Կնոջ օրագրի վերջին էջերը

«Կնոջ օրագրի վերջին էջերը» (այլ թարգմանություն՝ «Վերջին էջերը կնոջ օրագրից», ), Վալերի Բրյուսովի վիպակը, որն առաջին անգամ տպագրվել է «Русская мысль» ամսագրում 1910 թվականին, իսկ հետագայում ներառվել է «Գիշերներ և ցերեկներ։ Պատմվածքների ու դրամատիկական երկերի երկրորդ գիրք» () գրքում (Մոսկվա, 1913 թվական)։

Բովանդակություն 
Օրագրի հեղինակ երիտասարդ կնոջ ամուսինը սպանվել է աշխատասենյակում։ Հերոսուհին փորձում է շարունակել սովորական կյանքը՝ հավասարակշռություն պահպանելով երկու սիրեկանների միջև, սակայն նրա այրիությունն ու ազատությունը միայն բարդացնում են նրանց հարաբերությունները։ Սիրեկաններից մեկը խոստովանում է, որ ինքն է կատարել նրա ամուսնու սպանությունը, իսկ մյուսն ինքնասպան է լինում՝ չկարողանալով տանել այն գիտակցումը, որ իր սիրելին կիսում է իր բարեհաճությունը իր և իր մրցակցի միջև։ Վիպակի վերջում տառապած հերոսուհին մեկնում է Ֆրանսիայի հարավ՝ կրտսեր քրոջ ընկերակցությամբ, որը սիրահարված է նրան։

Կերպարներ 
 Նատալյա Գլեբովնան (Նատալի), վիպակի գլխավոր հերոսուհին, երիտասարդ կին, նրա անունից է ներկայացվում պատմությունը,
 Վիկտոր Վալերիանովիչ, Նատալյա Գլեբովնայի ամուսինը, սեպտեմբերի 15-ին սպանվել է իր աշխատասենյակում,
 Մոդեստ Նիկանդրովիչ Իլեցկի, նկարիչ, Նատալյայի սիրեկանը,
 Վոլոդյա, ուսանող, Նատալյայի սիրեկանը,
 Maman, Նատալյայի մայրը, որը հիմնականում մտահոգված է իր նյութական բարեկեցությանմբ և հասարակության մեջ ունեցած կարգավիճակով,
 Լիդոչկա, Նատալյայի տասնութամյա քույրը, որը սիրահարված է նրան,
 Գլաշա, ծառա, Իլեցկու սիրուհին,
 Խմիլյով, Գլաշայի հորեղբայրը, շանտաժիստ։

Քննադատություն 
Վիպակը բազմաթիվ քննադատական արձագանքներ է ստացել։ Խոսելով գլխավոր հերոսուհու կերպարի մասին՝ Ա․ Զակրժևսկին գրել է. «Այստեղ Բրյուսովը ներթափանցել է այն սրբության սրբոց խորքը, որի մասին գիտի միայն կինը, այստեղ նրա հոգեբանական վերլուծությունն օգնել է նրան նկարել կնոջ այնպիսի ավարտուն, վառ և կենդանի կերպար, ինչպիսին մենք հազիվ թե հանդիպած լինենք վերջին շրջանում»։ Մյուս կողմից, Ե. Կոլտոնովսկայան գտնում է, որ կերպարն արհեստական է և հակասական, իսկ հերոսուհուն բնորոշ հանգստությունը այն բանի արդյունքն է, որ Բրյուսովը նրան օժտել է սեփական (արական) հոգեբանությամբ։ Հերոսուհու մեջ հեղինակի՝ իր անձի արտացոլման մասին գրել է նաև Կոնստանտին Բալմոնտը․ «Այ-այ, ախ-ախ, օյ-օյ, ինձ համար ցավալի է։ Որտե՞ղ է Վալերի Բրյուսովը։ Կամ նա այլևս չկա՞»։

Ի. Ալեքսանդրովսկին տեսել է սյուժեի կապը Մարիա Նիկոլաևնա Տառնովսկայի գործի հետ, որի փեսացուն, որն իր կյանքը ապահովագրել է կես միլիոն ֆրանկով Մարիա Նիկոլաևնայի օգտին, սպանվել նրա սիրեկանի կողմից՝ պատանի Նաումովի կողմից։ Սպանության ոգեշնչողը եղել է Տառնովսկայան և նրա երկրորդ սիրեկանը՝ փաստաբան Դոնատ Պրիլուկովը։ Ինքը՝ Բրյուսովը, այդ նմանությունը չի ընդունել։

