Ալտեպլազա

Ալտեպլազան (հ-ՊԱ), թրոմբոլիտիկ դեղորայք է, որը կիրառվում է ST բարձրացումով սրտամկանի ինֆարկտի, արյան ցածր ճնշման հետ ասոցացված թոքային զարկերակի թրոմբոէմբոլիայի, սուր իշեմիկ ինսուլտի և կենտրոնական երակային մուտքի սարքավորման խցանման դեպքերում։ Այն ներմուծվում է օրգանիզմ ներերակային կամ ներզարկերակային ներարկման ճանապարհով։

Այս դեղամիջոցի հաճախակի բարդություններ են համարվում արյունահոսությունները՝ հատկապես ներգանգային և աղեստամոքսային արյունահոսությունները։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել գենտամիցինի նկատմամբ ալերգիկ մարդկանց կողմից։ Հղիների համար անվտանգությունը դեռևս վերջնականորեն պարզ չէ։ Սակայն որոշ հետազոտություններ խոսում են անվտանգության մասին։ Ալտեպլազան հյուսվածքային պլազմինոգենի ակտիվատորի (հ-ՊԱ) գործարանային արտադրությունն է։ Այն աշխատում է թրոմբի մեջ պլազմինոգենը վերածելով պլազմինի, այդպիսով քայքայելով այն։

Բժշկական նպատակներով օգտագործման համար ալտեպլազան հաստատվել է 1987 թվականին ԱՄՆ-ում։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության անհրաժեշտ դեղերի ցանկում, որը ներառում է առավել անվտանգ և արդյունավետ դեղերը, որոնք անհրաժեշտ են առողջապահության համակարգում։ Միացյալ Թագավորություններում ալտեպլազայով բուժումը 2018 թվականի դրությամբ արժե մոտ 864 բրիտանական ֆունտ, իսկ ԱՄՆ-ում՝ 9,197 ամերիկյան դոլար՝ 2019 թվականի դրությամբ։ 2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ առողջապահության նախարարի կողմից ստորագրված հրամանով 2019 թվականի փետրվարի 1-ից ալտեպլազայով բուժումը, ինչպես նաև մեխանիկական թրոմբէկտոմիան, իրականացվում են անվճար։

Կիրառություն 
Ալտեպլազան հիմնականում կիրառվում է սուր իշեմիկ կաթվածի, սրտամկանի ինֆարկտի և զանգվածային թոքային էմբոլիայի ժամանակ։ Հայաստանում այն ակտիվորեն կիրառվում է մի շարք բժշկական կենտրոններում սուր կաթվածի բուժման նպատակով։

Ազդեցության մեխանիզմ 
Ալտեպլազան սպիտակուց քայքայող ֆերմենտ է (պրոտեազա), որը օգնում է ֆիբրինին պլազմինոգենը փոխակերպել պլազմինի։ Արյան շրջանառության հունում, երբ ալտեպլազան հանդիպում է թրոմբում գտնվող ֆիբրինին, սկսվում է քիմիական փոխակերպումների շարք և արդյունքում թրոմբոլիզ (թրոմբի քայքայում)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
Drug Information from the NIH

Դեղեր
Նյարդաբանություն
Կաթված
Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության անհրաժեշտ դեղեր