Ջորջ Էվերեստ

Ջորջ Էվերեստ (), բրիտանացի տեղագիր և աշխարհագրագետ, 1830-1843 թվականներին եղել է Հնդկաստանի քարտեզագրման և պահպանման դեպարտամենտի ղեկավար։ Նրա պատվին է անվանվել աշխարհի ամենաբարձր գագաթը՝ Էվերեստը։

Ռազմական կրթություն ստանալուց հետո, Էվերեստը միացավ  Բրիտանական արևելահնդկական ընկերությանը և տասնվեց տարեկան հասակում ժամանեց Հնդկաստան։

Ի վերջո նա միացավ Մեծ եռանկյունաչափական հետազոտությանը՝ որպես  Ուիլյամ Լամբթոնի օգնական և 1823 թվականին փոխարինեց Լամբթոնին, որպես հետազոտության ղեկավար։ Էվերեստը մեծ պատասխանատվությամբ էր վերաբերվում Հնդկաստանի հարավային կետից մինչև Նեպալի հյուսիս (2,400կմ) աշխարհագրական երկայնության ուսումնասիրություններին, որոնք սկսել էին դեռևս 1806 թվականին և ավարտվեցին 1841-ին։ 1843 թվականին, նա դարձավ Հնդկաստանի քարտեզագրման և պահպանման դեպարտամենտի ղեկավար, իսկ  1843 թվականին թոշակի անցնելով վերադարձավ Անգլիա։

1865 թվականին,  Royal Geographical Society -ն գագաթն անվանեց Պիկ XV, որը հետագայում  անվանվեց Էվերեստի պատվին։ Էվերեստ անունն ընտրվեց   գագաթի անվանակոչման հետ կապված մի շարք տեղանունների առաջարկութունների փոխզիջման արդյունքում։ Էվերեստը առարկեց առաջարկությանը, քանի որ չէր մասնակցել ուսումնասիրություններին և համոզված էր, որ այն դժվարությամբ կհնչի հինդուերեն։

Էվերեստի արտասանություն 
Սըր Ջորջի ազգանունն արտասանվում էր /ˈiːvrɪst/ ("EEV-rest")։  Գագաթը նրա պատվին անվանակոչվեց Էվերեստ /ˈɛvərᵻst/ ("EVER-ist") կամ /ˈɛvrᵻst/ ("EV-rist")։

Կենսագրություն 

Էվերեստը ծնվել է 1790 թվականի հուլիսի 4-ին, ծննդյան վայրն անհայտ է։ Մկրտվել է Գրինվիչի Սուրբ Ալֆեգե եկեղեցում, 1791 թվականի հունվարի 27-ին։ Կարծիք կա, որ նա ծնվել է կամ Գրինվիչում, կամ Գվերնվալ Մանորում, նրա ընտանեկան կալվածքը գտնվում է Ուելսի  պատմական քաղաքներից մեկի մոտակայքում։ Էվերեստը

Լուցետա Մերիի և Ուիլյամ Տրիստրամ Էվերեստի ավագ որդին էր և վեց երեխաներից երրորդը։ Նրա հայրը հավատարմատար էր և փաստաբան։ Ուելսի հարավում նա մի հսկայական կալվածք ուներ։ Նրա պապը՝ Ջոն Էվերեստը, ով մսագործի որդի էր, առաջինն էր ընտանիքում, ով ստացավ օրինական մասնագիտություն։

1806 թվականին, մինչ Բրիտանական արևելահնդկական ընկերությանը միանալը, Էվերեստը կրթություն է ստացել Ռազմական Թագավորական քոլեջում և Ռազմական Թագավորական ակադեմիայում։ Նա նշանակվեց որպես Բենգալյան բանակի Կրտսեր լեյտենանտ և նույն տարում ուղևորվեց դեպի Հնդկաստան։

Էվերեստը եղբայրական միաբանության  Նեպտունի ժողովի անդամ էր։ Ավելի ուշ՝ 1829 թվականի փետրվարի 20-ին Լոնդոն վերադառնալուց հետո, նա միացավ Ուելսի արքայազնի ժողովին։

