Սյուսակու Էնդո

Սյուսակու Էնդո (), ճապոնացի գրող, «երրորդ նորերի» ներկայացուցիչ։ Ճապոնիայում քրիստոնեության բուն հնարավորության և բնութագրական առանձնահատկությունների ընկալումը գրողի ստեղծագործության կենտրոնական թեման է։ Հաճախ նրան անվանում են «Ճապոնական Գրեմ Գրին»: Հիմնական վեպերն են՝ «Լռություն», «Սամուրայ», «Սկանդալ», «Խորը գետ», «Մայրեր» և «Հիսուսի կյանքը» ակնարկները։ Ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի բազմաթիվ լեզուներով, այդ թվում՝ ռուսերեն։

Կյանք

Մանկություն և երիտասարդություն 
Սյուսակու Էնդոն ծնվել է 1923 թվականին, Տոկիոյում։ Եղել է բանկի աշխատակից Ցունեհիսա Էնդոյի և ջութակահարուհի Իկուի ընտանիքի երկրորդ որդին։ 1926 թվականին հոր ծառայության տեղափոխման կապակցությամբ ընտանիքը տեղափոխվել է Ճապոնիայի կողմից օկուպացված Մանջուրիա և հաստատվել Դալյանում։ Այնտեղ Էնդոն 6 տարեկանում ընդունվել է տարրական դպրոց։ Մանկությունից նրա կրած ամենավառ տպավորությունները հակասական զգացմունքներն էին, որոնք ավելի ու ավելի էին կապված Մանջուրիայի հատուկ միջավայրի և բնության հետ՝ հայրենի Ճապոնիայի կարոտից ազդեցության տակ։ Ոչ պակաս ուժեղ ազդեցություն է ունեցել նրա վրա նաև մայրը, ով ուժասպառ էր եղել օրեր շարունակ երաժշտությամբ զբաղվելուց (նրա մատների շարունակական շարժումներից արյան մեջ ջնջված պատկերը ընդմիշտ մխրճվել էին նրա հիշողության մեջ)։ Էնդոյի կյանքի մի մասը Մանջուրիայում ավարտվեց 1933 թվականին ծնողների ամուսնալուծությամբ (դրան նախորդած ընտանեկան անախորժությունները անընդհատ վնասում էին երեխայի հոգեբանությանը), որից հետո նա և իր մայրը վերադարձել են Ճապոնիա՝ հայրենի Կոբե քաղաք։

Կոբեում Էնդոն ուսումը շարունակել է տեղի տարրական դպրոցում, ինչպես նաև կանոնավոր կերպով ուղեկցել մորը, ով հաճախում էր կաթոլիկ եկեղեցու քարոզներին։ 12 տարեկան հասակում, մոր պնդմամբ, նա ընդունել է կաթոլիկություն (մկրտության ժամանակ՝ Պողոս)։ Այնտեղ՝ Կոբեում Էնդոն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ Ընդ որում, նրա առաջադիմությունը ամեն տարի վատանում էր։ Իր հավատքի պատճառով Էնդոն դպրոցում ենթարկվել է ամեն տեսակի նվաստացումների. այն ժամանակ Ճապոնիայում տիրում էին ազգայնական բարքեր, հատկապես նախապատերազմական տարիներին։ Այս ճնշումները ամրապնդել են Էնդոյի հավատը։

