Յոհան Յակոբ Ֆրոբերգեր

Յոհան Յակոբ Ֆրոբերգեր (; ), գերմանացի կոմպոզիտոր, կլավեսինահար և երգեհոնահար։

Կենսագրություն 
Ֆրոբերգերը իր հիմնական երաժշտական կրթությունը ստացել է հայրենի Շտուտգարտում, որտեղ նրա հայր Բազիլիուսը աշխատել է պալատական Կապելլայում (1621 թվականից)՝ որպես խմբավար։ 1634 թվականին Ֆրոբերգերը տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ 1637 թվականին դարձել է երգեհոնահար Ֆերդինանդ Երրորդի պալատում։ Նույն թվականին Ֆրոբերգերը մեկնել է Հռոմ, որտեղ սովորել է ջիրոլամո Ֆրեսկոբալդիի մոտ, ընկերանում Աթանաս Կիրչերի և Միքելանջելո Ռոսիի հետ և սերտորեն ուսումնասիրում ժամանակակից իտալական երաժշտություն։ 1641 թվականին Ֆրոբերգերը վերադարձել է Վիեննա, որտեղ աշխատել է որպես պալատի երգեհոնահար մինչև 1657 թվականը՝ պարբերաբար հեռանալով քաղաքից կայսեր դիվանագիտական հանձնարարություններով. այցելել է Բրյուսել, Դրեզդեն, Անտվերպեն, Լոնդոն և Փարիզ, որտեղ 1652-1653 թվականներին հանդես է եկել համերգներով և ուսումնասիրել ֆրանսիական երաժշտություն։ Փարիզում Ֆրոբերգերը հանդիպել է կլավեսինահար Լուի Կուպերինին, լուտե նվագողներ Դենիս Գոլտիերին, Դուֆոլտին, Բլանկրոչեին (Շ․ Ֆլորի)։ Ֆերդինանդի մահից հետո Ֆրոբերգերը տեղափոխվել է Մոմբելյարի մոտակայքում գտնվող մի ամրոց (պատկանում է Վյուրթեմբերգի դքսներին), որտեղ նա դասավանդել և երաժշտություն է ստեղծել։

Ստեղծագործություն և ազդեցություն 
Ֆրոբերգերը ստեղծել է բազմաթիվ վերնագրային և ծրագրային աշխատանքներ, այդ թվում՝ կլավեսորդի ողբերը՝ լյուտնիստ Բլանկրոշեի, կայսր Ֆերդինանդ Երրորդի (1657) և նրա վաղաժամ մահացած որդու՝ Ֆերդինանդ Չորրորդի (1654) մահվան համար։ Բլանկրոշեի մահվան երաժշտական էպիտաֆիայում () և Ֆերդինանդ Չորրորդի մահվան ողբում () կոմպոզիտորն օգտվել է երաժշտական ձայնագրության հնարքներից. նա ներկայացրել է Բլանկրոշեի անկումը աստիճաններից, որը հանգեցրել է նրա մահվանը՝ վարընթաց գամմայով, իսկ Ֆերդինանդի հոգու համբարձումը՝ վերընթաց։

Մեր օրեր է հասել մետ 30 սյուիտ (հենց Ֆրոբերգերի աշխատանքում է կազմավորվել 4 մասից բաղկացած հավաքածուի ժանրը), որոնք սովորաբար կատարվել են կլավեսինով։ Ֆրոբերգերը ստեղծել է նաև ստեղծագործություններ, որոնք հավասար հաջողությամբ կարելի է նվագել լարային ստեղնաշարերի և երգեհոնի վրա։ Նա գրել է իր ժամանակի տարբեր սովորական բազմաձայն ժանրերում, ինչպիսիք են տոկատան, կապրիչիոն, կանզոնները և ռեկերագնացները։ Ֆրոբերգերին է վերագրվում նաև վոկալ տրիոյի երկու շարժիչ, 2 ջութակ և  basso continuo։

Կոմպոզիտորի կենդանության օրոք հրատարակվել են միայն երկու ստեղծագործություններ՝ «ֆանտազիա հեքսահորդով» (Հռոմ, 1650), և պիես՝ «Ֆուգաներ և կապրիսներ» ժողովածուից (Փարիզ, 1660)։

Ֆրոբերգերի աշխատանքը ազդել է Դիտրիխ Բուկստեհուդեի, Գեորգ Բյոեմի, Յոհան Պախելբելի և Յ․ Ս․ Բախի վրա։

Հրատարակչական աշխատանքներ 

 Neue Ausgabe sämtlicher Clavier- und Orgelwerke, herausgegeben von Siegbert Rampe. Kassel: Bärenreiter, 1993—2014 (содержит также полный каталог сочинений Фробергера, условное сокращение FbWV; издание продолжается)

 1. Libro secondo (1649)
 2. Libro quarto (1656); Libro di capricci e ricercate (ca. 1658)
 3/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 1
 3/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 1b = Keyboard and organ works from copied sources. Partitas and partita movements, Part 1b
 4/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 2 = Keyboard and organ works from copied sources. Partitas and partita movements, Part 2
 4/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 3 = Keyboard and organ works from copied sources. Partitas and partita movements, Part 3
 5/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Toccaten
 5/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Polyphone Werke
 6/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Neue Quellen, neue Lesarten, neue Werke, Teil 1
 6/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Neue Quellen, neue Lesarten, neue Werke, Teil 2
 7. Ensemblewerke und Verzeichnis sämtlicher Werke = Works for ensemble and catalogue of the complete works

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Siedentopf H. Studien zur Kompositionstechnik J. J. Frobergers. Tübingen, 1978.
 Asperen B. van. A new Froberger manuscript // Journal of Seventeenth-Century Music 13 (2007).

Արտաքին հղումներ 
 Список сочинений Фробергера (англ.)
 Asperen B. van. A new Froberger manuscript (2008)

 Գերմանացի կոմպոզիտորներ
Գերմանացի երգեհոնահարներ