Մարջ Պիրսի

Մարջ Պիրսի  (, ), ամերիկացի գրող, բանաստեղծուհի, ֆեմինիստ և հասարակական ակտիվիստ, որի գործերը դասվում են դասական ֆեմինիստական գրականության և մասնավորապես ֆեմինիստական գիտական ֆանտաստիկայի շարքին։

Կենսագրություն   
Մարջ Պիրսին ծնվել է 1936 թվականի մարտի 31-ին, ԱՄՆ-ի Միչիգան նահանգի Դետրոյթ քաղաքում։ Նա Ռոբերտ Պիրսի (ազգությամբ` վալլիացի) և Բերտա Բեռնիս Բունին Պիրսի (ռուս-լիտվական ծագում ունեցող հրեա) դուստրն է։ Որպես բանաստեղծուհի` շատ բանով պարտական է մորը, որը նրան սովորեցրել է դիտողականություն։ Տատիկը իր թոռնուհուն դաստիարակել է հրեական հավատքով և պատմել է բազմաթիվ ընտանեկան պատմություններ։ Պատանեկության շրջանում երկարատև հիվանդությունը ստիպել է Պիրսին կարդալ սովորել։ Նա, մասնավորապես, սիրում էր կարդալ Բրոնտե քույրերին, Դորոթի Լի Սեյերսին, Էռնեստ Հեմինգուեյին, Ուոլթ Ուիթմենին, Կարլ Մարքսինի և Զիգմունդ Ֆրեյդին։

Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո նա իր բանաստեղծությունների համար արժանանում է «Գոպվուդ» մրցանակի և ստանում է Միչիգանի համալսարանում կրթություն ստանալու կրթաթոշակ։ Այնուհետև նա Հյուսիսարևմտյան համալսարանից ստանում է մագիստրոսի կոչում։ 1960-ականների վերջին նա արդեն երկու անգամ ամուսնացել էր։ Կյանքի այս ժամանակահատվածում Պիրսին դարձել էր քաղաքացիական իրավունքների կրքոտ ջատագով և դեմ էր արտահայտվել պատերազմին։ Նա, մասնավորապես, «Նոր ձախեր» շարժման անդամ էր, մասնակցում էր նաև «Ուսանողները հանուն ժողովրդավարական հասարակության» շարժմանը, բայց, նկատելով, որ այստեղ տղամարդիկ գերակշռում են, անցում կատարեց կանանց իրավունքների պաշտպանության շարժմանը։ 1977 թվականին նա դարձավ «Կանանց ինստիտուտը հանուն մամուլի ազատության» կազմակերպության անդամ։

Որպես բանաստեղծ նա առաջին անգամ հանդես եկավ 1968 թվականին՝ լույս ընծայելով «Կործանված ճամբար» բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն (): Նրա առաջին վեպը լույս է տեսել 1969 թվականին և կրում էր «Արագ իջնել ընդհատակ» անվանումը։ 1982 թվականին Պիրսին կրկին ամուսնացավ։

Ստեղծագործական ուղի  
Մարջ Պիրսը հեղինակ է ավելի քան տասնյոթ բանաստեղծությունների ժողովածուների, այդ թվում` «Լուսինը միշտ կին է» (, 1980, համարվում է ֆեմինիստական գրականության դասական) և «Օրվա օրհնության արվեստը», (, 1999):

Նա նաև գրել է տասնհինգ վեպ, մեկ պիես՝ «Վերջին սպիտակ դասը» (անգլ. The Last White Class), համահեղինակ է Իրա Վուդի հետ, էսսեների ժողովածուի՝ «Խայտաբղետ  խորանարդիկներ մգդակած վերմակի համար» (), մեկ ոչ գեղարվեստական գիրք և հուշապատումների մի հատոր։ Պիրսի վեպերն ու պոեզիան ուղղորդված են դեպի ֆեմինիստական և սոցիալական թեմաներ։ 1993 թվականին գեղարվեստական «Ապակե մարմինը» () գիտաֆանտաստիկ վեպը, որը գրողին բերեց Արթուր Կլարկ մրցանակ։

«Մթության քաղաքը» ()և «Լույսի քաղաքը» () վեպերի իրադարձությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ, իսկ այնպիսի վեպերում, ինչպիսիք են «Ամառային մարդիկ» () և «Կրքոտ կանանց ցանկությունը» () նկարագրում է մեր օրերի իրադարձությունները։ Նրա բոլոր գրքերը վերաբերում են կանանց կյանքին։ «Կինը՝ ժամանակի եզրին» () վեպը համատեղում է ժամանակի ճանապարհորդության պատմությունը սոցիալական արդարության, ֆեմինիզմի հարցերի և հոգեկան խանգարումներ ունեցող մարդկանց վերաբերմունքի հետ։ Ստեղծագործությունը համարվում է ուտոպիական ժանրի դասական ֆեմինիստական գրականության և պատկերում է ավերակ միջավայր ունեցող մի աշխարհ, որտեղ գերակշռում են մեգապոլիսները՝ ինտերնետի ֆուտուրիստական տարբերակով։ Պիրսը նաև օգտագործում է հրեական միստիցիզմի տարրեր և «Գոլեմի» մասին  լեգենդը, բայց պատմվածքի  հիմնական տարրը համարվում է գլխավոր հերոսուհու փորձերը վերականգնել իր որդու նկատմամբ խնամակալությունը։

