Լիպիդներն իջեցնող միջոցներ

Լիպիդներն իջեցնող միջոցներ, որոնք երբեմն կոչվում են նաև որպես հիպոլիպիդեմիկ նյութեր, խոլեստերինը իջեցնող դեղամիջոցներ կամ հակահիպերլիպիդեմիկ միջոցներ, դեղերի բազմազան խումբ են, որոնք օգտագործվում են արյան մեջ լիպիդների և լիպոպրոտեինների, ինչպիսիք են խոլեստերինի մակարդակը (հիպերլիպիդեմիա) իջեցնելու համար։ Ամերիկյան սրտի ասոցիացիան առաջարկում է «լիպիդները իջեցնող նյութ» տերմինը օգտագործել այս դասի դեղերի համար, «հիպոլիպիդեմիկ»-ի փոխարեն։

Դասեր 
Լիպիդների մակարդակը իջեցնողներ դեղամիջոցների մի քանի դասերը տարբերվում են ինչպես խոլեստերինի պրոֆիլի վրա նրաց ազդեցությամբ, այնպես էլ իրենց կողմնակի ազդեցություններով:Օրինակ՝ որոշները կարող են իջեցնել ցածր խտության լիպոպրոտեինների (ՑԽԼ) մակարդակը, մինչդեռ մյուսները կարող են նախընտրելիորեն բարձրացնել բարձր խտության լիպոպրոտեինների (ԲԽԼ) մակարդակը։ Կլինիկականորեն, դեղամիջոցի ընտրությունը կախված է հիվանդի խոլեստերինի պրոֆիլից, սրտանոթային ռիսկերից և հիվանդի լյարդի և երիկամների գործառույթներից՝ գնահատվելով դեղերի ռիսկերի և օգուտների հավասարակշռությունը։

