Գրոձիսկ Մազովեցկի

Գրոձիսկ Մազովեցկի (), քաղաք Լեհաստանի Մազովեցյան վոևոդությունում. նույնանուն գավառի (պովյատի) վարչական կենտրոնն է; Ունի գյուղաքաղաքային գմինայի (շրջանի) կարգավիճակ։ 2002 թվականի դրությամբ զբաղեցնում էր 13,19 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2017 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 30 718։

Ժողովրդագրություն

Պատմություն 
XI դարում Գրոձիսկի ներկայիս տարածքում ամրոց է հիմնվել։ 1522 թվականին Սիգիզմունդ Առաջին թագավորը բնակավայրին քաղաքի կարգավիճակ է շնորհել։ 1540 թվականին Գրոձիսկը հրդեհի ճարակ է դարձել։ 1655 թվականին՝ պատմության մեջ «հեղեղ» անվանումով մտած շվեդական ավերիչ արշավանքի ժամանակ հրդեհվել, ավերվել է ևս մեկ անգամ։

Ռեչ Պոսպոլիտայի երրորդ բաժանումից հետո (1795 թ.) քաղաքն ընկել է Պրուսիայի տիրապետության տակ։

1845 թվականին Գրոձիսկը երկաթգծով կապվել է երկրի մայրաքաղաք Վարշավայի հետ։ 19-րդ դարի վերջերից բնակավայրը համբավվել է որպես հանքային բուժիչ ջրերով առողջարան։ 1915 թվականին վերստին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, որից զրկվել էր ցարական Ռուսաստանի տիրապետության ժամանակաշրջանում։

1940—1941 թվականներին գերմանացի ֆաշիստներն այստեղ հիմնել են հրեական գետտո, որտեղ կալանված շուրջ 6000 հրեաներին ոչնչացրել են։ Այդ դաժան ժամանակներում մի կաթոլիկ ագարակապան՝ Ստանիսլավա Սլավինսկան, իր կյանքը վտանգելով, նացիստների հաշվեհարդարից փրկել է բազմաթիվ հրեաների՝ ապաստան տալով, թաքցնելով իր ագարակում։ 2008 թվականին իսրայելական «Յադ Վաշեմ» կազմակերպությունը նրան ներառել է «Աշխարհի ազգերի արդարակյացների» ցանկում, արժանացրել պարգևների։ Անձնուրաց կնոջ փրկած հրեաների մեջ է եղել նաև իսրայելցի համբավավոր գործարար Յոսսի Մեյմանի մայրը։

2016 թվականին քաղաքի իշխանությունները պլանավորել են հրեական գերեզմանատան տեղում կառուցել բնակելի համալիր, սակայն բողոքի հզոր ցույցերից հետո ետ են կանգնել իրենց այդ մտադրությունից և պարտավորվել են վերականգնել գերեզմանատան դարպասը՝ եբրայերեն արձանագրությամբ, և ցանկապատել հանգստարանը։

Ներկայումս Գրոձիսկ Մազովեցկին տեղական նշանակության արդյունաբերական կենտրոն է Վարշավայի տարածաշրջանում։

Հուշարձաններ և հուշատախտակներ 
 Երկաթուղայինի հուշարձանը
 Յուզեֆ Խելմոնսկու հուշարձանը
 Ազատության հուշարձանը
 Հուշասյուն՝ ի հիշատակ լեհ զորահրամանատար, Արմիա Կրայովայի վերջին պարետ Լեոպոլդ Օկուլիցկու
 Հուշատախտակներ՝ Հռոմի լեհազգի պապ Հովհաննես Պողոս Երկրորդի ասույթներով
 Լեոնիդ Տելիգայի հուշաձանը
 Հուշատախտակ՝ «Սինագոգ»՝ ի հիշատակ գրոձիսկցի զոհված հրեաների

Պատկերասրահ

Անվանի գրոձիսկցիներ 
 Գժեգոժ Կնապսկի (1564—1638) — լեհ հոգևորական գործիչ, բանասեր, բառարանագիր, բանաստեղծ, թատերագիր, հանրագիտակ, մանկավարժ

Գործընկեր քաղաքներ 
  Վայց, Ավստրիա
  Շավլե, Լիտվա
  Ռաձվիլիշկիս, Լիտվա
  Դանիլովգրադ, Մոնտենեգրո
  Գիժիցկո, Լեհաստան
  Կառո, Ֆրանսիա

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Официальная страница города
 Urząd Miasta Grodzisk Mazowiecki
 Historia Żydów w Grodzisku Mazowieckim na portalu Wirtualny Sztetl
 Grodzisk Mazowiecki – o historii i zabytkach

Լեհաստանի քաղաքներ
Մազովեցյան վոյեվոդության քաղաքներ