Տոստոնես

Տոստոնես (, իսպանական tostar բայից, որը նշանակում է «կենաց»), բանանի կրկնակի տապակած կտորներ, որոնք նման են տորտիլաների կամ չիփսերի, որոնք սովորաբար հանդիպում են լատինական ամերիկյան և կարիբյան խոհանոցում։ Առավել հայտնի են որպես tostones (Պուերտո Ռիկո, Ճամայկա, Նիկարագուա, Կուբա, Հոնդուրաս և Վենեսուելա), դրանք կոչվում են նաև tachinos կամ chatinos (Կուբա), plátano frito կամ frito verde (Դոմինիկյան Հանրապետություն), bananes pesées (Հաիթի), patacones (Պանամա, Վենեսուելա, Կոլումբիա, Կոստա Ռիկա, Պերու և Էկվադոր) և երբեմն Patacón pisao Կոլումբիայում։

Պատրաստում 
Սովորաբար օգտագործվում են պլանտան տեսակի բանան։ Կանաչ (չհասունացած) բանանը մաքրվում է կեղևից, կտրվում երկարությամբ, անկյունագծով կամ լայնությամբ, այնուհետև երկու անգամ տապակվում։ Հում կտորները տապակվում են յուրաքանչյուր կողմից 1-2 րոպե, մինչև ոսկեգույն դառնալը, այնուհետև հեռացվում է ավելորդ բուսական յուղը։ Դրանից հետո դրանք թակում են հարթ մակերես ունեցող խոհանոցային պարագայի վրա, որը կոչվում է տոստոներա, կամ մեկ այլ տարբերակ է թակել դրանք երկու ափսեների միջև դնելով, որն առավել քիչ հարմարավետ միջոց է։ Այնուհետև հարթ կտորները կրկին տապակվում են, մինչև դրանք դառնան փխրուն և ոսկեգույն դարչնագույն։

Ծագում 
Հայտնի չէ, թե որտեղից է առաջացել այս բաղադրատոմսը։ Կարիբյան ավազանի և Լատինական Ամերիկայի շատ երկրներ պայքարում են դրա ծագման համար։ Բաղադրատոմսը հայտնի է երկու տարբեր անուններով՝ կախված երկրից՝ դրանք կոչվում են patacones Պանամայում, Կոլումբիայում, Էկվադորում, Կոստա Ռիկայում և Պերուում, tostones՝ Կուբայում, Նիկարագուայում, Պուերտո Ռիկոյում և Դոմինիկյան Հանրապետությունում։ Դոմինիկյան Հանրապետությունում դրանք կոչվում են նաև platano frito կամ fritos verdes, իսկ Հայիթիում դրանք կոչվում են նաև banan peze:

Օգտագործում 
Տոստոնեսը աղում և ուտում են այնպես, ինչպես կարտոֆիլի չիփսերը կամ կարտոֆիլը։ Որոշ շրջաններում ընդունված է դրանք թաթախել մոհոյի (սխտորի սոուս) կամ ահիի մեջ։ Կոլումբիայում դրանք երբեմն մատուցվում են օհայոյի սոուսով կամ աղացած տավարի միջուկով։ Կոստա Ռիկայում դրանք հաճախ ուտում են Սև լոբու մածուկի սոուսով։ Դոմինիկյան Հանրապետությունում դրանք սովորաբար մատուցվում են թարմ լայմի շերտերով՝ քամելու համար և աղով՝ շաղ տալու համար։ Կարիբյան Գվատեմալայում դրանք սովորաբար մատուցվում են որպես կողմնակի ճաշատեսակ ձուկ կամ թռչնամիս պատվիրելիս։ Սովորաբար ավելացվում է մի փոքր աղ։ Որոշ երկրներում դրանք մատուցվում են պանրի հետ որպես նախուտեստ կամ ծովախեցգետնի սևիչեի, շոգեխաշած հավի կամ ավոկադոյի աղցանի հետ։ Դրանք կարելի է ձեռք բերել նաև ունիվերսալ խանութներից։ Ճաշատեսակը հանդիպում է Կարիբյան խոհանոցի բոլոր տեսակների մեջ։ Նիկարագուայում դրանք սովորաբար մատուցվում են տապակած պանիրով, իսկ երբեմն էլ՝ տապակած լոբով։

Տոստոնեսը նաև հիմնական կերակուր է Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի երկրներում, ներառյալ Կուբան, Պուերտո Ռիկոն, Դոմինիկյան Հանրապետությունը, Պանաման, Հոնդուրասի հյուսիսային ափը և Հաիթին, որտեղ դրանք հաճախ մատուցվում են ավանդական ուտեստով գրիո (griot, տապակած խոզի միս) կամ մարինադով պիկլիզ (pikliz), թթու տաք պղպեղի խառնուրդ։

Դրանք կարելի է գտնել նաև Արևմտյան Աֆրիկայի խոհանոցներում, որտեղ դրանք կոչվում են բանանի չիփսեր։

Տերմինի այլ գործածություններ 
Հոնդուրասում tostón տերմինը կարող է վերաբերել նաև տեղական արժույթի 50 ցենտանոց մետաղադրամին՝ լեմպիրային։ Նույնը վերաբերում է Մեքսիկայում՝ 50 ցենտ պեսո։

Դոմինիկյան Հանրապետությունում տոստոնեսը բանանի կտորներ են, որոնք մեկ անգամ տապակվում են։

Ծանոթագրություններ