Սլովենիայի ազգային թանգարան

Սլովենիայի ազգային թանգարան (), թանգարան Լյուբլյանայում, Սլովենիայի առաջատար թանգարան։

Թանգարանը տեղակայված է քաղաքի կենտրոնական մասում՝ Տիվոլի զբոսայգուց ոչ հեռու։ Սլովենիայի ազգային թանգարանը երկրի գիտական ու մշակութային հնագույն հաստատությունն է։ Այն ունի հնագիտական գտածոների, հին մետաղադարամների ու թղթադրամների (դրամագիտության բաժինն առաջին հարկում է), փորագրությունների, նկարների ու դեկորատիվ-կիրառական արվեստի նմուշների հավաքածուներ։

Պատմություն 
Թանգարանը հիմնադրվել է 1821 թվականին որպես «Կրայնայի երկրամասի թանգարան» ()։ Հինգ տարի անց Ավստրիական կայսրության միապետ Ֆրանց II-ը որոշել է անձամբ հովանավորել թանգարանը և հրամայել է այն անվանել «Կրայնայի նահանգային թանգարան»։ 1882 թվականին թանգարանը վերանվանվել է «Կրայնայի նահանգային թանգարան՝ Ռուդոլֆինում»՝ ի պատիվ Ավստրիայի կրոնպրինց Ռուդոլֆի։

Սլովենացիների, խորվաթների ու սերբերի թագավորության ստեղծումից հետո փոխվել է թանգարանի անունը՝ «Ազգային թանգարան»։ 1923 թվականին թանգարանի ժողովրդագրական հավաքածուն հանձնվել է Սլովենիայի ազգագրական թանգարանին, իսկ 1933 թվականին կիրառական արվեստի հավաքածուի մեծ մասը փոխանցվել է Սլովենիայի ազգային պատկերասրահին։ 1944 թվականին թանգարանից առանձնացել է Սլովենիայի պատմության թանգարանը (այն ժամանակ՝ Բնական գիտությունների թանգարան), չնայած շարունակել է գործել նույն շենքում։ 1953 թվականին արխիվի մեծ մասը տեղափոխվել է Գրուբերի պալատ։

1992 թվականին թանգարանը անվանափոխվել է և ստացել ներկայիս անվանումը՝ «Սլովենիայի ազգային թանգարան»։

Շինություն 

Ազգային թանգարանի գլխավոր շենքը գտնվում է Սլովենիայի խորհրդարանի ու արտաքին գործերի նախարության շենքերից ոչ հեռու՝ Լյուբլյանայի ազգային օպերայի շանքի դիմաց։ Շենքը կառուցված է նեոռենեսանսի ոճով 1993-1885 թվականներին։ Թանգարանի շենքը կառուցվել է Վիլհելմ Տրեոյի նախագծով Յան Հրասկիի համագործակցությամբ։ Տրեոն հիմնականում հետևել է վիեննացի ճարտարապետ Վիլհելմ Ռեզորիի նախագծին։

Ինտերիերի դիզայնը մշակել է Հրասկին։ Թանգարանի գլխավոր սրահի առաստաղը զարդարված է նկարիչներ Յանեզ և Յուրի Շուբիցների մեդալիոններով, որոնք ստեղծվել են 1885 թվականին։ Յանեզ Շուբիցը հեղինակել է այլաբանական նկարներ՝ «Կառնիոլան՝ արվեստի ու գրականության պաշտպան» թեմայով, մինչդեռ նույն ժամանակ Յուրի Շուբիցը ստեղել է հայտնի սլլովենացիների չորս դիմանկար՝ Յանեզ Վայկարդ վալվազորի, Վալենտին Վոդնիկի, Զիգմունդ Հերբերշտեյնի և Զիգմունդ Զոյսի դիմանկարները։ Մեդալիոնների միջև եղած տարածությունը նկարազարդել է Կարել Լիպովշեկը։

Թանգարանի շենքի հանդիսավոր բացումը կայացել է 1888 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։ Այն դարձել է առաջին շենքը սլովենական տարածքում, որ կառուցվել է հատուկ թանգարանային նպատակով։ Կառույցի առաջ 1903 թվականին կանգնեցվել է քանդակագործ Ալոիզ Գանգլի՝ Յանեզ Վայկարդ Վալվազորին պատկերող արձանը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Թանգարանի պաշտոնական կաք 
 Kjer ze 120 let domuje zgodovina slovencev

Սլովենիայի թանգարաններ
Լյուբլյանայի տեսարժան վայրեր
1821 հիմնադրումներ
1821 հիմնադրված թանգարաններ