Ռուանդայի տնտեսություն

Ռուանդա, աշխարհի ամենաքիչ զարգացած երկրներից է, որտեղ բնակչության ավելի քան 90%-ը զբաղված է գյուղատնտեսությամբ։

Գյուղատնտեսություն 

Գյուղատնտեսությունում աշխատում է աշխատունակ բնակչության 90%-ը (2000 թվական), այն ապահովում է ՀՆԱ-ի 32%-ը (2015 թվական)։ Տարածքի 44%-ը հարմար է գյուղատնտեսության համար, նույնքան էլ՝ անասնաբուծության համար։ Ներքին սպառման համար աճեցվում է կարտոֆիլ (1,3 մլն տոննա), քաղցր կարտոֆիլ (885 հազար տոննա), մանիոկ (781 հազար տոննա), եգիպտացորեն (97 հազար տոննա)։ Արդյունաբերական մշակաբույսերից աճեցվում է սուրճ (22,5 հազար տոննա), ծխախոտ (3,8 հազար տոննա), թեյ (15 հազար տոննա, 18-րդ տեղ աշխարհում)։ Անտառները զբաղեցնում են տարածքի 12%-ը, փայտն օգտագործվում է բացառապես որպես վառելիք։Գերակշռում է փոքրածավալ հողամասի սեփականությունը (ավելի ճիշտ՝ երկարաժամկետ վարձակալություն, քանի որ ամբողջ հողը պատկանում է պետությանը, և անհատներն ու կազմակերպությունները կարող են այն վարձակալել միայն 50-99 տարի ժամկետով)։ 2005 թվականին նոր օրենքով գյուղատնտեսական նշանակության հողերն ազատվեցին հարկերից, արգելվեց 1 հեկտար կամ ավելի քիչ հողամասերի բաժանումը, իսկ հողամասի սեփականության առավելագույն չափը սահմանափակվեց 25 հեկտարով։ Գյուղատնտեսության մեքենայացումը աննշան է՝ 1970 թվականին Ռուանդայում կար 55 տրակտոր, իսկ 2005 թվականին՝ 90: 1990-2009 թվականներին կտրուկ աճել է կարտոֆիլի (280-ից 1287 հազար տոննա), բրնձի (10-ից մինչև 95 հազար տոննա), թեյի (2-ից 21 հազար տոննա), կովի կաթի (88-ից 335 հազար տոննա) արտադրությունը։ Միաժամանակ, 1990-2009 թվականներին կտրուկ նվազել է այծերի (1090 հազարից 3 հազարից պակաս), ոչխարների (390 հազարից 75 հազար) գլխաքանակը, սակայն զգալիորեն աճել է խոշոր եղջերավոր անասունների և խոզերի գլխաքանակը։

Ձկնորսություն և ձկնաբուծություն 
Մշտական հիմունքներով ձկնորսությամբ զբաղվում էին հիմնականում կոոպերատիվները։ Ձկան որսը աստիճանաբար ավելանում է՝ 1992 թվականին այն կազմել է 5,5 հազար տոննա, իսկ 2009 թվականին՝ 14,1 հազար տոննա։

Արդյունաբերություն 

Արդյունաբերությունում աշխատում է աշխատունակ բնակչության 10%-ը, այն ապահովում է ՀՆԱ-ի 14%-ը։ Ռուանդան աղքատ է օգտակար հանածոներով, ուստի հանքարդյունաբերության մասնաբաժինը փոքր է։ Արդյունահանվում է կասիտերիտ (1980 թվականին՝ 2000 տոննա, 2007 թվականին՝ 456 տոննա), վոլֆրամ, կոլթան, ինչպես նաև բնական գազ (2007 թվականին՝ 1,75 միլիոն մ³): Վերամշակող արդյունաբերությունը ներկայացված է հիմնականում գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման, ներկերի, ցեմենտի, կոշիկի արտադրության ձեռնարկություններով։ Վերջին տարիներին շաքարավազի արտադրության մեջ հաջողություններ են գրանցվել, այն 2 հազար տոննայից (1990 թվական) հասել է 15 հազար տոննայի (2009 թվական)։

2019 թվականին Ռուանդայում գործող Mara Phones-ը սկսեց արտադրել Աֆրիկայում առաջին սեփական սմարթֆոնը։ Գործարանը արժեցել է 24 մլն դոլար։ Նախկինում սմարթֆոնները հավաքվում էին աֆրիկյան այլ երկրներում՝ Ալժիրում, Եգիպտոսում, Եթովպիայում և Հարավային Աֆրիկայում։ Mara սմարթֆոնների առաջին արտահանման մատակարարումները նախատեսվում է հաստատել  Անգոլայում և Կոնգոյում։ Սմարթֆոնի թողարկումը նշանավորում է Ռուանդայի անցումը առաջադեմ տեխնոլոգիաներով ապրանքների արտադրությանը. «Մենք դարձանք Աֆրիկայի առաջին սմարթֆոն արտադրողը, ապագայում Ռուանդան մտադիր է վերածվել տարածաշրջանային տեխնոլոգիական կենտրոնի։

Տրանսպորտ 
Օդանավակայաններ
 ընդհանուր՝     7 (2013), այդ թվում.
 ծածկույթով՝     4
 առանց ծածկույթի՝      3

Ավտոմեքենաների ճանապարհներ
 ընդհանուր՝      14008 կմ, այդ թվում.
 ծածկույթով՝     2662 կմ
 առանց ծածկույթի՝      1346 կմ

Առևտուր 
 Արտահանում՝ 726,1 մլն դոլար (2015 թվական)
 Արտահանվող ապրանքներ՝ սուրճ, թեյ, կաշվի հումք
 Արտահանման գործընկերներ՝ Չինաստան 18,7%, ԿԺԴՀ 16,1%, Մալայզիա 10,3%, Թաիլանդ 8,6%, ԱՄՆ 8,2%, Սվազիլենդ 6,4%, Գերմանիա 5,8%, Պակիստան 5% (2014 թվական)
 Ներմուծում՝ 1,913 միլիարդ դոլար (2015 թվական)
 Ներմուծվող ապրանքներ՝  սննդամթերք, մեքենաներ, սարքավորումներ, պողպատ, վառելիք, ցեմենտ և շինանյութեր
 Ներմուծման գործընկերներ՝ Ուգանդա 15.6%, Քենիա 11.8%, Հնդկաստան 9.8%, Չինաստան 8.3%, ԱՄԷ 8.3%, Տանզանիա 5%, Բելգիա 5% (2014 թվական)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 
 

Երկրներ այբբենական կարգով
Ռուանդա
Տնտեսություն ըստ երկրի
Տնտեսության հիմնական ճյուղեր