Իրինա Միրոշնիչենկո

Իրինա Պետրովնա Միրոշնիչենկո (, ), ռուս կինոդերասանուհի, երգչուհի, մանկավարժ, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1988)։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1942 թվականի հուլիսի 24-ին Բառնաուլում, որտեղ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում նրա հայրը՝ կրտսեր քաղղեկ Պյոտր Իսաևիչ Վայնշտեյնը, ուղարկվել էր Մոսկվայից Սիբիրյան ռազմական օկրուգի 22-րդ պահեստային հրաձգային գնդի կազմում։ 1944 թվականին մոր հետ վերադարձել է Մոսկվա (հայրը տեղափոխվել է Սիբիրի ռազմական օկրուգի շտաբ և միացել ընտանիքին 1945 թվականի օգոստոսին զորացրվելուց հետո)։

Իրինա Միրոշնիչենկոն 6-8 տարեկանում Գնեսինների անվան ուսումնարանին կից դպրոցում սովորել է ջութակ նվագել։ Դպրոցում սովորելու ընթացքում սովորել է նաև Լենինյան կոմերիտմիության թատրոնին կից ստուդիայում։ Այնտեղ նա հանդիպել է դրամատուրգ Միխայիլ Շատրովի հետ, ով իրենից ինը տարով մեծ էր։ 1960 թվականին նրանք ամուսնացել են։

1961 թվականին ընդունվել Է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիա (Վասիլի Մարկովի կուրս)։ Երրորդ կուրսում կատարել է նորամուտը կինոյում՝ նկարահանվելով Գեորգի Դանելիայի «Ես քայլում եմ Մոսկվայում» () ֆիլմում։

Դպրոց-ստուդիան ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոն։ Նրա կատարած դերերից են Մաշան «Ճայը», տիկին Չիվլին «Իդեալական ամուսինը», Ժենյան «Վալենտին և Վալենտինա», Մաշան «Երեք քույր», Դաշան «Соло для часов с боем, Ասյան «Այրին», Ինգան «Ազատության առաջին օրը», Սերաֆինա Դելլա Ռոզան «Դաջված վարդը», Արկադինան «Ճայը», Ռանևսկայան Ա.Պ. Չեխովի Բալենու այգին» ներկայացումներում և այլն։

Կինոյում դերասանուհու առաջին մեծ աշխատանքը եղել է հետախույզ Գալինա Օրտինսկայայի դերը «Նրանց ճանաչում էին դեմքով» (1966) ֆիլմում։ Ա. Տարկովսկու «Անդրեյ Ռուբլյով» ֆիլմում Իրինա Միրոշնիչենկոն կատարել է Մարիամ Մագդաղենացու դերը։ Նա նաև նկարահանվել է «Քեռի Վանյան», «Կրեմլի ղողանջներ», «Զինվորը եկավ ռազմաճակատից», «...Եվ այլ պաշտոնատար անձինք», «Դուք երազում էլ չեք տեսել...», «Կարմրահեր, ազնիվ, սիրահարված», «Մադամ Վոնգի գաղտնիքները», «Ձմեռային բալ» (2-րդ և 3-րդ մասեր), «Լոռամիրգ շաքարի մեջ» ֆիլմերում։

1972 թվականին «Այդ քաղցր բառը՝ ազատություն» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ծանոթացել է ռեժիսոր Վիտաուտաս Ժալակյավիչյուսի հետ, որ դարձել է նրա երկրորդ ամուսինը։ Ամուսնությունը տևել է վեց ամիս։ Մի քանի տարի անց նա երրորդ անգամ ամուսնացել է թատրոնի իր գործընկեր Իգոր Վասիլևի հետ։ Հինգ տարի անց նրանք ամուսնալուծվել են։

2023 թվականի հուլիսի 24-ին՝ իր ծննդյան օրը, Իրինա Միրոշնիչենկոն վատացել է։ Դերասանուհին մի քանի օր բուժվել է տանը, սակայն երբ ջերմությունը հասել է 40 աստիճանի, դիմել է բժիշկի։ Հիվանդանոցում նրա մոտ ախտորոշվել է գրիպ՝ բարդություններով, երկու երիկամների կիստաներ և ստամոքսի պատերի խտացում։ Բացի այդ, կինոյի դերասանուհու մոտ ուղեղի ուռուցք է հայտնաբերել։ Օգոստոսի 1-ին դերասանուհու մոտ առաջացրել են դեղորայքային քուն։ Մահացել է 2023 թվականի օգոստոսի 3-ի առավոտյան Մոսկվայի հիվանդանոցում՝ գիտակցության չգալով։

