Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց

«Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց» (), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ-մելոդրամա, որը 1976 թվականին բեմադրել է  ռեժիսոր Ալեքսանդր Միտտան Լենինի շքանշանակիր «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում Ա. Ս. Պուշկինի «Պետրոս Մեծի արաբը» () անավարտ ստեղծագործության հիման վրա։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։

Սյուժե 
Մի անգամ Պետրոս I-ին նվիրվում են մի փոքրիկ արաբի՝ «սևամորթ թագավորի որդու»։ Սակայն արքունիքում նա ապրում է ոչ թե որպես ստրուկ, այլ որպես թագավորի սան. թագավորը դառնում է նրա կնքահայրը՝ նրան կոչելով Իբրահիմ Պետրովիչ Հանիբալ։

Խելացի տղան, ուսումնասիրելով գիտություններ իր նոր հայրենիքում, ուղարկվում է Ֆրանսիա՝ ավելի խոր գիտելիքներ ստանալու և նուրբ վարվելաձև սովորելու համար։ Այնտեղ հայտնի դառնալով ոչ միայն որպես «բարբարոսական Ռուսաստանից» եկած խոստումնալից երիտասարդ գիտնական, այլ նաև որպես մարտիկ, որը վիրավորվել էր իսպանացիների հետ մարտում և Օռլեանի դուքսի կողմից պարգևատրվել հերոսության համար, նա դառնում է արքունիքում հայտնի մարդ և արժանանում կանանց ուշադրությանը։ Արդյունքում Հանիբալի սիրուհին, որն ամուսնացած տիկին էր, սևամորթ երեխա է լույս աշխարհ բերում, սկանդալ է ծագում, խաբված ամուսնու հետ մենամարտում Հաննիբալը սպանում է նրան, ապա արտաքսվում Ռուսաստան։

Վերադառնալով Փարիզից՝ պարահանդեսներից մեկում արաբը սիրահարվում է բոյար Գավրիլա Ռտիշչևի դստերը՝ Նատալիային, որը վախենում էր այդ սևամորթ մարդուց։ Պետրոսը որոշում է ամուսնացնել իր սանիկին Նատաշայի հետ՝ ցանկանալով Իբրահիմին կապել ռուսական հողին։ Արաբը, ենթադրելով, որ ինքը դուր չի գալիս Նատալիային և նույնիսկ վախ է առաջացնում նրա մեջ, հրաժարվում է նրան կնության առնել։ Պետրոսի, Իբրիահիմի անհնազանդության պատճառով փոխում է իր վերաբերմունքը նրա նկատմամբ և նրան արգելում է երևալ իր աչքին։

Ժամանակի ընթացքում Նատալյան հասկանում է, որ սիրում է այդ տարօրինակ, բայց հիանալի մարդուն, և ինքը է գնում նրա մոտ այն բանից հետո, երբ Իբրահիմը փորձում է կազմակերպել աղջկա հարսանիքբ իր մրցակից Միխայիլ Գովորովի հետ (որը, Հանիբալի կարծիքով, վայելում էր Նատալյայի բարեհաճությունը)։

Նրանք ներողություն են խնդրում թագավորից, սակայն նույնիսկ այդ պահին Իբրահիմը փորձում է Պետրոսին ապացուցել իր համոզմունքների ճիշտ լինելը, սակայն վերջինս ընդհատում է նրան հետևյալ խոսքերով. «Լռի՛ր, լռի՛ր, թե չէ նորից կվիճենք»։

Դերերում 
 Վլադիմիր Վիսոցկի – Իբրահիմ Հանիբալ
 Ալեքսեյ Պետրենկո – Պետրոս I
 Իվան Ռիժով – Գավրիլո Աֆանասևիչ Ռտիշչև
 Իրինա Մազուրկևիչ – Նատաշա Ռտիշչևա
 Միխայիլ Կոկշենով – Սերգունկա Ռտիշչև
 Ժենյա Միտտա – Վանեչկա Ռտիշչև
 Սեմյոն Մորոզով – Միշկա Գովորով
 Վալերի Զոլոտուխին – Ֆիլկա
 Միխայիլ Գլուզսկի – ծաղրածու Բալակիրև
 Օլեգ Տաբակով – Պ. Ի. Յագուժինսկի

Էպիզոդներում 
 Ալեքսանդր Բարուշնոյ – դիվանագետ
 Վլադիմիր Կաշպուր – նավաշինարար Իոստա
 Վասիլի Կորնուկով – թնդանոթի գործարանի տերը
 Յուրի Կոմարով – կոմս Դե Կավենյակ
 Վալենտինա Կլյագինա – աղախին Ռտիշչևների տանը
 Վ. Մախով – պալատական
 Վլադիմիր Մենշով – Ա. Դ. Մենշիկով
 Յուրի Մարտինով – սպա
 Տ. Նեպոմնյաշչայա – տիկին պարահանդեսում
 Յակով Կլեբանով – Պյոտր Շաֆիրով
 Անատոլի Օբուխով – Նիկիշկա Մասլակով
 Իրինա Պեչերնիկովա – կոմսուհի Լուիզա դե Կավենյակ
 Ալեքսանդր Պյատկով – Իվան
 Կլարա Ռումյանովա – Գավրիլա Ռտիշչևի կինը
 Ելենա Ռուբցովա – Նատաշայի տատը
 Նիկոլայ Սերգեև – Աֆանասի Ռտիշչև
 Անդրեյ Ֆայտ – վանահայր
 Ստանիսլավ Չեկան – մարշալ
 Լյուդմիլա Չուրսինա – ''կայսրուհի Եկատերինա I

Նկարահանող խումբ 
 Սցենարի հեղինակներ՝ Յուլի Դունսկի, Վալերի Ֆրիդ, Ալեքսանդր Միտտա
 Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Միտտա
 Բեմադրող օպերատոր՝ Վալերի Շուվալով
 Բեմադրող նկարիչներ՝ Իգոր Լեմեշև, Գեորգի Կոշելև
 Կոմպոզիտոր՝ Ալֆրեդ Շնիտկե
 Ռեժիսոր՝ Մ. Կոլդոբսկայա
 Երգի տեքստի հեղինակ՝ Ռոման Սեֆ
 Զգեստների նկարիչ՝ Նադեժդա Բուզինա
 Նկարիչ-գրիմարարներ՝ Պ. Կուզմինա, Մ. Պոդսուխսկայա
 Բալետմայստեր՝ Յուրի Շերլինգ

Վիսոցկին ֆիլմում 
Ըստ Վ. Ֆրիդի հուշերի՝ Վիսոցկին շատ ուրախ է եղել «ոչ խելացի աշխարհում խելացի մարդու դերը» խաղալու հնարավորության համար։ Նա խանդավառությամբ ներգրավվել է աշխատանքի մեջ ոչ միայն որպես դերասան։ Ընդամենը մի քանի օր անց Վլադիմիր Վիսոցկին ներկայացրել է ֆիլմի համար երկու երգ՝ «Разбойничья» և «Купола»։

Սակայն ֆիլմի մոնտաժման ժամանակ պարզ է դարձել, որ այդ երգերը «սահմանում են բարձրություն, որին կինոնկարն այլևս չէր կարող հասնել»։ Չնայած արդեն որոշված է եղել, թե որ դրվագներում պետք է հնչեին այդ երգերը, Ալեքսանդր Միտտան որոշել է հրաժարվել դրանցից։

Նկարահանումների ժամանակ Վիսոցկին ապրել է «Յուրմալա» հյուրանոցում՝ Կենտրոնական Յոմաս փողոցում, որտեղ եռում էր առողջարանային կյանքը։ Լատվիայի Կոմկուսի Յուրմալայի քաղկոմի հիմնադրամից նկարահանող խմբի համար համարները տրամադրել է նրա առաջին քարտուղար Կարլիս Լիցիսը։ Դրան հասել է ֆիլմի ադմինիստրատոր Յուլիուս Կրումինշը, նա էլ պատասխանատու է եղել արտադրական գործընթացի համար և որպեսզի արտիստը չտանջվի խումհարից, նրան կեֆիր էր տվել, որին նախապես մի քիչ օղի էին ավելացնում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 VVORD.RU – «Ասք այն մասին, թե ինչպես Պետրոս I-ը արաբին ամուսնացրեց» ֆիլմի տեքստը

Խորհրդային ֆիլմեր
«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
1976 ֆիլմեր
Ալեքսանդր Պուշկինի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Ռուսերեն ֆիլմեր
Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Խորհրդային պատմական ֆիլմեր