Դոնալդ Վիննիկոտ

Դոնալդ Վուդս Վիննիկոտ ( ), անգլիացի մանկաբույժ և հոգեվերլուծաբան, հատկապես ազդեցիկ էր օբյեկտների հարաբերությունների տեսության և զարգացման հոգեբանության ոլորտում։ Եղել է Բրիտանական հոգեվերլուծական ընկերության բրիտանական անկախ խմբի առաջատար անդամ, երկու անգամ Բրիտանական հոգեվերլուծական ընկերության նախագահ (19561959 և 19651968 թվականներին), և Մարիոն Միլների մերձավորը։

Վիննիկոտն առավել հայտնի է իր գաղափարներով ճշմարիտ «ես»-ի, կեղծ «ես»-ի, «լավ» ծնողի մասին և հավանաբար անցումային օբյեկտի գաղափարը փոխառել է իր երկրորդ կնոջից՝ Քլեր Վիննիկոտից, որը իր գլխավոր պրոֆեսիոնալ գործընկերն էր։ Գրել է մի քանի գրքեր, այդ թվում՝ «Խաղ և իրականություն» և ավելի քան 200 զեկույցներ։

Վաղ կյանք և կրթություն 
Վիննիկոտը ծնվել է 1896 թվականի ապրիլի 7-ին Պլիմուտում, Դևոն, սըր Ջոն Ֆրեդերիկ Վիննիկոտի և Էլիզաբեթ Մարթայի (քիմիկոս և դեղագործ Ուիլյամ Վուդսի դուստրը, Պլիմուտից) ընտանիքում։ Սըր Ջոն Վիննիկոտը ընտանեկան ֆիրմայի գործընկեր էր, բիզնեսում որպես ապարատային վաճառողներ և արտադրողներ, և ասպետի կոչում ստացավ 1924 թվականին՝ երկու անգամ ծառայելով որպես Պլիմութի քաղաքապետ, նաև մագիստրատ և ավագանի էր։ Վիննիկոտների ընտանիքը հաստատակամ, քաղաքացիական մտածող մեթոդիստներ էին։

Ընտանիքը բարեկեցիկ պայմաններում էր ապրում և թվացյալ երջանիկ էին, բայց իրականում Վիննիկոտն իրեն ճնշում էր զգում իր մոր կողմից, որը դեպրեսիաներ ուներ, ճնշումներ կային նաև իր երկու քույրերի և դայակի կողմից. նա, ի վերջո, պատրաստվում էր խոսել «իր վաղ մանկության փորձի մասին՝ փորձելով «իմ ապրուստը» ապահովել՝ իր մորը ողջ պահելով»։ Նրա հոր ազդեցությունը նախաձեռնող ազատ մտածողի ազդեցությունն էր, ով խրախուսում էր իր որդու ստեղծագործական գործունեությունը։ Վիննիկոտն իրեն նկարագրել է որպես մտահոգ դեռահաս։ Պատճառն այն էր, որ արձագանքում է իր սեփական զսպող «բարիությանը», որը ձեռք է բերել մոր մութ տրամադրությունը մեղմելու փորձից։ Ինքնագիտակցության փնտրտուքի այս սերմերը դարձան անհանգիստ երիտասարդների հետ աշխատելու նրա հետաքրքրության հիմքը։

Նա առաջին անգամ մտածել է բժշկություն սովորելու մասին Քեմբրիջի գիշերօթիկ դպրոցում սովորելու տարիներին՝ «The Leys» դպրոցում այն բանից հետո, երբ կոտրեց կլավիկուլը և իր օրագրում գրանցեց, որ ցանկանում է, որ ինքը կարողանա բուժել իրեն։ Նա սկսեց նախակլինիկական ուսումնասիրությունները կենսաբանության, ֆիզիոլոգիայի և անատոմիայի գծով Քեմբրիջի «Հիսուս» քոլեջում 1914 թվականին, սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուն պես նրա ուսումը ընդհատվեց, երբ նրան նշանակեցին բժշկական պրակտիկա Քեմբրիջի ժամանակավոր հիվանդանոցում։ 1917 թվականին նա միացել է թագավորական նավատորմին որպես «HMS Lucifer» կործանիչի բժշկական սպա։

Ավարտելով Քեմբրիջը երրորդ կարգի դիպլոմով՝ նա սկսեց ուսումը կլինիկական բժշկության մեջ Լոնդոնի Սուրբ Բարդուղիմեոս հիվանդանոցի բժշկական քոլեջում։ Այս ընթացքում իր մենթորից սովորեց հիվանդներից բժշկական պատմություններ վերցնելիս ուշադիր լսելու արվեստը, հմտություն, որը նա հետագայում կճանաչեր որպես հոգեվերլուծաբանի իր պրակտիկայի հիմք։

