Մեհենական գրքեր

Մեհենական գրքեր, գրքեր, որոնք գոյություն են ունեցել Հայաստանի հեթանոսական սրբավայրերում, որոնց մեջ արձանագրվել են պատմական իրադարձություններ։ Մովսես Խորենացին գրել է, որ հայոց պատմության հնագույն շրջանի մասին տեղեկություններ են պահպանվել ոչ միայն բանավոր ժողովրդական «Սասնա ծռեր» ժողովրդական էպոսում, այլ նաև Եփրատի ափին գտնվող Արամազդ
ի տաճարի գրավոր աղբյուրներում, որի մասին հավաստիորեն պատմել է հայ պատմաբան, քահանա Ողյումպը իր «Տաճարների պատմությունը» աշխատության մեջ։

Ըստ Խորենացու՝ հայտնի սիրիացի բանաստեղծ Բարդեսանը (154-222) «մտել է Անիի ամրոց և կարդալով «Տաճարների պատմությունը», գիրքը թարգմանել է սիրիերենով՝ ավելացնելով այն, ինչ ինքը գիտեր և այն, ինչը տեղի է ունեցել իր օրոք»։ Նրա թարգմանությունից գիրքը նաև հունարեն է թարգմանվել։ Բացի Անիի բերդի Արամազդի տաճարի արխիվից, որտեղ գտվել է նաև Արշակունիների տոհմի հայոց թագավորների դամբարանները, հայտնի է նաև Բագավանի Սուրբ Հովհաննես տաճարի գրատարանը։ Նմանատիպ արխիվները գոյություն են ունեցել նաև Վահագն աստծու ժամանակներում՝ Աշտիշատում և Երիզայում գտնվող Անահիտի տաճարում, որտեղ կանգնեցված է եղել աստվածուհու ոսկե արձանը։

Ենթադրվում է, որ մեհենական գրքերը գրվել են նախամաշտոցյան գրերով։

Որոշ վկայությունների համաձայն՝ հեթանոսական տաճարների գրադարանները ոչնչացվել են, հետևաբար՝ ոչնչացվել է նաև մի ամբողջ ժառանգություն, որով ոչնչացվել են նախաքրիստոնեական դարերի մարդկային մտածողության և մտքի բազմաթիվ վավերական հուշարձաններ։ Գրքերի հավաքածուներից ոչ մեկը չի պահպանվել, միայն պահպանվել են առանձին հեղինակների (Ողյումպի և այլնի) աշխատությունները՝ հետագա օրինակներում։

Բացի մեհենական գրքերից, գոյություն են ունեցել նաև հատուկ թագավորական գրքեր։

Ծանոթագրություններ 

Հայկական հեթանոսություն
Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