Քրիստոնեական ֆեմինիզմ

Քրիստոնեական ֆեմինիզմ, քրիստոնեական աստվածաբանության դպրոցներից, որի նպատակն է խթանել և հասկանալ տղամարդկանց և կանանց հավասարությունը բարոյապես, սոցիալապես և հոգեպես և առաջնորդության մեջ քրիստոնեական տեսանկյունից։ Քրիստոնյա ֆեմինիստները պնդում են, որ կանանց ներդրումը և կանանց արժեքի ճանաչումը անհրաժեշտ են քրիստոնեության լիարժեք ընկալման համար։ Քրիստոնյա ֆեմինիստները կարծում են, որ Աստված ոչ մի խտրականություն չի դնում կենսաբանորեն որոշված բնութագրերին, ինչպիսիք են սեռը և ցեղը, այլ բոլոր մարդկանց ստեղծել է ներդաշնակ և հավասար՝ անկախ ռասայից կամ սեռից։ Քրիստոնյա ֆեմինիստներն, ընդհանուր առմամբ, հավակնում են հակա-էականիզմին, որպես իրենց հավատքի մաս, ընդունելով, որ գենդերային ինքնությունները չեն պարտադրում որոշակի անհատականության հատկություններ։ Նրանց հիմնական խնդիրներն են ամուսնության մեջ աստվածաշնչային հավասարությունը, հավասար հոգևոր և բարոյական կարողությունների ճանաչումը, վերարտադրողական իրավունքները, Աստվածաշնչի ընթերցումների ընթացքում գենդերային չեզոքությունը և կանացի կամ գենդերային տիպի աստվածային որոնումը։ Քրիստոնեական ֆեմինիզը հաճախ աստվածաշնչյան ապացույցներից բացի, այլ կրոնների և գաղափարախոսությունների ուսմունքներ է կիրառում, և ամբողջ պատմության ընթացքում քրիստոնեական հիմունքներով հիմնավորված այլ տեքստեր, որոնք պաշտպանում են կանանց իրավունքները։

Քրիստոնեական վարդապետություն տերմինը հաճախ գերադասում են քրիստոնյաների շրջանում գենդերային հավասարության կողմնակիցները, որոնք չեն ցանկանում իրենց հետ կապվել ֆեմինիստական շարժման հետ։

Պատմություն 

Որոշ քրիստոնյա ֆեմինիստներ կարծում են, որ վարդապետության սկզբունքը առկա էր Հիսուսի ուսմունքներում և վաղ քրիստոնեական շարժումներում, բայց սա խիստ վիճահարույց տեսակետ է շատ ֆեմինիստ գիտնականների կողմից, ովքեր կարծում են, որ քրիստոնեությունը ինքնին մեծապես կախված է գենդերային դերերից։ Քրիստոնեական ծագման այս մեկնաբանությունները քննադատվել են աշխարհիկ ֆեմինիստների կողմից «առաջին դարում ժամանակակից իդեալները անախրոնիզմով նախագծելու համար»։

XIX դարի և XX դարի սկզբին ֆեմինիզմի առաջին ալիքը ներառում էր մեծ հետաքրքրություն կրոնի նկատմամբ կանանց նկատմամբ։ Կանայք, ովքեր քարոզում էին իրենց իրավունքների համար, սկսեցին կասկածի տակ դնել իրենց անլիարժեքությունը ինչպես եկեղեցու ներսում, այնպես էլ այլ բնագավառներում, ինչը նախկինում արդարացված էր եկեղեցական ուսմունքներով։

1960-70-ականների ընթացքում շատ ավետարանական կանայք ազդվեցին Սևամորթների իրավունքների համար պայքարից։ Քրիստոնյա ֆեմինիստները սկսեցին գրել և հրատարակել հոդվածներ, որոնք վերաբերում էին վերարտադրողության իրավունքներին, ինչպես նաև ամուսնության և կրոնական հիերարխիայի անհավասարությանը։ Ի պատասխան այս հոդվածների՝ ձևավորվել են այնպիսի խմբեր, ինչպիսիք են՝ EWC կամ Ավետարանական կանանց հանձնախումբը, և ESA-ն։

