Սև և սպիտակ գլխարկների սիմվոլիզմը կինոյում

1920-1940 թվականներին վեսթերն ժանրի ամերիկյան ֆիլմերում հերոսները հաճախ կրում էին սպիտակ գլխարկներ, իսկ չարագործները՝ սև գլխարկներ՝ խորհրդանշելու բարու և չարի հակադրությունը։ 1903 թվականի «Գնացքի մեծ կողոպուտը» կարճամետրաժ ֆիլմն առաջինն էր, որ կիրառեց այս պայմանականությունը։ Դրանից երկու բացառություն էին Ուիլյամ Բոյդի (1918–1954) կերպարը, որը մուգ հագուստ էր կրում Հոպալոնգ Քեսսիդիի դերում, և Ռոբերտ Թեյլորի կերպարը «Օրենքը և Ջեյք Ուեյդը» ֆիլմում (1958)։

«Տեղեկատվական հասարակության հետազոտությունը» գրքում ասվում է, որ նշված պայմանականությունը կամակայանորեն մտցվել է այդ ժանրի կինոգործիչների կողմից՝ ակնկալիքով, որ հանդիսատեսը կհասկանա դասակարգումները։ Այնտեղ ասվում է, որ սպիտակն ասոցացվում է «անբիծության, մաքրության և բարոյական արդարության» հետ, ինչը հիշեցնում է կնոջ հարսանեկան զգեստը, որն ավանդաբար սպիտակ է։ Գրքում ասվում է։ «Տարբերությունը, իհարկե, կապված է սեռի և սեքսուալության որոշակի մշակութային պատկերացումների հետ, ինչպես նաև այն համատեքստի հետ, որտեղ կրում են սպիտակը»։ Նշված պայմանականությունը նաև գործնական օգուտ բերեց. այն օգնում էր հանդիսատեսին  ճանաչել հերոսներին և չարագործներին սև ու սպիտակ ֆիլմերում արագ տեմպերով ընթացող կռվի տեսարանների ժամանակ, նույնիսկ երբ դերասանին նկարահանում էին թիկունքից։

21-րդ դարում արևմտյան ֆիլմերը տարբեր ձևերով անդրադարձել և շրջել են այդ պայմանականությունը։ 2005 թվականի «Սապատավոր լեռ» ֆիլմում երկու գլխավոր դերակատար կովբոյներից մեկը սև գլխարկով է, իսկ մյուսը՝ սպիտակ։ Ֆիլմը չի բացահայտում սիմվոլիկայի որևէ ստանդարտ պայման, քան այն, որ սև գլխարկ կրողին կրակում են, ինչպես վաղ ֆիլմերում։ 2007 թվականի «Գնացք դեպի Յումա» ֆիլմում, որը 1957 թվականի ֆիլմի ռեմեյքն է, կամակատարը վարձում է տեղի զինված մարդկանց՝ իր ղեկավարին բանտից ազատելու համար՝ զգուշացնելով, որ չկրակեն «սև գլխարկի» վրա, ինչը թեթև հղում է այդ պայմանականությանը։ Սև և սպիտակ կովբոյական գլխարկները կարևոր դեր են խաղում «Վայրի արևմուտքի աշխարհը» հեռուստասերիալի բնութագրական մասում, որտեղ գլխավոր հերոսն ընտրում է սպիտակ կովբոյական գլխարկ կրել, մինչդեռ հակառակորդը կրում է սև գլխարկ։ Սերիալը կրկին օգտագործում է պատկերը մեկ այլ կերպարի՝ Լոգանի պարագայում, որը սև կովբոյական գլխարկ է դնում նախքան սրահում կրակ բացելը։

Այս պայմանականությունն առաջացրեց «սև գլխարկ» և «սպիտակ գլխարկ» տերմինները՝ անդրադառնալով համապատասխանաբար չարամիտ և բարոյական հաքերներին։

Ծանոթագրություններ 

Ֆիլմեր այբբենական կարգով
Վեստերն ֆիլմեր