Միկլոշ Հարաստի

Միկլոշ Հարաստի (, ), հունգարացի գրող, լրագրող և իրավապաշտպան։

Կենսագրություն 
Միկլոշ Հարաստին ծնվել է 1945 թվականի հունվարի 2-ին Երուսաղեմում։ Նրա հայրը՝ բուդապեշտցի ժամագործը, 1939 թվականին փախել է հարկադիր աշխատանքներից, որոնք իրեն, որպես հրեա, սպառնում էին հորտիստական Հունգարիայում՝ ենթամանդատային Պաղեստինում։ Ծագումով Անդրկարպատյան Մուկաչևո քաղաքից մայրը 1941 թվականին նույնպես հայտնվել է այնտեղ։ 1948 թվականին ընտանիքը վերադարձել է Հունգարիա։

1964 թվականից մինչև 1967 թվականը և 1968 թվականից մինչև 1970 թվականը Բուդապեշտի Լորանդ Էտվյոշի անվան համալսարանում սովորել է հունգարական բանասիրություն և փիլիսոփայություն։ 1963 թվականից գրում և հրատարակում է բանաստեղծություններ, երգեր և հոդվածներ։ 1969 թվականին լույս է տեսել նրա թարգմանությունների ժողովածուն` «Պոետներ, երգեր, հեղափոխություններ»։

1969-1970 թվականներին մասնակցել է անօրինական ձախ արմատական ուսանողական կազմակերպությանը (իշխանությունները նրան ճանաչել են որպես մաոիստական և անարխիստական. Հաշպար Միկլոշ Թամաշը Հարաստիի այն ժամանակվա հայացքները նկարագրում է որպես գևարիստական), ինչի համար 1970 թվականին դրվել է ոստիկանական հսկողության տակ։ Հարաստիի և նրա համախոհ Դյորդ Դալոշի հետապնդումը դադարեցնելու խնդրանքով Յանոշ Կադարին դիմել է փիլիսոփա-մարքսիստ Դյորդ Լուկաչը։ 1970-1971 թվականներին Գանց-ՄԱՎԱԳ մեքենաշինական և «Կարմիր աստղ» տրակտորի գործարաններում աշխատել է ֆրեզորդ։

1976 թվականին եղել է «Հունգարական ժողովրդավարական օպոզիցիայի շարժման» հիմնադիրներից մեկը։

1981 թվականից մինչև 1989 թվականը եղել է սամիզդատական «Բիսիլյո» պարբերականի խմբագիրը։

1989 թվականին մասնակցել է ազատ ընտրության մասին բանակցությունների։ Եղել է Ալյանսի ազատ ժողովրդավարների հիմնադիրների թվում։ Ներկայացնելով այն` 1990 թվականից մինչև 1994 թվականը եղել է Հունգարիայի խորհրդարանի պատգամավոր։

2000-ական թվականներին պարբերաբար հանդես է եկել հունգարական մամուլում, այդ թվում՝ պատմական «Historia» և «Rubicon» ամսագրերում՝ հունգարական սոցիալիզմի դարաշրջանի մասին նյութերով։

2004 թվականի մարտի 9-ին նշանակվել է ԵԱՀԿ ԶԼՄ-ների ազատության ներկայացուցիչ` այդ պաշտոնում փոխարինելով Ֆրայմութ Դուվեին։ 2007 թվականի մարտի 8-ին նույն պաշտոնում նշանակվել է երկրորդ անգան։ 2010 թվականի մարտի 10-ին լրացել է նրա լիազորությունների ժամկետը և նրան հաջորդել է Դունյա Միյատովիչը։

2012 թվականին նշանակվել է Բելառուսում ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների հարցերով հատուկ զեկուցող։

Կոլումբիայի իրավաբանական համալսարանի պրոֆեսոր է (Նյու Յորք)։ «Աշխատավորն աշխատավորների պետությունում» և «Թավշյա բանտ» գրքերի հեղինակ է, որոնք թարգմանվել են օտար լեզուներով։

Մատենագիտություն 
 «Költők, dalok, forradalmak» (1965)
 «Darabbér» (առաջին անգամ հրատարակվել է 1975 թվականին Բեռլինում, վերահրատարակվել` 1980 թվականին Փարիզում)
 «L'Artist d'Etat» (Փարիզ, 1983)
 «A cenzúra esztétikája» (1986)
 «The Velvet Prison» (Նյու Յորք, 1987)
 «Kései bevezetés a Kádár-rendszerbe» (1980, հրատարակվել է 1990 թվականին)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Հարցազրույց Միկլոշ Հարաստիի հետ «Մոսկվայի դարաշրջան» ռադիոկայանի «Շրջադարձ» ծրագրում (2007 թվականի մայիսի 29)
 Հարցազրույց Միկլոշ Հարաստիի հետ «Մոսկվայի դարաշրջան» ռադիոկայանի «Շրջադարձ» ծրագրում (2009 թվականի հոկտեմբերի 8)

Հունգարացի լրագրողներ
Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ
Այլախոհներ
Հունգարացի գրողներ
ՄԱԿ-ի պաշտոնյաներ
ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողներ
Հունգարացի թարգմանիչներ
Բուդապեշտի համալսարանի շրջանավարտներ
Իրավապաշտպաններ