Ավագ Ասատուրյան

Ավագ Արքեպիսկոպոս Ասատուրյան (ավազանի անունը՝ Վազգեն, ), Իրաքի Հայոց թեմի առաջնորդ (1980-2022)։

Կենսագրություն 
Ավագ Ասատուրյանը ծնվել է 1942 թվականին Բաղդադում, Իրաք։ Նախնական կրթությունը ստացել է Բաղդադի հայոց Թարգմանչաց և Սվաճյան ազգային վարժարանում։ 1962-1965 թվականներին սովորել է Ալ Հիքմա համալսարանի Ճիզվիտների կողմից ղեկավարվող քաղաքային ճարտարագիտական ֆակուլտետում։ Արժանացել է Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամի կրթաթոշակին` ուսումը հինգ տարով ԱՄՆ-ում շարունակելու համար։ 1968-1970 թվականներին սովորել է Իլինոյսի Բենեդիկտինյան համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում՝ ստանալով բակալավրի աստիճան։ 1973 թվականի մարտին Ավագ Ասատուրյանն եղել է այն երկու ուսանողներից մեկը, ովքեր ներկայացրել են Նոր Օռլեանի Թուլեյնի համալսարանը Վաշինգտոնի միջազգային ղեկավարության համագումարում։ 1972-1973 թվականներին փիլիսոփայության դոկտորականի ձեռքբերմանը զուգահեռ Թուլեյնի համալսարանում դասավանդել է փիլիսոփայություն։ 1970-1973 թվականներին դպրանոցում սովորելու տարիներին կրթաթոշակներ է ստացել ՀԲԸՄ-ից, Ամերիկայի հայ ուսանողնողական ընկերությունից և Սաթենիկ Ուզունյան հիմնադրամից։ 1973 թվականի ամռանը, եղել է Նյու Յորքի ՀԲԸՄ «Նուբար» ճամբարում հանգստացող երեխաների հայեցի դաստիարակության պատասխանատուն։ 1974 թվականի ամռանը Նյու Յորքի Սուրբ Ներսես ճեմարանի այլ ուսանողների հետ մասնակցել է մեկամսյա ճանապարհորդական ծրագրին` նվիրված Ներսես Շնորհալու մահվան 800-ամյակին` այցելելով նաև Արևելյան թեմի հայկական եկեղեցիներ։ 1974-1975 թվականներին եղել է Դետրոյթի ՀԲԸՄ «Արարատ» ճամբարի փոխտեսուչ, երեխաների հայեցի դաստիարակության պատասխանատուն։ 1973-1976 թվականներին աշխատել է ՀԲԸՄ-ի Նյու Յորքի մասնաճյուղում որպես Արևելյան շրջանի վարիչ-քարտուղար, միաժամանակ հայերեն է դասավանդել առաջնորդարանում և ՀԲԸՄ-ում։

1976 թվականին հաճախել է Belleview հիվանդանոցի բուժական-հովվական դասընթացներին (Clinical-Pastoral Education): 1976-1977 թվականներին դասախոսել է Էջմիածնի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում։

1996 թվականի հունիսին Սուրբ Վլադիմիր ճեմարանում աստվածաբանության մագիստրոսի աստիճան է ստացել` որպես Ս. Ներսեսի ուսանող։ 1998 թվականի նոյեմբերին, պաշտպանելով դոկտորական թեզ, ստացել է աստվածաբանական գիտությունների թեկնածուի աստիճան և Հռոմի Սուրբ Խաչ հայրապետական համալսարանի Summa Cum Laude գերազանցության վկայականը։ 

Նրա թեկնածուական ատենախոսությունը՝ «Աբու Համիդ ալ-Ղազալիի բարոյական որոնումները որպես ուրվագծված Միզան ալ-Ամալում (Գործողության չափանիշ)» վերնագրով պատրաստվել է գրքի ձևաչափով տպագրության և տպագրվել 2017 թվականին Բեյրութում՝ Pomigravure տպագրատան կողմից։

Հոգևոր կոչում, ծառայություն 
1974 թվականի փետրվարին Նյու Յորքի Սուրբ Վարդան եկեղեցում, ձեռամբ գերշնորհ Տեր Թորգոմ արքեպիսկոպոս Մանուկյանի, ձեռնադրվել է սարկավագ։

1974-1976 թվականներին եղել է Ուեստչեստերի հայկական երգչախմբի ղեկավարը։

1976 թվականին ստացել է աստվածաբանական գիտությունների մագիստրոսի աստիճան՝ «Ս. Գրիգոր Նարեկացին որպես միստիկ» ավարտաճառի համար։ 1976 թվականի սեպտեմբերին ժամանել է Սուրբ էջմիածին և որպես ազատ ունկնդիր հետևել հոգևոր ճեմարանի հայագիտական և եկեղեցագիտական դասընթացներին՝ միևնույն ժամանակ դասավանդելով անգլերեն։

1977 թվականի մայիսի 29-ին, Մայր տաճարի լուսարարապետ Տեր Հուսիկ արքեպիսկոպոս Սանթուրյանի ձեռամբ, ստացել է կուսակրոն քահանայի աստիճան։ Նույն թվականին նշանակվել ԱՄՆ-ի Էլպերոն քաղաքի Սուրբ Աստվածածին (այժմ Ս. Ստեփանոս) եկեղեցու հոգևոր հովիվ։ 1978 թվականի փետրվարին, Ամենայն Հայոց Վազգեն Ա Կաթողիկոսի Բաղդադ այցելության ժամանակ ստացել է վարդապետության աստիճան` Գերաշնորհ Տեր Պսակ արքեպիսկոպոս Թումանյանի ձեռամբ։ 1979 թվականի մարտին Ամենայն Հայոց Վազգեն Ա Կաթողիկոսի կողմից նշանակել է Իրաքի Հայոց թեմի առաջնորդական տեղապահ։ 1980 թվականի հոկտեմբերի 4֊ին, Մայր Աթոռում ծայրագույն վարդապետության գավազան ստանալու համար, Տեր Ավագ վարդապետը ներկայացրել է «Փրկագործության պատմության ընթացքը» ավարտաճառը։ 1980 թվականին հայրապետական կոնդակով նշանակվել է Իրաքի հայոց թեմի առաջնորդ։ 1980 թվականի հոկտեմբերին, պաշտպանելով «Փրկագործության պատմության ընթացքը» թեմայով թեզը, Օշականի Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցում ստացել է ծայրագույն վարդապետության աստիճան` ձեռամբ Գերաշնորհ Տ. Սիոն արքեպիսկոպոս Մանուկյանի։ 1982 թվականի փետրվարին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում օծվել է եպիսկոպոս` ձեռամբ Վազգեն Ա Կաթողիկոսի։

1984-1988 թվականներին Իրաքում հաստատված տարբեր հավատքների առաջնորդների հետ այցելել է Հռոմ` հանդիպելով Պապին։ Հանդիպումներ է ունեցել Վատիկանի տարբեր կոմիտեների անդամների հետ, ԵՀԽ-ի քարտուղարի միջազգային Կարմիր Խաչի հանձնախմբի, Քենթըբրի և տարբեր երկրների կաթոլիկ եկեղեցիների հանձնախմբերի հետ։ Այցելությունների նպատակն է եղել նպաստել Իրաքի և Իրանի միջև խաղաղության հաստատմանը։

1985 թվականին հիմնել է կիրակնօրյա դպրոցներ թեմական եկեղեցիներում և այլ ծխերում։ 1986 թվականին Կիպրոսում մասնակցել է Եկեղեցիների Համաշխարհային Խորհրդի Միջեկեղեցական օգնության և ծառայության համաժողովի խորհրդակցություններին, որտեղ ընտրվել է ղեկավարման և ծրագրման հանձնախմբի անդամ։ Նրա ջանքերի շնորհիվ, ժողովի որոշման ձևակերպման մեջ ներառվեց նաև 1915 թվականի Հայոց Ցեղասպանության հարցը։

