Զառա Յաքոբ

Զեռա Յաքոբ (Զառա Յաքոբ, ամհարերենից թարգմանած՝ Սեմյա Իակով, ), Եթովպիայի նեգուս (կայսր), կրոնական գրող։

Կենսագրություն 
Եթովպայի կարևորագույն ղեկավարներից մեկն է։ Գահական անունը Կուաստանտինոս (Կոնստանտին) І է։ Դավիթ I կայսրի որդին է։ Ծնվել է Տուլկում՝ ժամանակակից Եթովպիայի Օրոմիա շրջանում։ Հոր մահից հետո բանտարկվել է իր ավագ եղբոր՝ կայսր Թեոդոր I-ի կողմից, սակայն չի հեռացվել գահաժառանգության հերթից։

Կայսր է հռչակվել 1434 թվականին, թագադրվել է Աքսումում 1436 թվականին։ Իր իշխանության դեմ դավադրությունները բացահայտելուց հետո մի քանի նահանգապետի է տապալել՝ այդ տարածքները ենթարկելով իր դուստրերին։ Զեր Յաքոբի գահակալությունն ընթացել է անջատողական ելույթներով, իսլամադավան հարևանների դեմ պայքարի և կրոնական-հերետիկոսական շարժումների դեմ պայքարում։ Ամուսնացել է Հադիի արքայի՝ Մահմետի աղջկա՝ Ելենայի հետ։

Կայսրը մի քանի բարեփոխում է իրականացրել (վարչական, եկեղեցական և այլն), որոնք ամրացրել են երկրի վրա կենտրոնացված իշխանությունը, եկեղեցու ներսում տարաձայնությունները լուծվել են, և այն դարձել է կայսրի վերահսկողության տակ՝ զգալի հողեր ստանալով։ Գերագույն կայսրի իշխանությունը հաստատել է երկրի վրա։ Միևնույն ժամանակ, Զերա Յաքոբը առատորեն բաժանել է այն իր կողմնակիցներին։

1445 թվականին Զերա Յաքոբը ջախջախել է Բաղլայ ադ Դինի, Սուլթան Ադալի, Աֆար ժողովրդի կողմից ստեղծված պետության զորքը, ամրապնդել է Եթովպիայի ազդեցությունը հարավում՝ սիդամոյի ժողովրդի մեջ, ապա ապարդյուն արշավներ ձեռնարկել դեպի հյուսիս՝ ագաու և ֆալաշ ցեղերի դեմ։ Մոտավորապես 1456 թվականին նա, երկնքում վառ լույս տեսնելով (ըստ երևույթին, Գալեյի գիսաստղը), հիմնադրել է Դեբրե-Բիրհան քաղաքը («Լույսի լեռ») և այն դարձրել իր մայրաքաղաքը։ Իր կայսրության ծայրամասերում Զերա Յաքոբը հիմնադրոել է վանքեր և ռազմական բնակավայրեր։ 1453 թվականին կայսրի վրա մահափորձ է կատարվել, որից հետո Զերա Յաքոբը, իր թագավորության ավարտին արդեն աչքի էր ընկել բռնապետության հակումով, առանձնակի դաժանությամբ հետապնդել է իր հակառակորդներին ու քննադատներին։

Կրոնական մոլեռանդ Զերա Յաքոբը սանձազերծել է դաժան ահաբեկչություն՝ ընդդեմ «հերետիկոսների» և «հեթանոսների»։ Իր մահվանից քիչ առաջ Զերա Յաքոբը տանջամահ է արել իր կանանցից մեկին, որը մեղադրվում է դավադրության մեջ, և քիչ էր մնում մահապատժի ենթարկեր նրա որդուն՝ Բեիդե Մարյամին մոր համար հոգեհանգստյան ճաշկերույթ անցկացնելու համար։ Այնուամենայնիվ, հակամարտությունը հարթվել է, և Բեիդե Մարիամը եղել է Զերա Յաքոբի պաշտոնական իրավահաջորդը։

Բորիս Տուրաևը և Վասիլի Բոլոտովը համեմատել են Զերա Յաքոբի կառավարումը Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ի հետ։

Զերա Յաքոբի կերպարն առկա Civilization IV. Beyond The Sword համակարգչային խաղում՝ որպես Եթովպական քաղաքակրթության առաջնորդ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Зара-Якоб, абиссинский царь Тураев Б. а.,
 Тураев Б. А., «Абиссинские хроники XIV—XVI веков», Москва-Ленинград 1936
 Dillmann A., «Über die Regierung, inbesondere die Kirchenordnung des Königs Zara Jacob», Berlin 1884.