Վեներա Վերտիկորդիա

Վեներա Վերտիկորդիա  (կամ «Վեներան, որը փոխում է սրտերը»), անգլիացի պրեռաֆայելիտ-նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1864 թվականին։ Ներկայումս գտնվում է Բորնմութի Ռասել-Կոուտսի պատկերասրահի և թանգարանի հավաքածուում։

Նկարի անվանում և խորհրդանիշներ 
Նկարի անվանումը բառացի «Venus Verticordia» է, որը նշանակում է «Վեներան, որը փոխում է սրտերը [կրքերից ողջախոհություն]»։ Ռոսսետտին այն վերցրել է Օվիդիուսի նույնանուն բանաստեղծությունից, սակայն այս էպիտետի պատմությունը ձգվում է մինչև 114 թվական, երբ երեք վեստալուհիներ մահապատժի են ենթարկվել սիրային կապերի համար, որոշվում է տաճարը նվիրել Վեներայի երկրպագությանը, «սրտեր փոխող» հույս ունենալով, որ նա կարող է վերափոխել կանանց և աղջիկների սրտերը վավաշոտությունից մաքրություն։ Սակայն Ռոսսետտիի մեկնությունում Վեներան ընդհակառակը տղամարդկանց սրտերն է դարձնում հավատարմությունից, ինչը հաստատվում է նկարին կից Ռոսսետտիի հեղինակային սոնետում։

Ուիլյամ Շարփը գրում է, որ նկարում պատկերված է ոչ ծովի փրփուրներից դուրս եկող Աֆրոդիտեն և ոչ էլ սիրո մարմնացումը, այլ «Սիրո թագուհին, որը սիրում է ոչ իրեն, այլ ցանկությունը՝ անհագ և անողոք, բացարձակ, բարձրագույն․․․ Նա տարփանքի մարմնացումն է, բայց նրա շուրջն ամեն ինչ սիրում ու ապրում է, իսկ երազանքներն անտեղի են դառնում։

Չնայած նկարում պատկերված է հունա-հռոմեական դիցաբանության կերպար, Ռոսսետտին որոշել է կերպարի վերևում ավելացնել լուսապսակ․ Ֆորդ Մեդոքս Բրաունին ուղղված նամակում նա պարզաբանում է, որ «հույներն էլ են արել այդպես»։ Քննադատները դրանում տեսել են Վեներային և Մարիամ Աստվածածնին կապող կապ, նաև Ռոսսետտիին հատուկ «երկրայինի և երկնայինի միություն»։

Վեներայի ձեռքում ոսկե խնձոր է, որը հղում է կատարում Հեղինե Չքնաղին, Ռոսսետտին նրան է հիշատակում նաև իր սոնետում։ Աղջկա ձեռքի նետը հղում է կատարում Էրոսին, որի նետերը ստիպում են մարդկանց սիրահարվել, խնձորով սնվող ոսկե թիթեռը խորհրդանշում է տարվածությունն ու ախորժակը, թիթեռի թևերը Էրոսի կնոջ՝ Պսիքեին բնորոշ հատկանիշ են․ դիցաբանությունում թիթեռները հաճախ պատկերում են մարդկանց հոգիները։ Սիրո և ցանկասիրության խորհրդանիշներն են վարդի և ցախակեռասի  ծաղիկները։

Ստեղծման պատմություն 
Նկարի էսքիզը ստեղծվել է 1863 թվականին, որից հետո այն պատվիրել է հավաքորդ Ջոն Միտչելը։ 1864 թվականին աշխատանքը ավարտվել է, բայց ավելի ուշ նկարիչը այն վերափոխել է, արդյունքում պատվիրատուն նկարը ստացել է 1869 թվականին։ Ի սկզբանե Վեներայի դեմքը այլ էր, սակայն ավելի ուշ բնորդուհի է դարձել Ալեքսա Ուայլդինգը։ Կան նկարի՝ Ռոսսետտիի կողմից ջրաներկով արված երեք վերարտադրություն, որոնց յուրաքանչյուրի համար կեցվածք են ընդունել տարբեր բնորդուհիներ՝ Ֆաննի Կոնֆորտ (1864), Վ.Ջ. Նյուստաբ (մոտ 1864) և Ալեքսա Ուայլդինգ (1868)։  Աշխատանքը եզակիներից է, որտեղ Ռոսսետտիի մոտ հայտնվել է մերկ մարմին։ Նկարչի եղբոր՝ Ուիլյամ Մայքլ Ռոսսետտիի խոսքերով 1873 թվականին գնորդը վերադարձրել է նկարը, Ռոսսետտին մի քանի անգամ վերանկարել է առանձին հատվածներ, բայց արդյունքում կտավը «կորցրել է ընդհանուր կառուցվածքի և նյութի թարմությունն ու ինքնաբուխությունը»։ Նրան լուրջ վնաս է հասցվել, քանի որ կորել է ֆոնի և կերպարի ներդաշնակությունը։

Նկարը Ռոսսետտիի և նկարիչ, քննադատ Ջոն Ռասկինի միջև լուրջ վերճի և բարեկամության խզման պատճառ է դարձել, քանի որ Ռասկինը սկսել է կտրուկ քննադատել Ռոսսետտիի ոճի նոր գծերը՝ նրանում տեսնելով նախկին աշխատանքների հետ համեմատած կոպտություն և թույլ տեխնիկական կատարում։ Հայտնի է, որ նա քննադատորեն էր վերաբերվում նաև մերկ կանանց պատկերմանը, ինչը մասամբ կապված է նրա անձնական կյանքի հետ, սակայն քննադատության մեծ մասը բաժին է ընկել վարդի զգայական և էրոտիկ պատկերմանը, որը նա բնորոշել է որպես «կոպիտ» և «անզգացմունքային։ Հնարավոր է, որ հենց Ռասկինի խոսքերն են տարիներ անց դրդել Ռոսսետտիին աշխատանքում բազմաթիվ փոփոխություններ կատարելուն, որոնց մասին նշել է նրա եղբայրը։

2014 թվականին 1868 թվականի ջրաներկային վերարտադրությունը ցուցադրվել Է Սոթբիսի աճուրդում, որտեղ այն վաճառվել է գրեթե 3 միլիոն ֆունտով։

Ծանոթագրություններ 

1864 նկարներ
Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ
Աֆրոդիտեն կամ Վեներան գեղանկարչության մեջ