Մատանիների տիրակալը (մուլտֆիլմ)

«Մատանիների տիրակալը» (), Ռալֆ Բակշիի ֆանտազիայի լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ։ Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի «Մատանու եղբայրություն» վեպի  և «Երկու ամրոց» վեպի սկիզբի  էկրանավորումը։ Թողարկվել է 1978 թվականին։

Բակշիի ֆիլմը «Մատանիների տիրակալի» առաջին էկրանավորումն էր, բայց ոչ Թոլքինի առաջին էկրանավորումը. նրանից առաջ նկարահանվել էր «Հոբիթ» մուլտֆիլմը։ Մուլտֆիլմը ի սկզբանե մտահղացվել է որպես դիլոգիա, սակայն այդպես էլ չի ավարտվել ֆինանսական խնդիրների պատճառով։ Արդյունքում կտրվել է հիմնական սյուժետային գիծը։ Այնուամենայնիվ, այս մուլտֆիլմի նշանակությունը ֆանտազիայի համար Անկասկած է:Դրանից շատ տեսարաններ ուղղակիորեն փոխառված են Ջեքսոնի ադապտացիայում։ Սմեագոլի և Դեագոլի, Նազգուլ-ի հետ Տեսարանը պանդոկում և այլն։ ուշ մուլտֆիլմերից մեկը, որը կատարվել է լուսանկարների վերափոխման մեթոդով։

Սյուժե 
Շիրի Հոբիթը՝ Բիլբո Բեգինսը, կախարդական մատանի ուներ։Պարզվեց, որ դա հենց Ամենակարողի օղակն է, որը ժամանակին կեղծել էր Մութ Լորդ Սաուրոնը, որպեսզի ենթարկվի բոլոր էլֆերի օղակներին։ Մատանին, որը Սաուրոնը կորցրել էր էլֆերի և մարդկանց հետ պատերազմի ժամանակ, հանգեցրեց Գոնդոր Իսիլդուրի թագավորի մահվան, որը որոշ ժամանակ գտնվում էր Անդուին գետի հատակին և որոշ ժամանակ պատկանում էր նախկին Հոբիթ Սմեագոլին, պետք է ոչնչացվի, Ուստի Բիլբոյի եղբորորդին՝ Ֆրոդոն, երեք ընկերների՝ Սեմի, Պիպինի և Մերիի հետ գնում է Էլֆ Ռիվենդել քաղաք։

Ռիվենդելում Միջին երկրի ժողովուրդների խորհուրդը, էլրոնդի նախագահությամբ, որոշում է կայացնում Օրոդրուին հրաբխի օդանցքում օղակը ոչնչացնելու մասին։ Ընտրվում են բոլոր ազգերի ինը ներկայացուցիչներ (մեկ Իստարի, մեկ Էլֆ, մեկ թզուկ, երկու մարդ և չորս Հոբիթ), որոնք պետք է գնան վտանգավոր արշավի։ Ճանապարհին Իստարի Գանդալֆը և մեկ մարդ՝ Բորոմիրը, մահանում են (Գանդալֆը կորչում է Մորիայում Բալրոգի դեմ կռվի ժամանակ, իսկ Բորոմիրը մահանում է իզենգարդի օրքերի հետ կռվի ժամանակ), իսկ մնացածները բաժանվում են. երկու Հոբիթ Ուրուկ-հայ գերի են վերցնում, երկուսը (Ֆրոդոն և նրա ընկեր Սեմը) շարունակում են ճանապարհը դեպի Օրոդրուին Գոլլումի ընկերակցությամբ, իսկ մնացածները նախ փորձում են ազատել գերիներին, իսկ հետո հարություն առած Միհրանդիրի հետ միանում են Ռոհանի ճակատամարտին։

Դերերը հնչեցին 
 Քրիստոֆեր Գուարդ - Ֆրոդո Բեգինս, Հոբիթ
 Մայքլ Շուլզ - Սեմուիզ Գեմջի, Հոբիթ, ֆրոդոյի ծառա
 Ուիլյամ Սքուայր - Գանդալֆ, կախարդ
 Ջոն Հարտ - Արագորն, հետախույզ և մարտիկ
 Սիմոն Չանդլեր - Մերիադոկ Բրենդիբակ, Հոբիթ
 Դոմինիկ Գուարդ - Պերեգրին Տուկ, Հոբիթ
 Նորման Բերդ - Բիլբո Բեգինս, հին Հոբիթ
 Մայքլ Գրեհեմ Քոքս - Բորոմիր, Գոնդորի նահանգապետի որդին
 Էնթոնի Դենիելս - Լեգոլաս, Էլֆ
 Դեյվիդ Բաք - Գիմլի, թզուկ
 Փիթեր Վուդթորփ - Գոլլում, արարած, նախկին Հոբիթ
 Ֆրեզերային Քերր - Սարուման, կախարդ
 Ֆիլիպ Սթոուն - Թեոդեն, Ռոհանի թագավոր
 Մայքլ Դիկոն - Գրիմա Չերվեուստ, նրա խորհրդականը
 Անդրե Մորել - Էլրոնդ, էլֆերի արքա
 Ալան Թիլվերն - Բարլիման, պանդոկապան
 Անետ Քրոսբի - Գալադրիել, էլֆերի թագուհի
 Ջոն Ուեսթբրուկ- Ֆանգորն, անտառի պահապան

Պարգևներ 
 1980 թվականին Մուլտֆիլմը մասնակցել է Ջիֆոնիի կինոփառատոնին (ит.), հաղթել և ստացել է Golden Gryphon (Ոսկե Գրիֆոն) մրցանակը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 The Lord of the Rings на официальном сайте Ральфа Бакши
 Кадры из фильма

Անգլերեն մուլտֆիլմեր
Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Սյուրռեալիստական ֆիլմեր
United Artists ֆիլմեր
Ամերիկյան մուլտֆիլմեր
1978 մուլտֆիլմեր
Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ
Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր
Բրիտանական մուլտֆիլմեր
Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր
Ֆենտեզի մուլտֆիլմեր
Ջոն Թոլքին
Մատանիների տիրակալը (ֆիլմաշար)