Սամուիլ Նևելշտեյն

Սամուիլ Նևելշտեյն (, ), խորհրդային նկարիչ, գեղանկարիչ, գրաֆիկական նկարիչ, ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպության անդամ։

Կենսագրություն 
Սամուիլ Նևելշտեյնը ծնվել է 1903 թվականի մարտի 22-ին Խերսոնում։ Վաղ տարիքում կորցնելով հորը՝ արդեն տասներեք տարեկան հասակում աշխատել է գործարանում որպես  ձուլորդի օգնական։ 1919 թվականին  զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Զորացրվելուց հետո վերադարձել է Խերսոն և աշխատել է յուղագործական գործարանում որպես բանվոր։ 1923 թվականին գործարանի ուղեգրով գնացել է Մոսկվա և ընդունվել Վխուտեմասի բանֆակ։

1927 թվականին Նևելշտեյնը ավարտել է Մոսկվայի Վխուտեմասը և մեկնել Լենինգրադ, որտեղ առանց մրցույթի ընդունվել է Վխուտեինի գեղանկարչության բաժինը։ Սովորել է Վասիլի Սավինսկու և Արկադի Ռիլովի մոտ։ 1931 թվականին Նևելշտեյնը ավարտել է Պրոլետարական կերպարվեստի ինստիտուտը (1930-1932 թվականներին այդպես է կոչվել նախկին Վխուտեինը, իսկ 1932 թվականից՝ Լենինգրադի գեղարվեստի, քանդակագործության, ճարտարապետության ինստիտուտ) և ստացել է «Զանգվածային-կենցաղային գեղանկարչության նկարչի» կոչում։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Մանկական արձակուրդ» նկարը։

Ինստիտուտը ավարտելուց հետո Նևելշտեյնը շարունակում է ուսումը ասպիրանտուրայում։ Միաժամանակ 1934 թվականից նա ներգրավված էր մանկավարժական աշխատանքներում Երիտասարդ տաղանդների դպրոցում, որը կազմակերպվել էր Սերգեյ Կիրովի նախաձեռնությամբ, և որը շուտով վերափոխվել է Համառուսական արվեստի ակադեմիային առընթեր Գեղարվեստի միջնակարգ դպրոցի։ Դպրոցը ուղղորդում էր ԽՍՀՄ-ում մանկական գեղարվեստական կրթության զարգացումը. նրա փորձը լայնորեն քարոզվում էր Նևելշտեյնի կողմից, և վերջինս զեկույցներ էր ներկայացնում մի շարք տարբեր հանդիպումների ընթացքում, այդ թվում 1940 թվականին Գեղարվեստի միջնակարգ կրթության համառուսական համաժողովում։ 

1935 թվականին Նևելշտեյնը դարձել է Լենինգրադի նկարիչների խորհրդային միության անդամ

Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո Նևելշտեյնը միացավ ժողովրդական աշխարհազորին և մինչև 1942 թվականը մնացել է շրջափակված Լենինգրադում։ 1942 թվականի մարտի վերջին տարհանվել է Կիշտիմ (Ուրալ)։ Կիշտիմում նա ստեղծեց մի շարք գրաֆիկական դիմանկարներ և ջրաներկային բնանկարներ, որոնք ցուցադրվել են 1944 թվականին Լենինգրադից վերադառնալուց հետո Լենինգրրադի նկարիչների միությունում։

1928 թվականից Նևելշտեյնը մասնակցել է Լենինգրադի նկարիչների ցուցահանդեսների։ Պատերազմից հետո նա թողեց մանկավարժական գործունեությունը և ամբողջովին նվիրվեց ստեղծագործական աշխատանքների։ Նկարել է դիմանկարներ, ժանրային կոմպոզիցիաներ, բնանկարներ, նատյուրմորտներ։ Նկարչի անհատական ցուցահանդեսները տեղի է ունեցել Լենինգրադում (1944, 1956, 1964, 1968, 1985)։

