Նիկտիմենի (դիցաբանություն)

Նիկտիմենի ( , ), ըստ հունական և հռոմեական դիցաբանության՝ արքայադուստր, Լեսբոսի թագավոր Էպոպեոսի դուստր, որը դարձել էր բռնաբարության զոհ։ Աթենաս աստվածուհին նրան բուի էր վերածել` խղճալով նրան իր սարսափելի ճակատագրի համար։ Բուն Աթենասի ամենահայտնի և կարևոր խորհրդանիշներից մեկն էր:

Ստուգաբանություն 
Նիկտիմենի անունը ծագել է հունարեն  (սեռ. ) նշանակում է «գիշեր» և  նշանակում է «ես մնում եմ» բառերից, այսինքն՝ նա, ով գիշերն արթուն է մնում (բուն)։ Մեկ այլ առաջարկված ստուգաբանությամբ Նիկտիմենի անունը թարգմանվում է որպես «գիշերվա լուսին», սակայն այդ դեպում այն պետք է գրվեր  ոչ թե : Այս երկու բարդ բառերն էլ նախահնդեվրոպական ծագում ունեն:

Առասպելաբանություն 
Ըստ Հիգինուսի՝ հայրը՝ Էպոպեոսը ցանկացավ նրան և բռնաբարեց։ Ամոթից կամ մեղքից նա փախավ անտառ և հրաժարվեց իր դեմքը ցույց տալ ցերեկային լույսի տակ։ Աթենաս աստվածուհին, խղճալով նրան, վերածեց նրան գիշերային բուի, որը ժամանակի ընթացքում դարձավ աստվածուհու լայն տարածում գտած խորհրդանիշը: Օվիդիոսի «Մետամորֆոզներում» կերպարանափոխությունը պատիժ էր «հոր մահիճը պղծելու» համար ( patrium temerasse cubile ), որը ենթադրում է, որ նա սեռական հարաբերություն է ունեցել իր հոր հետ, սակայն լրացուցիչ բացատրություն չի տրվում, թե արդյոք նա բռնաբարվել է, գայթակղվել, թե ինքն է գայթակղել։ Մետամորֆոզներում Նիկտիմենիի պատմությունը պատմում է Կորոնեն (ագռավը), որը նաև բողոքում է, որ Միներվայի սուրբ թռչնի իր տեղն այժմ գրավել է Նիկտիմենին, ով այնքան է ամաչում ինքն իրենից, որ նրան չեն տեսնի ցերեկով։

Սերվիուսն ասում է, որ եթե Նիկտիմենին ամոթով է լցվել այն բանից հետո, երբ հասկացել է, որ քնել է հոր հետ, ինչը ենթադրում է, որ ինչ-որ խաբեություն է տեղի ունեցել։ Մեկ այլ գիտնական ասում է, որ Նիկտիմենիին բռնաբարել է ոչ թե Էպոպեոսը, այլ Կորիմբոս անունով մի հյուր: Անանուն հույն պարադոքսոգրաֆն էլ գրում է, որ նա փախել է իր հորից, որն այստեղ Կլիմենուս անունով է։

Նիկտիմենիի մասին պատմության մի տարբերակ էլ կարելի է գտնել Ստացիուսի Ասք Թեբեյի էպոսի մասին կեղծ Լակտանտիուս Պլասիդուսի մեկնաբանության մեջ:

Ժառանգություն 
Նիկտիմենիի անունն են տվել Նիկտիմենի չղջիկների սեռին և (2150) Նիկտիմենե աստերոիդը։

Տես նաև 

 Հունական աստվածների, ոգիների և այլ առասպելական էակների ցանկ
 Աթենասի բու

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 Gaius Julius Hyginus, The Myths of Hyginus. Edited and translated by Mary A. Grant, Lawrence: University of Kansas Press, 1960.
  Առցանց տարբերակը Perseus.tufts նախագծում
 Maurus Servius Honoratus, In Vergilii carmina comentarii. Servii Grammatici qui feruntur in Vergilii carmina commentarii; recensuerunt Georgius Thilo et Hermannus Hagen. Georgius Thilo. Leipzig. B. G. Teubner. 1881. Online version at the Perseus Digital Library.
  
 
 

Հին հունական առասպելների հերոսներ
Աթենասի արարքներ