Արջուն Ապադուրայ

Արջուն Ապադուրայ (, ), հնդիկ-ամերիկացի մարդաբան, որը ճանաչված է որպես գլոբալիզացիայի (համաշխարհայնացման) հետազոտությունների խոշոր տեսաբան։ Իր մարդաբանական աշխատանքներում քննարկում Է ազգային պետությունների և գլոբալիզացիայի (համաշխարհայնացման) արդիականության կարևորությունը, Չիկագոյի համալսարանում մարդաբանության և Հարավային Ասիայի լեզուների, քաղաքակրթությունների նախկին պրոֆեսոր է, Չիկագոյի համալսարանի Հումանիտար գիտությունների բաժնի դեկան, Յեյլի համալսարանի քաղաքային կենտրոնի և գլոբալիզացիայի բաժնի տնօրեն, ինչպես նաև Նյու Յորքի համալսարանի Սթայնհարդտի մշակույթի դպրոցի կրթության և մարդկային զարգացման բաժնի պրոֆեսոր։

Նրա ամենակարևոր աշխատություններից են՝ «Երկրպագություն և հակամարտություն գաղութային իշխանության ներքո» (Worship and Conflict under Colonial Rule) (1981), «Անհատականություն և տարբերություն hհամաշխարհային մշակութային տնտեսության մեջ» (Disjuncture and Difference in the Global Cultural Economy) (1990 թ.), որոնք ավելի ընդլայնված ներկայացված են «Արդիականությունը մեծ մասշտաբով» (Modernity at Large) (1996) և «Վախ փոքր թվերից» (Fear of Small Numbers) (2006): 1997 թվականին ընտրվել է Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ ։
 
Ապադուրայը ծնվել է 1949 թվականին, թամիլական ընտանիքում Մումբայում (Բոմբեյ), (Հնդկաստան), կրթություն է ստացել Հնդկաստանում։ Ավարտել է Սենթ Քսավիերի միջնակարգ դպրոցը (Ֆորտ, Մումբայ) և ստացել է արվեստի միջին որակավորման աստիճանը Մումբայի Էլֆինսթոուն քոլեջում, նախքան Միացյալ Նահանգներ տեղափոխվելը։ Այնուհետև 1970 թվականին ստացել է իր բակալավրի կոչումը Բրանդեյսի համալսարանում։

Եղել է Չիկագոյի համալսարանի պրոֆեսոր, որտեղ մարդաբանության ոլորտում ստացել է մագիստրոսի (1973) և դոկտորի (1976) որակավորման աստիճան։ Այնտեղ աշխատելուց հետո Ապադուրայը կարճ ժամանակ անցկացրեց Յեյլում։

Փենսիլվանիայի համալսարան 
Ապադուրայը երկար տարիներ դասավանդել է Փենսիլվանիայի համալսարանում, մարդաբանության և Հարավային Ասիայի ուսումնասիրությունների բաժիններում։ Փենսիլվանիայում աշխատելու տարիներին՝ 1984 թվականին, հյուրընկալել է կոնֆերանս՝ «Penn Ethnohistory» ծրագրի շրջանակում, այս համաժողովը հանգեցրեց «Իրերի սոցիալական կյանքը. ապրանքները մշակութային տեսանկյունից» (The Social Life of Things: Commodities in Cultural Perspective) (1986) հատորի հրատարակմանը։ Հետագայում ընդունվել է «New School» համալսարան։ Ներկայումս հանդիսանում է «Steinhardt School»-ի Նյու Յորքի համալսարանի մեդիա մշակույթի և հաղորդակցության բաժնի պրոֆեսորադասախոսական կազմի անդամ։

Աշխատանքներ 
Նրա ամենակարևոր աշխատություններից են՝ «Երկրպագություն և հակամարտություն գաղութային իշխանության ներքո» (Worship and Conflict under Colonial Rule) (1981 թվական), «Անհատականություն և տարբերություն համաշխարհային մշակութային տնտեսության մեջ» (1990 թվական),,որոնք ավելի ընդլայնված ներկայացված են «Արդիականությունը մեծ մասշտաբով» (Modernity at Large) (1996) և «Վախ փոքր թվերից» (Fear of Small Numbers) (2006): «Իրերի սոցիալական կյանքը» (1986) աշխատության մեջ Ապադուրայը պնդում էր, որ ապրանքները ոչ միայն տնտեսական արժեք ունեն, նրանք ունեն նաև քաղաքական արժեք և սոցիալական կյանք : 1997 թվականին Ապադուրայը ընտրվել է Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ 

