Մ4 (ինքնաձիգ)

Մ4 (M4, զորային ինդեքս և անվանում՝ Carbine, 5.56 mm, M4, արտադրողի գործարանային ինդեքս՝ Colt Model 920), ինքնաձիգ կարաբին, որ ստեղծվել է Միացյալ Նահանգներում М16А2 հրացանի հիման վրա և սկզբում նախատեսված է եղել մարտական մեքենաների անձնակազմերի և ռազմական տեխնիկայի հաշվարկների սպառազինման համար։

Չնայած դրան՝ ԱՄՆ հատուկ գործողությունների հրամանատարությունը Մ4 կարաբինն ընդունել է որպես միասնական ամերիկյան հատուկ գործողությունների բոլոր ուժերի համար։ Ներկայում դրան է անցել նաև ԱՄՆ ամբողջ բանակը, քանի որ կարճացված կարաբինն ավելի հարմար է ժամանակակից պայմաններում, երբ բանակի մեծ մասը կազում են մոտոհետևակազորը, մարտական մեքենաների անձնակազմերն ու օժանդակ զորքերը, և այդ հարմար լինելը ավելի քան փոխհատուցում է նրա բնութագրիչ առանձնահատկությունների չնչին պակասությունները հրացանի համեմատ։

Մ4-ի հիմնական տարբերությունները М16А2-ից ավելի կարճ փողն ու հանովի հեռադիտակային հավելվածն են։ Colt Model 921 (M4A1) զենքը Մ4-ից տարբերվում է կրակոցի ռեժիմով՝ SAFE/SEMI/AUTO, իսկ մյուս բոլոր չափանիշներով լիովին համընկնում է Մ4-ի հետ։

Բնութագիր 
Հրաձգության արդյունավետ հեռավորությունը՝
 Միայնակ նպատակակետին՝ 500 մ,
 Խմբին՝ 600 մ։
Դա ավելի քիչ է, քան М16А2-ինը (50 մ և 200 մ համապատասխանաբար)։ Հրաձգության տեմպը գրեթե չի փոխվել. М16А2-ը՝ 700-900 կրակոց րոպեում, M4/M4A1-ը՝ 700-970 կրակոց րոպեում։

Աշխատանքի հուսալիության և խտության պահանջները նույնն են, ինչ Մ16-ի դեպքում։ 91,4 մ (100 յարդ) հեռավորության վրա 10-ական կրակոցներով խմբերի համար ցրման տրամագիծը չի 12,7 սմ-ը։

Ռազմամթերք 
Կարաբինի լրացուցիչ ռազմամթերքը ներառում է.
 Ենթափողային 40-միլիմետրանոց նռնականետ М203,
 Թիրախի լազերային լուսավորման և նպատականշման AN/PEQ-2 սարքավորում,
 ACOG տիպի օպտիկական նշանոց (կամ ցանկացած այլ նշանոց 20-միլիմետրանոց Պիկատինի ձողիկի վրա ամրացան համար),
 Aimpoint CompM2 տիպի կոլիմատորային նշանոց,
 Խլացուցիչ, տակտիկական լապտեր և այլ սարքավորումներ ու հարմարանքներ։

Զենքը խոշոր պլանով, նշանառության գործընթացը, սառը նշանափորձման գործընթացը և զենքը նորմալ մարտական վիճակին բերելը։

Քննադատություն 
Մամուլում տեղեկություններ են տարածվել այն մասին, որ Մ4-ը քննադատության է արժանացել համակարգի ոչ բավարար հուսալիության համար. եղել են կարաբինի չաշխատելու դեպքեր։ Այսպես, համաձայն ԱՄՆ բանակի ռազմական մշակումների հետազոտական ինստիտուտի () անցկացրած անկախ ուսումնասիրության, Մ4-ի չաշխատելը դարձել է բանակի անձնակազմի կորուստների (9 մարդ սպանված և 27 վիրավոր) պատճառներից մեկն 2008 թվականի հուլիսի 13-ին Աֆղանստանի Վենատ գյուղի շրջանում տեղի ունեցած ռազմական բախման ժամանակ։