Աշխատանքային գործունեություն 
Վիննիկոտն ավարտել է իր բժշկական ուսումը 1920 թվականին, իսկ 1923 թվականին՝ նույն տարում ամուսնացավ նկարչուհի Էլիս Բաքսթոն Վիննիկոտի (իրական անունը՝ Թեյլոր) հետ։ Նա բրուտագործ էր և նրանք ամուսնացան 1923 թվականի հուլիսի 7-ին Ֆրենսեմի Սուրբ Մարիամ եկեղեցում։ Ալիսն ուներ «լուրջ հոգեբանական դժվարություններ», և Վիննիկոտը կազմակերպեց նրա և իր սեփական թերապիան՝ լուծելու այս պայմանի ստեղծած դժվարությունները։ Բժիշկի պաշտոն է ստացել Լոնդոնի Պադինգթոն Գրին մանկական հիվանդանոցում, որտեղ պետք է 40 տարի աշխատեր որպես մանկաբույժ և մանկական հոգեվերլուծաբան։ 1923 թվականին կսեց տասը տարվա հոգեվերլուծություն Ջեյմս Սթրեյչիի հետ, իսկ 1927 թվականին սկսեց վերապատրաստվել որպես վերլուծական թեկնածու։ Սթրեյչին քննարկել է Վինիկոտի գործը իր կնոջ՝ Ալիքս Սթրեյչի հետ՝ ըստ երևույթին հայտնելով, որ Վիննիկոտի սեռական կյանքի վրա ազդել են նրա անհանգստությունները։ Վինիկոտի երկրորդ վերլուծությունը սկսվեց 1936 թվականին Ջոան Ռիվիերի հետ։

Վիննիկոտը հայտնի դարձավ որպես հոգեվերլուծաբան, ճիշտ այնպես, ինչպես Աննա Ֆրեյդի հետևորդները հակասում էին Մելանի Քլայնի հետ՝ Զիգմունդ Ֆրեյդի «իսկական մտավոր ժառանգորդներ» կոչվելու իրավունքի համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հակասական քննարկումներից դուրս փոխզիջում է ձեռք բերվել հոգեվերլուծական շարժման շրջանակներում երեք քիչ թե շատ բարեկամական խմբերի հետ՝ «Ֆրեյդյանները», «Կլեյնյանները» և Բրիտանական հոգեվերլուծական ընկերության «Միջին խումբը» վերջինս կոչվում է «Անկախ խումբ», որին պատկանում էր Վիննիկոտը՝ Ռոնալդ Ֆերբեյրնի, Մայքլ Բալինթի, Մասուդ Խանի, Ջոն Բոուլբիի, Մարիոն Միլների և Մարգարետ Լիթլի հետ միասին։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Վիննիկոտը ծառայել է որպես մանկաբույժի խորհրդատու երեխաների տարհանում ծրագրին։ Պատերազմի ընթացքում նա հանդիպեց և աշխատեց հոգեբուժական սոցիալական աշխատող Քլեր Բրիթոնի հետ, ով դարձավ նրա գործընկերը պատերազմի ժամանակ տարհանման հետևանքով իրենց տներից տեղահանված երեխաների բուժման գործում։ Վիննիկոտը պատերազմից հետո դասախոսություն էր կարդում, և Ջանեթ Քուիգլին և Իսա Բենզին «BBC»-ն խնդրեց նրան ռադիոյով ավելի քան վաթսուն ելույթ ունենալ 1943-1966 թվականներին։ Նրա առաջին ելույթների շարքը 1943 թվականին վերնագրված էր «Երջանիկ երեխաներ»։ Այս բանակցությունների հաջողության արդյունքում Քուիգլին նրան առաջարկեց լիակատար վերահսկողություն ունենալ իր զրույցների բովանդակության վրա, բայց դա շուտով դարձավ ավելի խորհրդատվական, քանի որ Քուիգլին խորհուրդ տվեց նրան ճիշտ խաղադաշտի մասին։

Պատերազմից հետո նա հիվանդներին տեսել է նաև իր մասնավոր փորձառության ժամանակ։ Վիննիկոտի ազդեցության տակ գտնվող ժամանակակիցների թվում էր R. Դ. Լեյնգ, ով 1958-ին գրեց Վիննիկոտին՝ շնորհակալություն հայտնելով նրա օգնության մասին։

Վիննիկոտն իր առաջին կնոջից ամուսնալուծվել է 1949 թվականին և ամուսնացել է Քլեր Բրիթոնի հետ (1906–1984 թթ.) 1951 թվականին։ Որպես սոցիալական աշխատող և հոգեվերլուծաբան՝ նա կարևոր ազդեցություն է ունեցել իր տեսությունների զարգացման վրա և, հավանաբար, նրանց հանդիպելուց հետո աշխատել է որպես մանկաբարձ։

