Չավ

Չավ (, ), Մեծ Բրիտանիայում երիտասարդների որոշակի խմբի նվաստացուցիչ մականուն։ Յորքշիրում և Հյուսիսարևելյան Անգլիայում օգտագործվում է նաև charver տարբերակը։ «Չավ» բառն ամենից հաճախ վերաբերում է բանվոր դասակարգի ընտանիքներից սերած սպիտակամորթ դեռահասներին, որոնք աչքի են ընկնում հակասոցիալական, ագրեսիվ պահվածքով և հաճախ պատասխանատվության են ենթարկվում հասարակական վայրերում ալկոհոլ օգտագործելու, թմրամիջոցների հետ կապված խախտումների, ծեծկռտուքի և անչափահասների հանցագործության այլ ձևերի համար։ Անգլերեն chavette-ը իգական սեռի չավն է, -ը և -ը՝ չավին հարմար կամ նրա համար նախատեսվածը։

Ստուգաբանություն 
«Չավ» բառը հավանաբար ծագել է գնչուերեն «chavi» բառից, որը նշանակում է «երեխա» (հնարավոր է նաև՝ «chavo» - «տղա»  կամ «chavvy» - «երիտասարդ»)։ Այս բառը անգլերեն կարող էր մուտք գործել «charva» բարբառային բառի միջոցով, որն օգտագործվում է վատ դաստիարակված, անհնազանդ երեխային նկարագրելու համար։ Կա նաև իսպաներեն խոսակցական «chaval» բառը, որը նշանակում է «երեխա» կամ «տղա»։

Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչությունը նշում է, որ «չավ» բառին «առավել հաճախ վերագրվում է Չաթեմից ծագած լինելը», իսկ Մայքլ Քուինիոնը () հետևյալ կարծիքին է. «Այդտեղ այդ բառը գիտեն ամենից լավ, և հավանաբար այնտեղից էլ ծագել է»։

«Չավ» բառի ստուգաբանությունը դարձել է բազմաթիվ քաղաքային լեգենդների հիմք։ Այդպիսիք են «Council Housed And Violent»-ը (մոտավորապես կարելի է թարգմանել «քաղաքային կացարանի բռնի բնակիչ», council house տերմինով անվանում են այն բնակելի շենքը, որը պատկանում է քաղաքային խորհրդին) կամ «Council House Associated Vermin» («քաղաքային կացարանի մակաբույծ»)։ Քաղաքային լեգենդների կատեգորիան ներառում է նաև ենթադրություն Չելթնհեմի արական և իգական քոլեջների սովորողների մասին, որոնք քաղաքի երիտասարդներին անվանել են «չավ» բառով (որպես Cheltenham Average-ի հապավում, անգլերեն՝ սովորական չելթնմենցի)։ Մայքլ Քուինիոնը նախազգուշացնում է, որ «նման հապավումների վարկածներին պետք է վերաբերվել ծայրահեղ զգուշությամբ, քանի որ, դրանք թեև տարածված են, բայց ակնհայտ փորձ են «հետին թվով» բացատրելու բառի ծագումը»։

Մոտավորապես 2005 թվականին, ԶԼՄ-ներում հիշատակումների շնորհիվ, «չավ» բառը տարածվել էր ամբողջ Մեծ Բրիտանիայում։

Կարծրատիպի քննադատություն 
BBC-ի «British Style Genius» վավերագրական ֆիլմը պնդում է, որ «չավերի» ենթամշակույթը անցյալի երիտասարդական ենթամշակույթների էվոլյուցիայի արդյունք է։ Դրանք այն ենթամշակույթներն են, որոնք կապված են եղել բանվորական ծագման և հագնվելու ոճերի հետ, օրինակ՝ մոդերը, սքինհեդները և casual-ները։

Կարծրատիպի լայն տարածումն առաջացրել է որոշակի քննադատություն։ Կարծիք կա, որ դրա օգտագործումը սնոբիզմ է և էլիտիզմ։ Քննադատները «չավ» կարծրատիպն օգտագործողներին անվանել են «նեոսնոբներ», իսկ դրա ժողովրդականությունը՝ բրիտանական ժամանակակից հասարակության մեջ սոցիալական շարժունության մասին մտահոգվելու պատճառ։

