Մարտիրոս խան Դավիթխանյան

Մարտիրոս խան Դավիթխանյան (), իրանահայ գեներալ, բարերար, պրոֆեսոր, պարսկական կազակական բրիգադի շտաբի պետ, Ղաջարների արքունիքի թագավորական գվարդիայի կոմանդեր։ Նա ռուսերեն է սովորեցրել Իրանի թագավոր Նասր էդ Դին շահ Ղաջարին։

Վաղ կյանք 

Մարտիրոսը ծնվել է Սպահանում 1843 թվականին։ Սովորել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանում, որն ավարտել է գերազանցությամբ։ Այնուհետև նա վերադարձել է Իրան, որտեղ սկսել է դասավանդել ռուսերեն և ֆրանսերեն Դար ուլ-Ֆունուն դպրոցում՝ Իրանի առաջին ժամանակակից բարձրագույն համալսարանում։ Այնտեղ դասավանդել է 32 տարի։

Կարիերա 

1873 թվականին Մարտիրոսը սկսել է աշխատել պարսկական բանակում որպես գեներալ՝ միաժամանակ ծառայելով որպես ֆրանսերենի և ռուսերենի թարգմանիչ Հրատարակությունների նախարարությունում և հատուկ պետական թարգմանչական գրասենյակում։ 1879 թվականին, երբ ռուս սպաները ստանձնեցին պարսկական կազակական բրիգադի ուսուցանումը, Մարտիրոսը սկսեց աշխատել բրիգադում որպես թարգմանիչ։ Մարտիրոսը համառորեն բարձրացավ կարիերայի աստիճաններով և հասավ Ռայիս-է Արկան-է Հարբ կոչմանը, որը նշանակում է մարտական շարասյուների ղեկավար։ Հենց այս կոչումով նա նշանակվեց պարսկական կազակական բրիգադի շտաբի պետ. այդ պաշտոնը նա զբաղեցրեց 26 տարի։ Ղաջարների դարաշրջանի վերջում Մարտիրոսը դարձավ Ղաջարների արքունիքի թագավորական գվարդիայի հրամանատար։

Մարդասիրություն 

Մարտիրոսը մեծ հողատարածք է նվիրել Իրանի հայ համայնքին, որի վրա կառուցվել է եկեղեցի և Քուշեշ անունով մասնավոր դպրոցը։ Մարտիրոսը նաև Սպահանում մանկատուն է կառուցել և հայտնի է բազմաթիվ հայկական բարեգործական կազմակերպություններին իր մեծ նվիրատվություններով։ Նա իր առանձնատներից մեկի հետևում կառուցել է մեծ բաղնիք՝ բացառապես Թեհրանի հայերի օգտագործման համար։ Այս առաջարկը շատ առատաձեռն էր համայնքի համար, քանի որ այն ժամանակ հայերը մուսուլմանների կողմից համարվում էին անմաքուր, և նրանց արգելվում էր օգտվել քաղաքի հանրային բաղնիքներից։ Ժողովուրդը բաղնիքն անվանել է «Էմիրի բաղնիք»։

Երբ Մարտիրոսի դուստրը՝ Մարիամ Դավիթխանյանը, ամուսնացել է բանակի գլխավոր հրամանատար Ալեքսանդր խան Սեթխանյանի հետ, Մարտիրոսը նրա օժիտին ավելացրել է Իրանի ամենահին փողոցում գտնվող հսկայական առանձնատունը։ Գլխավոր շենքն ուներ հիսուն սենյակ։ Գույքում կային նաև բազմաթիվ առանձին շենքեր ընտանիքի անդամների համար, ինչպես նաև շուշանների լճակ, թենիսի չորս կորտ, ձիերի ախոռներ և վարդերի այգի։

Անձնական կյանք 
Մարտիրոսը գրողների մեծ մասի կողմից հիշատակվել է որպես «Մադրոս»։ Թաղված է Թեհրանի Սուրբ Գևորգ եկեղեցում։ Ունեցել է երեք որդի, այդ թվում՝ գեներալ Էսկանդար խան Դավիթխանյանը։

Ծանոթագրություններ 

Իրանցի գեներալներ
Իրանահայ ռազմական գործիչներ
Իրանահայ բարերարներ
Իրանահայ պրոֆեսորներ
Դավիթխանյաններ