Հաստատված

 Ստատինները (ՀՄԳ-CoA ռեդուկտազի ինհիբիտորները) հատկապես հարմար են ՑԽԼ-ի՝ անոթային հիվանդությունների հետ ամենաուժեղ կապ ունեցող խոլեստերինի մակրդակի իջեցման համար:Ուսումնասիրություններում, որտեղ օգտագործվել են ստանդարտ չափաբաժիններ, պարզվել է որ,ստատինները իջեցնում են ՑԽԼ-ի մակարդակը 18%-ից 55%-ով, կախված օգտագործվող կոնկրետ ստատինից:Ստատինների օգտագործման հետ կա մկանների վնասման ռիսկ (միոպաթիա և ռաբդոմիոլիզ)։ Հիպերխոլեստերինեմիան 70 տարեկանից բարձր մարդկանց մահացության ռիսկի գործոն չէ, իսկ ստատինային դեղամիջոցների ռիսկերը ավելի են մեծանում 85 տարեկանից հետո։
 Ֆիբրատները նշանակվում են հիպերտրիգլիցերիդեմիայի համար։ Ֆիբրատները սովորաբար նվազեցնում են տրիգլիցերիդների մակարդակը 20%-ից 50%-ով։ Բարձրացնում են նաև լավ խոլեստերինիˋ ԲԽԼ-ի մակարդակը։ Ֆիբրատները կարող են նվազեցնել ՑԽԼ-ի մակարդակը, բայց ստատիններից ավելի փոքր աստիճանով։ Ստատինների նման, մկանների վնասման վտանգ կա։
 Նիացինը, ինչպես ֆիբրատները, նույնպես հարմար է տրիգլիցերիդների մակարդակը 20-50%-ով իջեցնելու համար։ Այն կարող է նաև նվազեցնել ՑԽԼ-ի մակարդակը 5-25%-ով և բարձրացնել ԲԽԼ-ի մակարդակը 15-35%-ով։ Նիացինը կարող է առաջացնել հիպերգլիկեմիա և կարող է նաև վնասել լյարդը։ Նիացինի ածանցյալ ացիպիմոքսը նույնպես կապված է ՑԽԼ-ի նվազման հետ։
 Լեցիտինն արդյունավետորեն նվազեցնում է խոլեստերինի կոնցենտրացիան 33%-ով, նվազեցնում է ՑԽԼ-ի մակարդակը 38%-ով և բարձրացնում ԲԽԼ-ի մակարդակը 46%-ով։
 Լեղաթթուների սեկվեստրատորները (խեժերը, օրինակ՝ խոլեստիրամինը) հատկապես արդյունավետ են ՑԽԼ-ի մակարդակը իջեցնելու համար՝ խոլեստերին պարունակող լեղաթթուների սեկվեստրման միջոցով, որոնք արտազատվում են աղիքներ և կանխում դրանց վերաներծծումը աղիքներից։ Այն նվազեցնում է ՑԽԼ-ի մակարդակը 15-30%-ով և բարձրացնում ԲԽԼ-ի մակարդակը 3-5%-ով, քիչ ազդեցություն ունենալով տրիգլիցերիդների վրա, բայց կարող է առաջացնել դրանց մի փոքր աճ։ Լեղաթթուների սեկվեստրները կարող են առաջացնել ստամոքսաղիքային խնդիրներ և կարող են նաև նվազեցնել աղիքներից այլ դեղամիջոցների և վիտամինների կլանումը։
 Էզետիմիբը սննդային խոլեստերինի կլանման ընտրովի արգելակիչ է։
 Լոմիտապիդը միկրոսոմալ տրիգլիցերիդի փոխադրող սպիտակուցի ինհիբիտորն է։
 Ֆիտոստերոլները կարող են բնականորեն հայտնաբերվել բույսերում։ Էզետիմիբի նման, ֆիտոստերոլները նվազեցնում են խոլեստերինի կլանումը աղիքներում, ուստի դրանք ամենաարդյունավետն են, երբ դրանք օգտագործվում են ճաշի հետ միասին։ Այնուամենայնիվ, դրանց ազդեցության ճշգրիտ մեխանիզմը տարբերվում է էզետիմիբից։
 Օմեգա-3 հավելումները բարձր չափաբաժիններով կարող են նվազեցնել տրիգլիցերիդների մակարդակը։ Դրանք կապված են ՑԽԼ-ի շատ համեստ աճի հետ (~5%):
 PCSK9 ինհիբիտորները մոնոկլոնալ հակամարմիններ են անկառավարելի դեպքերի համար։ (օրինակ՝ Էվոլոկումաբ, Ինկլիզիրան ) Դրանք օգտագործվում են ստատինների հետ համատեղ։
 Պրոբուկոլ (որոշ երկրներում հանված է շրջանառությունից)։
 Խոլին
 Պիկնոգենոլ
 Բերբերին
 Կարմիր ֆերմենտացված բրինձ
 Բոսվելիա սերրատա
 L-արգինինը կարող է ուժեղացնել ստատինների ազդեցությունը, բայց միայնակ խոլեստերինի նվազման չի հանգեցնի։
 Կտավատի յուղ

Հետազոտություն 
Հիպոլիպիդեմիկ միջոցների հետազոտվող դասեր։

 CETP (խոլեստերինի էսթերի փոխանցման սպիտակուց) ինհիբիտորներ, 1 թեկնածու փորձարկումների մեջ է (Անացետրապիբ)։ Ակնկալվում է, որ այս դեղամիջոցները հիմնականում կբարձրացնեն ԲԽԼ-ի մակարդակը՝ միաժամանակ նվազեցնելով ՑԽԼ-ի մակարդակը։
 Սկվալեն սինթազի ինհիբիտորներ։
 ApoA-1 Միլանո։
 Սուկցինոբուկոլը (AGI-1067), նոր հակաօքսիդանտ է, ձախողվեց III փուլի փորձարկումը։
 Ապոպրոտեին-B ինհիբիտոր Միպոմերսեն (հաստատվել է FDA-ի կողմից 2013 թվականին հոմոզիգոտ ընտանեկան հիպերխոլեստերինեմիայով հիվանդների համար):
 Բեմպեդոաթթու,  ATP ցիտրատ լիազայի ինհիբիտոր։

Ծանոթագրություններ 

Դեղամիջոցներ
Սրտաբանություն