Զանգվածային սպանություններ Բուչայում

Զանգվածային սպանություններ Բուչայում կամ Բուչայի կոտորած, ռազմական հանցագործություն է, որը կատարվել է 2022 թվականի մարտի վերջին ենթադրաբար Ռուսաստանի զինված ուժերի զինծառայողների կողմից Ուկրաինայի Կիևի մարզի Բուչա քաղաքում՝ Ռուսաստանի Ուկրաինա  ներխուժման դրվագ։ 

Ռուսական զորքերը լքել են Բուչան 2022 թվականի մարտի 31-ին, որից հետո լրագրողներն ու ուկրաինական զորքերը քաղաքում հայտնաբերել են ռազմական հանցագործությունների ապացույցներ՝ քաղաքացիական անձանց սպանություններ, խոշտանգումներ, բռնաբարություններ և դիակապտություն։

Նահանջից առաջ ռուսները գնդակահարել են մի քանի տասնյակ քաղաքաբնակների, որոնց մի մասի ձեռքերը կապված է եղել։ Դիտվել են ընտանիքների մահապատժի դեպքեր։ Մահացածների մարմինները թողել են հենց քաղաքի փողոցներում, մի քանիսին նետել են կոյուղու դիտահորեր կամ ձոր։

Ազատագրված Բուչա մուտք գործած լրագրողները հանցագործության հետևանքների լուսանկարները տարածվել են աշխարհով մեկ.։ Սպանությունը առաջացրել է Ուկրաինայի և Ռուսաստանի քաղաքացիական հասարակության կտրուկ բացասական արձագանքը և դատապարտվել բազմաթիվ ակտիվիստների, քաղաքական և մշակութային գործիչների կողմից։ Մի շարք աղբյուրներ կատարվածը որակել են որպես ցեղասպանություն, իսկ ռուսական զորքերը համեմատվել են Նացիստական ​​Գերմանիայի ռազմական հանցագործների հետ։ Human Rights Watch-ի ներկայացուցիչները կատարվածը հայտարարեցին որպես մարդկության դեմ պոտենցիալ հանցագործություն՝ միաժամանակ նշելով, որ «դեռ վաղ է» կատարվածը ցեղասպանություն անվանելը։

Ռուսաստանի ղեկավարությունը հերքել է տեղի ունեցածին ռուս զինվորականների մասնակցությունը։ Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարությունը քաղաքացիական անձանց սպանությունը ցուցադրող լուսանկարներն ու տեսանյութերը անվանել է «Կիևի ռեժիմի հերթական արտադրությունն արևմտյան լրատվամիջոցների համար»։ Պաշտպանության նախարարությունը նաև հայտարարել է, որ ամբողջ ժամանակ, երբ քաղաքը գտնվել է ռուսական զորքերի վերահսկողության տակ, «քաղաքի հարավային ծայրամասերը, ներառյալ բնակելի թաղամասերը, ուկրաինական զորքերի կողմից շուրջօրյա գնդակոծվել են խոշոր տրամաչափի հրետանուց, տանկերից և բազմաթիվ. արձակման հրթիռային համակարգեր»

Ուկրաինան և Ռուսաստանը պահանջել են հրավիրել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտակարգ նիստ՝ քննարկելու Բուչայի իրադարձությունները։

Սպանություններ 
Մինչև ապրիլի 2-ը ռուսները սպանել էին առնվազն 280 խաղաղ բնակիչների։ Սպանել են հիմնականում գլխի հետևից կրակելով։ Առանձնակի դաժանություն է դրսևորվել օկուպացիայի վերջին օրերին՝ նահանջից անմիջապես առաջ, 18-ից մինչև 60 տարեկան գրեթե բոլոր տղամարդիկ, ովքեր մնացել էին գրավված քաղաքում, մահապատժի են ենթարկվել։ The Guardian թերթը գրել է, որ ուկրաինական զինված ուժերը Կիևի մարզը ազատագրելուց հետո ականատես են եղել ցնցող ավերածությունների՝  դիեր ճանապարհներին, խաղաղ բնակիչների մահապատիժների ապացույցներ, զանգվածային գերեզմաններ, սպանված երեխաներ։ Ուկրաինական կողմը հայտարարել է, որ գտնվել է 300 հոգու եղբայրական գերեզման։

