Բանկային աուդիտ

Բանկային աուդիտ (), աուդիտի տեսակ։ Սա ձեռնարկատիրական գործունեություն է վարկային կազմակերպությունների և դրանց մասնաճյուղերի հաշվապահական հաշվառման և ֆինանսական (հաշվապահական) հաշվետվությունների անկախ աուդիտի վերաբերյալ։

Պատմություն 
Աուդիտորի մասնագիտությունը հայտնի է հին ժամանակներից։ Դեռ մ.թ.ա. 200 թվականին քվեսթորները (պաշտոնատար անձինք, որոնք պատասխանատու են Հռոմեական կայսրությունում ֆինանսական և դատական գործերի համար) վերահսկողություն էին իրականացնում տեղական ինքնակառավարման մարմինների հաշվապահների նկատմամբ։ Քվեսթերների հաշվետվություններն ուղարկվել են Հռոմ և լսել քննիչները։ Այս պրակտիկան դարձել է «աուդիտոր» եզրույթի հիմքը։ Աուդիտի օրենսդրական ծննդավայրը համարվում է Մեծ Բրիտանիան, որտեղ առաջին անգամ ընդունվել են օրենքներ, որոնք ներկայացնում են աուդիտի պարտադիր բնույթը և սահմանում պահանջներ դրա վարման որակի համար։ Ռուսաստանում աուդիտորի կոչումը ներկայացվել է Պետրոս I-ի կողմից։ Ռուսաստանում աուդիտորները կոչվում էին երդվյալ հաշվապահներ։ Նրանք համատեղում էին դատախազի, գործավարի և քարտուղարի առանձին պարտականությունները։

Նշանակություն 
Բանկային աուդիտի հիմնական նպատակն է եզրակացություն ստանալ աուդիտի ենթարկվող բանկի ֆինանսական դրության, նրա շահութաբերության, իրացվելիության և բանկային գործառնությունների ռիսկի աստիճանի վերաբերյալ։ Աուդիտորական եզրակացությունը հրապարակվում է տարեկան, պաշտոնական հաշվեկշռի ու շահույթի և վնասի միասին հաշվետվություններում։ Գրեթե բոլոր երկրներում բանկերը ստուգվում են անկախ աուդիտորների կողմից, սովորաբար երկու մասով.

 ճիշտ հաշվետվությունը ստուգվում է` ըստ ազգային օրենսդրության, նորմատիվ ակտերի և կանոնակարգերի

 իրականացվում է առևտրային և անհատական գործարքների ավելի մանրակրկիտ աուդիտ և վերլուծություն՝ ապահովելով ֆինանսական հաշվետվություններում բանկի իրական և ներկա վիճակի և դրա գործունեության արդյունքների արտացոլումը։

Ըստ աուդիտի ռուսական ստանդարտների, աուդիտը աուդիտորի ձեռնարկատիրական գործունեությունն է` ֆինանսական հաշվետվությունների, վճարահաշվարկային փաստաթղթերի, հարկային հայտարարագրերի և այլ ֆինանսական պարտավորությունների ու տնտեսվարող սուբյեկտների պահանջների անկախ աուդիտ իրականացնելու համար։

Նպատակ 
Բանկային աուդիտի նպատակը ոչ թե ֆինանսական սնանկությունը կանխելն է, այլ առաջին հերթին ֆինանսական հաշվետվությունների գնահատումը։ Իրենց գործառույթներն իրականացնելիս անկախ բանկային աուդիտորը պետք է հաշվի առնի բանկային հատվածի վրա ազդող ռիսկերի հետ կապված գործոնները, ինչպես նաև բանկերի գործունեության որոշ առանձնահատկություններ, ինչպիսիք են.

 բանկերի կողմից արտահաշվեկշռային նշանակության գործարքների իրականացում, որոնք կարող են չարտացոլվել հաշվապահական հաշվառման գրառումներով և կարող են չհանգեցնել «աուդիտորական հետքի»։

 բանկերի գործունեության կարգավորում պետական մարմինների կողմից և նորմատիվ պահանջներ (փաստաթղթեր), որոնք շատ դեպքերում ազդում են հաշվապահական հաշվառման և աուդիտի վերահսկողության պրակտիկայի վրա

 գործառնությունների ընթացքում փոխկապակցված (կապված) կողմերի հետ գործարքների ձևով բանկերի կողմից խոցելիությունը` կանխիկ փողի անխոչընդոտ հասանելիության և բանկային գործառնություններում շրջանառվող մեծ քանակությամբ միջոցների առկայության պատճառով։ Առևտրային բանկերը բավականին հաճախ աշխատում են բազմաթիվ ասոցիացված կողմերի հետ, մասնավորապես, միջազգային գործարքներ իրականացնելիս։

Տես նաև 
Աուդիտ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 О.И.Хамзина, Е.А.Лёшина. Аудит: учебно-методический комплекс. Часть 1 - Основы аудита. - Ульяновская государственная сельскохозяйственная академия. - Ульяновск: УГСХА. - 203с.. 2008

 Игорь Райхман. Практика медиа измерений. Аудит. Отчетность. Оценка эффективности PR. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — 432 с. — ISBN 978-5-9614-4499-5.

 Питер Этрилл, Эдди МакЛейни. Финансовый менеджмент и управленческий учет для руководителей и бизнесменов. — М.: Альпина Паблишер, 2016. — 648 с. — ISBN 978-5-9614-5547-2.

 Шевчук Д. А. Основы банковского аудита: Конспект лекций. – Ростов-на-дону: Феникс, 2007.
Բանկային գործ
Աուդիտ