Մ40 անհետգլորք թնդանոթ

Մ40 անհետգլորք թնդանոթ, թեթև քաշով թնդանոթ, որը մշակվել է 1950-ական թվականների սկզբին և ԱՄՆ բանակում սկսվել է օգտագործվել 1953 թվականին։ Նախատեսված է հակառակորդի կրակակետերը և կենդանի ուժերը ոչնչացնելու, ինչպես նաև զրահատեխնիկայի դեմ պայքարելու համար։ 1970-ական թվականների սկզբին՝ սպառազինության մեջ TOW հակատանկային համակարգն ընդունելուց հետո, այն դուրս է բերվել սպառազինությունից։

Մ40-ը դրսևորվել է որպես արդյունավետ զենք։ Այն իր դասի աշխարհում ամենատարածված մոդելներից մեկն է։ Մ40-ն աշխարհի ավելի քան 50 երկրների բանակների սպառազինության մասն է կազմում։

Կառուցվածք 
Թնդանոթն ունի ակոսավոր փող և մխոցային փակաղակ՝ ելքային 4 ծայրափողակներով։ Այս սարքում օգտագործվել է փոքր բացվածքներով հորատման պարկուճ։ Գազի մի մասը անցնել է դրա միջով և հետ շպրտվել հատուկ ծայրափողակների միջով՝ դրանով իսկ ստեղծելով ռեակտիվ պահ, որը ճնշում է հետահրման ուժը։

Մ40-ն առաջին անհետգլորք թնդանոթն է, որն ունի նշանոցի հարմարություն ինչպես ուղիղ նշանառությամբ, այնպես էլ փակ կրակակետերից կրակելու համար։ Ուղիղ նշանառությամբ և փակ դիրքերից կրակելու համար թնդանոթի վրա տեղադրված է հեռադիտակային նշանոց։ Թնդանոթի դարձկեն և ամբարձիչ մեխանիզմներին կցված են ձեռքի շարժակներ։

M79 հրետասայլը սարքավորված է երեք շարժական հրետասայլերով, որոնցից մեկին կցված է անիվ, իսկ մյուս երկուսին՝ ծալովի բռնատեղ։

Բացի այդ, Մ40 անհետգլորք թնդանոթը հաճախ տեղադրվել է բարձր անցանելիությամբ ավտոմեքենաների և զրահատեխնիկայի վրա. M38A1, M151, AIL «Storm» «ջիպեր», «Land Rover» և HMMWV, M113 ACAV զրահավոր փոխադրիչ մեքենաներ, ինչպես նաև «Օնտոս» և «տիպ 60» ինքնագնաց հրետանային սարքերի վրա։

Կրակելու համար թնդանոթի վերևում տեղադրվել է Մ8 12,7 միլիմետրանոց նշանափորձման գնդացիր (որն օգտագործվում է բալիստիկ հատուկ փամփուշները կրակելու համար՝ 106 միլիմետրանոց Մ40-ի կրակոցի հետագծին համապատասխան)։

1968 թվականի վերջին ԱՄՆ-ում Մ40 անհետգլորք թնդանոթի համար ստեղծվել է գիշերային նշանոց։

Ներառված կառույցներ 
Թնդանոթի և զինամթերքի արտադրությամբ զբաղվել են հետևյալ կառույցները.
 Թնդանոթ
 Հրանոթ –  Ուոտերվլիտի արսենալ (պետական ձեռնարկություն), Ուոտերվլիտ, Նյու Յորք,
 Հենոց – Bouligny Co., Շառլոթ, Հյուսիսային Կարոլինա։
 Ռազմամթերք
 Պարկուճ – Temco, Inc., Նեշվիլ, Թենեսի, FMC Corp., Սան Խոսե, Կալիֆոռնիա; Harvey Aluminum Sales, Inc., Թորենս, Կալիֆոռնիա, Kisco Co., Inc., Սենթ Լուիս, Միսսուրի,
 Արկ – Firestone Tire & Rubber Co., Ակրոն, Օհայո, Northrop Corp., Nortronics Div., Անահայմ, Կալիֆոռնիա, Whirlpool Corp., Էվանսվիլ, Ինդիանա,
 Պոչամաս – Temco, Inc., Նեշվիլ, Թենեսի,
 Պայթուցիչ – Hamilton Watch Co., Լանկաստեր, Փենսիլվանիա։

Մարտավարատեխնիկական բնութագիր 
 Թնդանոթի զանգվածը՝ 16,9-18,25 կգ
 Բարձրացման անկյունն անսահմանափակ է։
 Հորիզոնական ուղղորդման անկյունն առանց սահմանափակումների է։

