Հայոց ցեղասպանության լուսաբանումը մամուլում

Հայոց ցեղասպանության լուսաբանումը մամուլում, ցանկ՝ ըստ  ժամանակագրական կարգի։ Մինչև 1914 թվականը դասակարգված նյութերը հիմնականում վերաբերում են Համիդյան ջարդերին և Ադանայի կոտորածներին։

Հայոց ցեղասպանությունը լայնորեն լուսաբանվել է միջազգային հանրության կողմից և բազմաթիվ հրատարակություններում, ինչպիսիք են ամսագրերը, թերթերը, գրքերը և հուշագրությունները։ Որոշ կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտեն, օգտագործել են լրատվամիջոցներ և թերթեր, որպեսզի բարձրաձայնեն հայերի աղետալի վիճակի մասին։ Սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո՝ 20-րդ դարի առաջին կեսին, Հայոց ցեղասպանությունը գրեթե չի լուսաբանվել մամուլում։ Լուսաբանումը և հանրային քննարկումը վերսկսվել են 20-րդ դարի վերջին քառորդում և շարունակվել 21-րդ դարում։

Մամուլում քննարկումներն ու լուսանկարները հատկապես կարևոր նշանակություն ունեցան ցեղասպանության մասին հանրությանը կրթելու համար։ Մամուլի լուսաբանումը նույնպես համարվում է արժեքավոր և կարևոր, քանի որ այն ուղղակի ապացույցների հիմնական աղբյուրն է։ Ջարդերի ընթացքում համաշխարհային մամուլի մեծ մասը դատապարտել է զանգվածային սպանությունների բնույթը և կոչ արել օգնել հայերին։ Հայտնի անգլալեզու թերթեր, ինչպիսիք են «Թայմս», «Նյու Յորք Թայմս», «Վաշինգտոն Փոստ», «Լոս Անջելես Թայմս», «Գլոուբ ընդ Մեյլ», «Տորոնտո Սթար», «Մոնրեալ Գազետ» և այլն, լայնորեն լուսաբանել են այդ իրադարձությունները։ Համարվում է, որ «Նյու Յորք Թայմսը» հազարավոր հոդվածներ է հրապարակել, որոնք վերաբերում են 1894-1922 թվականներին հայերի զանգվածային սպանություններին (124 հոդված միայն 1915 թվականին)։ Որոշ երկրներ, ինչպիսիք են Ավստրալիան, հիմնականում ապավինում էին Եվրոպայի տեղեկատվական գործակալություններին։ Նշվում է, որ այնպիսի թերթեր, ինչպիսիք են «Վաշինգտոն Փոստը» և «Նյու Յորք Թայմսը», մեկ տարվա ընթացքում գրեթե ամեն օր հայտնել են հայերի զանգվածային սպանությունների մասին։ Ռեպորտաժները հիմնականում ներառում էին Օսմանյան կայսրության տարբեր տարածաշրջաններում գտնվող օտարերկրացի թղթակիցների, ճանապարհորդների և հյուպատոսների կամ դեսպանների ռեպորտաժները։ Բացի այդ, մանրամասն զեկույցներ են ստացվել միսիոներներից, ովքեր ականատես են եղել զանգվածային սպանությունների և փորձել են օգնել որբերին և մյուս փրկվածների։ Տեղի մամուլում Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած իրադարձությունները հիմնականում լուսաբանել է օսմանյան կառավարության պաշտոնական թերթը՝ «Տակվիմ-ի-Վեկայի»-ն։ 1919-1920 թվականների երիտթուրքերի դատավարության ժամանակ թերթը հատուկ նշանակություն է ձեռք բերել, քանի որ հաղորդել է թուրք պաշտոնյաների խաչաձև հարցաքննությունների և դատարանի դատավճռի մասին, որը Թալաթին, Էնվերին և Ջեմալ փաշային մահապատժի Է դատապարտել հայերի զանգվածային սպանությունների մեջ նրանց դերի համար։ Մերձավոր Արևելքի մուսուլմանական համայնքների և, մասնավորապես, Սիրիայի՝ ուսումնասիրության արժանի լուսաբանումներ ևս կարևոր դեր խաղալ այդ շրջան արտաքսված հայ գաղթականների մասին առաջին ձեռքից պատմությունների պատկերման համար։ Սիրիական մամուլն ուշադրություն է հրավիրել նաև տարածաշրջան հայերի տեղահանման ժողովրդագրական հետևանքների վրա և դատապարտել օսմանյան կառավարությանն այն բանի համար, ինչը «ոչնչացման», «բնաջնջման» և «ռասայի արմատախիլ անելու» արշավ էր համարում։

«Կոտորածնե», «սպանվածներ», «սիստեմատիկ կոտորածներ», «վայրագություններ» և «պատերազմական հանցագործություններ» տերմիններն օգտագործվել են «ցեղասպանություն» բառի փոխարեն, քանի որ Ռաֆայել Լեմկինը այդ եզրույթն ավելի ուշ՝ 1943 թվականին է մտցրել գործածության մեջ։

Երևանի Հայոց ցեղասպանության թանգարանի կազմակերպած ցուցահանդեսներ են տեղի ունեցել Դանիայում, Լիբանանում, Շվեդիայում և Միացյալ Նահանգներում՝ ցուցադրելով միջազգային մամուլի բազմաթիվ պարբերականներ, որոնք թվագրվում են 1860-1922 թվականներով։ Բացի այդ, մամուլում հրապարակվել են Ցեղասպանության լուսաբանմանը նվիրված բազմաթիվ ուսումնասիրություններ և գրքեր, որոնց թվում են Դանիել Կարամանուկյանի «El Genocidio armenio en la prensa del Uruguay, año 1915» («1915 թվականի ուրուգվայական մամուլը Հայոց ցեղասպանության մասին»), Կանադայի հայ երիտասարդության ֆեդերացիայի «Le Genocide Armenien dans la presse Canadian» («Հայոց ցեղասպանությունը կանադական մամուլում»), Ռիչարդ Քլոյանի «Հայոց ցեղասպանություն. Ամերիկյան մամուլի նորություններ 1915-1922 թթ.», Վահե Կատեբի «Հայոց ցեղասպանությունը ավստրալիական մամուլում»,Կարեն Էշֆորդի «Հայոց ցեղասպանության ներկայացուցչական դերը «գլոբուսում» և Կանադայի ճանաչումը» և այլն։

