Քիմիական արդյունաբերությունը Չինաստանում

Չինաստանի քիմիական արդյունաբերությունը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնական արտադրական ճյուղերից մեկն է։ 2014 թվականին այն գնահատվել է մոտ 1,44 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար, և Չինաստանը ներկայումս քիմիական նյութերի արտադրության ամենամեծ տնտեսությունն է աշխարհում։ 

Քիմիական արդյունաբերությունը կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում ժամանակակից Չինաստանի տնտեսության մեջ։ Այն օգտագործում է հատուկ մեթոդներ՝ փոխելու նյութերի կառուցվածքը, բաղադրությունը կամ սինթեզը՝ նոր ապրանքներ արտադրելու համար, ինչպիսիք են պողպատը, պլասմասսան և էթիլենը։ Քիմիական արդյունաբերությունը շինանյութ է տրամադրում Չինաստանի ենթակառուցվածքների համար, ներառյալ մետրոպոլիտենը, արագընթաց գնացքը և մայրուղին։

Մինչև 1978 թվականը արտադրանքի մեծ մասն արտադրվում էր պետական կազմակերպությունների կողմից, իսկ պետության կողմից թողարկվող արտադրանքի մասնաբաժինը 2002 թվականին նվազել էր։

Չինական քիմիական արդյունաբերությունը նաև աշխարհի խոշորագույն արտադրողներից է և՛ վերահսկվող, և՛ չվերահսկվող պրեկուրսորային քիմիական նյութերի, որոնք օգտագործվում են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության մեջ, մասնավորապես՝ Ոսկե եռանկյունում, Մեքսիկայում, Լատինական Ամերիկայում և Եվրոպայում, որոնք վաճառվում են աճող հետազոտական քիմիական (RC) արդյունաբերության միջոցով առցանց սոցիալական լրատվամիջոցների, «B2B» հարթակների և դարքնեթի միջոցով։

Պատմություն 
Ժամանակակից քիմիական արդյունաբերությունը ծնվել է արդյունաբերական հեղափոխությունից հետո, որը տեղի ունեցավ 1760 թվականից մինչև 1820-ից 1840 թվականներին։ Այս հեղափոխությունը ներառում էր ձեռքի արտադրության մեթոդներից մեքենաների, երկաթի արտադրության գործընթացների և քիմիական արտադրության փոփոխություն։ Մինչ այդ Չինաստանի քիմիական արտադրանքը հիմնականում արտադրվում էր ձեռքի արտադրամասով։

Բժշկական քիմիա 

Շենոնգը փորձարկել է հարյուրավոր խոտաբույսեր, որպեսզի գտնի դրանց բժշկական արժեքը և գրել է «The Divine Farmer's Herb-Root Classic»-ը։ Այս գիրքը գրանցել է բույսերից, կենդանիներից և հանքանյութերից ստացված 365 դեղամիջոցների արդյունավետությունը և տվել է հազվադեպության գնահատականներ։ Շեննոնի աշխատանքի շնորհիվ է կառուցվել դեպի չինական նոր բժշկություն։ Մինգ դինաստիայում Լի Շիժենը գրել է «Compendium of Materia Medica» համառոտագիր, որը պարունակում էր ավելի քան 1800 տեսակի թմրանյութ։ Այն նաև նկարագրում է ավելի քան 1000 դեղաբույսերի բնույթը, համը, ձևը, տեսակը և օգտագործումը հիվանդությունների բուժման մեջ։ Գիրքը համարվում է բուսական պատրաստման հիմնական տեղեկատու աշխատություն։ Այս աշխատանքները նշանակություն ունեցան ավանդական չինական բժշկության զարգացման համար, և դրանք հիմք դրեցին ժամանակակից չինական բժշկական քիմիայի համար։

Թու Յույուն Չինաստանի դեղագործական քիմիկոս է։ Նա հայտնաբերեց քինգհաոսուն (արտեմիսինին) և դիմեց մալարիան բուժելու համար։ Ցինհաոսուն միլիոնավոր կյանքեր է փրկում Հարավային Չինաստանում, Հարավային Ամերիկայում, Հարավարևելյան Ասիայում և Աֆրիկայում։ Դա կարևոր առաջընթաց էր բժշկության ոլորտում անցյալ դարում, և Տու Յույուուն իր աշխատանքի համար ստացել է  Նոբելյան մրցանակ ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում և Լասկերի մրցանակը կլինիկական բժշկության ոլորտում 2015 թվականին։ Նա առաջին չինուհին է, ով Նոբելյան մրցանակ է ստացել ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության բնագավառում։

