Ջարեդ Այզեքման

Ջարեդ Այզեքման (, ), ամերիկացի գործարար, միլիարդատեր, օդաչու և տիեզերագնաց։ «SpaceX Inspiration4»-ի՝ բացառապես քաղաքացիական անձնակազմով մարդկային առաջին մասնավոր տիեզերական թռիչքի հովանավորն է և անձնակազմի ղեկավարը։  

Թռիչքը մեկնարկել է Ֆլորիդայի Քենեդի կենտրոնից 2021 թվականի սեպտեմբերի 16-ին և ավարտվել երեք օր անց՝ 585 կիլոմետր բարձրության ուղեծրից Երկիր վերադառնալուց հետո։ Առաքելությունը մանկական հիվանդանոցի համար դրամահավաքի մի մասն ապահովելն էր, որին Այզեքմանը պատրաստվում է նվիրաբերել 100 միլիոն դոլար։

Վաղ տարիներ 
Ջարեդ Այզեքմանը ծնվել է 1983 թվականի փետրվարի 11-ին Նյու Ջերսիում՝ հրեական ընտանիքում։ Սովորել է Նյու Ջերսի նահանգի Ուեսթֆիլդ քաղաքի տարրական դպրոցում։ 6-8-րդ դասարանում սովորել է Ուիլյամ Անինի անվան միջնակարգ դպրոցում, որտեղ ծանոթացել է իր ապագա կնոջ՝ Մոնիկա Չականայի հետ։

14 տարեկանում Ջարեդը հայտնաբերել է իր՝ համակարգիչներ վերանորոգելու ունակությունը և տան նկուղում սկսել համակարգիչների սպասարկման և վերանորոգման բիզնես՝ «Deco Systems» անվամբ։ Այս գործունեության արդյունքում երկու տարի անց հաճախորդներից մեկը նրան առաջարկել է լրիվ դրույքով աշխատանք, և Ջարեդը որոշել է այն ընդունելու նպատակով կիսատ թողնել ավագ դպրոցը։

Մասնագիտական կրթություն 
2004 թվականին Այզեքմանը սկսել է թռիչքի դասերի հաճախել։ 2009 թվականին նա շուրջերկրյա թռիչքի համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել։ 2011 թվականին «Embry-Riddle Aviation University»-ում ստացել է բակալավրի կոչում պրոֆեսիոնալ ավիացիայի ոլորտում։ Ստացել է ռազմական ինքնաթիռների օդաչուի մի քանի որակավորում։ 20 տարեկանում մասնակցել է բազմաթիվ ավիաշոուների, սակայն 30 տարեկանում դադարել է ինքնաթիռ վարել։

Բիզնես գործունեություն 
1999 թվականին Այզեքմանը հիմնել է մանրածախ վճարումների մշակման ընկերություն։ Մինչ օրս նա ընկերության գլխավոր տնօրենն է։ 2020 թվականին ընկերությունը վերանվանվել է «Shift4 Payments»։ Ընկերության շրջանառությունը կազմում է տարեկան ավելի քան 200 միլիարդ դոլար։

2012 թվականին Ջարեդ Այզեքմանը հիմնադրել է «Draken International» ընկերությունը, որը գտնվում է Ֆլորիդայում։ Այն օդաչուներ է պատրաստում ամերիկյան բանակի համար։ Ընկերությունը ղեկավարում է աշխարհի ամենամեծ մասնավոր կործանիչների նավատորմերից մեկը։

Անձնական կյանք 
Այզեքմանն ամուսնացած է, ունի 2 դուստր։

Նվաճումներ

Ավիաշոուի օդաչու 
2000-ականներին մասնակցել է ավիաշոուի «Black Diamond Jet Team»-ի հետ։

Թռիչքի համաշխարհային ռեկորդ 
2008 թվականին Այզեքմանը փորձել է գրանցել թեթև ռեակտիվ ինքնաթիռով շուրջերկրյա թռիչքի համաշխարհային ռեկորդ՝ այն իրականցնելով 83 ժամվա ընթացքում։ Դա մի փոքր ավելի երկար էր այդ ժամանակվա ռեկորդից՝ 82 ժամ։

2009 թվականի ապրիլին նա սահմանել է համաշխարհային ռեկորդ՝ 61 ժամ 51 րոպեում իրականացնելով թեթև ռեակտիվ ինքնաթիռով շուրջերկրյա թռիչք։ Այն մոտ 20 ժամով ավելի արագ էր, քան նախորդ ռեկորդը՝ 82 ժամ։ Նա թռել է «Cessna Citation CJ2» ինքնաթիռով՝ անձնակազմի երկու այլ անդամների հետ՝ բաց թողնելով կանգառները Հնդկաստանում և Ճապոնիայում, որտեղ 2008 թվականին՝ իր նախորդ փորձի ժամանակ, տևական ուշացում է ունեցել։

Տիեզերական թռիչք 
2021 թվականի փետրվարին Այզեքմանը հայտարարել է, որ կղեկավարի «Inspiration4»-ը՝ օդաչուով առաջին մասնավոր տիեզերական թռիչքը, որում գտնվող մարդկանցից ոչ ոք պետական ​​կառույցների ներկայացուցիչ չէ։ «Crew Dragon» ինքնավար տիեզերանավի տիեզերական արշավախումբը, որն արձակվել է «Falcon 9» հրթիռային մեքենայով, մեկնարկել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 16-ին և վայրէջք կատարել 3 օր անց։

Այզեքմանը ստացել է հատուկ մականուն թռիչքային վարժանքների ժամանակ։ Նրա դիմանկարը հայտնվել է «Time» ամսագրի շապիկին։

Առաքելության ընթացքում Այզեքմանն ընդգրկվել է պատմության մեջ՝ առաջին անգամ տիեզերքից երկու խաղադրույք կատարելով՝ ի օգուտ ամերիկյան ֆուտբոլային ակումբների։

Տես նաև 
 SpaceX

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկացի տիեզերագնացներ
Ամերիկացի գործարարներ
Ամերիկացի միլիարդատերեր
Տիեզերագնացներ
Ռուդիկ Ղարիբյանի հիշատակին նվիրված հոդվածներ