Կրակովյան օղաբլիթ

Կրակովյան օղաբլիթ (), օղի տեսք ունեցող թխվածք, որ բնորոշ է լեհական խոհանոցին։ Կրակովում ավանդական սնունդ է փողոցներում։

Անվան ծագում 
Լեհերեն obwarzanek բառը (հանդիպում է նաև obarzanek տարբերակը) առաջացել է  բայից, որ նշանակում է եփել, եռացնել։

Բաղադրություն 
Կրակովյան օղաբլիթն ունի շրջանի կամ օվալի ձև՝ կենտրոնում բացվածքով, և բաղկացած է դրոժային հիմքով խմորի երկու կամ երեք շրջաններից, որոնք պտտված են պարույրաձև։ Գույները կարող են լինել բաց ոսկեգույնից մինչև բաց շագանակագույն։ Կրակովյան ավանդական օղաբլիթն ունենում է 12-17 սմ տրամագիծ, 2-4 սմ լայնություն և կշռում է 80-120 գ։ Օղաբլիթի մակերեսը կարող է լինել հարթ կամ թեթևակի խորդուբորդ։

Օղաբլիթների վրա կարող են լցնել տարբեր բաղադրիչներ՝ կանաչի, պղպեղ, պանիր, սոխ, կակաչի, քունջութի, քեմոնի սերմեր։

Կրակովյան օղաբլիթները սովորաբար վաճառում են առանց փաթեթավորման, քանի որ եթե այն փաթեթավորեն առանց լրիվ սառչելու, ապա այն խրթխրթան չի լինի։

Պատմություն 

Կրակովյան օղաբլիթների՝ մեզ հասած առաջին վկայությունը վերաբերում է Յագայլո արքայի կառավարման շրջանին և թագուհի Յադվիգային։ 1394 թվականի մարտի 2-ի թագավորական գրառումներում նշված է. «Թագուհու համար՝ օղաբլիթները 1 գրոշ»։

Ընդ որում, այստեղ օգտագործվել է ինչպես լեհերեն obrzanky' բառը', այնպես էլ լատիներեն circuli'' բառը։

1496 թվականին Յան I Օլբրախտ արքան Կրակովի հացթուխների գիլդիային տրամադրել է սպիտակ հաց և օղաբլիթ թխելու մենաշնորհ։ Այս մենաշնորհը գործել է մինչև Յան III Սոբեսկու կառավարման շրջան։ 1611 թվականին կարգավորվել է քաղաքում օղաբլիթներ վաճառելու եղանակը։

1802 թվականի հունվարի 22-ին հրաման է արձակվել, որի համաձայն ցանկացած հացթուխի թույլատրվում էր օղաբլիթներ թխել, եթե թույլտվություն ձեռք բերեին։ Օղաբլիթ թխելու թույլտվություն ունենալու իրավունքը հացթուխները ստանում էին վիճակահանությամբ։ Հնարավոր է, որ վիճակահանության սովորույթն ընդհատվել է 1849 թվականին։

Օղաբլիթ վաճառող կրպակները բաց են եղել առավոտյան ժամը վեցից։ Մինչև 1950-ական թվականները օղաբլիթներ վաճառվել են հյուսկեն զամբյուղներով։

Ներկայումս Կրակովում օրական վաճառվում է նոտ 150.000 օղաբլիթ։

Ծանոթագրություններ 

Լեհական խոհանոց