Գաբրիելե Դ'Աննունցիո

Գաբրիելե Դ'Աննունցիո, կոմս (, ի ծնե՝ Գաեթանո Ռապանիետո-Դ'Աննունցիո (), ), իտալացի գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, ռազմական և քաղաքական գործիչ։

Եղել է Բելգիայում գտնվող Ֆրանսիական լեզվի և գրականության թագավորական ակադեմիայի անդամ։

Կենսագրություն 
Գաետանո Ռապանիետո-դ'Աննունցիոն ծնվել է 1863 թվականի մարտի 12-ին Իտալիայի Աբրուցո նահանգի Պեսկարա քաղաքում։ 11 տարեկանում ընդունվել է Չիկոնինիի արտոնյալ քոլեջ։ Վաղ հասակում իր մոտ հայտնաբերել է բանաստեղծական տաղանդ։ Դպրոցական տարիներին հրատարակել է բանաստեղծությունների ժողովածու, որի տպաքանակը բաժանել է դասընկերներին և մանկավարժներին։

Բայց ավելի ուշ իր վեպերում, բանաստեղծություններում և դրամայում Դ'Աննունցիոն արտացոլել է ոչ միայն ռոմանտիզմի, հերոսության և հայրենասիրության, այլև, հավասարապես, էպիկուրականության և էրոտիզմի ոգին։ Ուժեղ ազդեցություն է ունեցել ռուս ակմեիստների վրա։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբն առավել հայտնի և սիրված իտալացի գրող էր։

Նա մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել Լուիզա Կազատիի (որը հայտնի է Իզաբելլա Ինգիրամիի կերպարով) և Էլեոնորա Դուզեի (որը նախատիպ է հանդիսացել Դ'Աննունցիոյի «Բոց» վեպում) հետ։ Գաբրիելե Դ'Աննունցիոյի «Երգեր անդրծովյան սխրանքների մասին» բանաստեղծությունների շարքը (1911 թվական) նվիրված է իտալա-թուրքական պատերազմին։ 1915-1918 թվականներին Դ'Աննունցիոն մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի մարտերին՝ սկզբում ավիացիոն կազմում, ապա վիրավորումից հետո հետևակում։ Ծառայության ընթացքում հասել է մինչև մայորի (ըստ այլ տվյալների՝ փոխգնդապետի) կոչման։ Պատերազմից հետո դարձել է ֆաշիստական կազմակերպությունների հետ կապված ազգայնական շարժման առաջնորդներից մեկը։ 1919 թվականից աջակցել է Մուսոլինիին։ 1919 թվականի սեպտեմբերի 12-ին գլխավորել է Խորվաթիայի Ռիեկա նավահանգստային քաղաքը գրաված ազգայնական արշավը։ Իտալացիները, ինչպես նաև հունգարացիները, այս նավահանգիստն անվանում են Fiume (Ֆիումե)։ Իրեն «commandante» տիտղոսը շնորհելով՝ Գաբրիելե Դ'Աննունցիոն դարձել է Ֆիումի հանրապետության փաստացի դիկտատոր՝ մնալով այդ պաշտոնում ընդհուպ մինչև 1920 թվականի դեկտեմբեր։ Կոմանդանտե Դ'Աննունցիոն նպատակ է ունեցել բազմազգ Ռիեկան դարձնել իտալական հող։ Ռիեկայի օկուպացիայի ընթացքում փորձարկվել են ֆաշիստական Իտալիայի քաղաքական ոճի բազմաթիվ տարրեր՝ զանգվածային երթեր սև վերնաշապիկներով, ռազմատենչ երգեր և այլն։ 1920 թվականի դեկտեմբերին Անտանտի վճռական պահանջով Իտալիայի կառավարությունը ստիպել է Դ'Աննունցիոյին և նրա ջոկատին լքել Ռիեկան։

Դ'Աննունցիոն ողջունել է իտալական ֆաշիզմի ռազմական գործողությունները, գովաբանել նրա գաղութային զավթումները («Պահում եմ քեզ, Աֆրիկա» հոդվածների ժողովածուներ, 1936 թվական) և փորձել է ստեղծել ֆաշիստների հետ մրցակցող քաղաքական ուժի սեփական կենտրոն։ Ֆաշիզմի ժամանակ՝ 1924 թվականին, նա ստացել է իշխանի կոչում, իսկ 1937 թվականին գլխավորել Գիտությունների թագավորական ակադեմիան։

Գրողը մահացել է 1938 թվականի մարտի 1-ին Լոմբարդիայի Գարդա լճի Վիտտորիալ կալվածքում ապոպլեքսիկ հարվածից։ Մուսոլինիի ռեժիմը նրա համար հանդիսավոր հուղարկավորություն է կազմակերպել։

Երկեր

Վեպեր 
 «Ռոզայի վեպեր» եռերգություն։
 Il piacere («Հաճույք»), 1889, էկրանավորւմը Պ. Չարդինինի՝ 1915 թվականին),
 Giovanni Episcopo («Ջովաննի Էպիսկոպո», 1891, էկրանավորւմ 1947),
 L’innocente («Անմեղը», 1892, էկրանավորւմը Լուկինո Վիկոնտիի՝ 1976 թվականին),
 Il trionfo della morte («Մահվան հաղթանակ», 1894)։
 Le vergini delle rocce («Ժայռերի կույսեր», 1895)։
 Il fuoco («Բոց», 1900)։
 Forse che sì forse che no («Գուցե այո, գուցե ոչ», 1910)։
 La Leda senza cigno («Լեդան առանց կարապի», 1912)։

Ողբերգություններ 
 La città morta («Մեռյալ քաղաք», 1899),
 La Gioconda («Ջոկոնդա», 1899),
 Francesca da Rimini («Ֆրանչեսկա դա Ռիմինի», 1902),
 L’Etiopia in fiamme (1904),
 La figlia di Jorio («Յորիոյի դուստր», 1904),
 La fiaccola sotto il moggio («Ջահ», 1905),
 La nave («Նավ», 1908),
 Fedra («Ֆեդրա», 1909).

