Սերգեյ Ամիրխանյան (հասարակական գործիչ)

Սերգեյ (Սերյոժա) Շաքարի Ամիրխանյան (), քիմիական արդյունաբերության հայ խորհրդային աշխատող։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1960 թվականին)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։

Կենսագրություն 
Սերգեյ Շաքարի Ամիրխանյանը ծնվել է 1923 թվականին Իջևանի շրջանի Սարիգյուղ գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում)՝ աշխատավոր գյուղացու ընտանիքում։ Նրա հայրը երկար տարիներ եղել է սևագործ, իսկ 1930 թվականին դարձել է տեղի կոլտնտեսության ստեղծողներից մեկը, որտեղ հետագայում աշխատել է։

Սերգեյ Ամիրխանյանը 7-ամյա միջնակարգ կրթություն է ստացել։ Դեռ դպրոցական տարիներին հետաքրքրվել է քիմիայով։ Ամիրխանյանն իր աշխատանքային գործունեությունը սկսել է տասնյոթ տարեկանում` 1940 թվականից մինչև 1942 թվականի դեկտեմբերը Ամիրխանյանն աշխատել է Իջևան քաղաքի հրշեջ պահպանությունում։ Եղել է Կենտրոնական կոմիտեի անդամ (ՀԼԿԵՄ)։

1942 թվականին, խորհրդա-գերմանական պատերազմի («Հայրենական մեծ պատերազմ») սկսվելուց հետո Սերգեյ Ամիրխանյանը զորակոչվել է բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի շարքերը։ Գործող բանակում եղել է 1942 թվականի դեկտեմբերից։ Մինչև 1943 թվականը ծառայել է Հյուսիս-Կովկասյան ճակատում՝ 19-րդ առանձին զենիթային հրետանային դիվիզիոնի կազմում։ Վիրավորվել էր 1943 թվականի հուլիսին՝ Մոլդավանկա գյուղի վրա հարձակման ժամանակ։ Ապաքինմամբ ծառայել է Մերձբալթյան 3-րդ ռազմաճակատում՝ 53-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում։ 1944 թվականի հուլիսին գերմանական պաշտպանության ժամանակ Ամիրխանյանը վիրավորվել էր ձախ ոտքից։ Հետագայում ծառայել է 229-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում` եղել է 811-րդ հրաձգային գնդի 1-ին գնդացրային վաշտի բաժանմունքի հրամանատար։ Գերմանացի զավթիչների դեմ մարտերում կրտսեր սերժանտ Ամիրխանյանը ծանր վիրավորում է ստացել, սակայն չի թողել ռազմի դաշտը, ինչի համար 1944 թվականի սեպտեմբերի 4-ին պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։

1944 թվականի սեպտեմբերի 17-ին մասնակցել է Վալգա քաղաքի գրավմանը։ Գետն արագացնելու ժամանակ սպանվել է դասակի հրամանատարը։ Աջ ոտքի վիրավորում ստացած Ամիրխանյանն իր վրա է վերցրել հրամանատարությունը և մարտնչել։ 1945 թվականի փետրվարին Ամիրխանյանը տեղափոխվել էր ԽՍՀՄ ներքին զորքերի կազմ` եղել է 57-րդ հրաձգային դիվիզիայի 371-րդ հրաձգային գնդի բաժանմունքի հրամանատար։ Ամիրխանյանը մասնակցել է Տարտու քաղաքի մերձակա մեծ գյուղում երեք զինվորներից բաղկացած հետախուզական խմբի աշխատանքներին։ Չորս օր դիտարկումներից հետո, ֆաշիստական համազգեստ հագած, խումբը ներխուժել է հակառակորդի շտաբ, որը գտնվում էր գյուղի ալրաղացի գործարանում։ 1945 թվականի հուլիսի 11-ին սերժանտ Ամիրխանյանը պարգևատրվեց Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշանով։ Սերգեյ Ամիրխանյանը զորացրվել է Քյոնիգսբերգի ազատ արձակման ժամանակ։

Զորացրվելուց հետո Սերգեյ Ամիրխանյանը վերադարձել է հայրենիք, որտեղ անցել է շրջխորհրդի գործկոմների հրահանգիչների դասընթացները։ Ամիրխանյանը նշանակվել է Իջևանի շրջխորհրդի գործկոմի հրահանգիչ, որից հետո եղել է ակումբի մասսայականը։ 1948 թվականին Ամիրխանյանը տեղափոխվել է Երևան և աշխատանքի է տեղավորվել ԽՍՀՄ քիմիական արդյունաբերության նախարարության Երևանի Կիրովի անվան քիմիական կոմբինատում։ Շուտով նա նշանակվել է 1-10 արտադրամասի ապարատուրա։ Այդ ընթացքում արտադրության մեջ ներդրվեցին Ամիրխանյանի ռացիոնալիզատորական առաջարկները։ Նա առաջարկել է սառեցման համակարգի ներդրում չորացնող սարքի համար, քանի որ սարքից դուրս եկող շերտը հեշտությամբ ենթարկվել է արտաքին ազդեցության։ Իսկ սարքի ռիթմիկ աշխատանքը վերականգնելու համար նա առաջարկել է փոխել լուծույթի կազմի մեջ մտնող նյութերի՝ նորմայի համաձայն սահմանված խտությունը, ինչը հանգեցրել է դրական արդյունքի։

1951 թվականին Ամիրխանյանը, ով մեծ հաջողությունների է հասել սոցիալիստական մրցումներում, նշանակվել է Երևանի քիմիական կոմբինատի 30-30 Ա արտադրամասի սարքավորումների բրիգադիր։ Այս արտադրամասը զբաղվում էր էմուլսիոն պոլիմերիզացիայով, ինչի արդյունքում քլորոպրենը վերածվում էր կաթնահյութի։ Ամիրխանյանի 12 աշխատակիցներից բաղկացած բրիգադը սպասարկել է շերտի և այլ սարքավորումների արտադրության մեքենան։ Առաջին բրիգադը Հայկական ԽՍՀ-ում մասնակցել է կոմունիստական աշխատանքի բրիգադի կոչման մրցմանը։ Ամիրխանյանի առաջարկով բրիգադի սարքավարներն անցել են մի քանի ապարատների սպասարկմանը։ Բրիգադի հաջողվել է բարելավել մեքենայացման տեխնոլոգիական գործընթացների, բարձրացնել արտադրողականությունը ազատելու բարձր որակի արտադրանք։ Նա արժանացել է կոմունիստական աշխատանքի բրիգադի կոչմանը։ 1960 թվականի մայիսի 27-ից 30-ը Ամիրխանյանը մասնակցել է կոմունիստական աշխատանքի բրիգադների և հարվածային գործիքների մրցումների առաջամարտիկների համամիութենական խորհրդակցությանը։

ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության 1960 թվականի մայիսի 28-ի հրամանագրով ականավոր արտադրական հաջողությունների, կոմունիստական աշխատանքի բրիգադների և հարվածային գործիքների մրցումների կազմակերպման գործում ցուցաբերած նախաձեռնության համար Սերգեյ Շաքարի Ամիրխանյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում' Լենինի շքանշանի և «Մանգաղ և Մուրճ» ոսկե մեդալի շնորհմամբ։

Սերգեյ Ամիրխանյանը նույնպես ակտիվ հասարակական աշխատանք էր տանում։ Նա ԽՄԿԿ-ի XXII համագումարի պատվիրակն էր։

Սերգեյ շաքարի Ամիրխանյանը մահացել է 1982 թվականի նոյեմբերի 11-ին Երևանում։

Մրցանակներ 
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսը (ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1960 թվականի մայիսի 28-ի հրամանագիրը, Լենինի շքանշանը և «Մանգաղ և Մուրճ» մեդալը)՝ ականավոր արտադրական հաջողությունների և կոմունիստական աշխատանքի բրիգադների և հարվածային գործիքների մրցույթի կազմակերպման գործում ցուցաբերած նախաձեռնության համար։
Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշան (11.07.1945):
«Խիզախության համար» մեդալ (4.09.1944):
 «Աշխատանքային խիզախության համար» երեք մեդալ (5.11.1954, 26.09.1960, 26.04.1963):

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ
ԽՄԿԿ անդամներ
Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Փառքի շքանշանի ասպետներ