Ուվե Յոնսոն

Ուվե Յոնսոն (, ), գերմանացի գրող և թարգմանիչ։

Կենսագրություն 
Յոնսոնի ընտանիքը 1944 թվականին առաջ ընթացող Կարմիր բանակից փախել է Մեկլենբուրգ։ Նրա հայրը ձերբակալվել, արտաքսվել է ԽՍՀՄ և մահացել ստալինյան համակենտրոնացման ճամբարներում։ Նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Գյուստրով, որտեղ Յոնսոնն ավարտել է ավագ դպրոցը։ 1952-1954 թվականներին գերմանական փիլիսոփայություն է ուսումնասիրել Ռոստոկում, իսկ 1954-1956 թվականներին՝ Լայպցիգում։ Քաղաքական պասիվության համար հեռացվել է համալսարանից, այնուհետև վերականգնվել։ Արևելագերմանական հրատարակիչները մերժել են նրա առաջին վեպը։ Յոնսոնի մայրը տեղափոխվել է Արևմտյան Բեռլին։ Այդ պատճառով նա աշխատանքի չի ընդունվել իր մասնագիտությամբ, այլ զբաղվոել է թարգմանությամբ, այդ թվում թարգմանել է Հերման Մելվիլի ստեղծագործությունները, Նիբելունգների երգը գերմանական ազգային էպոսը և այլն։ 

1959 թվականին Յոնսոնը տեղափոխվել է Արևմուտք։ Զուրկամպ խոշոր հրատարակչությունն այս անգամ հրապարակել էր նրա «Ենթադրություններ Հակոբի մասին» վեպը։ Յոնսոնը մտերմացել է գերմանալեզու հեղինակների Խումբ 47 միության անդամների հետ։ 1960 թվականին ճանապարհորդել է, Հռոմում ապրել է կրթաթոշակով, աշխատել է ԱՄՆ-ում։ 1974 թվականին տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա։ Նա ստեղծագործական ճգնաժամ է ապրել, քիչ է գրել և հանդես է եկել դասախոսություններ կարդալով։ Գրողի առողջությունը սկսել է վատանալ։ Նա Ամերիկա մեկնելու պատրատություն տեսնելով պայմանավորվածություն է ձեռք բերել  Մ. ֆրիշի հետ՝ նրա Նյու Յորքի բնակարանում վարձակալական հիմունքներով բնակվելու համար։

Մահ 
Յոնսոնը մահացել է սրտի կաթվածից միայնակ։ Գյուղացիական տանը նրա դին հայտնաբերվել է միայն նրա մահից երեք շաբաթ անց ՝ մարտի 13։

Ստեղծագործություններ 
Յոնսոնը կրել է Ջոյսի, Ֆոլքների և ֆրանսիական «նոր վեպի» ազդեցությունը։ Վեպերում և պատմվածքներում նա ներկայացրել է 1930-1960-ական թվականների գերմանական հասարակության դրամատիկ պատկերը։
 1959 թվական, Ենթադրություններ Հակոբի մասին ()
 1961 թվական, Ախիմի մասին երրորդ գիրքը ()
 1964 թվական, Քարշ և այլ արձակներ ()
 1965 թվական, Երկու տեսակետ ()
 1970-1983 թվական Տարեդարձ () հեռուստասերիալ 2000
 1974 թվական Ուղևորություն դեպի Կլագենֆուրտ էսսե ()
 1975 թվական Բեռլին () էսսե
 1982 թվական Հոդված վթարի զոհի մասին ()։

Ճանաչում 
Յոնսոնի գրական և բարոյախոսական հեղինակությունը իր ժամանակակիցների շրջանում չափազանց մեծ է եղել։ Մահից հետո նրա ազդեցությունը շարունակում է աճել։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի գերմանական գրականության դասականները նրա  շուրջ  բուռն քննարկումներ են ունենում։ Իր կենդանության օրոք Յոնսոնն արժանացել է մրցանակների․

 1960 թվական, Թեոդոր Ֆոնտանե, Արևմտյան Բեռլին 
 1962 թվական, Փորմենտոր, միջազգային
 1971 թվական, Գեորգ Բյուխներ 
 1975 թվական, Վիլհեմ Ռաբե, Բրաունշվայգ 
 1978 թվական, Թոմաս Ման, Լյուբեկ
 1983 թվական, Քյոլն 
1994 թվականից Մեքլենբուրգ-Վորպոմերն քաղաքում շնորհվում է Ուվե Յոնսոնի մրցանակ, որը կոչվում է նրա անունով։ Այդ նույն թվականից Գյոթինգեն քաղաքում լույս է տեսնում Ուվե Յոնսոնի Տեղեկագիրքը։ Առանձին հատորներով հրատարակվել են նրա նամակագրությունը Հ.Արենդտի, Մ. Ֆրիշի, Ֆրից Ռադացի և այլոց հետ։

Հրապարակումներ ռուսերեն լեզվով 
 Ես իմ մասին եմ, պատմվածքներ Յոնսոնի և Մարքս Ֆրիշի նամակագրությունից, արտասահմանյան գրականություն, 2003 թվական № 9:
 Երկու տեսակետ, Պատմություն, արտասահմանյան գրականություն,  2007թվական  № 2:

Գրականություն գրողի մասին 
 Schwarz W.J. Der Erzähler Uwe Johnson. Bern; München: Francke, 1970.
 Boulby М. Uwe Johnson. New York: Ungar, 1974
 'Wo ich her bin…' — Uwe Johnson in der D.D.R./ Roland Berbig, Erdmut Wizisla (Hrsg.) Berlin, Kontext, 1993.
 Die Katze Erinnerung. Uwe Johnson — Eine Chronik in Briefen und Bildern/ Eberhard Fahlke (Hrsg). Frankfurt: Suhrkamp, 1994
 Wohin ich in Wahrheit gehöre. Ein Johnson Lesebuch mit einem Nachwort versehen von Siegfried Unseld. Frankfurt: Suhrkamp, 1994
 Uwe Johnson zwischen Vormoderne und Postmoderne. Internationales Uwe-Johnson-Symposium/ Carsten Gansel, Nicolai Riedel (Hrsg.). Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1995
 Grambow J. Uwe Johnson. Reinbek: Rowohlt, 1997
 Lübbert H. Der Streit um das Erbe des Schriftstellers Uwe Johnson. Frankfurt/Main: Suhrkamp, 1998.
 Baker H.L. Understanding Uwe Johnson. Columbia: University of South Carolina Press,1999.
 Internationales Uwe-Johnson-Forum: Beiträge zum Werkverständnis und Materialien zur Rezeptionsgeschichte/ Carsten Gansel, Nicolai Riedel (Hrsg.). Frankfurt/Main; Berlin; Bern: P. Lang, 2000
 Uwe Johnson/ Heinz Ludwig Arnold (Hrsg). München: edition text + kritik, 2001
 Befreundungen. Gespräche, Dokumente, Essays/ Herausgeg. von Roland Berbig. Berlin: Kontext Verlag 2002.
 Krellner U. 'Was ich im Gedächtnis ertrage'. Untersuchungen zum Erinnerungskonzept von Uwe Johnsons Erzählwerk. Würzburg: Königshausen & Neumann, 200

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 https://literaturhaus-uwe-johnson.de/

 

 
Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ
Գերմանալեզու գրողներ
Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Գերմանացի թարգմանիչներ
Գերմանացի վիպասաններ
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