Հեղափոխության դևը

«Հեղափոխության դևը», «Պարվուսի հուշագիրը»  և «Լենին. Անխուսափելիություն» - ռուսական սերիալային հեռուստաֆիլմ է, նկարահանված Վլադիմիր Խոտինենկոյի կողմից, ցուցադրված հետևյալ ձևերով.

 6 սերիա հեռուստատեսային գեղարվեստական ֆիլմ «Հեղափոխության դևը»;
 8 սերիա հեռուստատեսային գեղարվեստական ֆիլմ «Պարվուսի հուշագիրը»;
 Գեղարվեստական ֆիլմ «Լենին. Անխուսափելիություն» / The Lenin Factor .

Սերիալի պրոդյուսերական տարբերակի պրեմիերան (վերնագրված «Հեղափոխության դևը») կայացել է « Ռոսիա 1 » հեռուստաալիքով 2017 թվականի նոյեմբերի 5-ին՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության հարյուրամյակի կապակցությամբ։ 2018 թվականի հունվարի 15-ից հունվարի 25-ը « Կուլտուրա » հեռուստաալիքը ցուցադրել է «Պարվուսի հուշագիրը» սերիալի հեղինակային 8 դրվագանոց տարբերակը։ 2019 թվականի հոկտեմբերի 31-ին թողարկվեց երկու ժամ տևողությամբ կինոտարբերակ՝ «Լենին. Անխուսափելիություն» (արտասահմանյան վարձույթում՝ « Լենինի գործոնը»)։

Սյուժե 
«Պարվուսի հուշագիրը» և «Հեղափոխության դևը» .

Ֆիլմի սկզբում նշվում է, որ սյուժեն «հիմնված է ցարական հակահետախուզության սպա Ալեքսեյ Մեզենցևի հուշերի վրա»։ Մեզենցևը գլխավոր հերոսն է, և ֆիլմի ողջ գործողությունն ուղեկցվում է նրա կողմից մեկնաբանություններով։

Իրադարձությունները ծավալվում են 1915-1917 թթ.։ Ռուսական աքսորից Գերմանիա փախած մարքսիզմի տեսաբան և հրապարակախոս Ալեքսանդր Պարվուսը հաջողությամբ բանակցում է Գերմանական կայսրության արտաքին գործերի նախարար Գոտլիբ ֆոն Յագովի հետ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Բանակցությունների արդյունքում Գերմանիայի կառավարությունն անձամբ գումար է հատկացնում Պարվուսին՝ պատերազմող Ռուսական կայսրությունում հեղափոխություն կազմակերպելու համար։ Ստացված միջոցներով Պարվուսը ֆինանսավորում և սնուցում է Սանկտ Պետերբուրգի զանգվածների բողոքի ակցիաները, որոնք հանգեցնում են կայսր Նիկոլայ II-ի՝ գահից հրաժարվելուն և Ռուսական կայսրությունում միապետության տապալմանը։ Այնուհետև Պարվուսն իր մի խումբ համախոհների հետ կազմակերպում է բոլշևիկների առաջնորդ Վլադիմիր Լենինի աքսորից վերադարձը Ռուսաստան։

Պարվուսի գործողությունները փորձում են դիմակայել ռուսական կայսերական հակահետախուզության ղեկավար արքայազն Վասիլի Թուրքեստանովին և հակահետախուզության սպա Ալեքսեյ Մեզենցևին։

«Լենին. Անխուսափելիություն»

1917 թ։ Արդեն շուրջ երեք տարի շարունակվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմը՝ մարդկության պատմության մեջ ամենադաժանն ու արյունահեղը։ Վլադիմիր Լենինը երկար ժամանակ աքսորում է եղել և վերջերս է տեղափոխվել Ցյուրիխ։

Իր ողջ կյանքը նվիրելով հեղափոխության նախապատրաստմանը՝ Լենինը բաց թողեց դրա սկիզբը և այժմ փնտրում է ցանկացած հնարավորություն՝ վերադառնալու Ռուսաստան՝ գործն իր ձեռքը վերցնելու համար։ Իսկ տարբերակները քիչ են, և ի վերջո մնում է ամենաանհավանականը՝ գնացքով անցնել Ռուսաստանի հետ պատերազմող Գերմանիայի տարածքը...

