Ռանիլ Վիկրամասինգե

Ռանիլ Վիկրամասինգե (, , ), շրիլանկացի քաղաքական գործիչ, Շրի Լանկայի 9-րդ և ներկայիս նախագահը։ Նա նաև զբաղեցնում է Շրի Լանկայի ֆինանսների նախարարի, պաշտպանության նախարարի, տեխնոլոգիաների նախարարի և կանանց, երեխաների և սոցիալական հզորացման նախարարի պաշտոնները։

Վիկրամասինգեն գլխավորել է Միացյալ ազգային կուսակցությունը 1994 թվականից ի վեր։ Նա հինգ առանձին ժամանակահատվածներում եղել է Շրի Լանկայի վարչապետը՝ ղեկավարելով վեց կառավարություն՝ 1993-1994, 2001-2004, 2015-2018, 2018-2019 թվականներին և 2022 թվականին մի քանի ամիս շարունակ։ Նա նաև եղել է ընդդիմության առաջնորդ 1994-2001 թվականներին և 2004-2015 թվականներին։

Ծնվել է հարուստ քաղաքական ընտանիքում։ Ավարտել է Ցեյլոնի համալսարանը և 1972 թվականին ստացել է Ցեյլոնի իրավաբանական քոլեջի փաստաբանի որակավորում։ 1970-ական թվականների կեսերին Միացյալ ազգային կուսակցության հետ ակտիվ քաղաքականություն մտնելով՝ նա առաջին անգամ 1977 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին ընտրվել է Բիյագամայի ընտրազանգվածից  և նշանակվել է արտաքին գործերի փոխնախարար իր հորեղբոր՝ նախագահ Ռիչարդ Ջայևարդենի կողմից։ Այնուհետև նա նշանակվեց երիտասարդության հարցերի և զբաղվածության նախարար՝ դառնալով Շրի Լանկայի ամենաերիտասարդ նախարարը։

1989 թվականին նախագահ Ռանասինգե Պրեմադասան Վիկրամասինգեին նշանակեց արդյունաբերության, գիտության և տեխնոլոգիայի նախարար և պալատի ղեկավար։ Նա 1993 թվականին փոխարինեց Դինգիրի Վիջեթունգային՝ ստանձնելով վարչապետի պաշտոնը Պրեմադասայի սպանությունից հետո։ 1994 թվականի նոյեմբերին նշանակվել է ընդդիմության առաջնորդ՝ 1994 թվականի նախագահական ընտրությունների քարոզարշավի ժամանակ Գամինի Դիսսանայակեի սպանությունից հետո։ Վիկրամասինգեն 1999 և 2005 թվականների նախագահական ընտրություններում Միացյալ ազգային կուսակցության թեկնածուն էր, սակայն պարտություն կրեց՝ զիջելով Չանդրիկա Կումարատունգային և Մահինդա Ռաջապակսային։

2015 թվականի հունվարի 8-ին Վիկրամասինգեն նշանակվեց վարչապետ նախագահ Մայթրիպալա Սրիսենայի կողմից, ով 2015 թվականի նախագահական ընտրություններում հաղթել էր նախագահ Մահինդա Ռաջապակսային։ Նրա «Միացյալ ազգային ճակատ հանուն լավ կառավարման» կոալիցիոն դաշինքը, հաղթել է 2015 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում՝ ստանալով 106 մանդատ։ Չնայած նրան, որ այն ապահովել բացարձակ մեծամասնությունը, Վիկրամասինգեն վերընտրվեց որպես վարչապետ, և Շրի Լանկայի Ազատության կուսակցության ավելի քան 35 անդամներ միացան նրա կառավարական խորհրդին։ Վիկրամասինգեն վարչապետի պաշտոնից հեռացվեց 2018 թվականի հոկտեմբերի 26-ին նախագահ Մայթրիպալա Սրիսենայի կողմից, իսկ նախկին նախագահ Մահինդա Ռաջապաքսային նշանակվեց վարչապետ, որը Վիկրամասինգեի համար անընդունելի էր, ինչն էլ հանգեցրեց սահմանադրական ճգնաժամի։ Ճգնաժամն ավարտվեց նրանով, որ Սրիսենան 2018 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Վիկրամասինգեին վերանշանակեց որպես վարչապետ։ Նա հրաժարական տվեց վարչապետի պաշտոնից 2019 թվականի նոյեմբերի 20-ին, և 2019 թվականի նախագահական ընտրություններից հետո նրան կրկին փոխարինեց Մահինդան։ Մասնակցել է 2020 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին, սակայն չի կարողացել տեղ ապահովել խորհրդարանում։

Նա կրկին մտավ խորհրդարան՝ որպես Միացյալ ազգային կուսակցության Ազգային ցուցակի պատգամավոր, և որպես պատգամավոր երդում տվեց 2021 թվականի հունիսի 23-ին։ 2022 թվականի մայիսին Վիկրամասինգեն վերանշանակվեց որպես վարչապետ նախագահ Գոտաբայա Ռաջապաքսայի կողմից։ 2022 թվականի հուլիսի 9-ին Վիկրամասինգեն հայտարարեց, որ պատրաստ է հրաժարական տալ զանգվածային հակակառավարական ցույցերի ֆոնին, որոնց հետևանքով այրվել է իր անձնական նստավայրը, ինչպես նաև այն ժամանակվա նախագահ Գոդաբայա Ռաջապաքսի նստավայրը՝ պաշարված ցուցարարների կողմից։ Նա համաձայնեց հրաժարական տալ վարչապետի պաշտոնից նոր կառավարության ձևավորումից հետո։

Վիկրամասինգեն նախագահի պաշտոնակատար դարձավ 2022 թվականի հուլիսի 13-ին այն բանից հետո, երբ նրան նախորդած Գոդաբայա Ռաջապաքսը փախավ երկրից։ Ռաջապաքսը հրաժարական տվեց 2022 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ հաջորդ օրը Վիկրամասինգեն երդում տվեց որպես Շրի Լանկայի նախագահի պաշտոնակատար։ Նույն օրը նա որոշեց պաշտոնապես վերացնել նախագահին դիմելիս «նորին գերազանցություն» արտահայտության օգտագործումը։ 2022 թվականի հուլիսի 20-ին Վիկրամասինգեն ընտրվեց որպես 9-րդ նախագահ՝ խորհրդարանի ընտրության միջոցով։ 2022 թվականի հուլիսի 21-ին Վիկրամասինգեն պաշտոնապես նախագահական երդում տվեց խորհրդարանում՝ դառնալով Շրի Լանկայի նախագահ։

Վաղ կյանք և կրթություն 
Ծնվել է 1949 թվականի մարտի 24-ին Կոլոմբոյում։ Վիկրամասինգեն Էսմոնդ Վիկրամասինգեի և Նալինի Վիկրամասինգեի 2-րդ որդին էր։ Նրա հայրը իրավաբան էր, ինչպես նաև ղեկավարում էր «Lake House» ամսագրերի խումբը։ Նրա պապերն էին Ցեյլոնի քաղաքացիական ծառայության ներկայացուցիչ Սիրիլ Վիկրամասինգեն և Ռիչարդ Վիջևարդենան։

Վիկրամասինգեն կրթություն է ստացել Թագավորական նախակրթարանում և Կոլոմբոյի Թագավորական քոլեջում, որտեղ նրա դասընկերներն էին այն ժամանակվա վարչապետ Սոլոմոն Բանդարանաիկեի որդի Անուրա Բանդարանաիկեն և սոցիալիստների առաջնորդ Ֆիլիպ Գունավարդենայի որդի Դինեշ Գունավարդենան։ Վիկրամասինգեն ընդունվել է Ցեյլոնի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը իր Կոլոմբոյի կամպուսում՝ այժմյա Կոլոմբոյի համալսարանում։ Ավարտելուց հետո նա ավարտին հասցրեց իրավաբանական քննությունները Ցեյլոնի իրավաբանական քոլեջում և որպես փաստաբան 1972 թվականին երդում տվեց՝ աշակերտելով Հեկտոր Ջայեվարդենի մոտ։ 1973 թվականին իրավաբանության մեջ կատարված փոփոխություններից հետո նա դարձավ փաստաբան։ 2017 թվականի փետրվարի 14-ին Վիկրամասինգեն Ավստրալիայի Դիքին համալսարանից ստացավ պատվավոր դոկտորի կոչում՝ տնտեսության, կրթության և մարդու իրավունքների բարեփոխումներում ունեցած նշանակալի ավանդի համար։

Ծանոթագրություններ 

Շրի Լանկայի քաղաքական գործիչներ