Կլոդ Կոեն-Թուննիջի

Կլոդ Կոեն-Թուննիջի (, ), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, աշխատել է Լեյդենի համալսարանում։ 1997 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Ուիլիամ Ֆիլիպսի և Սթիվեն Չուի հետ «լազերի լույսով ատոմների սառեցման և որսման մեթոդների մշակման համար»։

Կենսագրություն 
Կոեն-Թուննիջին սերում է Ալժիրում 16-րդ դարից ապրող հրեաների ընտանիքից (1870 թվականից ֆրանսիական հպատակներ)։ 1953-ից 1957 թվականները ուսանել է Փարիզի բարձրագույն նորմալ դպրոցում, սկզբում մաթեմատիկա, ապա ֆիզիկա (Նոբելյան դափնեկիր Ալֆրեդ Կաստլերի դասախոսությունները լսելուց հետո)։ 1957 թվականին ստացել է դիպլոմ, ինչից հետո ծառայել է ֆրանսիական բանակում 28 ամիս (սովորականից մի փոքր ավելին, Ալժիրում պատերազմի պատճառով)։ 1960 թվականից աշխատել է ազգային գիտահետազոտական կենտրոնում (Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS)): 1962 թվականից հետո դասավանդել է Փարիզի համալսարանում բնական գիտությունների ամբիոնում, և հետագայում նաև Պյեր և Մարի Կյուրիների համալսարանում։ 1973 թվականին դարձել է Քոլեջ դե Ֆրանսի պրոֆեսոր և Միջուկային և մոլեկուլյար ֆիզիկայի քոլեջի կառավարման խորհրդի անդամ։

Նվաճումներ 
1977 թվականի լույս տեսած երկհատոր «Méchanique Quantique», որը նա գրել էր Բերնար Դյուի և Ֆրանկ Լալոեյի հետ, այն այսօր համարվում է քվանտային մեխանիկայի դասական դասագիրք։

Համատեղ ամերիկացի գիտնականներ Ուիլիամ Ֆիլիպսի և Սթիվեն Չուի հետ Կոեն-Թուննիջին նախագծել է ատոմների սառեցման և որսման մեթոդ, ատոմների փնջի փոփոխական մագնիսական դաշտի միջով տարածման ժամանակ։ Այդ պարագայում ատոմների փունջը արգելակվում է, և ատոմները հնարավոր է դառնում որսալ թակարդի մեջ։ Այս մեթոդը կիրառվում է ճշգրիտ ատոմային ժամացույցների նախագծման, ինչպես նաև տեղաբաշխման և տիեզերական նավավարության մեջ։

Հասարակական գործունեություն 
2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ։

Մրցանակներ 
 Ազգային գիտահետազոտական կենտրոնի արծաթե մեդալ (1964)
 Հուլիոս Էդգար Լիլիենֆելդի մրցանակ (1992)
 Թաունսի մրցանակ (1993)
 Մատեուչիի մեդալ (1994)
 Հարվիի մրցանակ (1996)
 Ազգային գիտահետազոտական կենտրոնի ոսկե մեդալ (1996)
 Քվանտային էլեկտրոնիկայի և օպտիկայի բնագավառում մրցանակ (1996)
 Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (1997)
 Գիտական հետազոտությունների գերագույն խորհրդի ոսկե մեդալ (2005).

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 Կ. Ն. Կոեն-Թուննիջի։ «Ֆոտոնների միջոցով ատոմների կառավարում»։ Նոբելյան դասախոսություն // «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողություններ», հատոր 169, թողարկում 3, մարտ 1999
 Տեղեկություններ Նոբելյան կոմիտեի կայքում

Ֆրանսիացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