Ուսանողական տարիներ 
Ավագ դպրոցն ավարտելուց միայն երեք տարի անց Էնդոն ընդունվեց Կեյոյի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի նախապատրաստական դպրոց։ Հոր հետ կոնֆլիկտի արդյունքում, որը պնդում էր բժշկական կարիերայի որոշումը, Էնդոն զրկվեց ժառանգությունից և հոր կողմից ցանկացած օգնությունից, ինչը նրան ստիպել է հեռանալ տնից և համատեղել ուսումը պատահական վաստակի միջոցի հետ։ Որոշ ժամանակ ապրել է ուսանողական հանրակացարանում, որի պարետն այն ժամանակ ճապոնական կրոնական էքզիստենցիալիզմի նշանավոր ներկայացուցիչ Յոշիհիկո Յոշիմիցուն էր։ Ընդհանուր խառնաշփոթի մեջ, որը նախորդում էր ճապոնիայի հանձնմանը, գործնականում դասեր չկային, և ուսանողները, ներառյալ Էնդոն, մոբիլիզացվեցին Կավասակիի ռազմական գործարանում՝ հարկադիր աշխատանքի համար։ Չնայած դրան, Էնդոն, Յոշիմիցուի և նրա շրջապատի ազդեցության տակ, սկսեց ինտենսիվ ինքնակրթությամբ զբաղվել՝ առաջին անգամ լրջորեն վերաբերվելով գրքերին։ Նույն Յոշիմիցուի խորհրդով ծանոթացավ նեոթոմիստ Ժակ Մարիտենի աշխատանքներին։ Բացի աստվածաբանական և փիլիսոփայական գրականությունից, նույն տարիներին նա հայտնաբերեց պոեզիան (առաջին հերթին՝ Ռիլկեին)։

Զորակոչային հանձնաժողովը հետազոտության արդյունքներով Էնդոյին ծառայության համար պիտանի է ճանաչել, սակայն նա այդպես էլ բանակ չի զորակոչվել վերջին պահին հայտնաբերված պլևրիտի պատճառով, որը նրան տարկետման իրավունք է տվել, որի ավարտն էլ համընկել է պատերազմի ավարտի հետ։ Պատերազմի ավարտից հետո Էնդոն, ֆրանսիական գրականության նկատմամբ իր հետաքրքրության աճի ալիքի շնորհիվ, ընդունվել է Կեյոյի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի համապատասխան բաժին՝ մասնագիտանալով ժամանակակից կաթոլիկ գրողների գրականության մեջ (Մորիակ, Բեռնանոս և այլն)։ Համալսարանում սովորելու առաջին տարին նշանավորվել է նաև Սյոտարո Յասուոկայի հետ երկար տարիների բարեկամության սկզբով և հոր հետ կոնֆլիկտը լուծելուց հետո՝ հայրենի տուն վերադառնալով։

1947 թվականին լույս են տեսել Էնդոյի առաջին հրատարակությունները, որոնք դեբյուտային էին որպես էսսեների հեղինակ։ Իր համակուրսեցիներից մեկի խնդրանքով, ով աշխատել է «Կադոկավա-սյոթեն» հրատարակչությունում, նա գրել է «Աստվածություններ և Աստված» () հոդվածը։ Աշխատանքը գրավել է նշանավոր գրող Կիոշի Ջինջայի ուշադրությունը և նրա առաջարկությամբ տպագրվել է նույն հրատարակչության Հայտնի «Սիկի» («Տարվա եղանակներ») ամսագրում։ Հոդվածն իր զարգացումը ստացավ «ինչ է նշանակում լինել կաթոլիկ գրող» (トリック家家のの) էսսեում, որը, ըստ էության, ծրագրային էր և կանխատեսում էր Էնդո-վիպասանի հիմնական թեմաները, որը տպագրվել է «Միտա Բունգակու»-ի էջերում։

