Մեթյու Հոփկինս

Մեթյու Հոփկինս (, ), անգլիացի վհուկների որսորդ, որը գործունեություն է ծավալել անգլիական հեղափոխության ժամանակ։ Հավակնում էր լինել գլխավոր կախարդի ժամանակավոր պաշտոնակատար (), թեև խորհրդարանի կողմից երբևէ նման պաշտոն չէր հաստատվել։ Գործել է հիմնականում արևելյան շրջաններում՝ Սաֆոլկ, Էսեքս, Նորֆոլկ, ինչպես նաև, ավելի քիչ ակտիվորեն, Քեմբրիջշիրում, Նորթհեմփթոնշիրում, Բեդֆորդշիրում և Հանթինգդոնշիրում։

Հոպկինսի՝ որպես վհուկների որսորդի կարիերան սկսվել է 1645 թվականի մարտին և ավարտվել 1647 թվականին։ Այս ժամանակահատվածում Հոպկինսը և նրա օգնականները նպաստել են կախարդության համար ավելի շատ մահապատիժների, քան վերջին 100 տարում, և նրանք նույնպես պատասխանատու են եղել նման մեղադրանքների քանակի ընդհանուր աճի համար։ Ենթադրվում է, որ 15-18-րդ դարերում Անգլիայում կախարդության համար մահապատժի է ենթարկվել ավելի քան 500 մարդ։ Հետևաբար, Հոպկինսի և նրա գործընկեր Ջոն Սթերնի գործունեությունը կազմել է (նվազագույն գնահատականով) այս թվի մոտ 40%-ը։ Իրենց 14 ամսվա գործունեության ընթացքում Հոփկինսն ու Սթերնը մահապատժի են ենթարկել ավելի շատ մարդկանց, քան բոլոր մյուս վհուկների որսորդները Անգլիայում կախարդության հետապնդման 160 տարիների ընթացքում։

Վաղ տարիներ 
Մինչև 1644 թվականը Մեթյու Հոփկինսի կյանքի մասին շատ քիչ բան էր հայտնի. ոչ մի փաստաթուղթ, որը վերաբերում էր նրան այդ ընթացքում կամ նրա ընտանիքին, չի հասել մեզ։ Ծնվել է Գրեյթ Ուենհեմում՝՝ Սաֆոլքում, նա Ջեյմս Հոպկինսի՝ պուրիտանական նախարար և Սենտ Ջոնսի կուրատոր Գրեյթ Ուենհեմի վեց զավակներից չորրորդն էր։ Ժամանակին Հոփկինս ընտանիքը ուներ «հողեր և շենքեր Ֆրամլինգհեմում»։ Մեթյուի հայրը որոշակի ժողովրդականություն էր վայելում ծխականների շրջանում, և 1619-ին նրանցից մեկը գումար է նվիրաբերել փոխանորդի երեք որդիներին՝ Ջեյմսին, Ջոնին և Թոմասին Աստվածաշունչ գնելու համար։ Այսպիսով, Մեթյու Հոպկինսը չէր կարող ծնվել մինչև 1619 թվականը, և նա մահացավ ոչ ավել քան 28 տարեկան (ավելի ճիշտ՝ մոտ 25 տարեկան) հասակում։ Մեթյու Հոպկինսի եղբայր Ջոնը 1645 թվականին դարձել է Սաութ Ֆեմբրիջի նախարար, բայց մեկ տարի անց կորցրել է իր պաշտոնը՝ աշխատանքը անտեսելու պատճառով։

Իր The Discovery of Witches () գրքում Հոփկինսը նշում է, որ նա «երբեք չի ձեռնարկել երկար ճանապարհորդություն… իր փորձառության համար»։ 1640-ականների սկզբին Հոպկինսը տեղափոխվել է Էսեքս նահանգի Մունինգթրի քաղաք, որը գտնվում է Գրեյթ Ուենհեմից մոտ 15 կմ հեռավորության վրա և Կոլչեսթերից բաժանված է Սթուր գետով։ Նա օգտագործել է հարյուր մարկ նոր ստացված ժառանգությունը Միսլիում գտնվող Թորն պանդոկը գնելու համար։ Ելնելով այն բանից, թե ինչպես է Հոպկինսը ներկայացրել իր ապացույցները կախարդության դատավարություններում, նա երբեմն համարվել է մասնագիտությամբ փաստաբան, չնայած քիչ ապացույցներ են պահպանվել դա հաստատելու համար։

