Հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշ

Հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշ (HIES), աուտոսոմ դոմինանտ հիվանդություն, կոչվում է նաև Ջոբի համախտանիշ կամ Բաքլիի համախտանիշ, հետերոգեն իմունային խանգարում է։ Ջոբի համախտանիշը շատ հազվադեպ է հանդիպում՝ մոտ 300 դեպք է նկարագրված գրականության մեջ։

Նկարագություն
Այն բնութագրվում է կրկնվող «սառը» ստաֆիլոկոկային ինֆեկցիաներով (նեյտրոֆիլների քեմոտաքսիսի խանգարման հետևանք),անսովոր էկզեմայի նման մաշկային ցանով, թոքերի ծանր վարակներով, որոնք հանգեցնում են պնևմատոցելեի (թոքերի պարենխիմայում առաջացած խոռոչներ, որոնք կարող են լցված լինել օդով, թարախով կամ սպիական հյուսվածքով) և շիճուկային IgE հակամարմինների շատ բարձր կոնցենտրացիաներով (> 2000 IU/mL կամ 4800 mcg/L)։ Հիվանդության ժառանգականությունը կարող է լինել աուտոսոմային դոմինանտ կամ աուտոսոմային ռեցեսիվ։ Աուտոսոմային դոմինանտ STAT3 հիպեր-IgE համախտանիշով շատ հիվանդներ ունեն դեմքի և ատամների բնորոշ մի շարք խանգարումներ, անոմալիաներ։

Ախտաֆիզիոլոգիա 
Ենթադրվում է, որ հիվանդության հիմնական պատճառը T-լիմֆոցիտների կողմից ինտերֆերոն գամմայի արտադրության նվազման հետևանքով նեյտրոֆիլների քեմոտաքսիսի խանգարումն է։

Նկարագրված են հիվանդության ինչպես աուտոսոմ դոմինանտ, այնպես էլ ռեցեսիվ ժառանգման տեսակները։

Աուտոսոմ դոմինանտ
 STAT3 տրանսկրիպցիոն գործոնը կարևոր դեր է կատարում հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշի՝ որը դրսևորվում է դեմքի, ատամների և կմախքի բնորոշ անոմալիաներով, կամ այլ կերպ Ջոբի համախտանիշի զարգացման գործում։ Հիվանդության ախտանիշներն են՝ կոպիտ կամ առյուծի դեմք, սառը ստաֆիլոկոկային թարախակույտեր, պահպանված առաջնային ատամներ (կաթնատամներ), IgE-ի բարձր քանակություն և մաշկային խնդիրներ՝ էկզեմա։ Հիվանդությունը կապված էր STAT3 գենի մուտացիաների հետ, այն հայտաբերվել է այն բանից հետո, երբ ցիտոկինային պրոֆիլը ցույց է տվել STAT3 ուղու փոփոխությունները։ Այս փոփոխված ուղին ուղղակիորեն նվազեցնում է ինտերլեյկիններ 6-ի և 10-ի մոդուլյացիոն կարողությունները, որոնք, համապատասխանաբար, արգելակում են Th17 բջիջների առաջացումը, որոնք CD4 բջիջների հետ միասին պաշտպանում են օրգանիզմը բակտերիալ և սնկային վարակներից և խթանում Ջոբի համախտանիշ ունեցողների մոտ ոչ համապատասխան իմունային պատասխանները։
Աուտոսոմ ռեցեսիվ
 DOCK8 - DOCK8 իմունային անբավարարության համախտանիշը (DIDS) հիմնականում դրսևորվում է իմունային համակարգի մի շարք էֆեկտներով, ներառյալ հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշի ազդեցությունները։ Հիվանդությունը դրսևորվել է էկզեմայով, սննդային և շրջակա միջավայրի տարբեր գործոնների նկատմամբ զարգացող ալերգիաներով, ասթմայով և անաֆիլաքսիայով։
 PGM3-ը (Ֆոսֆոացետիլգլյուկոզամին մուտազ)՝ գլիկոզիլացման բնածին խանգարում է, կարող է դրսևորվել որպես հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշով, ինչպես նաև նյարդակոգնիտիվ (նյարդաճանաչողական) խանգարումներով և հիպոմիելինացիայով
 SPINK5-ը կարող է դրսևորվել հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշով, մաշկի և մազերի էֆեկտներով, ինչպիսիք են կերատինացման խանգարումները, որոնք դիտվում են Նեթերտոնի համախտանիշ ժամանակ։
 TYK2-ը կարող է դրսևորվել որպես  հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշ, չնայած ավելի հաճախ դրսևորվում է միայն իմունային անբավարարությամբ։

