Դեսի Առնաս

Դեսիդերիո «Դեսի» Ալբերտո Առնաս ի դե Աչա Երրորդ (, ), կուբայական ծագմամբ ամերիկացի դերասան, երաժիշտ և հեռուստատեսային պրոդյուսեր։ Նա մինչ որպես «Desi Arnaz» լատինական երաժշտական խմբի անդամ համաշխարհային համբավ ձեռք բերելը, արդեն հայտնի է եղել Ռիկի Ռիկարդոյի դերով «I Love Lucy» ամերիկյան սիթքոմում, որտեղ կանացի գլխավոր դերը կատարել է Լյուսիլ Բոլը, որի հետ նա այդ ժամանակ ամուսնացած էր։

Մանկություն 
Դեսի Առնասը ծնվել է 1917 թվականի մարտի 2-ին Սանտյագո դե Կուբայում։ Նրա հայրը՝ Դեսիդերիո Ալբերտո Առնաս Երկրորդը (մարտի 8, 1894 - մայիսի 31, 1973) պատմության մեջ ամենաերիտասարդ քաղաքապետերից մեկն է եղել և ծառայել է նաև Կուբայի Ներկայացուցիչների պալատում։ Մայրը՝ Դոլորես դե Աչան (ապրիլի 2, 1896 - 24 հոկտեմբերի, 1988), Բակարդիի գործադիր տնօրեն Ալբերտո դե Աչայի դուստրն էր։ Առնասն ինքն իր կենսագրության մեջ գրել է, որ իր ընտանիքը Սանտյագոյի ծոցում գտնվող մասնավոր կղզու շքեղ առանձնատուն, երեք ռանչո և մի հսկայական տուն ունի։ Ֆուլխենսիո Բատիստայի գլխավորությամբ 1933 թվականի Կուբայի հեղափոխությունից հետո, որի արդյունքում պաշտոնանկ էր եղել նախագահ Խերարդո Մաչադոն, ինչպես Մաչադոյի մյուս բոլոր աջակիցները, Ալբերտո Առնազը ձերբակալվել է։ Առնաս ընտանիքի ամբողջ ունեցվածքը բռնագրավվել է։ Սանտյագո դե Կուբայի նախկին քաղաքապետը վեց ամիս անցկացրել է բանտում, մինչ նրա կնոջ եղբայր Ալբերտո դե Աչան միջամտել է գործին։ Նա համոզել է կուբացիներին, որ իր հարազատի դիրքը միշտ չեզոք է եղել։ Դրանից հետո ընտանիքը փախել է Մայամի, որտեղ Դեսին սկսել է հաճախել Սուրբ Պատրիկի միջնակարգ կաթոլիկ  դպրոց։ 1934 թվականի ամռանը նա սկսել է հաճախել պարապմունքների Սենթ Լիոյի համալսարանում՝ նպատակ ունենալով բարելավել իր անգլերենը։

Կարիերա 
Երբ Դեսի Առնան տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ, մտել է շոու բիզնես, որպեսզի ինչ-որ կերպ գումար վաստակի։ 1939 թվականին նա նկարահանվել է Բրոդվեյի «Չափից շատ աղջիկներ» մյուզիքլում։ Հաջորդ տարի նա մեկնել է Հոլիվուդ, որտեղ նկարահանվել է «RKO» մյուզիքլի կինո տարբերակում, որտեղ խաղացել է նաև նրա կինը` Լյուսիլ Բոլը։ Առնան նաև կիթառ է նվագել Խավիեր Կուգատի խմբում։

