Գովյեշտիցա

Գովյեշտիցա (), մեծ կարստային քարանձավ Պրաչա գետի կիրճում՝ Ռոմանիա լեռնաշղթայի Դրինա գետի ձախ վտակում, 580 մ բարձրության վրա (մուտքը), 9682 մ երկարությամբ, մեծ մուտքով, որը նույնպես աղբյուր է։ Մուտքից մի փոքր անց հիմնական միջանցքը բաժանվում է հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան ճյուղերի։ Հյուսիսարևմտյան մասնաճյուղը դեռ բաց է հետագա փորձարկման և առաջխաղացման համար։

Վարչականորեն պատկանում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Ռոգատիցա, Սերբական Հանրապետության համայնքին, որը գտնվում է քաղաքից քսանմեկ կիլոմետր հեռավորության վրա։

Ուսումնասիրության պամտություն 
Գովյեշտիցան երկար ժամանակ հայտնի եղել որպես Բանյա Ստիենա (Մութ քարանձավ) և առաջին անգամ հայտնաբերվեց միայն 20-րդ դարի սկզբին, երբ 1906 թվականին Սարաևո-Վիշեգրադ երկաթուղային գծի կառուցման արդյունքում ժայռերի մի մասը փլուզվեց, և քարանձավի մուտքը բացվեց։ Քարանձավի ուսումնասիրության մասին առաջին հիշատակումը թվագրվում է 1911 թվականին, սակայն հետազոտողներին հաջողվել է խորանալ ընդամենը 100 մետր. հետագա առաջխաղացումը չափազանց վտանգավոր էր և պահանջում էր հատուկ սարքավորումներ։ Այդ ժամանակվանից քարանձավը բավականին հայտնի է դարձել զբոսաշրջիկների շրջանում, թեև այն ժամանակ ոչ ոք լրջորեն չէր ուսումնասիրում այն։ 1960-1970-ական թվականների կենսաբանական և հնէաբանական գրականության մեջ Գովյեշտիցան հիշատակվում է միայն անցողիկ՝ առանց որևէ գիտական ​​տվյալների։

Քարանձավի ուսումնասիրության լուրջ տեղաշարժ տեղի է ունեցել միայն 2010 թվականին, երբ Բոլոնիայից և Նովարայից ժամանեցին իտալացի քարանձավաբանների խումբ՝ Բոսնիայի և Հերցեգովինայի տեղացի գիտնականների հետ համագործակցությամբ, Սարաևոյի կարստային և սպիրոլոգիական կենտրոնի աջակցությամբ, նրանք հասան որոշ հաջողությունների ուսումնասիրության մեջ. նրանք կազմել են թունելների մանրամասն քարտեզ, փաստագրել նոր ճյուղավորումներ, որոնցով քարանձավի ընդհանուր երկարությունը կազմել է մոտ 1200 մետր։ Ընդհանուր առմամբ, 2010-2013 թվականներին իրականացվել են մի քանի գիտարշավներ, մուտքի մոտ հայտնվել է փոքրիկ գիտահետազոտական ​​ճամբար, և ուսումնասիրության գործընթացին միացել են բազմաթիվ մասնագետներ այլ քաղաքներից։ Ժամանակի ընթացքում հետազոտողներն ավելի ու ավելի են առաջ շարժվել, ուստի 2011 թվականին քարանձավի ուսումնասիրված հատվածի երկարությունը կազմել է 3800 մետր, 2012 թվականին՝ արդեն 7715 մետր, և վերջապես, 2013 թվականին հետազոտողները նշել են տվյալ պահի վերջնական երկարությունը` 9682 մետր։ Այսպիսով, Գովյեշտիցան Բոսնիա և Հերցեգովինայի ամենամեծ քարանձավն է՝ երկարությամբ առաջ անցնելով նախկին առաջատարներից`  Մոկրանյսկի Միլյացկա գետի քարանձավից (Pečina Izvor Mokranjske Milyacke, 7200 մ) և Վյետրենիցա քարանձավից (6700 մ)։

Արշավների ընթացքում կատարվել են քարանձավային սրահների կենսաբանական ուսումնասիրություններ, հավաքվել են հանքային և օրգանական նյութերի նմուշներ։ Քարանձավում հայտնաբերվել է չղջիկների գաղութ, և հայտնաբերվել են քարանձավային արջի գանգերի և ոսկորների բազմաթիվ բեկորներ, որը նախապատմական տեսակ է, որը ենթադրաբար մահացել է մոտ 15000 տարի առաջ։ Բացի այդ, գիտնականների կողմից ներսում հայտնաբերվել են լեյոդիդ բզեզների ընտանիքի հազվագյուտ միջատներ։

Բնության պահպանության միջազգային միության դասակարգման համաձայն՝ Գովյեշտիցան պահպանվող օբյեկտների թվում է։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Հղումներ 

 
 Пећина Говјештица: Језеро, украси, фосили... 
 РОГАТИЧКИ ДРАГУЉ: ПЕЋИНА ГОВЈЕШТИЦА 
 Govjestica najduža pećina u BiH 

Սերբական Հանրապետություն
Բնության հուշարձաններ
Բոսնիա և Հերցեգովինայի աշխարհագրություն
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