Սպառողական ծախսեր

Սպառողական ծախսեր, սպառում կամ սպառողական ծախսերի, ապրանքների և ծառայությունների ձեռքբերում՝ առանձին անձանց կամ ընտանիքների կողմից։ Սա  համախառն պահանջարկի մակրոտնտեսական մակարդակով ամենամեծ մասն է։ Գոյություն ունեն սպառողական ծախսերի երկու բաղադրիչ՝ պլանավորված սպառումը (որը կախված է եկամտի մակարդակից) և ինքնավար սպառումը (որը կախված չէ)։

Մակրոտնտեսական գործոն

Հարկեր 
Հարկերը տնտեսության կարգավորման գործիք են։ Կառավարության կողմից մշակված հարկային քաղաքականությունը ազդում է սպառողների խմբերի, մաքուր սպառողական ծախսերի և սպառողների վստահության վրա։ Տնտեսագետներն ակնկալում են, որ հարկային մանիպուլյացիաները կավելացնեն կամ կնվազեցնեն սպառողական ծախսերը, թեև կոնկրետ մանիպուլյացիաների ճշգրիտ ազդեցությունը հաճախ վեճերի առարկա է։

Որպես հարկային մանիպուլյացիայի խթանիչ, սպառողական ծախսերի ճնշման հիմքում ընկած է Համախառն Ներքին Արդյունքի (ՀՆԱ) հավասարումը։ Հավասարումը ունի ՀՆԱ-ի տեսակ = C + i + G + NX, որտեղ C-մասնավոր սպառումը, i-մասնավոր ներդրումները, G-կառավարությունը, իսկ NX-զուտ արտահանումը մինուս ներմուծումը։ Պետական ծախսերի ավելացումը ստեղծում է պահանջարկ և տնտեսական աճ։ Սակայն պետական ծախսերի ավելացումը հանգեցնում է հարկերի կամ դեֆիցիտի ծախսերի ավելացմանը։ Սա ստեղծում է պոտենցիալ բացասական ազդեցություն մասնավոր սպառման, ներդրումների և / կամ առևտրային հաշվեկշռի դեպքում։

Սպառողական տրամադրություն 
Սպառողական տրամադրությունները՝ ընդհանուր վերաբերմունքը տնտեսության և ֆինանսական շուկաների նկատմամբ, հանդիսանում են հզոր բաղադրիչ սպառողական ծախսերի համար։ Տրամադրությունները տնտեսության մեջ տատանումներ առաջացնելու հզոր ունակություն ունեն, քանի որ, եթե սպառողի վերաբերմունքը տնտեսության վիճակի նկատմամբ վատ է, ապա նա դժկամությամբ կծախսի։ Այդ պատճառով տրամադրությունները տնտեսության հզոր նախերգանք են, քանի որ երբ մարդիկ հավատում են տնտեսությանը կամ այն բանին, որ իրենց կարծիքով, շուտով տեղի կունենա, նրանք կծախսեն և ներդրումներ կկատարեն վստահության մեջ։ Այնուամենայնիվ, տրամադրությունները միշտ չէ, որ ազդում են որոշ մարդկանց սովորությունների վրա, ինչպես ուրիշների վրա։ Օրինակ, որոշ տնային տնտեսություններ խստորեն նվազեցրել են իրենց ծախսերը իրենց եկամուտներից, այնպես որ նրանց եկամուտը գրեթե հավասար է դրանց սպառմանը (ներառյալ խնայողությունները)։ Մյուսները ապավինել են իրենց զգացմունքների թելադրանքով, թե ինչպես են նրանք ծախսում են իրենց եկամուտները և այլն։

