Վերջին կայարանը

«Վերջին կայարանը» (), ռուս գրող Լև Տոլստոյի կյանքի վերջին տարվա մասին գերմանա-ռուսա-բրիտանական կենսագրական ֆիլմ՝ նկարահանված Ջեյ Պարինի համանուն կենսագրական վեպի հիման վրա։

Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2009 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Telluride կինոփառատոնում (Կոլորադո, ԱՄՆ), եվրոպական պրեմիերան՝ 2009 թվականի հոկտեմբերին Հռոմի կինոփառատոնում։ Ֆիլմը համաշխարհային վարձույթ է դուրս եկել 2010 թվականի հունվարին, Ռուսաստանում՝ 2010 թվականի նոյեմբերի 11-ին։ ԱՄՆ-ում և Հարավային Ամերիկայում տեղայնացնողը Sony Pictures կինոընկերությունն է։

Սյուժե 
Կոմսուհի Սոֆյան, որը ժամանակին Տոլստոյի հավատարիմ կինն էր ու օգնականը, կյանքի մասին պատկերացումներով խիստ տարբերվում էր նրանից։ Հանուն իր ուսմունքի մեծ գրողը հրաժարվում է կրոնից, ազնվականական տիտղոսից և սեփականության մի մասից՝ ձգտելով իր կյանքի մնացած մասը նվիրել ժողովրդին ծառայելուն։

Տոլստոյի հետևորդ Չերտկովը, ինչպես հայտնի է դառնում Սոֆյային, գաղտնի համոզում է նրան փոխել կտակը, որպեսզի գրողի կինն ու նրա ժառանգներն իրավունք չունենան վաճառել նրա ստեղծագործություններն ու դրանք փոխանցել ռուս ժաղովրդին։ Չերտկովին արհամարհող Սոֆյան հուսահատորեն պայքարում է իր բարեկեցության համար։ Սակայն ինչքան շատ է նա ծայրահեղությունների մեջ ընկնում, այնքան Տոլստոյի համար ավելի ակնհայտ է դառնում, որ նա պատրաստ է ամեն գնով խանգարել իր երազանքին ու ձգտումներին։

Այդ խարդավանքին ներգրավված է Վալենտին Բուլգակովը՝ Տոլստոյի երիտասարդ ու միամիտ քարտուղարը, որը աստվածացնում է հանճարեղ գրողին։ Վալենտինին անմիջապես սկսում են մեկը մյուսի դեմ օգտագործել երկու անհաշտ հակառակորդները՝ նախ իր խարդավանքները ձեռնարկող Չերտկովը, ապա վրեժխնդրությամբ լցված Սոֆյան։ Վալենտինի կյանքն ավելի է բարդացնում նախապաշարմունքներից զուրկ Մաշայի նկատմամբ ունեցած զգացմունքները, որի՝ սիրո նկատմամբ ունեցած արտասովոր հայացքները միաժամանակ և՛ վհատեցնում, և՛ գրավում են նրան։ Ողբերգական ավարտը կանխորոշված է։

Դերերում 
 Քրիստոֆեր Պլամմեր – Լև Տոլստոյ
 Հելեն Միրեն – Սոֆյա Տոլստայա (դերասանուհու նախատատը եղել է ռուս կոմսուհի, նրա ընտանիքը հիշատակված է Լև Տոլստոյի «Պատերազմ և խաղաղություն» վեպում)
 Ջեյմս Մաքէվոյ – Վալենտին Ֆեոդորովիչ Բուլգակով
 Փոլ Ջամատի – Վլադիմիր Գրիգորևիչ Չերտկով
 Քերրի Քոնդոն – Մաշա
 Էնն-Մերի Դաֆ – Սաշա Տոլստայա
 Ջոն Սեշնս – Դուշան Պետրովիչ Մակովիցկի
 Պատրիկ Քեննեդր – Սերգեենկո
 Թոմաս Սպենսեր – Անդրեյ Տոլստոյ

Ֆիլմի ստեղծում 
Ֆիլմի նկարահանվել է Սաքսոնի-Անհալտում, Բրանդենբուրգում (Studio Babelsberg), Թյուրինգիայում, Լայպցիգում և Ռուսաստանի պատմական մարզերում։

