Խաղ առանց կանոնների

«Խաղ առանց կանոնների» (), 1965 թվականի խորհրդային լրտեսական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Յարոպոլկ Լապշինը Սվերդլովսկի կինոստուդիայում Լև Շեյնինի համանուն պիեսի հիման վրա։ 1965 թվականի կինովարձույթում զաղեցրել է 6-րդ տեղը․ ֆիլմը դիտել է 31,1 մլն հանդիսատես։

Սյուժե 
Հետպատերազմյան Գերմանիան բաժանված է պատասխանատվության գոտիների։ Ամերիկյան գոտում են գտնվում խորհրդային շատ քաղաքացիներ՝ գերեվարված և տեղահանված անձինք, այդ թվում՝ հրթիռային տեխնիկայի խորհրդային հայտնի կոնստրուկտորի զարմուհին։ Ամերիկյան հետախուզությունը ծրագրում է գտնել նրան և հավաքագրել իր հորեղբոր կոնստրուկտորային բյուրոյում։  Խորհրդային հակահետախուզությունը, նկատելով ամերիկացիների ակտիվությունը կոնստրուկտորի շուրջ, Մոսկվայից Գերմանիա է ուղարկում հատուկ բաժնի գնդապետ Լարցևին։

Դերերում 
 Միխայիլ Կուզնեցով – Գրիգորի Եֆիմովիչ Լարցև, գնդապետ, չեկիստ
 Վիկտոր Դոբրովոլսկի – Մաքսիմ Մալինին, հակահետախուզության գնդապետ
 Տատյանա Կարպովա – «ֆրոյլյայն Էռնա Բրինկել», Տատյանա Վլադիմիրովնա Զորինա, մայոր
 Վսեվոլոդ Յակուտ – Ջեյմս Գրեյվուդ, ամերիկյան հակահետախուզության գնդապետ, նույն ինքը՝ «իրանցի գիտնական Ալի Հաջար»
 Վիկտոր Խոխրյակով – Մաքքենզի, ամերիկյան հակահետախուզության գեներալ
 Վիկտոր Շեգլով – Գեորգի Պավլովիչ Ռոմին, հակահետախուզության փոխգնդապետ 
 Արկադի Տոլբուզին – Սերգեյ Պետրովիչ Լեոնտև, հակահետախուզության գնդապետ
 Օլգա Ամալինա – Նատաշա Լեոնտևա, խորհրդային կոնստրուկտոր Լեոնտևի զարմուհին
 Լյուդմիլա Դավիդովա – Ալևտինա Կրոտովա, ամերիկյան գործակալ «Մոցարտ», Մոսկվա է ուղարկվել Նատաշա Լեոնտևայի անվան տակ
 Վալենտինա Վլադիմիրովա – Մարֆա Կրոտովա, Օրլովշչինայից, լրտեսուհի Ալևտինայի մայրը, եղել է համակենտրոնացման ճամբարի հսկիչ
 Ալլա Ամոնովա – Իրմա Բունտ, համակենտրոնացման ճամբարի նախկին հսկիչ
 Գրիգորի Շպիգել – պարոն Օտտո Շտումպե, մրգային ջրերի գործարանների սեփականատեր
 Ձիդրա Ռիտենբերգա – Աննա Վելմուտ, նույն ինքը՝ մադամ Նիկոտին, նույն ինքը՝ Գելլի
 Օլեգ Մոկշանցև – Հանս, նույն  ինքը՝ Ֆյոդոր
 Լեո Էլագին – Յոհան Վիրտ, նույն ինքը՝ Հենրիխ Վունտ
 Յուրի Սարանցև – մայոր Քերն
 Իգոր Բելոզերով – գործարար
 Դացե Արայա – երգչուհի

Էպիզոդներում՝ Գեորգի Կուգուշև, Լեոնիդ Շևցով, Վասիլի Շուր, Բորիս Ռոմանով և ուրիշներ։

Ֆիլմի մասին 
Ֆիլմը նկարահանվել է Լև Շեյնինի համանուն պիեսի հիման վրա, որը գրվել է 1961 թվականին։ Պիեսի առաջին բեմադրությունը 1962 թվականին իրականացրել են Մոսկվայի թատրոնները՝ Մ․ Երմոլավայի անվան թատրոնը և Խորհրդային բանակի կենտրոնական թատրոնը։

Ֆիլմը եղել է 1965 թվականի խորհրդային կինովարձույթի առաջատար, այն դիտել են 31 մլն հանդիսատես․ ֆիլմն զբաղեցրել է 6-րդ տեղը վարձույթում գտնվող հայրենական ժապավենների շարքում, 13-րդ տեղը վարձույթի բոլոր ֆիլմերի շարքում։

Սվերդլովսկի կինոստուդիայի ողջ պատմության ընթացքում նկարահանված ֆիլմերի շարքում զբաղեցնում է 3-րդ տեղը կինովարձույթում։

Ֆիլմի նկարահանումներն անցկացվել են Կալինինգրադում և մասամբ Տալլինում։

Քննադատություն 
Կինոգետ Ալեքսանդր Ֆեոդորովը պնդում է. «Չնայած հանդիսատեսի շրջանում ունեցած հաջողությանը, խորհրդային կինոքննադատությունը «Խաղ առանց կանոնների» լրտեսական ժապավենին վերաբերվել է որպես սովորական արկածային կինոարտադրանքի՝ առանձնապես ուշադրություն չդարձնելով դրան, սակայն 21-րդ դարում այդ ֆիլմն սկսել է դիտարկվել որպես կինեմատոգրաֆիական «սառը պատերազմի» և «նացիսպլոտեյշնի» բնորոշ ֆենոմեն։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Лавров Александр — Правила игры. (Фильм «Игра без правил»)/ // Комсомольская правда, 7 сентября 1965
 Игра без правил // Домашняя синематека: отечественное кино 1918—1996 / Сергей Землянухин, Мирослава Сегида. — М.: Дубль-Д, 1996—520 с. — стр. 174
 
 Владимир Васильев — 10 фильмов Свердловской киностудии, которые обошли в прокате «Тутси», «Аватар» и «Титаник» // «Областная газета», № 024 от 9 февраля 2018
 

Խորհրդային ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
1965 ֆիլմեր