Հակաֆեմինիզմ

Հակաֆեմինիզմ, ֆեմինիզմի հակադրություն դրա որոշ կամ բոլոր դրսևորումներում։ Կարող է դիտվել և որպես հակազդեցություն կանանց՝ իրենց իրավունքների կամ արտոնությունների հասնելու ձգտմանը, և որպես հակադրություն կանանց սեքսիզմին։ Տերմինն օգտագործվում է նաև որպես հակադրություն արմատական ֆեմինիզմին, որը հակաֆեմինիստները համարում են միզանդրիայի ձև։

Պատմություն 

19-րդ դարում հակաֆեմինիզմը հանդես էր գալիս կանանց ընտրական իրավունքի դեմ։ Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում կանանց ուսուցման հակառակորդները պնդում էին, որ կրթությունը չափազանց մեծ ֆիզիկական բեռ է կանանց համար։ «Սեռը կրթության մեջ․ կամ Արդար հնարավորություն աղջիկների համար» (, 1873) գրքում Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր Էդվարդ Քլարկը պնդում էր, որ եթե կանայք քոլեջ են ընդունվում, նրանց ուղեղը գնալով աճում է, ինչի հետևանքով նրանց արգանդն ապաճում է։ Նա հաստատում էր դա դիտարկմամբ, որ բարձրագույն կրթություն ունեցող կանայք ավելի քիչ երեխաներ ունեն, քան առանց բարձրագույն կրթության կանայք։

Ժամանակակից հակաֆեմինիստներն իրենց խնդիրը տեսնում են կանանց շարժման ծայրահեղություններին և կանանց սեքսիզմին հակազդելու մեջ։

Հիմնական գաղափարներ 
Այս շարժման կողմնակիցների մի մասը կոչ է անում պահպանել ավանդական պատկերացումն ընտանիքի և հասարակության մեջ տղամարդկանց և կանանց մասին. տղամարդուն նրանք դիտարկում են որպես վաստակող, իսկ կնոջը՝ որպես տնային օջախի պահապան և մայր։

Հակաֆեմինիստները հանդես են գալիս գենդերային իրավահավասարություն և հավասարության հասկացությունների բաժանման օգտին։ Նրանք կարծում են, որ սեռերից յուրաքանչյուրն ունի զգալի հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններ, և առաջարկում են տղամարդու ևկնոջ տարբեր սոցիալական դերեր և բեռներ։

Ֆեմինիզմի քննադատների մի մասը կարծում է, որ ֆեմինիզմը բացասաբար է ազդում դրա ազդեցության տակ հայտնված երկրների ծնելիության մակարդակի վրա։ Քաղաքագետ և ժողովրդագիր Սերգեյ Գրադիրովսկին դա բացատրում է այն բանով, որ «երեխաները ֆալլիկ ուժի տեսանելի դրսևորում են, որի ցուցադրման մեթոդները ֆեմինիզմի և քաղաքական կոռեկտության դարաշրջանում խիստ ճնշված են»։ Ֆեմինիզմի ազդեցությանն են վերագրվում նաև ամուսնալուծությունների թվի աճը։

Բացի այդ, ըստ հակաֆեմինիստների, ֆեմինիզմը «սեռերի պատերազմ» է քարոզում, որտեղ չկա այնպիսի հասկացություն, ինչպիսին սերն է, քանի որ այն մատուցվում է որպես նահապետական մշակույթի մնացորդ։

Լրագրող Ադա Բասկինայի խոսքով՝ ֆեմինիզմը (առաջին հերթին ԱՄՆ-ում) ձեռք է բերել գրոտեսկային ձևեր և վաղուց պոկվել է իրավահավասարության բուն ձգտումից։

Ռուս քաղաքական գործիչ Իրինա Խակամադան կարծում է, որ այժմ պահանջված է ավելի շուտ պոստֆեմինիզմը․ «Ես կարծում եմ, որ զարգացած երկրներում, որոնց, չնայած ընտանիքում և հասարակության մեջ կնոջ նկատմամբ մտավոր ավանդականությանը, դասում եմ նաև Ռուսաստանը, ֆեմինիզմը որպես քաղաքական բողոքի շարժում այսօր իրեն սպառել է»։

Շատ հակաֆեմինիստների կարծիքով՝ արմատական ֆեմինիզմը սեքսիզմի կանացի տեսակ է։ Ֆեմինիզմի որոշ ուղղությունների, առաջին հերթին արմատական և լեսբիական ֆեմինիզմի ներկայացուցիչներն կոչ են անում մայրիշխանության։

