Քարե ծաղիկը (ֆիլմ)

«Քարե ծաղիկը» (, այլ անվանում՝ «Ուրալյան զրույց», ), ֆիլմ-հեքիաթ, որ նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Պտուշկոն 1946 թվականին։ Պավել Բաժովի համանուն պատմվածքի էկրանավորումն է, որն իր հերթին հիմնված է Ուրալի տարածաշրջանի ռուսական բանահյուսության վրա։ Այն ներառում է նաև սյուժետային տարրեր «Պղնձի լեռան տիրուհին» և «Վարպետ արհեստավորը» հեքիաթներից։    

«Քարե ծաղիկը» ֆիլմը թողարկվել է «Մոսֆիլմի» կողմից 1946 թվականի ապրիլի 28-ին։ Խորհրդային Միության առաջին գունավոր ֆիլմն է, որը նկարահանվել է Գերմանիայից վերցված Agfacolor նեգատիվ ժապավենով և ընդգրկվել է 1946 թվականի Կաննի կինոփառատոնի ծրագրում։ Այն հաջողություն է ունեցել վարձույթում 1946 թվականին ԽՍՀՄ-ում, այն դիտել է 23,17 միլիոն հանդիսատես։

Սյուժե 
Սլիշկո պապը պատմում է հին-հին հեքիաթ քարի վրա փորագրող զարմանալի վարպետի մասին։ Դեռևս մանկության տարիներին վարպետ Դանիլան սովորել է քարի հմուտ մշակման գաղտնիքները։ Նրա յուրաքանչյուր աշխատանք արժանանում է համընդհանուր հիացմունքի, այդ թվում նաև իր հարսնացու՝ Կատենկայի կողմից։ Բայց Դանիլը գոհ չէ, նա ցանկանում է հասնել կատարելության։ Պղնձի լեռան տիրուհին վարպետին կանչում է դեպի ստորգետնյա թագավորություն, որպեսզի նա ստեղծի քարե ծաղիկ, որը չի տարբերվի իսկականից։ Նա կարծում է, որ իր գեղեցկությունը, անասելի հարստությունները և բարձրագույն վարպետության հասնելու հնարավորությունը Դանիլին կստիպեն մոռանալ մարդկանց աշխարհը և հավերժ մնալ իր իշխանության ներքո։ Սակայն տիրուհին չի կարողանում գրավել վարպետի սիրտը, և նա Դանիլին թույլ է տալիս վերադառնալ մարդկանց աշխարհ, որտեղ Կատենկան ապարդյուն փորձում էր գտնել իր սիրելիին։ Դանիլան իր հետ տանում է նաև իր սովորած քարի գաղտնիքը։

Ստեղծման պատմություն 
Աշխատանքի սկզբում նկարիչներ Միխայիլ Բոգդանովը և Գենադի Մյասնիկովը ճանաչողական այց են կատարել Ուրալ Պավել Բաժովի ուղեկցությամբ, որի հիման վրա ստեղծվել է գունավոր էսքիզների շարք՝ «Սուտակե քարանձավ» (), «Կապույտ քարանձավ» (), «Բյուրեղապակե քարանձավ» () և «Դահանակե քարանձավ» (): Կոստյումներն ու դեկորացիաները պատրաստվել են «Բարրանդով» (Չեխոսլովակիա) կինոստուդիայում, այնտեղ էլ նկարահանվել է քարանձավային ինտերիերը։

Երկար ճանապարհի տպավորությունը, որն անցնում էր ստորգետնյա «դահլիճներով»՝ լազուրիտե, սուտակե, դահանակե, բյուրեղապակե, ստացվել է հնարամիտ և խնայողական կառուցողական լուծման շնորհիվ։ Նկարիչների նկարներով ստուդիայում պատրաստել են չորս դեկորատիվ դրվագներ, որոնք եղել են տարբեր հանքանյութերի բյուրեղների մեծ չափերով նմանակումներ։ Դրանք համադրելով շարժական (սայլակներում տեղադրված) կամարների վրա, լրացնելով ապակուց, ցելոֆանից, ստանիոլից  մանր դետալներով, փոխելով լուսավորությունն ու գունային զտիչները, հաջողվել է նկարահանել գունային առումով առավել հագեցած դրվագը։

Դերերում 
 Վլադիմիր Դրուժնիկով – վարպետ Դանիլա
 Թամարա Մակարովա – Պղնձի լեռան տիրուհի
 Միխայիլ Տրոյանովսկի – Պրոկոպիչ
 Եկատերինա Դերևշչիկովա – Կատենկա
 Ալեքսեյ Կելբերեր – Սլիշկո պապ
 Միխայիլ Յանշին – Սեվերյան Կոնդրատիչ, կառավարիչ
 Նիկոլայ Տեմյակով – կալվածատեր
 Աննա Պետուխովա – կալվածատիրուհի
 Նիկոլայ Օռլով - ծեր որմնադիր
 Լիդիա Դեյկուն-Բլագոնավովա – Վիխորիխա
 Սերաֆիմ Զայցև – Եֆիմկա
 Վիտալի Կրավչենկո – Դանիլան մանկության տարիներին
 Ալեքսանդրա Սալնիկովա – էպիզոդ (լուսագրերում նշված չէ)
 Ստեպան Կայուկով – վաճառական (լուսագրերում նշված չէ)

Նկարահանող խումբ 
 Սցենարի հեղինակ՝ Պավել Բաժով, Իոսիֆ Կելլեր
 Ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Պտուշկո
 Օպերատոր՝ Ֆեոդոր Պրովորով
 Նկարիչներ՝ Միխայիլ Բոգդանով, Գենադի Մյասնիկով
 Կոմպոզիտոր՝ Լև Շվարց
 Հնչյունային օպերատոր՝ Բորիս Վոլսկի, Է. Ֆորմանեկ
 Երկրորդ ռեժիսոր՝ Ա. Սլոբոդնիկ
 Կոստյումների նկարիչ՝ Օլգա Կրուչինինա
 Ֆիլմի տնօրեն՝ Գ. Կուզնեցով

Մրցանակներ 
 1946 – Կաննի կինոփառատոն – Ժյուրիի մրցանակ գունային լավագույն լուծման համար ()
 1947 – Ստալինյան I աստիճանի մրցանակի դափնեկիր գրականության և արվեստի բնագավառում (Ալեքսանդր Պտուշկո, ռեժիսոր, Ֆեոդոր Պրովորով, օպերատոր)

Տեխնիկական տվյալներ 
 Գունավոր նեգատիվ – Agfacolor B
 Հնչուն
 9 մաս, 2380 մետր

Լրացուցիչ փաստեր 
 Թողարկվել է ԽՍՀՄ կինոթատրոնների էկրաններին 1946 թվականի ապրիլի 28-ին։ Վարձույթի առաջատար  (1946, 1-ին տեղ), 23,17 մլն հանդիսատես։ Նույն թվականին ցուցադրվել է Ֆրանսիայում, Ֆինլանդիայում, Շվեդիայում, ԱՄՆ-ում, 1947 թվականին՝ Գերմանիայում։

Վերականգնվել է 1964 թվականին։

Վերաթողարկում 
1990-ական թվականներին թողարկվել է տեսաերիզներով PAL համակարգով, «Ֆորմատ Ա», 2000-ական թվականներին DVD-ով թողարկվել է վերականգնված տարբերակը։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 «Քարե ծաղիկը» «Энциклопедия отечественного кино» կայքում 
 

1946 ֆիլմեր
«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Խորհրդային ֆիլմեր
Մանկական ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Ֆանտաստիկ ֆիլմեր