Վլադիմիր Խոդով

Վլադիմիր Անատոլիի Խոդոր (հայտնի է նաև Աբդուլա մականունով, ), ռուսական ահաբեկիչ, վահաբիստ, 2004 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Բեսլանի ահաբեկչական հարձակումն իրականացրած ահաբեկիչների հրամանատարներից մեկը։

Բռնաբարության համար գտնվելով հետախոզության մեջ՝ Վլադիմիր Խոդովը, կրտսեր եղբոր ազդեցությամբ, 2000-ական թվականների սկզբին ընդունել է իսլամ և միացել չեչեն անջատողականներին։ Նա վերապատրաստվել է գրոհայինների ճամբարներից մեկում։ Ուսուցման գործընթացն ավարտելուց հետո՝ Խոդովն ուղակիորեն մասնակցել է մի շարք ահաբեկչությունների կազմակերպման և իրականացման գործընթացին, որոնք ուղղված են եղել Հյուսիսային Օսիայի և Ինգուշեթիայի զինծառայողների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների և խաղաղ բնակչության դեմ։ Այդ ահաբեկչությունների թվում են 2004 թվականի փետրվար-մայիս ամիսներին Վլադիկավկազում ավտոմեքենայի և Էլխոտովոյու գնացքի պայթեցումը, ինչպես նաև նույն տարվա հունիսին Նազրանի վրա հարձակումը։ Ահաբեկիչների խմբի կազմում Խոդովը, 2004 թվականի Սեպտեմբերի 1-ին Գիտելիքի օրվան նվիրված դպրոցական տողանի ժամանակ, հարձակում է գործել Բեսլանի թիվ 1 դպրոցի վրա և խմբի, գրեթե, եռօրյա դիմադրությունից հետո սպանվել ՌԴ ԱԴԾ հատուկ նշանակության կենտրոնի աշխատակիցների կողմից՝ պատանդների ազատագրման գործողության ընթացքում։

Վաղ տարիներ 
Վլադիմիր Խոդովը (ի ծնե Սամոշկին) ծնվել է 1976 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Ուկրաինայի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Զապորոժիեի մարզի Բերդյանսկ քաղաքում։ Նրա մայրը եղել է բուժքույր Ալեքսանդրա Սամոշկինան, որը ծնունդով Վորոնեժի մարզից էր։ Հայրն անհայտ է։

1979 թվականին Ալեքսանդրան ամուսնացել է ինժեներ Անատոլի Խոդովի հետ։ Միասին նրանք տեղափոխվել են Էլխոտովո գյուղ, որտեղ Խոդովի մայրը աշխատանքի է ընդունվել տեղի հիվանդանոցում՝ որպես բուժքուրյ, իսկ խորթ հայրը դարձել է «Կովկաս» կոլխոզի էլեկտրիկ։ Անատոլի Խոդովը որդեգրել է Վլադիմիրին։ Մեկ տարի անց ընտանիքում ծնվել է երկրորդ որդին՝ Բորիսը։ Վլադիմիր Խոդովը եղել է հիվանդոտ և չշփվող երեխա։ Դպրոցում նրա սիրելի առարկաները եղել են ռուսաց լեզուն գրականությունը։ Արձակուրդների ժամանակ մեկնել է Բերդյանսկ՝ պապի մոտ։ Վերջինիս մահվանից հետո, 1990-ական թվականների կեսերին, Ազատության փողոցի N 18 շենքի բնակարանն անցել է Վլադիմիրին։

Երբ 1996 թվականին Բորիս Խոդովը հարևանին սպանելու համար դատապարտվել է 8 տարի ազատազրկման, բանտում Վլադիմիրն սկսել է հաճախ այցելել եղբորը։ Նմանատիպ հերթական այցերից մեկի ժամանակ Խոդովը Մայկոպում կատարել է բռնաբարություն և առաջին անգամ հայտնվել դաշնային հետախուզման մեջ։

2000 թվականին Վլադիմիր Խոդովը վերջին անգամ այցելել է Բերդյանսկ։ Իր ծանոթներին խոստովանել է, որ բռնաբարության պատիժը կրելուց հետո սկսել է ատել կանանց և, ակնարկել, որ այսուհետ նախընտրում է տղամարդկանց։ Այլ տվյալներով՝ այդ շրջանում Խոդովը ծառայել է Ռուսաստանի զինված ուժերում։