Ցանկ

Համիդյան ջարդեր և մինչերիտթուրքական ժամանակաշրջան

1890
Հուլիսի 25, 1890, Los Angeles Times, "Turkish Atrocities: Details of the Massacre at Erzeroum"
Հուլիսի 26, 1890, New York Times, "The Erzeroum Massacre: Armenians slaughtered and the British Consulate stoned."
Նոյեմբերի 6, 1890, New York Times, "Cruelty of the Turks. Prof. Bryce Describes The Condition Of Armenia."

1893
Ապրիլի 10, 1893, The Washington Post, "Dungeons for Christians: Nearly 2,000 Armenians immured in Turkish prisons."
Օգոստոսի 4, 1893, Los Angeles Times, "The Armenians: Innocent Christians executed by the Ottoman Authorities."
Հոկտեմբերի 20, 1893, Chicago Daily Tribune, "Armenians murdered in Turkey: Hundreds of bodies thrown into the harbor of Constantinople."

1894
Նոյեմբերի 17, 1894, New York Times, "Massacre of Armenians: Equals the Bulgarian Butcheries Which Led to War. Over Six Thousand Murdered"
Նոյեմբերի 19, 1894, The Sydney Morning Herald, "Terrible Atrocities In Armenia. Massacre By Turkish Troops. Thousands Of Inhabitants Slaughtered. Men, Women, And Children Butchered Without Mercy. Women Violated and Hacked To Pieces. Appalling Details."
Նոյեմբերի 20, 1894, The Age, "The Massacres In Armenia. Cholera Bred By The Corpses Of Victims."
Նոյեմբերի 20, 1894, The Halifax Herald, "Massacre of Armenians: Horrible tales of butchery perpetrated by Turks - Thousands were killed."
Նոյեմբերի 22, 1894, Chicago Daily Tribune, "Armenian Massacres."
Դեկտեմբերի 4, 1894, The Record-Union, "Massacre of Armenians. Reports of the Terrible Atrocities in Asia Minor Confirmed"
Դեկտեմբերի 6, 1894, The Scranton Tribune, "Those Armenian Atrocities."
Դեկտեմբերի 7, 1894, Bismarck Weekly Tribune, "Armenian Refugees."
Դեկտեմբերի 17, 1894, Boston Evening Transcript, "Those Armenian Massacres."

1895

Հունվարի 14, 1895, New York Times, "The Worst Was Not Told; Armenian Massacres Described by the Rev. George H. Filian. Horrible Atrocities Of The Kurds. Still More Revolting Cruelties Prophesied -- Turkey's Denials Declared to be False -- Future of Armenia."
Հունվարի 16, 1895, New York Times, "Kurds and Christians, Some of the Oppressions and Cruelties in Times of Peace"
February 3, 1895, Los Angeles Herald, "Red Horrors in Sassoun. The Atrocities in Armenia Not Exaggerated."
February 28, 1895, The Halifax Herald, "Horrible Massacres: Treacherous Turkish troops murder 360 Armenians of all ages and both sexes."
Մարտի 16, 1895, New York Times, "Persecution of the Armenians"
Մարտի 16, 1895, New York Times, "Kurdish Fiendish Cruelty"
Մարտի 25, 1895, New York Times, "Eight Thousand Butchered: The horrors of the Armenian massacres only just beginning to be realized by the World."
Մայիսի 29, 1895, Los Angeles Times, "The Armenian Horrors."
Հունիսի 13, 1895, The Halifax Herald, "Turkish Atrocities: Pitiful stories of pillage, burning, torture and murder."
Օգոստոսի 5, 1895, L'Univers Illustre, "A hanged Armenian, Constantinople"
Սեպտեմբերի 5, 1895, New York Times, "Rustem Pasha Moved to Tears"
Սեպտեմբերի 10, 1895, New York Times, "Another Armenian Holocaust, Five Villages Burned, Five Thousand Persons Made Homeless, and Anti-Christians Organized"
Սեպտեմբերի 10, 1895, Brooklyn Daily Eagle, "The Armenian Outrages"
Սեպտեմբերի 13, 1895, Le Petit Journal, "Armenian Massacre in Constantinople: The gathering of the corpses of victims, streets of Galata"
Հոկտեմբերի 5, 1895, The Salt Lake Herald, "The Scenes in the Churches. They Are Heartrending and Deplorable in the Extreme. The Armenian Atrocities. American Sympathy is Badly Needed"
Հոկտեմբերի 27, 1895, Il Secolo Illustrato, "Armenian Massacre in Constantinople"
Նոյեմբերի 17, 1895, Sunday Herald, "Armenians Murdered. Under Turkey's Auspices 5,000 More Have Been Slaughtered."
Նոյեմբերի 17, 1895, Il Secolo Illustrato, "The Red Sultan"
Նոյեմբերի 19, 1895, The San Francisco Call, "Shocking Crimes of the Terrible Turk"
Նոյեմբերի 29, 1895, Vermont Phoenix, "Armenian Atrocities Still Continue"
Դեկտեմբերի 4, 1895, The Chenango Semi-Weekly Telegraph, "Two More Massacres. Thousands of Armenians Murdered at Marash"
Դեկտեմբերի 14, 1895, Harpers Weekly, "The Armenian Massacres-Burying the Victims"

