Անդրեաս Բաադեր

Բերնդտ Անդրեաս Բաադեր (, ), Արևմտյան Գերմանիայի ձախակողմյան ահաբեկչական կազմակերպության՝ «Կարմիր բանակի խմբակցության» (RAF) վաղ առաջնորդներից մեկը, հայտնի է նաև որպես «Բաադեր-Մայնհոֆ» խմբավորում։

Կենսագրություն 
Անդրեաս Բաադերը ծնվել է Մյունխենում 1943 թվականի մայիսի 6-ին։ Նա պատմաբան և արխիվագետ դոկտոր Բերնդտ Ֆիլիպ Բաադերի և Անելիզ Հերմինե «Նինայի» (Քրոչեր) միակ զավակն էր։ Անդրեասին մեծացրել են մայրը, հորաքույրը և տատիկը։ Ֆիլիպ Բաադերը ծառայել է Վերմախտում, 1945 թվականին գերի է ընկել ռուսական ռազմաճակատում և այլևս չի վերադարձել։

Նախքան Կարմիր բանակի խմբակցությունում  ներգրավվելը Բաադերը դուրս էր մնացել դպրոցից և բոհեմական էր։ Նա Կարմիր բանակի խմբակցության այն քիչ անդամներից էր, որոնք համալսարան չեն հաճախել։

Քսան տարեկանում Բաադերը Մյունխենից տեղափոխվեց Արևմտյան Բեռլին՝ իբր գեղարվեստական կրթություն ստանալու համար։ Աշխատել է որպես շինարարական բանվոր և բուլվարային լրագրերի չհաջողված լրագրող։

Բաադերը 1962 թվականին մասնակցել է Շվաբինգի անկարգություններին։ Նրա մոր խոսքերով՝ նա ոստիկանության գործողություններից եզրակացրել  է, որ նահանգում «ինչ-որ բան այն չէ»։ Համաձայն լրագրող Բուտզ Փիթերսի խոսքերի՝ 1962 թվականի ընթացքում Մյունխեն քաղաքի ամառային իրադարձությունները «ցնցող փորձ էին տասնիննամյա երիտասարդի համար»։

Ներգրավածությունը «Կարմիր բանակի խմբակցությունում» 
1968 թվականին Բաադերը և նրա ընկերուհին՝ Գուդրուն Էնսլինը, դատապարտվեցին Ֆրանկֆուրտում հանրախանութը հրկիզելու համար՝ ի նշան բողոքի, ինչպես նրանք անվանում էին «հանրային անտարբերություն Վիետնամի ցեղասպանության հանդեպ»։

Դատապարտվելուց հետո Բաադերը և Էնսլինը 1969 թվականի նոյեմբերին փախուստի են դիմել։ Նրանք համախոհների օգնությամբ մաքսանենգ ճանապարհով դուրս են բերվել Արևմտյան Գերմանիայից և շրջագայել են Ֆրանսիայի, Շվեյցարիայի և Իտալիայի ձախակողմյան համայնքներում, նախքան 1970 թվականի սկզբին գաղտնի վերադարձան Արևմտյան Գերմանիա։

Ավելի ուշ՝ 1970 թվականի ապրիլի 4-ին, Բաադերին Բեռլինի մի կանգառում բռնեցին արագությունը գերազանցելու համար։ Նա հեղինակ Պիտեր Չոտյևիցի տվյալներով կեղծ վարորդական իրավունք է ներկայացրել, սակայն ձերբակալվել է, երբ չի կարողացել պատասխանել Պիտեր Չոտյևիցի մասին անձնական հարցերին, թե քանի տարեկան են հեղինակի երեխաները։

Էնսլինը փախուստի ծրագիր էր մշակել։ Լրագրող Ուլրիկե Մայնհոֆը և Բաադերի փաստաբանները կեղծ «գրքի գործարք» էին հորինել, որի համաձայն Մայնհոֆը պետք է հարցազրույց  վերցներ Բաադերից։ Մի քանի շաբաթ անց՝ 1970 թվականի մայիսին, նրան թույլ տվեցին հանդիպել նրան բանտից դուրս գտնվող Բեռլինի կենտրոնական ինստիտուտի գրադարանում՝ առանց ձեռնաշղթաների, բայց երկու զինված հսկիչների ուղեկցությամբ։ Մայնհոֆին թույլ տվեցին միանալ նրան։ Համախոհներ Իռեն Գյորգենսը և Ինգրիդ Շուբերտը մտան գրադարան՝ տանելով ճամպրուկներ, ապա բացեցին դուռը՝ ընդունելու դիմակավորված զինված անձին՝ զինված ատրճանակով, իսկ հետո ճամպրուկներից ատրճանակներ հանեցին։ Այնուհետև նրանք կրակոցներ են արձակել, ինչի հետևանքով վիրավորվել է 64-ամյա գրադարանավարը՝ հարված ստանալով լյարդին։ Բաադերը, դիմակավորված զինված անձը, և երեք կանայք այնուհետև պատուհանից փախուստի են դիմել։