Բացառությամբ 1931 թվականին լույս տեսած մեկ գրքի (Կլինիկական նշումներ մանկության խանգարումների մասին), Վիննիկոտի բոլոր գրքերը հրատարակվել են 1944 թվականից հետո, այդ թվում՝ «Սովորական նվիրված մայրը և նրա երեխան» (1949), «Երեխան և ընտանիքը» (1957), «Խաղ և իրականություն» (1971), և «Խնամք և մեկնաբանություն. վերլուծության հատված» (1986)։

Վիննիկոթը մահացավ 1971 թվականի հունվարի 25-ին սրտի կաթվածներից, դիակիզվեց Լոնդոնում։ Քլեր Վիննիկոտը վերահսկում էր իր մի քանի ստեղծագործությունների հետմահու հրատարակությունը։

Խնամքի հայեցակարգ 
Վիննիկոտի մանկաբուժական աշխատանքը երեխաների և նրանց մայրերի հետ հանգեցրեց «խնամքի միջավայրի» վերաբերյալ նրա ազդեցիկ հայեցակարգի զարգացմանը։ Վիննիկոտը պնդում էր, որ «առողջության հիմքերը դրվում են սովորական մոր կողմից՝ սովորական սիրառատ հոգատարությամբ իր երեխայի հանդեպ», որի առանցքային նշանակությունը մոր ուշադրությունն էր իր երեխայի նկատմամբ։

Վիննիկոտը գտնում էր, որ «մոր՝ գրկելու, լողանալու, կերակրելու տեխնիկան, այն ամենը, ինչ նա անում էր երեխայի համար, համալրում էր երեխայի առաջին պատկերացումը մոր մասին», ինչպես նաև խթանում էր մարմինը որպես ապահով վայր ընկալելու կարողությունը։ Ընդլայնելով մորից ընտանիք և արտաքին աշխարհ պահելու հայեցակարգը՝ Վիննիկոտը առողջ զարգացման առանցքային համարեց «խնամքի հայեցակարգի շարունակությունը ընտանեկան, դպրոցական և սոցիալական կյանքի անընդհատ ընդլայնվող շրջանակի առումով» ։ Վիննիկոտը մեծ ազդեցություն ուներ հոգեթերապևտի աշխատանքը որպես փոխարինող պահելու միջավայր դիտելու համար՝ հիմնված մոր / մանկության կապի վրա։ Վիննիկոտը գրել է. «Վերլուծական բուժման ժամանակ ճիշտ և ժամանակին մեկնաբանությունը տալիս է ֆիզիկապես բռնված լինելու զգացողություն, որն ավելի իրական է... քան եթե իրական պահում կամ սնուցում տեղի ունենար։ Փոխըմբռնումն ավելի խորն է դառնում»։

Նրա տեսական աշխատանքները շեշտում էին կարեկցանքը, երևակայությունը և, փիլիսոփա Մարթա Նուսբաումի խոսքերով, ով եղել է իր աշխատանքի կողմնակիցը, «խիստ առանձնահատուկ աշխատանքները, որոնք սեր են կազմում երկու անկատար մարդկանց միջև»։

Հակասոցիալական միտում 

Հոլդինգի հայեցակարգի հետ կապված է այն, ինչ Վիննիկոտն անվանեց հակասոցիալական միտում, մի բան, որը նա պնդում էր, որ «կարող է հայտնաբերվել նորմալ անհատի մոտ, կամ նևրոտիկ կամ հոգեկան հիվանդի մոտ»։ Հանցագործ երեխան, կարծում էր Վիննիկոտը, փնտրում էր ապահով պահվածքի զգացում ամբողջ հասարակությունից, որը բացակայում էր իր ընտանիքում։ Նա հակասոցիալական վարքագիծը համարում էր որպես օգնության ճիչ, որը սնվում է ամբողջականության կորստի զգացումով, երբ ընտանեկան միջավայրը անբավարար է կամ խզված է։

