Հանս Յոնաս

Հանս Յոնաս (), գերմանական ծագմամբ ամերիկացի հրեա փիլիսոփա, 1955-1976 թվականներին Էլվին Ջոնսոնի փիլիսոփայության պրոֆեսոր Նյու Յորքի սոցիալական հետազոտությունների նոր դպրոցում։

Կենսագրություն 

Յոնասը ծնվել է Մյոնխենգլադբախում, 1903 թվականի մայիսի 10-ին։ Նա փիլիսոփայություն և աստվածաբանություն է սովորել Ֆրայբուրգի, Բեռլինի և Հայդելբերգի համալսարաններում և վերջապես 1928 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում Մարբուրգի համալսարանում։ Gnosticism վերնագրված Der Begriff der Gnosis (Գնոսի հայեցակարգը) և ռեժիսոր Մարտին Հայդեգերը։ Ուսման տարիներին նրա ակադեմիական խորհրդատուներն էին Էդմունդ Հուսերլը և Ռուդոլֆ Բուլտմանը։ Մարբուրգում նա հանդիպեց Հաննա Արենդտին, ով նույնպես այնտեղ էր հետապնդում իր թեկնածությունը, և նրանք երկուսով պետք է ընկերներ մնային մինչև իրենց կյանքը։ 
Երբ Հայդեգերը միացավ Նացիստական ​​կուսակցությանը 1933 թվականին, դա կարող էր անհանգստացնել Յոնասին, քանի որ նա հրեա էր և ակտիվ սիոնիստ։ 1964 թվականին Յոնասը մերժեց իր ուսուցիչ Հայդեգերին՝ նացիստներին պատկանելու համար։

1933 թվականին Գերմանիայից մեկնել է Անգլիա, իսկ 1934 թվականին Անգլիայից տեղափոխվել է Պաղեստին։ Այնտեղ ծանոթացել է Լորե Վայների հետ, ում հետ նշանադրվել է։ 1940 թվականին նա վերադարձավ Եվրոպա՝ միանալու բրիտանական բանակին, որը հատուկ բրիգադ էր ստեղծում գերմանացի հրեաների համար, ովքեր ցանկանում էին կռվել Հիտլերի դեմ։ Նա ուղարկվեց Իտալիա, իսկ պատերազմի վերջին փուլում տեղափոխվեց Գերմանիա։ Այսպիսով, նա կատարեց իր խոստումը, որ հաղթանակած բանակում կվերադառնա միայն որպես զինվոր։

Այդ ժամանակ նա մի քանի նամակ գրեց Լորին փիլիսոփայության, մասնավորապես կենսաբանության փիլիսոփայության մասին, որոնք հիմք կհանդիսանան այդ թեմայով նրա հետագա հրապարակումների համար։ Նրանք վերջապես ամուսնացան 1943 թվականին։ Պատերազմից անմիջապես հետո նա վերադարձավ Մյոնխենգլադբախ՝ փնտրելու մորը, բայց պարզեց, որ նրան ուղարկել են Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբարի գազի խցիկները։ Սա լսելով, նա կրկին հրաժարվել է Գերմանիայում ապրելուց։ Նա վերադարձավ Պաղեստին և մասնակցեց 1948 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմին։ Յոնասը կարճ ժամանակ դասավանդել է Երուսաղեմի Եբրայական համալսարանում՝ նախքան Հյուսիսային Ամերիկա տեղափոխվելը։ 1950 թվականին մեկնել է Կանադա՝ դասավանդելով Կարլտոն համալսարանում։

Այնտեղից նա 1955 թվականին տեղափոխվեց Նյու Յորք, որտեղ պետք է ապրեր իր կյանքի մնացած մասը։ Նա Հասթինգսի կենտրոնի անդամ էր և փիլիսոփայության պրոֆեսոր Սոցիալական հետազոտությունների նոր դպրոցի 1955-1976 թվականներին (որտեղ նա Էլվին Ջոնսոնի պրոֆեսորն էր)։ 1982 թվականից մինչև 1983 թվականը Յոնասը Մյունխենի համալսարանում վարել է Էրիկ Վոգելինի այցելու պրոֆեսոր։

