Ջեյմս Քլարկ Ռոսս

Ջեյմս Քլարկ Ռոսս (, ), բրիտանական զինվորական նավաստի, բևեռային շրջանների հետազոտող, 1848 թվականից Թագավորական աշխարհագրական ընկերության անդամ ():

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1800 թվականի ապրիլի 15-ին Լոնդոնում։ Ծագումով շոտլանդացի է։

Նավատորմ է մտել դեռևս տասներկու տարեկան հասակում՝ հայտնվելով իր հորեղբոր՝ կապիտան Ջոն Ռոսսի նավի վրա։ 18 տարեկանում նա հորեղբոր հետ «Իզաբելլա» նավով կատարել է իր առաջին ուղևորությունը դեպի Արկտիկա՝ Բաֆինի երկրի շրջան։ 1820-ական թվականներին մասնակցել է Ու. Է. Պարրիի գլխավորությամբ հյուսիսային երեք արշավախմբերին, որոնք իրականացրել են Հյուսիս-Արևմտյան անցման ուսումնասիրությանը։ 1829 - 1833 թվականներին կրկին ուսումնասիրել է Արկտիկական շրջանները իր հորեղբայր Ջոն Ռոսսի գլխավորությամբ։ 1831 թվականին նրանց կողմից հայտնաբերվեց Հյուսիսային մագնիսական բևեռը։

1839-1843 թվականներին «Էրեբուս» և «Թերոր» նավերով նախաձեռնել է այդ ժամանակաշրջանում Անտարկտիդայի մեծագույն ուսումնասիրությունը՝ հայտնաբերելով իր պատվին անվանված ծովն ու ամենամեծ շելֆային սառցադաշտը։ 1841 թվականին Ջեյմս Ռոսսը հայտնաբերել է Էրեբուս և Թերրոր հրաբուխները, որոնք նա անվանել է իր նավերի անուններով։ 1842 թվականին Ռոսսն առաջին մարդն էր, ով հատել էր հարավային լայնության 78° զուգահեռականը։

Ճանապարհորդության ընթացքում հետախուզվել էին Վիկտորիայի երկիր տարածքի ափերը Անտարկտիդայում։ Սակայն հայտնաբերված տարածքները Ռոսսը համարում էր կղզիներ, ոչ թե մայրցամաք։ Բացի այդ կոնկրետ Անտարկտիդայում նա չի իջել։

Անտարկտիկայից վերադառնալուց հետո Ռոսսը ստացել է ասպետի տիտղոս և ազնվականի, իսկ Ֆրանսիայում ներկայացվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի։ 1847 թվականին իր ուսումնասիրությունների մասին գիրք՝ «A Voyage of Discovery and Research to Southern and Antarctic Regions»:

1848—1849 թվականներին «Էնթերպրայզ» նավով Ռոսսը ղեկավարել է Ջոն Ֆրանկլինին որոնող արշավախումբը, որը հաջողությամբ չի պսակվել։

Ջեյմս Ռոսսը մահացել է 1862 թվականին Էյլսբերիում։

Անձնական կյանք 

Ռոսսն ամուսնացած է եղել լեդի Էնն Կոուլմանի հետ, որը մահացել էր նրանից հինգ տարի առաջ։

Կոչումներ 
 Լեյտենանտ (26.12.1822)
 Հրամանատար (8.11.1827)
 Կապիտան (28.10.1834)
 Ծովակալ (01.12.1856)

Օբյեկտներ ի պատիվ Ռոսսի 
Ռոսսի անունով բացի Ռոսսի ծովից և Ռոսսի շելֆային սառցադաշտից բացի անվանվել են երկու կղզիներ Արկտիկայում (Ռոսսի կղզին и Ջեյմս Ռոսսի կղզին), փոկի տեսակ, թիթեռ, Արկտիկայում Նոր Զելանդիայի տարածքային պահանջների ոլորտը, նավ, խառնարան Լուսնի վրա, քաղաք Կալիֆորնիայում, լեռ Կերգելեն կղզում և այլն։

Պատկերված է բրիտանական փոստային 1972 թվականի դրոշմանիշի վրա։

Տես նաև 
 Ռիչարդ Բյորդ
 Ռուալ Ամունդսեն
 Էռնեստ Շեքլտոն
 Ռոբերտ Պիրի
 Ֆաբիան Գոթլիբ ֆոն Բելլինգսհաուզեն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին  հղումներ 
 Ջ. Ռոսսի կենսագրությունը 
 Ռոսսեր Ջոն և Ջեյմս

Գրականություն 
 

Աշխարհագրագետներ
Ճանապարհորդներ
Անգլիացի ճանապարհորդներ
Անգլիացի բևեռախույզներ
Ծովագնացներ
Անգլիացի աշխարհագետներ
Անձինք նամականիշերի վրա
Անգլիացի ծովագնացներ
Անգլիացի բնագետներ