Նասկայի խոլահավ

Նասկայի խոլահավը () խոլահավերի ընտանիքին պատկանող խոշոր ծովաթռչուն է, որը գաղութային կենսակերպ է վարում Խաղաղ օվկիանոսի արևելյան մասում։ Առաջին անգամ նկարագրվել է Վալտեր Ռոտշիլդի կողմից 1902 թվականին։ Այն երկար ժամանակ համարվում էր դիմակավոր խոլահավի ենթատեսակ, մինչև որ 2002 թվականին ճանաչվեց գենետիկորեն և վարքագծային առումով տարբերվող առանձին տեսակ։ Ունի մարմնի բնորոշ ուռուցիկ ձև՝ երկար սրածայր նարնջադեղնավուն կտուցով, երկար պարանոցով, աերոդինամիկական մարմնով, երկար բարակ թևերով և սրածայր պոչով։ Սեռահասուն առանձնյակը վառ սպիտակ է՝ սև-սպիտակ թևերով, սև պոչով և դեմքի մուգ դիմակով։

Տաքսոնոմիա 
1897 թվականին Վալտեր Ռոտշիլդը կազմակերպեց արշավախումբ և ուղարկեց Գալապագոսյան կղզիներ՝ այնտեղի կենդանական աշխարհն ուսումնասիրելու նպատակով։ Նա գրել էր ուրույն խոլահավի մասին, որին ինքն ու Ուիլյամ Ռոբերտ Օգիլվի-Գրանտը վերագրեցին պերուական խոլահավին, որն այն ժամանակ հայտնի էր միայն երիտասարդ թռչունների փետրավորությամբ։ Ավելի ուշ՝ 1902 թվականին, Ռոտշիլդն այն անվանեց նոր տեսակ՝ Sula granti։ Հետագայում Ռոտշիլդը վերադասակարգեց այդ թռչուններին որպես դիմակավոր խոլահավի ենթատեսակ։

1998 թվականին Փիթմանը և նրա գործընկերները նկատեցին, որ Կրքերի կղզում բնակվող Նասկայի խոլահավերը չեն խաչասերվում դիմակավոր խոլահավերի հետ։

Խոլահավերի ցեղը նախկինում դասվում էր հավալուսնանմանների (Pelecaniformes) կարգին, սակայն վերջերս ներառվել է խոլահավերի ընտանիքի (Sulidae) խոլահավազգիների (Suliformes) կարգի ընտանիքում՝ 8 այլ ցեղերի հետ միասին։ Նասկայի խոլահավերը համատեսակից էին համարվում դիմակավոր խոլահավերի, սակայն առանձին տեսակի են դասվել միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ի վերլուծության հիման վրա։ Հավանաբար, տեսակը բաժանվել է 400 000-500 000 տարի առաջ։

Տարածվածություն 
Ստորին Կալիֆոռնիայի կղզիներից մինչև Գալապագոսյան կղզիները, Էկվադորի Դե լա Պլատա և Կոլումբիայի Մալպելո կղզիները։

Նկարագրություն 
Տեսակն դեղին ծիածանաթաղանթ ունի, նարնջագույն և բաց վարդագույն կտուց, դիմակի տեսքով դեմքի սև մաշկ և մոխրագույն թաթեր։ Սեռահասուն թռչունները սպիտակ փետուրներ ունեն՝ թևերի և պոչի սև ծայրերով։ Էգն ավելի խոշոր է և ծանր, քան արուն, ունի մի փոքր այլ գույնի կտուց և սուր ճիչ է արձակում, մինչ արուն սուլում է։ Ճտերը ձյունասպիտակ են և փափկամազ, հետագայում գորշանում են, ինչպես և կտուցն ու թաթերը։

Սնուցում 
Նասկայի խոլահավերը սնվում է փոքր ձկներով, որոնց նրանք բռնում են թռիչքի ժամանակ սուզվելով օվկիանոս։ Որսի հիմնական առարկան պերուական սարդինն է, բայց նաև սնվում են անձրուկներով, թռչող ձկներով և կաղամարներով, հատկապես Էլ Նինյոյի ժամանակ, երբ սարդինների քանակը քիչ է։ Տեսակին բնորոշ սեռական երկձևության պատճառով էգերը որսում են ավելի խոշոր ձուկ և սուզվում ավելի խորը։

