Զենյա Լարսսոն

Զենյա Շայնա Լարսսոն (, ծննդյամբ` Մարչինկովսկի, ), Հոլոքոստը վերապրած ծնունդով Լեհաստանից շվեդ գրող և քանդակագործ։

Կենսագրություն 
Զենիա Մարչինկովսկին ծնվել է 1922 թվականին Լոձում, վարսահարդարի ընտանիքում։ Մայրը մահացել էր, երբ նա ինը տարեկան է եղել։ 1937 թվականին հայրը կրկին ամուսնացել է։ 1940 թվականին գերմանական զորքերը գրավել են Լոձը, և Զենյայի ընտանիքը բանտարկվել է գետտոյում։ 1940–1944 թվականներին Զենյան գտնվել է Լոձի գետտոյում, որտեղ էլ մահացել է նրա հայրը։ 1944 թվականին Զենյան և նրա խորթ մայրը տեղափոխվել են Օսվենցիմում, այնտեղից` Բերգեն-Բելզեն։ Զենյայի խորթ մայրը մահացել է 1945 թվականին բրիտանական զինված ուժերի կողմից ճամբարի ազատագրումից 10 օր անց։ Զենյան ողջ լինելով գտնվել է ծանր վիճակում և եղել է ծայրահեղ ուժասպառ։ Շվեդիայի Կարմիր խաչի ներկայացուցիչները նրան տեղափոխել են Մալմյո` բուժման։

Զենյան, ով մանկուց սիրել է նկարչություն, Շվեդիայում ընդունվել է Արվեստի ակադեմիա, որտեղ քանդակագործություն է սովորել Էրիկ Գրատի մոտ։ 1952 թվականին Ակադեմիան ավարտելուց հետո նա աշխատել է տարբեր նյութերով` փայտով, գիպսով, մարմարով և թրծակավով։ Ի թիվս այլ բաների, նա ստեղծել է մի շարք քանդակագործական դիմանկարներ, այդ թվում՝ Աստրիդ Լինդգրենին։

1950 թվականին ամուսնացել է ինժեներ Պիեռ Ակսել Լարսսոնի հետ, որի հետ ապրել է մինչև նրա մահը` 1994 թվականը։

Այն մասին, թե ինչ է տեղի ունեցել համակենտրոնացման ճամբարներում, Զենյա Լարսոնը կարողացել է խոսել և գրել միայն երկար տարիներ անց։ 1960 թվականին նա հրապարակել է Skuggorna vid träbron ինքնակենսագրական վեպը, որը դարձել է եռերգության առաջին մասը, որտեղ պատմում է Պաուլա Լևին անունով մի աղջկա և նրա սարսափելի փորձի մասին։ Առաջին մասի իրադարձությունները տեղի են ունենում Լոձում, երկրորդում՝ «Lång är gryningen»-ում (1961), պատմում է Բերգեն-Բելզենի և նրա ազատագրման մասին. երրորդում՝ «Livet till mötes» (1962), Շվեդիա վերադառնալու և հարմարվելու դժվարությունների մասին։ Բացի եռերգությունից, Լարսոնը գրել է ևս տասը վեպ, ինչպես նաև մի շարք նովելներ, էսսեներ և ռադիոպիեսներ։ Նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեմաներն են եղել հրեաների ճակատագիրը 20-րդ դարի կեսերին և փախստականների փորձը Շվեդիայում։

Զենյա Լարսսոնը մահացել է 2007 թվականին։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

Շվեդ քանդակագործներ
Հոլոքոստից փրկվածներ
Կին քանդակագործներ
Շվեդ կին գրողներ
20-րդ դարի քանդակագործներ