Խաղ և իրական ապրելու զգացում 

Վիննիկոտը համարում էր, որ ապրելու զգացումը այն բաղադրիչներից մեկն է, որը կարող էր կորչել մանկության տարիներին։ Ապրելու զգացումը ներքուստ իսկական կենդանի զգալու կարողությունն է, որը Վիննիկոտը կարևոր էր համարում իրական ես-ի պահպանման համար, նրա կարծիքով դրաանից զարգացավ մանկական խաղերի պրակտիկան։ Ի տարբերություն ուղղափառ հոգեվերլուծության շեշտադրման՝ անգիտակցական գործընթացների վերաբերյալ պատկերացում ստեղծելու վրա, Վիննիկոտը համարում էր, որ խաղալը հուզական և հոգեբանական բարեկեցության բանալին է։ Հավանական է, որ նա առաջին անգամ եկել է այս գաղափարին պատերազմի ժամանակ հոգեբուժական սոցիալական աշխատող Քլեր Բրիթոնի հետ (հետագայում հոգեվերլուծաբան և նրա երկրորդ կինը) համագործակցությունից, ով 1945 թվականին հոդված է հրապարակել կարևորության մասին երեխաների համար խաղի մասին։ «Խաղալ» ասելով նա նկատի ուներ ոչ միայն այն ձևերը, որոնցով խաղում են բոլոր տարիքի երեխաները, այլ նաև այն, թե ինչպես են մեծահասակները «խաղում» արվեստ ստեղծելու կամ սպորտով զբաղվելու, հոբբիների, հումորի և իմաստալից լինելու միջոցով, զրույց և այլն։ Ցանկացած տարիքում խաղը կարևոր էր համարում իսկական ինքնության զարգացման համար, քանի որ երբ մարդիկ խաղում են, նրանք իրենց իրական, ինքնաբուխ և կենդանի են զգում և խորապես հետաքրքրված են իրենց արածով։ Նա կարծում էր, որ հոգեվերլուծության մեջ խորաթափանցությունը օգտակար է, երբ խոսքը վերաբերում է հիվանդին որպես ստեղծագործական, իսկական հայտնագործության խաղային փորձի. վտանգավոր է, երբ հիվանդներին ճնշում են գործադրում կատարել իրենց վերլուծաբանի հեղինակավոր մեկնաբանությունները՝ այդպիսով պոտենցիալ կերպով պարզապես ամրապնդելով հիվանդի կեղծ «ես»-ը։ Վիննիկոտը հավատում էր, որ միայն խաղալով է, որ մարդիկ լիովին իրենց իրական ես-ն են, ուստի հետևում է, որ հոգեվերլուծության արդյունավետ լինելու համար այն պետք է ծառայի որպես խաղի ձև։

Երեխաների հետ աշխատանքում Վիննիկոտի խաղը օգտագործելու մեթոդներից երկուսն են՝ «squiggle» խաղը և «spatula» խաղը։ Առաջինը ներառում էր Վիննիկոտի ձևը, որով երեխան կարող է խաղալ և ընդլայնել (կամ հակառակը) պրակտիկան, որն իր հետևորդների կողմից տարածվել է մասնակի մեկնաբանությունների կիրառման՝ որպես հիվանդի համար օգտագործվող «խռմփոցի» պրակտիկա ։

Երկրորդ, ավելի հայտնի օրինակը վերաբերում էր Վիննիկոտին, որը երեխայի համար սպաթուլա (լեզուն ճնշող միջոց) տեղադրեց, որպեսզի նա կարողանա խաղալ։ Վիննիկոտը գտնում էր, որ «եթե նա սովորական երեխա է, նա կնկատի գրավիչ առարկան… և նա ձեռք կբերի դրան… [այնուհետև] ընթացքի մեջ, մի փոքր ժամանակ նա կբացահայտի, թե ինչ է ուզում անել դրա հետ»։ Երեխայի սպաթուլան օգտագործելու սկզբնական տատանումից Վիննիկոտը հանգեցրեց իր գաղափարը մանկության (կամ վերլուծության) անհրաժեշտ «տատանումների ժամանակաշրջանի» մասին, ինչը հնարավոր է դարձնում իրական կապը խաղալիքի, մեկնաբանության կամ հետ։ օբյեկտը ներկայացված է փոխանցման համար։

Վիննիկոտի շատ աշխատանքներ ցույց են տալիս նրա ջանքերը՝ հասկանալու, թե ինչն է օգնում մարդկանց խաղալ կարողանալուն, իսկ մյուս կողմից՝ ինչն է խանգարում որոշ մարդկանց խաղալ։ Երեխաները կարող են ժիր լինել, երբ նրանց մասին խնամում են մարդիկ, ովքեր ջերմորեն և զվարճալի են արձագանքում նրանց, ինչպես մայրը, ով ժպտում է և ասում. «Բոո ծիկ»։ Երբ նա տեսնում է, որ իր երեխան կաշկանդված հայացքով նայում է նրա ձեռքերի հետևից։ Եթե մայրը երբեք զվարճալի չպատասխաներ, երեխան վաղ թե ուշ կդադարի փորձել նրանից խաղալ։ Իսկապես, Վիննիկոտը մտածեց, որ «խաղը տեղի է ունենում երեխայի և մոր կերպարի միջև պոտենցիալ տարածության մեջ...Խաղի սկիզբը կապված է երեխայի կյանքի փորձի հետ, ով վստահել է մորը։ «Պոտենցիալ տարածքը» Վիննիկոտի տերմինն էր՝ հրավեր և անվտանգ միջանձնային դաշտի զգացումի համար, որտեղ կարելի է ինքնաբուխ խաղախաղ լինել, մինչդեռ միևնույն ժամանակ կապված լինել ուրիշների հետ (կրկին հասկացություն, որը կիրառվել է վերլուծության պրակտիկայում ։

