1935 թվականի բազիլիկ

1935 թվականի բազիլիկ, հին հունական Խերսոնես Տավրիկյան քաղաքում 1935 թվականին պեղված բազիլիկ եկեղեցու առավել հայտնի անվանումը։ Բազիլիկը կառուցվել է հավանաբար 6-րդ դարում ավելի հին տաճարի տեղում։ Այս բազիլիկը Խերսոնեսի յուրօրինակ խորհրդանիշն է, նրա պատկերն ավելի վաղ օգտագործվել է 1 գրիվնա անվանական արժեքով թղթադրամի վրա։

Պատմություն  
Բազիլիկի շինության տեղում գտնվել է հնգանկյուն աբսիդով փոքր տաճարը։ Տաճարի սվաղված պատերը զարդարված են եղել որմնանկարներով, իսկ հատակը՝ խճանկարով։ Սվաղի վրա պահպանված հրեական անունները, ինչպես նաև կրաքարային ափսեն, որի վրա փորագրված է յոթմոմամի մոմակալ՝ մենորա, վկայում են այն մասին, որ սկզբում դա եղել է սինագոգ։

Սինագոգը վերածվել է քրիստոնեական տաճարի Թեոդոսիոս Մեծ կայսեր (379-395 թվականներ) հրամանով, որի օրոք քրիստոնեությունը ճանաչվել է միակ ճշմարիտ հավատը։ Շուտով շինությունը քանդվել է. պատմաբանները ենթադրում են, որ դա կարող էր տեղի ունենալ 480 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով։

Հին տաճարը վերաշինվել է որպես քրիստոնեական եկեղեցի։ Իսկ մոտավորապես 6-րդ դարի վերջին կամ 7-րդ դարի սկզբին այդ վայրում հիմքից կառուցվել է նոր տաճար բազիլիկի տեսքով, որը հնագետների կողմից հայտնաբերվել է 1935 թվականի։ 10-րդ դարում բազիլիկն ավերվել է, և նրա միջին նավի 
տեղում կառուցվել է մի փոքր մատուռ։

Միջին նավի տեղում կատարված պեղումների ժամանակ հայտնաբերված մարմարե սալաքարերը, որոնցով այն հարթվել էր, եղել են հռոմեական ժամանակների սարկոֆագների բեկորներ՝ հեթանոսական աստվածների ու հերոսների, հոգեհանգստի տեսարանների ու այլնի ռելիեֆային պատկերներով։ Հնարավոր է, որ սարկոֆագները տեղադրվել են դամբարանում, որտեղ թաղել են Խերսոնեսի ազնվական ընտանիքների ներկայացուցիչներին։ Ներկայում այդ ռելիեֆները կարելի է տեսնել թանգարանի անտիկ ցուցահանդեսում։

Ճարտարապետություն 
1935 թվականի բազիլիկն ունի բազիլիկի համար դասական ուրվագծեր. այն ուղղանկյուն շենք է և ունի արևելյան կիսաշրջանաձև աբիսդ։ Տաճարի ներքին տարածությունը սյուների երկայնական շարքերով (վեցական սյուներով) բաժանված է երեք նավերի։ Կենտրոնական առանցքներով շենքի չափերը կազմում են 32,5 մետր և 18,5 մետր։ Բազիլիկն ունեցել է երկու կողմնասեղան՝ ներքին և արտաքին։

Պատկերասրահ

Ծնոթագրություններ

Գրականություն 
 «Архитектурные памятники Крыма», Е. Крикун, издательство «Таврия», Симферополь-1977.
 «Херсонес Таврический. Краткий путеводитель по городищу», «Библекс», Севастополь-2005.

Արտաքին հղումներ 

 1935 թվականի բազիլիկը Խերսոնես Տավրիկյան թանգարան-արգելոցի կայքում

Խերսոնես Տավրիկյան
Բազիլիկներ