Մարիա Դենիսովա-Շչադենկո

Մարիա Ալեքսանդրովնա Դենիսովա-Շչադենկո (, ), խորհրդային քանդակագործ, Վլադիմիր Մայակովսկու քնարերգության հասցեատերերից մեկը։

Կենսագրություն 
Մարիա Դենիսովան ծնվել է 1894 թվականին Խարկովում, Սմոլենսկի նահանգից եկած գյուղացու ընտանիքում։

Սովորել է գեղանկարչության մասնավոր ստուդիայում, ապա գեղանկարչական ուսումնարանում։ Ավելի ուշ սովորել է Մոսկվայում՝ Վխուտեմասում, որն ավարտել է 1925 թվականին։

Առաջին ամուսնու հետ Շվեյցարիայում գտնվելու ընթացքում շարունակել է զբաղվել գեղանկարչությամբ ու քանդակագործությամբ Լոզանում և Ժնևում (1914 թվականից մինչև 1918 թվականը)։

Հոկտեմբերյան հեղափոխության ժամանակ միացել է Առաջին հեծյալ բանակին։ Եղել է բանակի գեղարվեստական-ագիտացիոն բաժնի վարիչ։ Նկարել է ագիտպլակատներ, ստեղծել ծաղարանկարներ, խաղացել բեմում։ Դենիսովան երեք անգամ հիվանդացել է տիֆով և վիրավորվել։ Բանակում ամուսնացել է Առաջին հեծյալ բանակի Հեղափոխական ռազմական խորհրդի անդամ Եֆիմ Շչադենկոյի հետ։

Մարիա Դենիսովա-Շչադենկոն եղել է մոնումենտալիստ, նրա քանդակները ցուցադրվել են միջազգային բիենալեներում Ժնևում, Վենետիկում, Վարշավայում, Ցյուրիխում, Բեռնում, Կոպենհագենում։ Մի քանի անգամ ցուցահանդեսներ է ունեցել Մոսկվայում։ Մտերիմ է եղել Վլադիմիր Մայակովսկու հետ, որի հետ ծանոթացել է Օդեսայում բանաստեղծի սևծովյան շրջագայության ժամանակ։ Նրանց հարաբերությունների պատմությունը հիմք է ծառայել Մայակովսկու «Վարտիքավոր ամպը» () պոեմի համար։

Մարիա Դենիսովա-Շչադենկոն ինքնասպանություն է գործել 1944 թվականին։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա հիվանդ է եղել։ Ըստ Ա. Գուլյաևի և Սերգեյ Լազարևի՝ հիվանդությունը ֆիզիկապես այնքան է թուլացրել նրան, որ նա այլևս չի կարողացել զբաղվել քանդակագործությամբ։ Քանի որ քանդակագործությունը եղել է Դենիսովայի կյանքի իմաստը, դրանից զրկվելն էլ պատճառ է դարձել ինքնասպանություն գործելու համար։ Թաղվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (տեղամաս 4, շարք 9, գերեզման 4)։ Նրա գերեզմանի վրա տեղադրվել է «Մայրություն» քանդակների խումբը։

Անձնական կյանք 
Մարիա Դենիսովան առաջին անգամ ամուսնացել է Վասիլի Լվովիչ Ստրոևի հետ։ Նրա հետ ապրել է Շվեյցարիայում, որտեղ ծնվել է նրանց դուստրը՝ Ալիսան։ Հետագայում նրանք բաժանվել են. Ստրոևը մեկնել է Անգլիա, իսկ Մարիա Ալեքսանդրովնան դտսեր հետ՝ հեղափոխական Ռուսաստան։

Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին ամուսնացել է Եֆիմ Աֆանասևիչ Շչադենկոյի հետ, որ եղել է Առաջին հեծյալ բանակի Հեղափոխական ռազմական խորհրդի անդամ։

Դուստրը՝ Ալիսա Վասիլևնան, ամուսնացել է Յուրի Լվովիչ Կարպովի հետ։ Հետագայում իր դստեր՝ Օլգա Կարպովայի հետ մեկնել է Անգլիա։ Ալիսայի երկրորդ դուստրը՝ Տատյանա Կարպովան, մնացել է Մոսկվայում։

Կինոմարմնավորում 
 Մայակովսկի։ Երկու օր – Ելիզավետա Նիլովա

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Դենիսովա-Շչադենկո Մարիա Ալեքսանդրովնա, քանդակագործ
 «Дом на набережной», муниципальный краеведческий музей 

Ռուս քանդակագործներ
Խորհրդային քանդակագործներ
Ռուս նկարչուհիներ
Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Խորհրդային նկարչուհիներ