Ռեիկում

Ռեիկում, հին օվկիանոս, որը գտնվել է Գոնդվանայի (Աֆրիկա, Ավստրալիա, Անտարկտիկա և Հարավային Ամերիկա) և Լավրասիայի (Լավրենտիա, Ֆենոսարմատիա և Ավալոնիա) միջև։ Սահմանակից է եղել Թետիս օվկիանոսին, ինչի պատճառով երբեմն դիտվում է որպես նրա արևմտյան մաս։ Այսօրվա դրությամբ նրա սուտուրները ձգվում են 10 հազար կիլոմետր Մեքսիկայից մինչև Թուրքիա։ Օվկիանոսի փակումը տեղի է ունեցել Պանգեայի ձևավորման ժամանակ, որ ուղեկցվել է հերցինյան, ալլեգանյան և ուաշիտո ծալքավորությունների ձևավորմամբ։

Ստուգաբանություն 
Օվկիանոսը, որը գտնվում էր Գոնդվանայի և Լավրենտիայի միջև վաղ քեմբրիի ժամանակաշրջանում, ստացել է Յապետուս անվանումը՝ ի պատիվ հին հունական Հապետոս աստծո՝ Ատլասի հոր, քանի որ իրականում եղել է Ատլանտյան օվկիանոսի նախորդը։ Իր հերթին, օվկիանոսը, որը գտնվել է Գոնդվանայի և Լավրուսիայի միջև ուշ քեմբրիի ժամանակաշրջանում և վաղ օրդովիկում, կոչվել է Ռեիկում՝ ի պատիվ Հռեայի՝ Հապետոսի քրոջ։

Պատմություն 
Պալեոզոյան դարաշրջանի սկզբում (540 մլն տարի առաջ) Երկրի Հարավային բևեռի շուրջ տեղակայված է եղել խոշորագույն մայրցամաքը՝ Գոնդվանա։ Երկու ավելի փոքր մայրցամաքներ՝ Լավրենտիան և Ֆենոսարմատիան, Գոնդվանայից առանձնացել են Յապետուս օվկիանոսով։ Էդիակարյան ժամանակաշրջանի (635-541 մլն տարի առաջ) ընթացքում Գոնդվանայի հյուսիսային շրջանում ձևավորվել է կադոմյան ծալքավորությունը՝ հանգեցնելով կորդիլերյան տիպի հրաբխային աղեղի ձևավորմանն այն վայրում, որտեղ օվկիանոսային կեղևն անցել է Գոնդվաննայի տակ։ Երբ Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթան սուբդուցավորվել է թեք անկյան տակ, Գոնդվանայի հյուսիսային եզրի երկայնքով ձևավորվել են էքստենսիոնալ ավազաններ։ Ուշ քեմբրիի և վաղ օրդովիկի ընթացքում նրանք հանգեցրել են Գոնդվանայի հյուսիսային եզրի երկայնքով ռիֆտերի առաջացմանը։ Ռիֆթը, իր հերթին, վերածվել է Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթա, որը փոքր մայրցամաքային բեկորներով, ինչպիսիք են Ավալոնիան և Կարոլինան, առանձնացել է Գոնդվանայից

Հենց որ Միացյալ Ավալոնիա-Կարոլինան սկսել է իր շարժումը Գոնդվանայից դեպի հյուսիս, ձևավորվել է Ռեիկում օվկիանոս։ Սիլուրի ժամանակաշրջանում նա հասել է իր առավելագույն լայնությանը՝ 4 հազար կմ։ Յապետուս օվկիանոսն այդ ժամանակ փակվել է Ավալոնիա-Կարոլինայի և Լավրենտիայի կոլիզիայի ժամանակ, որը հանգեցրել է ալլեգանյան ծալքավորության ձևավորմանը։

Վաղ դեվոնից մինչև վաղ քարածխային ժամանակաշրջանը տեղի է ունեցել Ռեիկում օվկիանոսի փակումը, որն ավարտվել է Գոնդվանայի և Լավրենտիայի՝ Պանգեայի վերածվելով և հանգեցրել է խալեոզոյի խոշոր ծալքավորությունների՝ հերցինյան և ալլեգանյան ծալքավորությունների առաջացմանը Գոնդվանայի Արևմտաաֆրիկայի մասի, Ֆենոսարմատիայի հարավային մասի և Լավրենտիայի արևելյան մասի միջև, ինչպես նաև ուաշիտո ծալքավորության առաջացմանը Գոնդվանայի Ամազոնյան մասի և Լավրենտիայի հարավային մասի միջև։

Ծանոթագրություններ 

Օվկիանոսներ
Պատմական երկրաբանություն
Պալեոզոյ