Միտիո Միյագի

Միտիո Միյագի (ճապոներեն՝ 宮城道雄, ի ծնե՝ Սուգա (ճապոներեն՝ 菅), հայտնի է նաև՝ որպես Միյագի Կենգյո, ), ճապոնացի կույր երաժիշտ-կատարող և կոմպոզիտոր-մոդեռնիստ, ով հորինել է ավանդական կոտո մատնաքաղ գործիքի բազմաթիվ տարատեսակներ։

Կենսագրություն

Վաղ տարիներ 

Միտիո Սուգան ծնվել է Կոբե քաղաքի Սանոմիայ կենտրոնական թաղամասում։ Նա եղել է Կոբեի օտարերկրյա ռեզիդենտների թաղամասում ապրող վաճառականի առաջնեկը։ Ի ծնե տառապել է աչքերի հիվանդությամբ, ինչի պատճառով ծնողները նրան չորսամյա հասակում թողել են տատիկի դաստիարակմանը։ Յոթ տարեկանում կուրացել է։

Տեսողության կորստից հետո նրան ուղարկել են Իկուտա-ռյուի դպրոց, որտեղ սովորել է Նակադզիմ Կենգյոի մոտ։ Տասնմեկ տարեկան հասակում Միտիոն դարձել է դպրոցի լիիրավ վարպետը, նրան թույլատրվել է դասավանդել և իրավունք է տրվել Նակաձիմա ազգանունից մի հիերոգլիֆ վերցնել իր ազգանունի մեջ․ նա սկսել է կոչվել Միտիո Նակասուգա։

Տեղափոխումը Կորեա 

1907 թվականի ամռանը տասներեքամյա Միտիոն, կոտո և ֆլեյտա դասավանդելու նպատակով, ուղևորվել է կորեական Ձինսեն (Ինչոն) քաղաք, որտեղ ապրել է տասը տարի։ Իր առաջին հայտնի ստեղծագործությունը գրել է 1909 թվականին՝ տասնհինգ տարեկան հասակում։ «Միձու նո հետաի» աշխատանքն ավարտելուց հետո Միտոն տեղափոխվել է Քեյձե (Սեուլ) և իր ստեղծագործությունն ուղարկել է Կորեայի գեներալ-ռեզիդենտ Իտո Հիրոբումիին, ով խոստացել է երիտասարդ վարպետին, Տոկիո վերադառնալու համար, հատկացնել ֆինանսական օգնություն, սակայն շուտով նրան սպանել են և Նակասուգան մնացել է Կորեայում։

1913 թվականին՝ 20 տարեկան հասակում, Միտո Նակասուգան ամուսնացել է երաժիշտ Նակակո Կիտեի հետ, ով սերում էր նախկինում հայտնի Միյագի տոհմից։ Ցանկանալով վերածնել դինաստիան՝ նորապսակները 1915 թվականին վերցրել են Միյագի ազգանունը։

«Նոր ճապոնական երաժշտություն» և վերադարձ Ճապոնիա 

Միտիոն Կոբայում հաճախ է այցելել իր ուսուցիչ Նակաձիմային և ձիութ ժանրերի վարպետ Նակադանի Կոկիին (ճապ.՝ 長谷幸輝։ 1914 թվականին այցելելով հայրենի տուն՝ Միտիոն ծանոթացել է սյակուխատիի վարպետ Յոսիդա Սեյֆուի հետ (ճապ․՝ 吉田晴風 Յոսիդա Սեյֆու, 1891-1950 թվականներ), ում հետ հետագայում աշխատել է ողջ կյանքում։ Սեյֆուի հետ միասին 1920 թվականին Միյագին ստեղծել է «Նոր ճապոնական երաժշտություն» շարժումը (ճապ.՝ 新日本音楽運動 սին նիխոն օնգակու ունդո)։

