Ցաքուտի եկեղեցի

Ցաքուտի եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Սյունիքի մարզում, Տաթև գյուղից դեպի հյուսիս՝ Որոտան գետի ձախ ափին, կառուցվել է 10-րդ դարում։

Պատմություն 
Եկեղեցին կառուցվել է Սյունյաց Հակոբ Ա եպիսկոպոսի կողմից։ Հակոբ Ա եպիսկոպոսը Հովհաննես Դրասխանակերտցի կաթողիկոսի եղբայրն էր, ում կողմից էլ ձեռնադրվել է 918 թվականին։

Ըստ Ստեփան Օրբելյանի տեղեկությունների, Հակոբ Ա եպիսկոպոսը Սյունյաց իշխան Փիլիպեից գնում է դեպի Ձագեձորի Վարարակն կոչված ջուրը, բազմաթիվ չարչարանքների ու մեծ դժբարությամբ հասնում է մինչև Ցաքուտ վայրը` Տաթևի վանքի դիմաց։ Որից հետո այդ տարածքը վերածում է ընդարձակ  վարդաստանի ու ծառաստանի, տնկելով բազմաթիվ պտղատու ծառեր և հիմնելով խաղողի  այգիներ։ Բլրանման տարածքը հարթացնում է և այդ տեղ կառուցում է եկեղեցի, եկեղեցին գմբեթավոր էր և շատ հարուստ էր որմնանկարներով։ Եպիսկոպոսը  թողել է նաև ձեռագիր արձանագրություն, ըստ որի  շինարարական աշխատանքներն ավարտվել են 932 թվականին։

Եկեղեցին կառուցվել է սրբատաշ բազալտե քարերով, գմբեթավոր եկեղեցի էր, երկայնական պատերին կից կար երկու զույգ հզոր որմնամույթեր։ Եկեղեցին ուղանկյունա խորան էր, իսկ խորանի հատակը կիսաշրջաձև էր մոտ 30սմ խորություն ուներ։ Ուներ մեկ մուտք արևմտյան կողմից։ Եկեղեցու կամարները և որմնակամարները ունեին պայտաձև տեսք։ Այս եկեղեցու առանձնահատկություններից է իր խորանը, որը եզակի է հայկական հուշարձանների շարքում։ Խորանը ուղղանկյուն և կիսաշրջանաձև զուգակցումով մի ամբողջականություն է։ Ցավոք եկեղեցու գմբեթը, ծածկի թաղերը և արևելյան պատն ավերված են, իսկ եկեղեցու գեղեցիկ որմնանկարներից գրեթե ոչինչ չի պահպանվել։ Տարածքում եղել է նաև ջրանծքը, որի շնորհիվ դարեր շարունակ մարդիկ օգտվել են։ Այժմ եկեղեցու տարածքը նման իր հին ժամանակներին, քարքարոտ և փշերով լի մի տարածք, որտեղից էլ եկել էր անվանումը։

Արտաքին հղումներ 
 Տաթև գյուղ

Ծանոթագրություններ 

Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Սյունյաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