Ավտոմատ (նկար, Հոփեր)

«Ավտոմատ» (), ամերիկացի ռեալիստ նկարիչ Էդվարդ Հոփերի նկարը, ստեղծված 1927 թվականին։ Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1927 թվականի Սուրբ Վալենտինի օրը ՝ Նյու Յորքի Ռենի պատկերասրահներում Հոպերի երկրորդ անհատական ցուցահանդեսի բացմանը։ Ապրիլին այն վաճառվել է 1200 դոլարով։ Պահվում է ԱՄՆ Այովա նահանգի Դե Մոյնի արվեստի կենտրոնում։

Բնութագրություն 
Նկարում պատկերված է սուրճի բաժակին նայող աղջիկ,  որը նստած է մենության մեջ, այն ժամանակ ԱՄՆ-ում հանրաճանաչ ավտոմատ մեքենայացված սրճարանում։ Խավարած ապակու վրա արտացոլվում են միանման լամպերի շարքերը։
Բնօրինակը Հոփերի կինն է` Ջոզեֆինը։ Սակայն Հոփերը փոխել է նրա դեմքը, դարձնելով ավելի երիտասարդ (1927 թվականին Ջոզեֆինը 44 տարեկան էր), ինչպես նաև կառուցվածքը, Ջոզեֆինը ուներ նրբագեղ կազմվածք։ Այն ժամանակ մի քննադատ բնութագրել է նկարի աղջկան, «տղայանման» (տափակակուրծք)։

Ինչպես հաճախ հանդիպում ենք Հոփերի նկարներում, աղջկա նյութական վիճակը և նրա տրամադրությունը անհասկանալի են։ Նա գեղեցիկ հագած է շպարված, ինչը ցույց է տալիս, որ նա գնում է աշխատանքի, կամ մի աշխատանքից մյուսը, որտեղ կարևոր է արտաքին տեսքը, կամ գնում է հանդիպման։

Աղջիկը հանել է մի ձեռնոցը, որը ցույց է տալիս նրա ցրված լինելը, որ նա շտապում է և միայն մի ակնթարթ կարող է կանգ առնել, կամ էլ նա նոր էր մտել և դեռ չէր տաքացել։ Բայց վերջին տարբերակի հավանականությունը քիչ է, քանի որ նրա բաժակի և պնակի առջև դրված է ոչ մեծ դատարկ ափսե, որը վկայում է նրա սրճարանում սնվելու և որոշ ժամանակ գտնվելու մասին։

Տարվա եղանակը` ուշ աշուն է, կամ ձմեռ, բխում է այն փաստից, որ կինը տաք է հագած։ Բայց անհասկանալի է օրվա որ ժամն է, քանի որ տարվա այդ եղանակին օրերը կարճ են։ Գուցե մայրամուտից հետո էր, և դեռ շատ վաղ էր ընկերուհու հետ հանդիպելու համար։ Կամ էլ ուշ գիշեր էր, այն բանից հետո երբ աղջիկը ավարտել էր աշխատանքը։ Կամ դա կարող էր լինել վաղ առավոտյան լուսաբացից առաջ և նրա աշխատանքը շուտով կսկսվի։ 

Օրվա որ ժամն էլ լինի, սրճարանը կարծես դատարկ է, և փողոցում չկա ոչ մի ակտիվություն (կամ որևէ կյանք), ինչը ուժեղացնում է միայնակության զգացողությունը և պատճառ է հանդիսանում, որ նկարը ասոցացվի քաղաքային մենության հայեցակարգի հետ։ Մի քննադատ նկատել է, որ աղջիկը այնպիսի դիրքով է նկարված, որը բնորոշ է Հոփերի մելամաղձոտ նկարներին` «աղջկա աչքերը կախված են, իսկ նրա մտքերը դեպի ներս»։ Մեկ այլ քննադատ բնութագրել է նրան ինչպես  «նա, ով նայում է իր սուրճի բաժակին այնպես, կարծես դա  աշխարհի վերջին բանն է, որը նա կարող է պահել»։ 1995 թվականին Թայմ ամսագիրը օգտագործել է «Ավտոմատ»  նկարը 20-րդ դարում, որպես պատկերազարդում սթրեսի և դեպրեսիայի մասին հոդվածներում։

Արվեստագետ Իվո Կրանցֆելդերը համեմատում է այդ պատկերը (սրճարանում մենության մեջ սուրճ խմող աղջիկը) Էդուարդ Մանեի-Սլիվովիցա և Էդգար Դեգաի-Աբսենթ նկարների հետ։

Տեսակետներ 
Կտավի ստորին աջ անկյունում աթոռի հենակի առկայությունը խոսում է այն մասին, որ, հնարավոր է, հանդիսատեսը նստած է հարևան սեղանի շուրջ։
Որպես նորարարական ընդունելություն՝ Հոփերն առանձնացրել է աղջկա ոտքերը՝ դրանք դարձնելով նկարի ամենապայծառ գունային կետը՝ այդպիսով «այն դարձնելով ցանկության առարկա և  դիտողին դարձնելով վուայերիստ» ։ Այսօրվա չափանիշներով այս նկարագրությունը չափազանցված է թվում, բայց 1927 թվականին կանանց ոտքերի հրապարակային ցուցադրումը համեմատաբար նոր երևույթ էր համարվում։

