Երկու հոգի

«Երկու հոգի», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից, գրվել է 1912 թվականին, մինչև մարտի 20-ը, երբ Պետերբուրգում ավարտվել է, այսպես կոչված, «Դաշնակցության գործի» դատավարությունը, և Թումանյանն անպարտ է ճանաչվել։

Ստեղծման պատմությունը 

Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի Ֆոնդի № 262 համարում պահվում է մեկ ինքնագիր, իսկ Թումանյանի ընտանիքի արխիվում՝ մեկ մեքենագիր օրինակ, որը փոքր-ինչ տարբերվում է ինքագրից։
 
Բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է 1940 թվականի հունվարի 30-ին Գրական Թերթի № 18 համարի, այնուհետև՝ 1943 թվականին Սովետական Գրականության № 3 համարի 89-րդ էջում, ապա՝ 1969 թվականին Երևանում լույս տեսած Ուսումնասիրություններ և հրապարակումների 2-րդ հատորի 244-րդ էջում։

«Երկու հոգի» բանաստեղծությունը Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի առաջին հատորում տպագրված է ինքնագրից։

Բանաստեղծությունը նվիրված է Օսկար Օսպովիչ Դրուղենրերգին, որը եղել է բանաստեղծի դատապաշտպանը, երբ 1911 թվականին Թումանյանը կրկին ձերբակալվել է հակակառավարական գործունեության մեղադրանքով։

Բանաստեղծի դուստր Աշխենի վկայությամբ՝ Գրուզենբերգը Թումանյանի դեմ հարուցված մեղադրանքները համարել է բավականաչափ ծանր և ենթադրել է, թե նրան կարող են դատապարտել երկրաժամկետ բանտարկության։ Մինչդեռ բանաստեղծն իրեն անմեղ զգալով հանգիստ է սպասել դատավճռին։

Ծանոթագրություններ 

Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