1896

1896, Le Musée de Sires, "Abdul Hamid II, The Red Sultan"
Հունվարի 25, 1896, Salt Lake Herald, "Armenia Massacres"
Փետրվարի 12, 1896, Staunton Spectator, "Armenian Atrocities"
Փետրվարի 24, 1896, The Los Angeles Herald, "The Armenian Atrocities. Not Ended by Labors of the Commission. A Farcical Investigation. Consisting Simply of a Threat of Extermination. The Armenians Are Impoverished - Hunger and Cold Մայիսի Finish the Work Begun With the Sword."
Մայիսի 20, 1896, The Sydney Morning Herald, "The Armenian Massacres. Horrible Details. Eight Thousand Butchered. Three Thousand Roasted Alive."
Մայիսի 23, 1896, The Sydney Mail, "The Armenian Massacres. Horrible Details."
Օգոստոսի 29, 1896, Brooklyn Daily Eagle, "Details Of The Massacre"
Օգոստոսի 30, 1896, The Philadelphia Record, "Turkey Must Explain. Peace of Europe Menaced by the Sultan's Armenian Policy."
Հոկտեմբերի 24, 1896, Brooklyn Daily Eagle, "Killing of Armenians"

1897
Մարտի 14, 1897, La Libre Parole,"New massacres in Armenia", page 1.
Մարտի 27, 1897, The Sydney Morning Herald, "Armenian Massacres. Apathy Of The Turkish Authorities", page 5.
Ապրիլի 3, 1897, The Sydney Mail, "More Armenian Massacres.", page 7.
Մայիսի 29, 1897, Le Rire, "Abdul Hamid II, The Red Sultan", page 1.

1898
Օգոստոսի 5, 1898, The Glasgow Herald, "The Armenian Massacres", page 9.

1900
Հունվարի 19, 1900, The Nebraska Advertiser, "More Armenian Massacres. Some Fugitives of 1895 Return to Turkey and Bloodshed Speedily Follows.", page 7.
Փետրվարի 2, 1900, Boston Evening Transcript, "General Massacre Feared. Terror Among Christians in Turkey", page 12.
Փետրվարի 2, 1900, The Meriden Daily Journal, Connecticut, "Another Massacre Plans of Turks", page 1.
Օգոստոսի 10, 1900, The St. Louis Republic, "Massacre of Armenians By Order of A Turk. Two Hundred Men, Women and Children in the Sassun District Slaughtered by Kurds-Town to be Burned.", page 1.
Օգոստոսի 10, 1900, New York Tribune, "More Armenians Killed.", page 9
Օգոստոսի 17, 1900, The McCook Tribune, "More Armenian Massacres.", page 7.
Հոկտեմբերի 21, 1900, New York Times, "Awful Armenian Massacres. Mussulmans Pillage, Outrage, and Murder Unchecked for Five Days-Eight Villages Destroyed."
Հոկտեմբերի 21, 1900, Chicago Daily Tribune, "Frightful massacres of Armenians occurred in the district of Diarbekir."

1901
Օգոստոսի 30, 1901, The San Francisco Call, "Kurds Will Continue to Massacre Armenians"
Օգոստոսի 30, 1901, The Norfolk Weekly News-Journal, "Exterminating the Armenians"
Սեպտեմբերի 6, 1901, The McCook Tribune, "System of Extermination. Turks Begin Once More of Massacre Armenians."
Դեկտեմբերի 14, 1901, New York Times, "Armenian Massacres Feared. Report of American Board Says Repetition of Slaughter of 1894 Is Likely."

1902
Ապրիլի 16, 1902, The Jennings Daily Record, "Armenians Massacred"

1903
Ապրիլի 29, 1903, The Spokane Press, "Sultan Again Orders Armenian Massacre"
Ապրիլի 29, 1903, The Washington Times, "Sultan Orders Massacres."
Ապրիլի 29, 1903, The Daily Journal, "Sultan's Counter Irritant. Killing Armenians Would Detract Attention. Kurds Attack Armenians who Flee Across Russian Border and Turks Fight Cossacks"
Մայիսի 1, 1903, The Stark County Democrat, "Sultan Issues Bloody Edict. Instructs His Allies to Renew, the Armenian Massacres, Which Shocked the World a Few Years Ago-Murderous Engagement."
Մայիսի 4, 1903, Aberdeen Herald, "Sultan Said to Have Ordered Massacre of Christians in Armenia."
Նոյեմբերի 13, 1903, Baltimore Morning Herald, "Armenian Band Was Slaughterd By Turks"
Նոյեմբերի 13, 1903, Spokane Daily Chronicle, "Butchery in Cold Blood"

1904
Մայիսի 9, 1904, The St. Louis Republic, "Call on America to Aid Armenians. Turkish Policy is Cruelty. Extermination of His Christian Subjects the Sultan's Deliberately Chosen Way of Settling Troubles."
Մայիսի 13, 1904, The Day, "Turks Wipe Out Armenians. Troops Have Practically Exterminated All in Mountainous Sassoun"
Մայիսի 13, 1904, The Lewiston Daily Sun, "Turkish Atrocities. Villages Burned and People Killed in Sassoun"
Մայիսի 13, 1904, The Deseret News, "Reports of Turkish Atrocities Confirmed"
Մայիսի 13, 1904, The Tacoma Times, "Armenians Killed."
Մայիսի 14, 1904, Atlanta Constitution, "Turk's Sword Red With Blood"
Մայիսի 14, 1904, Washington Post, "Sassoun Armenians practically exterminated by the Turks"
Մայիսի 14, 1904, The Paducah Sun, "Many Armenians Killed by Turks"
Մայիսի 19, 1904, The Weekly Guernsey Times, "Exterminating Armenians."
Մայիսի 29, 1904, Chicago Daily Tribune, "Turks said to have destroyed forty-three villages and massacred the inhabitants"
Հունիսի 9, 1904, New York Times, "France Warns Turkey.; Atrocities in Armenia Must Stop - Delcasse Tells of Investigation."
Հունիսի 13, 1904, The Spokane Press, "2000 Armenians Are Massacred"
Հունիսի 16, 1904, Mansfield Daily Shield, "3,000 Armenians Murdered by The Turks."
Հունիսի 30, 1904, The Montreal Gazette, "Armenian Massacres. Terrible Atrocities Committed By Turkish Soldiers"
Հուլիսի 4, 1904, New York Times, "General Armenian Massacre. Is Reported to Have Begun in Van Province -- Travelers Slain."
Հուլիսի 6, 1904, The Minneapolis Journal, "Roosevelt May Aid Armenians. Steps to Prevent Further Massacres Considered—Cranks Threaten President."
Հուլիսի 25, 1904, The Spokane Press, "Armenians Are Massacred By The Wholesale"
Օգոստոսի 3, 1904, The Star, "More Armenians Massacred"

1906
Մայիսի 11, 1906, The Hawaiian Gazette, "Armenians Killed By Turks."

1907
Նոյեմբերի 26, 1907, The Marion Daily Mirror, "Armenians Massacred Villages Are Burned"
Նոյեմբերի 29, 1907, The Sydney Morning Herald, "Armenian Massacres Renewed. Ibrahim Pasha Active."

Ադանայի կոտորած

1909
Ապրիլի 21, 1909, New York Times, "Moslem Massacres Take 5,000 Lives"
Ապրիլի 21, 1909, The Wayne County Democrat, "Kill Christians In Asiatic Turkey. Town is Burned and Soldiers are Powerless to Stop Slaughtering of Armenians."
Ապրիլի 22, 1909, Oakland Tribune, "Women and Children are Burned Alive"
Ապրիլի 23, 1909, New York Times, "American Women in Peril at Hadjin"
Ապրիլի 25, 1909, New York Times, "30,000 Killed in Massacres; Conservative Estimate of Victims of Turkish Fanaticism in Adana Vilayet."
Ապրիլի 25, 1909, The Pensacola Journal, "30,000 Killed in Armenian Massacres"
Ապրիլի 25, 1909, Bismarck Daily Tribune, "30,000 is Estimate of Killed in Massacres"
Ապրիլի 26, 1909, Sydney Morning Herald, "Armenian Massacres."
Ապրիլի 29, 1909, The Evening Statesman, "Fearful Massacres In Turkey Continue"
Մայիսի 2, 1909, Le Pelerin, "Armenian Massacres, Adana, 1909"
Մայիսի 2, 1909, Le Petit Journal, "Massacres of Christians in Turkey "
Մայիսի 5, 1909, The Pensacola Journal, "Entire Population Armenian Village Massacred by Turks
Մայիսի 16–23, 1909, La Domenica Del Corriere, "Massacres in the Eastern Turkey: thousands of Armenians were burnt alive by Turks near the Catholic Church in Adana"
Հուլիսի 14, 1909, Christian Herald, "Sorting Clothing in the Gregorian Church, for the Destitute Armenians"
Հուլիսի 18, 1909, Journal des Voyages, "Massacres in Asia Minor, Adana, 1909"
Օգոստոսի 22, 1909, New York Times, "The Slaughter of Christians in Asia Minor"

1912
Սեպտեմբերի 9, 1912, El Paso Herald, "Armenians Are Being Massacred By Kurds"

Մեծ Եղեռն

1913
Հունվարի, 1913, The Living Age, "The Peril of Armenia "
Հուլիսի 5, 1913, The Literary Digest, "Young Turks' Misrule In Armenia "

1914
Նոյեմբերի 12, 1914, New York Times, "Report Christians Peril in Turkey"

1915

Հունվար
Հունվարի 11, 1915, New York Times, "Says Turks Advice Christians To Flee: Fear of General Massacre in Constantinople if Allied Fleet Passes Dardanelles."
Հունվարի 13, 1915, New York Times, "Christians in Great Peril"
Հունվարի 30, 1915, Goulburn Evening Penny Post, "Armenian Massacres
Մարտ
Մարտի 20, 1915, New York Times, "Whole Plain Strewn by Armenian Bodies"
Ապրիլ
Ապրիլի 26, 1915, The Cleveland Leader, "Kurds' Christian Massacre Grows. Village of 800 Armenians Is Wiped Out; Ten Others Attacked."
Ապրիլի 28, 1915, Atalanta Constitution, "Massacre Continues in Turkish Armenia"
Ապրիլի 28, 1915, Atlanta Constitution, "United States Urged to Save Armenians"
Ապրիլի 28, 1915, New York Times, "Appeal to Turkey to Stop Massacres" image
Ապրիլի 29, 1915, New York Times, "Turkey Bars Red Cross: Will Not Permit America to Aid Armenian Sufferers "
Մայիս
Մայիսի 10, 1915, St. Paul Pioneer Press, "Armenians Appeal to Wilson for Aid "
Մայիսի 17, 1915, The Ogden Standard, "Armenians At Van Massacred"
Մայիսի 18, 1915, New York Times, "6,000 Armenians Killed"
Մայիսի 18, 1915, Richmond Times-Dispatch, "Armenians Massacred"
Մայիսի 24, 1915, New York Times, "Allies To Punish Turks Who Murder"
Մայիսի 25, 1915, Zeehan and Dunas Herald, "The Armenian Massacres: The Blame Laid on Armenia. All Able-bodied Men Killed. Whole Villages Devastated"
Մայիսի 25, 1915, Northern Star, "Armenian Atrocities: Shocking Carnage in Armenia"
Հուլիս
Հուլիսի 12, 1915, New York Times, "Turks Are Evicting Native Christians"
Հուլիսի 29, 1915, The Times, "Reported Massacres In Armenia"
Հուլիսի 29, 1915, New York Times, "Wholesale Massacres Of Armenians By Turks"
Օգոստոս
Օգոստոսի 4, 1915, New York Times, "Report Turks Shot Women and Children, Nine Thousand Armenians Massacred and Thrown Into Tigris, Socialist Committee Hears"
Օգոստոսի 6, 1915, New York Times, "Armenian Horrors Grow: Massacre Greater Than Under Abdul Hamid, London Paper Says"
Օգոստոսի 10, 1915, New York Times, "Slay All Armenians In City Of Kerasunt. Turks Wipe Out Entire Population in Town on the Black Sea"
Օգոստոսի 17, 1915, The Times, "Armenians Expelled"
Օգոստոսի 18, 1915, New York Times, "Armenians are Sent to Perish in Desert: Turks Accused of Plan to Exterminate Whole Population-People of Karahissar Massacred."
Օգոստոսի 20, 1915, New York Times, "Burn 1,000 Armenians: Turks lock them in Wooden Building and Then Apply the Torch."
Օգոստոսի 25, 1915, New York Times, "Turks' Sop to Armenians, Sublime Porte Promises Not to Deport 10 Per Cent. of Them"
Օգոստոսի 25, 1915, New York Times, "Turks Depopulate Towns of Armenia. Traveler Reports Christians of Great Territory Have Been Driven from Homes. 600,000 Starving On Road"
Սեպտեմբեր

