Եվրամիությանն անդամակցելու Մալթայի հանրաքվե (2003)

2003 թվականի մարտի 8-ին Մալթայում անցկացվեց հանրաքվե Եվրամիությանն անդամակցելու վերաբերյալ։ Քվեարկողների 54%-ը կողմ էր։ 2003 թվականի ապրիլին կայացած ընդհանուր ընտրություններում հաղթեց Ազգայնական կուսակցությունը, որը կողմ էր ԵՄ-ին անդամակցմանը, իսկ ընդդիմադիր Լեյբորիստական կուսակցությունը դեմ էր միանալուն։ 2004 թվականի մայիսի 1-ին Մալթան միացավ ԵՄ-ին։

Հանրաքվեն ամենաբարձր մասնակցությունն ունի ԵՄ-ին անդամակցության հանրաքվեների մեջ (91%) և ամենացածր աջակցությունը 2003 թվականին ԵՄ-ին անդամակցելու վերաբերյալ հանրաքվե անցկացրած ինը երկրների մեջ։

Նախապատմություն 
Մալթայի Եվրոպական տնտեսական համայնքի (ԵՏՀ) հետ առաջին հարաբերությունները սկսվեցին 1970 թվականի դեկտեմբերին Ասոցացման համաձայնագրի ստորագրմամբ։ Այս պայմանագիրը կոչ էր անում ստեղծել Մաքսային միություն՝ հիմնվելով Մալթայի և դաշինքի միջև ազատ առևտրի վրա։

1990 թվականի հուլիսին Մալթան Եվրոպական համայնքին անդամակցելու պաշտոնական դիմում է ներկայացրել, որին ընդառաջել են Եվրահանձնաժողովի դրական կարծիքի միջոցով։ Այնուամենայնիվ, դիմումը կասեցվել է 1996 թվականին լեյբորիստական նոր կառավարության կողմից։  1998 թվականի ընտրություններում Ազգայնական կուսակցությունը հաղթելուց հետո՝ նոր կառավարությունը վերաակտիվացրեց Մալթայի անդամության հայտը։ Միանալու բանակցությունները ավարտվեցին Կոպենհագենի գագաթնաժողովում 2002 թվականի դեկտեմբերին, և 2004 թվականին Մալթային առաջարկվեց ԵՄ-ին անդամակցել։

2003 թվականի հունվարին Մալթայի կառավարությունը հայտարարեց, որ անդամակցության համար ոչ պարտադիր հանրաքվե կանցկացվի 2003 թվականի մարտի 8-ին, միևնույն ժամանակ տեղական ընտրությունները։

Քարոզարշավ 
Հանրաքվեի անցկացման նախաշեմին ընտրողները հավասարաչափ բաժանված էին ԵՄ-ին անդամակցելու հարցում։ Ազգայնական կառավարությունը պնդում էր, որ Մալթան կստանա ԵՄ միջոցներ ճանապարհների և տուրիստական արդյունաբերության համար։ Նրանք ասացին, որ Մալթան պետք է ԵՄ-ին, որպեսզի կարողանա հաղթահարել գլոբալիզացիան և մեղադրեցին ընդդիմությանը վախեցնելու մեջ։

Լեյբորիստական ընդդիմությունը վախենում էր, որ ԵՄ-ին անդամակցությանը կհետևի աշխատատեղերի քչացումը և վտանգի տակ կդնի Մալթայի անկախությունը։ Նրանք գերադասում էին, որ Մալթան պետք է գործընկերություն ստեղծի ԵՄ-ի հետ, այլ ոչ թե անդամակցության ձգտի, և կոչ էին անում մալթացի ընտրողներին կա՛մ անվավեր դարձնեն իրենց քվեաթերթիկները, կա՛մ ձեռնպահ մնալ, կա՛մ չքվեարկել։ Ոչ քարոզչական մեկ գովազդային վահանակ ցույցադրվեց, որ վարչապետ Էդվարդ Ֆենեկ Ադամին կրում է Եվրոպայի դրոշից պատրաստված տակդիր։

Մալթայի ամենամեծ արհմիությունը՝ Աշխատավորների ընդհանուր միությունը, դեմ էր անդամակցությանը։

Հանրաքվեի հարց 
Հանրաքվեի ընթացքում քվեարկության դրված հարցը հաստատվել է 2003 թվականի հունվարի 3-ին։ Հարցը հետևյալն է․ «Համաձայն եք, որ Մալթան պետք է դառնա Եվրամիության անդամ, որը տեղի է ունենալու 2004 թվականի մայիսի 1-ին»։

Արդյունքներ

Հետևանքներ 
Ազգայնական կուսակցության կողմնակիցները տոնեցին հանրաքվեի արդյունքը, բայց Լեյբորիստական կուսակցության առաջնորդ Ալֆրեդ Սանտը չհամաձայնվեց պարտության հետ և ասաց, որ հարցը կկարգավորվի առաջիկա ընդհանուր ընտրություններում։ Նա պնդում էր, որ գրանցված ընտրողների միայն 48%-ն է քվեարկել այո, և այդ պատճառով մեծամասնությունը դեմ է եղել անդամակցությանը `դեմ քվեարկելով, ձեռնպահ մնալով կամ անվավեր դարձնելով իրենց քվեաթերթիկը։ Հանրաքվեից մեկ օր անց վարչապետը ընտրությունները նշանակեց ապրիլի 12-ին։

2003 թվականի ընտրություններում հիմնական խնդիրը ԵՄ-ին անդամակցությունն էր, իսկ ազգայնական կուսակցության հաղթանակը հնարավորություն տվեց Մալթային անդամակցել 2004 թվականի մայիսի 1-ին։

Ծանոթագրություններ 

Մալթայի պատմություն
Եվրամիության պատմական ընդլայնում