Գենետիկ խտրականություն

Գենետիկ խտրականությունը մեկնաբանվում է որպես մարդու հանդեպ տարբեր կամ կողմնակալ վերաբերմունք՝ (համեմատած այլ մարդկանց հանդեպ վերաբերմունքի) իր գենետիկ տեղեկատվության տվյալների հիման վրա, որը կարող է դրսևորվել, օրինակ՝ հնարավորությունների, իրավունքների, առավելությունների մերժմամբ և այլն։

Առողջապահության կոնտեքստում գենետիկ խտրականությունը կարող է վերաբերվել այն մարդկանց, որոնց բուժում են իրենց գենետիկ կարգավիճակի հիման վրա, այլ ոչ թե ըստ ինչ-որ ավելի համապատասխան չափանիշի։

Մարդու գենոմի հետազոտման ԱՄՆ-ի ազգային համալսարանը ( National Human Genome Research Institute) նշում է, որ գենետիկ խտրականությունը՝ դա նախապաշարմունք է, որն ուղղված է այն մարդկանց դեմ, որոնք ունեն կամ կարող են ունենալ գենետիկ հիվանդություն։

Գենետիկ խտրականությունը ապահովագրության մեջ 
Ապահովագրության ոլորտում գենետիկ խտրականությունը կարող է բերել ավելի բարձր սակագների սահմանման կամ առանց նախանշանների առողջ մարդկանց ապահովագրության մերժման, որոնք ունեցել են օրինակ՝ մանգաղաբջջային անեմիյայի գենի կամ այլ գենի, որը որոշակիացնում է իրենց երեխաների հակումը ապագա հիվանդության հանդեպ, այնպիսին, ինչպիսին Գենտինգտոնի հիվանդությունն է, ուռուցքային հիվանդությունները, հեմոխրոմատոզան, ընտանեկան հիպերխոլեստերինեմիան։

Ապահովագրական ընկերությունները տարբերում են ռացիոնալ (ակտուար) և իռացիոնալ խտրականություն (անգլ․ rational (actuarial) — irrational discrimination), իրավաբանները՝ լեգալ և անլեգալ (արգելված) ()։ Միաժամանակ ապահովագրական ընկերությունների կողմից ապահովագրված անձանց գենետիկ վերլուծական տվյալների միակողմանի ձևով օգտագործումը կարող է բերել գենետիկ խտրականության։ 1970-ական թվականների սկզբում՝ ԱՄՆ-ում որոշ ապահովագրական ընկերություններ մերժում էին կամ ավելի բարձր սակագներ էին սահմանում այն աֆրոամերիկացիների համար,որոնք ունեին մանգաղաբջջային անեմիայի գեն։ Ավելին, փաստեր են հայտնի դառնում այն մարդկանց ապահովագրության մերժման, ում մոտ հայտնաբերվել է MSH6 գենի մուտացիա։ Որպես գենետիկ խտրականության ռիսկի բացասական հետևանք՝ բնակչությունը հրաժարվում է մասնակցել գենետիկ հետազոտություններում, որոնք իրականացվում են այլ գիտական կազմակերպությունների կողմից՝ ելնելով այն հավանականությունից, որ արդյունքները կօգտագործվեն ապահովագրական ընկերությունների կողմից։

Օրենսդրություն 
ԱՄՆ-ում գործում է Գենետիկ տեղեկատվության հիման վրա խտրականության արգելքի օրենքը, որն ընդունվել է 2008 թվականին։ Կանադայում գործում է նմանօրինակ օրենք՝ «Գենետիկ խտրականության կանխարգելման արգելքի մասին»։

Ծանոթագրություններ 

Բժշկական էթիկա
Գիտական ֆանտաստիկայի թեմաներ
Խտրականություն
Մարդու գենետիկա
Եվգենիկա
ԱԽՎ նախագծի հոդվածներ