Ստրուկների տուն (թանգարան)

Ստրուկների տունը () և նրա անվերադարձ դուռը թանգարան և հուշահամալիր է՝ նվիրված Ատլանտյան ստրկավաճառության զոհերի հիշատակին Գորե կղզում, Սենեգալի մայրաքաղաք Դակարի ափից 3 կմ հեռավորության վրա։ Տեղի թանգարանը, որը բացվել է 1962 թվականին և պահպանվել է մինչև Բուբակար Ջոզեֆ Նդիայեի մահը՝ 2009 թվականին, ասվում է, որ հիշատակում է Աֆրիկայից ստրուկների վերջին ելքային կետը։ Թեև պատմաբանները տարբերվում են այն հարցում, թե իրականում քանի աֆրիկացի ստրուկ է պահվել այս շենքում, ինչպես նաև Գորի կղզու հարաբերական կարևորությունը որպես Ատլանտյան ստրուկների առևտրի կետ, Աֆրիկայից, Եվրոպայից և Ամերիկայից այցելուները շարունակում են այն համարել կարևոր վայր, որպեսզի հիշատակվեն աֆրիկյան ստրկության մարդկային զոհերը։

Կենսապայմանները 

1776 թվականին կառուցվելուց հետո Ստրուկների տունը դարձավ ստրկացված աֆրիկացիների արտահանման կենտրոն։ Տունը պատկանում էր մի աֆրո-ֆրանսիացի կնոջ (Անն Պեպեն), ով ուներ մի քանի նավ և մասնակցում էր ստրկավաճառության գործընթացում։  Շենքի պայմանները սարսափելի էին, և բանտարկվածներից շատերը զոհվեցին մինչև նավեր հասնելը։ Գերեվարված ստրկացված մարդիկ «բանտարկված էին մութ, անօդախցերում» և «օրեր կապանքներով անցկացնում էին հատակին, մեջքով պատերին՝ չկարողանալով շարժվել»։  Ընտանիքները բաժանված էին և՛ տանը, և՛ տղամարդիկ, կանայք և երեխաները պահվում էին առանձին թաղամասերում, ինչպես նաև նավեր նստելուց հետո, քանի որ նրանց մեծ մասը նույն վայրերը չէին ուղարկվում։ Հատկապես երիտասարդ աղջիկներին պահում էին մնացած բանտարկյալներից առանձին՝ «շքերթելով բակում, որպեսզի առևտրականներն ու ստրկացնողները կարողանան ընտրել նրանց սեքսի համար», եթե նրանք հղիանային, նրանց թույլ էին տալիս մնալ կղզում մինչև ծննդաբերությունը։  1962 թվականին վերածվելով թանգարանի և հուշահամալիրի՝ Ստրուկների տունն այժմ վկայում է ստրկավաճառության հետևանքով առաջացած մարդկային տառապանքների և ավերածությունների մասին։

Հուշահամալիր 

Ստրուկների տունը վերակառուցվել և բացվել է որպես թանգարան 1962 թվականին հիմնականում Բուբակար Ջոզեֆ Նդիայեի (1922–2009) աշխատանքի շնորհիվ։  Նդիայեն և՛ հուշահամալիրի, և՛ հռչակագրի ջատագովն էր, որ ստրկացված մարդիկ մեծ թվով պահվում էին շենքում և այստեղից անմիջապես տեղափոխվում Ամերիկաներ։  Ի վերջո, դառնալով թանգարանի համադրող՝ Նդիայեն պնդում էր, որ ավելի քան մեկ միլիոն ստրկացած մարդ անցել է տան դռներով։ Այս համոզմունքը տունը դարձրել է ինչպես զբոսաշրջային գրավչություն, այնպես էլ համաշխարհային առաջնորդների պետական այցելությունների վայր Սենեգալ։

