Չորս սուրբ քաղաքներ

Չորս սուրբ քաղաքներ (երբայերեն՝ ארבע ערי הקודש, իդիշ՝ פיר רוס שטעט)՝ հրեական ավանդույթում հավաքական տերմին է, որը Օսմանյան կայսրության կողմից Պաղեստինի նվաճումից հետո կիրառվում է հրեական կյանքի չորս հիմնական կենտրոններում Երուսաղեմի, Հեբրոնի, Ցֆատի և հետագայում Տիբերիայի ։

«Սուրբ քաղաքներ» հայեցակարգը թվագրվում է 1640-ական թվականներին, Տիբերիան ներառելով՝ 1740 թվականին, որը պայմանավորված էր հալուկկա հավաքելու համար (միջոցներ կարիքավորների համար) քաղաքների միջև ասոցիացիայի ստեղծմամբ։

Ըստ 1906 թվականի հրեական հանրագիտարանի. «Տասնվեցերորդ դարից ի վեր Պաղեստինի Սրբությունը, հատկապես հուղարկավորության համար, գրեթե ամբողջությամբ տեղափոխվել է չորս քաղաքներ՝ Երուսաղեմ, Հեբրոն, Տիբերիա և Ցֆատ։

 Երուսաղեմը հուդայականության և հրեա ժողովրդի հոգևոր կենտրոնն է եղել մ.թ.ա. 10-րդ դարից, երբ Դավիթ թագավորի կենդանության օրոք այն ընտրվել է Սուրբ տաճարի գտնվելու վայր։
 Ենթադրվում է, որ Հեբրոնում գտնվող Պատրիարքների քարանձավը հանդիսանում է հրեական հայրապետների՝ Աբրահամի ու Սառայի, Իսահակի ու Ռեբեկայի և Հակոբի ու Լեայի գերեզմանները։ Որպես այդպիսին, Հեբրոնը հրեաների համար երկրորդ ամենասուրբ քաղաքն է և այն երեք քաղաքներից, որտեղ իսրայելական աստվածաշնչյան կերպարները հող են գնել (Աբրահամը խեթերից գնել է դաշտ և քարանձավ (Ծննդոց 23։16-18), Դավիթ թագավորը Հեբուսացի Արավնից Երուսաղեմում կալ է գնել, իսկ Հակոբը՝ Սիքեմեմի հողեր (Ծննդոց 33։18-19)։ Պատմականորեն Հեբրոնը Դավիթ թագավորի առաջին մայրաքաղաքն է։
1492 թվականին հրեաների ներհոսքից հետո Ցֆատը համարվում էր սուրբ քաղաք և հայտնի է դարձել որպես կաբալիստական կրթություն ստանալու կենտրոն։
Հրեական պատմության մեջ Տիբերիան նշանակալի էր որպես վայր, որտեղ կազմվել է Երուսաղեմի Թալմուդը և որպես Մասորեթների տուն, բայց նրա կարգավիճակը որպես սուրբ քաղաք պայմանավորված է ռաբբիների ներհոսքով, որոնք 18-րդ և 19-րդ դարերում քաղաքը հիմնել են որպես հրեական ուսուցման կենտրոն։ Ըստ հրեական ավանդույթի՝ ազատագրումը կսկսվի Տիբերիայում և այնտեղ կվերականգնվի Սինեդրիոնը։ Մեսիան կբարձրանա Տիբերիայի լճից, կմտնի քաղաք և կգահակալվի Ցֆատում՝ բարձրահարկ բլրի գագաթին։

Տես նաև 
 Սուրբ Սրբոց (Երուսաղեմ)
 Երուսաղեմի տաճար

Ծանոթագրություններ 

Չորս սուրբ քաղաքներ