Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ղվարել)

Ղվարելի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի  հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Ղվարել քաղաքում։

Պատմություն 
Եկեղեցու կառուցման ստույգ ժամանակը պարզ չի։ Որպես փայտաշեն եկեղեցին կառուցված Ղազար քահանա Հարությունյանի և վելիսցիխեցի Շաքարո Մկրտումյանի միջոցներով վավերագրերում առաջին անգամ հիշատակվում է 1818 թվականին։

1840 թվականի հոկտեմբերի 20-ին եկեղեցին կողոպտվել է, որի արդյունքում «...եկեղեցին մնացեալ է զուրկ ի սպասուց...»։ 1844 թվականի տվյալներով եկեղեցին եղել է  փայտաշեն, իսկ 1849 թվականին՝ աղյուսապատ՝ «նոր եկեղեցի աղիւսակերտ»։ 1844-1849 թվականների ընթացքում փայտաշեն եկեղեցու փոխարեն կառուցվել է նոր, աղյուսաշեն եկեղեցի և կրկին օծվել Սուրբ Աստվածածնի անվամբ։

1909 թվականին եկեղեցու նորընտիր երեցփոխ է հիշվում Գևորգ Միքայելյան Սոմխյանցը։ Նա փոխարինել է Նիկողայոս Հովհաննիսյան Սիմոնյանցին։

Տեղական իշխանությունների որոշմամբ 1970-ական թվականներին եկեղեցին քանդվել է հիմքից։

Եկեղեցական իրեր 
Եկեղեցում գտնվող իրերից մի քանիսն ունեն կարճ հիշատակագրություններ՝՝ 
Շուրջառ՝ Յիշատակ Դէդէբօ կնօջ եւ Տ(է)ր Ղազար ք(ա)հ(ա)ն(ա)յի
Շուրջառ՝ Յիշատակ Տէր Ղազար ք(ա)հ(ա)ն(ա)յի
Վակաս, խաչի պատվանդանին՝ Ընծայեցի ի սեր Ա(ստուա)ծածնայ եկ(ե)ղ(ե)ցւ(ո)յն Երալի որդի Մովսէս
Սկիհ՝ Յիշատակ Տ(է)ր Դաւթի, որ է կլէկ
Սկիհ՝ Յիշատակ Գաբրիէլի
Ձեռաց խաչ՝ Յիշատակ ջուլհակ Գէորգի
Ձեռաց խաչ (պատվանդանին գրված)՝ Յարութիւն եւ է իւր կնոջ Մարիամէն
Աստվածածնի պատկեր՝ Յիշատակ երեցփոխ Գիօեն

Քահանաներ 
Ղվարելը  երբեմն չի ունեցել քահանա և այդ պատճառով 1911 թվականին՝ ամբողջ տարվա ընթացքում եկեղեցին մնացել է փակ։

1804-1818 թվականներին գյուղին հովվել է Տեր Ղազար Հարությունյանը (ծնվ․1872 ), որը ձեռնադրվել 1804-ին Սարգիս արքեպիսկոպոսի կողմից։ Ունեցել է 3 որդի։ Որդիներից Հարությունը (ծնվ․1811) եղել է գյուղի տիրացուն։

Տեր Պետրոսը հիշվում է 1840 թվականից։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Կարապետյան, Սամվել Գևորգի; Զաքարյան, Անուշավան Հազարապետի ; Հասրաթյան, Մուրադ Մարգարի ; Չոբանյան, Պավել Աշոտի; Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության (RAA) գիտական խորհուրդ.Էջ 135-136