Ինդիֆերենտիզմ

Ինդիֆերենտիզմ, մշտական անտարբերություն կամ անհետաքրքրություն գիտելիքի, բարոյականության, հասարակական կյանքի հարցերի նկատմամբ։ Ինդիֆերենտիզմը լինում է փիլիսոփայական, էթիկական, կրոնական և քաղաքական։ Կաթոլիկ հավատքին համաձայն՝ ինդիֆերենտիզմը հավատք է, որ ոչ մի կրոն կամ փիլիսոփայություն չի գերազանցում մյուսին։

Ինդիֆերենտիզմը սկզբունքային նշանակություն ունի կյանքի բարձրագույն հարցերի և գիտելիքի ոլորտում։ Դրան հակառակ ծայրահեղություն է համարվում ֆանատիզմը։ Երկու ծայրահեղություններն էլ հոգեբանորեն պայմանավորված են խառնվածքի տարբերությամբ, սակայն ինդիֆերենտիզմը միշտ տեսական արդարացում է փնտրել, այդպիսով անցնելով սկեպտիցիզմի։

Բացի փիլիսոփայական բնույթի թերահավատ նկատառումներից, ինդիֆերենտիզմն իր համար հանրային հենարան է գտնում միմյանց ժխտող բազմաթիվ համակարգերի և ուսմունքների փաստացի գոյության մեջ։ Այն մտքի համար, որը դուրս է եկել անմիջական վստահության վիճակից, բայց չունի բարձրագույն սկզբունքներն ինքնուրույն ուսումնասիրելու ունակություն կամ ցանկություն, ինդիֆերենտիզմը բնական ելք է թվում։ Այնուամենայնիվ, ուրիշների համոզմունքների և հավատալիքների ընկալման դեպքում այն միշտ չէ, որ նույնական է կրոնի հանդուրժողականությանը։ Տեսականորեն կեղծ կամ առնվազն անհավաստի ճանաչելով բոլոր ուսմունքները, ինդիֆերենտիզմը կարող է դրանցից որոշները համարել գրեթե վնասակար և անխնա հետապնդել։ Իսկ կրոնի հանդուրժողականությունը, որը անհամատեղելի է մռայլ ֆանատիզմի հետ, միշտ չէ, որ նույնական է դրա հակադրությանը՝ կիսալուսավորյալ ինդիֆերենտիզմին․ այն կարող է իսկապես ապահովվել միայն հանուն արդարության անվերապահ սկզբի՝ ֆիզիկական ուժի նկատմամբ բարոյական ուժի գերազանցությանը հավատալու դեպքում։

Հանրամատչելի մշակույթում 
 Մարդկանց ինդիֆերենտիզմի (անտարբերության) դրսևորման վառ օրինակ է ռեժիսոր Վադիմ Զոբինի «Կիրակի, յոթի կեսը» (, 1988) գեղարվեստական ֆիլմը։
 Անտարբերության ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական հետևանքների մասին խոսվում է Մարկ Մենսոնի «Թքած ունենալու նուրբ արվեստը» գրքում։

Տես նաև 
 Ապատիա
 Ալեքսիթիմիա
 Ունիվերսալիզմ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Connell, Francis J., C. SS. R., Freedom of Worship (Paulist Press, 1947)
 Connell, Francis J., C. SS. R., Morals in Politics and Professions (Paulist Press, 1946)

Արտաքին հղումներ 
 Կրոնական ինդիֆերենտիզմ Կաթոլիկ հանրագիտարանում։

Փիլիսոփայական տեսություններ
Կրոնական փիլիսոփայություն
Փիլիսոփայական տերմինաբանություն