Ազգային մարզադաշտ (Պեկին)

Ազգային մարզադաշտ (Պեկին) (国家体育场 (北京) փինյին guójiā tǐyùchǎng), սովորաբար հայտնի է «Թռչնի բույն» անունով, գտնվում է Պեկինի Չաոյան շրջանի Օլիմպիական այգում, զբաղեցնում է 204000 քմ տարածք։ Շինարարական աշխատանքները պաշտոնապես մեկնարկել են 2004 թվականի մարտին և ավարտվել են 2008 թվականի հունիսի 28-ին։ Ամբողջ մարզադաշտի ճարտարապետական տարրերը պտտվում են և հենվում մեկը մյուսի վրա։ Արտաքին տեսքը նման է ճյուղերից հյուսված թռչնի բնի։ Մարզադաշտում կա մոտ 91000 նստատեղ, այդ թվում՝ 11000 լրացուցիչ նստատեղ։ Ազգային մարզադաշտը Պեկինի նշանավոր ճարտարապետական կառույցներից մեկն է, որտեղ անցկացվել են 2008 թվականի Պեկինի ամառային օլիմպիական խաղերի և 2022 թվականի Պեկինի ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման և փակման արարողությունները։ Այստեղ նաև անցկացվում են մի շարք համաշխարհային, ազգային, մշակութային և մարզական միջոցառումներ։ 2014 թվականին այն համալրել է «Պեկինի տասը հսկայական կառույցներ» ցանկը։

Պատմություն 
2002 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Պեկինի քաղաքային ժողովրդական իշխանությունը և 29-րդ օլիմպիական խաղերի կազմկոմիտեն Պեկինի Հատակագծման հանձնաժողովին լիազորեցին 2008 թվականի Պեկինի ձմեռային օլիմպիական խաղերի գլխավոր մարզադաշտի հայեցակարգային նախագիծը։ 2002 թվականի նոյեմբերի 20-ի դրությամբ խաղերի կազմակերպման գործերով զբաղվող գրասենյակը հայտնի դիզայներական ընկերությունների կողմից ստացել է ընդհանուր առմամբ 44 վավեր նախաորակավորման փաստաթուղթ։ 2003 թվականի մարտի 18-ին 13 համաշխարհային ճարտարապետական ընկերություններ և կառուցապատման կազմակերպություններ ժամանեցին Պեկին՝ մասնակցելու պաշտոնական մրցույթին։ Գնահատման հանձնաժողովը ձայների մեծամասնությամբ ընտրեց «Թռչնի բույն» նախագիծը և առաջարկեց իրականացնել այն։ Պեկինի միջազգային կոնֆերենցիաների կենտրոնը, մասնակիցների քվեարկության արդյունքում, «Թռչնի բույն» նախագիծն արժանացրեց առաջին հորիզոնականին։ Արդյունքում «Թռչնի բույն» նախագիծը, որը մշակվել է շվեյցարական «Herzog & de Meuron» նախագծային ընկերության և Չինաստանի ճարտարապետության և նախագծման հետազոտական խմբի կողմից, ընտրվեց որպես Չինաստանի Ազգային մարզադաշտի նախագծման ծրագիր։ 

2003 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, առավոտյան ժամը 9։15-ին, Ազգային մարզադաշտում իրականցվեց կառույցի հիմնադրման արարողակարգը։ Արարողակարգին մասնակցում էին Ծիա Ցիընլին (Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության քաղբյուրոյի անդամ, Չինաստանի խորհրդատվական կոնֆերանսի ազգային կոմիտեի նախագահ), Լիո Ցին (Պեկինի քաղաքային կոմիտեի քարտուղար, Պեկինի օլիմպիական կազմկոմիտեի գործադիր նախագահ), Վան Ցիշանը (Պեկինի քաղաքապետ և Պեկինի օլիմպիական կազմկոմիտեի անդամ)։ 2004 թվականին, այդ ժամանակ Պեկինի քաղաքապետի պաշտոնը զբաղեցնող Վան Ցիշանը նշեց, որ Պեկինի օլիմպիական կազմկոմիտեն և այլ համապատասխան մարմինները պետք է ձևավորեն «Օլիմպիական խաղերը ֆինանսապես իրականացնելու» հայեցակարգը և նվազեցնեն ծրագրի իրականացման ծախսերը՝ ելնելով տնտեսական և անվտանգային ոլորտներից։ Ազգային մարզադաշտի կառուցման աշխատանքները հուլիսի 30-ից դադարեցվել են՝ սպասելով շինարարական սխեմայի ճշգրտմանը։ Փորձագետների ուսումնասիրության համաձայն՝ Ազգային մարզադաշտի նախնական նախագծով սահմանված բացվող տանիքը չեղարկվել էր, իսկ տանիքի բացվածքը՝ ընդլայնվել։ Պողպատե շինվածքի փոփոխման արդյունքում կառույցի համար նախատեսված պողպատի քանակը կրճատվում է՝ կազմելով 22,3%, իսկ թաղանթային շինվածքը՝ 23%։ Փոփոխված և ճշգրտված ծրագրի համաձայն՝ կառուցման համար նախատեսված գումարը պետք է վերահսկվի Ազգային զարգացման և բարեփոխումների հանձնաժողովի կողմից, իսկ պահանջվող գումարն էլ պետք է կազմի 2,267 միլիարդ յուան։ 2004 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Ազգային մարզադաշտի շինարարական աշխատանքները վերսկսվեցին։ 

2005 թվականի նոյեմբերի 15-ին մարզադաշտի հիմնական բետոնե տանիքի աշխատանքները ավարտվեցին։ 2006 թվականի օգոստոսի 31-ին ժամը 13։00-ին պողպատե կառույցի 26 միացումները եռակցվեցին։ Նույն տարվա սեպտեմբերին բեռնաթափվեց 150000 տոննա պողպատ և առանձնացվեցին 78 բռնաթափման կետ։ Ամենամեծ բեռնաթափման կետում պողպատի քանակը հավասար էր 320 տոննայի։ 3 ամիս անց ավարտին հասցվեցին պողպատե դետալների տեղադրումը, որին մասնակցում էին 1209 աշխատակից, աշխատանքի ժամանակ օգտագործվել էին 24 ամբարձիչ։ 2008 թվականի հունիսի 28-ին Ազգային մարզադաշտի շինարարական աշխատանքները պաշտոնապես ավարտվերցին։

2009 թվականի ապրիլի 2-ին Ջեքի Չանը հայտարարեց, որ մայիսի 1-ին Ազգային մարզադաշտում կանցկացնի «Վիշապի հետնորդներ» խորագրով համերգը, այսպիսով դառնալով առաջին երգիչը, որը իր համերգն է կազմակերպելու Ազգային մարզադաշտում։

Շահագործում 
Ազգային մարզադաշտը կառուցվել է PPP մոդելով։ 2003 թվականի օգոստոսի 9-ին 9 ամիս տևած մրցակցությունից հետո, «Չինաստանի Միջազգային ներդրումային և գույքի կառավարման ընկերությունը» (CITIC Group) (ներառյալ Պեկինի «Քաղաքային շինարարություն» ընկերությունը (Beijing Urban Construction Group), ԱՄՆ-ի «Գոլդեն սթեյթ հոլդին» ընկերությունը (Golden State Holding Group Corporation), Չինաստանի «Կուոան» ընկերությունը (CITIC Guoan Group) ստանձնեց Ազգային մարզադաշտի 30 տարվա շահագործման իրավունքը։ Սա նաև եզակի երևույթ էր, քանի որ Չինաստանում առաջին անգամ մրցույթի ձևաչափով էր ընտրվում կառույցի շահագործման իրավունքը ստանձնող ընկերությունը։ Չինաստանի «Միջազգային ներդրումային և գույքի կառավարման» ընկերությունը և Պեկինի պետական և վարչական գործառույթների իրականցմամբ զբաղվող ընկերությունը (Beijing State-owned Assets Management) ստեղծեցին մի նոր նախագծային ընկերություն՝ «Ազգային մարզադաշտ» ՍՊԸ։ Պեկինի պետական և վարչական գործառույթների իրականցմամբ զբաղվող ընկերության կողմից կատարած ներդրումը կազմում էր 58%, Չինաստանի «Միջազգային ներդրումային և գույքի կառավարման» ընկերությունը՝ (CITIC Group) 42%, (Չինաստանի «Միջազգային ներդրումային և գույքի կառավարման» ընկերության (CITIC Group) պատկանող մյուս ընկերություններինը՝ 65%, Պեկինի «Քաղաքային շինարարություն» ընկերությունը՝ (Beijing Urban Construction Group) 30%, ԱՄՆ-ի «Գոլդեն սթեյթ հոլդին» ընկերությունը՝ (Golden State Holding Group Corporation) 5%։ 

2009 թվականի օգոստոսի 20-ին Պեկինի քաղաքային ժողովրդական կառավարությունը և Չինաստանի «Միջազգային ներդրումային և գույքի կառավարման» ընկերությունը (CITIC Group) ստորագրեցին Ազգային մարզադաշտի շահագործման և պահպանման մասին համաձայնագիր։ Համաձայնագրի մեջ նշված էր, որ Ազգային մարզադաշտը պետք է դառնա բաժնետիրական կառույց, և Պեկինի քաղաքապետարանի տնօրինած 58% կազմող բաժնետոմսերը կդառնան սեփական կապիտալ։ Նախկինում 42% բաժնետոմս ունեցող Չինաստանի «Միջազգային ներդրումային և գույքի կառավարման» ընկերությունը (CITIC Group) փաստացի զրկվում էր իր արտոնություններից։ Ազգային մարզադաշտի շահագործման և պահպանման հարցրերով զբաղվող խումբը, որը ձևավորվել է Պեկինի կուսակցական կոմիտեի և Պեկինի քաղաքային ժողովրդական կառավարության կողմից, ստեղծվել էր նոր համակարգ ձևավորելու համար, որն էլ պետք է զբաղվի Ազգային մարզադաշտի շահագործման հարցերով

Պատկերասրահ 
Ազգային մարզադաշտի տրիբունաները հարմարացված են բետոնե «թասի» վրա։ Այդ «թասի» շուրջ տեղակայված են 24 սյուներ, որոնց գագաթին մետաղական կոր հյուսքեր են։ Կառույցի վերին հատվածում առկա են հատուկ թաղանթներ, որոնք էլ կազմում են ծածկույթի վերին հատվածը։ Ծածկույթի ստորին հատվածում օգտագործվել է մեկ այլ տեսակի թաղաթ։ Այդ երկու տեսակի թաղանթներն էլ թափանցիկ են, ինչի շնորհիվ էլ արևի լույսը ներթափանցում է տրիբունաներ։ Շենքի վերին մակերեսի երկար առանցքը կազմում է 332,3 մետր, կարճ առանցքը՝ 296,4 մետր, ամենաբարձր կետի բարձրությունը 68,5 մետր, իսկ ամենացածր կետինը՝ 42,8 մետր։ 

Մարզադաշտի մակերեսը կազմում է 258000քմ, հողատարածքինը՝ 204000քմ, իսկ ընդհանուր մակերեսը՝ մոտ 550000քմ։ Կառույցի հիմնական հատվածը բաժանված է երկու՝ մեկհարկանի ստորգետնյա և յոթհարկանի վերգետնյա հատվածների։ Գետնից բարձրությունը կազմում է 69,21 մետր։

«Թռչնի բույն» մշակութային կենտրոն 
2015 թվականի մարտի 21-ին Ազգային մարզադաշտ պաշտոնապես ստեղծվեց «Թռչի բույն» մշակութային կենտրոնը։ Այդ նույն օրը ստեղծվել էր նաև «Լիան Ճոնկուո» (Լուսավոր Չինաստան) հարթակը, որը հանդիսանում է «Թռչնի բույն» մշակութային կենտրոնի մի մասը։ «Թռչնի բույն»-ը սպորտային, ֆինանսական, հանրային և մշակութային կենտրոն է։ Հիմնադրման օրվանից սկսած մշակութային կենտրոնը կազմակերպել է ֆորումներ, անց է կացրել ցուցահանդեսներ, մրցույթներ և մի շարք այլ միջոցառումներ։ 2015 թվականի վերջին մշակութային կենտրոնը բացեց «Յաչան» սպորտին և արվեստին նվիրված գրախանութը։ Գրախանութում ներկայացված է մեծ թվով արտադրանք, որը հենց գրախանութի սեփական արտադրանքն է։ Գրախանութը նաև մատուցում է թանգարանային ծառայություններ ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 国家体育场官方网站
 鸟巢文化中心官方网站

Տես նաև 
 2008 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր
 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղեր

Չինաստան
Պեկին
Չինաստանի տեսարժան վայրեր
Օլիմպիական խաղեր
Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023