Կովկասյան ավազակային խմբերի կազմում 
Փոքր եղբոր ազդեցության տակ Խոդովը ընդունել է իսլամ և ուսումնառություն ստացել Չերկեսկ քաղաքի մեդրեսեներից մեկում։ Ավելի ուշ, Ադիգեայում դարձել է վահաբիզմի կողմնակիցներից մեկը և անցել զինված անկանոն ստորաբաժանումների շարքը։ Օպերատիվ տվյալների համաձայն՝ սկզբում Վլադիմիր Խոդովը եղել է Ռուսլան Գելաևի ջոկատում, որտեղ կատարել է խոհարարի պարտականությունները, այնուհետև անցել Իլյաս Գորչհանովի ենթակա խմբի կազմ։ 2002 թվականի վերջում Խոդովը ժամանել է գրոհայինների «Թալիբան» անունը կրող մարզաբազա, որը գտնվում էր ինգուշական Գալաշկի գյուղի մոտ՝ լքված պիոներական ճամբարի տարածքում։ Ճամբարում նորեկներին սովորեցրել են զենքի և պայթուցիկների հետ աշխատանք։ Այնտեղ Խոդովն իրենց վերցրել է «Աբդուլլա» մականունը։

2003 թվականի հուլիսին Վլադիմիրը վերադարձել է Էլխոտովո՝ մասնակցելու եղբոր թաղմանը։ Բորիս Խոդովը, որը նույն տարվա սկզբին ազատվել էր բանտից, ցանկացել է գողանալ համագյուղացի Սվետլանա Գաբիսովային, փորձելով, առանց վերջինիս կամքի, ամուսնանալ նրա հետ։ Երբ Բորիսն ատրճանակով հայտնվել է Գաբիսովների տան մոտ, Սվետլանայի եղբայրներից մեկը խլել է նրա զենքը և կրակել Բորիսի վրա։ Վլադիմիրը հայտնվել է եղբոր թաղման արարողությանը՝ մուսուլմանական հագուկապով և աղոթքի համար նախատեսված փոքր գլխարկով։ Նա կտրուկ դեմ է եղել գյուղի բնակիչների՝ Բորիսին քրիստոնեական կարգով թաղելու ցանկությանը, հանել է նրա մարմինը դագաղից և վերցրել իր հետ, որպեսզի իսլամական կարգող կազմակերպի նրա թաղումը։ Հոգեհացի ժամանակ Վլադիմիրը փորձել է շուռ տալ ալկոհոլային խմիչքներով լի սեղանը, սպառնալով սպանել ներկաներին, իսլամական հավատքի նորմերի խախտելու համար։

2003 թվականի հոկտեմբերի վերջին, Գալաշկամայի մոտ տեղակայված ռազմաբազայում ուսումն ավարտելուց հետո, Վլադիմիր Խոդովն ուղարկվել է Հյուսիսային Օսիա, ահաբեկչություններ կազմակերպելու նպատակով։ 2004 թվականի փետրվարի 3-ին Վլադիկավկազում, բանկի մոտ կայանված ավտոմեքենաներից մեկում, պայթել է 120 մմ տրամաչափ ունեցող հրետանային արկ։ Պայթյունի պահին ականապատված մեքենայի մոտով անցնելիս է եղել ներքին զորքերի ուսումնարանի կուրսանտներ տեղափոխող բեռնատարը։ Պատահական անցորդը մահացել է տեղում, իսկ կուրսանտներից մեկը ծանր վիրավորվել է և հաջորդ օրը մահացել հիվանդանոցում։ Տասնյակ վիրավորների շարքում եղել է նաև մեկ տարեկան երեխա։ Իրավապահ մարմիններն անմիջապես կարողացել են պարզել Խոդովի կապն այս հանցագործության հետ։ Նրան ֆիքսել էին փողոցային տեսախցիկները։

Հաջորդ ահաբեկչությունը, որի պատասխանատվությունը դարձյալ մնացել է Խոդովի վրա, եղել է «Մոսկվա-Վլադիկավկազ» գնացքի պայթեցումը, որը տեղի է ունցել 2004 թվականի մայիսի 29-ին, Էլխոտովո կայարանի շրջանում։ Առավոտյան ժամը 07։27-ին գնացքի երկու վագոնների տակ գործարկվել են պայթուցիկ սարքավորումները, որոնց հզորությունը կազմել է 800 գրամ երկվալենտ տրատիլ։ Պայթյունի արդյունքում 18 վագոններից 10-ը դուրս են եկել գծերից։ Այդ հատվածում գնացքն ընթանում էր փոքր արագությամբ՝ կայարանների միջև առկա փոքր հեռավորությունների պատճառով։ Այդ էր պատճառը, որ հնարավոր է եղել խուսափել զոհերից։