Կրթությունը Ֆրանսիայում 

1950 թվականին, կրթությունը շարունակելու նպատակով Էնդոն հայտնվեց Ֆրանսիայում՝ ընդգրկվելով հետպատերազմյան տարիներին պետական միջոցներով արտերկիր ուղարկված առաջին ճապոնացի ուսանողների շարքում։ Մարսելում և Ռուանում կարճ ժամանակ մնալուց հետո նա տեղափոխվեց Լիոն, որտեղ տեղի համալսարանում սկսեց ուսումնասիրել ժամանակակից կաթոլիկ գրականությունը։ Լիոնի համալսարանում ուսումը տևել է երկուսուկես տարի, որից հետո Էնդոն տեղափոխվել է Փարիզ՝ պլանավորելով այնտեղ շարունակել իր հետազոտությունները, սակայն առողջական վիճակի կտրուկ վատթարացման և դրա հետևանքով երկու ամիս Ժուրդենի հիվանդանոցում գտնվելու պատճառով ստիպված է եղել 1953 թվականին վերադառնալ Ճապոնիա։ Դեռևս Ֆրանսիայում, Mita Bungaku-ի մասնակիցների միջնորդությամբ, Էնդոն արտասահմանում գտնվելու մասին էսսեների մի ամբողջ շարք ուղարկեց Ճապոնիա՝ հրատարակելու «Գունձո» և «Կաթոլիկ դայջեսթ» ամսագրերում։ Շարքը բացվեց «ֆրանսիացի ուսանողի արկածները» էսսեով (ととラランス大学生): Էնդոյի Ճապոնիա վերադառնալուց հետո ամբողջ շարքը վերահրատարակվեց առանձին գրքով, որը կոչվում էր «ֆրանսիացի ուսանող» (フランスの大学生)։ Ֆրանսիայից վերադառնալուց հետո Էնդոն վերսկսել է աշխատանքը «Կաթոլիկ Դայջեսթ»-ում, որի խմբագրությունը ղեկավարել է նա։

Ճապոնիա վերադառնալուց հետո 
1954 թվականից Էնդոն սկսել է դասավանդել Տոկիոյի մշակույթի ինստիտուտում։ Նույն թվականին Սետարոյի միջնորդությամբ Յասուոկին մտերմացավ գրողների շրջանակի հետ, որոնք հետագայում Էնդոյի գլխավորությամբ մտան ճապոնական գրականության պատմության մեջ որպես «երրորդ նորեր»։ 1954 թվականի վերջին գրվել է Էնդոյի համար դեբյուտային «Ադենից առաջ» վիպակը, որը բարձր գնահատականի է արժանացել «Միտա բունգակու»-ի մասնակիցների շրջանում, որտեղ էլ այն հրատարակվել է։ Նույն թվականին Էնդոն ծանր տարավ մոր մահը, ով, մինչև մահը, մեծ ազդեցություն ուներ նրա վրա։ Մոր կերպարը և նրա կերպարանափոխությունները մեծապես հիմք են հանդիսացել գրողի հետագա շատ ստեղծագործություններում Քրիստոսի և կանացի սկզբունքի գերակայության կանացի մեկնաբանության համար։

Էնդոյի երկրորդ նշանակալի գեղարվեստական աշխատանքը «Գենդայ բունգակու»-ում հրատարակված («ժամանակակից գրականություն») հրատարակված «սպիտակ մարդը» (1955) վեպն էր, որն իր հեղինակին բերեց Ռյունոսկե Ակուտագավայի անվան մրցանակ։ «Սպիտակ մարդու» հետ երկընտրանքը կազմել է նույն թվականին ավարտված «Դեղին մարդը» վիպակը։ Տարին մի շարք հարաբերություններում շրջադարձային եղավ Էնդոյի համար. նրանից սկսվեց ինչպես նրա գրական կարիերայի հաշվարկը՝ որպես 20-րդ դարի Ճապոնիայի խոշորագույն գրողներից մեկը, այնպես էլ Ջյունկո Օկադայի հետ ամուսնական կյանքը, որի հետ ամուսնությունը տևեց մինչև Էնդոյի մահը։ Այս ամուսնությանը հաջորդող տարում ծնված առաջին որդուն անվանել են Ռյունոսկե՝ ի պատիվ Ռյունոսկե Ակուտագավայի և Էնդոյին՝ այս գրողի անվան մրցանակով պարգևատրելու։

