Դարյա Դուգինայի սպանություն

Ռուս լրագրող, քաղաքագետ և Եվրասիական ակտիվիստ, փիլիսոփա Ալեքսանդր Դուգինի դստեր՝ Դարյա Դուգինայի սպանությունը տեղի է ունեցել 2022 թվականի օգոստոսի 20-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում (ըստ այլ տեղեկությունների՝ ժամը 21:30-ի կամ 22:00-ի սահմաններում) Մերձմոսկովյան Բոլշիե Վյազյոմի գյուղի մոտ գտնվող Մոժայսկոյե խճուղում։ Դուգինի վարած մեքենայում պայթուցիկ սարք է եղել։

Սպանվածի ինքնություն 
Դարյա Դուգինան ծնվել է 1992 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Մոսկվայում՝ Եվրասիական շարժման գաղափարախոս, փիլիսոփա Ալեքսանդր Դուգինի և փիլիսոփա Նատալյա Մելենտևայի ընտանիքում։ 2012-2013 ուսումնական տարում անցել է ակադեմիական պրակտիկա Բորդոյի III համալսարանում։ Տիրապետում էր ֆրանսերեն լեզվին։ 2014 թվականին ավարտել է Փիլիսոփայության ֆակուլտետը և ընդունվել Մոսկվայի պետական համալսարանի ասպիրանտուրա։ Նա դիսերտացիա է պատրաստել փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան ստանալու համար, սակայն այդպես էլ չի պաշտպանել այն։
Դուգինան սերտ կապեր է պահպանել ֆրանսիական ծայրահեղ պահպանողական մտավոր շրջանակների հետ։ Bellingcat-ի տվյալներով՝ Ֆրանսիայում 2017 թվականի նախագահական ընտրություններից առաջ լրագրողը մասնակցել է Մարին Լը Պենի վրա ազդելու Ռուսաստանի փորձերին՝ պատժամիջոցները չեղարկելու համար։

2010-ական թվականների վերջին Դուգինան սկսել է ռուսական լրատվամիջոցներում արտահայտվել արտաքին քաղաքական և ներքաղաքական իրադարձությունների մասին։ Դարիա Դուգինան աշխատել է որպես լրագրող, գրել է պետական և իշխանությանը մոտ գտնվող լրատվամիջոցների համար, ինչպիսիք են Russia Today-ը, Զվեզդան և Ցարգրադը՝ Դարիա Պլատոնովա կեղծանունով։ Որպես մեկնաբան՝ Դարիա Դուգինան հայտնվել է նաև ռուսական այլ լրատվամիջոցներում՝ «Mash» հրատարակությունում, «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» ռադիոյում, «Ցարգրադ TV» հեռուստաալիքում, «Գեոպոլիծիկա.ռու»-ում։ Դարիա Դուգինան նաև նյութեր է պատրաստել իր հոր կայքի՝ dugin.tv-ի համար, հանդես է եկել որպես խոսնակ եվրասիական շարժման միջոցառումներին, եղել է Միջազգային եվրասիական շարժման քաղաքական մեկնաբան, որը գլխավորում էր նրա հայրը։ Աշխատել է որպես United World International կայքի գլխավոր խմբագիր (ստեղծվել է 2020 թվականին)։

Դուգինան հրապարակավ պաշտպանում էր Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա։ Դուգինան ռեպորտաժ է պատրաստել ռուսական բանակի կողմից զբաղված «Ազովստալ» գործարանից։ Նա 2022 թվականի աշնանը թողարկման պատրաստվող «Z գրքի» հեղինակներից մեկն է՝ ներխուժմանը մասնակցած ռուս զինվորականների մասին պատմություններով։

Մեծ Բրիտանիայի իշխանությունների գնահատմամբ՝ Դուգինան Ուկրաինայի և ռուսական ներխուժման մասին ապատեղեկատվության հաճախակի () և հայտնի աղբյուր էր։ 2022 թվականին ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան, Կանադան, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան անձնական պատժամիջոցներ են սահմանել նրա դեմ United World International-ի գլխավոր խմբագրի պաշտոնում նրա գործունեության և, ըստ այդ երկրների իշխանությունների գնահատականների, ապատեղեկատվություն տարածելու համար։

