Կնոջ դիմանկար (Գուստավ Կլիմտ, 1916)

«Կնոջ դիմանկար» կամ «Կանացի դիմանկար» ( или Porträt einer Dame), ավստրիացի նկարիչ Գուստավ Կլիմտի նկար, ստեղծվել է 1916 և1917 թվականների միջակայքում։ Համարվում է հեղինակի միակ հայտնի «կրկնակի աշխատանքը»․ ի սկզբանե պատկերված է եղել եղել լայնեզր գլխարկով կին, այնուհետև Կլիմտը վերասրբագրել է այն ։ 1925 թվականից նկարը պահպանվել է Ռիչի-Օդի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում՝ Պյաչենցա քաղաքում (Իտալիա)։ 1997 թվականին շենքի վերանորոգման ժամանակ նկարն առևանգվել է։ Գողանալուց հետո նկարը համարվել է «առավել փնտրված արվեստի գործերից մեկը» ։ Գողանալու պահից ի վեր պարբերաբար տեղեկություն է ստացվել այն մասին, որ նկարը գտնվել է, սակայն բոլոր գտածոները եղել են կրկնօրինակված տարբերակներ։ 2019 թվականի դեկտեմբերին բնօրինակ կտավը հայտնաբերվել է թանգարանի աշխատակիցների կողմից՝ հենց թանգարանում գտնվող գաղտնարանից։ 2020 թվականին նկարի իսկությունն ապացուցվել է։ Նկարը գնահատվել է ԱՄՆ 66 միլիոն դոլար ։

Նկարագրություն 
Նկարն ստեղծվել է 1916 և 1917 թվականներին։ Նկարի չափսերնե են 60 х 55 սմ։ Նկարում պատկերված է շագանակագույն վարսերով կին՝ կիսաբաց բերանով, ով հատու հայացքով նայում է հանդիսատեսին։ Նրա շրջազգեստը և նկարի ֆոնը նկարված են կենդանի էքսպրեսիոնիստական ոճով՝ կապույտ և կանաչ երանգներով։ Շրթներկը և այտերի վառ կարմիրը լրացնում են ներկապնակի ընդհանուր գունատությունը, իսկ աչքի տակ եղած փոքրիկ խալը ինչ-որ կոկետություն է հաղորդում  հերոսուհու կերպարին։

1996 թվականին պարզ է դառնում, կտավը Գուստավ Կլիմտի մինչ այս հայտնի «կրկնակ» աշխատանքն է (այսինքն, սրբագրված)։ 18-ամյա ուսանողուհի Կլաուդիա Մագան (), ով ուսումնասիրում էր արվեստի պատմություն, նմանություն գտավ «Կնոջ դիմանկար» նկարի և 1910 թվականից կորած համարվող նկարի կանանց միջև։ Նա ստեղծում է երկու նկարների ֆոտոկրկնօրինակները, այնուհետև կալկայի օգնությամբ համադրում է դրանք․ կանանց ուրվագծերն անթերի համընկնում են։ Իր վարկածի մասին Մագան տեղեկացնում է թանգարանի տնօրենին, որը որոշում է անցկացնել նկարի ռենտգենյան ուսումնասիրություն։ Ստացված պատկերներն ուսումնասիրելուց (իլյուստրացիան տե՛ս ներքևում) հետո ուսանողուհու վարկածը հաստատվում է։ Այս բացահայտման առիթով BBC  հեռուստաալիքը հեռարձակում է փաստագրական հաղորդում և նախապատրաստվում է ցուցահանդես, որից առաջ էլ նկարը գողանում են։