Նա մահացել է Նյու Յորք նահանգի Նյու Ռոշել քաղաքում գտնվող իր տանը 1993 թվականի փետրվարի 5-ին, 89 տարեկան հասակում։ Ջոնասը հակիրճ դասավանդել է Երուսաղեմի Եբրայական համալսարանում՝ նախքան Հյուսիսային Ամերիկա տեղափոխվելը։ 1950 թվականին մեկնել է Կանադա՝ դասավանդելով Կարլտոն համալսարանում։

Փիլիսոփայական աշխատանքներ 
Յոնասի ստեղծագործությունները շատ ազդեցիկ են եղել տարբեր ոլորտներում։ Օրինակ, «Գնոստիկական կրոնը», որը հիմնված է Գնոսսի մասին նրա վաղ հետազոտությունների վրա և առաջին անգամ հրատարակվել է 1958 թվականին, երկար տարիներ եղել է անգլերենի ստանդարտ աշխատությունը գնոստիցիզմի թեմայով։ Պատասխանատվության հրամայական վերնագրով աշխատանքը (գերմաներեն 1979, անգլերեն 1984) կենտրոնանում է տեխնոլոգիայի կողմից ստեղծված սոցիալական և էթիկական խնդիրների վրա։ Ջոնասը պնդում է, որ մարդկային գոյատևումը կախված է մեր մոլորակի և նրա ապագայի մասին հոգ տանելու մեր ջանքերից։ Նա ձևակերպեց նոր և առանձնահատուկ բարձրագույն բարոյական հրամայական. «Գործիր այնպես, որ քո գործողությունների հետևանքները համապատասխանեն իսկական մարդկային կյանքի հարատևությանը»։ Թեև «Պատասխանատվության հրամայականը» վերագրվել է Գերմանիայում բնապահպանական շարժման կատալիզացմանը, նրա «Կյանքի երևույթը» (1966) աշխատությունը կազմում է Ամերիկայի կենսաէթիկայի մեկ հիմնական դպրոցի փիլիսոփայական հիմքը։ Մյուրեյ Բուքչինը և Լեոն Կասը երկուսն էլ Հանս Յոնասի ստեղծագործություններին անվանել են հիմնական կամ առաջնային ոգեշնչում։ Մարտին Հայդեգերի մեծ ազդեցությամբ՝ «Կյանքի երևույթը» փորձում է սինթեզել նյութի փիլիսոփայությունը մտքի փիլիսոփայության հետ՝ առաջացնելով կենսաբանության հարուստ էքզիստենցիալ ըմբռնում, որը, ի վերջո, պնդում է միաժամանակ նյութական և բարոյական մարդկային էությունը։ Գնոստիցիզմի պատմության մասին նրա գրածը վերանայում է այն տարածքը, որը ծածկված էր թեմայի վերաբերյալ ավելի վաղ ստանդարտ աշխատություններով, ինչպիսին է Էռնեստո Բուոնայուտիի Lo gnosticismo: storia di antiche lotte religiose (1907) աշխատությունը՝ մեկնաբանելով կրոնը էկզիստենցիալիստական ​​փիլիսոփայական տեսանկյունից։ Նա առաջին փիլիսոփաներից էր, ով իրեն զբաղեցրեց կենսաբանական գիտության էթիկական հարցերով։ Յոնասի կարիերան ընդհանուր առմամբ բաժանված է երեք շրջանի, որոնք սահմանվում են նրա երեք հիմնական աշխատություններով, բայց հակառակ հերթականությամբ՝ գնոստիցիզմի ուսումնասիրություններ, փիլիսոփայական կենսաբանության ուսումնասիրություններ և էթիկական ուսումնասիրություններ։

Ծանոթագրություններ 

Գերմանացի փիլիսոփաներ
Հրեա փիլիսոփաներ
Գերմանիայի հրեաներ
20-րդ դարի փիլիսոփաներ
Ամերիկացի փիլիսոփաներ
20-րդ դարի պատմաբաններ
20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