Էգալիտարիզմ

Էգալիտարիզմ ( «հավասարություն» բառից), մի հասկացություն, որի հիմքում ընկած է հասարակության բոլոր անդամների հավասար սոցիալական և քաղաքացիական իրավունքներով հասարակության ստեղծման գաղափարը, և որպես իդեալ իրավունքների և հնարավորությունների հավասարություն, էլիտարիզմի հակառակ ուսմունքը։

Ընտանիքի սոցիոլոգիայում էգալիտարիզմը ճանաչում է ամուսինների ինքնաիրացման հավասար իրավունքներ։ Էգալիտարիզմի սկզբունքները տարբեր քաղաքական կուսակցությունների ծրագրերի հիմքում են։

Պատմություն 
Պլատոնը քարոզում էր տղամարդկանց և կանանց քաղաքական հավասարությունը, Արիստոտելը՝ ազատ քաղաքացիների քաղաքական հավասարությունը։ Քրիստոնեական էգալիտարիզմը ենթադրում է Աստծո առաջ բոլոր մարդկանց հավասարությունը («էգալիտարիզմ» բառի այլ հասկացողությամբ)։ Եզրույթի ժամանակակից ըմբռնումը առաջացել է XVII-XVIII դարերում բուրժուազիայի հեղափոխական ելույթների ժամանակ՝ միանալով ազատության () և եղբայրության (, «Ազատություն, հավասարություն, եղբայրություն») պահանջին։ Տեսականորեն-փիլիսոփայորեն հիմնավորվել է Թոմաս Հոբսի, Ջոն Լոքի, Ժան-Ժակ Ռուսոյի, Գրակքոս Բաբյոֆի և այլ մտածողների ջանքերի շնորհիվ։ Այդ ուսմունքների հիման վրա առաջացել են  ժողովրդավարության և քաղաքացիական հասարակության գաղափարները։ 

Բացի այդ, էգալիտարիզմը Թոմաս Մորի, Թոմազո Կամպանելայի ստեղծագործություններում նույնացվում էր միանմանության, անձի ենթակայությունը ընդհանրության, «հավասարեցման» հետ։

Էգալիտարիզմ և այլ գաղափարախոսություններ 
Ձախական քաղաքական ռադիկալ փիլիսոփայությունները, օրինակ մարքսիզմը, ընդունել են մարդկանց առավելագույն քաղաքական և տնտեսական հավասարությունը։ Մարքսը պնդում է, որ, եթե սոցիալիզմի աղետալի առաջխաղացման տեսությունը թարգմանենք սոցիոլոգիայի լեզվով, սոցիալական ստրատիֆիկացման փոփոխությունը կարող է գրեթե անսահման լինել։ Միևնույն ժամանակ, Մարքսը տվյալ միտումը համարում էր միայն ժամանակավոր, որը սոցիալական հեղաշրջումից հետո պետք է հակադիր ազդեցություն ունենա ու ուղղված կլինի տնտեսական շերտավորման ոչնչացման վրա։ Դա նշանակում է, որ Մարքսը թույլ է տվել սոցիալական կազմակերպության տնտեսական ձևի անսահմանափակ փոփոխության՝ չափազանց ռելիեֆային պրոֆիլից մինչև տնտեսական էգալիտարիզմի հասարակության բացարձակ «հարթ» ձև։

Ժամանակակից պայմաններում սոցիալ-դեմոկրատները համարվում են չափավոր էգալիտարիստներ, ովքեր փոխզիջում են փնտրում հնարավորությունների հավասարության և արդյունքների հավասարության միջև և հանդես են գալիս գույքային և եկամտային հավասար իրավունքներ սահմանելու օգտին։ Հիմնական գործիք են համարում պետական կարգավորումը (հարկային քաղաքականություն, լրավճարներ, սոցիալական ծրագրեր, որոնք կարելի է միավորել սոցիալական պետություն հասկացության տակ)։

Նեոկոնսերվատորները բացասաբար են վերաբերվում գաղափարին, համարելով այն`

 հակասող՝
 ազատության սկզբունքին
 մարդու բնույթին

 խաթարում է
 հասարակությանը
 նրա տնտեսական համակարգը

Էգալիտար շարժումների օրինակներ են՝

 կրոնական աղանդավոր խմբերը
 հակապապական ուսմունքը կաթոլիկության մեջ
 ուղղափառ բոգոմիլները

Տես նաև 
 Իրավահավասարություն
 Սոցիալական հավասարություն
 Ավանդապաշտություն
 Յանտեի օրենք
 Յուրաքանչյուրից՝ ըստ իր կարողությունների, յուրաքանչյուրին՝ ըստ իր պահաջնմունքների

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Политология. Словарь. — М: РГУ. В. Н. Коновалов. 2010.