Սպիրամիցին

Սպիրամիցին (Spiramycin, քիմիայում նաև հայտնի է որպես Ֆորմացիդին, Formacidine) բնական հակաբիոտիկ է, ստացվում է  ճառագայթասնկից, որը 16 անդամ ունեցող մակրոլիդների առաջին ներկայացուցիչն է։ Սպիրամիցինի առուցվածքային հիմքը հանդիսանում է լակտոնի օղակը, որը բաղկացած է 16 ածխածնի ատոմներից, որին միացած են երեք ածխաջրածնային մնացորդներ՝ ֆոռոզամին, միկամինոզա և միկարոզա։ Դեղը երեք քիմիական ձևերի (սպիրամիցին I, II, III) բնականից ստացված համակցություն է։ Տարածված է Եվրոպայում, Լատինական Ամերիկայում, Կանադայում։ ԱՄՆ-ում այն գրանցված չէ սննդի և դեղերի վարչության կողմից, սակայն կարող է օգտագործվել հղի կանանց տոքսոպլազմոզի բուժման համար՝ էթիկական հանձնաժողովների իմացությամբ։

Առևտրային անվանումներ

Բաց թողնման ձև 
Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ հաբեր 1,5 (500 մգ) և 3 միլիոն ՄՄ (1000 մգ), ներարկման լուծույթ 1,5 միլիոն ՄՄ (500 մգ)։ Արտասահմանում այն արտադրվում է նաև ուղիղ աղիքային մոմիկների, բերանացի ընդունման կախույթների տեսքով։

Պատմություն 
Սպիրամիցինը անջատվել է 1951 թվականին և պաշտոնապես նկարագրվել1954 թվականին S. Pinnert-Sindico-ի կողմից՝ որպես գրամ դրական բակտերիաների դեմ ակտիվ նյութ։ Այն արտադրող միկրոօրգանիզմը՝ Streptomyces ambofaciens, անջատվել է Ֆրանսիայի հարավում գտնվող հողից։ Դեղամիջոցի բերանացի ձևի թողարկումը «Ռովամիցին» անունով մեկնարկել է Ֆրանսիայում Rhône-Poulenc Rorer-ի կողմից 1955 թվականից։ 1958 թվականին բացահայտվեց նրա ակտիվությունը Toxoplasma gondii-ի դեմ։ 1968 թվականից այն օգտագործվում է հղի կանանց մոտ տոքսոպլազմոզի բուժման մեջ։ 1987 թ.-ին սկսվեց սպիրամիցինի արտադրությունը՝ պարենտերալ կիրառման համար։

Ֆարմակոկինետիկա

Ներծծում 
Բերանացի կլանումը թերի է, կենսամատչելիությունը միջինում կազմում է 33% - 39% (10 - 69% սահմաններում)։ Նրա ներծծումը ավելի երկար է, քան էրիթրոմիցինինը, ինչը կարող է պայմանավորված լինել ստամոքսի թթվային միջավայրում դեղամիջոցի իոնացմամբ։ Սննդի հետ ընդունումը նվազեցնում է դեղամիջոցի կենսամատչելիությունը 50%-ով և դանդաղեցնում պլազմայում դրա կոնցենտրացիայի աճը։

Տարածում 
Սպիրամիցինը բարձր կոնցենտրացիաների է հասնում թոքերի, բրոնխների, նշագեղձերի, հարքթային ծոցերի և կանանց կոնքի օրգանների հյուսվածքներում, և դրանցում բարձր կոնցենտրացիաները պահպանվում են շիճուկի կոնցենտրացիայի նվազումից հետո։ Թքի մեջ կոնցենտրացիան 1.3-4.8 անգամ ավելի բարձր է, քան շիճուկում։ Դեղը անցնում է ընկերքային պատնեշը և անցնում նաև կաթի մեջ։ Այնուամենայնիվ, պտղի արյան մեջ կոնցենտրացիան մոր արյան կոնցենտրացիայի 50%-ն է։ Բարձր կոնցենտրացիան հայտնաբերվել է նաև լեղու, պոլիմորֆոնուկլեար նեյտրոֆիլների և մակրոֆագների մոտ։ Դեղը չի հաղթահարում հեմատոէնցեֆալիկ պատնեշը։ Բաշխման ծավալը 383-660 լիտր է։

Արտազատում 
Ի տարբերություն այլ մակրոլիդների, նյութափոխանակությունը գործնականում կապված չէ ցիտոքրոմ P450 համակարգի հետ։ Լեղիով արտազատվում է չափաբաժնի մինչև 80%-ը, երիկամներով՝ 4-14%-ը։

