19-րդ դարի ժամանակագրություն

XIX դարի ժամանակագրություն։

1800-ականներ 

 1801թ.  Ջուզեպպե Պյացցին բացահայտում է գաճաճ մոլորակ Սերեսը։ - Իտալիա 
 1801թ.  Թոմաս Ջեֆերսոնը,Ներկայացուցիչների պալատի կողմից, ընտրվեց Միացյալ Նահանգների նախագահ։ 
 1801թ.  Մեծ Բրիտանիայի եւ Իռլանիդիայի թագավորությունները միավորվում են՝ կազմելով Միացյալ Թագավորությունը։ 
 1801թ. Նապոլեոնը Հռոմի Պապի հետ ստորագրում է 1801-ի պայմանագիրը։ 
 1801թ. Պավել I -ի սպանությունը։ 
 1801թ. ֆրանսիացիները հաղթում են անգլիացիներին Աբուկիրի երկրորդ ճակատամարտում։ 
 1801-1815թթ. Առաջին և Երկրորդ Բարբարոսական պատերազմները ԱՄՆ-ի և Հյուսիսային Աֆրիկայի Բարբարոս պետությունների միջև։ 
 1802թ.Ֆրանսիայի և Միացյալ Թագավորության միջև Ամիենսների պայմանագիրը ավարտում է Երկրորդ Կոալիցիայի պատերազմը։ 
 1802թ.Լյուդվիգ վան Բեթհովենը առաջին անգամ կատարում է իր Լուսնի սոնատը։ 
 1803թ.Ուիլյամ Սիմինգթոնը ցուցադրում է իր Շառլոտ Դունդասը ՝ «առաջին գործնական շոգենավը»։ 
 1803թ.Սաուդյան Արաբիայի առաջին պետության վահաբիները գրավում են Մեքքան և Մեդինան։ 
 1803թ. Սկսվում է պատերազմը Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի միջև, որը ոմանց կողմից համարվում է Նապոլեոնյան պատերազմների սկիզբը։ 
 1803թ.Պադրիի պատերազմի առաջին փուլը։ (մինչև 1825 թ.) 
 1804թ.Հաիթին անկախանում է Ֆրանսիայից եւ դառնում սեւամորթների առաջին հանրապետությունը։ 
 1804-1813թթ. ռուս-պարսկական պատերազմ։ 
 1804թ. Ֆրանց II -ի կողմից հիմնադրվում է Ավստրիական կայսրությունը։ 
 1804թ. Նապոլեոնը ինքնաթագադրվեց ֆրանսիայի կայսր։ 
 1804թ. Մոլորակի բնակչությունը հասնում է 1 միլիարդի։ 
 1804թ. Առաջին շոգեքարշի շահագործումը։ 
 1804-1815թթ. Սերբական հեղափոխությունը Օսմանյան կայսրության տիրապետության դեմ։  
 1805թ. Թրաֆալգարի ճակատամարտի արդյունքում վերանում են ֆրանսիական և իսպանական ռազմածովային նավատորմերը՝ավելացնելով բրիտանացիների գերիշխանությունը տարածաշրջանում։ 
 1805թ. Նապոլեոնը վճռականորեն պարտության է մատնում ավստրիա-ռուսական բանակին Աուստերլիցի ճակատամարտում։ 
 1805-1848թթ. Մուհամմադ Ալին բարենորոգումներ է իրականացնում Եգիպտոսում։ 
 1806թ.Պրեսբուրգի պայմանագրի արդյունքում լուծարվում է Սրբազան Հռոմեական Կայսրությունը։ 
 1806թ. Կապի գաղութը դառնում է Բրիտանական կայսրության մաս։ 
 1806-1812թթ. ռուս-թուրքական պատերազմ, Բուխարեստի պայմանագիր։ 
 1807թ. Բրիտանիան ստրուկների առևտուրը ապօրինի է համարում։ 
 1808թ. Բեթհովենը կատարում է իր Հինգերորդ սիմֆոնիան։ 
 1808-1809թթ. Ռուսաստանը գրավում է Ֆինլանդիան Շվեդիայից Ֆինլանդիայի պատերազմում։ 
 1808-1814թթ.  Իսպանական պարտիզանները կռվում են Պիրենեյան պատերազմում։ 
 1809թ. Նապոլեոնը զրկում է Թեուտոնական ասպետներ իրենց վերջին նվաճումներից։

