Անանդի Գոպալ Ջոշի

Անանդիբայ Գոպալրաո Ջոշի (), առաջին արևմտյան բժշկությունը գործածող հնդիկ կանանցից է Կադամբինի Գանգուլիի հետ միասին։ Նա առաջին կինն էր Հնդկաստանի նախկին Բոմբոյի նահանգից, որ ուսում է ստացել ԱՄՆ-ում և ծանոթացել է արևմտյան բժշկությանը։ Նրան նաև անվանում էին Անանդի Գոպալ Ջոշի և Անանդիբայ Ջոշի։

Վաղ կյանք 
Ի ծնե անունը եղել է Յամունա։ Ջոշին ծնվել է, մեծացել և ամուսնացել Կալյանում, որտեղ նրա ընտանիքում նախկինում եղել են կալվածատերեր՝ նախքան ֆինանսական կորուստներ ունենալը։ Այդ ժամանակ ավանդույթի համաձայն և իր մոր ճնշմամբ՝ նա ինը տարեկանում ամուսնացավ Գոպալրաո Ջոշիի հետ, ով այրի տղամարդ էր և նրանից մոտ քսան տարով մեծ էր։ Ամուսնությունից հետո Յամունայի ամուսինը նրան վերանվանեց «Անանդի»։ Գոպալրաո Ջոշին Կալյանում աշխատում էր փոստային գործավար։ Ավելի ուշ, նա տեղափոխվեց Ալիբագ, այնուհետև՝ Կալկաթա։ Նա այդ ժամանակաշրջանին ոչ հատուկ առաջադիմական գաղափարներ ուներ և աջակցում էր կանանց կրթությանը։

Տասնչորս տարեկանում Անանդիբայը մի տղա է ծնել, բայց երեխան միայն տասը օր է ապրել բժշկական օգնության բացակայության պատճառով։ Սա դարձավ Անանդիի կյանքի շրջադարձային պահը և ոգեշնչեց նրան բժիշկ դառնալու համար։ Այն բանից հետո, երբ Գոպալրաոն փորձեց նրան ընդգրկել միսիոներական դպրոցներում և չստացվեց, նրանք տեղափոխվեցին Կալկաթա։ Այնտեղ նա սովորեց կարդալ և խոսել սանսկրիտ և անգլերեն։

Ակադեմիական կյանք 
Ամուսինը նրան խրախուսեց սովորել բժշկությունը։ 1880 թվականին նա նամակ է ուղարկել ամերիկացի հայտնի միսիոներ Ռոյալ Ուայլդերին, որում նշվում է կնոջ հետաքրքրությունը ԱՄՆ-ում բժշկություն սովորելու և ԱՄՆ-ում համապատասխան հնարավորությունների լինելու վերաբերյալ։  Ուայլդերը նամակագրությունը հրապարակեց իր «Princeton's Missionary Review» թերթում։ Նյու Ջերսիի Ռոզել քաղաքում բնակվող Թեոդիցիա Կարպերտերը կարդաց այն, մինչ սպասում էր իր ատամնաբույժին։ Տպավորվելով Անանդիբայի բժշկություն սովորելու ցանկությամբ և Գոպալրաոյի իր կնոջ աջակցությամբ՝ նա գրեց Անանդիբային։ Կարպենտերը և Անանդիբայր մտերիմ ընկերներ դարձան և միմյանց անվանում էին «մորաքույր» և «զարմուհի»։ Ավելի ուշ, Կարպերտերը Ռոզելում հյուրընկալեց Անանդիբային՝ Ջոշի ԱՄՆ-ում գտնվելու ընթացքում։ 

