Աբդուլա Ալիշ

Աբդուլա Ալիշ (թաթարերեն՝ Abdulla Aliş, իսկական անունը՝  Габдуллаҗан Габделбари улы Алишев, Ğabdullacan Ğabdelbarıy uğlı Alişev, ), թաթար խորհրդային բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, ժուռնալիստ. ստեղծագործել է հիմնականում մանուկների համար։

Կենսագրություն 

Ծնվել է 1908 թվականին, Թաթարստանի Կայուկի գյուղում։ 1927 թվականին ընդունվել է Կազանի հողաշինարարական տեխնիկումը, ավարտելուց հետո աշխատել որպես մելիորատոր, շինարար։ 1933 թվականից անցել է ժուռնալիստական աշխատանքի, դարձել «Пионер каляме» («Պիոների գրիչ») ամսագրի պատասխանատու քարտուղար։ 1938—1941 թթ. սովորել է Կազանի մանկավարժական ինստիտուտում։

1939 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը։ 1941-ին նշանակվել է թաթարական ռադիոկոմիտեի խմբագիր։

Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին իսկ օրերից մեկնել է ռազմաճակատ, 1941 թվականի հոկտեմբերին Բրյանսկի մատույցներում գերի ընկել գերմանացիներին, նետվել համակենտրոնացման ճամբար, որտեղ հանդիպել է թաթար անվանի բանաստեղծ Մուսա Ջալիլին։ Ալիշին անդամագրել են  «Իդել-Ուրալ» լեգեոնին, որտեղ աշխատել է որպես թարգմանիչ։ Համակենտրոնացման ճամբարում նա Մուսա Ջալիլի հետ հակաֆաշիստական բովանդակությամբ թռուցիկներ է պատրաստել ու ցրել։ Ընդհատակյա իր գործունեության համար 1944 թվականի օգոստոսի 25-ին գիլիոտինահարվել է Բեռլինի Պլյոտցենզեե զինվորական բանտում։

Երկեր 
 «Պիոներական ջոկատի դրոշը» (1931);
 Dulqınnar («Ալիքներ» (1934);
 Ant («Երդում» (1935);
 «Իլգիզի հետ» (բանաստեղծությունների ժողովածու);
 Minem abí («Իմ եղբայրը», (բանաստեղծությունների ժողովածու, 1940);
 «Հարևաններ» (պիես),
 «Փոքրիկ բանտարկյալը» (պիես)
  Ana äkiätläre («Մորս հեքիաթները», 1941)
  Sertotmas ürdäk («Բլբլացող բադը», պիես)

Հիշատակը 
1965 թ. Կազանի պիոներների պալատը կոչվել է Աբդուլա Ալիշի անունով։

Թաթարստանի մայրաքաղաքի Մայիսի 1-ի հրապարակում՝ կազանյան Կրեմլի աշտարակի մոտ, կառուցվել է հուշահամալիր, որի հուշասյան վրա փորագրված է նաև Ալիշի դիմապատկերը։

2002 թվականին Բեռլինի Պլյոտցենզեե բանտի թանգարանի հարևանությամբ գործող Դիմադրության շարժման թանգարանում տեղադրվել է թաթար  գրողներ Մուսա Ջալիլին ու Աբդուլա Ալիշին նվիրված ցուցավահանակ։

2018 թ. Թաթարստանի Բոլգար գյուղում՝ պատմա-հնագիտական համալիրի տարածքում բացվել է Աբդուլա Ալիշի թանգարանը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Абдулла Алиш әсәрләре 
 Татар Виртуаль Гимназия
Абдулла Алиша музее

Թաթար բանաստեղծներ
Թաթար գրողներ
Խորհրդային բանաստեղծներ
Խորհրդային տղամարդ գրողներ
ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Խորհրդային մանկագիրներ
20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ
Խորհրդային լրագրողներ