Սուրբ Հակոբի տոն

Սուրբ Հակոբի տոն, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու տոն նվիրված Սուրբ Հակոբ Մծբնա Հայրապետին։ Նշվում է դեկտեմբերի տասին հաջորդող կիրակի օրը։ Ընտանեկան տոնախմբություն էր հատկապես սրբի անունը կրող մարդկանց տանը։ Խորհրդանշում էր տնտեսական տարվա ավարտը։

Պատմություն 
Ըստ վարքագրական աղբյուրների Հակոբ Մծբնացին եղել է պարթևական տոհմից և Գրիգոր Լուսավորչի հորաքրոջ որդին։ Ծնվել է Մծբինում, ապրել է Կեսարիայում, Պարսկաստանում։ Ապրելով արքունիքում ու ունենալով հնարավորություն օգտվելու կյանքի նյութական բարիքներից՝ Սուրբ Հակոբն ընտրում է ճգնավորական կյանքը՝ բռնելով հագևորականի ուղին։ Ըստ ավանդության վերադառնալով Մծբին` հանդիպում է Մարուգե ճգնավորին, և նրանից լսելով, որ մարդկանցից շատերը թեպետ հավատքի են եկել, բայց թերահավատ են և կասկածում են Նոյյան տապանի գոյությանը, որոշում է բարձրանալ լեռը` տապանը տեսնելու և իր հետ մի մասնիկ բերելու։ Սակայն չկարողանալով հասնել Արարատի գագաթը՝ երկար տանջվելուց և աղոթելուց հետո ննջում է։ Տիրոջ հրեշտակն այցելում է նրան և տապանից մի մասունք դնում գլխի տակ։ Ըստ ավանդության, Սուրբ Հակոբի պառկած տեղում սառնորակ աղբյուր է բխում՝ բուժիչ և հրաշագործ հատկություններով, իսկ աղբյուրի կողքին հետագայում սրբի անունով եկեղեցի է կառուցվում։ Նոյյան տապանի այդ մասունքը պահվում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում։ Այն անփուտ փայտից է և դարերի ընթացքում չի քայքայվել։

Տոնն ունի նախընթաց հնգօրյա պաս։ Այս շաբաթապահքը սահմանված չէ Սուրբ Հակոբի պատվին, այլ տարվա չորս եղանակների պահքերից ձմեռնամուտի շաբաթապահքն է, և քանի որ պահքին հաջորդող շաբաթ օրը Սուրբ Հակոբ Մծբնա հայրապետի տոնն է, ապա ժողովրդի կողմից տրվել է Ս. Հակոբի պահք անունը։

Հակոբ Մծբնա Հայրապետի հիշատակության օրվա առթիվ Սուրբ Հակոբի անունը կրող եկեղեցիներում մատուցվում է Սուրբ Պատարագ։ Այդ օրը Հակոբ անունը կրող անձանց անվանակոչության և Հակոբյան գերդաստանների տոնն է։

Ծանոթագրություններ 

ՀԹՎ 2023 հոդվածներ