Հիսար (Տաջիկստան)

Հիսար (), քաղաք  հանրապետական ​​ենթակայության Տաջիկստանում՝  Խանակա գետի ( Կաֆիռնիգանի վտակ) Հիսարի ջրանցքի հատման կետում։ Մինչև 2016 թվականը՝ Հիսարի շրջանի վարչական կենտրոնը։

Հիսարն արդեն ստացել է քաղաքի կարգավիճակ՝ 1993 թվականի հունիսի 26-ին Տաջիկստանի Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի որոշման հիման վրա, սակայն 2005 թվականին զրկվել է այդ կարգավիճակից և կրկին հայտարարվել է Ավան։

Աշխարհագրություն 
Հիսարը գտնվում է հանրապետության արևմտյան մասում և Հիսարյան հովտում, նախկին Հիսար շրջանի կենտրոնում, Դուշանբեից 20 կմ դեպի արևմուտք և Դուշանբեի միջազգային օդանավակայանից 30 կմ հեռավորության վրա։ Հիսարի տարածքով են հոսում Խանակա գետը և Հիսարի մեծ ջրանցքը։

Պատմություն 
Հիսարի հովիտը պատմական աղբյուրներից հայտնի է որպես տարածք, որի քաղաքներով անցնում էր Մեծ Մետաքսի ճանապարհի քարավան առևտրային ճանապարհը։ Մինչ արաբների արշավանքը այս տարածքում գոյություն են ունեցել Ահարոնի և Շումանի պետական ​​կազմավորումները։

Այս վայրը զրադաշտական ​​«Ավեստա» սուրբ գրքում հիշատակվում է «Շումոն» անունով։ 11-րդ դարում «Հիսար» («Гиссар») բառն առաջին անգամ գրանցվել է որպես գյուղի, թաղամասի կամ վարչական միավորի անուն։

Արաբական խալիֆայության օրոք տեղի բնակչությունն ընդունել է իսլամ։ 9-10-րդ դարերում եղել է  Սամանիների պետության կազմում։ 11-րդ դարում և 19-րդ դարի սկզբին քաղաքը մտնում էր թյուրքա-մոնղոլական պետական ​​կազմավորումների մեջ, իսկ 19-րդ և 20-րդ դարերի սկզբին՝ Բուխարա էմիրության կազմում։ Հիսարում պահպանվել են մեդրեսեն (այժմ՝ թանգարան) և Հիսար ամրոցի ավերակները։

1953 թվականին Հիսար գյուղը ստացել է քաղաքատիպ ավանի կարգավիճակ։

Անասնաբուծություն 
Հիսարը հայտնի է իր ոչխարների հիսար ցեղատեսակով՝ « Հիսարյան ոչխար» (),  մսային և ճարպային պոչի ուղղության ոչխարների տեսակներից, որն ամենամեծն է ոչխարների բոլոր մշակովի ցեղատեսակների մեջ (ոչխար)։ Ցեղատեսակը տարածված է Կենտրոնական Ասիայում, հիմնականում Տաջիկստանում։ Ոչխարն իր անունը ստացել է Հիսար լեռնաշղթայից, որը գտնվում է Տաջիկստանի արևմտյան մասում՝ լեռնային համակարգում։

Հիսարի ոչխարների ցեղատեսակը բուծվել է Հիսարի լեռնային արոտավայրերում ժողովրդական սելեկցիայի միջոցով։ Ենթադրվում է, որ Հիսարյան ոչխարերը ճարպոտ ոչխարների առանձին ցեղատեսակ են։ Այս մեկուսացումը տեղի է ունեցել այս ոչխարերի այլ ցեղատեսակներից ամբողջական մեկուսացման և այս ցեղի բուծման տարածքում հատուկ բնական պայմանների պատճառով։ Հիսարյան ոչխարը նույնիսկ ավելի մեծ է, քան, այսպես կոչված, «Լինքոլն ոչխարը», բլրի մեջ դրանք հասնում են 85 սանտիմետրի, իսկ ոչխարները՝ 80 սանտիմետրի, միջինում կրծքավանդակի խորությունը կազմում է մոտ 35 սանտիմետր։

Բնակչություն 
2019 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 28700 մարդ։

Ըստ ազգության.

 96.0%-տաջիկներ
 1,5%-  ռուսներ
 0,5% - թաթարներ
 2.0% - այլ ազգություններ և էթնիկ խմբեր

Հիսարում գործում են կենտրոնական հիվանդանոց, պոլիկլինիկա, մի շարք բուժհաստատություններ։

Կլիմա 
Կլիման կտրուկ ցամաքային է, տարեկան միջին տեղումները 2300 մմ-ից ավելի են։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Сайт посёлка 

Տաջիկստանի քաղաքներ