Վիկենտի Խվոյկա

Վիկենտի Վյաչեսլավովիչ Խվոյկա (; ; , ծնյալ Ցենեկ Խվոյկա, (), ), չեխական ծագումով ուկրաինացի (ըստ որոշ ուսումնասիրողների՝ ռուս) ինքնուս հնագետ, ով Ուկրաինայում՝ մերձկիևյան տարածքում հայտնաբերել է նորքարեդարյան ժամանակաշրջանի տրիպոլյան (տրիպիլյան. Cucuteni-Trypillian culture) մշակույթը, հետազոտել է նաև սկյութական, զառուբինեցյան (Зарубинецкая культура), չեռնյախովյան (Черняховская культура, II—VII դդ.), վաղ սլավոնական հնագիտական մշակույթները։ Հնագիտության ասպարեզում առաջինն է գործածության մեջ դրել  «поля погребальных урн» (, ՝ աճյունասափորների դաշտեր) և «поля погребений» (աճյունադաշտեր) հասկացությունները։

Կենսագրություն 

Ծնվել է 1850 թվականի փետրվարի 21-ին, ավստրիական կայսրության մաս կազմած Բոհեմիայի թագավորության (ներկայիս Չեխիայի) Սեմին գյուղում, որտեղ էլ տարրական կրթություն է ստացել։ Ավարտել է Խրուդիմի առևտրական ուսումնարանը (Academy of Commerce), որոշ ժամանակ ապրել Պրահայում, ապա տեղափոխվել ռուսական կայսրություն։ 1876 թվականից ապրել է Կիևում, աշխատել որպես ուսուցիչ։ 1890-ական թվականներից, համապատասխան մասնագիտական կրթություն չունենալով հանդերձ, սկսել է զբաղվել հնագիտությամբ, մի շարք պեղումներ կատարել մերձկիևյան ու մերձդնեպրյան տարածքներում։ 1887-1896 թվականներին (ճշգրիտ տարեթիվը հայտնի չէ) Խվոյկան Ուկրաինայում կատարած պեղումների արդյունքում հայտնաբերել է Կուկուտենի- Տրիպիլյան մշակույթը և իր հայտնագործության մասին զեկուցումով հանդես է եկել հնագետների՝ 1897 թվականին տեղի ունեցած 11-րդ համաժողովում։ Մոտավորապես նույն ժամանակամիջոցում այդ նույն մշակույթի առարկայկան վկայություններ են հայտնաբերվել Ռումինիայում և կոչվել Կուկուտենի մշակույթ (Cucuteni culture): 1897 թվականին Խվոյկան հրավիրվել է ղեկավարելու հնությունների ու արվեստների կիևյան ընկերությունը։ Նա զգալի ավանդ է ներդրել Կիևում հնությունների ու արվեստների թանգարան (ներկայումս՝ Ուկրաինայի պատմության ազգային թանգարան) հիմնելու գործում, 1904 թվականից աշխատել է այդ թանգարանում՝ որպես հնագիտական բաժանմունքի վարիչ։ 

Մահացել է 1914 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Կիևում, թաղվել Բայկովյան գերեզմանատանը։

Աշխատություններ 

 Исторический музей гвардейской артиллерии // Русский инвалид. 1892. 5 января.
 История гвардейской артиллерии с 1682 по 1896 год. СПб., 1896.
 К истории Петровского Полтавского кадетского корпуса // Русский инвалид. 1900. 9 декабря.
 Поля погребений в среднем Приднепровье: (Раскопки В. В. Хвойка в 1899—1900 гг.). — Санкт-Петербург: тип. И. Н. Скороходова, 1901. — [2], 19 с., 5 л. ил.
 Каменный век Среднего Приднепровья // Тр. XI Археологического съезда.— Т.1.— М., 1901. — С. 736—754.
 К вопросу о славянах / [Соч.] В. Хвойка. — Киев: тип. Имп. Ун-та св. Владимира, АО Н. Т. Корчак-Новицкого, 1902. — [2], 11 с.
 Раскопки 1901 г. в области трипольской культуры / В. В. Хвойко. — С.-Петербург: Тип. И. Н. Скороходова, 1904. — 27 с.
 В «Записках Русского археологического общества» вышла статья «Поля погребений в Среднем Приднепровье (Раскопки В. В. Хвойка в 1899—1900 годах)» (1901).
 Киево-Кирилловская палеолитическая стоянка и культура эпохи мадлен // Археологическая летопись Южной России. — Т.1 (1903). — К., 1904. — С. 26—57.
 «Городища Среднего Приднепровья, их значение, древность и народность» (1905).
 Древние обитатели Среднего Приднепровья и их культура в доисторические времена (по раскопкам): С прил. описания раскопок в ус. М. М. Петровского в г. Киеве и с. Белгородке Киев. у. / В. В. Хвойка. — Киев: тип. «т-ва Е. А. Синькевич», 1913. — [2], 103 с.
 Краеведение в России во второй половине XVIII века // Краеведение. 1926. Т. 3. — С. 333—343.

Հիշատակ

 1962 թվականին Կիևի փողոցներից մեկը կոչվել է Վիկենտի Խվոյկայի անունով։ Այդ փողոցի այն շենքի պատին, որտեղ 1898-1974 թվականներին ապրել է նա, փակցվել է գրանիտե հուշատախտակ:.

 2000 թվականին Ուկրաինայի ազգային բանկը Խվոյկայի ծննդյան 150-ամյա հոբելյանի առթիվ թողարկել է նրա դիմապատկերով հոբելյանական հուշադրամ՝ 2 գրիվնա արժողությամբ։

 2009 թվականին Կիևի մարզի Օբուխովյան շրջանի Խալեպիե գյուղում բացվել է Վիկենտիի Խվոյկայի թանգարանը։

 Վիկենտի Խվոյկան հիշատակված է ТНМК երաժշտախմբի «Ուկրաինայի պատմությունը 5 րոպեում» երգում։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Черняков І. Т. Хвойка Вікентій В'ячеславович // 
 Київ. Енциклопедія. / В. Г. Абліцов. — К.: Видавництво «Фенікс». 2016. — 288 с.
 Хвойка В. В. Древние обитатели Среднего Приднепровья и их культура в доисторические времена (по раскопкам): с прил. описания раскопок в ус. М. М. Петровского в г. Киеве и с. Белгородке Киев. у. / В. В. Хвойка. — Киев: Тип. «Т-ва Е. А. Синькевич», 1913. — 103 с.

Արտաքին հղումներ 
 Хвойка Викентий Вячеславович
 Хвойко 
 Хвойка Викентий Вячеславович
 Біографія В. В. Хвойки

Ուկրաինացի գիտնականներ
Հնագետներ
Ուկրաինացի մանկավարժներ