Կոտորած Սեմմելում

Զանգվածային սպանություն հյուսիսային Իրաքի Սեմմել գյուղում (ներկայում՝ քաղաք) ( ասորերեն. ܦܪܡܬܐ ܕܣܡܠܐ Premta d-Simele ) 1933 թ. Իրաքում բազմաթիվ ջարդերից մեկն էր ։ Իրաքի Դոհուք նահանգում սպանվել է 3000 ասորի- քրիստոնյաներ ։

Պատմություն 
1925 թ.դեկտեմբերի 26-ին Ազգերի լիգան Հաքյարիի մարզը հանձնում է Թուրքիային, իսկ Մոսուլը՝ Իրաքին՝ ի չիք դարձնելով ասորական ինքնավարության հույսերը ։ Այսպիսով, ասորիների վրա տնտեսական և այլ կարգի ճնշումներ գործադրելով՝ վերջիններիս պարտադրեցին լքել իրենց պապենական հողերը ։ 1925 թ. դեկտեմբերի 16-ին տխրահռչակ որոշումը ստիպեց ասորիներին Իրաքում ապրել Բրիտանական հովանու ներքո ։ Կյանքն այստեղ անտանելի էր ։ Ասորիները պահանջում էին վերադարձի երաշխիքներ ։ Սակայն անգլիացիները նպատակ չունեին իրենց ձեռքերից բաց թողնել ասորի զինվորիներին և բանվորներին : Նրանց սիրաշահելու համար անգլիացիները Մոսուլի վիլայեթում տարածեցին « Ասորական թագավորություն » ստեղծման վարկածը ։ Այս կերպ նրանք ցանկանում էին զրկել Ֆրանսիային Մոսուլի վիլայեթի նկատմամբ հավակնություններից և ասորիներին պահել իրենց ճամբարում ։ Այսպիսով, Մոսուլի նավթի շուրջը բորբոքվում է պայքար, որը տևում է 8 տարուց քիչ ավել և ավարտվում անգլիացիների հաղթանակով ։ Այդ հաղթանակը ձեռք բերելու մեջ ևս անկասկած կարևորագույն դեր խաղաց ասորական հարցը ։ Կարևոր է նաև նշել, որ ի շնորհիվ ռազմաշունչ ասորիների ջանքերի, որոնք վճռականորեն պաշտպանում էին Իրաքի սահմանները, թուրքերին չհաջողվեց ռազմական ճանապարհով գրավել հյուսիսային Իրաքը ։ Սակայն ամբողջ խնդիրը կայանում է նրանում, որ այդ բոլորից իրենք ասորիները չշահեցին ։

1932 թ. Իրաքում բրիտանական « հովանավորչության » ժամկետը լրանալուց հետո 70 հազար ասորիներ խնդրանքով դիմեցին իրենց բնակավայրերում հողակտորներ ստանալու համար ։ Սակայն Բաղդադը թշնամաբար ընդունեց այդ բնական ու համեստ պահանջը և ուժեղացրեց իր բռնաճնշումները ։ Իսկ անգլիացիները, որոնք այլևս ասորիների ծառայությունների կարիքը չունեին, լքեցին նրանց, այդ ժողովրդի ճակատագիրը թողնելով բախտի քմահաճույքին ։ Ավելին, երես թեքելով իրենց նախկին դաշնակիցներից, անգլիացիները նրանց մատնեցին Իրաքի հետադիմության ձեռքը, որը չհապաղեց հաշվեհարդար տեսնել ասորիների հետ՝ կազմակերպելով նրանց ջարդերը ։

1933 թ. հուլիսի 18-ին Մար-Շիմունը Իրաքում համարվեց անցանկալի անձնավորություն և ստիպված եղավ մեկնել Կիպրոս ։ Այստեղ նա իր ձայնը բարձրացրեց բրիտանական անտարբերության դեմ ։ 

Ըստ Ռ. Ստաֆֆորդի, որն Իրաքի արտաքին գործերի նախարարության նախկին վարչական տեսուչն էր՝ 
1933 թ. օգոստոսի վերջին, երբ 1000 ասորիներ փորձում էին Սիրիա՝ ֆրանսիական հովանավորչության գոտի տեղափոխել իրենց ընտանիքները, Տիգրիս գետի ափին Իրաքի իշխանությունները զենք գործադրեցին նրանց նկատմամբ ։ Ասորիները պատասխան քայլերի դիմեցին և հաջողությամբ անցան Սիրիա ։ Իրաքյան բանակը այս պարտության վրեժը լուծեց ասորական գյուղերի խաղաղ բնակչությունից ։ Միայն Սեմմել ասորաբնակ գյուղում զոհվում է երեք հազար մարդ ։ Սեմմելի եկեղեցում հայտնաբերվում են ողջակիզված երեխաների բազմաթիվ դիակներ ։ Պետք է նկատել, որ այս ջարդերին Իրաքյան կառավարությունը ոչնչով չխոչընդոտեց։ Ավելին ջարդերի կազմակերպիչը ստացավ գեներալի կոչում ։ Իրաքի կառավարության զինված գործողություններն իրականացվել են մինչև օգոստոսի 16-ը ։ Հարձակումների մասին հաղորդագրությունները շարունակում էին ժամանել մինչև ամսվա վերջ ։ Այս դեպքերի մասին վկայող իրաքյան արխիվները փակվեցին թագավոր Ֆայսալ I-ի մահից հետո ։

1933 թ. ողբերգական դեպքերը պատճառ հանդիսացան, որ ասորիները ցրվեն աշխարհով մեկ. սկզբում սահմանակից երկիրներ, ապա Եվրոպա, Ամերիկա և Ավստրալիա ։

Հետևանքները 
Ասորական միջազգային լրատվական գործակալությունների 73 էջանոց զեկույցի համաձայն, որը հրապարակվել է 2007 թ-ի ամռանը, 2003 թ. Իրաքում աճել են կոտորածները, էթնիկ զտումները և խտրականությունը :

2008 թ. հունվարի 6-ին ռմբակոծվեցին հինգ ասորական եկեղեցիներ, մեկ հայկական եկեղեցի և Բաղդադում ու Մոսուլում գտնվող վանքերը Երկու օր անց, հունվարի 8-ին, ևս երկու եկեղեցի ռմբակոծվեց : Իրաքյան պատերազմի սկսվելուց ի վեր, ռմբակոծվել է առնվազն 46 եկեղեցիներ և վանքեր .

Օգոստոսի 7-ը, որը գրված է սիրիական լեզվով՝ բազում ասորական կազմակերպությունների խորհրդանիշ է ։ Ասորիները պաշտոնապես օգոստոսի 7-ը անվանում են Նահատակների Օր, կամ Սգո Օր ։

Հղումներ 
http://aua.net/assyrian-martyrs-day/

https://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf

Տես նաև՝ 
Ասորիների ցեղասպանություն

Հաքյարիի 1843 թ. և 1846 թ. ասորիների ջարդերը

Ասորիների հետապնդումը «Իսլամական պետության» կողմից

Ծանոթագրություններ