Լուչանո Բերիո

Լուչանո Բերիո (), իտալացի կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն 

Ծնվել է երաժիշտների ընտանիքում։ Դաշնամուրի առաջին դասերը ստացել է հորից ու պապից, որոնք եղել են երգեհոնահարներ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մեկնել է ռազմաճակատ, որտեղ առաջին իսկ օրը վիրավորվել է։ Պատերազմից հետո սովորել է Միլանի կոնսերվատորիայում Ջուլիո Չեզարե Պարիբենիի, Ջորջո Ֆեդերիկո Գեդինիի և Կառլո Մարիա Ջուլինիի մոտ (դիրիժորություն)։ Ձեռքի վնասվածքը նրան անհանգստացրել է դաշնամուր նվագելու ժամանակ, և նա ավելի շատ ժամանակ է նվիրում կոմպոզիցիային։ 1947 թվականին հրատարակվել է նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ դաշնամուրի սյուիտը։ Այդ ժամանակ Բերիոն վաստակում էր կոնսերվատորիայի վոկալ դասարաններում նվագակցելով, որտեղ էլ ծանոթացել էր իր առաջին կնոջ՝ ամերիկացի սոպրանո Քեթի Բերբերյանի հետ։

1951 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ սովորել է Լուիջի Դալլապիկոլայի Թենգլվուդյան երաժշտական կենտրոնում, որը նրա հետաքրքրությունն է առաջացրել դոդեկաֆոնիսում։ 1954-1959 թվականներին նոր երաժշտության դասընթացներ է հաճախել Դարմշտադտում, որտեղ ծանոթացել է Պիեր Բուլեզի, Կառլհայնց Շտոքհաուզենի, Դյորդ Լիգետիի և ավանգարդի այլ առաջատար կոմպոզիտորների հետ։ Հետաքրքրվելով էլեկտրոնային երաժշտությամբ՝ 1955 թվականին հիմնադրել է «երաժշտական հնչյունաբանության ստուդիան» (իտալ․՝ Studio di Fonologia Musicale)։ Ստուդիա էին հրավիրվել հայտնի կոմպոզիտորներ, մասնավորապես Ջոն Քեյջը։ Նաև սկսել է թողարկել էլեկտրոնային երաժշտության ամսագիր՝ Incontri Musicali-ը։ 1966 թվականին արժանացել է Laborintus II իտալական մրցանակի ստեղծագործության համար։ 1968 թվականին մեծ հաղթանակով տեղի է ունեցել «Սիմֆոնիայի» առաջին կատարումը, որը հետագայում դարձել է կոմպոզիտորի ամենահայտնի ստեղծագործությունը։ Այն գրվել է ութ ձայնի և Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի 125-ամյակի առթիվ և այն նվիրված է Լեոնարդ Բերնսթայնին։ Պրեմիերան իրականացվել է Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի և The Swingle Singers-ի կողմից՝ հենց հեղինակի ղեկավարությամբ։ 1965-1972 թվականներին եղել է Նյու Յորքի Ջուլիարդի երաժշտության դպրոցում նոր երաժշտության անսամբլի հիմնադիր և կոմպոզիցիայի պրոֆեսոր։

1972 թվականին կրկին վերադարձել է Իտալիա։ 1974-1980 թվականներին եղել է Փարիզում IRCAM էլեկտրակուստիկ երաժշտության բաժնի տնօրեն։ 1987 թվականին Ֆլորենցիայում հիմնադրել է` Tempo Reale կենտրոնը , որը նման է IRCAM-ին։ 1994-2000 թվականներին եղել է Հարվարդի համալսարանի պատվավոր կոմպոզիտորը (անգլ.՝ «distinguished composer in residence»)։

Լուչանո Բերիոն մահացել է 2003 թվականին Հռոմի հիվանդանոցում։ Նա եղել է աթեիստ։

Ստեղծագործություն 

Բերիոյի ստեղծագործությանը բնորոշ են նոր ակուստիկ միջավայրի և երաժշտական տեքստուրայի ավանգարդիստական որոնումները սերիական տեխնիկայի, էլեկտրոնային երաժշտության օգտագործումը։ «Մագնիֆիկատ»-ը երկու սոպրանոյի, խառը երգչախմբի, երկու դաշնամուրի, ութ փայտի և հարվածային գործիքների համար առաջին հերթին հասարակության ուշադրությունը գրավել է 25-ամյա կոմպոզիտորի վրա։ Արդեն «Մագնիֆիկատ»-ի գործիքակազմում բացահայտվել է Բերիոյի հակումը ձայնային փորձերի նկատմամբ։

