Հեղինակային իրավունքը Եգիպտոսում

Եգիպտոսի հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը իրավաբանորեն սահմանում է ստեղծագործական և գեղարվեստական ստեղծագործություններ ստեղծողների իրավունքները՝ համաձայն եգիպտական օրենսդրության։

Եգիպտոսում ներկայումս գործող հեղինակային իրավունքի մասին օրենսդրությունը հիմնված է մտավոր սեփականության իրավունքների պաշտպանության մասին 2002 թվականի թիվ 82 օրենքի երրորդ գրքի (մասի) վրա (անգլ.՝ Law on the Protection of Intellectual Property Rights 82 of 2002), որն ուժի մեջ է մտել 2002 թվականի հունիսի 3-ին՝ Official Gazette-ում հրապարակվելու հաջորդ օրը։

Հեղինակային իրավունքի պաշտպանության ժամկետը, ընդհանուր առմամբ, հավասար է հեղինակի մահվան պահից 50 տարվա, որից հետո ստեղծագործությունը անցնում է հանրային տիրույթ։

Օրենսդրական տեքստեր 
Մինչև 1954 թվականը Եգիպտոսում չկար որևէ օրենսդրություն, որը պաշտպանում էր գեղարվեստական և գրական սեփականությունը։ Չնայած բացակայության նման օրենսդրության, տեղական և խառը դատարանները վկայակոչել սկզբունքները բնական իրավունքի և արդարության պաշտպանել մտավոր սեփականության իրավունքները։ Այնուամենայնիվ, տեղական և խառը դատարանները երկու տարբեր մոտեցում են ցուցաբերել խախտումները պատժելու հարցում։ Տեղական դատարանները հրաժարվել են կիրառել քրեական իրավունքի դրույթները, այն հիմքով, որ քրեական պատասխանատվությունը չի կարող որոշվել գեղարվեստական և գրական սեփականության պաշտպանության հետ կապված հատուկ օրենսդրական տեքստի բացակայության պատճառով։ Մյուս կողմից, խառը դատարանները չէին սպասում ենթաօրենսդրական ակտերի ընդունմանը։ 1941 թվականի փետրվարի 17-ի լսումների ժամանակ Վճռաբեկ խառը վերաքննիչ դատարանի քրեական պալատը որոշում կայացրեց, որ առանց հեղինակի կամ կոմպոզիտորի թույլտվության երգ կամ երաժշտական ստեղծագործություն կատարելը համարվում է հանցագործություն, որը պատժվում է Եգիպտոսի քրեական օրենքի 351-րդ հոդվածի համաձայն։

1954 թվականի թիվ 354 օրենքը 

Գեղարվեստական և գրական սեփականության պաշտպանությունը առաջին անգամ դիտարկվել է Եգիպտոսի օրենսդրության մեջ 1954 թվականին՝ 1954 թվականի «հեղինակային իրավունքի պաշտպանության մասին» թիվ 354 օրենքի ընդունմամբ։ Սույն օրենքի 20-րդ հոդվածը նախատեսում էր հեղինակային իրավունքի պաշտպանության ժամկետ հեղինակի մահից հետո 50 տարվա ընթացքում, բացառությամբ հրապարակման պահից 15 տարվա կրճատման՝ «լուսանկարչական և տեսալսողական ստեղծագործությունների ստեղծագործությունների դեպքում, որոնք ստեղծագործական բնույթ չեն կրում և միայն բաղկացած են տեսարանների մեխանիկական վերարտադրությունից»։ Պաշտոնական փաստաթղթերը հանվել են հեղինակային իրավունքի պաշտպանությունից (հոդված 4)։

2002 թվականի թիվ 82 օրենք 

1954 թվականի օրենքը ամբողջությամբ վերացվեց, երբ 2002 թվականի հունիսի 3-ին ուժի մեջ մտավ մտավոր սեփականության իրավունքի մասին 2002 թվականի թիվ 82 նոր օրենքը, որը պահպանեց նախորդ օրենքում պարունակվող շատ դրույթներ, մասնավորապես՝ հեղինակային իրավունքի պաշտպանության 50-ամյա (հեղինակի մահվան պահից) ժամկետը (հոդված 160)։ Այնուամենայնիվ, դրանում հայտնվեցին մի քանի նոր հասկացություններ, այդ թվում՝ ազգային բանահյուսության հայեցակարգը (հոդվածներ 138 և 142)։

Այնուամենայնիվ, նոր օրենքն առանց քննադատության չի անցել։ Մտավոր սեփականության միջազգային դաշինք (անգլ. ՝ International Intellectual Property Alliance, IIPA) իր զեկույցներում բազմիցս ընդգծել է օրենքի մի շարք թերություններ՝ 2009 թվականին հրապարակված թիվ 301 հատուկ զեկույցում հայտարարելով, որ «Հեղինակային իրավունքի մասին օրենքով չլուծված են մնացել մտավոր սեփականության իրավունքների առևտրային ասպեկտների վերաբերյալ համաձայնագրի որոշ թերություններ, պաշտպանության այլ անորոշություններ»։ Օրենքի վիճահարույց դրույթ է համարվում 148-րդ հոդվածը, որում ասվում է, որ բոլոր օտարալեզու գրական ստեղծագործությունները հայտնվում են հանրային տիրույթում, եթե դրանք արաբերեն չեն թարգմանվել հրապարակումից հետո երեք տարվա ընթացքում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