Ցուկույոմի-նո-Միկոտո

Ցուկույոմի-նո-Միկոտո (), կամ պարզապես Տսուկույոմի () կամ Տսուկիյոմի (), ճապոնական դիցաբանության մեջ և Շինտո կրոնում լուսնի աստվածը։

Անվան ծագումնաբանություն 
«Տսուկույոմի» անունը հին ճապոներեն «tsuku» (, լուսին, ամիս, ժամանակակից ճապոներենում tsuki) և «yomi» (, կարդալ, հաշվել) բառերից է առաջացել.: Ըստ մեկ այլ մեկնաբանության նրա անունը տսուկիյո (, «լուսնային գիշեր») և մի (, նայող, դիտող) բառերի համադրություն է։

Ցուկույոմիի մասին այնքան քիչ բան է հայտնի, որ նույնիսկ նրանց սեռը անհայտ է։ Այնուամենայնիվ, Մանյոշուում (Ճապոնական պոեզիայի ամենահին և հարգված անթոլոգիա)  Ցուկույոմի անունը երբեմն թարգմանվում է որպես Ցուկույոմի Օտոկո (, «լուսինը ընթերցող տղամարդ»), նկատի ունենալով, որ նա տղամարդ է։

Ցուկույումիի շուրջ ձևավորված միֆեր

Ծնունդ 
Ըստ «Կոձիկի» Ցուկույոմին ծնվել է ջրի կաթիլներից, որով Իզանագին լվացել է իր աջ աչքը մեղքերի մաքրման ծիսակատարության ժամանակ։ Նա իր կնոջը՝ Իզանամային հետևելով , հայտնվել էր Յոմիում՝ «Մթության աշխարհում» և նրան հաջողվել էր փրկվել։ Այս պատմության այլընտրանքային տարբերակում Ցուկույոմին ծնվել է մի սպիտակ պղնձից պատրաստած հայելուց, որը Իզանագիի աջ ձեռքին էր։ Ըստ «Նիհոն Սյոկիի» (Ճապոնիայի պատմության երկրորդ ամենահին գիրքը) վարկածի՝ լուսնի աստվածը հայտնվել է ճապոնական կղզիների ձևավորումից անմիջապես հետո և եղել է առաջին կամիներից, որը ծնվել է Իզանագայի և Իզանամայի միության արդյունքում։ Ցուկույոմին «երեք ազննվական երեխաներից» (, Միհաշիրա-նո-Ուզու-նո-Միկո) մեկն էր, Ամատերասուի (արևի աստվածուհի) և Սուսանոյի (փոթորիկների և ջրային տարերքների աստված) քույրը ։

Ուկեմոչիի սպանությունը 
Մի անգամ Ամատերասուն Ցուկույոմիին ուղարկել էր խնջույքի, որը կազմակերպել էր ուտելիքի աստվածուհի Ուկեմոչին՝ իրեն ներկայացնելու։ Ուկեմոչին կերակուրը իր իսկ բերանից ստեղծեց, ինչը դուր չեկավ Ցուկիյոմիին․ Նա կարծում էր, որ սնունդը պատրաստած էր զզվելի կերպով և այդ իսկ պատճառով նա սպանեց աստվածուհուն։ 

Շուտով Ամաթերասուն իմացավ, թե ինչ է տեղի ունեցել, և նա այնքան զայրացած էր, որ նա որոշեց այլևս երբեք չտեսնել Ցուկույոմիի դեմքը՝ ընդմիշտ տեղափոխվելով երկնքի մյուս մասը։ Ահա թե ինչու ցերեկն ու գիշերն երբեք միասին չեն լինում։ Սակայն ոմանք ասում են, որ հենց Սուսանոոն է սպանել Ուկեմոչիին։

Ծանոթագրություններ