Անօրինական ներգաղթ

Անօրինական միգրացիա, երկրի միգրացիոն օրենսդրության խախտմամբ միգրացիա։

Տերմինաբանություն 

Հետևյալ կատեգորիաները պատկանում են անօրինական միգրանտների սահմանմանը.
 Օտարերկրացիները, ովքեր մուտք են գործում երկիր կամ մնում են նրա տարածքում առանց անձը հաստատող փաստաթղթերի կամ կեղծ փաստաթղթերով։
 Պետության սահմանն ապօրինի հատած միգրանտները, ինչպես նաև նրանք, ում մուտքի իրավունքը շինծու է։
 Օտարերկրյա քաղաքացիները, ովքեր գտնվում են պետության տարածքում ժամկետանց վիզայով, ինչպես նաև օտարերկրյա ուսանողները, ովքեր ուսման ավարտից հետո չեն լքել երկիրը և ժամկետանց աշխատանքային պայմանագրերով աշխատողները։
 Պետության տարածքում օտարերկրյա քաղաքացիների կողմից ծնված երեխաները (կախված է երկրի օրենսդրությունից, մասնավորապես, Ռուսաստանում երեխան ճանաչվում է որպես քաղաքացի, եթե ծնողներից առնվազն մեկը ռուս է կամ երկու ծնողներն էլ օտարերկրացի են, բայց նրանց երեխան մերժվում է քաղաքացիություն ունենալ այն երկրում, որի քաղաքացի են)։

Անօրինական միգրացիայի գործոններ 
Անօրինական ներգաղթի գործոններից են՝
 Ապօրինի ներգաղթյալների «մատակարարող» երկրների տնտեսական հետամնացությունը «սպառող» երկրներից։
 Անօրինական ներգաղթյալի կողմից քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու փորձ, որին նա պետք է ենթարկվի այն երկրի տարածքում, որի քաղաքացին է (հատկապես  անձը հաստատող կեղծ փաստաթղթեր օգտագործելիս)։

Հետևանքներ 

Անօրինական ներգաղթի առավել ակնհայտ հետևանքներից են՝
 Անօրինական ներգաղթյալներին աշխատանքի ընդունող գործատուների կողմից աշխատանքային հարաբերությունների ծայրահեղ ցածր մակարդակի ստեղծում։
 Միգրանտների աշխատանքի օգտագործումը նպաստում է անվտանգ և օպտիմալ աշխատանքային պայմանների ապահովման  «տնտեսմանը»  (2004-2014 թվականների ընթացքում վնասակար և/կամ վտանգավոր աշխատանքային պայմաններով աշխատատեղերի մասնաբաժինը 18-ից աճել է մինչև 32%)։
 Բնակարանային օրենսգրքի խախտում, այլ կերպ ասած ՝ զբաղեցրած բնակելի տարածքների գերբնակեցում, քանի որ ապօրինի ներգաղթյալները կամ նրանց գործատուները փորձում են խնայել վարձավճարը։
 Ընտանիքներից բաժանում, քանի որ աշխատանքային միգրանտները ստիպված են շատ երկար ժամանակ հեռու մնալ իրենց ընտանիքներից։
 Տնտեսական բեռ է հարկատուների համար, քանի որ ներգաղթյալները ստիպված են օգտվել հանրային առողջապահական ծառայություններից։ Հաստատությունները, նրանց երեխաները հաճախում են հանրակրթական դպրոցներ, ավելանում են քաղաքապետարանների ծախսերը օրենքն ու կարգը պահպանելու համար և այլն։ Այսպիսով, տարեկան 75 միլիոն ռուբլի բյուջեից հատկացվում է արտագնա աշխատողների տուբերկուլյոզի բուժման համար։ Միևնույն ժամանակ, անօրինական միգրանտները և նրանց գործատուները հարկեր չեն վճարում։ Ըստ Դաշնային միգրացիոն ծառայության տնօրեն Ռոմոդանովսկու, Ռուսաստանի բյուջեն տարեկան կորցնում է մինչև 40 միլիարդ ռուբլի անօրինական միգրանտների կողմից հարկեր չվճարելու արդյունքում։ 2006 թվականին նա վնասի թիվը նշել է 8 միլիարդ դոլար, օտարերկրյա միգրանտները Ռուսաստանից դուրս են բերել տարեկան մինչև 10 միլիարդ դոլար՝ շրջանցելով պետական ​​վերահսկողության համակարգերը։
 Վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների, այդ թվում՝ տուբերկուլյոզի տարածման ռիսկը մեծանում է։
 Սանիտարահիգիենիկ պայմանների վատթարացում, ինչը մեծացնում է հիվանդությունների տարածման վտանգը։

