Զաքարիա Փիլիսոփա ծաղկող

Զաքարիա Փիլիսոփա ծաղկող (), միջնադարյան հայ փիլիսոփա, ծաղկող։

Կենսագրություն 
Եղել է Կարապետ քահանայի եղբայրը, Դանիել քահանայի հորեղբայրը։ Զաքարիա փիլիսոփայի գործունեության մասին հայտնի է, որ 1354 թվականին ծաղկել է իր ուսուցչի` Կարապետ կրոնավորի ընդօրինակած Ավետարանը։ Զաքարիա Փիլիսոփան ծաղկել է նաև Կարապետ կրոնավորի 1357 թվականի և 1358 թվականի գրչագրերը (ՄՄ 5332, Չեսթեր Բիթի
555), աղթամարյան գրիչներից Գրիգորի ընդօրինակած Ավետարանը, 1355 թվականի (ՄՄ 4915), իր եղբայր Կարապետ քահանայի գրչագրերը (ՄՄ 4923 և այլն)։ Նա համագործակցել է Վասպուրականի այլ գրչության կենտրոնների գրիչների հետ։

Ըստ Ղ. Փիրղալեմյանի` 1369 թվականին Զաքարիա կրոնավորը Աղթամարում ընդօրինակել է «Նարեկ» աղոթագիրքը, որը չի պահպանվել։

Ավագ գրչի մահից հետո, 1377 թվականին Զաքարիան ծաղկել ու կազմել է Ավագի կիսատ մնացած ձեռագիրը։ 1385 թվականին նա ընդօրինակել և նկարազարդել է Ճաշոց (ՄՄ 4870)։ 1389 թվականին Զաքարիա ծաղկողն օգնել է իր եղբորը` Կարապետ քահանային, Ճառընտիրի ընդօրինակման աշխատանքներում և նկարազարդել ձեռագիրը։
1393 թվականին բազմաշխատ ծաղկողը ստեղծել է հերթական մատյանը` ևս մեկ Ավետարան (ՄՄ 4908), որի պատվիրատուն եղել է Թադեոս կրոնավորը։ 1399 թվականին Զաքարիան ծաղկում է ևս մեկ Ավետարան (ՄՄ 5510), որի ընդօրինակմանը մասնակցել է գրչի եղբորորդին և աշակերտը` Դանիել սարկավագը։ Այն պատվիրատու Դանիելը նախատեսել էր Ոստան քաղաքի Սուրբ Նախավկա եկեղեցու համար։

1403 թվականին Զաքարիան, իր եղբայր Կարապետ քահանայի հետ ծաղկել է մի Ավետարան, որը մեզ հայտնի ծաղկողի վերջին ձեռագիրն է։

Զաքարիա ծաղկողը նկարազարդել է նաև այլ գրչության կենտրոններում պատրաստված մատյաններ, նրան են պատկանում 1365-1366 թվականների և 1368 թվականի Խիզանում Ստեփանոս գրչի ընդօրինակած ձեռագրերը (ՄՄ 10829, 5347)։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
ՎԱՆԱ ԼՃԻ ԿՂԶԻՆԵՐԻ ՎԱՆՔԵՐԻ ԳՐՉՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆՆԵՐԸ, ԼՈՒՍԻՆԵ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ, էջ 49-55

Հայ փիլիսոփաներ
Հայ գրիչներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