Սպիտակուցի դիմեր

Սպիտակուցի դիմեր, մակրոմոլեկուլային կոմպլեքս, որը ձևավորվում է երկու սպիտակուցային մոնոմերներից կամ առանձին սպիտակուցներից, որոնք սովորաբար կապված են ոչ կովալենտային կապով։ Շատ մակրոմոլեկուլներ, ինչպիսիք են սպիտակուցները կամ նուկլեինաթթուները, ձևավորում են դիմերներ։ Սպիտակուցային դիմերը սպիտակուցի չորորդային կառուցվածքի տեսակն է։

Սպիտակուցի հոմոդիմեր է ձևավորվում երկու նույն սպիտակուցներով, իսկ հետերոդիմեր ձևավորվում է երկու տարբեր սպիտակուցներով։

Կենսաքիմիայի մեջ սպիտակուցային դիմերների մեծ մասը կապված չեն կովալենտային կապերով։ Ոչ կովալենտային հետերոդիմերի օրինակ է հակադարձ տրանսկրիպտազ ֆերմենտը, որը կազմված է երկու տարբեր ամինաթթուների շղթաներից։ Բացառություն են կազմում դիմերները, որոնք կապված են երկսուլֆիդային կամուրջներով։

Որոշ սպիտակուցներ պարունակում են մասնագիտացված դոմեններ՝ ապահովելու դիմերիզացիա (դիմերիզացիայի դոմեններ) և առանձնահատկություն։

G-սպիտակուցով զուգակցված կաննաբինոիդային ընկալիչները կարող են ձևավորել և՛ հոմո-, և՛ հետերոդիմերներ մի քանի տեսակի ընկալիչների հետ, ինչպիսիք են μ-օփիոիդը, դոպամինը և ադենոզին A2 ընկալիչները։

Ալկալին ֆոսֆատազ 
Աղիքային ցուպիկի (E. coli) ալկալին ֆոսֆատազը դիմերային ֆերմենտ է, որը ցույց է տալիս ներգենային լրացում։ Այսինքն, երբ ալկալին ֆոսֆատազի որոշակի մուտանտ տարբերակները համակցվեցին, արդյունքում ձևավորված հետերոդիմերային ֆերմենտներն ավելի բարձր ակտիվություն ցուցաբերեցին, քան ակնկալվում էր՝ հիմնվելով ծնողական ֆերմենտների հարաբերական գործունեության վրա։ Այս բացահայտումները ցույց տվեցին, որ աղիքային ցուպիկի ալկալին ֆոսֆատազի դիմերային կառուցվածքը թույլ է տալիս համագործակցային փոխազդեցություններ բաղկացուցիչ մուտանտ մոնոմերների միջև, որոնք կարող են առաջացնել ֆերմենտների ավելի ֆունկցիոնալ ձև։

Տես նաև 
 Տուբուլին
 Արյան մակարդում
 Ֆիբրինոգեն
 Կորիզային ընկալիչներ
 Ֆերմենտներ

Ծանոթագրություններ 

Սպիտակուցներ