Խաղը կարելի է տեսնել նաև անցումային առարկայի օգտագործման մեջ, որը Վիննիկոտի տերմինն է այնպիսի առարկայի համար, ինչպիսին է արջուկը, որը փոքր երեխայի համար միաժամանակ և իրական և հորինված լինելու հատկություն ունի։ Վինիկոտը մատնանշեց, որ ոչ ոք չի պահանջում, որ փոքրիկը բացատրի, թե արդյոք իր Բինկին «իսկական արջ է», թե երեխայի սեփական երևակայության ստեղծածը, և շարունակեց պնդելով, որ շատ կարևոր է, որ երեխային թույլ տրվի զգալ Բինկիին որպես իր ներսում չսահմանված, «անցումային» կարգավիճակ երեխայի երևակայության և երեխայից դուրս իրական աշխարհի միջև։ Վիննիկոտի համար զարգացման ամենակարևոր և անկայուն փուլերից մեկը կյանքի առաջին երեք տարին էր, երբ երեխան մեծանում է և դառնում երեխա, որն ավելի ու ավելի տարբեր է ինքնազգացողությամբ՝ կապված այլ մարդկանց ավելի մեծ աշխարհի հետ։ Առողջության մեջ երեխան սովորում է իր ինքնաբուխ, իրական եսը խաղալ ուրիշների հետ։ Կեղծ ինքնակառավարման խանգարման դեպքում երեխան գտնում է, որ դա անապահով կամ անհնար է, և փոխարենը ստիպված է զգում թաքցնել իրական ես-ը այլ մարդկանցից և ձևացնել, թե ինքն է այն, ինչ նրանք ուզում են։ Անցումային առարկայի հետ խաղալը կարող է կարևոր վաղ կամուրջ լինել սեփական անձի և ուրիշի միջև, որն օգնում է երեխային զարգացնել հարաբերություններում անկեղծ և ստեղծագործ լինելու կարողությունը։

Վինիկոտի համար խաղալը վերջիվերջո ընդլայնվեց՝ սկսած վաղ մանկության փորձից մինչև այն, ինչ նա անվանեց «քաղաքականության և տնտեսագիտության, փիլիսոփայության և մշակույթի աբստրակցիաներ... այս «երրորդ տարածքը», մշակութային փորձը, որը խաղի ածանցյալն է»։

Իրական «ես» և կեղծ «ես» 

Վիննիկոտը գրել է, որ «ես-ի նման բառը... ավելին գիտի, քան մենք»։ Նա նկատի ուներ, որ թեև ես-ի մասին փիլիսոփայական և հոգեվերլուծական պատկերացումները կարող էին լինել շատ բարդ և գաղտնի, մեծ մասնագիտացված բառապաշարով, սովորական «ես» բառը իր ավանդական իմաստներով պրագմատիկ օգտակարություն ուներ։ Օրինակ, երբ այլ հոգեվերլուծաբաններ օգտագործում էին էգոյի և իդ-ի (Id) ֆրոյդյան տերմինաբանությունը՝ նկարագրելու անձի հոգեբանության տարբեր գործառույթները, Վիննիկոտը երբեմն օգտագործում էր «ես»-ը՝ երկուսին էլ անդրադառնալու համար։ Վինիկոտի համար ես-ը մտավոր և էմոցիոնալ առողջության շատ կարևոր մասն է, որը կենսական դեր է խաղում ստեղծագործության մեջ։ Կարծում էր, որ մարդիկ ծնվում են առանց հստակ զարգացած ես-ի և մեծանալուն պես պետք է «փնտրեն» ինքնության իրական զգացում։ «Վիննիկոտի համար իրական զգալու զգացումը, ուրիշների հետ կապի զգացումը և սեփական մարմնի և դրա գործընթացների հետ էական էր կյանք ապրելու համար»։

Իրական «ես» 

«Միայն իրական «ես»-ը կարող է ստեղծագործ լինել, և միայն իրական «ես»-ը կարող է իրապես զգալ» : Վիննիկոտի համար Ճշմարիտ Ես-ը մարդու մտքում և մարմնում կենդանի և իրական լինելու զգացողությունն է, ունենալով ինքնաբուխ և չպարտադրված զգացմունքներ։ Իրական լինելու արդյունքն այն է, ինչը մարդկանց թույլ է տալիս անկեղծորեն մոտ լինել ուրիշներին և լինել ստեղծագործ։

Վիննիկոտը կարծում էր, որ «Իրական Ես»-ը սկսում է զարգանալ մանկության տարիներին՝ երեխայի և նրա հիմնական խնամակալի հարաբերություններում (Վիննիկոտը սովորաբար այս մարդուն անվանում է «մայր»)։ Այն ուղիներից մեկը, որով մայրն օգնում է երեխային ձևավորել իսկական ինքնություն, դա ողջունելի և հանգստացնող ձևով արձագանքելն է երեխայի ինքնաբուխ զգացմունքներին, արտահայտություններին և նախաձեռնություններին։ Այս կերպ երեխան վստահություն է զարգացնում, որ ոչ մի վտանգ չկա, երբ նա արտահայտում է այն, ինչ զգում է, ուստի իր զգացմունքները վտանգավոր կամ խնդրահարույց չեն թվում իրեն, և նա չպետք է ավելորդ ուշադրություն դարձնի դրանց վերահսկելու կամ խուսափելու համար։ Երեխան նաև ձեռք է բերում այն զգացումը, որ նա իրական է, որ կա, և իր զգացմունքներն ու արարքները իմաստ ունեն։

