Թաքյաղայայի եկեղեցի

Թաքյաղայայի եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Արցախի Հանրապետության, Քաշաթաղի շրջանի, Մռավի լեռնաշղթաի հարավային լանջերին, կառուցվել է 13-14-րդ դարերում։

Թաքյաղայայի եկեղեցու անունը եկել է այն բանից որ 19-րդ դարում այդ գյուղատեղիում ապրել են թաթարական այրումների ցեղեր և գյուղատեղին անվանվել է Թաքյաղայա (այծի ժայռ)։

Եկեղեցու մասին մատենագրական և վիմագրական վկայություններ չեն պահպանվել։ Այս գյուղը և հարևան գյուղը մինչև խորհրդային կարգերի հաստատումը, հարկատու էր Դադիվանքին։

Ճարտարապետություն
Եկեղեցին միանավ բազիլիկ կառույց է, այն թաղակապ է, սակայն թաղը չի պահպանվել, արտաքին չափերն են՝ 7,46x5,58 մետր։

Կառուցված է անմշակ և կիսամշակ քարերով, կրաշաղախով։ Եկեղեցու կառուցման շինաքարը վերցրել են եկեղեցուն կից ժայռից։

Ունի ուղանկյունաձև խորան, մեկ մուտք և երկու լուսամուտ, որոնք բացվում են արևելյան ճակատից դեպի ներս։

Բարավորին քանդակված է խաչքար որը հայ միջնադարյան քանդակային արվեստի կատարյալ նմուշներից է։
Եկեղեցու որմերի պահպանված հատվածներում առկա չեն արձանագրություններ, սակայն խաչաքանդակների և գեղարվեստական առանձնահատկություններից կարելի է թվագրել 13-14-րդ դարերի կառույց։

Կառույցի հյուսիսային կողմում պահպանվել է մի գեղաքանդակ և խաչքարի բեկոր, խաչքարը ճշտորեն կրկնվում է եկեղեցու բարավորի քանդակված խաչի մոտիվները։ Եկեղեցու արևմտյան պատի մեջ կան ագուցված խաչքարեր, ինչպես նաև եկեղեցու մոտ եղած ժայռերի վրա կան խաչաքանդակներ։
Եկեղեցին գտնվում է ծովի մակերևույթից 1601 մետր բարձրության վրա։

Հարակից գերեզմանոցը ավերվել է այստեղ հաստատված մուսուլման բնակիչների կողմից, սակայն 1993 թվականի ազատագրումից հետո այստեղ հայտնաբերվել է 5-ից 6 խաչքարեր, որոնցից մեկի վրա կա հետևյալ արձանագրությունը․

Ծանոթագրություններ 

Քաշաթաղի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Եկեղեցիներ այբբենական կարգով