Իզաբելլա Բիտոն

Իզաբելլա Մերի Բիտոն  ( երիտասարդ հասակում Մեյսոն, առավել հայտնի է Միսսիս Բիտոն, , ), բրիտանացի տնային տնտեսուհի, խոհարար և գրող, հայտնի խոհարարական և տնային տնտեսության գրքի  հեղինակ (Mrs Beeton’s Book of Household Management), որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1861 թվականին։ Խոհարարության մեջ  առաջիններից մեկն է համարվում։

Կենսագրություն

Ծագում 
Իզաբելլա Մերի Բիտոնը ծնվել է Չիպսայդեում  (Լոնդոն)։ Նրան մեծացրել է մայրը, քանի որ նրա հայրը մահացել էր դեռ երբ նա փոքր հասակում է եղել։ Շուտով նրա մայրն ամուսնացել է ձիարշավարանի աշխատակցի հետ և  տեղափոխվել նրա մոտ՝ Էպսոմ։ Միջնակարգ կրթությունը մի քանի տարի ստացել է Գերմանիայում, որտեղ նաև լավ սովորել է դաշնամուր նվագել, ապա վերադարձել հայրենիք։ Նրա խորթ հայրն առաջին ամուսնությունից ուներ չորս երեխա, իսկ ընտանիքում կային քսանմեկ երեխա, որոնցից Իզաբելլան ամենամեծն էր, այդ իսկ պատճառով մայրը փոքր տարիքից նրան սովորեցրել է կենցաղային տարբեր գործեր, առաջին հերթին՝ խոհարարություն։

Ընտանիք 
1856 թվականին Իզաբելլան ամուսնացել է հրատարակիչ Սեմյուել Բիթոնի հետ, մեկ տարի անց նա որդի է ունեցել, որը շուտով մահացել է։ Երկու տարի անց նա լույս աշխարհ է բերել ևս մեկ երեխա, որը մահացել է 1861 թվականին կարմիր տենդից։ Նա ունեցել է ևս երկու որդի 1863 և 1865 թվականներին։

Գործունեություն 
1850-ականներ թվականների վերջերին Բիթոնը որոշել է գրավոր արձանագրել խոհարարության և տնային տնտեսության  իր փորձը և սկսել է գրել բազմաթիվ հոդվածներ այս թեմաներով, որոնք տպագրվել են նրա ամուսնու կողմից հրատարակված ամսագրերում, և ունեցել են մեծ հաջողություններ։ 1861 թվականին բոլոր այդ հովածները հավաքվել են մեկ գրքում։ Գրքի ամբողջական անվանումն էր «Ընտանիքի ղեկավարման մասին, որը իր մեջ ներառում է տեղեկություններ՝ խոհանոցի, սպասարկման ոլորտի մասին, նաև բժշկականա, սանիտարական և իրավական հուշագրեր։ Նրանք ներկայացված են իրենց ծագման պատմությամբ, հատկություններով և կիրառությամբ, ներկայացված է այն ամենը,որը վերաբերբվում է տնային կյանքին և հարմարավետությանը»: Գիրքն անմիջապես ստացել է մեծ ճանաչում։ Գիրքը ոչ միայն խոհարարական էր․ գրքի 1112 էջից մոտ 900-ը նվիրված էր թե ինչպես պատրաստել տարբեր ուտեստներ։

Մահ 
Իզաբելլա Մերի Բիտոնը մահացել է հետծննդյան տենդից՝ չորրորդ երեխայի ծնվելուց հետո և թաղվել Լոնդոնի Վեսթ Նորվուդ (West Norwood) գերեզմանատանը։

Ճանաչում 
Իզաբելլա Մերի Բիտոնի գիրքը դեռևս ճանաչվում է, որպես վիկտորյական դարաշրջանի բրիտանական խոհանոցի ամենաընդգրկուն աղբյուրը։  Բացի այդ, նա, որոշ տեղեկությունների համաձայն, համարվում է այն բաղադրատոմսերի առաջին հեղինակը, որտեղ բաղադրատոմսի նկարագրության սկզբում թվարկվում են ուտեստ պատրաստելու համար անհրաժեշտ բաղադրիչները։

Մատենագրություն 
 Sarah Freeman: Isabella and Sam: The Story of Mrs Beeton, London: Victor Gollancz, 1977։
 The Book of Household Management, comprising information for the Mistress, Housekeeper, Cook, Kitchen-Maid, Butler, Footman, Coachman, Valet, Upper and Under House-Maids, Lady’s-Maid, Maid-of-all-Work, Laundry-Maid, Nurse and Nurse-Maid, Monthly Wet and Sick Nurses, etc. etc.—also Sanitary, Medical, & Legal Memoranda: with a History of the Origin, Properties, and Uses of all Things Connected with Home Life and Comfort
 Kathryn Hughes: The Short Life and Long Times of Mrs Beeton, 2005, ISBN 1841153737։

Ծանոթագրություններ 

Ծննդաբերելիս մահացածներ
19-րդ դարի բրիտանացի գրողներ
Վիկտորյական դարաշրջանի անձինք
Բրիտանացի կին գրողներ