Տուրիստական արշավ

Տուրիստական արշավ կամ տուրարշավ, գրականության մեջ, այդ թվում՝ մասնագիտացված, հանդիպում է զբոսաշրջություն բառը՝ խմբային կամ անհատական ճանապարհորդություն (նրա մասնավոր դեպքը) նախապես որոշված երթուղով, որը իրականացվում է կրթական, առողջական, սպորտային, հետազոտական կամ այլ նպատակներով, որի գլխավոր առանձնահատկություններից է՝ անկախ ձևից, տեղափոխման ակտիվ եղանակը, սահմանափակ ժամանակը (որպես կանոն՝ մի քանի օրից մինչև 15-20 օր), տեղանքի հաղթահարելի խոչընդոտների թիվը և բարդության մակարդակը։

Ըստ մասնագետների՝ տուրարշավն իր բոլոր ձևերով հանդիսանում է անհատի սոցիալականացման ամենաարդյունավետ միջոցներից մեկը (հատկապես պատանեկան հասակում), ինչպես նաև նպաստում է բնության հետ մարդու անվտանգ փոխազդեցության պատրաստվածությանը։

Դասակարգում 

Ըստ իրենց նպատակի և խնդիրների տուրարշավները բաժանվում են երկու խմբի՝ ժամանցային և սպորտային։
 
Ժամանցային տուրարշավն իր հերթին բաժանվում է հետևյալ խմբերի.
 առողջական-վերականգնողական, որի հիմնական նպատակերն են մասնակիցների լիարժեք հանգիստը և  առողջության վերականգնումը
 ճանաչողական-վերականգնողական, որի հիմնական նպատակները, հանգստից բացի,  նաև ճանաչողական, կրթական նպատակներն ու խնդիրներն են
 սպորտային-վերականգնողական, որտեղ մասնակիցների ակտիվ հանգիստը համակցվում է բնական արգելքների հաղթահարման հետ, բայց այս դեպքում արշավի մասնակիցներն իրենց առջև չեն դնում զուտ սպորտային նպատակներ, հիմնական նպատակն է մասնակիցների սպորտային վարպետության բարելավումը, իսկ գլխավոր առանձնահատուկ գիծը՝ բարդ դասակարգված տեղական արգելքների նպատակաուղղված հաղթահարումն է, որի արդյունքներով մասնակիցներին կարող են շնորհվել մարզական կոչումներ և տիտղոսներ
 կրթական-վերականգնողական, որի նպատակն է մասնակիցներին սովորեցնել անհրաժեշտ տուրիստական տեխնիկան և նմանատիպ միջոցառումների անցկացման մարտավարությունը։

Անկախ նպատակներից, բոլոր տուրարշավները դասակարգվում են ըստ տեսակի։ Այսպես, օրինակ, Բելոռուսիայում դրանք են՝ քայլարշավը (լեռնագնացություն), դահուկային, ջրային և հեծանվային արշավները։ Ռուսաստանում դասակարգվում է 10 տեսակի՝ քայլարշավ, դահուկային, լեռնային, ջրային, հեծանվային, ավտո-մոտոցիկլային, սպելեոտուրիստական, առագաստանավային, ձիարշավ և նշվածների համակցված տեսակները։

Ժամանցային տուրիստական արշավներ 

Վերականգնողական արշավականներին, հիմնականում, հատուկ պահանջներ չեն ներկայացվում։ Երթուղու երկարությունը, նրա նպատակները, անցկացման վայրը և տևողության չափը, խմբի կազմը և այլն՝ կազմակերպիչներն ինքնուրույն են որոշում։ Առողջացման արշավների անցկացման վայրի ընտրությունը պայմանավորված է նրանում բնական ժամանցային ռեսուրսների առկայությամբ, այնպիսիք, ինչպիսիք են անտառները, ջրամբարները, գեղեցիկ լանդշաֆտները և այլն, ինչպես նաև՝ նպատակային այցելությունները վերականգնողական-ճանաչողական օբյեկտեր։ Վերականգնողական տուրարշավները սովորաբար անցկացվում են տրանսպորտի լավ հասանելիություն ունեցող վայրերում, ինչպես նաև այն վայրերում, որոնք ունեն համապատասխան ենթակառուցվածքներ՝ ճանապարհներ, արահետներ, ավտոկանգառ կամ  ապաստարաններ, որոնք հարմար են գիշերակացի և հանգստի համար, ջրի աղբյուրների և կապի միջոցների և այլն։ Առողջարանային արշավների ամենատարածված տարատեսակներից մեկը «հանգստյան օրվա արշավն է», որը, որպես կանոն, 1-2 օր տևողությամբ է և բնակության վայրի սահմաններում, որոնք նաև սկզբնական տուրիստական նախապատրաստության ամենահայտնի ձևերից են։