1991 թվականին 5-րդ անգամ այցելել է Հռոմի Հովհաննես Պողոս 2-րդ Պապին։ Պարսից ծոցում ստեղծված տագնապալի իրավիճակի պատճառով Տեր Ավագ արքեպիսկոպոս Ասատուրյանը, որպես պատվիրակության անդամ, հանդիպումներ է ունեցել Հովհաննես Պողոս II-ի, ԵՀԽ-ի անդամների, Կաթոլիկ Եկեղեցու եպիսկոպոսական խորհրդի և Եվրոպական երկրների բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ, Նյու-Յորքում հանդիպում է ունեցել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի հետ։ 1992-1995 թվականներին այցելել է Շվեդիայի, Դանիայի, Շոտլանդիայի, Շվեյցարիայի և Անգլիայի եկեղեցիներ` նշված եկեղեցիների առաջնորդների կամ եկեղեցիների խորհուրդների նախաձեռնությամբ։

1993 թվականի դեկտեմբերին Ասատուրյանին շնորհվել է արքեպիսկոպոսական աստիճան՝ Վազգեն Ա Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի կողմից։

Իրաքի Հայոց թեմի առաջնորդ 
1997 թվականին Ավագ Արքեպիսկոպոս Ասատուրյանի ջանքերով առաջնորդարանում բացվել է «Ծայրագույն վարդապետ Մեսրոպ թանգարան»-ը, որտեղ ներկայացված են ձեռագրեր, կոնդակներ, սրբազան իրեր, սրբանկարներ, զգեստներ։ Առաջնորդության տարիներին Տեր Ավագ արքեպիսկոպոս Ասատուրյանը, համագործակցելով Իրաքի Հայոց թեմի կենտրոնական ազգային վարչության հետ (Թեմական խորհուրդ), կյանքի է կոչել հետևյալ ծրագրերը.
 Սուրբ Նահատակաց Եկեղեցու կառուցում (1986-1990),
 Բաղդադի 4 հայկական եկեղեցիների ընդլայնում նոր կառույցներով,
 Բաղդադի Ս. Աստվածածին եկեղեցու համար ավելի մեծ համալիրի կառուցում (1990-2000),
 Իրաքի հյուսիսում հայաբնակ Ավզրուկ գյուղում նոր եկեղեցու կառուցում (1999-2000),
 Մոսուլի նորակառույց եկեղեցու հիմնարկեք (2001),
 8 հասույթաբեր շենքերի կառուցում (1980-1998),
 Տասը կալվածքներ, որոնք կտակվել են եկեղեցուն, դարձել են ազգապատկան շենքեր (1980-2000),
 Մշակութային կենտրոնների կառուցում, որոնք ընդգրկում են դասարաններ, թանգարան, գրադարան և մեծ սրահ (1999-2001),
 Խաչքար-հուշարձանի կառուցում` նվիրված Հայոց Եղեռնի նահատակներին (2000)։

Հրատարակել է «Ավագ Շաբաթի» արարողությունների վերաբերյալ գիրք։ Հեղիանկ է Գրիգոր Նարեկացու, Ներսես Շնորհալու և Գրիգոր Տաթևացու կենսագրությունների վերաբերյալ 3 անգլերեն հոդվածների, որոնք հրատարակվել են 16 հատորանոց կրոնական հանրագիտարանում (Նյու-Յորք, Մաքմիլան տպարան, 1986)։

Տես նաև 
 Հայերն Իրաքում
 Իրաքցի հայերի ցանկ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Website of the Armenian Apostolic Church
 Archbishop Avak Asadourian's biography

Կրոնական գործիչներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