Վիննիկոտը կարծում էր, որ երեխայի զարգացման խոչընդոտներից մեկը տրավմայի վտանգն է, քանի որ պետք է շատ շուտ գիտակցել, թե որքան փոքր և անօգնական է նա իրականում։ Երեխան, ով բավականին գիտակցում է իրական աշխարհի վտանգները, անհանգստություն է զգում օպտիմալ սովորելու ժամանակ։ Բավական լավ ծնողը բավականաչափ լավ է հարմարեցված և արձագանքում է երեխային պաշտպանելու ամենակարողության կամ ամենակարող լինելու պատրանքով։ Օրինակ, լավ խնամված երեխան սովորաբար շատ երկար ժամանակ քաղց չի զգում կերակրվելուց առաջ։ Վիննիկոտը կարծում էր, որ երեխային կերակրելու ծնողների արագ արձագանքը երեխային տալիս է այնպիսի զգացողություն, որ երբ նա քաղցած է, սնունդը կարծես կախարդական է թվում, կարծես երեխան ինքն է դարձնում սնունդը այդպիսին սոսկ սոված լինելու պատճառով։ Այս հզորությունը զգալու համար, Վիննիկոտը մտածեց հետևյալ տարբերակը՝ երեխային թույլ տալ զգալ ինքնավստահ, հանգիստ և հետաքրքրասեր, որն ի վիճակի է սովորել՝ պաշտպանությանը համար առանց մեծ էներգիա ներդնելու։

Կեղծ «ես» 
Վիննիկոտի աշխատանքում «Կեղծ Ես»-ը պաշտպանություն է, վարքագծի դիմակավորված մի տեսակ, որը համապատասխանում է ուրիշների ակնկալիքներին։ Վիննիկոտը կարծում էր, որ առողջական առումով կեղծ Ես-ն այն է, ինչը թույլ է տալիս հասարակությանը ներկայացնել «քաղաքավարի և բարեկիրթ վերաբերմունք»։

Բայց նա տեսավ ավելի լուրջ էմոցիոնալ խնդիրներ այն հիվանդների մոտ, ովքեր կարծես թե ի վիճակի չէին իրենց համար ինքնաբուխ, կենդանի կամ իրական զգալ որևէ տեղ, կյանքի որևէ հատվածում, բայց կարողացան հաջող «իրական լինելու ցուցադրություն» ցույց տալ։ Նման հիվանդները ներքուստ տառապում էին դատարկ, մեռած կամ «կեղծված» լինելու զգացումից։

Հիմնական պաշտպանություններից մեկը, որին Վիննիկոտը կարծում էր, որ երեխան կարող է դիմել, դա այն էր, ինչ նա անվանում էր «համապատասխանություն», կամ վարքագիծ, որը դրդված է ուրիշներին հաճոյանալու ցանկությամբ, այլ ոչ թե իրապես արտահայտել սեփական զգացմունքներն ու գաղափարները։ Օրինակ, եթե երեխային խնամողը ծանր դեպրեսիայի մեջ լիներ, երեխան անհանգիստ կզգա արձագանքելու պակասից, չէր կարողանա վայելել ամենակարողության պատրանքը և փոխարենը կարող էր կենտրոնացնել իր էներգիան և ուշադրությունը երեխայի կողմից դրական արձագանք ստանալու ուղիներ գտնելու վրա։ շեղված և դժբախտ խնամող՝ լինելով «լավ երեխա»։ «Կեղծ ես»-ը պաշտպանություն է՝ անընդհատ ձգտելու ուրիշների պահանջները կանխատեսել և կատարել դրանք՝ որպես «Իսկական «Ես»-ը անապահով աշխարհից պաշտպանելու միջոց։

Վիննիկոտը կարծում էր, որ «կեղծ Ես»-ը զարգանում է ինտրոյեկցիայի գործընթացի միջոցով (հայեցակարգ, որը մշակվել է Ֆրոյդի ուսումնասիրությունների վաղ շրջանում) կամ ուրիշների մասին սեփական փորձը ներքաշելու միջոցով։ Փոխանակ իր անհատականությունը հիմնավորելու իր սեփական չպարտադրված զգացմունքների, մտքերի և նախաձեռնությունների վրա, «Կեղծ ինքնակառավարման» խանգարում ունեցող անձը, ըստ էության, կկրկնօրինակի և կներշնչի այլ մարդկանց վարքագիծը. մայրը, հայրը, եղբայրը, բուժքույրը կամ ով տիրել էր իր աշխարհին, բայց ներքուստ նա իրեն ձանձրացրել էր, դատարկ, մեռած կամ «կեղծված»։ Վիննիկոտը դա տեսնում էր որպես անգիտակցական գործընթաց. ոչ միայն ուրիշները, այլ նաև ինքը՝ անձը, իր կեղծ ես-ը կհամարի իր իրական անհատականությունը։ Բայց նույնիսկ հաջողության և սոցիալական ձեռքբերումների առկայության դեպքում նա իրեն անիրական կզգա և կզրկվի իրոք կենդանի կամ երջանիկ լինելու զգացումից։

