Վիլլեմ դե Սիթեր

Վիլլեմ դե Սիտեր (, ), հոլանդացի մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս և աստղագետ։

Կենսագրություն 

Ֆրիզլանդի Սնեկ պրովինցիայում ծնված դե Սիտերը մաթեմատիկա է սովորել Գրոնինգենի համալսարանում, այնուհետև միացել Գրոնինգենի աստղագիտական լաբորատորիային։ Աշխատել է Հարավային Աֆրիկայի Քեյփ աստղադիտարանում (1897-1899)։ Այնուհետև 1908 թվականին դե Սիտերը նշանակվում է Լեյդենի համալսարանի աստղագիտության ամբիոնի վարիչի պաշտոնում։ Նա Լեյդենի աստղադիտարանի տնօրենն էր մինչև իր մահը` 1919 թվականը։

Գիտական ներդրում 
Դե Սիտերը մեծ ներդրում է ունեցել ֆիզիկական տիեզերագիտության ոլորտում։ Նա 1932 թվականին Ալբերտ Էյնշտեյնի հետ համահեղինակել է մի աշխատություն, որտեղ նրանք քննարկում են տիեզերքի կորության վրա տիեզերական տվյալների հետևանքները։ Նա նաև հորինել է դե Սիտերի տարածության և դե Սիտերի տիեզերքի հայեցակարգը, որը լուծում է Էյնշտեյնի ընդհանուր հարաբերականության համար, որտեղ չկա նյութ և դրական տիեզերական հաստատուն։ Սա հանգեցնում է էքսպոնենցիալ ընդարձակվող, դատարկ տիեզերքի։ Դե Սիտերը հայտնի էր նաև Յուպիտերի արբանյակների շարժումների վերաբերյալ իր հետազոտություններով։

Վիլեմ դե Սիտերը մահացել է կարճատև հիվանդությունից հետո 1934 թվականի նոյեմբերին։

Կոչումներ 
1912 թվականին դարձել է Նիդեռլանդների Արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամ

Պարգևներ 

 Ջեյմս Քրեյգ Ուոթսոնի մեդալ (James Craig Watson Medal, 1929)
 Բրյուսի մեդալ (1931)
 Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ (1931)
 Ժյուլ Յանսենի անվան մրցանակ` Ֆրանսիայի աստղագիտական ​​ընկերության Société astronomique de France-ի բարձրագույն մրցանակը (1934)։

Անվան հետ կապված անվանումներ 

 Դե Սիտեր խառնարան Լուսնի վրա
 1686 De Sitter աստերոիդ
 Դե Սիտերի տիեզերք
 Դե Սիտերի տարածություն
 Անտի-դե Սիտերի տարածություն
 Դե Սիտերի ինվարիանտ հատուկ հարաբերականության տեսություն
 Այնշտայն-դե Սիտեր տիեզերք
 Դե Սիտերի կրկնակի աստղի փորձ
 Դե Սիտերի պրեցեսիա կամ Գեոդեզիկ էֆեկտ
 Դե Սիտեր-Շվարցշիլդի չափականություն

«Երազներ վհուկների տանը»  (The Dreams in the Witch House) պատմվածքը, հավանաբար, ոգեշնչված է Վիլեմ դե Սիտերի «Տիեզերքի չափը» դասախոսությունից, որին Լավքրաֆթը ներկա է եղել պատմությունը գրելուց երեք ամիս առաջ։

Ընտանիք 
Վիլլեմ դե Սիտերի որդիներից մեկը՝ Ուլբո դե Սիտերը (1902-1980), հոլանդացի երկրաբան էր, իսկ Ուլբոյի որդիներից մեկը՝ հոլանդացի սոցիոլոգ Ուլբո դե Սիտերն (1930-2010) էր։

Վիլլեմի մեկ այլ որդին՝ Աերնուտ դե Սիտերը (1905 - 1944 թ. սեպտեմբերի 15), եղել է Ինդոնեզիայի Լեմբանգ քաղաքում (այն ժամանակ՝ հոլանդական Արևելյան Հնդկաստան) Բոսշայի աստղադիտարանի տնօրենը, որտեղ նա ուսումնասիրել է Messier 4 Գնդաձև աստղակույտը։

Հրապարակումների ընտրանի 

 1911 - «Գրավիտացիոն աստղագիտության վրա հարաբերականության սկզբունքի կրման մասին»
 1913  - «Լույսի արագության հաստատունության ապացույց»
 «Լույսի արագության հաստատունության աստղագիտական ապացույց»
 «Լույսի արագության կայունության մասին»
 «Այն ճշտության մասին, որի շրջանակներում կարելի է պնդել, որ լույսի արագությունն անկախ է աղբյուրի շարժումից»
 Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին.
 «Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին. Առաջին փաստաթուղթ»
 «Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին. Երկրորդ փաստաթուղթ»
 «Էյնշտեյնի գրավիտացիայի տեսության և դրա աստղագիտական հետևանքների մասին. Երրորդ փաստաթուղթ»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 P.C. van der Kruit Willem de Sitter (1872 – 1934) in։ History of science and scholarship in the Netherlands.
 A. Blaauw, Sitter, Willem de (1872–1934), in Biografisch Woordenboek van Nederland.
 Bruce Medal page
 Awarding of Bruce Medal: PASP 43 (1931) 125
 Awarding of RAS gold medal: MNRAS 91 (1931) 422
 de Sitter's binary star arguments against Ritz's relativity theory (1913)  (four articles)

Մահախոսականներ 

 AN 253 (1934) 495/496
 JRASC 29 (1935) 1
 MNRAS 95 (1935) 343
 Obs 58 (1935) 22
 PASP 46 (1934) 368
 PASP 47 (1935) 65

Հոլանդացի աստղագետներ
20-րդ դարի աստղագետներ
Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
Հարաբերականության ընդհանուր տեսություն
Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