Սթիվեն Չու

Սթիվեն Չու (, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, աշխատել է Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում։ 1997 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Ուիլիամ Ֆիլիպսի և Կլոդ Կոեն-Թուննիջիի հետ «լազերի լույսով ատոմների սառեցման և որսման մեթոդների մշակման համար»։ Профессор Стэнфорда: Այս մեթոդը կիրառվում է ճշգրիտ ատոմային ժամացույցների նախագծման, ինչպես նաև տեղաբաշխման և տիեզերական նավավարության մեջ։

2009 թվականի հունվարի 21-ին ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման նշանակեց Սթիվեն Չու-ին ԱՄՆ Էներգետիկայի նախարարի պաշտոնում, այս պաշտոնը Չուն զբաղեցրել է մինչև 2013 թվականի ապրիլի 22-ը։

Չուն ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի, ԱՄՆ արվեստի և գիտությունների ակադեմիայի, Ամերիկյան փիլիսոփայական միության անդամ է, ինչպես նաև հանդիսանում է Չինաստանի, Կորեայի, Բելառուսիայի գիտությունների ակադեմիաների և Լոնդոնյան թագավորական միության արտասահմանյան անդամ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է գիտնականների ընտանիքում։ Հայրը իր գիտական կոչումը ստացել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, եղել է Սենտ-Լուիսի Վաշինգտոնյան համալսարանի և Բրուքլինի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի քիմիայի տեխնոլոգիաների դասախոս, մայրը եղել է տնտեսագետ։ Ավագ եղբայրը՝ Գիլբերտ Չուն Սթենֆորդի համալսարանում պրոֆեսոր է և հետազոտող բիոքիմիայի և բժշկության ասպարեզում։

Սթիվեն Չուն ավարտել է Ռոչեստերի համալսարանը 1970 թվականին, և ստացել մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի բակալավրի աստիճան։ 1976 թվականին ստցել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան ֆիզիկայի բնագավառում Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում։ Որոշ ժամանակ աշխատել է Բելլի լաբորատորիաներում։ 1987 թվականին դարձել է Սթենֆորդի համալսարանի ֆիզիկայի պրոֆեսոր, ղեկավարել է համալսարանի ֆիզիկայի ամբիոնը 1990-1993 և 1999-2001 թվականներին։ 2004 թվականի օգոստոսին նշանակվել է Լորենս Բերքլիի ազգային լաբորատորիայի տնօրեն։

2009 թվականին նշանակվել է ԱՄՆ էներգետիկայի նախարարի պաշտոնում նախագահ Բարաք Օբամայի վարչակարգում։ Դարձել է երկրորդ ծագումնաբանությամբ չինացին, որը զբաղեցրել է ԱՄՆ նախարարի պաշտոն (Էլեյն Լան Չաոից հետո)։ Չուն չցանկացավ մնալ նախագահի երկրորդ ժամանակաշրջանի ընթացքում զբաղեցրած պաշտոնին, և հրաժարական տվեց 2013 թվականի ապրիլի 22-ին։

2019 թվականի համար ընտրվել է Ամերիկյան գիտության աջակցության միության նախագահ.

2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ։

Մրցանակներ 
Մյուս մրցանակների հետ միասին ստացել է՝
 Հերբերտ Պ. Բրոյդայի մրցանակ (1987)
 Ռիխտմայերի հիշատակի մրցանակ (1990)
 Թագավոր Ֆայսալի միջազգային մրցանակ (1993)
 Լազերային ֆիզիկայի Արտուր Շավլովի մրցանակ (1994)
 Գումբոլդտի մրցանակ (1995)
 Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (1997)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 Սթիվեն Չուի ինքնակենսագրությունը Նոբելյան կոմիտեի կայքում
 Սթիվեն Չուի Նոբելյան դասախոսությունը
 Ս. Չու։ «Չեզոք մասնիկների կառավարում»։ Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 169, թողարկում 3, մարտ 1999
 Սթիվեն Չուի էջը Սթենֆորդի համալսարանի կայքում

Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կլիմայական ակտիվիստներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