Նրբաշերտեր

Նրբաշերտեր (), ռուսական խոհանոցի ուտեստ, պատրաստվում է ջրիկ խմորից՝ տապակի մեջ։

Ռուսական նրբաբլիթները թխվում են խմորիչով և ցորենի ալյուրով պատրաստված խմորից։ Մատուցվում են տաք վիճակում՝ հալեցրած կարագով կամ թթվասերով։ Ինչպես նաև կարող են մատուցել ձկնկիթով, մարինացված կամ ծխեցված ձկով և ըստ ճաշակի ցանկացած խավարտով։ Խոհարարության մեջ անթթխմոր խմորից պատրաստված նրբաշերտերը կոչվում են նրբաբլիթներ։ Դրանց մեջ կարելի է լցնել ցանկացած տեսակի միջուկ՝ կաթնաշոռ, միս, բրինձ, սունկ, մուրաբա, խնձոր։ Օսեթական, չեչենական և ինգուշական խոհանոցներում նրբաբլիթները պատրաստվում են ցորենի և եգիպտացորենի ալյուրի խառնուրդից։

Արևմտյան Եվրոպայում և Կենտրոնական Ասիայում նրբաբլիթները պատրաստվում են անթթխմոր խմորից։ Նրբաբլիթներ () թխում են նաև Ֆրանսիայում, Ավստրիայում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։

Տարբեր ազգերի նրբաբլիթները՝  մորդովյան՝ պաչատ, բուլղարական՝ պալաչինկա, հունգարա-անդրկարպատյան՝ պալաչինտա, լեհական՝ նալեսնիկի, ուկրաինա-բելառուսական՝ նալիստնիկ, մոնղոլական՝ գամբիր, հնդկական՝ դոսա, եթովպիական՝ ինջերա։

Պատմություն 

Հին ռուսական նրբաբլիթ (ռուս․` блин) բառը առաջացել է ռուսերեն «млин» բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է աղալ (ռուս․՝ молоть)։ Այսինքն՝ նշանակում է աղացած հացահատիկից, ալյուրից արտադրանք։

Ռուսական խոհանոցում նրբաբլիթները հայտնվել են ոչ ուշ, քան 9-րդ դարը։ Նախքան նրբաբլիթները և ալադիները թթխմորով պատրաստելը, նրբաբլիթները, ալադիները, և լոշիկները պատրաստվել են անթթխմոր խմորից։ Նրբաշերտեր թխում էին տարբեր տեսակի ալյուրից և դրանց խառնուրդներից ՝ ցորենի, հնդկաձավարի, տարեկանի, վարսակի, ոլոռի, կորեկի։ Հասարակ մարդիկ հիմնականում օգտագործում էին տարեկանի ալյուր։ Հնդկաձավարի ալյուրից պատրաստված նրբաբլիթները կոչվում էին կարմիր, իսկ ցորենից պատրաստվածները՝ սպիտակ։

Չնայած այն հանգամանքին, որ նրբաբլիթներն սովորաբար տապակում են, դրանց հետ կապված կարելի է օգտագործել թխել բայը, քանի որ նախկինում նրբաբլիթները թխում էին ռուսական վառարանում․ նրանց ստորին հատվածը տապակվում էր տապակի մեջ, իսկ վերին հատվածը թխվում էր վառարանի ջերմությամբ։

Պատրաստման եղանակ 
Նրբաբլիթի խմորը պատրաստվում է ինչպես թթխմորով, այնպես էլ առանց թթխմորի։ Բաղադրությունը՝ խմորիչ, ցորենի ալյուր, ջուր և (կամ) կաթ, ձու, հալած կարագ կամ մարգարին, աղ, շաքարարավազ։ Թողնում են, որ խմորը երկու անգամ բարձրանա։ Լավ տաքացրած և կարագով պատված տապակի վրա լցնում են մի փոքր խմոր և հավասարաչափ տարածում են թավայի ամբողջ մակերեսով։ Տապակում և թեքում են մյուս կողմի վրա։

Նրբաբլիթների պատրաստման տարբերակ՝ վերցնում ենք մեկ այլ լրացուցիչ մթերք (արդեն իսկ պատրաստի միս, ձուկ, կաթնաշոռ, եփած ձու, թարմ կանաչի, տապակած սոխ և այլն) մանրացնում ենք այն և բարակ շերտով լցնում տապակի մեջ, վրան լցնում ենք պատրաստի խմորը և սովորականի նման թխում։

Հնդկաձավարի թթխմորով նրբաբլիթներ՝ հնդկաձավարի ալյուրի վրա ավելացնում են եռացրած ջուր, ապա խառնում բաղադրիչներն այնքան, մինչև ստացվի համասեռ զանգված։ Ավելացնում են տաք ջրի հետ խառնած խմորիչ և թողնում են խմորը բարձրանա։ Այնուհետև ավելացում են կաթ, մնացած ալյուրը, աղ և շաքարավազ։ Երկրորդ անգամ բարձրանալուց հետո թխում են։

Նրբաբլիթի խմորը իր բաղադրությամբ տարբերվում է միայն խմորիչի և փխրեցուցիչի (սոդայի) բացակայությամբ։ Խանութներում լինում են  նաև արդեն իսկ պատրաստի խառնուրդներ՝ «Նրբաշերտի ալյուր» անվանմամբ, այն պարունակում է ցորենի ալյուր, չոր կաթի փոշի, ձվի փոշի, աղ, շաքարավազ, փխրեցուցիչ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 
 
Ռուսական խոհանոց
Ուկրաինական խոհանոց
Բելառուսական խոհանոց
Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023