Ֆրիդա Ապելտ

Ֆրիդա Ապելտ (), ծննդյամբ՝ Ֆրիդա Աննա Շարլոտա Ռադյուց (Frieda Anna Charlotte Raddünz, ), գերմանացի քաղաքական գործիչ, Գերմանիայի սոցիալիստական միասնական կուսակցության, Գերմանիայի առաջին կոմունիստական կուսակցության անդամ, արհմիութենական գործիչ։ Նացիստական Գերմանիայի օրոք մասնակցել է Դիմադրության շարժմանը, պահվել համակենտրոնացման ճամբարներում։

Կենսագրություն 
Ֆրիդան ծնվել է տպագրատան բանվորի ընտանիքում, ժողովրդական դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է ջուլհակություն և աշխատել է տանը հայրենի քաղաքում։ 1925 թվականին ամուսնացել է հանքափոր և կոմունիստ Ադոլֆ Ֆրանցի հետ։ Այդ տարի Ֆրիդան միացել է տեքստիլ արդյունաբերության գերմանացի աշխատողների արհմիությանը, 1926 թվականից մտել է Գերմանիայի առաջին կոմունիստական կուսակցություն և 1929 թվականին դարձել է Արհմիության հեղափոխական ընդդիմադրության անդամ։1926-1929-ական թվականներին եղել է Ստորին Սաքսոնիայի լանդթագի պատգամավոր։ Որոշ ժամանակ եղել է Վալդենբուրգի Գերմանիայի առաջին կոմունիստական կուսակցության նահանգային կառավարման խմբի անդամ։ 1930-1933-ական թվականներին գլխավորել է ԽՄԿ Սիլեզյան վարչության կանանց բաժինը։ 1932 թվականին Գերմանիայի առաջին կոմունիստական կուսակցությունից ընտրվել է Պրուսիայի լանդթագ՝ դառնալով պատգամավորներ-կոմունիստների մեջ ամենաերիտասարդը։

Նացիոնալ-սոցիալիստների իշխանության գալուց հետո Ֆրիդա Ֆրանցն անցել է ընդհատակյա աշխատանքի։ 1933 թվականի հունիսին  ձերբակալվել և դատապարտվել է երեք տարվա ազատազրկման՝ «պետական դավաճանության նախապատրաստության» համար։ Ֆրիդա Ֆրանցը սկզբում պահվել է Յաուերի բանտում, Այնուհետև տեղափոխվել Մորինգենի համակենտրոնացման ճամբար, իսկ այնտեղից էլ՝ Լիխտենբուրգի համակենտրոնացման ճամբար։ Համակենտրոնացման ճամբարից ազատվելուց հետո Ֆրիդա Ֆրանցը 1938 թվականից աշխատել է «Edeka» ընկերությունում, իսկ հետո՝ ստանալով լրացուցիչ կրթություն, և որպես գրասենյակային ծառայող աշխատել է Բրեսլաուում։ Ֆրիդայի ազատման պայմանների համաձայն՝ նա պետք է բաժանվեր ամուսնուց, ով փախել էր ԽՍՀՄ, որտեղ ըստ որոշ տվյալների՝ 1942 թվականին մահացել էր տիֆից։ 1944 թվականի օգոստոսի 22-ին ձերբակալվել է ընդհատակյա քաղաքական գործունեության համար և տեղափոխվել Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար։

Այնտեղ Ֆրանցը ճամբարի պարետի մոտ դպիր է աշխատել, ինչպես նաև համակենտրոնացման սահմաններից դուրս գործուղման է ուղարկվել՝ մասնավորապես Օրանիենբուրգում գտնվող Auer գործարան և Լյուդվիգսֆելդեում գտնվող Daimler-Benz գործարան։ Համակենտրոնացման ճամբարի տարհանման ժամանակ 1945 թվականի մայիսի  4-ի մահվան երթից Ֆրանցին հաջողվել է փախչել։