Այլ հատկություններ 
Շփումը սպիտակուցների հետ․ մակրոլիդների մեջ ամենացածրը՝ 10-25%։

Կենսատրանսֆորմացիա․ սպիրամիցինի մետաբոլիտները լիովին պարզված չեն, նյութափոխանակությունը տեղի է ունենում լյարդում

Կիսատրոհման պարբերություն․

 ներերակային ընդունում՝ երիտասարդների մոտ (18 - 32 տարեկան) 4,5 - 6,2 ժամ։ Տարեցների մոտ (73 - 85 տարեկան) մոտ 9,8 - 13,5 ժամ։
 բերանացի ընդունում՝ 5,5 - 8 ժամ
 ուղիղ աղիքային ընդունում՝ մոտ 8 ժամ

Առավելագույն կոնցենտրացիայի հասնելու ժամանակը․

 ներերակային ընդունում՝ ներարկման վերջում
 բերանացի ընդունում՝ 3-4 ժամ
 ուղիղ աղիքային ընդունում (երեխաների մոտ) 1,5 - 3 ժամ

Շիճուկային առավելագույն կոնցենտրացիան․

 ներերակային ընդունում՝ 2,3 մգ / մլ, երբ կիրառվում է 500 մգ
 բերանացի ընդունման դեպքում՝ մոտ 1 մգ / մլ, երբ ընդունվում է 1 մգ, 1,6 - 3,1 մգ / մլ, երբ ընդունվում է 2 մգ
 ուղիղ աղիքային ընդունում (երեխաների մոտ)՝ մոտ 1,6 մգ / մլ՝ 1,3 միլիոն ՄՄ-ի չափաբաժնով

Ֆարմակոդինամիկա

Գործողության մեխանիզմ 

 Բնական հակաբիոտիկ է մակրոլիդների խմբից, որը գործում է բակտերիասպան կերպով (երբ օգտագործվում է բարձր չափաբաժիններով, այն կարող է գործել ավելի զգայուն շտամների նկատմամբ). այն արգելակում է սպիտակուցի սինթեզը մանրէի բջիջում՝ դարձելի կապվելու շնորհիվ ռիբոսոմների 50S ենթամիավորի հետ, ինչը հանգեցնում է տրանսպեպտիդացման և տեղափոխման ռեակցիաների շրջափակման։ Ի տարբերություն 14 անդամանոց մակրոլիդների, այն ի վիճակի է կապվել ոչ թե մեկ, այլ ենթամիավորի երեք (I-III) տիրույթների հետ, ինչը, ապահովում է ավելի կայուն կապ ռիբոսոմի հետ և, հետևաբար, ավելի երկար հակաբակտերիալ ազդեցություն։
 Սպիրամիցինն օժտված է իմունոմոդուլյատոր հատկությամբ, որը բնութագրվում է քեմոտաքսիսի ավելացմամբ, նեյտրոֆիլների կպչունությամբ և ֆագոցիտային ակտիվությամբ, լիմֆոցիտների փոխակերպման նվազմամբ և ինտերլեյկին-6-ի արտադրության ավելացմամբ։
 Հետհակաբիոտիկային ազդեցություն. սպիրամիցինը բնութագրվում է երկար հետհակաբիոտիկ ազդեցությամբ, որն ավելի ցայտուն է, քան 14-անդամանոց մակրոլիդները։ Հետհակաբիոտիկ ազդեցությունը բնութագրվում է բակտերիաների աճի շարունակական ճնշմամբ, երբ հակաբիոտիկը հեռացվում է միջավայրից և կարևոր է հակաբիոտիկների հակամանրէային գործողության մեջ։ Սպիրամիցինի հետհակաբիոտիկ ազդեցության տևողությունը ստրեպտոկոկերի և պնևմոկոկերի նկատմամբ 4-ից 9 ժամ է, ոսկեգույն ստաֆիլակոկի դեմ՝ մոտ 9 ժամ։
 պրոհակաբիոտիկային ազդեցություն. նշվեց, որ ենթաինհիբիտորական կոնցենտրացիաների դեպքում սպիրամիցինը չունի բակտերիալ կամ բակտերիոստատիկ ազդեցություն, բայց կարող է փոխել մորֆոլոգիան և նվազեցնել բակտերիալ բջջի ֆունկցիոնալ ակտիվությունը, ինչը հանգեցնում է միկրոօրգանիզմների վիրուլենտության նվազմանը և նեյտրոֆիլների և մակրոֆագների ֆագոցիտային և բակտերիասպան ունակության բարձրացմանը։

