Վանահեյմ

Վանահեյմ (, հին սկանդինավյան «Վաներների տուն»), սկանդինավյան դիցաբանության մեջ՝ Վանների հայրենիքը, որը գտնվում է Միդգարդից և Ասգարդից արևմուտք։

Վանահեյմը վկայված է Ավագ Էդդայում՝ կազմված է 13-րդ դարում ավելի վաղ ավանդական աղբյուրներից և Կրտսեր Էդդա և (էվհեմերացված ձևով) Հեյմսկրինգլա, երկուսն էլ գրվել են 13-րդ դարում Սնորրի Սթուրլուսոնի կողմից։ Ավագ Էդդայում և Կրտսեր Էդդայում Վանահեյմը նկարագրվում է որպես այն վայրը, որտեղ մեծացել է աստված Նյորըրը։

Վկայություններ 
Վանահեյմը մեկ անգամ հիշատակվում է Ավագ Էդդայում. Vafþrúðnismál պոեմի մի հատվածում։ Vafþrúðnismál-ում Gagnráðr-ը (ծպտված Օդին աստվածը) խելքի խաղի մեջ է մտնում jötunn Vafþrúðnir-ի հետ։ Gagnráðr-ը հարցնում է Vafþrúðnir-ին, թե որտեղից է եկել Վանի աստված Նյորըրը, որովհետև, թեև նա իշխում է բազմաթիվ հոֆերի և հորգրերի վրա, Նյորըրը չի մեծացել Æsir-ի մեջ։ Vafþrúðnir-ը պատասխանում է, որ Njörðr-ը ստեղծվել է Վանահեյմում «իմաստուն ուժերի» կողմից և նշում է, որ Njörðr-ը որպես պատանդ փոխանակվել է Æsir-Vanir պատերազմի ժամանակ։ Բացի այդ, Vafþrúðnir-ը մեկնաբանում է, որ երբ աշխարհն ավարտվի (Ռագնարյոկ), Njörðr-ը կվերադառնա «իմաստուն Վաներին» (Bellows-ն այստեղ անգլիականացնում է Վաներին Ուանեսին)։

Կրտսեր Էդդայի Gylfaginning գրքի 23-րդ գլխում Բարձր գահակալած գործիչն ասում է, որ Նյորըրը մեծացել է Վանահեյմրում, բայց հետագայում որպես պատանդ ուղարկվել է Æsir:

Heimskringla գիրքը Ynglinga սագան արձանագրում է սկանդինավյան դիցաբանության ծագման էվհեմերացված պատմություն։ Գլուխ 1-ում «Վանի տունը կամ Վաների տունը» նկարագրված է որպես Դոն գետի շրջակայքում (որը Սնորին գրում է, որ ժամանակին կոչվում էր «Տանա ճյուղավորում» կամ «Վանա ճյուղավորում»)։ Գլուխ 4-ը նկարագրում է Ասիր-Վաներ պատերազմը, նշելով, որ պատանդների փոխանակման ժամանակ Ասիրը Հունիր աստծուն ուղարկեց Վանահեյմ, և այնտեղ նա անմիջապես նշանակվեց ցեղապետ։ 15-րդ գլխում գրված է,որ Սվեյգիր թագավորը ամուսնացել է Վանա անունով կնոջ հետ Շվեդիայում գտնվող «Վանալենդում»։ Երկուսն էլ ծնեցին երեխա, որին անվանեցին Վանլանդի (նշանակում է «Մարդ Վանիրների երկրից») ։

Տեսություններ 

Ինը աշխարհների գոյությունը հիշատակվում է որոշ հին սկանդինավյան տեքստերում։ Այս աշխարհները ոչ մի տեղ հատուկ թվարկված չեն հերթականությամբ, բայց ընդհանուր առմամբ ենթադրվում է, որ ներառում են Վանահեյմը։ Հենրի Ադամս Բելոուսը մյուս ութին համարում է Ասգարդը, Ալֆհայմրը, Միդգարդը, Յոթունհեյմրը, Սվարթալֆահեյմրը, Նիֆլհեյմը, Մուսպելհայմը և, հնարավոր է, Նիավելլիրը։

Հիլդա Էլիս Դեյվիդսոնը մեկնաբանում է, որ Վանահեյմրը ինը աշխարհների մեջ կոնկրետ որտեղ է ընկել, պարզ չէ, քանի որ «գլխավոր աստվածները՝ Ֆրեյրը և Նյորդը մի շարք ուրիշների հետ ներկայացված են Ասգարդում Æsir-ի հետ միասին, բայց հավանական է թվում, որ դա եղել է անդրաշխարհ»: Դեյվիդսոնը նշում է կապը Վաների և «ցամաքային ոգիների միջև, որոնք բնակվում էին թմբերի, բլուրների և ջրի մեջ [...]:

Ռուդոլֆ Սիմեկը պնդում է, որ Սնորրին «անկասկած» հորինել է Վանահեյմ անունը՝ որպես Ասգարդի վաներական նմանակ, բայց չի նշում Vafþrúðnismál հղումը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Bellows, Henry Adams (Trans.) (1923). The Poetic Edda. American-Scandinavian Foundation
Byock, Jesse (Trans.) (2005). The Prose Edda. Penguin Classics. 
Davidson, Hilda Ellis (1993). The Lost Beliefs of Northern Europe. Routledge. 
Hollander, Lee Milton. (Trans.) (2007). Heimskringla: History of the Kings of Norway. University of Texas Press. 
McKinnell, John (2005). Meeting the Other in Norse Myth and Legend. DS Brewer. 
Simek, Rudolf (2007) translated by Angela Hall. Dictionary of Northern Mythology. D.S. Brewer. 
Thorpe, Benjamin (Trans) (1866) The Elder Edda of Saemund Sigfusson. Norrœna Society

Դիցաբանություն
Սկանդինավյան դիցաբանություն
Դիցաբանական վայրեր
Կոսմոգոնիա