Խնդրիներ

Կանայք եկեղեցու առաջնորդության մեջ

Բողոքական հավատքի համակարգերի բաժանումը տարբեր աղանդների հնարավորություն էր տալիս կանանց եկեղեցում ձեռք բերել ավելի շատ առաջնորդական պաշտոններ, քանի որ այդ ժամանակ որոշ աղանդներ ազատ առաջնորդություն էին ստանում կանանց ղեկավարության համար։ Բողոքական քրիստոնեության ինչպես հիմնական, այնպես էլ լիբերալ ճյուղերում կանայք ձեռնադրվում են որպես հոգևորական։ Այնուամենայնիվ, Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցին, Արևելյան ուղղափառ եկեղեցին, Հարավային բապտիստական կոնվենցիան (ԱՄՆ-ում բողոքական ամենամեծ դավանանքը), ինչպես նաև «Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի» եկեղեցին (LDS եկեղեցի) և բազմաթիվ եկեղեցիներ ամերիկյան ավետարանական շարժման մեջ կանանց արգելում են մուտք գործել հոգևորական դիրքեր։ Որոշ քրիստոնյա ֆեմինիստներ կարծում են, որ քանի որ կանայք ունեն աստվածաբանական ուսուցում ստանալու ավելի մեծ հնարավորություն, նրանք ավելի մեծ ազդեցություն կունենան այն բանի վրա, թե ինչպես են մեկնաբանում սուրբ գրությունները այն կանանց կողմից, ովքեր հերքում են կանանց պաշտոն ստանալու իրավունքը։

Գենդերային սուրբ գրությունների մեկնաբանություններ 

Գենդերային վերաբերմունքի մասին քրիստոնեական իդեալներից շատերը բխում են Աստվածաշնչի մեկնաբանություններից։ Քրիստոնյա ֆեմինիստները հաճախ են պնդել, որ Աստվածաշունչը խնդրահարույց է ոչ թե հենց տեքստի պատճառով, այլ այն քրիստոնյա գիտնականների պատճառով, ովքեր ժամանակի ընթացքում մեկնաբանել են սուրբ գրությունները։ Այս անհամապատասխանությունների օրինակ է Ադամի և Եվայի ստեղծման պատմությունը․ որոշ ավետարանականներ կարծում են, որ Ադամն ու Եվան ստեղծվել են միևնույն ժամանակ, իսկ մյուսները կարծում են, որ Եվան արարվել է Ադամի կողոսկրից։ Բազմաթիվ քրիստոնեական աղանդների մեջ Եվայի մեղքի հետ կապված լայն քննարկումներ են ընթանում։ Պատմականորեն Եվայի վրա մեծ մեղադրանք է դրվել, բայց քրիստոնյա ֆեմինիստներից շատերը աշխատել են վերափոխել պատմությունը և հավասարապես մեղադրել, քանի որ երկու կողմերին էլ օգտվել են արգելված պտուղից։ Քրիստոնյա ֆեմինիստները կարծում են, որ Ադամի և Եվայի պատմությունը մի օրինակ է, որ հայրապետական բնույթ ունի իր մեկնաբանության պատճառով։ Որոշ քրիստոնյա ֆեմինիստներ որոշում կայացրին հրաժարվել սրբագրության ուղղակի օգտագործումից իրենց՝ հավասարության համար պայքարում, մինչ մյուսները ապավինում էին պատրիարքային իդեալներին հակադրող հատվածներին՝ մատնանշելով Աստվածաշնչի ներսում առկա անհամապատասխանությունները։ Հետևյալ հատվածները հանդես են գալիս որպես այդ անհամապատասխանությունների օրինակներ։