Ակադեմիական հակասություն 
1980-ականներից ի վեր ակադեմիկոսները նսեմացնում էին Գորեի դերը Ատլանտյան ստրկավաճառության մեջ՝ պնդելով, որ քիչ հավանական է, որ շատ ստրկացված մարդիկ իրականում անցան դռան միջով, և որ Գորեն ինքը նշանակություն չուներ Ատլանտյան ստրկավաճառության համար։  Նդիայեն և այլ սենեգալցիներ միշտ պնդել են, որ այդ վայրը ավելին է, քան հուշահամալիր և իրական պատմական վայր է աֆրիկացիներին Ամերիկա մայրցամաքի եվրոպական գաղութներ տեղափոխելու համար, և այն թերագնահատված է անգլոֆոն հետազոտողների կողմից։

Կառուցվել է մոտ 1776 թվականին, շենքը 19-րդ դարի սկզբին եղել է հարուստ դասի, գաղութատեր, սենեգալցի կին առևտրականներից մեկի տունը ( Սիգնարները), Աննա Պեպինի կամ Աննա Կոլա Պեպին տունը։ Հետազոտողները պնդում են, որ թեև տանտերը կարող էր վաճառել փոքր թվով ստրկացված մարդկանց (պահվում են այժմ վերակառուցված նկուղային խցերում) և պահել մի քանի տնային ստրկացված մարդկանց, իրական մեկնման կետը եղել է 300 մ հեռավորության վրա՝ լողափի ափեզրին գտնվող ամրոցում։ Տունը վերականգնվել է 1970-ական թվականներին։ Չնայած Գորե կղզու նշանակությանը, որոշ պատմաբաններ պնդում են, որ միայն 26 000 ստրկացված աֆրիկացի է անցել կղզու միջով, անհայտ թվով ստրուկների, որոնք արտահանվել են Աֆրիկայից։ Նդիայեն և նրա կողմնակիցները պնդում են, որ կան ապացույցներ, որ շենքն ի սկզբանե կառուցվել է մեծ թվով ստրկացված մարդկանց պահելու համար, և որ մոտ 15 միլիոն մարդ անցել է այս «Անվերադարձի» դռնով։ 

Ակադեմիական հաշվետվությունները, ինչպիսիք են պատմաբան Ֆիլիպ Դ. Կուրտինի 1969 թվականի վիճակագրական աշխատանքը, պնդում են, որ հարկադիր փոխադրումները Գորեից սկսվել են մոտ 1670 թվականին և շարունակվել մինչև մոտավորապես 1810 թվականը, ոչ ավելի, քան տարեկան 200-ից 300-ը, իսկ մյուսներում՝ 0: Կուրտինի 1969 թվականի հարկադիր առևտրի վիճակագրության հաշվառումը արձանագրում է, որ 1711-1810 թվականներին 180 000 ստրկացված աֆրիկացիներ տեղափոխվել են Սենեգամբիայի ֆրանսիական դիրքերից, որոնց մեծ մասը տեղափոխվել է Սեն-Լուիից, Սենեգալից և ժամանակակից Գամբիայի Ջեյմս Ֆորտից։  Մեջբերվում է Կուրտինը, ով նշել է, որ իրական հուշահամալիրը, հավանաբար, պատմական նշանակություն չի ունեցել, քանի որ այն կառուցվել է 1770-ականների վերջին և «վերջին [ստրկատիրական առևտրի] դարաշրջանում մեծ նշանակություն է ունեցել», Բրիտանիայի և Միացյալ Նահանգները երկուսն էլ վերացրեցին աբոլիցիոնիզմը 1807 թվականին ։ Այլ ակադեմիկոսներ նաև նշել են, որ Քերթինը հաշվի չի առել այն մարդկանց թիվը, ովքեր մահացել են տրանսպորտի ընթացքում կամ ձերբակալվելուց անմիջապես հետո, ինչը կարող էր զգալիորեն ավելացնել նրա գնահատականը։ Ի պատասխան այս թվերի, որոնք լայնորեն մերժվում էին սենեգալի հանրության մեծ մասի կողմից, 1998 թվականին աֆրիկյան պատմական համաժողովը պնդում էր, որ Նանտի ֆրանսիական առևտրային տների գրառումները փաստում են, որ 103 000 ստրուկներ Գորեից եղել են Նանթի պատկանող նավերով 1763-1775 թվականներին։ Այնուամենայնիվ, այս պնդման ապացույցը մի փաստաթուղթ էր, որը վկայակոչում էր 103 000 ստրկացված աֆրիկացիների, որոնք վերցվել էին Վերին Գվինեայի ավելի մեծ տարածաշրջանից, ոչ թե կոնկրետ Գորեից։ Անա Լյուսիա Արաուխոն հայտարարել է, որ «դա իրական վայր չէ, որտեղից մարդիկ հեռացել են իրենց տներից հայտարարված թվաքանակով»։