Ընտանիք 
 Հայրը՝ Պյոտր Իսաևիչ (Իսահակովիչ) Վայնշտեյն (1915-1984), ծնունդով եղել է Պոդոլսկի նահանգի Ուշիցկի շրջանի Դունաևցի բնակավայրից։ Պատերազմից հետո վերադառնալով որպես հաշմանդամ՝ աշխատել է պոլիկլինիկայում որպես տնտեսվարող, այնուհետև մինչև կյանքի վերջը Խիմկիի Արտյոմի անվան առողջարանում։ Ծնողներն ամուսնալուծվել են, երբ իրենց դուստրն ավարտել է թատերական դպրոցը։
 Մայրը՝ Եկատերինա Անտոնովնա Միրոշնիչենկո (1912-2005), սովորել է դերասանական մասնագիտություն Ալեքսանդր Թաիրովի մոտ, բայց իր առաջին ամուսնու (և Իրինայի եղբոր՝ Ռուդոլֆի հոր)՝ Իվան Իգնատևիչ Տոլպեժնիկովի (1900-1937) ձերբակալությունից հետո նրա կարիերան, չհասցնելով սկսել, ընդմիշտ ավարտվել է։ Աշխատել է Մոսկոնցերտում, որտեղ հանդիպել է իր երրորդ ամուսնուն (1965 թվականից), նվագակցող Յակով Պինխուսովիչ Ռոզենկերին (ծնվ.՝ 1937)։
 Ավագ եղբայրը՝ Ռուդոլֆ Իվանովիչ Տոլստյակով (մահ.՝ 1995), աշխատել է «Իզվեստիա» թերթի խմբագրությունում որպես վարորդ։
 Առաջին ամուսինը (1960-1972)՝ Միխայիլ Ֆիլիպովիչ Շատրով (1932-2010), դրամատուրգ, սցենարիստ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1983)։
 Երկրորդ ամուսինը (1972)՝ Վիտաուտաս Պրանովիչ Ժալակյավիչյուս (1930-1996), կինոռեժիսոր, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1980), Լիտվայի ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1981), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1967)։
 Երրորդ ամուսինը (1975-1980)՝ Իգոր Ալեքսեևիչ Վասիլև (1938-2007), դերասան, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (2003)։

Իրինա Միրոշնիչենկոն երեխաներ չի ունեցել։

1994 թվականին «Հրաշքների դաշտ» () շոուի ապրիլմեկյան կատակերգական թողարկման ժամանակ հայտարարվել է ծրագրի հաղորդավար Լեոնիդ Յակուբովիչի և Իրինա Միրոշնիչենկոյի «հարսանիքի» մասին։ Հետագա թողարկումներից մեկում Իրինա Պետրովնան հայտարարել է, որ իրեն երկար ժամանակ հարցեր են ուղղել՝ չհավատալով, որ դա եղել է ապրիլմեկյան կատակ։

Արվեստ

Դերեր թատրոնում

Լենկոմի ստուդիա 
  – «Գլեբ Կոսմաչյովն ընդունում է մարտը» (), ըստ Միխայիլ Շատրովի պիեսի, ռեժ.՝ Միխայիլ Շատրով, Օսկար Ռեմեզ, Վլադիմիր Անդրեև, Վլադիմիր Վորոշիլով
 1959 – Լարիսա Օգուդալովա – «Անօժիտը», ըստ Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսի, ռեժ.՝ Վ. Վորոշիլով

ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիա 
  – Գիտել Մոսկա – «Երկուսը ճոճանակի վրա», ըստ Ուիլյամ Գիբսոնի պիեսի
  – Մարիա Ալեքսանդրովնա – «Քեռու երազը» (), ըստ Ֆեոդոր Դոստոևսկու պիեսի – դիպլոմային ներկայացում

