Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Բուղաշեն)

Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանի վարչական կենտրոն Ախալքալաք քաղաքից 12 կմ հյուսիս, հայաբնակ Բուղաշեն գյուղում կառուցվել է 19-րդ դարում։

Բուղաշեն գյուղի Սուրբ Հարություն եկեղեցին կառուցվել է 1830 թվականին, Կարնո և Տանձուտ գյուղի հայ բնակիչների ջանքերով։

Եկեղեցին ի սկզբանե եղել է փայտաշեն, ապա քարաշեն։ Եկեղեցու ծխականները եղել են 111 հոգի 1840 թվականի դրությամբ։ 
Եկեղեցին հիմնանորոգվել է 1909 թվականին, քանի որ 1899 թվականի երկրաշարժից ավերվել էր։

Հիմնանորոգման վերաբերյալ կա արձանագրություն։ Եկեղեցին գործել է մինչև 1930-ական թվականները, որից հետո խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին փակվել է և վերածվել է պահեստի։

Եկեղեցին երկթեք սրահով քարաշեն կառույց է, այն կառուցվել է մոխրագույն տուֆից, նրա չափսերն են (15.93 x 10.14) մետր։ Եկեղեցու արևմտյան ճակատը շարված է սրբատաշ քարերով։ Ունի վեցասյուն զանգակատուն, որը գտնվում է արևմտյան մասում։ Եկեղեցին ունի մեկ մուտք, արևմտյան կողմում, իսկ պատուհանները բացված են հարավային և հյուսիսային պատերին։ Եկեղեցու մուտքի վերևում հայատառ արձանագրություն կա։

Խորանը գտնվում է արևելյան մասում, իսկ նրա աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Եկեղեցին ունի նաև մկրտության ավազան, այն գտնվում է հյուսիսային պատին։

Եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Մարտիրոս քահ. Սաղաթելյանը, Մինաս քահ. Մկրտչյանը և Գալուստ քահ.Պալյանցը, քահանայագործել են 1830-1880-ական թվականներին։

2009 թվականի օգոստոսի 8-ին, ձեռամբ Վիրահայոց թեմի առաջնորդ Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի և մասնակցությամբ Սամցխե- Ջավախքի և Ծալկայի ընդհանուր առաջնորդական փոխանորդ Տ. Բաբգէն աբղ. Սալբիյանի եկեղեցին վերաօծվեց։

Եկեղեցու վերանորոգման և բարեկարգման հովանավորն է ռուսաստանաբնակ Խաչատուր Եղոյանը։

Ծանոթագրություններ 

Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ախալքալաքի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