Կոլխիցին

Կոլխիցին՝ տրոպոլոնային շարքի ալկալոիդ, կոլխիցինային ալկալոիդների (հոմոմորֆիններ) շարքի հիմնական ներկայացուցիչ։

Կոլխիցինի ստացում բույսերից 
Կոլխիցինը անջատվում է Մելանտազգիների (Melanthiaceae) ընտանիքի  Colchicum, Merendera և Gloriosa  ցեղերի բույսերից։

Կոլխիցինի ստացման ամենատարածված աղբյուրը Շնդեղ աշնանայինն է (Colchicum autumnale L.)։

Կոլխիցինի կենսասինթեզ 
Բույսերում կոլխիցինի կենսասինթեզը ընթանում է մորֆինանային ալկալոիդների կենսասինթեզի նմանությամբ՝ ֆենիլալանինից և թիրոզինից՝  հոմոմորֆինանդիենոնների միջանկյալ ստացմամբ։

Կոլխիցինի կիրառությունը բույսերի պոլիպլոիդ ձևերի ստացման համար 
Հայտնի մուտածին է։ Ունի ուժեղ արտահայտված հակամիտոտիկ հատկություններ, որը պայմանավորված է կոլխիցինի՝ տուբուլինի սպիտակուցներին միանալու հատկությամբ։ Տուբուլինը առաջացնում է միկրոխողովակներ, որոնք մասնակցում են բջջի բաժանման մետաֆազի փուլի ժամանակ քրոմոսոմների տարամիտման գործընթացին։ Կիրառվում է (կոլխամինի՝ կոլխիցինի դիացետիլացված ածանցյալի հետ միասին) բույսերի պոլիպլոիդ ձևերի ստացման  և կարիոտիպացման համար։

Բույսերի կոլխիցինով մշակման արդյունքում հիմնականում ստացվում է միքսոպլոիդ առանձնյակներ։ Հազվադեպ ստացվում են պերեկլինալ և սեկտորիալ քիմեռներ, սակայն միքսոպլոիդ բույսերի անհատական զարգացման ընթացքում քիմեռայնությունը փոխվում է և ավելի հաճախ հանդիպում են պերեկլինալ քիմեռներ։

1970-ականներից կոլխիցինը կիրառվում է ֆալենոփսիսի և այլ խոլորձազգիների սելեկցիայի համար։

Բժշկական կիրառություն 

Կոլխիցինը օգտագործվում է հոդատապի բուժման (ցավի թուլացման համար) և ամիլոիդոզի պրոֆիլակտիկայի համար միջերկրածովյան հիվանդության ընթացքում։

Օգտագործման ձևեր և դեղաչափ 
Ներքին ընդունման համար։ Հոդատապի սուր նոպաներ և բորբոքային պրոցեսներ․ 1ին  օր՝ 1  մգ օրը երեք անգամ (առավոտյան, կեսօրին և երեկոյան), 2-րդ և 3-րդ օրերին՝ 1 մգ օրը երկու անգամ (առավոտյան և երեկոյան), 4-րդ և մնացած օրերին՝ 1 մգ (երեկոյան)։ Օրական առավելագույն դեղաչափը կազմում է 6 մգ։ Հոդատապի նոպաների պրոֆիլակտիկայի համար 1 մգ երեկոյան՝ 3 ամսվա ընթացքում։ Պարբերական հիվանդության ընթացքում՝ ամիլոիդոզով բարդացման դեպքում կիրառվում է երկար ժամանակահատվածում՝ 5 տարի և ավելի, օրական 1-1,5 մգ դեղաչափով։

Կոլխիցինը միանում է բջիջների միկրոխողովակների տուբուլինի հետ և որպես արդյունք միկրոխողովակները քայքայվում են՝ նպաստելով քրոմոսոմային մուտացիաների առաջացմանը։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Колхициновые алкалоиды // Большая химическая энциклопедия. — Т. 2. — М: «Советская Энциклопедия», 1990.

Արտաքին հղումներ 
Կոլխիցին - Մեդեքս

Ալկալոիդներ