Աորտայի աղեղ

Աորտայի աղեղ կամ արտայի լայնական աղեղ աորտայի հատված, որն ընկած է վերել և վայրէջ աորտաների միջև։ Աորտայի աղեղը տեղակայված է հետ և անցնում է դեպի շնչափողի ձախ կողմը։

Կառուցվածքը 
Հյուսվածաբանորեն աորտան և աորտայի աղեղը, նույնպես, կազմված է երեք շերտերից՝ ներքին շերտը՝ tunica intima-ն պատում է անոթի լուսանցքը և կազմված է պարզ տափակ էպիթելային բջիջներից, միջին շերտը՝ tunica media-ն կազմված է հարթ մկաններից և էլաստինային թելերից և արտաքին շերտը՝ tunica adventitia-ն կազմված է փուխր շարակցական հյուսվածքից։ Ներվավորվում է բարոմետրիկ նյարդային վերջավորություններով, աորտալ աղեղը պատասխանատու է անոթի պատի ձգվածության փոփոխումը զգալու համար։

Աորտան սկսվում է աջ երկրորդ կրծոսկր-կողային հոդավորման վերին եզրի մակարդակին և ընթանում է վեր, հետ և ձախ, և տեղակայվում շնչափողի ձախ կողմում, այնուհետև իջնում վար մարմնի ձախ կողմով՝ չորրորդ կրծքային ողի մակարդակին։ Այդ հատվածից սկսած աորտան շարունակվում է որպես վայրէջ աորտա։

Աորտայի աղեղը ունի երեք ճյուղեր՝ առաջին և ամենախոշոր ճյուղը բազկագլխային ցողունն է, որը տեղակայված է աջ և մի փոքր առաջ մյուս ճյուղերից, սկիզբ է առնում կրծոսկրի մանուբրիումի հետևում։ Հաջորդ ճյուղը ձախ ընդհանուր քնային զարկերակն է, որը սկիզբ է առնում աորտայի աղեղից՝ բազկագլխային ցողունից ձախ և վեր է բարձրանում վերին միջնորմով և շնչափողի ձախ կողմով։ Երրորդ ճյուղը ձախ ենթանրակային զարկերակն է, որը աորտայի աղեղից սկիզբ է առնում ձախ ընդհանուր քնային զարկերակից ձախ և ուղղվում վեր, անցնում վերին միջնորմով և շնչափողի ձախ կողմով։ Անատոմիական տարբերակ է հանդիսանում ձախ վերտեբրալ զարկերակի սկիզբ առնելը աորտայի աղեղից՝ ձախ ենթանրակային զարկերակից սկսվելու փոխարեն։

Աորտայի աղեղը ձևավորում է երկու կորություն՝ մեկը ուռուցիկությամբ ուղղված վեր, մյուսը՝ առաջ և ձախ։ դրա վերին եզրը սովորաբար գտնվում է manubrium sterni-ի վերին եզրից 2․5 սմ վար։

Կրծքային աորտան սկիզբ առնելով սրտից իր առավելագույն տրամագիծն ունի աորտայի արմատի շրջանում՝ 40 մմ։ Երբ այն վերածվում է վերել աորտայի տրամագիծը կազմում է < 35–38 մմ և դրա տրամագիծը կազմում է 30 մմ աղեղի շրջանում։ Վայրէջ աորտայի տրամագիծը չպեստք է գերազանցի 25 մմ-ը։

Աորտայի աղեղը տեղակայված է միջնորմում։

Զարգացումը 
Աորտայի աղեղնվերել և վայրէջ աորտաների միջև ընկած հատվածն է և դրա կենտրոնական հատվածը ձևավորվում է ձախ 4-րդ աորտալ աղեղից զարգացման վաղ շրջանում։

դուկտուս արտերոզուսը (բոտալյան ծորան) միանում է աորտայի աղեղին դրա վերջին հատվածում՝ պտղի զարգացման շրջանում։ Այն հնարավորություն է ընձեռում աջ փորոքից մղված արյան մեծ մասի թոքային անոթների շրջանցմանը և ուզզմանը դեպի արյան մեծ շրջանառություն։

Աորտայի աղեղի վերջին հատվածը հայտնի է որպես աորտայի նեղուց։ Այն այդպես է կոչվում, քանի որ այդ հատվածում աորտան նեղացած է ՝ պտղային զարգացման շրջանում նվազ արյունահոսքվ պայմանավորված։ Ձախ փորոքի աճին զուգընթաց այդ նեղացումը աստիճանաբար լայնանում է՝ հասնելով նորմալ չափի։ Այս գործընթացի տեղի չունենալը կարող է հանգեցնել աորտայի կոարկտացիայի զարգացմանը։ Դուկտուս արտերիոզուզը միացած է աորտայի աղեղին դրա վերջնական հատվածում պտղի զարգացման շրջանում և պահպանվում է որպես բոտալյան (արտերիոզ) կապան՝ բոտալյան ծորանի հետզարգացումից հետո։

Տարբերակները 
Առկա են աորտայի աղեղից զարկերաների սկիզբ առնելու երեք առավել հաճախ հանդիպող տարբերակներ։ Մարդկանց մոտ 75%-ի շրջանում ճյուղավորումը <<նորմալ>> է, ինչպես նկարագրված է վերևում։ Որոշ անհատների շրջանում ձախ ընդհանուր քնային զարկերակը սկիզբ է աճնում բազկագլխային զարկերակից՝ աորտայի աղեղից սկսվելու փոխարեն։ Մնացած դեպքերում բազկագլխային զարկերակը և ձախ ընդհանուր քնային զարկերակը սկսվում են միևնույն հատվածից։ Այս տարբերակը դիտվում է պոպուլյացիայի մոտավորապես 20%-ի շրջանում։ Երրորդ տարբերակի պարագայում՝ բազկագլխային զարկերակը բաժանվում է երեկ զարկերակների՝ ձախ ընդհանուր քնային զարկերակ, աջ ընդհանուր քնային զարկերակ և աջ ենթանրակային զարկերակ։ Այս տարբերակը դիտվում է բնակչության մոտավորապես 7%-ի շրջանում։

Կլինիկական նշանակությունը 
Կրծքավանդակի առաջային ռենտգենոգրաֆիայի պատկերում նկատելի է աորտայի աղեղի արտահայտված սվերը։

Աորտոպեքսիան վիրահատական միջամտություն է, որի ժամանակ աորտայի աղեղը ֆիքսում է կրծոսկրին շնչափողը բաց պահելու նպատակով։

Լրացուցիչ նկարներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Սիրտ-անոթային համակարգ
Անատոմիա