Սարգիս Լոլե

Սարգիս Լոլե Գիզոյի կամ Լևոն (), Օսմանյան կայսրության ականավոր հայ ճարտարապետ։ Լոլեն եղել է Մարդինի () գլխավոր ճարտարապետը և պատասխանատու է եղել 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկզբի քաղաքի ճարտարապետության մեծ մասի համար, նաև հարևան քաղաք Դիարբեքիրում։

Իր ճարտարապետական հմտությունների և նվաճումների շնորհիվ Լոլեն հայտնի է որպես Մարդինի «Միմար Սինան»։

Նա աշխատել է պահպանել քաղաքի միատարրությունը՝ միավորելով դասական, քրիստոնեական (եկեղեցական) և իսլամական ճարտարապետության տարրերը։ Նա Մարդինում ոչ միայն կառուցել է նոր դպրոցներ, դատարաններ, զորանոցներ, առանձնատներ և եկեղեցիներ, այլ նաև վերանորոգել է քաղաքի տարբեր մեդրեսեներ և մզկիթներ։ Չնայած որ Լոլեն աշխատում էր պետության հսկողության ներքո, միևնույն է նրա ընկերությունը մասնավոր էր գործում, նա նաև կառավարում էր Մարդինի ճարտարապետական լանդշաֆտի մենաշնորհը։

Պատմություն 

Սարգիս Լոլեն ճարտարապետության մասին շատ բան է սովորել իր հորից և հայտնի չէ, արդյոք նա ստացել է որևէ մասնագիտական կրթություն։ Իր կառույցները նա նկարել է ավազի վրա։

Օսմանյան կայսրության կայսերական ճարտարապետների գրասենյակի կողմից Լոլեն Մարդինի գլխավոր ճարտարապետ է նշանակվել։ Այս պաշտոնը նա ժառանգել է իր հորից։ Լոլեյի ճարտարապետական ոճը բարդ է համարվում նրանով, որ այստեղ վերածննդի և գոթական ճարտարապետության տարրերը միախառնված են տեղեկան իսլամական ճարտարապետությանը։

Թեև նա աշխատել է Բեյրությում, սակայն Եվրոպայում չի ճանապարհորդել։ Ինչպես Օսմանյան կայսրությունան շատ հայ ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Բալյանը և Նաֆիլյանը, Լոլեն նույնպես նախընտրել է չաշխատել հայկական ճարտարապետության վրա։

Լոլեն ունեցել է մի շարք աշակերտներ, որոնք նրա մահից հետո շարունակել են իր ճարտարապետական ժառանգությունը։

Աշխատել է նաև Լիբանանում, հատկապես Բեյրութ և Զահլե քաղաքներում։ Այս ձեռքբերումների շնորհիվ նա դարձել էր շատ հարուստ անձնավորություն, սակայն այդ ամբողջ գումարը անցել է Լիբանանի իր ժառանգներին։

2011 թվականին Մարդինի քաղաքապետի հանձնարարությամբ թուրքական կառավարությունը առաջարկել է վերականգնել Սարգիս Լոլեյի գերեզմանաքարը և թաղամաս անվանակոճել նրա անունով։ Մարդինում Լոլեյի անունով փողոց է եղել, սակայն թյուրքագետ Անդրանիկ Իսպիրյանի կարծիքով, այդ արարքը արվել է զուտ հրապարակայնության նպատակով։ Թուրքական կառավարությունը հայտնել է, որ կապ կհաստատի Լոլեյի հետնորդների հետ, որոնք ապրում են Հալեպում և Բեյրութում, որպեսզի ստանա նրա գերեզմանաքարը վերականգնելու համաձայնությունը։

Ընտանիք 
Լոլեն ունեցել է մեկ որդի՝ Քորք Էրտաս Քալֆա (Corç Ertaş Kalfa): Ինչպես հայրը, այնպես էլ որդին եղել է Մարդինի ճարտարապետ

Աշխատանքներ 
Լոլեյի ամենահայտնի ճարտարապետական գործերից են.

 Մարդինի փոստային բաժանմունք/Șahtana տուն
 Մարդինի թանգարան
 Աղջիկների արհեստագործական ուսումնարան 
 Șehidye Mosque մինարե
 Մարդինի Սուրբ Հովսեփ հայկական կաթոլիկ եկեղեցի 
 Չինարի Գյոզելշեյխի առանձնատռուն, Դիարբեքիր
 Դիարբեքիրի Հայկական կաթոլիկ եկեղեցի 
 Բեյրութի ամերիկյան համալսարան
 Ամերիկա հյուրանոց, Զահլե

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

20-րդ դարի մահեր
19-րդ դարի ծնունդներ
Էթնիկ հայ ճարտարապետներ
Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Լիբանանահայ ճարտարապետներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