Բառք Գաղիանոսի

Բառք Գաղիանոսի, վաղ միջնադարյան հայ-հունական գլոսարիում, որը կազմվել է հին հունական բժշկական տրակտատների հիման վրա։ Նախատեսված է եղել հայ բուժակների համար։ Գրված է գրաբարով (հունարեն բառերը նույնպես գրված են եղել հայատառ) 6-րդ կամ 7-րդ դարում։ Կազմողները եղել են հայ գրականության հունական դպրոցի ներկայացուցիչները։

«Բառքի» պահպանված ձեռագրերում չկա որևէ հղում Գալեն Կլավդիոսի կոնկրետ աշխատության վրա։ Նշվում է միայն նրա անունը։ Սակայն հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հիմնական աղբյուր հանդիսացել է «De simplicium medicamentorum facultatibus» տրակտատը։ Բառարանը բավականին երկար ժամանակ օգտագործվել է հայ բժիշկների և բուժակների կողմից։ Հետագայում գլոսարիումը սկսել է համալրվել և արաբական բառերով։ Ընդհանուր առմամբ, գլոսարիումում առկա են 575 բուսաբանական տերմիններ։ Բառարանի մեծ նշանակության և տարածվածության մասին խոսում են Մատենադարանում պահվող 30 ձեռագրերը, ընդորում դրանց մեծ մասը շատ լավ պահպանվել են մինչ օրս։ Դրանցից մեկը (ձեռագիր № 266) վերագրվում է անձամբ Ամիրդովլաթ Ամասիացուն։

Բառարանը երկար ժամանակ եղել է չհրապարակված, սակայն դրա բովանդակությունը մասնագետներին քաջ հայտնի է եղել արդեն 19-րդ դարում։ Այն եղել է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայոց լեզվի բացատրական և ծագումնաբանական բառարանների սկզբնաղբյուր։ «Բառքի» մանրակրկիտ ուսումնասիրմամբ զբաղվել է ամերիկացի գիտնական Ջ․ Գրեպինը, որը 1985 թվականին թարգմանել է այն անգլերեն և առաջին անգամ տպագրել։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

Հայ միջնադարյան գրականություն
Բառարաններ