2005 թվականի փետրվարին «Թայմսը» հրապարակել է Ջուլյա Բըրչիլի հոդվածը, որտեղ հեղինակը պնդում էր, որ «չավ» բառի օգտագործումը «սոցիալական ռասիզմի» ձև է, իսկ հասարակության որոշ անդամներին «ծաղրելու» նման փորձերը ավելի շատ խոսում են «չավերին ատողների» թերությունների, քան նրանց ատելության առարկայի մասին։ Գրող Ջորջ Հարիսը նույնպիսի կարծիք է հայտնել The Guardian-ի իր հոդվածում (2007)։

Առևտրային էֆեկտ 
Չավերի ենթամշակույթի հետ է նույնացվում «Բարբերիի» () արտադրած հագուստը։ «Բարբերիի» արտադրանքի օգտագործումը չավերի կողմից «պրոլետարական տեղաշարժի» օրինակ է․ դա երևույթ է, երբ շուկայի «վերին» հատվածի համար նախատեսված արտադրանքը սկսում է զանգվածաբար սպառվել ավելի ցածր սոցիալական խմբի կողմից։ «Բարբերիի» ներկայացուցիչները կարծում են, որ իրենց արտադրանքի նույնացումը չավերի հետ կեղծ ապրանքների տարածվածության հետևանք է։ «Բարբերիի» գլխավոր գործադիր տնօրեն Սթեյսի Քարթրայթն ասել է. «Մեծ մասամբ խոսքը կեղծ ապրանքների մասին է, և, բացի այդ, մեր ապրանքների վաճառքը Միացյալ Թագավորությունում 10%-ից պակաս է»։

«Բարբերին» որոշակի միջոցներ է ձեռնարկել չավերի կարծրատիպից հեռու մնալու համար։ 2004 թվականին դադարեցվել է բեյսբոլի ֆիրմային գլխարկի արտադրությունը։ Բացի այդ, ընկերությունը կրճատել է վանդակավոր կտորների և թարթանի օգտագործումը. այժմ այդ նախշերը հանդիպում են միայն աստառի կամ հագուստի այլ աննկատ տարրերի ձևավորման մեջ։ Իրավական միջոցներ են ձեռնարկվել բրենդային իրավունքի ամենաակնառու խախտումների դեմ։ 2006 թվականի օգոստոսին ավտոմոբիլային ընկերությունը, որը ափամերձ Բրայթոն էր ներմուծում «տուկ-տուկ» սկուտերները, իր արտադրանքներից մեկն անվանել էր «Չավրոլե» ()։ Մեքենայի գունավորման մեջ օգտագործված էր թարթանի բնորոշ նախշը։ Վաճառքը ստիպված դադարեցվել է, երբ «Բարբերին» սպառնացել է դատական գործ հարուցել հեղինակային իրավունքը խախտելու համար։

ASDA սուպերմարկետների ցանցը փորձել է «չավ» բառը գրանցել որպես հրուշակեղենի նոր շարքի ապրանքային նշան։ Ընկերության մամուլի քարտուղարն ասել է. «Այն կարգախոսները, որոնք ծագում են հեռուստատեսային շոուների, օրինակ՝ «Փոքր Բրիտանիայի», «Քեթրին Թեյթի շուի» կերպարներից, մեզ մշտապես սնում են ավելի ժամանակակից սլենգով։ Մեր Whatever կոնֆետները, որոնք այժմ անվանում են «չավերի սրտեր» (), այդ ֆոնին շատ տարածված են դարձել ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծահասակների շրջանում։ Մենք որոշել ենք, որ այս կոնֆետները որպես ապրանքանիշ գրանցելը հարգանքի տուրքի նման մի բան կլինի»։

Բնորոշումը զանգվածային լրատվամիջոցներում 
Կարծրատիպի ի հայտ գալն առաջացրել է տարբեր արձագանքներ՝ հիացմունքից մինչև քննադատություն՝ որպես դասականության դրսևորում։

2004 թվականին «չավ» բառն օգտագործվում էր ինչպես բրիտանական թերթերում, այնպես էլ խոսակցականում։ Սյուզի Դենթի Larpers and Shroomers: The Language Report աշխատությունում, որը հրատարակել է Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչությունը, այն անվանվել է «տարվա բառ»։ 2005 թվականի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ միայն 2004 թվականի դեկտեմբերին «չավ» բառը թերթերի հոդվածներում հայտնվել է 114 անգամ։ Այս հանրաճանաչությունը հանգեցրել է չավերի ապրելակերպը նկարագրելուն և ծաղրելուն նվիրված համացանցային կայքերի ստեղծմանը։

