Հակամշակույթ

Հակամշակույթ՝ սուբկուլտուրայի հատուկ տեսակ։ Մշակութաբանների և հակամշակութամաբնների կարծիքով, դա հոսք է, որը ժխտում է մշակույթի գերիշխող արժեքները։

Ծագում 

«Հակամշակույթ» տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է սոցիոլոգ Թեոդոր Ռոզակը, որպեսզի անվանակոչի արվեստի նոր ձևավորված տեսակը, որը հակադրվում է ավանդական մշակույթին։ Հակամշակույթը հակադրելով ինքն իրեն, թույլ տվեց կենտրոնանալ զգացմունքայնության վրա՝ տրամաբանականի շրջաններից դուրս։

Հակամշակույթը ոչ միայն պարադիգմա ունի, որը տարբերվում է գերիշխող մշակույթի պարադիգմայից, այլև բացահայտ կերպով հակադրվում է գերիշխող մշակույթին, կասկածի տակ դնում դրա արժեքները, նորմերը և բարոյական հիմքերը, այն ստեղծում է նորմերի և արժեքների իր սեփական համակարգը։

Հակամշակույթի վառ դրսևորում է եղել 1960-ականների երիտասարդների հեղափոխությունը, հիպիների շարժումը և 1970-ական թվականների փանկերի ենթամշակույթում հայտնված մշակութային տարրերը։

ԽՍՀՄ-ում հակամշակույթի վառ օրինակ էր համարվում անդերգրաունդյան ռոք-մշակույթը։

Հակամշակույթի կրթության սկզբունք 

Հակամշակույթը բնորոշ չէ միայն 20-րդ դարի երիտասարդական շարժմանը։ Գերիշխող մշակույթը չի կարող ընդգրկել հասարակության ողջ սիմվոլիկ տարածքը։ Այս տարածքի մի մասը «բաժանվում» է հակամշակույթների և ինքն իր մեջ։ Տարբեր հետազոտություններում նման հակամշակույթների շարքին են դասվում վաղ քրիստոնեությունը, այլ կրոնները, ուտոպիստների համայնքները և բոլշևիկների շարժումը։

Հակամշակութային օրինակ է նաև քրեական միջավայրը, որի փակ և առանձնացված միջավայրում մշտապես ձևավորվում և ձևափոխվում են տարբեր գաղափարական դոկտրինաներ, որոնք բառացիորեն «գլխիվայր են շուռ տալիս» ազնվության, աշխատասիրության, ընտանեկան կյանքի (և այլն) մասին ընդունված արժեքները։

Հակամշակույթի վերափոխում 

Ժամանակի ընթացքում հակամշակույթը սովորաբար վերածվում է մեյնսթրիմի, իսկ հետո՝ դասականի։ Դրա վառ օրինակ է լևոլիբերալների շարժումն արևմուտքում՝ ի սկզբանե այն հակահեղափոխություն էր, որն այդ ժամանակ հակադրվում էր իշխող ճշմարտությանը, բայց հետագայում դարձավ լրատվամիջոցների գերիշխող մշակույթը, իսկ աջ լիբերալները, ընդհակառակը՝ դարձան հակամշակութականներ։

Գրականություն 

Ռուսերեն լեզվով՝

 Беляев И. А. Культура, субкультура, контркультура / И. А. Беляев, Н. А. Беляева // Духовность и государственность. Сборник научных статей. Выпуск 3; под ред. И. А. Беляева. — Оренбург: Филиал УрАГС в г. Оренбурге, 2002. — С. 5-18.
 Норман Мейлер.  Белый негр. Беглые размышления о хипстере  // Вопросы философии. — 1992. — № 9. — С. 131—145.
 
 Джозеф Хиз, Эндрю Поттер Бунт на продажу. — 2007. — 456 с.
 

Այլ լեզուներով՝

 {{книга |год=2012 |заглавие=Reappraising "counterculture" |ссылка=http://www.cairn.info/resume.php?ID_ARTICLE=VOLU_091_0019 |издательство= Curl, John (2007), Memories of Drop City, The First Hippie Commune of the 1960s and the Summer of Love, a memoir, iUniverse.}} . 
 Freud, S. (1905). In J. Strachey (Ed. and Trans.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud. (Vol. 7, pp. 123–245). London: Hogarth Press. (Original work published 1905)
 Gelder, Ken (2007), Subcultures: Cultural Histories and Social Practice, London: Routledge.
 Counterculture through the ages Villard Books 
 Collins Books 
 Gretchen Lemke-Santangelo (2009), Daughters of Aquarius: Women of the Sixties Counterculture. University Press of Kansas. 
 Hall, Stuart and Tony Jefferson (1991), Resistance Through Rituals: Youth Subcultures in Post-war Britain, London: Routledge.
 Hazlehurst, Cameron and Kayleen M. Hazlehurst (1998), Gangs and Youth Subcultures: International Explorations, New Brunswick & London: Transaction Publishers.
 Hebdige, Dick (1979), Subculture: the Meaning of Style, London & New York: Routledge.
 Paul Hodkinson and Wolfgang Deicke (2007), Youth Cultures Scenes, Subcultures and Tribes, New York: Routledge.
 Macfarlane, Scott (2007),The Hippie Narrative: A Literary Perspective on the Counterculture, Jefferson, NC: McFarland & Co Inc,  & .
 McKay, George (1996), Senseless Acts of Beauty: Cultures of Resistance since the Sixties. London Verso. .
 Nelson, Elizabeth (1989), The British Counterculture 1966-73: A Study of the Underground Press. London: Macmillan.
 Isadora Tast (2009), Mother India. Searching For a Place. Berlin: Peperoni Books, 
 
 
 Whiteley, Sheila and Sklower, Jedediah (2014), Countercultures and Popular Music, Farnham: .
 Countercultures: The Promise and Peril of a World Turned Upside Down''. New York: Free Press.

Տես նաև 

 Մշակույթ
 Նոնկոնֆորմիզմ
 Ուիլյամ Բերրոուզ

Ծանոթագրություններ 

Անարխիզմ
Մշակույթի սոցիոլոգիա