Մատրասա (Շամախի)

Մատրասա - գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության Շամախիի շրջանում։

Պատմություն 
Շամախիի շրջանի հին ու նշանավոր հայկական գյուղերից է։ Գտնվում է շրջկենտրոն Շամախուց 7 կմ հարավ-արևմուտք։ Հայ մատենագրության մեջ Մատրասան հիշատակվում է սկսած 1403 թվականից։ Մատրասան ինչպես հնում, այնպես էլ 1988-ի բռնագաղթը մնում էր որպես գավառի գլխավոր ու հայաշատ բնակավայրերից մեկը։ Այն 1861 թ. ուներ 340 տուն բնակչություն (բոլորն էլ հայեր)։ 1874 թ. գյուղն ուներ 2187 հայ բնակիչ։ 1890-ին՝ 566 տուն (2810 մարդ)։ 1914 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ գյուղում բնակվում էին 4611 մարդ (բոլորն էլ հայեր)։ 1918 թ. ամռանը օսմանյան բանակի և մուսավաթականների համատեղ հարձակման ժամանակ Մատրասան նշանավորվեց որպես կազմակերպված դիմադրության կենտրոն, ուր պատսպարվել էին շրջակա 16 հայաբնակ գյուղերի բնակիչները։ Հերոսամարտը տևել է 3 օր, որից հետո թշնամիներին հաջողվել է գրավել գյուղն ու այն ենթարկել սոսկալի ջարդի ու թալանի։ Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Մատրասան վերստին շենացավ ու դարձավ շրջանի ամենամարդաշատ ու բարգավաճ գյուղերից մեկը։ 1988-ի բռնագաղթի նախօրեին ուներ շուրջ 1700 հայ բնակիչ։

Մշակույթ 
Գյուղում դեռ պահպանվում են Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու ավերակները։

Բնակչություն 
Ըստ ԱՀ վիճակագրության պետական կոմիտեի պաշտոնական տվյալների, 2012 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ, Մադրասա բնակավայրի բնակչությունը կազմում է 2,2 հազար մարդ

Հղումներ 

Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ
Ադրբեջանի գյուղեր