Galatians 3:28 «Հիսուս Քրիստոսի մեջ չկա ոչ արական, ոչ էլ իգական»
 Դեբորան Հին Կտակարանից մարգարե էր և «Իսրայելի դատավոր»
Genesis 2:20, «Օգնություն» կամ «օգնական» թարգմանված բառը նույն եբրայերեն բառն է՝ «ēzer», որը Հին Կտակարանը ավելի քան 17 անգամ օգտագործում է՝ նկարագրելու այն օգնության տեսակը, որը Աստված բերում է Իր ժողովրդին կարիքների ժամանակ։ օրինակ՝ «Դու իմ օգնությունն ես (ēzer)», և «Իմ օգնությունը (ēzer) գալիս է Տիրոջ կողմից» ։
Genesis 3:16 «Կնոջը նա (Աստված) ասաց. «Ես մեծապես կուժգնացնեմ ձեր ցավերը ծննդաբերության մեջ։ Ցավով դուք պիտի ծնեք ձեր երեխաներին, ձեր ամուսինը իշխելու է ձեզ:
1 Corinthians 11:7-9 «Որովհետև տղամարդը չպետք է ծածկի իր գլուխը, քանի որ նա Աստծո պատկերն ու փառքն է, բայց կինը տղամարդու փառքն է, քանի որ տղամարդը չի ստեղծվել կնոջից, այլ՝ կին տղամարդուց։ Ոչ թե տղամարդն է ստեղծվել կնոջ համար, այլ՝ կին տղամարդու համար»։
1 Corinthians 14:34  «Կանայք պետք է լռեն եկեղեցիներում։ Որովհետև նրանց չի թույլատրվում խոսել, այլ պետք է ենթարկվեն, ինչպես ասում է Օրենքը»։
Colossians 3:18 «Կանա՛յք, հնազանդվե՛ք ձեր ամուսիններին, ինչպես դա հարիր է Տիրոջը»։

Վերարտադրություն, սեռականություն և կրոն

Պահպանողական կրոնական խմբերը հաճախ բախումների մեջ են մտնում ֆեմինիստական և լիբերալ կրոնական խմբերի հետ կապված հղիության արհեստական ընդհատման և հակաբեղմնավորիչների օգտագործման հետ։ Գիտնականները պնդում են, որ պահպանողական կրոնական դավանանքները հակված են սահմանափակել տղամարդկանց և կանանց սեռականությունը` արգելելով կամ սահմանափակելով հակաբեղմնավորիչների օգտագործումն ու դատապարտելով աբորտը որպես մեղք, սպանություն։

Ընդհանրապես, շատ քրիստոնյա ֆեմինիստական գիտնականներ հույս ունեն աշխատել մի հասարակության առջև, որում կին սեռականությունը չի դատապարտվում եկեղեցու կողմից, այլ ընդունվում է որպես մարդկային գոյության բնական մաս։ Վերափոխման ընթացքում ճանաչված աստվածաբաններ, ինչպիսիք են Մարտին Լյութերը և Ջոն Քալվինը, կարևորել են խիղխը և ամուսնությունը՝ հանգեցնելով կանանց սեռականության հետագա բռնաճնշմանը քրիստոնեական ավանդույթի շրջանակներում։ Բազմաթիվ քրիստոնյա ֆեմինիստներ նշում են, որ կրոնական հզոր դիրքերում տղամարդիկ հաճախ օգտագործում են սուրբ գրությունները, և աստվածաբանների ուսմունքները, ինչպիսիք են Կալվինը և Լյութերը, երկուսն էլ սեռական գերակշռում և ճնշում են կանանց, մի խնդիր, որը քրիստոնյա ֆեմինիստները կարծում են, որ հարկավոր է անմիջապես լուծել։

Տես նաև 
Ամուսնության քրիստոնեական հայացքները

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

https://www.biblegateway.com/passage/?search=Galatians+3%3A28&version=NRSV
https://www.biblegateway.com/passage/?search=Genesis+2%3A20&version=NRSV
https://www.biblegateway.com/passage/?search=Genesis+3%3A16&version=NRSV
https://www.biblegateway.com/passage/?search=1+Corinthians+11%3A7-9&version=NRSV
https://www.biblegateway.com/passage/?search=1+Corinthians+14%3A34&version=NRSV
https://www.biblegateway.com/passage/?search=Colossians+3%3A18&version=NRSV

Կանայք