Յարոցինյան փառատոն

Յարոցինյան փառատոն, 1980-ական թվականների Եվրոպայի ռոք երաժշտության ամենախոշոր ու ամենակարևոր փառատոններից մեկը, Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպության երկրների այլընտրանքային երաժշտության ամենախոշոր փառատոնը։ 

Փառատոնն ստեղծվել է 1980 թվականին, 1971 թվականից Յարոցինում կազմակերպվող Wielkopolskie Rytmy Młodych փառատոնի հիման վրա։ 1980 թվականին Վալտեր Խելստովսկու նախաձեռնությամբ այն անվանակոչվել է Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji w Jarocinie («Յարոցինի երիտասարդ սերնդի երաժշտության համալեհական տեսություն»)։ Արդյունքում փառատոնին սկսել են հրավիրվել երաժիշտներ ու խմբեր ամբողջ երկրի տարբեր վայրերից։ Այնուհետև այն սկսել է կոչվել Festiwal Muzyków Rockowych («Ռոք երաժիշտների փառատոն»)։

Յարոցինի փառատոնի կազմակերպումն ու մթնոլորտը շատ նման են եղել ամերիկյան Վուդստոք փառատոնին, այդ պատճառով էլ այն երբեմն կոչվել է լեհական Վուդստոկ։ 1980-ական թվականներին այն համարվել է Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ուշ շրջանի գորշ ու աղքատ իրականությունից փախուստի միջոց։ Տևել է երեք օր և սովորաբար անց է կացվել օգոստոսի սկզբին։ Փառատոնը հավաքել է հազարավոր երկրպագուների (օրինակ, 1986 թվականին նրանց թիվն անցել է 30,000-ը), որոնք ապրել են վրաններում և լսել են երաժշտություն, որն այլ դեպքերում գրեթե երբեք չի հնչել լեհական ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ։ Միևնույն ժամանակ կարծիք կա, թե փառատոնն ստեղծվել է ամբողջատիրական կառավարության հատուկ ծառայությունների կողմից՝ նպատակ ունենալով լեհ երիտասարդների համար «ապահով ելք» ստեղծել։ 

Փառատոնի ընթացքում հնչել է տարբեր երաժշտություն, սակայն հիմնականում կատարվել են «այլընտրանքային» ժանրեր. բլյուզ, ռոք, մետալ, փանկ ռոք և ռեգգի։ Խմբերը ելույթ են ունեցել երկու բեմերում, որոնցից մեծը տեղակայված է եղել տեղի ֆուտբոլի դաշտում։ Շատ երկրպագուներ իրենց հետ ձայնագրիչներ են բերել՝ կատարումները ձայնագրելու համար։ Դա այն եզակի հնարավորություններից էր, որ կարելի էր ձայներիզներով տարածել երաժշտություն, որը չէր հնչում պաշտոնական ԶԼՄ-ներով։ Յարոցինի փառատոնին երկրպագուներ էին գալիս ԳԴՀ-ից, Չեխոսլովակիայից, Հունգարիայից և Խորհրդային Միությունից։

Փառատոնն սկսել է կորցնել իր ճանաչումը 1990-ական թվականներին, Սոցիալիստական ճամբարի անկումից հետո, ինչի արդյունքում այլընտրանքային երաժշտությունն ավելի հասանելի է դարձել։ Փառատոնի այցելուների նոր սերունդը նաև ավելի ագրեսիվ էր, և 1994 թվականին անկարգություններից և ոստիկանության հետ բախումներից հետո փառատոնը կասեցվել է։ Այն նորից սկսել է կազմակերպվել 2005 թվականին։

Յարոցինի փառատոնին ելույթ ունեցած ամենահայտնի խմբերից կարելի է առանձնացնել. 
 Koniec Świata
 New Model Army
 Therapy?
 Misfits
 Feeling B

Փառատոնը կարևոր դեր է ունեցել լեհական պանկ խմբերի կայացման գործում։ Լեհաստանի առաջին պանկ խմբերից մեկը, Nocne Szczury-ն, առաջին պանկ-ռոք խումբն է եղել, որ ելույթ է ունեցել փառատոնի ընթացքում, 1980 թվականին։

2021 թվականին կազմակերպվել է «Յարոցին։ Ազատության կանգառ» ցուցահանդեսը, որը նվիրված է եղել փառատոնի տարեդարձին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
  
 Photos from 1986—1988 Festivals in Jarocin
 Footage of the streets of Jarocin during the 1985 Festival, with music by Moskwa

Փառատոներ
Փառատոներ ըստ երկրի
Երաժշտական փառատոներ