Վաղ կարիերան Հնդկաստանում 

Էվերեստի՝ Հնդկաստանում անցկացրած երիտասարդ  տարիներից քիչ բան է հայտնի, բայց ակնհայտորեն նա հետաքրքրվում էր մաթեմատիկայով և աստղագիտությամբ։ 1814 թվականին, ուսումնասիրություններ իրականացնելու նպատակով, մեկնել է Ճավա կղզի։ 1816 թվականին վերադարձել է Բենգալիա։ Հետագայում ուսումնասիրել է Կալկաթայից Վարանասի ուղին, որը կազմում էր մոտավորապես 640 կմ։ Էվերեստի գործունեությամբ հետաքրքրվում էր Մեծ եռանկյունաչափական հետազոտության գնդապետ՝ Ուիլյամ Լեմբթոնը, ով և նրան նշանակեց իր գլխավոր օգնական։ Էվերեստը միացավ Լեմբթոնին 1818 թվականին, երբ ուսումնասիրվում էր Քանյաքումարիից դեպի հյուսիս աշխարհագրական երկայնությունները։ Նա երկար ժամանակ էր անցկացնում դաշտերում և 1820 թվականին վարակվեց Մալարիայով։ Անհրաժեշտություն առաջացավ բուժման նպատակով տեղափոխվել Բարեհուսո հրվանդան։

1821 թվականին, Էվերեստը վերադարձավ Հնդկաստան։ 1823 թվականին, Լեմբթոնի մահից հետո նշանակվեց հետազոտության ղեկավար և հետագա տարիների ընթացքում իր ջանքերը գործադրեց Սիրոնջի (այժմյան՝ Մադհյա Պրադեշ) երկրաչափական հետազոտություններն ավարտին հասցնելու համար։ Էվերեստը վատառողջ էր, տենդը և ռևմատիզմը մասնակի կաթվածահար արեցին նրան։ 1825 թվականին նա տեղափոխվեց Անգլիա, որտեղ վերականգնվեց  հետագա հինգ տարիների ընթացքում։

1827 թվականի մարտին Էվերեստն ընտրվել է Թագավորական ընկերության անդամ։  Ազատ ժամանակն անց էր կացնում Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության լոբբիստական գործունեությամբ և Մեծ Բրիտանիայի Ազգային քարտեզագրման գործակալության մեթոդաբանական ուսումնասիրություններով։ Նա հաճախակի համագործակցում էր Թոմաս Ֆրեդերիկ Կոլբիի հետ։

Ուշ կյանք 
1847 թվականին, տպագրվեց Էվերեստի՝ An Account of the Measurement of Two Sections of the Meridional Arc of India աշխատությունը, որի համար նա պարգևատրվեց Թագավորական Աստղադիտական ընկերության կողմից մեդալով։ Ավելի ուշ նա անդամագրվեց  Թագավորական Ասիական և  Թագավորական Աշխարհագրական ընկերություններին։ Նա մահացել է 1866 թվականի դեկտեմբերին, Հայդ Պարկի այգիների իր տանը և հուղարկավորվել՝ Բրայթոնի Սուրբ Էնդրյուի եկեղեցում։

Էվերեստի անվանակոչում 
Ջորջ Էվերեստը ոչ մի կապ չուներ և երբեք չէր տեսել այն  լեռը, որը կրում էր իր անունը։ Մինչ նրա  իրական բացահայտումները, Էվերեստ լեռը հայտնի էր, որպես Պիկ "B" և ավելի ուշ Պիկ XV։ 1856 թվականի մարտին Վոուն գրեց Աշխարհագրական Թագավորական ընկերությանը, հայտարարելով որ հետազոտության արդյունքում լեռը համարվել է ամենաբարձրը աշխարհում և ենթադրաբար կանվանվի իրեն նախորդողի պատվին։ Նեպալերեն և Տիբեթերեն մի քանի տեղանուններ առաջարկվեցին, սակայն այս տարածքներն այդ ժամանակ անհասանելի էին բրիտանացիների համար, իսկ Հիմալայների հարավի բնակիչները գագաթի անվան համար  չունեին որևէ տարբերակ։ 1856 թվականից մեկ տասնամյակ անց, Վոուի առաջարկն ընդունվեց Թագավորական Աշխարհագրական ընկերության և համապատասխան մարմինների կողմից։ Հնդկաստանի մի շարք գիտնականներ հանդես եկան առաջարկություններով, ինչպես օրինակ՝ Բրայան Հոսթոն Հոջսոնը "Deva-dhunga", իսկ Հերման Շլագինթվեյթը՝ Gaurisankar անվանումներով։ Էվերեստն առարկեց իր անվամբ անվանակոչմանը, քանի որ հինդկերեն այն դժվար արտաբերվող էր։ Այնուամենայնիվ, 1865 թվականին հասարակության կողմից սկսվեց կիրառվել Էվերեստը, որպես լեռան անվանում։

