Ֆրանչեսկո Լանդինի

Ֆրանչեսկո Լանդինի կամ Լանդինո (, ), իտալացի կոմպոզիտոր, բանաստեղծ, երգիչ, երգեհոնահար, իտալական Արս նովա () կոմպոզիցիոն նոր տեխնիկայի խոշոր կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն 
Վազարիի սխալ վկայության համաձայն երկար ժամանակ Լանդինիի հայրը համարվել է նկարիչ Յակոպո դել Կազենտինոն՝ Ջոտտոյի աշակերտը։ Լադինին 6 տարեկանում կորցրել է տեսողությունը ջրծաղիկ հիվանդության պատճառով։ Հետագայում ստացել է Չիեկո (Chieko - կույր մարդ) մականունը։ Բացի այդ, նրա ժամանակակիցները նրան անվանել են Ֆրանչեսկո դելի Օրգանի (), քանի որ նա կարողացել է վարպետորեն երգեհոն նվագել, նորոգել և կարգավորել այն։

Լանդինիի կենսագրությունը մեզ է հասել Ֆիլիպո Վիլանիի հեղինակած «Ֆլորենցիա քաղաքի սկզբի գիրքը և հայտնի քաղաքացիներ» () երկհատոր տարեգրության շնորհիվ։ Ըստ այդ վկայության Լանդինին սկսել է վաղ հասակում է երաժշտություն ուսումնասիրել , որպեսզի «ինչ-որ չափով մխիթարություն գտնի՝ մեղմի հավերժական գիշերվա սարսափը»։ Նրա երաժշտական զարգացումը ընթացել է հիանալի արագությամբ և զարմացրել շրջապատին բազմաթիվ գործիքների կառուցվածքի մասին իր գերազանց գիտելիքներով (այնպես, ասես աչքով տեսած լիներ), որոնց շնորհիվ նա կատարելագործել և նոր տեսակներ է հորինել։ Տարիների ընթացքում Ֆրանչեսկո Լանդինին գերազանցել է բոլոր իր ժամանակակից երաժիշտներին, ովքեր ապրում էին Իտալիայում։ Լանդինին ստացել է բազմակողմանի հումանիտար կրթություն։ Նա գիտեր քերականություն, փիլիսոփայություն, պոեզիա, աստղագուշակություն։ Կոմպոզիտորը երաժշտություն է սովորել Ֆլորենցիայի վարպետներից։

Չնայած այն հանգամանքին, որ Լանդինին դեռ կոմպոզիտոր չէր, սակայն թագադրվել է որպես Կիպրոս կղզու արքայական բանաստեղծ: Նրա կյանքն ու ստեղծագործությունն առաջին հերթին կապված են Ֆլորենցիայի հետ, որտեղ նա ծառայում էր որպես քահանա և աշխատում էր որպես Սան Լորենցո եկեղեցու երգեհոնահար։  Նրա ստեղծագործությունները, որոնք մարմնավորում են այդ ժամանակի հումանիզմը,  ընդարձակությունն ու էկլեկտիզմը, արտացոլում են կրոնական և աշխարհիկ երաժշտության ստեղծման ավանդույթները։

Ճանաչում 
Լանդինիի համբավն 1380-ական թվականներին  արդեն խավարեցրել էր իտալացի իր բոլոր ժամանակակիցների հաջողությունները։ 15-րդ դարի սկզբին կազմած ձեռագրերի ժողովածուն () ներառում է Յակոբո Բոլոնսկիի 23, Ջովանի Ֆլորենցկիի 19 (), Մագիստր Պիերոյի () 9, Գերալդերո Ֆլորենտիսկոյի () և Դոնատա Ֆլորենտիսկոյի  () 5, Բարտոլինո Պադուանսկի  () 2 ստեղծագործություններ, իսկ Լանդինիի 86 կոմպոզիցիաներ։

Հայտնի է, որ Ֆլորենցիայում Լանդինին շատ է շփվել բանաստեղծների հետ, երաժշտություն է գրել Ֆրանկո Սակետտիի տեքստերի հիման վրա։ Նա ինքն էր գրում պոեզիա, մասնակցում փիլիսոփայական քննարկումներին: Այս կապակցությամբ հետաքրքիր հատված է Ջnվանի Գերարդիի «Ալբերտի դրախտային վիլայից» վեպը, որը պարունակում է ինչպես վերլուծություններ, այնպես էլ քաղվածքներ ականատեսի վկայություններից։ Այդ վկայություններում նկարագրված են իրադարձություններ, որոնք թվագրվում են1389 թվականին։ 