Հակաֆեմինիստների տեսանկյունից, ֆեմինիզմը կանանց սոսկ անձնական խնդիրները դասում է  հասարակականորեն նշանակալից խնդիրններին։ Եկատերինա Յանգի կարծիքով՝ «Մեկ տղամարդու հետ անհաջողությունը հեշտությամբ նախագծվում է բոլոր տղամարդկանց վրա»։ Ընտանեկան բռնությունն ամուր ասոցացվում է տղամարդու կերպարի հետ, ընդ որում, հաշվի չի առնվում, որ որպես ագրեսոր կարող է հանդես գալ նաև կինը։ Կանանց նկատմամբ բռնության աճը, որի մասին հայտարարում են ֆեմինիստուհիները, ավելի շուտ խոսում է «սեռական ոտնձգության» հասկացության ընդլայնման մասին, որի տակ այժմ ընկնում են հոգեբանական ճնշումը, ուժի կիրառման բանավոր սպառնալիքները, այլ ոչ թե միայն ֆիզիկական ազդեցությունը։ Դրանով էլ բացատրվում է կանանց կազմակերպությունների («Ամերիկայում յուրաքանչյուր երկրորդ կնոջը բռնաբարել կամ փորձել են բռնաբարել») և ոստիկանության միջև եղած թվերի միջև խոշոր տարբերությունը՝ ներկայացված հայտարարությունների թվով։

Երբեմն հակաֆեմինիստները պնդում են, որ չնայած այն բանին, որ դեկլարատիվորեն ֆեմինիզմը հաճախ սահմանում է իրեն որպես հավասարության շարժում, իրականում հավասարությունը ֆեմինիստուհիներին ձեռնտու է միայն մի քանի դեպքերում։ Սեռական նախապաշարմունքները շահագործվում են նրանց կողմից այնտեղ, որտեղ նրանք ցանկանում են («կինն ավելի զգայուն է») և անտեսվում են, երբ ձեռնտու չեն («կանայք ավելի քիչ ինտելեկտուալ են, քան տղամարդիկ»)։

Որպես երկակի ստանդարտների օգտագործման օրինակ, հակաֆեմինիստները հաճախ բերում են Լորենա Բոբիթի գործը, որը կտրել է հարբած քնած ամուսնու սեռական առնանդամը, բայց հետագայում լիովին արդարացվել է։ Դատավարությունըանցկացվել է ֆեմինիստական կազմակերպությունների հսկայական ճնշման տակ։ Փաստաբաններին հաջողվել է համոզել դատավորներին, որ կինը գործել է աֆեկտի (ժամանակավոր խանգարման) վիճակում, թեև ձերբակալության ժամանակ նա հայտարարել է, որ հանցագործությունը կատարել է «սեռական անբավարարվածության» պատճառով։ Թեման մանրակրկիտ կերպով խառնաշփոթի է մատնվել է զանգվածային լրատվամիջոցների կողմից, իսկ Բոբիթին հրավիրել են Օփրա Ուինֆրիի շոու, ինչպես նաև այս գործին նվիրված է եղել «Ամերիկյան արդարադատություն» () նախագծի հատուկ թողարկումը «Լորենա Բոբիթ․ Կանայք և բռնություն» () վերնագրով։

Հակաֆեմինիստները որոշ ֆեմինիստների գործողությունները ոչ ռացիոնալ և հակատղամարդկային արարքներ են համարում, որոնք վարկաբեկում են ֆեմինիզմն ընդհանուր առմամբ։ Շատ հակաֆեմինիստներ ֆեմինիստուհիներին մեղադրում են տղամարդկանց ոչնչացնելու ձգտման մեջ (անդրոցիդ)։

Որոշ ֆեմինիստուհիներ ենթադրում են, որ տղամարդիկ «երիտասարդ էվոլյուցիոն ճյուղ են՝ թույլ և գրեթե փակուղային, իսկ կինը հիմնական էվոլյուցիոն, զարգացնող մասն է»։

Ֆեմինիզմի արմատական ուղղություններն այժմ գլխավոր նպատակ են դնում ոչ միայն վերացնել սեռերի միջև անհավասարությունն, այլև մայրիշխանության կոչերով ապացուցել կանանց գերազանցությունը։ Այսպիսով առաջացած անջատողականությունը, ինչպես նաև հետերոսեքսուալության դեմ պատերազմը, բևեռացնում են սեռերը և շատ ուժեղ վանում ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց։ Արդյունքում Ամերիկայում բնակվող կանանց միայն 30%-ն են իրենց ֆեմինիստուհիներ համարում։ Ռուսաստանում էլ «ֆեմինիզմ» հասկացությունը գրեթե վիրավորական է դարձել։ Ռուս սոցիոլոգ Օլգա Կրիշտանովսկու խոսքով՝ «Մեզ մոտ ֆեմինիստների տակ ենթադրում են լեսբուհիներին, որոնք ատում են տղամարդկանց»։ Այդ կարծիքը կիսում է նաև փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու Լարիսա Վարֆալվին․ «Ֆեմինիզմի նվաճումներին սպառնում են իրենք [արմատական] ֆեմինիստուհիները»։

