Յայա Կիզիկոսցի

Յայա Կիզիկոսցի (հունարեն՝ Ιάια της Κυζίκου), հունական ծագումով հինհռոմեական նկարչուհի; Ապրել ու ստեղծագործել է մեր թվականությունից առաջ 2-1-ին դարերում՝ լինելով հնհռոմեացի հանրագիտակ գիտնական, գրող Մարկոս Տերենտիոս Վառոյի ժամանակակիցը։ Նրան հիշատակել է Պլինիուս Ավագը իր «Բնական պատմություն» աշխատության էջերում։

Ստեղծագործություններ 

Յայան գլխավորապես ստեղծել է կանանց դիմանկարներ, այդ թվում՝ իր ինքնանկարը։ Աշխատել է կտավի, փայտի, մարմարի վրա, փորագրություններ է կատարել փղոսկրին։ Հայրենի եզերքից՝ Մարմարա ծովի կղզիներից մեկի վրա գտնվող Կիզիկոսից երիտասարդ հասակում տեղափոխվել է հանրապետական ժամամակների Հին Հռոմ, որտեղ աճել էր պահանջարկը արվեստի գործերի նկատմամբ։ Պլինիուս Ավագի վկայությամբ՝ Յայան իր հետ մրցակցող տղամարդ նկարիչներին՝ Սոպոլիսին ու Դիոնիսիուսին հաղթել է աշխատանքն արագ կատարելու ունակությամբ և վարպետությամբ, ինչի շնորհիվ էլ ավելի մեծ գումարներ է վաստակել։ Իր ողջ կյանքը նա նվիրաբերել է արվեստին, չի ամուսնացել, ընտանիք չի կազմել։

Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի մեծահամբավ գրող Ջովաննի Բոկաչչոն իր De mulieribus claris («Նշանավոր կանանց մասին») աշխատության մեջ զետեղել է նաև Յայայի կենսագրությունը։ Նկարչուհին  հիշատակված է մեր ժամանակների կին անվանի արվեստագետներից մեկի՝ Ջուդի Չիկագոյի 'Heritage Floor' աշխատանքում ևս։

Գրականություն 
 Helen Gardner, Fred S. Kleiner, Christin J. Mamiya, Gardner's Art Through the Ages, Thomas Wadsworth, 2004; .
 Pliny the Elder, Natural History, 35.40,147.L
 Virginia Brown's translation of Giovanni Boccaccio’s Famous Women, pp 135 – 137; Harvard University Press, 2001; 
 Harris, Anne Sutherland and Linda Nochlin, Women Artists: 1550-1950, Los Angeles County Museum of Art, Knopf, New York, 1976, pg. 23.

Ծանոթագրություններ 

Նկարչուհիներ