40-ականներին Առնան նկարահանվել է մի քանի ֆիլմերում, մասնավորապես՝ «Բատաան»-ում (1943)։ Բայց ճգնաժամի պատճառով նրա կարիերան դադարեցվել է, որից հետո Առնասը պատրաստվել է մեկնել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ։ Բանակային ճամբարում վերապատրաստում անցնելիս Առնան լուրջ վնասել է ծունկը, ուստի ծառայությունը շարունակել է Սան Ֆերնանդո հովտի ռազմական հիվանդանոցում՝ որպես բուժեղբայր։ Նա երբևէ չի ամաչել իր համբավից (ի վերջո, այդ ժամանակ նա արդեն հայտնի դերասան էր), քանի որ ամեն ինչ արել է վիրավոր զինվորների կյանքը հեշտացնելու համար։ Երբ մի անգամ զինվորները մի բաժակ սառը կաթ էին խնդրել, Առնասը զվարճացրել էր նրանց՝ խաղալով ֆիլմերից փոքրիկ տեսարաններ և միաժամանակ կատարելով նրանց խնդրանքը։ Բանակից հեռացվելուց հետո նա կազմակերպել է նոր նվագախումբ, որը, փաստորեն, շատ պահանջված է եղել այդ դժվար ժամանակաշրջանում։ Նա Ջոն Մաչիայի հետ ելույթ է ունեցել Բիրմինգհեմի հիվանդանոցում գտնվող զինվորների համար, իսկ ավելի ուշ նվագախմբում դաշնամուր նվագելու համար հրավիրել է նաև իր մանկության ընկերոջը՝ երաժիշտ Մարկո Ռիսոյին։ Երբ Առնասը հեռուստատեսությամբ հայտնի է դարձել, այս նվագախմբին պահել է իր աշխատավարձով։ Նվագախումբը Ռիզոյի ղեկավարությամբ ձայնագրել է «I Love Lucy»-ի սաունդթրեքը։

I Love Lucy 
1951 թվականի հոկտեմբերի 15-ին կայացել է «Ես սիրում եմ Լյուսիին» սերիալի պրեմիերան, որտեղ Առնասը խաղացել է իր՝ նվագախմբի կուբացի ղեկավար Էնրիկե «Ռիկի» Ռիկարդոյի դերը։ Սերիալի նրա խաղընկերը նրա կին Լյուսիլ Բոլն էր, որը խաղում էր Ռիկարդոյի կնոջ՝ Լյուսիի դերը։ Հեռուստատեսային պրոդյուսերները համոզել են Բոլին էկրանավորել այդ ժամանակաշրջանում սիրված «Իմ սիրելի ամուսինը» ռադիոհաղորդումը։ Իսկ Բոլն իր հերթին պնդել է, որ սերիալում իր ամուսնու դերը խաղա Առնասը, որպեսզի նրանք կարողանան ավելի շատ ժամանակ անցկացնել իրար հետ։

Ըստ նախնական ծրագրի՝ Առնասն ու Բոլը պետք է մարմնավորեին ամուսնացած զույգի՝ Լյուսիի և Լարի Լոպեսի կերպարները, որոնք հանրային կյանքից և շոու բիզնեսում ունեցած հաջողություններից հոգնել էին և հուսահատորեն փորձում էին փրկել իրենց ամուսնությունը։ Շուկայական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ այս ծրագիրը հաջող չէր լինի, ուստի Ջես Օպենհայմերը փոխել է սյուժեն՝ ստեղծելով նվագախմբի երիտասարդ ղեկավար Ռիկի Ռիկարդոյին և Լյուսիին, որը սովորական տնային տնտեսուհի էր, որը առանց տաղանդ ունենալու երազում է բեմ բարձրանալ։ Հերոսի «Լարի Լոպես» անունը փոխվել է «Ռիկի Ռիկարդոյով», իրականում Վենսան Լոպես անունով ջազ նվագախմբի ղեկավար լինելու պատճառով։ Ռիկին հաճախ է այցելել «Տրոպիկանա ակումբ». երբ նա դարձել է վերջինիս ղեկավարը՝ այն վերանվանել է «Ակումբ Բաբալու»։