Երկարաժամկետ հեռանկարում դա հանգեցնում է տարածքի գերիշխող բնակչության փոփոխության, ինչպես նաև ներգաղթյալների կողմից բնիկ բնակչության ոչնչացմանը, ինչը պատմության ընթացքում տեղի է ունեցել ավելի քան մեկ անգամ։

Անօրինական ներգաղթյալների իրավունքներ 

Այն անձը, ով անօրինական կերպով գտնվում է երկրի տարածքում, ամեն դեպքում ավելի քիչ իրավունքներ ունի, քան այս պետության քաղաքացին։ Ռուսաստան ամենաշատ ներգաղթյալները գալիս են Կենտրոնական Ասիայից (հիմնականում Ուզբեկստանից, Տաջիկստանից և Ղրղզստանից) և Անդրկովկասից (հիմնականում Հայաստանից և Ադրբեջանից)։ 2016 թվականի կեսերին մոտ չորս միլիոն մարդ կար։

Որպես կանոն, անօրինական միգրանտները ապրում են էժան հանրակացարաններում կամ ձեռնարկությունների պահեստներում։ Նրանք իրավունքներ չունեն, եթե գործատուի հետ պաշտոնական պայմանագիր չի կնքվել, և այդ մարդիկ սոցիալապես պաշտպանված չեն։ Նշվում է, որ ապօրինի ներգաղթյալները երբեմն կարող են հայտնվել աշխատանքային ստրկության մեջ, իսկ նրանց աշխատանքը որոշ գործատուներ վճարում են մեծ ուշացումներով, երբեմն ընդհանրապես չեն վճարում։

Ապօրինի ներգաղթյալների օրինականացում 
ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում հնարավոր է օրինականացնել անօրինական միգրանտներին, ինչը կախված է երկիր մուտք գործելու ամսաթվից, գտնվելու տևողությունից և աշխատանքային պայմանագրից։ Ռուսաստանում անօրինական ներգաղթյալների օրինականացումը դեռ չի իրականացվել։

Առանց փաստաթղթերի աշխատանքային միգրացիան Ռուսաստանի Դաշնությունում 

Հաճախ «Ապօրինի միգրացիա Ռուսաստանի Դաշնություն» արտահայտությունը փոխարինվում է «Առանց փաստաթղթերի աշխատանքային միգրացիա դեպի Ռուսաստանի Դաշնություն» արտահայտությամբ, ինչը սխալ է։ Ռուսաստանը վիզային ռեժիմ չունի նախկին ԽՍՀՄ հանրապետությունների հետ (բացառությամբ Թուրքմենստանի և Բալթյան երկրների), որտեղից հիմնականում աշխատանքային միգրացիան գնում է Ռուսաստան, ուստի այդ հանրապետություններից անօրինական միգրացիա չի կարող լինել։ Երբ առանց վիզայի երկրների աշխատանքային միգրանտներն ունեն փաստաթղթեր, որոնք կարգին չեն (աշխատանքի թույլտվություն կամ գրանցում չկա, կամ այդ փաստաթղթերը ժամկետանց են), նրանց պետք է անվանել «Չկարգավորված կարգավիճակ ունեցող աշխատանքային միգրանտներ» կամ «Առանց փաստաթղթերի աշխատանքային միգրանտներ»։

Փորձագիտական ​​մոտավոր հաշվարկներով (2002 թվական) միգրանտների կողմից Ռուսաստանից տարեկան արտահանվում է 2,3 միլիարդից մինչև 6,54 միլիարդ դոլար։

