Բերդավանք վանք

Բերդավանք, հայ քաղկեդոնական միջնադարյան վանական համալիր, գտնվում է Հայաստանի Տավուշի մարզի Ոսկեպար գյուղից 6 կմ արևմուտք, Ոսկեպար գետի ձախակողմյան հարավարևելահայաց անտառածածկ լեռնաճյուղին՝ ծովի մակերևույթից 1054 մետր բարձրության վրա։ Ընդգրկված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։

Անվան ծագում 

Պատմական աղբյուրներում վանքի մասին տեղեկատվություն չի պահպանվել։ Տեղացիները այն անվանում են Բերդավանք։

Ճարտարապետություն 

Վանական համալիրը բաղկացած է արևմտյան ճակատի ողջ լայնությամբ կից սրահով կենտրոնագմբեթ հորինվածքով մեկ եկեղեցուց՝ շրջափակված եկեղեցամերձ տարածքը պարձակված ամրակուռ բազմանկյուն պարսպապատով։

Պարիսպ 

Պարսպի առավել լավ պահպանված արևելյան հատվածը (երկարությունը՝ 73․5 մետր) հզորացված է կիսաբոլորակ երեք աշտարակներով։ Վանքն ունեցել է նաև կրկնապարիսպ, որից պահպանվել է միայն հարավ-արևելյան հատվածը՝ անկյունային կիսաշտարակով հանդերձ։

Եկեղեցի 

Արևելյան կողմում կրկնհարկ զույգ ավանդատներով կենտրոնագմբեթ եկեղեցին իր հորինվածքով և կառուցողական առանձնահատկություններով նման է Կիրանցի վանքի եկեղեցուն (չափերը՝ 18․2 մետր x 12․81 մետր), սակայն գերազանցում է վերջինիս իր արտաքին չափերով (25․4 մետր x 16․82 մետր)։

Եկեղեցին գլխավորապես 25․27 x 26 x 4․5-4․8 սմ փափի թրծված աղյուսով, որոնց մեջ հանդիպում են նաև ջնարակվածները (մասնավորապես կապույտ գույնի)։ Ինչպես եկեղեցու, այնպես էլ սրահի քիվերը քարակերտ են և պատված են շքեղ զարդաքանդակներով։ Վանքի քիվաքարերից մեկը խորհրդային տարիներին փոխադրվել է և գործածվել է Գրիգորյանների (նախկինում՝ Թալանի) աղբյուրի շինարարության մեջ։

Կառույցը ներքուստ սվաղված է եղել և պատված հարուստ որմնանկարներով, որոնք ներկայումս սվաղի շերտի պահպանված հատվածներում ներկայանում են միայն առանձին դրվագների տեսքով։

Ներկայումս եկեղեցուց պահպանվել են հյուսիսային կրկնհարկի ավանդատունը, նրան հարող խորանի կորության մի մասը (մինչև խորանից բացված երեք լուսամուտներից հյուսիսային կողապատը) և արևմտյան որմի հյուսիսային անկյանը հարող հատվածը։

Եկեղեցուն արևմուտքից կից սրահից էլ քայքայված դրության մեջ դեռևս հարատևում է կառույցի հյուսիսային թևը։

Այլ տեղեկատվություն 

Բերդավանքը մինչև 1950-ական թվականներին որպես աղյուսի հանքավայր է ծառայել մերձաբնակ ադրբեջանցիների համար, որոնք թոնիրներ կառուցելու նպատակով անվերջ քանդել են աղյուսակերտ եկեղեցին և այդ կեչպ մեծապես չքնաղագեղ եզակի կառույցը։

Պատկերասրահ

Տես նաև 
 Ջուխտակ Եղցի վանք
 Խլխլան աղբրի եկեղեցի
 Կալապանի եկեղեցի (Ոսկեպար)
 Գոմաձորի եկեղեցի (Ոսկեպար)
 Կորաբերդ

Ծանոթագրություններ 

Տավուշի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Ոսկեպար