2008 թվականի մայիսին թեթև և հրաձգային զենքերին նվիրված միջազգային սիմպոզիումում ԱՄՆ Կոնգրեսի, Պենտագոնի և մի շարք պաշտպանական ընկերությունների ներկայացուցիչներ տարածել են հայտարարություն, որում նշվել է ինքնաձիգի գնումը դադարեցնելու անհրաժեշտության մասին։ Փաստարկներից մեկը եղել է անցկացված փորձարկումների արդյունքը. ըստ այդ ուսումնասիրությունների՝ Մ4-ի չաշխատելու դեպքերի քանակը գերազանցել է փորձարկումներին մասնակցած զենքերի մյուս տեսակների չաշխատելու դեպքերի ընդհանուր թվին, որոնց թվում եղել են՝ HK XM8, HK 416 և FN SCAR-L։ Բանակային հրամանատարության պատասխանը եղել է հայտարարությունն այն մասին, որ կարաբինը լավ է դրսևորել իրեն մարտական պայմաններում, և որ արտաքին ազդեցության հետևանքով դրա չաշխատելու դեպքերի քանակը պետք է դիտարկել որպես աննշան։

2006 թվականին Իրաքում և Աֆղանստանում ամերիկացի զինծառայողներից հարցմանը մասնակցածների 88 %-ը հայտարարել է, որ ընդհանուր առմամբ գոհ է Մ4 ինքնաձիգից։ 2010 թվականին «Նյու Յորք Թայմս» թերթի երկու լրագրողներ երեք ամիս անցկացրել են Աֆղանստանում՝ լուսաբանելով ռազմական գործողությունների ընթացքը։ Նրանք ներկա են եղել բազմաթիվ հրաձգությունների (որոնցից մի քանիսը շարունակվել են մի քանի ժամ) և հարցումներ անցկացրել շուրջ 100 զինվորների շրջանում՝ այդ թվում նաև հարցնելով նրանց օգտագործած Մ4 և Մ16 ինքնաձիգների հուսալիության մասին։ Նշված ժամանակի ընթացքում նրանք հանդիպել են Մ16 ինքնաձիգի խափանման մեկ դեպքի։ Լրագրողները հանգել են այն եզրակացության, որ այդ ինքնաձիգների հուսալիության հետ կապված ոչ մի խնդիր չկա։

Տարբերակներ 
 М4 – բազային տարբերակ,
 М4А1 –  1994 թվականին մշակված տարբերակ, որը տարբերվում է М16А2E3-ի նման անընդհատ կրակահերթերով կրակելու հնարավորությամբ,
 Մ4 ինքնալից տարբերակներ քաղաքացիական շուկայի համար։ Արտադրվում են այնպիսի ընկերությունների կողմից, ինչպիսիք են՝ Colt, Vulcan Armament, Bushmaster և այլն,
 SOPMOD M4 Accessory Kit () –  ժբաղադրիչների հավաքածու, որ մշակել է ԱՄՆ ռազմածովային նավատորմի ցամաքային գործողությունների կենտրոնը M4A1 ինքնաձիգի ֆունկցիոնալության ընդլայնման համար։

Շահագործող երկրներ 

  – Ալբանիայի զինված ուժեր
 
  – օգտագործում են Ավստրալիայի հատուկ նշանակության զորաբաժանումները։
  – օգտագործում են Արգենտինայի բանակը, նավատորմը և ազգային ժանդարմերիան։
  – օգտագործում է միայն ANA հատուկ նշանակության զորքերի գումարտակը։ Մ4 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2006 և 2008 թվականներին։
  – օգտագործում են պարաշյուտա-դեսանտային, ոստիկանության և ռազմական լողորդների հատուկ ստորաբաժանումները։
  – M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։
  – M4/M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2006 թվականին։
  – M4A1s ինքնաձիգներն օգտագործել է Բոլիվիայի բանակը
  – M4A1s ինքնաձիգներն օգտագործել է բանակն ու օդային պաշտանության զորամասերը
 
  – բուրունդացի ապստամբներ
  – օգտագործում է Diemaco C8.
  – M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։
 
  – M4 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։
  – M4 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2007 և 2008 թվականներին։
  – M4A1 և M4A3 ինքնաձիգներն օգտագործում են ոստիկանության հատուկ նշանակության ստորաբաժանումներն ու զինված ուժերը։
  – օգտագործում են EKAM հատուկ ստորաբաժանումները։
  – M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։
  – օգտագործում են Detachment 88, KOPASKA և Kopassus հատուկ ստորաբաժանումները։
  – օգտագործում է Իրաքի բանակը։ Իրաքի զինված ուժերի հիմնական հրաձգային զենքն է ահաբեկչության դեմ պայքարում։
  – օգտագործում են միայն հատուկ նշանակության զորաբաժանումները։
  – ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2001 թվականին։
  – M4 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2007 թվականին։
  – M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։ M4A1 SOPMOD օգտագործում են հատուկ ստորաբաժանումները։
  – M4 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2007 և 2008 թվականներին։
  – M4/M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։
  – M4 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։
  – թողարկվում է արտոնագրով SME Ordnance Sdn Bhd ընկերության կողմից։ Օգտագործում են զինված ուժերն ու ոստիկանությունը։
  – 1,070 M4s ինքնաձիգ գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2005 թվականին։
  – օգտագործում է Նոր Զելանդիայի Հատուկ օդային ծառայությունը (NZ SAS)։
  – M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։
  – M4/M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։
  – օգտագործում է GROM հատուկ ստորաբաժանումը.
  – օգտագործում է ծովային հետևակի DAE (Destacamento de Acções Especiais) ստորաբաժանումը.
  Չիլի – Չիլիի ծովային հետևակը Colt ընկերությունից պատվիրել է 2000 Մ4 ինքնաձիգների խմբաքանակ։
  – օգտագործում են ոստիկանության ստորաբաժանումները.
  – օգտագործում են հատուկ նշանակության զորքերի ստորաբաժանումները։
  – M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2006 թվականին։
  – M4/M4A1 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2008 թվականին։
  – գնել է 2 500 հատ Մ4 ինքնաձիգ 1993 թվականին։
  – Մեծ Բրիտանիայի հատուկ նշանակության զորքեր
 