Հիմնավորումներ 
Հակաֆեմինիզմը կարող է հիմնավորվել այն համոզմունքով, որ հայրիշխանության և հասարակության մեջ կանանց առջև ծառացած անբարենպաստ պայմանների ֆեմինիստական տեսությունները սխալ են կամ չափազանցված։ Նրանց կարծիքով՝ ֆեմինիզմը, որպես շարժում, սխալ վարքագիծ է խրախուսում և հանգեցնում է տղամարդկանց ճնշմանը կամ նրանց վնաս հասցնելուն։

Ներկայացուցիչներ 
Ֆիլիս Շլաֆլին ամերիկացի պետականագետ, պահպանողական կուսակցության ակտիվիստուհի և «Eagle Forum» խմբի հիմնադիրն է։ Նա հայտնի է որպես ֆեմինիստական գաղափարների կատաղի հակառակորդ և հավասար իրավունքների վերաբերյալ փոփոխության դեմ քարոզարշավի ակտիվիստ։ Ֆիլիս Շլաֆլին հիմնել է  «Eagle Forum»-ը 1972 թվականին և կազմակերպության նախագահն է եղել մինչև իր մահը՝ 2016 թվականի սեպտեմբերին։

Ֆեմինիզմին կամ դրա տարբեր դրսևորումներին բացասական գնահատական են տվել այնպիսի գործիչներ, ինչպիսիք են Քրիստինա Շրյոդերը (Գերմանիայի ընտանիքի և կանանց հարցերով նախարար), Իլյա Մոսոլովը, Դևիդ Բենաթարը (հարավաֆրիկացի գիտնական, «Երկրորդ սեքսիզմ․ Տղամարդկանց և տղաների խտրականություն» գրքի հեղինակ), լրագրող և մանկավարժ Վլադիմիր Լեգոյդան, գրող Ալեքսանդր Նիկոնովը, գիտնական Սերգեյ Կապիցան, լրագրող Ադա Բասկինան, գրող Դմիտրի Բիկովը, ամերիկացի ռադիոհաղորդավար Ռաշ Լիմբոն, Մարգարետ Թետչերը, հեռուստալրագրող Դմիտրի Կռիլովը, դերասան Ալեքսանդր Լոյեն, Վիկտոր Երոֆեևը, Օքսանա Ռոբսկին, բանասեր Սերգեյ Ավերինցևը, թագավորական ընտանիքի հետնորդ և բիզնես լեդի Մարիա Բուրբոնը, լրագրող Ալեքսեյ Վենեդիկտովը, երգչուհի Վարվառան, դերասանուհի Ելենա Կորիկովան, դերասան Կուրտ Ռասելը, Estee Lauder-ի ավագ փոխնախագահ Էվելին Լաուդերը, Ռեդյարդ Քիփլինգը և այլք։

Տես նաև 
 Պահպանողականություն
 Հայրիշխանություն
 Սեքսիզմ
 Լեսբիական ֆեմինիզմ
 Արմատական ֆեմինիզմ
 Միզանդրիա
 Ֆեմինիզմի երկրորդ ալիք

