Մայքլ Քոլինզ (աստղագնաց)

Մայքլ «Մայք» Քոլինզ (. ), իռլանդական ծագումով ամերիկացի  աստղագնաց և փորձարկող օդաչու, ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի բրիգադային գեներալ։

Կենսագրություն 

ԱՄՆ-ի զինվորական ակադեմիան ավարտելուց, հատուկ պատրաստություն անցնելուց հետո Մայք Քոլինզը ծառայության է անցել Միացյալ Նահանգների ռազմաօդային ուժերում՝ որպես փորձարկող օդաչու։ 1963 թվականին ընտրվել է ՆԱՍԱ-ի «Տասնչորս»ի խմբի (ՆԱՍԱ-ի աստղագնացների 3-րդ ջոկատի) անդամ։

Տիեզերքում եղել է երկու անգամ։ Առաջին թռիչքը 1966 թվականի հուլիսին էր, «Ջեմինի-10» տիեզերանավով, որի հրամանատարը  Ջոն Յանգն էր։ Այդ թռիչքի ընթացքում Մայքլը երկու անգամ դուրս է եկել բաց տիեզերք՝ դառնալով այդպիսի սխրանք գործած երրորդ ամերիկացին և բաց տիեզերք երկրորդ անգամ դուրս եկած առաջին մարդը։

Նրա տիեզերական երկրորդ թռիչքը 1969 թվականի հուլիսին էր, լուսնային արշավի մասնակից «Ապոլլոն-11» տիեզերանավով. այդպիսով՝ Քոլինզը դարձել է դեպի Լուսին թռիչք կատարած 24 մարդկանցից մեկը։ Նա այդ ժամանակ եղել է «Կոլումբիա» հրամանատարական մոդուլի (Command module Columbia) օդաչու և մնացել է Լուսնի ուղեծրում այն ժամանակ, երբ Նիլ Արմսթրոնգն ու Բազզ Օլդրինը «Արծիվ» լուսնային մոդուլով (Lunar Module Eagle) մարդկության պատմության մեջ առաջին անգամ վայրէջք են կատարել Երկրի բնական արբանյակի վրա։

Մայքլ Քոլինզը գերադասել է դրանից հետո վերջ դնել աստղագնացի իր կարիերային։

1969 թվականին նշանակվել է ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի օգնական հասարակության հետ կապերի գծով, 1970 թվականին դարձել է կոմունալ տնտեսության նախարարի օգնական, 1971 թվականին՝ ավիացիայի և տիեզերագնացության ազգային թանգարանի տնօրեն, 1978 թվականին՝ Վաշինգտոնի Սմիթսոնյան ինստիտուտի գիտքարտուղարի տեղակալ։

1975 թվականին Մայքլ Քոլինզը այցելել է Խորհրդային Միություն, եղել Կալուգայում գործող Կ. Ցիոլկովսկու անվան տիեզերագնացության պատմության պետական թանգարանում։

Անվանի աստղագնացը վախճանվել է 2021 թվականի ապրիլի 28-ին։

Պարգևներ և մեծարանք
Մայքլ Քոլինզն ընտրվել էր փորձակող օդաչուների ընկերության և օդագնացության ու աստղագնացության ամերիկյան ինստիտուտի իսկական անդամ։

Նրան նվիրված անկյուններ են բացվել փառքի հետևյալ սրահներում. միջազգային օդագնացության և տիեզերագնացության փառքի սրահ (1971) Նյու Մեքսիկոյի տիեզերքի թանգարանում գործող միջազգային տիեզերագնացության փառքի սրահ (1977), ԱՄՆ-ի աստղագնացության փառքի սրահ (1993) և ազգային օդագնացության փառքի սրահ (1985)։ 2008 թվականին ներառվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Լանկաստեր քաղաքում հիմնադրված Aerospace Walk of Honor պատվո երթում։ Միջազգային աստղագիտական միությունը նրա պատվին է անվանակոոչել 6471 համարանիշը կրող աստերոիդը, ինչպես նաև Լուսնի խառնարաններից մեկը։

Քոլինզը 1966 թվականին պարգևատրվել է ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի Distinguished Flying Cross խաչով, ՆԱՍԱ-ի «Առանձնահատուկ ծառայության համար» երկու մեդալով, ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի Air Force Distinguished Service Medal մեդալով, 1977 թվականին՝ Legion of Merit շքանշանով։

Apollo 11 տիեզերանավի մյուս անդամների պես նա էլ է 1969 թվականին ԱՄՆ-ի այն ժամանակվա նախագահ Նիքսոնից ստացել Ազատության նախագահական մեդալ՝ իրենց պատվին հատուկ կազմակերպված ընթրիքի ժամանակ։ Աստղագնացների այդ եռյակը այդ նույն տարում ստացել է նաև Collier Trophy, General Thomas D. White USAF Space Trophy, ինչպես նաև աստղագնացության ազգային ընկերակցության հատուկ մրցանակ, իսկ 1970 թվականին՝ Harmon Trophy՝ ԱՄՆ-ի փոխնախագահ Սփիրո Ագնյուի կողմից ։ Ագնյուն նրանց հանձնել է նաև Ազգային աշխարհագրական ընկերության սահմանած Hubbard Medal և ասել, որ նրանք ամերիկյան պատմության մեեջ տեղ են գրավել Քրիստափոր Կոլումբոսի կողքին - "You've won a place alongside Christopher Columbus in American history".:

1970 թվականին Քոլինզն արժանացել է նաև  փորձարկող օդաչուների ընկերության Իվեն Քինչելոյի անվան մրցանակի։ 1999 թվականին՝ Լուսնի վրա կատարված առաջին վայրէջքի 30-ամյակի տոնակատարության ժամանակ ԱՄՆ-ի փոխնախագահ Ալ Գորը, ով նաև Սմիթսոնյան հիմնարկության փոխկանցլերն էր, Apollo 11 տիեզերանավի անձնակազմին շնորհել է այդ հիմնարկության ոսկե մեդալներ՝ Langley Gold Medal: Մեդալների հանձնման հանդիսավոր արարողությունից հետո աստղագնացները մասնակցել են Սպիտակ տանը նրանց պատվին կազմակերպված ընդունելությանը և վերջում նախագահ Բիլ Քլինտոնին են հանձնել հատուկ արկղում տեղադրված լուսնային մի ապար։

2011 թվականին «Ապոլլոն 11» տիեզերանավի անձնակազմի երեք անդամներն էլ արժանացել են ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի Ոսկե մեդալի, որ քաղաքացիական ամենաբարձր պարգևն է Միացյալ Նահանգներում։ Պարգևատրման արարողության ժամանակ ՆԱՍԱ-ի կառավարիչ Չարլզ Բոլդենն ասել է. "Ովքեր ձեզանից հետո թռել են տիեզերք և այսուհետև էլ թռչելու են, գնացել են և գնալու են ձեր բացած ճանապարհով":

Հիշատակ 
 Armalcolite միներալը այդպես է կոչվել ի պատիվ աստղագնացներ Նիլ Արմսթրոնգի, Բազզ Օլդրինի և Մայքլ Քոլինզի (Armstrong , Aldrin, Col''lins):
 Քոլինզի սկաֆանդրը պահվում է տիեզերագնացության մոսկովյան թանգարանում։

Երկեր

Ծանոթագրություններ

Գրականություն
 Statement From Apollo 11 Astronaut Michael Collins , NASA Public Release no. 09-164. Collins' statement on the 40th anniversary of the Apollo 11 mission, July 9, 2009
 Butler, Carol L. (1998). NASA Johnson Space Center Oral History

Արտաքին հղումներ 

 Michael Collins visits MIT/AeroAstro | April 1, 2015
 
 

Տիեզերագնացներ
Ամերիկացի տիեզերագնացներ
Թանգարանային աշխատակիցներ
Քաղցկեղից մահացածներ