Վեպում հիշատակվում են նաև Բարդոլինո Պադուանացու և Նիկոլո Պերուջիացու անունները  (), ինչը պատմածին հաղորդում է կոնկրետություն ու հավաստիություն։

Պատմաբան Ջիովանի Վիլանիի եղբորորդին՝ Ֆիլիպո Վիլանին իր գրքում (Liber de origine atternisciation Florentiae et eiusdem famosis civibus), որը գրված է լատիներենով և Լանդինիի մահից անմիջապես հետո (1396), Լանդինիին բնութագրել է` որպես մեծ երաժիշտ, ով հաճախ երգել և նվագել է շարժական երգեհոնով (organum), ինչպես նաև շատ այլ գործիքների վրա, ներառյալ տավիղը, ռեբաբ (լատ․՝ rebeca), լյուտնյա, գիտերն (quintaria), երկար ֆլեյտա (avena), տիբիա (tibia): Վիլանին անդրադարձել է նաև Լանդինիի հորինած բազմալար գործիքին, որը նա ստեղծել էր լյուտնյայի և քանունի կոմբինացիայով և անվանել է «սեռենա սեռենառում» ():

Ֆրանչեսկո Լանդինիի եղբորորդին ազդեցիկ ֆլորենտացի հումանիստ և փիլիսոփա Քրիստոֆորո Լանդինոն է։

Ստեղծագործության բնութագրեր 
Լանդինիին որոշ աղբյուրներում  անվանել են Բոլոնիայի Յակոպո Բոլոնսկու հետևորդ և աշակերտ։ Սակայն Ֆլորենցիայում  Բոլոնսկու գտնվելու և Ֆրանչեսկո Լանդինիի ստեղծագործության արվեստ սովորեցնելու մասին տեղեկություններ չեն եղել։ Այդ վարկածը քիչ հավանական է։ Բացի այդ Ֆլորենցիայի երաժշտարվեստի դպրոցն առանձին դպրոց է եղել։

Ստեղծագործություններ 
Ֆրանչեսկո Լանդինիի երաժշտական ​​ժառանգությանն են վերագրվում բազմաթիվ ստեղծագործություններ՝ բացառելով անանուն հեղինակների գործերը և նմանակումները, որոնք վերագրվել են նրան։ Դրանք են՝
 9 երկձայնանի մադրիգալ
 2 եռաձայն մադրիգալ
 1 կանոնավոր եռաձայն մադրիգալ
 1 եռաձայն վիրելե:
 1 եռաձայն կաչա:
 91 երկձայն բալլատա 
 49 եռաձայն բալլատ, որոնցից ութը մատչելի են նաև երկու մասից բաղկացած տարբերակներում
 1 եռաձայն մոտետ
 3 ֆրագմենտ մոտետներ

Լանդինիի մնացած ստեղծագործությունների ամբողջական ցուցակը հասանելի է medieval.org կայքում։

Ընդունելություն 
Լանդինիի ստեղծագործությունները միջնադարյան և հետագա երաժշտության փառատոների անբաժան մասն են կազմում։ Հնագույն երաժշտական ​​անսամբլերը հաճախ իրենց ծրագրերում ընդգրկում են կոմպոզիտորի մշակումները։ Քանի որ Լանդինիի ստեղծագործությունները կատարման համար բարդ են համարվում, գործիքավորելիս երբեմն դրանք նշանակալիորեն պարզեցվում են։ Լանդինիի այցեքարտը մեր ժամանակներում հանդիսանում է «Ահա և գարունը» () երկձայնանի բալատան։

Լանդինիի երաժշտությունը կատարող հայտնի անսամբլների շարքում են Գոթական ձայներ, Մանրաբան, «Անանուն 4» (),  Hortus Musicus․ , ,  և այլն։

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Իտալացի կոմպոզիտորներ
Իտալացի երգեհոնահարներ
Կույր երաժիշտներ
14-րդ դարի ծնունդներ
Իտալացի երգիչներ
1320-ականների ծնունդներ
Իտալացի բանաստեղծներ
Դասական կոմպոզիտորներ
Անավարտ հոդվածներ անձի մասին
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով