Եվգենի Օնեգին (ֆիլմ, 1958)

«Եվգենի Օնեգին» (), խորհրդային գունավոր լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ-օպերա՝ բեմադրված 1958 թվականին «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում ռեժիսոր Ռոման Տիխոմիրովի կողմից Պյոտր Չայկովսկու համանուն օպերայի մոտիվներով, որն էլ ստեղծվել է Ալեքսանդր Պուշկինի վեպի հիման վրա։ Օպերայի երաժշտությունը կրճատված է 108 րոպե տևողությամբ։ Գլխավոր մենակատարներն են Մեծ թատրոնի դերասանները՝ Գալինա Վիշնևսկայան, Լարիսա Ավդեևան և Եվգենի Կիբկալոն։

ԽՍՀՄ-ում ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1959 թվականի մարտի 8-ին։

Սյուժե 
Ռուսաստանը 19-րդ դարի սկզբին։ Լարինների ազնվական կալվածքը։ Օլգա և Տատյանա քույրերին ու նրանց մորը հյուր է եկել Վլադիմիր Լենսկին, որն ընդունվում է որպես Օլգայի փեսացու։ Նա Լարիններին ծանոթացնում է իր ընկերոջ՝ Եվգենի Օնեգինի հետ։ Տատյանան բուռն կերպով հափշտակվում է հյուրով։ Նա հուզական կերպով նոր զգացմունքներ է ապրում։ Չկարողանալով զսպել իրեն՝ Օնեգինին նամակ է գրում՝ խոստովանելով իր սերը։ Հաջորդ այցելության ժամանակ Օնեգինը քաղաքավարի, բայց սառն է լինում։ Նա մերժում է Տատյանային, աղջիկը ցնցված է։

Լարինների տանը պարահանդես է։ Նահապետական կացութաձևը իր հետքն է թողնում նաև հրավիրովի երեկույթի վրա։ Օնեգինը ձանձրանում է։ Զվարճանալու նպատակով նա մեծ ուշադրություն է հատկացնում Օլգային, վերջինս կատակով պատասխանում է։ Լենսկին ամեն ինչ լրջորեն է ընդունում, վեճի բռնկման ընթացքում նա Օնեգինին հրավիրում է մենամարտի։ Ձմռան առավոտյան հակառակորդները հանդիպում են հին ջրաղացի մոտ։ Երկուսն էլ ներքուստ պատրաստ են հաշտության, բայց դա տեղի չի ունենում։ Հնչում են կրակոցներ։ Լենսկին մահանում է։

Անցնում է որոշ ժամանակ։ Նորից պարահանդես է, բայց այս անգամ փայլուն, մայրաքաղաքային։ Օնեգինն այստեղ ևս ձանձրանում է։ Հայտնվում է նոր զույգ՝ իշխան Գրեմինը կնոջ հետ։ Երիտասարդ իշխանուհին Տատյանան է։ Մեկ այլ ձևով գնահատելով նրա շքեղությունը՝ Օնեգինը նրան գրում է կրքոտ նամակ։ Նամակը հուզում է երիտասարդ կնոջը, նախկին զգացմունքները կարծես վերադառնում են... մի պահ։ Կրքոտ երիտասարդության ժամանակը թռել է անդառնալիորեն։ Տատյանան Օնեգինին մերժում է։

Գլխավոր դերերում 
 Արիանդա Շենգելայա – Տատյանա Լարինա (երգում է Գալինա Վիշնևսկայան)
 Սվետլանա Նեմոլյաևան – Օլգա Լարինա (երգում է Լարիսա Ավդեևան)
 Վադիմ Մեդվեդև – Օնեգին (երգում է Եվգենի Կիբկալոն)
 Իգոր Օզերով – Լենսկի (երգում է Անտոն Գրիգորևը)
 Իվան Պետրով – Գրեմին (երգում է հենց ինքը)

Դերերում (տիտրերում նշված չեն) 
 Զինաիդա Կվյատկովսկայա – Լարինա՝ կալվածատիրուհի, Տատյանայի և Օլգայի մայրը
 Օլգա Պորուդոլինսկայա – դայակ
 Էմմանուիլ Կապլան – մսյո Տրիկե, ֆրանսիացի
 Գլիկերիա Բոգդանովա-Չեսնոկովա – հյուր
 Վլադիմիր Վասիլև – Սկոտինին
 Վերա Կուզնեցովա – ճորտ
 Աննա Լյուբիմովա – էպիզոդ
 Յակով Նայշուլեր – էպիզոդ
 Յակով Ռոդոս – հյուր
 Արկադի Տրուսով – կալվածատեր

Նկարահանող խումբ 
 Սցենարի հեղինակներ – Ալեքսանդր Իվանովսկի, Ռոման Տիխոմիրով
 Բեմադրող ռեժիսոր – Ռոման Տիխոմիրով
 Գլխավոր օպերատոր – Եվգենի Շապիրո
 Ռեժիսորներ – Ի. Գինդին, Վ. Միրոնովա
 Գլխավոր նկարիչ – Նիկոլայ Սուվորով
 Հնչյունային օպերատոր – Գրիգորի Էլբերտ
 ԽՍՀՄ Մեծ թատրոնի մեներգիչներ, երգչախումբ և նվագախումբ
 Երաժշտական ղեկավար և դիրիժոր – Բորիս Խայկին
 Երաժշտական խորհրդատու – Ա. Դմիտրիև
 Տնօրեն – Վ. Յակովլև

Պարգևներ 
1960 թվականին Էդինբուրգում կայացած Միջազգային 13-րդ կինոփառատոնում ֆիլմն արժանացել է դիպլոմի։ Տատյանա Լարինայի դերակատար Արիադնա Շենգելայան 1959 թվականին Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնում ստացել է առաջին մրցանակ, իսկ 1960 թվականին Կիևում տեղի ունեցած Համամիութենական կինոփառատոնում արժանացել է գլխավոր մրցանակի։

Հետաքրքիր փաստեր 
 Գալինա Վիշնևսկայան իր հուշերում պատմել է, որ ինքը պատրաստվում էր ոչ միայն երգել Տատյանայի դերերգը, այլև այն խաղալ ֆիլմում։ Նկարահանումներին խանգարել է դերասանոււհու և երգչուհու հղիությունը, սակայն դա չի խանգարել հղիության վերջին ամիսներին կատարելու կադրից դուրս ամբողջ տեքստը, չնայած երգչուհին և դերասանուհին ստիպված է եղել բառացիորեն կիսվել Մոսկվայի ու Լենինգրադի հիմնական աշխատանքների միջև, որտեղ տեղի էին ունենում ֆիլմի նկարահանումներն ու ձայնագրությունները։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 
 
 

1958 ֆիլմեր
«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Ալեքսանդր Պուշկինի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