Էռնեստ Առուշանով

Էռնեստ Կոնստանտինի Առուշանով (), խորհրդային և մոլդովացի փորձարարական ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1984), պրոֆեսոր (1987): Մոլդովայի գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ (2000): ԽՄԿԿ անդամ։

Կենսագրություն 
Էռնեստ Առուշանյանը ծնվել է 1941 թվականի փետրվարի 4-ին, Բաքվում (Ադրբեջան)։ 1958 թվականին ավարտել է ավագ դպրոցը։ Ավարտելուց անմիջապես հետո մեկնել է Քիշնև, որտեղ ընդունվել է Քիշնևի պետական համալսարանի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1963 թվականին։ 1967-1986 թվականներին աշխատել է Մոլդովայի ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի կիրառական ֆիզիկայի ինստիտուտի լաբորատորիայի վարիչ, գիտաշխատող՝ Սերգեյ Իվանովիչ Ռադաուցանի հսկողության ներքո։ 1984 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ 1986-1988 թվականներին եղել է իր ստեղծած նեղ բաց նյութերի լաբորատորիայի վարիչ։ 1988 թվականին նշանակվել է Կիրառական ֆիզիկայի ինստիտուտի փոխտնօրեն։ 1989 թվականին Առուշանովին շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում, 1992 թվականին ընտրվել է Մոլդովայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Էռնեստ Առուշանովը մեծ ներդրում է ունեցել ինստիտուտի կարողությունների պահպանման գործում՝ ներգրավելով օտարերկրյա ներդրումներ` ընդհանուր առմամբ մոլդովական գիտության հետագա զարգացման և մասնավորապես ֆիզիկայի զարգացման համար։ 1993-1994 թվականներին Առուշանովը Գերմանիայի Կոնստանցի համալսարանում անցկացրել է սեմինարներ կիսահաղորդչային ֆիզիկայի վերաբերյալ, որին հաջորդել են Ֆրանսիա կատարած հրավերները, որտեղ Առուշանովին առաջարկվել են դասընթաց վարել 1995 և 1996 թվականներին` Թուլուզի Պոլ Սաբատյեր համալսարանում, 1997 թվականին թողել է փոխտնօրենի պաշտոնը և դարձել արևային բջիջների նյութերի և կառույցների լաբորատորիայի վարիչ։

2000 թվականին Մոլդովայի գիտությունների ակադեմիայի ասամբլեայի ընդհանուր ժողովում Էռնեստ Առուշանովն ընտրվել է նրա լիիրավ անդամ։ Առուշանովը նաև տարբեր ժամանակներում դասախոսել է Ավստրիայի, Անգլիայի, Հոլանդիայի, Իսպանիայի, Կանադայի, Լեհաստանի, Սինգապուրի և Շվեյցարիայի մասնագիտացված ինստիտուտներում և համալսարաններում։

Առուշանովի գիտական հետաքրքրությունները ծայրաստիճան բազմազան են, բայց, այնուամենայնիվ, նրա ստեղծագործությունների հիմքում ընկած է կիսահաղորդչային տարբեր միացություններում տրանսպորտային երևույթների տեսության վերաբերյալ աշխատանքը։ Աշխատանքները վերաբերում են կիսահաղորդիչների և դիէլեկտրիկների ֆիզիկային։ Մշակել է П3У3 և ПУ2 տիպի կիսահաղորդիչների միաբյուրեղների աճեցման մեթոդները, որոշել դրանց գոտիական կառուցվածքը, լիցքակիրների ցրման մեխանիզմները։ Առաջարկել և պատրաստել է ջերմառեզիստորներ, ջերմային հոսքի դետեկտորներ, ճառագայթման ենթակարմիր զտիչներ և ենթակարմիր ճառագայթման ընդունիչներ։

Բազմաթիվ գիտական աշխատանքների հեղինակ է։

Անդամակցություն 
 Մոլդովայի գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ (2000)։

Պարգևներ 
 Մոլդովայի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր գիտության և տեխնիկայի բնագավառում՝ կիսահաղորդիչների նյութերի գիտության և ֆիզիկայի բնագավառում նվաճումների համար (1983)։
 Գիտական և տեխնոլոգիական ոլորտում Մոլդովայի ազգային մրցանակի հաղթող՝ եռակի և բազմազան միացությունների ոլորտում նվաճումների համար (1998)։
 «Om Emerit» տիտղոսը` մոլդովական գիտության զարգացման գործում ցուցաբերած ծառայությունների համար (2001)։

Երկեր 
 Арушанов Э. К., Исследование бинарных полуроводников, Кишинев, 1983 (համահեղինակ).

Ծանոթագրություններ 

Մոլդովացի ֆիզիկոսներ
Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Պրոֆեսորներ
Մոլդովայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
ԽՄԿԿ անդամներ
Խորհրդային գյուտարարներ
Մոլդովացի գիտնականներ
Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով