Յուսուֆ Ռեզա Գիլանի

Յուսուֆ Ռեզա Գիլանի (, ), Պակիստանի քաղաքական գործիչ։ Պակիստանի վարչապետը 2008 թվականի մարտի 24-ից մինչև 2012 թվականի հունիսի 19-ը։

Կենսագրություն 

Յուսուֆ Ռեզա Գիլանին ծնվել է 1952 թվականի հունիսի 9-ին Պակիստանի Կարաչի քաղաքում։ Ծագումով հողատերերի և սերաիկայի ժողովրդի իսլամական հոգևոր առաջնորդների ազդեցիկ կլանից։ Գիլանին պատկանում է ազդեցիկ շիա ընտանիքին, որը Պակիստանին բազմաթիվ քաղաքական և կրոնական գործիչներ է տվել։ Ենթադրվում է, որ այս ցեղի նախնիները երկար ժամանակ ապրել են Պարսկաստանի տարածքում։ Յուսուֆը ընտանիքի չորրորդ սերնդի ներկայացուցիչն է, որը մասնակցել է իշխանության ընտրովի մարմինների աշխատանքին. նրա նախապապը դեռևս 1921 թվականին ընտրվել է Հնդկաստանի օրենսդիր խորհրդում։ Նշանավոր քաղաքական գործիչներ էին նաև նրա բազմաթիվ այլ ազգականներ։ Յուսուֆի հայրը՝ Ալամդար Հուսեյն Գիլանին, 1950-ականներին Փանջաբ նահանգի կառավարության առողջապահության նախարարն էր։

Քաղաքական կարիերա 
Լրագրողական կրթություն է ստացել, սակայն ուսումն ավարտելուց հետո որոշել է գնալ հոր ճանապարհով և զբաղվել քաղաքականությամբ։ Գիլանին քաղաքական կարիերան սկսել է 1978 թվականին։ Դրանից մեկ տարի առաջ զինվորականները գեներալ Մուհամեդ Զիա ուլ-Հակի ղեկավարությամբ տապալել էին երկրի վարչապետ Զուլֆիկար Ալի Բհուտոյին, որն այնուհետև մահապատժի էր ենթարկվել 1979 թվականին։ 1983 թվականին Գիլանին ընտրվել է Մուլտանի շրջանային խորհրդի նախագահ։ Երկու տարի անց տեղի ունեցան ոչ կուսակցական հիմունքներով անցկացված խորհրդարանական ընտրությունները, և Գիլանին ընտրվեց Պակիստանի Ազգային ասամբլեայում։ Մուհամեդ Խանի դաշնային կառավարությունում Ջունեջո Գիլանին 1985-1988 թվականներին եղել է բնակարանային շինարարության և երկաթուղային հաղորդակցության նախարար։

Ջունեջոյի և Գիլանիի միջև ծագած հակամարտությունից հետո վերջինս հեռացել է ՄԼԿ-ից և անցել է ՊԱԿ-ի կողմը, որը ղեկավարում էր հանգուցյալ վարչապետի դուստրը՝ Բենազիր Բհուտոն։ Դրանից կարճ ժամանակ անց՝ 1988 թվականի մայիսին, Զիա-ուլ-Հաքը լուծարեց Ջունեջոյի խորհրդարանն ու կառավարությունը և նշանակեց նոր ընտրություններ, որոնցում հաղթանակ տարավ ՊԱԿ-ը։ 1988-1996 թվականներին աշխատել է Բհուտոյի կառավարությունում, իսկ նրա հաջորդ վարչապետական ժամկետի ընթացքում 1993-1996 թվականներին զբաղեցրել Է խորհրդարանի խոսնակի պաշտոնը։ Մուշառաֆի իշխանության գալուց հետո Գիլանի վրա սկսվել է իշխանությունների ճնշումը։

