Օսմիումի (VIII) օքսիդ

Օսմիումի (VIII) օքսիդ (օսմիումի քառօքսիդ)՝ օսմիումի բարձրագույն օքսիդն է: Քիմիական բանաձևը՝ OsO4 է:

Ֆիզիկական հատկություններ 

Սովորական պայմաններում օսմիումի (VIII) օքսիդը դեղնաշագանակագույն, բնորոշ հոտով, մոնոկլինային կառուցվածքով բյուրեղային նյութ է: Անկայուն է՝ սենյակային ջերմաստիճանում ենթարկվում է սուբլիմացիայի: Գոլորշիները խիստ թունավոր են: Օսմիումի (VIII) օքսիդը օրգանական լուծիչներում և ջրում լավ  է լուծվում: Փոխազդում է ջրի հետ առաջացնելով՝ [Os(H2O)2O4], ռեակցիան դարձելի է: Մաքուր օսմիումի (VIII) օքսիդը անգույն է, իսկ օսմիումի (IV) օքսիդ առկայությամբ ստանում է դեղնավուն երանգ: Օսմիումի (VIII) օքսիդի մոլեկուլները ոչ բևեռային են և ունեն քառանիստային կառուցվածք:

Պատկերասրահ

Քիմիական հատկություններ 

 Օսմիումի (VIII) օքսիդը փոխազդում է խիտ աղաթթվի հետ: 
 

 Օսմիումի (VIII) օքսիդը փոխազդում է հիմքերի հետ առաջացնելով օսմատներ (H4OsO6 թթվի աղեր)
 

 Օսմիումի (VIII) օքսիդը 250 C-ում ջրածննով վերականգնվում է մինչև օսմիումի (IV) օքսիդի:
 

 Ազոտի (II) օքսիդով 6000 C-ում վերականգնվում է առաջացնելով  Օսմիումի (IV) օքսիդ
 

 Ոչ բևեռային օրգանական լուծիչներում օսմիումի (VIII) օքսիդը առաջացնում է օսմիումական թթվի (H2OsO4) ցիկլիկ եթեր, որը հիդրոլիզվում է մինչև ցիս-դիոլներ (սին-հիդրօքսիլացում):

Ստացում 

 Բարձր ջերմաստիճանում մետաղական օսմիումի և թթվածնի փոխազդեցությունից:

 

 Օսմիումի տետրօքսիդ կարելի է ստանալ օսմատները (որոնցում օսմիումի օքսիդացման աստիճանը +6 է) ազոտական թթվով օքսիդացնելիս:

Կիրառություն 

 Կիրառվում է որպես ներկանյութ Մանրադիտման համար
 Օգտագործվում է էլեկտրոնային մանրադիտակի մեջ` որպես ամրացնող և հակադրվող նյութ:

Թունավորություն և անվտանգության տեխնիկա

Օսմիումի (VIII) օքսիդը ցնդող, խիստ թունավոր նյութ է, պահվում է փակ սրվակներում:

Ռուս հայտնի քիմիկոս Կարլ Կարլովիչ Կլաուսը (1796—1864), ով հետազոտում էր պլատինային շարքի մետաղները, առաջինը ստացավ օսմիումի քառօքսիդ: Նա գրում է, որ «այս միացության համը կծու է», 1845-ի ապրիլին, Կլաուսը թունավորվել է այս նյութի գոլորշիներով և ստիպված է եղել դադարեցնել աշխատանքը երկու շաբաթով:

Գրականություն 

 Рабинович В. А., Хавин З. Я. «Краткий химический справочник». — Л.: Химия, 1977. — С. 89.
 «Неорганическая химия» под ред. Ю.Д.Третьякова. Том 3 : Химия переходных элементов. Кн.2: учебник для студ. высш. учеб. заведений/[А.А.Дроздов, В.П.Зломанов,Г.Н.Мазо,Ф.М.Спиридонов]. - М.: Издательский центр «Академия», 2007. - С. 49

Ծանոթագրություններ 

Օքսիդներ
Օսմիումի միացություններ