Յոսիպ Կոսոր

Յոսիպ Կոսոր (խորվաթերեն՝ Josip Kosor, ), խորվաթ բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր։ Խորվաթ սակավաթիվ գրողներից մեկն է, ով ճանաչում ունի ոչ միայն հայրենի երկրում, այլև նրա սահմաններից դուրս։ Հայտնի է «Խորվաթական Գորկի» պատվանունով։

Կենսագրություն 

Յոսիպը ծնվել ու հասակ է առել գյուղական միջավայրում։ Չորս տարեկան է եղել, երբ նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Վինկովցիի մոտ գտնվող Օտոկ գյուղը; Տղան ստիպված է եղել պատանեկան հասակից աշխատել. գրագրի աշխատանք է կատարել Պրիվլակում, Վուկովարում, Տուզլայում, Ջակովայում, Մոստարում։ Արդեն 23 տարեկան երիտասարդ՝ տեղափոխվել է Զագրեբ, դարձել փաստաբանական մի գրասենյակի գրագիր, միաժամանակ բանաստեղծություններ, պատմվածքներ գրել ու հրատարակել, անդամագրվել խորվաթական գրողների ընկերակցությանը։ Որոշ ժամանակ եղել է Զագրեբի քաղաքապետարանի գրագիր, Բելգրադում՝ լուսավորության նախարարության ծառայող։ Ստեղծագործական առաջին շրջանի երկերում՝ «Մեղադրանք» («Optužba»), «Սև ձայներ» («Crni glasovi») պատմվածքների ժողովածուներում, «Ռասապ», «Ռադնիցի», «Չուպալո» վեպերում պատկերել է հարավսլավոնական գյուղացիների ծանր կյանքը, որի համար էլ բնորոշվել է որպես խորվաթական Մաքսիմ Գորկի։ 1905 թվականից ճամփորդել է Եվրոպայում, եղել Վիեննայում, Մյունխենում, Բեռլինում, Փարիզում, ծանոթացել ու մտերմացել խորվաթ և օտարազգի անվանի գրողների, արվեստագետների հետ (Իվան Մեշտրովիչ, Վլադիմիր Բեչիչ, Միրկո Ռաչկի, Հերման Բար, Ստեֆան Ցվայգ, Ստանիսլավ Պշիբշևսկի, Մաքսիմ Գորկի, Կոնստանտին Ստանիսլավսկի և այլք)։ Իր կյանքի վիեննական շրջանում էլ հենց գրել է «Կրքերի հրդեհ» («Požar strasti», 1910 թ., հրատարակվել է 1912 թ.) դրաման, որը համարվում է նրա գլուխգործոցը և որը լայն արձագանք է գտել եվրոպական երկրներում։ Համաշխարհային երկու պատերազմների միջակայքում Յոսիպ Կոսորն ապրել է Շվեյցարիայում, Սկանդինավյան թերակղզում, Ռուսաստանում, Անգլիայում, Ֆրանսիայում, Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից հետո՝ խորվաթական Դուբրովնիկ քաղաքում։

Յոսիպ Կոսորը երեք անգամ առաջադրվել է գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի։

Խորվաթիայի Հանրապետության նախկին վարչապետ Յադրանկա Կոսորի և գրողի միջև ազգակցական կապ կա։

Երկերի ընտրանի 

 Crni glasovi, 1905;
 Optužba, 1905;
 Rasap, 1906;
 Radnici, 1906;
 Cupalo, 1907;
 Požar strasti, 1911;
 Mime, 1916;
 People of the Universe, 1917;
 Beli plamenovi, 1920;
 Žena, 1920;
 Nepobjediva lađa, 1921;
 U «Café du Dôme», 1922; 
 Razvrat, 1923;
 Pomirenje, 1923;
 Rotonda, 1925;
 Čovječanstvo, 1925;
 Miris zemlje i mora, 1925;
 Atlantikom i Pacifikom, 1927;
 White flames, 1929;
 Izabrane pripovijesti, 1950;
 Život u ravnici, 1952.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

Jelčić, Dubravko; Pavlović, Goran (ur.) Josip Kosor : prilozi sa znanstvenoga kolokvija, Otok, 5. listopada 2002., održanoga u sklopu 13. pjesničkih susreta u Drenovcima, 8. lipnja 2002., "Hrašće", Drenovci, 2002., 
Jelčić, Dubravko. Strast avanture ili Avantura strasti : Josip Kosor : prilog tezi o autohtonosti ekspresionizma u Hrvatskoj književnosti, "August Cesarec", Zagreb, 1988., 
Djela Josipa Kosora, I-XII, priredio Ivica Matičević, Ex libris, Zagreb, 2011-2017.
Ivica Matičević, Trijumf duše. Knjiga o Josipu Kosoru, Ex libris, Zagreb, 2018.
Ivica Matičević, Figura promjene u dramama Josipa Kosora, Crkva u svijetu⁵
J. Kaštelan - Pogovor knj. Izabrane pripovijesti, 1950,, Zagabria
B. Hećimović - 13 hrvatskih dramatičara, 1976,, Zagabria
D. Jelčić - Strast avanture ili avantura strasti, 1988,, Zagabria
B. Brlenić-Vujić - Jelčićev Kosor (usporednosti). Krležini dani u Osijeku, 1997, Zagabria
S. Petlevski - Nepobjediva lađa na Panonskom moru, 1997,, Zagabria
K. Nemec - Povijest hrvatskog romana od 1900. do 1945. godine, 1998, Zagabria
B. Senker - Hrestomatija novije hrvatske drame (1895–1940), 2000, Zagabria
L. Paljetak - Pariške drame Josipa Kosora, 2002, Zagabria
B. Senker - Kazališne razmjene, 2002, Zagabria
S. Miličić - Povodom Požara strasti, Pravda, Belgrado, numero=17, anno=1921
M. Bogdanović - Dve drame g. Kosora,  Srpski književni glasnik, Belgrado, numero=22, anno=1927, pp=50–52 
B. Stojković - Josip Kosor, Život i rad, Belgrado, numero=1, anno=1928, pp=653–662
S. Vereš - Josip Kosor, Književne novine, Belgrado, numero=1, anno=1954, p=1
A. Šljivarić - Predgovor knj. Pripovijesti, Požar strasti, Pet stoljeća hrvatske književnosti, Zagabria, 79, anno=1964  pp=7–18 
Lj. Maraković - Eseji i kritike |rivista= Pet stoljeća hrvatske književnosti, Zagabria, numero=86, anno=1971, pp=447–449

Արտաքին հղումներ 
 Косор Йосип 
 Josip Kosor
 Josip Kosor
 http://www.inst.at/trans/16Nr/05_2/daviau16.htm|titolo=Informazioni su Josip Kosor
 http://www.matica.hr/knjige/194/|titolo=Informazioni su Josip Kosor
 http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=245, Biografia di Josip Kosor
 http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=33339, Biografia di Josip Kosor

Խորվաթ գրողներ
Խորվաթ դրամատուրգներ
20-րդ դարի բանաստեղծներ
19-րդ դարի բանաստեղծներ
Խորվաթ բանաստեղծներ