Իրենա Վեյսայտե

Իրենա Իզիդորովնա Վեյսայտե (, ), խորհրդային լիտվացի գրականագետ, թատերագետ և թատերական քննադատ, հասարակական գործիչ։ Արևմտյան Եվրոպայի գրականության և թատրոնի պատմության վերաբերյալ աշխատությունների հեղինակ։

Կենսագրություն  
Ծնվել է Կաունասում՝ հրեական ընտանիքում։ 1934-1941 թվականներին սովորել է Կաունասի Շոլոմ Ալեյխեմի անվան գիմնազիայում՝ իդիշերենի ուսուցմամբ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա կորցրել է ծնողներին Կաունասի գետտոյում։ Մայրը կարողացել է նրան հանձնել լիտվացի մի ընտանիքի, որը նրան ապաստան է տվել մինչև Կարմիր բանակի կողմից քաղաքի գրավումը։

1947 թվականին ավարտել է Վիլնյուսի Սալոմեա Ներիսի անվան միջնակարգ դպրոցը, 1953 թվականին՝ Մոսկվայի պետական համալսարանը, որտեղ սովորել է գերմաներեն լեզու և գրականություն։ 1963 թվականին Լենինգրադի պետական ​​համալսարանում պաշտպանել է ատենախոսություն բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական ​​աստիճանի համար («Հայնեի ուշ քնարերգությունը՝ „ Ռոմանսերո“»)։

1953-1997 թվականներին դասավանդել է Վիլնյուսի մանկավարժական ինստիտուտում (1992 թվականին վերակազմավորվել է Վիլնյուսի մանկավարժական համալսարան) արևմտաեվրոպական գրականության, գերմանական գրականության և 20-րդ դարի թատրոնի պատմության դասընթացներ։ 1965 թվականից եղել է դոցենտ, 1999 թվականին նրան շնորհվել է Վիլնյուսի մանկավարժական համալսարանի պատվավոր պրոֆեսորի կոչում։ 1963-1964 թվականներին հայտնի է եղել որպես թատերական քննադատ։

Իրենա Վեյսայտեն մահացել է 93 տարեկանում 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Վիլնյուսում՝ կորոնավիրուսային վարակի հետևանքներից։

Գիտական ​​գործունեություն 
Նա ավելի քան 200 հոդված է հրապարակել Լիտվայի և այլ երկրների մամուլում։ Մի քանի գրքերի կազմող, դպրոցական դասագրքերի համահեղինակ է։

Հասարակական գործունեություն  
1990 թվականին պրոֆեսոր Չեսլովաս Կուդաբայի հետ համատեղ հիմնել են «Լիտվայի Բաց հիմնադրամը» (): Մինչև 1993 թվականը եղել է Լիտվայի Բաց հիմնադրամի խորհրդի փոխնախագահ, 1993-2000 թվականներին՝ խորհրդի նախագահ, եղել է Բաց հասարակության ինստիտուտի (Բուդապեշտ) և այլ միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպությունների խորհրդի անդամ, Նիդի Թոմաս Ման մշակութային կենտրոնի կուրատորիումի անդամ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Լիտվայի ազգային կոմիտեի, Լիտվայի մշակույթի նախարարության գեղարվեստական ​​խորհրդի անդամ։

Պարգևներ և կոչումներ 
1995 - Լիտվայի Մեծ իշխան Գեդիմինասի շքանշանի ասպետ,
2006 - Բարբարա Ռաձվիլի մեդալ մշակույթի և կրթության բնագավառում ունեցած վաստակի համար,
2008 - Լիտվայի գիտության և կրթության նախարարության պատվո նշան,
2012 - Գյոթեի մեդալ Լիտվա-գերմանական մշակութային փոխանակման գործունեության և քաղաքացիական արիության համար,
2015 - Լիտվայի կառավարության մրցանակ մշակույթի և արվեստի բնագավառում,
2018 - Լիտվայի բարօրության համար շքանշանի մեծ ասպետ,
2020 - Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության բարօրության համար շքանշանի ասպետ։

Գրքեր 
 Ауримас Шведас, Ирена Вейсайте. Жизнь должна быть чистой. Перевод с литовского Анна Георгиевна Герасимовой. М.: Пробел-2000, 2019.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Gediminas Zemlickas. «Mokslas be sąžinės — pragaištingas»
 Irenai Veisaitei — Barboros Radvilaitės medalis už nuopelnus kultūrai ir švietimui
 Vytautas Toleikis «Irenos fenomenas»
 Fotokronika
 Irena Veisaitė «Holokaustas mano gyvenime»

Հոլոքոստից փրկվածներ
Խորհրդային գրականագետներ
Լիտվացի գրականագետներ
Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ
Լիտվացի հասարակական գործիչներ
Լիտվացի կին գրողներ
Թատերական քննադատներ
Լիտվացի գիտնականներ
Լիտվացի ակադեմիկոսներ
Լիտվացի մանկավարժներ