Մարկ Տկաչուկ

Մարկ Եվգենիևիչ Տկաչուկ (), Կոլեկտիվ  գործողություն կուսակցության Քաղաքացիական կոնգրեսի գործադիր և հանրապետական կոմիտեների անդամ, Մոլդովայի Հանրապետության կոմունիստների կուսակցությունից ընտրված պատգամավոր (2001-2002, 2009-2014), Մոլդովայի Հանրապետության 3-րդ նախագահ Վլադիմիր Վորոնինի խորհրդական (2002-2008)։

Կենսագրություն  
Մարկ Տկաչուկը ծնվել է 1966 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, Մոլդովական ԽՍՀ Սորոկի քաղաքում։ Տկաչուկի մայրը՝ Ազնիվ Հակոբի Ուզունյանը, համշենահայ է, ում ծնողները Հյուսիսային Կովկաս են տեղափոխվել Տրապիզոն քաղաքից՝ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Հայրը՝ Եվգենի Մարկովիչ Տկաչուկը, ուկրաինացի-մոլդովացի է, ծնունդով Մոլդովայի Հանրապետության Դոնդյուշանի շրջանի Ելիզավետովկա գյուղից։ Մոլդովական աջակողմյան մամուլում բազմաթիվ տեղեկություններ կան Մարկ Տկաչուկի հրեական ծագման մասին, սակայն վերջինս երբեք չի հերքում այդ տեղեկությունը՝ համարելով նման հնարավոր ժխտման փաստը «հակասեմիտիզմի դրսևորման նշան, որն անընդունելի է ձախ հայացքներով քաղաքական գործչի համար»։

1989 թվականին Տկաչուկը գերազանցությամբ ավարտել է Քիշնևի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ 1982 թվականից աշխատել է ՄԽՍՀ ԳԱ հնագիտական արշավախմբերի կազմում (Ռուդ, Հին Օրհեյ)։ 1987 թվականին աշխատանքի է ընդունվել ԳԱ հնագիտության սեկտորի սլավոնա-մոլդովական հնագիտության բաժնում։ 1990-1992 թվականներին եղել է Սանկտ Պետերբուրգի Նյութական մշակույթի պատմության ինստիտուտի (ՆՄՊԻ) անտիկ սեկտորի պրակտիկանտ։ 1991 թվականին ավարտել է ուսումը Սուֆոլքի կոմսության Սատտոն Հուի (Մեծ Բրիտանիա) Դաշտային հնագիտության դպրոցում։ 1992-1994 թվականներին եղել է ՌԴ ԳԱ Նյութական մշակույթի պատմության ինստիտուտի ասպիրանտ։ Նույն տարիներին, ըստ որոշ աղբյուրների, մասնակցել է ակցիաների և եղել է ծայրահեղ ձախ Անարխոսինդիկալիստների համադաշնության անդամ, որի ղեկավարն այդ ժամանակ «Միասնական Ռուսաստան»-ից Պետդումայի ապագա փոխխոսնակ Անդրեյ Իսաևն է եղել։

1995 թվականին պատմական գիտությունների դոկտոր Կոնստանտին Մարչենկոյի գիտական ղեկավարությամբ պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Գոթիկա։ Մշակութային պատմության սկզբնավորումը և վերափոխումը Կարպատա-Դանուբյան երկրներում մ.թ.ա․7-2-րդ դարերում» (ընդդիմախոսներ՝ Մարկ Շչուկին, Լև Կլեյն)։ 1996 թվականին, հիմնվելով ատենախոսության նյութերի վրա, հրատարակել է «Ազատության հնագիտության» գիրքը, որը ոչ միայն դարձել է գիտական գրախոսության օբյեկտ, այլև հետագայում օգտագործվել է Մարկ Տկաչուկի քաղաքական հակառակորդների կողմից՝ որպես պատրվակ մեղադրելու հեղինակին կոսմոպոլիտիզմի, ծայրահեղականության, ռուսաֆոբիայի և ռուսական շովինիզմի մեջ։ Այնուամենայնիվ, գիտական քննադատները լավատեսությամբ են ընդունել Տկաչուկի ուսումնասիրությունը։ Հնագետ Անդրեյ Բուրովսկին իր ակնարկում գրել է․

Գրքի հրատարակումից 10 տարի անց ռուս հայտնի գիտնականները (Վադիմ Մասսոնը, Մարկ Շչուկինը, Վ. Ս. Բոչկարևը, Լև Կլայնը) հանդես են եկել Մարկ Տկաչուկի գիտական համբավի պաշտպանությամբ, երբ նրա երկարամյա գիտական տեքստերը, նրանց կարծիքով, դարձել է անբարեխիղճ մեջբերումների և զրպարտության օբյեկտ, զուտ քաղաքական համատեքստում։ «Դա ընդհանրապես եզակի դեպք է, երբ քաղաքական գործիչը հալածանքի է ենթարկվում իր վաղեմի գիտական աշխատանքների, իր գիտական դիրքորոշման համար։ Այդ բոլոր հրապարակումների հեղինակներն իրենց իրավասու են համարում դատողություններ անելու Մարկ Տկաչուկի գիտական որակների մասին»,- գրում են նրանք և անցնում «Ազատության հնագիտության» վերլուծությանը։ 

Եվ հետագայում՝

Եզրակացություն՝

1995-1998 թվականներին Մարկ Տկաչուկը եղել է Մոլդովայի Հանրապետության Գիտությունների ակադեմիայի հնագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 1997-2000 թվականներին եղել է «Ռուդ-Մեթոնիում» գիտակրթական կենտրոնի նախագահը։ Երկար ժամանակ պեղումներ է կատարել Ռուդ հնագույն բնակավայրում, որը նույնացրել է Կլավդիոս Պտղոմեոսի «Մետոնիում» քաղաքի հետ։ 

1998 թվականից եղել է «Բարձրագույն մարդաբանական դպրոց»-ի ռեկտորը, 2011 թվականից՝ համալսարանի նախագահը։ 2000 թվականից մարդաբանության և հնագիտության «STRATUM plus» ամսագրի գլխավոր խմբագիրն է։ Երկու նախագծերն էլ ունեն բարձր միջազգային վարկանիշ։

Ծանոթագրություններ 

Մոլդովայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Մոլդովացի հնագետներ
Մոլդովացի պատմաբաններ
Ուկրաինական ծագում ունեցող մոլդովացիներ
Հայկական ծագում ունեցող մոլդովացիներ