Իջեցվող սարք

Իջեցվող սարք, տիեզերանավ, որը վայրէջք է կատարում աստղագիտական մարմնի մակերևույթին։ Ի հակադրություն հարվածային սարքերի, որոնք կատարում են կոշտ վայրէջք և վնասվում են կամ ոչնչանում, և արդյունքում դադարեցնում են աշխատել վայրէջքից հետո, իջեցվող սարքերը կատարում են փափուկ վայրէջք, որից հետո սարքը շարունակում է աշխատունակ մնալ։

Փափուկ վայրէջք է կատարվում սարքի անկման արագության նվազեցման միջոցով, վայրէջքի պահին զրոյական կամ սարքի վնասման համար փոքր արագության ապահովման շնորհիվ։ Արագության նվազեցման համար կիրառվում են շարժիչներ և պարաշյուտներ, կամ դրանց համադրությունը։ Մթնոլորտ ունեցող մարմինների վրա վայրէջք կատարելիս սովորաբար օգտագործվում է պարաշյուտ։ Երբեմն սարքերի վրա տեղադրվում են փոքր հրթիռային շարժիչներ, որոնք աշխատում են վայրեջքի վերջում, մեղմելով իջեցվող սարքի հպումը մակերևույթի հետ։ Այս տեսակի վայրէջքի մեխանիզմ է կիրառվում «Սոյուզ» տիեզերանավերի իջեցվող պարկուճների վայրէջքի ժամանակ։ Որոշ տիեզերական առաքելությունների ժամանակ վայրէջքի ժամանակ հարվածի մեղմման համար կիրառվում են գազերով փչվող բարձիկներ (օրինակ՝ Լունա 9 և Մարս Փաթֆայնդեր)։

Որոշ դեպքերում բախման հետևանքների հետազոտության նպատակով իջեցվող սարքերը բախվում են մակերևույթի հետ բարձր արագությամբ, այս դեպքում սարքերը անվանում են հարվածային։

Արեգակնային համակարգի մարմիններից որոշների վրա կատարվել են փափուկ կամ կոշտ վայրէջքներ՝ դրանցից են Երկիրը, Լուսինը, Վեներան, Մարսը, Մերկուրին, Սատուրնի արբանյակ Տիտանը, որոշ աստերոիդներ և գիսաստղեր։

Ծանոթագրություններ 

Տիեզերագնացության հասկացություններ
Իջեցվող սարք
Խորհրդային հայտնագործություններ