Իրական և կեղծ ես-ի բաժանումը մոտավորապես բխում է Սուպերէգոյի մասին Ֆրոյդի (1923թ.) հասկացությունից, որը Էգոյին ստիպում է փոփոխել և արգելակել լիբիդինալ իդ (Id) ազդակները, ինչը, հնարավոր է, հանգեցնի չափից դուրս ռեպրեսիայի, բայց, անշուշտ, փոխի շրջակա միջավայրի ընկալման և արձագանքման ձևը։ Այնուամենայնիվ, դա սերտ հավասարություն չէ, քանի որ իդ-ն (Id), էգոն և սուպերէգոն բարդ և դինամիկ փոխկապակցված համակարգեր են, որոնք այնքան էլ չեն տեղավորվում նման երկփեղկվածության մեջ։ Տեսությունը ավելի շատ նման է Կարլ Ռոջերսի պարզեցված պատկերացումներին իրական և իդեալական եսի մասին։ Ըստ Վիննիկոտի՝ յուրաքանչյուր մարդու մեջ իրական և կեղծ «ես»-ի բաժանման աստիճանը կարող է դրվել առողջի և պաթոլոգիականի միջև շարունակականության վրա։ Իրական ես-ը, որն առողջության մեջ մարդուն տալիս է կենդանի, իրական և ստեղծագործ լինելու զգացում, միշտ մասամբ կամ ամբողջությամբ թաքնված կլինի, կեղծ ես-ը շրջակա միջավայրին համահունչ հարմարվողականություն է, բայց առողջության մեջ այն չի գերակշռում մարդու ներքին կյանքում և չի խանգարում նրան ինքնաբուխ զգացմունքներ զգալու համար, նույնիսկ եթե նա նախընտրում է չարտայայտել դրանք։ Առողջ Կեղծ Ես-ը զգում է, որ դեռ հավատարիմ է ճշմարիտ ես-ին։ Այն կարող է համապատասխանել ակնկալիքներին, բայց առանց զգալու, որ դավաճանել է իր «իրական ես»-ին։

Վիննիկոտը Կառլ Յունգի մասին 
Վիննիկոտի գնահատականը հոգեվերլուծության մեկ այլ մեծ ռահվիրայի ՝ Կառլ Յունգի մասին ի հայտ եկավ, երբ նա հրապարակեց Յունգի մասամբ ինքնակենսագրական "Հիշողություններ, երազներ, մտորումներ" աշխատության ծավալուն ակնարկը։ Վիննիկոտը այդտեղ կենտրոնանում է աշխատանքի առաջին երեք գլուխների վրա, որոնք յուրաքանչյուր հոգեվերլուծաբան պետք է կարդա և մասնավորապես, առաջին գլուխը՝ «Առաջին տարիները»։
Նա քննարկում է Յունգի՝ մոտ չորս տարեկան հասակից հոգեկան հիվանդության ակնհայտ վաղ փորձառությունները՝ իր սեփական տեսական հիմքի վրա։ Նա շարունակում է մեկնաբանել Ֆրոյդի և Յունգի հարաբերությունները։ Նա նաև քննարկում է Յունգի «անգիտակցական» և Յունգի «ես»-ի հայեցակարգը։

Քննադատություններ և ազդեցություն 
Վիննիկոտի տեսական խուսափողականությունը կապված է Կլեինյան հայացքները փոփոխել հետ։ Այնուհանդերձ, եթե Կլեինյան տեսակետից, նախանձի և մահվան մղման հայեցակարգերից նրա մերժումը կայուն նահանջ էր այն դաժան իրականություններից, որոնք նա գտել էր մանուկների կյանքում, նաև մեղադրվել է Կլեինի հետ չափազանց մոտ լինելու, նրա հետընթացին մասնակցելու մեջ՝ ուշադրության տեղափոխում էդիպյան բարդույթից դեպի նախաեդիպյան։

Հոգեվերլուծաբան Յան Աբրամը, «Squiggle Foundation»-ի նախկին տնօրենը, որը նպատակ ուներ խթանել Վինիկոտի աշխատանքը, որը, հետևաբար, կարելի է ասել, որ կողմնակալ է, առաջարկել է համահունչ մեկնաբանություն Վիննիկոտի տեսությունների բացթողման համար շատ հիմնական հոգեվերլուծական դասընթացներից։ Նրա տեսակետը շրջակա միջավայրի և մատչելի առօրյա լեզվի կիրառման, ծնող շրջապատի հասցեին, ի տարբերություն Կլեինյան հոգեվերլուծական համայնքի, կարող է մասամբ պատճառաբանել նրան ինչ-որ չափով «նիշա» դարձնելով։

