Զախարի Համբարձումյան

Զախարի (Զաքար) Նիկոլայի Համբարձումյան (), խորհրդային գրադարանագետ, մանկավարժ, ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1969), մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, Մոսկվայի պետական գրադարանային ինստիտուտի պրոֆեսոր, եղել է Լ. Ն. Տրոպովսկու ուսանողը։

Կենսագրություն  
Զախարի Համբարձումյանը ծնվել է 1903 թվականի մարտի 25-ին, Բաքվում։ Այնուհետև ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա։ Համբարձումյանը սկսել է հետաքրքրվել ընթերցանությամբ և գրանցվել Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեի գրադարանում, որտեղ, որպես ընթերցող, կարճ ժամանակում տիրապետել է գրադարանավարի աշխատանքին առանց համապատասխան կրթության, այնուհետև, 1918 թվականին ընդունվել է այդ գրադարանի աշխատակազմ և այնտեղ աշխատել երկու տարի, որից հետո տեղափոխվել է Տուրգենևի անվան գրադարան և աշխատել մինչև 1934 թվականը։ Այնուհետև աշխատել է Մոսկվայի տարբեր գրադարաններում։ 1925 թվականին ծառայել է որպես մեկամյա կարմիր բանակային։ 1927 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարան, որն ավարտել է 1932 թվականին՝ սովորելով  մի քանի ֆակուլտետներում։ 1934 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական գրադարանային ինստիտուտի ասպիրանտուրա՝ լինելով Մոսկվայի պետական գրադարանային ինստիտուտի աշխատակից, հիմնել է «Գրադարանային կատալոգներ» դասընթացը և մինչև 1960-ական թվականների վերջը այն վարել որպես ուսուցիչ։ Մինչև 1941 թվականի հունիսի 23-ը դասավանդել է Մոսկվայի պետական  գրադարանային ինստիտուտում։ «Գրքերի դասակարգումը և համակարգված կատալոգը» թեմայով թեկնածուական ատենախոսությունն ավարտել է 1941 թվականին, որը պաշտպանել է 1943 թվականի դեկտեմբերի 7-ին։

1941 թվականի հունիսի 23-ին զորակոչվել է Մոսկվայի Տիմիրյազևսկի շրջանի զինկոմիսարիատի կողմից  և ուղարկվել հրձգային-մարտավարական ինստիտուտ («Կրակոց» դասընթացներ)։  Երկամսյա դասընթացն ավարտելուց հետո ավագ  լեյտենանտի կոչումով Համբարձումյանին ուղարկել են 43-րդ բանակ։ Թեզը պաշտպանելուց հետո գործուղվել է Ուկրաինական 3-րդ ռազմաճակատի 57-րդ բանակ։ Համբարձումյանը նշանակվել է Ուկրաինական 3-րդ ռազմաճակատի 57-րդ բանակի օպերատիվ բաժնի պետ։ Մասնակցել է Ռումինիայի, Բուլղարիայի, Հարավսլավիայի, Հունգարիայի ազատագրմանը։ Համբարձումյանը պատերազմն ավարտել է Ավստրիայում 1945 թվականին փոխգնդապետի կոչումով, իսկ 1946 թվականին նրան ուղարկել են սովորելու Գլխավոր շտաբի ակադեմիա։ 1946 թվականի մայիսի կեսերին, զինված ուժերի կրճատման պատճառով, գնդապետի կոչումով Համբարձումյանը տեղափոխվել է պահեստազոր։

Համբարձումյանը մշտապես իրականացրել է տարբեր հասարակական աշխատանքներ։ Ղեկավարել է ԳՄԴ-ի ինդեքսավորման հանձնաժողովը, եղել է Լենինի անվան ԽՍՀՄ պետական գրադարանի, Համամիութենական գրքի պալատի, "Книга" հրատարակչության խմբագրական խորհրդի գիտական խորհուրդների անդամ։ Երկար տարիներ եղել է "Библиотекарь" ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։ Նրա ղեկավարությամբ 1951-1969 թվականներին պաշտպանվել է 5 թեկնածուական թեզ։ 1970 թվականի ապրիլին՝ թոշակի անցնելու կապակցությամբ, Համբարձումյանն ավարտել է մանկավարժական գործունեությունը։

Մահացել է 1970 թվականի նոյեմբերի 4 -ին, Մոսկվայում։

Պարգևներ 
 Կարմիր դրոշի շքանշան
 Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
 Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան
 Արիության մեդալ (Բուլղարիա)
 Մեդալներ (6)

Ծանոթագրություններ 

Խորհրդային գրադարանավարներ
Խորհրդային մանկավարժներ
Մանկավարժական գիտությունների թեկնածուներ
Հայ գրադարանավարներ
Հայ մանկավարժներ
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Խորհրդային գիտնականներ
Արիության մեդալակիրներ