Տելե լիճ

Տելե () - լիճը Կոնգոյի Հանրապետության հյուսիս-արևելքում։ 

Գտնվելով Կոնգոյի Հանրապետության հյուսիս-արևելքում գտնվող 1°20' հյուսիսային լայնության 17°9 ' արևելյան երկայնության վրա, Տելե լիճը առաջացել է պլիոցենի ալյուվիալ հանքավայրերում` անհայտ երկրաբանական գործընթացի արդյունքում։ Լիճն ունի արտահոսք դեպի Լիկուալու գետ, Կոնգոյի վտակ Սանգհայի վտակ և շրջապատված է ճահիճներով։ Տելե լճի ջուրը ունի բարձր օրգանական նյութերի պարունակություն և թթվային է (pH < 4): Լճի շրջակայքի ճահճային անտառները դեռ սպառիչ ուսումնասիրված չեն։

Տելե լճի մակերեսը կազմում է մոտ 23 կմ², իսկ ջրի ծավալը՝ մոտ 43 միլիոն մ³։  Այն ունի կլորավուն ձև, տրամագիծը՝ 5,6 կմ,  խորությունը՝ մինչև 2,5 մ, ներքևում կա նստվածքային ապարների մեկուկես մետր շերտ։ Լիճն ունի արտահոսք դեպի Լիկուալու գետ, Կոնգոյի վտակ, Սանգհայի վտակ, այն շրջապատված է ճահիճներով։ Լճի տարածքում է գտնվում արևմտյան հարթավայրային գորիլայի ամենամեծ բնակչությունը՝ ավելի քան 100,000 գորիլա։

Լեգենդներ 
Տելե լիճը Մոկելե-Մբեմբեի ամենահայտնի բնակավայրն է (ենթադրաբար՝ սողունի նման խոշոր, չբացահայտված արարած), ինչպես նաև ենթադրաբար այն վայրը, որտեղ պիգմենները սպանել և կերել են այդ արարածներից մեկին, մոտ 1959 թվականին։ Այն նաև հայտնի է որպես Մոկելե-Մբեմբե լիճ։

Բրիտանացի ճանապարհորդ գրող Ռեդմոնդ Օհանլոնի 1996 թվականի «Ուղևորություն դեպի Կոնգո» գիրքը բավականին մանրամասն նկարագրում է Նրա ճանապարհորդությունը Կոնգոյով դեպի Տելե լիճ՝ Մոկելե-մբեմբե որոնելու համար, ինչպես նաև տալիս է տեղական կենդանական աշխարհի, բուսական աշխարհի և Կոնգոյի մշակութային սովորույթների և բնիկ պիգմիների հետ հարաբերությունների հարուստ Նկարագրություն։

Էկոլոգիա
Խոնավ վայրերի տարածքը 4,389,6կմ² (1,694,8 քառ. մղոն) Տելե լիճ/Լիկուալա Օ Հերբ կոմունայի արգելոցում։ Ռամսարի օբյեկտ 1998 թվականի հուլիսի 18։

2006 և 2007 թվականներին վայրի բնության պահպանության ընկերության կողմից կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ավելի քան 100,000 գորիլաներ, որոնք նախկինում չեն հաղորդվել, ապրել են Տելե լճի հանրային արգելոցի ճահճային անտառներում և Կոնգոյի Հանրապետության հարակից մարանտայի (չոր) անտառներում.

Ծանոթագրություններ 

Աֆրիկայի լճեր
Կոնգոյի Հանրապետություն
Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