Զաքարիա Բ Փոքուզյան Կաղզվանցի

Զաքարիա Բ Փոքուզյան Կաղզվանցի, (մոտ 1720, Կաղզվան – 1799, Կ․ Պոլիս), Կ․ Պոլսի հայոց պատրիարք 1773–81 և 1782–99-ին։

Պայքարել է կաթոլիկ և բողոքական եկեղեցիների ազդեցության դեմ։ Այդ նպատակով 1778-ին հրավիրել է Ազգային ժողով, որը եվրոպական տերությունների դեմ բողոքագիր է ներկայացրել սուլթանական կառավարությանը։ Վերջինիս (որը շահագրգռված էր հայերին օտար պետությունների ազդեցությունից հեռու պահելու) աջակցությամբ հալածել է կաթոլիկ հայերին։ 1780-ից պայքարել է Հայոց կաթողիկոսական աթոռին տիրանալու համար։ Ավստ․ և ֆրանս․ դեսպանների միջամտությամբ 1781-ին զրկվել է պաշտոնից և աքսորվել Բուրսա։ Մեկ տարի անց, հայերի պահանջով վերականգնվել է պաշտոնում և ստիպված հաշտվողական դիրք բռնել այլադավան հայերի նկատմամբ։ Նրա նախաձեռնությամբ բացվել են Կ․ Պոլսի հայկ․ առաջին թաղային դպրոցները։

Ծանոթագրություններ 

Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքներ
Հայ հոգևոր գործիչներ