Զանգվածային սպանություն Էլ Պասոյում

Զանգվածային սպանություն Էլ Պասոյում, 2019 թվականի օգոստոսի 3-ի առավոտյան տեղի ունեցած զանգվածային սպանություն, տեղական ժամանակով ժամը 10:40-ին, ԱՄՆ-ի Էլ Պասո քաղաքի Walmart առևտրի կենտրոնում։ Միջադեպի ընթացքում 20 մարդ է սպանվել և առնվազն 26-ը վիրավորվել է, որոնցից 2-ը հետագայում մահացել են, ինչն այս միջադեպը դարձնում է 2019-ի և Տեխաս նահանգի պատմության մեջ խոշորագույն զանգվածային սպանություններից մեկը։

Հրաձգություն 
Միջադեպը տեղի է ունեցել Walmart առևտրի կենտրոնում, ևս մեկ՝ Cielo Vista, առևտրի կենտրոնից ոչ հեռու, Էլ Պասո քաղաքի արևելյան կողմում։ Տեղական ժամանակով ժամը 10:40-ին շենք է մտել WASR-10 կիսաավտոմատ հրացանով զինված տղամարդը և կրակ բացել հաստատության գնորդների և աշխատակիցների վրա։ Այդ ընթացքում առևտրի կենտրոնում գտնվել է մոտ 3000 գնորդ և 300 աշխատակից։ Միջադեպի առաջին վայրկյաններին շենքում գտնվողների մեծ մասը ենթադրել է, որ կրակոցների աղբյուր կարող է լինել հրավառությունը, որից հետո մի շարք մարդիկ գնացել են աղմուկի աղբյուրի կողմը։ Միայն այն բանից հետո, երբ ականատեսները կրակոցների մասին լուր են տարածել, շենքում խուճապ և հրմշտոց է սկսվել։ 

Առաջին կրակոցներից մեկ րոպե անց դիսպետչերները զանգել են 911 հեռախոսահամարով, հաղորդել, որ հանցագործը սպիտակ է և միայնակ է գործում։ Ոստիկանությունը առևտրի կենտրոն է ժամանել միայն 6 րոպե անց, որից հետո շենքն ու հարակից թաղամասը շրջափակվել են իրավապահ մարմինների աշխատակիցների կողմից տարբեր հիմնարկներից։ Շուտով ձերբակալվել է կրակողը։ Նրա ձերբակալության ժամանակ նա դիմադրություն ցույց չի տվել։

Զոհեր 
Կրակոցների հետևանքով զոհվել է 20 մարդ, վիրավորվել 26-ը։ Տուժածների մի մասը տեղափոխվել է Էլ Պասոյի համալսարանական բժշկական կենտրոն, ևս 11 մարդ տեղափոխվել է այլ բժշկական հաստատություններ։ Տուժածների թվում էին 2 և 9 տարեկան երկու երեխաներ, որոնց վիճակը հետագայում կայունացել է։ Վիրավորների և Սպանվածների մեծ մասը 32-ից 85 տարեկան էին։ Սպանվածների և վիրավորների թվում Մեքսիկայի 9 քաղաքացի կար։ Օգոստոսի 5-ին զոհերի թիվը հասել է 22-ի, այն բանից հետո, երբ ծանր վնասվածքներ ստացած երկու մարդ մահացել է։

Հրաձիգ 
Ոստիկանությունը ձերբակալել է փողոցում, շենքի մոտ գտնվող հրացանով հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվողին և շուտով պարզել նրա ինքնությունը։ Նա եղել է Ալեն քաղաքի (Քոլին շրջան) 21-ամյա բնակիչ, որը գտնվում է Էլ Պասոյից 650 մղոն հեռավորության վրա, Պատրիկ Վուդ Քրուզիուս անունով, որը ծնվել է 1998 թվականի հուլիսի 27-ին և հանցագործության կատարման ժամանակ եղել է Մակ-Քիննի քաղաքում գտնվող «Collin College» քոլեջի ուսանող։ Նա իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչների կողմից նկարագրվել է որպես ինտրրովորսիա, որը սոցիալական վտարանդի կարգավիճակ էր կրում։ 