1957 թվականին Էնդոն սկսեց աշխատել իրեն լայն ճանաչում բերած և հետագայում աշխարհի շատ լեզուներով թարգմանված «Ծովը և թույնը» վեպի վրա, որի սերիական հրատարակությունը սկսվեց «Բունգակուկայ» ամսագրում (ավարտվեց 1958 թվականին և նույն թվականին արժանացավ Սինտե և Մայնիթի հրատարակչությունների մրցանակների, 1964 թվականին «Երիտասարդ գվարդիայի» կողմից հրատարակված վեպի ռուսերեն թարգմանությունը, որն իրականացրել է Պ.Պետրովը, դարձավ Էնդոյի ստեղծագործությունների առաջին թարգմանություններից մեկը)։ Այնտեղ տպագրվել է նաև Էնդոյի՝ որպես դրամատուրգ առաջին փորձերից մեկը՝ «Թագուհի» պիեսը (女王)։ 1958 թվականին, որպես ճապոնական պատվիրակության մաս, Էնդոն, հետպատերազմյան տարիներին Ճապոնիայի այնպիսի նշանավոր գրողների հետ միասին, ինչպիսիք են Սեյ Իտոն, Հիրոսի Նոման, Սյուիտի Կատոն, Ցույակո Միյակեն և Մասաֆումի Նակագավան, այցելեց Տաշքենդ՝ որպես Ասիայի և Աֆրիկայի գրողների հաջորդ համաժողովի մասնակից։ Վերադարձի ճանապարհին պատվիրակությունը մի անգամ այցելել է Մոսկվա՝ Էնդոյի Ռուսաստանում գտնվելու ժամանակ։

1959 թվականին, երկու խոշոր աշխատանքների ավարտից հետո («Հարգելի պարոն հիմար» և «հրաբուխ»), Էնդոն դիմեց Մարկիզ դը Սադի կյանքի ուսումնասիրությանը, որի անձի նկատմամբ հետաքրքրությունը նրա մոտ առաջացել էր Ֆրանսիայում գտնվելու ժամանակ։ 1959 թվականին նա սկսեց ուսումնասիրել Մարկիզ դը Սադի կյանքի պատմությունը։ Նույն թվականի սեպտեմբերին «Գունձո» ամսագրում սկսվեց նրա «Կենսագրության դը Սադ»-ի սերիական հրատարակությունը։ Գրքի վրա հետագա աշխատանքի համար անհրաժեշտ նյութերը հավաքելու համար Էնդոն կնոջ ուղեկցությամբ կրկին այցելեց Ֆրանսիա, որտեղ հանդիպեց դը Սադի ստեղծագործության հայտնի մեկնաբաններ Ժիլբեր Լելիի և Պիեռ Կլոսովսկու հետ։ Բացի Ֆրանսիայից, լինելով նաև Անգլիայում, Իսպանիայում և Հունաստանում, Էնդոն ուխտագնացություն է կատարում դեպի Երուսաղեմ, որից հետո վերադառնում Ճապոնիա՝ 1960 թվականի հունվարին։

