Մեսրոպ Գրիգորյան

Մեսրոպ  Գրիգորի Գրիգորյան (Գևորգ Յումուրթաճյան, (), հայագետ, եկեղեցական գործիչ, եպիսկոպոս (1986)։ Փիլիսոփայության և արվեստագիտության դոկտոր (1964)։ Վիեննայի համալսարանի պրոֆեսոր (1986)։

Կենսագրություն 
Մեսրոպ Գրիգորյանը ծնվել է 1932 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, Գրիգոր և Երանուհի Գրիգորյանների ընտանիքում, Հալեպում։ 1939-1946 թվականներին նախնական կրթություն է ստացել Հալեպի Հայկազյան հայկական վարժարանում։ 1946-1947 թվականներին սովորել է Հալեպի Բեթել վարժարանում, 1947- 1953 թվականներին՝ Անթիլիասի դպրեվանքում։ 1961 թվականին ավարտել է  Դարհեմի համալսարանը։ 1952 թվականին Դերենիկ եպիսկոպոս Փոլադյանի ձեռամբ ձեռնադրվել է սարկավագ, 1953 թվականի հուլիսին՝ Դերենիկ Փոլադյանի ձեռամբ ձեռնադրվել կուսակրոն քահանա՝ վերանվանվելով Մեսրոպ։ 1953 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1956 թվականի ամառ Անթիլիասի դպրեվանքում դասավանդել է հայոց պատմություն, գրաբար և մատենագրություն, միաժամանակ պաշտոնավարել է որպես գրադարանի փոխտնօրեն, ձեռագրատան գլխավոր պատասխանատու և տպարանի տեսուչ։ 1956 թվականին պաշտպանել է վարդապետական թեզ «Կիլիկիո կաթողիկոսության` Անթիլիասի ձեռագրերի ընդարձակ նկարագրությունները» թեմայով և Աստվածածնի վերափոխման տոնին վարդապետական աստիճան է ստացել` ձեռամբ Տեր Խադ արքեպիսկոպոս Աջապահյանի։ 1956-1957 թվականներին եղել է Անկախ Միաբանության դպրեվանքի տեսուչ։ Տեսչության ընթացքում ուսանողների հետ Բիքվայայից բռնի հեռացվել է, ապա հաստատվել Բեյթ Մերի գյուղում` հայ ազգայինների հովանավորությամբ մեկ տարի ևս շարունակելով դպրեվանքի դասերը և տեսչությունը։ 1957 թվականից մինչև 1958 թվականի դեկտեմբեր Բեյրութի Հովակիմյան-Մանուկյան վարժարանում դասավանդել է կրոն, գրաբար և մատենագրություն։ 1957-1958 թվականներին եղել է «Սփյուռք» շաբաթաթերթի հիմնադիրներից և հրատարակիչներից։ 1959-1961 թվականների ուսման տարիներին, եղել է Վիեննայի այցելու հոգևոր հովիվ։ 1962 թվականից եղել է ավտրիահայ թեմի առաջնորդ։ 1964 թվականի աշնանը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում` ձեռամբ Վազգեն Ա կաթողիկոսի, ստացել է ծայրագույն վարդապետի աստիճան։ 1964-1974 թվականներին եղել է Մայր Աթոռի պաշտոնական ներկայացուցիչը ԵՀԽ-ում։ 1969 թվականին պաշտոնապես նշանակվել է «Պրո Օրիենտեի» աստվածաբանական խորհրդատու և Մայր Աթոռի ներկայացուցիչ։ 1980 թվականին Վազգեն Ա կողմից նշանակվել է Կանոնադրության հանձնախմբի անդամ։ 1982 թվականին եղել է Վիեննայի համալսարանի բյուզանդագիտական ֆակուլտետի հայոց պատմության և հայ հին մատենագրության պատմության դասախոս։ 1986 թվականին ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։ Երկար տարիներ գործակցել է «Հանդես ամսօրյա» ամսագրին։

Ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ ժողովրդի պատմությանը, մատենագիտությանը։

Պարգևներ 
 Արքության պատիվ (60-ամյակի առթիվ, 1992)։
 Ս. Ներսես Շնորհալի շքանշան, 2002։
 Ս. Սահակ-Ս. Մեսրոպ շքանշան (քահանայական ձեռնադրության 50-ամյակի առթիվ), 2003։

Երկեր 
 Ստեփանոս Սիւնեցի, 1958։
 Հայկական համայնքի մասնակցությունը Օսմանյան կայսրության Արևելյան Անատոլիայի և Սիրիայի հանրային կյանքին. 1860-1908, 1964 (անգլերեն)։
 Նոր նիւթեր և դիտողություններ հրատարակիչ Վանանդեցւոյ մասին, 1969։
 Կոստանդնուպոլսի գրավումը 1453 թվականին. հայկական հայեցակետը, 1981 (գերմաներեն)։
 Ֆրանց Վերֆել և Կոմիտաս, 1999 (գերմաներեն)։
 Հայ եկեղեցին 2003 (գերմաներեն)։

Ծանոթագրություններ 

Հայ հայագետներ
Հայ եկեղեցական գործիչներ
Հայ եպիսկոպոսներ
Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Արվեստագիտության դոկտորներ