Սպորտային տուրիստական արշավներ 

Ի տարբերություն վերականգնողական արշավների, սպորտային տուրիստական արշավների գլխավոր տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն է, որ ներառում է նաև  սպորտային բաղադրիչ։ Այդպիսի արշավների անցկացման կանոնները, մասնավորապես Ռուսաստանում, որոշվում են «Մրցումների, տուրիստական սպորտային արշավների անցակացման և սպորտային շրջագայության կազմակերպման կանոններով», Բելոռուսիայում, օրինակ, «Սպորտային զբոսաշրջություն»  սպորտի տեսակի կանոններով, որոնց կատարման վերահսկողությունը դրված է տվյալ տեսակի համար լիազորված փորձագիտական Երթուղիների-որակավորման հանձնաժողովի վրա ():

Այդպիսի միջոցառումների կազմակերպման և անցկացման, մասնակիցների և ղեկավարների տարիքի և փորձի, միջոցառումների դասակարգումն ըստ բարդության աստիճանի և այլն որոշվում են միասնական պահանջների կանոններով։ Սպորտային տուրիստական արշավներն իրականացվում են «Երթուղիների-որակավորման հանձնաժողովների» հետ համաձայնեցված երթուղիներով, դրանք էլ համապատասխան մեթոդներով որոշում են երթուղու դժվարության համապատասխանությունը սկզբնապես հայտարարվածի հետ։

Անկախ տեսակից, բոլոր սպորտային տուրիստական արշավները լինում են դասակարգված և ոչ դասակարգված։ Առաջինները, կախված նրանց իրականացման ժամանակից, անցնելիք ճանապարհից, տեղային խոչընդոտների թվից և բարդության դասակարգումից (օրինակ՝ անցումներ, սահանքներ, արգելքներ), բաժանվում են վեց կատեգորիաների. առաջինից, որն ամենահեշտն է, մինչև վեցերորդ, որն ամենաբարդն է։ Չդասակարգված () կատեգորիային են պատկանում սպորտային տուրիստական արշավները, որոնց բարդությունը, երկարությունը կամ ընթացքը փոքր է չափանմուշայինից, ընդ որում, թույլատրվում է չդասակարգված արշավն անցկացնել դասակարգված N-րդ  տարրերի հետ։

Տուրիստական արշավների բարդությունը Ռուսաստանում, մասնավորապես, որոշված է «Տուրիստական երթուղիների միասնական համառուսաստանյան սպորտային դասակարգումով» (): Այդ փաստաթուղթը որոշում է սպորտային զբոսաշրջության բոլոր տեսակների երթուղիների դասակարգման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց կատեգորիզացման մեթոդիկան, սպորտային տուրիստական երթուղիների դասակարգման և չափանմուշային թվարկումը և ըստ տեսակի խոչընդոտների թվարկումը։ Տեղային խոչընդոտների դասակարգված թվարկումները (անցումներ, գագաթներ, քարանձավներ, սահանքներ և այլն) որոշվում են տարբեր դասակարգիչներով՝ ըստ սպորտի տեսակի.

Երթուղիների ընդհանուր դասակարգում

Տես նաև 
 Բեքփեքինգ

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Туристические походы (турпоходы) — организация и проведение

УСЛОВИЯ СОРЕВНОВАНИЙ по виду "Туристский поход"

Զբոսաշրջություն
Հանգիստ
Զբոսաշրջության տեսակներ
Ալպինիզմ
Ազատ ժամանց
19-րդ դարի հայտնություններ