Մուկտեդար Խան

Մուկտեդար Խան (, , ), հնդիկ և ամերիկացի մուսուլման գիտնական, դոկտոր-պրոֆեսոր, Դելավերսկի համալսարանի ասպիրանտ-պրոֆեսոր, Սոցիալական գիտությունների համալսարանի աշխատակից, քաղաքագետ, իսլամագետ։

Կենսագրություն 
Մուհամեդ Աբդուլ Մուկտեդար Խանը ծնվել է Հայդարաբադ քաղաքում, 1966 թվականին, հնդիկ մուսուլմանների ընտանիքում։ Ավարտել է Ալիգարխսկի մուսուլմանական համալսարանը։ Ապա գաղթել են ԱՄՆ։ 2000 թվականին Ջորջտաունսկի համալսարանում ստացել է փիլիոսոփայության դոկտորի աստիճան։ Ադրիանովսկի քոլեջում ղեկավարել է քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների ամբիոնը։ 2003-2008 թվականներին Բրուկինսգի համալսարանում եղել է արտահաստիքային աշխատակից։ 2006-2007 թվականներին եղել է արքայազն Ալ-Վալիդա մուսուլամանա-քրիստոնեական փոխըմբռման կենտրոնի աշխատակից։

Ներկա պահին հանդիսանում է Դելավերսկի համալսարանի քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների ամբիոնի ասպիրանտ-պրոֆեսոր, որտեղ 2007-2010 թվականներին կառավարել է իսլամագիտության ծրագրերը։ Դասախոսություններով հանդես է գալիս Հյուսիսային Ամերիկայի, Արևմտյան Ասիայի, Մերձավոր Արևելքի, Եվրոպայի կրթական կենտրոններում։ 

Եղել է Իսլամական հասարակական գիտնականների ասոցիացիայի նախագահ, փոխնախագահ և գլխավոր քարտուղար։ Ինչպես նաև հանդիսանում է հասարակական գիտությունների համալսարանի աշխատակից։ 2008 թվականին գիտնականը պարգևատրվել է Ահմեդ Խանի մրցանակով՝  իսլամագիտության բնագավառում ծառայությունների համար։ Ամուսնացած է Ռեշմե Խանի հետ, ունի Ռումի անունով որդի և Ռուխի անունով դուստր։ 

Նա հաճախ հանդես է գալիս որպես BBC, CNN, FOX, VOA TV, NPR ռադիո-հեռուստահաղորդումների հյուր, որպես մեկնաբան։ Նրա քաղաքական մեկնաբանությունները պարբերաբար հայտնվում են ավելի քան 20 երկրների պարբերականներում։ 

Նա նաև հանդիսանում է կարևոր խորհրդատու ԱՄՆ-ում մուսուլմաններին վերաբերող ներքին քաղաքական հարցերում։ Գիտնականը եղել է ԱՄՆ Սենատի արտաքին գործերի կոմիտեում և ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի զինված ուժերի կոմիտեում լսումների ժամանակ։ Նա հույս ուներ դառնալ ԱՄՆ-ի առաջին իսլամադավան պետքարտուղար, բայց 2001 թվականին Նյու Յորքի վրա ահաբեկիչների հարձակումից հետո ստիպված էր հրաժարվել այդ ծրագրից։

Իր կարճ հոդվածներն արխիվացվում են Ijtihad և Glocaleye էջերում։ Նա նաև Washington Post և Newsweek կայքերում հավատքի հարցերի շուրջ վարում է ինտերնետ-ֆորումների քննարկումներ։

Քաղաքական հայացքներ 
Նա ամերիկյան մեսիանիզմի կողմնակիցն ու իսլամական լիբերալ է։ Նա որոշ իսլամական պետություններում հանդես է գալիս կանանց իրավունքների, մտքի ազատության և իսլամական աշխարհում ժողովրդավարության սոցիալական փոփոխությունների օգտին։ 

Պնդում է, որ նախնական մուսուլմանական քաղաքական համակարգը՝ մեդինում առաջին իսլամական պետությունը, ըստ իսլամական աղբյուրների, կրոնական հանդուրժողականության և բաց լինելու աննախադեպ օրինակ է։ Նրա մեկնաբանությամբ ՝ այդ պետությունը հիմնված էր հանրային պայմանագրի հիման վրա՝ որպես աստվածային օրենքի հավելված, և բացառապես բոլոր քաղաքացիների համաձայնությամբ՝ անկախ նրանց դավանանքի։ Ժամանակակից իսլամական պետությունները, գիտնականի տեսանկյունից, չեն հիմնվում այդ իդեալի վրա և ներկայացնում են տարբեր բռնապետությունների։ Քննադատվում է ինչպես արմատական և ծայրահեղ պահպանողականությունը ժամանակակից իսլամական մտքի մեջ, այնպես էլ ամերիկյան և եվրոպական ռասիզմն ու իսլամաֆոբիան։

Շարադրանքներ 
 «Հավատքի և ազատության հաղթահարում» (Bridging Faith and Freedom, 2002),
 «Երուսաղեմի ջիհադ. ինքնությունը և ռազմավարությունները միջազգային հարաբերությունների ոլորտում» (Jihad for Jerusalem: Identity and Strategy in International Relations, 2004),
 «Իսլամական ժողովրդավարական դիսկուրս» (Islamic Democratic Discourse, 2006),
 «Չափավոր իսլամի քննարկում։ Իսլամի և Արևմուտքի աշխարհաքաղաքականությունը» (Debating Moderate Islam: The Geopolitics of Islam and the West, 2007):

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Մ. Ա. Մուկտեդար Խան, Ph.D.
 Մուկտեդար Խան

Ամերիկացի գիտնականներ
Ամերիկացի փիլիսոփաներ
Հնդիկ փիլիսոփաներ
Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Հնդիկ գրողներ
Ամերիկացի քաղաքագետներ