Նույնիսկ նրանք, ովքեր պնդում են, որ Գորեն երբեք կարևոր չի եղել ստրկավաճառության մեջ, կղզին դիտարկում են որպես առևտրի կարևոր հուշարձան, որն ավելի մեծ մասշտաբով իրականացվում էր ժամանակակից Գանայի և Բենինի նավահանգիստներից։

Զբոսաշրջություն 
Չնայած հակասություններին, Էսկլավների տունը հանդիսանում է Գորե կղզու ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վայրի կենտրոնական մաս, որն անվանվել է 1978 թվականին և Սենեգալ մեկնող օտարերկրյա զբոսաշրջիկների համար գրավիչ է։ Դակար քաղաքի կենտրոնից լաստանավով ընդամենը 20 րոպե հեռավորության վրա, այստեղ թանգարանով տարեկան 200 000 այցելու է անցնում։ Շատերը, հատկապես նրանք, ովքեր սերում են ստրկացած աֆրիկացիներից, նկարագրում են խիստ զգացմունքային արձագանքներ այդ վայրի նկատմամբ, և Նդիայեի։ Նախքան իր մահը՝ 2008 թվականին, Նդիայեն անձամբ էքսկուրսիաներ էր վարում նկուղային խցերում, անվերադարձ դռան միջով և զբոսաշրջիկների համար երկաթե կապանքներ էր ցուցադրում, ինչպես նրանք, որոնք օգտագործվում էին ստրկացված աֆրիկացիներին կապելու համար։ 1976 թվականին Ալեքս Հեյլիի «Արմատներ. ամերիկյան ընտանիքի սագա» վեպի հրապարակումից ի վեր, աֆրոամերիկացի զբոսաշրջիկներն ԱՄՆ-ից վերածել են թանգարանը որպես կենտրոնական կետ, հաճախ շատ զգացմունքներով լի, ուխտագնացությունների՝ հույս ունենալով վերամիավորվել իրենց ավանդական աֆրիկյան մշակույթի հետ։

Համաշխարհային հայտնի գործիչներ, ովքեր շրջագայել են Սենեգալ և այցերի ընթացքում հաճախել են Ստրուկների տունը, ներառում են՝ Հռոմի Պապ Հովհաննես Պողոս II- ը, Նելսոն Մանդելան, Մայքլ Ջեքսոնը  և Բարաք Օբաման։  1997 թվականին հաղորդվում էր, որ Մանդելան հեռացել էր շրջագայությունից, որտեղ նա հինգ րոպե մենակ նստեց նկուղային խցում՝ լուռ խորհելով։ Օբաման 2013 թվականին այցելել է թանգարանը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Gorée : The Slave Island.  BBC News. 8 July 2003.
 la Maison des Esclaves. Visite Virtuel d'Ile de Goree: UNESCO World Heritage Africa.
 Report on the Slave Trade Archives project, under the Memory of the World Programme, in Dakar, Senegal, 7-11 January 2002 Ahmed A. Bachr, UNESCO.
 UNESCO World Heritage site 26 (1978) listing: Goree Island.
 L'esclavage : Campagne internationale pour la sauvegarde du patrimoine architectural de l'île de Gorée.  UNESCO (2001).

1962 հիմնադրված թանգարաններ
Սենեգալի պատմություն
Սենեգալի թանգարաններ