Միքայել Ամիրխանյան

Միքայել Դավթի Ամիրխանյան (), հայ գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1988), պրոֆեսոր (1990)։ «Ռուսաստան-Հայաստան» հասարակական կազմակերպության նախագահ։

Կենսագրություն 
Միքայել Ամիրխանյանը ծնվել է 1932 թվականի նոյեմբերի 5-ին, Պոկրովկա (այժմ՝ Ուրասար՝ Լոռու մարզում) գյուղում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1972-1980 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի դասախոս, 1980-1995 թվականներին՝ Երևանի ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտի դասախոս։ 1995-2000 թվականներին եղել է Երևանի ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտի ռուս գրականության ամբիոնի վարիչ, միաժամանակ, 1991 թվականին հիմնադրել և ղեկավարել է Երևանի հումանիտար ինստիտուտը, որտեղ ուսումնասիրվում են չինարեն, ճապոներեն, հնդկերեն, հունարեն, իսպաներեն, իտալերեն և այլ լեզուներ։

Ստեղծագործություններ 
Հեղինակ է «Ռուս գեղարվեստական գրականությունը Հայաստանի մասին» (1983), «Ռուս գեղարվեստական գրականությունը և Հայոց ցեղասպանությունը» (1988), «Ռուս գրականության դասականները և Հայաստանը» (1991), «Պուշկինը և Հայաստանը» (1999), «Ռուսաստանն ու Հայաստանը» (2000) և այլ գրքերի։

«Բրյուսովյան ընթերցումներ-1986» (1992), «Պսակ Բրյուսովին» (1996), «Բրյուսովյան ընթերցումներ. Ընտրանի» (1998), «Մի սպանի», «Հայոց ցեղասպանությունը և ռուս պոեզիան» (1996), «Հայոց ցեղասպանությունը և ռուս հրապարակախոսությունը» (մաս 1, 1996, մաս 2, 1998), «Հայոց ցեղասպանությունը և եվրոպական հրապարակախոսությունը» (2005) ներածական ակնարկների հեղինակ է։

Ամիրխանյանի ուշագրավ հետազոտությունների շարքում առանձնահատուկ տեղ է գրավում «Հայերը` Խորհրդային Միության հերոսներ» (2005) փաստավավերագրական ժողովածուն, որը պատրաստվել և հրատարակվել է 1941-1945 թվականների Մեծ հայրենական պատերազմում հաղթանակի 60-րդ տարեդարձի կապակցությամբ։ Ամիրխանյանը նաև 2004-2005 թվականներին Հայաստանում առաջին անգամ հրատարակված հայ-ճապոնական և հայ-իտալական բառարանների համահեղինակն է։

Երկար տարիներ Ամիրխանյանը գլխավորել է «Ռուսաստան-Հայաստան» հասարակական կազմակերպությունը, որի շրջանակներում իրականացվել են մի շարք գրական-մշակութային լայնածավալ և ուշագրավ ծրագրեր, այդ թվում միջազգային գիտապրակտիկ կոնֆերանսների կազմակերպում՝ նվիրված ռուս գրողներին և նախկին ԽՍՀՄ-ի ժողովուրդների փոխազդեցություններին։

Ամիրխանյանի շնորհիվ կազմակերպվել են գիտաժողովներ` նվիրված Նիկոլայ Գոգոլի, Լերմոնտովի, Լև Տոլստոյի, Անտոն Չեխովի, Նեկրասովի, Պուշկինի կյանքին ու ստեղծագործությանը, հայ-ռուսական կապերին։

Երկեր 
 Армения в русской литературе XIX века. М. Д. Амирханян, Под ред. С. К. Дароняна, Ереван, Знание, 1977.
 Армения в русской литературе XX века. М. Д. Амирханян, Под ред. С. К. Дароняна, Ереван, Общество «Знание» Армянской ССР, 1978.
 Русская художественная литература об Армении. М. Д. Амирханян, МВ и ССО АрмССР, Науч.-метод. кабинет, Ереван, Науч.-метод. каб. Минвуза АрмССР, 1983.
 Русская художественная публицистика об Армении. М. Д. Амирханян, Ереван, Айастан, 1984.
 Русская художественная литература и геноцид армян. М. Д. Амирханян, Науч. ред. Р. Г. Саакян, Ереван, Айастан, 1988.
 Классики русской литературы и Армения. М. Д. Амирханян, Государственный комитет по высшему образованию и науке РА. Научно-исследовательский центр проблем высшего образования, Ереван, Б. и., 1991.
 Карабахский астролог или основание крепости Шуши в 1752 г., П. П. Зубов, Вступ. ст., ред. и послесл. М. Д. Амирханяна, Ереван, Барцрагуйн дпроц, 1993.
 Не убий !: Геноцид армян и русская поэзия 1895-1918, НАН РА, Музей-институт геноцида армян, [Сост., ред. М. Д. Амирханян], Ереван Б. и., 1996.
 Венок Брюсову: Стихотворения, Ереванский государственный институт иностранных языков им. В. Я. Брюсова, Ереван, Высшая школа, 1996.
 Геноцид армян и русская публицистика, Армянская община Москвы, Москва, Христианское изд-во, 1997.
 «Брюсовские чтения» в критике: [ Публикации период. печати о «Брюсовских чтениях»], Ереванский государственный институт иностранных языков, Ереван, Б. и., 1998.
 Геноцид армян и русская публицистика: [ Сб. очерков ], Национальная академия наук РА, Музей-институт геноцида армян НАН РА, Ереван, 1998.
 А. С. Пушкин и Армения. М. Д. Амирханян, Ереван, Тип. "Print Express", 1999.
 Россия и Армения: Очерки русско-армянских литературных отношений: Ч. 1, М. Д. Амирханян, Ереван, Б. и., 2000.
 Русская поэзия и Ван - 2825. М. Д. Амирханян, Российско-армянский (Славянский) государственный университет, Ереван, Изд-во РАУ, 2002.
 Հայերեն-Ճապոներեն բառարան։ 5000 բառ, Երևանի հումանիտար ինստիտուտ, Երևան, «Ոսկան Երևանցի», 2004։
 Геноцид армян и европейская публицистика: [Очерки свидетелей и очевидцев геноцида армян в Османской Турции], Ереванский гуманитарный институт, Ереван,  Асогик, 2005.
 Հայաստան - Ճապոնիա։ Քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և գիտական հարաբերություններ, Արևելագիտության ինստիտուտ, ՀԳԱԱ, Երևանի հումանիտար ինստիտուտ, Երևան, «Զանգակ-97», 2005։
 Հայերեն-հնդկերեն բառարան։ 5000 բառ, Երևանի հումանիտար ինստիտուտ, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 2006 (համահեղինակ)։
 Հայերեն-իտալերեն բառարան։ Շուրջ 10000 բառ։ Երևանի հումանիտար ինստիտուտ, Երևան, «Լուսաբաց», 2008 (համահեղինակ)։
 Геноцид в Западной Армении и русская поэзия . М. Д. Амирханян, Ереванский гуманитарный институт, Ереван, Лусабац, 2008.

Ծանոթագրություններ 

Հայ գրականագետներ
Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Հայ պրոֆեսորներ