Պրեսիդո Մոդելո

Պրեսիդո Մոդելո (իսպաներեն՝ presidio Modelo, «օրինակելի բանտ»), բանտ համայնապատկերային դիզայնով որը կառուցված էր Կուբայի «Isla de Pinos» (հայերեն՝ «Սոճիների կղզի») կղզու վրա, այժմ Խուվենտուդ կղզու («Երիտասարդության կղզի») վրա է։ Այն գտնվում է Չակոնի ծայրամասային թաղամասում, Նուևա Ժերոնա։

Պատմություն 

Բանտը կառուցվել է նախագահ-բռնապետ Խերարդո Մաչադոյի օրոք 1926-1928 թվականներին։ Հինգ շրջանաձև բլոկները՝ կենտրոնական դիտակետերի շուրջ կառուցված խցերով, կառուցվել են մինչև 2500 բանտարկյալների տեղավորելու կարողությամբ։ Panopticon-ի դիզայնը թույլ էր տալիս պահակներին անընդհատ հետևել բանտարկյալներին։

1953 թվականի հուլիսին Մոնկադա զորանոցի վրա ապստամբների հարձակումներից փրկվածների մեծ մասը՝ ներառյալ Ֆիդել Կաստրոն և նրա եղբայրը՝ Ռաուլ Կաստրոն, բանտարկված էին այնտեղ, և նրանցից շատերը մինչև 1955 թվականը այնտեղ են բանտարկված լինելու։ Այն ժամանակ չորս շրջանաձև շենքերը լեփ-լեցուն էին, 6000 հոգի այնտեղ բանտարկված էր, ամեն հարկը լցված էր աղբով, ջուր չկար, սննդի չափաբաժինները չնչին էին, իսկ կառավարությունը ապահովում էր միայն կյանքի առաջին անհրաժեշտության իրերով։ Այնուամենայնիվ, Կաստրոյին և մյուս ապստամբներին ոչ թե պահում էին շրջանաձև շենքերում իրենց փոքր խցերով և ծանր պայմաններով, այլ նրանց պահում էին հիվանդանոցի թևում, որն ուներ ավելի մեծ բնակելի տարածք՝ ավելի լավ մահճակալներով և կենցաղային պայմաններով։

Բռնապետ Ֆուլխենսիո Բատիստան սխալ էր թույլ տվել՝ բոլոր դավադիրներին միասին տեղավորելով հիվանդանոցի թևում, և նրանք սկսեցին այն համարել հեղափոխական ճամբար՝ հավաքվելով քաղաքականության ամենօրյա դասերի համար և գաղտնի շփումներ վարելով Կուբայի աջակիցների հետ։ Կաստրոն նամակում գրել է. «Ի՜նչ ֆանտաստիկ դպրոց է այս բանտը։ Այստեղից ես կարող եմ ավարտել աշխարհի իմ տեսլականը»։

1959 թվականին Կաստրոյի հեղափոխական հաղթանակից հետո Պրեսիդո Մոդելոն շարունակում էր գործել։ Մինչև 1961 թվականը, գերբնակեցված պայմանների պատճառով (միաժամանակ մինչև 4000 բանտարկյալ), այն դարձավ տարբեր անկարգությունների և հացադուլների վայր, հատկապես Խոզերի Ծոցի ներխուժումից անմիջապես առաջ, երբ հրաման տրվեց թունելներ կառուցել ամբողջ բանտի տակ և շարել այն մի քանի տոննա տրոտիլով։

Հայտնի կուբացի քաղբանտարկյալներ, ինչպիսիք են Արմանդո Վալյադարեսը,  Ռոբերտո Մարտին Պերեսը, և Պեդրո Լուիս Բոյտելը  պահվում էին այնտեղ իրենց բանտարկության ընթացքում։ Այն մշտապես փակվել է կառավարության կողմից 1967 թվականին։

Բանտն այժմ ծառայում է որպես թանգարան և հռչակվել է որպես ազգային հուշարձան։ Հին վարչական շենքն այժմ ծառայում է որպես դպրոց և գիտահետազոտական կենտրոն։

Ծանոթագրություններ 

Կուբայի թանգարաններ
Կուբայի պատմություն