Յուջին Գարֆիլդ

Յուջին Էլի Գարֆիլդ ()  ամերիկացի լեզվաբան և գործարար է, մատենագիտության և գիտաչափության հիմնադիրներից մեկը։  Նա մասնակցել է  Current Contents, Science Citation Index (SCI), Journal Citation Reports և Index Chemicus մատենագիտական և գիտաչափական հարթակների ստեղծմանը, նաև հիմնել է The Scientist մասնագիտական ամսագիրը։

Վաղ տարիք և կրթություն 
Գարֆիլդը ծնվել է 1925 թվականին Նյու Յորքում որպես Յուջին Էլի Գարֆինկլ, նրա մայրը լիտվացի հրեաներից էր։ Ծնողները երկրորդ սերնդի ներգաղթյալներ էին, որոնք ապրում էին Նյու Յորքի Արևելյան Բրոնքս շրջանում ։ Յուջինը՝ նախքան 1949 թվականին Կոլումբիայի համալսարանից քիմիայի բակալավրի կոչում ստանալը, սովորել է Կոլորադոյի համալսարանում և Բերքլիում՝ Կալիֆորնիայի համալսարանում։ 1953 թվականին Գարֆիլդը նաև Կոլումբիայի համալսարանի գրադարանային գիտության աստիճան է ստացել ։ Նա պաշտպանել իր դոկտորականը  Փենսիլվանիայի համալսարանի լեզվաբանության բաժնում, որն ավարտել է 1961 թվականին՝ քիմիական անվանացանկի թարգմանության ալգորիթմ մշակելու թեմայով։

Կարիերա և հետազոտություն 
Գարֆիլդը  կրթությունն ավարտելուց հետո աշխատելով Կոլումբիայի համալսարանում որպես լաբորանտ, ինդեքսավորել է նախկինում սինթեզված բոլոր միացությունները, ինչը օգնել է նրան հասկանալ, որ գիտության նկատմամբ տեղեկատվության իր հակումն ավելի մեծ էր, քան քիմիայի նկատմամբ։

1951 թվականին նա պաշտոն է ստացել Մերիլենդ նահանգի Բալթիմոր քաղաքի Ջոնս Հոփկինսի համալսարանի Ուելչի բժշկական գրադարանում, որտեղ մշակվել էին Բժշկության ազգային գրադարանի տեղեկատվական համակարգերի մեծ մասը։ Այնտեղ նա ստեղծել է որոնման և կատալոգավորման համակարգի մեթոդներ՝ օգտագործելով ծակոտաքարտեր։ 1953 թվականին գիտական փաստաթղթավորման մեջ մեքենայական մեթոդների մասին առաջին սիմպոզիումի ժամանակ Գարֆիլդը ծանոթացել է Շեփարդի մեջբերումներին։

1956 թվականին Գարֆիլդը հիմնադրեց Գիտական տեղեկատվության ինստիտուտը (ISI), որը գտնվում էր Փենսիլվանիա նահանգի Ֆիլադելֆիա քաղաքում։ 1990-ականներին ISI-ն կանգնած էր սնանկության շեմին և ձեռք բերվեցլ JPT Holdings-ի կողմից, որը հետագայում վաճառել է այն Thomson-ին (Thomas Business Information), որտեղ այն կազմում էր Thomson Reuters-ի գիտական ստորաբաժանման հիմնական մասը։ 2016 թվականի հոկտեմբերին Thomson Reuters-ն ավարտել է իր մտավոր սեփականության և գիտության բաժնի վաճառքը. այն այժմ հայտնի է որպես Clarivate Analytics ։ 

Գարֆիլդը պատասխանատու էր բազմաթիվ նորարարական մատենագիտական արտադրանքների համար, ներառյալ Current Contents, Science Citation Index (SCI) հարթակները և մեջբերումների այլ տվյալների բազաներ՝ ինչպիսին էին Journal Citation Reports-ը և Index Chemicus-ը։ Նա եղել է The Scientist ամսագրի հիմնադիր խմբագիրն ու հրատարակիչը, որը նախատեսված է կկենսաբան գիտնականների համար։ 2003 թվականին Հարավային Ֆլորիդայի Համալսարանի Տեղեկատվական դպրոցում Գարֆիլդը դասախոսել էԱլիս Գ. Սմիթի դասախոսության ընթացքում։ 2007 թվականին նա գործարկել է Histcite մատենագիտական վերլուծության և վիզուալիզացիայի ծրագրային փաթեթը։

Վանևար Բուշի 1945 թվականի հոդվածի գաղափարներից ներշնչված՝ Գարֆիլդը ձեռնամուխ է եղել գիտական մտածողության տարածումը ցույց տվող մեջբերումների համապարփակ ինդեքսի մշակմանը. նա հիմնադրել է Գիտական տեղեկատվության ինստիտուտը 1956 թվականին (այն վաճառվել է Thomson Corporation-ին 1992 թվականին  )։ Ըստ Գարֆիլդի, «մեջբերման ինդեքսը... կարող է օգնել պատմաբանին չափել հոդվածի ազդեցությունը, այսինքն՝ դրա «ազդեցության գործոնը»։ Science Citation Index-ի ստեղծումը հնարավորություն է տվել հաշվարկել ազդեցության գործակիցը , որն չափում է գիտական ամսագրերի նշանակությունը։ Դա հանգեցրեց անսպասելի բացահայտման, որ մի քանի ամսագրեր, ինչպիսիք են Nature-ը և Science-ը, առանցքային են եղել բոլոր հիմնարար գիտությունների համար։ Նույնը չի լինում հումանիտար կամ հասարակական գիտությունների հետ;

Նշվել է Գարֆիլդի ձեռնարկատիրական հմտությունը՝ այն, ինչ գոնե այն ժամանակ, քիչ հայտնի և մասնագիտացված չափանիշ էր, վերածել է բարձր եկամտաբեր բիզնեսի։

Գարֆիլդի աշխատանքը հանգեցրեց տեղեկատվության որոնման մի քանի ալգորիթմների մշակմանը, ինչպիսիք են HITS ալգորիթմը և PageRank-ը։ Երկուսն էլ օգտագործում են կառուցվածքային մեջբերումը կայքերի միջև հիպերհղումների միջոցով։ Գուգլի համահիմնադիրներ Լարի Փեյջը և Սերգեյ Բրինը շնորհակալություն են հայտնել Յուջինին PageRank-ի մշակման համար՝ որի ալգորիթմը, հզորացնում է իրենց ընկերության որոնման համակարգը։ Գարֆիլդը հրապարակել է ավելի քան 1000 էսսե։

Պարգևներ 
Գարֆիլդը 1984 թվականին պարգևատրվել է Ջոն Փրայս Ուեթերիլի մեդալով և 1984 թվականին՝ Դերեկ դե Սոլա Փրայսի հուշամեդալով և 1985 թվականին՝ Մայլս Կոնրադ մրցանակով Նա նաև 2007 թվականին արժանացել է Ռիչարդ Ջ. Բոլթ Ավագի մրցանակին  Նույն թվականին նա ընտրվել է Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ։ Գրադարանային և տեղեկատվական գիտությունների կրթության ասոցիացիան ունի դոկտորական հետազոտությունների հիմնադրամ Գարֆիլդի անվան մրցանակի միջոցով։

Արտաքին հղումներ

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկացի լեզվաբաններ
Ամերիկացի գիտնականներ
Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Մատենագետներ
ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ
Ամերիկացիներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
20-րդ դարի գիտնականներ
Ամերիկացի գյուտարարներ
Ամերիկացի խմբագիրներ
20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