Ուկրաինացիները Իսրայելում

Ուկրաինացիները Իսրայելում (), Իսրայելի տարածքում գտնվող համայնքներից մեկը, որը ձևավորվել է հիմնականում նորագույն ժամանակներում՝ սկսած Իսրայել պետության ձևավորումից և իր գագաթնակետին հասնելով 20-րդ դարի վերջին։

Իսրայելում ուկրաինական սփյուռքը հիմնականում բաղկացած է հրեա հայրենադարձներից՝ Անդրկարպատիայից, Օդեսայից, Կիևից, Դնեպրոպետրովսկից և Ուկրաինայի այլ շրջաններից, ինչպես նաև էթնիկ ուկրաինացիներից, Ուկրաինայի քաղաքացիներից, ովքեր այս երկրում են աշխատանքի, ուսման և անձնական հարցերի պատճառով։ Իսրայելում դեսպանատան տվյալներով՝ կա մոտ 500 հազար մարդ։ Ուկրաինայից ներգաղթածները հրեական ծագում ունեն, այդ թվում՝ մի քանի տասնյակ հազար էթնիկ ուկրաինացիներ։

Ուկրաինացի հրեաների հայրենադարձությունը Իսրայել 
Չափը արտագաղթի Ուկրաինական հրեաների Իսրայելի կարելի է գնահատել արդյունքների հիման վրա մարդահամարների 1959, 1970, 1979, 1989 տարիներին Ուկրաինական ԽՍՀ եւ 2001 տարի Ուկրաինայում, որի արդյունքների հիման վրա, որը նվազել է հրեաների պատճառով արտասահման մեկնելու։ Արտագաղթի գործընթացի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ հրեական արտագաղթի կեսը Ալիան էր (հայրենադարձություն) Իսրայել, 21,2 % - արտագաղթ ԱՄՆ - ում, 23,7% - ը՝ Գերմանիայում։ Այսպիսով, հրեաների ճնշող մեծամասնությունը մեկնում է նշված երեք պետություններ, բայց մեծամասնությունը հայրենադարձվում է Իսրայել։

Մշակութային, լեզվական, կրոնական և այլ իրավունքների ապահովումը 

Ուկրաինայի և Իսրայելի միջև ժամանակակից մշակութային և հումանիտար համագործակցության կարևոր նախադրյալը Իսրայելում մոտ 500 հազարի ներկայությունն է։ Ուկրաինայից ներգաղթածներ, այդ թվում՝ մի քանի տասնյակ հազար էթնիկ ուկրաինացիներ։ Այդ գործընթացում էական դեր է խաղում նաև այն, որ Ուկրաինայում հարյուրհազարանոց հրեական համայնք կա։

Իսրայելի համար Ուկրաինայում զգալի հետաքրքրություն են ներկայացնում այն վայրերը, որտեղ ծնվել և ապրել են նշանավոր հրեա կրոնական և մշակութային գործիչներ, և որոնք ամեն տարի ձգտում են այցելել հազարավոր ուխտավորներ և զբոսաշրջիկներ Իսրայելից, մասնավորապես՝ Ումանում գտնվող զադիկի Նախմանի գերեզմանները, Պոլտավայի շրջանի Գադյաչ քաղաքում գտնվող Շնաուեր Զալմանը, ինչպես նաև ռաբբի Շապիրո Ռաբինովիչը Մուկաչևոյում։

Իսրայելցիները այցելում են նաև Ուկրաինայի հրեական պատմության և մշակույթի հետ կապված այլ վայրեր։ Դրանք ներառում են, օրինակ, Դրոգոբիչի տունը, որտեղ ապրում էր 20-րդ դարի կեսերի հրեական ծագմամբ նշանավոր նկարիչ և գրող Բրունո Շուլցը՝ տունը Ռովնոյում, իսրայելցի հանրաճանաչ գրող Ամոս Օզում և որը նկարագրված է նրա գրքերից մեկում; Այն վայրը, որտեղ ծնվել և անցկացրել է իր մանկությունը իսրայելցի գրող, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Շմուել Ագնոնը Բուչաչ քաղաքում։

Իսրայելում պահպանվում է հետաքրքրությունը ուկրաինական մշակույթի և լեզվի նկատմամբ, առաջին հերթին Ուկրաինայից եկածների կողմից։ Երկրում ապրում են մի շարք գրողներ, ովքեր գրում են ուկրաիներեն և ժամանակ առ ժամանակ կազմակերպում են գրական երեկոներ։ Առանձին բուհեր իրենց աշխատակազմում ունեն ուկրաինիզմով զբաղվող գիտնականներ։

Ուկրաինական հասարակության մշակութային և հոգևոր կարիքները ապահովելու նպատակով զգալի ուշադրություն է դարձվում «Ուկրաինացիները Իսրայելում» ընկերության գործունեությանը, Ուկրաինայից ներգաղթյալների Համաիսրայելական ասոցիացիային, հրեա և ուկրաինացի ժողովուրդների բարեկամության և համագործակցության ընկերությանը, ինչպես նաև Իսրայելի Ուկրաինական գրողների միությանը։ Այս կազմակերպությունների գոյությունը նպաստում է երկու պետությունների միջև մշակութային և հումանիտար կապերին, Իսրայելի տարածքում ուկրաինական մշակույթի և լեզվի պահպանմանն ու տարածմանը։

