Մենամարտ

Մենամարտ (անգլ.` combat), մարդկանց կողմից համակարգված և որոշակիացված ֆիզիկական գործունեություն, որն ներառում է նաև մրցակցության որոշակի աստիճան։

Նկարագրություն 
Մենամարտերը լինում են 2 տեսակի.
 երկու մարդու (հակառակորդների) մենամարտ միմյանց դեմ առանց զենքի կամ զենքի օգտագործմամբ (հրացան կամ սառը զենք), մեկը՝ ընդդեմ 2 հոգուց կազմված թիմի, որն արդեն կոչվում է կռիվ կամ մենամարտ,
 սպորտի տեսակ, որտեղ 2 մասնակիցները ֆիզիկապես պայքարում են միմյանց դեմ՝ հաղթողին պարզելու նպատակով, օգտագործելով միայն ֆիզիկական ուժը կամ տարբեր սպորտային սպառազինություն և/կամ ձեռքի համար նախատեսված սառը զենք։

Ավելի վաղ մարտերի նպատակն էր հաղթել հակառակորդին՝ վերցնելով նրան գերի (ստրուկ), սպանել՝ ունեցվածքն առգրավելու կամ մարտարվեստը լքել ստիպելու նպատակով։ Ավելի ուշ Հին Հունաստանում ի հայտ եկավ նաև սպորտային մարտարվեստը (Անտիկ օլիմպիական խաղեր, Օլիմպիական խաղեր), որտեղ որոշակի կանոնների համաձայն մրցում էին կիրառական ռազմական ֆիզիկական ուղղվածություններում (վազք, նիզակի, մուրճի նետում և այլն)։

Սպորտային մենամարտերի նպատակն է գործելով հաստատված կանոնների շրջանակներում՝ կատարել հնարքներ, որոնք հակառակորդին կարող են պատճառել առավելագույն ֆիզիկական վնաս կամ նրան դնել անբարենպաստ դիրքում, ինչպես նաև պաշտպանվել հակառակորդի նմանատիպ հնարքներից։

Մենամարտ և մարտական արվեստ 
Անհրաժեշտ է տարբերել մենամարտ և մարտական արվեստ հասկացությունները։ Ոչ բոլոր մարտական արվեստներն են համարվում մենամարտեր, ինչպես նաև ոչ բոլոր մենամարտերը կարող են համարվել մարտարվեստ։ Մարտական արվեստը ենթադրում է մարտ մեկից ավելի հակառակորդի դեմ։ Այդ դեպքում այն մենամարտ չէ։ Մյուս տեսանկյունից մարտական արվեստներում կարևոր դեր են խաղում հոգևոր սկզբունքները և անգամ կրոնական կանխադրույթները, այն դեպքում, երբ մենամարտերում ամեն ինչ սպորտային է կամ դիտարկվում է կիրառական տեսանկյունից։

Մենամարտերի դասակարգում 
Մենամարտերը պայմանականորեն բաժանվում են երկու խմբի՝ սպորտային և մարտական։

Սպորտային մենամարտեր 
Նպատակն է տվյալ սպորտաձևում որոշել լավագույններին, լավագույն սպորտային նվաճումները (հաղթանակ Օլիմպիադայում, միջազգային սպորտի վարպետի կոչում), համաշխարհային հանրաճանաչություն։ Այս դեպքում գործում են ավելի կոպիտ կանոններ և սահմանափակումներ (նպատակն է նվազագույնին հասցնել տրավմատիզմը)։ Նաև օգտագործվում են զանազան պաշտպանական հարմարանքներ (ձեռնոց, ատամների պաշտպանական միջոցներ բռնցքամարտում և կարատեում, սաղավարտ, դիմակներ սուսերամարտի ժամանակ և այլն)։

Սպորտային մենամարտերը, ի տարբերություն ստորև նշվածների, թույլ են տալիս ճիշտ համակարգել վիճակագրական մի շարք ցուցանիշներ, այդ թվում՝ տրավմատիզմը։