Ցույց է տրվել, որ արյան շիճուկի առկայության դեպքում սպիրամիցինի հակաբակտերիալ ակտիվությունը մեծանում է 2-4 անգամ։

Հակամանրէային գործունեության շրջանակը 

Սպիրամիցինի և էրիթրոմիցինի միջև առկա է խաչաձև դիմադրություն։ Ներկայումս այն սովորաբար նշանակվում է հղիության տոքսոպլազմոզի և բնածին տոքսոպլազմոզի բուժման համար (այլընտրանքային, պիրիմետամինի համադրությունը սուլֆադիազինի հետ ավելի արդյունավետ է, բայց սպիրամիցինը ավելի անվտանգ է. տերատոգեն ազդեցություն չի հայտնաբերվել)։

Սպիրամիցինի պարադոքս 
Առանց բջջային նյութափոխանակության ենթարկվելու՝ սպիրամիցինը բջիջներում գտնվում է ակտիվ վիճակում։ Արդյունքում, սպիրամիցինի բարձր կլինիկական արդյունավետությունը նկատվում է նույնիսկ այն վարակների դեպքում, որոնք առաջանում են միկրոօրգանիզմների կողմից, որոնք թույլ զգայուն են դրա նկատմամբ in vitro։ Այս երևույթն անվանվել է «սպիրամիցինի պարադոքս»

Դեղերի փոխազդեցություններ 
Ի տարբերություն էրիթրոմիցինի՝ սպիրամիցինը լյարդում չի նյութափոխանակվում ցիտոքրոմ P450 համակարգի միջոցով, ինչի պատճառով փոխազդեցություն չկա ցիկլոսպորինի և թեոֆիլինի հետ։ Կարբիդոպայի և լևոդոպայի համակցությունը, երբ միաժամանակ ընդունվում է սպիրամիցինի հետ, հանգեցրել է լևոդոպայի հեռացման միջին ժամանակի երկարացմանը, որը, ինչպես ենթադրվում է, կապված է կարբիդոպայի կլանման արգելակման հետ՝ աղիքային շարժունակության փոփոխության պատճառով։ Սպիրամիցին ընդունելու ֆոնի վրա հնարավոր ԱԼՏ-ի և ալկալային ֆոսֆատազի արժեքների բարձրացում։

Ցուցումներ 

 Տոքսոպլազմոզ հղիության ընթացքում (որպես այլընտրանքային միջոց)։
 Բակտերիալ վարակներ (երկրորդ գծի դեղամիջոց)՝ առաջացած զգայուն միկրոօրգանիզմների կողմից. սուր թոքաբորբ (ներառյալ ատիպիկ թոքաբորբ, որը առաջացել է -ով, -ով, -ով), քրոնիկ բրոնխիտի սրացում, սուր բրոնխիտ; սինուսիտ, տոնզիլիտ, օտիտ, օստեոմիելիտ, արթրիտ; էքստրագենիտալ քլամիդիոզ, պրոստատիտ, տարբեր ծագման միզուկաբորբեր, սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններ (ներառյալ սեռական օրգանների քլամիդիոզ, սիֆիլիս, սուսանակ և դրանց համակցությունը)։
 Մաշկի վարակներ․ կարմիր քամի, դերմատոզներ, թարախակույտ, ֆլեգմոնա (ներառյալ ատամնաբուժության մեջ)։
 Տոքսոպլազմոզ։
 Սուր հոդային ռևմատիզմի կանխարգելում։
 Կապույտ հազի և դիֆթերիայի հարուցիչների բուժում

Հակացուցումներ 
Գերզգայունություն սպիրամիցինի և դեղամիջոցի այլ բաղադրիչների նկատմամբ, լակտացիայի շրջան, գլյուկոզ-6-ֆոսֆատ դեհիդրոգենազ ֆերմենտի անբավարարություն (սուր հեմոլիզի վտանգ), մանկական տարիք (մինչև 6 տարեկան՝ 1,5 մլն ՄՄ հաբերի համար, մինչև 18 տարեկան՝ հաբեր 3, 0 միլիոն ՄՄ, ներերակային ընդունման համար)։