Նկարի սկզբնական տարբերակում լայնեզր գլխարկով կին է պատկերվել (ամենայն հավանականությամբ Մարիա Մունկն է, ըստ մեկ այլ վարկածի՝ Ալմա Մալերը)։ Կարծիք կա, որ նա եղել է Կլիմտի սիրուհին, որի հետ նկարիչը ծանոթացել է Վիեննայում։ Կտավի նախնական տարբերակը ցուցադրվել է Դրեզդենում՝ 1912 թվականին և գունավոր իլյուստրացիայի տարբերակով հրապարակվել է «Velhagen und Klasings Monatshefte» ամսագրում (XXXII—XXXIII. 1917—1918, стр. 32)։ Պատկերված կնոջ մահից հետո նկարիչը կարող էր խմբագրել նրա դիմանկարը՝ ցավը մեղմելու համա։

Արվեստաբանները բարձր են գնահատել Մագայի բացահայտումը։ 

Նկարի վերանկարված տարբերակը 1925 թվականին ձեռք է բերել իտալացի կոլեկցիոներ Ջուզեպե Ռիչի Օդին։ Նա իր հավաքածուն կտակել է Պյաչենցա քաղաքին։ Նրա մահից հետո հավաքածուն ցուցադրել են ժամանակակից արվեստի թանգարանում, որն անվանակոչել են ի պատիվ Ջուզեպե Օդիի։

Առևանգում 
1997 թվականի պատկերասրահը վերանորոգվում էր։ Երբ հայտնի է դառնում Մագայի վարկածի մասին, նախատեսում են նկարը տեղափոխել հատուկ ցուցադրության։ Վերանորոգումը և սպասվող ցուցադրությունը հարմար առիթ են հանդիսանում նկարը գողանալու համար։

1997 թվականի փետրվարի 22-ին պատկերասրահը հայտնում է նկարի առևանգման մասին։ Մինչ այժմ անհայտ է, թե ինչ եղանակով է կատարվել հանցագործությունը։ Ոստիկաններին առավել շփոթության մեջ է գցել թանգարանի տանիքում գտնված նկարի ծանր շրջանակը, որը միայնակ և հնարավոր չէր դուրս հանել ձեղնահարկի միակ պատուհանից или даже что ворами могли быть акробаты։ 2014 թվականին քննությունը վերսկսվում է, քանի որ նկարի շրջանակի վրա հայտնաբերվել էին ԴՆԹ հետքեր, որոնք կարող էին պատկանել հանցագործին։ Սակայն նրան գտնել այդպես էլ չի հաջողվել։

Գողանալուց հետո նկարը համարվել է «առավել փնտրված արվեստի գործերից մեկը։ «Կոմերսանտ» թերթը այս հանցագործությունը զետեղել է «Վերջին տասնամյակի ամենաաղմկոտ իրադուրձություններից» ցանկում։

Հայտնաբերում 
2019 թվականի դեկտեմբերին Ռիչի Օդի պատկերասրահի այգեպանը հայտնաբերել փակ հոր, որի մեջ գտել են գողացված նկարը՝ փաթաթված աղբի սջ տոպրակով։ Պարզ չէ, թե կորչելուց ի վեր նկարն այդտեղ է եղել, թե՞ հետո է բերվել այդ գաղտնարանը։ Կտավը գերազանց վիճակում էր, ինչն էլ կասկած էր հարուցում նրա՝ բնօրինակ լինելու վերաբերյալ։ 2020 թվականի հունվարին հաստատվել է նկարի բնօրինակ լինելու փաստը։

Ներկայումս նկարը ցուցադրվում է պատկերասրահի առանձին սրահում։ Այն հսկում են զինված ոստիկանները։

Գրականություն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Նկարը Ricci-Oddi Ժամանակաից արվեստի պատկերասրահի կայքէջում (իտալերեն)
 BBC հեռուստաալիքի սյուժեն այն մասին, թե Կլաուդիա Մագան ինչպես է հայտնաբերել Կլիմտի կորած համարվող կտավը (անգլերեն)
Գուստավ Կլիմտի նկարներ
Կանանց դիմապատկերներ
Արվեստի գողացված գործեր
Դիմապատկեր
20-րդ դարի նկարներ