Ֆեոդոր Սանդերս

Ֆեոդոր Իվանովիչ Սանդերս (, ), նապոլեոնյան պատերազմների դարաշրջանի ռուս հրամանատար, ռուսական կայսերական բանակի գեներալ-լեյտենանտ:

Կենսագրություն 
Ֆեոդոր Սանդերսը ծնվել է 1755 թվականի հունվարի 1-ին, սերում է  օստեացի ազնվականներից:

Ստացել է տնային կրթություն և տասը տարեկանում որպես շարքային ընդգրկվել է Կիևի հետևակային գնդում: 1769 թվականին սերժանտի կոչումով սկսել է իր մարտական ծառայությունը Խոտինի պարիսպների տակ՝ մասնակցելով այդ ամրոցի պաշարմանն ու գրավմանը, իսկ հաջորդ տարի գնդի կազմում մասնակցել է Լարգի և Կահուլի մարտերին: 1771 թվականի հունվարի մեկին ստանալով պրապորշչիկի աստիճան և գտնվելով գեներալ Վեյսմանի ջոկատում, մասնակցել է թուրքական Տուլչա, Բաբադաղ և Կիլիա բերդերի հետախուզմանը։ Նույն տարվա նոյեմբերի 24-ին ծառայության ժամանակ աչքի ընկնելու համար ստացել է փոխտեղակալի աստիճան։ Մինչև պատերազմի ավարտը, շարունակելով ծառայել նույն գնդում, հասել է կապիտանի աստիճանի: 1778 թվականին տեղափոխվել է տեղափոխվել է Ալեքսեևսկի (Ալեքսոպոլսկի) հետևակային գունդ, որի կազմում ծառայել է ինը տարի և որտեղից տեղափոխվել է Լիֆլյանդիայի եգերական կորպուս: Երկրորդ թուրքական պատերազմի ժամանակ, ունենալով սեկունդ մայորի աստիճան, մասնակցել է Օչակովի պաշարմանն ու գրոհին, ինչի համար արժանացել է այդ քաղաքի գրավման համար շնորհվող ոսկե խաչի։:

Մասնակցել է 1794 թվականի լեհական դեպքերին և 1806-1812 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին:

1810 թվականի հունվարի 16-ին ստացել է գեներալ-մայորի կոչում, իսկ 1810 թվականի փետրվարի 16-ից զբաղեցրել է 29-րդ եգերական գնդի պետի պաշտոնը: 1812 թվականի մարտի 23-ից հետո եղել է բանակում:

Նապոլեոնի՝ Ռուսական կայսրություն ներխուժելուց հետո Ֆեոդոր Սանդերսը մասնակցել է 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի բազմաթիվ մարտերի:

Հայրենի հողից թշնամուն վտարելուց հետո մասնակցել է ռուսական բանակի արտաքին արշավներին:

1830 թվականի ապրիլի 6-ին Ֆեոդոր Սանդերսին շնորհվել է  գեներալ-լեյտենանտի կոչում:

1834 թվականի մայիսի 9-ին ստացել է պատվավոր պաշտոնաթողություն:

Ֆեոդոր Սանդերսը մահացել է 1836 թվականի հունվարի մեկին Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում:

Ընտանիք 
Ֆեոդոր Սանդերսի առաջին կինը եղել է Պենզայի նահանգապետի՝ Ֆիլիպ Վիգելի  քույրը։ Այդ ամուսնությունից ունեցել է որդի` Ֆեոդորը, որը բարձրացել է մինչև փոխգնդապետի աստիճան:

Երկրորդ կինը եղել է Մարինա Յաբլոնովսկայան (ի ծնե ազգանունը՝ Շեպտիցկայա) հետ։ Նրանք ունեցել են դուստր` Օլգան: Ֆեոդոր Սանդերսի առաջին կնոջ եղբորորդին՝ Ֆիլիպ Վիգելը, այս ամուսնության կնքումը նկարագրում է հետևյալ կերպ.
Նրա բնավորության և կյանքի տարօրինակությունների թվում է նաև ամուսնությունը. նա իր կնոջը շահել է բիլիարդի վրա հաղթեց իր կնոջըով: Մի  երիտասարդ, գեղեցիկ Կիևյան կալվածատիրուհի գերել էր հարուստ, թեթևամիտ լեհի՝ իշխան Յաբլոնովսկուն, ամուսնացել նրա հետ և մեկ-երկու տարի անց ձանձրացրել նրանից: Սանդերսը հաճախ էր բիլիարդ խաղում Յաբլոնովսկու հետ և նրանից շահում մի քանի հազար զլոտի: Երբ նա սկսում է նրանից պահանջել վճարել, տեսնում է Արիադնային, խանդավառվում և նրան առաջարկում փոխզիջումային տարբերակ: Պայմանագիրը շուտով կնքվում է, քանի որ բոլոր կողմերը հայտնում են իրենց համաձայնությունը, հատկապես երիտասարդ իշխանուհին, որի ինքնասիրությունը վիրավորված էր: Նա ապրեց նրա հետ մինչև մահը` 45 տարի:

Իվան Լիպրանդին, մեկնաբանելով Վիգելի հուշերի այս դրվագը, նշում է, որ, իհարկե, 18-րդ դարի մարդիկ կարող էին բիլիարդում կին շահել, բայց այս դեպքում, ինչպես երևում է հենց Վիգելի նկարագրությունից, այդ ամենը չափազանցություն է։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Сандерс, Федор Иванович // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
 Словарь русских генералов, участников боевых действий против армии Наполеона Бонапарта в 1812—1815 гг. // Российский архив. История Отечества в свидетельствах и документах XVIII—XX вв. : Сборник. — М.: студия «ТРИТЭ» Н. Михалкова(⎘ Նիկիտա Միխալկով), 1996. — Т. VII. — С. 548-549. — ISSN(⎘ ISSN) 0869-20011. (Комм. А. А. Подмазо)

Ռուս ռազմական գործիչներ