Սեպտեմբերի 5, 1915, New York Times, "1,500,000 Armenians Starve "
Սեպտեմբերի 7, 1915, Saint Paul Pioneer Press, "Save The Armenians "
Սեպտեմբերի 13, 1915, Duluth News Tribune, "Armenian Girls Sold in Turkish Capital "
Սեպտեմբերի 14, 1915, New York Times, "Defense Committee Corners Supplies"
Սեպտեմբերի 16, 1915, New York Times, "Answer Morgenthau by Hanging Armenians, He Protests Against the War of Extermination Now in Progress"
Սեպտեմբերի 21, 1915, New York Times, "Bryce Asks Us To Aid Armenia.; Says That All the Christians in Trebizond, Numbering 10,000, Were Drowned. Women Seized For Harems. Only Power That Can Stop the Massacres Is Germany, and We Might Persuade Her to Act."
Սեպտեմբերի 23, 1915, The Winona Independent, "Bringing Armenians to America "
Սեպտեմբերի 23, 1915, The Evening Independent, "Slaughtering Of Armenians By The Thousand. Official Reports That Half A Million Have Been Killed By The Turks. Uncle Sam Appealed To Saved Doomed People."
Սեպտեմբերի 23, 1915, The Mercury, "Turkish Atrocities. Systematic Slaughter Of Armenians. Half-a-Million Killed. Roads Strewn With Corpses. Ten Thousand Drowned."
Սեպտեմբերի 24, 1915, The Duluth Herald, "Half Million Armenians Put to Death in Turkey "
Սեպտեմբերի 24, 1915, New York Times, "500,000 Armenians Said to Have Been Perished" image
Սեպտեմբերի 25, 1915, The Glasgow Herald, "Armenian Massacres. Turkey's Extermination Policy. A Tale Of Horror."
Սեպտեմբերի 25, 1915, New York Times, "Says Extinction Menaces Armenia; Dr. Gabriel Tells of More Than 450,000 Killed in Recent Massacres. 600,000 Driven Into Exile. Unless Neutral Powers Intervene, Says Nubar Pasha, Almost the Whole People Is Doomed."
Սեպտեմբերի 27, 1915, The Independent, "The Depopulation of Armenia"
Սեպտեմբերի 27, 1915, The Superior News Tribune, "Turkish Officials Promote Massacres "
Սեպտեմբերի 27, 1915, Los Angeles Times, "Massacre of Armenians at Height of its Fury.: Confirmation of Slaughter is Received by Prof. Dutton; Report States Five Hundred Thousand Men, Women and Children Have Either been Killed by the Turks or Driven to the Desert to Perish of Starvation--Extermination of Non-Moslems is Programme Decided Upon."
Սեպտեմբերի 27, 1915, New York Times, "Tales of Armenian Horrors Confirmed: Committee on Atrocities says 500,000 Victims Have Suffered Already."
Սեպտեմբերի 27, 1915, The Sun, "500,000 Armenians Slain in 6 Months."
Սեպտեմբերի 27, 1915, The Independent, "The Depopulation of Armenia"
Սեպտեմբերի 28, 1915, Goulburn Evening Penny Post, "Armenian Massacres"
Սեպտեմբերի 28, 1915, The Horsham Times, "Massacres of Armenians. Incredible Cruelty."
Սեպտեմբերի 28, 1915, Kerang New Times, "Armenia Devastated By Turks. Fearful Stories Of Atrocities."
Սեպտեմբերի 29, 1915, The Toronto World, "Armenian Atrocities Increase In Horror. Ottoman Government's Program to Extirpate Christians in Dominions"
Սեպտեմբերի 29, 1915, The Outlook, "The Turkish Atrocities in Armenia "
Սեպտեմբերի 29, 1915, New York Times, "Armenian Women Put Up At Auction"
Սեպտեմբերի 30, 1915, St. Paul Pioneer Press, "Pathetic Armenia. 
Սեպտեմբերի 30, 1915, New York Times, "Armenian Officials Murdered By Turks "
Սեպտեմբերի 30, 1915, The Times, "Wholesale Murder in Armenia: Exterminating a Race"

