Մենդես (քաղաք)

Մենդես (, , Պեր-Բանեբջեդետ / , Ջեդետ / , Անպետ աքքադերեն (URU) pi-in-di-di;  DMG Tall al-Rub'a), հին եգիպտական և հելլենիստական քաղաք։ Գտնվում է Ստորին Եգիպտոսի Դելտայի հյուսիսարևելյան մասում։ 16-րդ նոմի մայրաքաղաքը։

Պատմություն 
Մենդեսը եղել է տարածաշրջանային կենտրոն և նույնիսկ ամբողջ Հին Եգիպտոսի մայրաքաղաքը (Ք․ա․ 399-380 թվականներ)։ Հին եգիպտական 16-րդ նոմը հելլենա-հռոմեական ժամանակաշրջանում կոչվել է նաև Մենդես։ 

Հին Մենդեսը գտնվել է Թանիս լճի հարավային ափին։ Մոտակայքով անցել է Նեղոսի մենդեսյան թևը։ Ավելի հարավ՝ Մենդեսի մոտակայքում է տեղակայված Թմուիս քաղաքը։

Մենդեսի գլխավոր աստվածը եղել է մենդեսական Բանեբջեդետ խոյը (ոչխար, որը պատկանում է ovis longipedes տեսակին)։ Մենդեսեցիների կողմից աստվածացված այս խոյը հույները ասոցացրել են այծի հետ և նույնացրել Պան աստծո հետ (Հերոդոտոս. «Պատմություն» II, 46)։ Խոյը Մենդեսում  հնուց ի վեր հարգվել է որպես պտղաբերության խորհրդանիշ։ Այդ մասին վկայություններ կան 4-րդ դինաստիայի ժամանակներից։

Քաղաքի սուրբ հովանավորը եղել է նաև ձկան աստվածուհի Հաթմեհիտը։ Բանեբջեդետը, Հաթմեհիտը և նրանց որդի Հորը միասին կազմել են Մենդես քաղաքի աստվածների եռյակը։

Մենդեսից, ըստ պատմաբան Մանեթոնից, երկիրը կառավարել է հին եգիպտական 29-րդ դինաստիան (Ք.ա. 399-380 թվականներ)։ Այս քաղաքից է ծագում Պտղոմեոս II Եղբայրասերի և Արսինոեի Մենդեսի խոյին զոհաբերության պատկերներով «Մենդեսի կոթողը»։ 

Հելլենիստական ժամանակներում քաղաքը եղել է գիտական կենտրոն։ Ծնունդով այստեղից են եղել կամ այստեղ են գործել պյութագորոսական և ալքիմիկոս Բոլոս Մենդեսացին («Ֆիզիկա և միստիկա», «Հրաշքների գիրք», «Գեորգիկա» և այլն, Ք․ա․ 3-2 դարեր), պատմաբան Ասկլեպիադ Մենդեսացին («Եգիպտոսի պատմություն», Ք․ ա․ I դար), քուրմ և պատմաբան Պտղոմեոս Մենդեսացին («Եգիպտական պատմություն», Ք․ ա․ I դարի վերջ-I դարի սկիզբ), քերականագետ, աստղագուշակ, փիլիսոփա և պատմաբան Թրասիլլը («Քարերի մասին», «Եգիպտոսի պատմություն», «Լեգենդ Դեմոկրիտի մասին», 36)։

Տե՛ս նաև 
 Ադդակս

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

Հին Եգիպտոսի քաղաքներ
Պատմական քաղաքներ
Բնակավայրեր այբբենական կարգով