Գաբրիել Շերշենևիչ

Գաբրիել Ֆելիքսովիչ Շերշենևիչ (, ), ռուս իրավաբան, քաղաքացիական իրավաբան, Կազանի և Մոսկվայի համալսարանների պրոֆեսոր, Առաջին Պետդումայի պատգամավոր։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1863 թվականի հունվարի 1-ին (13)` լեհ ազնվականի ընտանիքում` Խերսոնի նահանգում ։ Օգոստոսի 3-ին Կիևի նահանգի Չիգիրինսկի շրջանի Անտոնովկա գյուղի եկեղեցում մկրտության ժամանակ նրան անվանեցին Գաբրիել Ջոզեֆ-Հյուբերտ։

Բրոկհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտարանական բառարանը, նշելով Կազանի ծննդավայրը, «որտեղ նրա հայրը` Շերշենևիչ, Ֆելիքս Գրիգորիևիչ, զինվորական ծառայության մեջ էր», ըստ երևույթին սխալվում է. Կազանում, իրոք, նա անցկացրել է իր վաղ մանկությունը և երիտասարդություն. մայր - Զեֆերինա Վիկենտևնա Բուրխաթից է։
Գաբրիելը ընտանիքի կրտսեր երեխան էր։ Նա ուներ չորս ավագ եղբայրներ՝ Վլադիմիր, Ալեքսանդր, Ստանիսլավ, Նիկոլայ,և մեկ քույր՝ Անտոնինան։

1873 թվականից սովորել է Կազանի 2-րդ գիմնազիայում։ Ուսման ընթացքում ստացել է 1-ին աստիճանի մրցանակ։ Ստանալով միջնակարգ կրթություն՝ 1881 թվականին ընդունվել է Կազանի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1885 թվականին որպես թեկնածու՝ «Բաժնետիրական ընկերությունների մասին» թեզի համար, որն պաշտպանել է Ա.Մ.Օսիպովի ղեկավարությամբ։ Նրան երկու տարի թողեցին համալսարանում՝ պրոֆեսորական պաշտոնի պատրաստվելու համար։

1888 թվականին Մոսկվայի համալսարանում պաշտպանել է մագիստրոսական թեզը՝ «Առևտրային գործողությունների համակարգը» թեմայով։ 1888 թվականին` Կազանում «Առևտրային իրավունքի հիմնական հասկացությունների քննադատություն» թեմայով պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը, 1891 թվականի դեկտեմբերին՝ դոկտորականը` «Գրական ստեղծագործությունների հեղինակային իրավունք» թեմայով։

1892 թվականի փետրվարին նա դարձավ Կազանի համալսարանի արտակարգ պրոֆեսորի պաշտոնակատար՝ առևտրային իրավունքի և առևտրային դատավարության ամբիոնում, 1895 թվականի մարտից՝ պրոֆեսոր։

1900 թվականին Շերշենևիչն ընտրվել է Կազանի Մարիինյան կանանց գիմնազիայի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ, ապա նախագահ։

Շերշենևիչի մանկավարժական գործունեությունը ընդհատվել է 1906 թվականի սկզբին՝ Կազանից 1-ին Պետդումայի պատգամավոր ընտրվելու կապակցությամբ` Կադետական կուսակցությունից։ 1906 թվականին Կազանից տեղափոխվել է Պետերբուրգ։

Հավատարիմ մնալով լիբերալ հայացքներին, նա բողոքեց Դումայի լուծարման դեմ և ստորագրեց մի շարք պատգամավորների` Վիբորգի դիմումը, որը կոչ էր անում բնակչությանը հրաժարվել հարկերը վճարելուց և զինվորական ծառայություն կատարել մինչև Դումայի գումարումը։ Դումայի լուծարումից հետո նա տեղափոխվեց Մոսկվա, որտեղ մի քանի այլ պատգամավորների հետ որոշ ժամանակ անցկացրեց Տագանկայի բանտում՝ այդ կոչի պատճառով։

Բանտից ազատվելուց հետո դասավանդել է Մոսկվայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում` առևտրային իրավունքի և առևտրային դատավարության ամբիոնում։

Շերշենևիչը նշանակալի ներդրում է ունեցել քաղաքացիական ու առևտրային իրավունքի և օրենսդրության մեջ, ակտիվորեն մասնակցել է Քաղաքացիական օրենսգրքի նախագծի նախապատրաստմանը և քննարկմանը, զբաղվել իրավապահ պրակտիկայի վերլուծությամբ և ընդհանրացմամբ։

Շերշենևիչը եղել է Կազանի իրավաբանական ընկերության անդամ և նախագահ, ակտիվորեն մասնակցել է Մոսկվայի ժողովրդական համալսարանների ընկերությանը, Մոսկվայի առևտրային ինստիտուտին և Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ընկերությանը։

Հասարակական գիտությունների զարգացման Ա. Չուպրովի անվան ընկերության հիմնադիր անդամներից մեկն է։