  – M4 ինքնաձիգները գնվել են ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունից 2006 թվականին։
  – M4 ինքնաձիգներն ընդգրկվել են РК հատուկ ստորաբաժանումների սպառազինության մեջ։
  – «Укроборонпром»-ը և ամերիկյան Aeroscraft ընկերությունը համատեղ ստեղծել են М4 Wac հրացանը ՆԱՏՕ-ի չափանիշներին համապատասխան։ Առաջին խմբաքանակը փորձարկման է դրվել Ուկրաինայում։
 
 
 
 
 
 
 

  – սահմանափակ քանակությամբ օգտագործում է «Ալֆա» հատուկ ստորաբաժանումը։
  – M4/M4A1 ինքնաձիգներ գնվել են 2017 թվականին։  2 200  ինքնաձիգ գնվել է 2019 թվականին։

Զանգվածային մշակույթում 
Մ4 ավտոմատ կարաբինն ու նրա ձևափոխված տարբերակները հաճախ են հանդիպում զանգվածային մշակույթի ու արվեստի ստեղծագործություններում, այդ թվում՝ գրական-գեղարվեստական ստեղծագործություններում, ֆիլմերում և համակարգչային խաղերում։

Համակարգչային խաղերում 

 Half-Life խաղերի շարք – Colt Model 727 (ստեղծվել է ավելի վաղ, քան M16A2-ի ձևափոխված տարբերակ Մ4-ը, բայց նրան նման է արտաքին տեսքով) Մ203 նռնականետի հետ առկա է High Definition Pack հավելյալ մոդուլում Half-Life-ի, Half-Life: Opposing Force-ի և Half-Life: Blue Shift-ի համար (փոխարինում է HK MP5 ատրճանակ-գնդացիրը)։ Որպես լիարժեք զենք՝ ինքնաձիգը հայտնվել է Half-Life: Decay խաղում, որտեղ օգտագործվել են զենքերի մոդելներ HD Pack-ից։
 Counter-Strike խաղերի շարք,
 Call of Duty 4: Modern Warfare և Call of Duty: Modern Warfare 2 – առկա են Մ16 և Մ4 ինքնաձիգները, ինչպես նաև նրանց ձևափոխված տարբերակները,
 Battlefield խաղերի շարք – առկա են М16А2 և М4А1,
 Բրիգադա Е5: Նոր ալյանց և նրա շարունակությունը՝ 7.62 – առկա են М16 և М4 ինքնաձիգները, ինչպես նաև նրանց ձևափոխված տարբերակները,
 World of Guns: Gun Disassembly սիմուլյատոր-խաղում կարելի է ծանոթանալ M4 Carbine 3D-մոդելլի հետ,
 ArmA 3 և DayZ Standalone խաղերում կա Մ4 հնարավոր բոլոր մոդուլներով,
 Grand Theft Auto խաղերի շարք (բացի GTA III և GTA Vice City Stories)
 Insurgency – առկա են M16A4 և M4A1,
 Escape from Tarkov – առկա է M4A1 հրացանը,
 Tom Clancy's Rainbow Six: Siege – առկա է Մ4 ձևափոխված հրացանը, որն օգտագործում է Maverick օպերատիվ աշխատողը,
 Medal of Honor խաղերի շարք – առկա են ձևափոխված տարբերակներ,
 Squad – ԱՄՆ բանակի սպառազինության հիմնական ձևը,
 PlayerUnknown's Battlegrounds – առկա է M16A4,
 Warface – առկա է M4A1։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Карабин М4 и М4А1 Современное Стрелковое оружие
 Схема работы автомата и его устройство

ԱՄՆ-ի ինքնաձիգներ