Հակաթեիզմ

Հակաթեիզմը, որը նույնպես օգտագործվում է որպես հակա-թեիզմ, փիլիսոփայական դիրքորոշում է, որի համաձայն թեիզմը պետք է հակադրվի։ Այս տերմինն ուներ մի շարք կիրառություններ։ Աշխարհիկ համատեքստում այն սովորաբար վերաբերում է ինչ-որ աստվածության հանդեպ հավատքի ուղղակի հակադրությանը։

Ստուգաբանություն 
Հակաթեիզմ բառը (կամ գծիկով գրված հակա-թեիզմ) անգլերենում առաջին անգամ կիրառվել է 1788 թվականից։ Տերմինի ստուգաբանական արմատներն են հունական «անտի» և «թեոս» բառերը։

Օքսֆորդի անգլերեն բառարանը հակաթեիզմը սահմանում է որպես «մարդ, ով դեմ է Աստծո գոյությանը հավատալուն»։ Այս տերմինի ամենավաղ հիշատակումը թվագրվում է 1833 թվականին, որը հավանաբար, ստեղծվել է Պիեր Ժոզեֆ Պրուդոնի կողմից։

Հակադրություն թեիզմին 
Հակաթեիզմը ընդունվել նրանց կողմից, ովքեր կարծում են, որ թեիզմը վտանգավոր է, կործանարար կամ խրախուսում է վնասակար վարքը։ Քրիստոֆեր Հիթչենս 2001 թվականին գրել է։

Հակադրություն Աստծո գաղափարին 
Հակաթեիզմի այլ սահմանումներ ներառյալ ֆրանսիացի կաթոլիկ փիլիսոփա Ժակ Մարիտենի (1953), նման են վերջինիս պնդմանը, որ հակաթեիզմը, դա «ակտիվ պայքար է այն ամենի դեմ, ինչը մեզ հիշեցնում է Աստծո մասին»։

Էդինբուրգի համալսարանի աստվածաբանության պրոֆեսոր Ռոբերտ Ֆլինտի (1877) սահմանումը նման էր վերոնշյալին։ Ֆլինտ Բայրդուի դասախոսությունը 1877 թվականին կոչվում էր «Հակաթեիստական տեսություններ»։ Նա օգտագործեց «հակաթեիզմը» որպես շատ ընդհանուր ընդհանրացնող տերմին՝ իր սեփական թեիզմի ձևի ամբողջ ընդդիմությանը վերաբերելու համար, որը նա սահմանեց որպես.
Ֆլինտը գրել է

Այնուամենայնիվ, Ֆլինտը նաև ասում է, որ հակաթեիզմը սովորաբար հասկացվում է այլ կերպ, քան այն, թե ինչպես է այն սահմանում։ Մասնավորապես, նա նշում է, որ այն օգտագործվել է որպես աթեիզմի ստորաբաժանում, որը նկարագրում է այն տեսակետը, որ թեիզմը հերքվել է, այլ ոչ թե որպես ավելի ընդհանուր տերմին, որը նախընտրում էր Ֆլինտը։ Նա մերժեց ոչ թեիստական այլընտրանքը.

Այլ, նմանատիպ պայմաններ 
Աստծո կամ աստվածների գոյության մերժումը հաճախ անվանում են նետեիզմ կամ դիստեիզմ կամ միզոտեիզմ։
 Դիստեիզմը իրականում կնշանակեր «հավատ անբարյացակամ Աստվածության հանդեպ»։
 Միսոտեիզմը, խստորեն ասած, նշանակում է «ատելություն Աստծո հանդեպ»։

Հավատքի համակարգերի օրինակներ, որոնք հիմնված են Աստծո կամ աստվածների գոյությունը մերժելու սկզբունքի վրա, ներառում են աթեիստական սատանիզմի և մալթեիզմի որոշ ձևեր։

«Հակաթեիզմի» տարբեր սահմանումներ 

Քրիստոֆեր Նյուն (1993) մտքի փորձի շրջանակներում առաջարկել է «հակաթեիզմ» բառի փոփոխված սահմանումը։ Այն ներկայացնում է, թե ինչ տեսք կունենային չար Աստծո գոյության փաստարկները և գրում է

Տե՛ս նաև
 Հակակրոնականություն
 Մարտնչող աթեիստների լիգա
 Մատերիալիզմ
 Նատուրալիզմ (փիլիսոփայություն)
 Բացասական և դրական աթեիզմ
 Նոր Աթեիզմ
 Հետ-Թեիզմ
 Աշխարհիկ հումանիզմ
 Պետական աթեիզմ

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 

 Browne, Janet (2002). The Power of Place, Volume 2 of the Biography of Charles Darwin. Alfred Knopf 
 Hitchens, Christopher (2001). Letters to a Young Contrarian (). New York: Basic Books.
 Maritain, Jacques (1953). The Range of Reason. London: Geoffrey Bles. Electronic Text
 Note: Chapter 8, The Meaning of Contemporary Atheism (p. 103–117, Electronic Text) is reprinted from Review of Politics, Vol. 11 (3) July 1949, p. 267–280 Electronic Text. A version also appears The Listener, Vol. 43 No.1102, 9 March 1950. pp. 427–429,432.
 
 Witham, Larry (2003). By Design, Encounter Books
 
 Wright, N.T. (2005). The Last Word, Harper San Francisco

Կրոնագիտություն
Հակակրոնություն
ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