Ռազմական գրաքննություն

Ռազմական գրաքննություն, ռազմական և այլ պետական մարմինների կողմից բաց տեսակի տեղեկատվության վերահսկողության ձևերից մեկը (տպագրություն, ռադիո, հեռուստատեսություն, կինո, կերպարվեստի գործեր, թանգարանների ցուցադրություններ և այլն), երբեմն նաև մասնավոր նամակագրությունը։

Ընդհանուր տեղեկություններ 
Ռազմական գրաքննության նպատակն է թույլ չտալ, որ բաց աղբյուրներում հրապարակվեն ռազմական գաղտնիք կազմող տեղեկությունները, այսինքն՝ պետության կողմից հատուկ պահպանվող ռազմական բնույթի տեղեկությունները՝ որպես պետական գաղտնիքի տեսակ։ Ինչպես ռազմական, այնպես էլ խաղաղ ժամանակ հանդիասանում է գերատեսչական գրաքննության տեսակ։

Պատմություն 
Որպես առանձին պետական ինստիտուտ՝ ռազմական գրաքննությունը ձևավորվել է 19-րդ դարում, թեև որպես գրաքննություն գոյություն ուներ նաև նախկինում։ Օրինակ՝ Ռուսաստանում ռազմական գրաքննիչի առաջին պաշտոնը մտցվել է 1810 թվականին։

ԱՄՆ-ում առաջին անգամ ռազմական գրաքննությունը մտցվել է 1861 թվականին քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Լրագրողներին արգելվել է թերթի փակման և կալանավորման սպառնալիքի տակ հրապարակել այն տեղեկատվությունը, որը կարող էր օգտակար լինել Համադաշնությանը։

Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների ժամանակ գրաքննությունը վերահսկում էր ռազմական թղթակիցների գործունեությունը և զինծառայողների նամակագրությունը։

Ռուսաստանում օկրուգների շտաբներին կից ռազմա-գրաքննչական հանձնաժողովները ստեղծվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին և գտնվում էին գլխավոր ռազմա-գրաքննչական հանձնաժողովի անմիջական ենթակայության ներքո։ Տեղական հանձնաժողովների պարտականությունները ներառում էին միջազգային և տեղական թղթակցության և տեղական պարբերականության գրաքննությունը։ Հանձնաժողովների հաստիքներում ընդգրկված էին փորձառու ժանդարմցի սպաներ և բանասեր-թարգմանիչներ, քանի որ աշխատում էին Եվրոպական և Արևելյան լեզուներով թղթակցությունների և հրատարակությունների հետ։ 1917 թվականի աշնանը ռազմական գրաքննության հանձնաժողովները լուծարվեցին, և ռազմական գրաքննության որոշ գործառույթներ զինվորական փոստային-հեռագրային վերահսկիչ բյուրո էին։

Ժամանակակից ռազմական գրաքննությունը վերահսկում է․
 քաղաքացիական հաղորդակցությունները ռազմական իշխանությունների կողմից կառավարվող վայրերում։
 զինված ուժերին վերաբերող ԶԼՄ-ների նյութերը։
 ռազմագերիների և քաղաքացիական անձանց նամակագրությունը։
 փոստը բանակից և ռազմական օբյեկտներից, ինչպես նաև բանակից և ռազմական օբյեկտներից։
 զինված ուժերի ծառայողների անձնական հաղորդակցությունները։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 
 
 

Գրաքննություն