Անձնականը քաղաքական է

Անձնականը քաղաքական է կամ անհատականը քաղաքական է (անգլ․՝ The private is political), քաղաքական փաստարկ, որը 1960-ականների վերջին օգտագործվել է որպես ուսանողական շարժման և ֆեմինիզմի երկրորդ ալիքը աջակցող կարգախոս։ Կարգախոսը ընդգծել է անձնական փորձի և ավելի լայն՝ հասարակական և քաղաքական կառույցների միջև առկա կապը։ 1960-70-ականների ֆեմինիստական շարժման համատեքստում այս կարգախոսը մարտահրավեր էր ընտանիքի դասական մոդելի և ընտանեկան արժեքների դեմ։  Այս արտահայտությունը շատերի կողմից համարվել է ֆեմինիզմի երկրորդ ալիքի, արմատական ֆեմինիզմի, կանանց ուսումնասիրությունների կամ ընդհանրապես ֆեմինիզմի բնութագրիչ։

Այս արտահայտությունը հանրաճանաչ է դարձել 1970-ին ֆեմինիստ Քերոլ Հանիշի «Անձնականը քաղաքական է» անունը կրող էսսեի շնորհիվ․ Հանիշը, սակայն, չի ընդունում, որ արտահայտության հեղինակն ինքն է։ Ըստ Քերի Բարչի՝ Շուլամիթ Ֆայրսթոնը, Ռոբին Մորգանը և այլ ֆեմինիստներ, որոնք համարվել են այդ արտահայտության հեղինակներ, նույնպես հրաժարվել են։ «Փոխարենը, ― գրում է Բարչը, ― նրանք հանրային և մասնավոր խոսակցություններում այս միտքն արտահայտած միլիոնավոր կանանց են համարում արտահայտության կոլեկտիվ հեղինակներ»։  Գլորիա Ստայնեմը արտահայտության հեղինակին փնտրելը նմանեցրել է «Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ» արտահայտության հեղինակին փնտրելուն։

Այս արտահայտությունը մեծապես արտահայտվել է սև ֆեմինիզմում, օրինակ՝ «Սև ֆեմինիստի հայտարարության», Օդրի Լորդի «Վարպետի գործիքները երբեք չեն քանդի վարպետի տունը» էսսեի և «Կամուրջը կանչեց հետևիցս․ գունավոր ռադիկալ ֆեմինիստների աշխատություններ» ժողովածուի մեջ։

Քերոլ Հանիշի էսսեն 
Նյու Յորքի արմատական կանանց խմբի անդամ և Կանանց ազատագրական շարժման ականավոր գործիչ Քերոլ Հանիշը 1969-ի փետրվարին Ֆլորիդա նահանգի Գեյնսվիլ քաղաքում պատրաստեց մի հոդված, որտեղ պաշտպանում էր տեղեկացվածության բարձրացման խմբերի քաղաքական կարևորությունը։ Հանիշը ձգտում էր հերքել այն միտքը, որ սեռը, տեսքը, աբորտը, երեխաների խնամքը և տնային տնտեսությունների բաժանումը սոսկ անձնական խնդիրներ են և չունեն քաղաքական կարևորություն։ Այս և այլ խնդիրների առճակատման համար նա կանանց հորդորում էր հաղթահարել ինքնամեղադրանքը, առկա իրավիճակը քննարկել միմյանց հետ և հավաքական կերպով ընդդիմանալ հասարակության արական գերիշխանության դեմ։ Հանիշը էսսեում չի օգտագործում «անձնականը քաղաքական է» արտահայտությունը, բայց գրում է.

 Առաջին բանը, որ մենք տեսնում ենք այս խմբերում այն է, որ անձնական խնդիրները քաղաքական խնդիրներ են։ Նման դեպքերում գոյություն չունեն անձնական լուծումներ։  Հնարավոր է միայն կոլեկտիվ գործողություն կոլեկտիվ լուծման հասնելու համար։

Էսսեն լույս է տեսել 1970-ին «Անձնականը քաղաքական է» վերնագրով՝ «Գրառումներ երկրորդ տարուց․ կանանց ազատագրում» պարբերականում։ Էսսեի հեղինակը կարծում է, որ գրքի խմբագիրներ Շուլամիտ Ֆայրսթոնը և Անն Կոեդտն են էսսեին տվել նման վերնագիր։  Էսսեն վերատպվել է «Արմատական ֆեմինիզմ․ վավերագրական ընթերցող» (Radical Feminism: A Documentary Reader) պարբերականում։

Ծանոթագրություններ 

Ֆեմինիզմ
Ֆեմինիստական տերմիններ