Արցախի վերածննդի օր

Արցախի վերածննդի օր, պաշտոնական ազգային տոն, որը նշվում է Արցախի Հանրապետությունում, ի նշանավորումն առաջին բողոքի ցույցերի, որոնք 1988 թվականի փետրվարի 20-ին հանգեցրին Ղարաբաղյան շարժման մեկնարկին։

Պատմություն 
1985 թվականին Միխայիլ Գորբաչովը դարձավ ԽՄԿԿ նոր գլխավոր քարտուղար՝ իրականացնելով Խորհրդային Միության պլանավորված բարեփոխումը։ Երկու բարեփոխումները հայտնի էին որպես «պերեստրոյկա» և «գլասնոստ»։ Վերջինը ազատություն էր տալիս խորհրդային քաղաքացիներին արտահայտելու ցանկացած դժգոհություն, իսկ առաջինը թույլ էր տալիս տնտեսական բարեփոխումները խորհրդային համակարգում։ Սա տեղի ունեցավ այն ժամանակ, երբ բարձր էր Հայկական ԽՍՀ-ին Լեռնային Ղարաբաղի ինտեգրման գործընթացի աջակցությունը, որն սկսել էր 1963 թվականին։ Օգտագործելով Գորբաչովի քաղաքականությունը՝ 1988 թվականի փետրվարի 20-ին Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի ժողովրդական պատգամավորների XX գումարման խորհուրդն արտահերթ նստաշրջանում քվեարկեց Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից անջատվելու և Խորհրդային Հայաստանի հետ միավորվելու օգտին։ Մի քանի օր անց Բորիս Կևորկովը, ով զբաղեցնում էր Ադրբեջանի կոմկուսի Լեռնային Ղարաբաղի մարզկոմի առաջին քարտուղարի պաշտոնը, Գերագույն խորհրդի կողմից հեռացվեց աշխատանքից։ Փետրվարի 27-29-ին Ադրբեջանի Սումգայիթ քաղաքում կազմակերպվեց հայ բնակչության կոտորած, որն ուղեկցվում էր սպանություններով, բռնաբարություններով, ջարդերով, կողոպուտով։ Այնուհետև հայկական ջարդերի ալիքը տարածվեց Ադրբեջանի ողջ տարածքով մեկ և սկիզբ դրեցարցախյան ազատամարտին։

Նշանակություն 
Ամսաթիվը պաշտոնական տոն է դարձել 1992 թվականին։ Ի թիվս այլ խոշոր առաջնորդների, պաշտոնական ողջույններն են ուղղումՀայաստանի նախագահը, Հայաստանի վարչապետը և Արցախի նախագահը։ Տոնի առթիվ շնորհավորական ուղերձ են հղել նաև նախկին ղեկավարներ, ինչպիսին Ռոբերտ Քոչարյանն է։ 2020 թվականին Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանն այն որակել է որպես «հայ ժողովրդի արիության, վճռականության և ազատության, համազգային համերաշխության խորհրդանիշ»։Ստեփանակերտում սովորաբար տեղի է ունենում ընդունելություն, որին ներկա են գտնվում Արցախյան շարժման վետերաններ, պետական պաշտոնյաներ, Արցախի պաշտպանության բանակի բարձրաստիճան սպաներ, քաղաքական և հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։

Ծանոթագրություններ 

Արցախի Հանրապետության տոներ