Հարատև ազատություն գործողություն՝ Արևմտյան Սահարա

«Հարատև ազատություն»՝ Արևմտյան Սահարա (՝ ամերիկյան «Հարատև ազատություն» համալիր ռազմական գործողությունների մաս, որի պաշտոնական նպատակն է պայքարել միջազգային ահաբեկչության դեմ։
 
Ամերիկյան ռազմական ստորաբաժանումների հետ ռազմական գործողություններ իրականացնում էին նաև աֆրիկյան պետությունների (հիմնականում՝ Ալժիրի ու Չադի) զինվորները։ Բացի անօրինական զինված կազմավորումների ոչնչացումից, նրանց նպատակ էին հետապնդում նաև կանխել զենքերի ու թմրամիջոցների մաքսանենգությունները։
 
Ռազմական գործողությունների վեց տարիների ընթացքում, ԱՄՆ-ի Կոնգրեսը տրամադրեց 500 միլիոն դոլար, սակայն վերջին տարիների ընթացքում իրավիճակը փոխվեց դեպի վատը՝ աճեց ահաբեկչությունների քանակը, իսկ ահաբեկչական կազմակերպությունների ազդեցությունը՝ ուժեղացավ։

Հակամարտության ընթացք

2004 թվական 
Արևմտյան Սահարայում ռազմական արշավանքի համար 2004 թվականին ԱՄՆ-ի Կոնգրեսը ավելի քան 100 միլիոն դոլար տրամադրեց Ջորջ Բուշ կրտսերի վարչակարգին։ Առաջին ամերիկյան հատուկ ստորաբաժանումը Մավրիտանիա ժամանեց հունվարի 10-ին (այդ օրը համարվում է Արևմտյան Սահարայում «Հարատև ազատություն» ռազմական գործողության սկսման օրը)։ ԱՄՆ-ի փորձագետների առաջին նպատակն էր աֆրիկյան գործընկերներին ծանոթացնել զինյալների դեմ պայքարի մեթոդները։

2006 թվական
Ալժիրի իսլամիստները հայտարարեցին Ալ-Քաիդային միանալու մասին, ինչի հետևանքով առաջացավ «Ալ-Քաիդան իսլամական Մաղրիբի երկրներում» կազմակերպությունը։

2007 թվական 
Փետրվարի 26-ին համաձայնություն ձեռք բերվեց Ալժիրի իշխանությունների և զինված տուարեգների խմբերի հետ՝ Ալ-Քաիդայի ջոկատների դեմ միասնական դիմադրություն կազմակերպելու վերաբերյալ։
 
Այդ ժամանակ Ալժիրում հանկարծակի աճեց ահաբեկչությունների քանակը, որի պատասխանատվությունն իր վրա վերցրեց Ալ-Քաիդան։ Ապրիլի 10-ին տեղի ունեցավ 2 պայթյուն՝ երկրի կառավարության շենքի և միջազգային օդանավակայանից ոչ հեռու գտնվող ոստիկանական բաժանմունքի մոտ։ Զոհվեց ավելի քան 30 մարդ, ևս 100-ը վիրավորվեցին։ Սեպտեմբերի 6-ին Բաթնա քաղաքի մոտ մահապարտ-ահաբեկիչը բացահայտվեց և գործի դրեց պայթուցիկ սարքը, ինչի արդյունքում զոհվեց իրավապահ մարմինների 20 աշխատակից, ովքեր փորձում էին վնասազերծել ահաբեկչին։ Սեպտեմբերի 8-ին Դելլիս քաղաքում՝ առափնյա պահակախմբի զորանոցի տարածքում, պայթեց 800 կգ պայթուցիկով լեցուն բեռնատար՝ արդյունքում զոհվեց 37 մարդ։ Դեկտեմբերի 11-ին Ալժիրի գերագույն դատարանի շենքում և ՄԱԿ-ի գործակալությանում 10 րոպե ընդմիջումով տեղի ունեցավ 2 պայթյուն, որը խլեց 76 մարդու կյանք (նրանցից 17-ը ՄԱԿ-ի աշխատակիցներ էին): Դեկտեմբերի 24-ին ավազակային հարձակում իրականացվեց ֆրանսիացի զբոսաշրջիկների վրա, որի արդյունքում զոհվեց 4 մարդ, ևս 1-ը վիրավորվեցին։ Ալժիրի Հանրապետության իշխանություններն այդ հարձակման մեջ մեղադրեցին «Ալ-Քաիդան իսլամական Մաղրիբի երկրներում» կազմակերպությանը։
 
