Բալ (չափման միավոր)

Բալ, հաշվվող մեծության սանդղակի ցուցմունքն արտահայտող միավոր։ «Բալ» բառը թարգմանվում է որպես «գունդ»՝ առարկա, որը  կիրառվում էր քվեարկություններում, ընդ որում սև գունդը նշանակում էր քվարկության որոշմանը դեմ, իսկ սպիտակ գունդը որոշման կողմից։ Բալային գնահատականները հիմնականում շատ են հումանիտար առարկաներում, հիմնականում հոգեբանության մեջ, հասարակագիտությունում և բժշկությունում, որտեղ բարդ է կամ էլ անհնար է մտցնել հաստատուն բացարձակ միավորները։

Բալը տարբերվում է մյուս միավորներից հաստատուն չափերի բացակայությամբ։ Տարբեր դեպքերում միավորների սանդղակի բաժանման արժեքը և միավորը կարող է լինել տարբեր։ Դրանց վերաբերվում է՝ երկրաշարժերի հզորությունը, փոթորկի ուժը, աշակերտի կամ ուսանողի գիտելիքները։ Սանդղակում յուրաքանչյուր բալի աճը կապված է չափվող մեծության աճի հետ, և ընդհակառակը։ Բալային սանդղակում միշտ շարվում են աճով, յուրաքանչյուր նշանակությանը տրվում է մանրամասն և համարժեք նկարագրություն, կոտորակային իմաստ ունեցող միավորները բալային աղյուսակներում չեն պահվում։ Սանդղակի պարունակության անհրաժեշտ ճշտման դեպքում, բալերի քանակը ավելանում է։ Չնայած իմաստի որակյալ բնավորությանը բալերում, նրանց հետ կարելի է կիրառել որոշ թվաբանական գործողություններ՝ գումարել, շտկել, գտնել միջին թվաբանականը, առավելագույն կամ  նվազագույն նշանակություն։ Բաժանել կամ բազմապատկել բալերը սովորաբար չի կատարվում։ Երկրաշարժագիտությունում երկրաշաժերի հզորությունը ճշտվում է ինժեներական սեյսմահետախուզության շնորհիվ։

Քննությունների հանձման ժամանակ կան նաև «տուգանային միավորներ», որոնք հանվում են ամբողջ գնահատականից։

Բալերով արտահայտվում են հաջորդ մեծությունները։

• Երկրաշարժի ուժգնություն, որակական նկարագրում է երկրաշարժի ազդեցությունը սեյսմոլոգիական գործիքների, մարկանց, կենդանիների վրա, իսկ ոհզոր երկրաշարժերի դեպքում՝գետերի և ռեիլեֆի վրա։ Ռուսաստանում օգտագործվում է ՄՍԿ 64 Մեդվեդեվի, Շպոնխոյերի, Կարնիկի սանդղակը։

• Քամու արագություն , մեծությունը մոտավոր որոշվում է մերձերկրյան ընտրված առարկաների և բաց ծովի ալեկոծությունների 10մ բարձրության վրա:Այս մեծությունը չափվում է Բոֆորտի սադղակով։ Մեկ բալը համապատասխանում է ծովի խաղաղությանը, եթե քամու արագությունը 20սմ/վ է։ Ցունամիին (արագությունը 117կմ/ժ-ից ցածր չէ)  տրվում է 12 բալ։

• Գիտություն ուսումնասիրվող առարկայի գնահատական, Ռուսական ուսուցման մեջ օգտագործվում է հինգ միավորանոց սանդղակ։ 1 միավորը նշանակում է առարկայի չիմացություն, իսկ 5 միավորը, գերազանց իմացություն։

• Խցանումները ճանապարհներին, 1 միավորը նշանակում է, որ ճանապարհները բաց են, իսկ 10 միավորը - խցանում է։

• Սննդի որակի ցուցանիշ, գինու, պանրի միավորները հիմնականում չափվում են զգացմամբ։

• Թոշակի ապահովագրության չափ, Ռուսաստանում բալերը ընդունվել են 2016 թվականի հունվարի 1-ից։

Ծանոթագրություններ 

Չափման միավորներ