Դիատրիզոատ

Դիատրիզոատը ՝ նաև հայտնի որպես ամիդոտրիզոատ, կոնտրաստային նյութ է օգտագոծվող ռենտգեն հետազոտության ընթացում։ Այն ներառում է երակների, միզային համակարգի, փայծաղի և հոդերի վիզուալիզացիյան այնպես ինչպես համակարգչային շերտագրության ժամանակ (ԿՏ սկանավորում)։ Այն տրվում է բերանով, ներանկվում երակով, միզապարկով, նազոգաստրալ զոնդով կան ուղիղ աղիքով։

Համեմատաբար տարածված կողմնակի ազդեցուտյուններն են փսխումը, դիառեան  և մաշկի կարմրությունը։ Այլ կողմնակի ազդեցություններն ներառում են քորը, երիկամային խնդիրները, ճնշման անկումը և ալերգիկ ռեակցիաները։ Այն խորհուրդ չի տրվում մարդկանց, ովքեր ունեն ալերգիա յոդի նկատմամբ ։ Դիատրիզոատը յոդացված իոնային ռադիոկոնտրաստային նյութ է  `բարձր օսմոլալությամբ ։

Դիատրիզոատը Միացյալ նահանգնեում հաստատվել է բժշկական կիրառման համար 1954 թվականին ։ Այն գտնվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության առաջին անհրաժեշտության դեղերի ցանկում `առողջության համակարգում անհրաժեշտ ամենաապահով և ամենաարդյունավետ դեղամիջոցների՝ որոնք անհրաժեշտ են առողջապահական համակարգում։2016 թվականի դրությամբ, զարգացող աշխարհում մեծածախ արժեքը կազմում է 5,49 ԱՄՆ դոլար `20 մլ սրվակի համար։ Միացյալ Նահանգներում դոզան արժե ավելի քիչ, քան 25 ԱՄՆ դոլար։

Բժշկական կիրառություն
Դիատրիզոական թթուն կարող է օգտագործվել որպես  այլընտրանքային միջոց բարիումի սուլֆատի փոխարեն  ստամոքս-աղիքային տրակտի բժշկական վիզուալիզացիայի նպասակով, ինչպիսիք են  ստամոքս-աղիքային տրակտի վերին հատվածը և փոքր աղիքը։ Այն ցուցված է այն հիվանդների համար, ովքեր ալերգիկ են բարիումի նկատմամբ, կամ այն ​​դեպքերում, երբ հնարավոր է բարիումի արտահոսք դեպի որովայնի խոռոչի։ Այն չի ծածկում ստամոքսի / աղիքների լորձաթաղանթը այնքան լավ ինչքան  բարիումը, ուստի այն սովորաբար չի օգտագործվում այս նպատակով։

Այն օգտագործվում է ներերակային պիելոգրաֆիայի հանար։

Այն կիրառվում է նաև ասկարիդոզի բուժման նպատակով։ Դիատրիզոասը  իրականում ոչ թե սպանում է ասկարիդին, այլ դրա փոխարեն այն թեթևացնում է աղիքային խցանումը, որը հարուցվել է ասկարիդներով։

Կառավարում
Դիատրիզոիդային թթուն կառավարվում է առավելագույնս նպատակահարմար և խելամիտ ճանապարհով, հետաքրքրություն ներկայացնող կառուցվածքը վիզուալիզացնելու համար(օրինակ ՝ ներերակային՝ արյան անոթների համար ՝ որոնցով այն տարածվում է,  երիկամ–միզածորան–միզապարկ ՝որոնցով այն արտազատվում է, օրալ կամ ռետալ ճանապարհով աղեստամոքսային տրակտի համար)։

Այն տրվում է ներերակային ՝ համակարգչային տոմոգրաֆիայի արտահայտվածությունը ուժեղացնելու նպատակով, երիկամների և հարակից կառույցների ․ ինչպես նաև արյան անոթների պատկերման համար։
այն տրվում է բերանային կամ հոգնայի ճանապարհով աղեստամոքսային ուղին պատկերելու նպատակով․
այն տրվում է Ֆոլեյի կաթետրով միզային ուղին պատկերելու նպատակով

Հակացուցումներ
Անամնեզում յոդի նկատմամբ զգայունությունը   հակացուցում չի հանդիսանում  դիատիզոատի օգտագործման համար, սակայն դա ենթադրում է զգուշություն պրեպարատն օգտագործելիս։ Այս դեպքում, բերանային  կամ ներերակային կորտիկոստերոիդները  կարող են օգտագործվել   պրոֆիլակտիկայի նպատակով, կամ նախապատվությունը տրվում է  բարիումի սուլֆատին որպես այլընտրանքային տարբերակ։

Գաստրոգրաֆինը հակացուցված է օգտագործել որոշ դեղամիջոցների հետ  որոնք կարող են առաջացնել լակտոացիդոզ  (օր․՝ մետֆորմին)։ Միաժամանակյա օգտագործումը կարող է հանգեցնել երիկամային անբավարարության և լակտոացիդոզի առաջացման, և անհրաժեշտ է, որ բժիշկները ստիպեն մի քանի օրվա ընթացքում տարբեր տեղակայել գործակալները, որպեսզի փոխազդեցություն չլինի ։

Գաստրոգրաֆինը հիպերտոնիկ լուծույթ է, հետևաբար  պետք է խուսափել  ստամոքս-աղիքային ուղու վեին հատվածների վիզուալիզացիայից  այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն ասպիրացիայի բարձր ռիսկ, քանի որ դա կարող է հանգեցնել թոքի այտուցի առաջացման, պատահաբար տրախեոբրոնխեալ ծառ ներթափանցելու դեպքում։

Ուրոգրաֆինը չպետք է օգտագործվի մելեոգրաֆիայի, վենտրիկուլոգրաֆիայի կամ ցիստեռնոգրաֆիայի նպատակով, քանի որ կարող է հանգեցնել նեյրոտոքսիկ ախտանիշների առաջացման։

Քիմիական հատկություններ
Դիատրիզոատը համարվում է բարձր օսմոլյարությամբ կոնտրաստ նյութ։ Նրա օսմոլյարությունը մոտավորապես կազմում է 1500 մՕսմ / կգ –ից  (50% լուծույթ)  մինչև 2000 մՕսմ/կգ (76% լուծույթ) ։

Ապրանքանիշներ 
Ապրանքանիշներն են Հիպաքվին, Գաստրոգրաֆին, Իոթալամատ և Ուրոգրաֆին։ Ուրոգրաֆինը  նատրիումական  և մեգլումային աղերի համադրությունն է։․

Տես նաև
Հիմնական կառուցվածքը հայտնի է, և կան բազմաթիվ անալոգներ։

մոնո–միացություններ

Ազիտրոյաթթու և նրա նատրիումական աղ՝ նատրիումի ացետրիզոատ
Մետրիզոյաթթու
Յադամիդ
Իոթալամաթթու
Իոքսիտալամաթթու
Իոգլիկաթթու 
Իոցենտամաթթու

երկ–միացություններBis-compounds

Ադիփիոդոն
Իոկարմաթթու
Իոգլիկաթթու
Իոտրոքսաթթու

Ծանոթագրություններ

Ռադիոկոնտրաստ նյութեր
ԱՀԿ հիմնական դեղերի ցանկ