Յան Սվամմերդամ

Յան Սվամմերդամ (, ), հոլանդացի բնագետ, հայտնի միկրոսկոպիստ և անատոմիկ, միջատաբան, կենսաբան և մեղվագետ։

Ըստ որոշ գնահատականների՝ Յան Սվամմերդամը կոչվում է «միջատների մասին ստույգ գիտության հիմնադիր», մինչև  «անատոմական միջատների գիտության հիմնադիր»։ Նրա գործունեությունը բարձր է գնահատել Ռ․ Ա․ Ռեոմյուրը։

Կենսագրություն 
Յան Սվամմերդամը ծնվել է դեղագործի և միջատների հավաքածու կազմողի ընտանիքում։ Նրա հայրը ապրում էր Ամստերդամին մոտ գտնվող Սվամմերդամում, որից էլ ստացել է իր անունը։ Հորից ժառանգած միջատների հավաքածուի հանդեպ հետաքրքրությունը ժառանգել է Յանը՝ շարունակելով զբաղվել դրանով նաև հետագայում։

Ավարտել է Լեյդենի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (թեկնածու, 1663), ապա բժշկական կրթությունը շարունակել Փարիզում։ 1667 թվականին ալմա-մատերում բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճանի հայցման ժամանակ պաշտպանել է կենդանիների շնչառությանը նվիրված աշխատանք՝ «Disputatio medica inauguralis, continens selectas de respiratione positiones»

Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են մարդու և կենդանիների, հատկապես միջատների, ինչպես նաև կակղամորթների, երկկենցաղների անատոմիային։ Առաջարկել է միջատների դասակարգում (բաժանելով դրանք 4 խմբերի)՝ հիմնականում ըստ առանձնահատկությունների և փոխակերպումների։ Եղել է պրեֆորմիզմի կողմնակից։

Մշակել է պատրաստուկելու նոր մեթոդիկա, առաջարկել պատրաստուկելու մի շարք գործիքներ, առաջինն է, ով կիրառել է անոթների մեջ ներարկման մեթոդը։ Մշակել է սրտի աշխատանքի, շնչառական շարժումների, նյարդային գրգռման ժամանակ մկանների կծկումների և այլնի գրանցման համար նախատեսված սարքեր։

Զբաղվել է նաև պրակտիկ մեղվաբուծությամբ։

Գտնվել է Ա․ Բուրինյոնի ազդեցության տակ։ Հոֆմանի «Ոջիլների տիրակալը» հեքիաթի հերոսն է։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

Լեյդենի համալսարանի շրջանավարտներ
Հոլանդացի բժիշկներ
Հոլանդացի կենսաբաններ