Ակիո Մորիտա

Ակիո Մորիտա (), ճապոնացի բիզնեսմեն, որը Մասարու Իբուկայի հետ միասին հիմնադրել է Սոնի ըկերությունը։

Վաղ տարիներ 
Ծնվել է Ճապոնիայի Նագոյա քաղաքում։ 1665 թվականից նրա ընտանիքը Կոսուգայա գյուղում զբաղվել է սակեի, միսոյի և սոյայի սոուսի արտադրությամբ։ Ակիոն՝ եղել է ընտանիքի ավագ որդին և հայրը որոշել է ընտանեկան բիզնեսը  թողնել նրան։ Սակայն Ակիոն կարողացել է գտնել ինքն իրեն մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի աշխարհում և 1944 թվականին ֆիզիկայի գիտական աստիճանով ավարտել է Օսակայի համալսարանը։ Հետագայում, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նշանակվել է Ճապոնիայի կայսերական նավատորմի փոխլեյտենանտ։ Ծառայության ժամանակ Մորիտան հանդիպել է իր ապագա բիզնես գործընկեր Մասարու Իբուկային։

Սոնի 
1946 թվականի մայիսի 7-ին Իբուկան հիմնադրել է «Tokyo Tsushin Kogyo Kabushiki Kaisha» ընկերությունը, որն ունեցել է մոտ 20 աշխատակից և ¥190,000 նախնական կապիտալ։ Իբուկան եղել է 38, իսկ Մորիտան 25 տարեկան, երբ միացել են «Tokyo Tsushin Kogyo Kabushiki Kaisha» ընկերությանը։ Նա Մորիտայի ընտանիքի հետ սկսել է ներդրումներ կատարել Սոնիում և շուտով դարձել է ամենախոշոր բաժնետերերից մեկը։ 1949 թվականին ընկերությունը մշակել է ձայնագրման մագնիսական ժապավեն, իսկ 1950 թվականին Ճապոնիայում վաճառել է իր առաջին ձայնագրիչը։

1957 թվականին նրանք թողարկել են գրպանի ռադիոընդունիչ (առաջինը, որն ամբողջությամբ եղել է տրանզիստորային)։ 1958 թվականին Մորիտան և Իբուկան որոշել են ընկերությունը վերանվանել Sony  ("sonus" լատիներենից նշանակում է "ձայն")։ Մորիտան նաև եղել է Սոնիի արտադրած ամբողջ արտադրանքի փաստաբանը։ Սակայն, քանի որ ռադիոն շատ մեծ էր փոքր գրպանում տեղավորելու համար, Մորիտան իր աշխատակիցներին ստիպել է հագնել մեծ գրպաններով վերնաշապիկներ, որպեսզի ռադիոընդունիչը "գրպանի չափի" տեսք ունենա։

1960 թվականին նրանք արտադրել են աշխարհում առաջին տրանզիստորային հեռուստացույցը։ 1973 թվականին Սոնին իր Trinitron  հեռուստատեսային տեխնոլոգիայի համար ստացել է  Էմմի մրցանակ։ 1975 թվականին թողարկել են առաջին Betamax տնային ձայնագրիչը՝ VHS-ի թողարկումից մեկ տարի առաջ։ 1979 թվականին ներկայացվել է Walkman-ը, դառնալով աշխարհի առաջին շարժական երաժշտական նվագարկիչներից մեկը։ 1984 թվականին Սոնին սկսել է իր Discman շարքը, որն ընդլայնել է Walkman բրենդը մինչև շարժական ձայնասկավառակների։

1960 թվականին ԱՄՆ-ում ստեղծվել է Sony Corporation of America (SONAM, ներկայումս կրճատ SCA) ընկերությունը։ 1988 թվականին Սոնին գնել է CBS Records Group-ը, որի մեջ էին մտնում Columbia Records և Epic Records լեյբլները, իսկ 1989 թվականին՝ Columbia Pictures ընկերությունը։

1994 թվականի նոյեմբերի 25-ին Մորիտան հեռացել է Սոնիի նախագահի պաշտոնից՝ թենիսի խաղի ժամանակ ունեցած ուղեղի արյունազեղումից հետո։ Նրան փոխարինել է Նորիո Օգան, որն ընկերությանը միացել է 1950-ականներին՝ Մորիտային նամակ ուղարկելուց հետո, որտեղ դատապարտում էր ընկերության մագնիտոֆոնների ցածր որակը։

Այլ պարագաներ 
Մորիտան եղել է Ճապոնիայի բիզնեսի ֆեդերացիայի փոխնախագահը և ընդգրկված է եղել տնտեսական հարաբերությունների հարցերով ճապոնաամերիկյան խմբի կազմում, որը նաև հայտնի է ինչպես «իմաստունների խումբ»։ Նա նաև եռակողմ հանձնաժողովում Ճապոնիայի կողմից երրորդ նախագահն էր։

Տպագիր արտադրանք 
1966 թվականին Մորիտան գրել է Gakureki Muyō Ron (学歴無用論) գիրքը, որտեղ ընդգծում է, որ դպրոցական գրառումները կարևոր չեն հաջողության կամ բիզնեսի հմտությունների համար։ 1986 թվականին Մորիտան գրում է ինքնակենսագրությունը՝ այն անվանելով Made in Japan (Ստեղծվել է Ճապոնիայում)։

1991 թվականին քաղաքական գործիչ Շինտարո Իշիհարայի հետ միասին դարձել է «Ճապոնիան, որը կարող է ասել ո՛չ» գրքի հեղինակը, որտեղ նրանք քննադատում էին ամերիկյան բիզնեսը և կոչ էին անում ճապոնացիներին ավելի անկախ ու մեծ դեր ունենալ բիզնեսի և արտաքին գործերի մեջ։ Հետագայում գիրքը թարգմանվել է անգլերեն և հակասություններ է առաջացրել ԱՄՆ-ում։

Պարգևներ 
1982 թվականին Մորիտան պարգևատրվել է Մեծ Բրիտանիայի մշակույթի կողմից Ալբերտի շքանշանով։ Նա եղել է առաջին ճապոնացին, որն արժանացել է նման պարգևի։ Երկու տարի անց ստացել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան, իսկ 1991 թվականին Ճապոնիայի կայսեր կողմից պարգևատրվել է առաջին աստիճանի Սուրբ գանձի շքանշանով։

Մահ 
1993 թվականին Մորիտան թենիսի խաղի ժամանակ ինսուլտ է ստացել։ 1994 թվականի նոյեմբերի 25-ին լքել է Սոնիի նախագահի պաշտոնը։ Մահացել է թոքաբորբից 1999 թվականի հոկտեմբերի 3-ին՝ 78 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Ակիո Մորիտա գրադարան
 Time ամսագիր, ԱԿԻՈ ՄՈՐԻՏԱ։ գադջեթների գուրու 
 Time Ասիա, Time 100: Ակիո Մորիտա 
 Սոնի Կենսագրական գրառումներ
 PBS գրառումներ
 Ամբողջ կենսագրությունը World of Biography-ում 

Բիզնեսմեններ
Թոքաբորբից մահացածներ
Ճապոնացի գործարարներ
Ճապոնացի ֆիզիկոսներ
Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