16 մմ-անոց կինոժապավեն

16 մմ-անոց կինոժապավեն, 15,95±0,025 մմ լայնությամբ կինոժապավեն` պերֆորացիայի մեկ կամ երկու շարքերով։ Մեծ տարածում է ունեցել փոքր բյուջե ունեցող ժամանակակից կինոարտադրությունում

Մինչև վերջերս օգտագործվել է կինոշրջիկների վրա և փոքր հանդիսատեսի համար ուսումնական հաստատություններում կինոցուցադրման ժամանակ։ Դրանից բացի, 16 մմ-անոց կինոժապավենը տարածված էր հետաքննական աշխատանքներում, օրինակ, արագացված նկարահանումներում։ 16 մմ-անոց կինոժապավենի տարատեսակներից է համարվում 32 մմ-անոց կրկնակի ժապավենը, որը նախատեսված է այս ձևաչափով ֆիլմերի տեսակավորման համար։

Առանձնահատկություններ 

Չհրկիզվող ացետիլցելյուլոզի ենթաշերտով 16 մմ-անոց նեղ կինոժապավենը թողարկվել է 1923 թվականին, Կոդակ ընկերության կողմից` որպես այլընտրանք 9.5 մմ-անոց սիրողական «Պատե բեյբի» ժապավենին, որն արտադրվում էր ֆրանսիական «Pathé» ստուդիայի կողմից։ Երկու ընկերությունների` ընդհանուր ձևաչափի հարցում պայմանավորվելու փորձերը ձախողվել են, և որոշ ժամանակ երկու ստանդարտները զուգահեռաբար գոյություն ունեին։ 16 մմ-անոց կինոժապավենի հնչյունի հաջող կցման ու առաջին գունավոր Kodachrome ժապավենի հաջողության արդյունքում ֆրանսիական մրցակիցը ճնշվել է։ Ի սկզբանե պրոֆեսիոնալ կինոյի համար նախատեսված կինոժապավենից սկզբունքային տարբերությունը ենթաշերտի նյութից բացի եղել է նաև կինոպրոյեկտոների կառուցվածը, որոնք նախատեսված էին նեղ ժապավենով նույնպիսի ֆիլմի համար, ինչպիսին կինոնկարահանման ապարատն էր. էմուլսիայով` օբյեկտիվին։ Դա բացատրվում է նրանով, որ կոնտակտային տպագրության գործընթացը ի սկզբանե չի նախատեսվել սիրողական կինոյի համար, որը ենթադրում է շրջանառվող կինոժապավենի օգտագործում։ Այդ պատճառով, 16 մմ-անոց ֆիլմի պատճենի տիրաժավորման համար էկրանին ուղիղ պատկերի ստացման նպատակով օգտագործվում է օպտիկական տպագրություն` նեգատիվի միջոցով։

7.62 մմ պերֆորացիայի դեպքում 16 մմ-անոց ժապավենի ստանդարտ չափը կազմում է 10,05×7,45 մմ։ Կինոպրոյեկտորի կադրի պատուհանի չափերը տարբերվում են` 9,45×7,05 մմ։ Այդպիսի ֆիլմի էկրանի կողմերի հարաբերակցությունը մոտ է ակադեմիականին և կազմում է 1.34:1: Պերֆորացիան տեղակայված է միջկադրային միջակայքի դիմաց, իսկ դրա չափը համընկնում է կադրի չափի հետ։ 16 մմ-անոց առաջին կինոժապավենը թողարկվել է միայն երկկողմանի պերֆորացիայով։ 1932 թվականին հնչուն կինոյի տարածման հետ հրաժարվել են պերֆորացիայի մեկ շերտից, և ամբողջ համակարգն սկսել է աջակցել միակողմանի պերֆորացիան։ Երկկողմանի պերֆորացիայով կինոժապավեններն օգտագործվել են այն դեպքերում, որոնք նախատեսված չեն եղել տպագրության համար և պիտանի են եղել արագ կինոնկարահանումների համար։ Միակողմանի պերֆորացիայով որոշ նեգատիվ և շրջանառվող տեսակներ կցվում էին մագնիսային երկու գծերով. մեկը լայն է, որը տեղակայված է պերֆորացիայի բացակայող շարքի փոխարեն, մյուսը նեղ, «հավասարակշռված» գիծ է` հակառակ կողմում։ ԽՍՀՄ-ում 16 մմ-անոց կինոաժապավենը լայն տարածում էր գտել, իսկ կադրի և հնչյունավորման համադրությունը ֆիլմի պատճենների համար կարգավորում էր ըստ ԳՕՍՏ 25704-83-ի։

16 մմ-անոց նեգատիվ և շրջանառվող կինոժապավենները կրում են ֆուտաժային համարներ` 20 կադրի ընդմիջումով` հետագա մոնտաժի համար։ Խորհրդային կինոժապավենների վրա ֆուտաժային համարների մեջ առկա տարածությունը կազմում է 40 կադր։ 16 մմ-անոց կինոժապավենի պատճենի տիրաժավորման համար օգտագործվել է 32 մմ-անոց լայնությամբ կինոժապավեն` երկշարքանի պերֆորացիայով։ Տպագրությունից և լաբորատոր մշակումից հետո կինոժապավենը երկարությամբ կտրվել է` տալով 16 մմ-անոց երկու պատճեն` միակողմանի պերֆորացիայով և օպտիկական կամ մագնիսային համատեղ ֆոնոգրամայով։ Այդպիսի տեխնոլոգիան թույլ է տվել էժանացնել տպագրությունը, և դրա համար թողարկվել են հատուկ կինոպատճենահան ապարատներ, ինչպիսին էր, օրինակ, խորհրդային «25АМО—1»-ը:Լայնէկրան ֆիլմերը վերապատճենվում էին նմանատիպ կինոժապավենի վրա, «23ЮТО—1» ապարատով։ ԽՍՀՄ-ի սահմաններից դուրս որոշ տարածում էր ստացել 16 մմ-անոց կինոժապավենի վրա անամորֆիկ կադրով լայնէկրան կինոտպագրությունը։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

 

Կինեմատոգրաֆիական եզրեր