Աթեոս

Աթեոս (Atheas; մոտ. մ.թ.ա. 429 — մ.թ.ա. 339), հաստատված ավանդույթի համաձայն՝ Սկյութիայի ամենահայտնի թագավորներից մեկը։ Զոհվել է Ֆիլլիպ II Մակեդոնացու հետ կռվի ժամանակ, ըստ լեգենդի՝ 90 տարեկան հասակում։ Հարցը կայանում է նրանում, թե որ տարածքներում էր տարածվում նրա իշխանությունը, մինչև հիմա հակասական է. ամբողջ Մեծ Սկյութից մինչև Դանուբի բերանի մոտակայքում գտնվող փոքր ժառանգություն (Փոքր Սկյութ)։ 
Ենթադրությունն այն մասին, որ Աթեոսը վերահսկել է Փոքր Սկյութը,առաջ են քաշել ՝ առանց հաշվի առնելու բազմաթիվ գործոններ, առաջին հերթին՝ տնտեսական։ Աթեոսը վարել է ագրեսիվ քաղաքականություն Մեծ Սկյութիայի հարավ-արևմտյան սահմաններում, մասնավորապես` ենթարկվելով արևմտյան Մերձսևծովյան քաղաքականության ազդեցությանը (մ.թ.ա.358 թվական` Իստրիա-մ.թ.ա.343 թվական` Կալլատիս), հաջող պատերազմ ցեղերի հետ մ.թ.ա.344 թվականին ։ Նրա` Մակեդոնացու հետ հաջորդ պատերազմի մասին մեզ հայտնում են հաջորդները; մ.թ.ա. 339 թվականին « երկու կողմերն էլ լարվել էին, սկսվել էր ճակատամարտ, որում սկյութարները, չնայած իրենց մտավոր հմտությունների և թվերի գերազանցությանը, պարտվեցին Ֆիլլիպի խորամանկությանը. գերեվարվեց (մակեդոնացի հաղթողներին) մոտ 20 հազար երեխա և կին, բազմաթիվ սկյութարներ, սակայն ոսկի և արծաթ ընդհանրապես չգտնվեց, որի արդյունքնում առաջին անգամ ականատես եղան սքյութարների աղքատությանը. 20 հազար արյունակից  է ուղարկվել Մակեդոնիա` ցեղի բուժման համար»։ Հետդարձի ճանապարհին մակեդոնիացիների բանակը ընկավ ցեղերի կազմակերպած շրջափակման մեջ ։

Աթեոսի մահից հետո Մեծ Սկյութիան էլի գոյատևեց մոտավորապես 60-70 տարի, պահպանելով ռազմիկների շարքը (Զոպիրիոնի արշավը` մ.թ.ա. 331 թվական, պատերազմ Բոսպորի հետ` մ.թ.ա.328 թվական, որպես բոսպորյան արքայի համախոհ` մ.թ.ա.310-309 թվականներին, պատերազմ Լիսիմախի հետ` մ.թ.ա.313 թվական): Ներկա պահին չկա ոչ մի հնագիտական վկայություն Մեծ Սկյութարիայի մ.թ.ա.280-ից 270 թվականների ճգնաժամային երևույթների մասին։

Հայտնի են մետաղադրամներ, որոնք թողարկվել են Աթեոսի անվան տակ տարբեր քաղաքակրթությունների կողմից։

Գրականություն 
 Вестник Древней Истории. 1947—1949; указ. 1950.
 Гутнов Ф. Х. Скифские портреты

 Գեղարվեստական գրականություն
 Պատմության հերոսը, Լյուբով Վորոնկովա «Զևսի որդին»։

Արտաքին հղումներ 
Սկյութներ
Եվրոպացի թագավորներ
Մ.թ.ա. 4-րդ դարի մահեր
Անձինք այբբենական կարգով
Մ.թ.ա. 420-ականների ծնունդներ