 Ուելսյան Goldie Lookin Chain խումբը և՛ մարմնավորում, և՛ նմանակում է չավերի էսթետիկան։ Խմբի անդամները հերքում են այդ վերաբերմունքը և հրաժարվում են լրջորեն պատասխանել նման հարցերին։ Բրիտանական Max Power ամսագիրը, որը նվիրված է մեքենաների թյունինգին, խմբին նվիրել է բեժ Mk3 Vauxhall Cavalier, որը պատված է կպչուն պիտակներով այնպես, որ ձևավորվի «Բարբերիի» շախմատային տախտակի նման նախշ։ Մեքենան ստացել է հատուկ անուն՝ Chavalier:
 Բրիտանացի հիփ-հոփ և R&B երգչուհի Ջենթինան, ֆուտբոլիստ Ուեյն Ռունին և նրա կինը՝ Քոլինը, գրայմ երգչուհի Lady Sovereign-ը, մոդել Ջորդանը (Քեյթի Փրայս), դերասանուհի Դանիելա Ուեսթբրուքը, Big Brother խմբի նախկին մասնակից Ջեյդ Գուդին, ինչպես նաև հեռուստահաղորդավար և երգչուհի Քերի Քաթոնան բրիտանական տաբլոիդների կողմից արժանացել են «չավի» պիտակավորմանը։
 «Սուրբ Տրինյաններ» (2007) ֆիլմում չավերը ներկայացվում են որպես հակասոցիալական վարքագծով խուլիգաններ։
 «Քեթրին Թեյթ շոու» հեռուստասերիալի կերպար Լորեն Քուփերը () և նրա ընկերները՝ Լիզան և Ռայանը, իրենց բնավորությամբ, հագնվելու ձևով, վարքագծով և երաժշտական ճաշակով նման են կարծրատիպային չավերի։ «Փոքր Բրիտանիա» սիթքոմում կա նրանց փոքր-ինչ նման կերպար՝ Վիկի Փոլարդ անունով։
 «Դոկտոր Ովի» դրվագներից մեկում հակամարտիկ Կասանդրան տիրում է Ռոուզ Թայլերի մարմնին։ Կասանդրան, որն իրեն համարում է հասարակության վերին խավի անդամ, իրեն տեսնելով հայելու մեջ Ռոուզի կերպարանքով, սարսափով բացականչում է. «Օ՜, Աստված իմ։ Ես չա՜վ եմ» ()։
 «Թափոններ» հեռուստասերիալում կա Քելլի անունով կերպար, որը կարծրատիպային չավ է։
 Freaky հեռուստաշոուում (հեռարձակվում է Channel Four և G4 TV հեռուստաալիքներով) կախարդ Մայքլ Ջ. Ֆիթչը վերածվում է The Chav կերպարի, որը հագնվում է չավի նման և տարբեր հնարքներ է օգտագործում պետական պաշտոնյաներին ծիծաղելի դրության մեջ դնելու համար։
 Outnumbered հեռուստատեսային շոուում (BBC ալիք), «Ընտանեկան զբոսանք» դրվագում (3-րդ եթերաշրջանի առաջին դրվագը, որը հեռարձակվել է 2010 թվականի ապրիլին), հայտնվում է Բեն կերպարը, որը բաց տանիքով երկհարկանի ավտոբուսի վերին հարկից Լոնդոնով շրջագայության ժամանակ հաշվում է չավերին։ Երբ Բենը հասնում է 28-ին, նրա հայրն ասում է. «Բեն, բավական է խաղաս «Դիտի՛ր չավին»)։

Տես նաև 
 Գոպնիկ
 Ստորին դասակարգ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Հոդվածներ 
 BBC Russian — Британия — Чавы — карикатура на британский рабочий класс?
 
 
 
 
 
 

Սլենգ
Միացյալ Թագավորության մշակույթ
Սոցիալական դասակարգեր
Կարծրատիպեր
Մարդկանց նվաստացուցիչ անվանումներ
Ենթամշակույթներ
Բրիտանական հասարակություն
Երիտասարդական մշակույթ
Հասարակական դասեր
2000-ականներ
Անգլերեն բառեր և արտահայտություններ
ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