Նիկոլյա Ապպեր

Նիկոլյա Ֆրանսուա Ապպեր (, ), ֆրանսիացի պահածոների գյուտարար։

Ապպերի գյուտը փոխարինելու է եկել այդ տարիներին սովորական դարձած մթերքի պահպանման միջոցներին՝ ապխտելուն և աղելուն։ 2009 թվականին լրացել է այդ գյուտի 200 տարին, քանի որ հենց 1809 թվականին Ապպերը՝ մի քանի փորձ կատարելուց հետո, նամակ է հղել Ֆրանսիայի ներքին գործերի նախարարին, ըստ որի՝ առաջարկել է նոր միջոց՝ պահածոյացում։ 1810 թվականին Նիկոլյա Ապպերը գյուտի համար հատուկ մրցանակ է ստացել անձամբ Նապոլեոն Բոնապարտից։

Ապպերական պահածոներ 

19-րդ դարի վերջերից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը «Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանը» այսպես է նկարագրել Նիկոլյա Ֆրանսուա Ապպերի գյուտը․

«Միսը և բուսական պաշարները պահպանելու համար Ապպերը խորհուրդ է տալիս դրանք եփած վիճակում դնել սպիտակ թիթեղյա ամանների մեջ, հերմետիկ փակել և եռացնել աղի ջրում 1/2-4 ժամ՝ կախված ծավալից։ Ապա պետք է մի փոքր տաքացնել 100° C ջերմաստիճանում և այդպես պահպանել։ Այս մեթոդը Ֆրանսուա Ապպերը հայտնաբերել է 1804 թվականին, իսկ 1809 թվականին այն ներկայացրել է հասարակությանը՝ Փարիզի Արվեստի խրախուսման համայնքին, որտեղ մեթոդն ուսումնասիրել է հատուկ հանձնաժողովը։ Կատարված փորձերն ապացուցել են, որ 8 ամիս լավ պահպանվել են լցոնած միսը, ամուր արգանակը, կաթը, կանաչ ոլոռը, լոբին, կեռասն ու ծիրանը։ Ֆրանսիայի կառավարությունը գյուտարարին որպես պարգև տվել է 12000 ֆրանկ՝ պայմանով, որ նա մանրամասն մշակի և տպագրի իր մեթոդը։ 1810 թվականին լույս է տեսել «L’art de conserver toutes les substances animales et végétales» հրատարակությունը։ Շատերը փորձել են փոքր-ինչ փոխել Ապպերի մեթոդը, որոնց թվում էր նաև Ջոնեսը, որը թիթեղների մեջ դրել էր մետաղական խողովակներ և դրանք միացրել անօդ տարածությանը։ Այդտեղ օդը դուրս էր գալիս թիթեղներից, իսկ խողովակները սկսում էին եռալ։ Այս մեթոդի առավելությունն այն է, որ հնարավոր է ավելի քիչ եփել միսը, ինչը ավելի համեղ է դարձնում այն, բայց ավելի քիչ եռալով՝ պահածոյացված սնունդը ավելի վատ է պահպանվում, և, հետևաբար, Ջոնեսի մեթոդի օգուտը շատ կասկածելի է թվացել։ Հետագա փորձերը ցույց են տվել Ապպերի պահածոների առավելությունները, որոնք շատ էին տարածվել ծովային ճանապարհորդություններում և նույնիսկ այն տնային տնտեսություններում, որտեղ հատկապես շատ են օգտագործում պահածոյացված միս։ Մինչ այդ մտածում էին, որ օդում ցրված թթվածինը փչացում է պահածոները, իսկ օրգանական նյութի երկարատև եռացումը և ազդեցությունը նրան դարձնում են ածխաթթու․ դա սխալ պատկերացում էր։ Երկար եռացումը անհրաժեշտ է բակտերիաների ոչնչացման համար, և ինչքան մեծ է պահպանվող նյութի զանգվածը, այնքան ավելի երկար դրանք պետք է եռացնել»։

Հիշատակ 
Այն քաղաքում, որտեղ մահացել է գյուտարարը, տեղադրվել է նրա բրոնզե կիսանդրին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ապպեր Նիկոլա Ֆրանսուա

Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Սննդի պահածոյացում
Խոհարարություն
Ֆրանսիացի գիտնականներ
Ֆրանսիացի խոհարարներ
Ֆրանսիացի ճարտարագետներ
Ֆրանսիացի գործարարներ
Ֆրանսիացի քիմիկոսներ
Անձինք նամականիշերի վրա