ԱՍԵԱՆ-Չինաստան ազատ առևտրի գոտի

ԱՍԵԱՆ-Չինաստան ազատ առևտրի գոտին, որը հայտնի է նաև որպես Չինաստան – ԱՍԵԱՆ ազատ առևտրի գոտի, ազատ առևտրի տարածք է Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի (ԱՍԵԱՆ) տասը անդամ պետությունների և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության միջև։

Պատմություն 
Չինաստանը  ազատ առևտրի գոտի ստեղծելու գաղափարը առաջին անգամ առաջարկեց 2000 թվականի նոյեմբերին։ ԱՍԵԱՆ-ի և Չինաստանի առաջնորդները որոշեցին ուսումնասիրել տարածաշրջանում տնտեսական ինտեգրմանն ուղղված միջոցառումները։  Հաջորդ տարի Բրունեյում նրանք հաստատեցին ԱՍԵԱՆ-Չինաստան ազատ առևտրի գոտու ստեղծումը։

Շրջանակային համաձայնագիրը ստորագրվել է 2002 թվականի նոյեմբերի 4-ին Կամբոջայի Պնոմպեն քաղաքում՝ տասնմեկ կառավարությունների ղեկավարների կողմից՝ Հասանալ Բոլխիյա (Բրունեյի Դարուսսալամի սուլթան), Հուն Սեն (Կամբոջայի վարչապետ), Մեգավատի Սուկարնոպուտրի (Ինդոնեզիայի նախագահ), Բունհանգ Վորաչիտ (Լաոսի վարչապետ), Մահաթիր բին Մոհամադ (Մալայզիայի վարչապետ), Թան Շվե (Բիրմայի վարչապետ), Մարիա Մակապագալ Առոյո (Ֆիլիպինների նախագահ), Գոհ Չոկ Թոն (Սինգապուրի վարչապետ), Թաքսին Շինավատրան (Թաիլանդի վարչապետ), Փան Վան Խին (Վիետնամի վարչապետ), Ժու Ռոնջին (Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության պետական խորհրդի վարչապետ)։

Առաջին փուլը ուղղված էր 6 առաջին ստորագրող կողմերին, ովքեր զբաղվում էին իրենց արտադրանքի 90% -ի սակագների վերացմամբ մինչև 2010 թվականը։ 2003թ․-ից մինչև 2008 թվականը ընկած ժամանակահատվածում ASEAN-ի հետ առևտուրը աճել է 59,6 միլիարդ դոլարից մինչև 192,5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ 21-րդ դարում Չինաստանի խոշոր տնտեսական տերության վերափոխումը հանգեցրեց բամբուկե ցանցում օտարերկրյա ներդրումների ավելացմանը, որը մի շարք արտասահմանյան չինական բիզնեսների ցանց է, որոնք գործում են Հարավարևելյան Ասիայի շուկաներում և կիսում են ընդհանուր ընտանեկան և մշակութային կապերը։  ԱՍԵԱՆ-ի անդամներն ու Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը 2008 թվականին ունեցել են համախառն անվանական ներքին արտադրանք՝ մոտավորապես 6 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար։

Երբ առաջին 6 ստորագրողներն իրականացրին իրենց նպատակը մինչև 2010 թվականը, ԿԼՄՎ երկրները (Կամբոջա, Լաոս, Մյանմա, Վիետնամ) զբաղվում էին սակագների նույն քաղաքականությամբ, որոնք ցանկանում էին նույն նպատակն իրականացնել մինչև 2015 թվականը։  2010 թ.-ին ԱՍԵԱՆ-Չինաստան ազատ առևտրի գոտին դարձավ ազատ առևտրի ամենամեծ տարածքը բնակչության թվով և անվանական ՀՆԱ-ի մասով` երրորդը։ Այն նաև երրորդն էր  առևտրի ծավալով՝ Եվրոպական տնտեսական տարածքից և Հյուսիսային Ամերիկայի ազատ առևտրի գոտուց հետո։

2010 թ.-ի հունվարի 1-ին ԱՍԵԱՆ երկրներում վաճառված չինական ապրանքների միջին սակագինը նվազել է 12,8-ից մինչև 0,6 տոկոս։ Մինչդեռ, Չինաստանում վաճառված ԱՍԵԱՆ-ի ապրանքների միջին սակագինը իջել է 9,8-ից 0,1 տոկոսի։ 2015 թ․-ին Չինաստանի հետ ԱՍԵԱՆ-ի ընդհանուր ապրանքաշրջանառությունը հասնում էր 346,5 միլիարդ դոլարի (ԱՍԵԱՆ- ի առևտրի 15,2% -ը), իսկ  ազատ առևտրի գոտին արագացրեց Չինաստանից ուղիղ ներդրումների աճը և առևտրային համագործակցությունը։

Նկարագրություն 
Ազատ առևտրի գոտու շրջանակներում փոփոխությունները հիմնականում վերաբերում էին Վիետնամին։ Այս փոփոխությունները նախագծվել են Վիետնամին սակագների իջեցմանն օժանդակելու և ժամկետները որպես ուղեցույց դնելու համար։

Ազատ առևտրի մասին պայմանագիրը իջեցրեց սակագները 7,881 ապրանքատեսակներում, կամ ներմուծվող ապրանքների 90 տոկոսը իջեցրեց զրոյի։ Այս կրճատումն ուժի մեջ է մտել Չինաստանում և ԱՍԵԱՆ-ի վեց անդամ երկրներում՝ Բրունեյ, Ինդոնեզիա, Մալայզիա, Ֆիլիպիններ, Սինգապուր և Թաիլանդ։ Մնացած չորս երկրները պետք է հետևեին հայցին 2015 թվականին։

Ստորագրողներ 

ԱՍԵԱՆ-ի անդամներն ունեն ավելի քան 650 միլիոն բնակչություն։ Ինդոնեզիան կազմում է շրջանի բնակչության ավելի քան 40 տոկոսը, և նրա ժողովուրդը արտահայտում է համաձայնագրին առավելագույն ընդդիմություն։

Տես նաև 
 Ազատ առևտրի գոտի

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 ԱՍԵԱՆ֊Չինաստան ազատ առևտրի գոտու փաստաթղթեր 
 ԱՍԵԱՆ֊Չինաստան ազատ առևտրի գոտու բիզնես պորտալ
 ԱՍԵԱՆ֊Չինաստան չինական պաշտոնական վեբկայքը 
 Սինհուա լրատվական գործակալության CAFTA լուսաբանումը
 Չինաստան֊ԱՍԵԱՆ ազատ առևտրի գոտու վեբկայք

Սինգապուրի տնտեսություն
Չինաստանի տնտեսություն
Առևտրային դաշինքներ
Ազատ առևտրի համաձայնագրեր