Նոյի գերեզման

Նոյի գերեզման (), դամբարան-թյուրբե Նախիջևան քաղաքի հարավում՝ Նախիջևանի հին բերդի տարածքում։ Ադրբեջանցիները այն համարում են Նուհա մարգարեի գերեզմանը։

Պատմություն 
Համաձայն Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանի, ինչպես նշել են տեղի հայերը, որոշ պարսկական և հայկական աղբյուրները, Նոյի դամբարանը կառուցվել է մեր թվարկությունից առաջ 1539 թվականին։ Նախիջևանի քաղաքային ուսումնարանի տեսուչ Կ. Ա. Նկիտինը նշել է, որ շնորհիվ հայերի ավանդության ու կրոնական զգացմունքների է պահպանվել և փրկվել ավերումից Նոյի և նրա ընտանիքի անդամների գերեզմանները։ «Կովկասյան օրացույցը» 1852 թվականին, թվարկելով Նախիջևանի մուսուլմանական և քրիստոնեական հուշարձանները, Նոյի դամբարանը համարում է քրիստոնեական։

Կառուցվածք 
Ըստ «Կովկասյան օրացույցի» նկարագրման՝ գերեզմանն իրենից ներկայացնում էր մատուռ, որը նախկին եկեղեցու մաս է կազմել։ Նախկինում այդ մատուռը եղել է գոյություն ունեցած եկեղեցու ներքին հարկում։ Մատուռ մտնելու համար մի քանի աստիճան պետք էր իջնել ներքև։ Ներքին տեսքը գրեթե շրջանաձև էր ու թաղածածկ, որը պահում էր կենտրոնում գտնվող քարե սյունը։ Հենց այդ սյան տակ էլ, ըստ ավանդության, գտնվել է Նոյի աճյունը։

Ավանդություն 
Շոտլանդացի ճանապարհորդ Ջոն Ֆոսթեր Ֆրեզերը, ով 20-րդ դարի 20-ական թվականներին եղել է տարածաշրջանում, նշել է, որ գերեզմանոցը հայերի համար սրբավայր է համարվել։ Տոն օրերին հայերը խմբերով այցելել են մատուռ, որտեղ խոնարհվել են գերեզմանին, ընծաներ են մատուցել և մանր քարեր են ամրացրել մատուռի կամարներին։ Սնահավատ հայերը կարծել են, որ եթե այդ քարերը կպնեն ու չընկնեն կամարներից, ապա իրենց ցանկություններն ու խնդրանքները կկատարվեն։

Ներկա վիճակ 
Ներկայիս տեսքը դամբարանը ստացել է 2006  թվականին՝ տեղական իշխանությունների որոշմամբ։ Գերեզմանը կազմված է նախկին մատուռի ներքնահարկի մնացորդներից։ Դամբարան կրկին  աստիճաններով են իջնում։ Սրահի կենտրոնում կանգնած է սյունը։ Ըստ ավանդության, այդ սյան տակ է գտնվում Նոյի մասունքները։ Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարանում պահպանվել է Բահրուզ Քյանգյարլիի նկարը, որում պատկերված է գերեզմանը 100 տարի առաջվա տեսքով։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Мавзолей Ноя

Դամբարաններ
Աստվածաշնչյան վայրեր
Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության գերեզմանատներ