Բերտա Լիպշից

Բերտա Լիպշից (ի ծնե՝ Բերտա Կիտրոսեր, արտագաղթելուց հետո՝ Կիտրոսսեր, (, ), բանաստեղծուհի, գրող։

Քանդակագործ Ժակ Լիպշիցի կինը և մուսան։

Կենսագրություն 
Բերտա Կիտրոսերը ծնվել է Սորոկի գավառական քաղաքում, Մոիսեյ Կիտրոսերի և նրա կնոջ՝ Սառայի ընտանիքում։ Փարիզ արտագաղթելուց հետո ամուսնացել է գնդապետ և հետագայում խորհրդային դրամատուրգ Միխայիլ Վլադիմիրովիչ Շիմկևիչի (1885—1942)՝ կենդանաբան Վլադիմիր Շիմկևիչի որդու հետ։ Այդ ամուսնությունից 1913 թվականին ծնվել է նրանց միակ որդին՝ Անդրեյ Շիմկևիչը (André Schimkéwitsch)։ Գրել է ռուսերեն բանաստեղծություններ։

1915 թվականին ծանոթացել է քանդակագործ Ժակ Լիպշիցի հետ, որի հետ մեկ տարի անց ամուսնացել է։ Ամուսնական զույգը բնակություն է հաստատել քանդակագործ Կոնստանդին Բրանկուզիի նախկին բնակարանում (54 rue de Montparnasse)։ 1916 թվականին Ժակ և Բերտա Լիպշիցների դիմանկարն է ստեղծել ընտանիքի ընկեր Ամեդեո Մոդիլիանին։ Այդ նույն թվականին Բերտա Լիպշիցի դիմանկարը կուբիզմի ոճով նկարել է Դիեգո Ռիվերան։ 1918 թվականին նրա դիմանկարն է ստեղծել Խուան Գրիսը (Portrait de Madame Berthe Lipchitz)։ Կնոջ մի քանի դիմաքանդակներն է ստեղծել հենց Ժակ Լիպշիցը 1920 թվականին։ Լիպշիցները մտերիմ են եղել Խուան Գրիսի և Վիսենտե Ուիդոբրոյի ընտանիքների հետ, որոնք ապրում էին Բուլոնի Բիյանկուրում՝ նրանց հարևանությամբ։

1940 թվականի մայիսին Լիպշիցները լքել են Փարիզը և Ֆրանսիայի՝ բռնազավթումից ազատ հարավային տարածքով փախել են Նյու Յորք (1941)։ 1946 թվականին Լիպշիցները վերադարձել են Ֆրանսիա, սակայն Ժակ կրկին շուտով մեկնել է ԱՄՆ, իսկ Բերտան մնացել է Ֆրանսիայում և բնակություն հաստատել Բուլոնի Բիյանկուրում։ Բաժանումից հետո Բերտայի և Ժակի նամակագրությունը (1948—1972, նա այդ ժամանակ իր երկրորդ կնոջ՝ Յուլլա Հալբերշտադտի (1911—2003) հետ գտնվում էր Կապրիում) պահպանվում է Պոմպիդու կենտրոնում Լիպշիցի արխիվում։ Թաղվել է Սենտ Ժենեվև դե Բուա ռուսական գերեզմանատանը, որդու կողքին։

Ընտանիք 
Բերտա Լիպշիցի ազգականը խորհրդային և իսրայելական քիմիկոս Նաում Կիտրոսկին է (1929, Բելցի-2009, Երուսաղեմ), իրավապաշտպան Ի. Կիտրոսկի-Մեյմանի առաջին ամուսինը։

Մյուս ազգականը ֆրանսիացի լուսանկարիչ Իսահակ Խունովիչ (Նիկոլաևիչ) Կիտրոսերն է (, 1899, Սորոկի-1984, Փարիզ), մասնագիտությանբ՝ ճարտարագետ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Портрет Берты Китроссер работы Диего Риверы
 Фотография семей Хуана Гриса, Висенте Уидобро и Жака Липшица (стр. 79, 1918)

Բնորդուհիներ
Ռուս բանաստեղծուհիներ