Անիի եկեղեցիների ցանկ

Ստորև ներկայացվում է Անի քաղաքի եկեղեցիների ցանկը։

Բուն քաղաքի եկեղեցիները․ Սմբատաշեն պարիսպներից ներս

Սմբատաշեն պարիսպներից դուրս գտնվող տարածք

Ժայռափոր եկեղեցիներ և մատուռներ

Ծաղկոցաձոր

Իգաձոր

Բագնայրի ձոր

Ախուրյանի կիրճ

Գայլիձոր

Գրավոր աղբյուրներում հիշատակված եկեղեցիները 

Անիի եկեղեցիների շարքին կարելի է նաև դասել Հոռոմոսի, Բագնայրի, Արջոառիճի բազմաթիվ եկեղեցիները, քանի որ այդ վանքերը եկեղեցական վարչատարածքային և հոգևոր-մշակութային սերտ կապերի մեջ էին Անիի հետ և ըստ որոշ հետազոտողների՝ հանդիսանում էին քաղաքի հեռավոր արվարձանները։ Անիի մոտերքում պետք է գտնվեր նաև Խոռաս կրտսերի 1266 թվականի արձանագրության մեջ հիշատակվող Ջրձորիկ վանքը։

Անիի եկեղեցիների թվի հարցը 
Անիում մինչև 20-րդ դարը կանգուն կամ ավերակ վիճակում պահպանված և կամ տարբեր սկզբնաղբյուրներում հիշատակված եկեղեցիները բավականին մեծ թիվ են կազմել։ Հայ և օտար միջնադարյան մի շարք հեղինակների մոտ հիշատակվում է՝ հազար, կամ հազար ու մեկ եկեղեցիների գոյության մասին վկայություններ քաղաքում։ Ուսումնասիրողներից մի քանիսն այդօրինակ վկայությունները համարել են իրականության արտացոլում, մյուսներն ընդունել են որպես ճշմարտությունից հեռու ակնհայտ չափազանցություն, իսկ հետազոտողներից շատերն էլ եկել են այն եզրակացության, որ «հազար ու մեկ եկեղեցի» ասվածը Անիի եկեղեցիների բազմաքանակությունն արտահայտելու միջոց է եղել և կապ չունի եկեղեցիների իրական թվի հետ (այս կարծիքն առավել տարածվածն ու ընդունվածն է)։ Միևնույն ժամանակ, հետազոտողներից ոչ ոք մինչ այժմ չի զբաղվել Անիի եկեղեցիների թվի մասին պահպանված աղբյուրագիտական տեղեկութոյւնների համակարգմամբ և առկա նյութերի համակողմանի քննությամբ։ Այս առումով, ամենահետևողական հեղինակը Ղևոնդ Ալիշանն է, սակայն, նրան մատչելի աղբյուրներն ու օժանդակ տվյալները սահմանափակ են եղել, որի պատճառով միանշանակ եզրակացության չի եկել։

Մատենագրական վկայությունները Անիի եկեղեցիների թվի վերաբերյալ 
Այստեղ ներկայացվում են այն վկայությունները, ուր նշվում է Անիի եկեղեցիների թիվը․

Ծանոթագրություններ 

Թուրքիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Անի քաղաքի վանքեր և եկեղեցիներ