Ֆուստատ

Ֆուստատ (), բնակչությամբ և չափերով Վաղ միջնադարի խոշորագույն քաղաքներից մեկը, Եգիպտոսի մայրաքաղաքը Օմայանների և Աբբասյանների օրոք, ժամանակակից Կահիրեի պատմական նախորդն է:

Քաղաքը հիմնադրել է արաբ հրամանատար Ամր իբն ալ-Ասը, 641 թվականին, Նեղոսի դելտայի վրա: Հենց այստեղ է կառուցվել Աֆրիկայի առաջին մզկիթը, որը կոչվել է հիմնադրողի անունով` Ամրի մզկիթ: Ֆուստատում գոյություն է ունեցել հրեական թաղամաս և սինագոգ: Բնակչությունը տատանվել է 120-ից և 200 հազար բնակչի սահմաններում, որն ավելի շատ էր, քան վաղ միջնադարյան եվրոպական ցանկացած քաղաքի բնակչությունը:

Քաղաքի կառուցումն առանձնանում էր քաոտիկությամբ: Մի քանի խոշոր մզկիթների և պալատների մոտ անկարգ կառուցապատումներ են եղել` առանց նախագծի: Հրդեհները և համաճարակները սովորական երևույթներ էին: Այս ամենը ստիպում է աբբասյան փոխարքաներին բնակություն հաստատել քաղաքի հյուսիսում, սկզբում Ալ Ասկարի արվարձանում, իսկ հետո Տուլունիդների օրոք` Ալ Կատաիում:

969 թվականին Ֆաթիմյանները գրավում են Ֆուստատը, որոնք Եգիպտոսի նահանգապետի նստավայրը տեղափոխում են ժամանակակից Կահիրեի կենտրոն: Ֆուստատը շարունակում էր մնալ մարդաշատ քաղաքում մինչև 1169 թվականը, երբ խալիֆի վեզիրի հրամանով այրում են քաղաքը, որպեսզի խուսափեն Երուսաղեմի Ամորի Առաջինի քրիստոնեական բանակի կողմից գրավումից:

Սալահ ադ-Դինի օրոք Ֆուստատը վերադառնում է բնականոն կյանքի, բայց ոչ թե որպես անկախ քաղաք, այլ` Կահիրեի արվարձան: Եգիպտոսի մայրաքաղաքի շրջանը, որը ձևավորվել է հնագույն Ֆուստատի տեղում, կոչվում է Հին Կահիրե:

Նշանավոր հրեա փիլիսոփա, ռաբբի, բժիշկ Ռաբբի Մայմոնիդը բնակվել է Ֆուստատում 1168 թվականին, որտեղ շուտով դարձել է հրեական համայնքի ղեկավարը Եգիպտոսում, միևնույն ժամանակ և` Սալահ ադ-Դինի, նրա վեզիրի և ապագա կառավարիչների ընտանեկան բժիշկը: Այնտեղ Մայմոնդը ստեղծում է իր հիմնականն աշխատանքները` «Միշնե Տորան» և «Մոլորվածների ուղեցույցը»:

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
 Фустат в Британской энциклопедии

Կահիրե
Եգիպտոսի քաղաքներ
Եգիպտոսի պատմություն
Աբբասյան խալիֆայության պատմություն
7-րդ դարի հիմնադրումներ
Անհետացած քաղաքներ