1946 թվականին ամուսնացել է Անդրեաս Մալտերի հետ, ամուսնությունը չեղարկվել է երեք տարի հետո։ Պատերազմից հետո Ֆրիդա Մալտերը աշխատել է  Գերմանիայի առաջին կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմին կից կանանց գործերի քարտուղար և ընդգրկվել կանանց Կենտրոնական կոմիտեի կազմում։ Գերմանիայի սոցիալիստական միասնական կուսակցության և Գերմանիայի առաջին կոմունիստական կուսակցության միաձուլումից հետո դարձել է Գերմանիայի սոցիալիստական միասնական կուսակցության անդամ։

Քաղաքական կարիերա 

 Նա եղել է Գերմանիայի կանանց դեմոկրատական խորհրդի հիմնադիրներից մեկը և 1948-1955-ական թվականներին մտել է կառավարման կազմի մեջ։
 1957 թվականից մինչև 1960 թվականը եղել է Գերմանիայի կանանց դեմոկրատական խորհրդի նախագահության անդամ։
 1946 թվականից մինչև1989 թվականը եղել է Ազատ գերմանական արհմիությունների միավորման կառավարման անդամ։
 1948 թվականից մինչև 1954 թվականը եղել է ԳԴՀ ժողովրդական պալատի պատգամավոր։
 1950 թվականից մինչև 1951 թվականը նա զբաղեցրել է համագերմանական աշխատանքի քարտուղարի պաշտոնը։
 Աշխատանքի նախարարությունում ԳԴՀ-ում 1949-1958 թվականներին աշխատել է պետական քարտուղարի և փոխնախարարի պաշտոններում։
 1959 թվականի մայիսից մինչև 1989 թվականը մտնել է ԳԴՀ մարդու իրավունքների կոմիտեի կազմի մեջ։
 1947 թվականից եղել է նացիստական ռեժիմի կողմից հետապնդվող հակաֆաշիստների միության, իսկ 1953 թվականից՝ հակաֆաշիստական դիմադրության մարտիկների կոմիտեում։

1952 թվականին ամուսնացել է կոմունիստ Ֆրից Ապելտի հետ։ Կյանքի վերջին տարիներն Ֆրիդա Ապելտն անց է կացրել Կլարա Ցետկինի անվան Ֆրիդրիխսհագենի ծերանոցում, մասնակցել է Ռավենսբրյուկի հուշահամալիրի 50-ամյակի կապակցությամբ հիշատակի միջոցառումներին և 1999 թվականին հանդես է եկել Daimler-Benz-ում աշխատող համակենտրոնացման ճամբարների նախկին բանտարկյալներին փոխհատուցելու օգտին։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Siegfried Mielke (Hg.)։ Gewerkschafterinnen im NS-Staat: Verfolgung, Widerstand, Emigration. Klartext Verlag։ Essen 2008 ISBN 978-3-89861-914-1.
 Dieter Dowe, Karlheinz Kuba, Manfred Wilke (Hrsg.)։ FDGB-Lexikon — Funktion, Struktur, Kader und Entwicklung einer Massenorganisation der SED (1945—1990), Breslau 2009, ISBN 978-3-86872-240-6. Eintrag 
 Bärbel Maul։ Akademikerinnen in der Nachkriegszeit — Ein vergleich zwischen der Bundesrepublik Deutschland und der DDR, Campus Verlag, Frankfurt am Main 2002, ISBN 3-593-37131-6.
 Helmuth Bauer։ Innere Bilder wird man nicht los. Die Frauen im KZ-Außenlager Daimler-Benz Genshagen. Metropol Verlag, Berlin 2011, ISBN 978-3-940938-88-6. (Ausführliche Autobiografie von Friedel Malter; aufgezeichnet aus Interviews in den Jahren 1994—1998)

Արտաքին հղումներ 

 Կենասգրություն

Քաղաքական գործիչներ
Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Գերմանիայի կին քաղաքական գործիչներ
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