Ֆերդինանդ I Մեծ

Ֆերդինանդ I Մեծ (), , Կաստիլիայի կոմսը 1029 թվականից՝ հորեղբոր մահից հետո, Լեոնի թագավորն իր կնոջ միջնորդությամբ, 1037 թվականին աներորդու ջախջախվելուց հետո։ Նավարրայի թագավորի՝ Սանչո Մեծի և Մունիադոնա Սանչեսի որդին։ Ֆերդինանդ I-ին ընդունված էր համարել Կաստիլիայի առաջին թագավորը։ 1056 թվականին նա հռչակել է իրեն ամբողջ Իսպանիայի կայսրը։

Կենսագրություն

Կոմսություն և հարսնացուն 

Ֆերդինանդը երիտասարդ էր, երբ Կաստիլիայի կոմսը՝ Գարսիա Սանչեսը մահացավ 1029 թվականին Լեոնում, որտեղ նա գնացել էր, որպեսզի ամուսնանա Լեոն Մերբուդո III թագավորի քրոջ՝ Սանչե Լենսկայի հետ, ով կաստիլական խմբավորման հետ արտաքսյալ ազնվական էր։ Նրա ժառանգորդը դարձավ իր քույրը, Նավարրայի թագավորի՝ Սանչո III-ի կինը՝ Մունիադոննա Սանչեսը։ 1032 թվականին Սանչո III Մեծը եկավ համաձայնության Բերմուդո III-ի հետ ամուսնացնելու իր երիտասարդ որդուն՝ Ֆերդինանդին, նորածին Մունիադոննայի հետ, ով ավելի վաղ պարզ էր, որ Գարսիայի կոմսի՝ Սանչեյի ճակատագիրն էր։ Հենց այդ տարում Ֆերդինանդի մայրը տվեց նրան Կաստիլիայի կոմսի տիտղոսը։

Լեոնի և Կաստիլիայի թագավորը, Իսպանիայի կայսրը  

Սանչո III թագավորի մահից հետո Բերմուդո III-ը սկսել է պատրաստվել Ֆերդինանդ I-ի հետ պատերազմին, որպեսզի վերադարձնի Լեոնին նախկինում նրանից խլած հողերը։ Ֆերդինանդը, ձգտելով ավելի շատ աջակցություն ստանալ կաստիլական ազնվականությունից, 1037 թվականի հուլիսի 1-ին ստանձնեց «Կաստիլիայի արքա» տիտղոսը։ Աշնանը Բերմուդո III-ը զորքով ներխուժել է Կաստիլիա, սակայն Ֆերդինանդը և նրա եղբայրը՝ Նավարրայի թագավորը՝ Գարսիա III Սանչեսը կարողացել են 1037 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Տամարոնեյի մոտ ճակատամարտի ժամանակ մեծ հաջողություններ ունենալ։ Բերմուդո III-ը մահացել է պայքարի ժամանակ (մատենագիրները ասում են, որ նա կռվի ժամանակ սպանվել է հենց Ֆերդինանդի կողմից), որից հետո Կաստիլիի թագավորը սկսել է կառավարել Լեոնը կնոջ իրավունքները իրեն վերապահելով, ով դարձել էր եղբոր ժառանգորդը։ Մյուս տարում հռչակել է իրեն Կաստիլիայի և Լեոնի թագավոր։

Լեոնցևներին գրավելու համար Ֆերդինանդը 1050 թվականին Կայանսեում ժողով է հրավիրում, որի ժամանակ էլ հաստատել է նրանց նախկին իրավունքների անձեռնմխելիությունը։ Միևնույն ժամանակ, Ֆերդինանդը համալրել է իր բանակը ապստամբների ու մուսուլմանների դեմ պայքարելու համար։ Միացնելով հյուսիսային Իբերինան (Պիրենեական թերակղզի), Ֆերդինանդը 1039 թվականին հռչակել է իրեն Իսպանիայի կայսր։ Տիտղոսի օգտագործմանը Հենրիխ III կայսրը և Հռոմի պապ Վիկտոր II բացասաբար են վերաբերվել և դիտարկել այդ որպես 1055 թվականի քրիստոնեական աշխարհում գերակայության պահանջ և որպես Սրբազան Հռոմեական կայսրության իրավունքների ուզուրպացիա։ Սա, սակայն, ենթադրում էր ոչ ավելին, քան այն, որ ինքնիշխան Լեոնը հավակնում էր գերակայության առկայության միտքը Պիրենեյան թերակղզու պետությունների վրա, և որ Իբերիան անկախ էր Հռոմեական սուրբ կայսրությունից։ Ֆերդինանդի եղբայրները՝ Գարսիա Նավարացին և Ռամիրոն Արագոնացին դեմ էին նրա պնդումներին, բայց երկուսն էլ զոհվեցին մարտերում։

Ժառանգություն 

Ֆերդինանդը մահացել է 1065 թվականին Լեոնում և նրան հողարկավորել են ջերմեռանդ բարեպաշտության բազմաթիվ դրսևորումներով` թագը գլխին, թագավորական պատմուճանով, վանականի հանդերձանքով դիապատվանդանի մեջ։ Ֆերդինանդը մահից առաջ թագավորությունը բաժանել էր իր որդիների միջև՝ Սանչոն ստացել էր Կաստիլիան, Ալֆոնսոն՝ Լոնը, Գարսիան՝ Գալիսիան և Պորտուգալիան։ Նրա երկու աղջիկները ստացել էինք քաղաքներ՝ Էլվիրան՝ Տորոն, իսկ Ուրրաքան՝ Սամորուն։ Տալով նրանց կալվածներ, նա ցանկանում էր, որպեսզի նրանք հետևեին իր կտակին։ Սակայն Սանաչոն (ծնված 1032 թվականին ու լինելով ավագ որդին) կարծում էր, որ ինքը՝ արժանի էր թագավորության մեծ մասը ժառանգելու, և այդ պատճառով ձգտում էր տարածքներ գրավել՝ նվաճելով դրանք իր հարազատ եղբայրներից ու քույրերից։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 

 
 
 
 
 

Կաստիլիայի միապետներ