Նրա դոկտորական աշխատանքի հիմքում ընկած էր Մադրասի Տրիպլիկան քաղաքի Պարթասարատի տաճարում անցկացված մեքենաների փառատոնը։ Արջուն Ապադուրայը հանդիսանում է «Ֆորում դ' Ավինյոն» -ի խորհրդատվական խորհրդի

(Board of the Forum d'Avignon) անդամ, մշակույթի, տնտեսության և լրատվամիջոցների միջազգային հանդիպումների անդամ։ Janus Unbound: Journal of Critical Studies ամսագրի խորհրդատու անդամ է։

Նոր դպրոց 
2004 թվականին կարճ ժամանակով Յեյլի համալսարանում ադմինիստրատոր աշխատելուց հետո , Ապադուրայը դարձավ «New School» համալսարանի- պրովեստ։ Ապադուրայի՝ Պրովոստի գրասենյակից հեռանալու մասին հայտարարվել է 2006 թվականի հունվարի 30-ին «New School»-ի նախագահ Բոբ Քերրիի կողմից։ «New School»-ում ստացել է Ջոն Դյուիի վաստակավոր պրոֆեսորի կոչում հասարակական գիտությունների ոլորտում։ Ապադուրայը դարձավ նախագահ Քերրիի առավել հայտնի քննադատներից մեկը, երբ փորձեց իրեն պրովեստ նշանակել 2008 թվականին։

Նյու Յորքի համալսարան 
2008 թվականին հայտարարվեց, որ Ապադուրայը նշանակվել է Գոդարդի մեդիայի, մշակույթի և հաղորդակցության պրոֆեսոր «NYU Steinhardt»-ի մշակույթի, կրթության և մարդկային զարգացման դպրոցում։ Ապադուրայը թոշակի է անցել՝ 2021 թվականին ստանալով դեպարտամենտի պատվավոր կոչում։

«Bard Graduate» կենտրոն 
2021 թվականին Ապադուրայը նշանակվել է Մաքս Վեբերի գլոբալ պրոֆեսոր «Bard Graduate Center»- ում, չնայած գտնվում է Բեռլինում և դասավանդում է հեռակա կարգով։

Աշխատանքային ներգրավվածություն 
Ապադուրայը «Հանրային մշակույթ» ակադեմիական ամսագրի համահիմնադիրն է . հիմնադիր ոչ առևտրային «Partners for Urban Knowledge, Action and Research (PUKAR)» Մումբայում, Համաշխարհայնացման միջդիսցիպլինար ցանցի (ING) համահիմնադիր և համատնօրեն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ։ Ծառայել է որպես խորհրդատու կամ աջակից հանրային և մասնավոր կազմակերպությունների լայն շրջանակում, ներառյալ Ֆորդի, Ռոքֆելլերի և ՄաքԱրթուրի հիմնադրամները, ՅՈՒՆԵՍԿՕ, Համաշխարհային բանկ և Ազգային գիտական հիմնադրամը ։

Ապադուրայը նախագահել է Չիկագոյի համաշխարհայնացման ծրագիրը բազմաթիվ պետական և մասնավոր կազմակերպություններում (ինչպիսիք են Ֆորդի հիմնադրամը, Ռոքֆելլերի հիմնադրամը, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն, Համաշխարհային բանկը և այլն) խորհրդատու և երկարաժամկետ մտահոգված գլոբալացման, արդիականության և էթնիկ հակամարտությունների հարցերով։