Պետական տնտեսական խթանում 
Տնտեսական դժվարությունների կամ անորոշության ժամանակ կառավարությունը հաճախ փորձում է այս խնդիրը լուծել տնտեսական խթանների բաշխման միջոցով, հաճախ զեղչերի կամ կտրոնների տեսքով։ Սակայն նախկինում նման մեթոդները ձախողվել են մի քանի պատճառներով։ Ինչպես ավելի վաղ հայտարարել է, ժամանակավոր ֆինանսական հետաձգումը հազվադեպ է բերում հաջողության, քանի որ մարդիկ չեն սիրում արագ փոխել իրենց սովորույթները՝ ծախսերի դեպքում։ Բացի այդ, մարդիկ շատ դեպքերում խելացի են գտնվում և հասկանում են, որ տնտեսական խթանների փաթեթները պայմանավորված են տնտեսական անկումներով, և, հետևաբար, նրանք ավելի դժկամությամբ են ծախսում դրանք։ Փոխարենը, նրանք ներդրումներ են կատարում խնայողությունների հաշվին, որոնք կարող են նաև օգնել, խթանել տնտեսության զարգացմանը։ Ներդնելով գումար խնայողություններին, բանկերը ստանում են շահույթ և կարողանում են նվազեցնել տոկոսադրույքները, որոնք այնուհետև դրդում են ուրիշներին խնայել ավելի քիչ և նպաստել ապագա ծախսերի քչացմանը։

Վառելիք 
Երբ վառելիքի մատակարարումը խախտվում է, վառելիքի վրա հիմնված ապրանքների պահանջարկը, ինչպիսիք են մեքենաները, կարող է նվազել։ Էներգակիրների մատակարարման խափանումները անորոշություն են առաջացնում այդ մատակարարումների առկայության և առաջիկա գների նկատմամբ։ Հաճախ սպառողները չեն գնել էներգետիկ անկախ արտադրանք, քանի դեռ համոզված չեն, որ վառելիքը հասանելի կլինի արտադրանքի օգտագործման համար։

Վառելիքի գների բարձրացումը չի հանգեցնում պահանջարկի նվազման, քանի որ այն էլաստիկ չէ։ Ավելի շուտ, մեծ մասը եկամտի ծախսվում է վառելիքի, իսկ ավելի քիչ մասը ՝գնման այլ ապրանքների։ Սա հանգեցնում է սպառողական ծախսերի ընդհանուր անկման։

Տվյալներ

Միացյալ Նահանգներ 

1929 թվականին սպառողական ծախսերը կազմում էին ազգային տնտեսության 75% -ը։ Այդ ցուցանիշը 1932 թվականին աճել է մինչև 83 տոկոս, երբ կրճատվել են բիզնեսի ծախսերը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ սպառողական ծախսերը նվազել են մոտ 50 տոկոսով՝ կառավարության մեծ ծախսերի և սպառողական ապրանքների պակասի պատճառով։ ԱՄՆ-ում սպառողական ծախսերն աճել են 1960 թվականին՝ ՀՆԱ-ի 62 տոկոսից, որտեղ դրանք մնացել են մինչև 1981 թվականը, և այդ ժամանակից ի վեր 2013 թվականին աճել են մինչև 71 տոկոս։

Միացյալ Նահանգներում սպառողական ծախսերի տվյալները հրապարակել է տնտեսական վերլուծության բյուրոյի, որը ներառում է երեք լայն, անձնական ծախսերի կատեգորիաներ։
 Երկարատև օգտագործման ապրանքներ՝ ավտոմեքենաներ և պահեստամասեր, կահույք և այլ կենցաղային սարքավորումներ, հանգստյան ապրանքներ և տրանսպորտային միջոցներ, ինչպես նաև երկարատև օգտագործման այլ ապրանքներ։ Ոչ երկարատև ապրանքներ՝ ներքին սպառման համար ձեռք բերված սննդամթերք և ըմպելիքներ, հագուստ և կոշիկ, բենզին և այլ էներգետիկ ապրանքներ, ինչպես նաև այլ ոչ երկարատև ապրանքներ։  Ծառայություններ՝ բնակարանային-կոմունալ ծառայություններ, առողջապահություն, տրանսպորտային ծառայություններ, հանգստի ծառայություններ, ծառայություններ սննդի և կեցության, ֆինանսական ծառայություններ և ապահովագրություն, ինչպես նաև այլ ծառայություններ։

ԱՄՆ-ի տնային տնտեսությունների մակարդակով մարդահամարի բյուրոյի կողմից հավաքված և աշխատանքի վիճակագրության բյուրոյի կողմից վերլուծված և հրապարակված ԱՄՆ-ի ներքին սպառողական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվությունը, տես հետևյալ հղումով՝ BLS.gov/CEX:

Ծանոթագրություններ

Տնտեսություն