Ռազմավարական հետախուզություն

Ռազմավարական հետախուզություն (նաև՝ ստրատեգիական հետախուզություն), հետախուզական գործունեության տեսակ, որի նպատակն է հետախուզվող պետության, կազմակերպության կամ այլ տեսակի սոցիալական համայնքի, խմբի ռազմավարական հնարավորությունների և ռազմավարական նպատակների, հավակնությունների մասին տեղեկատվության հավաքագրումը։ Իր տեսակով և նպատակներով հանդիսանում է հետախուզական գործունեության բարձրագույն ձևը, որի արդյունավետությամբ է պայմանավորված այն իրականացնող պետության կամ կազմակերպության կենսագործունեությունը։ 

Ռազմավարական հետախուզության շրջանակներում իրականացվում է ռազմավարական մակարդակում հետախուզական թիրախների և առաջադրանքների սահմանում, փնտրվում, հավաքվում և մշակվում է ստացված տեղեկատվությունը։ Ստացված տեղեկատվության ոչ էական բաղադրիչները մի կողմ են դրվում, իսկ կարևոր, ռազմավարական տեղեկատվությունն առանձնացվում է և տրամադրվում պետության կամ կազմակերպության բարձրագույն ռազմաքաղաքական ղեկավարությանը։

«Ռազմավարական հետախուզություն» արտահայտությունը վերջնականապես ձևավորվել է 19-րդ դարի առաջին կեսին, երբ գերմանացի ռազմագետ և ռազմական տեսաբան Կարլ Կլաուզևիցն իր «Պատերազմի մասին» աշխատության մեջ հստակ սահմանեց այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են «ռազմավարությունը» և «պատերազմը»։ Ակնհայտ էր, որ ինչպես հարձակողական, այնպես էլ պաշտպանողական պատերազմի հաջող նախապատրաստման համար անհրաժեշտ է այնպիսի հետախուզություն, որի միջոցով հնարավոր կլինի յուրային ռազմաքաղաքական բարձրագույն ղեկավարության օգտագործելու համար հավաքել տեղեկություններ հակառակորդի ռազմավարական ներուժի, հնարավորությունների և նպատակների մասին։ Ընդհանուր առմամբ, ռազմավարական հետախուզությունն իր ռազմական, քաղաքական, դիվանագիտական և տնտեսական հետախուզական գործունեության տարբեր դրսևորումներով գոյություն է ունեցել պետությունների և պետական կազմավորումների ձևավորմանը զուգահեռ՝ սպասարկելով վերջինների բնական ռազմավարական կարիքները։

Ռազմավարական հետախուզական տեղեկությունների աղբյուրները կարող են լինել բաց և փակ։ 

Ռազմավարական հետախուզության մեջ օգտագործվող տեղեկությունների տեսակները կարող են լինել՝

 ռազմական տեղեկատվություն, այսինքն՝ ռազմական ստրատեգիկ բնույթի ցանկացած տեղեկատվություն,
 գիտական տեղեկատվություն, այսինքն՝ գիտության նվաճումների, առողջապահության, գիտական կադրերի և նրանց պատրաստման, արդյունաբերության զարգացմանը նպաստող գիտական հնարավորությունների, հետազոտական աշխատանքի և գիտական այլ բնույթի տեղեկատվություն,
 աշխարհագրական տեղեկատվություն, այսինքն՝ ռելիեֆի, եղանակի, կլիմայի, ջրագրության և աշխարհագրական այլ բնույթի տեղեկատվություն,
 հաղորդակցական տեղեկատվություն կամ ռազմավարական լոգիստիկ տեղեկատվություն, այսինքն՝ հաղորդակցության երթուղիների, տրանսպորտային հոսքերի, ճանապարհների, կամուրջների, թունելների, լեռնային անցուղիների, նեղուցների և նմանատիպ օբեկտների վիճակի, մեկնման և ժամանման կետերի, տրանսպորտային երթուղիների կենտրոնացման և հատման վայրերի, համակարգման և բաշխման կենտրոնների մասին տեղեկատվություն,
 տնտեսական տեղեկատվություն, այսինքն՝ արդյունաբերության, ֆինանսների, զբաղված և ազատ աշխատուժի, տնտեսական այլ բնույթի տեղեկատվություն, 
 հասարակագիտական (սոցիոլոգիական) տեղեկատվություն, այսինքն՝ բնակչության, կրոնի, կրթության, ազգային ավանդույթների, ժողովրդի բարոյահոգեբանական վիճակի և նմանատիպ այլ բնույթի տեղեկատվություն,
 քաղաքական տեղեկատվություն, այսինքն՝ պետական կառավարման համակարգի, կուսակցությունների և քաղաքական այլ ուժերի, արտաքին քաղաքականության և նմանատիպ բնույթի այլ տեղեկատվություն, 
 պետությունում քաղաքական գործիչների, ազդեցիկ անձանց, խոշոր գործարարների, ընդդիմադիր առաջնորդների և նմանատիպ բնույթի այլ տեղեկատվություն։

Տես նաև 
 Հետախուզություն
 Ռազմական հետախուզություն
 Ռազմավարություն
 Ռազմական ստրատեգիա

Գրականություն 
 

 

 Геополитика и геостратегия. — М., 2002.
 

 
  
 

 

 Дмитренко В. В. 

 

 Кокарев К. А. Советские спецслужбы и Восток // Азия и Африка сегодня. — 2014. — № 5. — С. 77.
 

 

 

 

 

 

 

Հետախուզություն
Ռազմավարություն