Գործք Առաքելոց 2

Գործք Առաքելոց 2-ը քրիստոնեական Աստվածաշնչի Նոր Կտակարանի Գործք Առաքելոց գրքի երկրորդ գլուխն է։ Այս գլուխը պարունակող գիրքը անանուն է, սակայն վաղ քրիստոնեական ավանդույթը հաստատում է, որ Ղուկասն է գրել այս գիրքը, ինչպես նաև Ղուկասի Ավետարանը ։ Այս գլխում արձանագրվում են Հոգեգալուստի օրվա իրադարձությունները՝ Հիսուս Քրիստոսի համբարձումից մոտ 10 օր հետո ։

Տեքստ 
Բնօրինակ տեքստը գրվել է հելենիստական (կոինե) հունարենով։ Այս գլուխը բաժանված է 47 համարների։

Տեքստային վկայություններ 
Այս գլխի տեքստը պարունակող որոշ վաղ ձեռագրեր են.

 Պապիրուս 91 (3-րդ դար, գոյություն ունեցող համարներ 30–37; 46–47)
 Վատիկանի օրենսգիրք (325–350)
 Սինայական օրենսգիրք (330–360)
 Ալեքսանդրիայի օրենսգիրք (400–440)
 Եփրեմ Ասորու օրենսգիրք (~ 450)
 Լաուդի օրենսգիրք (~ 550)

Հին Կտակարանի հղումներ 

 Գործք Առաքելոց 2։16–21 - Հովել 2:28-32
 Գործք Առաքելոց 2:25-28 - Սաղմոս 16:8-11 
 Գործք Առաքելոց 2:30 - Սաղմոս 132:11 
 Գործք Առաքելոց 2:34-35 - Սաղմոս 110:1

Սուրբ Հոգու գալը Հոգեգալուստի օրը (2:1–43) 

Հոգեգալուստի աստվածաշնչյան պատմությունը տրված է Գործք Առաքելոց գրքի երկրորդ գլխում։ Ներկա էին Քրիստոսի մոտ հարյուր քսան հետևորդներ (Գործք Առաքելոց 1։15), ներառյալ տասներկու առաքյալները (այսինքն՝ տասնմեկ աշակերտները և Մատաթիան, ում ընտրեցին Հուդա Իսկարիովտացու փոխարեն),  Հիսուսի մայր Մարիամը, տարբեր այլ կին աշակերտներ և Հիսուսի եղբայրները (Գործք Առաքելոց 1:14)։ Վերնատանը նրանց կողմից Սուրբ Հոգու ընդունումը և լեզուներով խոսելու նրանց զորացումը նկարագրված է Գործք 2։1–6 հատվածում ։

1-6 համարներ 

 Եվ Պենտեկոստեի օրը բոլորը միասին գտնվում էին մեկ տեղում։ Հանկարծ երկնքից սաստիկ քամու պես մի ձայն հնչեց ու լցրեց ամբողջ տունը, որտեղ նստած էին։ Եվ նրանց երևացին բաժանված հրե լեզուներ, որոնք նստեցին նրանցից յուրաքանչյուրի վրա։ Բոլորը լցվեց Սուրբ Հոգով և սկսեցին ուրիշ լեզուներով խոսել, ինչպես որ նրանց խոսել էր տալիս Հոգին։

 Երուսաղեմում բնակվում էին աստվածավախ հրեաներ երկնքի տակ գտնվող բոլոր ազգերից։ Երբ այդ ձայնը հնչեց, բազմություն հավաքվեց ու խռնվեց, որովհետև լսում էին, որ նրանք խոսում են իրենցից յուրաքանչյուրի լեզվով ։

Մինչ նրանք, ում վրա Հոգին էր իջել, խոսում էին բազմաթիվ լեզուներով, Պետրոս առաքյալը մյուս տասնմեկ առաքյալների հետ կանգնեց և ամբոխին հայտարարեց, որ այս իրադարձությունը Հովելի մարգարեության կատարումն է (Հովել 2:28-29). «... Իմ Հոգուց պիտի հեղեմ ամեն մարմնի վրա․․․» (Գործք Առաքելոց 2։17) ։

Համար 15 

 Սրանք հարբած չեն, ինչպես դուք եք կարծում, քանի որ օրվա երրորդ ժամն է ։

 «Օրվա երրորդ ժամը» (մոտ ժամը 9:00)։  Պետրոսը բացատրում է, որ դա դեռ նախաճաշի ժամն է։

16–21 համարներ 

  Այլ սա այն է, ինչ ասվել է Հովել մարգարեի միջոցով․

  «Եվ վերջին օրերին,- ասում է Աստված,- Իմ Հոգուց պիտի հեղեմ ամեն մարմնի վրա, և ձեր որդիներն ու դուստրերը պիտի մարգարեանան․ ձեր երիտասարդները տեսիլքներ, իսկ ձեր ծերերը երազներ պիտի տեսնեն։