22 տարեկան հասակում Միյագին ստացել է «մեծ վարպետի» կոչում (ճապ.՝ 大検校), նա համարվել է Կորեայի կոտոյի վարպետներից լավագույնը, սակայն դա, այնուամենայնիվ, չի բավարարել նրա հավակնությունները, և 1917 թվականին նա տեղափոխվել է Տոկիո։ Կարճ ժամանակ անց Նակակոն մահացել է հիվանդությունից, իսկ Միտիոն խիստ աղքատացել է։ Առաջին կնոջ մահից մեկ տարի անց նա երկրորդ անգամ ամուսնացել է Սադակո Եսիմուրայի հետ (ճապ․՝ 吉村貞子)։ Սադակոյի զարմուհիները՝ Կիոկոն (ճապ.՝ 牧瀬清子) և Կաձուեն (ճապ.՝ 牧瀬数江), սկսել են նրանից սովորել կոտո նվագել և երաժշտի մահից հետո  որդեգրվել են նրա ընտանիքի կողմից։ Հետագայում Կիեկոն հայտնի կատարող է դարձել, դասավանդել է Տոկիոյի արվեստների համալսարանում, զբաղեցրել Ճապոնիայի սանկյոկի ասոցիացիայի նախագահի պաշտոնը (ճապ.՝ 日本三曲協会) և ստացել «կենդանի ազգային գանձ» տիտղոսը։

Միյագիին վաղուց է հետաքրքրել արևմտյան երաժշտությունը, և 1919 թվականին նա կազմակերպել էր իր առաջին համերգը, որտեղ կատարել է ինչպես եվրոպական երաժշտություն, այնպես էլ «Նոր ճապոնական երաժշտությամբ» արդիականացված ավանդական ստեղծագործություններ։ Չնայած որոշ նորամուծություններ հանրության մոտ բացասական արձագանք են առաջացրել, ընդհանուր առմամբ համերգը շատ հաջող է անցել, և Միտիոն այդ ժամանակից ի վեր սկսել է ակտիվորեն քարոզել «Նոր ճապոնական երաժշտություն» Յոսիդա Սեյֆուի և սյակուհատիի վարպետ Թոզան Նակաոյի հետ միասին (ճապ.՝ 中尾都山)։ Միտիոն համընդհանուր համբավ է ձեռք բերել 1923 թվականին՝ Թոձան Նակաոյի հետ մի շարք ելույթներից հետո։

1925 թվականին Ճապոնիայում տեղի է ունեցել ռադիոազդանշանի առաջին հաղորդումը. Միյագին կոտոյով մի քանի ստեղծագործություն է կատարել։ Հետագայում նա բազմիցս ելույթ է ունեցել ամանորյա ռադիոհաղորդումներում, իսկ 1950 թվականին (գրող և դերասան Տոկուգավա Մուսեեմիի հետ կոմպոզիտոր Կոսակու Յամադայի հետ) դարձել Է NHK մրցանակի առաջին դափնեկիրը (ճապ.՝ 日本放送協会放送文化賞) ճապոնական հեռուստառադիոհեռարձակմանը մատուցած ծառայությունների համար։

1920-ական թվականների ընթացքում մեկ առ մեկ հայտնվեցին Միտիոյի հորինած գործիքները՝ 17 տարօրինակ կոտոն (1921), մեծ կոկյուն (1926), 20 լարային կոտոն, 80 լարային կոտոն, փոքր կոտոն (ճապ.՝ 短琴 տանսո)։

«Էտենրակուի թեմայով վարիացիաներ» նվագախմբի հետ կոտոյով համերգը, որը գրվել և կատարվել է Հիդեմարոյի և Նաոմարո Կոնոեի (ճապ.՝ 近衛直麿) եղբայրների հետ համատեղ, մեծ հաջողություն է ունեցել։ Միտիո դուետի ամենահայտնի ստեղծագործությունը կոտոյի և սյակուխատի Հարու նո ումիի համար ավարտվել է 1929 թվականին։

1930 թվականին Միտիոն աշխատանքի է անցել Տոկիոյի երաժշտության բարձրագույն դպրոցում (այժմ արվեստի համալսարանի երաժշտական ֆակուլտետ)։ 1931 թվականին սկսել է դասավանդել Տոկիոյի կույրերի դպրոցում։

Միջազգային ճանաչում 

Այդ ժամանակ հայտնի ֆրանսիացի ջութակահար Ռենե Շեմեն, Միտիո Միյագիի հետ 1932 թվականին ձայնագրել է «Հարու նո ումի» դուետը, որը հիթ է դարձել Ճապոնիայում, ԱՄՆ-ում և Ֆրանսիայում և Միյագին ձեռք է բերել միջազգային համբավ։ Միտիոն ձայնագրել է բազմաթիվ ձայնասկավառակներ, որոնք տարածվել են մեծ քանակությամբ և երաժիշտին անվանել են հանճար։

