Կապիտալիզմ և ազատություն

«Կապիտալիզմ և ազատություն» (, 1962), նոբելյան մրցանակակիր Միլթոն Ֆրիդմենի գիրքը։

Բովանդակություն 

Գիրքը ներառում է․
Ներածություն
 Տնտեսական և քաղաքական ազատության միջև փոխհարաբերությունը
 Ազատ հասարակության մեջ կառավարության դերը
 Փողի կառավարումը
 Միջազգային առևտրային և ֆինանսական կազմակերպությունները
 Ֆիսկալ քաղաքականություն
 Կառավարության դերը կրթության ոլորտում
 Կապիտալիզմը և խտրականությունը
 Մենաշնորհը և գործարարության ու աշխատանքի հասարակական պատասխանատվությունը
 Մասնագիտական լիցենզավորում 
 Եկամուտների բաշխում
 Սոցիալական բարեկեցության չափումը
 Աղքատության մեղմում
 Եզրակացություն

Գաղափարները 

Ներածության մեջ շարադրված են լիբերալին բնորոշ սկզբունքները ըստ Ֆրիդմենի, ով կողմ է պետական կառավարման սահմանափակմանը և թուլացմանը։ Ֆրիդմենը կիրառում է տերմինի եվրոպական բացատրությունը, այլ ոչ թե ամերիկյան։

Գիրքը գրելու շարժառիթը հեղինակի մտահոգությունն էր՝ կապված կառավարության դերի ուժեղացման և ԱՄՆ–ում ազատությունների սահմանափակման հետ։ Աշխատության մեջ Մ․ Ֆրիդմենը պնդում է, որ տնտեսական ազատությունը անհրաժեշտ պայման է քաղաքական ազատության համար։ Եթե արտադրության միջոցները կենտրոնացված են կառավարության ձեռքում, ապա հասարակությունը չի կարող իրական հակակշիռ դրան ներկայացնել։ Կառավարությունը, ըստ տնտեսագետի, պարտավոր է օրենքներ սահմանել, հետևել սեփականության իրավունքի պահպանմանը, միջոցառումներ ձեռնարկել մենաշնորհների հետ կապված, թուլացնել «շուկայական ֆիասկոյի» դրսևորումները, ինչպես նաև աստիճանաբար (3-5% տարեկան) մեծացնել շրջանառության մեջ գտնվող դրամի քանակը։

Ֆրիդմենի կարծիքով կառավարության առկայությունը անհրաժեշտ է ազատության պահպանման համար, սակայն վերջինս էլ հանդիսանում է ազատության գլխավոր սպառնալիքը։ Որպեսզի համահարթեցվի այդ սպառնալիքը, հեղինակը առաջարկում է սահմանափակել կառավարության լիազորությունները գործունեության վերը նշված ոլորտներում։ Բացի այդ, Ֆրիդմենը կարևոր է համարում իշխանության առավելագույն ապակենտրոնացման սկզբունքի կիրառումը և դրա փոխանցումը առավել ցածր մակարդակի մարմիններին։ Եթե ինչ–որ խնդիր կարելի է լուծել առավել ցածր մակարդակի շրջանակներում, ապա կարիք չկա խնդրի լուծումը փոխանցել կենտրոնական կառավարությանը։ Այդ կերպ,  ազատության պաշտպանությունը հենց առաջնային պատճառն է իշխանության սահմանափակման և ապակենտրոնացման համար։

Երկրորդ պատճառը այն փաստն է, որ մարդկանց մեջ գոյություն ունեն  համագործակցության միայն երկու տարբերակ՝ հարկադիր և կամավոր։ Իսկ համագործակցության երկրորդ եղանակը, հեղինակի կարծիքով, առավել արդյունավետ է մարդկանց համար՝ իրագործելու սեփական նպատակները։ Հեղինակը նաև միանշանակ կապ է տեսնում քաղաքական ազատության և ազատ շուկայի՝ որպես հասարակության գործունեության տնտեսական կազմակերպության միջև։

Հրատարակություններ 
Առաջին հրատարակությունը լույս է տեսել 1962 թվականին Չիկագոյի համալսարանում։ Մինչ օրս գիրքը բազմակի վերահրատարակվել է և թարգմանվել 18 լեզուներով։

Գիրքը ռուսերենով հրատարակվել է 1982 թվականին ամերիկյան «Chalidze Publications» (Նյու Յորք) հրատարակչության կողմից։ Գրքի առանձին հատվածներ  լույս են տեսել «Ֆրիդմենը և Հայեքը ազատության մասին», որը լույս է տեսել  2003 թվականին Մոսկվայում «Три квадрата» հրատարակչությունում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 A Tract for the Times  — рецензия на первое издание в журнале The Economist, 16 февраля 1963.

Դասական լիբերալիզմ
Newmag հրատարակչության գրքեր