Դերասաններ 

 Եվգենի Միրոնով - Վլադիմիր Լենին
 Ֆեդոր Բոնդարչուկ - Ալեքսանդր Պարվուս
 Մաքսիմ Մատվեևը - Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Մեզենցև, կայսերական հակահետախուզության գործակալ
 Դարիա Եկամասովա - Նադեժդա Կրուպսկայա
 Վիկտորյա Իսակովա - Ինեսսա Արմանդ
 Պաուլինա Անդրեևա - Սոֆյա Ռուդնևա
 Ալեքսանդր Բալուև - Արքայազն Վասիլի Թուրքեստանով, հակահետախուզության պետ, ժանդարմերիայի գնդապետ
 Դանիլ Լավրենով - Կառլ Ռադեկ
 Գեորգի Ֆետիսով — Գրիգորի Զինովև
 Դմիտրի Լիսենկով - Յակուբ Գանեցկի
 Ալեքսեյ Կոլգան - Մեչիսլավ Յուլիևիչ Կոզլովսկի
 Դմիտրի Ուլյանով — Լեոնիդ Կրասին
 Ֆելիքս Շուլտես - Արթուր Զիմերման
 Յուրի Ուտկին - Ալեքսանդր Կեսկուլա
 Յուրի Մասլակ - Ֆրիդրիխ Պլատեն, շվեյցարացի կոմունիստ, Լենինի ընկեր
 Ալեքսեյ Միրոնով - Գոտլիբ ֆոն Յագով
 Անտոն Մարդանով - Դավիթ Սուլիաշվիլի
 Արտյոմ Կուրգանսկի — Գրիգորի Սոկոլնիկով
 Յուրի Միրոնցև - Սերգեյ Ֆեդորով, կայսերական ընտանիքի կյանքի վիրաբույժ
 Իվան Կուկոլև - Վլասա Մգելաձե
 Անդրեյ Մալով-Գրա - բարոն Արվեդ ֆոն դեր Պլանից, սաքսոնական գվարդիայի կապիտան
 Ֆիլիպ Ռայնհարթ -Վիլհելմ Բյունիգ, գերմանական գլխավոր շտաբի սպա
 Անդրեյ Անենսկի - Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնյա
 Դանիիլ Վորոբյով - Նիկոլայ II
 Վլադիմիր Զայցև - Նիկոլայ Խրիստիանովիչ Լունց, փաստաբան
 Իվան Ահադի - Վասիլի Զահարոֆ
 Դմիտրի Գուսև - Վ. Վ. Շուլգին , Պետդումայի պատգամավոր
 Ալեքսանդր Միչկովը - Տրիստան Ցարա, դադիստների առաջնորդ Ցյուրիխում
 Միրիամ Սեհոն - Ռոզա Լյուքսեմբուրգ, գերմանացի հեղափոխական, Պարվուսի նախկին սիրուհի (հեղինակային տարբերակում)
 Սերգեյ Գրոմով - Գրիգորի Ուսիևիչ, բոլշևիկ, «կապարակնքված վագոնի» ուղևորներից մեկը.
 Սերգեյ Մազինը Միխայիլ Ցխակայայի դերում, բոլշևիկ, «կապարակնքված վագոնի» ուղևորներից մեկը.
 Պավել Չինարև - նավաստի, ով ազատեց Մեզենցևին բանտից

Պատմական ճշգրտություն 
Հիմնական պատմվածքը չի հաստատվում որևէ լուրջ պատմական աղբյուրներով, այսինքն՝ գեղարվեստական է։ Կենտրոնական գաղափարն ունի ընդգծված դավադիր բնույթ.

Ռեժիսորի խոսքով՝ «սյուժեն հիմնված է իրադարձությունների վրա, որոնք կա՛մ քիչ հայտնի են, կա՛մ պատմաբաններն ընդհանրապես չեն շոշափել», սակայն նա կոնկրետ փաստեր չի նշել։ Ըստ պրոդյուսեր Ալեքսանդր Ռոդնյանսկու՝ «իրադարձությունների ամբողջ ուրվագիծը համապատասխանում է պատմական փաստերին, բայց դրա բովանդակությունը, այսինքն՝ հերոսների անմիջական պահվածքը, նրանց խոսակցությունները, հարաբերությունները, արդեն գեղարվեստական են»։ Այսպիսով, լիրիկական գիծ ստեղծելու համար (ըստ ռեժիսորի՝ «Պարվուսը սիրող մարդ էր») ստեղծվեց սիրային եռանկյունի ֆիլմի անձանցից՝ «հավաքական կերպարներից»՝ երիտասարդ հեղափոխական Սոֆյա Ռուդնևա և հակահետախույզ Ալեքսեյ Մեզենցև։