1810-ականներ 

 1810թ. Հիմնադրվեց Բեռլինի համալսարանը, որի ուսանողական եւ դասախոսական կազմում էին Հեգելը, Մարքսը և Բիսմարկը։  
 1810թ. Գրիտո դե Դոլորեսը սկսում է Մեքսիկայի Անկախության պատերազմը։ 
 1810-1820թթ. Լատինամերիկյան անկախացնման պատերազմներից հետո մի շարք Լատինամերիկյան գաղութները ազատվեցին իսպանական եւ պորտուգալական կայսրությունների տիրապետությունից։  
 1810-1820թթ. Փենջաբի պատերազմը` Սիխի կայսրության և Բրիտանական կայսրության միջև։ 
 1812թ. Ֆրանսիայի ներխուժումը Ռուսաստան (շրջադարձային պահ Նապոլեոնյան պատերազմներում) ։ 
 1812թ. Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ`Սփենսեր Պերսեվալի սպանությունը։  
 1812-1815թթ.  1812-ի պատերազմը` ԱՄՆ-ի և Բրիտանիայի միջև, ավարտվում է ոչ-ոքիով։ 
 1813թ. Ջեյն Օսթինը հրատարակում է <<հպարտությունն ու նախապաշարմունք>> գիրքը:  
 1813-1837թթ. Սիխ-աֆղվանական պատերազմներ։ 
 1814-1816թթ. Անգլո-Նեպալյան պատերազմը՝Նեպալի եւ Բրիտանական կայսրության միջեւ։

 1815թ.Վիեննայի կոնգրեսը  վերագծում է եվրոպական քարտեզը։  
 1815թ. Նապոլեոնը խուսափում է աքսորից և սկսում իր հարյուր օրը, նախքան վերջնական պարտությունը Վաթեռլոոյի ճակատամարտում։ Այս պարտությունը վերջ է դնում Նապոլեոնյան պատերազմներին։ 
 1815թ. Ժայթքում է Սումբավա կղզում գտնվող  Տամբորա լեռը  ՝ առաջացնելով պատմության մեջ գրանցված, ամենամեծ հրաբխային ժայթքումը։ Ժայթքման հետեւանքով զոհվում է մոտ 71,000 մարդ։ Ժայթքումը նաեւ հիմք է դառնում կլիմայական գլոբալ անոմալիաների, ավելի հայտնի  « հրաբխային ձմեռ » անվանումով։  
 1815թ. Ջեյն Օսթինը տպագրում է իր Էմմա վեպը։ 
 1816թ. Հյուսիսային կիսագնդում Առանց ամառ տարին։  
 1816թ. Արգենտինայի անկախացումը։ 
 1816-1828թթ. Շակայի  Զուլու թագավորությունը  դառնում է ամենամեծը Հարավային Աֆրիկայում։ 
 1817թ. Սերբիայի իշխանությունը դառնում է Օսմանյան կայսրության սյուզերեն։  
 1817թ. Ֆլորիդայում սկսվում է առաջին Սեմինոլ պատերազմը։ 
 1817թ. Ռուսաստանը սկսում Կովկասյան պատերազմը։ 
 1817թ. Ուելսի արքայադուստր Շարլոտը մահանում է ծննդաբերության ընթացքում։ 
 1818թ. Մերի Շելլին հրատարակում է իր <<Ֆրանկենշտեյն>> վեպը։ 
 1818թ. Չիլիի անկախացումը։ 
 1819թ. Ջոն Քիթսը գրում է իր <<Odes of 1819>> վեպը։ 
 1819թ. Անգլիայում սկսվում է Պետերլո կոտորածը։ 
 1819թ. Ստեղծվում է ժամանակակից Սինգապուր քաղաքը Բրիտանական արեւելահնդկական ընկերության կողմից։ 
 1819թ. Թեոդոր Ժերակոն ստեղծում է իր  <<Մեդուզայի գլուխ>> ՝ գլուխգործոցը, և այն ցուցադրում է 1819 թվականի Ֆրանսիական սրահում ՝ Լուվրում։

