Թյուրինգյան խմորագնդիկներ

Թյուրինգյան խմորագնդիկներ (), կարտոֆիլի խմորագնդիկներ, կարտոֆիլով ավանդական ուտեստ Թյուրինգիայում, Ֆրանկոնիայում, Սաքսոնիայում և Ֆոգթլանդում։  Թյուրինգյան Հայխելհայմում գործում է խմորագնդիկների թանգարան։ 

Թյուրինգյան խմորագնդիկները բավականին մեծ գնդիկներ են, որոնք սովորաբար ձեռքով պատրաստվում են հում քերած (2/3) և խաշած կարտոֆիլի (1/3) խառնուրդից։ Խմորագնդիկները Թյուրինգիայում մատուցվում են որպես խավարտ մսային ու որսի մսից պատրաստված ուտեստների հետ և մատուցվում են շոգեխաշած թթու կաղամբով կամ կարմիր կաղամբով։ Թյուրինգյան խմորագնդիկները լավ չեն համադրվում ձկան, խեցգետնակերպերի, սպիտակ սոուսների, պանրի և թարմ բանջարեղենի հետ։ Թյուրինգյան խմորագնդիկների հետ անուշաբույր համեմունքներ (մշկընկույզ կամ կարրի) չեն օգտագործվում։

Թյուրինգյան խմորագնդիկների պատրաստումը բավականին բարդ և ժամանակատար գործընթաց է։ Կարտոֆիլը քերում են քերիչով ջրի տակ, ապա քամում են։ Կարտոֆիլի այս զանգվածը որոշակի հարաբերակցությամբ հունցում են կարտոֆիլի պյուրեի հետ, մինչև ստացվի խմոր, որից կլոր գունդ է ձևավորվում։ Երբեմն խմորին ավելացնում են սպիտակ հացի կտորներ։ Խմորագնդիկի մակերեսը պետք է լինի կատարյալ հարթ, առանց ճաքերի, որպեսզի եռման ժամանակ ջուրը ներս չմտնի։ Պատրաստի խմորագնդիկն անմիջապես ընկղմվում է թեթև եռացող ջրի մեջ և ցածր ջերմաստիճանով եփվում մինչև ամբողջովին պատրաստ լինելը, երբ դրանք բարձրանում են ջրի մակերես։

Թյուրինգյան խմորագնդիկների պատմությունը հայտնի է 1757 թվականից, երբ Weimarischer Wochenblatt թերթում նյութ է տպագրվել  կարտոֆիլի օգտագործման  մասին, որը պարունակում է նաև խմորագնդիկների բաղադրատոմս՝ նշելով խաշած և հում կարտոֆիլի հարաբերակցությունը։ Թյուրինգյան խմորագնդիկները նախկինում եղել են աղքատների ամենօրյա կերակուր, որը հաճախ փոխարինել է հացին։ Բացի այդ, աղքատները ուտում էին նաև ջուրը, որի մեջ եփում էին խմորագնդիկները։ Հնարավոր է, որ կերակրատեսակն առաջացել է որպես օսլայի արտադրության գործընթացի կողմնակի արտադրանք, որպեսզի կարտոֆիլը չթափվի։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Маркина Л. Г. THÜRINGER KLÖßE ТЮРИНГСКИЕ КЛЁЦКИ // Культура Германии: лингвострановедческий словарь / под общей редакцией проф. Н. В. Муравлёвой. — М.: АСТ, 2006. — С. 989. — 1181 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-038383-5.
 Erhard Gorys. Thüringer Klöße // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 535. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Արտաքին հղումներ 

 Թյուրինգյան խմորագնդիկների թանգարան Հայխելհայմում 
 Թյուրինգիա. երկիր, մշակույթ ու պատմություն «Գերմանիայի կանաչ սրտում». Թյուրինգյան խմորագնդիկներ
 Deutsche Welle: Рождественский календарь: 17 декабря — кнедли и краснокочанная капуста 

Կարտոֆիլով ուտեստներ
Խավարտներ