Վլադիմիր Խոդովը 2004 թվականի հունիսի 21-ից 22-ը մասնակցել է գրոհայինների Նազրանի վրա հարձակմանը։ Նա ղեկավարել է գրոհայինների խմբերից մեկը, որը գրոհով պետք է վերցներ ոստիկանության շրջանային բաժանմունքը և հափշտակեր այնտեղ գտնվող զենք-զինամթերքը։

Էլխոտովոյի բնակիչների փոխանցմամբ՝ 2004 թվականի ամռանը Խոդովը բնակվել է գյուղի իր գրանցման հասցեում՝ չթաքնվելով ոստիկանության աշխատակիցներից, չնայած այն բանին, որ նրա նկատմամբ հայտարարվել էր հետախուզում։ Վլադիմիրը չի ունեցել աշխատանք և անց է կացրել իր օրերը մզկիթում աղոթելով։ Իր հարևաններին Խոդովն ասել է, որ ապագայում երազում է դառնալ մոլլա, ինչպես նաև մեկնել Մեքքա հաջի։

Մասնակցություն Բեսլանի թիվ 1 դպրոցում պատանդների գերեվարմանը 

Վլադիմիր Խոդովը եղել է գրոհայինների ղեկավարներից մեկը, որոնք 2004 թվականի սեպտեմբերի 1-ին պատանդառել են Բեսլանի թիվ 1 դպրոցում Գիտելիքի միջազգային օրվան նվիրված տողանի մասնակիցներին։ Դպրոցի գրավման ժամանակ նա ձեռքից վիրավորվել է։ Գերեվարված բժշկուհի Լարիսա Մամիտովան վիրակապել է Խոդովի ձեռքը, ինչպես նաև ցուցաբերել բժշկական օգնություն՝ գրոհի ժամանակ վիրավորված այլ գրոհայինների։

Խոդովի գլխավորած ահաբեկիչների խումբն վերահսկել է դպրոցի սպորտդահլիճում գտնվող պատանդներին։ Գրավման առաջին օրը նա անձամբ տղամարդկանց առանձնացրել է պատանդներից և հրամայել բարիկադավորել կառույցը։

Ողջ մնացած բազմաթիվ պատանդներ նշում էին Վլադիմիր Խոդովի առանձնակի դաժանությունը։ Նրանց վկայությամբ՝ նա մի քանի անգամ ծաղրել է կանանց և երեխաներին, մասնավորապես, Խոդովը ստիպել է գլխի մոտ դնել ձեռքերի ափերը՝ ընդունելով նապաստակի ականջների ձև և երկար մնալ այդ դիրքում։ Երբ պատանդները սկսել են ուժեղ աղմկել, Վլադիմիրը սպառնացել է սպանել մի քանի մարդկանց՝ սրահում լռություն ապահովելու համար։ Պատանդ Լարիսա Կուձիևան խնդրել է տրամադրել վիրակապ՝ ծանր վիրավոր Վադիմ Բոլոևին վիրակապելու համար, ինչին Խոդովը կտրուկ մերժել, այնուհետև հրամայել մահացող Բոլոևին հեռացնել դահլիճից։ Ընդորում, Կուձիևային ասել է, որ այդ պատանդը տեղափոխվում է «հիվանդանոց»։ Բացի այդ, Խոդովը ծեծել է պատանդներին։ Նադեժդա Բադոևային նա հարվածել է կոթով, այն բանի համար, որ նա որոշել է ձգել ոտքերը, որոնց վրա երկար ժամանակ նստելուց հետո, այտուցվել էին։ Խոդովը հարձակվել է զուգարանից դուրս եկող չորրորդ դասարանի աշակերտներ, 10-ամյա երկվորյակներ Ասլան և Սոսլան Տոկմաևների վրա և ծեծել նրանցից մեկին։

Պատանդ Սվետլանա Վլասովան լսել է Խոդովի զրույցը Իբրահիմ անունով ահաբեկչի հետ։ Խոդովը նրան հրամայել է սպանել պատանդներին, եթե դաշնային ուժերն սկսեն դպրոցի գրոհը և սպառնացել, որ անձամբ կսպանի նրան՝ հրամանը չկատարելու պարագայում։