Հոկտեմբեր
Հոկտեմբերի 1, 1915, The Washington Herald, "Will Ask U.S. Aid for Suffering Armenians. Details of Atrocities to Be Made Public Monday to Bring Government Intervention."
Հոկտեմբերի 2, 1915, Survey Magazine, "Annihilation of All Armenians Threatened"
Հոկտեմբերի 4, 1915, New York Times, "Tell of Horrors Done in Armenia"
Հոկտեմբերի 4, 1915, Duluth News Tribune, "Evidence Portrays Turks as Butchers "
Հոկտեմբերի 4, 1915, Duluth News Tribune, "Speaking To Him About It "
Հոկտեմբերի 5, 1915, The Minneapolis Journal, "A Word To Turkey "
Հոկտեմբերի 5, 1915, Springfield Republican, "Turkey is Warned. Friend in Danger. Unless Massacres Stop."
Հոկտեմբերի 5, 1915, The Duluth Herald, "Holy War is on in Turkey: Turks and Kurds Determined to Exterminate all Armenians "
Հոկտեմբերի 5, 1915, The Pittsburgh Press, "United States Urges Turkey To Put An End To Armenian Massacres"
Հոկտեմբերի 5, 1915, Easton Free Press, "United States Acts On Turks' Atrocities. Warns Porte That Armenian Massacres Must Cease"
Հոկտեմբերի 6, 1915, Keowee Courier, "Turkish Atrocities Menace"
Հոկտեմբերի 7, 1915, The Times, "The Armenian Massacres"
Հոկտեմբերի 7, 1915, New York Times, "Already Has $75,000 to Help Armenians"
Հոկտեմբերի 7, 1915, New York Times, "800,000 Armenians Counted Destroyed"
Հոկտեմբերի 8, 1915 The Ballarat Courier, "Armenian Atrocities: Doctors and Nurses Required"
Հոկտեմբերի 8, 1915, Dutch Herald, "Massacre of Armenians "
Հոկտեմբերի 8, 1915, The Times, "The Armenian Massacres"
Հոկտեմբերի 8, 1915, St. Paul Pioneer Press, "Vigorous Measures. "

Հոկտեմբերի 9, 1915, The Literary Digest, "Exterminating the Armenians "
Հոկտեմբերի 10, 1915, New York Times, "Turkish Statesman Denounces Atrocities"
Հոկտեմբերի 10, 1915, Duluth News Tribune "Christians Slain; Mission Burned in Turks' Empire "
Հոկտեմբերի 11, 1915, The Duluth Herald, "Will Protest The Armenian Murders "
Հոկտեմբերի 12, 1915, Easton Free Press, "Armenian Massacres Renewed With Vigor."
Հոկտեմբերի 13, 1915, Rochester Daily Post and Record, "The Armenian Massacres "
Հոկտեմբերի 13, 1915, The Gazette Times, "Turks Renew Brutal Killing Of Armenians"
Հոկտեմբերի 13, 1915, Duluth Weekly Herald, "Turks Renew Massacres "
Հոկտեմբերի 13, 1915, Duluth News Tribune, "Tells of Further Atrocities by Turks "
Հոկտեմբերի 13, 1915, Los Angeles Times, "Gives Details of Massacres: American Committee Receives News from Armenia; Convicts are Turned Loose to Murder People; Thousands of Victims are Killed on Highways."
Հոկտեմբերի 14, 1915, The Times, "Armenian Massacres Renewed"
Հոկտեմբերի 14, 1915, Toledo Blade, "Armenian Massacres Renewed By The Turks. Morgenthau Reports Majority Has Been Slain."
Հոկտեմբերի 15, 1915, Los Angeles Times, "Ask Wilson to Stop Armenian Massacres: Resolutions of Laymen's Missionary Movement Request President to Act-Rev. Ernest Partridge of Sivas, Turkey, Tells Delegates 800,000 Persons have been Killed and that Whole Race will be Wiped Out"
Հոկտեմբերի 17, 1915, Duluth News Tribune, "Armenian Refugees in Pitiable Condition; Thousands Need Aid "
Հոկտեմբերի 18, 1915, New York Times, "Thousands Protest Armenian Murders"

Հոկտեմբերի 18, 1915, Iskri Newspaper, "Tortured Armenian woman with her child"
Հոկտեմբերի 18, 1915, The Independent, "The Assassination of a Race"

Հոկտեմբերի 22, 1915, New York Times, "Only 200,000 Armenians Now Left in Turkey; More Than 1,000,000 Killed, Enslaved or Exiled, Says a Tiflis Paper."
Հոկտեմբերի 22, 1915, The Daily Star, "Turks Boiled Baby Alive. Made Armenian Mother Heat Water, Bound Her and Took Child's Life."
Հոկտեմբերի 22, 1915, The Washington Herald, "Armenians In Turkey Almost Exterminated"
Հոկտեմբերի 23, 1915, Duluth News Tribune, "Turkish Officials Show No Interest: German Governments Makes Efforts to Alleviate Alleged Atrocities Upon Armenians "
Հոկտեմբերի 23, 1915, Honolulu Star Bulletin, "Wave of Indignation Sweeping Over States at Turk Atrocities. Threatened Annihilation of Armenians Causes Outbursts of Sympathy"
Հոկտեմբերի 23, 1915, La Rire Rouge, "Armenian Massacres"
Հոկտեմբերի 26, 1915, Duluth News Tribune, "Turks Continue Barbarous Work: Kill Armenians "
Հոկտեմբերի 26, 1915, Cornell Daily Sun, "Atrocities Include Horseshoeing Bishop. Turks Reported to Have Committed Terrible Massacres in Armenia. Women Horribly Treated. Tied to Carts and Exposed to Hunger and Weather-Suspect German Influence"
Հոկտեմբերի 27, 1915, Weekly Journal-Miner, "Terrible Turks at Old Game of Butchery. Unspeakable Atrocities Inflicted on Armenians, According to Prisoner's Story"

Նոյեմբեր
Նոյեմբերի 1, 1915, New York Times, "Aid For Armenians Blocked By Turkey,"
Նոյեմբերի 27, 1915, Christian Science Monitor, "Further Details of Armenian Atrocities Given. Lord Bryce Affirms Additional Evidence Surpasses in Horror Previous Statements."
Նոյեմբերի 27, 1915, Springfield Republican, "Fiends' Work. Armenian Horror. Told By Lord Bryce."
Նոյեմբերի 29, 1915, Warwick Examiner and Times, "Armenian Atrocities: Unparalleled Savagery"
Նոյեմբերի 29, 1915, The Argus, "Armenians. Half a Million Killed. Blood-Curdling Horrors"
Դեկտեմբեր
Դեկտեմբերի 3, 1915, The Border Morning Mail and Riverina Times, "Armenian Atrocities: Bishops Murdered"
Դեկտեմբերի 12, 1915, Le Petit Journal, "The Massacres of Armenia"
Դեկտեմբերի 12, 1915, New York Times, "Woman Describes Armenian Killings: German Missionary Says Turks Proclaimed Extermination as Their Aim."
Դեկտեմբերի 15, 1915, New York Times, "Million Armenians Killed or in Exile"
Դեկտեմբերի 18, 1915, The Bathurst Times, "Armenian Atrocities: Ghastly Stories"
Դեկտեմբերի 19, 1915, The Washington Herald, "The Massacre of a Nation. All of the Horrors, Tortures and Barbarities of History Surpassed in List of Cruelties Practiced by Turks on Defenseless Armenians."

