Յանկո Մատուշկա

Յանկո Մատուշկա (, ), սլովակ ռոմանտիկ բանաստեղծ, գրող, լրագրող, Սլովակիայի օրհներգի՝ «Տատրիի վրա կայծակն է փայլում», տեքստի հեղինակ (1993 թվականից)։

Կենսագրություն 

Ծնվել է արհեստավորի ընտանիքում։ Մինչև 1844 թվականը աստվածաբանություն է սովորել Բրատիսլավայի Ավետարանական լյութերական լիցեյում, որտեղ ծանոթացել և ընկերացել է չեխ-սլովակերենի և գրականության ուսուցիչ Լյուդովիտ Շտուրի հետ։

Շտուրին դասախոսական գործունեությունից հեռացնելուց և հունգարական իշխանությունների կողմից ձերբակալությունից հետո Մատուշկան մյուս սլովակ ուսանողների հետ բողոքել է հունգարների գործողությունների դեմ։ Այդ ժամանակ էլ՝ 1844 թվականին, Բրատիսլավայից Լևոչա ճեմարանի ուսանողների արշավի ժամանակ, ի նշան Լյուդովիտ Շտուրի ձերբակալության դեմ բողոքի, նա երգ է գրել, որը Սլովակիայի օրհներգն է դարձել («Փորել է ջրհորը, նայել է նրա մեջ» ժողովրդական երգի երաժշտությամբ («Kopala studienku»):

1844 թվականի մարտին նա լքել է լիցեյը՝ ի նշան բողոքի։ Նույն թվականի կեսին վերադարձել է տուն, որտեղ մինչև 1848 թվականն աշխատել է որպես տնային ուսուցիչ։ Բնակություն է հաստատել Օրավայում, որտեղ ապրել է երկար տարիներ։

1848 թվականի Ավստրիական կայսրության հեղափոխության մասնակից։

Ապստամբությունը ճնշելուց հետո ծանր հիվանդացել է։ Թաքնվել է հետապնդումներից։ 1848 թվականի հեղափոխությունից հետո նա դադարել է զբաղվել գրական ստեղծագործությամբ։

Մահացել է 1877 թվականին՝ իր 56-ամյակի հաջորդ օրը։

Ստեղծագործություն 
Բանաստեղծություններ սկսել է գրել որպես լիցեյի ուսանող։ Բանաստեղծական բալլադների և առակների հեղինակ։ Հրատարակել է մի քանի արձակ և դրամատուրգիական ստեղծագործություններ։ Զբաղվել է լեհերենից թարգմանություններով (օրինակ՝ սլովակերեն է թարգմանել Ադամ Միցկևիչի «Նախահայրեր» դրամատիկական պոեմը)։

Ընտրված մատենագիտություն

Պոեզիա 
 1844. Nad Tatrou sa blýska
 Púchovská skala
 Svätý zákon
 Hrdoš
 Sokolíček plavý
 Preletel sokolík nad tichým Dunajom
 Slepý starec
 Po dolinách
 Vzdychy spod Lysice
 Kozia skala

Արձակ 
 Zhoda liptovská (նորավեպ)

Դրամատիկական ստեղծագործություններ 
 1846. Siroty

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Janko Matúška

Օրհներգերի հեղինակներ
Սլովակ բանաստեղծներ
Սլովակ արձակագիրներ
Հունգարացի մանկավարժներ
Սլովակ գրողներ