Շաման քար

Շաման քար, արգելքի տակ գտնվող ժայռ Բայկալ լճի մերձակայքում՝ Անգարա գետի ակունքի մոտ։ Բայկալ ազգային պարկի բնական հուշարձան։

Գտնվում է Պորտ-Բայկալ-Լիստվյանկա լաստանավային գծից 800 մետր հեռավորության վրա (Ուստյանսկու և Ռոգատկայի հրվանդանների միջև), գետի մեջտեղում, երկու ափերից մոտ 500 մետր հեռավորության վրա։

Շաման քարի պաշտամունք և լեգենդ 
Հինավուրց ժամանակներից Շաման քարը օժտված էր անսովոր ուժով։ Բուրյաթները` Անգարայի շրջանի բնակիչների համոզմունքների համաձայն, Շաման-քարը Անգարա գետի սեփականատիրոջ` Ամա Սագան Նոյոնի բնակավայրն էր։ Այստեղ նրանք աղոթում էին և անցկացնում կարևոր շամանական ծեսեր։ Նրանք ինչպես նաև բերում էին հանցագործին և նրան թողնում էին քարի վրա, և եթե գիշերը Բայկալ լճի ջրերը նրան չէին լվանում, ապա հանցագործը արդարացվում էր։

Այս ժայռի լեգենդը ասում է, որ Բայկալը ցանկացել է իր դստերը` գեղեցիկ Անգարային, ամուսնացնել Իրկուտ անունով մի երիտասարդ մարտիկի հետ։ Բայց Անգարան սիրահարվեց մեկ այլ հերոսի՝ Ենիսեյի, և փախավ նրա մոտ։ Զայրացած հայրը հսկայական ժայռ նետեց իր դստեր հետևից և այսպես առաջացել է Շաման քարը։

Անթրոպոգեն ազդեցություն  
Իրկուտսկի հիդրոէլեկտրակայանի կառուցումից հետո Անգարա գետի աղբյուրի ջրի մակարդակը բարձրացել է, և այժմ, լավ եղանակին, դուք կարող եք տեսնել միայն Շաման քար ժայռի գագաթը, որը ջրից դուրս է գալիս 1-1,5 մ։

Հիդրոէներգետիկայի ինժեներներն առաջարկել են ոչնչացնել ժայռը ուղղորդված պայթյունով՝ Անգարայի աղբյուրի վրա փոս ստեղծելով, քանի որ Շաման քարը սահմանափակում է դրա հոսքի ծավալը և ջրամբարի բեռնաթափման հորիզոնը։ Այս սահմանափակումը ազդում է աղբյուրի հզորության և, հետևաբար, Իրկուտսկի հիդրոէլեկտրակայանի հոսքի արագության վրա, հատկապես Բայկալ լճի ցածր մակարդակներում։ 25 մետր խորությամբ թողանցքի ստեղծումը հնարավորություն կտար 4 տարվա ընթացքում մոտ 120 խորանարդ կմ ջուր ուղարկել Անգարա և առաջացնել լրացուցիչ 36 միլիարդ կՎտժ։ Միևնույն ժամանակ, ջրամբարի օգտակար ծավալը կավելանա, ինչը թույլ կտա երկար տարիներ կարգավորել ջրի հոսքը։ Այնուամենայնիվ, հետագա տարիներին նախատեսվում էր վերականգնել Բայկալ լճի նախնական մակարդակը՝ նվազեցնելով ջրի հոսքը հիդրոէլեկտրակայանների միջոցով։ Հաշվի առնելով Անգարսկի կասկադում նոր էլեկտրակայանների շահագործումը, դա կհանգեցնի էլեկտրաէներգիայի արտադրության կորուստների, որոնք գերազանցում են նախնական շահույթը։ Բացի այդ, ջրի մակարդակի իջեցումը զգալի վնաս կհասցնի շրջակա միջավայրին, գյուղատնտեսությանը և ձկնորսությանը։

Այս թերությունների, ինչպես նաև հասարակական բողոքների պատճառով այս նախագիծը մնացել է անիրականացված։ Սիբիրցի գիտնականներն ու գրողները 1958-ի հոկտեմբերին հրապարակեցին բողոքի բաց նամակ՝ «Ի պաշտպանություն Բայկալի» «Լիտերատուրնայա գազետա» թերթում։

Արվեստի մեջ 
«Շաման-քարի» պատմությունը հնչում է «Լճի ափին» ֆիլմում։ «Քարե Շաման» հիշատակվում է Կոնստանտին Կինչևի «Լաց» երգում («Ալիս» խումբ)։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Байкалер.ру : Шаман-камень 
 Открытка «Шаманский камень» из серии «Сибирь», 1899—1904 г.

Լեռներ այբբենական կարգով