Կիսապարզ թիվ

Կիսապարզ թիվ (կամ բիպարզ թիվ), թիվ, որը կարող է ներկայացվել որպես երկու պարզ թվերի արտադրյալ։

Օրինակներ 

Կիսապարզ հաջորդականությունը սկսվում է այսպես.
 4, 6, 9, 10, 14, 15, 21, 22, 25, 26, 33, 34, 35, 38, 39, 46, 49, 51, 55, 57, 58, 62, 65, 69, 74, 77, … ()

Կիսապարզ թվերի բաշխման դիագրամը թվային առանցքի վրա՝
 

07.06.2019-ի դրությամբ ամենամեծ հայտնի կիսապարզ թիվը հավասար է (282589933 − 1)2-ի։ Այն հավասար է ամենամեծ հայտնի պարզ թվի քառակուսուն, որը համարվում է Մերսենի պարզ թիվ՝ M82589933 = 282589933 − 1։

Հետևյալ աղյուսակում թվարկված են բոլոր կիսապարզ թվերը, որոնց պարզ բաժանարարների առավելագույն քանակը 53 է։

Կիսապարզ թվերի բանաձև 
Կիսապարզ թվերի բանաձևը բացահայտել են Ե․ Նոելը և Գ․ Փանոսը 2005 թվականին։ Դիցուք` n-ից փոքր կամ հավասար կիսապարզ թվերի քանակը նշանակենք , ապա

որտեղ -ը պարզ թվերի բաշխման ֆունկցիան է և -ը՝ kth պարզ թիվը։

Կիրառումներ 

1974 թվականին Arecibo հաղորդագրությունն ուղարկվեց ռադիոազդանշանով, որն ուղղված էր դեպի աստղակույտեր։ Այն բաղկացած է 1679 բիթից՝ թվանշաններ, որոնք նախատեսված են 23 x 73 բիթմեփ պատկերի համար։

Այս թիվն է ընտրվել, քանզի այն կիսապարզ է և հետևաբար կարող է դասավորվել որպես ուղղանկյուն նկար միայն երկու տարբեր ուղղություններով (23 շարքեր և 73 սյունակներ, կամ 73 շարքեր և 23 սյունակներ)։

Հատկություններ 

 Ապացուցված է, որ յուրաքանչյուր բավականաչափ մեծ կենտ բնական թիվ կարող է ներկայացվել որպես երեք կիսապարզ թվերի գումար։
 Ցանկացած պարզ թվի քառակուսին կիսահայտ է։
 Բոլոր կիսապարզերը, բացառությամբ 6-ի, անբավարար են։
 Եթե n−1 և n+1 թվերը պարզ երկվորյակ թվեր են ինչ-որ բնականի համար, ապա n2−1-ը կիսապարզ թիվ է։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 

Թվերի տեսություն
Թվեր
Հաջորդականություններ և շարքեր
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