Հիպերսոմնիա

Հիպերսոմնիա, եզրույթ, որը նշանակում է չափից ավելի ցերեկային քնկոտություն կամ քնի ավելորդ տևողության առկայություն։

Նկարագրություն 
Անհրաժեշտ է տարբերակել հոգեֆիզիոլոգիական հիպերսոմնիան, որը նկատվում է առողջ անձանց անբավարար գիշերային քնի կամ սթրեսի պայմաններում, և հիպերսոմնիայի տարբեր պաթոլոգիական տարբերակները, օրինակ՝ նարկոլեպսիա, իդիոպաթիկ հիպերսոմնիա, քնի տարբեր երևույթներ (քնի ապնոէ սինդրոմ, շարժողական խանգարումներ քնած ժամանակ), նյարդաբանական խանգարումներ, հետվնասվածքային հիպերսոմնիա, դեղորայքային հիպերսոմնիա, շրջանային ռիթմի խանգարում և այլն։

Հիպերսոմնիայի ախտորոշման համար կան որոշակի սանդղակներ և թեստեր (օրինակ, Էպֆորտի սանդղակ)։ Դրանք անցկացվում են մասնագետի խորհրդատվությամբ, իսկ ցանկության դեպքում այցելուները կարող են ինքնուրույն իրականացնել։

Հիպերսոմնիա ունեցող որոշ անձանց շրջանում նկատվում է սոցիալական, կենցաղային, մասնագիտական հմտությունների կորուստ։ Որպես կանոն՝ հիպերսոմնիան ի հայտ է գալիս  երիտասարդ տարիքում։

Պատճառներ 
Հիպերսոմնիայի հայտնի պատճառներից են գլխուղեղի վնասվածքները, նյարդաբանական խանգարումները, կլինիկական դեպրեսիան, ուրեմիան, ֆիբրոմիալգիան, քնի ապնոէն, անհանգիստ ոտքերի համախտանիշը և վերջույթների պարբերական շարժումների համախտանիշը։ Հիպերսոմնիան կարող է լինել նաև որոշակի հոգեակտիվ դեղեր ընդունելու կողմնակի ազդեցություն, ինչպես նաև առաջանալ թմրամոլության և հարբեցողության դեպքում։ Հնարավոր է նաև գենետիկական նախատրամադրվածություն։

Նարկոլեպսիա  

Կլինիկորեն առավել նշանակալի հիպերսոմնիա է համարվում նարկոլեպսիան, որը բնութագրվում է ցերեկային քնկոտությամբ՝ ցերեկային քնի իմպերատիվ (անհաղթահարելի) դրվագներով, անհանգիստ գիշերային քնով և քնի պակասի, քնելու կամ արթնանալու ժամանակ զգայապատրանքների, կատապլեքսիայի (մկանային տոնուսի հանկարծակի կորուստ, որը սովորաբար առաջանում է ուժեղ հուզական ապրումների ժամանակ), քնի պարալիզի զգացողությամբ։ Նարկոլեպսիայի ժամանակ նկատվում է արագ քնի փուլի վաղ դրսևորում (քնելուց անմիջապես հետո կամ քնի առաջին րոպեների ընթացքում), d-քնի () արտահայտվածության նվազում և գիշերային քնի ընթացքում արթնանալու հաճախակի դրվագների առաջացում։ Նարկոլեպսիան ցմահ հիվանդություն է, որի բուժումը ախտանշանային է։

Այլ հիպերսոմնիաներ 
Հիպերսոմնիայի հաճախակի ձևը իդիոպաթիկ հիպերսոմնիան է, որը սովորաբար նկատվում է երիտասարդների (15-30 տարեկան) շրջանում։ Իդիոպաթիկ հիպերսոմնիայի ժամանակ նկատվում է բարձր ցերեկային քնկոտություն, որը պահպանվում է լարված արթուն մնալու ժամանակ։ Կան ցերեկային քնի դրվագներ սովորաբար հանգիստ արթունության վիճակում, առանց նարկոլեպսիային բնորոշ իմպերատիվության՝ կարճ «վերականգնմամբ»։ Առավոտյան արթնանալը դժվար է, արթնանալիս կարող է նկատվել ագրեսիվություն։ Իդիոպաթիկ հիպերսոմնիայով հիվանդների d-քունը լավ արտահայտված է, ընդ որում, դրա զգալի մասը կարող է բաժին ընկնել քնի վերջին փուլերին, ինչը բնորոշ չէ առողջ անձանց և նարկոլեպսիայով հիվանդներին։ Քնի ժամանակը կրճատվում է։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Ковров Г. В. Гиперсомния

Քնի խանգարումներ
Հոգեախտաբանություն
Քուն
Քնաբանություն