Ըստ Ռուսաստանի իշխանությունների տվյալների (2006 թվական), «Անօրինական միգրացիայի հետևանքով Ռուսաստանին հասցված տնտեսական վնասը հարկերի չվճարման տեսքով կազմում է ավելի քան 8 միլիարդ դոլար։ Ամեն տարի ԱՊՀ երկրներից ներգաղթյալները Ռուսաստանից դուրս են բերում ավելի քան 10 մլրդ դոլար», - հայտարարել է Ռուսաստանի Դաշնային միգրացիոն ծառայության ղեկավար Կոնստանտին Ռոմոդանովսկին։

Եթե, ըստ պաշտոնական տվյալների, օտարերկրյա աշխատողների մասնաբաժինը 2009 թվականին կազմել Է ԱՊՀ-ում զբաղվածների ընդհանուր թվի 3,1 տոկոսը, ապա իրական մասնաբաժինը, հաշվի առնելով միգրացիայի չկարգավորվող բաղադրիչը, կկազմի 8-9 %։ Այս ցուցանիշը մոտ է համապատասխան համամասնությանը Եվրոպայի շատ հյուրընկալող երկրներում, ինչպիսիք են Իտալիան, Միացյալ Թագավորությունը կամ Գերմանիան։

2013 թվականին Ռուսաստանի Դաշնությունը պաշտոնապես ընդունել է ավելի քան 17 միլիոն միգրանտների։ Տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցի տվյալներով՝ 2013 թվականին Ռուսաստանում օրինական և անօրինական օտարերկրյա աշխատանքային միգրանտների թիվը կազմել է մոտ 7 միլիոն մարդ, Ռուսաստանի Դաշնային միգրացիոն ծառայության տվյալներով՝ 4,5 միլիոն, որոնց ավելի քան 83%-ը ԱՊՀ երկրների քաղաքացիներ են՝ Ռուսաստան մուտքի առանց վիզայի կարգով։ 2014 թվականի հուլիսի դրությամբ Ռուսաստանում կար ավելի քան 11 միլիոն օտարերկրյա քաղաքացիներ և քաղաքացիություն չունեցող անձինք։ Նրանցից միայն 1,5 միլիոնն է օրինական աշխատել։

Ըստ «Ռուսաստանի Դաշնային միգրացիոն ծառայության» տվյալների՝ 2015 թվականի հունվարին Ռուսաստանում միաժամանակ եղել է 10,9 միլիոն օտարերկրյա միգրանտ, և նրանցից միայն 1,8 միլիոնն է աշխատանքի համար արտոնագրեր գնել  2015 թվականին։

Անօրինական միգրացիան այլ երկրներում

ԱՄՆ 
ԱՄՆ-ում անօրինական ներգաղթի հետ կապված հսկայական խնդիր կա։ Պաշտոնական գնահատականներով՝ երկրում ավելի քան 13 միլիոն (իսկ ոչ պաշտոնական գնահատականներով՝ մոտ 40 միլիոն) ապօրինի միգրանտներ կան։ Ապօրինի ներգաղթյալների երկու տեսակ կա՝ նրանք, ովքեր օրինական են ժամանել և մնացել են ժամկետանց վիզաներով, և նրանք, ովքեր ապօրինի հատել են երկրի սահմանները։ Անօրինական միգրանտների մեծ մասը ԱՄՆ է հասել Մեքսիկայի հետ հարավային սահմանով, հիմնականում Մեքսիկայից և Լատինական Ամերիկայի այլ երկրներից

Ճապոնիա 
Չափազանց խիստ վիզային և միգրացիոն քաղաքականության և այլ երկրների համար անսովոր ապրելակերպի պատճառով, Ճապոնիան ունի անօրինական ներգաղթի չափազանց ցածր մակարդակ, և

և դրանում անօրինական ներգաղթ գրեթե չկա։

Հարավային Կորեա 
Երկրում օրինական կերպով աշխատում է 2 միլիոն միգրանտ՝ հիմնականում Չինաստանից, Հնդկաստանից և ԱՊՀ երկրներից։ Մոտ 3 միլիոն անօրինական միգրանտներ՝ հիմնականում արաբական երկրներից և Չինաստանից։