ՄԳԱԹ 
  – Սև մարդ (զանգվածային տեսարան) — «Կապույտ թռչուն», ըստ Մորիս Մետերլինկի պիեսի
  – ուսուցչուհի Բելոբորոդովա – «Ծանր մեղադրանք», ըստ Լև Շեյնինի պիեսի, ռեժ.՝ Բորիս Լիվանով
  – Զինա – «Առօրյա և տոն օրեր», ըստ Ալեքսանդր Գալիչի և Ի. Գրեկովի պիեսի
  – Փերի Բիրյուլինա – «Կապույտ թռչուն», ըստ Մ. Մետերլինկի պիեսի
 1968 – Ասյա – «Այրին», ըստ Ա. Շտեյնի պիեսի
 1968 – Օլգա – «Երեք քույր», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Վլադիմիր Նեմիրովիչ-Դանչենկո, Նինա Լիտովցևա, Իոսիֆ Ռաևսկի
 1968 – Մաշա Շամրաևա – «Ճայը», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Բորիս Լիվանով
  – Ինգա – «Ազատության առաջին օրը», ըստ Լեոն Կչուչկովսու պիեսի
  – Կոլինենկո – «Միակ վկան», ըստ Լեոնիդ Տուրի և Պյոտր Տուրի պիեսի
  – միսիս Չիվլիи – «Իդեալական ամուսինը», ըստ Օսկար Ուայլդի պիեսի, ռեժ.՝ Վիկտոր Ստանիցին
 1971 – Ժենյա – «Վալենտին և Վալենտինա», ըստ Միխայիլ Ռոշչինի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
  – Կլավա Պոլուոռլովա – «Հին Նոր տարի», ըստ Մ. Ռոշչինի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
 1973 – Դաշա Վիսոցկայա – «Соло для часов с боем», ըստ Օսվալդ Զագրադնիկի պիեսի, ռեժ.՝ Անատոլի Վասիլև
  – Պուշկինա – «Վերջին օրերը», ըստ Միխայիլ Բուլգակովի պիեսի
  – Կարամզինա – «Պղնձե տատիկը», ըստ Լեոնիդ Զորինի պիեսի, ռեժ.՝ Անատոլի Վասիլև, Օլեգ Եֆրեմով
 1975 – Իվա – «Էշելոն», ըստ Մ. Ռոշչինի պիեսի, ռեժ.՝ ԱՆատոլի ԷՖրոս
  – Լյուբով Կրոխինա – «Уходя, оглянись!», ըստ Էդուարդ Վոլոդարսկու պիեսի
 1976 – Մաշա – «Երեք քույր», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի [նոր խմբագրություն]
  – Սպիրիդոնովա – «Վեցը հուլիսի», ըստ Մ. Շատրովի պիեսի
 1977 – Աննա Պետրովնա – «Իվանով», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
 1977 – Տատյանա Ալեքսեևնա – «Չեխովյան էջեր», ըստ Անտոն Չեխովի ստեղծագործությունների
 1977 – Ռաևսկայա – «Հետադարձ կապ», ըստ Ալեքսանդր Գելմանի պիեսի
 1977 – Ֆիկելմոն – «Պղնձե տատիկը», ըստ Լ. Զորինի պիեսի, ռեժ.՝ Անատոլի Վասիլև, Օլեգ Եֆրեմով
  – Սերաֆինա դելլա Ռոզա – «Դաջված վարդը», ըստ Թենեսի Ուիլյամսի պիեսի, ռեժ.՝ Ռոման Վիկտյուկ
 1982 – Աննա – «Գողացված երջանկություն», ըստ Իվան Ֆրանկոյի պիեսի, ռեժ.՝ Ռոման Վիկտյուկ
  – Արկադինա – «Ճայը», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
  – Դերասանուհի – «Սադափե Զինաիդան», ըստ Մ. Ռոշչինի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
  – Կատյա – «Արծաթե հարսանիք», ըստ Ալեքսանդր Միշարինի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով, Ռոզա Սիրոտա
 1988 – Ելենա Անդրեևնա – «Քեռի Վանյան։ Տեսարաններ գյուղական կյանքից», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի
 1988 – Էսթեր – «Էկվուս», ըստ Պետեր Շեֆֆերի պիեսի, ռեժ.՝ Ն. Սկորիկ
  – Լիդիա Պավլովնա – «Բարբարոսներ», ըստ Մաքսիմ Գորկու պիեսի
  – Կատյա – «Մոսկովյան երգչախումբ», ըստ Լյուդմիլա Պետրուշևսկայայի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով, Ռոզա Սիրոտա
  – Լյուբով Անդրեևնա Ռանևսկայա – «Բալի այգին», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի, ռեժ.՝ Օլեգ Եֆրեմով
  – Կատյա – «Միշայի հոբելյանը», ըստ Ա. Գելմանի և Ռ. Նելսոնի պիեսի, ռեժ.՝ ՕԼեգ Եֆրեմով
  – Արկադինա – «Ճայը», ըստ Անտոն Չեխովի պիեսի – նոր խմբագրություն
  – Պիեռա – «Մի քիչ քնքշություն», ըստ Ա. Նիկոլաիի պիեսի, ռեժ.՝ Արկադի Կաց (Փոքր բեմ)
  – տիկին Պերնել, Օրգոնի մայրը – «Տարտյուֆ», ըստ Մոլիերի պիեսի, ռեժ.՝ Նինա Չուսովա
  – Մաթիլդա – «Իմ թանկագին Մաթիլդա», ըստ Իսրայել Հորովիցի պիեսի, Չեխովի անվան ՄԳԹ
  – Թագուհի — «Հրացանակիրները։ Սագա։ Մաս առաջին», ռեժ.՝ Կոնստանտին Բոգոմոլով, Չեխովի անվան ՄԳԹ
  – «Թատերական վեպ», ըստ Մ. Բուլգակովի վեպի, ռեժ.՝ Մ. Բրուսնիկինա, Չեխովի անվան ՄԳԹ

