Սև ցուցակ

Սև ցուցակ, անձանց կամ այլ էությունների ցուցակ, որոնք տարբեր պատճառներով սուբյեկտի (կազմողի) նկատմամբ ոչ բարեկամական են ճանաչվել։ Եթե որևէ մեկը գտնվում է սև ցուցակում, ապա նա դիտարկվում է կառավարության կամ այլ կազմակերպության կողմից, որպես անձ, որին չի կարելի վստահել կամ որն ինչ-որ սխալ բան է արել։ Ավելի նեղ իմաստով՝ այն անձանց կամ այլ էությունների ցուցակ, որոնք մերժվել են կոնկրետ իրավունքի, արտոնության կամ գործողության մեջ։

Համացանցում 

«Սև ցուցակ» տերմինը կարող է վերաբերել այն օգտատերերին, որոնց արգելվում է որոշակի կայք օգտագործել դրա սահմանված կանոնների բազմակի խախտման հետևանքով։ Նման ցուցակները կարող են պարունակել էլեկտրոնային փոստեր կամ Այ-փի հասցեներ, որոնցից օգտատերերի գրանցումն արգելված։ Սև ցուցակ նաև գոյություն ունի սոցիալական ցանցերի հաշիվներում։ Այն նախատեսված է օգտատերերին էջը (լուսանկարներ, տեսանյութեր, աուդիո) դիտելու, ինչպես նաև հաղորդագրություններ գրելու տեխնիկական կարողությունից զրկելու համար։ Բացի այդ, սև ցուցակները կարող են արգելափակել որոշակի բառերի տեղադրումը կայքում (օրինակ՝ ֆորումում)։

Գոյություն ունեն նաև այն կայքերի սև ցուցակներ, որոնք կասկածվում են անբարեխիղճ վարքագծի՝ վիրուսների տարածման կամ ֆիշինգի մեջ։ Իր սև ցուցակն ունի նաև Վիքիպեդիան։

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներում սև ցուցակն օգտագործվում է որպես մուտքի ցուցակների իրականացում։ Բոլոր օբյեկտներին թույլատրվում է օգտվել ռեսուրսից, իսկ սև ցուցակում գտնվող օբյեկտներին արգելվում է։ Ավելի հաճախ օգտագործվող այլընտրանքը Սպիտակ ցուցակն է՝ լռելյայն բոլորին արգելված է, իսկ սպիտակ ցուցակում գտնվող օբյեկտներին թույլատրվում է օգտվել ռեսուրսից։ Հնարավոր է դրանց համակցությունը։

Նույն միջոցն էլ կիրառվում է ծրագրավորման մեջ, օրինակ, սև ցուցակով կարող են ստուգվել տվյալների բազայի նկատմամբ հարցումները, որոնք ձևավորվում են օգտատերերի տվյալների օգտագործմամբ, չարագործի կողմից ներդրած վնասակար կոդի առկայությունը բացահայտելու համար։ Սև ցուցակով կարող են ստուգվել տվյալները պաշտպանված պահոցից փոխանցման ժամանակ, և ստուգումը կատարվում է գաղտնի տեղեկատվության արտահոսքի հայտնաբերման համար։

Տնտեսության մեջ 

Ընկերությունները կամ պետական հաստատությունները կարող են կազմել անբարեխիղճ գործընկերների ցուցակներ և հետագայում հրաժարվել նրանց հետ գործեր վարելուց կամ ավելի խիստ պայմաններ առաջարկելուց։ Նման սև ցուցակները կարող են տեղադրվել որպես հրապարակայնության սեփականություն՝ ուրիշներին պաշտպանելու նպատակով, և այսպիսով, սև ցուցակում գտնվող ընկերությունները հայտնվում են մեկուսացման մեջ։

Միջազգային իրավունքում 

Շատ, այդ թվում նաև Շենգենյան համաձայնության երկրների ներգաղթի պրակտիկայում իրավախախտման համար երկրից արտաքսված անձանց հետագա այցերը կարող են մերժվել՝ առանց պատճառների բացատրության։

Հեռախոսության մեջ 
«Սև ցուցակ» ֆունկցիան թույլ է տալիս արգելափակել որոշակի հեռախոսահամարներից զանգերը։ Անցանկալի բաժանորդներին սև ցուցակ են ավելացնում, և նրանց համարներից զանգեր չեն գալիս։

Կարելի է սև ցուցակ ստեղծել գրասենյակային ATC-ի մասշտաբներում, սակայն այդ ֆունկցիան առաջարկում է նաև ժամանակակից բջջային հեռախոսների մեծ մասը։ Բացի այդ՝ «սև ցուցակ» ֆունկցիան իրենց օգտատերերն են տրամադրում մի շարք հայտնի բջջային օպերատորներ։

Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմ և սև ցուցակում հայտնված կոմունիստներ 
Ֆրանկոյի ֆաշիստների դեմ պայքարելու համար Իսպանիա մեկնած առնվազն մեկ կամավոր (Ջորջ Դրևեր) ինտերնացիոնալ բրիգադներից, որը նաև հայտնի է եղել Բրիտանական կոմունիստական կուսակցությունում 1930-ական թվականներին, ոստիկանության հատուկ բաժնի կողմից տեղեկացվել է, որ նրա ռազմական կարիերայի ձախողումը պայմանավորված է եղել այս գործում նրա կամավորական գործունեությամբ և համոզմունքներով։

Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներ 
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բրիտանական կառավարությունը «Սև ցուցակ» է կազմել, որը հիմնված է եղել խորհրդի 1915 թվականի դեկտեմբերի 23-ի որոշման վրա, որն արգելում էր բրիտանական հպատակներին առևտուր անել չեզոք երկրներում որոշակի ընկերությունների և անհատների հետ։ Այդ ցուցակները հրապարակվել են The London Gazette-ում։

1940 թվականի ամռանը ՍՍ-ն հրապարակել է «Sonderfahndungsliste G. B.» () անվանմամբ գաղտնի ցուցակ՝ Նացիստական Գերմանիայի՝ գործողություն «ծովային առյուծ» կոդային անվանմամբ ներխուժման նախապատրաստման շրջանակներում։ Երբ այդ բրոշյուրը հայտնաբերվել է պատերազմից հետո, այն սովորաբար անվանում էին «Սև գիրք» և նկարագրում որպես սև ցուցակ։

Հոլիվուդյան հակամունիստական սև ցուցակ 
Հոլիվուդյան սև ցուցակը կազմվել է Հակաամերիկյան գործունեության հետաքննության կոմիտեի կողմից 1947 թվականին։ Դրա նպատակն էր արգելել սցենարիստներին և հոլիվուդյան մյուս մասնագետներին, որոնք իբր համակրում էին կոմունիստներին, աշխատանք ստանալ։ Ցուցակը սկսվել է զվարճանքի ոլորտի 151 մասնագետների թվարկմամբ և շարունակվել է մինչև 1960 թվականը, երբ այն փաստորեն խախտվել է այն խոստովանությամբ, որ սև ցուցակում ընդգրկված մասնագետները երկար տարիներ աշխատել են կեղծ անուններով։

Տես նաև 
 Կառավարությունների կողմից արգելված գրքերի ցանկ
 Persona non grata
 Մարգինալ
 Ադրբեջանում ոչ ցանկալի անձանց ցանկ

Ծանոթագրություններ

Հետագա ընթերցում

Արտաքին հղումներ 
 Սև ցուցակների բոլոր առավելությունները և թերությունները

Սև ցուցակ
Սոցիոլոգիայի տերմինաբանություն
Քաղաքական տերմինաբանություն
Խտրականություն