Սերվիլիայի մարգարիտ

Սերվիլիայի մարգարիտ (), Հուլիոս Կեսարի կողմից իր սիրուհի Սերվիլիային նվիրված մարգարիտ։ Կայսերական կենսագիր Սվետոնիոսն այն նկարագրել է որպես ամբողջական խոշոր սև մարգարիտ, որի արժեքը կազմել է վեց միլիոն արծաթադրամ (2019 թվականի փոխարժեքով՝ մոտավորապես 1․5 միլիարդ դոլլար), ինչն այն դարձրել է, թերևս, բոլոր ժամանակների ամենաարժեքավոր գոհարը։ Այն կարող է նաև լինել մարդկության պատմության մեջ գրանցված առաջին հայտնի անհատական մարգարիտը։

Պատմական կոնտեքստ

Ասում էին, որ Կեսարը մարգարիտների մեծ գիտակ էր․ խնջույքների ժամանակ նա սովորություն է ունեցել ափի մեջ մարգարիտները ծանրութեթև անելով գուշակել դրանց արժեքը։ Իր կոնսուլության ընթացքում նա սահմանափակել է մարգարիտներ գնելը՝ հիմնվելով տարիքի, ամուսնական կարգավիճակի ու հարստության վրա։ Չամուսնացած կանանց չէր թույլատրվում մարգարիտներ ունենալ, իսկ այն մարդկանց, ովքեր բավականաչափ հարուստ չէին առանց իրենց ֆինանսական դրությունը վտանգելու դրանք գնելու համար, արգելվում էր դրանք գնել։ 

Հակասական տեղեկություններ կան այն մասին, թե երբ է Կեսարը Սերվիլիային նվիրել մարգարիտը. որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ դա տեղի է ունեցել Կեսարի առաջին կոնսուլության ընթացքում մ․թ․ա․ 59 թվականին, մինչդեռ ըստ այլ աղբյուրների՝ դա տեղի է ունեցել, երբ նա վերադարձել է Գալլական պատերազմներից։ Եթե դա տեղի է ունեցել պատերազմից հետո, ապա հնարավոր է, որ Կեսարը մարգարիտը ձեռք բերած լիներ որպես ավար՝ Գալլիայի վրա հարձակման ընթացքում, կամ Բրիտանիայի վրա կատարած արշավանքների ժամանակ, քանի որ Բրիտանական կղզիների ափերն ու Շոտլանդիայի լճերը մարգարիտներ հավաքելու գլխավոր տեղանքներն էին։ Իր «Կեսար․ կոթողի կյանքը» գրքում Ադրիան Գոլսուորդին ենթադրել է, որ Կեսարը, հավանաբար, վճարել է մարգարիտի համար Պոմպեոսից ստացած կաշառքով։ Ռոբերտ Բ․ Քեբրիքը հավանական է համարել, որ Կեսարը մարգարիտի համար վճարած լինի փարավոն Պտղոմեոս XII Աուլետեսից ստացած տուրքի գումարով։

Արժեք
Մարգարտի վրա Կեսարը ծախսել է վեց միլիոն արծաթադրամ, որը 2019 թվականի փոխարժեքով կազմում է 1․5 միլիարդ ԱՄՆ դոլլար, թեև ճշմարիտ հաշվարկելն անհնար է։ Մարգարիտների ու խեցեպատյանների գիտակ Մարի Սաուլն ասում է․ «կարիք չկա այսօրվա արժույթով համարժեքն իմանալ, որպեսզի գնահատենք, որ նա հսկայական գին է վճարել դրա համար»։ Համեմատության համար կարելի է նշել, որ Կեսարի լեգեոններից մեկում հետևակայինի միջին տարեկան աշխատավարձը կազմել է 900 արծաթադրամ, կամ որ դրանով կարելի կլիներ վճարել 3000 հռոմեացի վարձակալների մեկ տարվա վարձերը։ 

Կարելի է նաև նշել, որ երբ երիտասարդ ժամանակ Կեսարն ինքը պատանդ է եղել ծովահենների մոտ, նրա փրկագինը կազմել է 20 տաղանդ (մոտավորապես $250,000), որն իր սիրուհու համար ձեռք բերված մարգարտի արժեքի մի փոքր մասն է միայն։ 19-րդ դարասկզբին նշվել է, որ դժվար թե նման արժեքի որևէ առանձին մարգարիտ նորից հայտնվի։

Վերլուծություն
Մարգարիտը Սերվիլիային նվիրելու Կեսարի դրդապատճառները պատմաբանների քննարկման առարկա են դարձել։ 

Պատմականորեն ենթադրվել է, որ մարգարիտը Կեսարի կողմից Սերվիլիային նվիրելը ներողություն խնդրելու նշան է եղել այն բանի համար, որ վերջինիս որդի Բրուտոսի ու Կեսարի դուստր Հուլիայի նշանադրությունը չեղյալ է հայտարարվել, բայց քանի որ հետագա ուսումնասիրություններն ապացուցել են, որ նման նշանադրություն չի եղել,, այս տեսակետը հիմանականում զարգացում չի ունեցել։ Ռամոն Լ․ Հիմենեսի կողմից առաջ քաշված այլընտրանքային մի այլ տեսության համաձայն՝ մարգարիտն իրոք նվիրվել է Հուլիայի չեղարկված նշանադրությունը փոխհատուցելու համար, բայց ոչ թե Սերվիլիայի որդու, այլ Սերվիլիայի եղբոր հետ, որն այդ ժամանակ նույն անունն է կրել, ինչ իր որդին։ 

