Կորոբովի քարակերտ պալատներ

Կորոբովի քարակերտ պալատներ (), թանգարանա-գավառագիտական համալիր, քաղաքաշինական և ճարտարապետական հուշարձան, որը գտնվում է Կալուգա քաղաքում և համարվում է Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ։

Պատմություն   
Պալատները կառուցվել են 17-րդ դարի երկրորդ կեսին վաճառական և զեմստվոյի տանուտեր Կիրիլ Իվանովիչ Կորոբովի միջոցներով, ով կենտրոնական Ռուսաստանի քաղաքներում աղի, հացի և կանեփաթելի առևտուր էր անում։ Ըստ Նիկոլայ Պոմերանցևի ուսումնասիրության՝ սկզբում միայն նկուղն է եղել քարից, իսկ վերին հարկը՝ փայտյա, որը վերակառուցվել է քարով դարավերջին։ 1691 թվականին մահացած Կորոբովի կտակի համաձայն, «քարե բնակելի պալատները» բաժանվել են իր ժառանգների միջև, ինչպես նշված է «Կիրիլ Իվանովիչ Կորոբովի երեխաների և թոռների առանձին արձանագրությունում», որը կազմվել է 1697 թվականին։ Շենքը Կորոբովների ընտանիքին է պատկանել մինչև 19-րդ դարի կեսերը։

Երկար ժամանակ քարե պալատները սխալմամբ անվանել են «Մարինա Մնիշեկի տուն», որի վրա փակցվել է համապատասխան մակագրությամբ ցուցանակ։ Սակայն ավելի ուշ ուսումնասիրությունները հերքել են այդ վարկածը։

Կորոբովների ընտանիքի վերջին ներկայացուցչի մահից հետո՝ 19-րդ դարի կեսերին, տունն ամբողջությամբ ավերվել է, այնուհետև դարձել է պաշտպանության նախարարի կնոջ՝ Եվդոկիա Վլադիմիրովնա Սուխոզանետի սեփականությունը և վերականգնվել է 1880-ական թվականներին։ Այնուհետև սեփականատերը այն հանձնել է Ազնվականական ակումբին։ Որոշ ժամանակ տունը վարձով է տրվել և վարձակալների կողմից ձևափոխվել՝ իրենց կարիքներին համապատասխան, յուրաքանչյուր հարկում կահավորվել է չորս սենյակ, ապամոնտաժվել են հին հաղճաղյուսե վառարանները և ճակատային ելուստի սրաձողին կախված լապտերը։

1891 թվականից պալատներում տեղակայված է եղել Կալուգայի գիտական արխիվային հանձնաժողովը։ 1897 թվականի ապրիլի 20-ին (մայիսի 2) Կ. Ի. Կորոբովի պալատների շենքում բացվել է գավառագիտական պատմական թանգարան, որի ցուցադրությունը բաղկացած էր հինգ ցուցափեղկերից՝ հնագիտական գտածոներով, դրամագիտությամբ և կենցաղային իրերով։ Թանգարանը բաց էր շաբաթը երկու օր։ Առաջին տարվա ընթացքում թանգարան է այցելել 500 մարդ։

Թանգարանի վերանորոգման ժամանակ՝ 1980-ականներին, այնտեղ հայտնաբերվել է եզակի հին մետաղադրամների գանձարան։

1997 թվականին Կ. Ի. Կորոբովի պալատները փոխանցվեցին մարզային գավառագիտական թանգարանին՝ իր 100-ամյակի կապակցությամբ։ Ներկայումս շենքը հանդիսանում է Կալուգայի միացյալ թանգարան-արգելոցի երկրագիտական կենտրոնը։ Թանգարանի հիմնական ցուցադրությունը «Ռուսական խրճիթն» է, որտեղ պարբերաբար անցկացվում են թեմատիկ ցուցահանդեսներ։