Նախնական հետաքննության ընթացքում պարզվել է, որ Քրուզիուսը լքել է Ալենը օգոստոսի 2-ի ուշ երեկոյան և Էլ Պասո է ժամանել օգոստոսի 3-ի վաղ առավոտյան՝ սպանությունից ոչ շատ առաջ։ Կրակոցների սկսվելուց մի քանի րոպե առաջ Քրուզիուսը իմիջբորդում հրապարակել է իր 27 էջանոց մանիֆեստը (տեղի ունեցածից որոշ ժամանակ անց սոցցանցերում Քրուզիուսի էջերն արգելափակվել են), որի էջերում ընդգծել է, որ դեմ է հանդես եկել Մեքսիկայից միգրանտների թվի ավելացմանը և հայտարարել է, որ մետիսացիան, բազմամշակութայնությունը, ոչ մեծ մարդկանց ներգաղթը և վերարտադրության մակարդակից ցածր ծնելիությունը սպառնում են ԱՄՆ-ի սպիտակ բնակչությանը, ինչը նպաստում է «սպիտակ ցեղասպանությանը»։ Քրուզիուսը նաև հայտարարել է Հարիսոն Տարանտի գործողությունների աջակցության մասին, որը պատասխանատու է Նոր Զելանդիայի Ալ Նուր մզկիթում և Լինվուդ Իսլամական կենտրոնում ահաբեկչական գործողության կատարման համար, որը տեղի է ունեցել 2019 թվականի մարտին։ Սոցիալական ցանցերում Քրուզիուսը պաշտպանել է Դոնալդ Թրամփի արտաքին քաղաքականությունը և կողմ է եղել ԱՄՆ-ի և Մեքսիկայի միջև պետական սահմանին ամերիկա-մեքսիկական պատնեշ կառուցելուն։ 

Ձերբակալությունից հետո նրան մեղադրանք է առաջադրվել և նա համագործակցել է հետաքննության հետ, մասնավորապես, Քրուզիուսը հայտարարել է, որ հանցագործության կատարման և դրան նախապատրաստվելու ժամանակ հանցակիցներ չի ունեցել։ Ոստիկանությունը հաստատել է, որ կասկածյալը հարձակման մեջ օգտագործված զենքն օրինական հիմքերով է ձեռք բերել։ Մինչև միջադեպը Պատրիկ Քրուզիուսը երբեք քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել որևէ իրավախախտման համար։ Դաշնային իշխանությունները նրա գործը հետաքննում են որպես ներքին ահաբեկչություն, բացի այդ, Արդարադատության նախարարությունում հայտարարել են, որ խոսքը ատելության հողի վրա կատարված հանցագործության և հրազենի մասին դաշնային օրենքի խախտման մասին է, նման մեղադրանքները կարող են հանգեցնել պատժի բարձրագույն չափի՝ մահապատիժին։

Արձագանք 
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը դատապարտել է Պատրիկ Քրուզիուսի արարքը և կրակոցները անվանել «ատելության ակտ»։ Օգոստոսի 7-ին Թրամփն այցելել է Էլ Պասո և Դեյթոն։

Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ցավակցություն է հայտնել Թրամփին Տեխասում և Օհայոյում տեղի ունեցած հրաձգության կապակցությամբ։ Մեքսիկայի արտաքին գործերի նախարար Մարսելո Էբրարդը հայտարարություն է արել՝ հայտարարելով, որ Մեքսիկայի կառավարությունը իրավական միջոցներ կձեռնարկի ԱՄՆ-ում մեքսիկացիների և Մեքսիկական ծագում ունեցող ամերիկացիների անվտանգությունն ապահովելու համար։ 