Սպանության հանգամանքներ 
Դուգինան տուն էր վերադառնում «Տրադիցիա» ընտանեկան գրական-երաժշտական ամենամյա փառատոնից։ Հայտնի չէ՝ թիրախն ինքն է եղել, թե նրա հայրը, որը չի գնացել նրա հետ, վերջին պահին չգիտես ինչու այլ մեքենա է տեղափոխվել։ «Կոմերսանտ» թերթի տվյալներով՝ պայթյունից հետո Toyota Land Cruiser Prado ամենագնացը կորցրել է կառավարումը, կանգ է առել և այրվել։ Պարբերականի տվյալներով՝ սրահում հայտնաբերվել է խիստ այրված մարմին։ Միևնույն ժամանակ, ԶԼՄ-ները, այս տեղեկատվությունը սխալ է, բայց իրականում պայթյունի արդյունքում մեքենայի տանիքը պոկվել է, իսկ ղեկին նստած Դուգինը դուրս է նետվել։ Հանցագործության վայր է ժամանել Դուգինը։ Մեքենան, որի պայթյունի հետևանքով զոհվել է 29-ամյա Դարյա Դուգինան, 2021 թվականի արտադրության է եղել և պատկանել է իրեն, այլ ոչ թե հորը, ինչպես ենթադրվում էր ավելի վաղ։

Լրագրող Դմիտրի Միխայլինը, ով ներկա է եղել «Տրադիցիա» փառատոնին, պատմել է, որ փառատոնի մասնակիցները Մոժայսկի մայրուղու վրա պայթյուն են լսել։ Նա ինքը դրան նշանակություն չի տվել, քանի որ Զախարովոյի կողքին է գտնվում «Ալաբինո» տանկային հրաձգարանը։ «Արդյոք փառատոնում ինչ-որ «նման բանի» զգացողություն կար» հարցին Միխայիլովը պատասխանել է,- «Ոչ, չի եղել»։

Հրաժեշտ և հուղարկավորություն 

Օգոստոսի 23-ին «Օստանկինո» հեռուստակենտրոնում տեղի ունեցավ Դարյայի հրաժեշտի արարողությունը։ Հրաժեշտի արարողությանը ներկա են եղել ավելի քան 200 մարդ, այդ թվում՝ ՌԼԴԿ կուսակցության առաջնորդ Լեոնիդ Սլուցկին (որն աչքի է ընկել «մեկ երկիր, մեկ նախագահ, մեկ հաղթանակ» արտահայտությամբ, որը նացիստական կարգախոսի հետք է մեկ ժողովուրդ, մեկ ռեյխ, մեկ ֆյուրեր), «Արդար Ռուսաստան՝ հանուն ճշմարտության» կուսակցության նախագահ Սերգեյ Միրոնովը, Պետդումայի փոխնախագահ Սերգեյ Նևերովը, Հասարակական պալատի անդամ Եկատերինա Միզուլինան, գրող Զախար Պրիլեպինը, հեռուստահաղորդավար Դմիտրի Կիսելյովը, գործարար Եվգենի Պրիգոժինը, Խաբարովսկի տարածք Միխայիլ Դեգտյարևը և մեդիա մագնատ Կոնստանտին Մալոֆեևը։ Ռուսաստանի նախագահի ներկայացուցիչ Իգոր Շեգոլևը Ալեքսանդր Դուգինինի դստերը Արիության շքանշան է հանձնել։

Դարյա Դուգինայի հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել ռուս ուղղափառ եկեղեցու միահավատ Միխայիլ-Արխանգելսկի տաճարում, որին մասնակցել է Մոսկվայի մետրոպոլիտենի պատրիարքական փոխանորդ, մետրոպոլիտ Կրուտիցկին և Կոլոմենսկի Պավելը, ովքեր ծառայության ավարտին Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո պատրիարք Կիրիլի անունից ցավակցություններ և աղոթքի աջակցության խոսքեր են փոխանցել Ալեքսանդր Դուգինին և հանգուցյալի հարազատներին։ Դարյա Դուգինան թաղված է Ռամենսկի քաղաքային շրջանի Միխայլովսկայա Սլոբոդա գյուղի գերեզմանատանը՝ տատիկի գերեզմանի կողքին։

Հետաքննություն 
Ռուսաստանի Քննչական կոմիտեն քրեական գործ է հարուցել «ընդհանուր վտանգավոր եղանակով կատարված սպանություն» հոդվածով։ Գերատեսչության հաղորդագրության մեջ ասվում է, որ «մշակվում են կատարված հանցագործության բոլոր հնարավոր վարկածները»։ Baza և «Կոմերսանտ» պարբերականները գրել են, որ վարկածներից մեկը Ալեքսանդր Դուգինի դեմ մահափորձն էր։ Գործով զբաղվել է Մոսկվայի մարզի դատախազությունը։ Ավելի ուշ Քննչական կոմիտեի նախագահ Ալեքսանդր Բաստրիկինը հանձնարարել է Դուգինայի սպանության գործը փոխանցել ՌԴ ՔԿ կենտրոնական գրասենյակ։ Հետաքննությունը ենթադրում է, որ սպանությունը պատվիրված է եղել, իսկ մեքենայի հատակի տակ՝ վարորդի կողմից, պայթուցիկ սարք է տեղադրվել։ ՏԱՍՍ-ի հաղորդագրության համաձայն՝ պայթուցիկ սարքն ունեցել է 400 գ․ տրոտիլ հզորություն։ Ռումբի մասերն ուղարկվել են փորձաքննության։ Օգոստոսի 22-ին ՏԱՍՍ-ը, վկայակոչելով իրավապահ մարմիններում իր աղբյուրին, հայտնել է, որ մեքենան, որում զոհվել է Դարյա Դուգինան, հեռակա կարգով պայթեցվել է։ Դիահերձման նախնական արդյունքների համաձայն՝ Դուգինան գրեթե ակնթարթորեն մահացել է ծանր վնասվածքների, այդ թվում՝ վերջույթի տրավմատիկ անդամահատման հետևանքով առաջացած շոկի հետևանքով։

Օգոստոսի 22-ին ԱԴԾ-ն հայտարարել է սպանության բացահայտման մասին. գերատեսչության վարկածով՝ «հանցագործությունը պատրաստվել և կատարվել է ուկրաինական հատուկ ծառայությունների կողմից»։ ԱԴԾ-ում հնարավոր կատարող են համարել Ուկրաինայի քաղաքացուհուն, որը դստեր հետ Էստոնիա է մեկնել հանցագործությանը ենթադրյալ մասնակցությունից հետո։ ԱԴԾ-ի տվյալներով՝ Դուգինայի սպանությունը կազմակերպելու և նրա կենսակերպի մասին տեղեկություններ ստանալու համար կասկածյալը բնակարան է վարձակալել Մոսկվայում այն տանը, որտեղ ապրել է Դուգինան։ ԱԴԾ-ն կասկածյալի հետ մի քանի տեսանյութ է հրապարակել, որոնցում երևում է, թե ինչպես է նա մտնում Ռուսաստան, մտնում Դուգինայի շքամուտք և Ռուսաստանից մեկնում Էստոնիա։ Օգոստոսի 29-ին ԱԴԾ-ն հայտնել էր գործում ևս մեկ կասկածյալի առկայության մասին, քննության վարկածով՝ դուգինայի սպանության հանցակիցը Ուկրաինայի քաղաքացի էր, որը բնակվում էր Դոնեցկում և հուլիսի սկզբին այնտեղից էր մեկնել։ Նշվում է, որ նա կեղծ փաստաթղթերով և ավտոմեքենայի համարանիշներով ապահովել է առաջին կասկածյալին և մասնակցել ռումբի պատրաստմանը։

Նոյեմբերի 2-ին Բասմանի դատարանը 2 ամսով հեռակա կարգով կալանավորել է Դարյա Դուգինայի սպանության մեջ մեղադրվող Նատալյա Վովկին։ Մեղադրյալին պահելու ժամկետը հաշվարկվելու է ՌԴ տարածք արտահանձնման կամ Ռուսաստանի ներսում ձերբակալման պահից։

