Սալմետերոլ

Սալմետերոլ, (Չինաստանում վաճառվում է որպես Qitai) երկարատև գործող β2-ադրեներգիկ ագոնիստ ( long-acting β2 adrenergic receptor agonists-LABA), որն օգտագործվում է ասթմայի և այլ թոքային հիվանդությունների բուժման համար։ Բրոնխային սպազմի սիմպտոմները՝ հևոց, հազ, շնչահեղձ, կրծքավանդակի սեղմում։ Այն նաև օգտագործվում է ֆիզիկական վարժությունների ժամանակ շնչառության դժվարությունը կանխելու համար (վարժություններով պայմանավորված բրոնխոկոնստրրիգիա)։

Այն արտոնագրվել է 1983 թվականին և սկսել է օգտագործվել բժշկության մեջ 1990 թվականին GlaxoWellcome ֆիրմայի կողմից։ ԱՄՆ-ում այն վաճառվում է որպես Serevent: Այն հասանելի է որպես չոր փոշու ինհալատոր, որն ազատում է դեղամիջոցի փոշիացված ձևը։ Այն նախկինում հասանելի էր, բայց դադարեցվել էր ԱՄՆ-ում 2002 թվականին։ Այն հասանելի է որպես MDI այլ երկրներում 2020 թվականից։

Ազդեցության մեխանիզմ 
Ինհալացիոն սալմետերոլը պատկանում է β2 ագոնիստներ կոչվող դեղերի խմբին։ Այս դեղերը խթանում են բրոնխային մկանների մեջ առկա β2 ընկալիչները։ Սա նրանց ստիպում է հանգստանալ և կանխում է ասթմայի ախտանիշների ի հայտ գալն ու վատթարացումը։ Դրանք գործում են ադենիլ-ցիկլազ ֆերմենտի վրա, որը մեծացնում է ցԱՄՖ-ի (ցիկլային ադենոզին մոնոֆոսֆատ) կոնցենտրացիան։ Այս ցիկլային ուժեղացուցիչը նվազեցնում է հարթ մկանների տոնուսը։ Այս դեղը 10,000 անգամ ավելի լուծելի է լիպիդներում, քան կարճ գործող β2 ադրեներգիկ ագոնիստ ալբուտերոլը։ Ի տարբերություն ալբուտերոլի, սալմետերոլը լուծվում է բջջային թաղանթի լիպիդային երկշերտում, և դրա աստիճանական տարանջատումը բջջային թաղանթից երկար ժամանակ ապահովում է β2 ադրեներգիկ ընկալիչները ագոնիստի պաշարով։

Սալմետերոլի և սալբուտամոլի և այլ կարճ գործող β2-ադրեներգիկ ագոնիստների հիմնական ուշագրավ տարբերությունը դրա գործողության տևողությունն է։ Սալմետերոլի ազդեցությունը տևում է մոտավորապես 12 ժամ՝ համեմատած սալբուտամոլի հետ, որը տևում է մոտ 4-6 ժամ։ Կանոնավոր ամենօրյա օգտագործման դեպքում, ինչպես սահմանված է, ինհալացիոն սալմետերոլը նվազեցնում է ասթմայի նոպաների քանակը և ծանրությունը։ Պարզվել է, որ ֆորմոտորոլը գործողության ավելի արագ սկիզբ ունի, քան սալմետերոլը, ավելի ցածր լիպոֆիլիկության արդյունքում, ինչպես նաև ցույց է տրվել, որ այն ավելի հզոր է՝ ցույց է տրվել, որ ֆորմոտորոլի 12 մկգ դոզան համարժեք է 50 մկգ սալմետերոլի դոզանին։

Բժշկական կիրառություն 
 Սալմետերոլը օգտագործվում է միջին և ծանր կայուն ասթմայի դեպքում՝ կարճ գործող β2 ադրեներգիկ ընկալիչների ագոնիստի հետ նախորդ բուժումից հետո, ինչպիսին է սալբուտամոլը (ալբուտերոլ)։
 LABA-ն չպետք է օգտագործվի որպես մոնոթերապիա, փոխարենը դրանք պետք է օգտագործվեն միաժամանակ ինհալացիոն կորտիկոստերոիդների հետ, ինչպիսիք են բեկլոմետազոն դիպրոպիոնատը կամ ֆլուտիկազոն պրոպիոնատը ասթմայի բուժման ժամանակ, որպեսզի նվազագույնի հասցվեն լուրջ ռեակցիաները, ինչպիսիք են ասթմայի հետ կապված մահերը։ Ինհալացիոն կորտիկոստերոիդների և սալմետերոլի (LABA) համադրությունը սիներգիկ է և նվազեցնում է ասթմայի նոպաների հաճախականությունը, ինչպես նաև այն դարձնում է ավելի քիչ ծանր։
Թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդություն դեպքում LABA-ն կարող է օգտագործվել որպես մոնոթերապիա կամ կորտիկոստերոիդների հետ համատեղ:Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել կյանքի որակի և թոքերի ֆունկցիայի տեսանկյունից սալմետերոլի միայնակ կամ ինհալացիոն կորտիկոստերոիդների հետ համատեղ օգտագործման առավելությունները թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդությունով տառապող հիվանդների օրինակով։
 Ֆիզիկական վարժություններով պայմանավորված բրոնխոսպազմի դեպքում մոնոթերապիան կարող է ցուցվել այն հիվանդների մոտ, ովքեր չունեն սուր ասթմա։ LABA-ն չպետք է օգտագործվի սուր ախտանիշների բուժման համար։