Ֆրիդրիխ Մյունցերի ու իր հետևորդների առաջ քաշած տեսության համաձայն՝ մարգարիտը Կեսարի կողմից լուրջ ամուսնական առաջարկության նշան է եղել Սերվիլիային, ըստ այլ տեսակետների՝ Կեսարն այն ցուցադրել է ստվերելու համար այն մարգարիտները, որոնք հայտնի կերպով ցուցադրել է Պոմպեոսը մ.թ.ա. 61-ին իր հաղթահանդեսում, կամ որ այն պարզապես նվեր է եղել, որը պետք է մխիթարեր Սերվիլիային՝ Կեսարի կողմից ավելի երիտասարդ Կալպուրնիայի հետ ամուսնությանը համաձայնելու համար, ինչպես նաև գոյություն ունի ժամանակակից պատմաբանների մեծամասնության տեսակետն առ այն, որ Կեսարը պարզապես կարող էր ցանկացած գումար ծախսել իր նախընտրած սիրուհու համար՝ առանց որևէ հետին դրդապատճառների։ Ռոբերտ Բ․ Քեբրիքը կարծիք է հայտնել, որ «մարգարիտը կարող է միայն ցույց տալ այն առաջին հնարավորությունը, որը նախկինում պարտքերի մեջ խրված Կեսարն օգտագործել է իր սիրուհուն՝ իր սիրուն համարժեք նվեր մատուցելու համար»։

Մշակութային պատկերումներ 

Սերվիլիայի մարգարտին նվիրված են Հաֆեզի ու Ջոն Դրայդենի պոեմները։ «The Drama magazine» ամսագրում 1916 թվականին լույս տեսած «Պատերազմ» պատմվածքում վաճառքի հանված մարգարիտը ենթադրաբար Սերվիլիայի մարգարիտն է։ «Մարկոս Բրուտոս և արծաթե թագուհու սալոնը» պիեսում տիտղոսակիր Բրուտոսը մարգարիտն ընդունելու պատճառով զայրանում է Կեսարի և իր մոր վրա։ 

1948 թվականին հրատարակված Թորնթոն Ուայլդերի «The Ides of March» վեպում մարգարիտը նվիրվում է Սերվիլիային, քանի որ Կեսարը կարծում է, թե Բրուտոսն իր կենսաբանական որդին է։ Այստեղ մարգարիտն ունի վարդագույն երանգ։ «Գրված սյուժե» վեպում Անալիտա Մարսիգլին նշել է, որ Կեսարը Սերվիլիային է նվիրել մարգարիտը, որպեսզի վերջինս հանրայնորեն պարծենա, թե Կեսարը կարողացել է գայթակղել իրեն․ մի քայլ, որով Կեսարն ուզում էր հետ ստանալ Սերվիլիայի խորթ եղբայր Մարկոս Պորկիոս Կրտսերին։ «Սերը կարկանդակ է․ պատմվածքներ ու պիեսներ» աշխատության մեջ մարգարտի նվիրելը կատաղության է հասցնում Կեսարի կնոջը՝ Պոմպեային։ Մարի Լուիզ Մեյբիի «Պատրաստիր նրանց Կեսարի համար» գործի մեջ Սերվիլիայի եղբայր Կատոնը նշում է, որ մարգարիտը չափազանց թանկ է կրելու համար։ Շատ վեպեր նկարագրել են այն հնացած տեսակետը, թե մարգարիտը մխիթարություն էր իրենց երեխաների միջև չստացված նշանադրության դիմաց, և որ այն վարդագույն էր։ «Սրերի դաշտ» ստեղծագործության մեջ մարգարիտը ներկայացվել է որպես ամուսնության առաջարկության խորհրդանիշ, սակայն Սերվիլիան սկզբից հրաժարվել է դրանից՝ այն նետելով Կեսարին, քանի որ կարծում էր, թե ինքը չբեր է ու չէր ուզում, որ Կեսարը այնպիսի ամուսնություն կնքի, որտեղ երեխաներ չէին կարող ծնվել։ Լորիան Բլանդելի «Կլեոպատրա․ շշուկներ Նեղոսից» վեպում Սերվիլիան նայում է մարգարիտին ու մտածում, որ դա ամենաշքեղ նվերն է, որը նա երբևէ ստացել է իր սիրելիից։ 

Մարգարիտը հիշատակված է նաև Ժյուլ Վեռնի «Քսան հազար լյո ջրի տակ» վեպում որպես արտասովոր արժեքավոր մարգարիտի օրինակ։

Ֆրանս-բելգիական «Ալիքս» կոմիքսների «Մինոտավրոսի աչքը» պատմվածքում նկարագրվում է, որ մարգարիտն անիծված է ու դանդաղ թունավորում է Սերվիլիային, ու Կեսարն Ալիքսին, վերջինիս ընկեր Էնակին ու Բրուտոսին ուղարկում է այն իրեն վաճառած վաճառականին գտնելու։

Տես նաև
 Թաիթյան մարգարիտ

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Հետագա ընթերցանություն 
 Oysters, and All about Them: Being a Complete History of the Titular Subject, Exhaustive on All Points of Necessary and Curious Information from the Earliest Writers to Those of the Present Time, with Numerous Additions, Facts, and Notes, Part 2
 Servilia Caeponis on Prezi
 La perle de Servilia (note sur la naissance de Marcus Junius Brutus), Danielle Porte

Արտաքին հղումներ
 Cesare e Servilia: storia di una perla nera, 11/08/2020, Castello di Corigliano Calabro

Թանկարժեք քարեր
Հուլիոս Կեսար