1911 թվականի սկզբին մի խումբ դասախոսների հետ նա լքեց Մոսկվայի համալսարանը՝ ի նշան բողոքի կրթության նախարար Լ.Ա.Կասոյի կողմից համալսարանական ազատությունների սահմանափակման դեմ։ Դասավանդել է Մոսկվայի կոմերցիոն ինստիտուտում և Ա.Լ.Շանյավսկու անվան
համալսարանում։

Աշխատություններ 
 «Курс торгового права», 3-е издание, 1899;
 «Наука гражданского права в России», Казань, 1893;
 «Учебник русского гражданского права», 4-е издание, 1902;
 «Учебник торгового права», 2-е издание, 1903;
 «Курс гражданского права», 2 выпуска, Казань, 1901—1902
 «О праве замужней женщины на производство торговли» в «Журнале Гражданского и Уголовного Права» за 1888 г., № 7;
 «Юридическая сила уставов акционерных компаний», там же, за 1889 г., № 3;
 «Несколько слов о коммерческих судах», в «Журнале Министерства Юстиции» за 1895 г., № 2;
 «Определение понятия о праве», Казань, 1896;
 «О последствиях безвестного отсутствия по русскому праву», в «Журнале Министерства Юстиции» за 1896 г., № 5;
 «О чувстве законности», Казань, 1898;
 «Новейшая модификация гражданского права в Германии», Казань, 1899;
 «О применении норм права», в «Журнале Министерства Юстиции» за 1893 г.,
 Труды господина Цитовича в области торгового права», в «Журнале Гражданского и Уголовного Права» за 1888 г., № 3;
 "По поводу книги Вл. Соловьева: «Оправдание добра» в «Вопросах философии и психологии» за 1897 г. и др.

Գ.Ֆ. Շերշենևիչի` իրավունքի և պետության մասին ուսմունքը
Իրավունքը մարդու պատշաճ վարքագծի նորմ է, որի չկատարումը ենթադրում է հարկադրանք պետական մարմինների կողմից։

 Իրավունքը ենթադրում է անձի որոշակի վարքագիծ։
 Իրավունքը ունի հարկադրական բնույթ։
 Իրավունքը միշտ կապված է պետական իշխանության հետ։
«Խոսքը պետությանը իրավունքի կանոններով պարտավորեցնելը չէ։ Հարցն այն է, թե ինչպես կարելի է իշխանությունը կազմակերպել այնպես, որ իշխանություն ունեցողներից բխող իրավունքի և ենթակաների բարոյական համոզմունքների միջև հակամարտությունը անհնար լինի կամ հասցվի նվազագույնի»։

Իրավունք հասկացությունը ներառում է միայն դրական, արդյունավետ իրավունք։

Օբյեկտիվ իրավունքը (հիմնական) իրավական նորմերի մի շարք է։

Սուբյեկտիվ իրավունք (ածանցյալ) - «իրավունքը սուբյեկտի կողմից իր շահերի իրականացման հնարավորությունն է»։

Ընտանիք
 Առաջին կինը (1885 - մարտի 12, 1892) - Օլգա Անդրեևնա Սադովենյա, բժշկության դոկտոր Ա.Ա.Սադովենյա քույրը; նրա զարմիկը արվեստաբան Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Սադովենն է, զարմուհին՝ օպերային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո) Ելենա Ալեքսեևնա Սադովենը (1892 կամ 1894 - 1978 թվականներ)։
 Երկրորդ կինը (ապրիլի 20, 1892 - 1900) - օպերային երգչուհի (դրամատիկ սոպրանո) Եվգենյա Լվովնա Մանդելշտամ, բժշկության դոկտոր Լ. Բ. Մանդելշտամի դուստրը։
 Որդին բանաստեղծ Վադիմ Շերշենևիչ է (1893-1942)։

Գրականություն 
 Шершеневич, Гавриил Феликсович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Биографический словарь профессоров и преподавателей Императорского Казанского университета : За сто лет (1804-1904). Ч. 1 / Под ред. заслуж. орд. проф. Н.П. Загоскина. — Казань: типо-лит. Имп. ун-та, 1904. — С. 86—87.
 Волков В. А., Куликова М. В., Логинов В. С. Московские профессора XVIII — начала XX веков. Гуманитарные и общественные науки. — М.: Янус-К: Московские учебники и картолитография, 2006. — С. 276—277. — 2000 экз. — ISBN 5-8037-0164-5.
 Императорский Московский университет: 1755-1917 : энциклопедический словарь / А. Ю. Андреев, Д. А. Цыганков. — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2010. — С. 840-841. — 894 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-8243-1429-8.
 Научные воззрения профессора Г.Ф. Шершеневича в современных условиях конвергенции частного и публичного права (к 150-летию со дня рождения) // Сборник материалов Международной научно-практической конференции (г. Казань, 1-2 марта 2013 г.). — М.: Статут, 2014. — 942 с. — ISBN 978-5-8354-1044-6.

Ծանոթագրություններ 

Գիտնականներ այբբենական կարգով
Լեհաստանի իրավաբաններ
Ուկրաինայում ծնվածներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