Կապո

«Капо» (), 1940-ական թվականներին արտոնյալ կալանավորներ, որոնք համագործակցել են  Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարների ղեկավարության հետ։

Կապոն Նացիստական Գերմանիայում

Եզրույթի առաջացում 
«Կապո» բառի հստակ ծագումն անհայտ է։ Ամենատարածված վարկածն այն է, որ բառն առաջացել է գերմաներեն  Kameradschaftspolizei («ընկերական ոստիկանական ուժեր») բառի կրճատումից։ Ըստ մյուս վարկածի՝ բառն իտալերեն է՝ capo («գլուխ»)։ Համաձայն Դուդենի բառարանի՝ կապոն ֆրանսերեն Caporal (կապրալ, լիդեր) բառից է ծագել։

Գործունեություն 
Կապոն համակենտրոնացման ճամբարների կալանավոր էր, որը նեղ իմաստով բարաքի ավագն էր, վերակացուն, ղեկավարը։ Ենթարկվել են օբերկապոներին։ Լայն իմաստով կապոն նացիստական համակենտրոնացման ճամբարների ակտիվն էր․ արտոնյալ, ով հսկում էր սովորական կալանավորներին։

Համաձայն ժամանակակից հետազոտությունների, կապոներ ընտրվում էին հիմնականում քաղբանտարկյալների շրջանում, որոնց անվանում էին այսպես կոչված «պրոֆեսիոնալ հանցագործներ»։

Համակենտրոնացման ճամբարների կանոններով կապոն, ով կատարում էր վերակացուի դեր, ուներ բացարձակ իշխանություն հասարակ կալանավորների կյանքի և ճակատագրի նկատմամբ։ Ճամբարների ղեկավարների հետ համագործակցելու պատճառով կապոներին ատել են մյուս կալանավորները։

Արտոնյալ կապոների կյանքի պայմաններն էլ էին բարվոք․ նրանք ապրում էին մյուսներից առանձին, իրենց բարաքները ջեռուցվող էին, սնունդն այլ էր, հատուկենտ դեպքերում հագնում էին քաղաքացիական հագուստ՝ դրանց վրա պահելով կալանավորի՝ իրենց համարանիշը։ Կապոներն ունեին որակյալ կոշիկ, անկողին, կարողանում էին հետևել իրենց հիգիենային ու մաքրությանը։ Նրանք կարող էին օգտվել ճամբարական հասարակաց տներից։

Դրանց փոխարեն ճամբարի ղեկավարները կապոներից պահանջում էին առավելագույն դաժանություն, որ պահպանվեր կարգապահությունը, կապոները պետք է մշտական վախի մեջ պահեին կալանավորներին գործ անելիս, պետք է ծեծեին, ցուցադրաբար սպանեին և մասնակցեին կալանավորների մշտական սպանություններին։

Հաճախ կապոներն ավելի դաժան էին, քան նացիստական պահակախումբը։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Wolfgang Benz, Barbara Distel (Hrsg.): Der Ort des Terrors. Geschichte der nationalsozialistischen Konzentrationslager. Band 2: Frühe Lager, Dachau, Emslandlager. C.H. Beck, München 2005, ISBN 3-406-52962-3.
 Lutz Niethammer (Hrsg.): Der ‚gesäuberte‘ Antifaschismus. Die SED und die roten Kapos von Buchenwald. Akademie Verlag, Berlin 1994.
 Karl Wagner – Kapo und Kamerad. In: Dachauer Hefte 7, 1991, S. 57.

Արտաքին հղումներ 
 Կապո տերմինի մասին

Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Հոլոքոստ
Հրեական կոլաբորիացիոնիզմ
Նացիստներ
Գերմաներեն բառեր և արտահայտություններ