1943 թվականի նմուշի 160-միլիմետրանոց ականանետ

1943 թվականի նմուշի 160-միլիմետրանոց ականանետ (MT-13, M-43), 160 մմ տրամաչափի խորհրդային ականանետ, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Կարմիր բանակի սպառազինության մեջ եղած ամենահզոր ականանետը։

Պատմություն 
160 միլիմետրանոց ականանետի մշակումը սկսվել է 1942 թվականի սկզբին սպառազինության Ժողկոմատի սպառազինությունների ԳՀԻ-ում Գ. Դ. Շիրենինի ղեկավարությամբ։ 1942 թվականի դեկտեմբերի 31-ից աշխատանքը գլխավորել է Ի. Տևերովսկին։ 1943 թվականին Ուրալում պատրաստվել է 160 միլիմետրանոց ականանետի փորձանմուշ, որն ստացել է MT-13 ինդեքսը, դրա պատրաստմանը մասնակցել է գլխավոր ինժեներ Լ. Շերշենը։

Մշակումն ստացել է Իոսիֆ Ստալինի հավանությունը և սպառազինության մեջ ընդունվել է 1944 թվականի հունվարի 17-ին՝ «1943 թվականի նմուշի 160-միլիմետրանոց ականանետ» անվանումով։ 1944 թվականի հունվարի 22-ին սպառազինության ժողկոմատի հրամանով ականանետի արտադրությունը սկսվել է Տուլայի մեքենաշինական գործարանում (թիվ 535 գործարան) և մինչև տարեվերջ արտադրվել է 593 ականանետ։ Ընդհանուր առմամբ, 1944 թվականից մինչև 1947 թվականի օգոստոսը արտադրվել է 1557 ՄՏ-13 ականանետ երեք հիմնական ձևափոխություններով։

Նկարագրություն 
ՄՏ-13 ականանետը անվային ընթացքով  կոշտ (առանց հակատանկային սարքերի) հրետասայլի վրա հարթափող կոշտ համակարգ է, որը կառուցվել է երևակայական եռանկյունու սխեմայով։ Մեծ տրամաչափի ականանետը պայմանավորում է գլխավոր խնդիրը՝ լիցքավորումը։ Փողաբերանից դասական լիցքավորումը չէր կարող իրականացվել դրա  3 մետր բարձրության պատճառով։ Լիցքավորումն իրականացվել է լցամասի հատվածից, որի համար կիրառվել է ճոճվող փող, որը լիցքավորման պահին հորիզոնական դիրք է ընդունում։  Այն բանից հետո, երբ ականը դրվում է փողի մեջ, այն իր քաշի ազդեցության տակ վերադառնում էր կրակոցի դիրք։ Այսպիսով, ինքնաբերաբար վերանում է կրկնակի լիցքավորման խնդիրը՝ դասական ականանետների հավերժական թերություն։

Բնութագրեր 
 Նվազագույն հրաձգություն հեռավորությունը՝ 630 մ
 Առավելագույն հրաձգություն հեռավորությունը՝ 5150 մ

Զինամթերք 
Ականը կառուցվածքով նման է սովորական 82 մմ և 120 մմ խորհրդային ականների։ 12-դյույմանոց 160 մմ ֆուգասային ական F-852 կշռում է 40,865 կգ և պարունակում է 7,78 կգ պայթուցիկ լիցք։ Խորհրդային մյուս բոլոր ականանետերից ՄՏ-13-ի ականանետային կրակոցի սկզբունքային տարբերությունը կարճ պարկուճն էր, որի մեջ դրված էր ականի կայունացուցիչը։ Պարկուճը ներդրվել է կրակոցի ժամանակ վառոդային գազերի խցակման համար։

Տարբերակներ և ձևափոխումներ 
 160 մմ ականանետ հմմտ.
 160 միլիմետրանոց ականանետը ականանետի առաջին արդիականացումն է, որն անցկացվել է 1945 թվականի ամռանը։ Բեռնախցիկի երկարությունը ավելացել է 50 մմ-ով, իսկ հեռահարությունը՝ մինչև 7400 մ։ Սակայն սահմանափակվել են չորս փորձանմուշների պատրաստմամբ։
 1949 թվականի 160-միլիմետրանոց ականանետ (Մ-160)

Շահագործող երկրներ 
  – 62 կտոր 160 մմ ականանետ նմուշ 1943 թվականի
  – որոշ քանակությամբ M-43, 2016-ի դրությամբ
  – որոշ քանակությամբ M-43, 2016 թվականի դրությամբ
  – որոշ քանակությամբ M-43, 2016 թվականի դրությամբ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 http://www.artillerist.ru/modules/myarticles/article_storyid_210.html
 https://web.archive.org/web/20121016145323/http://www.artillerist.ru/modules/myarticles/article.php?storyid=209

Ականանետներ