Եղիա Տոլբակյան

Եղիա Հովհաննեսի Տոլբակյան (Դոլբակյան, ), հայ գրող, պատմաբան, հրատարակիչ, խմբագիր, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն 
Եղիա Տոլբակյանը (Դոլբակյան) ծնվել է 1908 թվականի փետրվարի 16-ին Կիլիկիայի Այնթապ քաղաքում։ 6 տարեկանում նա կորցրել է հորը։ 1918 թվականին Հայոց ցեղասպանության սարսափները տեսած Տոլբակյանների ընտանիքը (երեք երեխա ունեցող մայրը) ապաստան է գտել Հալեպում (Սիրիա)։

1918-1920 թվականներին Եղիա Տոլբակյանը եղել է «Հայկական կացարանի» սանը, որից հետո 1921-1924 թվականներին ավարտել է ուսումը հայկական միջնակարգ դպրոցում։

1926 թվականին ավարտել է Հալեպի ֆրանսիական լիցեյը։ 1926-1928 թվականներին եղել է Հալեպի բաղդադյան երկաթուղու ծառայող։

1929-1946 թվականներին եղել է ուսուցիչ և տնօրեն Բեյրութի Նուբարյան, Աբգարյան, Սահակյան, Սահակ Մեսրոպ հայկական վարժարաններում։

1938 թվականին Բեյրութում հիմնադրել է «Լուսարձակ» տպարանը և հրատարակչությունը, որտեղ տպագրվել են գեղարվեստական գրքեր, դասագրքեր։ 1930 թվականին Տոլբակյանը լույս է ընծայել «Պատկերազարդ օրագիր» պարբերագիրքը, 1935 թվականին կազմել, խմբագրել և հրատարակել է «Լիբանանահայ պատկերազարդ օրացոյցը, 1936», 1937-1943 թվականներին՝ որպես վերջինիս շարունակություն՝ «Ամէնուն նոր տարեցոյց»-ը (7 գիրք), 1946 թվականին՝ «Հայրենական օրացոյցը»։ 1946 թվականին Տոլբակյանը հայրենադարձել է, շարունակել մանկավարժական գործունեությունը Երևանում։ Տասնամյակներ շարունակ աշխատել է Երևանի Րաֆֆու անվան միջնակարգ դպրոցում որպես ֆրանսերենի ուսուցիչ։

1948-1950 թվականներին Տոլբակյանը սովորել է մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանում, իսկ 1954-1960 թվականներին՝ Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետի հեռակա բաժնում։

1960-ական թվականներին Հայաստանում ստեղծվել է Այնթապի հայերի հայրենակցական միության մասնաճյուղ և, ինչպես Բեյրութում, Եղիա Տոլբակյանը դարձել է նրա քարտուղարը։ Հիմնականում նրա ջանքերով Երևանին հարակից գյուղերից մեկը վերանվանվել է Նոր Այնթապ, իսկ աշխարհասփյուռ այնթապցիների նվիրատվություններով այնտեղ կառուցվել է ժանյակագործական գործարան։

Եղիա Տոլբակյանը մահացել է 1982 թվականի մայիսի 8-ին։

Աշխատություններ 

Լույս են տեսել Տոլբակյանի «XVIII դարի հայ ազատագրական շարժումները և ռուսական կողմնորոշումը. Պետրոս Ա-ն և հայերը» (2005) աշխատությունը, «Պատմութիւն Սուրիոյ եւ Լիբանանի» (1940, Բեյրութ, «Լուսարձակ» տպարան), «Աշխարհագրութիւն Լիբանանի» (1938, Բեյրութ, «Արաքս» տպարան) դասագրքերը։

Ֆրանսերենից թարգմանել է Կլոդ Բերժեի «Նապոլեոնի պատմութիւնը։ Կեանքը եւ պատերազմները» (1939), Ժան-Ժակ Ռուսոյի «Հասարակական դաշինք» (1939) երկերը, Պ. Սալի «Ցեղապետներու աղջիկը» (1940, երեքն էլ՝ Բեյրութ) վեպը, Օնորե դը Բալզակի «Մնաք բարով», «Անաստվածի պատարագը» (երկուսն էլ՝ 1957) վիպակները, «Մոդեստա Մինիոն» (1960) վեպը։

Ծանոթագրություններ 

Հայ գրողներ
Հայ պատմաբաններ
Հայ հրատարակիչներ
Հայ խմբագիրներ
Հայ թարգմանիչներ
Հայ հասարակական գործիչներ