Դեսմոպրեսսին

Դեսմոպրեսսին (DDAVP), դեղ, որն օգտագործվում է ոչ շաքարային դիաբետի, գիշերամիզության, հեմոֆիլիա A-ի, Վիլլեբրանդի հիվանդության, ուրեմիայի բուժման համար։ Դեղը կիրառվում է Վիլլեբրանդի հիվանդության և հեմոֆիլիա A֊ի մեղմ դեպքերում։ Կարող է ներմուծվել աերոզոլի, ներերակային ներարկման տեսքով, նաև՝ ենթալեզվային։

Հիմնական կողմնակի ազդեցություններն են գլխացավը, լուծը, արյան մեջ նատրիումի քանակի նվազումը․ վերջինս կարող է հանգեցնել գիտակցության կորստի։ Երիկամային խնդիրներ և արյան մեջ նատրիումի քիչ քանակ ունեցող մարդկանց կողմից կիրառումը ցանկալի չէ։ Հղիության ընթացքում օգտագործելու տեսանկյունից անվնաս է։ Միզագոյացումն ընկճող հորմոնի՝ վազոպրեսինի սինթետիկ անալոգն է։

ԱՄՆ–ում դեսմոպրեսսինի բժշկական կիրառությունը հաստատվել է 1978թ֊ին։  Այն ընդգրկվել է Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների ցանկում (առողջապահության համակարգում ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցները)։ ԱՄՆ–ում ամսական պահանջվող պաշարի գինը կազմում է 100–ից 200 դոլար։

Բժշկական կիրառությունը

Գիշերային անմիզապահություն 
Օգտագործվում է գիշերային անմիզապահության (էնուրեզ) բուժման համար։ Նշանակվում է որպես ներքին ընդունման դեսմոպրեսսինի ացետատ։ Դեսմոպրեսսին ընդունող երեխաները 2.2 անգամ ավելի քիչ են ունենում գիշերային անմիզապահություն և 4.5 անգամ ավելի քիչ են արթնանում գիշերն այդ խնդրով, քան պլացեբոյի դեպքում։

Գիշերամիզություն 
Դեսմոպրեսսինի կիրառությունն օգտակար է նաև այն մեծահասակներին, ովքեր ունեն գիշերվա ժամերին միզելու հետ կապված խնդիրներ (նոկտուրիա)։

Արյունահոսություն 
Դեսմոպրեսսինը Վիլեբրանդի հիվանդության առաջին մեղմ տեսակի դեպքում համարվում է առաջին ընտրության դեղ։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել Վիլլեբրանդի հիվանդության 2B և 3րդ ծանր տեսակների դեպքում, ինչպես նաև ոչ նորմալ VIII գործոնի դեպքում։

Խորհուրդ է տրվում օգտագործել միայն հեմոֆիլիա A–ի դեպքում։ Կարող է կիրառվել և՛ վնասվածքի հետևանքով, և՛ վիրահատությունների ընթացքում առաջացող արյունահոսությունները կանխելու համար։ Էֆֆեկտիվ չէ օգտագործել հեմոֆիլիա B–ի (IX գործոնի անբավարարություն) և հեմոֆիլիա A–ի ծանր դեպքերում։

Ոչ շաքարային դիաբետ 
Դեսմոպրեսսինը կիրառվում է ոչ շաքարային դիաբետի բուժման համար՝ որպես էնդոգեն հակամիզամուղ հորմոնի փոխարինիչ, քանի որ վերջինիս արտադրությունը հիպոֆիզի հետին բլթի և հիպոթալամուսի կողմից կամ նվազած է, կամ բացակայում է։ Օգտագործվում է նաև ոչ շաքարային դիաբետի տարբերակիչ ախտորոշման նպատակով։ Անարդյունավետ է նեֆրոգեն ոչ շաքարային դիաբետի բուժման համար։

