Հայրապետ Վելիջանյան

Հայրապետ Վելիջանյան կամ Հայրապետ դի Մարտին (), վենետիկահայ վաճառական, Միջերկրածովյան տարածաշրջանի վաճառական, բարերար, Գերաք Միրմանների հայ կաթոլիկ ընտանիքի առևտրական ընկերության կազմակերպիչ։

Կենսագրություն

Ծագում 
Խոջա Վելիջանյանների տոհմը 17֊րդ դարում Ջուղայի ամենահայտնի առևտրական տոհմերից մեկն է եղել։ «Վելիջանը գաղթել է Հայաստանից, դառնալով Խոջա Վելիջանյանների ազգատոհմի նահապետը։ Նրանից ծնվել է խոջա Պետրոս և խոջա Մարտիրոսը, ովքեր օժտված են եղել թե՛ ունեցվածքի մեծությամբ և թե՛ հոգու ջերմեռանդությամբ։ Հայրապետ Վելիջանյանի գերդաստանից են եղել նաև խոջա Պետրոս Ոսկան Վելիջանյանը, խոջա Ոսկան Վելիջանյանը, խոջա Պողոս Վելիջանյանը, խոջա Պետրոս Վելիջանյանը, Մինաս Վելիջանյանը։

Ընտանիք
Հայրապետ Վելիջանյանը կամ Հայրապետ դի Մարտինը արմատները սերում են Նոր Ջուղայից՝ Վենետիկ տեղափոխված Վելիջանյանների տոհմից, ծնվել է Վենետիկում, հայրը՝ խոջա Մարտիրոսը և եղբայրը՝ Ջակոմոն, նույնպես վաճառական են եղել։ Հոր տապանաքարը մինչև առ այսօր պահպանվում է Վենետիկի Սան Մոիսեյ եկեղեցու ներսում, որի վրա կա վկայող արձանագրություն․

Գործունեություն 
Հայրապետ Վելիջանյանը կամ Հայրապետ դի Մարտինը Գերաք Միրմանների հայ կաթոլիկ ընտանիքի առևտրական ընկերության կազմակերպիչն է եղել։ 17-րդ դարի դարավերջին և 18-րդ դարի դարասկզբին Վենետիկում նամակագրության միջոցով կազմակերպել է միջերկրածովյան առևտուրը։ 2000-ից ավելի նամակներ գտնվում են Եվրոպայի տասնյակ արխիվներում, այդ թվում՝ Բրիտանական գրադարանում։ 500 էջից կազմված բազմաթիվ նամակներ պահպանվում են Վենետիկի պետական արխիվում, որտեղ պահպանված են Վենետիկի առևտրական շուկայի մասին բազմաքանակ տեղեկություններ։ Ոչ միայն վաճառականական ձեռնարկներից, Ղուկաս Վանանդեցու «Գանձ չափոյ» գրքից, Վենետիկի մասին առևտրական տեղեկատվություններ մեծ ծավալով շրջանառվել են նաև հայ վաճառականների նամակներում։ Այն ամենամեծ անհատական նամակագրական հավաքածուն է հայկական առևտրական աղբյուրների շարքում։ Գերազանցապես պահպանված այս վավերագրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Հայրապետ դի Մարտինը ոչ միայն խնամքով հավաքել է ստացված նամակները, այլև 12 առանձին մատյաններում ընդօրինակել 1694 թվականից մինչև 1709 թվականների ընթացքում իր ուղարկած բոլոր նամակների պատճենները։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԻՆ ՎԱՆՔԵՐ ԵՒ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐ ՍՈՒՐԲ ԵՐԿՐԻՆ ՄԷՋ
 “As an Owl amidst the ruins”: A Note on Agha Jacob Hovanjan Guerak-Mirman of Surat
 From the Indian Ocean to the Mediterranean: The Global Trade Networks of ...
 Chiesa di San Moise
 APPUNTO DEL DIRETTORE
 "The Salt in a Merchant's Letter": The Culture of Julfan Correspondence in the Indian Ocean and the Mediterranean
 L’Antica Stamperia Armena di Venezia 

Վենետիկ քաղաքում ծնվածներ
Իտալահայ հասարակական գործիչներ
Հայ վաճառականներ