Սյուժեի կենտրոնում կապարակնքված վագոնն է և Գերմանիայի կողմից բոլշևիկների ֆինանսավորման հարցը։

Ֆիլմի անվանումը վերաբերում է այսպես կոչված «Պարվուսի հուշագրին», կամ դոկտոր Գելֆանդի հուշագրին, որը հայտնաբերել և հրատարակել է 1964 թվականին բրիտանացի պատմաբան Զբինեկ Զեմանը։ Պրոդյուսերի խոսքով՝ «Հոկտեմբերյան հեղափոխության մեջ գերմանական փողի դերի մասին» ֆիլմի ստեղծման գաղափարը ծնվել է տասը տարի առաջ «Ռոսիա» հեռուստաալիքի գլխավոր տնօրեն Անտոն Զլատոպոլսկու կողմից։ Ըստ պրոդյուսերի՝ սցենարի առաջին տարբերակը գրվել է 2009 թվականին Էդուարդ Վոլոդարսկու կողմից, բայց հետո բազմիցս փոխվել է (Վոլոդարսկին մահացել է 2012 թվականին)։

Միևնույն ժամանակ, գերմանական փողերի թեման արդեն բարձրացրել է ռեժիսոր Խոտինենկոն 2005 թվականին « Կայսրության մահը» և « «Կայսրության մահի» այդ յուրօրինակ շարունակությունը » ֆիլմերում։

Թողարկում 
Mediascope-ի համաձայն՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 5-ին «Ռոսիա-1» ալիքով սերիալի մեկնարկը հաջող է անցել․ վարկանիշը կազմել է 4,8%, իսկ մասնաբաժինը` 15,6%։ Այսպիսով, «Հեղափոխության դևը» դարձավ ռուսական հեռուստատեսության ամենահայտնի սերիալը 2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ից նոյեմբերի 5-ը ընկած շաբաթվա ընթացքում  և շահեց Տրոցկու պրեմիերայի ցուցիչը, որը սկսվեց հաջորդ հանգստյան օրը Առաջին ալիքով նույն թեմայով․ 4,9% վարկանիշով վերջինիս մասնաբաժինը կազմել է 14,8% ։ Սակայն արդեն 2017 թվականի նոյեմբերի 6-ին շարքը թոփ 10 սերիաների առաջին տեղից տեղափոխվել է յոթերորդ (վարկանիշը՝ 3,6%, մասնաբաժինը՝ 9,7%) ։

Մրցանակներ 
Տրիպտիխ «Հեղափոխության դևը», «Պարվուսի հուշագիրը» և «Լենին. Անխուսափելիությունը» արժանացել է մի շարք ռուսական և միջազգային մրցանակների.

 2018 - մրցանակ «Հայրենիքի առավոտ» փառատոնի «Տղամարդու լավագույն երկրորդական դեր» անվանակարգում ( Մաքսիմ Մատվեև )
 2019 - մրցանակ Վյաչեսլավ Տիխոնովի անվան «Տասնյոթ ակնթարթ» երրորդ միջազգային կինոփառատոնի «Լավագույն սցենար» անվանակարգում (Կիրիլ Ժուրենկով, Նադեժդա Վորոբյովա, Անուշ Վարդանյան, Էդուարդ Վոլոդարսկի, Վլադիմիր Խոտինենկո, Մարինա Դենիսևիչ)
 2019 - Սոչիի IV միջազգային կինոփառատոնի չորս մրցանակ՝ «Լավագույն ռեժիսորական աշխատանք» (Վլադիմիր Խոտինենկո), «Լավագույն դերասան» ( Ֆյոդոր Բոնդարչուկ ), «Լավագույն կոստյումների դիզայն» (Ռեգինա Խոմսկայա), «Լավագույն բեմադրիչ» ( Սերգեյ Իվանով )
 2020 - Մարբելայի VIII միջազգային ռուսական ֆիլմերի փառատոնի երկու մրցանակ՝ «Լավագույն սցենար» և «Լավագույն դերասան» ( Եվգենի Միրոնով )
 2020 - Երեք մրցանակ The Ramsgate International Film & TV Festival-2020-ում (Մեծ Բրիտանիա)՝ լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր (Վլադիմիր Խոտինենկո), լավագույն դերասան ( Եվգենի Միրոնով )