Սկզբնապես, Բոլիի և Առնասի` որպես ամուսնական զույգ խաղալու գաղափարը հակասությունների է բախվել։ Նրանց ասել էին, որ Դեսիի կուբայական առոգանությունն ու լատինական ոճն անընդունելի են ամերիկյան հանդիսատեսի համար։ 1950 թվականի ամռանը զույգը հաղթահարել է բոլոր առարկությունները` կազմակերպելով մի շարք հյուրախաղեր։ Իսպանացի ծաղրածու Պեպիտո Պերեսի օգնությամբ նրանք մշակել են մի ներկայացում, որով ելույթ են ունեցել բեմում և ռադիոյում։ Այս ներկայացման նյութի մեծ մասն օգտագործվել է «Ես սիրում եմ Լյուսիին» սերիալում։ Պիլոտի հատվածները վերստեղծվել են սերիալի առաջին եթերաշրջանի 6-րդ սերիայում։

«Desilu Productions» 
Բոլի հետ միասին Առնասը հիմնել է «Desilu Productions»-ը։ Այդ ժամանակ հեռուստատեսային հաղորդումների մեծ մասը ուղիղ հեռարձակվում էր, քանի որ ամենամեծ շուկաները գտնվում էին Նյու Յորքում, իսկ մնացած երկրները միայն տեսագրում էին ժապավենների վրա։ Կինեմատոգրաֆիստ Կառլ Ֆրոյնդին և Առնասին են վերագրվում բազմապարփակ տեսախցիկների մշակումը, որոնք նրանք օգտագործել են հանդիսատեսի առջև, և որոնք հետագայում օգտագործվել են նաև սիթքոմերի նկարահանումներում։ Կինոժապավենի օգտագործումը թույլ է տվել, որ շատ երկրներ հաղորդումը հեռարձակեն բարձր որակով։ Առնասը մի անգամ ասել է, որ ամենաբարդն այն էր, որ հանդիսատեսին թույլ տային ձայնը լսել։ Ուստի նա և Ֆրյունդը ստեղծել են հատուկ համալիր, որը թույլ է տվել հանդիսատեսին նստել նկարահանման հրապարակում՝ պահպանելով անվտանգության կանոնները։

Ղեկավարությունը համարել է, որ այս ամենն օգտագործելը թանկ և ավելորդ գերակշռություն է, սակայն Առնասը համոզել է նրանց, որ «Desilu»-ն հոգալու է նկարահանման հետ կապված բոլոր անհարկի ծախսերը, այն պայմանով, որ ֆիրմային պատկանեն ֆիլմի բոլոր իրավունքները։ Առնասի աննախադեպ գործարքը համարվում է հեռուստատեսության պատմության մեջ ամենահաջողված գործարքը։ Այս կանխատեսման արդյունքում «Desilu»-ն սերիալի կրկնություններից ստացել է հսկայական եկամուտ։

Սերիալի հանրաճանաչության պատճառով Առնասը «CBS» հեռուստառադիոընկերությանը թույլ է տվել ցուցադրել Լյուսիլ Բոլին իր երկրորդ հղիության ժամանակ։ Սակայն հեռուստաալիքի ղեկավարությունն հայտարարել է. «Մենք հեռուստատեսությամբ չենք կարող հղի կնոջ ցույց տալ»։ Առնասը խորհրդակցել է քահանայի, ռաբբիի և նույնիսկ նախարարի հետ, և նրանք բոլորն ասել են, որ ոչ մի վատ բան չկա հղի կնոջը ցույց տալու և «հղիություն» բառը օգտագործելու մեջ։ Արդյունքում, ղեկավարությունը հանձնվել է և թույլ է տվել, որ Լյուսիի հղիությունը ներառվի սյուժեի մեջ։ Բայց նա մնացել է անդրդվելի՝ հղիություն բառը եթերում օգտագործելու հարցում, ուստի Առնասն այդ բառը փոխարինել է «սպասել» բառով, որն արտասանվում էր «Spectin» (անգլերեն՝ «սպասում») իր կուբայական առոգանությամբ։ Հատկանշական է, որ երկու դրվագների անվանումներում էլ եղել է «հղիություն» բառը. «Լյուսին հղի է» (, «Enceinte»` ֆրանսերեն «հղիություն» բառից) և «Հղի կանայք անկանխատեսելի են», չնայած այս դրվագը սերիալում երբեք չի ցուցադրվել։