Վերադարձից հետո Էնդոն կրկին առողջական վիճակի կտրուկ վատթարացում է ապրում և հոսպիտալացվում Տոկիոյի համալսարանին կից գտնվող կլինիկայում, իսկ նույն տարվա վերջին տեղափոխվում Կեյոյի համալսարանին կից գտնվող կլինիկա։ 1960 թվականի վերջին լույս է տեսնում «աստվածաշնչյան կանայք» գիրքը, որը շատ կարևոր էր նրա՝ Աստվածաշնչի ըմբռնման համար։ Հաջորդ տարին ևս անցավ հիվանդանոցում, որտեղ Էնդոն թոքերի երեք վիրահատության ենթարկվեց։ Այդպես մինչև վերջ և ուշքի չգալով՝ 1962 թվականի հուլիսին Էնդոն, այնուամենայնիվ, լքեց կլինիկան, սակայն չկարողացավ արագ վերադառնալ լիարժեք ստեղծագործական կյանքին. Այս տարի թվագրված են ընդամենը մի քանի փոքր էսսեներ։ Հետագա տարիներին Էնդոն վերսկսեց ակտիվ գրական գործունեությունը՝ հրատարակելով փոքր ձևի բազմաթիվ գործեր և մշակելով նոր վեպի գաղափարը («Լռություն»), որի համար նյութեր հավաքելու համար նա 1965 թվականին մեկ այլ կաթոլիկ գրող Սյումոն Միուրայի հետ գնաց Նագասակի՝ Ճապոնական քրիստոնեության օրրան։ «Լռություն»-ը հրատարակվել է 1966 թվականին։ Նույն թվականին թատերական ռեժիսոր Հիրոսի Ակուտագավան բեմադրել է նույն նյութի հիման վրա ստեղծված «Ոսկե Երկիր» պիեսը։ «Լռության» համար Էնդոն արժանացել է Տանիձակի մրցանակի։

1967 թվականին Էնդոն նշանակվել է Սեյոյի համալսարանի դասախոսի պաշտոնում, ինչպես նաև ընտրվել Է Ճապոնիայի գրողների միության նախագահ։ Շարունակելով համագործակցությունը Սյումոն Միուրայի հետ՝ Էնդոն նրա հետ համահեղինակությամբ հրատարակել է կենսագրական աշխատություն՝ «Քրիստոնեության ծագման դարաշրջանի մտավորականությունը Ճապոնիայում»։ Նույն թվականին Էնդոն, Պորտուգալիայի կառավարությունից հրավեր ստանալով մասնակցելու Սուրբ Վինսենթի ծննդյան 300-ամյակի տոնակատարություններին, այցելեց Պորտուգալիա, որտեղ հանդես եկավ զեկույցով՝ վերադարձի ճանապարհին կրկին լինելով Փարիզում և Հռոմում։ 1968 թվականին գլխավորեց «Միտա բունգակու» ամսագրի խմբագրությունը, որը երկար ժամանակ կարծես ամբիոն է մնացել «երրորդ նորերի» շրջանին հարող գրողների համար։

1979 թվականին արժանացել է Եմուրի գրական մրցանակի։ 1985 թվականին ստացել է պատվավոր դոկտորի կոչում Սանտա Կլարա Կալիֆորնիայի համալսարանում, և 1987 թվականին Ջորջթաունի համալսարանում։

Կյանքի վերջին տարիներ և մահ 
1990-ականներին առողջական վիճակը զգալիորեն վատացել է։ 1993 թվականին ենթարկվել է պերիտոնեալ դիալիզի։ Վիրահատությունից հետո վիճակը կրիտիկական էր, դրան հաջորդած ապաքինումն ընկալվում էր որպես հրաշք։ Ֆիզիկական ծանրագույն տառապանքները Էնդոն կարողացավ հաղթահարել և գլուխ բերել փորձելով նույնանալ աստվածաշնչյան Հոբի հետ և սկսել աշխատել Հոբի գրքի վերաբերյալ մեկնաբանություն գրելու վրա։ 1996 թվականի սեպտեմբերի 29-ին, 73 տարեկան հասակում, գրողը մահացավ թոքաբորբից, որն առաջացել էր վարակի տարածման հետևանքով, որը հաջորդել էր սննդի կտորների կոկորդում խրվելուն։ Չնայած ժամանակին ցուցաբերված օգնությանը, Էնդոյի համար, ով երկար տարիներ ապրել էր մեկ թոքով, այս դժբախտ պատահարը մահացու եղավ։ Հուղարկավորությունը տեղի ունեցավ Տոկիոյի Սուրբ Իգնատիոս եկեղեցում։ Էնդոյի վերջին կամքին համապատասխան դագաղի մեջ դրվեցին նրա երկու գրքերը՝ «Լռությունը» և «խորը գետը», որոնք նա ինքն էր համարում իր ստեղծագործության առանցքային մասը։