Վհուկների որս 
Լանկաստերի վհուկների դատավարությունից հետո, որը տեղի է ունեցել 1634 թվականին, անգլիական Չարլզ I թագավորի բժիշկ Ուիլյամ Հարվիին հանձնարարվել է հետազոտել կախարդության մեջ մեղադրվող չորս կանանց, և դրանից հետո պահանջվել է ներկայացնել իրեղեն ապացույցներ նման մեղադրանքների համար։ Հոպկինսի և Սթերնի գործը ոչ թե մեղադրյալի կատարած վայրագությունների ապացույցներ գտնելն էր, այլ սատանայի հետ իր գործարքի փաստն ապացուցելը։ Մինչև այդ պահը մեղադրյալների հանցագործությունները դիտարկվում էին այլ հանցագործների նմանատիպ արարքների հետ հավասար։ Երբ ապացուցված է համարվել սատանայի հետ կամավոր գործարքի փաստը, մեղադրյալը դարձել է հերետիկոս, ինչն ինքնին ամենամեծ հանցագործությունն էր։ Թե՛ մայրցամաքային, թե՛ հռոմեական իրավունքում կախարդությունը համարվում էր այնպիսի ծանր հանցագործություն, որ այն ենթակա չէր սովորական իրավական ընթացակարգերի։ Քանի որ սատանան ինքը չի կարողացել «խոստովանել» հանցանքը, հարկ է համարվել ստանալ մեղադրյալի խոստովանությունը։

Սթերնը և Հոպկինսը գործել են հիմնականում պուրիտանական և խորհրդարանական մեծագույն ազդեցության տարածքներում։ Դրանք հիմնականում եղել են Արևելյան ասոցիացիայի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքները՝ 1644-1647 թվականներին պառլամենտի կողմնակիցների հզոր բանակ, որը հիմնված էր Էսեքսում։ Հոպկինսն ու Սթերնը իրենց հետ պաշտպանական նամակներ էին կրում՝ արևելյան շրջաններով ազատ ճանապարհորդելու համար։ Ըստ Հոփկինսի «Վհուկների բացահայտումը» գրքի, նա սկսել է իր կարիերան որպես վհուկների որսորդ այն բանից հետո, երբ 1644 թվականի մարտին Մանինգտրիում մի քանի կանայք քննարկել են սատանայի հետ իրենց հանդիպումները։ Փաստորեն, Ջոն Սթերնը կախարդության գործով առաջին դատախազն էր, իսկ Հոպկինսը նրա օգնականը։ Գործընթացը տեղի է ունեցել 1645 թվականին, Չելմսֆորդում։ Քաղաքացիական պատերազմի պատճառով գործը քննվել է ոչ թե երդվյալ ատենակալների, այլ համաշխարհային դատարանի կողմից՝ կոմս Ուորվիքի ղեկավարությամբ։ Մեղադրյալներից չորսը մահացել են բանտում (կտտանքներից), մնացած 19-ը դատապարտվել են և կախաղան հանվել։ Միևնույն ժամանակ, ըստ այս ժամանակաշրջանի այլ գրառումների (բացի Միդլսեքսից և չարտերային քաղաքներից), կախարդության գործերով բոլոր դատավճիռները կայացվել են ժյուրիի կողմից։ Հոպկինսը և Սթերնը կանանց ուղեկցությամբ (ներարկման թեստի համար) ճանապարհորդել են ամբողջ արևելյան Անգլիայով՝ պնդելով, որ հետևում են խորհրդարանի հրամաններին։ Նրանց ծառայությունները լավ վարձատրվել են, և ենթադրվում է, որ դա է եղել նրանց գործունեության շարժառիթը։ Հոպկինսը նշում է, որ «գումարը, երեք ձիերի հետ միասին գնացել է իր ընկերության ծախսերը ապահովելու համար», և որ ինքը քաղաքից վերցրել է «քսան շիլլինգ»։ Այնուամենայնիվ, ըստ Սթոումարքետի գրառումների, Հոպկինսին վճարվել է 23 ֆունտ (~ 6700 ֆունտ ստերլինգ 2011 թվականին,1 ֆունտ = 20 շիլլինգ)՝ չհաշված ճանապարհածախսը։ Հոպկինսի և նրա ընկերության վճարումները այնքան մեծ էին, որ 1645 թվականին Իպսվիչում անհրաժեշտ է համարվել սահմանել հատուկ հարկ։ Խորհրդարանը քաջատեղյակ էր Հոփկինսի գործունեության մասին, ինչի մասին վկայում են Բյուրի Սենտ Էդմունդսում վհուկների դատավարությունների համար անհանգստացնող հաղորդումները։ Գործընթացի մեկնարկից առաջ խորհրդարան է ուղարկվել զեկույց, որտեղ ասվում էր, որ «հնարավոր է, որ չարտոնված միջոցներ են օգտագործվել խոստովանություն ստանալու համար» (), և հատուկ հանձնաժողով է ուղարկվել Բյուրի ()՝ կախարդական դատավարություն անցկացնելու համար։ Դատավարությունից և մահապատժից հետո «Moderate Intelligencer» խորհրդարանական հրատարակությունը (1645 թվականի սեպտեմբերի 4-11-ի թողարկում) իր մտահոգությունն է հայտնել Բուրիում տեղի ունեցող գործերի վերաբերյալ։

Հետաքննության մեթոդներ 
Թեև այդ ժամանակ Անգլիայում խոշտանգումն արդեն արգելված էր, Հոպկինսը հաճախ օգտագործում էր ահաբեկման տարբեր մեթոդներ (օրինակ՝ քնի պակասը)՝ իր զոհերից խոստովանություններ կորզելու համար։ Նա կարող էր բութ դանակով կտրել մեղադրյալի ձեռքը. եթե արյունահոսություն չսկսվեր, կախարդության մեղադրանքը համարվում էր ապացուցված։ Մեկ այլ փորձություն այն էր, որ ենթադրյալ կախարդին կապել են աթոռից և նետել ջուրը։ Եթե մեղադրյալին հաջողվում էր լողալով դուրս գալ, նրան մահապատժի էին ենթարկում որպես կախարդ։ Այս մեթոդի «տեսական» հիմնավորումն այն էր, որ ջուրը չէր ընդունի մկրտության խորհուրդը մերժող վհուկներին ու կախարդներին։ Հոպկինսը նախազգուշացում է ստացել չօգտագործել այս թեստն առանց մեղադրյալի համաձայնության։ Արդյունքում, 1645 թվականի վերջին ջրային փորձարկումը դուրս է եկել գործածությունից։

Հոպկինսը և նրա օգնականները մարմնի վրա փնտրել են «սատանայի հետքը»՝ այն հետքը, որը սատանան թողնում է բոլոր նրանց մարմնի վրա, ովքեր գործարք են կնքել նրա հետ. փոքր կետ, որն անզգայուն է ցավի նկատմամբ և ծակելիս չի արյունահոսում։ Իրականում, նման «նշան» ամենից հաճախ դառնում էր խալը կամ բնածին հետքը։ Ենթադրվում էր, որ այս նշանից ֆամիլյարը (առավել հաճախ՝ կատուն կամ շունը) կախարդի արյուն է խմելու, ինչպես երեխան կրծքից խմում է մոր կաթը։ Եթե մեղադրյալի մարմնի վրա տեսանելի հետքեր չկային, ապա անտեսանելի հետքեր էին փնտրում՝ հատուկ այդ նպատակով վարձված կանայք դանակներով և հատուկ ասեղներով ծակել են զոհին։ Ամենից հաճախ, մինչ այս, մեղադրյալի մարմնից սափրվել է ամբողջ մազածածկույթը։

Ընդդիմություն 
Հոպկինսը և նրա օգնականները դիմադրության են հանդիպել գրեթե անմիջապես այն բանից հետո, երբ սկսել են իրենց գործունեությունը։ Նրա ամենաակտիվ հակառակորդներից էր Մեծն Ստութոնի փոխանորդ, վերապատվելի Ջոն Գալը։ Գալլը բանտում այցելել է Սենթ Նեոտից մի կնոջ, որը սպասում էր Հոպկինսի ժամանումին՝ կապված նրա կախարդության մեղադրանքի հետ։ Հոպկինսը, իմանալով այդ մասին, նամակ է ուղարկել Սենթ Նեոտին, որտեղ նա մտածում է, թե արդյոք իրեն «լավ ընդունելության կարժանացնեն»։ Գոլը որպես պատասխան հրապարակել է «Վհուկներին և կախարդություններին վերաբերող բացառիկ դեպքեր» (, Լոնդոն, 1646), հասցեագրված Համայնքների պալատի գնդապետ Վալենտին Ուոլթոնին, ինչպես նաև սկսել է մի շարք կիրակնօրյա քարոզներ անցկացնել, որոնք դատապարտում էին վհուկների որսը։ Նորֆոլկում ժյուրին հարցաքննել է Հոպկինսին և Սթերնին խոշտանգումների և քաղաքներից գանձվող վճարների մասին։ Դատավորներին հետաքրքրում էր՝ արդյոք հետաքննության նման մեթոդները որսորդներին մեղավոր չեն դարձնում կախարդության մեջ, և արդյոք Հոպկինսը իր գործունեության մեջ կիրառել է «արգելված մեթոդներ և խոշտանգումներ»։ Երբ սկսվել է դատարանի հաջորդ նիստը (1647 թվական), երկու վհուկների որսորդներն էլ լքել էին Նորֆոլկը։

