Սարասվատի

Սարասվատի (սանսկր. ՝रर््् - «ջրերով հարուստ»), հինդուիզմում իմաստության, գիտելիքի, արվեստի, գեղեցկության և ճարտասանության աստվածուհին է։ Բրահմաչարինի՝ Բրահմայի օգնականը տիեզերքի ստեղծման ժամանակ։ Սարասվատին իրականացնում է երկնքի և երկրի ամուսնությունը, և հենց նա է ստեղծում Երկնային ամուսնության ապարանքը՝ փրկության և հավիտենական երանության։ Ի սկզբանե, գետի աստվածուհի:Սարասվատիի որոշ անուններ  հնչում են ինչպես «հնարավորություն տալ գոյություն ունենալ», «խոսքի և կյանքի տիրուհի», «բարձրագույն գիտելիք»։ Նա համարվում է  բոլոր գիտելիքների՝ արվեստի, գիտության, արհեստների և հմտության մարմնավորում։

Հաճախ պատկերված է սպիտակ կարապի վրա նստած՝ որպես լույսի ուժերի խորհրդանիշ։

Ծագում 
Սարասվատին հիշատակվում է Ռիգվեդայում, նրան նվիրված են երեք օրհներգ՝ որպես մեծ գետի աստվածուհի։ Վեդայական դարաշրջանում նրան երկրպագում էին որպես մաքրող, պաշտպանիչ և բուժող աստվածուհի։ Կա լեգենդ, թե ինչպես է նա երկնային բուժող Աշվինսի հետ միասին բուժում ուժը կորցրած  Ինդրային։

Նախատիպ 
Ինչ վերաբերում է գետին, որը ծառայում էր որպես աստվածացման նախատիպ, հնդկաբանները չեն կարողանում գալ ընդհանուր կարծիքի։ Առաջարկվում է.

 Ղագգար-Հակրան՝ սեզոնային գետ Հնդկաստանում և Պակիստանում;
 Խարխվայցի (այժմ՝ Արգանդաբ),  գետ Աֆղանստանում, որը հիշատակվում է Ավեստայում;
 Ինդոս՝ համարվում է, որ Սարասվատին նրա սուրբ անունն էր, իսկ Սինդուն՝ աշխարհիկ;
 Սարսուտին (նախկինում՝ Սարասվատի) փոքր գետ է, որը ծառայում էր որպես արիների քաղաքակրթության բնօրրան՝  Բրահմավարտայի սուրբ երկրի սահմանին։ Վեդայական դարաշրջանում այն թափվում էր օվկիանոս, այժմ այն ​​կորում է անապատի ավազների մեջ։

Հետ վեդայական դարաշրջան 
Այն բանից հետո, երբ հին գետը չորացավ կամ փոխեց իր ընթացքը, Սարասվատի աստվածուհուն դադարեցին կապել գետի հետ, այսուհետ նա Բրահմայի կինն է և արվեստի ու գիտությունների հովանավորը։ Նրան են վերագրում սանսկրիտ և Դևանագարի այբուբենների ստեղծումը։

Պատկերագրություն 
Սարասվատին պատկերվում է որպես սպիտակ գույնի հագուստով գեղեցիկ կին։ Նա սովորաբար նստած է լոտոսի պատվանդանի (պադմա-սանա) գեղեցիկ դիրքով (լալիտասանա). մի ոտքը կախված ներքև, իսկ մյուսը` նրա տակ։ Ասոցացվում է սպիտակի հետ, որը խորհրդանշում է գիտելիքի մաքրությունը։ Նա չի կրում զարդեր և ոսկի, հագնված է խիստ պատշաճ` որպես նշան, որ նա նախընտրում է հոգևոր արժեքները, այլ ոչ նյութական։ Նրան սովորաբար պատկերում են չորս ձեռքերով։ Նրա ձեռքերում են.

 Վեդաների սուրբ գիրքը՝ գիտության խորհրդանիշ;
 սպիտակ մարգարիտներց տերողորմյա` հոգևորի խորհրդանիշ;
 սրբազան ջրով թաս - ստեղծագործական և մաքրող ուժի խորհրդանիշ;
 վինա՝ երաժշտական ​​գործիք, արվեստի խորհրդանիշ։

Որոշ բարձրաքանդակների վրա նա երաժշտական ​​գործիք չի պահում իր ձեռքերում, այլ նրա  ձեռքերը ծալված են աբհայ-մուդրա (պաշտպանության ժեստ) կամ վարադա-մուդրա (օրհնության ժեստ) դիրքով։ Նրա փոխադրման միջոցը կարապն է, իսկ նրա զինանշանը` վեցանկյունանի աստղը կամ հեքսագրամը (շատկոպա կամ սադյանտրա)։ Երբեմն նրան պատկերում են կանգնած։

Ասիայի այլ երկրներում 

 Չինաստանում Սարասվատիին անվանում են Բիանցայտյան (biàncáitiān);
 Թայլանդում՝ Սուրասվատի (สุรัสวดี);
 Ճապոնիայում՝ Բենձայտեն (ճապ.. 弁才天/弁財天)

Գրականություն 
 ռուսերեն

 այլ լեզուներ

 Sailen Debnath, The Meanings of Hindu Gods, Goddesses and Myths, , Rupa & Co., New Delhi.

Ծանոթագրություններ 

Հինդուիզմ
Կրոն
Աստվածուհիներ
Աստվածներ
Աստվածներ այբբենական կարգով
Բուդդայականություն
Հնդկական կրոններ
Կերպարներ այբբենական կարգով
Հնդկաստան
Սանսկրիտ եզրույթներ
Իգական անձնանուններ
Տիբեթական բուդդայականություն
Մշակույթ
Հեթանոսություն
Դիցաբանություն