Որոտ (ՕՏՀՀ)

«Որոտ», ուկրաինական օպերատիվ-տակտիկական հրթիռային համալիր՝ ստեղծված պինդ վառելիքային բալիստիկ հրթիռի հիման վրա, շահագործվող «Հարավային» նախագծային բյուրոյի կողմից։ Հրթիռի բնութագրերը թույլ են տալիս հարվածել վերերկրյա, ծովային և օդային թիրախները՝ կախված դրված մարտական մասից և նշանառության կարգից։

Ենթադրվում էր, որ համալիրը կկարողանա ապահովել ոչ ատոմային դիմադրության ուժերի հիմքը։

Պատմություն 
ԽՍՀՄ փլուզումից հետո՝ 1994 թվականից, Դնեպրոպետրովսկում իր բանակի համար ստեղծվում է մինչև 500 կմ հեռվությամբ օպերատիվ-տակտիկական հրթիռի գաղափարը։ Այն ժամանակ այս հայտնագործությունը անվանվում էր «Բորիսֆեն» և համարվում էր, որ հենց նա պետք է փոխարինի ուկրաինական բանակի՝ սովետեկան բանակից ժառանգություն ստացած հնացած հրթիռները։ Սրանք «Սկադ» և «Տոչկա-Ու» տեսակների օպերատիվ-տակտիկական հրթիռներն են։ Բոլորը միասին պարունակում են ավելի քան 200 գործարկման սարքեր։ Բանակի անդադար կրճատումների և լոբիստների քրոնիկ աղքատության պայմաններում սոցիալական խնդիրների լուծման ֆոնին գաղափարները քիչ էին։

Համալիրի ծրագիրը ստեղծվել է 2013 թվականին։ Զինամթերքի համաշխարհային ցուցադրությունների ժամանակ ցուցադրված գրքույկներում այս հրթիռային համալիրը անվանեցին «Որոտ»։ Հաստատվում էր, որ նոր դարաշրջանի այս գերճշգրիտ զենքը կարող է ապահովել ոչ միջուկային կանխման վստահելի վահանի ստեղծումը`ինչպես Ուկրաինայի, այնպես էլ ցանկացած կառավարության համար։

Առաջին փորձերը նախատեսված էր անել 2015 թվականի ձմռանը։ Նրանք չիրականացան Ուկրաինայի պետական տիեզերական գործակալության վերակառուցման հետ կապված բյուրոկրատական խոչընդոտների և 2015 թվականի սեպտեմբերից ԳԿԱՈՒ-ի «կազմակերպած» խառնաշփոթի պատճառով, ով չէր ստորագրել հատուկ շենքերի և շինությունների շահագործման մասին հատուկ փաստաթղթերը։ Սրանից հետո փորձերը տեղափոխվեցին 2016 թվականի աշուն։

Համալիրը կատարելագործվում է Պավլոգրադի քիմիական գործարանի կողմից՝ «Հարավային» ՆԲ-ի (նախագծային բյուրոյի) հետ համատեղ, Սաուդյան Արաբիայի գումարով. 2016 թվականի օգոստոսի 5-ին լեհական Defence-24-ը՝ սեփական սկզբնաղբյուրների հղումներով հայտարարեց 2016 թվականի աշնանը նախատեսված հրթիռային համալիրի առաջին փորձարկումների մասին։ Փորձարկման պատվիրատուն դարձավ օտարերկրացի պատվիրատու, իստ օգոստոսի 18-ին հայտնվեց տեղեկություն, որ պատվիրատուն համարվում է Սաուդյան Արաբիան։ Փոքր հեռահարության բալիստիկ հրթիռների ստեղծումը միասնաբար իրականացնում են Աբդուլազիզ թագավորի անվան գիտական հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների կենտրոնը և ուկրաինական «Հարավային» ՆԲ-ն։

