Նապաստակներ

Նապաստակներ (լատ. Lepus), ճագարանմանների ընտանիքի ցեղ, որն ունի 30 տեսակ։ Տարածված է ամենուր, բացի Ավստրալիայից և Անտարկտիդայից։ Նապաստակները տարբերվում են երկար ականջներով, կարճ բարձրացրած պոչով, չզարգացած վերջույթներով, երկար հետևի թաթերով, որը թույլ է տալիս շարժվել թռչկոտելով։ Ռուսակի արագությունը կարող է հասնել 70 կմ/ժ։

Նապաստակները ապրում են մենակ կամ զույգերով։ Իտարբերություն ճագարների, նապաստակները բույն չեն փորում, այլ փոքրիկ փոսերում բույն են  սարքում։ Նապաստակները ծնվում են արդեն զարգացած՝ բրդով և բաց աչքերով։ Մայրը նրանց հետ է մնում ընդամենը 5-6 օր, իսկ հետո ընդամենը մի քանի անգամ իրենց մոտ է գնում։ Այդ իսկ պատճառով շատ նապաստակներ մահանում են գիշատիչներին։ Նապաստակների տեսողությունը թույլ է, իսկ հոտառությունն ու լսողությունը՝ զարգացած։ Բազմաթիվ թշնամիների (մարդ, գիշատիչ կաթնասուններ և թռչուններ) նկատմամբ անպաշպանությունը դարձնում է նրանց ուշադիր և աննկատ։

Սնվում է տարբեր խոտաբույսերով. խոտով, հացազգի բույսերով, բանջարեղենով, ծառի կեղևով և կարող է նշանակալի գյուղատենտեսական վնաս հասցնել; հատկապես սիրում է մաղադանոս, կաղամբ, բողկ և այլն։

Գարնանը, զուգավորման շրջանից հետո, արուները պայքարում են էգերի համար. կանգնում են հետևի թաթերի վրա և մեկը մյուսին հարվածում է դիմացիններով։

Տեսակներ 
Նապաստակների ցեղի մեջ ներառվում են հետևյալ տեսակները.

 ենթացեղ Macrotolagus
 այծքաղային կամ Ալենի նապաստակ, Lepus alleni
 ենթացեղ Poecilolagus
 ամերիկյան բելյակ, Lepus americanus
 ենթացեղ Lepus
 արկտիկական բելյակ, Lepus arcticus
 ալյասկյան նապաստակ, Lepus othus
 նապաստակ-բելյակ կամ իռլանդական նապաստակ, Lepus timidus
 ենթացեղ Proeulagus
 սևապոչ կամ կալիֆոռնիական նապաստակ, Lepus californicus
 սպիտակակող նապաստակ, Lepus callotis
 կապյան նապաստակ, Lepus capensis
 դեղնավուն նապաստակ, Lepus flavigularis
 սևագորշ նապաստակ, Lepus insularis
 մացառուտային նապաստակ, Lepus saxatilis
 նապաստակ-ավազամուկ կամ տիբեթական նապաստակ, Lepus tibetanus
 նապաստակ-տոլայ, Lepus tolai
 ենթացեղ Eulagos
 ջրուռային նապաստակ, Lepus castroviejoi
 յուննանյան նապաստակ, Lepus comus
 կորեական նապաստակ, Lepus coreanus
 կորսիկական նապաստակ, Lepus corsicanus
 գորշ նապաստակ կամ նապաստակ-ռուսակ, Lepus europaeus
 իբերական նապաստակ, Lepus granatensis
 մանչժուրյան նապաստակ, Lepus mandschuricus
 գանգրամազ նապաստակ, Lepus oiostolus
 Շտարկի կամ եթովպական բարձրալեռնային նապաստակ, Lepus starcki
 սպիտակապոչ կամ պրերիային նապաստակ, Lepus townsendii
 ենթացեղ Sabanalagus
 եթովպական նապաստակ, Lepus fagani
 սավաննային կամ մոզամբիկյան նապաստակ, Lepus microtis
 ենթացեղ Indolagus
 հայնանյան նապաստակ, Lepus hainanus
 սևավիզ կամ հնդկական նապաստակ, Lepus nigricollis
 բիրմայան նապաստակ, Lepus peguensis
 ենթացեղ Sinolagus
 չինական նապաստակ, Lepus sinensis
 ենթացեղ Tarimolagus
 յարքենդյան նապաստակ, Lepus yarkandensis
 անորոշ ենթացեղ
 ճապոնական նապաստակ, Lepus brachyurus
 հաբեշական նապաստակ, Lepus habessinicus

Նապաստակը մշակույթի մեջ

Գրականություն

Ծանոթագրություններ 

Կենդանիներ այբբենական կարգով
Նապաստակներ