Բալանտիդիազ

Բալանտիդիազ (), պրոտոզոալ վարակ, որի ընթացքում տեղի է ունենում վարակում Balantidium coli ինֆուզորիաներով, որոնք հիվանդ խոզերից անցնում են մարդու օրգանիզմ։ Վարակման մեխանիզմը՝ բերանային։ Փոխանցման հիմնական ուղիները՝ կոնտակտային, սննդային, ջրային։ Դասվում է մոռացված հիվանդությունների շարքին։

Հիվանդությունը զարգանում է համեմատաբար հազվադեպ, թեև գյուղական վայրերում բնակչության մինչև 4-5% ը կարող է լինել այս միկրոօրգանիզմի կրողներ։ Գաղտնի շրջանը միջինը 10-15 օր է (5-ից մինչև 30 օր), կարող է ընթանալ սուր, քրոնիկ և պաթոգեն քրոնիկական ձևերով։ Հիվանդության սուր ընթացքի կլինիկան արտահայտվում է կոլիտի կամ էնտերոկոլիտի տեսքով։ Բացի այդ, աղիքային ախտանիշները ուղեկցվում են ընդհանուր թունավորման երևույթով և ջերմաստիճանի բարձրացմամբ։ Հիվանդության քրոնիկական ընթացքում թունավորումը շատ ավելի քիչ է արտահայտված, առաջին հերթին հիվանդության աղիքային դրսևորումներն են։ Հիվանդության բարդությունները խոցի պերֆորացիան և պերիտոնիտն են։

Հարուցիչ 
Շատ խոշոր թարթիչավոր Balantidium coli-ի ցիստերը պատկանում են աղիքների նախակենդանիներին։ Ապրում է խոզի աղիքներում, որտեղ այն շատ ախտածին չէ։ Երբ ցիստերը մտնում են մարդու բերան և կերակրափող, դրանք անցնում են մարսողական համակարգով և առաջացնում հիվանդություն։

Դասակարգում 
Ըստ տեսակի՝

 տիպիկ (մանիֆեստային ձև);
 ատիպիկ (լատենտ ձև, կամ կրող)։

Ըստ ձևի՝

 մոնոպարազիտոզ;
 համակցված ձև (ամեոբիազի, շիգելյոզի հետ)։

Ըստ ծանրության՝

 հեշտ ձև;
 միջին ծանրության ձև;
 ծանր ձև։

Ըստ բնույթի՝

 առանց բարդությունների;
 հետբարդություններով (աղիքային խոցերի պերֆորացիա, պերիտոնիտ, աղիքային արյունահոսություն, հյուծանք, երկրորդային վարակ)։
 սուր (մինչև 1 - 1,5 ամիս)
 քրոնիկ (1 - 1,5 ամսից ավել)

Ախտանշաններ 
Հիվանդության հիմնական ախտանշաններն են՝

 տենդ;
 թունավորման ախտանիշ (թուլություն, գլխացավ, ախորժակի բացակայություն);
 ցավեր որովայնի ստորին շրջաններում։ Հաստ աղիքը սպազմատիկ վիճակում է և ցավոտ;
 լուծ (օրական մինչև 20 նագամ՝ նեխած հոտով);
 լեզվի փառակալում
 հեպատոմեգալիա

Ախտորոշում 
Բալանտիդիազի ախտորոշումը կատարվում է համաճարակաբանական անամնեզի, ինչպես նաև լաբորատոր հետազոտությունների և գործիքային մեթոդների հիման վրա։

Ախտորոշման համաճարակաբանական չափանիշները ներառում են․

 հիվանդի շփումը հողի հետ, որտեղից վարակվել է բալանտիդիումների ցիստաներով;
 վարակված խոզերի առկայությունը հիվանդի շրջապատում (ֆերմերային գործունեություն);
 սննդի մեջ վարակված մթերքների օգտագործումը։

Ախտորոշման համար ամենակարևորն է լաբորատոր հաստատումը։ Հիվանդության առկայության դեպքում հեղուկ կղանքի կամ խոցերից բիոպսիայի ժամանակ հայտնաբերվում են բալանտիդիումի վեգետատիվ ձևեր կամ դրանց ցիստեր։

Գործիքային ախտորոշումը հիմնականում օգտագործվում է հիվանդության ծանրության աստիճանի կամ արդեն առկա բարդությունների հայտնաբերման համար։ 

Գործիքային ախտորոշման հիմնական մեթոդները.

 Որովայնի և փոքր կոնքի օրգանների ռենտգենոգրաֆիա (օգտագործվում է որովայնային խոռոչի ազատ գազի հայտնաբերման համար աղիների պատի պերֆորացիայի ժամանակ);
 ֆիբրոկոլոնոսկոպիան անհրաժեշտ է հիվանդության ծանրության աստիճանը պարզելու համար;
 Որովայնի խոռոչի ՈՒՁՀ;
 լապարոսկոպիա։

Բուժում 
Կենսաբազմազանության բարդությունների բացակայության դեպքում բուժման հիմնական մեթոդը պահպանողական է, որը ներառում է․

 դիետա;
 էթիոտրոպային թերապիա;
 սիմպտոմատիկ թերապիա;
 նախապատրաստման աղիքային միկրոֆլորայի կարգավորման։

Կանխատեսում 
Հիվանդության կանխատեսումը պայմանականորեն բարենպաստ է, ժամանակին ախտորոշման և լիարժեք բուժման դեպքում հիվանդությունը լիովին վերացվում է, աշխատունակությունը լիովին վերականգնվում է։

Նշումներ

Գրականություն

Հղումներ 

 http://www.gen.su/node/5
Հիվանդություններ այբբենական կարգով
Զոոնոզ
Արևադարձային հիվանդություններ
Մարսողական համակարգի հիվանդություններ
Մակաբուծային հիվանդություններ