Օլեգ Յակուբսոն

Օլեգ Լեոնիդովիչ Յակուբսոն (, ), ռուս խորհրդային մանկավարժ և գավառագետ, Լիվնի քաղաքի պատվավոր քաղաքացի, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր ուսուցիչ, Լիվնի քաղաքի ժամանակակից գավառագիտական թանգարանի հիմնադիր։ Հայտնաբերել է մի կենդանատեսակի մնացորդներ, որը գոյություն է ունեցել 350 միլիոն տարի առաջ։ Այդ տեսակը հետագայում ստացել է Յակուբսոնիա լիվնինսիս անունը (Jakubsonia livnensis):

Վաղ տարիներ 

Ծնվել է 1937 թվականի մայիսի 4-ի երեկոյան Ռուսաստանի Լիվնի քաղաքում։ Սակայն, ինչպես ինքն էր պնդում, հոր խնդրանքով որպես ծննդյան օր է գրանցվել մայիսի 5-ը, որովհետև այդ օրն էլ ծնվել մարքսիզմի հիմնադիր Կառլ Մարքսը։ Նրա ծնողները եղել են ուսուցիչներ Լեոնիդ Յակովլևիչը և Սոֆյա Ալեքսեևնան։

Իր ծնվելուց մի քանի շաբաթ անց հայրը ենթարկվել է բռնաճնշման, արդյունքում ազատազրկվել է 5 տարով, 2 տարով էլ զրկվել է իրավունքներից։ Սակայն բանտում 1 տարի 8 ամիս մնալուց հետո, վճռաբեկ բողոքարկման արդյունքում համաներվել է և վերականգնել իր իրավունքները։ Նա մահացել է 1941 թվականի օգոստոսին ռազմաճակատում՝ Ելնյա քաղաքի մատույցներում, որտեղ կամավորականների հետ մեկնել էր դեռևս պատերազմի առաջին օրերին։

1945 թվականին Օլեգ Յակուբսոնը տարհանումից վերադառնալով, սկսել է հաճախել Լիվնենյան № 1 դպրոցը։

Կրթություն (1955—1960) 

1955 թվականին, դպրոցը ավարտելով, աչքերի խնդրի պատճառով չի կարողացել գնալ զինվորական ուսումնարան։ Ծնողների օրինակին հետևելով ընդունվել է Օրյոլի պետական համալսարանը։ Սկզբում ընդունվել էր միայն որպես թեկնածու, քանի որ անցողիկ 17 միավորի փոխարեն վաստակել էր 15 միավոր։ Սակայն առաջին նստաշրջանից հետո դարձել է համալսարանի լիիրավ ուսանող։

Համալսարանի վերջին կուրսում ստացել է բարձր կրթաթոշակ, իսկ պետական քննությունները հանձնել է գերազանց։

Որոշ կենսագրական փաստեր 
 1963 թվականի հոկտեմբերին երիտասարդ ուսուցիչը հերթական արշավն է անցկացրել իր աշակերտների հետ։ Ներկայիս Լիպովչիկի շրջակայքում նրանք հայտնաբերել են մարդկային ոսկորներ։ Դրանցից հնարավոր է եղել հավաքել 6 կմախք։ Լուսանկարելուց հետո ոսկորները թաղվել են։ Արված հետազոտություններից հետո գիտնականները պարզել են, որ այդ ոսկորները պատկանել են Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներին։

Սակայն 50-60-ական թվականների սկզբին քաղաքի պատմության մասին Վոլկովի հրատարակած գրքից և մի շարք հրապարակումներից հետո կրկին հետազոտություններ են սկսվել։

Շուտով պարզ է դարձել, որ այդ մնացորդները պատկանել են 1967-1938 թվականներին ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի կողմից սպանված բնակիչներին։ Որոշ ժամանակ անց արձանագրվել է նաև այդ իրադարձությունների մասնակիցներից մեկի վկայությունը: 1992 թվականին այդ նույն վայրում հիմնվել է ստալինյան բռնաճնշումների զոհերի հուշակոթողը՝ Լիպովչիկը։

 1960-ական թվականներին հիմնել է Լիվնի քաղաքի գավառագիտական թանգարանը։ Այնտեղ ներկայացվել են այն առարկաների հավաքածուները, որոնք նա հավաքել է իր աշակերտների հետ տարբեր էքսկուրսիաների և արշավների ընթացքում։ Սկզբնական շրջանում ցուցահանդեսի բոլոր հավաքածուները դրված են եղել Լիվնիի № 1 դպրոցում։ 1967 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ցուցահանդեսը տեղափոխվել է իշխանության կողմից հատուկ ընտրված վայր, որը դրանից հետո դարձել է քաղաքային թանգարան։

 1966 թվականին նկարիչ Սելիշչևի հետ կատարել են առաջին քայլերը Լիվնի քաղաքի զինանշանը վերականգնելու ուղղությամբ։

 1997 թվականին արժանացել է «Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր ուսուցիչ» տիտղոսին։

 1997, 1998, 1999, 2000 թվականների ամռանը գիտությունների թեկնածու Լեբեդևի գլխավորությամբ Բորիսյակայի հնէաբանական համալսարանի և Լիվենյան գավառագիտական թանգարանի ներկայացուցիչները պեղումներ են իրականացրել քաղաքի շրջակայքում։

1999 թվականի պեղումների ժամանակ Օլեգ Յակուբսոնը հայտնաբերել է մի կենդանատեսակի մնացորդներ, որը գոյություն է ունեցել 350 միլիոն տարի առաջ։ Հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ դա անհայտ կենդանատեսակ է։ Կենդանին քառոտանի, փոքր չափերով (սալամանդրա կենդանատեսակի նման) երկկենցաղ է եղել։ Ունեցել է և՛ խռիկներ, և՛ թոքեր։ Մինչև այսօր էլ այն համարվում է Ռուսաստանի տարածքում հանդիպած ամենահին կենդանատեսակը։ Ըստ ավանդույթի, այն ստացել է հայտնաբերողի անունը՝ Յակուբսոնիա լիվնինսիս (Jakubsonia livnensis):

 2009 թվականին պարգևատրվել է «Լիվնի քաղաքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանին։

 2013 թվականին, չնայած քաղաքային խորհրդի կոմունիստ պատգամավորների դիմադրության, արժանացել է «Լիվնի քաղաքի պատվավոր քաղաքացի» տիտղոսին։

Հիմնական հրատարակումները 

Հիմնականում Յակուբսոնի հրապարակումները նվիրված են Լիվենի և նրա շրջանների նախկին և ներկայիս պատմությանը։

 Աշխարհագրական դիրքի առանջնահատկություններ
 Լիվենյան գավառագիտական թանգարանի կյանքը
 Սերգեյ Նիկոլաևիչ Բուլգակովի կենսագրությունը
 Հայրենական Մեծ պատերազմի և հերոս լիվենցիների մարտերի պատմությունը
 Հին Լիվնըների պատմությունը
 Պլեշկովյան բրուտագործական արհեստը
 Մշակութային և հասարակական կյանքի էջեր
 Լիվնիում բոլշևիկյան ահաբեկչության զոհերը
 Լիվենյան խոզերի բուծման պատմությունը
 Լիվնենյան Ուղղափառ եկեղեցիները
 Լիվենյան շրջանի բնակիչները
 Եղանակ և բնություն
 Հակաբոլշևիկյան ապստամբությունը Լիվնըյում

Օլեգ Յակուբսոնի տպագրված աշխատանքների թվին են պատկանում նաև բելետրիստիկաները։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Олег Якубсон: «Я не любил свое детство» // Ливенская газета, 04.05.2017 

 
Գիտնականներ այբբենական կարգով
Խորհրդային մանկավարժներ