. Ջենովայի նավահանգիստ

Ջենովայի կողոպտումը և Ֆիեսկի հաղթանակը. դորիացիները տապալվում են։ Ֆիեսկը նշանակվում է Ջենովայի կառավարիչ, և Լեոնորան խնդրում է Ֆիեսկի ներողամտությունը նրա նկատմամբ անվստահություն ցուցաբերելու համար։ Ֆիեսկը հրավիրում է Վերինային մասնակցելու տոնակատարություններին, բայց Վերինան դժկամություն է ցուցաբերում՝անհանգստացած Ֆիեսկի փառասիրության ու հանրության շրջանում մեծ համբավ ունենալու համար։ Վերինան դիմում է Ֆիեսկին,որպեսզի հրաժարվի իր արքայական հետապնդումներից՝ հօգուտ իսկական հանրապետության, ու Ֆիեսկը լույս է սփռում Վերինայի մտահոգություններին։ Ի վերջո, հիասթափված իր ընկերոջ մտափոխությունից և վախենալով երկրի ապագայի համար՝Վերինան սպանում է Ֆիեսկին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
University College Opera, performers of the British premiere.
Nicolas Pierchon, 'Création concertante de Fiesque, premier opéra de Lalo', Res Musica, Review (in French) of the concert performance in Montpellier.

Ֆրանսերեն օպերաներ
1868 բեմադրվածներ