Ապադուրայը ստացել է բազմաթիվ կրթաթոշակներ և դրամաշնորհներ, բազմաթիվ ակադեմիական պարգևներ, ներառյալ Վարքագծային գիտությունների առաջադեմ ուսումնասիրության կենտրոնը (Կալիֆորնիա) և Պրինսթոնի առաջադեմ ուսումնասիրությունների ինստիտուտը, ինչպես նաև Բաց հասարակության ինստիտուտի (Նյու Յորք) անհատական հետազոտական կրթաթոշակ)։ Ընտրվել է Արվեստներ և գիտություններ 1997 թվականին, Ամերիկյան Գիտությունների ակադեմիա։ 2013 թվականին Նիդեռլանդների Էրազմուս համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում է շնորհվել։ Պաշտոններ է զբաղեցնում որպես «Mercator Fellow», Ազատ համալսարանի, Հումբոլտի համալսարանի (Բեռլին), Ռոտերդամի Էրազմուս համալսարանի ԶԼՄ-ների և հաղորդակցության ամբիոնի պատվավոր պրոֆեսոր և Գյոթինգենի Մաքս-Պլանկի կրոնական և էթնիկ բազմազանության ինստիտուտի ավագ հետազոտական գործընկեր։

Ծառայել է որպես խորհրդատու կամ խորհրդատու, լայնածավալ պետական և մասնավոր կազմակերպություններում, ներառյալ բազմաթիվ խոշոր հիմնադրամներ (Ford, MacArthur և Rockefeller), ՅՈՒՆԵՍԿՕ, ՄԱԶԾ, Համաշխարհային Բանկ, ԱՄՆ-ի հումանիտար գիտությունների ազգային հիմնադրամը, Ազգային գիտական հիմնադրամ, և Infosys հիմնադրամը։ 2010 և 2017 թվականներին եղել է Infosys Prize-ի հասարակական գիտությունների ժյուրիում։ Ներկայումս ծառայում է որպես Ասիական արվեստի ծրագրի խորհրդատվական կոմիտեի անդամ Սոլոմոն Գուգենհայմի թանգարանում և D'Avignon Փարիզի գիտական խորհրդատվական խորհրդի ֆորումում։

Տեսություն 
Ապադուրայը իր ամենահայտնի «Անջատում և տարբերություն համաշխարհային մշակութային տնտեսության մեջ» (Disjuncture and Difference in the Global Cultural Economy) աշխատությունում ներկայացնում է իր մետատեսությունը դիսյունկտուրայի մասին։ Նրա համար «համաշխարհային մշակութային նոր տնտեսությունը պետք է դիտարկվի որպես բարդ, համընկնող, տարանջատող կարգ»։ Այս կարգը կազմված է տարբեր փոխկապակցված, սակայն տարանջատված համաշխարհային մշակութային հոսքերից , մասնավորապես հետևյալ հինգից.

 էթնոպատկերներ՝ մարդկանց միգրացիան մշակույթներով և սահմաններով
 մեդիա պատկերներ՝ լրատվամիջոցների բազմազանությունը, որոնք ձևավորում են մեր աշխարհը հասկանալու ձևը
 տեխնոպատկերներ՝ տեխնոլոգիաների (մեխանիկական և տեղեկատվական) շրջանակն ու շարժումն ամբողջ աշխարհում
 ֆինանսներ՝ փողի և կապիտալի համաշխարհային հոսքը
 գաղափարախոսություններ՝ գաղափարների և գաղափարախոսությունների համաշխարհային հոսքը

Սոցիալական երևակայություն 
Ապադուրայը ձևակերպեց մշակութային գործունեության տեսակետը, որը հայտնի է որպես սոցիալական երևակայություն, որը բաղկացած է համաշխարհային մշակութային հոսքերի հինգ չափումներից։