Ռուսների կողմից առևանգվելուց հետո Մոտիժինի գյուղապետ Օլգա Սուխենկոյին մահացած են գտել ընտանիքի հետ։ Նրանց մարմինները գցել են ձորակը և ծածկել ավազով։

Սպանությունների ենթադրյալ կատարողներ 
Ըստ ուկրաինացի լրագրող Ռոման Ցիմբալյուկի՝ համար 51460 զորամասի 64-րդ առանձին մոտոհրաձգային բրիգադն է գտնվել էր Բուչայում։ Ապրիլի 4-ին Ուկրաինայի հետախուզությունը հրապարակել է ՌԴ ԶՈւ 64-րդ առանձին մոտոհրաձգային բրիգադի զինծառայողների անձնական տվյալները։ Ըստ հետախուզության՝ սպանդին մասնակցել են այս բրիգադի զինծառայողները։ 2022 թվականի ապրիլի 3-ին Ուկրաինայի ՊԴ ղեկավարի խորհրդական Ալեքսեյ Արեստովիչը հրապարակել է Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի այն ստորաբաժանումների ցուցակը, որոնց զինծառայողները կարող են ներգրավված լինել Բուչայում, Հոստոմելում և Իրպենում ռազմական հանցագործությունների կատարմանը։

Արձագանք 
Ռուսաստանն ու Ուկրաինան պահանջել են հրավիրել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտակարգ նիստ՝ քննարկելու Բուչայի իրադարձությունները, որոնք նրանք ներկայացնում են հակառակ կերպ։ Միացյալ Նահանգները և Մեծ Բրիտանիան վերջերս մեղադրել են Ռուսաստանին, որ  Անվտանգության խորհրդի նիստերը օգտագործում է ապատեղեկատվություն տարածելու համար։

Ուկրաինայի գնահատական 
Ուկրաինական կողմը իրավիճակը գնահատում է որպես անմեղ քաղաքացիների սպանություն և ռազմական հանցագործություն՝ միաժամանակ նշելով, որ բոլոր մահացածները քաղաքացիական հագուստով են եղել և առանց զենքի։ Ուկրաինայի կառավարությունը հայտարարել է, որ հավաքում է բոլոր ռազմական հանցագործությունների ապացույցները, որոնք, ի թիվս այլ բաների, կներառեն Բուչայի կոտորածի ապացույցներ։ Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարար Դմիտրի Կուլեբան ասել է, որ Բուչայի ջարդը միտումնավոր է եղել, ռուսները փորձում են հնարավորինս շատ ուկրաինացիների ոչնչացնել։ Մասնավորապես, նախարարը պահանջում է էմբարգո դնել ռուսական նավթի, գազի և ածխի վրա. փակելով բոլոր նավահանգիստները ռուսական նավերի և ապրանքների համար, անջատելով բոլոր ռուսական բանկերը SWIFT-ից։

Ռուսաստանի գնահատական 
2022 թվականի ապրիլի 3-ին Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ Բուչա քաղաքում խաղաղ բնակիչների մահվան մասին վկայությունները «կեղծ» են և Ուկրաինայի հերթական սադրանք՝ միաժամանակ նշելով, որ «այն ժամանակ, երբ Բուչան գտնվել է ռուսական զինված ուժերի վերահսկողության տակ, ոչ մի տեղացի բնակիչ չի տուժել որևէ կամ բռնի գործողություններից»։ Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ բոլոր ռուսական ստորաբաժանումները Բուչայից հեռացել են մարտի 30-ին, իսկ Բուչայի քաղաքապետի ուղերձում քաղաքի ազատագրման մասին մահապատժի ենթարկված բնակիչների մասին խոսք չկա, իսկ հանցագործության ապացույցներ են հայտնվել։ միայն ռուսական զորքերի քաղաքը լքելուց հետո չորրորդ օրը։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը նաև «առանձնահատուկ մտահոգություն» է հայտնել լուսանկարներում դիակների վիճակի պատճառով, որոնք «մահվանից առնվազն չորս օր է անցած» դիակների տեսք չունեն։