Ռազմամթերք 
Մ40 անհետգլորք թնդանոթից կրակելու համար օգտագործում են ունիտար կրակոցներ, մշակվել են ռազմամթերքի մի քանի տարբերակներ.
  M368 – իներտ մարտագլխիկով պրակտիկ կրակոցները կիրառվում են հրաձգության ուսուցման ժամանակ։
  M344 High-Explosive Anti-Tank (HEAT) – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց (հանվել է սպառազինությունից, չի արտադրվում)։ Կրակոցի զանգված՝ 16,711 կգ, մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, հեռահասողություն՝ 998,5 մմ, արկի սկզբնական արագություն՝ ~ 500 մ/վ, արդյունավետ կրակոցի հեռավորություն՝ մինչև 1200 մ։
  M344A1 High-Explosive Anti-Tank (HEAT) – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։ Մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, արկի սկզբնական արագություն՝ 503 մ/վ, արդյունավետ կրակոցի հեռավորություն՝ 1350 մ։
  M346A1 High Explosive Plastic-Tracer (HEP-T) – զրահահար-ֆուգասային կրակոց, այն «Composition A3» պլաստիկ պայթուցիկ նյութով լիցքավորված բեռնարկղ է։ Մարտագլխիկի զանգված՝ 7,9 կգ, արկի սկզբնական արագություն՝ 498 մ/վ։

  M581 Antipersonnel (Canister) – հակահետևակային հետագծող բեկորային կրակոց։ Այն բարակապատ կոնտեյներ է, որը պարունակում է 13 գրան քաշով և պողպատե նետերի տեսքով 6000 հատ խոցող տարրեր։
  RAT 700 – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։
  M-DN11 – ֆուգասային կրակոց։
  PFF – բեկորա-ֆուգասային կրակոց, նախատեսված է հետևակի, ոչ զրահապատ և թեթև զրահապատ մեքենաների դեմ պայքարի համար։
  106 3A – կումուլյատիվ հակատանկային կրակոց։ Արտադրվում է «Bofors» կորպորացիայում։ Ներթափանցումը՝ 700 մմ։

Մ40-ի ռազմամթերք արտադրվել և արտադրվում են նաև Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Շվեդիայում և մի շարք այլ երկրներում։

Արտադրող երկրներ 
ԱՄՆ-ում Մ40 թնդանոթ արտադրվել է «Watervliet Arsenal» զենքի արտադրամասում, բացի այդ, թնդանոթ և ռազմամթերք թողարկվել են նաև մի շարք այլ երկրներում.
 Իսրայելում Մ40 թնդանոթների և ռազմամթերքի արտադրությունը կազմակերպել է IMI ընկերությունը։
 Իրանում Մ40Ա2-ի արտադրությամբ (ANTI-TANK GUN 106 անվանմամբ) սկսել է զբաղվել «Defense Industries Organization» ընկերությունը։
 Պակիստանում Մ40Ա1 թնդանոթի արտադրությունը ձեռնարկել է «Wah-2» ընկերությունը, բացի այդ, թողարկվում էին թնդանոթի ռազմամթերք։
 Ճապոնիայում արտադրությունը կազմակերպում էր «Japan steel works» ընկերությունը։

Շահագործող երկրներ 
  – 238 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 25 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 194 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 175 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 56 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 56 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 581 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 16 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 20 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 1956-1973 թվականներին М40-ը եղել է Ցահալի հետևակային բրիգադների հակատանկային զենքի հիմքը։
  – ավելի քան 3000 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – ոչ պակաս 200 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 40 միավոր М40A2 2016 թվականի դրությամբ
  – ոչ պակաս 12 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 144 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 73 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  Կորեայի Հանրապետություն– որոշակի քանակությամբ М40A2 2016 թվականի դրությամբ
  – որոշակի քանակությամբ М40 2016 թվականի դրությամբ
  – 6 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
  – 113 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – որոշակի քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – ոչ պակաս 90 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 24 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
  – 350 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ, М40А1-երի մի մասը տեղադրվել է տեխնիկայի վրա
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 8 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 12 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 45 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 20 միավոր Մ40Ա1 (դրանցից 16-ը տեղադրվել է տեխնիկայի վրա) 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 90 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 40 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 500 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 150 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
  – 2329 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն
  – 69 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 14 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 213 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – ոչ պակաս 30 միավոր М40 2016 թվականի դրությամբ
  – 24 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – 30 միավոր Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ
  – անհայտ քանակությամբ Մ40Ա1 2016 թվականի դրությամբ, М40А1-երի մի մասը տեղադրվել է տեխնիկայի վրա

M40 ահաբեկիչների կողմից օգտագործվել է Լիբիայում և Սիրիայում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 (JAH) Terry Gander and Ian Hogg (ed.), Jane's Ammunition Handbook 1994, Coulsdon: Jane's Information Group Ltd., 1993.
 (JIW) Richard Jones and Leland Ness (ed.), Jane's Infantry Weapons 2007–2008, Coulsdon: Jane's Information Group Ltd., 2007.

Արտաքին հղումներ 
 Technical Manual TM9-1005-221-20P — ԱՄՆ բանակի ուղեցույց Մ40Ա2 և Մ40Ա4 վերանորոգման ու շահագործման համար (1969 թվականի հուլիսի 27-ից)
 Bob Stoner. M40A1 106mm Recoilless Rifle with M8C Spotting Rifle // «Ordnance Notes», 2005
 M40 106mm Recoilless Rifle (сайт Global Security)
 106 միլիմետրանոց անհետգլորք թնդանոթ Մ40

1953 հիմնադրումներ