Հարկադրում

Հարկադրում, օրենքով սահմանված կարգով գանձվող հարկերի և տուրքերի ամբողջություն։

Սահմանում 
Ըստ «Սովետական մեծ հանրագիտարանի»` հարկադրումը մակրոտնտեսական տեսանկյունից ՀՆԱ-ի վերաբաշխման գործընթաց է` պետության կողմից ֆինանսական միջոցների ձևավորման համար անհրաժեշտ հասարակական բարիքների (ազգային պաշտպանության ծառայություններ, հասարակական կարգի, դատական ​​համակարգի և այլոց պաշտպանություն) մատուցում, իսկ միկրոտնտեսական տեսանկյունից` հարկ վճարողի կողմից բյուջեում օրենքով սահմանված հաշվարկներ և վճարումներ կատարելու գործընթաց (ֆիզիկական անձ կամ կազմակերպություն)։

Պատմություն 
Մ.թ.ա. 7-6-րդ դարերում Հին Հունաստանում եկամտի վրա հարկեր էին դնում` եկամտի 1/10-ի կամ 1/20-ի չափով։

Հարկադրման սկզբունքներ 
Հարկադրման հիմնական սկզբունքներն են.
 արդարության սկզբունք (համընդհանուր հարկի և հարկային բեռի համաչափ բաշխումը հարկատուների շրջանում` եկամտի համապատասխանությամբ),
 ճշգրտության սկզբունք (հարկատուն նախապես տեղյակ է հարկի գումարի, եղանակի և վճարման ժամանակի մասին),
 հարմարության սկզբունք (հարկադրումը հարմար է հարկատուին գանձելու և ժամանակին կազմակերպելու դեպքում),
 շահավետության սկզբունք (հարկերի հավաքագրման ծախսերը պետք է լինեն նվազագույն),
 չեզոքության սկզբունք (հարկադրումը չեզոք է օրինական տնտեսական գործունեության հարաբերությունների ձևերում և մեթոդներում),
 միապատիկ հարկադրման սկզբունք (նույն օբյեկտը ենթակա է մեկ տեսակի հարկման  և միայն մեկ անգամ` յուրաքանչյուր ժամանակահատվածում),
 միասնականության սկզբունք (ամբողջ երկրում և նույն կարգի բոլոր իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց համար),
 չափավորության սկզբունք (հարկադրումը համարժեք է հարկատուի եկամտին և` որպես տնտեսվարող սուբյեկտ, չի հանգեցնում ինքնալիկվիդացման),
 բյուջետային ֆեդերալիզմ (սահմանում է հստակ հարկային լիազորություններ կառավարման տարբեր մակարդակների միջև)։

Հարկադրման տեսակներ 
Առանձնացնում են հարկադրման հետևյալ տեսակները.
 եկամտային հարկադրում, երբ հարկման օբյեկտը տնտեսական գործակալի եկամուտն է (եկամտահարկ, շահութահարկ, գյուղատնտեսական հարկ, պարզեցված համակարգի տակ գտնվող հարկ, պարտադիր, միասնական եկամտահարկ),
 գույքային հարկադրում, երբ հարկման օբյեկտը գույքն է (անշարժ գույքի հարկ, ընկերության կապիտալի հարկ, սեփականության իրավունքի փոխանցման հարկ),
 սպառողական հարկադրում, երբ հարկման օբյեկտը սպառողն է, այլ ոչ թե հարկատուն (ավելացված արժեքի հարկ, ակցիզային հարկեր և մաքսատուրքեր)։ 
Բացի այդ, հարկադրումը լինում է.
 պրոգրեսիվ (հարկման բազայի աճի հետ մեկտեղ հարկային տոկոսադրույքը աճում է),
 համամասնական (հարկի դրույքաչափի անփոփոխություն` հարկման բազայի աճով կամ նվազմամբ),
 ռեգրեսիվ (հարկման բազայի աճի դեպքում հարկային տոկոսադրույքը նվազում է)։

Ծանոթագրություններ 

Հաշվապահություն
Հարկում
Հարկումը Հայաստանում