Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Խանդո)

Սուրբ Խաչ եկեղեցի, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է  Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի Խանդո գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում, 1856 թվականին։

Ըստ Վրաստանի հայոց թեմ և Իմերեթի թեմի 1839-1840 թվականների արխիվների կան հիշատակումներ այս եկեղեցու մասին։

1866 թվականին եկեղեցին եղել է փայտաշեն կառույց, իսկ 1885 թվականին՝ քրաշեն։ Եկեղեցու հարակից՝  հարավային կողմում կա գերեզմանատուն։

Ճարտարապետություն

Սուրբ Խաչ եկեղեցին բազիլիկ կառույց է, որը կառուցմած է տուֆ տեսակի քարից, նրա չափերն են՝ 11.63 x 17.69 մետր։

Ունի մեկ մուտք, հարավային կողմում, մուտքի վերևի մասում կա արձանագրություն։

Շինարարության կապակցանյութ օգտագործվել է կիրը։

Եկեղեցին ունի նաև զանգակատուն, որը գտնվում է արևմտյան մասում՝ տանիքին։ Եկեղեցու խորանը գտնվում է արևելյան կաղմում։

1839-1870-ական թվականներին եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ քահանա Տեր Վարդան Տեր-Ստեփանյանցը, դպիրներ Թորոս Կյուրեղյանը և Հարություն Խաչատրյանը, իսկ 1880-ական թվականներին՝ քահանա Խաչատուր Տեր-Վարդանյանը։

2006 թվականին եկեղեցին կիսավեր վիճակում էր, սակայն ծնունդով Խանդո գյուղից Արկադի և Համբարձում Թորոսյանների հովանավորչությամբ եկեղեցին վերակառուցվում է։

Եկեղեցին վերաօծվում է 2009 թվականի մայիսի 8-ին, Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի ձեռամբ և Սամցխե-Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդի և հոգևոր դասի մասնակցությամբ։

Ծանոթագրություններ 

Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