 Եվ իմ ծառաների ու աղախինների վրա ևս այդ օրերին Իմ Հոգուց պիտի հեղեմ, և պիտի մարգարեանան։

 Եվ պիտի ցույց տամ հրաշքներ վերը՝ երկնքում, և նշաններ՝ ներքևում՝ երկրի վրա․ արյուն, կրակ ու ծխի սյուն։

 Արեգակը պիտի փոխակերպվի խավարի, և լուսինը՝ արյան, քանի դեռ չի եկել Տիրոջ մեծ ու երևելի օրը։

 Եվ այնպես պիտի լինի, որ ամեն ոք, ով Տիրոջ անունը կանչի, պիտի փրկվի» ։

Հովել 2։28–32 (LXX) հատվածի ընդլայնված մեջբերումը հաստատում է, որ այս իրադարձությունը կանխատեսված էր Սուրբ Գրքում, և այն պարզաբանում է առաքելական հռչակագրի վերաբերյալ որոշ կետեր. 

 (1) Էքստատիկ ելույթը պետք է նույնացվի աստվածաշնչյան մարգարեության պարգևի հետ՝ որպես Աստծո նույն Հոգու գործ։
 (2) Սա «վերջին օրերի» իրադարձություն է (հատված 17), բայց մի փուլ է մինչև վերջին «Տիրոջ օրը» (հատված 20)

22–24 համարներ 

  «Ո՛վ իսրայելացիներ, լսե՛ք այս խոսքերը. Հիսուս Նազովրեցուն Աստված ձեզ ցույց տված զորությամբ, հրաշքներով ու նշաններով, որոնք Աստված, ինչպես դուք արդեն գիտեք, ձեր մեջ կատարեց Նրա միջոցով․  Նրան Աստծո սահմանած խորհրդով ու կանխագիտությամբ անօրենների ձեռքը մատնեցիք և փայտի վրա գամելով՝ սպանեցիք։  Նրան Աստված հարություն տվեց՝ մահվան կապանքները քանդելով, քանի որ անհնար էր, որ մահն իշխեր Նրան :

Պետրոսն այնուհետև անցնում է «Ո՞վ էր Հիսուսը» հարցին՝ դիմելով ունկնդիրներից շատերին, ովքեր ականատես էին եղել Հիսուսի կատարած հրաշքներին՝ որպես իր ժողովրդի մեջ Նրա ծառայության աստվածային վկայություն (հատված 22)։ Հիսուսի մահը երեք խմբի պատասխանատվությունն է. (1) «անմիջական խմբավորումներ» («անօրենների ձեռքեր» կամ «անօրեն մարդիկ»). (2) «շարժիչ ուժը» (տեղական լսարանը, որը ականատես է եղել Հիսուսի ծառայությանը, 22–23 համարներ)․ (3) և դրանց երկուսի հետևում «աստվածային ծրագիրը» (համար 24) ։

25–28 համարներ 
25-28 համարներում մեջբերվում է Սաղմոս 16:8-11-ը.

 Իրապես Դավիթը Հիսուսի մասին է ասում․ «Տիրոջն ամեն ժամ տեսնում էի իմ առաջ, որն իմ աջ կողմում է, որպեսզի չսասանվեմ։

 Դրա համար իմ սիրտը ուրախացավ, լեզուս ցնծաց, մարմինս էլ հույսով պիտի ապրի։

 Որովհետև իմ մարմինը գերեզմանում չես թողնի և թույլ չես տա, որ Քո Սուրբը ապականություն տեսնի։

 Ինձ ցույց տվեցիր կյանքի ճանապարհները և ինձ Քո ներկայության ուրախությամբ պիտի լցնես» ։

Համաձայն քրիստոնեական մեկնաբանության, համար 27-ը հիշեցնում է սրբերի մահկանացու մարմինների պահպանման հավատը, որը նույնացվում է այն մարդկանց հետ, որոնց հոգիները չեն դատապարտվել դժոխքի։ Վերջինս հիշատակվում է եբրայերեն Շեոլ բառով ։ Այն նաև դիտվել է որպես մարգարեություն Հիսուսի կողմից գերեզմանից հարություն առնելու մասին, մինչդեռ 26-րդ համարը կանխատեսում էր մարմնի վերջնական հարությունը, որի համար «մարմինն էլ հույսով կապրի»։

Ավելին, Գործք Առաքելոց 2:28-ի կյանքի ճանապարհները հիշեցնում են Հիսուսի ավելի հայտնի ինքնորոշումը որպես «ճանապարհ, ճշմարտություն, կյանք» (Հովհաննես 14:6, նույնիսկ օգտագործելով նույն հունարեն բառերը (համապատասխանաբար՝ hodous zōēs  և hodos, alētheia, zōē )։

32-36 համարներ 
34-րդ և 35-րդ համարները մեջբերում են  Սաղմոս 110:1-ը՝ եզրափակելու համար՝ ասելով.