Մյուս քննադատները նշել են, որ վեպում համադրվում են «լեզվի դասական խստությունը, պատմողական նյութի հմուտ բաշխումը և ֆաբուլայի արտաքին հետաքրքրականությունը», ինչը նրանում «արտացոլվել է Վալերի Բրյուսովի՝ գեղարվեստական-հստակ գծերով նկարել հայեցակարգով հետաքրքիր պատկերներ» և ուշադրություն են դարձրել «ձևի կատարելությանը, նրա չափազանց հստակ պատկերին, մանրամասների առատությանը, որոնք խիստ ընտրված են ընթերցողի ուշադրությունը մեկ կետի վրա կենտրոնացնելու, ինչպես նաև խիստ հղկված լեզվին։ Դա ռեալիզմ է բառի լավագույն իմաստով»։

Հրատարակություններ 
 
«Русская мысль» ամսագրի համարը, որում տպագրվել է վիպակը, առգրավվել է անբարոյականության մեղադրանքով։ Բրյուսովն ինքը «Վերջին էջերի» նման գնահատականի հետ չի համաձայնել. «Արցիբաշևի, Կամենսկու և բոլորի վերջին բոլոր վեպերը, նրանց մի մասը և մասամբ նաև Կուպրինինը, լեփ-լեցուն են այնպիսի տեսարաններով, որոնց առջև իմ վիպակը համեստության և մաքրաբարոյության գագաթնակետն է։ Դատական հետապնդումը շուտով դադարեցվել է։ Քննադատ Ս. Ա. Վենգերովը, «1910 թվականի գրական տրամադրությունները» հոդվածում վերլուծելով վիպակը, գրել է, որ Բրյուսովը «նախկինում էլ «հանդգնության» և ամեն տեսակ սանձարձակության դարաշրջանում չափազանց ուժեղ էր նրանով, որ ամենասկզբունքային սյուժեների մասին կարողանում էր խոսել պարզ և առանց աչքը թարթելու»։
 
Ժողովածուի նպատակն է եղել «․․․դիտել կնոջ հոգեբանության առանձնահատկությունները»։

 

 

  

  ISBN 5-353-00591-0

  ISBN 5-94730-023-0

  ISBN 978-5-699-19657-9

  ISBN 978-5-699-26322-6

Աուդիոգրքեր 
  Կատարող՝ Օլեգ Ֆեոդորով, ընդհանուր տևողություն՝ 2 ժոմ 35 րոպե.

 ։

Թարգմանություններ

Գերմաներեն

Ֆրանսերեն

Բեմադրություններ
1990 թվականին Վասիլի Պանինն էկրանավորել է «Վերջին էջեր» վիպակը «Ուզեմ՝ կսիրեմ» խորագրով։ Նատալիի դերում նկարահանվել է Վերա Սոտնիկովան։ Քննադատ Իրինա Գրաշչենկովայի կարծիքով՝ ռեժիսորը կարդացել է վիպակը՝ «որպես բուլվարային ոճի մելոդրամա (բոհեմ, հեղափոխականներ, սիրահար քույրեր»», իսկ Ալեքսանդր Ֆեոդորովը ֆիլմը գնահատել է որպես ձախողում, քանի որ․

«Ուզեմ՝ կսիրեմ» ֆիլմում նկարահանված դերասաններից ոչ մեկն այդպես էլ չի կարողացել հասնել խաղի բնականության, այն ժամանակվա դարաշրջանին իր համապատասխանության զգացման։

Չորս տարի անց վիպակի մոտիվներով թողարկվել է «Խոստովանություններ անծանոթին» (, )  ռուս-ֆրանսիական ֆիլմը՝ Սանդրին Բոնների մասնակցությամբ։ Ֆիլմի մասին կարծիքները տարբեր են եղել։

2004 թվականի հոկտեմբերի 8-ին «Պոկրովկայի թատրոնում» տեղի է ունեցել Անդրեյ Մաքսիմովի բեմադրած ներկայացման պրեմիերան, որի գլխավոր դերում հանդես է եկել Նատալյա Գրեբյոնկինան։ Ըստ ռեժիսորի՝ հանդիսատեսը ներկայացումն ընդունում է հիանալի այն դեպքում, երբ քննադատությունը «կամ լռում է, կամ ծաղրում...»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Կնոջ օրագրի վերջին էջերը»

Վալերի Բրյուսովի ստեղծագործություններ
1910 գրքեր