Կանանց իրավունքներն Ուկրաինայում

Ուկրաինայում կանայք հավասար սահմանադրական իրավունքներ ունեն տղամարդկանց հետ տնտեսական, քաղաքական, մշակութային և սոցիալական ոլորտներում, ինչպես նաև ընտանիքում։

Ուկրաինայի բնակչության 45 տոկոսը (45 միլիոն) կանայք են, որոնք տառապում են բռնությունից՝ ֆիզիկական, սեռական կամ հոգեբանական։

Պատմական ֆեմինիզմը Ուկրաինայում 
Ուկրաինայի պատմությունը վերջին երկու դարերում սերտորեն կապված է Ռուսական կայսրության, իսկ հետո նաև Խորհրդային Միության պատմության հետ։ Ուկրաինայի անկախությունը ճանաչվել է 1991 թվականին և ներկայումս ավելի քան 40 միլիոն բնակչություն ունեցող պետություն է, որոնց մեծ մասը ուղղափառներ են, և բնակչության 70 տոկոսը կազմում են քաղաքային բնակչությունը։

Եվրոպայի խոշորագույն ֆեմինիստական կազմակերպություններից մեկը հիմնադրվել է 1920-ական թվականներին ժամանակակից արևմտյան Ուկրաինայում կամ Գալիցիայում։ Կազմակերպությունը կոչվել է ուկրաինական կանանց միություն և այն գլխավորել է Միլենա Ռուդնիցկայան։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում ֆեմինիզմը որակվել է որպես բուրժուական գաղափարախոսություն, հետևաբար հակահեղափոխական և հակախորհրդային։ Քաղաքացիական հասարակությունը և ֆեմինիզմը գործնականում գոյություն չունեին խորհրդային ժամանակներում։ Ուկրաինայի անկախացումից հետո 1991 թվականին սկսվել է ֆեմինիստական շարժումը։

Ներկայումս Ուկրաինայում գործում են կանանց մի քանի իրավապաշտպան խմբեր, այդ թվում՝ ֆեմինիստ Օֆենզիվան և Ուկրաինայի կանանց միությունը։ FEMEN-ը Կիևում ամենաակտիվ կանանց իրավապաշտպան խումբն էր, որը փակվել է 2013 թվականին։ Կազմակերպությունը լքել է Ուկրաինան, քանի որ ղեկավարությունը վախենում էր իր կյանքի և ազատության համար։

Կանայք և աշխատատեղեր 
Կանայք կազմում են Ուկրաինայի բնակչության 54 տոկոսը և նրա աշխատուժի 47,4 տոկոսը։ Ուկրաինայի կանանց ավելի քան 60 տոկոսը բարձրագույն կրթություն ունի։ Սակայն կանանց շրջանում գործազրկության մակարդակը շատ բարձր է նույն կրթությամբ տղամարդկանց համեմատությամբ (Ուկրաինայում գործազուրկների 80 տոկոսը կանայք են)՝ չհաշված կանանց շրջանում թաքնված գործազրկությունը։

Կանայք ուկրաինական բիզնեսում 
Միջին հաշվով կանայք վաստակում են 21 տոկոսով ավելի քիչ, քան տղամարդիկ, որոնք նման պաշտոններ են զբաղեցնում։ Առանց վարձու աշխատողների բոլոր ձեռնարկությունների մոտ 50 տոկոսը պատկանում է կանանց։ 1-5 աշխատող ունեցող ձեռնարկությունները 27 տոկոսով պատկանում են կանանց։

Կանայք քաղաքականությունում 

Ըստ 2014 թվականի տվյաներ ի Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի 12,1 տոկոսը կազմում են կանայք։ Կին օրենսդիրների տոկոսը կախված է ընտրություններից։ Ուկրաինայի 2012 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրված խորհրդարանում կանայք կազմել են 9,9 տոկոս։ Ուկրաինայի անկախության հռչակումից հետո կայացած առաջին խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել են միայն 11 կանայք (խորհրդարանի 2,3 տոկոսը)։ 2014 թվականի նոյեմբերի 1-ին Միջխորհրդարանական միության հրապարակած հետազոտության համաձայն՝ Ուկրաինան 189 երկրների շարքում զբաղեցնում է 112-րդ տեղը խորհրդարանում կանանց քաղաքական ներկայացուցչության տեսանկյունից։

Յուլյա Տիմոշենկոյի բլոկը և Բատկիվշչինի իրավահաջորդը միակ կուսակցությունն էին, որը գլխավորում էր կին։

2010 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ թեկնածու Վիկտոր Յանուկովիչը հրաժարվել է իր ընդդիմախոս վարչապետ Յուլիա Տիմոշենկոյի հետ բանավեճերից՝ հայտարարելով, որ «կնոջ տեղը խոհանոցում է»։

Աբորտների արգելման մասին օրինագիծը (որը գրել է Անդրեյ Շկիլը) Գերագույն ռադայում գրանցվել է 2012 թվականի մարտի 12-ին Հունա-Կաթոլիկ եկեղեցու հոգևորականի խնդրանքով, բայց այդպես էլ չի ընդունվել։

Ծանոթագրություններ 

Ուկրաինական մշակույթ
Կանայք Ուկրաինայում
Կանանց իրավունքներն Ուկրաինայում