Արտաքին քնային զարկերակ

Արտաքին քնային զարկերակը (լատ․ ՝ arteria carotis externa) գլխի և պարանոցի գլխավոր զարկերակն է։ Այն անջատվում է ընդհանուր քնային զարկերակից ներքին քնային զարկերակի հետ միասին։ Այն սնում է դեմքն ու պարանոցը։

Կառուցվածքը 
Արտաքին քնային զարկերակն սկսվում է վահանաճառի վերին եզրի մակարդակին, ծռվում է դեպի առաջ և վեր, շրջվում է հետ, գրկում ստորին ծնոտի վզիկը, որի մակարդակին՝ հարկանանջային թքագեղձի հաստության մեջ, բաժանվում է իր վերջնային ճյուղերի՝ վերին ծնոտային և քունքային մակերեսային զարկերակների։ 
Սկզբում զարկերակն ունի մակերեսային դիրք․ գտնվում է քնային եռանկյան շրջանում՝ ներքին քնային զարկերակից միջայնորեն։

Զարգացումը 
Երեխաների օրգանիզմում արտաքին քնային զարկերակը փոքր է ներքինից, սակայն հասուն մարդկանց մոտ երկու զարկերակներն ունեն հավասար չափեր։

Հարակից օրգանները 
Պարանոցի երկայնքով բարձրանալիս՝ արտաքին քնային զարկերակը պառկում է ներքին քնային զարկերակից կողմնայնորեն։ 

Արտաքին քնային զարկերակը ծածկված է մաշկով, մակերեսային փակեղով, պարանոցի մակերեսային երակով, խորանիստ փակեղով և կրծոսկրաանրակապտկաձև մկանի առաջային եզրով։ Ավելի վեր այն գտնվում է հարականջային թքագեղձի հաստության մեջ, որտեղ ունի ավելի խորանիստ դասավորություն, քան դիմային նյարդը։ 

Զարկերակից միջայնորեն գտնվում են կորճոսկրը, ըմպանի պատը, վերին կոկորդային նյարդը և հարականջային թքագեղձի մի մասը։ 

Զարկերակի սկզբում՝ նրանից հետ, գտնվում է վերին կոկորդային նյարդը, ավելի վեր այն ներքին քնային զարկերակից բաժանվում է մախաթալեզվային, մախաթաըմպանային մկաններով, լեզվաըմպանային նյարդով, թափառող նյարդի ըմպանային ճյուղով, հարականջային թքագեղձի մի մասով։

Ճյուղերը 
Բարձրանալով վեր՝ արտաքին քնային զարկերակը տալիս է հետևյալ ճյուղերը․

 քնային եռանկյան մեջ․ 
 վահանային վերին զարկերակ - անջատվում է առաջային եզրից,
 ըմպանային վերել զարկերակ - անջատվում է միջային կամ խորանիստ եզրից,
 լեզվային զարկերակ - անջատվում է առաջային եզրից,
 դիմային զարկերակ - անջատվում է առաջային եզրից,
 ծոծրակային զարկերակ - անջատվում է հետին եզրից,
 հետին ականջային զարկերակ - անջատվում է հետին եզրից։

Արտաքին քնային զարկերակի վերջնային ճյուղերն են․
վերին ծնոտային զարկերակ,
քունքային մակերեսային զարկերակ։

Բերանակցումները 
Վահանային վերին զարկերակը բերանակցվում է վահանային ստորին զարկերակի հետ, որը սկիզբ է առնում ենթաանրակային զարկերակի վահանավզային ցողունից։ 

Դիմային զարկերակի վերջնային ճյուղը բերանակցվում է ներքին քնային զարկերակի ճյուղ ակնային զարկերակի հետ։ 

Հետին ականջային զարկերակը բերանակցվում է ծոծրակային զարկերակի հետ։ 

Քունքային մակերեսային զարկերակի ճյուղը բերանակցվում է ակնային զարկերակի ճյուղեր արցունքային և կոպային զարկերակների հետ։

Լրացուցիչ պատկերներ

Ծանոթագրություններ 

Զարկերակներ
Սիրտ-անոթային համակարգ