Բհարտրիհարի

Բհարտրիհարի (, ), սանսկրիտով ստեղծագործած հեղինակ, որը հավանաբար հեղինակել է սանսկրիտով գրված երկու կարևոր տեքստեր․
 «Վակյապադիա», աշխատանք սանսկրիտի  քերականության  և  լեզվաբանական փիլիսոփայության մասին, տեքստ, որը դարձել է սպհոտի տեսության հիմքը հնդկական  քերականության ավանդույթում։
 «Շատակատրայա», սանսկրիտական պոեզիայի  ժողովածու, որը բաղկացած է երեք  մասից՝ յուրաքանչյուրում մոտավորապես 100  բանաստեղծություն։

Հնդկական  գիտության միջնադարյան  ավանդույթներում  ընդունված էր, որ երկու  տեքստերն  էլ  պետք է գրված  լինեն  նույն  մարդու  կողմից։ Եվրոպացի  առաջին  արևելագետներն զբաղեցրել են  թերահավատ դիրքորոշում՝ որպես փաստարկ ներկայացնելով  քերականության  և  բանաստեղծական  ժողովածուի  տարբեր թվագրումները։ Որոշ գիտնականներ, հիմնվելով  լրացուցիչ  ապացույցների  վրա, պնդում են, որ  երկու  ստեղծագործությունները կարող  են  ստեղծված  լինել  միևնույն  ժամանակ, և  այդ  դեպքում  հնարավոր  է  դառնում  միայն  Բհարտրիհարիի գոյությունը, որը եղել է այդ երկու  տեքստերի հեղինակը։ Ուրիշները երկուսի  նույնացումը համարում են խնդրահարույց։

Ե՛վ  քերականությունը, և՛  բանաստեղծական  ժողովածուն մեծ  ազդեցություն են ունեցել հնդկական  մշակույթի  համապատասխան  բնագավառներում։ Քերականությունը, մասնավորապես, տարբերում  է  մոտեցումը լեզվի՝  որպես ամբողջականության նկատմամբ, ի տարբերություն միմանսաների և ուրիշների։

Բանաստեղծական  ժողովածուն ներառում է կարճ  բանաստեղծություններ, բաղկացած է երեք  մասից՝ որոնցից յուրաքանչյուրում կա մոտավորապես  100 բանաստեղծություն։ Յուրաքանչյուր  մաս վերաբերում  է  տարբեր  ռասաների կամ  էսթետիկ  ընկալման, իսկ ընդհանուր առմամբ այդ բանաստեղծական  աշխատանքի  շատ  բարձր  է  գնահատվել  ինչպես ավանդական, այնպես  էլ  ժամանակակից  գիտությունում։

Բհարտրիհարին, լեգենդի  համաձայն, բրահման  Վիդյասագարայի  և նրա  շուդրա  կնոջ՝ Մանդակինիի  որդին է։ Լինելով  Կալինգի  թագավորի  խորհրդականը՝ Վիդյասագարան  կառավարչի  մահից  հետո  ստացել է թագավորությունը։ Վիդյասագարայի  մահից  հետո  Բհարտրիհարին նշանակվել է թագավոր  իր  եղբայրների կողմից։ Նա  երջանիկ  էր, քանի  դեռ  չգիտեր, որ  կինը  իրեն  դավաճանում  է։ Երբ  կնոջ  գաղտնիքը  բացահայտվում  է, նա  փորձում  է  թունավորել  ամուսնուն։ Բհարտրիհարին, հիասթափվելով  կյանքից, սկսում  է  ապրել ճգնավորի նման, և հենց այդ  ընթացքում  է  նա  ստեղծել  իր  բանստեղծությունները։

Բհարտրիհարիի պարադոքս 
«Բհարտրիհարիի պարադոքսը» Հանս և Ռադհիկա Հերցբերգերի 1981 թվականի աշխատության վերնագիրն է, որը ուշադրություն է հրավիրում Բհարտրիհարիին վերագրվող «Բառերը նախադասությունների մեջ» (Vākyapadīya) աշխատության մեջ ինքնահղման պարադոքսների քննարկմանը։

«Սամբանդա-սամուդդեսա» տրամաբանական և լեզվական հարաբերություններին վերաբերող գլխում Բհարտրիհարին քննարկում է պարադոքսալ բնույթի մի քանի հայտարարություններ, այդ թվում՝ «ամեն ինչ ես ասում եմ կեղծ է», որը պատկանում է ստախոսի պարադոքսին, ինչպես նաև պնդումից առաջացող պարադոքսը, որ եթե ինչ-որ բան անանուն է կամ հնարավոր չէ անվանել որևէ կերպ (avācya). դառնում է անվանելի, երբ դա  անվանում ես անանուն։ Երբ կիրառվում է ամբողջ թվերի վերաբերյալ, և հայտնի է որպես Բերիի պարադոքս։

Ծանոթագրություններ 

Սանսկրիտական պոեզիա