Դենաու

Դենաու (, ),  քաղաք Ուզբեկստանի Սուրխանդարյայի մարզում, Դենաուի շրջանի վարչական կենտրոնը։

Անվանում 
Քաղաքի անունը ծագում է տաջիկերեն «դեհնավ»՝ «նոր բնակավայր» բառից ։

Պատմություն 
Հին ժամանակներում ներկայիս Դենաուի տեղում գտնվել է Չագանիան քաղաքը։ 

1929 թվականին Դենաուով անցնող երկաթգիծ է կառուցվել։ 1958 թվականի հունվարի 27-ին Դենաուի շրջանի Դենաու քաղաքայի տիպի ավանը վերածվել է մարզային ենթակայության քաղաքի։

Դենաուում կա միջնադարյան ճարտարապետական ​​հուշարձան՝ 15-րդ դարի Սաիդ Աթալիկ մեդրեսեն։

Դենաուում կա մեծ մզկիթ (այն կարող է միաժամանակ տեղավորել 5000 մարդ) և Ռուս ուղղափառ եկեղեցու Աստվածամոր բարեխոսության աղոթատուն։

Աշխարհագրություն 

Քաղաքը գտնվում է ծովի մակարդակից 520 մետր բարձրության վրա, Թերմեզից 150 կմ հյուսիս-արևելք՝ Սուրխանդարյայի և նրա վտակ Սանգարդակի միջագետքում՝ Սուրխան-Շերաբադ հովտում։ Քաղաքի ներսում հոսում է Կըզիլ-Սու գետը։

Դենաու շրջանի տարածքում են հարավարևմտյան Պամիր-Ալայի Հիսարյան լեռնաշղթան (ամենաբարձր կետը Չուլբայր լեռն է) և Բաբաթագի լեռները։

Երկաթուղային կայարան է Թերմեզ-Դուշանբե երկաթգծի վրա (90 կմ)։

Կլիմա 
Ամառային ջերմաստիճանը հասնում է + 50 °C-ի։ Ձմռանը ձյուն է տեղում է 2-3 անգամ և հալվում մի քանի օրվա ընթացքում։ Միջին օրական ջերմաստիճանը տատանվում է հունվարի + 3,6 °С-ից մինչև հուլիսի + 28,4 °С:

Տնտեսություն 

Քաղաքում կան բամբակի մաքրման, ձեթի արդյունահանման, աղյուսի, մեքենաների վերանորոգման և թորման գործարաններ, ինչպես նաև նավթի պահեստարան։

Խորհրդային տարիներին գործել է պտղաբուծության և խաղողագործության սելեկցիոն կայան։ Նաև գործում է Ռ.Ռ. Շրյոդերի անվան պտղաբուծության, խաղողագործության և գինեգործության գիտահետազոտական ​​ինստիտուտի մասնաճյուղ։

Եղել է նախկին Խորհրդային Միության միակ վայրը, որտեղ աճեցվում էր շաքարեղեգ ու արտադրվում էր ռոմ։ Քաղաքն ունի ամենամեծ բազարը Սուրխանդարայի շրջանում։

Քաղաքում զարգացած է սպասարկման ոլորտը, այդ թվում՝ հանրային սննդի հաստատություններ, հագուստի անհատական կարում, կոշիկի վերանորոգում և այլն։

Դենաուում լույս է տեսնում միջշրջանային «Չագանիյոն» թերթը։ Գործում է տեղական հեռուստատեսությունը։

Գործում է ավտոկայան ավտոբուսներով, որոնք մեկնում են շրջանի տարբեր բնակավայրեր՝ դեպի Սուրխանդարյա շրջանի շրջկենտրոններ, դեպի մոտակա շրջանային կենտրոններ, այդ թվում՝ Տաշքենդ։

Երկաթուղային կայարանը գտնվում է Տաջիկստանի մայրաքաղաք Դուշանբեն այլ քաղաքների, այդ թվում՝ Ռուսաստանի հետ կապող գծի վրա։

2011 թվականի փետրվարին բացվել է Դենաու-Տաշքենդ երթուղին, որն անցնում է Կումկուրգան-Բայսուն-Թաշգուզար նոր երկաթուղով։ 

Քաղաքու գործում են 2 հյուրանոցներ, այդ թվում է «Hotel Eurasia»:

Վերջին շրջանում տարբեր երկրներից զբոսաշրջիկներ ամեն տարի անցնում են Դենաուով, ճանապարհորդում Ուզբեկստանով, շարունակում ճանապարհորդությունը հարևան Տաջիկստանում։ Տարեցտարի ավելանում է տարանցիկ զբոսաշրջիկների հոսքը։

Բնակչություն 
Դենաուն բնակչության թվով 1-ին քաղաքն է Սուրխանդարայի մարզում և 15-րդը Ուզբեկստանում։ Բնակչությունը՝ 130 500 բնակիչ (2017)։ Հանրապետության ամենախոշոր շրջանների թվում է։

Քաղաքում բնակվում են ուզբեկներ, տաջիկներ, սոգուտարոշներ (տաջիկ գնչուների խմբերից մեկը), ռուսներ, թաթարներ, կորեացիներ, ույղուրներ և այլ ազգությունների ներկայացուցիչներ։

Նշանավոր բնիկներ 
 Շարիֆ Էրգարշև (1916—1978), Խորհրդային Միության հերոս, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից,
 Մարատ Վազիխովիչ Կաբաև, խորհրդային ֆուտբոլիստ, ռուս մարմնամարզուհ, 2000 թվականի օլիմպիական չեմպիոն Ալինա Կաբաևայի հայրը,
 Դենաուում ապրել է երեք աստիճանների Փառքի շքանշանի լրիվ ասպետ Ալեքսանդր Իլարիոնովիչ Տկաչևը (1907-1976), Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-001389-2

Արտաքին հղումներ 

 Սովետական մեծ հանրագիտարան, Դենաու
 
 Форум выходцев из Денау

Ուզբեկստանի քաղաքներ