Բանտարկյալ և ընդդիմադիր 

2001 թվականին Գիլանին բանտ է ընկել իշխանության ղեկին գտնվելու ժամանակ ծառայողական լիազորությունները չարաշահելու մեղադրանքով, որտեղ անցկացրել է վեց տարի։ Գիլանին բանտում գիրք է գրել՝ պատմելով իր քաղաքական հայացքների մասին։ Դրանում խոսվում էր ուժեղ բանակ ստեղծելու անհրաժեշտության մասին, որը միաժամանակ տարանջատված էր քաղաքականությունից։ Բացի այդ, Գիլանին կոչ է արել չեղարկել Մուշարաֆի նախաձեռնած սահմանադրական բոլոր փոփոխությունները։

Մարտի 22-ին Գիլանիի թեկնածությունը հաստատել են ՊԱԿ-ը, նախկին վարչապետ Նավազ Շարիֆի Պակիստանյան մուսուլմանական լիգան, ազգայնականների Մութահիդ Քաումի շարժում կուսակցությունը՝ երկրում ամենամեծ Սինդի նահանգից և Հյուսիսարևմտյան սահմանային նահանգի աշխարհիկ փուշթունների ժողովրդական կուսակցությունը։ Նրանց համատեղ հայտարարությունը կարդացել է Ֆահմիդ Միրզան՝ Պակիստանի պատմության մեջ առաջին կին խոսնակը։ Այն բանից հետո, հայտնի դարձավ, որ իր առաջադրման մասին Գիլանին ասել է։

Վարչապետ 
2008 թվականի փետրվարին կայացած խորհրդարանական ընտրություններից հետո ՊԱԿ-ն ամենաշատ պատգամավորական տեղերն է ստացել։ 2008 թվականի մարտի 24-ին Պակիստանի խորհրդարանը Գիլանիին ընտրեց Պակիստանի նոր վարչապետ։ Գիլանին խորհրդարանի քվեարկության ժամանակ, հավաքելով 264 ձայն, առաջ է անցել գործող նախագահ Շոդրի Փերվեզ Էլախիից, որի օգտին քվեարկել է 42 պատգամավոր։ Իր առաջին ելույթում նոր վարչապետը կարգադրել է անհապաղ ազատ արձակել արտակարգ դրության ժամանակ կալանքի տակ գտնվող բոլոր դատավորներին։ Գիլանիի երկրորդ հայտարարությունը երկրի նախկին վարչապետ Բենազիր Բհուտոյի սպանության միջազգային հետաքննության պահանջն էր։ Նա մասնավորապես ասել է.

Նոր վարչապետը խորհրդարանի անդամներին կոչ է արել օգնել իրեն կառավարության ղեկավարի պաշտոնում։

Պայքար ահաբեկչության դեմ 

Երկրի վարչապետի պաշտոնը ստանձնելուց հինգ օր անց Յուսուֆ Գիլանին մոջահեդներին կոչ է արել.

Իր ուղերձում նա ընդգծել է, որ միայն 2007 թվականի հունվարից Արևելյան Վազիրիստանում ԻԴՏ-ի և Ալ-Քաիդայի զինյալների ձեռքով զոհվել են ավելի քան հազար խաղաղ բնակիչներ։ Հաջորդ օրը Թալիբանի առաջնորդ մոլլա Օմարը հայտարարել է Պակիստանի իշխանությունների հետ երկխոսություն վարելու պատրաստակամության մասին։

Հրաժարական 
2012 թվականի հունիսին Պակիստանի Գերագույն դատարանը Յուսուֆ Գիլանիին զրկել էր վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնելու իրավունքից՝ համարելով, որ Յուսուֆ Ռազա Գիլանին ապօրինաբար զբաղեցնում է կառավարության ղեկավարի պաշտոնը։ Դա կապված է նախագահ Ասիֆ Ալի Զարդարիի հաշվեհամարի բացահայտման վերաբերյալ դատարանի կողմից նախկինում տրված խնդրանքը չկատարելու հետ։

Մրցանակներ 

 Հանրապետության շքանշան (Թուրքիա, 2010)

Ծանոթագրություններ 

Պակիստանի քաղաքական գործիչներ
Պակիստանի վարչապետներ