Հայդնի թութակ

Հայդնի թութակ (), աֆրիկյան մոխրագույն թութակ, որը ավստրիացի կոմպոզիտոր Յոզեֆ Հայդնը Վիեննա էր բերել Լոնդոնից։ Վիեննայի Վինդմյուլե արվարձանում գտնվող իր տանը նա թութակին պահել է թիթեղյա վանդակում։

Պատմություն 
Հայդնը և նրա ծառա Յոզեֆ Էլսլերը վարժեցրել են հնազանդ թռչունին։ Նրա մասին ժամանակակից բազմաթիվ զվարճալի պատմություններ կան, որոնք վկայում են այն մասին, որ թութակը կարողացել է տարբեր բառեր արտասանել մի քանի լեզուներով և սուլել այն մեղեդիները, որոնք Հայդնը կատարել է դաշնամուրով։ Հայդնի տան խնջույքների ժամանակ, երբ առաջարկվել է կայսր Ֆրանց II-ի կենացը, նա սուլել է Gott erhalte Franz den Kaiser («Աստված պահապան կայսր Ֆրանցին») մեղեդին, որը Հայդնը ստեղծել էր 1797 թվականին։

Էկզոտիկ թռչունը Վիեննայի հասարակության մեծ ուշադրությունն է գրավել լեզուների տաղանդի շնորհիվ։ Մոխրագույն թութակը հայտնի էր նրանով, որ կարողանում էր բարձրաձայն կանչել. «Արի, Հայդն պապա, գեղեցիկ Պապերլի մոտ» և «Պապա Հայդն»։

Յոզեֆ Հայդնը ջանք չի խնայել թռչունի առողջությունը վերականգնելու համար, երբ մի անգամ նա ծանր հիվանդացել է։ Հայդնը տիրոլյան թռչավաճառ Հասբերգերին հրավիրել է Վիեննա՝ թռչունին առողջացնելու համար։

Յոզեֆ Հայդնի մահից հետո, 1809 թվականի մայիսին, էկզոտիկ թռչունը դարձել է այն կալվածքի մի մասը, որը նշված էր, այսպես կոչված, գույքային տրակտատում։ Ի վերջո, թութակն աճուրդի է հանվել և վաճառվել ահռելի գնով՝ 1415 գուլդենով, որն այսօր մոտավորապես համարժեք է 32500 եվրոյի։ Գնորդը եղել է արքայազն Էստերհազիի փեսան՝ Յոհան ցու Լիխտենշտայնը։ Մոխրագույն թութակն ավելի բարձր գին ուներ, քան Հայդնը ժամանակին վճարել էր իր ամբողջ տան համար։

Հայդնի թութակի խրտվիլակն այժմ ցուցադրվում է Վիեննայի Երաժշտության տան Հայդնի սրահում։

Այլ կոմպոզիտորների թռչուններ 
Տարաշխարհիկ և արժեքավոր թռչունները գնահատված են եղել երաժիշտների շրջանում։ Հայտնի է, որ Ժան Ֆիլիպ Ռամոյի Կակոտ թութակը կարողացել է կռկռալ դրվագներ նրա «Կաստոր և Պոլուքս» օպերայի Tristes apprêts արիայից։ Ասում են, որ Ջուզեպպե Վերդին ունեցել է կանաչ թութակ, որը կարող էր սուլել նրա «Ռիգոլետտո» օպերայի La donna è mobile արիայի մեղեդին։ Ռիխարդ Վագները ևս ունեցել է մի թութակ, որը կարողացել է արտասանել «Ռիխարդ» և «ազատություն» բառերը, ինչպես նաև սուլել մի կարճ հատված «Ռիենցի» օպերայից։

Արվեստում 
2009 թվականին՝ Հայդնյան տարում, Վիլֆրիդ Պլոդերերը ստեղծել է Daddybird քանդակը, որը հիշեցնում է Հայդնի թութակին, և այն նվիրել է Հայդնյան տարվա հովանավորներին, վարկատուներին և վաստակաշատ աշխատակիցներին։

Բանաստեղծուհի Սյուզան Ստեֆանը էկզոտիկ թռչունի մասին պատմել է 2015 թվականին և նրան ընտրել որպես իր պոեզիայի երրորդ հատորի վերնագիր։

Ծանոթագրություններ 

Հայտնի թռչուններ