Yellow Submarine (երգ)

«Yellow Submarine», անգլիական «The Beatles» ռոք խմբի երգը, որը գրել է Փոլ ՄաքՔարթնին։ Վաճառքի առումով «Yellow Submarine»-ը դարձել է ալբոմի ամենակարևոր կոմպոզիցիան, քանի որ այն պատճառ է հանդիսացել, որ երաժիշտները ստեղծեն նույնանուն  մուլտֆիլմը` լուծելով երրորդ պատկերի խնդիրը, որը «Բիթլզը» պարտք էր «United Artists» ընկերությանը 1965-թվականի ամռանից։

Սինգլի թողարկումից անմիջապես հետո, առաջին տեղն է զբաղեցրել անգլիական հիթ շքերթում, այնտեղ մնալով չորս շաբաթ, իսկ հիթ շքերթում 13 շաբաթ։ Այդ նույն թվականին «The Beatles»-ը սինգլի համար արժանացել է  «Ավրորա Նովելլո» մրցանակի` 1966 թվականին ամենաշատ վաճառվող սինգլ լինելու համար։

Բայց ԱՄՆ-ում սկավառակը չի հայտնվել հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականում` Ջոն Լենոնի սկանդալային խոսքերի  համար, «Մենք ավելի հայտնի ենք, քան Քրիստոսը:

Ստեղծման պատմություն 
Սկզբում երգը վերաբերում էր մի քանի գունավոր սուզանավերի, բայց ի վերջո մնաց մեկ դեղին սուզանավ։  Այս կոմոզիցիան գրելու միտքին հանգնել է ՄաքՔարթնին, երբ նա  ապրում էր իր ընկերուհի Ջեյն Էշերի ծնողների տանը։ 1980 թվականին ՄաքՔարթնին երգի մասին ասել է.

Այդ տարիներին կոմոզիցիայի ստեղծման մասին իր հիշողություններով կիսվել է Ջոն Լենոնը.

Երգի ձայնագրություն 
Ընդհանուր առմամբ կատարվել է «Yellow Submarine» երգի 6 դուբլ (բնօրինակ ձայնագրության մեջ մտել է վերջին դուբլը, որը ձայնագրվել է 1966 թվականի մայիսի 26-ին )։ Երգը ձայնագրվել է «Էբբի Ռոուդ» ստուդիայում, հատուկ էֆեկտները ավելացրել են 1966 թվականի հունիսի 1-ին ։

Երկրորդ ձայնագրության շրջանի ժամանակ, երաժիշտները օգտագործել են տարբեր հատուկ էֆեկտներ` ներառելով շղթաների ձայն, վաբի զանգ, քամի և ամպրոպի ձայներ ( այս տեսակի ձայներ հետագայում օգտագործվել է  «Pink Floyd» խմբի «Money» երգում, որտեղ պատկերվում է դրամարկղ:)

Լենոնը խողովակի միջոցով փչում էր ջրով լցած թասի մեջ, կապիտանի հրամանի ժամանակ ջրային պղպջակների ազդեցություն ստեղծելու համար, ՄաքՔարթնին և Լենոնը խոսում էին պահածոների տարաների միջոցով, իսկ «Էբբի Ռոուդ» ստուդիայի աշխատակիցներ` Ջոն Սկիները և Թերրի Կոնդոն շղթաներ էին շրջում անագե լոգարանում` ջրային ձայներ ստեղծելու համար։

Մանկական թեմատիկան պահպանելու համար բուն ձայնագրության մեջ օգտագործել են Սթարի ելույթը, բայց 1996 թվականի հուլիսի 3-ին հրաժարվել են այդ մտքից։

«Yellow Submarine» ռիթմ թրեկը ձայնագրվել է 1966 թվականի մայսի 29-ին, իսկ Բիթլզին ոչ տիպիկ մակագրությունը արվել է հուլիսի 1-ին `ծովային ալիքներ, հրամանների ձայներ, զինվորական մարշ` փողային նվագախմբի կատարմամբ։

