Նիկոլա Շպիրիչ

Նիկոլա Շպիրիչ (, ), բոսնիացի սերբ քաղաքական գործիչ, Անկախ սոցիալ-դեմոկրատների միության առաջնորդներից մեկը։ Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ, 2007 թվականի հունվարից մինչև 2012 թվականի հունվար Բոսնիա և Հերցեգովինայի Նախարարների խորհրդի նախագահ, այնուհետև ֆինանսների նախարար։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1956 թվականին Դրվարոըմ, որտեղ 1970 թվականին ավարտել է տարրական դպրոցը։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Սարաևոյի Էլեկտրատեխնիկայի դպրոցում, որն ավարտել է 1975 թվականին։ Իր առաջին գիտական աստիճանը ստացել է Սարաևոյի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետում 1979 թվականին այնուհետև 1982 թվականին ավարտել է նույն համալսարանի  մագիստրատուրան։ Նրա աշխատանքի թեման եղել է՝ «Ինքնակառավարվող հասարակությունում ֆինանսական զարգացման միջոցների ձևավորում և օգտագործումը»։ 1980 թվականից մինչև 1982 թվականներին աշխատել է Սարաևոյի համալսարանում։ 1992 թվականին դասավանդել է թղթադրամների թողարկում և պետական ֆինանսավորում առարկաները՝ Բանյա Լուկայի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետում։ 

Սկսել է ակտիվորեն մասնակցել քաղաքականությանը 1993 թվականից՝ որպես Սերբական արմատական կուսակցության անդամ, որտեղ ընտրվել է գործադիր կոմիտեի նախագահի պաշտոնում։ Բոսնիական պատերազմի ավարտից հետո 1997 թվականին հիմնել Է Դեմոկրատական կուսակցությունը, սակայն հաջորդ տարի ընտրվել է Բոսնիայի և Հերցեգովինայի խորհրդարան Սերբական Դեմոկրատական կուսակցությունից երկու տարի ժամկետով։ Պատգամավորության առաջին ժամկետի ընթացքում ստացել է դոկտորի կոչում Բանյա Լուկի համալսարանում, պաշտպանել է թեզ «Ներդրումային քաղաքականությունը որպես ռազմավարական ընկերության կառավարման բաղադրիչ» թեմայով։

2000 թվականին նշանակվել է մարդու իրավունքների և փախստականների հարցերով նախարարի տեղակալ։ Նույն տարվա վերջին ընտրվել է ժողովուրդների պալատի պատգամավոր Ժողովրդավարական առաջադիմություն կուսակցությունից, զբաղեցրել է պատգամավորական պաշտոնը մինչև 2002 թվականը։ Այդ ընթացքում անդամակցել է անկախ սոցիալ-դեմոկրատների միությանը և 2002 թվականի համընդհանուր ընտրություններում առաջադրվել է արդեն այդ ցուցակից՝ ստանալով շուրջ 30 հազար ձայն և հերթական անգամ դառնալով խորհրդարանի պատգամավոր։

2002-2006 թվականներին զբաղեցրել է Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակի և փոխնախագահի պաշտոնները։ 2006 թվականին դարձել է Բանջա Լուկի համալսարանի լիիրավ պրոֆեսոր։ 2006 թվականին վերընտրվել է պատգամավոր, ստանալով 62,5 հազար ձայն, բայց պատգամավոր չի դարձել՝ փոխարենը զբաղեցրել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Նախարարների խորհրդի նախագահի պաշտոնը։

2007 թվականի նոյեմբերին հրաժարական է տվել՝ կապված Եվրամիության կողմից երկրում հաստատված բարեփոխումներ իրականացնելու Բոսնիա և Հերցեգովինայի հարցերով գերագույն ներկայացուցիչ Միրոսլավ Լայչակի ջանքերի հետ։ Շպիրիչը մտահոգություն է հայտնել, որ այս բարեփոխումները կխախտեն Բոսնիայում զարգացած էթնիկ հավասարակշռությունը։ Ժամանակավոր կառավարության ղեկավար չորս ամիս աշխատելուց հետո, 2008 թվականին փետրվարի վերջին, երբ քաղաքական ճգնաժամը հաջողությամբ լուծվել է, Շպիրիչը վերանշանակվել է վարչապետի պաշտոնում։

2010 թվականի մարտին որպես Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչապետ, մասնակցել է Կոսովոյի հարցով Բալկանյան գագաթնաժողովին, որը կազմակերպել են Խորվաթիան և Սլովենիան (որի անկախությունը Բոսնիան այդ ժամանակ չէր ճանաչում), բայց ցուցադրաբար լքել է դահլիճը Կոսովոյի վարչապետ Հաշիմ Թաչիի ելույթի ժամանակ։ Նույն թվականին վերընտրվել է խորհրդարանի պատգամավոր՝ ստանալով շուրջ 61 հազար ձայն։ Նոր կառավարության ստեղծման շուրջ բանակցությունները շարունակվել են այդ ընտրություններից հետո 14 ամիս և ավարտվել են 2011 թվականի դեկտեմբերի վերջին՝ Վիեկոսլավ Բևանդայի գլխավորած կաբինետի ձևավորմամբ։ Ազգային քվոտաների հիման վրա ձևավորված կառավարությունում սերբերի Շպիրիչը նշանակվել է ֆինանսների նախարար և նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ։

Շպիրիչն ամուսնացած է, ունի դուստր և որդի։ 2012 թվականի դեկտեմբերին ստացել է վնասվածք ավտովթարից. մասնավոր մեքենան բախվել է Շպիրիչի մեքենային։ Մեքենայի 18-ամյա վարորդը, նրա ուղևորները և Շպիրիչի վարորդը թեթև վնասվածքներ են ստացել, իսկ նախարարը ենթարկվել է ազդրի վիրահատության։

2014 թվականին վերընտրվել է որպես Ներկայացուցիչների պալատի անդամ, իսկ 2019 թվականին դարձավ Ժողովուրդների պալատի անդամ։ 2018 թվականին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտն ընդգրկել է Շպիրիչի անունը այն անձանց «սև ցուցակում», որոնց արգելվում է մուտք գործել ԱՄՆ։ Ամերիկյան գործակալությունը այս քայլը բացատրել է կոռուպցիոն սխեմաներին սերբ քաղաքական գործչի մասնակցության վերաբերյալ տեղեկատվության առկայությամբ, սև ցուցակում առկա է նաև նաև Անկախ սոցիալ-դեմոկրատների միության նախագահ Միլորադ Դոդիկի անունը։ Չնայած կոռուպցիայի մեղադրանքներին, Շպիրիչը 2020 թվականի սեպտեմբերին ընդգրկվել է ընտրությունների վերահսկողության և կոռուպցիայի դեմ պայքարի համակարգման խորհրդարանական կոմիտեի կազմում։

Ծանոթագրություններ 

Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքական գործիչներ
21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Պետության գործող ղեկավարներ
Խորհրդարանի նախագահներ
Սերբիայի քաղաքական գործիչներ