Ապոլլոնի տաճար (Դելֆի)

Ապոլլոնի տաճարը Դելֆիում, այժմ իրենից հին հունական տաճարի փլատակներ ներկայացնող կառույց։ Իր տեսակով այն պերիպտեր է՝ դորիական օրդերի կառույց, որը թվագրվում է մ.թ.ա. IV դար։ Այն կանգնեցվել է Քսենոդորի և Ագաֆոնի կողմից այդտեղ ավելի վաղ եղած տաճարի հիմքերի վրա, որ մ.թ.ա. VII դարում կառուցել են Տրոֆոնիա և Ահամեդ ճարտարապետները։

Պատմություն

Առաջին տաճարները 
Ապոլլոնի առաջին տաճարը, ըստ միֆի, կառուցել են դափնուց «դափնու ծառից՝ Ապոլլոնի սրբազան խորհրդանիշից»։ Երկրորդ տաճարը, ըստ փոխանցված տեղեկության, պատրաստվել է մեղրամոմից և փետուրներից։ Մ.թ.ա. VIII դարի երկու կառույցներից մնացած մնացորդները կարող են կապված լինել առաջին երկու տաճարների հետ։ Ապոլլոնի երկրորդ տաճարը կառուցվել է բրոնզից։

Չորրորդ տաճար 
Ապոլլոնի չորրրդ տաճարը հավանաբար կառուցվել է մ.թ.ա. VII դարում, և ըստ Պավսանիասի՝ այրվել է մ.թ.ա. 548 թվականին հրդեհի պատճառվ։

Հինգերորդ տաճար 
Ապոլլոնի հինգերորդ տաճարը կառուցվել է մ.թ.ա. 525-505 թթ-ին և ստացել է «Ալկմեոիդների տաճար» անունը՝ ի պատիվ աթենական ընտանիքի, որը ֆինանսավորում էր վերակառուցումը հրդեհից հետո, որը ավերել էր սկզբնական կառույցը։ Նոր շինությունը իրենից ներկայացնում էր դորիական սյունասրահ տաճար։ Այս տաճարը ավերվել է մ.թ.ա. 375 թվականին երկրաշարժի պատճառով։ Ճակտոնային քանդակները նվիրված էին Աթենքից Պրակսիային և Անդրոստենին։

Վեցերորդ տաճար 
Ապոլլոնի վեցերորդ տաճարը թվագրվում է մ.թ.ա. 320 թվականին, իսկ նրա մնացորդներն՝ ավելի վաղ։

Ներսում է գտնվում ադիտոնը՝ Դելփյան պատգամախոսի և Պիթիայի նստավայրը։ Տաճարում փորագրվել է «Ճանաչիր ինքդ քեզ» ասույթը՝ դելփյան մաքսիմներից մեկը (որոշ ժամանակակից հույն գրողներ փաստում են, որ մյուսները ևս փորագրված են եղել)։

Տաճարը գոյություն է ունեցել մինչև 390 թվականը, երբ հռոմեացի Թեոդոսիոս Ա Մեծ կայսրը ստիպում է պատգամախոսին լռել՝ կործանելով տաճարը, քանդակների մեծ մասը, արվեստի գործերը՝ հանուն քրիտոնեության։ Այս տեղը ամբողջությամբ ավերվել է քրիստոնեականների կողմից, որոնք ձգտում էին վերացնել հեթանոսության բոլոր հետքերը։

Այս տաճարի մնացորդները ավերվում են ավելի արագ, քան Պառնասի լեռների արևելյան լանջերի այլ ավերակներ։ Առավելությունը կապված է կրաքարի օգտագործման հետ, որն ավելի փափուկ նյութ է՝ համեմատած ծակոտկեն քարի հետ։

Ծանոթագրություններ 

Տաճարներ այբբենական կարգով
Հունաստանի տաճարներ