Գուստավ Մորցինեկ

Գուստավ Մորցինեկ (, ), լեհ գրող։ 1952-1977 թվականներին Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմի անդամ։ Համարվում է Սիլեզիայի գլխավոր գրողներից մեկը։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1891 թվականին Կարվինայում՝ աղքատ ընտանիքում, եղել է չորս եղբայրներից ու քույրերից փոքրը։ 1892 թվականին, հոր մահից հետո, մայրը միայնակ է հոգ տանել ընտանիքի մասին։ Ավգուստինը 16 տարեկանից սկսել է աշխատել ածխահանքում։ Երբ եղել է 19 տարեկան, հանքափորները գումար են հավաքել նրա կրթության համար, և Մորցինեկը սկսել է հաճախել Բելսկո Բյալա քաղաքի վարժարանը, որն ավարտել է 1914 թվականին։ Նույն թվականին զորակոչվել է ավստրո-հունգարական բանակ, իսկ 1918 թվականից հետո որոշ ժամանակ ծառայել է լեհական բանակում։ 1920 թվականին, երբ Թեշինյան Սիլեզիան բաժանվել է Լեհաստանի և Չեխոսլովակիայի միջև, նրա ծննդավայր Կարվինան անցել է Չեխոսլովակիայի կազմի մեջ։ Մորչինեկը  եղել է եհամետ ակտիվիստ, ուստի որոշել է մնալ Լեհաստանում։ 1920-1930-ական թվականներին Սկոչովում աշխատել է որպես ուսուցիչ։

Միջպատերազմյան ժամանակաշրջան 
Միջպատերազմյան շրջանում Մորչինեկը մեծ թվով հոդվածներ տպագրեց սիլեզիական տարբեր թերթերում։ Իր ամենանշանակալից ստեղծագործությունները գրել է 1920-ականների վերջին և 1930-ականների սկզբին՝ դառնալով միջսպատերազմյան ժամանակաշրջանի միակ հայտնի սիլեզիական լեհախոս արձակագիրը։ 

Նրա աշխատանքների թեմաները հիմնականում կենտրոնացած են ածխի արդյունահանման և Սիլեզիայի տեղական պատմության թեմաների վրա։ Մորչինեկը իրատեսորեն ցույց է տալիս հանքափորների աշխատանքն ու կյանքը և շեշտում լեհ բանվորների ազգային ճնշման դասակարգային բնույթը։ 1936-1939 թվականներին Մորչինեկն ապրել է արտերկրում՝ Արևմտյան Եվրոպայում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ 
Վերադարձել է Լեհաստան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումից անմիջապես առաջ։ Ձերբակալվել է Գեստապոյի կողմից 1939 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։ Սկզբնապես, բանտարկվել է Սիլեզիայից լեհ մտավորականության այլ ներկայացուցիչների հետ միասին։ Գուստավը անցկացրել է ամբողջ պատերազմը գերմանական համակենտրոնացման ճամբարներում։ Ձերբակալման ենթադրյալ պատճառը պատերազմից առաջ նրա «հակագերմանական գործունեությունն» էր և այն փաստը, որ նա իր վեպերից մեկում («Wyrąbany chodnik») շանը անվանել է«Բիսմարկ»։

Պատերազմից հետո 
Ազատ արձակման պահից մինչև 1946 թվականի նոյեմբերը, Մորցինեկն ապրել է Ֆրանսիայում, Իտալիայում և Բելգիայում և համագործակցել է լեհական գաղթական մամուլի հետ։ Հետո վերադարձել է Սիլեզիա և բնակություն հաստատել Կատովիցեում։ Նրան ակտիվորեն աջակցել են երկրի նոր իշխանությունները։ Մորիցնեկը վերսկսել է իր գրական կարիերան և իր աշխատանքում շարունակել կենտրոնանալ Սիլեզիայի խնդիրների վրա։ 

Նրա շատ գրքեր թարգմանվել և հրատարակվել են արտերկրում։ 

Գուստավ Մորցինեկը մահացել է Լեյկեմիայից 1963 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Կրակովում և հետագայում թաղվել Ցեշինի համայնքային գերեզմանատանը։

Աշխատանքներ

Նովելներ և նովելների ժողովածուներ 
 Noc listopadowa (1927)
 W kwietniową noc (1928)
 Zgaszony płomyk (1928)
 O te świętą ziemeczkę (1929)
 Serce za tamą (1929)
 Cisza (1930)
 Miód w sercu (1930)
 Chleb na kamieniu (1931)
 Na bieda-szybie (1932)
 Sześć dni (1932)
 Dzieje węgla (1933)
 Kataryniarz (1933)
 W zadymionym słońcu (1933)
 Uśmiech na drodze (1935)
 Gołębie na dachu (1936)
 Po kamienistej drodze (1936)
 W najmłodszym lesie (1937)
 Maszerowa (1938)
 Miasteczko nad rzeką (1938)
 Królewski dług (1939)

Պատմվածքների ժողովածուներ 
 Byli dwaj bracia (1930)
 Wyrąbany chodnik (1931–32)
 Inżynier Szeruda (1937)
 Wyorane kamienie (1939)
 Dziewczyna z Pól Elizejskich (1946)
 Listy z mojego Rzymu (1946)
 Wróżbita (1946)
 Dwie korony (1948)
 Zagubione klucze (1948)
 Pod gongiem (1949)
 Pokład Joanny (1951)
 W Nysie na rynku (1952)
 Odkryte skarby (1953)
 Ondraszek (1953)
 W Wiergulowej dziedzinie (1953)
 Viktoria (1954)
 Wskrzeszenie Herminy (1956)
 Z mojej ziemi (publicystyka) (1956)
 Judasz u Monte Sicuro (1957)
 Czarna Julka (1959)
 Siedem zegarków kopidoła Joachima Rybki (1960)
 Opowieści o ludziach z pociągu (1963)
 Górniczy zakon (1964)

Հեքիաթների ժողովածուներ
 Jak górnik Bulandra diabła oszukał (1961)
 Przedziwne śląskie powiarki (1961)
 Przedziwna historia o zbójniku Ondraszku (1963)

Գիրք երեխաների համար 
 Narodziny serca (1932)
 Gwiazdy w studni (1933)
 Łysek z pokladu Idy (1933)
 Ludzie są dobrzy (1935)
 Miasteczko nad rzeką (1938)

Այլ աշխատանքներ
 Śląsk (1933)
 Listy spod morwy (1945)
 Listy spod morwy (1946)
 Zabłąkane ptaki
 Urodzaj ludzi
 Ziemia cieszyńska

Ծանոթագրություններ 

 
Լեյկոզից մահացածներ
Լեհ գրողներ
Լեհ հրապարակախոսներ
Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ
Լեհ լրագրողներ
Լեհ մանկավարժներ