Յոսանո Ակիկո

Յոսանո Ակիկոն (ճապ։ , ) եղել է ճապոնացի բանաստեղծ, ֆեմինիստ, պացիֆիստ և սոցիալական բարեփոխիչ, ակտիվ ուշ Մեյջի էռայում, ինչպես նաև թայշու և շոուա վաղ շրջաններում։ Նա Ճապոնիայի ամենահայտնի և ամենահակասական, հետդասական կին բանաստեղծներից մեկն է։

Վաղ կյանք

Յոսանոն ծնվել է բարգավաճ վաճառականների ընտանիքում Սակայում՝ Օսակայի մոտակայքում։ 11 տարեկանից նա ընտանիքի ամենապատասխանատու անդամն էր ընտանեկան բիզնեսը վարելու համար, որն արտադրում և վաճառում էր յոկան, հրուշակեղենի տեսակ։ Վաղ մանկությունից նա սիրում էր գրական ստեղծագործություններ կարդալ և շատ էր կարդում իր հոր ընդարձակ գրադարանում։ Որպես ավագ դպրոցի աշակերտուհի, նա  բաժանորդագրվեց «Myōjō» (Պայծառ աստղ) պոեզիայի ամսագրին, որի ականավոր հեղինակն էր «Myōjō»-ի խմբագիր Թեկկան Յոսանոն, ում հետ նա հետագայում ամուսնացավ, և որը սովորեցնում էր նրան «տանկա» պոեզիան՝ հանդիպելով նրան Օսակա և Սակաի այցելությունների ժամանակ՝ դասախոսություններ կարդալու և սեմինարներում դասավանդելու համար։

Յոսանոյին թույլ չեն տվել շփվելու հակառակ սեռի հետ։ Նրան թույլ չէին տալիս առանց ուղեկցության դուրս գալ իր տնից և նա կարող էր հաշվել, թե քանի անգամ է նա հատել ուրիշի տան շեմը։ Ամուսնանալուց հետո նա վատ է հիշում է իր մանկությունը. «Ես առաջին անգամ հասկացա, թե որքան դեղնախտ, անարդար և մութ է եղել իմ մանկությունը»։

Յոսանոն ամուսնացել էր երբ նա 24 տարեկան էր և ունեցավ 13 երեխա։ Երկու բանաստեղծները միասին նոր կյանք են սկսել Տոկիոյի արվարձանում և ամուսնացել են 1901 թվականին։ Տեկկանն ամուսնացել է, երբ ծանոթացել է Ակիկոյի հետ, իսկ միմյանց հանդիպելուց մեկ տարի անց կնոջը թողել է նրա համար։ Տեկկանն իրենց ամուսնության ընթացքում արտաամուսնական կապեր է ունեցել, այդ թվում՝ նախկին կնոջ հետ։

Բանաստեղծի կյանքը

Յոսանո Ակիկոն անսովոր բեղուն գրող էր։ Նա կարող էր 50 բանաստեղծություն գրել մեկ օրում։ Ենթադրվում է, որ իր կյանքի ընթացքում Յոսանո Ակիկոն գրել է 20,000-ից 50,000 բանաստեղծություն։ Նա նաև գրել է արձակ 11 գիրք, որոնցից շատերը անտեսվել են գրականագետների և հանդիսատեսի կողմից։

Յոսանոն օգնեց Նիշիմուրա Իսակուին, Կավասակի Նացուին և այլոց հիմնադրել այն, ինչ ի սկզբանե եղել է աղջիկների դպրոց՝ Բունկա Գակուին (Մշակույթի ինստիտուտ), և դարձավ դրա առաջին դեկանն ու գլխավոր դասախոսը։ Նա օգնեց բազմաթիվ ձգտող գրողների՝ գրական աշխարհում տեղ գրավելու համար։ Նա ողջ կյանքի ընթացքում կանանց կրթության ջատագովն էր։ Նա նաև թարգմանեց ճապոնական դասականները ժամանակակից ճապոներեն, այդ թվում՝ «Շինյակու Գենջի մոնոգատարի» (Գենջիի նոր թարգմանված հեքիաթ) և «Շինյակու Էիգա մոնոգատարի» (Նոր թարգմանված «Ծաղկած բախտի մասին» հեքիաթը)։

Յոսանոյի Կիմի Շինիտամու կոտո նակարե բանաստեղծությունը (君死にたもうこと勿れ, Դու չես մեռնի) ուղղված իր կրտսեր եղբորը հրատարակվել է Myōjō-ում Ռուս-ճապոնական պատերազմի գագաթնակետի ժամանակ և չափազանց հակասական էր։ Բանաստեղծությունը, որը վերածվել է երգի, օգտագործվել է որպես հակապատերազմական բողոքի մեղմ ձև, քանի որ արյունալի Պորտ Արթուրի պաշարման ճապոնացի զոհերի թիվը հայտնի դարձավ։ 1904 թվականի սեպտեմբերին Յոսանոն իմացավ, որ Պորտ Արթուրում ճապոնացի զինվորները օգտագործվում էին որպես «մարդկային փամփուշտներ», որոնց կապում էին պայթուցիկներով և ուղարկում ռուսական փշալարերի խճճված անցքերով ինքնասպանության առաքելություններում։ Յոսանոյի կրտսեր եղբայրը ծառայում էր Կայսերական բանակում և կցված էր Պորտ Արթուրին պաշարող ուժերին։ «Բուշիդո»-ում տղամարդու համար ամենաբարձր պատիվն էր մահանալ կայսեր համար, և իմանալով եղբոր իմպուլսիվ բնավորության մասին՝ Յոսանոն վախեցավ, որ նա կարող է կամավոր դառնալ «մարդկային փամփուշտ»՝ ոգեշնչելով նրան գրել բանաստեղծություն՝ խնդրելով եղբորը մտածել իրենց այրի մոր մասին։

Յոսանոն, դիմելով իր եղբորը, գրել է. «Մեր ծնողները քեզ ստիպե՞լ են բռնել սուրը և սովորեցրե՞լ են սպանել։ Քեզ համար ի՞նչ նշանակություն ունի՝ Լուշուն [Պորտ Արթուր] բերդը ընկնում է, թե ոչ»։ Յոսանոն "հարձակվեց" «Բուշիդոյի» կենտրոնական հայեցակարգի վրա «Կիմիում»՝ նշելով, որ մարդու համար ամենամեծ պատիվն էր մեռնել կայսեր համար որը երբեք իրեն վնաս չի պատճառել՝ ակնկալելով, որ ուրիշները մահանան նրա համար։ Ռուսաստանի հետ պատերազմն անիմաստ և հիմար անվանելու համար Յոսանոն իրեն դարձրեց Ճապոնիայի ամենահակասական բանաստեղծուհին, և կառավարությունը փորձեց արգելել նրա բանաստեղծությունը։ «Կիմի»-ն այնքան անպարկեշտ էր, որ Յոսանոյի տունը քարկոծվեց զայրացած մարդկանց կողմից, մինչ նա կատաղի բանավեճի մեջ մտավ լրագրող Օմաչի Կեիգեցուի հետ այն հարցի շուրջ, թե արդյոք բանաստեղծներն ունեին պատերազմին աջակցելու կամ չաջակցելու պարտականություն։

Ֆեմինիստական տեսակետ

Յոսանո Ակիկոն հաճախ գրում էր կանանց համար նախատեսված Սեյտո գրական ամսագրի համար, ինչպես նաև այլ հրատարակությունների համար։ Նրա կարծիքը հիմնված էր երեխաների դաստիարակության, ֆինանսական անկախության և սոցիալական պատասխանատվության մեջ հավասարապես մասնակցելու հայեցակարգի վրա։

Ֆինանսական անկախության մասին

Յոսանո Ակիկոն համաձայն չէ այն հայեցակարգին, որ մայրերը ֆինանսական անկախություն են փնտրում կառավարության օգնությամբ՝ պնդելով, որ կախվածությունը պետությունից և կախվածությունը տղամարդկանցից նույնն են։ «Կնոջ լիակատար անկախությունը» վերնագրով իր էսսեում նա ասում է.

Մայրության մասին

Չնայած իր կյանքի ընթացքում տասներեք երեխա է ունեցել, Յոսանոն հայտարարել է, որ չի համարում մայրությունը իր ինքնության հիմնական մասը։ Նա նաև անհանգստություն հայտնեց, որ կնոջ ինքնությունը մայրության հետ լիովին նույնացնելը առաջնահերթություն է տալիս մայրությանը, քան համեմատած մյուս կողմերին։

Արտաքին հղումներ

Kamakura's Literary Figures
e-texts of Akiko's works at Aozora Bunko
Yosano Akiko and War – Torikai Lab (Archived 2009-10-24) 
YOSANO Akiko Portraits of Modern Japanese Historical Figures｜National Diet Library,Japan
Ճապոնացի ֆեմինիստներ
Ճապոնացի բանաստեղծներ
20-րդ դարի ճապոնացի գրողներ
Կաթվածից մահացածներ
Պացիֆիստներ
Ճապոնացի կին գրողներ
Ֆեմինիստ գրողներ
20-րդ դարի բանաստեղծներ
20-րդ դարի կին գրողներ