Էլեն Ռուդելիուս

Էլեն Ռուդելիուս (, ), շվեդ գրող և թարգմանչուհի։

Կենսագրություն 
Էլեն Ռուդելիուսը ծնվել է Նորչյոպինգում, 1885 թվականի փետրվարի 27-ին։ Նա վաճառական Պեռ Ակսել Ռուդելիուսի և Աննա Վիլհելմինա Ստրոմի դուստրն էր։ 1903 թվականին Ստոկհոլմի աղջիկների լիցեյն ավարտելուց հետո ընդունվել է Ուփսալայի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրել է անգլերեն և ռոմանական լեզուների։ 1907 թվականին ստացել է փիլիսոփայական դոկտորի աստիճան։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Էլենը վեց ամիս ապրել է Ռուսաստանում՝ սովորելով ռուսերեն, սակայն հոր մահից հետո վերադարձել է հայրենիք։

Շվեդիայում Էլենը դարձավ լրագրող, կարճ ժամանակ աշխատել է «Svenska Dagbladet» («Շվեդական օրաթերթ») (1908-1909) և «Dagens Nyheter» («Օրվա նորություններ»), (1909-1914) երկու ազգային խոշորագույն թերթերում, այնուհետև դարձավ ազատ լրագրող։ 1921-1923 թբականներին եղել է «Իդուն» թերթի խմբագրական քարտուղարը։ Նա իր հոդվածները ստորագրել է Ռիդելիա կեղծանունով, բայց ռուսերեն տեքստերը ստորագրել է Ելենա Պետրովնա անունով։

1910 թվականին նա սկսել է աշխատել որպես թարգմանչուհի՝ շվեդերեն թարգմանելով ռուս գրողների գրքերը։ Ընդհանուր առմամբ նա թարգմանել է Ֆյոդոր Դոստոևսկու, Լև Տոլստոյի և Անտոն Չեխովի մոտ 90 ստեղծագործություն։ Նա նաև թարգմանել է անգլերեն, ֆրանսերեն և իտալերեն՝ Առնոլդ Բենեթի, Գրացիա Դելեդայի և Ջոն Գոլսուորսիի ստեղծագործությունները։

Բացի թարգմանությունների վրա աշխատելուց, Էլենը շատ է ճանապարհորդել Եվրոպայում, երկար ժամանակ ապրել է Հռոմում և գրել բազմաթիվ ճանապարհորդական ուղեցույցներ դեպի Ստոկհոլմ, Հռոմ, Փարիզ, Բեռլին, Իտալիայի քաղաքներ, Գերմանիա և այլ ավյրեր։ Բացի ճամփորդական ուղեցույցներից, նա գրել է մի քանի խոհարարական գրքեր, որոնք գրել է 1940-ականներին, երբ պատերազմից տուժած Եվրոպայում ճանապարհորդությունն անհնարին է դարձել։ Նա նաև գրել է մի քանի աշխատություններ Ռուսաստանի պատմության վերաբերյալ, գրքեր շվեդ կանանց մասին և երկու ինքնակենսագրական։

Էլենը մահացել է Ստոկհոլմում, 1957 թվականին։ Գրող Քարինա Բուրմանը նրա մասին գիրք է գրել, որը կոչվում է «Մենք ռոմանտիկ ճանապարհորդներ ենք. Էլեն Ռուդելիուսի հետ Հռոմում» (2015)։

Անձնական կյանք 
1911-1922 թվականներին Էլենը եղել է շվեդ լրագրող Հարալդ Վեգների կինը։ Նրանք ունեցել են դուստր, որը հետագայում դարձել է գրող։

Գրականություն 
 Burman, Carina (2015). Vi romantiska resenärer: med Ellen Rydelius i Rom. Natur & Kultur
 Burman, Carina (2011). Ellen Rydelius och det randiga livet. Folk jag aldrig mött: porträtt
 Hedman, Dag (1999). På 8 dagar: om Ellen Rydelius och hennes resehandböcker 
 Ärlemalm, Inger (2000). Cajsa Warg, Hiram och de andra: om svenska kokboksförfattarinnor: med 65 recept

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 https://sok.riksarkivet.se/sbl/Presentation.aspx?id=6275
 https://litteraturbanken.se/%C3%B6vers%C3%A4ttarlexikon/artiklar/Ellen_Rydelius

Շվեդ գրողներ
Շվեդ կին գրողներ
Շվեդ թարգմանիչներ
20-րդ դարի թարգմանիչներ