Լուիս Արսե

Լուիս Ալբերտո Արսե Կատակորա (, ), Բոլիվիայի քաղաքական գործիչ և տնտեսագետ։

Կենսագրություն 
1980 թվականին ավարտել է դպրոցը։ Ուսումը շարունակել է Բանկային կրթության ինստիտուտում, որը ավարտել է 1984 թվականին` «հաշվապահի որակավորմամբ»։

1986 թվականին ընդունվել է Սան Անդրեսի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետ (UMSA, Բոլիվիա), որն ավարտել է 1991 թվականին, ստանալով տնտեսագետի աստիճան։ 1996-1997 թվականներին սովորել է բրիտանական Քովենտրի քաղաքի Ուորիկի համալսարանում, որտեղ ստացել է տնտեսագիտության մագիստրոսի աստիճան։

1987 թվականից Լուիսը գրեթե 20 տարի աշխատել է Բոլիվիայի Կենտրոնական բանկում, որտեղ միջազգային ֆինանսական բաժնի շուկայի վերլուծաբանից դարձել է միջազգային գործերի վարչության պետ։

2006 թվականին նշանակվել է Ֆինանսների նախարար Էվո Մորալեսի առաջին կառավարությունում (արտաքին ֆինանսավորման զարգացման ծրագրի պատասխանատու), իսկ երեք տարի անց՝ 2009 թվականին, նա դարձել է էկոնոմիկայի և հանրային ֆինանսների նախարար։ Որոշ ազդեցիկ լրատվամիջոցներ, ինչպիսիք են The Wall Street Journal-ը, Լուիսին համարում են «Բոլիվիայի տնտեսական վերածննդի ճարտարապետ»։

Դասախոսել է Եվրոպայի, Հյուսիսային Ամերիկայի և Լատինական Ամերիկայի բազմաթիվ համալսարաններում, ներառյալ Կոլումբիայի, Ջորջթաունի, Ամերիկյան, Փիթսբուրգի, Հարվարդի, Չիկագոյի և Բուենոս Այրեսի համալսարանները։

Որպես էկոնոմիկայի նախարար, 2006-2019 թվականներին Լուիսը և՛ ազգային, և՛ միջազգային մակարդակով ճանաչվել է որպես երկրի տնտեսական ճգնաժամի հիմնական ճարտարապետ, որի ընթացքում Բոլիվիայի ՀՆԱ-ն աճեց 343% -ով՝ մեկ տասնամյակում ընդամենը 9,573 դոլարից 42,401 մլրդ դոլար, ինչը կարևորվեց Համաշխարհային բանկի, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ), ՄԱԿ-ի Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի տնտեսական հանձնաժողովի (ECLAC) միջազգային կազմակերպությունների կողմից։

Բոլիվիայի տնտեսական զարգացմանը նպաստող Լուիս Արսեի կողմից ձեռնարկված հիմնական միջոցներից էին ներքին շուկայի խթանումը, փոխարժեքի կայունությունը (ինչը հանգեցրեց արտարժույթի պաշարների նկատելի աճի) և բնական ռեսուրսների ազգայնացման քաղաքականությունը՝ ներառված հասարակության սոցիալական զարգացման երկարաժամկետ ծրագրերում։ Լուիսը վերահսկում էր երկրում ածխաջրածնային, հեռահաղորդակցական և հանքարդյունաբերական ընկերությունների ազգայնացումը, ինչպես նաև Հարավային բանկի ստեղծումը։ Նա սահմանեց էլեկտրաէներգիայի սակագները քաղաքներում մի փոքր ավելի բարձր, քան գյուղական բնակավայրերում, ինչը ձեռնտու է վերջինիս համար և հանգեցրեց գյուղական տարածքների արագ զարգացմանը։ Սահմանեց աշխատավարձերի տարեկան բարձրացում`գնաճի մակարդակից բարձր, ինչը հանգեցրեց բնակչության գնողունակության բարձրացմանը։ Նա ակտիվորեն նպաստում էր սոցիալական ոլորտում պետական ներդրումների մասին օրենքների ընդունմանը, մասնավորապես՝ կրթության և առողջապահության բարելավմանը։ Նա նաև ընդունեց օրենք հանրային դպրոցներում սովորող երեխաների և դեռահասների սուբսիդիաների, ինչպես նաև երկու տարեկանից ցածր հղի կանանց և կանանց, 60 և բարձր տարիքի տարեց մարդկանց պետական թոշակ չստացող սուբսիդիաների մասին։ Աջակցեց գյուղատնտեսության մեքենայացման ծրագրի ֆինանսավորմանը, որի շրջանակներում տրակտորներ տրվեցին հնդիկ գյուղացիներին։ Բոլիվիան կարողացել է բնակչության աղքատության մակարդակը 38,2 տոկոսից նվազեցնել մինչև 15,2 տոկոս, ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի (ՄԱԶԾ և ԷԿԼԱԿ) հաշվետվությունների համաձայն։ 2018 թվականին Բոլիվիան գրանցեց 1,51% գնաճ, ինչը 2009 թվականից ի վեր ամենացածրն է։

2017 թվականին առողջական խնդիրների պատճառով լքել է պաշտոնը, սակայն 2019 թվականին հունվարին կրկին վերանշանակվել է։

2019 թվականի նոյեմբերի 10-ին հրաժարական է տվել նախագահ Է. Մորալեսի և այլ նախարարների հետ՝ 2019 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին հակակառավարական ցույցերից հետո անվտանգությունն ապահովելու նպատակով գտնվել է Մեքսիկայի դեսպանատանը և երկիրը լքել է դեկտեմբերի 6-ին։ Սկզբում գտնվել է Մեքսիկայում, հետո՝ Արգենտինայում։

2020-ի հունվարի 19-ին Դեվիդ Չոքեհուանկա Սեսպեդեսի հետ միասին, նա առաջադրվեց որպես Նախագահի թեկնածու 2020-ի ընդհանուր ընտրություններում «Շարժում դեպի Սոցիալիզմ» կուսակցությունից՝ որպես փոխնախագահի թեկնածու։ Հունվարի վերջին նա վերադարձավ հայրենիք՝ անվտանգության երաշխիքների ներքո, այն բանից հետո, երբ Բոլիվիայի դատախազությունը հաստատեց ձերբակալման վճռի բացակայությունը, բայց ձերբակալվեց և ծեծի ենթարկվեց հենց օդանավակայանում։ Միջազգային իրավունքի նման կտրուկ խախտումը (նախ քաղաքական փախստականներին շարժման անվտանգությունը խոստանալը, ապա նրանց գրավելը) միջազգային խոշոր սկանդալի պատճառ դարձավ, որի շնորհիվ ձերբակալվածներն ազատ արձակվեցին։

2020 թվականի հոկտեմբերի 18-ին համառ և համոզիչ հաղթանակ է տարել կայացած նախագահական ընտրություններում (ձայների ավելի քան 52,4%-ը, հիմնական հակառակորդ Կառլոս Մեսայի 31,5% -ի դիմաց)։

1810-1826 թվականների Լուիսի նախնիները եղել էին Անկախության պատերազմի հերոսներ։ Նա Սան Անդրեսի համալսարանի և Ֆրանց Թամայոյի մասնավոր համալսարանի պատվավոր դոկտոր է։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Biografía
 Remplazo de Evo Morales: Luis Arce Catacora, el exministro y candidato a presidente de Bolivia por el MAS
 Featured Speaker

21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