Մարտին Գիլբերթ

Մարտին Գիլբերթ (; ), բրիտանացի պատմաբան, Ուինսթոն Չերչիլի պաշտոնական կենսագիր, ինչպես նաև Հոլոքոստի պատմաբան։ 88 գրքերի, այդ թվում՝ Չերչիլի, 20-րդ դարի և հրեական պատմության, ինչպես նաև պատմական ատլասների մասին աշխատությունների հեղինակ է։

Կենսագրություն 
Ծնվել է հրեական ընտանիքում։ Նրա բոլոր հարազատ պապերն ու տատիկները ծագումով Ռուսական կայսրությունից էին։ Պատերազմի տարիներին երեխային տարհանել են Կանադա։ 1944 թվականին նա վերադարձել է Անգլիա, սակայն ընտանիքի հետ կրկին տարհանվել է  Ուելս` մինչև պատերազմի ավարտը։

Այնուհետև նրանք վերադարձել են Լոնդոն, որտեղ Գիլբերթը ընդունվել է Highgate School և սովորել մինչև 1945-55 թվականները։

1955-1957 թվականներին բանակում որպես հետախույզ ծառայելու տարիներին սովորել է ռուսերեն։

Ավարտել է Օքսֆորդի Մագդալեն քոլեջը (1960), որտեղ նրա ուսուցիչների թվում էր Ալան Ջոն Պերսիվալ Թեյլորը, որըն ուներ ժամանակակից պատմության բակալավրի առաջին աստիճան։ Այնուհետև նա շարունակել է իր ուսումնահետազոտական գործունեությունը համալսարանում ՝ նպատակ ունենալով դառնալ խորհրդատու։

1962-1995 թվականնեին եղել է Օքսֆորդի Մերտոն քոլեջի անդամ, 1994 թվականից՝ պատվավոր անդամ։

Սկզբում նրան գրավել է Բրիտանական Հնդկաստանի պատմությունը, սակայն հետո նա ներգրավվել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլի որդու՝ Ռանդոլֆ Չերչիլի կողմից, վերջինիս կենսագրության վրա աշխատելու համար։

1999 թվականին «հրապարակված աշխատանքների համակցությամբ» արժանացել է Օքսֆորդի DLitt աստիճանին։

Իր խոսքով ՝ պատմաբան-արխիվագետ է, որն իր աշխատանքներում լայնորեն օգտագործում է սկզբնաղբյուրները։

Խորհրդարանի անդամ Ջոն Չիլկոտի հետ միասին մտնում էր հանձնաժողովի մեջ, որը պաշտոնական հետաքննություն էր վարում 2003-2011 թվականների Իրաքյան պատերազմում Մեծ Բրիտանիայի դերի վերաբերյալ։ Նրան մեղադրում էին կանխակալ վերաբերմունքի մեջ այն բանի համար, որ 2004 թվականին նա հայտարարել էր, որ Ջորջ Բուշ Կրտսերին և Թոնի Բլերին ապագայում հավասար կհամարեն Ռուզվելտին և Չերչիլին։

Կյանքի ընթացքում շատ է ճանապարհորդել։

Իրեն անվանում էր ուղղահավատ հրեա և սիոնիստ։

1995 թվականին նվիրվում է ասպետների։ CBE (1990 թվական)։ Պատվավոր դոկտոր է, մասնավորապես Բեն Գուրիոնի անվան համալսարանում։

Երեք անգամ ամուսնացած է եղել․ առաջին անգամ՝ 1963 թվականից, ունի դուստր,  երկրորդ անգամ՝ 1974 թվականից, ունի երկու դուստր, իսկ 2005 թվականից՝ երրորդ անգամ ՝ Հոլոքոսթի պատմաբան Էսթեր Գիլբերթի (Բերձոր) հետ։

2012 թվականի մարտին Երուսաղեմ կատարած այցի ժամանակ Գիլբերթի մոտ սրտային առիթմիա է առաջացել, որից նա չի կարողացել ապաքինվել մինչև կյանքի վերջը։ Մահացել է 2015 թվականին Լոնդոնում, 78 տարեկան հասակում։ Մահվանից առաջ խնդրել է թաղել իրեն Իսրայելում, և 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին Լոնդոնի Մարմարե կամարի Արևմտյան սինագոգում նրա պատվին հանդիսավոր միջոցառումներ են կազմակերպվել, որին մասնակցել են նաև՝ Գորդոն Բրաունը և Ռանդոլֆ Չերչիլը։ Գիլբերթի մահը հայտարարվել է 2015 թվականի փետրվարի 4-ին սըր Ջոն Չիլքոտի կողմից։ Արտաքին գործերի հատուկ կոմիտեում ապացույցներ ներկայացնելով Իրաքի վերաբերյալ հետաքննության մասին զեկույցի հրապարակման ուշացման վերաբերյալ՝ Չիլքոտը հայտնել է, որ Գիլբերթը մահացել է անցյալ գիշեր երկարատև հիվանդությունից հետո։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 

 Obituary in The Independent by Marcus Williamson
 

Ուինսթոն Չերչիլ
Հոլոքոստի ուսումնասիրողներ
Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
20-րդ դարի պատմաբաններ
Բրիտանացի պատմաբաններ
Կենսագիրներ
Բրիտանացի գրողներ
Սցենարիստներ
Հրեա պատմաբաններ