Դոշի (ճարտարապետ)

Բալկրիշնա Վիթալդաս Դոշի,  ՕԷյէԼ, հնդիկ ճարտարապետ, (): Համարվում է հնդկական ճարտարապետության կարևոր դեմքերից մեկը և հայտնի է Հնդկաստանում ճարտարապետության զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար։ Դոշին աշխատել է Լե Կորբուզյեի և Լուիս Քանի մոտ և հանդիսանում է  Հնդկաստանի մոդեռնիստական և բրուտալիստական ճարտարապետության ռահվիրա։

Նրա առավել ուշագրավ նախագծերն են Բանգալորի և Ուդայպուրի Մենեջմենթի հնդկական ինստիտուտները, Նորաձևության տեխնոլոգիաների ազգային ինստիտուտը Նյու Դելիում, Ահմադաբադում Ամդավադ նի Գուֆա պատկերասրահը և Բնապահպանական պլանավորման և տեխնոլոգիաների կենտրոն համալսարանը և Առանյայի ի ցածր գնով բնակարանների ծավալումն Ինդոր քաղաքում, որի համար արժանացել  է ճարտարապետության համար Աղա խանի մրցանակին։

Դոշին առաջին հնդիկ ճարտարապետն է, որը 2018 թվականին ստացել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակ, որը  ճարտարապետության ամենահեղինակավոր մրցանակներից մեկն է համարվում։ Նրան շնորհվել են նաև Պադմա Շրի և Պադմա Բհուշան մրցանակները։

Կյանքի վաղ շրջան 
Դոշին ծնվել է Պունա քաղաքում։ 11 տարեկան հասակում նա վնասվել է հրդեհի ժամանակ  և այն ժամանակվանից փոքր-ինչ թույլ է քայլում։ 1947-1950 թվականներին նա սովորել է Մումբայի Սըր  Ջեյ Ջեյ արվեստի դպրոցում։

Մասնագիտական գործունեություն

Սկզբնական նախագծեր 
1950 թվականին նա մեկնել է Եվրոպա, 1951-1954 թվականներին  սերտորեն համագործակցել է Լե Կորբուզյեի հետ Փարիզում վերջնական նախագծերի շուրջ։ 1954 թվականին նա վերադարձել է Հնդկաստան՝ Ահմեդաբադում գտնվող Կորբուզյեի շենքերը վերահսկելու համար, այդ թվում՝  Վիլլա Սարաբհային, Վիլլա Շոդհանը, Միլլի Սեփականատերերի Ասոցիացիայի շենքը և Սանսկար Քենդրա թանգարանը։ Կորբուզիեն մեծ ազդեցություն է թողել Դոշիի հետագա գործունեության վրա։

Նրա շրջակա միջավայրի դիզայնի Վաստու-Շիլպա ստուդիան հիմնադրվել է 1955 թվականին։ Դոշին սերտորեն համագործակցել է Լուի Քանի և Անանթ Ռաջեյի հետ, երբ Քանը նախագծում էր Հնդկաստանի մենեջմենթի ինստիտուտի կամպուսը Ահմադաբադում։ Դոշին 1958 թվականին Շքեղ արվեստների առաջադեմ ուսումնասիրությունների Գրեհեմ հիմնադրամի գործընկերն էր։ 1962 թվականին նա նախաձեռնել է  Ճարտարապետության Էս Էյ դպրոցը։

Դասավանդում 
Ի լրումն  միջազգային ճանաչմանը որպես ճարտարապետ՝ դոկտոր Դոշին հավասարապես հայտնի է որպես կրթող և հաստատությունների հիմնադիր։ Հանդիսացել է Ահմադաբադի Ճարտարապետության  դպրոցի առաջին հիմնադիր տնօրենը 1962–1972 թվականներին, Պլանավորման դպրոցի առաջին հիմնադիր տնօրեն 1972–1979 թվականներին, Շրջակա միջավայրի պլանավորման և տեխնոլոգիաների կենտրոնի առաջին հիմնադիր դեկան 1972–1981 թվականներին, Ահմադաբադում՝ Վիզուալ արվեստների կենտրոնի հիմնադիր անդամ և Կանորիա արվեստի կենտրոնի առաջին հիմնադիր տնօրեն։

Դոկտոր Դոշին կարևոր դեր է խաղացել «Վաստու-Շիլպա» շրջակա միջավայրի դիզայնի ուսումնասիրությունների և հետազոտությունների ազգային և միջազգային ճանաչմամբ գիտահետազոտական ինստիտուտի ստեղծման գործում։ Ինստիտուտը ռահվիրայական աշխատանք է կատարել էժան բնակարանաշինության և քաղաքաշինության ոլորտում։ Նրա գործունեությունը հատկանշական է ցածր եկամուտ ունեցող բնակարանաշիության գծով ռահվիրայական աշխատանքով։ Նրա դիզայնը ներառում է կայունության հասկացությունը նորարարական ուղղություններում։

Ճանաչման ձեռքբերում 
Դոշին Բրիտանական ճարտարապետների թագավորական ինստիտուտի գործընկերն է։ Նա եղել է Պրիցկերի մրցանակի, Ինդիրա Գանդիի ազգային արվեստի կենտրոնի և Աղա խանի ճարտարապետության մրցանակի ընտրական հանձնաժողովների կազմում։ Նա նաև Հնդկաստանի ճարտարապետների ինստիտուտի գործընկերն է։