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Ռուսերեն

Անգլերեն 

 Helen Andelin, Fascinating Womanhood (2007) ISBN 0-553-38427-9
 Alan J. Barron, The Death of Eve: Women, Liberation, Disintegration (1986) ISBN 0-949667-36-6
 Alan Carlson, The Family in America: Searching for Social Harmony in the Industrial Age (2003) ISBN 0-7658-0536-7
 Alan Carlson, Family Questions: Reflections on the American Social Crisis (1991) ISBN 1-56000-555-6
 Gilbert K. Chesterton, Brave New Family (1990; essay collection) ISBN 0-89870-314-X
 Thomas Fleming, The Politics of Human Nature (1988) ISBN 1-56000-693-5
 George Gilder, Men and Marriage (1992) ISBN 0-88289-444-7
 Steven Goldberg, The Inevitability of Patriarchy (1973) ISBN 0-8126-9237-3
 F. Carolyn Graglia, Domestic Tranquility: A Brief Against Feminism (1998) ISBN 0-9653208-6-3
 Mary A. Kassian, The Feminist Mistake (2005) ISBN 1-58134-570-4
 Linda Kelly, Disabusing the Definition of Domestic Abuse: How Women Batter Men and the Role of the Feminist State (2003)
 Myron Magnet, Modern Sex: Liberation and Its Discontents (2001) ISBN 1-56663-384-2
 Paul Nathanson and Katherine Young Spreading Misandry: The Teaching of Contempt for Men in Popular Culture (2001) ISBN 0-7735-2272-7
 Paul Nathanson and Katherine Young, Legalizing Misandry: From Public Shame to Systemic Discrimination Against Men (2006) ISBN 0-7735-2862-8
 John Piper and Wayne A. Grudem, Recovering Biblical Manhood and Womanhood (1991) ISBN 0-89107-586-0
 Mary Pride, The Way Home: Beyond Feminism, Back to Reality (1985) ISBN 0-89107-345-0
 Phyllis Schlafly, The Power of the Positive Woman (1977) ISBN 0-87000-373-9
 Phyllis Schlafly, Feminist Fantasies (2003) ISBN 1-890626-46-5
 Howard Schwartz, The Revolt of the Primitive: An Inquiry into the Roots of Political Correctness (2003) ISBN 0-7658-0537-5
 Lionel Tiger, The Decline of Males (2000) ISBN 0-312-26311-2
 Esther Vilar, The Manipulated Man (1972) ISBN 0-9530964-2-4
 Danielle Crittenden, What Our Mothers Didn’t Tell Us (2000) ISBN 0-684-85959-9
 Midge Decter, The New Chastity and Other Arguments Against Women’s Liberation (1974) ISBN 0-399-50307-2
 Thomas Ellis, The Rantings of a Single Male (2005) ISBN 0-9762613-1-6
 Thomas Fleming, The Politics of Human Nature (1988) ISBN 1-56000-693-5
 Elizabeth Fox-Genovese, Feminism is Not the Story of My Life (1996) ISBN 0-385-46790-7
 George Gilder, Men and Marriage (1992) ISBN 0-88289-444-7
 Richard T. Hise, The War Against Men (2004) ISBN 1-930859-61-9
 Domestic Violence: The 12 Things You Aren’t Supposed to Know; Thomas P. James, Aventine Press, 2003, ISBN 1-59330-122-7
 Gertrude Himmelfarb, The De-moralization Of Society (1996) ISBN 0-679-76490-9
 Christina Hoff-Sommers, The War Against Boys: How Misguided Feminism is Harming Our Young Men (2001) ISBN 0-684-84957-7
 Christina Hoff-Sommers, Who Stole Feminism? (1995) ISBN 0-684-80156-6
 Mary A. Kassian, The Feminist Mistake (2005) ISBN 1-58134-570-4
 Linda Kelly, Disabusing the Definition of Domestic Abuse: How Women Batter Men and the Role of the Feminist State (2003)
 The Lipstick Proviso: Women, Sex & Power in the Real World; Karen Lehrman, 1997, ISBN 0-385-47481-4
 Myron Magnet, Modern Sex: Liberation and Its Discontents (2001) ISBN 1-56663-384-2
 Harvey C. Mansfield, Manliness (2006) ISBN 0-300-10664-5
 Diane Medved and Dan Quayle, The American Family: Discovering the Values That Make Us Strong (1997) ISBN 0-06-092810-7
 Kate O’Beirne, Women Who Make the World Worse (2005) ISBN 1-59523-009-2
 John Piper and Wayne A. Grudem, Recovering Biblical Manhood and Womanhood (1991) ISBN 0-89107-586-0
 Professing Feminism: Cautionary Tales from the Strange World of Women’s Studies; Daphne Patai and Noreta Koertge, 1995, ISBN 0-465-09827-4
 Erin Pizzey, Prone to Violence (Hamlyn, 1982; ISBN 0-600-20551-7)
 Mary Pride, The Way Home: Beyond Feminism, Back to Reality (1985) ISBN 0-89107-345-0
 Phyllis Schlafly, Feminist Fantasies (2003) ISBN 1-890626-46-5
 Howard Schwartz, The Revolt of the Primitive: An Inquiry into the Roots of Political Correctness (2003) ISBN 0-7658-0537-5
 Philip Gordon Wylie, A Generation of Vipers (1942) ISBN 1-56478-146-1

Արտաքին հղումներ 
 Հարցազրույցի Մայքլ Ֆլադի հետ, XY Online

Հասարակական շարժումներ
Ֆեմինիզմ
Կանայք պատմության մեջ