Հիմնական ստեղծագործությունների սցենարներ 

«Ծովը և թույնը» (海と毒薬) պատմվածքի հիմնական գործողությունը, որը գրողի ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկն է, տեղի է ունենում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ Ֆուկուոկա քաղաքի հիվանդանոցում։ Պատմությունը զարգանում է առաջին դեմքով՝ հիվանդանոցում աշխատող բժշկի կողմից։ Սյուժեի մակարդակում ստեղծագործությունը պատմություն է ամերիկացի ռազմագերիների նկատմամբ ճապոնացի բժիշկների կենդանահերձման մասին, որոնց ընթացքում զոհվել է 6 մարդ։ Գիրքը հիմնված է իրական դեպքերի վրա։ Դրա հիման վրա նկարահանվել է ռեժիսոր Կեյ Կումայի համանուն ֆիլմը, որը «Արծաթե արջ» է ստացել 1986 թվականին։

«Հարգելի պարոն հիմար» (おバささん, 1959)՝ պատմություն հետպատերազմյան Տոկիո այցելած ֆրանսիաու մասին։

«Հրաբուխ» վեպի հիմնական կերպարները (山山, 1960). հավատից զրկված կաթոլիկ քահանա, օդերևութաբանական կայանի պետ, գավառական ճապոնացի, հրաբուխ։

«Լռություն» վեպի գլխավոր հերոսը (沈黙, 1966), առանցքային աշխատանք Էնդոյի ամբողջ ստեղծագործության մեջ, պորտուգալացի միսիոներ քահանա է, ով Ճապոնիա է ժամանել 17-րդ դարի սկզբին։ Խոշտանգումների սպառնալիքով նա հրաժարվում է հավատքից, բայց միայն ձևականորեն։ Քահանան գաղտնի շարունակում է իր առաքելությունը։

«Սամուրայ» (侍, 1980). իրական մարդու՝ Հասեկուրա Ցունենագայի պատմությունն է՝ առաջին ճապոնացին, ով դիվանագիտական առաքելությամբ ուղարկվել է Եվրոպա և Հարավային Ամերիկա։

«Սկանդալում» (スンンルル, 1986) էնդոն հեռացել է իր համար ավանդական թեմաներից՝ նպատակ ունենալով ինքնահեգնանքով ներծծված վերլուծել իր «երկրորդ եսը»։ Իր հոգեբանության մեջ այս ոչ տրիվիալ վեպը լի է շատ գրաֆիկորեն գրված սեռական այլասերվածության տեսարաններով։

1993 թվականին հրատարակվում է Էնդոյի վերջին մեծ ստեղծագործությունը՝ «խորը գետը» (い河) գիրքը։ Պատմությունը տեղի է ունենում Հնդկաստանում, և վեպն ինքնին պատմություն է մի խումբ ճապոնացի զբոսաշրջիկների ֆիզիկական և հոգևոր ճանապարհորդության մասին։

Բացի ձյունբունգակ գրականությունից, էնդոն գրել է նաև մեծ թվով զավեշտալի վեպեր և ժամանցային գրականություն։ Զբաղվել է նաև դրամատուրգիայով։

Մրցանակներ 
Էնդոն Ճապոնիայի գրեթե բոլոր գրական մրցանակների դափնեկիր է։ 1955 թվականին «սպիտակ մարդը» (白い人) գրքի համար արժանացել է Ռյունոսկե Ակուտագավայի անվան մրցանակի։ 1966 թվականին նա ստանում է Ջունիչիրո Տանիձակիի անվան մրցանակ «լռություն» (沈黙) գրքի համար «Սամուրայ» (侍) գրքի համար Էնդոն դարձել է 1980 թվականի Նոմայի անվան գրական մրցանակի դափնեկիր։ 1995 թվականին արժանացել է մշակույթի շքանշանի։