Ռազմական մենամարտեր 
Նպատակն է գոյատևել մահացու վտանգի դեպքում, իսկ մահվան դեպքում փորձել հակառակորդին պատճառել առավելագույն վնաս։ Մենամարտի գլխավոր նպատակն է հակառակորդին հասցնել անկարող իրադրության (ընդհուպ մինչև ֆիզիկապես ոչնչացման)։ Հիմնականում սա համակցված ձեռնամարտ է։ Մարզումը նման է սպորտային մարտարվեստի վարժանքներին։ Ծրագիրը ներառում է նաև իրավիճակներ, որոնք նախատեսված են պաշտպանվել մի քանի հակառակորդից, ինչպես նաև օգտագործել ձեռքի տակ գտնվող տարբեր միջոցներ, որոնք օգտակար են իրական կյանքի մարտական իրավիճակներում։

Ընդհանուր մենամարտեր 
Ընդհանուր մենամարտերում մրցում են մենամարտի տարբեր տեսակների կամ մարտական արվեստների ներկայացուցիչներ։ Կանոններ կան, սակայն սահմանափակումները նվազագույնի են հասցված, ինչը մարզիկներին թույլ է տալիս ցույց տալ տեխնիկական գործողությունների լայն զինանոց։

Մենամարտի այլ տեսակներ 
Կախված օգտագործվող նյութական միջոցների զինանոցից՝ մենամարտերը կարող են կայանալ զենքի օգտագործմամբ (գավազան, կտրող կամ ծակող սառը զենք, նունչակիներ և այլն) կամ առանց դրանց։

Մենամարտերը տարբերվում են նաև գերիշխող տեխնիկայով, օրինակ՝ հարված, ցնցումներ, բռնվածքներ, նետումներ, ցավոտ հնարքներ, խեղդում և այլն

Մենամարտի օրինակներ

Միջազգային տեսակներ

Առանց զենքի 

 Բազկամարտ
 Բռնցքամարտ
 Վինգ չուն
 Ազատ ոճի ըմբշամարտ
 Վիետ Ո Դաո
 Գրեպլինգ
 Դա Կոնգ
 Ձյուդո
 Ջուջուցու
 Ջիտ Կուն-Դո
 Կապոեյրա
 Կարատե
 Ասիխարա
 Վադո կայի
 Գոդզու-Ռյու
 Գոսոկու-Ռյու
 Կյոկուսին
 Կյոկուսին Բուդոկայ
 Կոսիկի
 Րյոբու-Կայ
 Սյորինդզի-Ռյու
 Շոտոկան
 Սինդո դզինեն-ռյու
 Սիտո ռյու
 Սեյդո
 Սեյդոկայկայ
 Ուետի-ռյու
 Ֆրի Ֆայտ կարատե
 Ֆուդոկան
 Էնսին
 Կուդո
 Կուբատ
 Քիքբոքսինգ
 Հունահռոմեական ըմբշամարտ
 Կովատ ալրամի
 Սամբո
 Սյորինձի-կեմպո
 Սումո
 Թայվանյան բոկս (Մուայ-տայ)
 Թեկվոնդո
 Համաշխարհային տեկվանդոյի ֆեդերացիա
 ԳՏՖ
 Միջազգային տեկվանդոյի ֆեդերացիա
 Ուշու
 Ուշու-սանշոու
 Ուշու-տաոլ
 Տայցզիզյուան
 Հապկիդո

Զենքի օգտագործմամբ 

 Կարատե
 Յոսյուկայ
 Իսշին-րյու
 Կեյիտի-րյու]
 Մեյբուկան
 Մոտոբու-րյու
 Րյուեյ-րյու
 Սյորին-րյու
 Սյուրին-րյու
 Չիտո-րյու
 Կենդո
 Կոբուդո
 Մատայոսի
 Ռյուկյու
 Յամաննի-րյու
 Սուսերամարտ

Ռուսաստան 

 Ֆրի ֆայտ
 Սամբո
 Բռնցքամարտ
 Զինվորական ձեռնամարտ
 Արդյունավետ մարտական համակարգ
 Բուզա
 Սլավոնական ինքնապաշտպանման ոճ
 Սլավոնագարիցական ըմբշամարտ
 Ռոսս համակարգ
 Չեմիսովի ոճ

Ազգային տեսակներ այլ երկրներում 

 Այկիդո
 Արնիս
 Կապոեյրա
 Կրավ-մագա
 Կուրաշ
 Կենդո
 Կոխ
 Նիխոն-կեմպո
 Նյատ նամ
 Նին ձյուցու
 Տուրոն մենամարտեր
 Դաֆկուդո

Տես նաև 
 Մարտական արվեստներ

Ծանոթագրություններ 

Մարտական արվեստներ
Մարզաձևեր
Սպորտ