Գեբելեյն

Գեբելեյն (: Երկու լեռներ, , ), հնագույն եգիպտական քաղաք, որը գտնվում է Նեղոսի ափին, մոտավորապես 40 կմ հեռավորության վրա հարավից՝ Թեբեից և Վադի-էլ-Գեդիդից։

Տեղանքի ժամանակակից անվանումը արաբերեն հնչում է որպես Նագա-էլ-Գերիրա ‎:

Հնագիտություն 
Գեբելեյնը հայտնի է մեծ գերեզմանատնով, որը գոյություն է ունեցել մինչդինաստիական ժամանակաշրջանից մինչև Միջին թագավորություն։ Քաղաքի նկատմամբ հնագիտական հետաքրքրությունը հայտնվեց 18-րդ դարի սկզբին և այն ընդգրկվել է Բենուա դե Մայեի «Եգիպտոսի նկարագրություն» աշխատության մեջ։ Այն հնագիտական գտածոները, որոնք հայտնաբերվել են այստեղ, վաճառվում են հնությունների շուկայում և մտնում են Թուրինի, Կահիրեի, Բեռլինի, Լիոնի և Բրիտանական թանգարանների հավաքածուի մեջ։

Մինչդինաստիական մումիաներ 
Գեբելեյնում հայտնաբերվել են բադարյան մշակույթի վեց բնական մումիֆիկացված մարմիններ, որոնց մահը թվագրվում է մոտավորապես մ.թ.ա. 3400 թվական, այսինքն մինչև Եգիպտոսի մինչդինաստիական ժամանակաշրջանը։ Գեբելեյնական մումիաները պեղվել են անապատում 19-րդ դարի վերջին Ուոլլիս Բաջեմի կողմից.:

1901 թվականից մումիաները ցուցադրվել են Բրիտանական թանգարանի ցուցահանդեսների ժամանակ։

Հաթոր տաճար 
Գեբելեյնում նույնպես պահպանվել են Հաթոր տաճարի (արևելյան թեքությամբ) փլատակներ` կավե աղյուսների և II-III դինաստիաների թագավորական ստելաների զարդատախտակների թվով։ Ներկայացվել են արձանագրություններ Երկրորդ անցումային շրջանի կառավարիչների մասին, ներառյալ Դեդումոս II-ի ստելայի, Ջուդատկար Մոնտեմսաֆի քարի և Սեկեմտաու անունով կառավարչի ստելայի վրա։ Հիքսոսների կառավարիչները նույնպես հիշատակվում են ինչպես օրինակ Ապոպի I-ը և Հիանը։

Ուշ ժամանակաշրջանի գտածոները ներառում են քահանայապետ Ամոն Մենհեպերի և նրա կողակից Իսետեմհեբի անուններով աղյուսներ։ Հնարավոր է, որ աղյուսը ստացվել է նավահանգստից, որը սահմանակից է տաճարին։ Պտղոմեոսի դարաշրջանից պահպանվել են Պտղոմեոս VIII Էվերգետ II-ի արձանից բեկորներ։

Պտղոմեոսի ժամանակաշրջան 
Պտղոմեոս VI Ֆիլոմետորի կառավարման տարիներին Գեբելեյնում գոյություն է ունեցել ռազմական ճամբար, որի արդյունքում մ.թ.ա. 186 թվականին տեղի է ունեցել Թեբեի ապստամբությունը։ Ճամբարը ոչնչացրել են ապստամբները մ.թ.ա. 88 թվականին, իսկ տեղանքում մարդիկ նույն մասշտաբով չեն բնակվել։ Հարյուրավոր դեմոտիկական և հունական պապիրուսներ և օստրակոններ, որոնք պատկանում էին զինծառայողներին և տեղի տաճարին, հայտաբերվել են 1890-1930 թվականների ավերակների ժամանակ։ Այստեղ ներառված է Հորոսի վարձկանի, Նեհոտեսի որդու և Դրիտոնի հեծյալի արխիվը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Եգիպտական գտածոները Լիոնի դե Կոնֆլյուանս թանգարանում
 Եգիպտական Gebelein  գտածոները Բրիտանական թանգարանում, Լոնդոն

Հին Եգիպտոսի քաղաքներ