Ժոզե դե Ալենկար

Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկար (, ), բրազիլացի գրող և քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն 
Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկարը ծնվել է 1829 թվականի մայիսի 1-ին, Սեարա նահանգի Մեսեժանա քաղաքում, հյուսիսարևելյան Բրազիլիայի հարուստ և ազդեցիկ կրեոլական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ քաղաքական գործիչ Ժոզե Մարտինիանո Պերեյրա դե Ալենկարը, ամուսնացել է իր զարմուհի Անա Ժոզեֆինա դե Ալենկարի հետ։ Տատը եղել է հայտնի պլանտատորուհի Բարբարա Պերեյրա դե Ալենկարը, որը մասնակցել է Պերնամբուկանայի հեղափոխությանը։

1844 թվականին Ժոզե դե Ալենկարը տեղափոխվել է Սան Պաուլո` Սան Պաուլոյի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում սովորելու համար։  Ավարտելով ուսումը՝ 1850 թվականին աշխատանքի է անցել Ռիո դե Ժանեյրոյում՝ իրավաբանական ոլորտում։ Իր ընկերոջ՝ Ֆրանսիսկո Օտավիանոյի հրավերով սկսել է համագործակցել «Correio Mercantil» թերթի հետ։ Գրել է նաև տարեգրություններ «Diário do Rio de Janeiro» և «Jornal do Commercio» պարբերականների համար` Ao Correr da Pena կեղծանվամբ։

Դասավանդել է իրավունք, ապա ընտրվել է պատգամավոր։ 1868-1870 թվականներին զբաղեցրել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը, պատկանել է պահպանողականների կուսակցությանը, սակայն հիասթափվելով քաղաքական գործունեությունից՝ իրեն ամբողջությամբ նվիրել է բացառապես գրականությանը։

Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկարը մահացել է 1877 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, Ռիո դե Ժանեյրոյում։

Ստեղծագործություն 
Իր ստեղծագործություններում լայնորեն օգտագործել է հնդկացիների բանահյուսությունը՝ հանդիսանալով այսպես կոչված «ինդիանիստական» դպրոցի հիմնադիրներից մեկը՝ իր «Գուարանի» (Guarany, 1857 թվականին թարգմանվել անգլերեն և իտալերեն), «Իրասեմա» (Iracema, 1865) և «Ubirajara» (1875) եռագրության շնորհիվ։ Դրանցում գեղեցիկ են արևադարձային բնության նկարագրությունները, հիմնական հերոսը հնդիկն է, որը հասարակության ուշադրությունը գրավել է բնիկների կյանքի վրա։ Ալենկարի մյուս ստեղծագործություններից հայտնի են «Արծաթե կոպեր» (As Minas de Prata, 1862), «Իպե փող» (O Tronco do Ipé, 1871) վեպերը, «Կանացի պրոֆիլներ» հոգեբանական վեպերի շարքը։ «Գաուչո» (O Gaúcho, 1870) վեպը նկարագրում է գրողին ժամանակակից Բրազիլիան, իսկ «Սերտանեժո» (O Sertanejo, 1876) վեպը նվիրված է անասնապահների կյանքին։ Ուշ շրջանի «Pata de Gazela», «Luciole», «Diva» ստեղծագործություններում Ալենկարը ընդօրինակում է ֆրանսիացի վիպասաններին։ Գրել է նաև բեմի համար, որպես դրամատուրգ։

Ժոզե դե Ալենկարը՝ որպես 19-րդ դարի բրազիլական գրականության ակնառու ներկայացուցիչ, Բրազիլիայի գրականության ակադեմիայի հիերարխիայում հանդիսանում է թիվ 23 բազկաթոռի հովանավորը (պորտ.՝ patrono), որի հիմնադիրը (պորտ.՝ fundador) Մաչադու դե Ասիսն էր, և որի հաջորդներից մեկը եղել է Ժորժի Ամադուն։

Վեպեր 

 1856՝ Հինգ րոպե / Cinco Minutos
 1857՝ Այրին / A Viuvinha
 1857՝ Գուարանի / O Guarani
 1862՝ Լուսիոլա / Lucíola
 1864՝ Կին / Diva
 1865՝ Իրասեմա / Iracema
 1865-1866 — Արծաթե կոպեր / As Minas de Prata
 1870՝ Գաուչո / O Gaúcho
 1870՝ Գազելի թաթը / A Pata da Gazela
 1871՝ Իպե փող / O Tronco do Ipê
 1871-1873 — Թափառական առևտրականների պատերազմը / Guerra dos Mascates
 1871՝ Թիլ / Til
 1872՝ Ոսկե երազներ / Sonhos d’Ouro
 1873՝ Նամակներ / Alfarrábios
 1874՝ Ուբիրաժարա / Ubirajara
 1875՝ Սերտանեժո / O Sertanejo
 1875՝ Սենյորա / Senhora
 1893՝ Ռոմանտիկա / Encarnação

Պիեսներ 

 1857 — Ապառիկ / O Crédito
 1857 — Verso e Reverso
 1857 — Ընտանեկան դև / O Demônio Familiar
 1858 — Հրեշտակի թևերը / As Asas de um Anjo
 1860 — Մայր / Mãe
 1867 — Քավություն / A Expiação
 1875 — Ճիզվիտ / O Jesuíta

Տարեգրություններ 

 Ao Correr da Pena (1874)

Ինքնակենսագրություն 

 Ինչպես և ինչու եմ ես վիպագիր / Como e Por Que sou Romancista (1873)

Քննադատություն 

 1856 — Cartas sobre A Confederação dos Tamoios
 1865—1866 — Cartas Políticas de Erasmo
 1866 — O Sistema Representativo

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 
 Тертерян И. А., Соболев А. А. Аленкар // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М. : Советская энциклопедия, 1962—1978.

Արտաքին հղումներ 
 Аленкар, Жозе Мартиниану де
 

Բրազիլացի գրողներ
Բրազիլացի դրամատուրգներ
Բրազիլիայի քաղաքական գործիչներ
Բրազիլացի մանկավարժներ