Լրացուցիչ տեղեկություններ 

 Ֆիլմը նկարահանվում էր 8 դրվագից բաղկացած տարբերակով, որը կոչվում էր «Պարվուսի հուշագիրը»։ Այնուամենայնիվ, ֆիլմի պրոդյուսերները ֆիլմը կրճատեցին մինչև 6 դրվագ (90 րոպեանոց 3 ֆիլմ)՝ կտրելով պատմվածքներից շատերը և տալով նրան պատմականորեն անպատշաճ վերնագիր «Հեղափոխության դևը»։ Հայտնի է, որ Լեոն Տրոցկու համար ամուր ամրագրվել է «Հեղափոխության Դեմոն» մականունը, սակայն այն չկա ֆիլմում, բայց բազմիցս հիշատակվում է ֆիլմի հերոսների զրույցներում։ Սա կոնֆլիկտի պատճառ դարձավ ռեժիսորի հետ, ով պատրաստվում էր իր ազգանունը հանել տիտրերից։ Բանակցությունների արդյունքում « Ռուսաստան-Մշակույթ » ալիքով ցուցադրվել է «Պարվուսի հուշագիրը» ֆիլմի ամբողջական հեղինակային տարբերակը։ Հետագայում լրացուցիչ ֆինանսավորում ստանալուց հետո , ստեղծվեց «Լենին. անխուսափելիություն» կինոտարբերակը։
 «Պարվուսի հուշագրի» հեղինակային տարբերակի 7-րդ և 8-րդ սերիաները, որոնք ընդգրկված չեն եղել «Հեղափոխության դևը» ֆիլմում, ներկայացվել են 2018 թվականի նոյեմբերին «Պայծառ հրեշտակ» փառատոնին։ Այս շարքերի հիման վրա, որոնք գրեթե ամբողջությամբ ընդգրկված էին մոնտաժում, նկարահանվեց «Լենին. անխուսափելիություն» գիրքը․ Լենինին Ռուսաստան բերած գնացքի պատմությունն է։
 Ռեժիսորի խոսքով՝ ֆիլմն իրեն հետաքրքրում է որպես Դոստոևսկու « Դևեր » ֆիլմի շարունակությունը, որը նա նկարահանել է ոչ վաղ անցյալում։
 Նկարահանումները տեղի են ունեցել Մոսկվայում և Բուդապեշտում, որտեղ պատկերված են և՛ Ցյուրիխը, և՛ Բեռլինը։ Ռեժիսորը Սոչիի « Կինոտավր » կինոփառատոնում հայտարարել է նկարահանման գործընթացի ավարտի և ֆիլմի մոնտաժի մեկնարկի մասին։
 Եվգենի Միրոնովը, որ մրցանակներ էր հանձնում 2017 թվականի ապրիլին « Ոսկե դիմակ » մրցանակաբաշխության ժամանակ, կրում էր գլխարկ (բայց ոչ «լենինիստական», այլ բեյսբոլի ), «որովհետև նա Լենինի դերն է տանում ֆիլմում» և ճշգրիտ մեջբերում էր Լենինին՝ ասելով, որ «ցանկություն կա շոյելու մարդկանց գլուխները, բայց նրանց գլխին պետք է հարվածել»։

Տեսնել նաև 

 Լենինը։ Գնացք

Ծանոթագրություններ

Հղումներ 
 Հեղափոխության  
 Սուսաննա Ալպերինա . Հեղափոխության դևերը. Լենինի դերում   Եվգենի
 Օքսանա Տրուխան. Միրոնովի առաջին լուսանկարները Լենինի կերպարով. ճաղատ, նման:  ում // Antenna-Telesem, 5 ապրիլի, 2017 թ.
 Յուլիա Շիգարևա. Վլադիմիր Խոտինենկո. հեղափոխությունը պետք է համարել ոչ թե վերք,
 Հարցազրույց «Վերադարձ  վրա» ռեժիսոր Վլադիմիր Խոտինենկոյի « Էխո Մոսկվի »-ում Օքսանա Փաշինայի «Դիֆամբ» հաղորդաշարում, 29 հունվարի, 2017 թ.
 The Demon Inside Them   ում // Թերթ. Ru, 5 նոյեմբերի, 2017 թ

Ռուսական պատմական ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Pages with unreviewed translations