Ապադուրայը նկարագրում է երևակայականի իր արտահայտումը հետևյալ կերպ.Պատկերը, պատկերացրածը, երևակայականը. սրանք բոլորը տերմիններ են, որոնք ուղղորդում են մեզ դեպի ինչ-որ կարևոր և նոր բան համաշխարհային մշակութային գործընթացներում. երևակայությունը որպես սոցիալական փորձառություն։ Այլևս ոչ այլևս ֆանտազիա (ափիոն զանգվածների համար, որոնց իրական գործն այլ տեղ է), այլ պարզ փախուստ (հիմնականում ավելի կոնկրետ նպատակներով և կառույցներով սահմանված աշխարհից), այլ էլիտար ժամանց (հետևաբար սովորական մարդկանց կյանքին առնչվող չէ) և ոչ այլևս խորհրդածություն (անկապ ցանկությունների և սուբյեկտիվության նոր ձևերի համար), երևակայությունը դարձել է սոցիալական պրակտիկայի կազմակերպված դաշտ, աշխատանքի ձև (ինչպես աշխատանքի, այնպես էլ մշակութային կազմակերպված պրակտիկայի իմաստով) և բանակցությունների ձև, գործակալության (անհատների) կայքերի և գլոբալորեն սահմանված հնարավորության ոլորտների միջև։ Երևակայության այս սանձազերծումը կապում է պաստիշի խաղը (որոշ միջավայրերում) պետությունների և նրանց մրցակիցների սարսափի ու հարկադրանքի հետ։ Երևակայությունն այժմ կենտրոնական է գործակալության բոլոր ձևերի համար, ինքնին սոցիալական փաստ է և նոր գլոբալ կարգի հիմնական բաղադրիչն է ։Ապադուրայը Բենեդիկտ Անդերսոնին վերագրում է երևակայական համայնքների մասին պատկերացումների զարգացումը։ Որոշ առանցքային դեմքեր, ովքեր աշխատել են երևակայության վրա, Կոռնելիուս Կաստորիադիսն են, Չարլզ Թեյլորը, Ժակ Լականը (ով հատկապես աշխատել է խորհրդանշականի վրա՝ ի տարբերություն երևակայականի և իրականի), և Դիլիպ Գաոնկարը։ Այնուամենայնիվ, Մումբայ քաղաքում քաղաքային սոցիալական շարժումների Ապադուրայի ազգագրությունը վիճելի է մի քանի գիտնականների հետ, ինչպիսիք են կանադացի մարդաբան Ջուդիթ Ուայթհեդը, որոնք պնդում են, որ SPARC-ը (կազմակերպություն, որը Ապադուրայը պաշտպանում է որպես բնակարանաշինության առաջադեմ սոցիալական ակտիվության օրինակ) մեղսակից է։ Համաշխարհային բանկի օրակարգը Մումբայի վերազարգացման համար։

Հրապարակումներ 
 2016 թվական, «Բանկային գործունեությունը բառերի վրա. լեզվի ձախողումը ածանցյալ ֆինանսների դարաշրջանում»,  Չիկագոյի համալսարանի հրատարակչություն։
 
 2013 թվական, «Ապագան որպես մշակութային փաստ. Էսսեներ համաշխարհային վիճակի մասին» (The Future as Cultural Fact: Essays on the Global Condition): 
 
 2012 թվական, համահեղինակ (Ա. Մաքի հետ) «Հնդկաստանի աշխարհը. Ստեղծագործության քաղաքականությունը գլոբալացված հասարակության մեջ» (India's World: The Politics of Creativity in a Globalized Society):
 
 2007 թվական, «Երկրպագություն և հակամարտություն գաղութային իշխանության ներքո. Հարավային Հնդկաստան» (Worship and Conflict under Colonial Rule: A South Indian Case), Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն։
 
 2006 թվական, «Վախ փոքր թվերից. Էսսե զայրույթի աշխարհագրության մասին» (Fear of Small Numbers: An Essay on the Geography of Anger), Դուրհամ, Դյուկի համալսարանի հրատարակչություն։
 
 2002 թվական, «Գլոբալիզացիա (Համաշխարհայնացում)» (Globalization) (խմբագրված հատոր)։  Դուրհամ, Դյուկի համալսարանի հրատարակչություն։
 
 2001 թվական, Խորը ժողովրդավարություն. քաղաքային կառավարումը և քաղաքականության հորիզոնը։ «Շրջակա միջավայր և ուրբանիզացիա» (Environment and Urbanization), (Vol. 1La Modernidad Desbordada3 No. 2), էջեր՝ 23–43։
 
 2001 թվական, (Արդիականության լայնածավալ թարգմանություն) Ուրուգվայ և Արգենտինա. Ediciones Trilces և Fondo de Cultura Economica de Argentina:
 