Բազմացում 
Նասկայի խոլահավը բնադրում է ժայռերի մոտ գտնվող մերկ կամ գրեթե բացակայող բուսականությամբ գետնի վրա։ Արուն ընտրում և պաշտպանում է տարածքը, այնուհետև սկսում է սիրահետել՝ էգերին գրավելու համար։

Ինչպես բազում այլ ծովային թռչուններ, այս տեսակն երկար կյանք ունի՝ զուգորդված տարեկան ցածր բազմացման և ձագերի զարգացման երկար ժամանակի հետ։ Էգը մեկ կամ երկու ձու է դնում, սակայն ցածր հաջողության պատճառով սովորաբար երկու ձվերից մեկ ձագ է դուրս գալիս, բայց նույնիսկ եթե երկու ճուտ է ծնվում, սովորաբար գոյատևում է միայն մեկը։

Թեև թռչունների շատ տեսակներ կարգավորում են ձվի ջերմաստիճանը թխսաբծի (մաշկի մերկ մաս, որը թույլ է տալիս թռչուններին ջերմություն փոխանցել իրենց ձվերին) միջոցով, խոլավազգիները դրա փոխարեն օգտագործում են իրենց թաղանթավոր թաթերի մաշկը՝ ի լրացում կրծքից փոխանցվող ջերմությանը։ Ոտքերը խիստ անոթավորված են, հատկապես բնադրման շրջանում։ Ե՛վ արուն, և՛ էգը ցուցաբերում են ծնողական խնամք։ Սովորաբար այն ճուտը, որն առաջինն դուրս է գալիս ձվից, ավելի խոշոր է և ագրեսիվ է դառնում իր եղբոր կամ քրոջ նկատմամբ՝ չթողնելով նրան կերակրվել և, ի վերջո, սովամահեցնելով նրան։

Ծնողների կողմից էներգիայի ներդրումը շատ բարձր է, ուստի նրանց նյութափոխանակության արագությունը փոխվում է բնադրման ժամանակահատվածում։ Դա հանգեցնում է նրան, որ երկու ծնողներն էլ կորցնում են մարմնի նույն քաշը և տառապում իրենց իմունային համակարգի գործունեության անկումից։ Այս ճշգրտումը տեղի չի ունենում, երբ զույգը որոշում է չբնադրել. մի որոշում, որը հիմնականում պայմանավորված է սննդի առկայությամբ, որն իր հերթին կախված է օվկիանոսային հոսանքներից և կլիմայական օրինաչափություններից, ինչպիսիք են, օրինակ, Էլ Նինյոյի տատանումների հետևանքով առաջացածները։

Կայենությունը լավ է ուսումնասիրված այս տեսակի մեջ. առաջին ճուտը ծնվում է երկրորդից հինգ օր առաջ, և երկրորդի ծնվելու պահին ավելի մեծ և ուժեղ է։ Նա բնից դուրս է քաշում իր կրտսեր եղբորը կամ քրոջը։ Դաշտային փորձերը Գալապագոսյան կղզիներում ցույց տվեցին, որ խոլահավերը կարող են առանց մեծ դժվարության կերակրել երկու ձագերին։ Սա հարցեր է առաջացնում երևույթի ծագման վերաբերյալ։

Մակաբույծեր 
Արյունածուծ հողային սերինոսը (Geospiza septentrionalis) երբեմն սնվում է նասկայի խոլահավի արյունով։

Պահպանություն 
ԲՊՄՄ կողմից Նասկայի խոլահավը դասակարգվել է որպես քիչ մտահոգող տեսակ։ Թեև ենթադրվում է, որ պոպուլյացիաները որոշ չափով նվազում են, այդ նվազումը բավականաչափ ուժեղ չէ, որպեսզի սպառնալիքի տակ գտնվող կարգավիճակ պահաջի։ Բնակչության նվազման վրա ազդող որոշ գործոններ են գերձկնորսությունը և ծովի աղտոտվածությունը։

Լուսանկարներ

Ծանոթագրություններ 

Հարավային Ամերիկայի թռչուններ
Չվտանգված տեսակներ
Խոլահավեր