Եռամատնյա խաչակնքում

Եռամատնյա խաչակնքում,  խաչակնքման խորհրդանշան, ժամանակակից (միջնադարից) ուղղափառության (և որոշ այլ հին արևելյան եկեղեցիների) կողմից ընդունված աջ ձեռքի մատների միացումը խաչակնքման խորհրդանշան կամ օրհնություն կատարելիս։

Պատմություն 
Կոստանդնուպոլսում գործածության մեջ է մտել 1172 և 1274 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում (հստակ հայտնի չէ, թե երբ), սովորույթի փոփոխության պատճառների մասին տեղեկություններ չկան։ Եռամատնյա խաչակնքման մասին առաջին հիշատակումը պարունակվում է անհայտ հեղինակի «Պանագիոտի վիճաբանությունը Ազիմիտի հետ» բանավիճական գեղարվեստական ստեղծագործության մեջ, որը գրվել է 1274 և 1282 թվականների միջև եղած ժամանակահատվածում։

Ավելի վաղ տարածված (այլ տարբերակների հետ միասին) երկմատնյա խաչակնքումն արտացոլում էր քրիստոլոգիական սիմվոլիկա. երկու բարձրացված մատները խորհրդանշում են Հիսուս Քրիստոսի երկու բնությունները՝ աստվածային և մարդկային, իսկ եռամատնյա խաչակնքումը խորհրդանշում է նաև Սուրբ Երրորդության դավանանքը։

Ռուսական կայսրությունում եռամատնյա խաչակնքումը պաշտոնապես ներկայացվել է 1650-ական թվականներին՝ Նիկոն պատրիարքի մոսկովյան բարեփոխումների ժամանակ, բայց նույնիսկ նախկինում` մինչև Մոսկվայի պատրիարք Իոսիֆի պատրիարքության ժամանակը, եռամատնյա խաչակնքումը «տարածման զգալի աստիճան» է ունեցել Հյուսիսարևելյան Ռուսաստանում, չնայած այն դատապարտվել է։

Նիկոնովյան բարեփոխման կողմնակիցները քննադատության առարկա են դարձել հին հավատացյալների կողմից, որոնք չէին ճանաչում եռամատնյա խաչակնքումը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Серафим Саровский. О сложении перстов для крестного знамения

Ժեստեր