Կողմնակի ազդեցություններ 

 գլխացավ
 դեմքի կարմրություն
 սրտխառնոց
հիպոնատրեմիա
 ցնցումներ

ԱՄՆ–ի Սննդի և դեղերի ադմինիստրացիան զգուշացնում է, որ ցողացիրների (նազալ սփրեյ) օգտագործումից մահացել են երկու մարդ, իսկ հիսունիննի մոտ առաջացել է ուշագնացություն։ Այդ պատճառով էլ ԱՄՆ–ում այլևս արգելված է ցողացիրի կիրառումը երեխաների համար, սակայն կարելի է օգտգործել դեսմոպրեսսինի հաբերը էնուրեզի բուժման նպատակով։

Պացիենտները պետք է դադարեցնեն դեսմոպրեսսինի կիրառումը, եթե նրանց մոտ ի հայտ են գալիս փսխումներ, լուծ, տենդ, հարբուխ։ Դեղը պետք է զգուշորեն օգտագործել շոգ եղանակներին կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության դեպքում, քանի որ դրանք կարող են հանգեցնել օրգանիզմի սթրեսային վիճակի և խախտել ջրաէլեկտրոլիտային հավասարակշռությունը։

Անհրաժեշտ է հավասարակշռության մեջ պահել օրգանիզմի ջրի և նատրիումի քանակները։ Եթե նատրիումի քանակը քչանում է (հիպոնտրեմիա) կամ ջրի մեծ քանակի օգտագործման, կամ էլ աղի քիչ քանակի օգտագործման հետևանքով, անձը կարող է ունենալ ցնցումներ, ավելի ծանր դեպքերում կարող է մահանալ։

Ազդեցության մեխանիզմ 
Դեսմոպրեսսինը հակամիզամուղ է՝ նվազեցնում է մեզի միջոցով օրգանիզմից հեռացվող ջրի քանակը։ Ազդում է երիկամների հավաքող խողովակների վրա․ կապվում է V2 ընկալիչներին, որոնք էլ նպաստում են ակվապորինային անցուղիների փոխադրմանը դեպի հավաքող խողովակի թաղանթի գագաթային մակերես։ Հեռադիր նեֆրոններում ակվապորինային անցուղիների առկայությունը մեծացնում է մեզից ջրի հետներծծումը, որն էլ նեֆրոնի հիմնակողմնային անցուղիներով վերաբաշխվում է շրջանառվող արյան մեջ։ Դեսմոպրեսսինը խթանում է էնդոթելային բջիջներից Վիլլեբրանդի գործոնի սինթեզը՝ ազդելով V2 վազոպրեսինային ընկալիչների վրա։

Դեսմոպրեսսինն ավելի դանդաղ է յուրացվում, քան նրա ռեկոմբինանտ վազոպրեսինը։ Զարկերակային ճնշման վրա ազդեցությունն առավել քիչ է վազոպրեսինի համեմատ․ վերջինս կարող է առաջացնել զարկերակային հիպերտենզիա։ Վազոպրեսինը խթանում է ԱԿՏՀ–ի սինթեզը, որն էլ անուղղակի կերպով   բարձրացնում է անոթների հարթ մկանների ալֆա–1 ադրենընկալիչների ընկալունակությունը․ դա էլ բարձրացնում է անոթների լարվածությունը և զարկերակային ճնշումը։ Ըստ որոշ հետազոտությունների էլ՝ դեսմոպրեսսինը չի խթանում ԱԿՏՀ–ի արտադրությունը (բացառությամբ Քուշինգի հիվանդության), և հետևաբար, չի բարձրացնում զարկերակային ճնշումը։

Քիմիական կառուցվածք 
Դեսմոպրեսսինը (1-դեամինո-8-D-արգինին վազոպրեսսին) մարդու վազոպրեսսին (հակամիզամուղ) հորմոնի անալոգն է։

Ի տարբերութուն վազոպրեսսինի՝ դեսմոպրեսսինի առաջին ամինաթթուն ենթարկվել է դեամինացման, և ութերորդ դիրքի արգինինը ոչ թե levo դիրքի է, այլ dextro։

Ծանոթագրություններ 

Դեղեր
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր