Չղջիկային ռումբ

«Չղջիկային ռումբ» (; ԱՄՆ, հրկիզող), ամենափոքր ավիացիոն ռումբը (17 գրամ)  պատմության մեջ (արտադրվել է փորձնական շարքով, ծառայության չի ընդունվել)։ Ենթադրվում էր, որ այս ռումբերի կրողները կլինեն չղջիկները, որոնք ինքնաթիռներից նետվում են հատուկ ինքնաբացվող տարաների մեջ (բրազիլական ծալքաշուրթ չղջիկ), իսկ թշնամու քաղաքների վրայով բեռնարկղը պարաշյուտավորելուց հետո չղջիկները կարթնանան և կթռչեն ձեղնահարկերով՝ ապաստան փնտրելու համար։

Պատմություն 
Սարքի սկզբունքը հիմնված էր չղջիկների բնազդի օգտագործման վրա։ Երբ չղջիկները սառչում էին որոշակի ջերմաստիճանի, նրանք ձմեռում էին։ Այս զենքը նախատեսված էր ճապոնական քաղաքները ոչնչացնելու համար, որտեղ շենքերը հաճախ կառուցված էին հրդեհավտանգ նյութից։ «X-Ray» նախագիծը նախատեսում էր չղջիկների մարմնին կցել դանդաղ գործողության մեխանիզմով փոքր հրկիզող ռումբեր և դիմակայել դրանք 4 °C ջերմաստիճանի պայմաններում, որի դեպքում չղջիկները ձմեռում են։ ռումբերը պետք է տեղադրվեին 100 ° C ջերմաստիճանում, իսկ չղջիկները՝ 100 ° C ջերմաստիճանում։ Իսկ հետո՝ ինքնաթիռներից դուրս թողնել Ճապոնիայի տարածքի վրա ինքնաբացվող պարաշյուտներով, որպեսզի վայրէջքից հետո արթնացած ծալքաբեկորները ցրվեն տարածքով, բարձրանան ճապոնացիների անհասանելի շինությունների վրա և բռնկվելով խուճապ  առաջացնեն։ Նման գործողության բռնկման ազդեցությունը ենթադրվում էր տասն անգամ ավելի ուժեղ, քան սովորական ռմբակոծության ազդեցությունը։ Սարքի գյուտարար վիրաբույժ-ատամնաբույժ Լիթլ Ս. Ադամսը առաջարկել է օգտագործել չղջիկներ, որոնց հսկայական գաղութներն ապրում են ԱՄՆ-ի հարավ-արևմտյան անապատների քարանձավներում։ 1948 թ. - ին Ազգային սպելեոլոգիական ընկերության տեղեկագրում տված հարցազրույցում Ադամսը հիշեց․«Ես հենց նոր էի Կարլսբադի քարանձավներում և չափազանց տպավորված էի չղջիկների թռիչքով… Կարո՞ղ են արդյոք միլիոնավոր չղջիկներ հագեցած լինել հրկիզող ռումբերով և նետվել ինքնաթիռներից։ Ի՞նչը կարող է ավելի կործանարար լինել, քան հրկիզող ռումբերով ռմբակոծելը։»

Չնայած գաղափարը բավականին անսովոր էր, գյուտարարը, ով նախագահ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտի կնոջ ընկերն էր, հասավ նախագահի հավանությանը, և նախագահը խնդրեց ռազմաօդային ուժերի ղեկավարությանը զբաղվել այս նախագծի գործնականությամբ։ Իր նամակում նա ընդգծել է, որ չնայած այս գաղափարը չափազանց անսովոր է, գյուտարարը «խելագար չէ»։ Դրանից կարճ ժամանակ անց ծրագրի համար հատկացվել է մի քանի միլիոն դոլար։

