Կորած օրագիրը (վեպ)

Կորած օրագիրը Վարդգես Քալանթարյանի և Մուշեղ Բաղդասարյանի վեպը հրատարակված 1986 թվականին։
Համանուն վեպի հիման վրա սերիալ է նկարահանվել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում։

Սյուժե
Գրքի հերոսները պատանիներ են։ Վեպը գրված է օրագրային ոճով, և հերոսներից յուրաքանչյուրն ամենայն անկեղծությամբ արտահայտում է իր կարծիքն ու վերաբերմունքը միմյանց, շրջապատի, իրադարձությունների և, անգամ, ուսուցիչների մասին է։ Շողիկը, Արթուրը, Անահիտը, Հակոբը, Հասմիկը, Կարինեն, Արամը և Գեղամը իրական մարդիկ են։ Նրանք իրենց սեփական պատկերացումներն ունեն աշխարհի մասին։ Ավարտական դասարանի աշակերտները փորձում են կյանքն ընկալել այնպես, ինչպես կա։ Նրանց շրջապատում են ավագ սերնդի մարդիկ` Շողիկի և Կարինեի մայրերը, Արթուրի պապը, Արամի և Գեղամի հայրերը, Հակոբի  եղբայրը, Հասմիկի տատը, ուսուցիչներ Չալյանը և Վարդանյանը, անգամ հանճարեղ գիտնական Էյնշտեյնը և ոստիկանության մայորը։ Պատանիները փորձում են իրենց աշխարհում արդարություն հաստատել, օգնել միմյանց, հասկանալ այնպիսի բաներ, որոնք առաջին հայացքից շատ պարզ են, բայց իրականում բարդ են ու խրթին։

Արթուրը ապագա բռնցքամարտիկ է, արդարամիտ ու ազնիվ։ Նա բոլորին օգնում է, անգամ նրանց, ովքեր արժանի չեն դրան։ Նա փորձում է սեփական ուժերով արդարության ուղին հարթել` առաջնորդվելով իր պարտիզան պապի խելացի ու մարտական խորհուրդներով։  Շողիկը սիրում է Արթուրին։ Նա փորձում է ինքնուրույն պարզել ստեղծված իրավիճակները և գտնել դրանց պատասխանները։ Նրա լավագույն ընկերուհին և անաչառ քննադատը մայրն է։
Նա հսկայական գործարանի տնօրեն է, հրաշալի խորհրդատու և փայլուն հոգեբան։ Մեկ այլ աշխարհում է ապրում Կարինեն։ Նրա մայրը վարսավիր է, ամեն ինչ  գիտի տղամարդկանց  մասին  և փորձում է սեփական դստերը պաշտպանել դժբախտություններից և սխալներից։ Կարինեն բոլորին  <<թիթիզ>> է համարում, իրեն նույնպես։ Բայց մայրական դաստիարակությունը նրան ճիշտ է ուղղորդում։ Անահիտն այս վեպի գլխավոր հերոսուհին է։ Կորած օրագիրն էլ հենց նրանն է։ Նա իր գրառումներում խոսում է օրվա անցուդարձից, իր ապրումներից, զգացմունքներից, սիրուց` Հակոբից։
Անահիտի օրագրում Չալյանի` հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհու մասին ևս գրառումներ կան։ Նա Չալյանի հանձնարարած ամենամյա <<Իմ ամենասիրելի  ուսուցիչը>> թեմայով շարադրությունը շատ անկեղծ է գրել` արժանանալով վերջինիս հալածանքին։
Դասընկերներից ոմանք կանգնում են Անահիտի կողքին, պաշտպանում նրան, կիսում նույն կարծիքը։ Անահիտի հոգին նուրբ է, զգայուն, փխրուն և... անկոտրում։ Նա կազմակերպված ու կայացած անհատ  է։ Ժամանակից շուտ զգացել է  կյանքի դառնությունները` հատկապես մոր կորուստը։ Հակոբը Անահիտի պահապանն է, նրան անկեղծ սիրող, նրանով հափշտակված։ Հակոբը և Արթուրը  մտերիմ ընկերներ են։ Անարդարության դեմ նրանք յուրովի են պայքարում` Արթուրը բռունցքներով, Հակոբը` խելքով։ Նրա խորհրդատուն Էյնշտեյնն է, որի հետ նրան ծանոթացրել է իր սիրելի ֆիզիկայի ուսուցիչը` ընկեր Վարդանյանը։ Բոլոր հերոսներից ամենահավակնորդն ու հղփացածը Գեղամն է։ Նա հարուստ գործարանատիրոջ որդի է։ Նրա փոխարեն ուրիշներն են ամեն ինչ անում, որովհետև սովոր է  հեշտ և անհոգ կյանքի։ Քաղքենի ծնողների զավակ է, հոր փողերով փորձում է բոլորին գնել և հաճոյանալ։ Դասընկերներից մեկը` Արամը դարձել է նրա հաճկատարը և հանուն մի քանի գրոշի պատրաստ է ամենազզվելի արարքների. օրինակ գողանալ Անահիտի օրագիրը, կարդալ և տանել-գցել Չալյանի փոստարկղը։ Հասմիկը սիրահրված է Գեղամին, սակայն որոշ հանգամանքներ, ինչպես նաև տատիկի խելացի հորդորների շնորհիվ, վերջապես պարզում է Գեղամի իրական դեմքը և ժամանակին հետ կանգնում ինքնասիրահարված համադասարանցուց։

Արտաքին հղումներ
 https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_001304854/
 https://books.google.am/books/about/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D1%88%D0%B8%D0%B9_%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA.html?id=n5adAAAACAAJ&redir_esc=y
 https://koha.anau.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=18506