Մինչ Ջոշի զույգը Կալկաթայում էր, Անանդիբայի առողջությունը քայքայվում էր։ Նա տառապում էր թուլությունից, անընդհատ գլխացավից, երբեմն տենդից և երբեմն ծանր շնչառությունից։ Թեոդիցիան իր դեղամիջոցներն ուղարկեց Ամերիկայից՝ առանց արդյունքի։ 1883 թվականին Գոպալրաոն տեղափոխվեց Սերամպորե և նա որոշեց Անանդիբային ուղարկել Ամերիկա՝ բժշկական կրթություն ստանալու, չնայած իր վատ առողջությանը։ Գոպալրաոն համոզեց նրան, որ օրինակ կցուցաբերի այլ կանանց համար՝ բարձրագույն կրթություն ունենալով։ 

Թորբորն ազգանունով մի բժիշկների զույգ առաջարկել է, որ Անանդիբայը դիմի Փենսիլվանիայի կանանց բժշկական քոլեջ։ Իմանալով Անանդիբայիի ծրագրերը՝ Արևմուտքում բարձրագույն կրթություն ստանալու համար, հնդկական ուղղափառ հասարակությունը դատապարտեց նրան շատ ուժեղ։ 

Անանդիբայը դիմել է համայնքին Սերամպորեյի քոլեջի դահլիճում՝ բացատրելով Ամերիկա մեկնելու և բժշկական աստիճանի ստանալու որոշումը։ Նա շեշտեց Հնդկաստանում կին բժիշկների անհրաժեշտությունը՝ շեշտելով, որ հնդին կանայք կարող են ավելի լավ բժիշկներ լինեն հնդիկ կանանց համար։ Նրա ելույթը հրապարակայնացավ, և ֆինանսական ներդրումները սկսեցին գալ ամբողջ Հնդկաստանից։

Ամուսնական կյանք 
1800-ականներին ամուսինների համար շատ անսովոր էր կենտրոնանալ իրենց կանանց կրթության վրա։ Գոպալրաոն գայթակղված էր Անանդիբայի կրթության գաղափարից և ուզում էր, որ նա սովորի բժշկություն և ստեղծի իր ինքնությունը աշխարհում։ Մի օր նա մտավ խոհանոց և տեսավ, որ Անանդին իր տատիկի հետ միասին ճաշ է պատրաստում, և նա շատ կատաղեց։ Շատ հազվադեպ էր լինում, որ ամուսինները իրենց կանաց ծեծեն, որ կարդալու փոխարեն ճաշ է պատրաստում։ Քանի որ Գոպալրոայի հետաքրքրությունը Անանդիի կրթություն ստանալու վերաբերյալ աճում էր, նա Անանդիին ամերիկացի միսիոներ տիկին Կարպենտերի հետ միասին ուղարկեց Ամերիկա՝ բժշկություն սովորելու ։ Իր ճամփորդությունից առաջ նա 1883 թվականին հանրային սրահից դիմել է ժողովրդին։ Նա անդրադարձավ կին բժիշկների անբավարարությանը և ասաց. «Ես ինքս կամավոր եմ որպես մեկը»։ Նա նաև նշեց, թե ինչպես մանկաբարձությունը ոչ մի դեպքում բավարար չէ, և որ դասավանդող ուսուցիչները պահպանողական տեսակետներ ունեն։ Ի վերջո, Գոպալրաոն տեղափոխվեց Ամերիկա, երբ դժգոհ զգաց իր ջանքերից։ Ֆիլադելֆիա ժամանելուն պես նա ավարտեց ուսումը և բժիշկ էր։ Այնտեղից նրանք միասին նավ նստեցին և հետ գնացին տուն։

Միացյալ Նահանգներում 

Անանդիբայը մեկնել է Կալկաթայից Նյու Յորք նավով, որտեղ ուղեկցում էին երկու անգլիացի կին միսիոներներ։ Նյու Յորքում Թեոդիցիա Կարպերտերը նրան ընդունեց 1883 թվականի հունիսին։ Անանդիբայը դիմել է Փենսիլվանիայի կանանց բժշկական քոլեջին՝ խնդրելով ընդունվել իրենց բժշկական ծրագրում, որը կանանց երկրորդ բժշկական ծրագիրն էր աշխարհում։ Նրան ընդունեց քոլեջի դեկանի Ռեյչել Բոդլին ։ 