2016 թվականի օգոստոսի 25-ին՝ «Հարավային» նախագծային բյուրոյի հրատարակած «Նախագծող» (№ 16/969) թերթում հայտնվեց «Որոտ» համալիրի՝ ինքնագնաց մեկնարկային հարմարանքի նախատիպի հավաքման լուսանկարը։ Օգոստոսին հաղորդվեց Ուկրաինայի պաշտպանական արդյունաբերության պատրաստականության մասին երկրի Զինված Ուժերին տեղադրել 5 բալիստիկ հրթիռներ «Որոտ-2»-ի համար։ Փորձարկումների առաջին շարքը նախատեսված էր ավարտել 2016 թվականի աշնանը։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 1-ին հրապարակվել է հաղորդագրություն Ուկրաինայի հարավում գտնվող փորձադաշտում «Որոտ»-ի և «Դնեպր» ԶՀՀ-ի (Զենիթային հրթիռային համալիր) տակտիկական հրթիռների հաջող մեկնարկների մասին։

2017 թվականի սկզբին մի շարք աղբյուրներ հայտնեցին, որ ներկա պահին աշխատանքները դադարեցված են։2017 թվականի ապրիլին «Հարավային» ՆԲ-ի գլխավոր կոնստրուկտոր Ալեքսեյ Դեգտյարևը հայտարարեց, որ «Որոտ» համալիրը գտնվում է հրթիռի վերջնական մշակման փուլում։ 2017 թվականի մայիսի 17-ին համացանցում առաջին անգամ հրապարակվեց համալիրի՝ ինքնագնաց մեկնարկային հարմարանքի լուսանկարը։

2018-ի հունվարին հայտարարվել է «Որոտ-2»-ի շարժիչի կրակային փորձարկումների իրականացման մասին։ 2018 թվականի հունվարին ցուցադրվել է համալիրի փոքր մոդելը. օգոստոսին այն ցուցադրվել է Ուկրաինայի անկախության օրվան նվիրված շքերթին։

2019. «Հարավային» ՆԲ-ի գլխավոր տնօրեն Ալեքսանդր Դեգտյարևը հայտարարեց, որ «Որոտ-2» ՕՏՀՀ-ի փորձնական օրինակը պատրաստ է փորձարկումների, որոնք կսկսվեն «մոտակա ժամանակներում». շարժիչների, պահեստամասերի և տարբեր պարզ մարտագլխիկների առաջին խմբաքանակը տեղափոխվել է Սաուդյան Արաբիա՝ 2019 թվականի հունվարի սկզբին տեղի ունենալիք փորձարկումների ծրագրի առաջին փուլի համար։

Վերափոխումներ 
 «Որոտ»՝ օպերատիվ-տակտիկական հրթիռային համալիր` նախատեսված մեկնարկային կետից 280 կմ հեռավորությամբ թշնամու օպերատիվ-տակտիկական խորության վրա գտնվող առարկաների` այսինքն` հակառակորդի կրակային միջոցների (զենիթային-հրթիռային համալիրների մարտկոցներ, հրթիռային համալիրներ), 
օդանավակայաններում կայանված ինքնաթիռների և ուղղաթիռների, հակաօդային և հակահրթիռային պաշտպանության օբյեկտների, հրամանատարական կետերի և կապի հանգույցների խոցման համար։
 «Որոտ-Մ»՝ տակտիկական հրթիռային համալիր մեկնարկի կետից 100 կմ հեռավորության վրա՝ թշնամու տակտիկական խորության մեջ գտնվող վերգետնյա առարկաների խոցման համար։
 «Որոտ-2»՝ «հող-հող» տեսակի 2 հրթիռներով հագեցած ձեռքի մեկնարկային հարմարանք՝ Դնեպրում, «Որոտ» համակարգի համար մշակված հնգառանցք, բարձր անցանելիությամբ օժտված բեռնատար ավտոմեքենայի վրա։

Տես նաև 
«Իսկանդեր» ՕՏՀՀ

Արտաքին հղումներ 
 «Пока остаётся фантазией»: почему Украина не способна создать новое ракетное оружие // RT, 23 июня 2018
 Загремит ли украинский «Гром» в пустынях Саудовской Аравии?  // belvpo.com - «Военно-политическое обозрение», 1.04.2019

Ծանոթագրություններ 

Զենք այբբենական կարգով
Զենք
Հրթիռային զենք
Հրթիռներ
Հրթիռներ ըստ նշանակության
Հրթիռային տեխնիկա
Թևավոր խոսքեր
Ուկրաինա