Ճարտարապետություն  
Մոսկովյան «նարիշկինյան» բարոկկո ոճով քարե պալատները կառուցված են աղյուսից «երկու հատվածներով», իսկ նկուղում կար փայտաշեն առանձնատուն՝ գավթով և շքամուտքով։ Ե՛վ ստորին, և՛ վերին հարկերը ծածկված են փակ աղեղակամարներով։ Ձգաձողերի և քիվերի կառուցման համար օգտագործվել են երկու տեսակի կոր աղյուսներ՝ մեկ և երկու կլորացված կողերով։ Պատուհանի սյուների բարձակների տակ գտնվող զարդաքիվերը նույնպես նախշազարդ աղյուսներից են։ Ձախ կողմի ճակատը յուրաքանչյուր հարկում ունի երեք պատուհան, իսկ աջ կողմի ճակատը չունի։ Գլխավոր ճակատի վերին հարկի պատուհանները զարդարված են աստիճանավոր երիզվածքներով, մասնատված վերնաճակատներով և սպիտակ կրաքարե սյուներով։ Ներքևի հարկում պատուհանները փոքր են կամարակապ, երիզված հասարակ շրջակալներով։ Ճակատից խիստ դուրս ցցված սանդղամուտքը զարդարված է սափորաձև սյուներով, իսկ վերին դստիկոնի հարթակի ճաղաշարը զարդարված է նախշազարդերով։

Շենքի ստորին հարկը օգտագործվել է կենցաղային կարիքների համար։ Այնտեղ եղել է նաև թաքստոց, որտեղ քարե սանդուղքով կարելի էր հասնել վերին հարկի վերջին սենյակից։ Ներքևի հարկի մնացած սենյակները վերևի հետ չէին կապվում, կոմունալ սենյակներ կարելի էր մտնել միայն փողոցից՝ շքամուտքի տակ գտնվող անցումով։ Ներքևի հարկը չջեռուցվող էր, վերինը ջեռուցվել է նախասրահից։ Վերին հարկի մեծ սենյակը ծառայել է որպես ճաշասենյակ։

Ճարտարապետության տեսաբան Նիկոլայ Ռոշֆորի ենթադրությամբ վերին հարկ են բարձրացել արտաքին փայտե սանդուղքով, ինչի մասին է վկայում ստորին հարկում պատուհանների բացակայությունը, որոնք պետք է համապատասխանեին վերին հարկի պատուհաններին (հիմնական ճակատի ձախ կողմում), և այն, որ ճակատի նախագծման ձախ կողմի պատը կրում էր ուշ շարվածքի հստակ հետքեր։ Մարգարիտա Ֆեխները պնդում է, որ սանդուղքը եղել է քարից, և այն փոխարինվել է փայտե սանդուղքով՝ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին, առաջին դստիկոնի հարթակի վերևում գտնվող վրանաձև ծածկով։ Վերին հարկի ճակատի ելուստը պատուհան չուներ, ճաղավանդակների միջակայքերը բաց էին մնում։ Շենքի աջ կողմում, որտեղ պատուհաններ և քիվ չկար, փայտյա կցակառույց էր տեղակայված առանձին մուտքով։ Հետևի ճակատին կար պատշգամբ, որից մինչև 1874 թվականը պահպանվել են միայն երկաթե կապերի մնացորդները։

Հանրային տրանսպորտ    
Թանգարան կարելի է հասնել թիվ 1, 2, 3,  տրոլեյբուսային երթուղիներով, ինչպես նաև թիվ 2, 3, 92 երթուղային  տաքսիով։ Կանգառը՝ « Բաումանի փողոց»։

Գրականություն 

 
 
 Малинин Д.И. Калуга. Опыт исторического путеводителя по Калуге и главнейшим центрам губернии / Вступ. ст. и коммент։ Ларин А.К. и др... — Калуга։ Золотая аллея, 1992. — 272 с. — 15 000 экз.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 
 
 

Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
1897 հիմնադրված թանգարաններ
Կալուգայի թանգարաններ