Արձագանք 
Ռուսաստանի իշխանությունները հանցագործության համար մեղադրում են Ուկրաինայի հատուկ ծառայություններին, Ուկրաինայի իշխանությունները մերժում են իրենց մասնակցությունը սպանությանը։ Էստոնիայի իշխանությունները Ռուսաստանից ենթադրյալ մարդասպանի փախուստը Էստոնիայի հետ սահմանով անվանել են Ռուսաստանի ԱԴԾ-ի սադրանք։

Դարյա Դուգինայի սպանության կապակցությամբ ընտանիքին ցավակցություն են հայտնել Ռուսաստանի այնպիսի բարձրաստիճան անձինք, ինչպիսիք են Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո պատրիարք Կիրիլը և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։ Պուտինը Դուգինին հետմահու պարգևատրել է Արիության շքանշանով՝ «պրոֆեսիոնալ պարտքը կատարելիս ցուցաբերած արիության և անձնազոհության համար»։

Օգոստոսի 24-ին Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը Ուկրաինայում կես տարվա պատերազմի կապակցությամբ իր ուղերձում հիշատակել է Դարյա Դուգինային՝ նրան անվանելով պատերազմի «անմեղ զոհ»։ Ֆրանցիսկոսի հայտարարությունը խիստ քննադատության է ենթարկվել Վատիկանում Ուկրաինայի դեսպան Անդրեյ Յուրաշի կողմից։

Հիշատակ 
2022 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Տուլայի մարզի Յասնոգորսկի շրջանի վարչակազմի ղեկավար Վլադիմիր Մուխինը հրամանագիր է ստորագրել Յասնոգորսկի քաղաքի փողոցներից մեկը Դարյա Դուգինայի անունով անվանակոչելու մասին։

Ոչ պաշտոնական վարկածներ 
Կիևում բնակվող Պետդումայի նախկին պատգամավոր Իլյա Պոնոմարյովի խոսքով՝ Դուգինայի սպանությունը դիվերսանտների ընդհատակյա խմբի ձեռքի գործն է, որոնք պայքարում են Վլադիմիր Պուտինի ռեժիմի դեմ, իսկ նրա սպանության հետևում կանգնած է ինչ-որ «Ազգային հանրապետական բանակ»։ Նրա խոսքով՝ ինքը կապ է պահպանել խմբավորման հետ, որն իր վրա է վերցրել պատասխանատվությունը։ Պոնոմարյովը նշել է, որ պարտիզանները սպասում էին, որ պայթեցված մեքենայում կլինի ոչ միայն Դարյա Դուգինան, այլև նրա հայրը, և որ մեքենայի պայթեցման ամսաթիվը պատահական չի ընտրվել. դրանից ուղիղ մեկ տարի առաջ Դուգինը թվիթ էր գրել՝ «այն, ինչ ինձ չի սպանում, սպանում է մեկ ուրիշին» արտահայտությամբ։

Ըստ The New York Times-ի, վկայակոչելով ԱՄՆ հետախուզական ծառայությունների աղբյուրներին, Դուգինայի մահվան մեջ ներգրավված են ուկրաինական իշխանությունները։ Թերթի աղբյուրները համաձայնել են այն ենթադրությանը, որ հանցագործների իրական թիրախը կարող է լինել մահացածի հայրը, բայց նրանք չեն կարողացել նշել, թե ով է Ուկրաինայի կառավարությունում պատասխանատու գործողության իրականացման համար և արդյոք այն հաստատվել է նախագահ Զելենսկու կողմից։ Դրա հետ մեկտեղ նշվում է, որ ԱՄՆ-ը ոչ մի կերպ մասնակից չէ տեղի ունեցածին և չի նպաստել դրան, այդ թվում՝ առաջատար տեղեկատվության միջոցներով։ Տեղեկացվել է նաև, որ ԱՄՆ իշխանությունները նախապես նույնիսկ չգիտեին այդ գործողության մասին, իսկ եթե իմանային, ապա դեմ կլինեին դրա անցկացմանը։

Ծանոթագրություններ 

Լրագրողներ ըստ ազգության
Հայտնիների սպանություններ
Հանցագործությունը Ռուսաստանում
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ռուս-ուկրաինական պատերազմ
Սպանություններ Ռուսաստանում