Վիննիկոտին նաև մեղադրում են իր տեսական դիրքորոշման մեջ իրեն իդեալականացված մոր հետ նույնացնելու մեջ՝ մոր (Մադոննա) և երեխայի ավանդույթի համաձայն։ Դրանց հետ կապված է նրա նսեմացումը իր ստեղծագործության մեջ էրոտիկայի կարևորության, ինչպես նաև մանկական խաղի պաշտամունքի ռոմանտիզմի մասին (նրա որոշ հետևորդների մեջ դեռևս չափազանցված է)։

Ճշմարիտ/կեղծ ես-ի մասին նրա տեսությունները կարող էին չափազանց մեծ ազդեցություն ունենալ դեպրեսիվ մոր համար խնամելու իր մանկության փորձից, որը հանգեցրեց վաղաժամ հասուն ես-ի զարգացմանը, որը նա կարողացավ լուծել միայն հետագայում։

Այնուամենայնիվ, Վիննիկոտը մնում է քսաներորդ դարի այն եզակի վերլուծաբաններից մեկը, ով իր բարձրությամբ, դիտարկումների մանրակրկիտությամբ և տեսական օգտակարությամբ կարելի է օրինականորեն համեմատել Զիգմունդ Ֆրոյդի հետ։

Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ամերիկացի հոգեվերլուծաբան Թոմաս Օգդենի և իտալացի հոգեվերլուծաբաններ Ջուզեպպե Չիվիտարեզեի և Անտոնինո Ֆերոյի համար, որոնք բոլորն էլ նշել են, որ Վիննիկոտի հետաքրքրությունը խաղի նկատմամբ իրենց աշխատանքի համար առանցքային նշանակություն ունի։ Նա նաև մեծ ազդեցություն է ունեցել Ադամ Ֆիլիպսի աշխատանքի վրա։

Ժակ Դերիդան և Վիննիկոտը հիմնարար աղբյուր են փիլիսոփա Բեռնարդ Շտիգլերի «Ինչն է կյանքն ապրելուհամար արժեք հաղորդում։ Դեղագիտության մասին» (What Makes Life Worth Living: On Pharmacology) (2010) աշխատության համար։

Մատենագրություն 
 Clinical Notes on Disorders of Childhood (London: Heinemann, 1931)
 C. Britton and D. W. Winnicott, "The problem of homeless children". The New Era in Home and School. 25, 1944, 155-161
 Getting To Know Your Baby (London: Heinemann, 1945)
 The Child and the Family (London: Tavistock, 1957)
 The Child and the Outside World (London: Tavistock, 1957)
 Collected Papers: Through Paediatrics to Psychoanalysis (London: Tavistock, 1958)
 Review: Memories, Dreams, Reflections: By C. G. Jung (London: Collins and Routledge, 1963). Donald W. Winnicott. DOI:10.1093/med:psych/9780190271398.003.0016
 The Child, the Family and the Outside World (London: Pelican Books, 1964)
 The Family and Individual Development (London: Tavistock, 1965)
 Maturational Processes and the Facilitating Environment: Studies in the Theory of Emotional Development (London: Hogarth Press, 1965)
 Playing and Reality (London: Tavistock, 1971)
 Therapeutic Consultation in Child Psychiatry (London: Hogarth Press, 1971)
 The Piggle: An Account of the Psychoanalytic Treatment of a Little Girl (London: Hogarth Press, 1971)

Հետմահու լույս տեսածներ 
 
 Deprivation and Delinquency (London: Tavistock, 1984)
 Human Nature (Winnicott Trust, 1988) notebooks

Ծանոթագրություններ

Հետագա ընթերցանության համար 
 Adam Phillips, Winnicott (Harvard University Press, 1988)
 Michael Jacobs, D. W. Winnicott (SAGE Publications, 1995) 
 Michael Eigen, "The Electrified Tightrope" (Karnac Books, 2004)
 Michael Eigen, "Flames From the Unconscious: Trauma, Madness and Faith", Chapters Two and Three (Karnac Books, 2009)
 Michael Eigen, "Faith", Chapters Three and Four (Karnac Books, 2014)

Արտաքին հղումներ 
 The Squiggle Foundation, London 
 The Winnicott Foundation, London

Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Հոգեվերլուծողներ
Անգլիացի հոգեբաններ
Անգլիացի բժիշկներ
Անձինք
Բրիտանացիներ
Բրիտանացի սոցիոլոգներ
20-րդ դարի բրիտանացիներ
Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ
Գիտնականներ այբբենական կարգով
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