Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Օրալ)

Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում, Ախալցխայից 14 կմ հեռավորության վրա հայաբնակ Օրալ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում, որի մասին կան հիշատակումներ 1840 թվականի վկայությունների մեջ։

Եկեղեցին 1840-1860-ական թվականներին հիշատակվում է որպես փայտաշեն կառույց, իսկ 1885 թվականին՝ քարաշեն։

Եկեղեցու առաջին վերանորոգումը տեղի է ունեցել 19-րդ դարի 80-ական թվականներին, որի մասին եկեղեցու արևմտյան պատին կա շինարարական արձանագրություն։ Եկեղեցու վերանորոգման նախաձեռնողն է եղել Բարդուղիմեոս քահանան, իսկ նյութական ծաղսերը հոգացել են տեղի բնակիչները։

Ճարտարապետություն 
Եկեղեցին ուղղանկյուն քարաշեն կառույց է, կառուցված է տարբեր տեսակի քարերից, մասնավորապես՝ տուֆ և սալաքարից, նրա չափսերն են (11.98  x 8.06) մետր։ Եկեղեցին ունի զանգակատուն, որը գտնվում է արևմտյան ճակատին։

Ունի մեկ մուտք, որը գտնվում է հյուսիսային կողմում, և նրա վերևի մասում կա հայերեն արձանագրություն։ Արևելյան մասում է գտնվում Սուրբ խորանը, որի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Մկրտության ավազանը  գտնվում է հյուսիսային պատին։
19-րդ դարում եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Բարդուղիմեոս Տեր-Հովհաննիսյան Տեր-Նահապետյանցը և  Գարեգին վարդապետ Բալասանյանը։

Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին խոնարհվում է և վերածվում է պահեստի։ 1990-ական թվականներին եկեղեցին վերաբացվում է և վերանորոգվում է Խաչատուր Սահակյանի և նրա ընտանիքի կողմից, իսկ 1996 թվականի ապրիլին եկեղեցին օծվում է։

Ծանոթագրություններ 

Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ախալցխայի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