Գյուղատնտեսության քիմիա 

Չինաստանի գյուղատնտեսության արտադրության արդյունավետությունը բարձրացավ 20-րդ դարում՝ քիմիական թունաքիմիկատների և պարարտանյութերի կիրառման պատճառով։ 1909 թվականին ԱՄՆ գյուղատնտեսության պրոֆեսոր Ֆրանկլին Հիրամ Քինգը շրջագայեց Չինաստան։ Նրա «Քառասուն դարերի ֆերմերները» գիրքը նկարագրել է Չինաստանի հողագործությունը։ Այս գիրքը շատ չինացի ֆերմերների ոգեշնչեց էկոլոգիական հողագործություն վարելու և պարարտանյութեր օգտագործելու համար։ 1978 թվականից սկսած Չինաստանի կառավարությունը ստեղծեց ընտանեկան արտադրության պատասխանատվության համակարգը և խրախուսեց ֆերմերներին օգտագործել պարարտանյութ։

Քիմիական պարարտանյութը կարող է 50%-ից 80%-ով ավելացնել արտադրանքը։ Քիմիական արդյունաբերությունը արտադրում է ազոտ, ֆոսֆոր և կալիում պարունակող միկրոէլեմենտներ, որոնք կարող են բավարարել տարբեր մշակաբույսերի և հողի կառուցվածքի պահանջարկը։ Չինաստանը ներկայումս ազոտական պարարտանյութերի ամենամեծ սպառողն ու արտադրողն է։

Քիմիական նյութ 
Վիճակագրության համաձայն՝ մինչև 1984 թվականը աշխարհում կար մոտ 9 միլիոն քիմիական նյութ, որոնցից մոտ 43%-ը մատերիալներ էին։ Թեև մատերիալների քանակը մեծ է, եթե դասակարգվում է ըստ քիմիական կազմի, այն կարելի է ամփոփել երեք կատեգորիայի՝ մետաղական մատերիալներ, անօրգանական ոչ մետաղական մատերիալներ և կոմպոզիտային մատերիալներ։

Մետաղ 

Պողպատը կարևոր մետաղական նյութ է Չինաստանի քիմիական արդյունաբերության մեջ։ 2016 թվականին աշխարհում պողպատի տարեկան արտադրությունը կազմում է 1621 մլն տոննա, որից 804 մլն տոննան արտադրվում է Չինաստանում (49,6%), 105 մլն տոննան արտադրվում է Ճապոնիայում (6,5%), 89 մլն տոննան արտադրվում է Հնդկաստանում (5.5%), ԱՄՆ-ում արտադրվում է 79 մլն տոննա (4.9%)։

Չինաստանում պողպատի արտադրությունը 2000 թվականին 100 միլիոն տոննայից հասել է 250 միլիոն տոննայի 2004 թվականին։ Դա առաջացրել է պողպատի արտադրության համար անհրաժեշտ հումքի պահանջարկի աճ, այդ թվում՝ խոզի երկաթ, երկաթի հանքաքար, մետաղի ջարդոն, կրաքար և դոլոմիտ, կոքս և ածուխ։ Երկաթի հանքաքարի գինը 2004-ից 2005 թվականներին աճել է ավելի քան 70%-ով։ Այսպիսով, 2005 թվականի դեկտեմբերին Չինաստանը որոշեց հինգ տարվա ընթացքում սահմանափակել պողպատի արտադրությունը ոչ ավելի, քան 400 միլիոն տոննա տարեկան՝ հումքի գների աճող տեմպերն իջեցնելու նպատակով։

Ոչ մետաղական 
2016 թվականին Չինաստանի էթիլային ալկոհոլի և այլ հիմնական օրգանական քիմիկատների շուկաները և պլաստիկ նյութերի ու խեժերի շուկան գնահատվել են համապատասխանաբար 137 և 184 մլրդ ԱՄՆ դոլար, որոնք ունեցել են 9% և 10% աճ։

Չինաստանը պլաստմասսե նյութեր արտադրող և արտահանող ամենամեծ շուկան է աշխարհում։ Այս շուկայի հիմնական շարժիչ ուժը Չինաստանում էթանոլի ընդլայնված կիրառումն է։ Այժմ Չինաստանում էթանոլի պահանջարկը կազմում է մոտ 2,3 մլն տոննա։

Չինաստանն ունի առանցքային գործառնական բաժին՝ Չենգուանգ ինստիտուտը, որը մշակել է մի շարք առաջադեմ էպոքսիդային խեժ, օրգանական սիլիկոն, պոլիմերային նյութեր և մասնագիտացված ինժեներական պլաստմասսա։ Այն ստորագրել է ՀՁ պայմանագիր DuPont- ի բարձր արդյունավետության պոլիմերային ստորաբաժանման հետ՝ նախախառնված կաուչուկի և չմշակված ֆտորոկուչուկի արտադրության և վաճառքի համար։ ՀՁ-ի համաձայնագիրը ներառում էր գերժամանակակից նախնական խառը կաուչուկի գործարանի հիմնումը Շանհայում և այն սկսեց գործել 2011 թվականին։

