Լիգկայան Բիգկայ

Բայ Բիբյաոն Լիգկայան Բիգկայ (Bai Bibyaon Ligkayan Bigkay, ), ֆիլիպինյան տեղաբնիկ լումադ ժողովրդի առաջնորդ և բնապահպան։ Նա Մանոբոյի ժողովրդի պատմության մեջ առաջին և միակ կին ղեկավարն է։ 

Լիգկայան Բիգկայը բնիկ ժողովուրդների իրավունքների ջատագով է և 1994 թվականից ի վեր պաշտպանում է Մանոբոյի նախնիների հողերը և Պանտարոն լեռնաշղթան (Ֆիլիպիններ)։ Պանտարոն լեռնաշղթան Ֆիլիպիններում մնացած կույս անտառներից ամենամեծերից մեկն է։ Լեռնաշղթայից է սնվում նաև Մինդանաոյի հիմնական գետերը, ներառյալ՝ Մինդանաո գետը, Պուլանգի գետը, Դավաո գետը, Տագոլոան գետը և Ագուսան գետի խոշոր վտակները։

Անվան ստուգաբանություն 
Բիգկայը ստացել է պատվավոր Բայ (Bai) տիտղոսը, որը Մինդանաոյում բարձրահասակ կանանց է տրվում, իսկ Բիբյաոն տիտղոսը՝ որպես իր ցեղի ղեկավար։

Տարիք 
2017 թվականին «նա մոտավորապես 70-ից 90 տարեկան էր, իսկ ծնողների անունները հայտնի չեն, քանի որ նա չունի ծննդյան վկայական։ Բայց նա ճապոնական օկուպացիայի ժամանակ արդեն ծնված էր»։

Գործունեություն 
Լիգկայան Բիգկայն այն առաջնորդների շարքում է, որոնք դեմ էին անտառահատման և հանքարդյունաբերության կործանարար գործողություններին, որոնք կկործանեին Մանոբոյի նախնիների հողերը Տալաինգոդում (Դավաո դել Նորտե)։ Նա ղեկավարել է միջցեղային պատերազմը, երբ իր ցեղի առաջնորդը (datu) սպանվել էր անտառահատւմն ու հանքարդյունաբերությունը սատարող պետական զորքերի դեմ պայքարում։

Մրցանակներ 
Բիգկայը 2017 թվականին ստացել է Ֆիլիպինների համալսարան «Գավադ Տանդանգ Սորա» (Gawad Tandang Sora) մրցանակ՝ բնիկների կողմից մարդու իրավունքների և արժանապատվության համար մղվող պայքարն առաջնորդելու համար։ Նրան դիմավորել են որպես «գյուղի Տանդանգ Սորա… Լումադների մայր, որը ոգեշնչում է ֆիլիպինցիների հեղափոխությունը ազգային ինքնորոշման և ազատության համար»։

Նա նաև ճանաչվել է 2018 թվականին 5-րդ Gawad Bayani ng Kalikasan («Շրջակա միջավայրի հերոս» մրցանակ) ամենանշանավոր մրցանակակիր։

Ծանոթագրություններ 

Ֆիլիպինցիներ
Ապրող անձինք
Ֆիլիպինցի հասարակական գործիչներ
Ակտիվիստներ
Բնապահպաններ ըստ ազգության