Միմի Սմիթ

Մերի Էլիզաբեթ «Միմի» Սմիթ (ի ծնե՝ Սթենլի, ), անգլիացի երաժիշտ Ջոն Լենոնի մորաքույրն ու ծնողական խնամակալը։ Միմի Սթենլին ծնվել է Թոքսթեթում, Լիվերպուլ։ Եղել է տան հինգ դուստրերից ամենամեծը։ Նա դարձել է օրդինատոր պրակտիկ բուժքույր Վուլթոնի առողջական հիվանդանոցում և հետագայում աշխատել որպես մասնավոր քարտուղար։ 1939 թվականի սեպտեմբերի 15-ին ամուսնացել է Ջորջ Սմիթի հետ, որը ղեկավարել է կաթնամթերքի ընտանեկան ֆերման և խանութը Վուլթոնում՝ Լիվերպուլի արվարձաններից մեկում։

Այն բանից հետո, երբ նրա կրտսեր քույր Ջուլիա Լենոնը բաժանվել է ամուսնուց, Ջուլիան և նրա որդին՝ երիտասարդ Ջոն Լենոնը, տեղափոխվել են նոր զուգընկերոջ հետ, սակայն Սմիթը կապ է հաստատել Լիվերպուլի սոցիալական ծառայության հետ և բողոքել, որ նա քնած է երկու մեծահասակների հետ նույն անկողնում։ Ջուլիային ի վերջո համոզել են Ջոնի խնամքը հանձնել Սմիթներին։ Նա իր մանկության մեծ մասն ապրել է Սմիթների հետ և մտերիմ մնացել մորաքրոջ հետ, թեև նա խիստ անարգել է նրա երաժշտական հավակնությունները, ընկերուհիներին ու կանանց։ Նա հաճախ է ասել դեռահաս Լենոնին. «Կիթառը լավ իր է, բայց նա երբեք քեզ չի օգնի վաստակել կյանքի համար»։

1965 թվականին Ջոնը նրա համար մի բունգալո է գնել Փուլում, որտեղ նա ապրել է մինչև իր մահը՝ 1991 թվականը։ Սմիթսի տունը Լիվերպուլում հետագայում նվիրաբերվել է Ազգային հիմնադրամին։

Սթենլիների ընտանիք 

Ըստ Լենոնի, Սթենլի ընտանիքը ժամանակին պատկանել է ամբողջ Վուլթոն գյուղը։ Ուիլյամ Սթենլին՝ Դերբիի 6-րդ կոմսը, ժամանակին ունեցել է Վուլթոնի սեփականության իրավունքը, սակայն Լենոնի Սթենլի ընտանիքը ավելի համեստ ծագում է ունցել և միայն 1870-ական թվականներին եկել Լիվերպուլ։ Սմիթի պապը ծնվել է Բիրմինգհեմում, իսկ մեծ պապը ծնվել է Լոնդոնում։ Սմիթի հայրը՝ Ջորջ Էռնեստ Սթենլին, ծնվել է 1874 թվականին Ուիլյամ Հենրի Սթենլիի և Էլիզա Ջեյն Գիլդիայի ընտանիքում, Լիվերպուլի Էվերթոն թաղամասում։ Էլիզան ծնվել է Օմագում, Թայրոն կոմսություն, Օլսթեր, Իռլանդիա։ 1891 թվականին Սթենլիներն ապրել են Վերին Ֆրեդերիկ փողոցում՝ քաղաքի կենտրոնից հարավ, Լիվերպուլի նույն ներքին քաղաքի տարածքում, որտեղ Ջորջի ապագա կնոջ՝ Էննի Ջեյն Միլվորդի ընտանիքը, որը ծնվել էր 1873 թվականին Չեստերում ուելսացի ծնողների ընտանիքում։ Ջորջ Էռնեստ Սթենլին և Էննի Միլվորդն ամուսնացել են Լիվերպուլի Սուրբ Պետրոս եկեղեցում (քանդվելուց հետո) 1906 թվականի նոյեմբերի 19-ին։