Բերիոյի գործիքային հնչյունները զուգորդել է էլեկտրոնային ձայների և մարդկային խոսքի հնչյունների հետ, օրինակ Thema - Omaggio a Joyce (1958) պիեսում ձայնի և մագնիտոֆոնի համար։ Այս ստեղծագործության մեջ, ինչպես և իր մյուս աշխատանքներում, Բերիոն երկխոսության մեջ է մտել ժամանակակից գրականության հետ։

Արվեստի և բնության տարբեր ոլորտները նոր հնչող ձևով միավորվելու ցանկությունը հանգեցրել է այն բանին, որ Բերիոն կրկին ու կրկին անդրադարձել է ամենատարբեր երաժշտական նյութի մեջբերումներին։ Այսպիսով, իր «Սիմֆոնիայում» (1968) ութ ձայնի և նվագախմբի հետ նա երրորդ մասում մեջբերել է Գուստավ Մալերի դո֊մինոր սիմֆոնիայից մի սկերցո։ Սակայն Բերիոն 60-ական թվականների այլ ժամանակակից կոմպոզիտորների հետ միավորել է ոչ միայն կոլաժի այս տեխնիկան, այլև բեմական երաժշտության և փորձարարական թատրոնի հանդեպ հակվածությունը։ Արդեն նրա «Շրջաններ» ստեղծագործությունը, որն ավարտվել է 1960 թվականին, այն արտահայտել է բեմական գաղափար, որը կառուցվել է երգչուհու բեմում ժեստերի ու շարժման հիման վրա։

Աշխատանքներ 

 Թեմա (Omaggio a Joyce), 1958
 Սեկվենցիա I, 1958
 Շրջանակներ (Rounds), 1960
 Դեմք (Visage), 1961
 Ժողովրդական երգեր, 1964
 Laborintus II
 Ուղիներ II, 1967
 O King, 1968
 Սիմֆոնիա, 1968
 A-Ronne, 1975
 Corale, 1981
 Արքան լսում է (Un Re in ascolto; Վենա, 1984)
 Ofanìm, 1988 (երկրորդ խմբագրություն 2000)
 Սեկվենցիա XI ակուստիկ կիթառի համար, 1988
 Ուտիս (Outis; ժանրի հեղինակային անվանում֊ azione musicale) (Միլան, 1996)
 Ekphrasis' (Continuo II) 1996
 Chemins VII "Récit(su Sequenza IXb) ալտ սաքսոֆոնի և նվագախմբի համար (1996)
 Alternatim per clarinetto, viola e orchestra (1996–97)
 Glosse լարային կվարտետ համար(1997)
 Korót 8 թավջութակի համար (1998)
 Cronaca del Luogo, 1999
 SOLO (1999)
 Սեկվենցիա XIV թավջութակի համար, 2002
 Altra voce per flauto contralto, mezzosoprano e live electronics (1999)
 Ստանսներ, 2003
 Յոթ իսպանական ժողովրդական երգ'' Մանուել դե Ֆալի (իսպանացի կոմպոզիտորի վոկալ ցիկլի նվագախմբային տարբերակը), 1978
 այլ սեկվենցիաներ (նվագախմբի բոլոր երաժշտական գործիքների համար)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Кириллина Л.В. Берио // XX век. Зарубежная музыка: Очерки и документы. Вып. 2 / Под ред. М. Арановского и А. Баевой. – М.: Музыка, 1995. С. 74 – 109. 
 Петров В. О. Инструментальный театр Лучано Берио (к 90-летию со дня рождения композитора) // Музыка: искусство, наука, практика: Научный журнал Казанской государственной консерватории им. Н.Г. Жиганова. – 2015. – № 4 (12). С. 24-32. 
 Петров В. О. «Секвенции» Лучано Берио: семантика цикла. – Астрахань: Астраханская государственная консерватория (академия), 2012. – 40 с.
 Петров В. О. Секвенция III Лучано Берио: концепция и её интерпретация // Профессиональная подготовка вокалистов: проблемы, опыт, перспективы: Сб. научных трудов. Вып. 6. – М.: Издательство «Литера Скрипта», 2014. С. 62-67.
 Петров В. О. Уровни новаций в постмодернистских «Секвенциях» Лучано Берио // Проблемы современной науки и образования: научно-методический журнал. – 2015. – № 9 (39). С. 192-195.

Արտաքին հղումներ 
 Կարճ կենսագրություն
 Կենսագրություն 
 Կենսագրություն որոշ աշխատանքների վերլուծությամբ
 Մուլտիմեդիա կայքը Լուչանո Բերիոյի մասին վավերագրական տեսանյութերով

«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով
Իտալացի կոմպոզիտորներ
Իտալացի դիրիժորներ
«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ
Իտալացի մանկավարժներ
Իտալացի երաժիշտներ
Իտալացի դաշնակահարներ