2007 թվականի երկրորդ կեսում տեղի է ունեցել առաջին և ներկայումս միակ տեխնիկայի կորուստը հակամարտող երկու կողմերի մոտ՝
 Սեպտեմբերի 12-ին Ալժիրի երկնքում խոշոր տրամաչափի գնդացրից վնասվեց ամերիկական ռազմատրասպորտային C-130 ինքնաթիռը։ Ինչպես հաղորդվում է՝ անձնակազմից ոչ ոք չի տուժել, իսկ ինքնաթիռը կարողացել է հաջող վայրէջք կատարել օդանավակայանում։
 Սեպտեմբերի 20-ին Ալժիրի հետ սահմանին չադական զորքերը ոչնչացրեցին 2 ավտոմեքենա։ Ինչպես հաստատվում է, ավտոմեքենաները վարել են իսլամիստ զինյալները։
 
2007 թվականին Ալ-Քաիդայի ազդեցությունը տարածվեց Մալիի ապստամբական խմբերի վրա, որը հանգեցրեց զբոսաշրջային արդյունաբերության տապալմանը, ոչ կառավարական, մարդասիրական կազմակերպությունների փախուստին և անհնարին դարձրեց տարածաշրջան մուտք գործող ցանկացած արտաքին օգնության հնարավորությունը։

2008 թվական 
Փետրվարի 1-ին Մավրիտանիայի մայրաքաղաք Նուակշոտում զինված անձանց խումբը մոտեցավ Իսրայելի դեսպանատանը և այն ավտոմատներից գնդակոծելով, փախուստի դիմեց։ Զոհերի մասին հաղորդագրություն չի ստացվել, սակայն տվյալ հարձակումը մեծ հոգեբանական ազդեցություն ունեցավ՝ ցույց տալով, որ Մավրիտանիայի պաշտոնական իշխանություններն ի զորու չեն տիրապետել իրավիճակին նույնիսկ մայրաքաղաքում։
 
2008 թվականի ամառվա վերջին «Ալ-Քաիդան իսլամական Մաղրիբում» կազմակերպության առաջնորդ Աբու Մուսաբ Աբդուլ Վադուդը ջիհադի կոչ արեց Մաղրիբի բոլոր իսլամադավաններին։

2009 թվական 
Հունվարի 19-ին բրիտանական «The Sun» թերթը հաղորդեց, որ Սահարայում հայտնաբերվել է ժանտախտից ախտահարված զինյալներից մեկի դին։ Այդ հաղորդագրությունը բուռն քննարկումների առիթ դարձավ ԶԼՄ-ներում, որոնցում, մասնավորապես նշվում էր, որ ժանտախտից զոհվել է ավելի քան 40 ահաբեկիչ, ինչպես նաև կար վարկած, որ մահացու հիվանդությունը առաջացել է ահաբեկիչների կողմից մշակված կենսաբանական զենքի հետևանքով։
 
 2009 թվականի  փետրվարի 23՝ Ալժիրում իսլամիստները սպանեցին ինը թիկնապահների։
 2009 թվականի փետրվարի 25՝ Աֆրիկայի հյուսիսիում առգրավվեց «Ալ-Քաիդա» խմբավորմանը պատկանող մեծ քանակությամբ զինամթերք։
 2009 թվականի մարտի 29՝ «Ալ-Քաիդան» առաջարկեց փոխանակել վեց դիվանագետի ու մեկ տուրիստի 20 զինյալների հետ։
 2009 թվականի ապրիլի 6՝ «Ալ-Քաիդան» կոչ արեց ալժիրցիներին նախագահական ընտրությունների ժամանակ չքվեարկել Աբդելազիզ Բուտեֆլիկույի օգտին։
 2009 թվականի ապրիլի 20՝ Ալժիրում «Ալ-Քաիդայի» դեմ պայքարի պատճառով սաստիկ բարձրացան կարտոֆիլի գները։
 2009 թվականի ապրիլի 22՝ Մալիում ազատ արձակվեց ՄԱԿ-ի հատուկ ներկայացուցիչ Ռոբերտ Ֆոուլերը։
 2009 թվականի ապրիլի 27՝ «Ալ-Քաիդան» վերջնագիր ներկայացրեց Մեծ Բրիտանիայի իշխանություններին։
 2009 թվականի մայիսի 6՝ Ալժիրում 14 իսլամական զինյալներ հեռակա դատապարտվեցին մահապատժի։
 2009 թվականի հունիսի 3՝ «Ալ-Քաիդան» մահապատժի ենթարկեց բրիտանացի գերիին։