Թողարկում 
«Yellow Submarine»- ը  դարձել է «Բիթլսի» ավանդական սինգլը, որը թողարկվել է Մեծ Բրիտանիայում։ Երգը թողարկվել է օգոստոսի 5-ին  ԱՄՆ-ում, որպես «երկողմանի » սինգլ  «Eleanor Rigby» երգի հետ, ԱՄՆ-ում ` օգոստոսի 8-ին։ Հաջորդ օրը կայացել է Revolver ալբոմի թողարկումը։

ԱՄՆ-ում  «Billboard Hot 100» հիթ-շքերթում սինգլը զբաղեցրել է  2-րդ հորիզոնականը, ըստ «Record World» ամսագրի առաջին հորիզոնական է զբաղեցրել ընտրյալ երգերի ցուցակում, և 2-դ հորիզոնական` «Cash Box» երաժշտական  ամսագրում ( Այս ցուցակում առաջին հորիզոնականը զբաղեցրել է  «The Supremes» խումբը իր  «You Can't Hurry Love»  երգով)։

Երգը թողարկվել է «Մսավաճառներով շապիկի» դիզայնի մասին ակտիվ վեճերի ժամանակ («Yesterday and Today» ամերիյան սկավառակի շապիկը) և Ջոն Լենոնի սկանդալային հարցազրույցի ժամանակ` քրիստոնեության մասին, որոնց պատճառով երգին չի հաջողվել զբաղեցնել 1-ին հորիզոնականը ԱՄՆ-ի երաժշտական հիթ-շքերթներում։

Չնայած այս ամենին, սինգլի պաշտոնական թողարկումից չորս ամիս հետո  վաճառվել է սինգլի 1 200 000 կրկնօրինակ։ Խմբի սկավառակագրության պատմության մեջ, այն դարձել է քսանմեկերորդ ոսկե սկավառակը։

«The Beatles»-ի ռեկորդային թվով ոսկե ձայնասկավառակներն այդ ժամանակահատվածում գերազանցել են Էլվիս Փրեսլիի կոմերցիոն հաջող ձայնագրությունների պաշտոնական հավաքածուն։

Ձայնագրությանը մասնակցել են 

 Ռինգո Սթար- առաջատար վոկալ, դհոլ, ձայնային էֆեկտներ, ձայն  ( 1995 թվականի տարբերակով)։
 Ջոն Լենոն - բեկ-վոկալ,  գոռոց, ձայնային էֆեկտներ, ակուստիկ կիթառ։
 Փոլ ՄաքՔարթնի - ձայնային էֆեկտներ, բեկ-վոկալ, բաս-կիթառ, ակուստիկ կիթառ
 Ջորջ Հարիսոն- բեկ-վոկալ, գոռոց, տրամբուրին, բաս-կիթառ

Բացի «The Beatles»-ից ձայնագրմանը մասնակցել են.

 Ջորջ Մարթին- բեկ-վոկալ, պրոդյուսեր
 Ջեֆ Էմերիկ - բեկ-վոկալ, ձայնագրության ինժեներ
 Մել Էվանս- բեկ-վոկալ,(մեծ) բաս-դհոլ
 Նիլ Ասպինալ- բեկ-վոկալ
 Փիթթի Բոյդ - բեկ-վոկալ
 Բրայան Ջոնս - բեկ-վոկալ, ձայնային էֆեկտներ
 Մարիաննա Ֆեյտֆուլ
 Բիթլզի վարորդ` Ալֆ Բիկկինել, Ջոն Սկիններ և Թերրի Կոնդոն` ձայնային էֆեկտներ ։