«Московский комсомолец» թերթի տվյալներով՝ Խոդովի մայրը՝ Ալեքսանդրա Սամոշկինան հատուկ ջոկատայինների կողմից ներառվել է ահաբեկիչների հետ բանակցությունների գործընթացում և հեռախոսով մի քանի անգամ խոսել որդու հետ՝ փորձելով համոզել ազատ արձակել պատանդներին։ Վլադիմիրը կտրականապես մերժել է բավարարել մոր խնդրանքը և ասել, որ նա էլ երբեք չզանգահարի իրեն։

Այն բանից հետո, երբ 2004 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, ԶԼՄ-ները տարածել են տեղեկատվություն այն մասին, որ գերեվարված դպրոցում պահվում են 354 պատանդներ (առավել մանրամասն տե՛ս «354 պատանդներ»), կատաղած Խոդովը պահանջել է պատանդներին հաշվել մեկը մյուսին՝ ճշգրիտ քանակությունը հասկանալու համար։ Նույն օրը, մահվան վախի տակ, արգելել է պատանդներին ջուր խմել լվացարաններից։

Երբ 2004 թվականի սեպտեմբերի 3-ին սպորտդահլիճում տեղի են ունեցել պայթյուններ, Վլադիմիր Խոդովը, մյուս ահաբեկիչների հետ միասին, կենդանի պատանդներին սկսել է տեղափոխել դպրոցական ճաշասրահ։ Ճաշասրահում Խոդովն ստիպել է կանանց և երեխաներին բարձրանալ պատուհանագոգերի վրա, իսկ ինքը նրանց արանքներից սկսել է կրակել՝ մարդկանց դարձնելով «կենդանի վահան»։ Պատանդ Նադեժդա Գուրիևայի խոսքերով՝ այդ պահին, երբ հատուկ ջոկատայինները կարողացել են պոկել դպրոցական ճաշասրահի լուսամուտներից մեկի ճաղավանդակը, Խոդովը կրակել է արձակել սենյակում գտնվող մարդկանց ուղղությամբ՝ գնդացիրով սպանելով երկու երեխաների։

Գրոհի ընթացքում Խոդովը սպանվել է։ Նրա մարմինը հայտնաբերվել է երկրորդ հարկում գտնվող դահլիճում։

2004 թվականի նոյեմբերի սկզբին «Комсомольская правда» թերթում հրապարակվել է հոդված, որտեղ պնդվում էր, որ հատուկ ջոկատայինները Խոդովին կարողացել են ողջ ձերբակալել, սակայն հետագայում այդ վարկածը հերքվել է։ ՌԴ Գլխավոր դատախազի տեղական Վլադիմիր Կոլեսնիկովի խոսքերով՝ դպրոցում սպանված ահաբեկիչների մեջ Վլադիմիր Խոդովը ճանաչվել է առաջինը։ Նրա ինքնությունը պարզվել է ինչպես հետաքննության, այնպես էլ դատաբժշկական փորձաքննության ժամանակ։

Բելսանի թիվ դպրոցի գրավման առաջին տարելիցին չեչեն գրոհայինների առաջնորդ Շամիլ Բասաևը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որտեղ նշել է, որ Խոդովը եղել է ռուսական հատուկ ծառայությունների լրտես։ Բասաևի խոսքերով՝ Խոդովն իրեն խոստովանել է, որ գրոհայինների մոտ է ուղարկվել է՝ լրտեսական գործունեություն ծավալելու համար։ Այնուհետև, Բասաևն առաջարկել է դառնալ երկակի լրտես և օգտագործել այդ իրավիճակը՝ Բեսլանում ահաբեկչություն իրագործելու համար։ Սակայն այս փաստերը կտրականապես հերքվել են իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչների կողմից։ Մասնավորապես, Հարավային դաշնային շրջանի գլխավոր դատախազի տեղակալ Սերգեյ Պրոկոպովը Շամիլ Բասաևի հայտարարությունն անվանել է «աբսուրդային» և «Բեսլանի քրեական գործով անցնող նյութերին չհամապատասխանող»։

Ծանոթագրություններ 

Բեսլանի ահաբեկչական հարձակում
Ռուս ահաբեկիչներ