Corona (տիեզերական ծրագիր)

«Corona» պաշտպանական նշանակություն ունեցող ամերիկյան տիեզերական ծրագիր։ Նախագծվել է ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական վարչության գիտությունների բաժնի կողմից՝ ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի աջակցությամբ։ Նախատեսված էր  ԽՍՀՄ-ի և ՉԺՀ-ի  և այլ երկրների ոչ ցամաքային մարմինների  հետապնդման համար։ Գործել է 1959 թվականի հունիսից  մինչև  1972 թվականը։ Ծրագրի անվանումը հապավում չէ։

Ծրագրի շրջանակներում թողարկվել են  KH-1, KH-2, KH-3, KH-4, KH-4A և  KH-4B Երկիր մոլորակի արհեստական արբանյակները։ Արբանյակները հագեցած են եղել հեռահար կիզակենտրոն և լայնաձևաչափ տեսախցիկներով և հսկողական այլ պարագաներով։  «Corona»  ծրագրի շրջանակներում բաց է թողնվել 144 արբանյակ, որոնցից 102-ն արդյունավետ նկարներ են նկարել։

Ներկայումս «Corona» համակարգի նկարները լայնորեն կիրառվում են խաղաղ նպատակներով, մասնավորապես հնէաբանության և երկրաբանության ոլորտում։

Պատմություն 
«Corona» ծրագիրը սկսվել է  1956 թվականին՝ «Discoverer» անվանումով («Հայտնագործող»)՝ որպես ԱՄՆ  ВВС-ի WS-117L տիեզերական հետախուզական ապարատների  ծրագրի մաս։ WS-117L հիմնադրվել է RAND ընկերության  խորհրդատվության և նախագծման հիման վրա։ ВВС կայանը հաստատել է, որ «Corona ծրագրի ստեղծման վայրը» հանդիսանում է ԱՄՆ ВВС-ի Օնիդզուկա կայանը։ 1958 թվականի մայիսին ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը հրամայել է  WS-117L ծրագիրը փոխանցել ԱՄՆ պաշտպանության առաջադեմ հետազոտական ծրագրերի նախագծի գործակալությանը՝ DARPA-ին։ 1958 թվականին օդուժը 108,2 միլիոն դոլարի չափով ֆինանսավորել է  WS-117L ծրագիրը։ 1959 թվականին ВВС-ին և DARPA-ան համատեղ ծախսել են 132,3 միլիոն դոլար Discoverer նախագծի վրա, իսկ 1960 թվականին՝ 101,2 միլիոն դոլար։

«Corona» նախագիծը արագորեն զարգացել է այն բանից հետո, երբ 1960 թվականին ԽՍՀՄ-ին հաջողվեց Սվերդլովսկում ոչնչացնել U-2 լրտես ինքնաթիռը։

Գաղտնազերծում 
Նկարներն աստիճանաբար են գաղտնազերծվել՝ 1996, 2002 և 2013 թվականներին։  2010-ական թվականներից դրանք հասանելի են ԱՄՆ երկրաբանական ծառայության սերվերներին ։ Առաջին պատվիրատուն, որը որոշակի տեսարան է ներբեռնում, վճարում է պատճենահանման գումարը, դրանից հետո այդ տեսարանը կարող է անվճար ներբեռնել յուրաքանչյուրը։

Հետաքրքիր փաստեր 
«Corona» ծրագրով արբանյակի առաջին հաջող թռիչքն ավելի շատ հետախուզական տվյալներ է բերել, քան U-2-ի մնացած բոլոր հաջորդ թռիչքները միասին վերցրած։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Corona Facts.

Արբանյակներ