1820-ական թթ 

 1820թ. Միսուրիի կոմպրոմիս։ 
 1820թ. 1820-ի հեղափոխությունները Հարավային Եվրոպայում։ 
 1820թ. Անտարկտիդայի հայտնագործություն։ 
 1820թ. Ամերիկյան գաղութացման հասարակության կողմից հիմնադրվեց Լիբերիան, ազատագրված ամերիկացի ստրուկների համար։ 
 1820թ. Մարաթայի կայսրության տրոհումը։ 
 1821թ. Նապոլեոն Բոնապարտը մահանում է աքսորում` Սեն Հելենա կղզում։ 
 1821թ. Մեքսիկան Իսպանիայից անկախություն է ձեռք բերում՝ Կորդոբայի պայմանագրով։ 
 1821թ. Պերուն հայտարարում է իր անկախությունը Իսպանիայից։ 
 1821թ. Նավարինոյի կոտորածը։ 
 1821 - 1830թթ . Հունաստանը դառնում է առաջին երկիրը, որը կտրվեց Օսմանյան կայսրությունից, Անկախության Հունական պատերազմից հետո։ 
 1822 - 1823 թվական . Մեքսիկայի առաջին կայսրությունը ՝ որպես Մեքսիկայի առաջին հետընտրական անկախ կառավարություն, որը ղեկավարում էր Մեքսիկայի կայսր Ագուստան I- ը։ 
 1822թ. Բրազիլիայի արքայազն Պեդրոն սեպտեմբերի 7-ին հռչակեց Բրազիլիայի անկախությունը։ Դեկտեմբերի 1-ին նրան թագադրեցին որպես Բրազիլիայի կայսր Դոմ Պեդրո I- ը։ 
 1823թ. Մոնրոյի վարդապետությունը հայտարարեց ԱՄՆ նախագահ Ջեյմս Մոնրոյի կողմից։ 
 1824թ . ՝ Բեթհովենի իններորդ սիմֆոնիայի պրեմիերա։ 
 1825թ. Էրիի ջրանցքը բացվեց ՝ միացնելով Մեծ լճերը Ատլանտյան օվկիանոսին։ 
 1825թ. Բոլիվիայի անկախություն։ 
 1825թ. Բացվեց Աշխարհի առաջին հասարակական երկաթուղին։ 
 1825թ. Դեկտեմբերյան ապստամբությունը։

 1825 - 1828թթ։ Սիսպլատինի պատերազմը հանգեցնում է Ուրուգվայի անկախությանը։ 
 1825թ. Ջավայի պատերազմը . (մինչև 1830 թ.) 
 1826թ. Սամուել Մորին արտոնագրում է ներքին այրման շարժիչը։ 
 1826 - 1828թթ. Ռուս-պարսկական վերջին պատերազմից հետո, Պարսից կայսրությունը հետ վերցրեց նախորդ պատերազմում Ռուսաստանին զիճած տարածքը։ 
 1827թ. Մահացան Վիլյամ Բլեյքը և Լյուդվիգ վան Բեթհովենը։ 
 1828 - 1832թթ. Սև պատերազմը Թասմանիայում հանգեցնում է Թասմանյան աբորի ծայրահեղ ոչնչացմանը։ 
 1829թ. Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի Ֆաուստի պրեմիերաները։ 
 1829թ Ստեղծվեց առաջին էլեկտրական շարժիչը։ 
 1829թ. Ռոբերտ Փիլը ստեղծում է ոստիկանության մետրոպոլիտենի ծառայությունը ՝ առաջին ժամանակակից ոստիկանական ուժը։ 
 1829թ. Էդիրնեի պայմանագիր , 1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո

1830-ական թթ 

 1830թ. Անգլո-Ռուսական պայքարը Աֆղանստանի դեմ, Մեծ խաղ, սկսվում և ավարտվում է 1895 թվականին։ 
 1830թ. հուլիսյան հեղափոխություն Ֆրանսիայում։ 
 1830թ. Բելգիական հեղափոխությունը Նիդեռլանդների Միացյալ Թագավորությունում հանգեցրեց Բելգիայի ստեղծմանը։ 
 1830թ. Մեծ Կոլումբիան լուծարվեց և իր տեղը գրավեցին Կոլումբիայի ազգերը (ներառյալ ժամանակակից Պանաման, Էկվադորը և Վենեսուելան)։ 
 1830թ. Նոյեմբերյան ապստամբություն Լեհաստանում Ռուսաստանի դեմ։ 
 1831թ. Ֆրանսիան ներխուժում և գրավում է Ալժիրը։ 
 1831թ. Բելգիայի սահմանադրության վավերացումը։ 
 1831թ. Տեղի է ունենում բոսնիական մեծ ապստամբություն Օսմանյան կայսրության դեմ։ 
 1831 - 1836թթ. Չարլզ Դարվինի ճանապարհորդությունը։ 
 1831թ. Նոյեմբերյան ապստամբությունն ավարտվեց Վարշավայի ճակատամարտում Լեհաստանի համար ջախջախիչ պարտությամբ։ 
 1831 - 1833թթ. Եգիպտոս-Օսմանյան պատերազմ։ 
 1831թ երկրորդ փուլը Պադրիի պատերազմի։ (մինչև 1838 թ.) 
 1832թ. Բրիտանական պառլամենտը ընդունում է մեծ բարեփոխումների մասին ակտը։ 
 1833թ. Ստրկության վերացման գործող օրենքը արգելում է ստրկությունը բրիտանական կայսրությունում։ 
 1833 - 1876թթ. Կարլիստական պատերազմներ Իսպանիայում։ 
 1834 թ . Ձևավորվում է Գերմանիայի մաքսային միությունը։ 
 1834թ. իսպանական ինկվիզիցիան պաշտոնապես ավարտվում է։ 
 1834 - 1859թթ. Իմամ Շամի ապստամբությունը Կովկասում։ 
 1835 - 1836թթ։ Մեքսիկայում Տեխասի հեղափոխությունը հանգեցրեց Տեխասի կարճաժամկետ հանրապետության ստեղծմանը։ 
 1836թ․ Ալամոյի ճակատամարտը ավարտվեց պարտությամբ `Թեքսանի անջատողականների համար։ 
 1836թ. Սան Ժակինտոյի ճակատամարտը հանգեցնում է գեներալ Սանտա Աննայի գրավմանը։ 
 1836 - 1839թթ․  Կոնֆեդերացիայի պատերազմը սկսվում է Չիլիի և Պերու-Բոլիվիայի կոնֆեդերացիայի միջև, ավարտվում Չիլիի հաղթանակով։ 
 1837թ․ Հեռագրական կապը արտոնագրվում է։ 
 1837թ․ Չարլզ Դիքենսը հրատարակում է Օլիվեր Թվիստը ։ 
 1837թ․ Մահացավ Ալեքսանդր Պուշկինը ։ 
 1837 - 1838թթ․ 1837-ի ապստամբությունները Կանադայում ։ 
 1837 - 1901թթ. Վիկտորիա թագուհի թագավորությունը համարվում է Բրիտանական կայսրության գագաթնակետը և կոչվում է վիկտորիանական դարաշրջան ։ 
 1838 - 1840թթ . Կենտրոնական Ամերիկայի Դաշնային Հանրապետությունում քաղաքացիական պատերազմը հանգեցրեց Գվատեմալայի, Էլ Սալվադորի, Հոնդուրասի, Նիկարագուայի և Կոստա Ռիկայի հիմնադրմանը։ 
 1839թթ. Հիմնադրվեց Բելգիայի Թագավորությունը ։ 
 1839 - 1851թթ. Ուրուգվայի քաղաքացիական պատերազմ ։ 
 1839 - 1919 թթ . Անգլո-աֆղանական պատերազմները հանգեցնում են փակուղու և Դյուրանդ գծի հաստատմանը։

1840-ական թթ 

 1840թ. Հիմնադրվում է Նոր Զելանդիան։ 
 1840թ. Վերին և Ստորին Կանադան միավորվում են Կանադայի նահանգում։ 
 1841թ. « Դինոզավր » բառը հեղինակում է Ռիչարդ Օուենը: 
 1842թ. Անեսթեզիան առաջին անգամ օգտագործվեց։ 
 1843թ. Առաջին վագոնային գնացքը ուղևորվում է Միսուրի։  
 1844թ. Դոմինիկյան Անկախության պատերազմ Հայիթիից։  
 1845 - 1846թթ․ Առաջին Անգլո-Սիխական պատերազմը ։ 
 1845 - 1872թթ. Նոր Զելանդիայի պատերազմները։ 
 1846 - 1847թթ․ մորմոնների գաղթը Յուտա ։ 
 1847թ․ Իգնազ Սեմելվիսը առաջարկում է ձեռքի լվացումը ՝ որպես հիվանդությունների տարածումը դադարեցնելու միջոց։ 
 1847 - 1901 թվական ՝ Յուկատոնի կաստայի պատերազմը ։ 
 1848 - 1849թթ․  Երկրորդ անգլո-սիկ պատերազմը 
 1848թ. Հրապարակվեց կոմունիստական մանիֆեստը ։ 
 1848թ․ 1848-ի հեղափոխությունները Եվրոպայում։ 
 1848թ. Սենեկա Ֆոլսի կոնվենցիան Կանանց իրավունքների առաջին կոնվենցիան է դառնում Միացյալ Նահանգներում։ 
 1848 - 1858թթ․ Կրալիֆոռնիայի ոսկե ռուշ ։ 
 1848 : Ուիլյամ Հոլման Հանթը, Ջոն Էվերեթ Միլիսը և Դանթե Գաբրիել Ռոսսեթին գտան Պրեռաֆայելիտների Եղբայրությունը ։ 
 1849թ. Հռոմեական հանրապետության սահմանադրական օրենքը դառնում է առաջինը, որը վերացնում է մահապատիժը ։ 
 1849թ․Գազի դիմակը հորինվում է։