Ռուսաստան 

2013 թվականին՝
 Ռուսաստանի Դաշնությունում 1,879,072 մարդ իրավունք ուներ իրականացնել աշխատանքային գործունեություն (ունեին արտոնագրեր, աշխատանքի թույլտվություններ, կացության թույլտվություն)։
 3,644,000 անօրինական օտարերկրյա միգրանտներ, օտարերկրյա քաղաքացիներ, ովքեր գտնվում են Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում աշխատանքային գործունեություն իրականացնելու նպատակով, բայց չեն ձևակերպել համապատասխան փաստաթղթեր և խախտում են օրինական բնակության ժամկետը (90 օր)։
 Մոտ 2 միլիոն մարդ՝ օտարերկրյա քաղաքացիներ, որոնք օրինականորեն բնակվում են Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում (մինչև 90 օր)։
 3,8 միլիոն մարդ Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում ոչ աշխատանքային գործունեության (ուսում, բուժում, զբոսաշրջություն և այլն) նպատակով գտնվող անձինք են։
 Ընդհանուր առմամբ, 2013 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, մոտ 11 միլիոն օտարերկրյա քաղաքացիներ գտնվել են Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում (ըստ Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային միգրացիոն ծառայության պաշտոնական տվյալների՝ Կենտրոնական բանկի օտարերկրյա քաղաքացիների գրանցման կենտրոնական բանկից)։

2013 թվականի սկզբից մինչև 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ը օրենքը խախտած օտարերկրյա 250,4 հազար քաղաքացիների մուտքը Ռուսաստանի Դաշնություն արգելվել է։

Ռուսաստանի Դաշնային միգրացիոն ծառայության ղեկավար Կ.Ռոմոդանովսկու խոսքով՝ 2015 թվականի հունվարին Ռուսաստանում անօրինական կերպով գտնվել է 3 միլիոն օտարերկրյա միգրանտ՝ զգալիորեն գերազանցելով օրինական գտնվելու ժամկետը՝ 90 օր։

«Ռուսաստանի Դաշնության արագացված սոցիալ-տնտեսական զարգացման տարածքների մասին» 473-ՖԶ3 օրենքի ընդունմամբ իրավիճակը կարող է զգալիորեն փոխվել։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ օրենքի ընդունումն ուղեկցվել է կարգավորող այլ փաստաթղթերում, մասնավորապես, Աշխատանքային օրենսգրքում կատարված փոփոխություններով:Աշխատանքային օրենսգրքի 55-րդ գլխի 351-րդ հոդվածի համաձայն, կատարվում է փոփոխություն. օտարերկրյա աշխատողների ներգրավման և օգտագործման թույլտվությունների ստացում չի պահանջվում,
 աշխատանքի թույլտվություն օտարերկրյա քաղաքացուն, որը ներգրավված է սոցիալ-տնտեսական զարգացման առաջանցիկ տարածքի բնակչի կողմից աշխատանքային գործունեություն իրականացնելու համար, տրվում է առանց հաշվի առնելու օտարերկրյա քաղաքացիներին աշխատանքային գործունեություն իրականացնելու նպատակով Ռուսաստանի Դաշնություն մուտք գործելու հրավերներ տալու քվոտաները…
Ենթադրվում էր, որ դա իրավական նախադրյալներ կստեղծի Ռուսաստանի Դաշնություն օտարերկրյա աշխատուժի զգալի ներհոսքի համար, քանի որ դա այլևս (իրավաբանորեն) չի հանդիսանա գործող օրենսդրության խախտում։ Առավել ակտիվ ներհոսքի հավանական վայրը կարող է լինել Հեռավոր Արևելքի նոսր բնակեցված տարածքները, որոնք սահմանակից են ՉԺՀ-ի խիտ բնակեցված տարածքներին։

2014 թվականի վերջին Ռուսաստանում առանց վիզայի օտարերկրյա աշխատանքային միգրանտների քվոտաների համակարգը չեղարկվեց և ներդրվեց աշխատանքային միգրանտների կողմից աշխատանքի արտոնագրեր գնելու, ինչպես նաև ռուսաց լեզվի և Ռուսաստանի պատմության իմացության պարտադիր քննություններ հանձնելու համակարգը։ 2014-2015 թվականներին արտոնագրերի բարձր արժեքը և ցածր աշխատավարձերը կրկին ստիպում են օտարերկրյա միգրանտներին անցնել ստվերային զբաղվածության։  Օտարերկրյա միգրանտների մեծ մասը շարունակում է անօրինական աշխատել։