1916

Հունվարի 17, 1916, Warwick Examiner and Times, "Armenian Atrocities: Brutal Massacre by Turks."
Հունվարի 26, 1916 New York Times, "Bryce Asks America To Succor Armenians. Refugees Will Starve If Not Quickly Fed-Page To Inform Washington"
Հունվարի 29, 1916, Bisbee Daily Review, "U.S. Council and Wife Save Thousands Of Armenians"
February 5, 1916, The New Age, "The Murder of Armenia"
February 6, 1916, The Sun, "American Consul Who Saved Thousands Of Armenians In Syria"
February 6, 1916, New York Times, "Saw Armenians Go Starving to Exile"
February 14, 1916, Honolulu Star-Bulletin, "Armenian Massacres Again Reported"
February 21, 1916, The Ballarat Courier, "Armenian Atrocities: America Warns Turkey"
Մայիսի 6, 1916, Le Matin, "The Turkish Atrocities: The Infants Were Thrown into the Sea, Men were Shot in Packs "
Հունիսի 6, 1919, Youngstown Vindicator, "Tortured Armenians Cry For American Mandatory"
Հունիսի 30, 1916, Excelsior, "The symbol of the protection of Armenians by Russians"
Հուլիսի 5, 1916, Outlook Magazine, "Turkey's Treatment of the Armenians"
Հուլիսի 12, 1916, New York Times, "Turks are Evicting Native Christians: Greeks and Armenians Driven From Homes and Converted by the Sword, Assert Americans"
Հուլիսի 24, 1916, The Times, "Fate Of The Armenians. "The Times" History And Turkish Atrocities."
Օգոստոսի 21, 1916, New York Times, "Armenians Dying in Prison Camps. Hundreds of Thousands Still in Danger from Turks, Refugee Fund Secretary Says"
Հոկտեմբերի 4, 1916, The Spokesman-Review, "Ask $5,000,000 For Armenians. Report Declares There Are 1.000,000 Destitute in That Country and Syria. Many Have Been Killed."
Հոկտեմբերի 4, 1916, The Atlanta Constitution, "1,000,000 People Dying of Hunger. Campaign Launched in the United States to Relieve Armenians and Syrians. Stories of Suffering Beggar Belief."
Հոկտեմբերի 4, 1916, The Day, "Half Armenia's People Slain; Ask Aid For Rest"
Հոկտեմբերի 25, 1916, The Kosciusko Union, "Americans Pay Thousands For Relief of Armenians"
Հոկտեմբերի 1916, The Missionary Review of the World, "Signs of Death in Turkey"
Նոյեմբերի, 1916, The Atlantic Monthly, "The Calvary of a Nation "
Նոյեմբերի 11, 1916, Literary Digest, "Why the Armenians Were Killed "
Նոյեմբերի 12, 1916, New York Times, "Armenian Horrors Seen by Germans: Documents in Possession of the French Government Give Details of Atrocities."
Նոյեմբերի 12, 1916, New York Times, "Halil Bey's Admissions: Turkey Planned to Exterminate the Armenian Race.
Նոյեմբերի 27, 1916, "Armjanski vestnik, "The corpses of Armenians"
Դեկտեմբերի 3, 1916, Los Angeles Times, "Fresh Horrors of Armenian Massacres Reported From Asiatic Turkey."

1917
Հունվարի 1, 1917, New York Times, "Saw Armenians Buried Alive: So Says Mussuiman, Who Tells of Ravines Full of Dead."
Հունվարի 27, 1917, The New Republic, "Massacre by Decree "
February 26, 1917, The Sydney Morning Herald, "Armenians Massacres."
Հունիսի 23, 1917, The Independent, "Must Armenia Perish? "
Սեպտեմբերի 30, 1917, The Troy Sunday Budget, "Armenians Are Slain With Axes. An Eye-Witness to Massacres Tells a Story of the Horrors Committed by Turks."
Սեպտեմբերի 30, 1917, New York Times, "ARMENIANS KILLED WITH AXES BY TURKS; Members of Faculty of Anatolia College Among More Than 1,200 Slain at Marsovan. ONE OF MANY MASSACRES Story of Ferocity Told by President of College, an Eyewitness of the Marsovan Horrors."
Սեպտեմբերի 30, 1917,The Spokesman-Review, "Armenians Led To Slaughter. Anatolia College Head, Recently Returned, Relates Seizing of Students and Faculty. Sold Girls To Slavery. Turks Aimed to End Armenian Question by Wiping Out Out These People."
Սեպտեմբերի 30, 1917, Los Angeles Times, "Turk Murders Defy Relation.: Minister from Front Tells of War Atrocities; Clothing of Children is Prize for Death; Sufferings in Armenia are Vividly Told."
Հոկտեմբերի 18, 1917, Cornell Daily Sun, "Turks Bury Armenian Babies Alive in Work of Extermination. Rev. Henry H. Riggs, Missionary Worker, Tells of Wholesale Method of Murder. Pictures Prove Tales. German's Ally Seems Intent on Entire Extinction of the Armenians. Skeletons Cover Desert. Story of Deportation from Turkey One of Unbelievable Cruelty."
Նոյեմբերի 1917։ New York Times - Current History "Armenians Killed with Axes by Kurds"