Միմին զույգի առաջին դուստրն է եղել, որը ծնվել է ծնողների ամուսնությունից յոթ ամիս առաջ։ Այնուհետև ծնվել են ևս չորս դուստրեր՝ Էլիզաբեթ Ջեյն («Մեթեր», 1908–1976), Էննի Ջորջինա («Նեննի», 1911–1988), Ջուլիա («Ջուդի», 1914–1958), և Հարրիթ («Հարրի», 1916–1972): Իր դուստրերի ծնվելուց հետո Սթենլին դադարել է ծով գնալ և աշխատանքի է ընդունվել Լիվերպուլի և Գլազգոյի Tug Salvage ընկերությունում՝ որպես ապահովագրական քննիչ։ Նա իր ընտանիքը տեղափոխել է Լիվերպուլի Ալերթոն արվարձան, որտեղ նրանք ապրել են մի փոքրիկ պատշգամբով տանը, Նյուքասթլ Ռոուդ 9 հասցեում։ Ըստ Beatles-ի կենսագիր Բոբ Շպիցի, Միմին ստանձնել է մայրիշխանական դեր Սթենլիների տանը՝ օգնելու մորը և հագնվել է «այնպես, ասես գնում է ամենշաբաթյա պարտեզի ակումբի հանդիպմանը»։ Ավելի ուշ Լենոնի ընկերները հայտարարել են, որ նրա մորաքույրը ամեն ինչ արել է վայելչության, ազնվության և սև-սպիտակ վերաբերմունքի վրա. «կամ բավական լավն են եղել, կամ՝ ոչ»։ Էննի Սթենլին մահացել է 1941 թվականին, և Միմին Ջուլիայի օգնությամբ ընդունել է իր հոր մասին հոգ տանելու պատասխանատվությունը։

Երբ մյուս աղջիկները մտածել են ամուսնության մասին, Սմիթը խոսել է մարտահրավերների և արկածների մասին, որոնք առաջացել են «համառ անկախության» իր վերաբերմունքից և հաճախ ասել, որ երբեք չի ցանկացել ամուսնանալ, քանի որ ատել է «խոհանոցի լվացարանին կապված» լինելու գաղափարը։ Նա դարձել է Վուլթոնի առողջական հիվանդանոցի ռեզիդենտ բուժքույր, իսկ ավելի ուշ աշխատել որպես մասնավոր քարտուղար Էռնեստ Վիկերսի համար, որն իր արդյունաբերական Մանչեստրի և Լիվերպուլի բիզնեսներով խոշոր կապիտալիստ է եղել։ Նա երկարաժամկետ ծրագրեր է ունեցել՝ մի օր տուն գնելու Լիվերպուլի «հարգված արվարձանում», որպեսզի կարողանա զվարճացնել «Լիվերպուլի հասարակության գիտնականներին և բարձրաստիճան պաշտոնյաներին»։

Ամուսնություն և «Մենդիփս»

1932 թվականի սկզբին նա հանդիպել է Ջորջ Սմիթին, որն ապրել է հիվանդանոցի դիմաց, որտեղ նա այդ ժամանակ աշխատում էր, և որին նա ամեն առավոտ կաթ էր տալիս։ Սմիթը և նրա եղբայր Ֆրենկը Վուլտոնում ղեկավարել են կաթնամթերքի ֆերմա և խանութ, որը եղել է Սմիթների ընտանիքում չորս սերունդ։ Սմիթն սկսել է սիրաշահել Միմիին, բայց նրան անընդհատ խանգարել է նրա անտարբերությունը և հոր միջամտությունը։ Սթենլին զույգին թույլ է տվել նստել Նյուքասլ Ռոուդի հետևի սենյակում միայն այն ժամանակ, երբ նա կամ իր կինը գտնվել են առջևի սենյակում, և քանի դեռ ուշ չի եղել նա ներխուժել է հետևի սենյակ և բարձրաձայն խոստացել տուն Սմիթին։ Ընկերությունը տևել է գրեթե յոթ տարի, բայց Սմիթը հոգնել է սպասելուց։ Մի առավոտ կաթը հիվանդանոց հասցնելուց հետո նա վերջնագիր է տվել նրան, որ նա պետք է ամուսնանա նրա հետ, «կամ ընդհանրապես ոչինչ»։

1939 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Միմին և Սմիթը վերջապես ամուսնացել են։ Նրանք գնել են «Մենդիփս» անունով կիսակառույց տուն, որն անվանվել է բլուրների շարքից, Մենլավ պողոտա 251 հասցեում, Լիվերպուլի միջին խավի տարածքում։ Մենլավ պողոտան մեծ վնաս է կրել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, և Միմին ասել է, որ հաճախ ստիպված է եղել թաց վերմակ գցել պարտեզում ընկած հրկիզվող ռումբերի վրա։ Պատերազմի ժամանակ կառավարությունը ստանձնել է Սմիթների գյուղատնտեսական հողերը պատերազմական աշխատանքների համար, և Սմիթը կանչվել է ծառայության։ Սակայն երեք տարի անց նա դուրս է գրվել և մինչև պատերազմի ավարտը աշխատել է Սպեկում գտնվող ավիագործարանում։ Ավելի ուշ Սմիթը թողել է կաթի առևտուրը և սկսել փոքր բուքմեյքերական բիզնեսը, ինչն ստիպել է Միմին ավելի ուշ բողոքել, որ նա պարտադրված խաղամոլ է և կորցրել է իրենց փողի մեծ մասը։

Ջոն Լենոն 

Միմիի քույրը՝ Ջուլիան, ամուսնացել է Ալֆրեդ Լենոնի հետ 1938 թվականի դեկտեմբերի 3-ին, իսկ նրանց առաջին և միակ երեխան ծնվել է 1940 թվականի հոկտեմբերի 9-ին։ Այդ երեկո Սմիթը զանգահարել է Օքսֆորդի փողոցի ծննդատուն և ասել, որ Ջուլիան տղա է լույս աշխարհ բերել և անմիջապես գնացել հիվանդանոց «այնքան արագ, որքան [նրա] ոտքերը կարող էին նրան տանել», թեև դա հենց այն ժամանակ է եղել, երբ օդային հարձակում է իրականացվել Լիվերպուլի վրա։ Սմիթն ավելի ուշ հիշել է մի պատմություն, որն սկսվել է պարաշյուտով ականի վայրէջքից հիվանդանոցից դուրս. «Քույրս մնաց անկողնում, և նրանք երեխային դրեցին մահճակալի տակ։ Նրանք ուզում էին, որ ես գնամ նկուղ, բայց ես չգնացի։ Ամբողջ ճանապարհը վազեցի դեպի Նյուքասթլ Ռոուդ՝ հայրիկին հայտնելու լուրը։ «Անցեք ապաստանի տակ», գոռում էին հսկիչները։ «Օ՜, լռեք», ասացի ես նրանց։

Այդ ժամանակվանից ավիահարվածի մասին պատմությունը հերքվել է, քանի որ այդ գիշեր հարձակում չի եղել։ Նախորդ արշավանքը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 21-22-ին, իսկ հաջորդը հոկտեմբերի 16-ին, երբ Ուոլթոնի և Էվերթոնի տարածքներին մեծ հարվածներ է հասցվել։

