Նիլամ Սանջիվա Ռեդի

Նիլամ Սանջիվա Ռեդի (, ), հնդիկ պետական և քաղաքական գործիչ, 1977-1982 թվականների եղել է Հնդկաստանի նախագահը։ Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության անդամ։

Կենսագրություն 
Նիլամ Սանջիվա Ռեդին ծնվել է 1913 թվականի մայիսի 19-ին Իլուր գյուղում (Մադրասի նախագահություն, այժմ՝ Անդհրա-Պրադեշ նահանգի տարածք)։ Ադյարում ավարտել է թեոսոֆիական թեքությամբ դպրոց, Անանտապուրում ավարտել է Մադրասի համալսարանի արվեստների պետական քոլեջը և Տիրուպատի քաղաքում ավարտել է Շրի Վենկատեշվարա համալսարանը։ 1958 թվականին ստացել է այդ համալսարանի իրավունքների պատվավոր դոկտորի աստիճան։

Ռեդին ամուսնացել էր Նիլամ Նագարատնամայի հետ։ Զույգն ուներ մեկ տղա և երեք դուստր։

Անանտապուր Մահաթմա Գանդիի այցից հետո միացել է Հնդկաստանի անկախության պայքարին, իսկ 1931 թվականին հեռացել է քոլեջից։ 1930-ականների սկզբին ընդունվել է Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցություն։ Ակտիվ մասնակցել է անկախության համար քաղաքացիական անհնազանդության ու պայքարի կազմակերպմանը, 1936 թվականից մինչև 1946 թվականը Անդհրա-Պրադեշ նահանգում եղել է Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցական կազմակերպության ղեկավարը, բազմիցս զերբակալվել է բրիտանական գաղութային ղեկավարությունների կողմից և 1940 թվականից մինչև 1945 թվականը գտնվել է բանտարկությունում (1942 թվականի մարտ-օգոստոսի ամիսներից փոքր ընդմիջումով)։ 1946 թվականի Մադրասի օրենսդրական ժողովում եղել է Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության պատգամավոր։ Նա նաև Մադրասից Հնդկաստանի ընտրական ասամբլեայի անդամ էր։

1949 թվականից մինչև 1951 թվականը եղել է Կերալա նահանգի անտառային տնտեսության և բնակարանային շինարարության նախարարը։ 1953-1964 թվականներին եղել է Անդհրա-Պրադեշ նահանգի օրենսդրական ժողովի պատգամավոր, գլխավոր նախարարի տեղակալ, նահանգի գլխավոր նախարար (1956-1960 և 1962-1964 թվականներին)։ Արդյունաբերական և ֆինանսական զարգացմումից հետո միշտ առաջնությունը տալիս էր գյուղատնտեսության զարգացմանը։

1960 թվականից մինչև 1962 թվականը եղել է Հնդկական ազգային կոնգրես կառավարող կուսակցության նախագահը։ 1962 թվականից մինչև 1964 թվականը եղել է Անդհրա-Պրադեշ նահանգի գլխավոր նախարարը։ 1964-1967 թվականներին Լալ Բահադուր Շաստրիի և Ինդիրա Գանդիի կառավարություններում եղել է սև մետալուրգիայի և ածխային արդյունաբերության, ինչպես նաև տրանսպորտի, քաղաքացիական ավիացիայի, զբոսաշրջության և նավագնացության նախարար։

1967-1969 և 1977 թվականներին եղել է Հնդկաստանի խորհրդարանի ստորի պալատի՝ Լոկ սաբհայի խոսնակ։ Այդ պաշտոնում իր անկախությունն ընգծելու նպատակով դուրս է եկել Հնդկական ազգային կոնգրեսից։ Այդ ժամանակ սկսել էին դրսևորվել նրա հակասությունները Ինդիրա Գանդիի հետ։

1969 թվականի նախագահական ընտրություններին Ռեդիի թեկնածությունն առաջադրվել է Հնդկական ազգային կոնգրեսի կողմից՝ չնայած Ինդիրա Գանդիի հակազդեցությանը, որը հետո կոչ էր արել կուսակցականներին «խղճով» քվեարկել, այլ ոչ թե կուսակցական սկզբունքով՝ աջակցելով Վարահագիրի Գիրիի անկախ թեկնածությունը, որն արդյունքում հաղթեց՝ հավաքելով 420 մլն ձայն՝ ընդդեմ Նիլամ Սանջիվա Ռեդիի 405 մլն ձայների։ Այդ արդյունքը բերեց Հնդկական ազգային կոնգրեսում պառակտմանը։ Ինդիրա Գանդին նշանակալիորեն ամրապնդել էր իր կառավարությունը, իսկ Ռեդին շուտով հեռացավ քաղաքականությունից։

1977 թվականի հուլիսի 25-ին, ակտիվ քաղաքականություն վերադառնալուց հետո, երկրի բոլոր հիմնական քաղաքական կուսակցությունների աջակցությամբ ընտրվել է Հնդկաստանի նախագահ։ Այս պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1982 թվականի հուլիսի 25-ը։

Նիլամ Սանջիվա Ռեդին մահացել է 1996 թվականի հունիսի 1-ին Բանգալորում թոքաբորբից՝ 83 տարեկան հասակում։

Հիշատակ 
2004 թվականին Ռեդիի պատվին Հայդարաբադ քաղաքում հուշարձան է կանգնեցվել, իսկ 2013 թվականին նրա 100-ամյակի պատվին հրատարակվել է փոստային նամականիշ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Նիլամ Սանջիվա Ռեդին britannica.com կայքում 

Հնդկաստանի նախագահներ
Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Թոքաբորբից մահացածներ
Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամներ
20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Հնդիկ պետական գործիչներ