Խումբը հայտնի դարձավ որպես Բաադեր-Մայնհոֆ խմբավորում։ Բաադերը և մյուսները այնուհետև որոշ ժամանակ անցկացրեցին Հորդանանում գտնվող Ֆաթհի ռազմական ուսումնական ճամբարում, նախքան «վերաբերմունքների տարբերությունների» պատճառով վտարվեցին։ Դեռևս Արևմտյան Գերմանիայում Բաադերը 1970-1972 թվականներին թալանել է բանկեր և ռմբակոծել շենքեր։ Թեև երբեք վարորդական իրավունք չի ստացել, սակայն Բաադերը տարված էր մեքենաներով։ Նա պարբերաբար գողանում էր թանկարժեք սպորտային մեքենաներ՝ հանցախմբի անձնական օգտագործման համար, և ձերբակալվել է՝ Iso Rivolta IR 300  մակնիշի մեքենա վարելիս։ 1972 թվականի հունիսի մեկին Բաադերը և Կարմիր բանակի խմբակցության ընկերներներից՝ Յան-Կարլ Ռասփեն և Հոլգեր Մայնսը, ձերբակալվեցին Ֆրանկֆուրտում երկարատև փոխհրաձգությունից հետո։

Շտամհայմ 

1975 թվականից մինչև 1977 թվականը Շտուտգարտի Շտամհայմ բանտի տարածքում գտնվող շենքի պաշտպանությունը ուժեղացված էր, որտեղ տեղի ունեցավ երկար ու ծախսատար դատավարություն։ Մաքսանենգ ճանապարհով ձեռքբերված իրերի դեմ կանխարգելման նպատակով՝ բոլոր բանտարկյալներին մերկացրել են՝ ենթարկելով խուզարկության և ստուգման, ինչպես նաև նրանց տրվել են նոր հագուստներ փաստաբանների հետ հանդիպելուց առաջ և հետո։

1974 թվականին կոլեկտիվ հացադուլի ժամանակ, որը հանգեցրեց Մայնսի մահվանը, փիլիսոփա Ժան-Պոլ Սարտրն այցելեց Բաադերին Շտամհայմում, որտեղ նրան պահում էին։ Նա հանդիպումից հետո Բաադերին համարեց է «տհաճ» («Quel con!»): Չնայած նրան դուր չէր գալիս Բաադերի պահվածքը, փիլիսոփան քննադատում էր բանտարկության դաժան պայմանները, որոնք կրում էր Բաադերը։

1976 թվականի մայիսի 9-ին, Շտուտգարտի Շտամհայմի իր խցում Մայնհոֆին մահացած են գտել՝ կախված իր խցի պատուհանի վանդակաճաղից։ Կարմիր բանակի խմբակցության անդամները և այլոք պնդում էին, որ նրան սպանել են գերմանական իշխանությունները։ Կարմիր բանակի խմբակցության երկրորդ սերունդը մի քանի առևանգումներ և հարձակումներ է իրականացրել՝ ի պաշտպանություն իրենց ընկերների բողոքարշավի։

Մնացած երեք մեղադրյալները 1977 թվականի ապրիլին դատապարտվեցին մի քանի սպանությունների, սպանության փորձի և ահաբեկչական կազմակերպություն ստեղծելու համար՝ դատապարտվելով ցմահ ազատազրկման։

Գրոհայինները փորձել են ստիպել ազատ արձակել Բաադերին և Կարմիր բանակի խմբակցության տասը այլ բանտարկված անդամների՝ 1977 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Քյոլնում առևանգելով գործարար Հանս Մարտին Շլեյերին, որպես «Գերմանական աշուն» հայտնի իրադարձությունների հաջորդականության մաս, որը հրահրվել է 1977 թվականի հուլիսի 30-ին բանկիր Յուրգեն Պոնտոյի սպանությամբ։