Կոմպոզիտային նյութ 
Կոմպոզիտային նյութը նոր կառուցվածքային նյութ է։ Այն բնութագրվում է մետաղական նյութերի նկատմամբ ծավալային ամրության, ծավալային կոշտության և կոռոզիոն դիմադրության համադրությամբ։ Այն կազմված է մատրիցային նյութից, ինչպիսին է սինթետիկ խեժը, մետաղը կամ կերամիկը, և ամրացնող նյութից՝ կազմված անօրգանական կամ օրգանական սինթետիկ մանրաթելերից։ Կան մի շարք ենթաշերտեր և ամրապնդող նյութեր, որպեսզի ընտրովի տեղավորվի բավարար արդյունավետությամբ տարբեր կոմպոզիտներ արտադրելու համար, ինչը քիմիական նյութերի համար ավելի լայն հեռանկար ունի։

«Sinochem»-ը և Շանհայի քիմիական արդյունաբերության ինստիտուտը ստեղծել են կոմպոզիտային նյութերի լաբորատորիա։ Երկու կողմերը համատեղ կզարգացնեն տեխնոլոգիան, կվերափոխեն արդյունքները և կկիրառեն ածխածնային մանրաթելերի և դրա բուժիչ խեժերի արդյունաբերության մեջ՝ խթանելու բարձր արդյունավետությամբ կոմպոզիտային նյութերի տեխնոլոգիաներն ու արտադրանքը և հեշտացնելու դրա արդյունաբերականացումը և շուկայահանումը։ Ներկայումս այս լաբորատորիան սկսել է ածխածնային մանրաթելից կոմպոզիտային նյութի հետազոտման և մշակման նախագիծ։ Սկզբում այս նյութը կկիրառվի նոր էներգետիկ մեքենաների համար, որոնք կարող են ոչ միայն նվազեցնել մեքենաների քաշը, այլև նվազեցնել կոմպոզիտային նյութերի կիրառման արժեքը՝ միաժամանակ զգալիորեն բարելավելով արտադրության արդյունավետությունը։

Ընկերություններ 
Չինաստանն ունի մի ընկերություն, որը աշխարհի 3 լավագույն քիմիական ընկերություններն է։ Դա «Sinopec»-ն է։ 2015 թվականի դրությամբ այն ունի 43,8 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի քիմիական վաճառք։

Ստորև ներկայացված է Չինաստանի 20 լավագույն քիմիական կորպորացիաների ցուցակն ըստ շրջանառության (2018 թվական)։

Չինական ընկերությունները նախատեսում են մտնել շուկայի մասնագիտությունների ոլորտ, և նրանցից ոմանք արդեն դառնում են շուկայի խաղացողներից մեկը, օրինակ՝ «Zhejiang NHU»-ն, որը վիտամին արտադրող է։ Յանտայ Վանհուա, իզոցիանատներ արտադրող և «Bairun»-ը՝ չինական բուրմունքների շուկայի առաջատարն է։

Զարգացման միտում

Ընդհանուր ակնարկ 
Չինաստանի քիմիական շուկայական արժեքը վերջին 30 տարում աճել է։ 2015 թվականին այն ներկայացնում էր ամբողջ աշխարհում քիմիական նյութերի պահանջարկի մոտ 30%-ը։

Չինաստանի քիմիական արդյունաբերության պահանջարկի աճը դանդաղել է վերջին 10 տարվա երկնիշ տեմպերից, սակայն այն դեռևս ունի 60% աճ համաշխարհային պահանջարկի համար 2011 թվականից մինչև 2020 թվականը։

2011 թվականի նոյեմբերի վերջի դրությամբ Չինաստանի ազգային քիմիական արդյունաբերության մեջ կային 24,125 ձեռնարկություններ, որոնց չափը գերազանցում է 6,0 տրիլիոն յուան արտադրանքը, տարեկան աճը կազմում է 35,2%, ինչը կազմում է ընդհանուրի 58,61% -ը։ ամբողջ արդյունաբերության արտադրանքի արժեքը. 2011 թվականի առաջին 11 ամիսների ընթացքում հիմնական միջոցների ներդրումները քիմիական արդյունաբերության մեջ կազմել են 861,721 մլրդ յուան, տարեկան աճը` 26,9%, ինչը 5,5 տոկոսային կետով բարձր է արդյունաբերության միջին ցուցանիշից՝ կազմելով 70,12%։ 2011 թվականի առաջին 10 ամիսներին քիմիական արդյունաբերության ընդհանուր շահույթը կազմել է 320,88 մլրդ յուան՝ տարեկան կտրվածքով աճելով 44,4%-ով, ինչը կազմում է արդյունաբերության ընդհանուր շահույթի 47,1%-ը։ Ակնկալվում է, որ քիմիական արդյունաբերության տարեկան արտադրանքի արժեքը կկազմի մոտ 6,58 տրլն յուան, տարեկան աճը` 32%, իսկ ընդհանուր շահույթը` 350 մլրդ յուան, աճը 35%։ 2011 թվականին քիմիական արդյունաբերության ավելացված արժեքը տարեկան կտրվածքով աճել է 14,8%-ով, իսկ աճի տեմպը տարեկան կտրվածքով դանդաղել է 1%-ով։

