Էլմոն Բրաուն Սթրոուջեր

Էլմոն Բրաուն Սթրոուջեր (, ), արտոնագրել է աշխարհում առաջին ավտոմատ հեռախոսային կայանը (ԱՀԿ), ինչով վաստակել է «բոլոր ԱՀԿ-ների հայր» տիտղոսը։

Կենսագրություն 
Էլմոն Բրաուն Սթրոուջերը ծնվել է 1839 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Նյու Յորքի արվարձանում՝ Սեմյուել Սթրոուջերի և Ջեյն Քլարկի ընտանիքում։

Մասնակցել է քաղաքացիական պատերազմին։ Այնուհետև Սթրոուջերն աշխատել է դպրոցում որպես ուսուցիչ։

Առաջին ԱՀԿ-ի առաջին արտոնագիրը (US Patent No. 447918 10/3/1891) հայտարարվել է 1889 թվականի մարտի 12-ին, և Սթրոուջերին տրվել է 1891 թվականի մարտի 12-ին՝ հեռախոսի գյուտից անմիջապես հետո։

Սթրոուջերն իր արտոնագրերը վաճառել է 1800 դոլարով և ընկերության մասանբաժինը՝ 10000 դոլարով։

Էլմոն Սթրոուջերը մահացել է  1902 թվականի մայիսին Սենտ-Պիտերսբերգ քաղաքում (Ֆլորիդա, ԱՄՆ)։ Թաղվել է Գրինվուդ գերեզմանատանը։

Հետաքրքիր փաստեր 
 Վարկածներից մեկի համաձայն՝ դեկադա-քայլային փնտրիչի գյուտին Սթրոուջերին դրդել է անբարեխիղճ մրցակցությունը։ Սթրոուջերը Կանզաս Սիթի քաղաքում թաղման բյուրոյի սեփականատեր էր և վնասներ էր կրում հեռախոսով պատվերներ ստանալիս, քանի որ կայանում հեռախոսավարուհի էր աշխատում նրա անմիջական մրցակցի՝ մեկ այլ թաղման ընկերության սեփականատիրոջ կինը։ Հեռախոսավարուհին իր ամուսնուն է ուղարկել բոլոր զանգերը, որոնք զանգահարել են թաղման բյուրո։ Էլմոն Սթրոուջերը երդվել է ընդմիշտ ազատել հասարակությանը հեռախոսավարուհիներից և հորինել է դեկադա-քայլային տիպի ավտոմատ հեռախոսային կոմուտատոր, որի հզորությունը կազմում է մինչև 99 բաժանորդ՝ դեկադա-քայլային փնտրիչի հիման վրա։ Որոնող աշխատող մոդելը նա ստեղծել է 1888 թվականին, երբ 49 տարեկան էր։ Այս սարքը ստացել է արտոնագիր (US Patent No. 447918 10/6/1891): Այս սարքը տասնյակ տարիների ընթացքում եղել է ԱՀԿ-ի հիմնական տարր։ Իր համակարգը ներդնելու համար նա 1892 թվականին հիմնել է «Strowger Automatic Telephone» ընկերությունը։ Է. Սթրոուջերի համակարգով կառուցված ԱՀԿ-ները բավականին հուսալի էին և շահագործվում էին աշխարհի բոլոր երկրներում մինչև 70-ականները։ Նման ԱՀԿ-ն աշխատում է նաև այսօր։
 Է. Սթրոուջերը նաև ստեղծել է ռոտացիոն սկավառակի տեսքով համարհավաքիչը, որը տասնամյակներ շարունակ օգտագործվել է նաև արդյունաբերությամբ թողարկված հեռախոսային ապարատներում։
 Կոմուտատորի գյուտում Է. Սթրոուջերը առաջինը չի եղել։ Նման սարքը հայտնագործվել է դեռևս 1879 թվականին ամերիկացի ինժեներներ Դենիել և Թոմաս Քոննոլի եղբայրների և Թոմաս Մաք'Թայթի կողմից։ Սակայն հենց նրա խանդավառության ու հաստատակամության շնորհիվ է ավտոմատ կոմուտացիայի գաղափարը, ի վերջո, գործնական կիրառություն ստացել։
 Սթրոուջերի ԱՀԿ-ն, որը գործածության մեջ է մտել 1892 թվականին, հայտնի է դարձել որպես «հեռախոս առանց օրիորդների և անեծքների« («no Dames'n'damns telephone»):
 ԽՍՀՄ-ում առաջին ԱՀԿ-ները արտադրվել են 1927 թվականից Լենինգրադի «Կրասնայա Զարյա» գործարանում, սակայն դա կայան էր, որը կառուցվել էր ոչ թե դեկադա-քայլային փնտրիչների հիման վրա, որոնք հորինել էր Է. Սթրոուջերը, այլ եղել է այսպես կոչված «մեքենայական ԱՀԿ»-ն։

Տես նաև 
 Հեռախոս
 Հեռախոսություն

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Katherine Wilcox Thompson, "Penfield's Past", 1960, pub. by the Town of Penfield, NY, pp 178–179
 
 
 Bell Labs, Bell Laboratories Website
 Информация о А. Б. Строуджере: https://web.archive.org/web/20090522231711/http://web.ukonline.co.uk/freshwater/histauto.htm; 
 Могила Э. Б. Строуджера на сайте

Արտաքին հղումներ 
 Фото: Алмон Строуджер.
 Фото: Алмон Строуджер. 
 «телефон без барышень и проклятий»
 Создание автоматического телефонного коммутатора Алмоном Брауном Строуджером 

Ամերիկացի գյուտարարներ