Բետամետազոն

Բետամետազոն՝ ստերոիդ դեղամիջոց է։ Այն օգտագործվում է մի շարք հիվանդությունների ժամանակ, ինչպիսիք են՝ ռևմատոիդ արթրիտը, համակարգային կարմիր գայլախտը, մաշկային հիվանդություններից՝ մաշկաբորբ և փսորիազ, ալերգիկ երևույթներից ՝ ասթման և անոթային այտուց, վաղաժամ ծննդաբերության դեպքում պտղի թոքերի զարգացման նպատակով, Կրոնի հիվանդություն, քաղցկեղներից ՝ լեյկեմիան և ֆլուդրոկորտիզոնի հետ միասին օգտագործվում է մակերիկամային անբավարարության ժամանակ և այլն։ Օգտագործման եղանակներն են՝ բերանացի, միջմկանային ներարկման ձևով։ Սովորաբար օգտագործում են քսուկի, լոսյոնների և հեղուկ տարբերակները։

Լուրջ կողմնակի ազդեցություններից են՝ ինֆեկցիաների ռիսկի բարձրացումը, մկանային թուլությունը, ալերգիկ երևույթները և փսիխոզը։ Երկարատև օգտագործման դեպում կարող է առաջացնել մակերիկամային անբավարարություն։ Երկարատև օգտագործումից հետո դեղամիջոցի հանկարծակի դադարեցումը կարող է վտանգավոր լինել։ Քսուկը սովորաբար հանգեցնում է մազերի աճի խթանման և մաշկի գրգռվածության։ Բետամետազոնը պատկանում է գլյուկոկորտիկոիդային դեղամիջոցների դասին։ Այն դեքսամետազոնի ստերոիզոմեր է, երկու միացությունները տարբերվում են միայն մեթիլ խմբի տարածական կազմաձևով՝ 16-րդ դիրքում։

Բետամետազոնը արտադրվել է 1958 թվականին և հաստատվել բժշկական օգտագործման համար Միացյալ Նահանգներում 1961 թվականին։ Բետամետազոնի քսուկը առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների ցանկում է գտնվում։ Այն հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց։ 2020 թվականին այն Միացյալ Նահանգներում 233-րդ ամենահաճախ նշանակվող դեղամիջոցներից էր՝ ավելի քան 1 միլիոն դեղատոմսով։

Բժշկական օգտագործում 

Բետամետազոնը կորտիկոստերոիդ է, որը հասանելի է որպես հաբի և ներարկումային տեսքով, ինչպես նաև քսուկի, կրեմի, լոսյոնի, գելի կամ աերոզոլի (սփրեյ) ձևով մաշկի, իսկ փրփուրը՝ գլխամաշկի համար։ Ներարկման եղանակով հակաբորբոքային ազդեցությունը սկսվում է մոտ երկու ժամից և տևում յոթ օր։

Այն տեղային օգտագործման քսուկ է։ Նվազեցնում է մաշկի գրգռվածությունը, ինչպիսիք են քորն ու շերտավորումը էկզեմայի ժամանակ։ Այն կիրառվում է փսորիազի ժամանակ, որպես բետամետազոնի դիպրոպիոնատ և սալիցիլաթթու, կամ որպես կալցիպոտրիոլ/բետամետազոն դիպրոպիոնատ համակցված միջոց։ Բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատը օգտագործվում է օրալ (բերանացի) և ներարկման միջոցով՝ նույն ցուցումներով, ինչ մյուս ստերոիդները։

Ռանդոմիզացված (պատահական) փորձարկումներում ցույց է տրվել, որ բետամետազոնը նվազեցնում է ատաքսիայի (վատ կոորդինացման) որոշ ախտանիշներ։

Բետամետազոնը նաև օգտագործվում է պտղի թոքերի հասունացումը խթանելու նպատակով՝ կանխում է նորածինների շնչառական խանգարումների համախտանիշը (IRDS) և նվազեցնում է անհաս նորածինների ներգանգային արյունահոսության դեպքերն ու մահացությունը։

0,05% բետամետազոնով քսուկը արդյունավետ է տղաների ֆիմոզի բուժման համար և հաճախ կանխում է թլպատման անհրաժեշտությունը։ Բրիտանական ազգային առողջապահական ծառայության որոշ բժիշկների կողմից բուժման նախընտրելի մեթոդ է հանդիսանում բետամետազոնի օգտագործումը։

Կողմնակի ազդեցություններ
Էյֆորիա 
Դեպրեսիա 
Մաերիկամային անբավարարություն 
Հիպերտենզիա 
Մաշկի տակ աչքի ընկնող նուրբ արյունատար անոթների խմբեր, պետեխիաներ
Մազերի ավելցուկային աճ (հիպերտրիխոզ) 

Այս դեղամիջոցի երկարատև օգտագործումը մաշկի լայնածավալ տարածքներում, մաշկի վնասված կամ հերմետիկ վիրակապերի տակ հազվադեպ դեպքերում կարող է հանգեցնել կորտիկոստերոիդների կլանմանը և մարմնի այլ հատվածների վրա կողմնակի ազդեցություններ առաջացնլով, օրինակ՝ մակերիկամների կողմից հորմոնների արտադրության նվազում։

Բետամետազոնն օգտագործվում է նաև վաղաժամ ծննդաբերությունից առաջ՝ թոքերի հասունության խթանման նպատակով։ Այնուամենայնիվ, քանի որ բետամետազոնը անցնում է պլացենտայի միջով, այն կարող է նաև առաջացնել այնպիսի բարդություններ, ինչպիսիք են հիպոգլիկեմիան և լեյկոցիտոզը նորածինների մոտ։

Երբ այն ներարկվում է էպիդուրալ տարածություն կամ ողնաշար, այն կարող է առաջացնել լուրջ կողմնակի բարդություններ, ինչպիսիք են տեսողության կորուստը, կաթվածը և պարալիզը։

Տեսակներ
Բետամետազոնը հասանելի է մի շարք բարդ ձևերով՝ բետամետազոն դիպրոպիոնատ (Diprosone, Diprolene, Celestamine, Procort ՝ Պակիստանում) բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատ ( Bentelan՝ Իտալիայում) և բետամոտազոն վալերատե (Betavate, A., Celestone, Fucibet և այլն)։ Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում բետամետազոնը խառնվում է կլոտրիմազոլի հետ և վաճառվում որպես Lotrisone և Lotriderm: Այն հասանելի է նաև սալիցիլաթթվի հետ համատեղ (Diprosalic) փսորիազի դեպքում օգտագործելու համար։ Որոշ երկրներում այն վաճառվում է նաև խառը կլոտրիմազոլի և գենտամիցինի հետ՝ խառնուրդին հակաբակտերիալ նյութ ավելացնելու համար։

Բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատի խառնուրդը բետամետազոն ացետատի հետ, հասանելի է Միացյալ Նահանգներում որպես Celestone Soluspan:

Ծանոթագրություններ

Արտաքին hղումներ 
 
 
 

Կորտիկոստերոիդներ
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Ֆտորօրգանական միացություններ
Ստերոիդներ
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