Չեղարկման մշակույթ

Չեղարկման մշակույթ, նաև բացառման մշակույթ (, ), օստրակիզմի ժամանակակից ձև, որի դեպքում անձը կամ որոշակի խումբը զրկվում են աջակցությունից և դատապարտվում են սոցիալական կամ մասնագիտական համայնքներում, ինչպես առցանց միջավայրում, այնպես էլ սոցիալական մեդիայում և իրական աշխարհում։ 

Merriam-Webster-ը սահմանում է «չեղյալ» տերմինը որպես «մարդու աջակցության դադարեցում», առցանց բառարան Dictionary.com սահմանում է տերմինը որպես աջակցության դադարեցում (չեղյալ) հասարակական գործիչների և ընկերությունների կողմից, երբ նրանք արել են կամ ասել են ինչ-որ բան, որը համարվում է սարսափելի կամ վիրավորական»։ Անցյալում համոզմունքների կամ գործողությունների համար դատապարտման և հետապնդման արշավը երբեմն նաև կոչվում է «քենսելինգ»։

«Չեղարկման մշակույթ» տերմինը կարող է նաև նշանակել որոշակի անձի (սովորաբար հայտնի մարդիկ) կամ բրենդի բոյկոտ։

Այս հասկացությունը, որպես կանոն, ունի բացասական իմաստ և հաճախ օգտագործվում է խոսքի ազատության վերաբերյալ բանավեճերի ժամանակ։

Հայեցակարգի քննադատություն 
Որոշ լրագրողներ կասկածի տակ են դնում «չեղարկման մշակույթի» քննադատության հիմնավորվածությունը։ Vice-ի խմբագիր Քոնոր Հարելը նկատել է, որ իրականում չեղարկման մշակույթը հազվադեպ է անդրադառնում նրանց «զոհերի» բարեկեցության և կյանքի վրա։ 

Պատմաբան Կ.Ջ. Քովենթրին չեղարկման հայեցակարգի հակառակորդներին մեղադրել է միակողմանիության մեջ՝ նկատելով, որ այդ մարդիկ նվազեցնում կամ անտեսում են չեղարկման դեպքերը, որոնք բխում են աջ թևից, և ինչը միշտ տեղի է ունեցել ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի պատմության ընթացքում, երբ անարդարության դեմ հանդես եկող մարդիկ հետապնդումների են ենթարկվել․ «Ես անձամբ կարող եմ հիշել մի քանի մարդկանց, որոնք հետապնդվում են իբր ժողովրդավարական երկրների կողմից «անհարմար» տեղեկատվություն հրապարակելու համար»։ The Guardian-ի լրագրող Դավիթ Օլուսոգան մի կողմից  խոստովանել է, որ չեղարկման մշակույթը բավական խնդրահարույց է, սնվում է քաղաքական անհանդուրժողականությամբ և սոցիալական ցանցերի թունավոր անանունությամբ, բայց մյուս կողմից նկատել է, որ այն գաղափարը, որ «քենսելինգը» բխում է միայն ձախերից, դարձել է դրա գլխավոր առասպելը։

Օրինակներ 
Կան հայտնի մարդկանց օրինակներ, որոնք ենթարկվել են «չեղարկման մշակույթին», այդ թվում գրող Ջոան Ռոուլինգը, որին մեղադրում են տրանսֆոբիայի մեջ, երգչուհի Լանա Դել Ռեյը, որը մեղադրվում է հակաֆեմինիզմի մեջ, և տեսաբլոգեր Ջենա Մարբլսը, որին քննադատում էին իր հին տեսահոլովակներում անպարկեշտ արտահայտություններ, գենդերային կարծրատիպեր և բլեքֆեյս օգտագործելու համար։

Ծանոթագրություններ 

Համացանցային մշակույթ
2010-ականներին կազմված բառեր
Սոցիալական վարք
Սոցիալական հոգեբանություն
Գրաքննություն
Հանրամատչելի մշակույթ
Միջանձնային հարաբերություններ
Ամերիկյան մշակույթ
Ակտիվիզմ
Վեճեր
Տեխնոլոգիաները հասարակությունում
Տեղեկատվական հասարակություն
Կիբեռտարածություն
ԱՄՆ-ի հասարակություն
Մշակույթի սոցիոլոգիա
Խտրականություն