Էսթեր Չապա

Էսթեր Չապա Տիերինա (, ), մեքսիկացի վիրաբույժ, մանկավարժ, գրող, արհմիութենական գործիչ, ֆեմինիստ, սուֆրաժիստ, կանանց և երեխաների իրավունքների համար պայքարի ակտիվիստ։ Բժշկական պրակտիկայի ընթացքում մասնագիտացել է կլինիկական վերլուծության և մանրէաբանության բնագավառում և այդ թեմատիկան դասավանդել է Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանում։

Կենսագրություն  
Էսթեր Չապան ծնվել է 1904 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Տամաուլիպասում, Վիրխինիա Տիջերինայի և Քվիրինո Չապայի ընտանիքում։ Ունեցել է չորս եղբայրներ և քույրեր։

Չապան մանրէաբանություն է դասավանդել Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանում։ Եղել է Ազգային բուժքույրական դպրոցի նախագահ և վիրաբույժների և ծառայությունների բնագավառի աշխատողների արհմիությունների համահիմնադիր։

Չապան եղել է մեքսիկական ֆեմինիստական շարժման առաջամարտիկների շարքում և ղեկավարել է սուֆրաժիստ կանանց շարժումը։ 1932 թվականին ակտիվորեն պաշտպանել է կանանց և տղամարդկանց իրավահավասարությունը, հղիության արհեստական ընդհատման իրավունքը, քվեարկելու և հասարակության ակտիվ անդամ լինելու հնարավորությունները։ Բացի այդ, Չապան զբաղվել է կին բանտարկյալների իրավունքների պաշտպանության հարցերով և հանդիսացել է Իսպանացի երեխաների աջակցության կոմիտեի տնօրենը (Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով փախստական դարձածների)։ 

Որպես մարքսիստ և Մեքսիկայի կոմունիստական կուսակցության ակտիվիստ` Կոմինտերնի կողմից հռչակված Ժողովրդական ճակատի քաղաքականության շրջանակներում, Էսթեր Չապան, բժիշկ Մաթիլդա Ռոդրիգես Կաբոյի և մյուս համախոհների հետ համատեղ 1935 թվականին հիմնադրել են Կանանց իրավունքների պաշտպանության միասնական ճակատը (FUPDM), որը կոչված է եղել միավորելու կոմունիստ կանանց և ժողովրդական հեղափոխական կուսակցության կողմնակիցներին։

Բժիշկներ Չապան և Կաբոն ծանոթացել են բժշկական դպրոցում սովորելիս և բարեփոխումներ են իրականացրել,որոնք ուղղված են եղել բանտարկյալներին օգնելու, մարմնավաճառության խնդիրները լուծելուն, կանանց և երեխաների բարեկեցությանը, ինչպես նաև կրթության և սոցիալական ծրագրերի համար բյուջետային միջոցներ հատկացմանը։ 1958 թվականին կանանց միասնական ճակատը վերջապես հաղթել է կանանց հավասար իրավունքներ սահմանման գործում, Չապան դարձել է միջազգային խորհրդատու և հաճախ է այցելել ՉԺՀ՝ դառնալով Չինաստանի ժողովրդի հետ բարեկամության մեքսիկական ընկերության և Չինաստանի ժողովրդի բարեկամների ընկերության անդամ։

Ընտրված աշխատանքներ 
 
 Las mujeres mexicanas (with Miguel Alemán) (1945)
 La mujer en la política en el próximo sexenio (1946)
 El problema de la penitenciaría del Distrito Federal (1947)
 Apuntes de prácticas de microbiología (with Pedro Pérez Grovas) (1941)

Ծանոթագրություններ 

Մեքսիկացի ֆեմինիստ գրողներ
Մեքսիկացի հասարակական գործիչներ
Մեքսիկացի կոմունիստներ
Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի շրջանավարտներ
Մանկավարժներ
Սուֆրաժիստներ