1850-ական թթ 

 1850թ. Ավարտվեց Փոքրիկ սառցե դարաշրջանը ։ 
 1850թ. Ալֆրեդ Թենիսոնը նշանակվում է Պոետի դափնեկիր Ուիլյամ Վորսվորթի մահից հետո։ 
 1850 - 1864թթ. Թայփինգի ապստամբությունը դարի արյունալի բախումն է, որը հանգեցնում է 20 միլիոն մարդու մահվան։ 
 1851թ. Լոնդոնի Մեծ ցուցահանդեսը աշխարհում առաջին միջազգային ցուցահանդեսն էր կամ Համաշխարհային տոնավաճառը ։ 
 1851թ. Լուի Նապոլեոնը հեղաշրջում է իրականացնում Ֆրանսիայում։ 
 1851 - 1852թթ․  Ավարտվեց Պլատինի պատերազմը։ 
 1851թ. Հերման Մելվիլը հրատարակում է Մոբի Դիքը ։ 
 1852թ. Ֆրեդերիկ Դուգլասը ներկայացնում է իր ելույթը ՝ «Հուլիս չորրսի իմաստը նեգրերի համար» , Նյու Յորքի Ռոչեսթեր քաղաքում։ 
 1853 - 1856թթ. Ղրիմի պատերազմ Ֆրանսիայի, Միացյալ Թագավորության, Օսմանյան կայսրության և Ռուսաստանի միջև։ 
 1854թ․ Բալադավայի ճակատամարտը։  
 1854թ. Կանագավայի կոնվենցիան պաշտոնապես ավարտում է  Ճապոնիայի մեկուսացման քաղաքականությունը։ 
 1854թ. SS Արկտիկական աղետը 
 1854 - 1855թթ․ Սևաստապոլի պաշարումը. քաղաքը հանձնվում է ֆրանսիական և բրիտանական ուժերին։ 
 1855թ. Բեսեմերի գործընթացը հնարավորություն է տալիս պողպատը զանգվածաբար արտադրել։ 
 1855թ. Ուոլթ Ուիթմենը հրատարակում է «Խոտի տերևներ» առաջին հրատարակությունը։ 
 1856թ. Աշխարհի առաջին նավթավերամշակման գործարանը Ռումինիայում։ 
 1857թ. Ժոզեֆ Ուիթվորթը նախագծում է առաջին հեռահար դիպուկահար հրացանը։ 
 1857 - 1858թթ։ Հնդկական ապստամբություն։ 1857թ․ Բրիտանական կայսրությունը ստանձնում է Հնդկաստանի վերահսկողությունը « East India» ընկերությունից։ 
 1858 - 1947թթ. Հնդկաստանում բրիտանական կայսրությունը գոյատևում է 90 տարի։ 
 1858թ. Ձայնագրման առաջին իսկական սարք ՝ հնչյունագրության գյուտը. 
 1858թ. Ավարտվեց Բիգ Բենի շինարարությունը։ 
 1859թ․  Չարլզ Դարվինը հրատարակում է տեսակների ծագումը։ 
 1859 - 1869թթ. կառուցված է Սուեզի ջրանցքը։

1860-ական թթ 

1861–1865թթ․ Ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմ։
 1861թ․ Արքայազն Ալբերտի մահը։
1862–1877թթ․ Մուսուլմանական հեղաշրջումը հյուսիս-արևմտյան Չինաստանում.
1863թ․ Միջազգային կարմիր խաչի կազմակերպության հիմնադրումը։
1864թ․ Չերքեզների Ցեղասպանությունը։
 1865–1877թթ․Ստրկավաճառությունը արգելվում է ԱՄՆ-ում։
1865թ․ Սպանվում է Աբրահամ Լինքոլնը։
 1865թ․ Մենդելի առաջին օրենքի ստեղծումը։
 1866–1868թթ․ Սով Ֆինլանդիայում։
 1867թ․ ԱՄՆ-ն գնում է Ալյասկան Ռուսաստա
 1867–1869թթ․Սով Ֆինլանդիայում։
1867թ․ Ալֆրեդ Նոբելը բացահայտում է դինամիտը.
 1867թ․ Սերբիան անկախանում է Օսմանյան կաjսրությունից։
 1867թ․ Լյուքսենբուրգյան ճգնաժամ։
1868–1878թթ. 10 տարի տևած պատերազմը Կուբայի և Իսպանիայի միջև։
1869թ․ Մենդելեևը  ստեղծում է Պարբերական աղյուսակը։

