Կոլեկտիվ հիշողություն

Կոլեկտիվ հիշողություն, անցյալի տեսակետ, որը կիսում և կառուցում են սոցիալական խմբի անդամները։ Իմաստապես նման է հետևյալ արտահայտություններին՝ սոցիալական հիշողություն, մշակութային հիշողություն։ Տերմինը ներմուծել է սոցիոլոգ, փիլիսոփա, սոցիալական հոգեբան, ֆրանսիական սոցիոլոգիական դպրոցի ներկայացուցիչ՝ Մորիս Հալբվախը, կոլեկտիվ հիշողության գիտական ​​հետազոտությունների հիմնադիրը։ Չնայած երևույթի երկարատև ուսումնասիրությանը, դեռևս չկա դրա օբյեկտի և սուբյեկտի մասին միասնական պատկերացում, ինչպես որ չկա հավաքական հիշողության միասնական տեսություն պատմական հիշողություն։

Կոլեկտիվ հիշողության օբյեկտներ 
 Պատմական իրադարձություններ
 Պատմական անձինք (քաղաքական առաջնորդներ, անցյալի հատկանշական կերպարներ)
 Խմբեր (ազգեր, սերունդներ, ընտանիքներ)

Կոլեկտիվ հիշողության հատկություններ, նշաններ 
 Համատեղ բնավորություն/խմբային բաժանում
 Ունի ոգեկոչման բնույթ (հիշվող իրադարձությունների տոնակատարություն)
 Զգացմունքայնություն և հիշողությունների նշանակություն
 Կառուցում, փոփոխականություն (խմբի իրական կարիքների ազդեցությամբ)
 Համապատասխանություն ներկա իրավիճակին, ներկա կարիքներին
 Միջսուբյեկտիվություն (հիշողություններ այլ մարդկանց հետ կապված)
 Կոլեկտիվ ռեպրեսիա, մոռացություն, ամնեզիա (կոլեկտիվ հիշողության տրավմատիկ տարրերի առնչությամբ)
 Հետաձգման էֆեկտ («հետամնաց հիշողության համախտանիշ»)

Կոլեկտիվ հիշողության հիմնական գործառույթը խմբային ինքնության պահպանումն է, ինքնության ճգնաժամի խնդիրը լուծելը։ Նման երևույթը, ինչպիսին է համայնքի կողմից ինքնաներկայացումը, չի կարող կատարվել առանց խմբի կամ կոլեկտիվի անցյալի մասին գիտելիքների և պատկերացումների։ Հավաքական հիշողության վերաբերյալ հասկացությունները ծնվում են այն ժամանակ, երբ հասարակությունը ինքնության ճգնաժամ է ապրում։ Սա բացատրում է 20-րդ դարի վերջին տասնամյակում հավաքական հիշողության խնդրի նկատմամբ հետաքրքրության աճը։

Հետազոտություն 
Հավաքական հիշողությունը հետազոտության միջառարկայական ոլորտ է (սոցիոլոգիա, պատմություն, սոցիալական հոգեբանություն, փիլիսոփայություն և այլ գիտություններ)։ Ռուսական գիտության մեջ կոլեկտիվ հիշողության հիմնական ժամանակակից ուսումնասիրությունները ներառում են Տ. Պ. Եմելինովայի՝ մասնավորապես պատմական դեմքերի մասին պատկերացումների մասին աշխատությունները, Հայրենական մեծ պատերազմի մասին տարբեր սերունդների հիշողությունների և Պետրոս I-ի դարաշրջանի մասին պատկերացումների ուսումնասիրությունները։ Ժամանակակից ամենակարևոր արտասահմանյան ուսումնասիրությունները ներառում են Ջ. Ասսմանի աշխատությունները, ով հավաքական հիշողությունը բաժանեց հաղորդակցական և մշակութային, Ջ.Օլլիկի ուսումնասիրությունները, ով հիշողությունը դիտարկում է գործընթացային-հարաբերական մեթոդաբանության տեսանկյունից և այլն։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Ассман, Я. Культурная память. Письмо, память о прошлом и политическая идентичность в высоких культурах древности [Текст] / Я. Ассман. — М.: Языки славянской культуры, 2004. — 358 с.
 Бабинцев В. А., Поддубная А. А. ''' science/1.3_Poddubnaya.doc Перспективы исследований коллективной памяти для формирования российской идентичности
 Емельянова Т. П., Кузнецова А. В. Представления коллективной памяти об эпохе Петра I и его личности у представителей различных социальных групп. // Психологические исследования — 2013 — 6(28)
 Емельянова Т. П. Коллективная память в контексте обыденного политического сознания // Информационно-гуманитарный портал «Знание. Понимание. Умение». 2012. № 4
 Емельянова Т. П. (2002). Социальное представление как инструмент коллективной памяти (на примере воспоминаний о Великой Отечественной войне) // Психологический журнал. Т. 23. № 4. С. 49-59.
 Olick J.K. (2007). Figurations of memory: a process- relational methodology illustrated on the German case, New York: Routledge.—P. SQ-LLS
 Романовская Е. В. М. Хальбвакс: Культурные контексты памяти // Известия Саратовского государственного университета, 2010, Выпуск 3.
 Руссо А. (1995) Чёрные страницы национального прошлого. Послевоенная история и историческая память // Психоанализ и науки о человеке / Под ред. Н. С. Автономовой, В. С. Степина. М. : Прогресс-Культура. С. 217—232
 Paez D., Basabe N., Gonzalez J. (1997). Social Processes and Collective Memory: A Crosscultural Approach to Remembering Political Events // Collective Memory of Political Events: Social Psychological Perspectives. Mahwah, NJ Lawrence Erlbaum Associates. P. 147—174.
 Хальбвакс М.'' Коллективная и историческая память // Неприкосновенный запас. 2019. 2-3(40-41).

Կոլեկտիվ բանականություն
Հիշողություն
Սոցիալական հոգեբանություն
Պատմագրություն
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