Պիրսի վեպերում պատումներն իրականացվում են բազմաթիվ կերպարների անունից։ Հաճախ գրողը օգտագործում է պատումներ առաջին և երրորդ անձի անունից։ Մասնավորապես, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին պատմական վեպում «Բանակ մեկնելը» () նկարագրում է ինը գլխավոր հերոսների կյանքը Միացյալ Նահանգներում, Եվրոպայում և Ասիայում։ Օրինակ, վեպում ֆրանսիացի աղջկա Ժաքլին Լևի-Մոնոտի օրագիրը պատմվում է առաջին անձի անունից, բայց նացիստների կողմից նրան գերի  վերցնելուց հետո պատումը սկսվում է վարվել երրորդ անձի անունից։

Անձնական կյանք 
Մարջ Պիրսին ամուսնու` Իռա Վուդի հետ բնակվում է Մասաչուսեթսի Վելֆրիթ քաղաքումS: Վելֆրիթի տունը նախագծել է Պիրսին և զույգն այնտեղ բնակվում է 1970-ական թվականներից։

Ստեղծագործություններ

Նորավեպեր 
 Going Down Fast, 1969
 Dance The Eagle To Sleep, 1970
 Small Changes, 1973
 Woman on the Edge of Time, 1976
 The High Cost of Living, 1978
 Vida, 1980
 Braided Lives, 1982
 Fly Away Home, 1985
 Gone To Soldiers, 1988
 Summer People, 1989
 He, She And It (հայտնի է նաև որպես` Body of Glass), 1991
 The Longings of Women, 1994
 City of Darkness, City of Light, 1996
 Storm Tide, 1998 (Իռա Վուդի հետ)
 Three Women, 1999
 The Third Child, 2003
 Sex Wars, 2005

Կարճ պատմվածներ 
 The Cost of Lunch, Etc., 2014

Բանաստեղծական ժողովածուներ 
 Breaking Camp, 1968
 Hard Loving, 1969
 Barbie Doll, 1973
 4-Telling (Էմմեթ Յարեթի, Դիք Լուրի և Ռոբերտ Հերշոնի հետ միասին), 1971
 To Be of Use, 1973
 Living in the Open, 1976
 The Twelve-Spoked Wheel Flashing, 1978
 The Moon is Always Female, 1980
 Circles on the Water, Selected Poems, 1982
 Stone, Paper, Knife, 1983
 My Mother's Body, 1985
 Available Light, 1988
 Early Ripening: American Women's Poetry Now (ed.), 1988; 1993
 Mars and her Children, 1992
 What are Big Girls Made Of, 1997
 Early Grrrl, 1999.
 The Art of Blessing the Day: Poems With a Jewish Theme, 1999
 Colours Passing Through Us, 2003
 The Hunger Moon: New and Selected Poems, 1980-2010, 2012
 Made in Detroit, 2015

Այլ ստեղծագործություններ  
 "The Grand Coolie Damn" and "Song of the fucked duck" in Sisterhood is Powerful: An Anthology of Writings From The Women's Liberation Movement, 1970, խմբագիր` Ռոբին Մորգան
 The Last White Class, (պիեսի համահեղինակ` Իռա Վուդ), 1979
 Parti-Colored Blocks For a Quilt, (էսսեներ), 1982
 The Earth Shines Secretly: A book of Days, (օրացույց), 1990
 So You Want to Write, (ֆանտաստիկ գրականություն), 2001
 Sleeping with Cats, (հուշեր), 2002
 My Life, My Body (Outspoken Authors), (էսսեներ, բանաստեղծություններ և հուշեր), 2015

Մրցանակներ 
 Արթուր Սի. Քլարք մրցանակ ֆանտաստիկ գրականության համար, 1992
 Բրեդլիի մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1992
 Brit ha-Dorot մրցանակ, Շալոմ կենտրոն, 1992
 Մեյ Սարտոնի անվան մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1991
 Ոսկե վարդ բանաստեղծական մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1990
 Քերոլին Կիցեր պոեզիայի մրցանակ, 1986, 1990
 Արվեստի ազգային շնորհ մրցանակ, 1978
 Հրեական յունիոն քոլեջի Հումանիտար գիտությունների պատվավոր դոկտոր, Ցինցինատի, Օհայո, 2004

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 Piercy in conversation with Martin Espada May 20, 2009 from Lannan (audio file)
 Marge Piercy   at womenshistory.about.com
 Marge Piercy in Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia at Jewish Women's Archive
 
 Biography from Fooling With Words with Bill Moyers on PBS
 Marge Piercy papers at the University of Michigan
 

20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ
Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Ֆեմինիստ գրողներ
20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ
Բանաստեղծներ
Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Հրեա ֆեմինիստներ
20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
Ամերիկացի կին վիպասաններ