 Արդ Իսրայելի ամբողջ տունը թող վստահաբար իմանա, որ Աստված Նրան և՛ Տեր, և՛ Օծյալ արեց, այն Հիսուսին, որին դուք խաչը հանեցիք ։

Համար 38 

 Պետրոսը նրանց ասաց. «Ապաշխարհե՛ք, և ձեզանից յուրաքանրյուրը մեղքերի թողության համար թող Հիսուս Քրիստոսի անունով մկրտվի, և դուք Սուրբ Հոգու պարգևը պիտի ստանաք» ։

Գործք Առաքելոց 2։41-ն այնուհետև հայտնում է, որ մոտ 3000 մարդ մկրտվեց և ավելացավ հավատացյալների թվին։

Համար 41 

Ովքեր նրա խոսքը հոժարությամբ ընդունեցին, մկրտվեցին։ Եվ այդ օրը նրանք երեք հազար հոգով ավելացան ։

Երկար ժամանակ կպահանջվեր 3000 մարդկանց ընկղմելու համար մեկ հանրային ավազանում, ինչպիսին է Սիլոամի ավազանը, ուստի առաքյալները հավանաբար օգտվեցին Տաճարի լեռան շուրջ գտնվող բազմաթիվ միկվեներից։ «Միկվեն» աստիճանավոր ընկղմման ավազան է, որն օգտագործվում է հրեաների կողմից մաքրվելու համար, նախքան աղոթքը կամ երկրպագությունը, ծիսական մաքուր դառնալու համար։ Երուսաղեմում (և հրեական այլ համայնքներում) հնագիտական պեղումները հայտնաբերել են հարյուրավոր միկվեներ Հիսուսի ժամանակներից առաջ, ընթացքում և հետո ։

Այն փաստը, որ շատերն իրենց մայրենի լեզվով հասկանում էին, թե ինչ էր ասում Հոգին, ցույց է տալիս, որ Սուրբ Հոգու կատարած առաջին հրաշքը Ավետարանի թարգմանությունն էր։ Այս ուղերձն  հաղորդում է «Աստծո զորության գործերը» ։ «Եթե Բաբելոնում մարդկությունը բաժանված էր տարբեր լեզուներով, ապա Հոգեգգալուստով այդ բաժանումը հաղթահարվեց» ։

Առաջին Հոգեգալուստի գտնվելու վայրը 

Ավանդական մեկնաբանությունը պնդում է, որ Սուրբ Հոգու իջնելը տեղի է ունեցել Վերնատանը կամ Սենակուլում Պենտեկոստեի օրը (Շավուոտ)։ Վերնատունն առաջին անգամ հիշատակվել է Ղուկաս 22։12–13 համարներում ։ Այս վերնատունը պետք է լիներ Վերջին ընթրիքի վայրը և Սուրբ Հաղորդության հաստատման վայրը։ «Վերնատան» մյուս հիշատակումը Գործք 1։13–14 համարներում է՝ Ղուկասի պատմվածի շարունակությունը, որը հեղինակել է նույն աստվածաշնչյան գրողը ։

Այստեղ աշակերտներն ու կանայք սպասեցին, և նրանք իրենց հանձնեցին մշտական աղոթքի  մինչև վերը նշված «քամու» գալը։

Առաջին Եկեղեցու նկարագրությունը (2։44–47) 
Գործք Առաքելոց 2։44–47 համարները պարունակում են ամենավաղ եկեղեցու նկարագրությունը՝ գործնական պատկերացում տալով, թե ինչպես են գործել եկեղեցու անդամները։ Համարները ներառում են կյանքի մի քանի ասպեկտներ.

 Հավատացյալների ունեցած ամեն ինչ ընդհանուր էր
 Նրանք վաճառում էին ունեցվածքն, որպեսզի տան կարիքավորին
 Նրանք ամեն օր հավաքվում էին տաճարներում
 Նրանք միասին ուտում էին միմյանց տներում։

Տես նաև 

 Քրիստոնեական սոցիալիզմ
 Յուրաքանչյուրից՝ ըստ իր կարողության, յուրաքանչյուրին՝ ըստ իր պահանջմունքների
 Հոգեգալուստ
 Պետրոս առաքյալ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Նոր Արարատ
 Նոր Էջմիածին
 Արարատ
Նոր Կտակարան

Նշումներ