Դերեր կինոյում

Հնչյունավորում 
  – Նավապետ Գրանտին որոնելիս – Մարկո Վովչոկ (Մարինա Վլադի)
  – Կազուս Բելլի – Էվա (Բարբարա Բրիլսկա)

Վոկալ 
  – «Я так люблю» – գրամպլաստինկա՝ երգերի տեքստի և երաժշտության հեղինակ՝ Անդրեյ Նիկոլսկի), Russian disk R60 01229
 1994 – «Когда со мной ты рядом» – ալբոմ, ձայներիզ
  – «Я – актриса» – ալբոմ, CD
  – «Коренная Москвичка» – ալբոմ, CD
  – «Актёр и песня. Ирина Мирошниченко» – ալբոմ, CD
  – «Имена на все времена. Ирина Мирошниченко» – ալբոմ, CD

Գովազդներ 
 «На дом» ապրանքների կատալոգի գովազդ
 «Кальций-Д3 Никомед» գովազդներ (3 հոլովակ)

Ճանաչում և պարգևներ 
 «Պատվո նշան» շքանշան (1971)
 ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստուհի (դեկտեմբերի 31, 1976) – խորհրդային կինոարվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար
 ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (հոկտեմբերի 18, 1988) – խորհրդային թատերական արվեստի զարգացման գործում ունեցած վաստակի համար
 Պատվո շքանշան (հոկտեմբերի 23, 1998) – թատերական արվեստի բնագավառում երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար և Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի 100-ամյակի կապակցությամբ
 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV  աստիճանի շքանշան (2008 թվականի ապրիլի 24) – թատերական արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա ստեղծագործական գործունեության համար
 Բարեկամության շքանշան (2015 թվականի դեկտեմբերի 1) – հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար
 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» III աստիճանի շքանշան (2021 թվականի հոկտեմբերի 1) – հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար

Վավերագրական ֆիլմեր և հեռուստահաղորդումներ 
 «Ирина Мирошниченко. „Встречи на Моховой“» («Հինգերորդ ալիք», 2010)
 Իրինա Միրոշնիչենո։ «Բացահայտումներ» (, «Առաջին ալիք», 2011)
 «Իրինա Միրոշնիչենկո։ «Ես գիտեմ, թե ինչ է սերը» (, «Առաջին ալիք», 2017)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Стишова Е. Ирина Мирошниченко // Актёры советского кино. Вып. 9. / Ред-сост. А. М. Сандлер. М.: Искусство, 1973. С.184—197.
 Шацилло Д. Ирина Мирошниченко // Советский экран. 1983. № 6.
 Виктюк Р. Проверка на призвание [: Ирина Мирошниченко] // Мой любимый актёр: Писатели, режиссёры, публицисты об актёрах кино [: сб.] / Сост. Л. И. Касьянова. М.: Искусство, 1988. С.75—90.
 Мирошниченко И. П. Расскажу… М. Астрель: Олимп, 2011, 351 с.

Արտաքին հղումներ 
 Իրինա Միրոշնիչենկոյի անձնական բլոգը
 Իրինա Միրոշնիչենկո – ոչ պաշտոնական կայք
 Իրինա Միրոշնիչենկոն Rusactors.ru կայքում
 
 Ирина Мирошниченко попросила прощения у мужа [: прощание с Михаилом Шатровым] // Собеседник. 2010. 10 июня.