Տիեզերական պլազմայի ֆիզիկա

Տիեզերական պլազմայի ֆիզիկա (արևմտյան երկրերոմ հաճախ նաև  տիեզերական ֆիզիկա), աստղաֆիզիկայի, ինչպես նաև պլազմաի ֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է տիեզերական պլազմայի բնույթը։

Տիեզերքի զանգվածի մոտավորապես 95%-ը (չհաշված սև մատերիան և սև էներգիան, որոնց բնույթը դեռևս հայտնի չէ), ներառյալ բոլոր աստղերը, միջաստղային և միջմոլորակային միջավայրերը, մոլորակային մթնոլորտների վերին շերտերը, գտնվում է պլազմային վիճակում։ Պլազմային բնույթ ունեն էներգիայի մի տեսակից մյուսին անցման պրոցեսները, որոնք հանդիսանում են աստղերի և նրանց շուրջ պտտվող մոլորակների վրա ընթացող ակտիվ պրոցեսների էությունը։

Տիեզերական պլազմայի ֆիզիկան ուսումնասիրում է կապված տիեզերական համակարգերի(օրինակ՝ «արեգակնային քամի-մագնիտոսֆերա-մոլորակի իոնոլորտ» համակարգը) համար բնորոշ  մի շարք ֆիզիկական երևույթներ։ Մասնավորապես զբաղվում է արեգակնային քամու, մոլորակների մագնիսոլորտի և իոնոլորտի, բևեռափայլերի, տիեզերական ճառագայթների, սինխրոտրոն ճառագայթման ուսումնասիրությամբ։

Ռուսական գիտությունների ակադեմիայի  շրջանակներում  տիեզերական հետազոտությունների ինստիտուտում տիեզերական պլազմայի ֆիզիկայի բնագավառում  գիտական գործոնեությունը կենտրոնացած է հետևյալ ուղղությունների վրա․

 Տիեզերական պլազմայի պրոցեսների տեսություն
 Տիեզերական պլազմաում արագացման պրոցեսներ և տիեզերական թռիչքների ժամանակ  ռադիացիոն ճառագայթման հետ կապված պրոբլեմներ
 Մերձմոլորակային և միջմոլորակային պլազմա
 Էլեկտրամագնիսական դաշտերի որոշում
 Արեգակնային քամու հետազոտություն
 Մագնիսոլորտային պրոցեսների ֆիզիկա

Առաքելությունները, տիեզերական ապարատներ և արբանայակներ 
Մի շարք հատկանիշներ և մեծություններ, որոնք ուսումնասիրվում են տիեզերական ֆիզիկայի կողմից, ունեն գործնական բնույթ և տարածության մեջ չափվում են արբանյակների, տիեզերական ապարատների և հրթիռ-զոնդերի օգնությամբ։ Դրանցից մի քանիսն են․

 GGS WIND
 Advanced Composition Explorer
 Ուլիսս(КА)
 IBEX (արբանյակ)
 Solar Probe Plus
 STEREO
 SOHO (КА)
 Ինտերբոլ(տիեզերական նախագիծ)
 Պրոգնոզ

Ծանոթագրություններ

Հղումներ 
 Институт Космических Исследований РАН, 
 NASA . Goddard Space Flight Center 
 Inter-Agency Consultative Group 
 European Space Agency (ESA) 
 Institute of Space and Astronautical Science, Japan , 
 CNES, France , 
 Max-Planck-Institut für extraterrestrische Physik ,  

Պլազմայի ֆիզիկա
Աստղաֆիզիկա
Ֆիզիկայի ենթաբաժիններ
Ֆիզիկա
Տիեզերքի հետազոտություն
Էլեկտրամագնիսականություն
Երկրաֆիզիկա
Տիեզերական տարածություն
Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