Ընտանիք 
Էվերեստի ընտանիքը բազմանդամ էր։ Ջորջի կրտսեր եղբայրներից էր Ռոբերտ Էվերեստը՝արևելյան  Հնդկաստանի քահանաներից  մեկը և A Journey Through the United States and Part of Canada աշխատության հեղինակը։ Նրա մյուս եղբայրը աշխարհիկ հոմեոպատ՝ Թոմաս Ռուպել Էվերեստն էր՝ Մարի Էվերեստի հայրը։ Երրորդ երեխան՝ Էթել Էվերեստը, Էմմա Կոնսի գործընկերն էր և Լիլիան Բայլիսի ընկերը։ Նա Լոնդոնի հարավային Մորլի քոլեջի ֆինանսական աջակիցն էր։

Սըր Ջորջի որդիներից  Լանսելոտ Ֆիլդինգ Էվերեստը սովորել է Հարո դպրոցում և Քեմբրիջի Տրինիտի քոլեջում։ Նա որպես իրավաբան  պրակտիկան անց է կացրել Լոնդոնի պալատներում և The Law of Estoppel-ի (Էստոպելի օրենքը) հեղինակն է։ Լանսելոտի ավագ որդին՝ Կիրիլ Ֆիլդինգ Էվերեստը, 1914 թվականի նոյեմբերի 17-ին զինվորագրվեց Կանադական հետևակային ուժեր և սպանվեց 1916 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, Սոմի ճակատամարտում։

Սըր Ջորջի զարմուհի Մարի Էվերեստ Բուլը 1855 թվականի սեպտեմբերի 11-ին  ամուսնացավ  մաթեմատիկոս Ջորջ Բուլի հետ։ Մարին ուներ փայլուն մաթեմատիկական մտածողություն, չնայած նրան, որ չէր ստացել մասնագիտական կրթություն։ Ալիսայի որդին՝ Լեոնարդ Բուլը, բժշկություն է սովորել և դարձել տուբերկուլյոզի հսկողության առաջնամարտիկներից մեկը։ Հետագայում արժանացել է Բրիտանական Թագավորական շքանշանի։ Մարի Բուլի դուստրը՝ Մարգարեթը, Սըր Ջեֆրի Ինգրամ Թեյլորի մայրն էր, ով սովորել է Քեմբրիջի Տրինիտի քոլեջում  և  դարձել հայտնի մաթեմատիկոս և ֆիզիկոս։ Հեղուկի դինամիկայի  և ալիքի տեսության բնագավառում ունեցել է մեծ ներդրումներ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 John Keay. 2000. The Great Arc. London: Harper Collins. .
 J. R. Smith. 1999. Everest: The Man and the Mountain. Caithness: Whittles Publishing. .

Արտաքին հղումներ 

 
 George Everest Travel Guide, History
 Photographs of Sir George Everest's house and laboratory, in Mussoorie, India
 https://www.theguardian.com/theguardian/from-the-archive-blog/2011/jul/21/mount-everest-name-1856
 http://www.nndb.com/people/583/000195995/
 https://www.historychannel.com.au/this-day-in-history/150th-anniversary-death-sir-george-everest/ 
 http://www.themodernantiquarian.com/site/530/gwernvale.html
 http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=4060
 https://www.google.co.uk/maps/@51.8641352,-3.1332415,16.08z

 
Անգլիացի աշխարհագետներ
Անգլիացի ճանապարհորդներ
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