 2001 թվական, «Apres le Colonialisme. Les Consequences Culturelles de la Globalization» .(«Արդիականությունը մեծ մասշտաբով» թարգմանություն) Փարիզ՝ Պայոտ։
 
 2001 թվական, Modernità in polvere. («Արդիականությունը մեծ մասշտաբով» թարգմանություն) Հռոմ։
 
 1996 թվական, «Արդիականությունը մեծ մասշտաբով. գլոբալիզացիայի (համաշխարհայնացման) մշակութային չափումները» (Modernity At Large: Cultural Dimensions of Globalization) : Մինեապոլիս, Մինեսոտայի համալսարանի հրատարակչություն։
 
 1991 թվական, համախմբագիր (Մ. Միլլս և Ֆ. Կորում, Էդս. ), «Սեռը, ժանրը և ուժը հարավասիական արտահայտչական ավանդույթներում» (Gender, Genre and Power in South Asian Expressive Traditions), Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիայի համալսարանի հրատարակչություն։
 
 1988 թվական, հյուր խմբագիր, հատուկ թողարկում Մշակութային մարդաբանություն «Տեղը և ձայնը մարդաբանական տեսության մեջ» թեմայով (հատոր 3, թիվ 1)։
 
 1988 թվական, «Ինչպես պատրաստել ազգային խոհանոց. խոհարարական գրքեր ժամանակակից Հնդկաստանում» (How to Make a National Cuisine: Cookbooks in Contemporary India" ), համեմատական ուսումնասիրություններ հասարակության և պատմության մեջ (հատոր 31, թիվ 1)։ 3-24։ 1987 թվական, հյուր խմբագիր (Քերոլ Ա. Բրեքենրիջի հետ), հատուկ տարեկան թողարկում «The India Magazine» (Նյու Դելի) «Հանրային մշակույթ» թեմայով։
 
 1986 թվական, «Իրերի սոցիալական կյանքը. ապրանքները մշակութային տեսանկյունից» (The Social Life of Things: Commodities in Cultural Perspective) (խմբագրված հատոր)։ Նյու Յորք, Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակություն։
 
 1983 թվական, (Վերատպում). «Երկրպագություն և հակամարտություն գաղութային իշխանության ներքո. Հարավային Հնդկաստան» (Worship and Conflict Under Colonial Rule: A South Indian Case),. Նյու Դելի, Օրիենտ Լոնգման։
 
 1981 թվական, «Երկրպագություն և հակամարտություն գաղութային իշխանության ներքո. Հարավային Հնդկաստան» (Worship and Conflict Under Colonial Rule: A South Indian Case), Քեմբրիջ, Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն։

Տես նաև 

 Ապրանքային ճանապարհի շեղում

Հղումներ

Արտաքին հղումներ 

 Պաշտոնական կայք
 Արջուն Ապադուրայ, «Համբերություն» արվեստի և մշակույթի «Brooklyn Rail» ամսագրում (Նյու Յորք) (սեպտեմբեր 2021). https://brooklynrail.org/2021/09/criticspage/Patience
 Տեսության A–Z. Արջուն Ապադուրայ ՝ Էնդրյու Ռոբինսոնի կողմից (հրադադարի ամսագիր, 22 ապրիլի 2011 թ.)
 Փոքր թվերից վախը Արջուն Ապադուրայից (Duke University Press, 2006)
 Գլոբալիզացիան խմբագրվել է Արջուն Ապադուրայի կողմից (Duke University Press, 2001)
 Disjuncture and Difference in the Global Cultural Economy (1990), PDF
 Արջուն Ապադուրայ. «Համբերություն» Brooklyn Rail-ում (սեպտեմբեր 2021 թ.), որպես «Որքա՞ն ժամանակ է հիմա» բաժնի մաս։ հյուրը՝ խմբագրված Ֆրանչեսկա Պիետրոպաոլոյի կողմից՝ https://brooklynrail.org/2021/09/criticspage

Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Մումբայի համալսարանի շրջանավարտներ
Ապրող անձինք
1949 ծնունդներ
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