1870-ական թթ 

 1870թ. Ռասմուս Մալինգ-Հանսենի գյուտ՝ Hansen Writing Ball- ը դառնում է առաջին վաճառվող գրամեքենան։ 
 1870 - 1871թթ. Ֆրանկո-պրուսական պատերազմը հանգեցնում է Գերմանիայի և Իտալիայի միավորմանը, Ֆրանսիական Երկրորդ կայսրության փլուզմանը և Նոր Իմպերիալիզմի առաջացմանը։ 
 1870 - 1890թթ. Երկար դեպրեսիա Արևմտյան Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ 
 1871 - 1872 թթ . Պարսկաստանում սովամահությունը 2 միլիոն մարդու մահվան պատճառ դարձավ։ 
 1871 - 1914թթ Երկրորդ արդյունաբերական հեղափոխություն 
 1871թ. Լոնդոնում բացվում է Royal Albert Hall- ը։ 
 1871թ. Փարիզի կոմունան ղեկավարում է Ֆրանսիայի մայրաքաղաքը։ 
 1871թ. Ճապոնիայում ֆեոդալական համակարգը ապամոնտաժվում է։ 
 1871թ. Հենրի Մորտոն Սթենլին հանդիպում է դոկտոր Դևիդ Լիվինգսթոնին ՝ Տանգանիիկայի լճի մոտակայքում։ 
 1872թ. ստեղծվում է Yellowstone ազգային պարկը ՝ առաջին ազգային պարկը։ 
 1872թ. Ֆուտբոլի միջազգային առաջին հանդիպումը Անգլիայի և Շոտլանդիայի միջև։։ 
 1873թ . Մաքսվելի <<մի տրակտատ էլեկտրականության եւ մագնիսականության>>-ի հրատարակչությունը: 
 1873թ.  Սամուրայի կերպարը վերացվում է Ճապոնիայում։ 
 1873թ. Հորինվում է կապույտ ջինսերը։ 
 1874թ. Իռլանդիայում ստեղծվում է «Տան կանոն» շարժումը։ 
 1874թ. Բրիտանական East India Company- ն լուծարվեց։ 
 1875թ.  HMS Challenger- ը ուսումնասիրում է Երկրի օվկիանոսների ամենախորը կետը ՝ Challenger Deep- ը 
 1875 - 1900թթ. Հնդկաստանում սովի պատճառով մահանում են 26 միլիոն հնդկացիներ։ 
 1875թ. Ժորժ Բիզեթի օպերային Կարմենի պրեմիերան Փարիզում։ 
 1876թ. Բուլղարացիները հրահրում են Ապրիլյան ապստամբությունը ընդդեմ Օսմանյան տիրապետության։ 
 1876թ. Ռիչարդ Վագների օղակի ցիկլը առաջին անգամ կատարվում է ամբողջությամբ։ 
 1876թ. Վիկտորիա թագուհին դառնում է Հնդկաստանի կայսրուհի։ 
 1876թ. Փոքրիկ Բիգորնի ճակատամարտը հանգեցնում է գեներալ Կաստերի մահվան և հաղթանակի համար Լակոտայի, Չեյենի և Արապահոյի դաշինքի համար 
 1876 - 1879թթ. 13 միլիոն չինացի մահանում է սովի պատճառով հյուսիսային Չինաստանում։ 
 1876 - 1914թթ.  Միացյալ Նահանգներում բնակչության, տարածքի, արդյունաբերության և հարստության զանգվածային ընդլայնումը կոչվում է Ոսկեզարդ դար։ 
 1877թ. ԱՄՆ -ում մեծ երկաթուղային գործադուլը կարող էր լինել աշխարհում առաջին աշխատանքային գործադուլը։ 
 1877թ. Խենթ ձին հանձնվում է, և այնուհետև սպանվում է։ 
 1877թ. Ասաֆ Հոլլը բացահայտում է Մարսի լուսնաները: 
 1877թ. Թոմաս Էդիսոնը հորինում է հնչյունագիրը: 
 1877թ.  Օգոստոսի 17 -ին Հենրի Մաքքարտին (որը հետագայում դառնում է Բիլի երեխան) սպանում է ֆրենսիս Քահիլ անունով դարբնին, որը դառնում է նրա առաջին սպանության զոհը։ 
 1877թ. Առաջին ստուգողական քրիկետի հանդիպումը Անգլիայի և Ավստրալիայի միջև։ 
 1877 - 1878թթ.  Ռուս-թուրքական պատերազմից հետո, Բեռլինի պայմանագիրը ճանաչում է Սերբիայի, Չեռնոգորիայի և Ռումինիայի Իշխանությունների պաշտոնական անկախությունը։ Բուլղարիան ինքնավար է դառնում։ 
 1878թ. Առաջին կոմերցիոն հեռախոսային փոխանակումը Նյու Հավենում, Կոնեկտիկուտ։ 
 1879թ. Անգլո-զուլուսական պատերազմ Հարավային Աֆրիկայում։  
 1879թ. Թոմաս Էդիսոնը փորձարկում է իր առաջին լամպը։ 
 1879 - 1880թթ․  Կուբայում իսպանական տիրապետության դեմ փոքրիկ պատերազմը հանգեցնում է ապստամբների պարտության։ 
 1879 - 1883թթ. Չիլին մարտեր է մղում Պերուի և Բոլիվիայի հետ Անդեսի տարածքի վրա Խաղաղ օվկիանոսյան պատերազմում։ 
 1879 - 1884թթ․  Բելգիան ներքաշվում է քաղաքական ճգնաժամի մեջ, որը կոչվում է Առաջին Դպրոցական պատերազմ, պետական կրթության մեջ կրոնի դերի պատճառով։ 
 1879թ. Ապրիլ 21, Քարթինին ծնվել է Ջեպարայում, այսօր այդ ամսաթիվը նշվում է որպես Ինդոնեզիայում կանանց ազատման օր։