Մահացել է 1983 թվականի նոյեմբերի 16-ին Լենինգրադում, կյանքի 81-րդ տարում։

Ս. Նևելշտեյնի աշխատանքները գտնվում են տարբեր թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում` Ռուսաստանում, Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում։

Որոշ աշխատանքներ

 «Ամպեր» (1936), 
 «Ամպրոպից առաջ» (1948), 
 «Գորշ օր» (1950), 
 «Օլյա» (1954),
 «Վարդեր», 
 «Աշնանային օր։ Յուկկի», «Նկարչի դիմանկարը»  (обе 1956), 
 «Գարուն», «Անյա», «Օլյա», «Ոսկե օր», «Մթնշաղ» (բոլորը 1957 թվական), 
 «Ուսանողուհի Զակիան», «Ապրիլ» (երկուսն էլ 1958 թվական),
 «Աղջիկը կարմիր ժապավենով», «Պարտիզանուհի», «Նատաշա» (բոլորը 1959 թվական),
 «Բուժքույր Պոլյակովայի դիմանկարը» (1960), 
 «Խորհրդային միության հերոս Լիա Մագդագուլովա», «8-րդ դասարանցի» (երկուսն էլ 1961 թվական), 
 «Լեհ ուսանողուհու դիմանկարը» (1962), «Կոլյա», «Լյուսիա» (երկուսն էլ 1965 թվական), 
 «Վերջին ձյուն», «Աշնանային ծաղկեփունջ» (երկուսն էլ 1972 թվական), 
 «Պատմության դաս» (1967), 
 «Առաջին զանգի տոնին», «Բուժքույր» (երկուսն էլ 1975 թվական), 
 «Կատյա» (1976), 
 «Լյուդմիլա», «Վերոնիկա» (երկուսն էլ 1977 թվական),
 «Ալյոնուշկա» (1980),
 «Первокурсница» (1982), 
 «Նատաշա Սեմյոնովա» (1983) և այլն։

