Կառլ Ցելեր

Կառլ Ցելեր (,), ավստրիացի կոմպոզիտոր, Վիեննայի օպերետի դասական։

Կենսագրություն 
Կառլ Ցելերը ծնվել է բժշկի ընտանիքում, որը մահացել է որդու ծնվելուց մեկ տարի չանցած։ Մանկուց նվագել է տարբեր երաժշտական գործիքներ, այդ թվում՝ երգեհոն Ի. Բրանդշտետերի մոտ։ Երգել է Վիեննայի տղաների երգչախմբում։

1869 թվականին իրավաբանական կրթություն է ստացել Վիեննայի համալսարանում։ Միաժամանակ կոմպոզիտորական արվեստ է սովորել Սիմոն Զեխտերի մոտ։

Այնուհետև աշխատել է կրթության նախարարությունում՝ ազատ ժամանակ գրելով երգեր, խորալներ, իսկ 1876 թվականից՝ նաև օպերետներ։ Ցելերի առաջին օպերետը՝ «Ջոկոնդան», մեծ հաջողությամբ բեմադրվել է Վիեննայում և Լայպցիգում։

1875 թվականին ամուսնացել է Աննա Մարիա Շվեցի հետ (Anna Maria Schwetz)։

Ցելերը մի քանի օպերետների հեղինակ է, որոնցից հայտնի են հատկապես երկուսը՝ «Թռչունների վաճառողը» (1891) և «Մարտին հանքափորը» (1894)։

1895 թվականին Ցելերը հեռացվել է նախարարությունից, ձերբակալվել և մեղադրվել սուտ վկայություն տալու մեջ։ Դժբախտությունը լրացնելու համար Ցելերը ընկնելուց վնասել է ողնաշարը և մնացած օրերը տառապել է այդ հիվանդությունից, իսկ հետո՝ հոգեկան խանգարումից։ Նրա վերջին օպերետան ավարտել է Հովհաննես Բրանդտը։

Օպերետների ցանկ 
 Ջոկոնդա (Joconde, 1876)
 Ֆորնարինա (Die Fornarina, 1878)
 Կարբոնարի (Capitän Nicoll, oder Die Carbonari, 1880)
 Թափառաշրջիկ (Der Vagabund, 1886)
 Թռչունների վաճառող (Der Vogelhändler, 1891)
 Մարտին հանքափոր (Der Obersteiger, 1894)
 Der Kellermeister (1901, հետմահու)

Գրականություն 
 Ярон Г. М. О любимом жанре. — : Искусство, 1960.
 Владимирская А., Звездные часы оперетты. — , 1975.
 Янковский M. Оперетта. Возникновение и развитие жанра на Западе и в СССР. — —, 1937.

Ծանոթագրություններ 

Ավստրիացի կոմպոզիտորներ
Գերմանացի կոմպոզիտորներ