Մի քանի անգամ Էնդոն առաջադրվել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի, բայց երբեք չի ստացել այն։ Ենթադրվում է, որ Նոբելյան կոմիտեի որոշ անդամների դուր չի եկել Էնդոյի «Սկանդալ» (スンンルル) գիրքը, որն իրենց պատկերացմամբ սահմանակից է պոռնոգրաֆիային։

Թանգարան 

Սյուսակու Էնդոյի անվան գրական թանգարանը գտնվում է Սոտոմե շրջանում՝ Նագասակի քաղաքի հյուսիս-արևմտյան մասում։ Նվիրված է Սյուսակու Էնդոյի կյանքին և ստեղծագործությանը։ Սոտոմեն հայտնի է որպես «կակուրե-կիրիսիտան» (գաղտնի քրիստոնյաներ, որոնց դավանանքը սկիզբ է առնում Ճապոնիայում քրիստոնեության միջնադարյան հալածանքներից) երբեմնի պատվար և ծառայում է որպես այն վայրը, որտեղ տեղի է ունենում Էնդոյի ամենանշանակալի «Լռություն» (沈黙) գրքի գործողությունը։ Թանգարանը հիմնադրվել է 2000 թվականի մայիսին։ Թանգարանում ներկայացված են գրքեր, լուսանկարներ, ձեռագրեր, նամակներ և գրողի սիրելի իրերը՝ գրասեղանը, Աստվածաշունչը և Մարիամ Աստվածածնի արձանը, որը նա ստացել է մորից և իր ամբողջ կյանքը դրել իր մահճակալի մոտ։ Շենքը կառուցվել է ծովի ափին և հարում է այն բնակավայրին, որտեղ կանգնած է Էնդոյի «Լռություն» (沈黙) ստեղծագործության հուշարձանը, որի վրա փորագրված է վեպից մեջբերում։

Երկեր 

 1954 — «Ադենից առաջ» (アデンまで)
 1955 — «Սպիտակ մարդ» (白い人)†
 1955 — «Դեղին մարդ» (黄色い人)
 1958 — «Ծովը և թույնը» (海と毒薬)
 1959 — «Հարգելի պարոն հիմար» (おバカさん)
 1960 — «Հրաբուխ» (火山)
 1960 — «Աստվածաշնչյան կանայք» (聖書のなかの女性たち)
 1962 — «Ամուսնական կյանք» (結婚)
 1963 — «Կինը, ում ես թողեցի» (わたしが・棄てた・女)
 1965 — «Ուսում արտասահմանում» (留学)
 1966 — «Ոսկի և արծաթ» (金と銀)
 1966 — «Համերգ» (協奏曲)
 1966 — «Լռություն» (沈黙)
 1966 — «Հրաժեշտ ամառային լույսին!» (さらば、夏の光よ)
 1971 — «Մայրեր» (母なるもの)
 1973 — «Մեռյալ ծովի ափին» (死海のほとり)
 1973 — «Հիսուսի կյանքը» (イエスの生涯)
 1976 — «Ավազե դղյակ» (砂の城)
 1977 — «Տխրության երգ» (悲しみの歌)
 1978 — «Սուրբծնունդ» (キリストの誕生)
 1980 — «Սամուրայ» (侍)
 1980 — «Գրողի օրագիր» (作家の日記)
 1984 — «Կյանքի դպրոց» (生きる学校)
 1986 — «Սկանդալ» (スキャンダル)
 1993 — «Խորը գետ» (深い河)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Հղումներ 

 «Japan’s Faithful Judas»
 «Confessions of a True Believer»
 «David Bryant on Silence by Shusaku Endo»

20-րդ դարի ճապոնացի գրողներ
Ճապոնացի գրողներ
20-րդ դարի ճապոնացի վիպասաններ
Թոքաբորբից մահացածներ
20-րդ դարի գրողներ
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