Բացի «Ես սիրում եմ Լյուսիին» սերիալից, Առնասը եղել է «Շոու Էնն Սոտերն» սիթքոմի, «Ուայթինգ աղջիկներ» ֆիլմի (գլխավոր դերերում՝ Մարգարեթ Ուայթինգ և Բարբարա Ուայթինգ), «Անձեռնամխելիները»-ի, «Շերիֆ Կոչիզ»-ի գործադիր պրոդյուսերը. թողարկել է նաև «Սիրելիս, ընդմիշտ» ֆիլմը, որում նա խաղացել է Բոլի հետ։

Առնասի և Բոլի ամուսնալուծությունից հետո «Desilu Productions»-ը որոշ ժամանակ շարունակել է գործել` արտադրելով իր սեփական շոուները, ինչպես նաև օգնելով այլ ստուդիաների։ «Desilu»-ի վերջին աշխատանքներից են «Էնդի Գրիֆիթի շոուն», «Դիկ վան Դայքի շոուն», «Լյուսիի շոուն» և «Աստղային ճանապարհ»-ը։ Այն բանից հետո, երբ Բոլը վաճառել է իր բաժնետոմսերը «Desilu Paramount» հեռուստատեսությանը, Առնասը հեռացել է՝ հիմնադրելու իր արտադրական ստուդիան։ «Desilu»-ի իր բաժնեմասից և նորաստեղծ «Desi Arnaz Productions-» ի հետ Առնասը եղել է «Սկեսուրը» սիթքոմի պրոդյուսերը՝ Միացյալ նկարիչների հեռուստատեսության և NBC-ի համար (համագործակցությունը տևել է երկու մրցաշրջան` 1967-1968 թվականներ)։ Առնասի ընկերությանը հաջողվել է գրավել ներկայիս «Desilu, Too» ընկերության հետաքրքրությունը։ «Desilu, Too»-ին «Lucille Ball Productions»-ին զուգահեռ նրանք աշխատել են «MPI Home Video»-ի հետ, որը վերահրատարակել է ոչ թե «CBS»-ին, այլ Բոլ/Առնասին պատկանղ նյութերը («Paramount Television»-ի իրավահաջորդ ընկերությունն է, որը մի ժամանակ հասցրել է գերազանցել «Desilu»-ին)։ Այս նյութերի մեջ է մտնում նաև «Ահա և Լյուսին» և վերոհիշյալ «Սկեսուրը» սիթքոմները, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ գործեր, որոնք Բոլն ու Առնասը ստեղծել են իրարից անկախ։

Հավատալիքներ 
Առնասը և Բոլը որոշել էին, որ իրենց ներկայացումները կմնան իրենց «սովորական լավ համին», ինչպես ասում էր Առնասը։ Նրանք խուսափում էին էթնիկական (ազգային, ռասայական կամ մշակութային խմբի հետ կապված) կատակներից, ինչպես նաև հումորից, որը հիմնված էր մարդու արատների և հոգեկան խանգարումների վրա։ Միակ բացառությունն այն էր, որ ծաղրում էին Ռիկի Ռիկարդոյի առոգանությունը, բայց դա թույլատրվում էր միայն նրա կնոջ՝ Լյուսիի հետ տեսարաններում։

Առնասը հայրենասեր է եղել։ Իր հուշերում, խոսելով Միացյալ Նահանգների մասին, նա գրել է, որ ինքը չգիտի աշխարհում որևէ այլ երկիր, որտեղ լեզու չիմացող տասնվեցամյա տղան կարող է նման հաջողությունների հասնել։ «I Love Lucy»-ի իննամյա տևողությունը ներկայացնում է 1950-ականների տիպիկ ամերիկյան երազանքը։ Սկզբում ընտանիքն ապրում էր փոքրիկ, բայց հարմարավետ բնակարանում։ Ավելի ուշ Ռիկարդոն օգտվելով առիթից՝ ժամանակավորապես տեղափոխվեց Հոլիվուդի նորաձև շքեղ հյուրանոց։ Նյու Յորք վերադառնալուց անմիջապես հետո նրանք հնարավորություն ունեցան մեկնել Եվրոպա։ Վերջապես, զույգը տեղափոխվեց հարուստ Ուեստպորտ, Կոնեկտիկուտ նահանգ։

Անձնական կյանք 

Դեսի Առնայի և Լյուսիլ Բոլի ամուսնությունը շատ բուռն է եղել։ Բոլը, վստահ լինելով մի քանի անգամ հարբած տուն եկած ամուսնու դավաճանության մեջ, 1944 թվականի սեպտեմբերին ամուսնալուծության է դիմել։ Այնուամենայնիվ, նա վերադարձել է Առնասի մոտ նույնիսկ ամուսնալուծությունից հետո։ 1951 թվականին նրանք ունեցել են մի դուստր, որին անվանակոչել են Լյուսի Առնաս, իսկ երկու տարի անց՝ 1953 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Դեսի Առնաս կրտսերը։

Առնասի ամուսնությունը Բոլի հետ աստիճանաբար վատթարացել է ալկոհոլի և դավաճանության հետ կապված աճող խնդիրների հետ։ Ինչպես ինքը` Առնասն է գրել իր կենսագրության մեջ, ընկերության ղեկավարության հետ կապված ճնշումները, ինչպես նաև օրեցօր նրա առողջության վատթարացումը (Առնասը տառապել է դիվերտիկուլիտով) հանգեցրել են այն փաստին, որ նա ստիպված էր սթրեսից ազատվելու միջոց փնտրել։ 1960 թվականին Բոլը բաժանվել է նրանից։ Երբ Բոլը վերադարձել է հեռուստատեսություն, նա և Առնասը համաձայնության են եկել, համաձայն որի Բոլը գնելու էր «Desilu»-ն։

1963 թվականի մարտի 2-ին Առնասն ամուսնացել է երկրորդ անգամ՝ Էդիթ Մակ Հիրշի հետ. ամուսնությունից հետո նրա հաջողությունները զգալիորեն «խամրել են»։ Նրանց ամուսնությունը տևել է մինչև Առնասի մահը՝ 1985 թվականը։

Չնայած ամուսնալուծությանը և երկրորդ ամուսնությանը՝ Առնասն ու Բոլը պահպանել են ընկերական հարաբերությունները և շատ մտերմացել են վերջին տասնամյակում։ ««Ես սիրում եմ Լյուսին»-ը երբեք պարզապես ֆիլմի անուն չի եղել»,- գրել է Առնասն իր կյանքի վերջին տարիներին։ Ընտանեկան արխիվից մի տեսանյութ, որը հետագայում ցուցադրվել է հեռուստատեսությամբ, ցույց է տվել, թե ինչպես են Առնասն ու Բոլը խաղում իրենց թոռ Սիմոնի հետ Դեսիի մահից անմիջապես առաջ։

Վերջին տարիներ 

1970-ական թվականներին Առնասը վարել է մեկշաբաթյա շոու` հաղորդավար և պրոդյուսեր Մայք Դուգլասի հետ, որտեղ որպես հյուր հանդես է եկել նաև աստղ Վիվիան Վենսը։ Առնասը ղեկավարել է նաև «Kraft» երաժշտական շոուն, որը հեռարձակվել է «NBC»-ով. այստեղ մասնակցություն են ունեցել նաև նրա երեխաները և Վիվիան Վանսը։ Իր ինքնակենսագրական նյութն առավել ծավալուն դարձնելու համար 1976 թվականի փետրվարի 21-ին Առնասը իր որդու՝ Դեսի կրտսերի հետ հայտնվել է արպես «Saturday Night Live» հաղորդման հյուր։ Այս շոուն ներառում էր «Ես սիրում եմ Լյուսիին» և «Անձեռնամխելիները»–ի պարոդիան։ «Ես սիրում եմ Լյուսիին» պարոդիայում կային սերիաներ, որոնք երբեք չէին ցուցադրվի եթերում, օրինակ` «Ես սիրում եմ Լուիին», որտեղ Դեսին ապրում է Լուի Արմսթրոնգի հետ։ Նա արտասանել է նաև Լյուիս Քերոլի «Jabberwocky» բանաստեղծությունը՝ կուբայական առոգանությամբ։ Առնաս կրտսերը թմբուկ է նվագել «SNL»-ի հետ, կատարել է երգեր, որոնք ժամանակին նվագել են նրա «Babalu» և «Cuban Pete» նվագախմբերը՝ վերամշակված «I Love Lucy»-ի ոճով։

Առնասն ու նրա կինը մշտապես տեղափոխվել են Կալիֆոռնիա նահանգի Դել Մար քաղաք, որտեղ նա ապրել է իր կյանքի մնացած մասը` թոշակի անցնելուց հետո։ Նա զբաղվել է ձիաբուծությամբ, ֆիրմա է ունեցել Կորոնա քաղաքում, ինչպես նաև բուծել է զտարյուն ձիեր։ Նա մասնակցել է բարեգործական և շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններին և պրոդյուսերական դասեր է դասավանդել Սան Դիեգոյի պետական համալսարանում։ Առնասը նկարահանվել է «Ես սիրում եմ Լյուսիին» ստեղծագործության համահեղինակներ Մեդելին Դեյվիսի և Բոբ Քերոլ կրտսերի «Ալիս» ֆիլմում, որի գլխավոր դերակատարը եղել է Լինդա Լավինը։

Մահ 
Երկար ժամանակ Առնասը հիվանդ է եղել, ինչպես նաև երկար տարիներ ծխել է, ինչի արդյունքում նրա մոտ թոքերի քաղցկեղ է առաջացել։ Այս ախտորոշումը նրան տվել են 1986 թվականին։ Մի քանի ամիս անց՝ 1986 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, նա մահացել է 69 տարեկան հասակում։ Լյուսիլը զանգահարել էր նրան մահից երկու օր առաջ, այդ օրը նրանց ամուսնության 46-րդ տարեդարձն էր։ Նրանք փոխանակել էին ընդամենը մի քանի արտահայտություններ՝ հիմնականում «Ես քեզ սիրում եմ»։ Խոսակցության վերջում Լյուսիլն ասել է նրան. «Ամեն ինչ կարգին է, սիրելիս։ Ես կզանգեմ քեզ ավելի ուշ»։

Առնասին դիակիզել են, իսկ աճյունը` ցրել։ Նա մահացել է Լյուսիլ Բոլի` Քենեդիի կենտրոնի պատվո մրցանակը ստանալուց հինգ օր առաջ։ Նրա հարազատներից մնացել էին երկու երեխաները և մայրը՝ Դոլորեսը, որը մահացել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 24-ին 92 տարեկան հասակում։

Հիշատակ 
 1960 թվականի փետրվարի 8-ին Հոլիվուդի փառքի ծառուղում դրվել են երկու աստղեր` ի պատիվ Դեսի Առնասի։ Մեկը կինոարդյունաբերության մեջ ներդրման համար` 6301, մյուսը` հեռուստատեսությունում՝` 6205: Երկուսն էլ գտնվում են Հոլիվուդյան բուլվարում։
 Նյու Յորքի Ջեյմսթաունում կա թանգարան՝ նվիրված Լյուսիլ Բոլի և Դեսի Առնասի կյանքին և կարիերային։
 Նյու Յորքի Սելորոն գյուղում է գտնվում Լյուսիլի և Դեսի հուշահամալիրի զբոսայգին։

Ֆիլմագրություն

Դերասան

Պրոդյուսեր

Ռեժիսոր

Սցենարիստ

Սաունդթրեք

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Wikipedia, the free encyclopedia
 Դեսի Առնասի ֆիլմագրություն
 Հոլիվուդյան փառքի ծառուղու պաշտոնական կայք

Ամերիկացի կատակերգուներ
Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Կուբացի դերասաններ
Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Ամերիկացի երաժիշտներ
Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Ամերիկացի կինոդերասաններ
Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ
20-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ
Ամերիկացի կիթառահարներ
Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