Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ադանա)

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող ավերված եկեղեցի Կիլիկիայում, ներկայիս՝ Թուրքիայի Հանրապետության Ադանայի մարզի Ադանա քաղաքում։ Կառուցվել է 13-րդ դարից առաջ, վերստին վերանորոգվել է 1840 թվականին, նույնանուն եկեղեցու տեղում։ Մինչև 20-րդ դարի սկիզբ եկեղեցուն կից գործում էր վարժարան։ Հայ առաքելական համայնքին ծառայել է մինչև 1922 թվականը։ Քանդվել է 1970-ական թվականներին, որպեսզի տեղ բացվի Թուրքիայի կենտրոնական բանկի տարածաշրջանային շենքը կառուցելու համար։

Պատմություն 
13-րդ դարից սկսած հաճախ է հիշատակվում Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին՝ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու հետ միասին։ Եկեղեցու շինարարության նախաձեռնողը եղել է Նահապետ Աղան, ճարտարապետը՝ Հակոբ Խալֆան, իսկ ծախսերը հոգացել են Ադանայի հայերը։ 1890 թվականին, Ադանայի հոգևոր առաջնորդ Մկրտիչ արքեպիսկոպոս Վեհապետյանի գլխավորությամբ, Ադանայի հայերը նշում են Սուրբ Աստվածածին և Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցիների 50-ամյակը։ Ադանացիները Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կոչում էին՝ «Վերի Եկեղեցի», իսկ Սուրբ Ստեփանոսը՝ «Վարի Եկեղեցի»՝ առաջնին բլրային, իսկ երկրորդին դաշտային դիրքի պատճառով։

Ղևոնդ Ալիշանը իր «Սիսուան» աշխատությունում գրում է՝

Վարժարան 
1850-1860 թվականներին եկեղեցին ուներ երկհարկանի վարժարան, մեկ սրահով, որտեղ սովորում էր 200-300 աշակերտ՝ մեկ կամ երկու վարժապետով։ 1860-ական թվականներին վարժարանում պաշտոնավարում էր վարժապետ Լեչինյանը։ Միևնույն ժամանակ, Կոստանդնուպոլսի Պատրիարքարանից Սիս են ուղարկվում վարդապետ Մկրտիչ Խրիմյանը և վարժապետ Պետրոս Տեր-Թորոսյանը։ Նախ նրանք հայերենի և երաժշտության դասեր են տալիս Սսի Ժառանգավորաց վարժարանում, ապա Պետրոսը հրավիրվում է Ադանայի Ազգային վարժարան, որի համար Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վարժարանում ստեղծում է մասնավոր դասարան՝ 15-20 հոգուց բաղկացած աղջիկների համար։ Պետրոս վարժապետից հետո վարժարանում դասավանդում է Երուսաղեմի միաբան վարժապետ Խաչատուր Խանկյանը։ 1872 թվականին, Կոստանդնուպոլսից ուսուցչության է հրավիրվում Արամայիս վարժապետը, որին էլ հանձնվում է այն հարկաբաժինը, որը Պետրոս վարժապետի ժամանակ ստեղծվել աղջիկների վարժարանի համար։ Արամայիսը Վերի և Վարի վարժարաններից հավաքում է 50-60 հոգի առաջադեմ աշակերտների և դասավանդում նրանց՝ աշխարհաբար ընթերցանություն, քերականություն և հայոց պատմություն։ Նա դասարանում հայերեն խոսելը դարձնում է պարտադիր։ Արամայիսի մեկնելուց հետո, Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս Մկրտիչ Ա Քեֆսիզյանը Սսից Ադանա է ուղարկում Վրթանես վարդապետին։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ 

Ադանայի եկեղեցիներ
Թուրքիայի ավերված եկեղեցիներ
Թուրքիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