Բերտա Հանսսոն

Բերտա Էլիզաբետ Հանսսոն (, ), շվեդ նկարիչ, էքսպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչ։

Կենսագրություն     
Բերտա Հանսսոնը ծնվել և մեծացել է Համմերդալում, եկեղեցու սպասավոր Դանիել Հանսսոնի և նրա կնոջ՝ Բրիտայի ընտանիքում։ Մայրը մահացել է տուբերկուլյոզից, երբ Բերտան դեռ 16 տարեկան էր։ Բերտա Հանսսոնը հաճախել է Սիգտունայի պետական դպրոց, որտեղ սովորել է արվեստ և գրականություն։ Այնուհետև, հոր պնդմամբ, որը հավատում էր, որ դպրոցական ուսուցչի մասնագիտությունը կօգնի դստերն ապահովել իրեն, նա ընդունվել է ուսուցիչների դասընթացներ, որն ավարտել է 1934 թվականին։ 1935 թվականին Բերտան սկսել է աշխատել Վեստերբոթենի գյուղական դպրոցում որպես ուսուցիչ և տաս տարի մնացել այդ պաշտոնում։

Բերտա Հանսսոնը սկսել է գրել և նկարել ուսուցչական կարիերայի մեկնարկից անմիջապես առաջ։ 1940 թվականին որոշ ժամանակ սովորել է Ստոկհոլմի Օտտո Շյոլդի անվան արվեստի դպրոցում։ Այնուհետև վերադարձել է գյուղ, բայց մի քանի տարի անց նրա աշխատանքները նկատել է նկարիչ և գրող Էլսա Բյորկման-Գոլդշմիդտը և 1943 թվականին Ստոկհոլմում անցկացվել է Բերտա Հանսսոնի անհատական ցուցահանդեսը։ Այստեղ հիմնականում ներկայացված էին երեխաներին պատկերող նկարներ, որը նկարչի սիրած սյուժեն էր։ Քննադատների կարծիքները բաժանվեցին, ոմանք գտան, որ Հանսսոնի ստեղծած մանկական դիմանկարները տգեղ են` ընդհուպ նման են ծաղրանկարների, մյուսները նշել էին դրանց ինքնատիպությունն ու գեղարվեստական ոճը։

1950-1960-ական թվականներին Բերտա Հանսսոնը բնակվել է Ստոկհոլմի Գրյոնդալ արվարձանում։ Նրա մտերիմ ընկերներն էին գրողներ Վալտեր Լյունգկվիստը և Սառա Լիդմանը, որոնք ամրապնդում էին Բերտայի երկար տարիների հետաքրքրությունը գրականության նկատմամբ։ 1950-ականների սկզբին Հանսսոնը մոտ մեկ տարի անցկացրեց Հարավային Աֆրիկայում, որտեղ էլ տուժեց ռասայական խտրականության քաղաքականությունից։ Նա խորապես հետաքրքրվում էր բնիկ բնակչության մշակույթով  ու կենցաղով  և այն  ամենը, ինչ տեսնում էր պատկերում էր նկարներում։ Վերադառնալով Շվեդիա՝ նա սկսեց ստեղծագործել քաղաքական թեմաներով, որոնցից շատերը նվիրատվություն էր կատարում ապարտհեյդի դեմ շվեդական շարժմանը։ Բացի այդ, նա կազմակերպել է դրամահավաք` աֆրիկացի կանանց օգնելու համար։

Բերտա Հանսսոնի արվեստի հիմնական թեման մշտապես եղել են երեխաները՝ լուրջ, երջանիկ, մտածված և չարամիտ։ Այն բանից հետո, երբ քանդակագործ Նիննան Սանտեսսոնը սովորեցրեց նրան  կավով աշխատել, Հանսսոնը սկսեց պատրաստել նաև երեխաների փոքր կավե արձանիկներ։ Հանսսոնը չուներ իր սեփական երեխաները և նա չէր ամուսնանում՝ հավատալով, որ կինը պետք է ազատ լինի, որպեսզի կարողանա ստեղծագործական գործունեություն ծավալել։ Հանսսոնի համար ոգեշնչման աղբյուր էր նաև Աստվածաշունչը, քանի որ երեխա ժամանակ նա ստացել էր կրոնական կրթություն։ Նրա աստվածաշնչյան թեմաներով նկարները մոտ էին էքսպրեսիոնիզմին և նաիվ գեղանկարչությանը, միշտ չէ, որ հասկացվում էին քննադատների շրջանում, ովքեր դրանք համարելով չափազանց գռեհիկ։

1980-ականներին Բերտա Հանսսոնի տեսողությունը սկսել է վատանալ, նա նկարել է ջրաներկով` օգտագործելով խոշորացույց, այդպիսով ստեղծելով մի քանի հարյուր գործեր։ Նա շատ ժամանակ է անցկացրել հայրենիքում` Համմերդալում, որտեղ նկարել է տարեց մարդկանց դիմանկարներ։ Կյանքի վերջին տարիներին նրա սիրելի սյուժեն թռչուններ էին, որոնց նա պատկերել է սև և սպիտակ գույնով, քանի որ այլևս չէր կարող տարբերակել գույները։

Բերտա Հանսսոնը մահացել է 1994 թվականին, Ստոկհոլմում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 

Շվեդ նկարչուհիներ
20-րդ դարի նկարչուհիներ