Պետրոս Կանիսիուս

Պետրոս Կանիսիուս (), հոլանդացի հայտնի ճիզվիտ, կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդ, հոգևորական։ Նա մեծ ճանաչություն է ձեռք բերել՝ Ռեֆորմացիայի ժամանակ նպաստելով կաթոլիկության տարածմանը Գերմանիայում, Ավստրիայում, Մորավիայում, Շվեյցարիայում և Միացյալ Թագավորությունում։ Ռեֆորմացիայից հետո Գերմանիայում կաթոլիկ եկեղեցու վերականգնմանը մեծապես նպաստել է Հիսուսի միաբանություն կաթոլիկ կազմակերպությունը, որի հիմնական առաջնորդներից էր Պետրոսը։ Նրան կաթոլիկ եկեղեցում մեծարում են որպես սուրբ և եկեղեցու ուսուցիչ։

Կյանք 
Պետրոսը ծնվել է 1521 թվականին Նեյմեյխենում։ Նրա հայրը՝ Հակոբոս Կանիսը մեծ ունեցվածքի տեր շահապ էր։ Մայրը՝ Էգիդիա վան Հուվենինգենը, Պետրոսի ծնվելուց կարճ ժամանակ անց մահացել է։ 1540 թվականին 19-ամյա Պետրոսին ուղարկել են Քյոլնի համալսարան՝ մագիստրոսի աստիճան ստանալու։

Այնտեղ ուսանելու տարիներին նա հանդիպել է Հիսուսի միաբանության հիմնադիրներից մեկին՝ Պյեր Ֆաբերին։ Նրա շնորհիվ Պետրոսը դարձավ առաջին հոլանդացին, որ 1543 թվականին անդամագրվեց Հիսուսի միաբանությանը։ Իր քարոզների և գրերի շնորհիվ Պետրոս Կանիսիուսը դարձավ ժամանակի ամենաազդեցիկ կաթոլիկներից մեկը։ Նա հոգում էր իր գերմանախոս, ճիզվիտ առաջին գործընկերների մասին՝ հաճախ փոքր ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերելով։ Միևնույն ժամանակ նա քարոզում էր քաղաքում և մոտակայքում, մասնակցում էր քննարկումների, դասավանդում էր համալսարանում։ Իր գործընկերների հետ անընդհատ ճանապարհորդելու և բավականին հոգնեցուցիչ և միևնույն ժամանակ վտանգավոր աշխատանք իրականացնելու շնորհիվ նա շուտով հայտնի դարձավ որպես Գերմանիայի երկրորդ առաքյալ։

Կանիսիուսը ազդեցիկ դիրք ուներ Ֆերդինանդ I (Սրբազան Հռոմ) կայսեր մոտ։ Թագավորի ավագ որդին մի ամուսնացած հոգևորականի՝ հայտնի Ֆոզեր անվամբ, նշանակել է արքունիքի քարոզիչ։ Կանիսիուսը բազմիցս՝ և՛ գրություն ուղարկելով, և՛ հանդիպում փնտրելով կայսեր հետ, զգուշացրել է Ֆերդինանդին, որ Ֆոզերին հեռացնեն արքունիքից, իսկ հասարակական բանավեճերի ժամանակ միշտ հակառակվել է Ֆոզերին։ Մաքսմիլիանը՝ թագավորի ավագ որդին, ստիպված էր հեռացնել Ֆոզերին, իսկ վերջինս ամբողջ կյանքը ոխ էր պահում Կանիսիուսից։

1547 թվականին Պետրոսը մասնակցեց Թրենթյան խորհրդի կողմից կազմակերպված մի քանի դասընթացի։ Կանիսիուսը ազդեցիկ ուսուցիչ էր, ակտիվ քարոզչական գործունեություն էր ծավալում, որի վառ օրինակներից էր իր հրապարակած գիրքը՝ «Գերմանական Կատեխիզիս»–ն։ Գրքում գերմաներենով ներկայացված են կաթոլիկության հիմնական սկզբունքները, որոնք ավելի հասանելի դարձան գերմանախոս երկրների ընթերցողների համար։ Նրան 1554 թվականին առաջարկել են Վիեննայի եպիսկոպոսի պաշտոնը, բայց վերջինս մերժել է այդ առաջարկը՝ իր ճանապարհորդություններն ու դասավանդումը ավելի կարևորելով։

Նա տեղափոխվել է Գերմանիա՝ դառնալով այնտեղի ամենագլխավոր աստվածաբաններից մեկը, իսկ հետագայում՝ 1559–1568 թվականներին, եղել է Աուգսբուրգի համալսարանի գլխավոր քարոզիչը։ Կանիսիուսը դարձավ հայտնի քարոզիչ։ 1562 թվականին նա հիմնադրել է համալսարան, որը հետագայում դարձել է Ինսբրուքի համալսարանը։

Երբ նա հեռացավ Գերմանիայից, Հիսուսի միաբանությունը կազմակերպությունը  հոգևորականների փոքր խմբից վերածվեց մի հզոր գործիքի, որը պայքարում էր հակառեֆորմացիայի դեմ։ Կանիսիուսը իր կյանքի վերջին քսան տարին անցկացրել է Ֆրիբուրում, որտեղ հիմնել է սուրբ Միշելի քոլեջը, որը երիտասարդ տղամարդկանց պատրաստում էր հետագա համալսարանական կյանքին և կարիերային։

1591 թվականին 70 տարեկան հասակում Կանիսիուսը սրտի կաթված է ստացել, որի հետևանքով նա մասնակի կաթվածահար եղավ, բայց իր քարտուղարի շնորհիվ շարունակեց քարոզել և գրել մինչև իր մահը։

Նրան սկզբում հուղարկավորեցին սուրբ Նիկողայոս եկեղեցում։ Նրա մնացուկ աճյունը տեղափոխվեց  Ճիզվիտի համալսարանին կից իր հիմնադրած եկեղեցին, որտեղ անցկացրել է իր կյանքի վերջին տարին։ Նա թաղվեց եկեղեցու գլխավոր խորանի առջև։ Սենյակը, որում նա մնում էր իր կյանքի վերջին ամիսներին, հիմա բաց մատուռ է։

Ռազմավարություն 
Կանիսիուսը ապրել է Ռեֆորմացիայի ամենածաղկուն ժամանակաշրջանում և, ականատես լինելով բողոքականության նոր համոզմունքներին, նվիրվել է կաթոլիկ հավատքի տարածմանն ու պարզաբանմանը։ Նա մեծ ներդրում է արել՝ լատիներենով և գերմաներենով հրատարակելով երեք քրիստոնեական գիրք, որոնք լայնորեն տարածվեցին և հայտնի դարձան կաթոլիկ շրջաններում։ Խոսելով գերմանացի բողոքականների հետ իր պայքարի մասին, նա Հռոմից զիջողականություն է պահանջել՝ պնդելով․

Նա հրաժարվեց որևէ ճնշում գործադրել Ժան Կալվինի և Ֆիլիպ Մելանխթոնի վրա ասելով՝ նման բառերով մենք չենք բուժում հիվանդներին, ընդհակառակը՝ մենք նրանց անբուժելի ենք դարձնում։

Ծանոթագրություններ 

Եկեղեցու ուսուցիչներ
Ճիզվիտներ
Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր
Գերմանացի աստվածաբաններ