Օգտագործել զգուշությամբ լեղուղիների խցանման կամ լյարդի անբավարարության դեպքում։

Կողմնակի ազդեցություն 
Սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, ալերգիկ ռեակցիաներ (մաշկի ցան, քոր), ցավ ներարկման տեղում; հազվադեպ՝ ALT-ի և ալկալային ֆոսֆատազի ակտիվության բարձրացում։ Եզակի դեպքերում՝ թրոմբոցիտոպենիա, ԷՍԳ-ի վրա QT միջակայքի երկարացում, խոլեստատիկ հեպատիտ, սուր կոլիտ, խոցային էզոֆագիտ, աղիների լորձաթաղանթի վնասում։

Դեղաքանակ և ընդունման եղանակ 
Սպիրամիցինի տարբեր պատրաստուկները կարող են տարբերություններ ունենալ գրանցված դեղաչափերի ռեժիմներում, ուստի խորհուրդ է տրվում միշտ ստուգել բժշկական օգտագործման ընթացիկ հրահանգները։ Երիկամների ֆունկցիայի խանգարման դեպքում դեղաչափի ճշգրտում չի պահանջվում։

Ներքին օգտագործում 
Դեղահաբերը ընդունվում են բերանացի՝ բավարար քանակությամբ ջրի հետ։

Մեծահասակներ։ Օրական չափաբաժինը սովորաբար կազմում է 6-9 մլն ՄՄ՝ բաժանված 2-3 ընդունման։ Առավելագույն օրական չափաբաժինը 9 մլն ՄՄ։

Երեխաներ։ 20 կգ և ավել քաշի դեպքում դեղաչափը կազմում է 150-300 հազար ՄՄ / կգ / օր, բաժանված 2-3 ընդունման։ Առավելագույն օրական չափաբաժինը 300 հազար ՄՄ/կգ/օր։

Մենինգոկոկային մենինգիտի կանխարգելում։ Մեծահասակների համար՝ 3 միլիոն ՄՄ օրական երկու անգամ, 5 օր; երեխաների համար 75 հազար ՄՄ / կգ օրական երկու անգամ, 5 օր։

Արտերկրում ծանր վարակների դեպքում թույլատրվում է սպիրամիցինի օրական չափաբաժնի ավելացում մինչև 12-15 մլն ՄՄ։

Ներերակային 
Միայն մեծահասակների համար: 1,5 միլիոն ՄՄ ն/ե յուրաքանչյուր 8 ժամը մեկ (4,5 միլիոն ՄՄ օրական)՝ դանդաղ ներարկում։ Ծանր վարակների դեպքում չափաբաժինը կարող է կրկնապատկվել։ Սրվակի պարունակությունը լուծվում է 4 մլ ներարկման ջրի մեջ, ավելացվում է 100 մլ 5% դեքստրոզի լուծույթին։ Հիվանդի վիճակը թույլ տալու դեպքում՝ բուժումը պետք է շարունակվի բերանացի եղանակով։

Հատուկ հրահանգներ 
Նույնիսկ երիկամների ծանր անբավարության առկայության դեպքում դեղաչափի ռեժիմը կարգավորելու կարիք չկա։ ԿԿ կանանց ընդունելիս անհրաժեշտ է դադարեցնել կերակրումը, քանի որ հնարավոր է ներթափանցել կրծքի կաթ։ Սպիրամիցինը տերատոգեն չէ, ուստի այն կարող է անվտանգ օգտագործվել հղի կանանց մոտ։ Հղիության ընթացքում տոքսոպլազմոզի պտղին փոխանցման ռիսկի նվազում է նկատվում 25-8%, երբ օգտագործվում է առաջին եռամսյակում, 54-19% երկրորդում և 65-44% երրորդ եռամսյակում։ Լյարդի հիվանդությամբ հիվանդների դեպքում բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է պարբերաբար վերահսկել լյարդի գործառույթը։

Արդյունաբերության մեջ 
Գրանցված է սննդի արդյունաբերության մեջ՝ որպես սննդային հավելում E710։

Նշումներ

Հղումներ 

 Ռովամիցին դեղամիջոցի նկարագրությունը webapteka կայքում
 Ռովամիցին դեղամիջոցի բժշկական օգտագործման ցուցումներ Sanofi կայքում (անհասանելի հղում)
 Գլուխներ «Սպիրամիցին» մենագրությունից. 
 Ռովամիցինի փոխազդեցության առանձնահատկությունները այլ դեղամիջոցների հետ (անհասանելի հղում)
 Դեղամիջոցի մասին գիտական հոդվածներ «Հակամանրէային միջոցներ և քիմիաթերապիա» բաժնում

Սննդային հավելումներ
Հակաբիոտիկներ