Մագնում օպուս (ալքիմիա)

Մեծ գործ, ամենամեծ ստեղծագործություն կամ մագնում օպուս (լատ.՝ Magnum opus - «մեծ» և «գործ, աշխատանք» բառերից), ալքիմիական տերմին, որը ցույց է տալիս փիլիսոփայական քարը ստեղծելու համար նախամատերիայի (Prima materia) հետ աշխատելու գործընթացը։ Այն օգտագործվել է հերմետիկ ավանդույթում անձնական և հոգևոր փոխակերպումները (հին հուն։՝ χρυσοποιία) նկարագրելու համար՝ կապվելով լաբորատոր պրոցեսների և գույների քիմիական փոփոխությունների հետ։ Օգտագործվում է որպես անհատականացման գործընթացի մոդել և որպես միջոց արվեստի և գրականության մեջ։ Magnum opus-ը առաջ է բերվել Նյու էյջ և նեոհերմետիկ շարժումներում, որոնք երբեմն նոր սիմվոլիզմ և նշանակություն են տալիս գործընթացներին։ 

Magnum opus-ը, որը մտել է անգլերեն 18-րդ դարում, պահպանում է բնօրինակ լատիներեն ուղղագրությունը և «մեծ աշխատանք» բառացի իմաստը։ Թեև տերմինն ամենից հաճախ վերաբերում է գրական, երաժշտական կամ գեղարվեստական ստեղծագործություններին, այն օգտագործվել է բազմաթիվ տեսակի մեծ գործեր նկարագրելու համար, ներառյալ խաղերը, շինարարական նախագծերը և նույնիսկ վիրաբուժական տեխնիկան։

Չորս փուլեր 
Պրոցեսի փիլիսոփայությունն ի սկզբանե ունի չորս փուլ.

 nigredo (նիգրեդո), սևացում կամ մելանոզիս
 albedo (ալբեդո), սպիտակեցում կամ լեյկոզիս
 citrinitas (ցիտրինիտաս), դեղնացում կամ քսանթոզիս
 rubedo (ռուբեդո), կարմրացում, մանուշակագույնացում կամ իոզիս

Այս չորս փուլերի ծագումը սկիզբ է առնում առնվազն առաջին դարում։ Զոսիմոս Պանոպոլիսը գրել է, որ դա հայտնի է եղել Մարիամ հրեային։ Սևի, սպիտակի, դեղինի և կարմիրի զարգացումը կարելի է գտնել նաև «Բնական և գաղտնի հարցեր» (հուն.՝Physika kai Mystika) կամ «Կեղծ Դեմոկրիտես» (Pseudo-Democritus) տրակտատում, որը հաճախ համարվում է ալքիմիայի մասին հնագույն գրքերից մեկը։ 15-րդ դարից հետո շատ գրողներ հակված են եղել ցիտրինիտաս փուլը միավորել ռուբեդո փուլի հետ և դիտարկել միայն երեք փուլ։ Երբեմն հիշատակվում են այլ գունային փուլեր, հատկապես՝ cauda pavonis (կաուդա պավոնիս - սիրամարգի պոչ), որում հայտնվում են բազմամզան գույներ։

Magnum opus-ն ունեցել է մի շարք ալքիմիական նշաններ։ Թռչունները, ինչպիսիք են ագռավը, կարապը և փյունիկը, կարող են օգտագործվել գույների միջոցով պրոգրեսիան ներկայացնելու համար։ Նմանատիպ գունային փոփոխություններ կարելի է տեսնել լաբորատորիայում, որտեղ, օրինակ, փտած, այրված կամ խմորվող նյութի սևությունը կապված է նիգրեդո փուլի հետ։

Չորս փուլերի ընդարձակում 
Ալքիմիկոս հեղինակները երբեմն մանրամասնում էին երեք կամ չորս գույների մոդելը՝ թվարկելով մի շարք քիմիական քայլեր, որոնք պետք է կատարվեն։ Թեև դրանք հաճախ դասավորված էին յոթ կամ տասներկու փուլերից բաղկացած խմբերով, այդ գործընթացների անվանումների, դրանց քանակի, կարգի կամ նկարագրության մեջ քիչ հետևողականություն կա։

Այս փուլերը հիմնավորելու համար ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն օգտագործվել են տարբեր ալքիմիական փաստաթղթեր։ «Զմրուխտե քառասալիկ» (Tabula Smaragdina) տեքստը հերմետիզմի ամենահին փաստաթուղթն է, որն ասում է, որ «բաղադրատոմս» է պարունակում։ Մյուսները ներառում են «Համր գիրք» (Mutus Liber), «Բասիլիուս Վալենտինուս» (Basilius Valentinus) ալքիմիական գրավածքների տասներկու բանալիները, տիրոլյան տպագրիչ Ստեֆան Միխելսփեյչերի զինանշանները և ալքիմիկոս Ջորջ Ռիփլիի տասներկու դարպասները։ Ռիփլիի քայլերը տրված են հետևյալ կերպ.

Տասնվեցերորդ դարի մեկ այլ օրինակում Սամուել Նորտոնը տալիս է հետևյալ տասնչորս փուլերը.

Որոշ ալքիմիկոսներ նաև շրջանառության մեջ են դրել գործնական դեղամիջոցներ և նյութեր ստեղծելու քայլեր, որոնք քիչ առնչություն ունեն մագնում օպուսի հետ։ Երկուսն էլ նկարագրելու համար օգտագործվող գաղտնի և հաճախ խորհրդանշական լեզուն ավելացնում էր շփոթությունը, բայց պարզ է, որ փիլիսոփայական քարի ստեղծման ստանդարտ՝ քայլ առ քայլ սահմանված մեկ բաղադրատոմս գոյություն չունի։

Գրականության և զվարճանքի ոլորտում 
Երբեմն արվեստագետի մագնում օպուսը մոդելավորվում է ալքիմիական մագնում օպուսի շուրջ։ Այնպիսի պատմություններում, որտեղ ընդամենը ալքիմիայի մասին հիշատակում է արվում, ինչպիսիններից է Ջեյմս Ջոյսի «Ֆիննեգանի հոգեհացը» (Finnegans Wake) ներքին մենախոսությամբ կառուցված վեպը հետևում են փոխակերպման գործընթացին՝ հյուսելով իրենց ամբողջ պատմությունը ալքիմիական սիմվոլիզմով։ «Cauda Pavonis» գիտական ամսագիրը, որը 1980 թվականից սկսած հրատարակվել է տարբեր համալսարանների կողմից, ուսումնասիրել է արվեստի և գրականության այս կապերը։ Վերջերս Ջոն Գրեյնջերն օգտագործել է գրական ալքիմիա արտահայտությունը հանրաճանաչ գեղարվեստական գրականության այս միտումները նկարագրելու համար, ինչպիսին է Հարրի Փոթերի շարքը։

Magnum Opus-ը աչքի է ընկնում Լոջ 49 հեռուստասերիալում և Լյուիսի համանուն դրվագում (թիվ 32)։

Opus Magnum տեսախաղը պտտվում է ալքիմիական տարրերի մանիպուլյացիայի շուրջ՝ հանելուկներ լուծելու համար։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
  Cambridge University կայքում
 magnum opus Merriam-Webster կայքում

Ալքիմիա
Հերմետիզմ
Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