Հաբլի հաջորդականություն



Հաբլի հաջորդականությունը գալակտիկաների դասակարգումն է, որն առաջարկվել է 1936 թվականին Էդվին Հաբլի կողմից։ Դրանից հետո ավելի մանրամասն դասակարգումներ են առաջարկվել, բայց Հաբլի դասակարգումը դեռևս արդիական է։

 E0—E7 — էլիպսաձև գալակտիկաներ, ունեն աստղերի համեմատաբար հավասար բաշխվածություն, առանց ակնհայտ միջուկի։ Թիվը ցույց է տալիս էքսցենտրիսիտետը. E0 գալակտիկաները գործնականում գնդաձև են, աճող թվով զարգանում է հարթեցումը։ Թիվը ցույց է տալիս պրոեկցիայի ձևը դիտման հարթության վրա, այլ ոչ թե գալակտիկայի իրական ձևը, որը դժվար է որոշել։

 S0 — ոսպնյակաձև գալակտիկաները սկավառակաձև են՝ ընդգծված կենտրոնական ուռուցիկությամբ, բայց առանց դիտելի թևերի։

 Sa, Sb, Sc, Sd — պարուրաձև գալակտիկաներ, որոնք բաղկացած են ուռուցիկությունից և թևեր պարունակող արտաքին սկավառակից։ Տառը ցույց է տալիս, թե որքան խիտ են թևերը։

 SBa, SBb, SBc, SBd — ձողիկով պարուրաձև գալակտիկաներ, որոնցում կենտրոնական ուռուցիկությունը հատում է վառ բարը (ձողիկ), որից ձգվում են թևերը։

 Irr — անկանոն գալակտիկաներ, որոնք չեն կարող վերաբերվել թվարկված դասերից որևէ մեկին։ IrrI տիպի գալակտիկաները պարունակում են պարուրաձև կառուցվածքի մնացորդներ, մինչդեռ IrrII-ն ունի բոլորովին անկանոն ձև։

Ինքը՝ Հաբլը, այս հաջորդականությունը էվոլյուցիոն էր համարում։ Նրա կարծիքով, էվոլյուցիան տեղի է ունեցել էլիպսաձև գալակտիկաներից մինչև պարուրաձև գալակտիկաներ (նկարում՝ ձախից աջ)։ Այդ ժամանակից ի վեր էլիպսաձև գալակտիկաները պայմանականորեն կոչվում են վաղ դաս, իսկ պարուրաձև գալակտիկաները՝ ուշ դաս։ Օրինակ, E3-ն ավելի ուշ դաս է, քան E0-ը, բայց ավելի հին է, քան Sa-ը։ Գալակտիկաների առաջացման մասին ժամանակակից պատկերացումներն ասում են հակառակը՝ վաղ Տիեզերքում գերակշռում էին պարուրաձև և անկանոն գալակտիկաները, իսկ հսկա էլիպսաձև գալակտիկաները առաջացել են ավելի ուշ՝ միաձուլելով մեծ թվով պարուրաձև գալակտիկաներ։

Պատմություն 
Հաբլի հաջորդականությունը առաջարկվել է Էդվին Հաբլի կողմից 1926 թվականին և փոփոխվել նրա կողմից 1936 թվականին։ 1936 թվականին ավելացվել է ոսպնյակաձև գալակտիկաների դասը։

Տես նաև 
 Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
 Յուրօրինակ գալակտիկաներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Классификация галактик на astr.ua.edu
 T.H. Jarrett. Near-Infrared Galaxy Morphology Atlas

Աստղաֆիզիկա

Դասակարգիչներ
Արտագալակտիկական աստղագիտություն
Հայտնվել է 1936 թվականին ԱՄՆ-ում