Ֆիբի Պրինսի ինքնասպանություն

2010 թվականի հունվարի 14-ին տեղի ունեցած Ֆիբի Պրինսի ինքնասպանության հիմքում ընկած է վեց դեռահասների դատական հետապնդում մի շարք մեղադրանքներով, որոնց թվում նաև քաղաքացիական իրավունքների խախտում։ Այն հանգեցրել է նաև Մասաչուսեթս նահանգի օրենսդիր մարմնի կողմից հակաբուլինգական ավելի խիստ օրենսդրության ընդունմանը։

Պրինսը ԱՄՆ-ի Մասաչուսեթս նահանգի Հարավային Հեդլի քաղաք էր տեղափոխվել Իռլանդիայից։ Իր ինքնասպանությունը, որը տեղի է ունեցել համադասարանցիների կողմից մի քանի ամիս բուլինգի ենթարկվելուց հետո, աշխարհի ուշադրությունը սևեռել է ԱՄՆ-ի դպրոցներում տեղի ունեցող բուլիգի վրա։ Իր մահվան արդյունքում 2010 թվականի մարտին նահանգի կողմից ընդունվել է հակաբուլինգական օրենքը։ Մասաչուսեթսի օրենսդրությունը ստորագրվել է 2010 թվականի մարտի 3-ին։

Մեղադրյալները դատապարտվել են 2011 թվականին։ 2011 թվականի մայիսի 5-ին մեղավոր ճանաչվելուց հետո մեղադրյալները դատապարտվել են պայմանական ազատազրկման և համայնքային ծառայության պատիժների։

Նախապատմություն 
Ֆիբի Նորա Մերի Պրինսը ծնվել է 1994 թվականի նոյեմբերի 24-ին Բեդֆորդում՝ Բեդֆորդշիր, Անգլիա, և երկու տարեկան հասակում տեղափոխվել է Իռլանդիա՝ Քլեր կոմսության Ֆանորեի ծովափնյա համայնք։ Պրինսը հաճախել է Լիմերիկ կոմսության մասնավոր Վիլիերի միջնակարգ դպրոց։ Նա 2009 թվականի աշնանը տեղափոխվել է ԱՄՆ իր մոր և չորս քույր-եղբայրների հետ։ Իր մայրը մի քանի տարի ապրել է Բոստոնում։ Իսկ նրա հայրը, որն ազգությամբ բրիտանացի էր, մնացել է Լիսդունվարնա քաղաքում՝ Իռլանդիա։

Բուլինգը դպրոցում և ինքնասպանություն 

Վերջերս Իռլանդիայից ԱՄՆ տեղափոխվելով՝ Պրինսը Հարավային Հեդլի ավագ դպրոցում մի քանի շաբաթ շարունակ ենթարկվել է ծաղրանքի և բուլինգի առնվազն երկու ուսանողական խմբերի կողմից՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի վերջին երկու աղջիկների հետ վեճերից հետո։ 2009 թվականի օգոստոսին մինչ Պրինսի դպրոց ընդունվելը իր հորաքույրը զգուշացրել է դպրոցի աշխատակիցներին, որպեսզի ուշադիր լինեն նրա նկատմամբ, քանի որ նա հեշտ էր ենթարկվում տարեկիցների կողմից իրականացվող բուլինգին և ճնշումներին։ Հետագայում հետաքննությունների արդյունքում պարզվել է, որ Պրինսը փաստացի եղել է չորս աղջիկներից մեկը, ով Իռլանդիայում բուլինգի է ենթարկել ուսանողներից մեկին, ում հետ վիճաբանություն է եղել մի տղայի հետ հարաբերությունների պատճառով։ Այն բանից հետո, երբ այդ բռնության զոհը ծնողների կողմից տեղափոխվել է այլ դպրոց, Պրինսը գրել է նամակ, որտեղ ներողություն է խնդրել, որը գովել է զոհի մայրը, ով մեղադրել է հասակակիցներին ճնշման ու բուլինգի և դպրոցի ղեկավարությանը անգործության մեջ։

2010 թվականի հունվարի 14-ին մեղադրյալներից երեքը իբրև թե դպրոցում՝ գրադարանում և լսարաններում, ոտնձգությունների և ծաղրանքի են ենթարկել Պրինսին։ Մեղադրյալներից մեկը ընկերներից մեկի ավտոմեքենայով Պիինսին հետևել է մինչ տուն, նետել դատարկ էներգետիկ ըմպելիքի շիշը նրա ուղղությամբ և բղավել վիրավորանքներ նրա հասցեին։ Դա եղել է վերջին դեպքը, որից հետո Պրինսը ինքնասպան է եղել՝ կախվելով իրենց տան երկրորդ հարկ տանող աստիճանահարթակում։ Նրա մարմինը գտնվել է 12-ամյա քրոջ կողմից։ Նրա մահից հետո մի շարք կոպիտ մեկնաբանություններ են տեղադրվել նրա ֆեյսբուքյան էջում, որոնց մեծամասնությունը ջնջվել է։ Նրա ծնողները որոշել են թաղել նրան Իռլանդիայում։

Արձագանք 
Դպրոցում տեղի է ունեցել հանդիպում, որտեղ քննարկվել է դպրոցում իրականացվող բուլինգի խնդիրը և եղել են ծնողներ, ովքեր հայտարարել են, որ երեխաների նկատմամբ տեղի ունեցած բուլինգը ամբողջապես անտեսվել է դպրոցի աշխատակիցների կողմից։ Այս միջադեպից հետո Մասաչուսեթս նահանգի օրենսդիր մարմինը արագացրել է հակաբուլինգային օրենսդրության ընդունման գործընթացը  և այն ստորագրվել է 2010 թվականի մայիսի 3-ին։ Հիմք ընդունելով Մասաչուսեթսի այս օրինագիծը՝ Նյու Յորք նահանգում նմանատիպ օրենք է ընդունվել։ Հակաբուլինգային օրենսդրությունը խթանելու համար առաջարկվել է «Ֆիբիի օրենքի» ընդունումը։  2010 թվականի հուլիսին Հարավային Հեդլի դպրոցի կոմիտեն որդեգրել է ավելի ընդգրկուն հակաբուլինգային քաղաքականություն։

Վեց մեղադրյալները Պրինսի մահից հետո ենթարկվել են բռնության և մահվան սպառնալիքների, իսկ նրա հայրը մտահոգություն է հայտնել մեղադրյալների նկատմամբ վերաբերմունքի վերաբերյալ, ովքեր դեռևս պետք է դատարանի առաջ կանգնեին։

Քրեական գործ 

2010 թվականի մարտի 29-ին Հյուսիսարևմտյան շրջանի իրավաբան Էլիզաբեթ Շեյբելը հրավիրել է մամուլի ասուլիս՝ ըստ որի Հարավային Հեդլի դպրոցի երկու տղա և չորս աղջիկ դեռահասներ մեղադրվում էին Հեմփշիր շրջանի գլխավոր դատավորի կողմից։ Երկու տղաների համար մեղադրանքները տատանվում էին օրենքով սահմանված բռնաբարությունից, քաղաքացու իրավունքների խախտումից, հանցավոր ոտնձգությունից մինչև ստալկինգ։ Բռնաբարության մեջ մեղադրված տղաներից մեկը ներգրավված չի եղել բուլիգի մեջ։ Լրացուցիչ օրինազանցության վերաբերյալ բողոքներ են ներկայացվել նաև չորս աղջիկներից երեքի նկատմամբ, քանի որ նրանք դեպքի պահին անչափահաս են եղել։ Հարձակման ժամանակ մահացու զենք օգտագործելու համար մեղադրանք է առաջադրվել նաև մեկ անչափահասի, ով դատարկ շիշ է նետել Ֆիբիի ուղղությամբ։ Երեք անչափահաս իգական սեռի ներկայացուցիչներից մեկ այլ անձի նկատմամբ հարուցվել է առանձին իրավախախտման վերաբերյալ դիմում մեկ այլ աշակերտի նկատմամբ կատարած հարձակման և ծեծի ենթարկելու համար (այդ աղջիկը հարձակման էր ենթարկվել, երբ հայտնվել էր լրատվական հաղորդման մեջ, որը ներկայացնում էր բռնությունը Հարավային Հեդլի ավագ դպրոցում)։ Այնուամենայնիվ այս վեց մեղադրյալներից առնվազն չորսը դեռ սովորում էին այդ դպրոցում նույնիսկ նրանց մեղադրանքների հայտարարումից հետո։

Իր հայտարարության մեջ, Դ․ Ա․ Շեյբելը ուղղակիորեն հակասել է դպրոցի տեսուչ Գաս Սայերի նախկին պնդումներին, որ դպրոցի պաշտոնյաները տեղյակ չեն եղել դպրոցում տեղի ունեցող բռնության մասին։

Շեյբելը նշել է, որ նախաքննությունները շարունակվել են և որ հավանական է, որ այլ մեղադրանքներ առաջադրվեն Հարավային Հեդլիի այլ աշակերտների դեմ։ Նա հորդորել է դպրոցներին որդեգրել հակաբուլինգային իրազեկման և վերապատրաստման դասընթացներ անձնակազմի և աշակերտների համար, և Պրինսի ընտանիքի ցանկությունն է եղել զգուշավորության փոխարեն արդարություն հաստատել միայն քրեական արդարադատության համակարգի միջոցով։ «Այժմ հատուցումների և հաշվեհարդարների ժամանակ չէ»․ ասել է Շեյբելը։

Շրջանի իրավաբանի մամուլի ասուլիսից երկու օր անց, դպրոցի տեսուչ Գաս Սայերը կրկին հերքել է, որ դպրոցի անձնակազմը անտեսել է Ֆիբի Պրինսի նկատմամբ կատարված բռնությունը։ Հարավային Հեդլի դպրոցի պաշտոնյանները հրապարակել են հայտարարություն, որ նրանք ձեռնարկել են կարգապահական տույժեր ուսանողների մեկ այլ փոքր խմբի նկատմամբ և հեռացրել են նրանց դպրոցից։ Այնուամենայնիվ, դպրոցի հայտարարություից պարզ չի եղել, թե արդյոք մեղադրյալներից որևէ մեկը իրականում հեռացվել է դպրոցից։ Առնվազն մեկ լրատվական հաղորդում նշել է, որ բոլոր մեղադրյալները դեռ դպրոցում են։

Ապրիլի 6-ին Հեմփշիրի Գերագույն դատարանում մեղադրյալներից երեքն իրենց փաստաբանների միջոցով իրենց մեղավոր չեն ճանաչել։ Մյուս երեքը՝ Մասաչուսեթսի օրենքի համաձայն անչափահասներ (մինչև 17 տարեկան), ապրիլի 8-ին Հեդլիի Ֆրանկլին-Հեմփշիր անչափահասների դատարանում անմեղ են ճանաչվել։ Երեք անչափահաս աղջիկները նույնպես մեղադրվել են որպես երիտասարդ հանցագործներ՝ չափահասների հանցագործությունների մեղադրանքներով։ Դատական փաստաթղթերի պատճենները՝ երեք անչափահաս աղջիկների անչափահասների նկատմամբ հարուցված գործի ամբողջական մանրամասներով, տեղադրվել են CNN-ի ինտերնետային էջում։  Բոլոր վեց ամբաստանյալները հրաժարվել են ներկայանալ դատարանում և չեն ներկայացել իրենց դատական նիստին։ Բոլորին հրամայվել է հեռու մնալ Պրինսի ընտանիքից։

2011 թվականի մայիսին նրա գործը լուծվել է՝ ավելի քիչ մեղադրանքով իրենց մեղավոր ճանաչելու պայմանավորվածություններից հետո։ Ամբաստանյալներից հինգը պայմանական ազատազրկման են ենթարկվել, մի քանիսը դատապարտվել են հասարակական աշխատանքների։ Տղաների դեմ մեղադրանքները հեռացվել են Պրինսի ընտանիքի խնդրանքով։

Հաշտության համաձայնություն 

Ֆիբի Պրինսի մայրը՝ Էնն Օբրեյնը, 2010 թվականի հոկտեմբերին հաշտության համաձայնություն է կնքել Հարավային Հեդլի քաղաքի հետ՝ ըստ որի 225,000 դոլարի դիմաց համաձայնել է դատի չտալ կամ չբացահայտել կարգավորման մանրամասները։

Ծանոթագրություններ 

2010 մահեր
1994 ծնունդներ
Բուլինգ
ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