Ալհամբրա. Իսպանիա (Սուրենյանց)

«Ալհամբրա. Իսպանիա», նկարիչ Վարդգես Սուրենյանցի լավագույն բնանկարներից։ 1897 թվականին Սուրենյանցը ուղևորվում է Իսպանիա, վրձնում մի շարք պատկերներ, որոնք ներկայացնում են մավրիտանական ճարտարապետություն։ Վերջիններիս շարքում աչքի է ընկնում նաև Ալհամբրա մզկիթի բակը պատկերող 1898 թվականի կտավը, որը ներկայացվել է Շարժական Գեղարվեստական Ցուցահանդեսների ընկերության 26-րդ ցուցահանդեսում։ Այժմ ներկայացվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում մշտական ցուցադրությամբ։

Թեմատիկա 

Սուրենյանցի հրապուրվածությունը ճարտարապետական շինությունների ներքին հարդարանքով առավելապես երևում է 1897-1898 թվականներին Ֆրանսիա և Իսպանիա կատարած ուղևորության ժամանակ վրձնած մի շարք պատկերներում։ «Ալհամբրա» կտավը լավ պատկերացում է տալիս մավրիտանական ճարտարապետության վերաբերյալ։ Մավրիտանական ճարտարապետությունը ծնունդ է առել 8-րդ դարում և զարգացել մինչև 15-րդ դարը Իսպանիայում արաբների տիրապետության շրջանում։ Այն ներկայացնում է Արևելքի ու Արևմուտքի 2 ժողովուրդների՝ արաբների և իսպանացիների մշակույթների փոխազդեցության հետևանքը՝ համաշխարհային ճարտարապետության մեջ գրավելով իր ինքնուրույն տեղը՝ որպես ինքնատիպ ոճ։

Ինչպես «Ալհամբրա» կտավի, այնպես էլ Սուրենյանցի՝ ճարտարապետական շինության ներքին տարածություններ ներկայացնող մյուս պատկերների առաջին հատվածները կամ նրանց առանցքները շեշտված են սյուների միջոցով, որոնք իրենց հորինվածքային կառուցմամբ պատկերված են մոտ 120° անկյան տակ։

Նկարագրություն 

Կտավում պալատի փոքրիկ անկյունը բավարար պատկերացում է տալիս Արևելքի տիրակալների ճոխ ապրելակերպի մասին։ Սուրենյանցն ընտրել է շատ հարմար դիտակետ, որտեղից երևացող արաբեսկներով զարդարված կամարների շարքը ներդաշնակ հաջորդականությամբ հեռանում է դեպի խորքը, ստեղծում գեղանկարչական հնարավորություն ստվերների մեջ ընկղմելու դրանք, հարստացնելու երանգների բազմազանությունը, դրանց միջոցով ընդգծելու արևելյան ճարտարապետության փարթամությունը։

Նկարիչը խորությունն ու տարածականությունը տանում է պլաններով, որտեղ անցումները կայուն են։ Հմտորեն է կիրառված թե՛ գծային, թե՛ գունային հեռանկարը։ Տարածական խորությունը շատ լավ է նպաստում դիմացի բաց պատուհանից երևացող, արևով ողողված քաղաքի բնանկարը։ Ուշադիր մշակված բազմաթիվ զարդանկարները պահպանել են իրենց ներքին կառուցվածքը և գեղանկարչորեն միահյուսվել են պատկերի ընդհանուր կոլորիտին՝ թողնելով շատ հաճելի տպավորություն։ Տեղ-տեղ օգտագործած տաք օխրայի բաց երանգներով ստեղծված է արտացոլման կատարյալ տպավորություն։ Շագանակագույնի երանգները խոյակ են ու ու նրբահյուս զարդաքանդակ։ Ալհամբրայի սյուները նկարիչը հետագայում օգտագործում է «Իսպանուհիներ» գողտրիկ կտավում։

Գրականություն 

 Մարտիկյան Ե․ «Հայկական կերպարվեստի պատմություն», Երևան 1975
 Զոհրաբյան Շ, «Վարդգես Սուրենյանցի նկարների կոմպոզիցիոն-տարածաչափական առանձնահատկությունները», Երևան 2014
 Ղազարյան Մ․, «Վարդգես Սուրենյանց», Երևան 1960

Ծանոթագրություններ 

Վարդգես Սուրենյանցի նկարներ
1898 նկարներ