Մարիա Ռոլնիկայտե

Մարիա Գրիգորևնա Ռոլնիկայտե (, ՝ Մաշե Ռոլնիկ, ), հրեա, ռուս և լիտվացի գրող, հրապարակախոս, հուշավիպագիր, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն 
Մարիա Ռոլնիկայտեն ծնվել է 1927 թվականի հուլիսի 21-ին Լիտվայի Պլունգե քաղաքում։

Տասնչորս տարեկանում Մարիա Ռոլնիկայտեն հայտնվել է Վիլնյուսի գետտոյում։ Այնտեղ մահացել է նրա ընտանիքը՝ մայրը, քույրը և եղբայրը։

1943-1945 թվականներին նա եղել է Շտրասդենգոֆի և Շտուտգոֆի համակենտրոնացման ճամբարների կալանավոր։ Մասնակցել է հակաֆաշիստական ընդհատակին։ Հեղինակն է իդիշ լեզվով գրված «Շտրասդենգոֆի հիմն» բանաստեղծության, որը դարձել է դիմադրության մարտական երգը։

Գետտոյում և ճամբարներում Մարիա Ռոլնիկայտեն օրագիր է պահել և բանաստեղծություններ գրել իդիդշ լեզվով։

«Գետտոյում ստիպված էի գրել թղթի կտորների, երբեմն ցեմենտի պարկերի թղթերի վրա, որոշ չափով սովորել եմ անգիր և այդպիսով պահպանել եմ իմ հիշողությունները»:

Ազատ արձակվելուց հետո՝ 1945 թվականի մարտին, վերադարձել է Վիլնյուս։

1955 թվականին Մարիա Ռոլնիկայտեն ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի հեռակա բաժինը։ Ապրել է Վիլնյուսում։

Լիտվական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի արվեստի գործերի վարչությունում աշխատել է որպես խմբագիր, իսկ Վիլնյուսի ֆիլհարմոնիայի գրական բաժնում՝ որպես վարիչ։ Լիտվերեն թարգմանել է խորհրդային գրողների ստեղծագործությունները։

1964 թվականից ապրել և աշխատել է Լենինգրադում։ Երկար տարիներ Մարիա Ռոլնիկայտեն եղել է Լենինգրադի միակ գրողը, որն իր ստեղծագործություններում արտացոլել է հոլոքոստի թեման և հրեա ժողովրդի սխրանքը։ Ակտիվորեն մասնակցել է հակաֆաշիստական շարժմանը և Սանկտ Պետերբուրգում հրեական համայնքի կյանքին։

Գետտոյի մասին նրա «Ես պետք է պատմեմ» գիրքը, որը հիմնված է անձնական օրագրերի ու հիշողությունների վրա, սկզբում՝ 1963 թվականին, տպագրվել է լիտվերեն, իսկ այնուհետև հեղինակային թարգմանությամբ հրատարակվել է իդիշ լեզվով և ռուսերեն։ Ավելի ուշ գիրքը թարգմանվել է աշխարհի 18 լեզուներով։

Մարիա Ռոլնիկայտեն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նվիրված հրապարակախոսական հոդվածների և էսսեների հեղինակ է։

Մարիա Ռոլնիկայտեն մահացել է 2016 թվականի ապրիլի 7-ին՝ կարճատև հիվանդությունից հետո։ Թաղված է Սանկտ Պետերբուրգի Պրեոբրաժենսկայա հրեական գերեզմանատանը՝ ամուսնու կողքին։

Մատենագրություն 
 1965 – «Ես պետք է պատմեմ» – հուշեր, հուշագրություն
 1970 – «Երեք հանդիպում» – զինվորական վիպակ
 1974 – «Ընտելացիլ լույսին» – զինվորական վիպակ
 1981 – «Երկար լռություն» – զինվորական վիպակ
 1990 – «Հարսանեկան նվեր, կամ Սև օր» – վիպակ
 2002 – «Եվ այդ ամենը ճիշտ է» – հուշեր
 2013 – «Մենակ հիշողության հետ» – հուշագրություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Продолжаю помнить о гетто… // Народ Книги в мире книг. 2002. № 39.
 Фрезинский Б. Илья Эренбург и дневник Маши Рольникайте // Народ Книги в мире книг. 2009. № 82.
 Фрезинский Б. Поздравления Марии Григорьевне (с фрагментами воспоминаний и сожалений) // Народ Книги в мире книг. 2012. № 98.
 In memoriam: Маша Рольникайте (1927—2016) // Народ Книги в мире книг. 2016. № 121.
 Типпнер А. Записки советской Анны Франк? Воспоминания Маши Рольникайте «Я должна рассказать» и их место в советской литературе // Народ Книги в мире книг. 2016. № 121.
 Opac der DNB, alle Werke von M.R.
 Buchbesprechung bei Deutschlandradio
 Rolnikaitė, Marija
 Центр современной литературы и книги 
 Кантор Ю. Что было потом // Невское время. 8 мая 1998
 Щеглова Е. Продолжение ада; Бытие как бремя // Нева. 2003, № 9
 Холокост и художественная литература. Мария Рольникайте
 

Հոլոքոստից փրկվածներ
Ռուս գրողներ
Լիտվացի կին գրողներ
Խորհրդային հուշագիրներ