Ակրոտիրի (Կրետե)

Ակրոտիրի (, բառացի՝ «հրվանդան»), թերակղզի և նախկին ինքնավար քաղաք Հունաստանի Կրետե կղզու Խանիա ինքնավար մարզում։ 2011 թվականի կառավարական բարեփոխումից ի վեր` այն Խանիա մունիցիպալիտետի մի մասն է։ Ինքնավար միավորի տարածքը 112,644 կմ² է։ Հին անվանումը եղել է Կիամոն, իսկ բյուզանդացիները այն կոչել են Կարակա։ Ակրոտիրիի քաղաքապետի նստավայրը Պիֆարին էր։ Ստավրոսը հայտնի է դարձել «Հույն Զորբա» ֆիլմից։

Աշխարհագրություն և շրջակա միջավայր 
Ակրոտիրին քարքարոտ հրվանդան է Կրետե կղզու հյուսիսային հատվածում՝ Կրետե ծովում։ Այն շրջանաձև է, կղզու մնացած մասին միացած է Խանիա և Սուդա քաղաքների միջև գտնվող լայն խճուղով։ Դեպի հարավ գտնվում է Սուդա Բեյը՝ թերակղզու և կղզու միջև։ Թերեկղզու մեծ մասը ծովից մի փոքր բարձրացված սարահարթ է։ Հյուսիսային ափի երկայնքով ձգվում է լեռնաշղթա։ Ֆլորայի բազմազանությունը, ներառյալ՝ Taraxacum minimum բույսը, տարածվում է Ակրոտիրի ժայռոտ հրվանդանի վրա։

Պատմություն 

Տեղի շրջանի ամենավաղ պատմությունը կապված է հնագույն Կրետեի ամենահզոր քաղաքներից մեկի՝ մոտակա Կիդոնիա քաղաքի հիմնադրման հետ։

Ակրոտիրիում՝ Խանիային նայող հատվածում, հայտնաբերվել են Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի և նրա որդու՝ Սոֆոկլիս Վենիզելոսի գերեզմանները։ Այդ վայրում 1897 թվականին նրանք բարձրացրել էին հունական դրոշը՝ ի նշան Օսմանյան կայսրության դեմ անհնազանդության, ինչն էլ սկիզբ էր դրել կրետական ապստամբությանը։

Հյուսիսային ժայռերի վրա հայտնաբերվել է երեք վանք։ Այիա Տրիադա վանքը հիմնադրվել է 17-րդ դարում վենետիկյան երկու վանականների՝ Երեմիայի և Լավրենտիոս Ջանկառլոյի կողմից, որոնք միացել էին Ուղղափառ եկեղեցուն։ Նրանք վերանորոգել են Մուրթարի ընտանիքի կառուցած հին վանքը։ Այդ շինությունները տեսանելի են սարահարթից և օդանավակայան ժամանող ինքնաթիռներից, շրջապատված են ձիթապտղի և նարնջի պուրակներով։ Բլուրների միջև մայրուղի կա, որով կարելի է մեքենայով հասնել Գուվերնետո վանք՝ Այիա Տրիադայից 5 կմ դեպի հյուսիս։ Այստեղ կենտրոնական բակի շուրջը քառակուսի շինություն կա, որտեղ էլ գտնվում է Կույս Մարիամին նվիրված եկեղեցին։

Տրանսպորտ 

Գուվերնետո վանքից միայն ոտքի ճանապարհ է հասանելի դեպի Արկուդիոտիսա քարանձավը, որտեղ ստալագմիտներից մեկը, տեղացիների կարծիքով, արջի ձև ունի։ Ենթադրվում է, որ այս քարանձավը հին ժամանակներից օգտագործվել է որպես երկրպագության վայր (քանի որ կան Արտեմիսի և Ապոլլոնի պաշտամունքի ապացույցներ), բայց քրիստոնեական դարաշրջանում նվիրված է եղել Արկուդիոտիսա Փանաղիային (Մեր Տիկին)։ Ասկետներն ապրում էին այդ տարածքում գտնվող քարանձավներում։ Քարանձավից հեռու՝ 140 քայլ ներքև, գտնվում է երրորդ վանքը՝ Կաթոլիկոնը (վանական եկեղեցի), որն այժմ լքված է։ Համարվում է, որ այն կառուցվել է 5-րդ կամ 6-րդ դարում Սուրբ Հովհաննես ճգնավորի կողմից։ Այն կառուցված է ժայռերի մեջ և համարվում է ժայռի մի մասը։ Լքված շինությունների վերին հատվածում ներկայումս աճում են թզենիներ։

Թերակղզու կենտրոնական սարահարթում է գտնվում Խանիայի «Իոաննիս Դասկալոյաննիս» միջազգային օդանավակայանը, որն անվանվել է՝ ի պատիվ ժողովրդական հերոս Դասկալոյաննիսի։ Խանիայից օդանավակայան կարելի է հասնել մեքենայով, տաքսիով կամ հասարակական տրանսպորտով։

Ակրոտիրիի շրջակայքում կան մի շարք առողջարաններ, որոնցից են՝ Ստավրոս, Կալաթաս և Մարաթի։

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 C. Michael Hogan, Cydonia, Modern Antiquarian, January 23, 2008 
 Arne Strid and Kit Tan (1986) Mountain Flora of Greece, Edinburgh University Press  
 Samuel Thurston Williamson, Raymond Moley, Malcolm Muir, Rex Smith and Joseph Becker Phillips (1933) Newsweek

Արտաքին հղումներ 

 Municipality of Akrotiri

Հունաստանի թերակղզիներ
Եվրոպայի թերակղզիներ