Այն բանից հետո, երբ Ջուլիան բաժանվել է ամուսնուց, նա և մանուկ Լենոնը տեղափոխվել են իր նոր զուգընկերոջ՝ Ջոն Ալբերտ «Բոբի» Դիկինսի մոտ։ Այնուամենայնիվ, Սմիթը երկու անգամ կապ է հաստատել Լիվերպուլի սոցիալական ծառայությունների հետ և բողոքել Ջուլիայի և Դիկինսի հետ նույն անկողնում քնելու մասին։ Ջուլիային ի վերջո համոզել են Ջոնի խնամքը հանձնել Սմիթներին, որոնք սեփական երեխաներ չեն ունեցել։ Ավելի ուշ Սմիթը վստահել է իր հարազատին, որ թեև ինքը երբեք երեխաներ չի ցանկացել, բայց «միշտ ցանկացել է Ջոնին»։ 1946 թվականի հուլիսին Ալֆ Լենոնն այցելել է Սմիթներին և Լենոնին տարել Բլեքփուլ՝ իբր երկար արձակուրդի, բայց նրա հետ Նոր Զելանդիա գաղթելու գաղտնի մտադրությամբ։ Ջուլիան գնացել է Բլեքփուլ և Ջոնին հետ տարել իր տուն, բայց մի քանի շաբաթ անց նա վերադարձրել է Սմիթին։ Ջոնն այնուհետև անընդհատ ապրել է Մենդիփսում՝ ամենափոքր ննջասենյակում, որը գտնվել է մուտքի դռան վերևում։ Չնայած նա հոգատար խնամակալ է եղել, Սմիթը նաև հայտնի է եղել շատ խիստ լինելով՝ համեմատած իր ամուսնու և Ջոնի մոր ավելի հանգստացնող ազդեցության հետ։ Ընտանիքի ընկերները Սմիթին նկարագրել են որպես համառ, անհամբեր և չներող, բայց նաև ասել են, որ նա հումորի ուժեղ զգացում է ունեցել։ Շատ դեպքերում, երբ նա քննադատել է Ջոնին, նա պատասխանել է կատակով, և նրանք երկուսով «միասին պտտվում, ծիծաղում էին»։

Սմիթը Ջոնի համար պատմվածքների հատորներ է գնել, և նրա ամուսինը սովորեցրել է նրան կարդալ հինգ տարեկանում՝ բարձրաձայն կարդալով «Լիվերպուլի դար»-ի վերնագրերը։ Ամեն ամառ՝ 1949-1955 թվականներին, Սմիթը Ջոնին միայնակ ուղարկել է տասը ժամ ավտոբուսով ճանապարհորդելու՝ այցելելու իր մորաքույր Մատերին և նրա ընտանիքին՝ Դուրնեսում գտնվող Լոխ Մեդիի մոտ գտնվող իրենց տանը, Շոտլանդիայի հյուսիսային ափին։ Սմիթը նաև իր պարտականությունները կատարել է ամեն տարի Կալդերսթոունս զբոսայգում կազմակերպված պարտեզի երեկույթին, որտեղ նվագում էր «Փրկության բանակ» խումբը, որը Լենոնը հետագայում հավերժացրել է Beatles-ի «Strawberry Fields Forever» երգում։ Նա ավելի ուշ ասել է. «Ջոնը սիրում էր իր հորեղբայր Ջորջին։ Ես ինձ շատ անմասն էի զգում այդ ամենից։ Նրանք գնում էին միասին՝ ինձ թողնելով մի կտոր շոկոլադ և մի գրություն, որտեղ ասվում էր «Ուրախ օր»։

Սմիթները 1947 թվականից ի վեր իրենց առաջին հարկի երկու ննջասենյակները վարձակալությամբ տվել են ուսանողներին լրացուցիչ եկամուտ ստանալու համար, մինչդեռ Սմիթները քնել են առաջին հարկում գտնվող նախկին ճաշասենյակում։ Այնտեղ իջևանած ուսանողներից է եղել Ջոն Քավիլը, որը մնացել է 1949 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1950 թվականի հունիսը։ Քավիլը դաշնամուր է նվագել, բայց քանի որ տանը չի եղել, նա կիթառ է գնել. խոստովանելով, որ նա գրեթե ոչինչ չգիտի ակորդների մասին. «Հայրս ջութակ ուներ, և ես սովորել էի դրա վրա պիցիկատո նվագել, ուստի երբ կիթառը ստացա, մեղեդիներ նվագեցի լարերի վրա, և Ջոն [Լենոնը] նույնն արեց»։

