Էդուարդո Չիլիդա

Էդուարդո Չիլիդա (, բասկ․՝  Eduardo Txillida Juantegi, ), իսպանացի բասկ քանդակագործ, գծանկարիչ, գրքեր նկարազարդող։

Կենսագրություն 

Էդուարդո Չիլիդան ծնվել և մեծացել է Բասկերի երկրում։ Նա մեծացել է իր տատիկին ու պապիկին պատկանող Բիարրից հյուրանոցի կողքին։ Երիտասարդ տարիներին հրապուրվել է ֆուտբոլով, եղել է դարպասապահ, բայց ծնկի ծանր վնասվածքից հետո ստիպված է եղել թողել սպորտը։

Գործունեություն 

1943-1947 թվականներին Էդուարդո Չիլիդան Մադրիդում ճարտարապետություն է ուսումնասիրել։ 1948-1951 թվականներին նա բնակվել է Փարիզում, որտեղ բացել է իր առաջին ստուդիան, ուսումնասիրել է Արխաիկ հունական ճարտարապետական պլաստիկան և սկսել է զբաղվել քանդակագործությամբ։ Ծանոթացել է Բրանկուզիի, Ջակոմետտիի հետ, նրա աշխատանքները արժանացել են Գաստոն Բաշլյարի ուշադրությանը։

1950 թվականին Էդուարդո Չիլիդան ամուսնացել է Պիլար Բելզունսեի հետ։ 1959 թվականին վերադարձել է Սան-Սեբաստիան, որտեղ 78 տարեկան հասակում մահացել է իր տանը։

Աշխատանքներ 
Չիլիդայի մոնումենտալ աբստրակտ կոմպոզիցիաները հիմանականում երկաթից են, զուգորդվելով գրաֆիկայով, թերթային կոլաժներով։ Նա նկարազարդել է Անդրե Ֆրենոյի, Սիորանի և ուրիշների գրքերը։

Չիլիդա Լեկու թանգարան 

1980-ական թվականների սկզբներին Էռնանիում, Սան-Սեբաստիանի մոտակայքում, Չիլիդան և նրա կինը գնել են 16-րդ դարի շինություն ունեցող բասկական ֆերմա և նրան հարող հողատարածքները, որպեսզի ստեղծեն մշտական տեղ իրենց աշխատանքները բնական միջավայրում ցուցադրելու համար։ Բաց երկնքի տակ թանգարանը, ուր այցելուները կարող էին շրջել քանդակների միջև, բացվել է 1990-ական թվականներին և անվանվել է «Չիլիդա Լեկու» (բասկերենով նշանակում է «վայր»)։ Այդ այգում է գտնվում նաև Չիլիդայի գերեզմանը։

2011 թվականին թանգարանը փակվել է, բայց վերաբացվել է 2019 թվականին «Hauser & Wirth» շվեդական ժամանակակից արվեստների պատկերասրահի օգնությամբ։

Մրցանակներ 
 1958 թվականին Էդուարդո Չիլիդան եղել է Եվրոպական Նկարչական Ակադենիայի պատվավոր անդամ, ներկայացրել է Իսպանիան Վենետիկի բիենալեում
 1960 թվականին-Կանդինսկու մրցանակի դափնեկիր
 1964 թվականին-Կարնեգի մրցանակ
 1966 թվականին-Վիլհելմ Լեմբրուկի մրցանակ և Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի տարածքների մրցանակ
 1984-1985 թվականներին-Վոլֆի մրցանակ
 1987 թվականին-Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ
 1991 թվականին-Ճապոնիայի Կայսերական Մրցանակ

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ 

Իսպանացի քանդակագործներ
Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ
Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշանակիրներ
Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Իսպանացի փորագրիչներ