1918
Հունվարի 27, 1918, The Sun, "Effort To Wipe Out Nation Described in a Sensational Book By German War Correspondent"
Մարտի, 1918, The Red Cross Magazine, "“The greatest horror in History”- Henry Morgenthau "
Մարտի 18, 1918, The Times, "Turks' Booty At Erzrum. More Armenian Atrocities."
Մարտի 21, 1918, The Mineral Country Press, "The Horrors of Aleppo"
Ապրիլի 28, 1918, New York Tribune, "Armenians in Fear Of Extermination"
Օգոստոսի, 1918, The World's Work, "Ambassador Morgenthau’s story"
Հոկտեմբերի, 1918, The World's Work, "Turkish barbarism toward hostages"

1919
Հունվարի 2, 1919, Le Petite Parisien, "The review of “Little Parisian” on Armenian massacres: 1.5 million Victims"
Հունվարի 4, 1919, Spokane Chronicle, "Turks Violate Terms of Truce, Witnesses State. Take Advantage of Final Opportunity to Torture Helpless Armenians."
Հունվարի 6, 1919, Port Pirie Recorder, "The Armenian Massacre: 50 Percent of People Killed"
Հունվարի 11, 1919, The Colville Examiner, "The Horrors of Aleppo"
Փետրվարի 12, 1919, New York Times, "Turkish Trials Begin. Governor of Diarbekir First to be Arraigned for Massacres"
Փետրվարի 15, 1919, Le Feu, "Pour L'Armenie"
Մարտի 28, 1919, Spokane Chronicle, "More Armenians Massacred"
Ապրիլի 14, 1919, New York Times, "Turks Hang Kemal Bey for Armenian Massacres."
Ապրիլի 26, 1919, Spokane Chronicle, "Armenian People Being Wiped Out as Peace Delays"
Հունիսի 1, 1919, New York Times, "Armenian Girls Tell of Massacres. Escaped Victims of Turkish and Circassian Cruelty Recount Their Experience. Held Naked and Starving. Hundreds Slaughtered with Clubs as Parties Up to 5,000 Were Taken to Syrian Desert."
Հունիսի 7, 1919, New York Times, "Reports Asia Minor Looking to America"
Հունիսի 27, 1919, New York Tribune, "Another Chapter In Germany's Confession of Turkish Guilt"
Հուլիսի 13, 1919, New York Tribune, "Germany Confesses in a Secret Record Her Turkish Partner's Crimes in Armenia"
Հուլիսի 30, 1919, Spokane Chronicle, "Whole Armenian Race in Danger"
Հուլիսի 31, 1919, The Brisbee Daily Review, "Turks Մարտիing Upon Armenians On Three Sides; U.S. Powerless to Render Help. American Relief Cut Off, Fear Extermination of the Entire Armenian Nation, For Which U.S. Is Potential Mandatory"
Օգոստոսի, 1919, The National Geographic, "Between Massacres in Van "
Հոկտեմբերի 1, 1919, New York Tribune, "Turks Slaying All Armenians, Senate Is Told. State Department Declares Whole Nation Will Be Gone in Month Unless Congress Sends Troops."
Նոյեմբերի, 1919, National Geographic, "The Land of the Stalking Death "
Դեկտեմբերի 19, 1919, The Maui News, "Armenians Մայիսի Be Exterminated If U.S. Refuses Help"
Դեկտեմբերի 19, 1919, Holt County Sentinel, "How Armenians Are Held Back By Fate"

1920
Հունվարի 4, 1920, The Minneapolis Journal, "First Victim of Turk Assassins Arrives in City "
Փետրվարի 14, 1920, The Toledo News-Bee, "2000 Armenians Murdered"
Փետրվարի 17, 1920, The Minneapolis Morning Tribune, "Attack Still in Progress "
Փետրվարի 28, 1920, The Independent, "Shall Armenia Perish?" by Henry Morgenthau
Փետրվարի 29, 1920, Bisbee Daily Review, "Armenians Die By Thousands In Massacres"
Մարտի 1, 1920, The Pittsburgh Press, "10,000 Armenians Are Murdered by Turks in Cilicia"
Մարտի 2, 1920, The Times, "The Marash Massacres. 16,000 Armenians Killed Out Of 22,000.
Մարտի 3, 1920, The Times, "Armenian Massacres. The Turks In Cilicia.
Մարտի 8, 1920, Jerusalem News, "Reuters Telegrams "
Մարտի 8, 1920, The Toronto World, "Allies Notify Turkey Armenian Massacres Must Stop"
Ապրիլի 17, 1920, The Pittsburgh Press, "Armenian Massacres Renewed By Turks"
Սեպտեմբերի 5, 1920, The Washington Times, "How Science Cleansed Her of the Cruel Turk's Brand of Shame"

1921
Հունիսի 4, 1921, The Sydney Morning Herald, "Million Perished. What Armenia Suffered."
Նոյեմբերի 23, 1921, The Minneapolis Journal, "Girl-Slave of Turks Who Found Refuge in City Now Finds Happiness as Bride "

1922
Փետրվարի 25, 1922, Literary Digest, "Armenia's Tragic Finish"
Հոկտեմբերի, 1922, New York Times, "Crimes of Turkish Misrule"
Նոյեմբերի 28, 1922, St. Petersburg Times, "The Terrible Turk"

Տես նաև 

Հայոց ցեղասպանություն
Հայոց ցեղասպանության ճանաչում

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ

The Armenian Genocide — News Accounts from the American Press: 1915-1922 on Armenian National Institute (ANI)
Minnesota Newspapers Reportage About the Armenian Genocide, 1915-22  on University of Minnesota
Nora Arissian, The Armenian Genocide in the Syrian press in Hovannisian Richard G.. The Armenian Genocide: Cultural and Ethical Legacies, Transaction Publishers, 2011 
Vahakn Dadrian, Documentation of the Armenian Genocide in Turkish Sources, Institute on the Holocaust and Genocide, 1991

Հայոց ցեղասպանություն