Ախտորոշում
Հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշի ժամանակ բարձրանում է IgE-ի քանակությունը։ 2000 IU/mL-ից բարձր IgE-ի մակարդակը կարևոր նշանակությւոն ունի հիվանդության ախտորոշման համար։ Այնուամենայնիվ, 6 ամսականից փոքր հիվանդները կարող են ունենալ շատ ցածր և չհայտնաբերվող IgE-ի մակարդակ։ Հիվանդների ավելի քան 90%-ի մոտ հայտնաբերվում է էոզինոֆիլների քանակի ավելացում՝ էոզինոֆիլիա։ Կատարում են նաև գենետիկական թեստավորում STAT3 (Ջոբի համախտանիշ), DOCK8 (DOCK8 իմունային անբավարարություն կամ DIDS), PGM3 (PGM3 անբավարարություն), SPINK5 (Նեթերտոնի համախտանիշ - NTS) և TYK2 գենետիկական խանգարուների ժամանակ։

Տեսակներ
Հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշը հաճախ ի հայտ է գալիս կյանքի վաղ շրջանում՝ կրկնվող ստաֆիլոկոկային և կանդիդալ վարակներով, թոքաբորբով և էկզեմատոիդ մաշկով հիվանդների շրջանում։

Աուտոսոմային դոմինանտ հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշը, որն առաջանում է STAT3 գենի մուտացիայի հետևանքով, կոչվում է Ջոբի համախտանիշ, ունի դեմքի, ատամների և կմախքի բնորոշ անոմալիաներ։ STAT3 հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշով հիվանդների մոտ կարող է հետաձգվել կամ խանգարվել առաջնային ատամների (կաթնատամների) փոխարինումը հիմանակն ատամներով։ Դեմքի բնորոշ փոփոխությունները սովորաբար հայտնվում են 16 տարեկանում։ Այդ փոփոխոթյունները ներառում են դեմքի ասիմետրիան, ընդգծված ճակատը, խորացած աչքերը, քթի լայն կամարն ու ծայրը, թեթև պրոգնատիզմը։ Բացի այդ, դեմքի մաշկը կոշտ է, ընդգծված ծակոտիներով։ Վերջապես, STAT3 հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշով որոշ հիվանդներ ունեն սկոլիոզ, դյուրաբեկ ոսկրեր։
Աուտոսոմ ռեցեսիվ

Բուժում
Հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշով հիվանդների մեծ մասը բուժվում է երկարատև հակաբիոտիկոթերապիայի միջոցով՝ կանխելու ստաֆիլակոկային վարակները։ Մաշկի լավ խնամքը նույնպես կարևոր է հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշով հիվանդների համար։ Բարձր դեղաչափերով ներերակային գամմա-գլոբուլինն առաջարկվել է հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշով և ատոպիկ դերմատիտով հիվանդների ծանր էկզեմայի բուժման համար։

Պատմություն
Հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշն առաջին անգամ նկարագրվել է Դևիսի կողմից։ Հիվանդությունն առաջին անգամ նկարագվել է 1966 թվականին կարմիր մազերով, քրոնիկ դերմատիտով, կրկնվող ստաֆիլոկոկային թարախակույտերով և թոքաբորբով երկու աղջիկների մոտ։ Հիվանդությունն անվանվել է ի պատիվ Աստվածաշնչում նկարագրված Հոբի, ում մարմինը սատանան պատել էր թարախակույտերով։ 1972 թվականին նկարագրվել են երկու տղաներ հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշի նման ախտանիշներով, ինչպիսիք են կոպիտ, առյուծի դեմքը, էոզինոֆիլիան և շիճուկային IgE-ի մակարդակի բարձրացումը։ Ենթադրվում է, որ այս երկու սինդրոմները նույնն են և ընդգրկված են հիպերիմունոգոլոբուլինեմիա E համախտանիշի մեջ։

Ծանոթագրություններ

Լրացուցիչ գրականություն
 U.S. NIH Genetic Test Registry
 National Organization for Rare Disorders: Autosomal Dominant Hyper IgE Syndrome Autosomal Recessive Hyper IgE Syndrome
 U.S. National Institutes of Health (NIH): Clinical Research Studies: National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID) (observational) study number 00-I-0159: Natural History, Management, and Genetics of the hyperimmunoglobulin E Recurrent Infection syndrome (HIES) - NCT00006150
Համախտանիշներ
Հազվադեպ հանդիպող հիվանդություններ
Գենետիկ հիվանդություններ և խանգարումներ
Իմունային համակարգի հիվանդություններ
Իմունիտետ
Ժառանգական հիվանդություններ