Թուգելա ջրվեժ

Թուգելա ջրվեժ ()՝ սեզոնային ջրվեժների համալիր, որը տեղակայված է Հարավային Աֆրիկայի Հանրապետության Կվազուլու-Նատալ նահանգի Թագավորական Նատալ ազգային պարկի Դրակոնյան լեռներում (Վիշապի լեռներ)։ Այն ընդունված է որպես աշխարհի երկրորդ ամենաբարձր ջրվեժը, բայց կա փաստարկ, որ իրականում դա ավելի բարձր է, քան Վենեսուելայի Անխել ջրվեժը։

Հինգ անջատ ազատ թափվող անկումների համակցված ընդհանուր անկումը 948 մ է (3,110 ոտնաչափ)։ Այնուամենայնիվ, 2016-ին Չեխիայի գիտական արշավախումբը նոր չափումներ է կատարել՝ ըստ որի ջրվեժը 983 մ բարձրության է։ Տվյալները հաստատման համար ուղարկվել են Համաշխարհային ջրվեժի տվյալների բազա։  Թուգելա գետի (Զուլուսերեն ՝ «հանկարծակի») աղբյուրը Մոն-օ-Սողս սարահարթն է, որը տարածվում է մի քանի կիլոմետր հեռու Ամֆիթատրոն ժայռի պատնեշից, որտեղից թափվում է ջրվեժը։

Բարձրության հակասություններ 
Կա փաստարկ, որ Թուգելա ջրվեժը  ամենաբարձր ջրվեժն է աշխարհում, քան ավելի հաճախ մեջբերված Անխել ջրվեժը։ Այս փաստարկը հիմնված է համապատասխան անկումների ենթադրյալ բարձրության երկու հավանական անճշտությունների վրա։ 

Նախ, շատերն այժմ կարծում են, որ Անխել ջրվեժը այնքան բարձր չէ, որքան ի սկզբանե ուսումնասիրել էր ամերիկացի լրագրող Ռութ Ռոբերտսոնը 1949 թվականին։ 979 մ մեջբերված ցուցանիշը (3,212 ոտնաչափ) գրեթե ճշգրիտ համապատասխանում է ջրվեժի գագաթի և Ռիո Գաուջայի և Ռիո Չուրան գետերի խառնուրդի միջև բարձրության տարբերությանը, որը մոտավորապես 2 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Աույան Տեպույի նոսրացման գոտու հիմքից և 1,6 կմ (0.99 մղոն) ներքևում ՝ Ռիո Գաուջայի վերջին հատվածից, որը կարող է համարվել «ջրվեժ»։

Անխել ջրվեժի մեկնարկային բարձրությունը հաճախ տրվում է 1500 մ (4,900 ոտնաչափ), որից ջրվեժները ընկղմվում են ուղղահայաց 807 մ (2,648 ոտնաչափ), այնուհետև անցնում ժայռով մոտավորապես 0,4 կմ (0,25 մղոն) բարձրության համեմատաբար փոքր կորստով, նախքան Տալուս Ռափիդսի ներքևում 3 մ (98 ոտնաչափ) վերջնական անկումը, Միրադոր Լայմ անունով հայտնի տեսադաշտի մոտ։ Դրանից հետո Ռիո Գաուան հոսում է բարձրության շատ փոքր կորստով։ Ոչինչ չի մոտենում ջրվեժին կամ նույնիսկ ժայռին, նախքան այն թափվի Ռիո Չուրան։ Այնուամենայնիվ, Միրադոր Լայմեի բարձրությունը սովորաբար տրվում է մոտավորապես 700 մ (2300 ոտնաչափ), ինչը թույլ կտա ենթադրել, որ Անխել ջրվեժը ընդամենը 800 մետր ընդհանուր բարձրության վրա է։ 

Այնուամենայնիվ, Անխել ջրվեժը գրեթե համընդհանուր համարվում է աշխարհի բոլոր ջրվեժներից ամենաբարձրը (Տուգելայի ջրվեժի ընդհանուր բարձրությունը, չնայած հնարավոր է ամենաբարձրը Երկրի վրա, բաժանված է հինգ փոքր շերտերի, իսկ ամենաբարձրը ՝ առանձին շերտը 411 մ է (1,348 ոտնաչափ))։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այս չափումը վիճելի է, քանի որ որոշ բուսաբանական աղբյուրներ ցույց են տալիս, որ Անխել ջրվեժի ամենաբարձր անկումը 738 մ է (2421 ոտնաչափ), այլ ոչ թե սովորաբար նշված 807 մ (2648 ոտնաչափ) ։

Մուտք 

Տարվա ճիշտ ժամանակին ջրվեժը հիմնական ճանապարհից դեպի պուրակ հեշտությամբ տեսանելի է, հատկապես հորդառատ անձրևից հետո։ Ջրվեժի անմիջապես վերևում կա չզարգացած ճամբարային տարածք և լեռնային տնակ։ 

Դեպի Թուգելա ջրվեժ կա երկու արահետ։ Ամենադիտարժան արահետը դեպի Մոն-օ-Սողսի գագաթն է, որը սկսվում է «Սենտինել» ավտոպարկում ( R57- ով Փութադիտջաբայի միջով, Թագավորական Նատալ ազգային պարկից R74-ի միջոցով մոտավորապես երկու ժամ մեքենայի ճանապարհ, R712- ի միջոցով Հարիսմիթից 90 րոպե հեռավորության վրա, կամ Ոսկե դարպասի լեռնաշխարհ ազգային պարկից 80 րոպե հեռավորության վրա)։ Այստեղից համեմատաբար հեշտ է բարձրանալ Ամֆիթատրոնի գագաթը, սակայն դա տևում է մոտ 4,5-ից 8 ժամ՝ կախված մարզվածության մակարդակից։ Գագաթ կաչող ես հասնել երկու շղթայական սանդուղքների միջոցով։ Սա միակ ցերեկային արշավային արահետն է, որը տանում է դեպի Դրակենսբերգի պատնեշի գագաթ։ Եվս մեկ արահետ դեպի Թուգելա ջրվեժի ստորոտը սկսվում է Թագավորական Նատալ ազգային պարկում։ 7 կմ հեռավորության վրա գտնվող Թուգելայի կիրճը հեշտությամբ անցնում է տեղական անտառներով։ Դեպի Տուգելա ջրվեժի արշավի վերջին հատվածը մեծ քարն է։ Մի փոքր շղթայական սանդուղք տանում է դեպի վերջին հատվածը, որը նայում է ջրվեժներին, որոնք անցնում են ամֆիթատրոնով հինգ կասկադների շարքով։

Տես նաև 

 Դրակոնյան լեռներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Tugela Falls at World Waterfall Database
 Tourism information around Tugela Falls
 Guided viewing of the Tugela Falls

Հարավաֆրիկյան Հանրապետության գետեր
Աֆրիկայի բնություն