1977 թվականի սեպտեմբերի 6-ին հրապարակվեց պաշտոնական հայտարարություն, որում պետությունը հայտարարեց, որ բանտարկյալները ոչ մի դեպքում ազատ չեն արձակվի, և նույն օրը Կոնտակտսպերրեն («հաղորդակցման արգելք») ուժի մեջ մտավ Կարմիր բանակաի խմբակցության բոլոր բանտարկյալների վերաբերյալ։ Այս հրամանը բանտարկյալներին զրկում էր ինչպես միմյանց, այնպես էլ արտաքին աշխարհի հետ յուրաքանչյուր տեսակիկ շփումներից. արգելվել են բոլոր տեսակցությունները, այդ թվում՝ փաստաբանների և ընտանիքի անդամների հետ։ Բանտարկյալները զրկված էին փոստից, թերթերից, ամսագրերից, հեռուստատեսությունից և ռադիոյից։ Սրա պաշտոնական հիմնավորումը պետությունը տալիս էր հետևյալ ձևով, որ բանտարկյալները իրենց խցերից վերահսկել են Շլեյերի առևանգումը ՝ իրենց փաստաբանների օգնությամբ։ Պնդվում էր, որ հայտնաբերվել է ձեռքով գծված քարտեզ, որն օգտագործվել է սեպտեմբերի 5-ին Նյուերլայի մեքենայի առևանգման ժամանակ։ Սեպտեմբերի 10-ին բանտարկյալների փաստաբանները պարտվեցին իրենց բողոքը Կոնտակտսպերրե հրամանի դեմ և հոկտեմբերի 2-ին այն ուժի մեջ է մտել։ 1977 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Կարմիր բանակի խմբակցությունը սպանեց Շլեյերին Ֆրանսիայում։

1977 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Պաղեստինի ազատագրման ժողովրդական ճակատի չորս անդամներ առևանգեցին Լուֆթհանզայի 181 չվերթը Պալմա դե Մալյորկայից դեպի Ֆրանկֆուրտ, նրանց առաջնորդը պահանջում էր ազատ արձակել Կարմիր բանակի խմբակցության տասնմեկ բանտարկյալներին, որոնք պահվում էին Շտամհայմում։ Ինքնաթիռը ի վերջո հասցվել է Մոգադիշո՝ Սոմալի, որտեղ այն ժամանել է հոկտեմբերի 17-ի վաղ առավոտյան։ Բոինգ 737-ի ուղևորներն ազատ են արձակվել 1977 թվականի հոկտեմբերի 18-ի վաղ առավոտյան գերմանական հատուկ նշանակության ջոկատների GSG 9-ի հարձակման արդյունքում, ինչի հետևանքով  գրոհայինիններից երեքը մահացել են։

Մահ 

Ըստ նրա մահվան պաշտոնական տվյալների՝ Ռասփեն իմացել է GSG 9-ի հաջողության մասին անսարք մաքսանենգ տրանզիստորային ռադիոյից և հաջորդ մի քանի ժամն անցկացրել է զրուցելով Բաադերի, Էնսլինի և Մյոլերի հետ, որոնք համաձայնել են ինքնասպանության դաշնագրին։ Առավոտյան Բաադերին և Ռասփեին հրազենային վնասվածքներից մահացած են գտել իրենց խցերում, իսկ Էնսլինին՝ բարձրախոսի մետաղալարից պատրաստված հանգույցից կախված։ Կարմիր բանակի խմբակցության անդամ Իրմգարդ Մյոլլերին գտել են կրծքավանդակի շրջանում հասցված 4 դանակահարությամբ, սակայն վերջինս ողջ է մնացել։

Այս հարցի շուրջ բոլոր պաշտոնական հետաքննությունները հանգեցին այն եզրակացությանը, որ Բաադերը և նրա երկու հանցակից ընկերները կոլեկտիվ ինքնասպանություն են գործել, իսկ Բաադեր-Մայնհոֆի կենսագիր Ստեֆան Աուստը իր՝ «Բաադեր-Մայնհոֆ խմբավորումը» (1985 թվական) գրքի սկզբնական հրատարակության մեջ պնդում էր, որ նրանք իսկապես ինքնասպան են եղել։ Սակայն տարաձայնություններ են ծագել այն զենքերի շուրջ, որոնցով նրանք ինքնասպանություն են գործել։