Պարբերաբար անցկացվում են միջոցառումներ, որոնք կազմակերպվել են Իսրայելի տարբեր քաղաքներում Ուկրաինայից ներգաղթյալների հասարակական ասոցիացիաների կողմից՝ ուկրաինական սփյուռքի մասնակցությամբ և նախաձեռնությամբ, Իսրայելի ուկրաինական մշակութային կենտրոնում մշակութային և գեղարվեստական միջոցառումներ, ինչպես նաև հոբելյանական և հիշատակի օրեր նշելու միջոցառումներ։ Անհրաժեշտ աջակցություն է ցուցաբերվում Ուկրաինական եկեղեցիներին և կրոնական կազմակերպություններին արտերկրում հավատակիցների հետ կապերի զարգացման, ինչպես նաև վետերանների և Չեռնոբիլի կազմակերպությունների հետ փոխգործակցության գործում։

Մեծ ուշադրություն է դարձվում ցուցահանդեսային գործունեության անցկացմանը, ստեղծագործական, կատարողական և մշակութային և գեղարվեստական ուղղության նախագծերին։

Ուկրաինայի սփյուռքի կազմակերպություններն ու միջոցառումները Իսրայելում

«Ուկրաինացիները Իսրայելում» իսրայելական ընկերություն 
Ընկերությունը հիմնադրվել է 2002 թվականին և քաղաքական կազմակերպություն չէ, որը նպատակ ունի Իսրայելում հանրահռչակել Ուկրաինական մշակույթը՝ գրականություն, ժողովրդական արվեստ, ավանդույթներ, երգեր, պարեր, ուկրաինացիների առօրյա կյանքի առանձնահատկություններ։

Ուկրաինայից ներգաղթյալների համաիսրայելական միավորում 
Միավորումը հիմնադրվել է 1979 թվականին և հասարակական, ոչ կուսակցական, շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է։

Միավորման գործունեության հիմնական ուղղությունն է օգնել Նոր հայրենադարձներին՝ Ուկրաինայից ներգաղթյալներին Իսրայելում իրենց առաջին քայլերում, նոր կենսապայմաններին հարմարվելու, լեզվական պատնեշը հաղթահարելու, հաղորդակցությունն ու կենցաղը հաստատելու գործում։ Միավորումը նպաստում է Ուկրաինայից վերադարձողների հասարակական և մշակութային ինտեգրմանը իսրայելական հասարակության մեջ, նրանց ստեղծագործական ներուժի իրացման գործում (եբրայերենի ուսումնասիրության շրջանակներ, երաժշտական և բանաստեղծական Ստուդիաներ), անցկացնում է արվեստի փառատոններ և սպորտային միջոցառումներ Ուկրաինայից եկածների համար։

Հասարակական Կազմակերպություն «Israeli friends of Ukraine» 
Հասարակական կազմակերպությունը ստեղծվել է 2014 թվականին ակտիվիստների և կամավորների խմբերի հիման վրա«Israel supports Ukraine»։ Կազմակերպության գործունեության նպատակն է օգնել և աջակցել Ուկրաինային, որը ներառում է ինչպես կամավորական գործունեություն, այնպես էլ տարբեր մշակութային և սոցիալական նախագծեր։

Անդրկարպատյան հրեաների միություն 
Միավորումը ստեղծվել է Անդրկարպատյան երկրներից եկածների կողմից, ովքեր Իսրայել են եկել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, ինչպես նաև 70-ականներին հայրենադարձների կողմից։ Ասոցիացիայի հիմնական խնդիրներն են Անդրկարպատյան ծագում ունեցող սերունդների շարունակականության պահպանումը, միության և Անդրկարպատյան ծագում ունեցող հրեաների միջև կապերի աջակցությունը ինչպես Իսրայելում, այնպես էլ արտերկրում։

Ուկրաինական մշակույթի փառատոն Իսրայելում 
Այն անցկացվում է 2011 թվականից՝ Իսրայելի ժողովրդական թատրոնի նախաձեռնությամբ։ Փառատոնի նպատակն է աջակցել Ուկրաինայից եկած իսրայելացիներին, ծագման երկրի հետ հոգևոր կապին, համայնքի շրջանակներում Ուկրաինայի մշակութային ավանդույթների պահպանմանը, բնիկ իսրայելացիներին ծանոթացնել Ուկրաինական ինքնատիպ ավանդական մշակույթին և ժամանակակից արվեստին։ Փառատոնի միջոցառումներին մասնակցում են ինչպես իսրայելցի արտիստներ, այնպես էլ Ուկրաինայից ժամանած նկարիչներ։

Գրականություն 

 Лариса Фіалкова // УКРАЇНСЬКА ДІАСПОРА В ІЗРАЇЛІ. 2/2005 ISSN 0130-6936
 Fialkova L. Byelorussian and Ukrainian Languages in Israel: Preliminary Remarks. Jews and Slavs. Jerusalem-Sofia, 252-264
 Fialkova, Larisa. Ukrainian Diaspora in Israel, in Ukrainian. Narodna Tvorchist’ ta Etnohrafia (Folk Studies and Ethnography) // 2011, Kyiv, Ukraine, 2: 122-123

Ծանոթագրություններ