Քովեր տարբերակներ 

 Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ։
 1968  թվականին «Black Dyke Mills Band» խումբ։
 1966 թվականին Մորիս Շևալյեի կողմից (фр. «Le sous-marin vert»):
 2002 թվականին Ռութ Մանուվան իր  Badmeaningood 2 ալբոմում։
 Երգը օգտագրոծվել է «Սեզամ փողոց» մանկական հանրաճանանչ կրթական ծրագրի այն դրվագում, երբ «Anything Muppets» գեղարվեստական խումբը կատարում է այս երգը` գտնվելով դեղին սուզանավում։ Երգը  կատարել է Րաֆֆի բեմական կեղծանունով երաժիշտը ( Կոմպոզիցիան ներառվել էր նրա «Let's Play» ալբոմում)։
 1996  թվականին այս երգը կատարել է ռուաական «Կորոլ ի Շուտ» փանկ-ռոք  խումբը։

Հետաքրքիր փաստեր 

 Երգը օգտագործվել է 2009 թվականի հանրաճանանչ «The Beatles: Ռոք խումբ» համակարգչային խաղում, որը թողարկվել է «Electronic Arts» ընկերության կողմից։
 60-ական թվականներին Նոբելյան մրցանակի  ապագա դափնեկիր Իոսիֆ Բրոդսկին թարգմանել է «Yellow Submarine» երգը «Костёр» պիոներական ամսագրի համար։
 90-ական թվականներին  ֆանտազիայի ժանրի գրողներ` Միխայիլ Ուսպենսկին և Անդրեյ Լազարչուկի կողմից գրվել է «Մոլդովիայի կոմսոմոլեց դեղին սուզանավ» պատմվածքը, որտեղ նկարագրվում են  «The Beatles»-ի միակ  համերգը Հյուսիսային ծովի սուզանավերի համար։ Բացի դրանից պատմվածքում հիշատակվում են այնպիսի հայտնի մարդիկ ինչպիսիք են` Արքայադուստր Դիանան, Լինդա Մաքարթնին և Վադիմ Ժուկը։ Պատմվածքը հնչյունավորվել է «Модель для сборки» նախագծի շրջանակներում։
 «Grand Theft Auto V» համակրգչային խաղում  պրոտագանիստ Թրևոր Ֆիլիպսը հանձնարարություններից մեկում պետք էր առևանգեր դեղին սուզանավը։
 50-ական թվականներին Lego կազմակերպությունը  թողարկել է  21306 «Yellow submarine»-ի հավաքածուն։
 2010 թվականին յուրօրինակ հաջողություն են գրանցել  ռուսական  E.V.A.: խմբի էլեկտրոնները։ Դեղին սուզանավի կերպարը օգտագործում են խմբի բոլոր պաշտոնական տեսահոլովակներում։
 70-ական թվականներին երգը կատարել է լեհ երգչուհի Աննա Գերմանը։
 Երգը օգտագործվել է ռուսական «Սմեշարիկներ» մուլտսերիալի  «Բալլաստ» սերիայում

Աղբյուրներ 

 «Антология The Beatles» (2000),Սան-Ֆրանցիսկո։ «Chronicle Books». ISBN 0-8118-2684-8.
 Մարկ Լյուսիոն«The Beatles-ի ձայնագրային սեսիա » (1988),Նյու-Յորք, «Harmony Books». ISBN 0-517-57066-1.
 
 Բարրի Մայլզ «Փոլ Մակկարտի։ Շատ տարիներ առաջ » (1997), «Henry Holt & Company»,Նյու-Յորք  ISBN 0-8050-5249-6
 Ջորջ Մարտին«Այն ամենը ինչի կարիքը դոււ ունես դա ականջներն են  (1994),Սբ. Մարտինի պրեսսա, Նյուև-ՅորքISBN 0-312-11482-6.
 Բոբ Սպիդզ «The Beatles: կենսագրություն» (1982),Բոսթոն, ISBN 0-316-80352-9.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 История песни
 Аккорды песни
 О песне на сайте Song facts
 «Битлз» в переводе Бродского
 15px Песня в мультфильме «Жёлтая подводная лодка» на YouTube

Բիթլզ խմբի երգեր
1966 սինգլներ
Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ
UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