Հոդվածը ցույց է տալիս, որ միգրանտների վատ վերահսկվող ներհոսքի պատճառով ծագող  բազմաթիվ խնդիրներ պայմանավորված են այն հանգամանքով, որ որոշումներ կայացնելիս վատ են հաշվի առնվում Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիների շահերը։ Այսպիսով, միգրանտների թիվը բազմիցս գերագնահատված է, նրանց մի զգալի մասը չունի ոչ աշխատանք, ոչ էլ նորմալ բնակարան (ինչը վատթարանում է քրեածին և սանիտարահիգիենիկ իրավիճակը), բայց նրանց ներկայությունը ավելորդ քանակությամբ  նպաստում է տեղի բնակչության աշխատավարձերի նվազմանը (այսինքն՝ ձեռնարկատերերի շահույթի ավելացմանը), և ավելի բարենպաստ հնարավորություններ է ստեղծում կոռուպցիայի համար (հարստացնելով պաշտոնյաներին)։ Վերջին երկու շահագրգիռ կողմերը, ըստ էության, միգրանտների հոսքից բոլոր ծախսերը տեղափոխում են հասարակության և Ռուսաստանի Դաշնության այլ քաղաքացիների վրա, քիչ մտահոգություն կա, որ դա ապագայում միջկրոնական և ազգամիջյան հակամարտությունների վտանգ է ներկայացնում (ինչպես Կոսովոյում միգրանտների տեղավորումը)։

Չինաստան 
Չինաստանում օրինական աշխատում է 8 միլիոն մարդ, իսկ անօրինական միգրանտների թիվը (հիմնականում Պակիստանից և Հնդկաստանից) հասնում է 50 միլիոնի, որից 300 հազարը՝ Ռուսաստանում։

Ավստրալիա 
Երկրում օրինական կերպով աշխատում է 3 միլիոն միգրանտ, անօրինական՝ 5 միլիոն միգրանտ։ Միաժամանակ օրինական միգրանտների թիվը տարեկան աճում է 300 հազար մարդով, մինչդեռ անօրինական միգրանտների թիվը տարեկան նվազում է 9%-ով։

Շվեյցարիա 

Շվեյցարիայում 2006 թվականի սեպտեմբերի 24-ի հանրաքվեի ժամանակ բնակիչների երկու երրորդը (մոտ 70 %) կողմ է արտահայտվել ներգաղթի կտրուկ սահմանափակմանը։ Հանրաքվեի արդյունքները եղել են աջ քաղաքական գործիչների գործունեության արդյունք։ Նոր օրենքները խոչընդոտ կդառնան նրանց համար, ովքեր քաղաքական ապաստանի պատրվակով ցանկանում են իրենց համար ավելի բարձր կենսամակարդակ ապահովել։ Շվեյցարիայի ժողովրդի որոշմանը կարող է խանգարել Շենգենյան համաձայնագրին միանալը, որն ուժի մեջ է մտել 2007 թվականի հունվարի 1-ից և սողանցքներ կստեղծի ամենատարբեր պատրվակներով մնալ ցանկացողների համար։

Իսրայել 
 Ալիա Բետ՝ հրեաների անօրինական ներգաղթը Պաղեստին 1933-1948 թվականներին։
 Աֆրիկայից Իսրայել անօրինական ներգաղթը մի երևույթ է, որը սկսվել է 2000-ականների երկրորդ կեսին և շարունակվում է մինչ օրս։

Գրականություն 
 Проблема незаконной миграции в России: реалии и поиск решений (по итогам социологического обследования). М.: Гендальф, 2004
 Григорьев М., Осинников А. Нелегальные мигранты в Москве. М., «Европа», 2009, 260 стр.
 Население России 2009. Семнадцатый ежегодный демографический доклад. Ответственный редактор Вишневский А. Г., М., Изд. дом ГУ ВШЭ, 2011, 334 стр.