Միյագին, երաժշտությունից բացի, զբաղվել է նաև գրական ստեղծագործությամբ։ 1935 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը` Ամե նո նեմբուցուի էսսեների ժողովածուն: Տոկիոյի երաժշտության բարձրագույն դպրոցում յոթ տարի աշխատելուց հետո ստացել է պրոֆեսորի պաշտոն, որն օգտագործել է նոտային ձայնագրության սեփական համակարգն առաջ մղելու համար։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ և հետագա ժամանակ 
Պատերազմի ժամանակ Միտիոն թողել է աշխատանքը և ստեղծագործությունը։ 1945 թվականին Տոկիոյի ռմբակոծության ժամանակ այրվել է նրա տունը, վերականգնման համար պահանջվել է երեք տարի։ 1946 թվականին Միյագին վերադարձել է դասավանդման, չորս տարի անց նա սկսել է դասավանդել Արվեստի համալսարանում։

1948 թվականի օգոստոսի 18-ին Միչիո Միյագին դարձել է Ճապոնիայի արվեստի ակադեմիայի հավերժ անդամը։ Երկու տարի անց ստեղծվել է :

Նրա միակ այցելությունն արտասահման տեղի է ունեցել1953 թվականին. նա Անգլիայի ԲիԲիՍի-ում միացրել է «Լոնդոյան գիշերային անձրև» ստեղծագործության ձայնագրությունը, ինչպես նաև Պամպլոնայում և Բիարիցեում այցելել է Ֆոլկլորի միջազգային փառատոնին՝ որպես Ճապոնիայի ներկայացուցիչ։

Մահ 
1956 թվականի հունիսին Միյագին «Գինգա» գնացքով ուղևորվել է Օսակա՝ «Վարիացիաներ էտենրակուի»։ Գիշերը ժամը 3-ին անցնելով Կարիա կայարանը՝ Միտիոն ընկել է գնացքից և տեղափոխվել մոտակա հիվանդանոց, սակայն չորս ժամ անց մահացել է։

Ներդրում արվեստի մեջ 
Միտիո Միյագիին անվանում են ժամանակակից ճապոնական երաժշտության հայր . նա ստեղծել է մի քանի նոր երաժշտական գործիքներ, այդ թվում՝ բաս կոտո 17 լարով։ Միտիոն ուսումնասիրել է երաժշտության եվրոպական տեսությունը և կոտոյի համար երաժշտության մեջ է մտցրել այնպիսի եվրոպական կատարողական տեխնիկա, ինչպիսիք են տրեմոլոն, ստակատոն, գլիսանդոն, արպեջոն և այլն։ Նրա երաժշտությունը հաճախ ներառում է եվրոպական ներդաշնակություն, ունի արևմտյան ձև, կամ ստեղծագործված է եվրոպական երաժշտությանը բնորոշ գործիքների համադրությունների համար։ Միտիոյի ստեղծագործության վրա մեծապես ազդել է ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմը։

Իր կյանքի ընթացքում Միյագին ստեղծել է բազմաթիվ ուսումնական նյութեր կոտոյի և սյամիսենի համար, ռադիոյով վարել է ծրագիր, որտեղ ունկնդիրներին սովորեցրել է նվագել կոտո։ Նա համարվել է տաղանդավոր էսսեիստ, ինչպես նաև գրել է ավելի քան հարյուր ստեղծագործություն երեխաների համար՝ համագործակցելով մանկագիր և բանաստեղծ Սիգերու Կուդզուխարայի հետ։ Միտիո Միյագիի ստեղծագործությունների ընդհանուր թիվը գերազանցում է 300-ը։

1978 թվականին Սինձյուկու թաղամասում բացվել է Միտիո Միյագիի հուշահամալիր թանգարանը, նրա հիշատակին տեղադրված է մի քանի հուշարձաններ։ 1966 թվականից ի վեր Միյագայիի հիշատակին համերգ են անցկացվում։

Ընտիր ստեղծագործություններ

Երաժշտություն

Գրական աշխատություններ

Գրականություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Միյագի Միտիոյի ստեղծագործությունները Աոձօրա-բունկո գրադարանում
 Միյագի Միտիոյի ստեղծագործությունների ցանկ 

Ճապոնացի կոմպոզիտորներ
Կույր երաժիշտներ
20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Երկաթուղային պատահարներից մահացածներ