Սև մոմ

«Սև մոմ» (), վեպ, որը գրել են Վլադիմիր Վիսոցկին և Լեոնիդ Մոնչինսկին համահեղինակությամբ։ Ստեղծագործությունը նկարագրում է ազատազրկման վայրերում բանտարկյալների կյանքը, փոխհարաբերությունները, նրանց գոյության մանրամասները։

Ստեղծման պատմություն 
1976 թվականին Վլադիմիր Վիսոցկին շրջել է Իրկուտսկի մարզում։ Արտելների հայտնի ստեղծող Վադիմ Տումանովի և գրող Լեոնիդ Մոնչինսկու հետ այցելել են Սիբիրում ոսկու արդյունահանման Բոդայբո կենտրոն։ «Լենա» արտել այցելության ժամանակ Վիսոցկին ծանոթացել է ոսկու արդյունահանողների հետ, որոնցից շատերը նախկին բանտարկյալներ էին։ Դեռ այցից առաջ Վիսոցկին ծրագրում էր ստեղծել ճամբարի կյանքի մասին ֆիլմի սցենար և նկարահանվել գլխավոր դերում, բայց Լեոնիդ Մոնչինսկին Վիսոցկուն համոզել է նախ գիրք գրել։ Գրքի աառաջին մասը՝ «Փախուստ» (), գրվել է Վիսոցկու կենդանության օրոք, երկրորդը՝ «Կրակեք, քաղաքացի պետ» (), Լեոնիդ Մոնչինսկին ավարտել է 1984 թվականին։ Վեպի առաջին տարբերակի տպագրության ժամանակ մեքենագրուհին ուժեղ նյարդային ցնցում է ստացել և չի կարողացել շարունակել աշխատանքը գրքի վրա։

Առաջին անգամ վեպը լույս է տեսել 1992 թվականին։ Հանձնվել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ստորագրվել է տպագրության մեջ 1992 թվականի փետրվարի 7-ին։ Գրքի առաջին տպաքանակը կազմել է մոտ 100 հազար օրինակ, ընդհանուր՝ ավելի քան 2 միլիոն։ Վեպն առաջին անգամ ներկայացվել է Մոսկվայում 1992 թվականին՝ Վիսոցկու և Մոնչինսկու մտերիմ ընկերների մասնակցությամբ։ Յուրի Սուշկոն իր «Վիսոցկու ընկերները» () գրքում պնդում է, որ Վլադիմիր Վիսոցկին ոչ մի կապ չի ունեցել գրքի ստեղծման հետ և որպես համահեղինակ նշվել է միայն գրքի կոմերցիոն հաջողության համար։

Սյուժե 
Ստեղծագործության կենտրոնում ԳՈՒԼԱԳ-ի անթիվ ճամբարներից մեկի բանտարկյալների կյանքն է, մասնավորապես՝ նախկին նավաստի, ականավոր բռնցքամարտիկ Վադիմ Սերգեևիչ Ուպորովի դժվար ճակատագիրը, որը դատապարտվել է ամերիկացի մարզիկի հետ չարտոնված մենամարտին մասնակցելու համար։ Վեպում մանրամասն նկարագրվում է ճամբարի ծանր իրականությունը, մշտական սովի, ուժասպառ աշխատանքի, դաժան ռեժիմի և մրցակից գողական խմբավորումների ինտրիգների պայմաններում գոյատևելու պայքարը։

Քննադատական արձագանքներ 
Գրականագետները և քրեական հեղինակությունները, որոնք հանդես են եկել որպես փորձագետներ, նշել են նկարագրված իրականության հավաստիությունը, կերպարների բնութագրերի օբյեկտիվությունը։

Էկրանավորում
2006 թվականին վեպի մոտիվներով ռեժիսոր Վլադիմիր Յականին նկարահանել է «Հաջողակը» () գեղարվեստական ֆիլմը, որի գլխավոր դերում նկարահանվել է Վլադիմիր Եպիֆանցևը։

Ծանոթագրություններ 

Ռուսերեն վեպեր
1992 գրքեր
Վլադիմիր Վիսոցկու ստեղծագործություններ