Ժան (Հովհաննես) Երիցյան

Ժան (Հովհաննես) Երիցյան, (), հայ գեղանկարիչ, ռեալիզմի մեթոդի հետևորդ։

Կյանք և ստեղծագործական ուղի  
Ծնվել է 1878 թվականին Զմյուռնիայում։ Պատանի հասակում տեղափոխվել է Մոսկվա, ստացել նախնական և մասնագիտական կրթություն, այնտեղից տեղափոխվել է Փարիզ։
Սովորել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում՝ Կորմոնի և բոնայի արվեստանոցներում ուսանելով մեկական տարի։
Նա շատ օժտված երիտասարդ էր, Փարիզի գեղարվեստական միջավայրը նպաստել է նրա շնորհի կատարելագործմանը։ Պետությունը նրանից գնել է գնդացրի գյուտարար ֆրանսիացի Մ․Մարտենի դիմանկարը։
Ժան երիցյանի շատ գործեր անհայտ են, սակայն մեզ հասած մի քանի աշխատանք հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նրա վարպետության ու նկատելի հաջողությունների մասին։ 
«Գերուհին» նկարը կատարված է հավանաբար 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ողբերգական դեպքերի կապակցությամբ։ Հայտնի է, որ այդ շրջանում հայ կանանց ու աղջիկներին հափշտակել են ու գերեվարել։
Գերուհին մի երիտասարդ կին է, ինչ-որ նկուղ նետված, մերկ վիճակում։ Դատարկ խցում գեղեցիկ, բարեկազմ կինն է՝ գլխիկոր, հուսահատ իր ճակատագրին սպասելիս։ Դիտողը չի կարող չապրումակցել, չհամակվել կարեկցանքի զգացումով անօգնական զոհի հանդեպ։
Կնոջ մարմինը մշակված է դասական արվեստի բծախնդրությամբ, ռեալիստորեն։
«Ամուրը և Պսիքեան» պատկերը լիովին հակադիր է նախորդին։ Առասպելական թեմայով այս աշխատանքը բազմաթիվ նկարիչների է ոգևորել։ Երիցյանի այս գործը մոտ է Բուշեի, Ֆրագոնարի այդ թեմայով աշխատանքներին։ Նկարիչը վարպետորեն է ներկայացրել մերկ մարմնի պլաստիկան։ Պսիքեան պատկերված է կենդանի մարդու ֆիզիկական տվյալներով։ Նրա շարժումը ևս նպատակային է ու բնական, համապատասխանում է թեմային։

Գրականություն 

Եղ․ Մարտիկյան, Հայկական կերպարվեստի պատմություն, Երևան, 1987։

Ծանոթագրություններ 

Հայ նկարիչներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