Դեմոկրատական կուսակցությունից նախագահի թեկնածու Բետո Օ’Ռուրկը, որը ծնունդով Էլ Պասոյից է, Թրամփին մեղադրել է ռասիզմի գաղափարախոսությանը, ռասիզմի էսկալացիային, ինչպես նաև ազգամիջյան թշնամանքի հրահրմանն ուղղված գործողություններում, որոնց հետևանքներից մեկը եղել է մասսայական սպանությունը, որին մասնակցել է Պատրիկ Քրուզիուսը։ Դեմոկրատներից նախագահի մեկ այլ թեկնածու՝ սենատոր Քորի Բուքերը նույնպես իր հայտարարության մեջ զանգվածային սպանության ողջ պատասխանատվությունը բարդել է ԱՄՆ-ի գործող նախագահի վրա՝ հայտարարելով, որ Թրամփը, որը անօրինական ներգաղթի զսպումն արել է իր նախագահության հանգուցային պահերից մեկը, ավելի վաղ բազմիցս նվաստացուցիչ մեկնաբանություններ է արել մեքսիկացի միգրանտների մասին և ներգաղթի փաստը բնութագրել է որպես «ներխուժում»։ Տեխասի նահանգից սենատոր Ջոն Քորնինը ԱՄՆ-ի միգրացիոն քաղաքականության եզրակացությունների շուրջ ծավալված բանավեճից հետո քաղաքական գործիչներին մեղադրել է քաղաքական նպատակահարմարության մեջ՝ հայտարարելով, որ ԱՄՆ-ի քաղաքներում զանգվածային գնդակահարությունները չպետք է «շահագործվեն հանուն քաղաքական շահի» 2020 թվականին ԱՄՆ-ի նախագահի առաջիկա ընտրություններում, այլ պետք է դիտարկվեն որպես սոցիալ-բացասական երևույթներ, որոնք պահանջում են անհապաղ արմատախիլ անել։ Այս միջադեպը հերթական անգամ բարձրացրել է հրազենի նկատմամբ վերահսկողության խստացման և զենքի օգնությամբ կատարվող հանցագործությունների դեմ պայքարի ուժեղացման մասին վեճերի ալիքը՝ հենվելով գոյություն ունեցող օրենքների և ԱՄՆ սահմանադրության փոփոխությունների վրա։

Հաջորդ միջադեպ 
Զանգվածային սպանությունից հետո՝ 2019 թվականի օգոստոսի 4-ին, Ֆլորիդայի Գիբսոնթոն տեղանքում ձերբակալվել է 31-ամյա գործազուրկ Ուեյն Լի Փեջեթը, որը նախկինում քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել այն բանից հետո, երբ նա զանգահարել է Walmart տեղական առևտրի կենտրոնի խանութներից մեկը՝ Քրուզիուսի հանցագործությունը կրկնելու սպառնալիքով։ Նրա սպառնալիքների պատճառով առևտրի կենտրոնից շտապ տարհանվել են նրա շուրջ 1000 աշխատակիցներ և այցելուներ։ Փեջետի բնակարանում զենք չի հայտնաբերվել և նրան մեղադրանք է առաջադրվել բռնի կերպով հրազեն կիրառելու մասին կեղծ հաղորդագրության համար։ Ձերբակալությունից հետո չարագործը հայտարարել է, որ անբարեխիղճ արարք կատարելու համար իրեն ոգեշնչել է Էլ Պասոյում զանգվածային սպանությունը։

Տես նաև 
 Հրաձգություն Քրայստչերչի մզկիթում

Արտաքին հղումներ 
 Օրվա մեջ տասնյակ սպանվածներ։ Ինչու ԱՄՆ-ում չեն դադարում կրակել մարդկանց վրա // ՌԻԱ Նովոստի, 6 օգոստոսի, 2019։

Ծանոթագրություններ 

Զանգվածային սպանություններ ԱՄՆ-ում
2019 սպանություններ