Տես նաև 
 Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միություն

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 

 Всесоюзная художественная выставка. Каталог. — М: Государственная Третьяковская галерея, 1946.
 Выставка произведений ленинградских художников 1947 года. Каталог. — Л: ЛОСХ, 1948.
 Всесоюзная художественная выставка 1947 года. Каталог. — М — Л: Комитет по делам искусств при СМ СССР, 1947.
 Выставка произведений ленинградских художников. Живопись, скульптура, графика. Каталог. — Л: ГРМ, 1954.
 Коровкевич C. Ярче и глубже показывать новое, передовое. Заметки о весенней выставке работ ленинградских художников. // Вечерний Ленинград, 1954, 12 июня.
 Осенняя выставка произведений ленинградских художников. 1956 года. Каталог. — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.17.
 Земцова А. Самуил Невельштейн. Каталог выставки произведений. — Л: 1958.
 1917 — 1957. Выставка произведений ленинградских художников. Каталог. — Л: Ленинградский художник, 1958. — С.22.
 Всесоюзная художественная выставка, посвящённая 40-летию Великой Октябрьской социалистической революции. Живопись. Скульптура. Графика. Работы художников театра и кино. Каталог. — М: Министерство культуры СССР, 1957. — С.52.
 Передвижная выставка произведений ленинградских художников. Каталог. — Мурманск: ЛССХ, 1957.
 Передвижная выставка ленинградских художников. Каталог. — Новгород, Псков, Кохтла-Ярве, 1958.
 Осенняя выставка произведений ленинградских художников 1958 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1959. — С.19.
 Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1961. — С.29.
 Выставка произведений ленинградских художников 1961 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1964. — С.29.
 Самуил Невельштейн, Николай Тимков. Выставка произведений. Живопись. Графика. Каталог. М., 1964.
 Работы двух художников // Вечерний Ленинград, 1964, 16 марта.
 Ленинград. Зональная выставка. — Л: Художник РСФСР, 1965. — С.36.
 Третья Республиканская художественная выставка «Советская Россия». Каталог. М., МК РСФСР, 1967. С.40.
 Наш современник. Каталог выставки произведений ленинградских художников 1971 года. — Л: Художник РСФСР, 1972. — С. 16. — 48 с.
 По родной стране. Выставка произведений художников Ленинграда. 50 Летию образования СССР посвящается. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1974. — С.19.
 Наш современник. Вторая выставка произведений ленинградских художников 1972 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1973. — С.9.
 Каталог произведений художников Российской Федерации, переданных в дар организациям и учреждениям культуры (1963—1971 гг.). — М: СХ РСФСР, 1972. — С.73.
 Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 3. 1941—1947 годы. — М: Советский художник, 1973. — с.263, 334, 342, 358, 375.
 Наш современник. Зональная выставка произведений ленинградских художников 1975 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1980. — С.20.
 Портрет современника. Пятая выставка произведений ленинградских художников 1976 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.44.
 Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки. — Л: Художник РСФСР, 1976. — С.24.
 Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 60-летию Великого Октября. — Л: Художник РСФСР, 1982. — С. 18, 43.
 Справочник членов Союза художников СССР. Том 2. — М: Советский художник, 1979. — С.112.
 Зональная выставка произведений ленинградских художников 1980 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1983. — С.18.
 Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР. -Л: Художник РСФСР, 1987. — С.91.
 Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 5. 1954—1958 годы. — М: Советский художник, 1981. — С. 25, 27, 121, 130, 162, 259, 376, 386, 420, 534, 571. — 964 с.
 Александрова И. А. Самуил Григорьевич Невельштейн. — Л: Художник РСФСР, 1989. — 40 с.
 Peinture Russe. Catalogue. — Paris: Drouot Richelieu, 26 Avril, 1991. — Р. 7,52.
 Charmes Russes. Catalogue. — Paris: Drouot Richelieu, 15 Mai 1991. — Р. 37.
 Les Saisons Russes. Catalogue. — Paris: Drouot Richelieu, 29 Novembre 1993. — Р. 12.
 Ленинградские художники. Живопись 1950—1980 годов. Каталог. — Санкт-Петербург: Выставочный центр ПСХ, 1994. — С.4.
 Этюд в творчестве ленинградских художников. Выставка произведений. Каталог. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1994. — С.4.
 Лирика в произведениях художников военного поколения. Выставка произведений. Каталог. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1995. — С.4.
 Живопись 1940—1990 годов. Ленинградская школа. Выставка произведений. Каталог. — Санкт-Петербург: 1996. — С.4.
 Натюрморт в живописи 1940—1990 годов. Ленинградская школа. Каталог выставки. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1996. — С.4.
 Время перемен. Искусство 1960—1985 в Советском Союзе. — Санкт-Петербург: Государственный Русский музей, 2006. — С. 154.
 Иванов С. В. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа. — Санкт-Петербург: НП-Принт, 2007. — С.9, 15, 363, 366, 384, 385, 387—397, 399, 401, 402, 404, 405, 407, 439, 441, 442, 445. — 450 c. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7.
 Пышный И. Н. Ленинградская живописная школа. Соцреализм 1930—1980. Некоторые имена. — Санкт-Петербург: Коломенская верста, 2008. — 344 С. — ISBN 978-5-91555-005-5.
 Невельштейн С. Г. Розы // 80 лет Санкт-Петербургскому Союзу художников. Юбилейная выставка. Пб., «Цветпринт», 2012. С.207.

Արտաքին հղումներ 

 Самуил Невельштейн на сайте «Неизвестный соцреализм. Поиски и открытия»
 Ленинградская школа живописи. Очерк истории.
 Хронология Ленинградской школы живописи.

Խորհրդային նկարիչներ