Կանանց ուսումնասիրություններ

Կանանց ուսումնասիրություններ (, ինչպես նաև ֆեմինոլոգիա) գիտական հասկացություն, որն ուսումնասիրում է կանանց դիրքն ու կարգավիճակն աշխարհում կոնկրետ հանրության մեջ կամ որոշակի պատմական ժամանակահատվածում ։ Գիտական տվյալ ուղղվածության մեջ կանանց կյանքի փորձը դիտարկվում է հանրային և մշակութային իրականության համատեքստում։

Կանանց ուսումնասիրություններում առանձնացվում է չորս փուլ։
 1960-ականների վերջ-1970-ականներ։ Այս շրջանում վիզուալիզացվում է կանանց փորձը, գործընթացների, երևույթների և  փաստերի վերլուծության կանացի մոտեցումը։ Կանանց ուսումնասիրությունների նորագույն մոտեցումը ցույց էր տալիս, որ հասարակական գիտությունների և հումանիտար գիտությունների ավանդական հասկացությունները եղել են կույր-գենդերային և անտեսել են կանացի կենսափորձը,  արտացոլում են միայն տղամարդկանց նախապաշարմունքները։ Այս փուլը բնութագրվում է որպես նոր ակադեմիական դաշտի ստեղծման փուլ։ 1977 թվականին ԱՄՆ-ում հիմնադրվում է Կանանց ուսումնասիրությունների ազգային ասոցացիան, որը նպաստում էր նոր կրթական ծրագրերի տարածմանը։ Ասոցիացիան հրապարակում էր «NWSA Journal» ամսագիրը (այժմ՝ «Feminist Formations»), կազմակերպում էր ամենամյա կորֆերանսներ, զբաղվում էր բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ծրագրերով և ստացված տեղեկատվության վիճակագրությամբ։
 1980-ական թվականների սկիզբ՝ ավանդական գիտելիքի կրթական ծրագրերի վերանայման շրջան։ Այս ժամանակաշրջանում բարձրացվում են նոր հարցեր անձնական կյանքի, բռնության, հայրիշխանությանոլորտում և այլն։ Ուսումնասիրող կանանց ուշադրության կենտրոնում հայտնվեցին այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք էին տղամարդկանց արտոնությունների ազդեցությունը՝ հետազոտված  արական սեռի գիտնականների կողմից։ Այս փուլում կանանց ուսումնասիրությունները սկսում են  ներառվել ԱՄՆ-ի համալսարանների ծրագրերում, զարգանում են  գենդերային հավասարակշռությանը միտված ուսումնական ծրագրերը։ Ստեղծվում են կանանց ուսումնասիրությունների ամսագրեր, որոնց թվում էին , , , և այլն։ Սկսում են հրապարակվել կանանց ուսումնասիրությունների անթոլոգիաներ և քրեստոմատիաներ։
 1980-ական թվականներ՝ կանանց միջև անհավասարության և տարբերությունների ուսումնասիրման շրջան՝ պայմանավորված ռասայական և էթնիկական խմբավորումներով, սոցիալական խավերով, կանանց համընդհանուր փորձի և էսսենցիալիզմի ժխտման ֆեմինիստական գաղափարներով։ Այս փուլում կանանց ուսումնասիրություններում քննադատության է ենթարկվում հետերոսեքսուալությունը, ինչպես նաև կանացի ինքնությունների բազմազանությունները։
 1990-ական թվականներ՝  կանանց միջազգային խնդիրների և գլոբալ ենթակառուցվածքների հանդեպ ուշադրության բարձրացման շրջան։ Կապված հետգաղութային պետականությունների ի հայտ գալու հետ՝ կանանց ուսումնասիրություններում մեծ թվով հրապարակումներ են արվում քաղաքական հարցերի վերաբերյալ, միլիտարիզմի խնդիրների, վերարտադրողական իրավունքների և սոցիալ-տնտեսական զարգացման խնդիրների վերաբերյալ ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 Головашенко, І. О. (2004). Становлення теорії ґендеру. Основи теорії ґендеру: Навчальний посібник (с. 79—108). Київ: «К.І.С.».

Կանանց իրավունքներ
Խտրականություն
Հասարակական գիտություններ
Խտրականություն ըստ երկրի