Էռնստ Կուրցիուս

Էռնստ Կուրցիուս (. . ), գերմանացի հնագետ, պատմաբան, թանգարանի տնօրեն։

Կենսագրություն 

Համալսարանը նոր ավարտած Կուրցիուսը դարձել է Քրիատիան Ավգուստ Բրանդիսի ուղեկից օգնականը, երբ վերջինս մեկնել է Հունաստան՝ հնագիտական աշխատանքներ իրականացնելու։ Այնուհետև նա ուղեկցել է Կարլ Օտֆրիդ Մյուլլերին Պելոպոնեսում ուսումնասիրություններ կատարելու ընթացքում։ 1840 թվականին վերադարձել է Գերմանիա։ 1844 թվականին դարձել է Բեռլինի համալսարանի արտաքո կարգի պրոֆեսոր, այդ նույն տարում նշանակվել արքայազն Ֆրեդերիկ Վիլյամի (հետագայում՝ կայսր Ֆրեդերիկ III) դաստիարակ, մի պաշտոն, որն զբաղեցրել է մինչև 1850 թվականը։

Գյոթինգենի համալսարանում պրոֆեսորի պաշտոն ստանալուց և 1862 թվականին ևս մեկ անգամ Հունաստան ճանապարհորդելուց հետո Կուրցիուսը (1863 թվականին) նշանակվել է Բեռլինի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1874 թվականին նա գերմանական կառավարության կողմից գործուղվել է Աթենք և այնտեղ կնքել մի պայմանագիր, որով Օլիմպիայի պեղումները վստահվել են բացառապես Գերմանիային։ 1891 թվականին Կուրցիուսն ընտրվել է Ամերիկյան անտիկվարային ընկերության (American Antiquarian Society) անդամ։

Վախճանվել է 1896 թվականի հուլիսի 11-ին Բեռլինում։

Պեղումներ Օլիմպիայում 

1852 թվականի հունիսի 10-ին Էռնստ Կուրցիուսը Բեռլինի Սինգակադեմիայում թագավորական ընտանիքի ներկայությամբ արտասանել է Օլիմպիայի մասին իր հայտնի ճառը, որը նշանավորել է Օլիմպիայի պեղումների մեկնարկը և մեծ խթան հաղորդել Հունաստանում պատմական-հնագիտական աշխատանքների իրականացմանը։ 1867 թվականին անվանի հնագետ Էդուարդ Գերհարդի մահից հետո Կուրցիուսը փոխարինել է նրան դասական հնագիտության պրոֆեսորի պաշտոնում։ Միաժամանակ նա աշխատել է որպես Ալտեսի թանգարանի և Անտիկվարիումի տնօրեն։

Կուրցիուսի կապերն օգնել են նրան՝ համոզելու կառավարությանը, որ գերմանական հնագիտական ինստիտուտը 1874 թվականին ազգայնացվի, և Աթենքում բացվի նրա մասնաճյուղը։ 1874 թվականին Հունաստանի կառավարությունը գերմանական հնագիտական ինստիտուտին Օլիմպիայում պեղումներ կատարելու բացառիկ իրավունք է տվել։ 1874 թվականի ապրիլի 25-ին Աթենքում ստորագրվել է հնագիտության պատմության ուղենիշային համաձայնագիր, որը գերմանացիներին պարտավորեցրել է բոլոր գտածոները թողնել Հունաստանում։ Այդ նպատակով տեղում կառուցվել է հատուկ թանգարան։

1875 թվականից Կուրցիուսը գլխավորել է հնագետների մեծ արշավախմբեր, որոնք համակարգված կերպով պեղել, հետազոտել, ուսումնասիրել են Օլիմպիան։ Առաջին պեղումներն իրականացվել են Օլիմպիադայում՝ Էլիսում, որտեղ հազար տարի անց են կացվել օլիմպիական խաղերը։ [5] Վեց տարվա ընթացքում մաքրել են օլիմպիական մարզադաշտը՝ վազորդների մեկնարկային բլոկներով և մրցավարների նստատեղերով։ Պեղողները հայտնաբերել են նաև Զևսի և Հերայի տաճարը։

Ուշագրավ փաստեր 

Էռնստ Կուրցիուսի եղբայրներից Պաուլը (1808—1833) աստվածաբան էր և պաստոր, Թեոդորը (1811—1889)՝ Լյուբեկի քաղաքապետ, Գեորգը (1820—1885)՝ բանասեր, լեզվաբան, թոռը՝ Էռնստ Ռոբերտ Կուրցիուսը՝ ճանաչված գրականագետ։

Գտածոների մասին նյութերը տպագրվել են 1890-1897 թվականներին Եվրոպայում հրատարակվող ծավալուն գիտական ամսագրերում։ Գերմանացի հնագետները կարողացել են տարածել օլիմպիական խաղերի մասին ուշագրավ տեղեկություններ, և դա օգնել է արևմտյան աշխարհին հասկանալու օլիմպիական խաղերի վերակենդանացման կարևորությունը։

Աշխատություններ 

Էռնստ Կուրցիուսի գլուխգործոցը համարվում է Հունաստանի պատմություն աշխատությունը (1857–1867): Առավել կարևոր երկերից են նաև հետևյալները.

Die Akropolis von Athen (1844)
Naxos (1846)
Peloponnesos, eine historisch-geographische Beschreibung der Halbinsel (1851)
Olympia (1852)
Die Ionier vor der ionischen Wanderung (1855)
Attische Studien (1862–1865)
Ephesos (1874)
Die Ausgrabungen zu Olympia (1877, etc.)
Olympia und Umgegend (խմբագրել են Էռնստ Կուրցիուսը և Ֆ. Ադլերը, 1882)
Olympia. Die Ergebnisse der von dem deutschen Reich veranstalteten Ausgrabung (Ֆ. Ադլերի հետ, 1890–1898)
Die Stadtgeschichte von Athen (1891)
Gesammelte Abhandlungen (1894)

Կուրցիուսի ճառերի, զեկուցումների, դասախոսությունների ժողովածուն լույս է ընծայվել Altertum und Gegenwart խորագրով, երկու հատորով (5-րդ հրատարակություն, 1903 թ.), որոնց գումարվել է ևս մեկ հատոր՝ Unter drei Kaisern վերնագրով (2-րդ հրատ., 1895):

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Karl Christ: Ernst Curtius. In: ders., Von Gibbon zu Rostovtzeff: Leben und Werk führender Althistoriker der Neuzeit. WBG, Darmstadt 1972, ISBN 3-534-06070-9, S. 68–83.
 Sepp-Gustav Gröschel, Henning Wrede: Ernst Curtius’ Vorlesung „Griechische Kunstgeschichte“. Nach der Mitschrift Wilhelm Gurlitts im Winter 1864/65  (= Transformationen der Antike Bd. 20). De Gruyter, Berlin, New York 2010, ISBN 978-3-11-022878-6
 Beat Schweizer: Ernst Curtius (1814–1896): Berlin – Athen – Olympia. Archäologie und Öffentlichkeiten zwischen Vormärz und Kaiserreich. In: Saeculum 61, 2, 2011, S. 305–336 (Digitalisat).

Արտաքին հղումներ 

 Nachlass von Ernst Curtius in der ULB Bonn

Գերմանացի գիտնականներ
Հնագետներ
Թանգարանային աշխատակիցներ
Պրոֆեսորներ