Ազդեցությունը գաղութների վրա 
Հոփկինսն իր մեթոդներն ուրվագծել է 1647 թվականին հրատարակված «Վհուկների հայտնաբերումը» () աշխատության մեջ։ Ավելի ուշ նմանատիպ առաջարկություններ հայտնվել են օրենքի այլ գրքերում։ Հոպկինսի գրքի հրապարակմանը հաջորդող տարվա ընթացքում Նոր Անգլիայի գաղութներում սկսվեցին հետաքննություններ և մահապատիժներ կախարդության համար։ Նահանգապետ Ջոն Ուինթրոպն իր հուշագրություններում նշել է, որ առաջին մահապատժի ենթարկված Մարգարեթ Ջոնսի դեմ ապացույցները հավաքվել են Հոփկինսի տեխնիկայի միջոցով։ Ջոնսի մահապատիժը բացել է վհուկների որսի շրջան, որը տևել է 1648-1663 թվականները, Նոր Անգլիայում։ Շուրջ 80 մարդ մեղադրվել է կախարդության մեջ ամբողջ Նոր Անգլիայում, որից 15 կին և երկու տղամարդ մահապատժի են ենթարկվել։ Հոպկինսի որոշ մեթոդներ կրկին շրջանառության մեջ դրվեցին Սալեմի կախարդների դատավարությունների ժամանակ, որոնք տեղի ունեցան 1692-1693 թվականներին, հիմնականում Մասաչուսեթս նահանգի Սալեմ քաղաքում։ Դատավարության արդյունքում 20 մարդ մահապատժի է ենթարկվեց, ևս 150-ը հայտնվել են բանտում։

Մահն ու կերպարը մշակույթում 
Մեթյու Հոփկինսը մահացավ 1647 թվականի օգոստոսի 12-ին Էսեքսի Մունինգթրի քաղաքում գտնվող իր տանը՝ հավանաբար թոքային տուբերկուլյոզից։ Նրան թաղեցին մահից մի քանի ժամ անց՝ Սուրբ Մարիամի եկեղեցու գերեզմանոցում՝ Միսլի Հիթում։ Հոպկինսի մահվան հանգամանքների շուրջ ստեղծվել է «գեղեցիկ լեգենդ» (պատմաբան Ջեյմս Շարփի խոսքերով) այն մասին, որ նա ենթարկվել է ջրի սեփական փորձարկման և մահապատժի է ենթարկվել կախարդության մեղադրանքով։ Իրականում, ծխական մետրային գիրքը հաստատում է նրա թաղումը Միսլիում։

Հոփկինսի կերպարը բազմիցս օգտագործվել է արվեստում։

Գրականություն և կինո 
 «Witchfinder General» (1966)- անգլիացի գրող Ռոնալդ Լեսլի Բասեթի վեպը
 «Великий инквизитор» (, 1968)- Բասեթի վեպի հիման վրա նկարահանված սարսափ ֆիլմ է։ Հոպկինսին մարմնավորում է Վինսենթ Փրայսը։
 «The Devil on the Road» (1978)- Ռոբերտ Ուեսթոլի վեպը
 «The Minister’s Daughter» (2005)- Ջուլի Հերնի վեպը

Այլ 
 «Hopkins (The Witchfinder General)»- Cathedral խմբի երգ
 Witchfinder General—Բրիտանական ռոք խումբ, որն ազդել է դում մետալի զարգացման վրա։
 «Աշակերտներ 2»-ի Witch Hunter ստորաբաժանման պատկերը հիմնականում հիմնված է Հոպկինսի ավանդական կերպարի վրա։ Հետաքրքիր է, որ միավորը հետագայում կարող է բարելավվել և վերածվել «Ինկվիզիտորի»։
 Malifaux սեղանի խաղում կա Հոփկինս անունով մի կերպար, որի զբաղմունքը վհուկների և կախարդների որսն է։
 Բրիտանական Cathedral խումբը 1996 թվականին թողարկեց Hopkins (The Witchfinder General) ալբոմը, որը ներառում է համանուն երգը՝ Hopkins The Witchfinder General։

Ծանոթագրություններ

Մատենագրություն

Արտաքին հղումներ 
 
 
 Animated/Audio Story of Hopkins and his demise
 History of the Essex Witch Trials
 Witch-Finder General by George Knowles
 Diary of Witchfinder General trials published online

Տուբերկուլոզից մահացածներ
Տղամարդիկ
Ինկվիզիցիա
Անձինք
Վհուկներ
17-րդ դարի ծնունդներ
Մահապատժի ենթարկված անգլիացիներ
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