2011 թվականին Չինաստանի քիմիական արդյունաբերության հիմնական արտադրանքի ցանկը ներկայացված է ստորև։

Կառավարության քաղաքականության նպատակները 
Չինաստանի կառավարությունը քաղաքական նպատակներ է սահմանել՝ լուծելու գործազրկության խնդիրը և խթանելու տնտեսությունը՝ ընդդեմ բնակչության աճող թվի։ Կառավարության քաղաքականությունն ու նպատակները առաջընթաց են գրանցել, քանի որ իզոլացված տնտեսությունը բացել է իր դռները 1978 թվականին։ Այն կարելի է բաժանել երեք ժամանակաշրջանի.

1978-1990 թվականներ՝ Չինաստանի շուկան բացվեց աշխարհի համար 1978 թվականին, և կառավարությունը գիտեր քիմիական արդյունաբերության կարևորությունը, ուստի թույլ տվեց օտարերկրյա ներդրումները օգտագործել այդ ոլորտում, բայց մեծապես այն վերահսկել։ Միևնույն ժամանակ, Չինաստանի ներքին քիմիական պահանջարկը մեծացավ, ուստի ընկերությունների մեծ մասը որոշեց ներդրումներ կատարել արտադրանքի մեջ։

1990-2000 թվականներ՝ բազմազգ կորպորացիաներին թույլատրվեց մուտք գործել չինական շուկա, միանալ քիմիական արտադրանքին, համագործակցել չինական ընկերությունների հետ։

2000-2011 թվականներ՝ օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներն այս ժամանակահատվածում այլևս չպետք է սահմանափակվեն, մինչդեռ բազմազգ ընկերությունները ծաղկում են, քանի որ Չինաստանը դարձավ քիմիական նյութերի խոշոր արտահանող աշխարհում։

Շրջակա միջավայրի աղտոտում 
Չինաստանի քիմիական արդյունաբերությունը զարգացել է վերջին 40 տարիների ընթացքում՝ տնտեսական հետնահոսքից մինչև քիմիական նյութերի արտադրության ամենամեծ տնտեսությունը, որը սպառում է հումք և էներգիա։ Այս փոփոխությունն օգնել է հարյուր միլիոնավոր չինացիների դուրս գալ աղքատությունից, բայց միևնույն ժամանակ աղտոտել է Չինաստանի օդն ու ջուրը։

Չինաստանի կառավարությունը ջանքեր է գործադրել աղտոտվածության դեմ պայքարելու համար։ Անվճար պոլիէթիլենային տոպրակներն արգելվել են 2008 թվականին։ Պլաստիկ տոպրակների արտադրությունն առաջացնում է ռեսուրսների և էներգիայի վատնում և շրջակա միջավայրի աղտոտում, քանի որ պլաստիկ տոպրակները վերամշակելի չեն։

Քիմիական արդյունաբերությունները Չինաստանում սկսում են ուսումնասիրել և զարգացնել կանաչ տեխնոլոգիաները Չինաստանի կառավարության առաջարկությամբ, ինչպիսիք են այլընտրանքային վառելիքի օգտագործումը քիմիական արտադրանք ստեղծելու համար։ Արդյունաբերության որոշ ճյուղեր օգտագործում են ածխաթթու գազ, իսկ մյուսները, բնականաբար, մատչելի են արդյունաբերական արտադրանք, վառելիք և այլ կարևոր նյութեր արտադրելու համար։ Օրինակ՝ «Elevance Renewable Sciences» կոչվող հատուկ քիմիական ընկերությունն արտադրում է բարձր խտացված լվացող միջոցներ ՝ օգտագործելով կանաչ տեխնոլոգիաների մետաթեզը, ինչը զգալիորեն նվազեցնում է էներգիայի սպառումը և նվազագույնի հասցնում աղտոտումը։

Տես նաև 

 Քիմիական արդյունաբերություն

Ծանոթագրություններ 

Articles with hCards
No local image but image on Wikidata
Չինաստանի տնտեսություն
Չինաստանի տնտեսական պատմություն
Քիմիական արդյունաբերություն
Քիմիական արտադրություն
Pages with unreviewed translations