Բուրգդորֆ (քաղաք)

Բուրգդորֆ (, ), քաղաք և համայնք Շվեյցարիայում՝ Բեռնի կանտոնում, Էմմե գետի հովտում։ Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 15.6 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որի 25.1%-ն օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով, 40.7%-ն անտառապատ է։ 2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով քաղաքում ապրում էր 16,280 մարդ։ 2000–ից 2010 թվականն ընկած տասնամյակի ընթացքում բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը կազմել է 5.2%: Ընդ որում՝ միգրացիայի ցուցանիշը եղել է 6.6%, ծնունդների ու մահերի ցուցանիշը՝ -1.1%:

Ժողովրդագրություն 
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները.

Պատմություն 
Հնագիտական պեղումների արդյունքները վկայում են, որ Բուրգդորֆի ներկայիս տարածքում ու շրջակայքում մարդիկ բնակություն են հաստատել դեռևս նորքարեդարյան ժամանակներում։ Հայտնաբերվել են նաև ուշ բրոնզի դարաշրջանի և հալշտատ (Hallstatt) մշակույթի հետքեր։

Միջնադարում տարածքը եղել է Բուրգունդիայի թագավորության կազմում։ 1080 թվականից այստեղ իշխել են Զերինգեն ազնվականական տոհմի դուքսերը։ Հավանաբար հենց նրանց ներկայացուցիչներն էլ Էմմե գետի ձախ ափին ամրոց են կառուցել, որն առաջին անգամ պատմական փաստաթղթերում հիշատակվել է 1080 թվականին՝ որպես castellum Bertoldi ducis: Իսկ ամրոցի մոտ հիմնված բնակավայրի մասին առաջին հիշատակությունը վերաբերում է 1236 թվականին (in oppido Burchtorff):

Բուրգդորֆի պատմության կարևոր դրվագներից է այն փաստը, որ հենց այստեղ է 1798 թվականին կրթադաստիարակչական իր հաստատությունը հիմնել նշանավոր մանկավարժ Յոհան Հայնրիխ Պեստալոցցին։

Պատմամշակութային հուշարձաններ
Բուրգդորֆի հին քաղաքամասն ամբողջությամբ, ինչպես նաև մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում, այդ թվում՝ նախկին Grosse Apotheke-ն ու Diesbacher House-ը, նախկին օրիորդաց դպրոցը՝ Mädchenschule-ն, նախկին Niederspital-ը (հիվանդանոցը), Gehöft Grafenscheuren-ը, Grosshaus-ը (Մեծ շենքը), zum Ochsen շենքը, Villa Schnell-ը, կանտոնային տեխնիկումը, Ֆրանց Գերչի թանգարանը (Museum Franz Gertsch), շվեյցարական ռեֆորմիստական եկեղեցին, պատմական զենքուզրահի հավաքածուն (Sammlung Historisches Armeematerial Collection), միջնադարյան ամրոցը, Quarantine շենքն ու մատուռը և Villa Roth-ը։  Քաղաքն ամբողջությամբ ներառված է Շվեյցարական ժառանգության գույքացուցակում։

Պատկերասրահ

Տեսարժան վայրեր

Հին քաղաքամասն իր փողոցներով, հրապարակներով, պատմական շինություններով
Ուշ գոթիկայի ոճով 1471/1490 թթ. կառուցված ռեֆորմիստական եկեղեցին
Ամրոցը
"Badi"-ն՝ հանրային լողավազանը
Franz Gertsch թանգարանը
Kornhaus (cornhouse)
Burgdorf Flüeh-ը (4 հսկա ժայռեր) և Էմմե գետը
Burgdorf Schützematte-ը՝ մարդկանց հանդիպավայր դարձած մի ընդարձակ դաշտ

Քույր քաղաքներ

Անվանի անձինք 

 Յան Մարտից (1680 – 1743) - գյուտարար
 Սամուել Հիերոնիմուս Գրիմ (1733 – 1794) - բնանկարիչ
 Յոհան Հայնրիխ Պեստալոցցի (1746–1827) - մանկավարժ
 Կառլ Էդվարդ Էշլիման - ժարտարապետ
 Մաքս Շնեկենբուրգեր  (1819 – 1849) - բանաստեղծ
 Ջոն Ավգուստուս Սուտտեր Կրտսեր (1826 – 1897) - Կալիֆոռնիական Սակրամենտոյի հայտնաբերողն ու պլանավորողը
 Էմիլ Թեոդոր Կոխեր (1841–1917) - բժիշկ, հետազոտող, 1909 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի
 Ֆրանց Շնայդեր (1910 – 1993) - կինոռեժիսոր, սցենարիստ
 Հերման Հալլեր (1914 – 2002) - կոմպոզիտոր
 Լիսա դելլա Կազա (1919 – 2012) - երգչուհի
 Վիլլի Միշել (ծնվ. 1947) - Franz Gertsch թանգարանի համահիմնադիր 
 Ռես Ինգոլդ (ծնվ. 1954) - նկարիչ
 Քրիստինե Բրանդ (ծնվ. 1973) - գրող, ժուռնալիստ
 Քրիստա Մարկվալդեր (ծնվ. 1975) - քաղաքական գործիչ, Շվեյցարիայի Ազգային խորհրդի նախկին նախագահ
 Պաբլո Նուվելլե (ծնվ. 1986) - DJ, կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Պաշտոնական կայքէջ
http://www.schloss-burgdorf.ch

Շվեյցարիայի քաղաքներ
Շվեյցարիայի բնակավայրեր
Բեռնի կանտոնի բնակավայրեր