Ցիպնավանք

Ցիպնավանք կամ Դաստակ, հայկական առաքելական եկեղեցի, որը գտնվում է Արևմտյան Հայաստանում, Տուրուբերան աշխարհում, Արծկե քաղաքից հարավ, Վանա լճի Ցիպան (Ծիպան) կղզու հարավում։ Եղել է միջնադարյան հայկական կրթական և գրչության կենտրոններից մեկը։

Անվանումը 
Ըստ ավանդության` այստեղ է պահվել Ստեփանոս Նախավկայի դաստակը, որից էլ առաջացել է վանքի անվանումը՝ Դաստակ։

Պատմություն 
14-րդ դարի կեսերին Ցիպնավանքում հիմնադրվել է բարձր տիպի դպրոց՝ Ցիպնավանքի դպրոց, որը կառուցել է Վարդան Ճգնավորը՝ Հերմոնի համալսարանի Տիրատուր րաբունապետի սանը։ Գրիգոր Խլաթեցու րաբունապետությամ օրոք 1406-ին Ցիպնավանք է տեղափոխվել Խառաբաստավանքի վարդապետարանը, որը շուտով փակվել է։ Հետագայում Ցիպնավանքում Գրիգոր Խլաթեցին հիմնել է դպրոց, որտեղ գիտամանկավարժական բեղուն գործունեություն է ծավալել, խմբագրել է Հայսմավուրք, Տոնական, Գանձարան ժողովածուները, ինչպես նաև ընդօրինակել բազմաթիվ ձեռագրեր, որոնցից  մի քանիսը (NN 3440, 3414, 5328, 8366 և այլն) պահպանվում են Մատենադարանում։ Գրիգոր Խլաթեցին խմբագրել է Հայսմավուրքը, թողել է շոշափելի մատենագրական ժառանգություն (օր․՝ «Յիշատակարան աղետից» չափածո երկը)։ Նա նահատակվել է Ցիպնավանքում 1425 թվականին, նվաճողների հարձակման ժամանակ։ Ցիպնավանքում Գրիգոր Խլաթեցու աշակերտներից Հովհաննեսը, Կարապետը, Թովմա Մեծոփեցին, Առաքել Բաղիշեցին գրել են իրենց ուսուցչի վարքը։ Հետագայում ջրի մակարդակի բարձրացման արդյունքում և´ կղզին, և´ վանքը անցել են ջրի տակ։ Երբեմնի շեն վանքից այժմ նշմարվում են ավերակներ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
https://www.armenianscriptoria.com/map.php?lang=hy&r=5

14-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