Հոփերը վառ ներկայացնում էր կանանց ոտքերը, ավելի ուշ, մի շարք նկարներում` ներառյալ «Կուպե Ս, գնացք 293» (1938) և «Լոբբի հոթել» (1943)։ 1931 թվականին նրա «Վարսավիրանոց» նկարի իգական կերպարը նույն դիրքով է, ինչպիսին «Ավտոմատ» նկարում։ Բայց աղջկա գտնվելը պայծառ, մարդաշատ վայրում, կեսօրին, դարձնում է ավելի քիչ մեկուսացված և խոցելի, հետևաբար, դիտողի հայացքը կարծես թե ավելի քիչ է ձանձրալի թվում։

Ռեստորան 
Ինչպես նշում է քննադատ Կերոլ Տրոյենը` «միայն անվանումը, այլ ոչ թե ինչ-որ դետալ նկարի վրա, որոշում է ռեստորանն ինչպես ավտոմատ»։ Տրոյենը շարունակում է թվարկել մի շարք հատկություններ, որոնք կդարձնեին ռեստորանն ավելի ճանաչելի նյույորքցիների համար 1920-ական թվականներին։ «Նրանք  եղել են մաքուր, տպավորիչ, լավ լուսավորությամբ և որպես կանոն կահավորված Կարրարյան մարմարե սեղաններով և կաղնու աթոռներով, ինչպես երևում է նկարում։ Այն ժամանակ, երբ Հոփերը նկարում էր իր նկարը, ավտոմատները սկսեցին զարգանալ որպես անվտանգ և պատշաճ վայր աշխատող կանանց համար, մենության մեջ ճաշելու համար»։ 

Ավտոմատները աշխատում էին շուրջօրյա, «աշխույժ և աղմկոտ, նրանք սպասարկում էին տաս հազար հաճախորդ մեկ օրում»։ Ավելին, կինը նստած է ռեստորանի ոչ այնքան բարենպաստ վայրում ինքնավերլուծությամբ զբաղվելու համար։ Ինչպես նկատել է Տրոյեն, նրա սեղանը մուտքին մոտ է, իսկ նրա մյուս կողմում աստիճաններն են, որը տանում է ռեստորանի ստորին հարկ։ Նույնիսկ, եթե ռեստորանը համեմատական դատարկ լիներ, նրա սեղանի կողքով անցնում է ինչ-որ մեկը։ Այդպիսով «լուռ, հայեցողական կազմվացքը», «որը չի համապատասխանում քաղաքի էներգիային, նրա տեմպի և մեքենայացված ռիթմի հետ» դառնում է ավելի ուշագրավ հատկապես աշխույժ տեղանքի պատճառով, որտեղ որոշել էր նստել աղջիկը։

Լուսամուտ 
Հոփերի նկարներում հաճախ կարելի է տեսնել լուսամուտներ, որով նայում են կամ դիտորդը կամ գործող անձիք։ Նկարում Մայրամուտը երկաթգծի վրա (1929) Անքունները (1942) և Գրասենյակ փոքր քաղաքում (1953), կարելի է տեսնել շատ տեսարանների դետալներ։ Բայց երբեմն Հոփերը ցանկանում էր թաքցնել տեսքը, տեղադրելով լուսամուտը սուր անկյան տակ ծածկված վարագույրով կամ շերտավարագույրով։ Նրա մյուս սիրելի մեթոդը որն օգտագործվում է Գիշերային խորհրդակցություն գործում (1949), օգտագործում է պայծառ լույս, որը ներթափանցում է սուր անկյան տակ արևից կամ անտեսանելի փողոցային լապտերից (կամ լույսի այլ աղբյուրից), լուսավորելու համար մի քանի մանրամասներ։

Համեմատելու համար Ավտոմատում, թեև լուսամուտը գերակշռում է միևնույն է այն «թույլ չի տալիս տեսնել փողոցը»։ Արտաքին խավարը շեղում է Հոփերի սովորական տեխնիկայից, այնպես էլ իրականությունից, քանի որ Նյու Յորքի գիշերային փողոցը լի է ավտոմեքենաների և փողոցային լապտերների լույսերով։ Այդ ամբողջ դատարկությունն ընդգծում է սենյակի ներսում գտնվող պատկերները և կենտրոնանում է դիտորդի ուշադրությունը աղջկան։

Ինչպես նշում է Մարկ Ստրենդը, լուսամուտից արտացոլվում է միայն լամպերի երկու շարք և ուրիշ ոչինչ ավտոմատի ինտերիերից։ Գուցե Հոփերը իջեցրել է այդ արտացոլանքը, որպիսի չշեղի դիտորդի ուշադրությունը աղջկանից։ Սթրենդը երբեմն առաջարկում է աղջկա արտացոլանքի բացակայության այլընտրանքային պատճառ։

Կիզակետում գտնվող դատարկ պատուհանի առկայությունը աղջկա հետևում ավելի պարզ տեսանելի է Արևի լույսը սրճարանում (1958) ,

Ծանոթագրություններ 

1927 նկարներ
Էդվարդ Հոփերի նկարներ