Ջոն Նաջարյան

Ջոն Սարգսի Նաջարյան (John Sarkis Najarian. ), ամերիկահայ փոխպատվաստող վիրաբույժ, բժշկագիտության դոկտոր (1952), Մինեսոտայի համալսարանի փոխպատվաստման վիրաբուժության կլինիկական պրոֆեսոր։ Նաջարյանը կրծքավանդակային փոխպատվաստման վիրահատության ռահվիրա էր, որը մեծապես ընդլայնել է օրգանների փոխպատվաստման փրկարար ներուժը։ Նա օրգանների փոխպատվաստման պրակտիկան գրեթե միայնակ հասցրել է այն մակարդակին, որ առաջներում արտառոց համարված այդ բուժամիջոցը վերածվել է բժշկական սովորական պրոցեդուրայի։

Կյանքի վաղ շրջան 
Նաջարյանը ծնվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Օքլենդ քաղաքում, հայ ներգաղթյալների ընտանիքում։ Նա բժշկություն է սովորել Բերկլի Կալիֆոռնիական համալսարանում, որտեղ նաև որպես պաշտպան հաջողությամբ հանդես է եկել քոլեջի ֆուտբոլային թիմի կազմում, մասնակցել Ռոուզ Բոուլ գավաթի 1949 թ. խաղարկությանը։

Կարիերա 
Քոլեջից հետո Նաջարյանը հաջողության հասավ որպես փոխպատվաստող վիրաբույժ և շուտով միացավ Մինեսոտայի համալսարանի՝ Օուեն Վանգենսթինի ղեկավարությամբ գործող բժշկական թիմին (ի դեպ, 1967 թվականին նա հաջորդեց Վինգեսթինին որպես վիրաբուժական բաժանմունքի ղեկավար)։ Այնուհետև նա մտահղացավ ու առաջ քաշեց մի ծրագիր, որն իրագործելով՝ կարճ ժամանակում դարձավ առաջատար մասնագետ երիկամների, լյարդի, ենթաստամոքսային գեղձի և այլ օրգանների փոխպատվաստումների ոլորտում։

Նաջարյանը 1967-1993 թվականներին եղել է Մինեսոտայի համալսարանի բժշկական դպրոցի վիրաբուժության ամբիոնի նախագահ։ Նա բժշկագիտական մոտավորապես հազար հոդվածների հեղինակ է։ Եղել է Ամերիկայի փոխպատվաստող վիրաբույժների միության հիմնադիր անդամը և այդ միության չորրորդ նախագահը։ Նրա նախաձեռնած փոխպատվաստման վիրաբուժության կրթաթոշակային ծրագրի շնորհիվ վերապատրաստվել են բազմաթիվ վիրաբույժներ և համալրել են նշանավոր փոխպատվաստողների շարքերը։ Վերջիններիս թվում է Քլայվ Օ. Քալենդերը, ով փոխպատվաստման ծրագիր է ներդրել Հովարդի համալսարանի բժշկական քոլեջում։ Նաջարյանը 1970-ական թվականներին երեխաներին երիկամների փոխպատվաստման նորարարական աշխատանք է կատարել, մշակելով հակալիմֆոցիտային գլոբուլին՝ մանկական լյարդի փոխպատվաստման և 1-ին տիպի շաքարախտի համար։ Նա օգնել է նաև ոսկրերի փշրման խնդիրներ ունեցող հիվանդներին, որոնց ուրիշ բժիշկներ չէին կարող օգնել։ Նա այն բժիշկն է, ով 1977 թվականի օգոստոսին լրատվամիջոցներին հայտնեց Հյուբերտ Համֆրիի կոնքոսկորի վրա անվիրահատելի ուռուցքի հայտնաբերման մասին  Նաջարյանի ամենահայտնի բժշկական վիրահատություններից մեկը մանուկ Ջեյմ Ֆիսկեի լյարդի փոխպատվաստումն էր, որը տեղի ունեցավ Մինեսոտայի համալսարանի հիվանդանոցում 1982 թվականին։

ALG-ի հետ կապված հակասություններ 
1995 թվականին Նաջարյանին մեղադրանք առաջադրվեց Սննդամթերքի և դեղերի վարչության կողմից՝ (FDA) հակահամաճարակային դեղամիջոց համարվող հակալիմֆոցիտային գլոբուլինի (ԱԼԳ) անօրինական և ոչ պատշաճ մարքեթինգի ու վաճառքի համար։ Նաջարյանը հետագայում արդարացվեց , և նախագահող դատավորը և իրավական ու բժշկական փորձագետները կասկածի տակ դրեցին FDA դատախազների և կարգավորողների դրդապատճառներն ու նպատակները։

Անձնական կյանք և մահ 
Նաջարյանը 67 տարի ամուսնացած է եղել Մինիետի հետ, որը մահացել է 2019 թվականին՝ Նաջարյանից ճիշտ մեկ տարի առաջ։ Նրանք ունեին չորս որդի, ովքեր CNBC շուկայի վերլուծաբաններ են, օպցիոններ վաճառողներ, իսկ 2-ը՝ նաև նախկին NFL ֆուտբոլիստներ։ Նրանք են՝ Ջոն Նաջարյանը, Փիթ Նաջարյանը, Դեյվիդը և Փոլը, ով մահացել է 2014 թվականին ALS-ից։

Նաջարյանը մահացել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Մինեսոտա նահանգի Սթիլուոթեր քաղաքում, 92 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Ջոն Նաջարյանը - University of Minnesota կայքում

Ջոն Նաջարյանի հրապարակումները National Library of medicine պարբերականում

Ջոն Նաջարյանը - American Society of Transplantation կայքում

Գիտնականներ այբբենական կարգով
Ամերիկահայ բժիշկներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