Հայկական ԽՍՀ (պաննո)

«Հայկական ԽՍՀ», հայ քանդակագործ Արա Սարգսյանի բարձրաքանդակ-պաննոն, որը ստեղծվել է 1938 թվականին։

Պատմություն 
1938 թվականին միութենական կառավարությունը Արա Սարգսյանին հանձնարարում է նախագծել և իրականացնել Հայկական ԽՍՀ-ի և Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի դեկորատիվ բարձրաքանդակները Նյու Յորքի համաշխարհային ցուցահանդեսում Խորհրդային Միության տաղավարի համար։ Բարձրաքանդակների մեծ ծավալը քանդակագործին մեծմասշտաբային արձանագործության անհրաժեշտության առաջ են կանգնեցնում։

Նկարագրություն  
Քանդակներից յուրաքանչյուրի լայնությունը 9 մետր է, բարձրությունը՝ 4,5, որոնց վրա հասակով մեկ կանգնեցված են գրեթե հորելիեֆի ուռուցիկություն ունեցող մարմիններ։ Երկու բարձրաքանդակների կոմպոզիցիոն մտահաղացումն էլ նույնն է։ Յուրաքանչյուր կոմպոզիցիայի կենտրոնական մասը զբաղեցնում է համապատասխան  հանրապետության պետական գերբը, իսկ դրա երկու կողմերից բարձրանում են բանվորի ու բանվորուհու, կոլտնտեսականի և կոլտնտեսուհու մարմինները՝ հագած նոր, բայց ազգայինը ակնարկող տարազներ և իրենց ասպարեզները խորհրդանշող պատկանելիքներով։ Բարձրաքանդակի հայկական հատվածում բանվոր-բանվորուհին քանդակված են գործարանային ֆոնի վրա, իսկ ադրբեջանականում՝ նավթի շատրվանների։ Իսկ կոլտնտեսականը և կոլտնտեսուհին թե՛ առաջինում, թե՛ երկրորդում քանդակված են բամբակենու, խաղողի և հասկերի ֆոնին։

Ադրբեջանական բարձրաքանդակը իր մեծ ծավալների մեջ ունի բավականանին մանրամասն մշակում․ տեղ-տեղ ծալքեր, տեղ-տեղ մանրուք, որոնք մոնումենտալ բարձրաքանդակին հաղորդում են որոշ հաստոցայնություն։ Այնինչ հայկական բարձրաքանդակն ըստ ամենայնի մոնումենտալ գործ է, ունի խոշոր ընդհանրացումներ և կատարողական լայնություն։ 

1939 թվականին Արա Սարգսյանին նվիրված իր հոդվածում հատնի արվեստաբան Ա․ Զամոշկինը նշել է․

Ծանոթագրություններ 

Արա Սարգսյանի դիմաքանդակներ