Անանդիբայը բժշկական դասընթացները սկսեց 19 տարեկանից։ Ամերիկայում նրա առողջությունը վատթարանում էր ցուրտ եղանակի և անհայտ սննդակարգի պատճառով։ Նա հիվանդացավ տուբերկուլյոզով։ Այնուամենայնիվ, նա ավարտել է 1886 թվականի մարտին՝ ստանալով բժշկական գիտությունների թեկնածու։ Նրա ատենախոսության թեման էր «Մանկաբարձությունը արիացի հնդիկների շրջանում»։ Ատենախոսության մեջ օգտագործվում էին հղումներ ինչպես այուրվեդական տեքստերից, այնպես էլ ամերիկյան բժշկական դասագրքերից։ Ավարտելիս Վիկտորիա թագուհին շնորհավորական ուղերձ է հղել նրան։

Վերադարձ Հնդկաստան 
1886 թվականի վերջին Անանդիբայը վերադարձավ Հնդկաստան՝ մեծ ընդունելության արժանանալով։ Կոլհապուրի իշխանապետությունում նրան նշանակել են տեղական Ալբերտ Էդվարդի հիվանդանոցի կանանց բաժանմունքի գլխավոր բժիշկ։

Մահ 
Անանդիբայը մահացավ տուբերկուլյոզից հաջորդ տարվա սկզբին՝ 1887 թվականի փետրվարի 26-ին, մինչև 22 տարեկան դառնալը։ Մինչև նրա մահանալը նա անընդհատ թուլություն էր զգում։ Բժշկությունը նրան ուղարկել էր Ամերիկա, բայց արդյունքներ չեղան, ուստի նա շարունակում էր բժշկությունը սովորել մինչև մահը։ Նրա մահը սգացին ողջ Հնդկաստանում։ Նրա մասունքները ուղարկվել է Թեոդիցիա Կարպետերին, որը այն թաղեց իր ընտանեկան գերեզմանատանը՝ Նյու Յորքի Պուկիպսիի գյուղական գերեզմանատանը։ Գրության մեջ նշվում է, որ Անանդի Ջոշին հնդկացի աղջիկ էր, առաջին հնդիկ կինը, ով կրթություն էր ստացել արտասահմանում և բժշկական գիտական աստիճան ստացել։

Ժառանգություն 

1888 թվականին ամերիկացի ֆեմինիստ գրող Քերոլայն Ուելսը Հեյլի Դալը գրել է Ձոշիի կենսագրությունը։ Դալը ծանոթ էր Ջոշիին և հիանում էր նրանով։ Այնուամենայնիվ, կենսագրության որոշակի կետեր, մասնավորապես Գոպալրաո Ջոշիի հանդեպ նրա կոպիտ վերաբերմունքը, հակասություն առաջացրեց Ջոշիի ընկերների շրջանում։   

Հետազոտությունների և փաստագրման ինստիտուտը (IRDS) շնորհում է «Անանդիբայ Ջոշիի» մրցանակը բժշկության ոլորտում։ Բացի այդ, Մահարաշտրայի կառավարությունն իր անունով կրթաթոշակ է հիմնել կանանց առողջության վրա աշխատող երիտասարդ կանանց համար։ Նրա պատվին անվանվել է Վեներայի խառնարան։ 

2018-ի մարտի 31-ին Գուգլը նրան պատիվ է տվել` նշելով իր ծննդյան 153-ամյակը։ 

2019 թվականին Մարաթի քաղաքում նրա կյանքի մասին ֆիլմ է նկարահանվել, որը կոչվել է «Անանդի Գոպալ»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Անանդիբայ Ջոշիի իրերը Հարավային Ասիական թվային արխիվում (SAADA) 
 Անանդի Գոպալի մասին մարաթական ֆիլմը՝ https://www.imdb.com/title/tt8621438/ 

Հնդիկ բժշկուհիներ