Քննարկվել են մահվան հանգամանքները. ենթադրվում էր, որ Բաադերը կրակել է իր պարանոցի ներքևի հատվածում, այնպես որ գնդակը դուրս է եկել նրա ճակատից։ Կրկնակի փորձաքննությունները ցույց են տվել, որ գործնականում անհնար է, որ մարդը կարողանակ ատրճանակը նման կերպ պահել և կրակել։ Բացի այդ, նրա խցում հայտնաբերվել են երեք գնդակների անցքեր՝ մեկը պատի մեջ, մեկը՝ ներքնակի, իսկ հենց մահացու գնդակը հատակի մեջ խրված, ինչը ենթադրում է, որ Բաադերը նախքան ինքնասպան լինելը երկու անգամ կրակել է։ Եվ վերջապես, Բաադերը վառոդի այրվածքներ ուներ աջ ձեռքին, բայց նա ձախլիկ էր։ Ռասփեի մոտ վառոդի այրվածքների չեն նկատվել։

Հենց այն տեսությունը, որ զենքերը մաքսանենգ ճանապարհով են մտցվել Շտամհայմ, հիմնված է Հանս Յոահիմ Դելվոյի (բանտարկյալ Կառլ-Հայնց Դելվոյի եղբայրը) և Ֆոլկեր Շպյուտելի (Անջելիկա Սփայտելի ամուսինը) վկայությունների վրա։ Երկուսն էլ ձերբակալվել են 1977 թվականի հոկտեմբերի 2-ին և մեղադրվել հանցավոր համայնքին պատկանելու մեջ. ոստիկանության ճնշման ներքո նրանք հետագայում դարձան առաջատար վկաներ և խոստովանեցին, որ հանդես են եկել որպես առաքիչներ և ցուցմունք են տվել, որ տեղյակ են եղել դատավարության ընթացքում բանտարկյալներին մաքսանենգությամբ իրեր տեղափոխող փաստաբանների մասին։ Հաշվի առնելով այս ցուցմունքները՝ իշխանությունները մեղմացրել են նրանց պատիժը և տրամադրել նոր ինքնություններ։ 1979 թվականին երկու փաստաբաններ դատվեցին և դատապարտվեցին զենքի մաքսանենգության համար։ Այնուամենայնիվ, ինչպես նշվեց վերևում, 1977 թվականի սեպտեմբերի 6-ից հետո փաստաբանները չեն կարողացել տեսակցել իրենց հաճախորդներին՝ Կոնտակտսպերրեի հրամանի պատճառով։

Ուղեղի ուսումնասիրություն 
Նրանց ակնհայտ ինքնասպանություններից հետո գերմանական կառավարությունը Բաադերի, Մայնհոֆի, Էնսլինի և Ռասփեի ուղեղներն անօրինական կերպով հանել է՝ Թյուբինգենի համալսարանի նյարդաբանական հետազոտությունների ինստիտուտում ուսումնասիրելու համար։ Մայնհոֆի ուղեղի հետազոտության արդյունքները պարզապես ցույց են տվել այն տեղը, որտեղից հեռացվել է ուղեղի ուռուցքը` 1962 թվականին նրա հղիության ժամանակ։ Մյուսների ուղեղի ուսումնասիրության արդյունքները հայտնի չեն։

Բացի ուղեղը հեռացնելուց, պատրաստել են Բաադերի մահվան դիմակը։ Բոլորի ուղեղները, բացի Մայնհոֆի ուղեղից, ըստ երևույթին կորել են, և գերմանական իշխանությունները չեն կարողանում դրան բացատրություն տալ։

Մշակութային պատկերներ 

 The Murder of Andreas Baader is a 1978 painting by Odd Nerdrum where Baader is depicted as a murder victim.
 Stammheim – Die Baader-Meinhof-Gruppe vor Gericht ("Stammheim – The Baader-Meinhof Gang on Trial") (1986) a film directed by Reinhard Hauff; with Ulrich Tukur in the role of Andreas Baader; after the book by Stefan Aust. It won the Golden Bear at the 1986 Berlin Film Festival.
 Death Game } (1997) is a TV docudrama by Heinrich Breloer; with Sebastian Koch as Andreas Baader. It is about the kidnapping and later the assassination of Bundesvereinigung der Deutschen Arbeitgeberverbändeunion (BDA) president Hanns-Martin Schleyer.
 In 2002, director Christopher Roth released the film Baader, with Frank Giering in the title role. It covers the period between 1967 and 1972.
 Baader was portrayed by Moritz Bleibtreu in the film The Baader Meinhof Complex. The film was nominated for the 2009 foreign language film Oscar.

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 baader-meinhof.com website
 Breaking Comrade Baader Out
 Guardian article on Baader Meinhof film

Մահվան պատճառը վիճարկելի
Գերմանացի ակտիվիստներ
Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023