Ռուսական պնդումների քննադատություն 
Մարտի 30-ին Բուչայից ռուս զինվորականների հեռանալը չի հաստատվում անկախ աղբյուրների կողմից։ Ապրիլի 1-ին Պաշտպանության նախարարության «Զվեզդա» հեռուստաալիքը հաղորդել է, որ «օդադեսանտային զորքերի ստորաբաժանումները, ծովայինհետևակի հետ համագործակցելով, հինգ օր շարունակ հաջողությամբ զսպել են հակառակորդի ուժերի գործողությունները Հոստոմել-Բուչա-Օզյորա ուղղությամբ», նաև «առանց բնակավայրերը նշելու» հաղորդել է, որ «ռուսական ծովային հետևակը որոնողական-հետախուզական գործողություններ է իրականացնում և բնակավայրերի մաքրում` դրանցում հետագայում ամրանալու անպատակով» [9]։ Բուչայի քաղաքապետը քաղաքի ազատագրման մասին հայտարարել է միայն ապրիլի 1-ի երեկոյան՝ ասելով, որ դեպքը տեղի է ունեցել մարտի 31-ին։

Չի հաստատվում նաև այն պնդումը, որ առաջին ապացույցները հայտնվել են միայն չորրորդ օրը։ BBC-ի թղթակիցները կարողացել են քաղաք մտնել ապրիլի 1-ին և այդ ժամանակ էլ հայտնվել են  քաղաքի փողոցներում դիակներով առաջին լուսանկարները։ Ապրիլի 2-ին ուկրաինացի զինծառայողների և ոստիկանների հետ Բուչա են ժամանել լրագրողները, ովքեր տեսագրել են ճանապարհներին մեծ թվով սպանվածների։

Ռուսական «Մեդիազոնա» առցանց լրատվամիջոցը նշում է, որ «Պատերազմ ֆեյքերի հետ» Տելեգրամ ալիքը «ձեռքը շարժում» է ներկայացնում մեքենայի դիմապակու շողքը կամ քերծվածքը, իսկ  հայելու աղճատումը՝ որպես մարդու՝ դիակի շարժում։ Մեդուզա ակիքը պնդում է, որ սա լավ երևում է բարձր որակի տեսանյութը դիտելիս։

Միջազգային արձագանք 
Բուչայի կոտորածը դատապարտել են Եվրախորհրդարանի և Եվրոպական խորհրդի ղեկավարներ՝ Ռոբերտ Մեցոլը և Շառլ Միշելը և Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը, ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը, Գերմանիայի դաշնային կանցլեր Օլաֆ Շոլցը։ , Գերմանիայի և Ֆրանսիայի  արտաքին գործերի նախարարներ Աննալենա Բերբոքը և Ժան-Իվ Լը Դրիանը, ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենը, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ ուկրաինացի, համաշխարհային և ռուս հասարակական գործիչներ, քաղաքական գործիչներ, տնտեսագետներ և լրագրողներ, ռուս ընդդիմադիրներ, ինչպես նաև արվեստագետներ և մշակութային գործիչներ։

The New Times ամսագրի գլխավոր խմբագիր Եվգենիա Ալբացը կատարվածը համեմատել է Վիետնամի Սոնգ Միի կոտորածի, Լիբանանի Սաբրայի և Շատիլայի կոտորածների, Խորվաթիայում Վուկովարի ջարդերի հետ։

Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Լիզ Թրուսն ասել է, որ ինքը «ցնցված է Բուչայում և Ուկրաինայի այլ քաղաքներում տեղի ունեցած վայրագություններից» և որ «ռուսական ուժերի՝ անմեղ քաղաքացիների վրա հարձակվելու մասին հաղորդագրությունները զզվելի են»։ Նա նաև հայտարարել է, որ մեղավորները պատասխանատվության կենթարկվեն։

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 
 . Տեսանյութ
 . Ռոման Ցիմբալյուկի տեսանյութը

Ծանոթագրություններ 

Զանգվածային սպանություն
Ռուս-ուկրաինական պատերազմ
2022 Ուկրաինայում