Ժոզեֆ-Շառլ Մարդրյուս

Ժոզեֆ-Շառլ Մարդրյուսը (1868–1949) հայկական ծագմամբ ֆրանսիացի բժիշկ է, արևելագետ, բանաստեղծ և նշանավոր թարգմանիչ։ Առավել հայտնի է «Հազար ու մի գիշեր» ստեղծագործության արաբերենից ֆրանսերեն թարգմանությամբ, որը հրատարակվել է 1898-ից 1904 թվականներին ։

Մարդրյուսը պնդում էր, որ իր թարգմանությունը հիմնված է նախկինում անհայտ «թունիսյան տեքստի» վրա և արաբական տեքստի բառացի և լիակատար փոխադրություն է։

Կենսագրություն 

Մարդրյուսը ծնվել է Եգիպտոսի Կահիրե քաղաքում 1868 թվականին հավանաբար Մարտիրոսեան ազգանունը կրող կաթոլիկ հայ ընտանիքում։ Նախքան Փարիզում հաստատվելը սովորել է Լիբանանում։ 

Որպես ֆրանսիական կառավարության բժիշկ՝ նա աշխատել է Մարոկկոյում և Հեռավոր Արևելքում։ Նա կատարել է այլ թարգմանություններ, որոնցից մի քանիսը նկարազարդել է շվեյցարացի փորագրանկարիչ Ֆրանսուա-Լուի Շմիդը (1873–1941)։ 1900 թվականի հունիսի 5-ին ամուսնացել է արձակագիր և բանաստեղծուհի Լյուսի Դելարու-Մարդրյուսի հետ ։ Ավելի ուշ ամուսնալուծվելով՝ ամուսնացել է Գաբրիել Բրալանտի («Կոբրետ») հետ։

«"Հազար ու մի գիշեր"-ի թարգմանիչները» էսսեում Խորխե Լուիս Բորխեսը գովում է Մարդրյուսի բավական ազատ թարգմանության ստեղծարար բնույթը՝ նշելով․ «Առհասարակ հարկավոր է ասել, որ Մարդրյուսը թարգմանում է ոչ թե բառերը, այլ գրքի պատկերները», և ավելացնում է․ «Մարդրյուսը միակ արաբագետն է, որի փառաբանումը գրական գործիչները հանձն են առել այնպիսի աննախադեպ հաջողությամբ, որ այժմ նույնիսկ արաբագետներն իրենք ճանաչում են նրան»։

Թարգմանությունները 

 Les Mille et Une Nuits
 L'Apocalypse qui est la révélation
 Le Livre des Morts de l'Ancienne Égypte
 Le Cantique des Cantiques
 Le Livre des Rois
 Sucre d'amour (1926)
 La Reine de Saba (1918)
 La Reine de Saba et divers autres contes (1921)
 Le Koran, 1925
 Le Paradis musulman (1930)
 Toute-Puissance de l'Adepte (Le Livre de la Vérité de Parole), 1932

Հղումներ 

Հայ արևելագետներ
1949 մահեր
1868 ծնունդներ
Հազար ու մի գիշեր