Մոնգո Բեթի

Մոնգո Բեթի  (, ), կամերունցի գրող, գաղութատիրության դեմ ակտիվիստ, գրել է ֆրանսերեն։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Կամերունի մայրաքաղաք Յաունդեից 45 կմ հեռավորության վրա գտնվող Ակոմեթան գյուղում։ 7 տարեկանում կորցրել է հորը, նրա նրան դաստիարակել է մայրը։ 1951 թվականին ավարտել է Յաունդեի ճեմարան, որից հետո տեղափոխվել է Ֆրանսիա, սովորել Էքս ան Պրովանս քաղաքում, այնուհետև Սորբոնում։ Առաջին ստեղծագործությունը եղել է «Առանց ատելության և սիրո» պատմվածքը, որը տպագրվել է «Présence africaine» ամսագրում։ Այս ամսագրի հրատարակչությունը նրա կեղծանվամբ տպագրել է նաև նրա առաջին «Դաժան քաղաքը» (1954) վեպը։ Երկար տարիներ դասավանդել է Փարիզ, Լամբալ, Ռուան քաղաքների ճեմարաններում։ 1978-1991 թվականներին հրատարակել է «Peuples Noirs Peuples africains» ամսագիրը։ Մոտ երեսուն տարվա աքսորից հետո՝ 1991 թվականին վերադարձել է Կամերուն ։ 1994 թվականին Բեթին անցել է թոշակի՝ որպես ուսուցիչ։ Զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ, շարունակել է գրական գործունեությունը։ Հետագայում բացել է գրախանութ, նաև զբաղվել գյուղատնտեսությամբ։

Լյարդի և երիկամների սուր անբավարարությամբ Մոնգո Բեթին տեղափոխվել է Յաունդեի հոսպիտալ, որտեղ էլ մահացել է։

Ստեղծագործություններ 
 Sans haine et sans amour, новелла (1953)
 Main basse sur le Cameroun: autopsie d’une décolonisation (1972, запрещена цензурой)
 Les Procès du Cameroun: autopsie d’une décolonisation (1972)
 Perpétue et l’habitude du malheur, роман (1974)
 Remember Ruben, роман (1974)
 Peuples noirs, peuples africains (1978)
 Les Langues africaines et le Néo-colonialisme en Afrique francophone (1982)
 Les Deux Mères de Guillaume Ismaël Dzewatama, futur camionneur (1983)
 La Revanche de Guillaume Ismael Dzewatama (1984)
 Lettre ouverte aux Camerounais, ou, La deuxième mort de Ruben Um Nyobé (1986)
 La France contre l’Afrique: retour au Cameroun (1993)
 L’Histoire du fou (1994)
 Branle-bas en noir et blanc (2000)
 Africains si vous parliez (2005)
 Mongo Beti parle: Testament d’un esprit rebelle (2006)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Drame K. The novel as transformation myth: a study of the novels of Mongo Beti and Ngugi wa Thiong’o. — Syracuse: Maxwell School of Citizenship and Public Affairs, Syracuse University, 1990
 Critical perspectives on Mongo Beti/ Stephen H. Arnold, ed. — Boulder: Lynne Rienner Publishers, 1998
 Mouralis B. Comprendre l'œuvre de Mongo Beti. — Issy-les-Moulineaux: Saint-Paul, 2000
 Djiffack A. Mongo Beti: la quête de la liberté. — Paris: L’Harmattan, 2000

Արտաքին հղումներ 
Peuples Noirs. Peuples Africains Journal on black francophone radicals published by Mongo Beti and his wife Odile Tobner from 1978 to 1991.
Critical bibliography on Mongo Beti's works (Auteurs.contemporain.info)
Biography and guide to collected works: Afrika-Studiecentrum, Leiden,

Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Կամերունցի գրողներ
Կամերունցի լրագրողներ