Դոշին գործնականում վերամիավորել է հնդկական և անգլիական ժառանգությունները։ Այդ աշխատանքները արժանացել են են 2007 թվականի Շարունակական ճարտարապետության Գլոբալ մրցանակի առաջին շնորհմանը։ Մրցանակով ճանաչվել է զարգացման այլընտրանքային մոդելի ուղղությամբ Դոշիի էական ներդրումը։

2018 թվականի մարտին Դոշին ստացել է Ճարտարապետության Պրիցկերի մրցանակը՝ տվյալ բնագավառում Նոբելյան մրցանակին համարժեքը՝ դրանով իսկ դառնալով այդ պատվին արժանացած առաջին հնդիկը։ Պրիցկերի հանձնաժողովը հայտարարել է, որ Դոշին «միշտ ստեղծել է լուրջ ճարտարապետություն, որը երբեք ցուցադրական չէ կամ թրենդներին հետևող», և նշել է նրա «պատասխանատվության խորը զգացումը և բարձրորակ, վավերական ճարտարապետության միջոցով իր երկրին և ժողովրդին աջակցելու ցանկությունը»։

Ոճ 
Դոշին պատմում է, որ իրեն ոգեշնչել են հնդկական պատմական հուշարձանները, ինչպես նաև եվրոպական և ամերիկացի ճարտարապետների աշխատանքը։

Մրցանակներ  
Իր առանձնահատուկ ներդրման համար՝ որպես պրոֆեսիոնալ և ակադեմիկոս, դոկտոր Դոշին արժանացել է մի շարք միջազգային և ազգային մրցանակների ու պարգևների։

 Պադմա Բհուշան, Հնդկաստանի կառավարություն, 2020
Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակ, 2018 
Շարունակական ճարտարապետության համար Գլոբալ մրցանակ, 2007 (first edition)
 Պադմա Շրի, Հնդկաստանի կառավարություն, 1976
 Պատվավոր դոկտորի կոչում, Փենսիլվանիայի համալսարան
 Ֆրանսիայի բարձրագույն պարգևը արվեստի համար «Արվեստի և նամակների շքանշանի ասպետ», 2011
Ճարտարապետության համար Աղա խանի 6-րդ մրցանակ Արանիա համայնքի բնակարանաշինության համար, 1993-1995

Կառույցներ 
1969-71 ԻՍիԱյԷլ Թաունշիփ, Հայդարաբադ.
1979-80 Սանգաթ, ԲիՎի Դոշի-ի գրասենյակ, Ահմադաբադ
1979-87 Շաքտի Բհավան, ԷմՓի-ի վարչական գրասենյակ։ Էլեկտրաէներգիայի խորհուրդ, Ջաբալպուր
1972 Շրջակա միջավայրի և պլանավորման տեխնոլոգիայի կենտրոն (ՍիԻՓիԹի), Ահմադաբադ
1962-74 Կառավարման հնդկական ինստիտուտ, Բանգալոր
1989 Նորաձևության տեխնոլոգիաների ազգային ինստիտուտ, , Դելի
1990 Ամդավադ նի Գուֆա, Ահմադաբադ
Արանյայի ցածր գնով բնակարանաշինություն
Այ ԷֆԷֆՍիՕ  թաունշիփ, Կալոլ
Սավաի Գանդարվա, Պունա
Պրեմաբհաի սրահ, Ահմադաբադ
Թագորի հուշահամալիր, Ահմադաբադ
Վիդյադհար Նագար, Ջայպուր
Ուդայան Կոնդովիլ, Ուդիտա (Էյչ Այ Ջի), Ութսավ (ԷմԱյՋիM) Ութսարգ (Էլ Այ Ջի) 2500 տներ, Կալկաթա
Կառավարման հնդկական ինստիտուտ, Լաքնով
Ինդոլոգիայի ինստիտուտ,  Ահմադաբադ

Զանգվածային մշակույթում 
2008 թվականին, Հանդրիդհանդի բեմադրիչ Փրեմջիտ Ռամաչանդրան հարցազրույց վերցնելով Դոշիից թողարկել է փաստագրական ֆիլմ։
Դոշին հանդես է եկել ինքն իր դերը խաղալով Մանի Ռաթնամսի Օ Կադհալ Քանմանի և Շաադ Ալիի Օքեյ Ջաանու ֆիլմերում։

Տեսադարան

Ծանոթագրություններ

Հետագա ընթերցանություն 
 Curtis, William J. R., Balikrishna Doshi: An Architecture for India, Rizzoli, New York 1988, 
 James Steel, The Complete Architecture of Balikrishna Doshi, Rethinking Modernism for the Developing World, Thames and Hudson, London 1998, 
 Bruno Melotto ed., Balkrishna Doshi. Sangath. Indian architecture between tradition and modernity, Maggioli Editore, Santarcangelo di Romagna 2012, 
 Bruno Melotto ed., Balkrishna Doshi. The Masters in India. Le Corbusier, Louis Kahn and the Indian Context, Maggioli Editore, Santarcangelo di Romagna 2014,

Արտաքին հղումներ 

Vastu Shilpa Consultants and Vastu Shilpa Foundation
Texts, Interviews and Projects by B. V. Doshi on Architexturez South Asia

20-րդ դարի ճարտարապետներ
Ճարտարապետներ այբբենական կարգով
Հնդիկ քաղաքաշինարարներ
Հնդիկ ճարտարապետներ
Մոդեռնիստ ճարտարապետություն