Բանաստեղծությունների ժողովածուներ 
 Primo vere («Գարուն», 1879),
 Canto novo («Նոր երգ», 1882),
 Poema paradisiaco (1893),
 Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi (1903-1912)՝
 Maia (Canto Amebeo della Guerra),
 Elettra,
 Alcyone,
 Merope,
 Asterope (La Canzone del Quarnaro):
 Ode alla nazione serba (1914):

Ինքնակենսագրական աշխատանքներ 
 Notturno,
 Le faville del maglio,
 Le cento e cento e cento e cento pagine del Libro Segreto di Gabriele d’Annunzio tentato di morire o Libro Segreto:

Դ'Աննունցիոյի նամակագրությունը հրապարակվել է հետմահու։

Մատենագիտություն 

 Gabriele D’Annunzio: Defiant Archangel by J.R. Woodhouse (2001, ISBN 0-19-818763-7)
 Dannunzio: The Poet As Superman by Anthony Rhodes (ISBN 0-8392-1022-1)
 Кормильцев Илья. Три жизни Габриеле Д’Аннунцио. // Иностранная литература. 1999, № 11.
 Шварц Е. Габриэле Д’Аннунцио. Крылатый циклоп. — СПб.: Вита Нова, 2010. — С. 528. — ISBN 978-5-93898-291-8 — (Серия: Жизнеописания)

Մրցանակներ 
 Իտալիայի ռազմական շքանշանի սպա (Արժանացել է թագավորական դեկտերի կողմից № 87, 1918 թվականի նոյեմբերի 10:)
 Իտալիայի ռազմական շքանշանի ասպետ (Արժանացել է թագավորական դեկտերի կողմից № 72, 1918 թվականի հունիսի 3:)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Gabriele d'Annunzio: The Collection of Poems in English by LiteraryJoint Press (2019, )
 Gabriele d'Annunzio: Poet, Seducer, and Preacher of War by Lucy Hughes-Hallett (2013, )
 Gabriele D'Annunzio: Defiant Archangel by J.R. Woodhouse (2001, )
 D'Annunzio: The First Duce by Michael A. Ledeen ()
 D'Annunzio: The Poet as Superman by Anthony Rhodes ()
 Gabriele D'Annunzio: The Dark Flame by Paolo Valesio (trans. by Marilyn Migiel, )
 D'Annunzio and the Great War by Alfredo Bonadeo (Fairleigh Dickinson University Press, 1995, )
 Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890 edited by Philip Rees (1991, )
 The Appeal of Fascism: A Study of Intellectuals and Fascism 1919–1945 by Alastair Hamilton (London, 1971, )
 D'Annunzio by Tom Antongini (William Heinemann, 1938) - the author was his private secretary
 David Gilmour, "He Dared the Undarable" The New York Review of Books 6 March 2014, pp. 21–22.
 Matteo Veronesi, Il critico come artista dall'estetismo agli ermetici. D'Annunzio, Croce, Serra, Luzi e altri, Bologna, Azeta Fastpress, 2006, 
 Nicoletta Pireddu, Antropologi alla corte della bellezza. Decadenza ed economia simbolica nell'Europa fin de siècle, Verona, Fiorini, 2002, 
 Nicoletta Pireddu, "Gabriele D'Annunzio: the art of squandering and the economy of sacrifice,” in _The Question of the Gift. Essays Across Disciplines_, ed. by Mark Osteen (London and New York: Routledge, 2002): 172–190.
 Nicoletta Pireddu, “’Il divino pregio del dono’: Andrea Sperelli's economy of pleasures,” _Annali d’italianistica_, 15, 1997: 175–201.

Արտաքին հղումներ 
 Գաբրիելե դ'Աննունցիո. Տոտո
 Д’Аннунцио на сайте IMDB
 gabrieledannunzio.net
 Gabriele D’annunzio
 La vita a fumetti
 Casa D’Annunzio
 D’Annunzio’s museum «Il Vittoriale»
 IL VITTORIALE «La Cittadella del d’Annunzio»
 Per non dormire Eleganze notturne al Vittoriale
 Eleganze_notturne_al_Vittoriale
 Chronology of his short-lived rule of Fiume
 Decennale di Fiume
 Stamp Fiume
 Le Martyre de Saint Sebastien «Epistolario D’Annunzio Debussy»
 Le Martyre de Saint Sebastien «Ida Rubinstein»

Իտալացի բանաստեղծներ
Իտալացի գրողներ
Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Իտալացի դրամատուրգներ
Հռոմի Սապիենզա համալսարանի շրջանավարտներ
Իտալացի լրագրողներ
Իտալիայի դքսեր
Իտալացի օդաչուներ
20-րդ դարի իտալացի գրողներ
Կաթվածից մահացածներ
Իտալացի սցենարիստներ
Իտալիայի ազնվականություն
Իտալացի արձակագիրներ
Մոդեռնիստ գրողներ
Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