«Ալ-Քաիդայի» ալժիրցի զինյալները պայթեցրեցին ոստիկաններից ու ուսուցիչներից կազմված ավտոշարասյուն, որի հետևանքով սպանվեց 10 մարդ։
 2009 թվականի հունիսի 11՝ Մալիի բարձրագույն ռազմական հետախուզության ներկայացուցիչներից գնդապետ Լամանա Օուլդ Շեյխը, ով ուսումնասիրել էր Աֆրիկայի հյուսիսում ահաբեկչական «Ալ-Քաիդա» կազմակերպության գործունեությունը, սպանվեց Թիմբուկտու քաղաքում։
 2009 թվականի հունիսի 17՝ Մալիի բանակը հարձակվեց Ալժիրի հետ սահմանին գտնվող «Ալ-Քաիդայի» բազայի վրա։ Թիմբուկտու քաղաքի շրջանում սպանվեց տասը զինյալ։ Մալիի բանակի կորուստը կազմեց հինգ մարդ։
 2009 թվականի հունիսի 18՝ Ալժիրում զինյալների կողմից դարանի հետևանքով զոհվեց 24 ոստիկան։
 2009 թվականի հուլիսի 6՝ Երկրի հյուսիս-արևելքում՝ Թեսալի բնակավայրի մոտ, իսլամիստական «Ալ-Քաիդայի» հետ երկու մարտերում, Մալիի կառավարական զորքերը կորցրեցին տասնյակ զինվորների, ևս 20-ը անհետ կորան, այդ թվում՝ կառավարական զորքերի գնդապետը։ Իսլամիստները հայտարարեցին 28 մալիական զինվորի ու կառավարական զորքերի երեք զինվորների գերեվարման մասին։
 2009 թվականի հուլիսի 29՝ Ալժիրցի զինյալները սպանեցին 20 զինվորի, վիրավեցին 7-ին։ Զինյալների կորուստը կազմեց 5 մարդ։
 2009 թվականի օգոստոսի 9՝ Մավրիտանիայում Ֆրանսիայի դեսպանատան մոտ մահապարտ-ահաբեկիչը պայթեցրեց իրեն։ Վիրավորվեց դեսպանատան երկու աշխատակից։
 2009 թվականի հոկտեմբերի 21՝ ԱՄՆ-ն զինում է Մալիին՝ «Ալ-Քաիդայի» դեմ կռվելու համար։
 2009 թվականի դեկտեմբերի 31՝ Մավրիտանիայում իսպանացիների առևանգման համար «Ալ-Քաիդան» պահանջեց է 7 միլիոն դոլլար։

2010 թվական 
Հինգշաբթի՝ հուլիսի 22-ին, 20-30 ֆրանսիացի զինվորներ Մավրիտանիայի զինվորների հետ իրականացրեցին պատանդին փրկելու համար հատուկ գործողություն։ Նրանք ասպատակեցին Մալիում գտնվող ահաբեկիչների ճամբարներից մեկը։ Հատուկ գործողության ընթացքում ոչնչացվեց վեց զինյալ։ Այնուամենայնիվ, զինվորներին չհաջողվեց ապացույցներ գտնել առ այն, որ Ժերմանոն գտնվում է այդ բազայում։
Մավրիտանիայի բանակի ասպատակությունը Մալիի հյուսիսային շրջաններում։

Տես նաև 
 «Հարատև ազատություն» ռազմական գործողություն

Ծանոթագրություններ 

Պայքար ահաբեկչության դեմ
ԱՄՆ-ի զինված ուժերի ցամաքային գործողություններ սկսած 1991 թվականից