Ժամացույցի աշտարակ (Վիբորգ)

Ժամացույցի աշտարակ (), աշտարակ Վիբորգում, որը գերիշխող դիրք է գրավում Հին քաղաքում, մայր տաճարի նախկին զանգակատունը։

Պատմություն  
Ներկայիս աշտարակի ստորին հարկաշարքը կառուցվել է 1494 թվականին, որն ի սկզբանե Վիբորգի մայր տաճարի զանգակատունն է եղել (ավերվել է խորհրդա-ֆիննական պատերազմի ժամանակ)։ Պատերն ունեն 1,6 մ հաստություն, պատրաստված է գլաքարով և կրաշաղախով։

17-րդ դարի վերջին երրորդում հրդեհից վնասված աշտարակը նորոգվել և վերակառուցվել է ութանկյուն տեսքով։ 1660 թվականին զանգակատան վրա ժամացույց է տեղադրվել։ 

1738 թվականին հերթական քաղաքային հրդեհը ոչնչացրել է աշտարակի սրաձողը և 9 զանգերը։ Կայսրուհի Աննա Յոաննովնայի հրամանով անհրաժեշտ միջոցներ են հատկացվել աշտարակը վերանորոգելու համար Վիբորգի մաքսատների կողմից հավաքագրվող վճարներից։ 1753 թվականին աշտարակի վրա տեղադրվել է Ստոկհոլմում ձեռք բերված զանգերով ժամացույցը։ Աշտարակի ներսում աստիճանների թռիչքների միջև կառուցվել էր փայտե հորան, որի երկայնքով իջնում էին ծանր կշռաքարեր և դրանց միջոցով աշխատում էր ժամացույցի մեխանիզմը։ 

1793 թվականի հրդեհից հետո Յոհան Բրոքմանի նախագծով աշտարակը վերակառուցվել է, դասականության ոճով կառուցվել է երրորդ հարկաշարքը, որն օգտագործվել է որպես հրդեհադիտանոց։ Աշտարակի բարձրությունը հասնում էր 25 մետրի։ Եկատերինա II-ը քաղաքին նվիրել է տագնապի զանգ` ընծայագրով, որը պահպանվել է ժամացույցի աշտարակի վրա մինչ օրս, իսկ դրա զանգը լսվում է ավելի քան երկու դար։ 18-րդ դարի վերջին որոշ ժամանակ աշտարակը ծառայում էր որպես Սպասո Պրեօբրաժենսկու տաճարի զանգակատուն, որն այնուհետև կառուցեց իր սեփական զանգակատունը։ Վերջին անգամ ժամացույցի մեխանիզմը փոխարինվել է 1848 թվականին և անխափան աշխատում է մինչ օրս։ Ժամացույցի աշտարակի տեսարանի շնորհիվ, 19-րդ դարի կեսերին Վոդնայա Զաստավա փողոցին շնորհվել է «Ֆինլանդիայի ամենագեղեցիկ փողոց» պատվավոր կոչումը։ 

Աշտարակը կարելի է տեսնել խորհրդային «Սաննիկովի երկիր» ֆիլմի դրվագներից մեկում (տեսարան, երբ արկածախնդիր Կրեստովսկին աչքերը կապած բարձրանում է աշտարակը)։ 1974-1981 թվականներին իրականացվել է աշտարակի և դիտակետի սարքավորումների վերականգնում։ Վերականգնումն իրականացվել է նախագծային առաջարկություններից  շեղումներով, բայց պահպանել է աշտարակի տեսքը։ Հետագա տասնամյակների ընթացքում, անբավարար պահպանման և եղանակային անբարենպաստ պայմանների պատճառով, Հին մայր տաճարի նախկին զանգակատունը հայտնվեց վթարային վիճակում։ Անհրաժեշտություն առաջացավ իրականացնել հերթական վերականգնողական աշխատանքները, որոնք ավարտվեցին 2019 թվականին։ Վերականգնվեցին ճակատների պատերը, դեկորատիվ տարրերը, քարե երեսապատումը, ինչպես նաև ներքին հարդարանքը և ժամացույցի մեխանիզմը։ Աշտարակի ժամացույցի մեխանիզմի գործարկումն իրականացրել է անձամբ Լենինգրադի մարզի նահանգապետ Ալեքսանդր Դրոզդենկոն։

Աշտարակն իր արտացոլումն է գտել 17-րդ դարի և 21-րդ դարասկզբի նկարիչների բազմաթիվ ստեղծագործություններում։ Հաճախ ոչ միայն Վիբորգի ամրոցը, այլ նաև ժամացույցի աշտարակը նկարիչների նկարներում դառնում է Վիբորգի խորհրդանիշ։ Այն ունի հատուկ ընդգծված դիրք, և ստեղծագործությունների կոմպոզիցիայում ժամացույցի աշտարակը ներկայացվում է որպես ճարտարապետական տեսանկյունից գերակշռող դիրք ունեցող։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Фотогалерея Часовой башни

Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Վիբորգի ճարտարապետական հուշարձաններ