Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժում

Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժում (ինչպես նաև Ալ-Կաիդան Չինաստանում, որը քիչ հավանական է, քանի որ Ալ-Կաիդան սալաֆիական խմբավորում է, իսկ Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժումը՝ սուֆիական, Թյուրքստանի իսլամական կուսակցություն, թուրքմենական իսլամական շարժում), Ույղուրական անօրինական զինված կազմավորում, որի նպատակն է ստեղծել անկախ իսլամական (շարիաթական) պետություն Արևելյան Թուրքմենստանում և ամբողջ չին ժողովրդի վերաբերմունքը դեպի իսլամ։ Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժումն իր վրա է վերցրել ահաբեկչության ավելի քան 200 գործողությունների պատասխանատվությունը, որոնց հետևանքով զոհվել է առնվազն 162 մարդ և ավելի քան 440-ը վիրավորվել է։

Արևելյան Թուրքեստանի իսլամական շարժումը ստեղծվել է 1993 թվականին Խոտանի երկու փախստականի կողմից։ 1997 թվականին վերակազմավորվել է և գոյություն ունի այդ տեսքով մինչ օրս։

Կասկածվում է Թալիբանի և Ալ-Կաիդայի հետ կապերի մեջ։ 2002 թվականին Հասան Մախսումը հերքել է դա։

2008 թվականի հոկտեմբերին Սինհուան հրապարակել էր հասարակական անվտանգության նախարարության կազմած Ույգուրական ահաբեկիչների ցուցակը, որում Աբդուլ Հաքի անունը չի հիշատակվել։

ՄԱԿ-ը, Եվրամիությունը, ՉԺՀ-ն, Ղազախստանը, Ղրղզստանը և Աֆղանստանը Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժումն ահաբեկչական կազմակերպություն են ճանաչում։

ԱՄՆ պետքարտուղարությունը չեղարկել է ահաբեկչական կարգավիճակը 2020 թվականի նոյեմբերի 6-ին։

Մասնակցություն կոնֆլիկտներին 

 Արևելյան Թուրքստանի անկախության համար պայքարը պարտիզանական պատերազմ է մղում Չինաստանի դեմ Սուար տարածքում։
 Աֆղանստանում քաղաքացիական պատերազմը (1992-2001) Թալիբանի կողմից է։
 Պատերազմը Աֆղանստանում (2001 թվականից) Թալիբանի կողմից է։
 Վազիրիստանի պատերազմ՝ Վազիրիստանի կողմում։
 Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմը Ֆրոնտ ան Նուսրայի կողմն է։

Գործունեություն Սուար/Արևելյան Թուրքեստանում 
 Ահաբեկչական գործողություն Ուրումչիում՝ պահեստի պայթյուն երկաթուղային կայարանում 1998 թվականի մայիսի 23-ին։
 Կողոպուտ Ուրումչիում՝ 1999 թվականի փետրվարի 4-ին 247.000 յուանի ավազակային առևանգում։
 Ահաբեկչական գործողություն Խոտանում՝ պայթյուն 1999 թվականի մարտի 25-ին։
 Հատուկ գործողություն Սինխե գավառում՝ չինական ոստիկանության հակաահաբեկչական գործողություն 1999 թվականի հունիսի 18-ին։
 Գործողություն Ակտո գավառում՝ 2007 թվականի հունվարի 6-ին, չինական ոստիկանության հակաահաբեկչական օպերացիան։
 Ահաբեկչական գործողություն Քաշգարում՝ հարձակում 2008 թվականի օգոստոսի 4-ին։
 Ահաբեկչական գործողություն Աքսու քաղաքում՝ 2010 թվականի օգոստոսի 19-ի պայթյուն։
 Ահաբեկչական գործողություն Խոտանում՝ 2011 թվականի հուլիսի 18-ին հարձակում է տեղի ունեցել։
 Ահաբեկչական գործողություն Քաշգարում՝ 2011 թվականի հուլիսի 30-31-ին հարձակում է տեղի ունեցել։
 Գումում պատանդների առևանգում՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։
 Ահաբեկչական գործողություն Քաշգարում՝ 2012 թվականի փետրվարի 28-ին հարձակում է տեղի ունեցել։
 Խոտանում (2012) չինական օդանավի առևանգման փորձը ձախողվել է 2012 թվականի հունիսի 29-ին։

Ծանոթագրություններ 

Միջազգային ահաբեկչական կազմակերպություններ
Իսլամական ահաբեկչական կազմակերպություններ
1993 հիմնադրված կազմակերպություններ
1997 հիմնադրված կազմակերպություններ
Պարտիզանական շարժումներ
Ռազմական կազմակերպություններ