Բելա Ենբախ

Բելա Ենբախ (, ), ավստրո-հունգարացի դերասան, օպերետային լիբրետիստ, սցենարիստ։ Իրական անունը՝ Բելա Յակոբովիչ։ Հայտնի է որպես Իմրե Կալմանի և Ֆրանց Լեհարի օպերետների լիբրետոյի հեղինակ կամ համահեղինակ, ներառյալ հայտնի «Չարդասի թագուհին» («Սիլվա»)։
Մասնակցել է նաև իր օպերետների և կատակերգությունների 14 ադապտացիաների ստեղծմանը։ Ի պատիվ Ջենբախի անվանակոչվել է Վիեննայի Հիտցինգ թաղամասի Ջենբախգասե փողոցը (1955)։

Կենսագրություն 
Ծնվել է Հունգարիայում, հրեական ընտանիքում։ 18 տարեկանում եկել է Վիեննա։ Առաջին մի քանի ամիսների ընթացքում խոսքի դասեր է վերցրել իր առոգանությունը շտկելու համար։ Դրանից հետո ընդունվել է Վիեննայի Բուրգ թատրոնի թատերախումբ և փոխել ազգանունը՝ դառնալով Ենբախ։

Ամուսնացել է դերասանուհի Աննա Բրանդշտետերի հետ, նրանք ունեցել են դուստր՝ Լիդիան։ Դժգոհ լինելով սովորական դերասանի ցածր վաստակից՝ Ենբախը սկսեց գրել օպերետների լիբրետոն և շուտով ձեռք բերեց առաջին կարգի դրամատուրգ-լիբրետիստի համբավ։ Համբավն ամրապնդվեց «Կսարդասի թագուհու» (1915) մեծ հաջողությունից հետո։ Ենբախը 1920-ականներին գրել է չորս լիբրետո՝ Ֆրանց Լեհարի օպերետների համար։

Նացիստների ժամանակաշրջանում, երբ հրեաների որս է ծավալվել, Ենբախը թաքնվել է Վիեննայի Կաունիցգասեի մոտ գտնվող նկուղում։ Երեք տարի այս բանտում գտնվելուց հետո նրա մոտ ախտորոշվել է ստամոքսի քաղցկեղ։ 

Ենբախը մահացել է 1943 թվականի հունվարի 21-ին։ Նրա կինը ողջ է մնացել նրանից ընդամենը ութ օր։ Նույն թվականին Մինսկի գետտոյում մահացել է նրա քույրը՝ Իդա Ենբախը։ Նրանք թաղված են Մաչլայնիսդորֆ բողոքական գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություն

Օպերետներ 
 Կյունեկեի։Der lila Domino, 1912, Էմերիկ ֆոն Գատտիի հետ (Charles Cuvillier). 
 Ein Tag im Paradies, 1913, Լեո Շտայնի հետ, երաժշտությունը՝ Էդմունդ Էյսլերի, 
 Չարդաշի թագուհի (Die Csárdásfürstin), 1915, Լեո Շտայնի հետ[4], երաժշտությունը՝ Իմրե Կալմանի, 
 Հոլանդուհին (Das Hollandweibchen), 1920, Լեո Ստայնի հետ, երաժշտությունը՝ Իմրե Կալմանի, 
 Կապույտ մազուրկա (Die Blaue Mazur), 1920, 1925, Պաուլ Կնեպլերի հետ, երաժշտությունը՝ Ֆրանց Լեգարի, 
 Կլո-Կլո, 1924, երաժշտությունը՝ Ֆրանց Լեգարի, 
 Պագանինի (Paganini), 1925, Պաուլ Կնեպլերի հետ, երաժշտությունը՝ Ֆրանց Լեգարի, 
 Ցարևիչ (Der Zarewitsch), 1927, Հայնց Ռայխերտի հետ; երաժշտությունը՝ Ֆրանց Լեհարի, 
 Die Fahrt in die Jugend, 1933, Լյուդվիգ Հրշֆելդի հետ, երաժշտությունը՝ Էդուարդ

Կատակերգություն  
 Der Herr ohne Wohnung, 1913 (Ռուդոլֆ Օստերայխերի հետ)

Գրականություն 
 H. Giebisch, L. Pichler, K. Vancsa (editor). Kleines österreichisches Literaturlexikon. Brüder Hollinek, Vienna 1948.
 Felix Czeike. Historisches Lexikon Wien[de]. volume 3. Kremayr & Scheriau, Vienna 1994.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Фильмография.

Հունգարացի դերասաններ
Հունգարացի գրողներ
Գերմանալեզու գրողներ
Քաղցկեղից մահացածներ