1880-ական թթ 

 1880 - 1881թթ. Առաջին Բոերի պատերազմը։ 
 1881թ․ Սպանվեց Ցար Ալեքսանդր II- ը։ 
 1881թ. Ռուսաստանի կայսրությունում սկսվում է ջարդերի ալիք։ 
 1881թ . Հրթիռակոծություն OK Corral- ում։ Նստած ցուլը հանձնվում է։ 
 1881թ. Առաջին էլեկտրական ատոմակայանը: 
 1881թ. Նախագահ Ջեյմս Գ. Գարֆիլդը սպանվեց։ 
 1881 - 1882 թթ. Ջուլյս Ֆերի օրենքները, որոնք ընդունվել են Ֆրանսիայում,հաստատելու ազատ, աշխարհիկ կրթություն։ 
 1881 - 1899 թթ. Մահդիստական պատերազմը Սուդանում։ 
 1882թ. Բրիտանական արշավանքը և Եգիպտոսի գրավումը։ 
 1883թ․ Կրակատո հրաբխի պայթյունը, ժամանակակից պատմության ամենամեծերից մեկը։ 
 1883թ. Կվագգան ոչնչացվում է։ 
 1883թ. Լույս է տեսնում Ռոբերտ Լուի Սթիվենսոնի գանձերի կղզին։ 
 1884թ. Խարտումի պաշարումը։ 
 1884թ. Գերմանիան սկսում է կառավարելԿամերունին։ 
 1884թ. Մարկ Թվենը հրատարակում է Հաքլեր Ֆինի արկածները։ 
 1884թ. Հիրամ Մաքսիմը հորինում է առաջին ինքնալիցքավորվող ինքնաձիգը։ 
 1884 - 1885թթ. Բեռլինի համաժողովը ազդարարում է  « Աֆրիկայի գաղութային բաժանման » սկիզբը։ Մասնակցող երկրները նույնպես համաձայն են արգելել ստրուկների առևտուրը։ 
 1884 - 1885թթ. Սինո-ֆրանսիական պատերազմը հանգեցրեց ֆրանսիական Ինդոչինայի ձևավորմանը։ 
 1885թ. Լուի Պաստյորը ստեղծում է առաջին հաջող պատվաստանյութը գազազության դեմ, մի երիտասարդ տղայի համար, որը կատաղած շան կողմից 14 անգամ խայթվել էր։ 
 1885թ. Բելգիայի թագավոր Լեոպոլդ II- ը հիմնում է  Քոնգոյի ազատ նահանգը։   
 1885թ . Բրիտանիան ստեղծում է պաշտպանական կառույց Բեչուանանալանդիայի  դեմ (ժամանակակից Բոտսվանա )։ 
 1885թ. Սպիտակամորթ հանքափորները  սպանեցին առնվազն 28 չինացի ներգաղթյալների։ 
 1886թ․  Լույս է տեսնում Ռոբերտ Լուի Սթիվենսոնի « Դոկտոր Ջեքիլլի և պարոն Հայդեի տարօրինակ դեպքը» ։ 
 1886թ. Մյանման Վիկտորիա թագուհուն ներկայացվում է որպես ծննդյան նվեր։ 
 1886թ․ Կարլ Բենզը վաճառում է առաջին կոմերցիոն ավտոմեքենան ։ 
 1886թ․ Ազատության արձանի կառուցում. Կոկա-կոլայի զարգացումը։ 
 1887թ. Բրիտանական կայսրությունը գրավում է Բալոչիստանը ։ 
 1887թ․ Արթուր Կոնան Դոյլը հրատարակում է իր առաջին Շերլոք Հոլմսի պատմությունը ՝ «Ալ կարմիր գույներով էտյուդը>> : 
 1888թ. Լուիս լե Պրինցը ձայնագրում է <<Roundhay Garden Scene>>-ը ՝ ամենավաղ ժամանակներից գոյատևած ֆիլմը։ 
 1888թ. Բրազիլիայում արգելվեց ստրկությունը ։ 
 1889թ․ Ավստրիայի թագաժառանգ Ռուդոլֆը  եւ բարոնուհի Մերի Վեցերան գտնվում են մահացած:Տեղի էր ունեցել ինքնասպանություն։ 
 1889թ. Փարիզում բացվեց Էյֆելյան աշտարակը ։ 
 1889թ. Միրզա Ղուլամ Ահմադը ստեղծում է Ահմադիյա մուսուլմանական համայնքը, իսլամի բարեփոխման աղանդը։ 
 1889թ. Բրազիլիայի կայսրության վախճանը և Բրազիլիայի հանրապետության ծնունդւ։ 
 1889թ. Վինսենթ վան Գոգը նկարում է « Աստղային գիշեր» -ը։ 
 1889թ. Ասպիրինը արտոնագիր ստացավ։ 
 1889թ. Փարիզում բացվում է Մուլին Ռուժը։