Չղջիկները, որոնց ենթադրվում էր օգտագործել որպես հրկիզիչ սարքի կրիչ, կշռում էին մոտ 9-15 գրամ, սակայն դրա հետ մեկտեղ նրանք կարող էին կրել իրենց սեփական քաշը երեք անգամ գերազանցող բեռ:Նախատեսվում էր, որ տասը B-24 ռմբակոծիչներ, որոնցից յուրաքանչյուրը կունենա հարյուրավոր մկների տարաներ, Ալյասկայից արշավանք կատարելով, կարող էին 1,040,000 Նապալմ չղջիկներ արձակել Օսակա ծոցի արդյունաբերական քաղաքների օբյեկտների վրա։ Սարքի հուսալի գործողության համար մշակվել են հատուկ բեռնարկղեր, դանդաղ իջնելով պարաշյուտով գետնին, ինչը մկներին ժամանակ էր տալիս դուրս գալ քնից:Հետազոտողները սկզբում մտածում էին խոշոր բուլդոգ չղջիկների օգտագործման մասին, որոնք կարող էին կրել կես կիլոգրամանոց ռումբ, սակայն պարզվեց, որ դրանք քիչ են, ուստի որոշում կայացվեց օգտագործել բրազիլական ծալքաշուրթ չղջիկներ։ Հրկիզող ռումբը ցելյուլոզային գրչամանի պատյան էր (պիտակավորված «H-2 unit»)՝ խտացված կերոսինով, որը կարվում էր մկնիկի կրծքավանդակի մաշկի ծալքին՝ վիրաբուժական թղթի սեղմակով և թելով։ Մշակվել են հրկիզիչ ռումբերի երկու տարբերակ՝ 17 գրամ, որը այրվել է 4 րոպե, և 22 գրամ, որը այրվել է 6 րոպե՝ տալով 30 սմ բռնկման շառավիղ, այս ռումբերն օգտագործվում են որպես հրկիզող նյութեր։ Մանրանկարչություն ապահովիչը գարնանային բեռնված հարվածային գործիք էր, որը տեղում պահվում էր պողպատե մետաղալարով։ Երբ ռումբերը պատրաստվեցին օգտագործման համար, պղնձի քլորիդի լուծույթը ներարկվեց այն խոռոչի մեջ, որի միջով անցնում էր պողպատե մետաղալարը։ Պղնձի քլորիդը քայքայեց մետաղալարը, և կես ժամ անց, այն պահին, երբ այն ամբողջովին քայքայվեց կոռոզիայից, հարվածողը կտրուկ շարժվեց առաջ՝ հարվածելով բռնկիչի պարկուճին և այրելով կերոսինը։

Սարքի արդյունավետությունը ստուգելու համար 1943 թվականին անապատում կառուցվել է տիպիկ ճապոնական գյուղ, որի վրա իջեցվել են ռումբերով չղջիկներ։ Մկները հաջողությամբ ռումբեր են հասցրել շենքեր, և պետական հանձնաժողովը որոշել է, որ սարքը «արդյունավետ է»։ Հաջորդ օրը ռազմաօդային ուժերի ղեկավարությունը նոր զենքի ստուգում անցկացրեց Կալսբադի օդային բազայում, որի ընթացքում ռումբերով մի քանի մկներ հանկարծակի դուրս եկան քնից և թռան՝ թաքնվելով բազայի փայտե կախոցների մեջ։ Արդյունքում այս շենքերն այրվել են։ Այս տհաճ միջադեպը նաև հաստատեց նոր զենքի ներուժը։ Չնայած սարքի հաջող փորձարկումներին, այն ընդունված չէր, և ամերիկացիները նախընտրեցին օգտագործել ավելի ավանդական հրկիզող ռումբեր (օրինակ, 1945 թ.մարտի 10-ին Տոկիոյի ռմբակոծությունը)։ Նախագիծն ի վերջո դադարեցվեց պատերազմի արագ ավարտի պատճառով։

Տես նաև 
 Պայթող առնետներ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 «The Bat Bombers», Air Force Magazine, October 1990, Vol. 73, No. 10
 C.V. Glines, Top Secret WWII Bat and Bird Bomber Program, «Aviation History», May 2005, Vol. 15, Issue 5, pp. 38–44.
 Bats in Military Service
 Couffer, Jack. Bat Bomb: World War II’s Other Secret Weapon. University of Texas Press, 1992. ISBN 0-292-70790-8.

Տեսաֆայլ 
 
 
Մարտական կենդանիներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
ԱՄՆ-ի ավիացիոն ռումբեր
Չղջիկներ