Պելեգրինո Ռոսի

Պելեգրինո Ռոսի (, ), Շվեյցարիայի, Ֆրանսիայի և Պապական պետության տնտեսագետ, իրավաբան և քաղաքական գործիչ, սպանվել Է Հռոմում 1849 թվականի հեղափոխությունից առաջ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1787 թվականի հուլիսի 3-ին (այլ աղբյուրներով՝ հուլիսի 13-ին) Կարարաում, սովորել է Պիզայի համալսարանում (1803-1804 թվականներին), բարձրագույն կրթությունն ավարտել է Բոլոնիայի համալսարանում (1806 թվականին)։ 1811 թվականին Բոլոնիայում բացել է հաջող փաստաբանական պրակտիկա, այնտեղ դասավանդել է նաև քաղաքացիական իրավունք Սուրբ Լուցիա լիցեյում, 1814 թվականից՝ քաղաքացիական դատավարություն, ինչպես նաև քրեական իրավունք և Բոլոնիայի համալսարանում եղել է դատավարության դասախոս։ 1815 թվականի ապրիլի 3-ին Նեապոլի թագավոր Յոախիմ Մուրատը Ռոսիին նշանակել է քաղաքացիական գլխավոր կոմիսար Տրոնտո և Պո գետերի միջև իր նվաճած նահանգներում՝ Ռենոյի դեպարտամենտում (Դիպարտիմենտո դել Ռենո), Ռուբիկոնե, Բասո Պո և Պինետա։ Ռուսաստանի նապոլեոնական մարշալի պարտությունից ու մահից հետո նա գաղթել է Շվեյցարիա։

Դարձել Է Ժնևի Կալվինիստական ակադեմիայի դասախոս, 1820 թվականին ստացել է Շվեյցարիայի քաղաքացիություն։ 1820-1833 թվականներին եղել է Ներկայացուցիչների խորհրդում, 1831 թվականին մտել է «Ռոսի դաշնագիր» անունով հայտնի Շվեյցարիայի նոր սահմանադրության նախագծի նախապատրաստման հանձնաժողով, որը պետք է փոխզիջում ապահովեր կանտոնների ինքնավարության և դաշնության միջև (սահմանադրությունը չի ընդունվել)։ 1833 թվականին ստացել է Փարիզի Կոլեժա դե Ֆրանսի քաղաքական տնտեսման ամբիոնը, իսկ 1834 թվականին՝ Սորբոնի սահմանադրական իրավունքի ամբիոնը։ Ռոսին Ֆրանսիայի քաղաքացիություն է ստացել, 1845 թվականին արժանացել է կոմսի տիտղոսի և ուղարկվել Հռոմ որպես դեսպան՝ Ֆրանսիայից ճիզվիտների արտաքսման պայմանների շուրջ բանակցությունների համար։ 1848 թվականին հեղափոխական իրադարձությունների սկսվելուց հետո կորցրել է այդ պաշտոնը և մնացել Պապական մարզում։ Հռոմի պապ Պիոս IX-ը Ռոսիին ընդգրկել է կառավարության կազմում, որը ձևավորվել է 1848 թվականի սեպտեմբերին։ Նա ստացել է ներքին գործերի և ոստիկանության նախարարի պորտֆելները, ինչպես նաև ժամանակավորապես կատարել է ֆինանսների նախարարի պարտականությունները։ Նա վարել է չափավոր լիբերալ քաղաքականություն՝ փորձելով աշխարհիկ բնույթ հաղորդել Հռոմի պապի պետական իշխանությանը և կանխել պատերազմի սկիզբը Ավստրիայի հետ, ինչը միաժամանակ տհաճություն է առաջացրել ռեակցիոն և ժողովրդավարական շրջաններում։

1848 թվականի նոյեմբերի 25-ին (այլ աղբյուրների համաձայն՝ նոյեմբերի 15-ին) Ռոսին ժամանել է Պալացո Դելա Կանչելերիա, որտեղ պետք է ելույթ ունենար Պապական մարզի նորընտիր խորհրդարանի առջև, և անհայտ ահաբեկիչը դանակով հարվածել է նրա պարանոցին՝ կտրելով լծային արյունադարձ երակը։ Իմանալով նախարարի մահվան մասին՝ Պիոս IX-ը ասել է՝ Doveva finire così perché si era reso inviso a tutti («Նա ստիպված էր ավարտել այսպես, քանի որ ատելի էր բոլորին»)։ Մի քանի տարի անց տեղի է ունեցել դատավարություն, հայտնաբերվել են հինգ կասկածյալներ, սակայն մեղադրական դատավճիռ չի առաջադրվել նրանցից ոչ մեկին։

Հիմնական աշխատանքներ 
 Cours d’économie politique (1829—1841);
 Traité de droit pénal (1829);
 Mélanges d’économie politique, d’histoire et de philosophie (посмертное издание, 1857);
 Cours de droit constitutionnel (посмертное издание в 4 тт., 1866—1867).
 О распределении богатства в народе : (Работники, капиталисты и землевладельцы) / Пер. М. П. Щепкина— СПб., 1862. — 415 с.
 Основные начала уголовного права. / Пер. Г. Козополянского. — СПб., 1871—1872. — 2 т.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 
 

Իտալացի իրավաբաններ
Շվեյցարացի իրավաբաններ
Ֆրանսիացի իրավաբաններ
Իտալացի տնտեսագետներ
Շվեյցարացի տնտեսագետներ
Ֆրանսիացի տնտեսագետներ
Շվեյցարիայի քաղաքական գործիչներ
Շվեյցարիայի դիվանագետներ