Վկաների պաշտպանություն

Վկաների պաշտպանություն, արդարադատության համակարգին վկայի ցուցմունքներ տրամադրող անձանց, այդ թվում նաև մեղադրյալների և այլ հաճախորդների անվտանգության ապահովում, որպես կանոն, ոստիկանության կողմից դատավարությունից առաջ, ընթացքում և հետո։ Թեև վկային կարող է պաշտպանություն պահանջվել միայն մինչև դատաքննության ավարտը, որոշ վկաներ նոր ինքնություն են ստանում և կարող են իրենց կյանքի մնացած մասն ապրել կառավարության պաշտպանության ներքո։

Վկաների պաշտպանությունը սովորաբար պահանջվում է կազմակերպված հանցավորության դեմ դատական գործընթացներում, որտեղ իրավապահ մարմինները տեսնում են, որ վկաներին կարող են վախեցնել կամ վնասել մեղադրյալների գործընկերները։ Այն օգտագործվում է նաև ռազմական հանցագործությունների դատավարություններում։

Վկաների պաշտպանությունը ըստ երկրի 
Ոչ բոլոր երկրներում գոյություն ունեն վկաների պաշտպանության պաշտոնական ծրագրեր, փոխարենը կոնկրետ դեպքերում տեղական ոստիկանությունը կարող է անհրաժեշտության դեպքում ոչ պաշտոնական պաշտպանություն իրականացնել։

Կանադա
Վկաների պաշտպանության ծրագրի մասին օրենքը Կանադայում թագավորական հավանություն է ստացել 1996 թվականի հունիսի 20-ին։ Ծրագիրն իրականացվում է Թագավորական կանադական ձիավոր ոստիկանության (ԹԿՁՈ) կողմից՝ կառավարության և ոստիկանության ուժերի բոլոր մակարդակների աջակցությամբ։

Իսրայել
Վկաների պաշտպանության իսրայելական վարչությունը, որը Ներքին անվտանգության նախարարության ստորաբաժանումն է, պատասխանատու է Իսրայելում վկաների պաշտպանության համար։ Այդ ստորաբաժանումը ստեղծվել է 2008 թվականին ընդունված Վկաների պաշտպանության մասին օրենքին համապատասխան։

Նոր Զելանդիա
Նոր Զելանդիայի ոստիկանությունը ապահովում է հանցավոր խմբավորումների անդամներից և լուրջ հանցագործներից սպառնալիք կամ ահաբեկում զգացող վկաների պաշտպանությունը։ Նրանք իրականացնում են վկաների պաշտպանության ծրագիր, որը հետևում է վկաների բարեկեցությանը և անհրաժեշտության դեպքում օգնում է նոր ինքնություններ ստեղծել։ Ոստիկանության և Ուղղիչ հիմնարկների վարչության միջև գոյություն ունի համաձայնություն, որի համաձայն այնտեղ պահվող վկաները պետք է պատշաճ պաշտպանություն ստանան այդ դեպարտամենտից։ Նոր Զելանդիայում այս ծրագիրը տարաձայնությունների առարկա է դարձել։

Թայվան
2000 թվականի փետրվարի 9-ին Չինաստանի Հանրապետությունը Թայվանում Վկաների պաշտպանության մասին օրենք է ընդունել։

Շվեյցարիա
Շվեյցարական օրենսդրությունը նախատեսում է վկաների պաշտպանության ծրագիր, որը համակարգվում է Ոստիկանության դաշնային վարչության վկաների պաշտպանության խմբի կողմից։

Թաիլանդ
Թաիլանդում գործում է վկաների պաշտպանության վարչությունը, որը գտնվում է երկրի արդարադատության նախարարության տնօրինության տակ։ 1996-1997 թվականներին մշակվել են դրույթներ վկաների պաշտպանությանը վերաբերող բաժինը թագավորության 16-րդ սահմանադրության մեջ ներառելու մասին, և, վերջապես, վկաների պաշտպանության մասին դրույթը ներառվել է սահմանադրության մեջ և ուժի մեջ է մտել 2003 թվականի կեսերին։ Թաիլանդի վկաների պաշտպանության վարչությունը վարում է իր կայքը։

Ուկրաինա
Ուկրաինայում, կախված գործի բնույթից և դատաքննության վայրից, վկաների անվտանգության համար պատասխանատու են տարբեր գերատեսչություններ, ինչպիսիք են «Գրիֆոն» դատական ոստիկանության հատուկ ստորաբաժանումը (մտնում է Ներքին գործերի նախարարության կազմի մեջ), Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը և, ավելի վաղ, «Բերկուտ» հատուկ ոստիկանական ստորաբաժանումը։

Միացյալ Թագավորություն
Միացյալ Թագավորությունում գործում է վկաների պաշտպանության համազգային համակարգ, որը կառավարվում է Անձանց պաշտպանության բրիտանական ծառայության (ԱՊԲԾ) կողմից։ Այն պատասխանատու է շուրջ 3000 անձանց անվտանգության համար։ ԱՊԲԾ-ն Ազգային հանցավորության դեմ պայքարի գործակալության մասն է։ Այս ծառայությունը տարածաշրջանային մակարդակով իրականացվում է տեղական ոստիկանության ուժերի կողմից։ Մինչև ԱՊԲԾ-ի կազմավորումը 2013 թվականին՝ վկաների պաշտպանությունը բացառապես տեղի ոստիկանական ուժերի պարտականությունն էր։

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Միացյալ Նահանգներում Կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի մասին 1970 թվականի օրենքի համաձայն ստեղծվել է վկաների պաշտպանության պաշտոնական ծրագիր, որն իրականացվում է ԱՄՆ-ի մարշալների ծառայության կողմից։ Մինչ այդ, վկաների պաշտպանությունն իրականացվում էր Կու-կլուքս-կլանի մասին 1871 թվականի օրենքի համաձայն՝ այն մարդկանց պաշտպանության համար, որոնք ցուցմունք էին տալիս Կու-կլուքս-կլանի անդամների դեմ։ 20-րդ դարի սկզբին Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն երբեմն նոր ինքնություններ էր ստեղծում վկաների պաշտպանության համար։

Մի շարք նահանգներ, ներառյալ Կալիֆոռնիան, Կոնեկտիկուտը, Իլինոյսը, Նյու Յորքը և Տեխասը, ինչպես նաև Վաշինգտոն ԿՇ-ն, ունեն իրենց սեփական վկաների պաշտպանության ծրագրերը դաշնային ծրագրի կողմից չընդգրկված հանցագործությունների համար։ Նահանգային ծրագրերն ապահովում են ավելի քիչ լայն պաշտպանություն, քան դաշնային ծրագիրը։ Դրանք նաև չեն կարող ներառել կամ ներգրավել այնքան մարդ, որքան դաշնային ծրագրում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Legislationline: Fair Trial (Right to a)  (Անգլերեն)

Քրեական դատավարական իրավունք
Իրավապաշտպան գործունեության միջոցներ
Հանցագործության կանխում