1890-ական թթ 

 1890թ․ Վերջին ճակատարտը ամերիկա-հնդկական պատերազմում։
 1890թ․ Իտալիան եւ էրիթրեան միացվեցին։
 1890թ. Էլեկտրական աթոռի առաջին օգտագործումը։
 1890թ. Լյուքսեմբուրգի անկախացումը։
 1890թ․   Վան Գոգի մահը.
 1891թ․ Չիլիի քաղագացիական պատերազմը..
 1892թ․ Բասկետբոլ խաղի ստեղծումը։
 1892թ․ Մատնահետքերի օգտագործման սկիզբը։
 1893թ․ Ամերիկյան ուժերը գահընկեց արեցին Հավայի կառավարությանը։
 1894թ․ Առաջին ձայնապնակի առաջին ձայնագրությունը։
 1894թ․ Ֆրանսիան և Ռուսական կայսրությունը կնքում են ռազմական դաշինք։
 1895թ․ Վոլեյբոլ խաղի ստեղծումը։
 1895–1896թթ․ Էտոպիան կայսրությունը ջախջախում է Իտալիային առաջին Իտալա-էտոպիական պատերազմում։
 1895–1898թթ․ Կուբայի անկախության պատերազմը հանգեցնում է նրա անկախությանը Իսպանիայից։
 1896թ․Ֆիլիպինյան Հեղափոխությունը ավարտվում է Իսպանիայից նրանց ազատագրմամբ։
 1897թ․  Հուն-թուրքական պատերազմը.
 1898թ. ԱՄՆ-ն իշխանություն է ձեռք բերում Կուբայի, Պուերտո Ռիկոյի, և Ֆիլիպինների նկատմամբ Իսպանիա-ամերիկյան պատերազմից հետո։
 1898–1900թթ․ Բոքսեր հեղաշրջումը Չինաստանում ճնշվում է Ութ ազգերի դաշնակցության  կողմից։
 1899–1902թթ․ Անգլո-բուրական պատերազմի սկիզբը։
 1899–1913թթ․ Ֆիլիպինա-ամերիկյան պատերազմի սկիզբը։
 1899–1900թթ․ Հնդկակակ սովը 1 միլիոն մարդու մահվան պատճառ է դառնում։

1900-ական թթ 

 Հավայան կղզիները դառնում են ԱՄՆ-ի պաշտոնական տարածք։ 
 Տեխասում գտնվող Գալվեստոն փոթորիկը 8000 մարդու կյանք է խլում։ 
 Լայման Ֆրենկ Բաումը հրատարակում է <<Օզի հրաշալի հրաշագործը>>։ 
 Իտալիայի Ումբերտո I թագավորը սպանվեց։ 
 Համաշխարհային ցուցահանդես անցկացվեց Փարիզում, որտեղ աչքի ընկավ մոդեռն աճող արվեստի միտումը։ 
 Ութ պետություններ ներխուժեցին Չինաստան միևնույն ժամանակ և թալանեցին արգելված քաղաքը։

Ծանոթագրություններ 

19-րդ դար
19-րդ դար ըստ երկրի
19
19-րդ դար ըստ մայրցամաքի