Աբու Հանիֆա Դինավարի

Աբու Հանիֆա Ահմադ իբն Դաուդ ադ-Դինավարի (, , ), իսլամական ոսկեդարի ժամանակաշրջանի հանրագիտակ գիտնական, աստղագիտության, գյուղատնտեսության, բուսաբանության, մետաղաձուլության, աշխարհագրության, մաթեմատիկայի, պատմության բնագավառների աշխատություների հեղինակ։

Կենսագրություն 
Նախնիները ծագումով ներկայիս Իրանի արևմուտքում գտնվող Քերմանշահ նահանգի Դինավար տարածաշրջանից են (ուսումնասիրողների մի մասի կարծիքով՝ ապագա գիտնականը ինքն էլ հենց Դինավարում է ծնվել)։ Ուսանել ու դաստիարակվել է աբասյան խալիֆայության դարաշրջանի ավանդույթների ոգով. Սպահանում ուսումնասիրել է աստղագիտություն, մաթեմատիկա, մեխանիկա, Քուֆում ու Բասրայում՝ բանասիրություն և պոեզիա։ 

Դինավարիի հիմնական ուսուցիչները եղել են իր հայրը և Յաղուբ իբն ալ-Սիկկիթը։ Պատմական աղբյուրները նրան բնութագրում են որպես ավանդույթներին հավատարիմ անձնավորության։ 

Դրանցում հիշատակվում է, որ Դինավարին հեղինակել է տասնվեց աշխատություն։ Առավելագույնս կարևորվում է նրա «Բույսերի գիրքը», մի աշխատություն, որի համար նրան համարում են արաբական բուսաբանության հիմնադիրը։ Բարձր են գնահատվում նաև Դինավարիի պատմագիտական աշխատությունները և հատկապես դրանցից երկուսը՝ «Քիթաբ ալ-ահբար աթ-թիվալ»-ը և «Անսաբ ալ-Աքրադ»-ը. առաջինը ներկայացնում է իսլամական համաշխարհային պատմությունը՝ սկսած Ալեքսանդր Մակեդոնացու ժամանակներից մինչև իններորդ դար, իսկ երկրորդը նվիրված է քուրդ ժողովրդի ծագումնաբանության ուսումնասիրությանը։ 

Հանրագիտակ գիտնականի ազգային պատկանելության հարցը վեճերի տեղիք է տվել ուսումնասիրողների շրջանում։ Լյուդվիգ Ադամեկը գտնում է, որ նա քուրդ էր, «Իսլամի հանրագիտարան»-ը նրան դասում է արաբ գիտնականների շարքին, «Բրիտանական հանրագիտարան»-ը համարում է պարսիկ կամ քուրդ, «Իրանիկա»-ն էլ՝ պարսիկ։

Աշխատություններ

Մաթեմատիկա և բնական գիտություններ
Kitâb al-kusuf («Գիրք արևի խավարումների մասին»)
Kitāb an-nabāt yufadiluh al-‘ulamā' fī ta’līfih (), ‘Բույսեր
Kitāb Al-Anwā () 'Եղանակի մասին' 
Kitāb Al-qiblah wa'z-zawāl Աստղերով կողմնորոշվելու մասին
Kitāb ḥisāb ad-dūr (), "Թվաբանություն/Շրջանագծի, շրջանի հաշվումներ
Kitāb ar-rud ‘alā raṣd al-Iṣbhānī () 
Kitāb al-baḥth fī ḥusā al-Hind (), Հնդկական թվաբանության վերլուծություն
Kitāb al-jam’ wa'l-tafrīq (); Գիրք թվաբանության/Գումարում և հանում
Kitāb al-jabr wa-l-muqabila (), Հանրահաշիվ և հավասարում
Kitāb nuwādr al-jabr (), Հանրահաշվական հազվադեպ ձևեր

Հասարակական գիտություններ
Kitāb al-akhbār al-ṭiwāl (), Ընդհանուր պատմություն 
 Kitāb Kabīr  () Մեծ գիրք (գիտությունների պատմության մասին)
Kitāb al-faṣāha (), Գիրք ճարտասանության
Kitāb al-buldān (), Քաղաքների (տարածաշրջանների) գիրք (աշխարհագրություն)"
Kitāb ash-sh’ir wa-shu’arā’ (), Պոեզիան և պոետները
Kitāb al-Waṣāyā (), Հանձնարարականներ
Kitāb ma yulahan fīh al’āmma (), Ինչպես շտկել խոսքի արատները
Islâh al-mantiq (Խոսքի բարելավում)
Ansâb al-Akrâd (Քրդերի նախնիները)

Ծանոթագրություններ 

}}

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Dinawari at Encyclopædia Britannica
 The Book of plants of Abu Hanifa ad-Dinawari
 Translation of the Pre-Islamic Portion of al-Akhbar al-Tiwal by Jackson Bonner 
 al-Dīnawarī // Encyclopedia Britannica.

Արաբ պատմաբաններ