Ծանոթագրություն

Արտաքին հղումներ 
 Антон Морван, Негры этого Мира
 Женщины-мигранты из стран СНГ в России / Е. В. Тюрюканова (ред.), Ж. А. Зайончковская, Л. Б. Карачурина, Н. В. Мкртчян, Д. В. Полетаев, Ю. Ф. Флоринская / под ред. Е. В. Тюрюкановой — М.: МАКС Пресс, 2011.
 Лариса Косыгина «Россия: Иммиграция в цифрах, рынок труда и ксенофобия — обзор российской прессы» EurasiaNet, 24 октября, 2011
 Вакуленко Е. С., Цимайло В. В. Учёт нелегальной миграции населения: методы и оценки Демоскоп-Weekly № 479—480 26 сентября — 9 октября 2011
 Население России 2009 Семнадцатый ежегодный демографический доклад. Ответственный редактор А. Г. Вишневский М., Изд. дом ГУ ВШЭ, 2011, 334 стр. раздел 5. Миграция
 Иммигранты в Москве / Институт Кеннана: под ред. Ж. А. Зайончковской. — М.: «Три квадрата», 2009. — 272 с., илл. — ISBN 978-5-94607-113-0
 Миграции без границ. Эссе о свободном передвижении людей. Под редакцией Антуана Пеку и Поля де Гюштенера Перевод на русский язык А.Калинина. Редакторы русской версии: Ж.Зайончковская и Е.Тюрюканова ЮНЕСКО, 2009
 Постсоветские трансформации: отражение в миграциях. Центр миграционных исследований. Институт народнохозяйственного прогнозирования РАН. Под редакцией Ж. А. Зайончковской и Г. С. Витковской. Москва, «АдамантЪ», 2009.
 Богуславская О. «Дом с привидениями» (2007)
 Проблема нелегальной иммиграции в контексте современной реальности
 Тюрюканова Е.Принудительный труд в современной России: нерегулируемая миграция и торговля людьми Издание второе, переработанное и дополненное. Международное бюро труда, Женева, 2006, 240 страниц
 Журнал «Отечественные записки» № 4 (19) (2004) Тема номера: Миграция: угроза или благо?
 Л. Д. Ерохина, М. Ю. Буряк Нелегальная миграция и организованная преступность: региональные аспекты  (2005)
 Осипов А. Что в России означает понятие «регулирование миграции»? Миграция и национальное государство. СПб.: ЦНСИ, 2004. С. 15-45.
 Нелегальная иммиграция. Беседа на СвободаNews
 Карелина Н. А. Нелегальная миграция в США: до и после НАФТА // Нелегальная иммиграция. — Главный редактор В. А. Ионцев. Москва: МАКС Пресс, 2002, с. 94-105
 Нелегалы: Кто они?  — сайт migrant-fms // Ответы на вопросы о миграции, туризме, путешествиях, миграционных документах.

Ռուսաստան
 Профсоюз трудящихся-мигрантов — занятых в строительстве, жилищно-коммунальном хозяйстве исмежных отраслях
 Комитет «Гражданское Содействие» — благотворительная организация помощи беженцам и вынужденным переселенцам
 Международная организация по миграции в России
 Проект «Музей миграции» в Москве

ԱՄՆ
 Immigrant News-Queens  — ежедневные новости о законах, публичных акциях, происшествиях, связанных с иммиграцией
 Democracy NOW! — подраздел известного новостного портала Democracy NOW! c новостями о проблемах иммигрантов
 COLOR LINES — аналитический сайт о проблемах иммиграции в США
 Immigrant Magazine — Голос иммигрантов Америки
 NNIRR — Национальное объединение в защиту прав иммигрантов и беженцев
 Justice for Immigrants — Католическая ассоциация за создание позитивной реформы в защиту прав иммигрантов
 Числа-США — оказывает давление и лоббирование против иммиграции

Ներգաղթ ըստ երկրի
Ներգաղթածներ ըստ ներգաղթի երկրի
Միգրացիոն իրավունք
Ներգաղթ Ռուսաստան
Ներգաղթ ըստ մայրցամաքի
Ներգաղթ Եվրոպա
Ներգաղթ Ասիա