Քննադատություն 
Ֆիլմը դրականորեն է ընդունվել աշխարհի կինոքննադատների մեծամասնության կողմից, որոնք ընդգծել են Քրիստոֆեր Պլամմերի և Հելեն Միրենի դերասանական հզոր աշխատանքը .
 «Դերասաններն իրենց վարպետության սահմաններում ամբողջությամբ ընկղմվում են նրբերանգներով հագեցած դերերի մեջ։ Քրիստոֆեր Պլամմերը և Հելեն Միրենը փայլուն կերպով խաղում են փորձով իմաստնացած, բայց միևնույն ժամանակ պահպանելով ամուսնական զույգի զգացողությունները...» (Թոդ Մաքքարտի, Variety)։
 «Մայքլ Հոֆմանի «Վերջին կայարանը» ֆիլմում կյանք են ստանում գրականության աշխարհի լեգենդները... Հելեն Միրենն իր ֆիլմագրությանն ավելացրել է ևս մեկ զարմանալի դեր...» (Ջո Մորգենստերն, The Wall Street Journal):
 «Մայքլ Հոֆմանի կենսագրական հիանալի ֆիլմը, բացահայտելով հիմնական թեման, հավասարակշռությունը նրբորեն պահպանում է դրամայի և կատակերգության շեմին...» (Լի Մարշալ, Screen Daily)։
 «Ջեյմս Մաքէվոյը, Հելեն Միրենը և Քրիստոֆեր Պլամմերը հանդիսատեսին առաջարկում են դերասանական փայլուն նրբերանգների մի ամբողջ շարք «Վերջին կայարանը» ֆիլմում՝ կոմս Լև Տոլստոյի կյանքի վերջին, շատ հագեցած տարվա մասին ռեժիսոր և սցենարիստ Մայքլ Հոֆմանի անկեղծ պատմությունով» (Դեյվիդ Էնսեն, The Daily Beast)։

Մրցանակներ և անվանակարգեր 
 2009 – լավագույն դերասանուհու մրցանակ (Հելեն Միրեն) Հռոմի կինոփառատոնում
 Ֆրանկֆուրտի գրքի տոնավաճառի մրցանակ լավագույն սցենարի համար (Մայքլ Հոֆման)
 2009 – «Արբանյակ» մրցանակաբաշխության երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դեր անվանակարգ (Ջեյմս Մաքէվոյ)
 2010 – «Օսկար» մրցանակաբաշխության երկու անվանակարգ՝ կանացի լավագույն դեր (Հելեն Միրեն), երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դեր (Քրիստոֆեր Պլամմեր)
 2010 – «Ոսկե գլոբուս» մրցանակաբաշխության երկու անվանակարգ՝ կանացի լավագույն դեր – դրամա (Հելեն Միրեն), երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դեր (Քրիստոֆեր Պլամմեր)
 2010 – «Անկախ ոգի» մրցանակաբաշխության 5 անվանակարգ՝ լավագույն ֆիլմ (Յենս Մոյրեր, Քրիս Քյորլինգ, Բոնի Արնոլդ), լավագույն ռեժիսոր (Մայքլ Հոֆման), կանացի լավագույն դեր (Հելեն Միրեն), երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դեր (Քրիստոֆեր Պլամմեր), լավագույն սցենար (Մայքլ Հոֆման)
 2010 – երկու անվանակարգ ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակաբաշխությունում՝ կանացի լավագույն դեր (Հելեն Միրեն), երկրորդ պլանի տղամարդու լավագույն դեր (Քրիստոֆեր Պլամմեր)
 2010 – Սաունդթրեքների համաշխարհային ակադեմիայի (Գենտ, Բելգիա «Տարվա բացահայտում» անվանակարգ՝ կոմպոզիտոր (Սերգեյ Եվտուշենկո)

Տես նաև 
 Լև Տոլստոյ (ֆիլմ, 1984)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

More on the last days of Leo Tolstoy 
 «Վերջին կիրակին» Անդրեյ Կոնչալովսկու կայքում
 «Վերջին կիրակին» Ա. Կոնչալովսկու պրոդյուսերական կենտրոնի կայքում/
 Ֆիլմի ռուսալեզու կայք
  
 Մայքլ Հոֆմանն այն մասին, թե ինչու Ռուսաստաում չեն խոսում Տոլստոյի մասին

2009 ֆիլմեր
Մայքլ Հոֆմանի ֆիլմեր
Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Գերմանական կենսագրական ֆիլմեր
Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Ռուսական մելոդրամա ֆիլմեր
Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
21-րդ դարի ֆիլմեր
Ռուսական կենսագրական ֆիլմեր
Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր
Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ
Անգլերեն ֆիլմեր
Բրիտանական ֆիլմեր
Ռուսական ֆիլմեր
Գերմանական ֆիլմեր
Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում
2000-ականների դրամա ֆիլմեր
Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր
Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր
Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր