Պարադոքսալ մտադրություն

Պարադոքսալ մտադրություն, հոգեթերապիաում օգտագործվող մեթոդիկա։ Մշակել է ավստրիացի հոգեբույժ և հոգեբան Վիկտոր Ֆրանկլը իր լոգոթերապիայի համար։ Այս մեթոդիկայի շրջանակում որոշակի ֆոբիա ունեցող անձին խորհուրդ է տրվում հակասական փորձով ցանկանալ այն, ինչից նա ամենից շատ է վախենում։ Դա կարող է լինել օբյեկտ, գործողություն կամ իրադարձություն, որում այցելուն սարսափում է հայտնվել։ Այս մեթոդիկան օգտագործվում է նաև օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարումները բուժելու համար։

Մեթոդիկայի կիրառում 

Հեղինակի կողմից մեթոդի կիրառման օրինակներից է երիտասարդ բժշկի դեպքը, որը սարսափում էր քրտնարտադրությունից։ Հենց որ երիտասարդը սկսում էր վախենալ, որ կքրտնի, անմիջապես առատ քրտնում էր։ Առաջանում էր փակ շրջան․ քրտնելու վախը առաջացնում էր ավելի ինտենսիվ քրտնարտադրության ռեակցիա։ Առաջացած շղթան խախտելու համար հոգեբույժը երիտասարդ բժշկին խորհուրդ է տվել հետևյալը․ ամեն անգամ, երբ նա սկսեր քրտնել, պետք է մտածված փորձեր ցուցադրել շրջապատող մարդկանց, թե ինքն ինչքան լավ է կարողանում դա անել։ Արդեն երբ նա հանդիպում էր ինչ-որ մեկին, որն առաջացնում էր քրտնարտադրության տագնապ, ասում էր իրեն․ «Առաջ ես քրտնում էի ընդամենը մեկ կվարտ, իսկ հիմա ամենաքիչը տասը կվարտ կքրտնեմ»։ Արդյունքում մեկ սեանսից հետո այցելուն, որը տասը տարի տառապում էր այդ ֆոբիայով, մեկ շաբաթում ազատվեց դրանից։

Ֆրանկլը պնդում էր, որ պարադոքսալ մտադրությունը կարող է առաջանալ նաև քնի խանգարումից․ 
Հենց հիվանդը դադարում է իր ֆոբիական և այլ դրսևորումների դեմ պայքարի փորձերը՝ փոխարենը օգտագործելով պարադոքսալ մտադրությունը․ արատավոր շրջանը քայքայվում է, և ախտանիշը թուլանում է։ Ըստ մեթոդի հեղինակի պնդումների՝ ի վերջո ախտանիշը պետք է թուլանա։ Վիկտոր Ֆրանկլը պնդում է, որ առաջացած արատավոր շրջանը դադարում է ոչ թե սեփական անձի վրա նևրոտիկ կենտրոնացվածությամբ, այլ իմաստալից գործունեության մեջ անձնական ներգրավվածությամբ, ինչն էլ դառնում է բուժման բանալին։

Պարադոքսալ մտադրությունն արդյունավետ է օբսեսիվ, կոմպուլսիվ և ֆոբիկ վիճակների բուժման համար, հատկապես այն դեպքերում, որոնք կապված են կանխատեսված տագնապի հետ։ Բացի այդ, դա արագ գործող թերապևտիկ մեթոդ է, որի դեպքում արագ թերապիան պարտադիր տալիս է ոչ միայն ժամանակավոր թերապևտիկ ազդեցություն։ Էմիլ Գուտեյլը գրում է․ 
Ֆրանկլը բերում է այցելուի օրինակը, որի դեպքում թերապևտիկ ազդեցությունը պահպանվել է պարադոքսալ մտադրության կիրառումից քսան տարի անց։

Առանձնահատկություններ 
Այս մեթոդիկայի կիրառումը հիմնված է հումորի զգացումի հիմքում ընկած հատուկ մարդկային հեռացման ունակության վրա։ Այս դեպքում այցելուն հնարավորություն է ձեռք բերում հեռանալ նաև իր նևրոզից։ Գորդոն Օլպորտը գրում է․
Պարադոքսալ մտադրությունը ծառայում է որպես Օլպորտի այս համոզմունքի փորձնական հաստատում և կլինիկական օգտագործում։ Պարադոքսալ մտադրությունը կախված չէ պատճառագիտության բազայից յուրաքանչյուր դեպքում։ Էդիթ Վեյսկոպֆ-Ջելսոնը պնդում է․

Տես նաև 
 Վիկտոր Ֆրանկլ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 
:Կատեգորիա:Հոգեթերապիա
:Կատեգորիա:Հոգեբանություն
:Կատեգորիա:Հոգեվերլուծություն