Արևածաղիկ (Գուստավ Կլիմտ)

«Արևածաղիկ» (), ավստրիացի նկարիչ Գուստավ Կլիմտի բնանկար։ Համարվում է նկարչի՝ բնությանը նվիրված գործերից ամենաքնարականը։ Նկարիչը խստորեն տարանջատել է դիմանկարչության և բնանկարչության ժանրերը, ուստի անձնավորված «Արևածաղիկը» նկարչի արվեստում ժանրերի միախառնման ամենավառ օրինակն  է։

Պատմություն 
Ոսկեշող ցոլքերով պատված «Արևածաղիկը» ստեղծվել է նկարչի «ոսկե շրջանի» մայրամուտին՝ 1908 թվականին՝ հատուկ Վիեննայի գեղարվեստական ցուցահանդեսի համար, որտեղ այն ցուցադրվել է դեռևս անավարտ «Համբույր» և «Ոսկե Ադել» ստեղծագործությունների հետ։ 1909 թվականին «Արևածաղիկը» ցուցադրվել է Մյունխենի 10-րդ միջազգային գեղարվեստական ցուցահանդեսում, 1910 թվականին ցուցադրվել է Վենետիկի 9-րդ բիենալեում, 1914 թվականին ցուցադրվել  է Պրագայում՝ նկարիչների չեխ-գերմանական միության ցուցահանդեսում։

Մինչև 1912 թվականը բնանկարը պատկանել է պղնձաձուլական մագնատ Կառլ Վիտգենշտեյնին, այնուհետև նկարը ձեռք է բերել շինարարական խորհրդատու Հենրիխ Մայերը, ապա այն դարձել է Պարցար ամուսինների սեփականությունը։ 2012 թվականին Պարցարների որդին՝ հավաքորդ Պետեր Պարցարը, իր ծնողների կտակի հմաձայն՝ «Արևածաղիկը» նվիրել է Բելվեդեր պատկերասրահին՝ Կլիմտի մեկ այլ՝ «Ընտանիք» ստեղծագործության հետ։

Նկարագրություն 
Կլիմտը նկարի առջևի ֆոնի ծաղկափթիթ գորգի վրա՝ ծաղիկների վերամբարձ պատվանդանին, պատկերել է արևածաղիկը, որը զբաղեցնում է նկարի ողջ կենտրոնական հատվածը։ Նկարը մոտիկց դիտելիս նկարի ետին պլանը արևածաղկին լրացուցիչ խորհրդավորություն է հաղորդում։ Բացի անսովոր կոմպոզիցիայից՝ Կլիմտը կիրառում է իր համար նոր գեղանկարչական հնարք․ հագեցած կանաչ և կարմիր երանգների մուգ ներկերը ծածկում են մեկը մյուսին, իսկ ծաղիկները նկարվել են ոչ թե ձեռքի մեկ հպումով, այլ մի քանի վրձնահարվածներով։ Գեղարվեստական քննադատ Լյուդվիգ Խևեշին հիացմունքով է նկարագրում «մարդեղենացած» «Արևածաղիկը»։ 

Արևածաղկի կանացի կերպարը հիշեցնում է նկարչի ընկերուհուն՝ Էմիլիա Ֆլյոգեին, ում Կլիմտը նվիրել է նկարների շարք, որտեղ գեղեցկուհին պատկերվել է սեփական ձևվածքի շքեղ շրջազգեստներով։ Նկարները ստեղծել են Լիտցլբերգում՝ 1906 թվականին։

Արևածաղիկները գեղանկարչության մեջ 
Կիմտը ծանոթ է եղել Վան Գոգի «Արևածաղիկներին», որը ցուցադրվել է 1903 թվականին Վիեննական սեցեսսիոնի կազմակերպած իմպրեսիոնիստների ցուցահանդեսին։ Եթե Վան Գոգին հետաքրքրել են թառամող ծաղիկների փոփոխությունները, ապա Կլիմտն իր «ոսկե շրջանի» բարձունքում գեղանկարչական խճանկարի տեխնիկայով ոսկեգույն ֆոնի վրա ստեղծել է հպարտ արևածաղկի փառահեղ պատկերը՝ համահունչ իր ստեղծած կանացի շքեղ դիմանկարներին։ Կիմտի «Արևածաղկի» ազդեցությամբ երիտասարդ Էգոն Շիլեն 1909 թվականին ստեղծել է իր մարդակերպ «Արևածաղիկը», որտեղ արևածաղկի կլիմտյան փառահեղ պաթոսն իր տեղը զիջել է թառամած անհուսությանը։

Գրականություն

Ծանոթագրություններ 

1907 նկարներ
Արվեստ