Հղիություն և լակտացիոն շրջան 
Հղիության ընթացքում սալմետերոլի օգտագործման վերաբերյալ որոշումը պետք է կայացվի՝ ելնելով մոր համար ռիսկի և օգուտի հարաբերակցությունից։ Հղի կանանց մոտ սալմետերոլի օգտագործման լավ վերահսկվող ուսումնասիրություններ չեն իրականացվել։ Կենդանիների որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել արատների զարգացում, Երբ մայրերը ընդունել են մի քանի կլինիկական դոզաներ։ Առնետների մոտ սալմետերոլ քսինաֆոատը արտազատվում է կաթի մեջ։ Այնուամենայնիվ, քանի որ չկան ապացույցներ, որոնք ենթադրում են մոր կրծքի կաթում սալմետերոլի արտազատում, թերապիան շարունակելու կամ դադարեցնելու որոշումը պետք է կայացվի՝ հիմնվելով այն կարևոր օգուտների վրա, որոնք այն ապահովում է մորը։ Հղի և կրծքով կերակրող կանայք նախքան սալմետերոլ օգտագործելը պետք է խորհրդակցեն իրենց բժիշկների հետ։

Կողմնակի ազդեցություն 
սալմետերոլի ընդհանուր կողմնակի ազդեցություններն են․
 Գլխապտույտ
 Սինուսիտ
 Միգրեն
 Մկանային ցնցում
 հիպոկալեմիա
Շատ դեպքերում սալմետերոլի կողմնակի ազդեցությունները մեղմ են և կամ չեն պահանջում բուժում, կամ հեշտությամբ բուժվում են։ Այնուամենայնիվ, որոշ կողմնակի բարդություններ պետք է անհապաղ տեղեկացվեն բժշկին։

Այս ավելի լուրջ կողմնակի ազդեցություններից մի քանիսը ներառում են․
 շատ արագ սրտի ռիթմ
 գերճնշում
 շնչառության հետ կապված խնդիրների վատթարացում՝ հևոց

Պատմություն 

Սալմետերոլը, որն առաջին անգամ շուկա է հանվել և արտադրվել է GlaxoSmithKline ընկերության կողմից 1980-ականներին, թողարկվել է Serevent անունով 1990 թվականին։ Ապրանքը վաճառվում է GlaxoSmithKline-ի կողմից Allen & Hanburys ապրանքանիշի ներքո Մեծ Բրիտանիայում։
մինի
2005 թվականի նոյեմբերին ԱՄՆ Սննդամթերքի և դեղերի վարչությունը հրապարակեց առողջապահական ուղեցույցներ՝ նախազգուշացնելով հասարակությանը այն արդյունքների մասին, որոնք ցույց են տալիս, որ երկարատև գործող β2 ագոնիստների օգտագործումը կարող է հանգեցնել ախտանիշների վատթարացման, իսկ որոշ դեպքերում՝ մահվան։

Թեև ինհալացիոն լաբորատորիաների օգտագործումը դեռևս խորհուրդ է տրվում ասթմայի ուղեցույցներում՝ ախտանիշների վերահսկողությունը բարելավելու համար<ref name=SIGN>, լրացուցիչ մտահոգություններ են առաջացել։ 33,826 մասնակիցների մասնակցությամբ 19 ուսումնասիրությունների համակցված արդյունքների վերլուծությունը ենթադրում է, որ սալմետերոլը կարող է մեծացնել ասթմայի հետ կապված մահվան փոքր ռիսկերը, և այդ լրացուցիչ ռիսկը չի նվազում ինհալացիոն ստերոիդների լրացուցիչ օգտագործման դեպքում (օրինակ, ինչպես ֆլուտիկազոն/սալմետերոլ համակցված դեղամիջոցի դեպքում)։ Սալմետերոլը կարող է մեծացնել ասթմայի հետ կապված մահվան փոքր ռիսկերը, և այդ լրացուցիչ ռիսկը չի նվազում ինհալացիոն ստերոիդների լրացուցիչ օգտագործման ըստ երևույթին, դա տեղի է ունենում այն պատճառով, որ չնայած labases-ը մեղմացնում է ասթմայի ախտանիշները, դրանք նաև նպաստում են բրոնխների բորբոքմանը և զգայունության բարձրացմանը՝ առանց նախազգուշացման։

Ծանոթագրություններ 

Դեղագիտություն