Ջուղայի խաչքար (Մայր Աթոռ, ճեմարանի մոտ, 1602 թվական)

Ջուղայի պահպանված խաչքար, որը ներկայումս գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում՝ Մայր Աթոռի տաճարի արևելյան կողմում՝ Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի և Գրիգոր Լուսավորչի դարպասի հարևանությամբ քանդակազարդ երեսով դեպի հյուսիս։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/14.1.27)։

Պատմություն 

Խաչքարը քանդակվել է Գրիգոր խաչագործի կողմից 1602 թվականին։ Գտնվել է Ջուղայի գերեզմանատանը։

Վազգեն Ա Բուխարեստցի կաթողիկոսի ջանքերով 20-րդ դարի վերջերին խաչքարը տեղափովում է Մայր Աթոռ՝ փրկվելով Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացումից։ Տեղադրված է Մայր Աթոռի տաճարի արևելյան կողմում՝ Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի և Գրիգոր Լուսավորչի դարպասի հարևանությամբ քանդակազարդ երեսով դեպի հյուսիս։

Նկարագրություն 

Խաչասալի ստորին՝ հողի մեջ դրվող հատվածը բացակայում է, դրված է խորհանարդաձև նոր պատվանդանի վրա։

Քանդակներ 

Խաչքարի քիվի կենտրոնում քանդակված է Հիսուս Քրիստոսը։

Քրիստոսի ոտքերի կողմերում քանդակված են 4 ավետարանիչներն,
Մատթեոսը նույնացվում է մարդու հետ, որովհետև նրա Ավետարանը սկսվում է Քրիստոսի մարդեղության պատմությունով։ 
Մարկոսը ներկայացվում է առյուծի խորհրդանիշով, որովհետև իր Ավետարանի սկզբում առյուծի պես քաջաբար հայտարարում է, թե Հիսուս Աստծո Որդին է։
Ղուկասը նույնացվում է եզի հետ, որ զոհի խորհրդանիշն է, այն պատճառով, որ նրա Ավետարանը սկսվում է Զաքարիայի`  տաճարում զոհի պատրաստության պաշտամունքի նկարագրությամբ։ Այս պատմությունն իր հերթին դիտվել է իբրև պատրաստություն Քրիստոսի զոհաբերության։
Հովհաննեսը ներկայացվում է արծվի խորհրդանիշով, որովհետև նա իր Ավետարանի սկզբում սավառնում է վեր` հայտարարելով Քրիստոսի աստվածությունը

Ավետարանիչների կողմերում հրեշտակներ։

Արձանագրություն 

Վարդյակից ներքև ընկած, այդ թվում՝ արձանագրային հատվածն ամբողջովին հողմահարված է։

Արձանագրությունը գտնվում է քիվից ներքև առանձին գոտիով և խորանի հարթության վրա։ Հավանաբար վարդյակից ներքև նույնպես եղել է արձանագրություն, որն, քայքայված է։ Հիշատակարանում հստակ ընթեռնելի
է.

Խաչաթևերի վերին հարթության վրա ժամանակագրությունն է. 

Դրանից ներքև. 

Համաձայն արձանագրության՝ պատվիրատուն Զաքարի ծնողներն էին, որոնց մյուս զավակի անունն էր Ամիր։

Տես նաև 
 Ջուղայի գերեզմանատուն
 Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացում
 Էջմիածնի Մայր Տաճար

Ծանոթագրություններ 

Ջուղայի գերեզմանատուն
Մայր Աթոռի խաչքարեր
Տեղահանված խաչքարեր
Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