Փերթի համաձայնագիր

Փերթի համաձայնագիր, 1266 թվականի հուլիսի 2-ին կնքված պայմանագիր, որով վերջ էր դրվում Նորվեգիայի թագավոր Մագնուս VI-ի ու Շոտլանդիայի թագավոր Ալեքսանդր III-ի միջև Հեբրիդյան կղզիների ու Մեն կղզու տիրապետության շուրջ ռազմական հակամարտությանը։

Հեբրիդներն ու Մեն կղզին անցել էին նորվեգական տիրապետության տակ, երբ և՛ Շոտլանդիան, և՛ Նորվեգիան դեռևս ձևավորվում էին որպես հարակից ազգ-պետություններ։ Նորվեգական վերահսկողությունն օրինականացվել է 1098 թվականին, երբ Շոտլանդիայի թագավոր Էդգարը կղզիները հանձնել է Նորվեգիայի թագավոր Մագնուս III Բոկոտնին։ Վերջինիս լեզվով կղզիներն անվանվում են Sudreys, որը նշանակում է «Հարավային կղզիններ»։

Համաձայնագիրը կնքվել է 1263 թվականին տեղի ունեցած Լարգսի ճակատամարտից երեք տարի անց։ Պատմաբան Մայքլ Լինչը դրա կարևորությունը համեմատում է 1237 թվականին կնքված Յորքի համաձայնագրի նշանակության հետ։ Յորքի համաձայնագրով հստակեցվել էր Շոտլանդիայի ու Անգլիայի միջև սահմանը, որը համարյա անփոփոխ հասել է մեր օրերը։

Լարգսը հաճախ համարվում է շոտլանդական մեծ հաղթանակ, բայց թագավոր Հաակոն IV-ի կողմից գլխավորված նորվեգական ուժերն ամբողջությամբ չէին ներգրավվել ճակատամարտում ու արդյունքն անհամոզիչ էր։ Հաակոնը նախատեսել էր հաջորդ ամռանը վերսկսել ռազմական գործողությունները, բայց ձմռան ընթացքում վախճանվել է Օրքնեյում։  Նրա հաջորդը՝ թագավոր Մագնուս VI-ը , խաղաղության կողմնակից էր ու կնքել է Փերթի համաձայնագիրը։

Համաձայնագրում Նորվեգիան ճանաչում է Շոտլանդիայի գերիշխանությունը վիճելի տարածքների նկատմամբ միանվագ վճարվող  4,000 և տարեկան անուիտետով վճարվող  100 մարկ գումարի դիմաց։ Տարեկան անուիտետը վճարվել է հաջորդ տասնամյակների ընթացում։ Շոտլանդիան էլ ճանաչել է նորվեգական գերիշխանությունը Շետլանդյան կղզիների ու  Օրկնեյան կղզիների նկատմամբ։

Տես նաև 
 Համաձայնագրերի ցուցակ

Ծանոթագրություններ

Համաձայնագրեր