Կարսի գրչության կենտրոն

Կարսի գրչության կենտրոն, հայերեն ձեռագրերի ստեղծման կենտրոն։

Պատմություն 
Հայտնի առաջին ձեռագիրը 9-րդ դարի «Կարսի Աւետարանն» է։ Կարսի գրչության կենտրոնում ընդօրինակված 2 ձեռագիր է պահպանվել 13-րդ դարից։ 1280 թվականին Եղբայրիկ գրիչը Կարսին մերձակա Քարահատակ կոչվող վայրում ընդօրինակել է Ավետարան (Մատենադարան, ձեռ. № 2746), որը, ըստ գրիչի հիշատակության, իր ընդօրինակած 16-րդ Ավետարանն է։ 1290 թվականին Հակոբ քահանայի պատվերով հարուստ նկարազարդումերով Ավետարան է ընդօրինակել Հովհաննես գրիչը (Մատենադարան, ձեռ. № 2816)։ 1412 թվականին կարսեցի 2 եղբայրներ գնել ու նորոգման են տվել բերդի ստորոտի այրերից հայտնաբերված մի Ավետարան։ 1553 թվականին Կարսի գրչության կենտրոնում Մաշտոց է ընդօրինակել Հովհաննես գրիչը։ Կենտրոնի գործունեությունն աշխուժացել է հատկապես 17-18-րդ դարերում։ Պահպանվել են գրիչներ Թորոսի, Աթանեսի, Ոսկանի, Մանուելի, Կարապետի, Երեմիայի ընդօրինակած ձեռագրերը։

Գրականություն 
 ԺԴ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմ.՝ Լ. Խաչիկան), Ե., 1950։ 
 ԺԳ դարի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարաններ (կազմ.՝ Ա. Մաթևոսյան), Ե., 1984։

Հայ գրչության կենտրոններ