Ջորջ Սմիթը մահացել է լյարդի արյունահոսությունից 1955 թվականի հունիսին՝ իր կտակում թողնելով 2000 ֆունտ (2023 թվականին 55800 ֆունտ ստեռլինգին համարժեք դրամ)։ Երեք տարի անց Ջուլիան սպանվել է Մենլավ պողոտայում, երբ նրան տապալել է մեքենան, որը վարել է ոստիկանության աշխատակից Պ.Կ. Էրիկ Քլագը։ Սմիթը մահացու բախման ականատես չի եղել, սակայն հիստերիկ լաց է եղել Ջուլիայի մարմնի վրա, մինչև շտապօգնությունը ժամանել է։ Քլագն արդարացվել է բոլոր մեղադրանքներից, ստացել նկատողություն և կարճ ժամանակով հեռացվել պարտականություններից։ Երբ Սմիթը լսել է դատավճիռը, բղավել է «Մարդասպան Քլագ»։

Այն բանից հետո, երբ Ջոն Լենոնը հայտնի է դարձել, Սմիթը նախատել է նրան լիվերպուլյան առոգանությամբ խոսելու համար, բայց Լենոնը պատասխանել է. «Դա շոու բիզնես է։ Նրանք ուզում են, որ ես ավելի շատ խոսեմ Լիվերպուլում»։ Չնայած խոսակցություններին այն մասին, որ Լենոնը բանվոր դասակարգ է, ինչպես Փոլ Մաքքարթնին, Ջորջ Հարրիսոնը և Ռինգո Սթարը, նա ավելի ուշ մերժել է այդ գաղափարը՝ ասելով. «Ես արվարձանային սուր արտահայտված գեղեցիկ տղա եմ»։ Ավելի ուշ, համեմատելով Մենդիփսում ունեցած իր նախկին համբավը Բիթլզի պայմանների հետ, նա ասել է. «Դասակարգային համակարգում դա մոտավորապես կես դյույմ էր ավելի բարձր դասում, քան Փոլը, Ջորջը և Ռինգոն, որոնք ապրում էին սուբսիդավորվող պետական տներում։ Մենք մեր սեփական տուն ունեինք, մեր այգին ունեինք, նրանք նման բան չունեին»։

Ջոն Լենոն և երաժշտություն 
Թեև Սմիթը ավելի ուշ հայտարարել է, որ ինքը գնել է Ջոնի առաջին կիթառը, սակայն, իրականում դա արել է նրա մայրը, երբ Լենոնը շաբաթներ շարունակ անդադար նեղել է նրան։ Ջուլիան պնդել է, որ 5 ֆունտ արժողությամբ գործիքը (2023 թվականին 100 ֆունտ ստեռլինգին համարժեք) պետք է հանձնվեր իր տուն և ոչ թե քրոջը։ Երկու քույրերն առաջին անգամ Քարրիմենների հետ Ջոնին ելույթ ունենալիս տեսել են 1957 թվականի հուլիսի 6-ի կեսօրին Սուրբ Պետրոս եկեղեցում տեղի ունեցող Վուլթոնի տոնակատարության ժամանակ։ Ջուլիան, որն իմացել է, որ իր որդին ելույթ է ունենալու, լսել է երաժշտություն, որը գալիս էր եկեղեցու հետևում գտնվող դաշտից (այժմ Բիսկոպոս Մարտինի դպրոցի տեղը) և Սմիթին ձգել է իր հետ լսելու։ Ջոնը տեսել է մորաքրոջը, որը գալիս էր ամբոխի միջով և կատակերգական կերպով փոխել երգի բառերը՝ նշելով նրա անունը` "Oh-oh, here comes Mimi down the aisle now...": Սմիթը պատմել է երկու վարկած այն մասին, թե ինչ էր մտածում այդ օրը նրան բեմում տեսնելուց հետո. «Ես սարսափեցի՝ տեսնելով Ջոնին խոսափողի առջև» և «այնքան հաճելի, որքան Փանչը նրան այնտեղ տեսնելով»։

Սմիթի և Ջոնի տնօրենի օգնությամբ Լենոնն ընդունվել է Լիվերպուլի Արվեստի քոլեջ, քանի որ նրա մորաքույրը պնդել է, որ նա պետք է ունենա որոշակի ակադեմիական որակավորում, չնայած որ նա սկսել էր հետաքրքրություն ցուցաբերել երաժշտության նկատմամբ։ Նա դեմ է եղել Ջոնի խումբ ստեղծելու գաղափարին և հավանություն չի տվել Փոլ Մաքքարթնիին, քանի որ նա «աշխատավոր դասակարգ» է եղել, Փոլին անվանելով՝ «Ջոնի փոքրիկ ընկերը»։ Երբ նա ավելի ուշ հանդիպել է Ջորջ Հարրիսոնին, նա «սկսել է ատել նրան» նրա խիտ լիվերպուդյան առոգանության և Teddy Boy հագուստի պատճառով։ Ջոնն ու Փոլը հաճախ են հանդիպել Մենդիփսում՝ երգեր գրելու համար, և փորձեր են արել տան առջևի ապակեպատ պատշգամբում, որը միակ վայրն է եղել, որտեղ նրանց թույլատրվել է նվագել։ Մի անգամ Միմին խնդրել է Սթենլի Պարկեսին՝ իր եղբորորդուն՝ իր քրոջ՝ Մեյթերի միջոցով, տանել իրեն The Cavern՝ տեսնելու Ջոնի և Բիթլզի նվագակցությունը։ Այնուամենայնիվ, երբ նա իջել է աղաղակող դեռահասներով լի նկուղը, նա կանչել է Պարկեսին ասելով՝ «պետք է դադարեցնել սա»։ Խմբի առաջին բնակությունը Համբուրգում զայրացրել է նրան, քանի որ նա ցանկացել է, որ Լենոնը շարունակի իր ուսումը, բայց նա հանգստացրել է նրան՝ իր վաստակած գումարը խիստ ուռճացնելով։

Նա հույս է ունեցել, որ Լենոնը կձանձրանա երաժշտությունից և հաճախ է ասել. «Կիթառը լավ իր է, բայց նա երբեք քեզ չի օգնի վաստակել կյանքի համար»։ Հետագա տարիներին Լենոնը կատակով հիշեցրել է նրան մեկնաբանության մասին, իսկ ավելի ուշ նրա խոսքերով փորագրված արծաթե հուշատախտակ է տվել։ Երբ ավելի ուշ նրան հարցրել են հուշատախտակի մասին, նա ասել է, որ Լենոնն այն պատրաստել է իր ամուսնու, և ոչ իր համար։

Հարաբերություններ Ջոն Լենոնի հետ 
Սմիթի վերաբերմունքը Ջոնի ռոմանտիկ գործընկերների նկատմամբ հաճախ սառնասիրտ, արհամարհական կամ հեգնական է եղել։

Նա մի անգամ Սինտիային անվանել է «գանգստերի մոլի» և հատկապես տհաճ՝ իրեն։ 1962 թվականի ամռանը Սինտիան իմացել է, որ հղի է Լենոնի երեխայով, և նա ամուսնության առաջարկ է արել։ Այնուամենայնիվ, Ջոնն ու Սինտիան ամուսնացել են օգոստոսի 23-ին Լիվերպուլի Mount Pleasant ռեգիստրի գրասենյակում։ Սմիթը չի մասնակցել։ Լենոնը ցանկացել է, որ իր խորթ քույրերը, զարմիկները և մորաքույրներն այնտեղ լինեն, սակայն Սմիթը նախապես կապ է հաստատել նրանց հետ և խորհուրդ տվել նրանց չմասնակցել։ Այն բանից հետո, երբ Լենոնները մի քանի ամիս ապրել են Բրայան Էփսթեյնի բնակարանում (և լսելով Սինտիայի վիժման մասին), Միմին առաջարկել է իրենց ներքևի հարկի սենյակը վարձել։

1972 թվականի Սուրբ Ծնունդից առաջ Միմին և այն ժամանակ ամուսնալուծված Սինտիան նորից հանդիպել են Սմիթի կրտսեր քրոջ՝ Հարրիի հուղարկավորությանը։ Սմիթը խստորեն քննադատել է Սինտիային և՛ Լենոնից ամուսնալուծվելու, և՛ Յոկո Օնոյի հետ հարաբերություններ հաստատելու թույլտվության համար՝ ասելով, որ նա պետք է խանգարեր նրան «իրեն հիմար դարձնելուց»։ Թեև Սմիթը նկարագրվել է որպես տիրակալ, Օնոն ավելի ուշ համեմատել է իրեն նրա հետ, երբ նկարագրել է իր հարաբերությունները Լենոնի հետ, և Սմիթը ավելի ուշ խոստովանել է, որ Օնոն լավ կին և մայր է եղել։ Լենոնի մահից հետո Օնոն և Շոն Լենոնը այցելել են Սմիթին Լիվերպուլում, որտեղ նա գտնվել է քրոջ՝ Էննիի տանը՝ սրտի հիվանդության պատճառով։ Նա ասել է. «Շոնը նման է Ջոնին բոլոր առումներով՝ արտաքինով և ձևով, և նա ունի Ջոնի հումորի զգացումը։ Քանի դեռ նա հեռու է մնում երաժշտությունից, ամեն ինչ լավ կլինի»։

Ավելի ուշ Օնոն գնել է «Մենդիփս»-ը և այն նվիրել Ազգային հիմնադրամին։ Այն վերանորոգվել է, որպեսզի համապատասխանի 1950-ական թվականների տներին, երբ Լենոնն ապրել է այնտեղ, և Օնոն այցելել է նախքան այն բացելը հանրության համար։ Լենոնի զարմիկը՝ Մայքլ Քադվալադերը, խորհուրդ է տվել Ազգային հիմնադրամին, նախկին տեսքին բերել, ինչպիսի տեսք ունեցել է տունը, երբ այնտեղ ապրել են Սմիթները։

Հետագա տարիներ 
Սմիթը հարազատներ է ունեցել Նոր Զելանդիայի Էկետահունայում, քանի որ մոր մորաքույր Հարիետ Միլվորդն ամուսնացել և տեղափոխվել է այնտեղ։ Սմիթը տարիներ շարունակ նամակներ է փոխանակել այնտեղ գտնվող իր հարազատների հետ, ուստի Լենոնը 1964 թվականին կազմակերպել է շրջագայություն դեպի Նոր Զելանդիա։ The Beatles-ի հաջողությունը նրա համար խնդիրներ է առաջացրել, և նա անընդհատ նեղվել է «Մենդիփս»-ի երկրպագուներից, ուստի 1965 թվականին նա տունը վաճառել է 6000 ֆունտով (2023 թվականի տվյալներով 123600 ֆունտ ստերլինգին համարժեք)։ Լենոնն այն գնել է 25000 ֆունտով (2023 թվականի տվյալներով 515000 ֆունտ ստերլինգին համարժեք), որը գտնվել է Սանդբանկսի Harbour's Edge կոչվող լողափում, 126 Panorama Road (Պուլ, Դորսետ) հասցեում, որը նրա տունն է եղել իր ողջ կյանքի ընթացքում։

Լենոններն ու իրենց որդին այցելել են նրան այնտեղ 1965 թվականի ամռանը, ինչը վերջին անգամն է եղել, որ նրանք երեքն էլ միասին այցելել են տուն։ Ավելի ուշ Լենոնը մորաքրոջն է տվել իր MBE շքանշանը, բայց ավելի ուշ խնդրել է այն հետ տալ, որպեսզի նա կարողանա վերադարձնել այն՝ ի նշան բողոքի։

Լենոնը Սմիթին շաբաթական 30 ֆունտ (700 ֆունտ ստերլինգին համարժեք) նպաստ է տվել, բայց երբ իմացել է, որ Լենոնի առաջին կնոջ մորը նույն գումարն են տալիս, զանգահարել է Լենոնների տուն և ասել. «Ի՞նչ է նա (Սինտիայի մայրը) արել, որ ինչ-որ բանի արժանանա։ Երբ խոսես նրա հետ, ասա Ջոնին, որ ես շատ, շատ նյարդայնացած եմ», նախքան հեռախոսի ընկնելը։ Լենոնը տեղափոխվել է Նյու Յորք 1971 թվականին և այլևս չի վերադարձել Անգլիա։ Չնայած կապը կորցնելուն, ընտանիքի մի քանի անդամներ, նրա հետ սերտ կապի մեջ են եղել և զանգահարել են նրան ամեն շաբաթ։ 1981 թվականին Հարավային հեռուստատեսության լրագրող Քրիստոֆեր Պիկոկին տված հեռուստատեսային հարցազրույցում Սմիթը հայտարարել է, որ ինքը հեռախոսով խոսել է Լենոնի հետ նրա սպանության նախորդ գիշերը։ Նա զանգահարել է նրան՝ ասելու, որ կարոտում է և պատրաստվում է վերադառնալ Անգլիա։ Լենոնի մահից հետո Սմիթը զայրացել է՝ իմանալով, որ նա երբեք չի փոխանցել տան սեփականությունն իրեն, ինչը նշանակել է, որ տունը պատկանել է նրան և կարող էր այն վաճառել ցանկացած ժամանակ։

Մահ 
Սմիթը մահացել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 6-ին, 85 տարեկանում հասակում, երբ տանը խնամակալում էր օժանդակ բուժքույր Լին Վարկոն։ Մահվան օրը Սմիթը ընկել է լոգարանում, ուստի Վարկոն օգնել է նրան անկողին մտնել, որտեղ Սմիթն սկսել է Շեյն-Սթոքսի շնչառությունը։ Ըստ Վարկոյի, նրա վերջին խոսքերն են եղել՝ «Բարև, Ջոն»։

Թեև Սթենլի քույրերից ամենատարեցն է եղել, սակայն Սմիթը վերջինն է մահացել։ Սինտիան, Շոնը և Օնոն ներկա են եղել նրա հուղարկավորությանը 1991 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, Մաքքարթնին, Հարիսոնը և Սթարը ծաղիկներ են ուղարկել։ Չնայած Սինտիայի և Սմիթի թշնամությանը, Վարկոն հիշել է Սինտիայի լացը ողջ թաղման ընթացքում և ասել, որ Սմիթը միշտ դրական է արտահայտվել նրա մասին։ Սմիթը դիակիզվել է Պուլի դիակիզարանում, իսկ ընդունելությունը՝ Harbor Heights հյուրանոցում։ Նրա մոխրի գտնվելու վայրը հայտնի չէ։ Օնոն Սմիթի տունը վաճառքի է հանել դիակիզման նույն օրը։ Այն ավերվել է 1994 թվականին, ուստի տեղում կարող է կառուցվել չորս սենյականոց տուն։ Կայքում գտնվող նոր տունն այժմ կոչվում է «Imagine»:

Կերպարներ ֆիլմում 
Սմիթը նկարահանվել է «Բիթլզի ծնունդը» (1979), «Ջոն և Յոկո։ Սիրո պատմություն» (1985), «Իր կյանքում։ Ջոն Լենոնի պատմությունը» (2000), և Քրիստին Սքոթի «Ոչ մի տեղ Տղա» (2009) ֆիլմերում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Լենոնի տները
 Մայքլ Ֆիշվիկի պատմությունը

Լիվերպուլ քաղաքում ծնվածներ
Սպանվածներ
Բիթլզ