Ջոզեֆ Բել

Ջոզեֆ Բել (, ), 19-րդ դարի շոտլանդացի վիրաբույժ և Էդինբուրգի համալսարանի բժշկական քոլեջի դասախոս։ Առավել հայտնի է որպես Շերլոկ Հոլմսի գրական կերպարի նախատիպ։

Կյանք և կարիերա
Բելը Սեսիլիա Բարբարա Քրեյգիի (1813–1882) և Բենջամին Բելի (1810–1883) որդին էր և շոտլանդացի առաջին վիրաբույժ Բենջամին Բելի ծոռը։ Համարվել է դատաբժշկական ախտաբանության ռահվիրա այն ժամանակներում, երբ բժշկությունը հանցագործությունների բացահայտման մեջ դեռ չէր օգտագործվում։  

Բժշկություն սովորել է Էդինբուրգի համալսարանի բժշկական քոլեջում և 1859 թվականին ստացել է բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան՝ ներկայացնելով «Epithelial cancer : its pathology and treatment» խորագրով դիսերտացիա։ Սովորելու տարիներին նա եղել է Թագավորական բժշկական ընկերության անդամ։ Բելը Վիկտորյա թագուհու անձնական վիրաբույժն էր, երբ վերջինս այցելում էր Շոտլանդիա։ Նա նաև հրատարակել է մի քանի բժշկական դասագրքեր։ Բելը Էդինբուրգի վիրաբույժների թագավորական քոլեջի (RACEd) գիտաշխատող էր, ունեցել է նաև այլ կոչումներ ու 1887 թվականին ընտրվել է վերոնշյալ քոլեջի նախագահ։  

Բելը գրել է «Վիրահատական միջամտությունների ձեռնարկ» գիրքը, որը լույս է տեսել 1866 թվականին։

1883 թվականին Բելը Մելվիլ Քրեսենթում գնել է մի մեծ քաղաքային տուն, որը նախկինում պատկաներլ է Լեյթնի ինժեներ Ջոն Միլլերին։

Ջոզեֆ Բելը մահացել է 1911 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։ Նա թաղվել է Էդինբուրգի Դին գերեզմանատանը կնոջ՝ Էդիթ Քեթրին Էրսկին Մյուրեյի (1840–1874) և իրենց որդու՝ Բենջամինի ու ծնողների և եղբոր կողքին։

Շերլոկ Հոլմս 
Արթուր Կոնան Դոյլը ծանոթացել է Բելի հետ 1877 թվականին և ծառայել որպես վերջինիս գործավար Էդինբուրգի թագավորական հիվանդանոցում։ Ավելի ուշ Դոյլը սկսել է գրել սիրված պատմությունների մի շարք, որտեղ ներկայացված էր հերոս Շերլոկ Հոլմսը, որը Դոյլի խոսքերով՝ որպես բնօրինակ ունեցել է Բելին և իր դիտողական կարողությունները։ Բելը տեղյակ էր այս ոգեշնչման մասին։ Ըստ Իրվինգ Ուոլասի՝ Բելը դատաբժշկական փորձագետ պրոֆեսոր Հենրի Լիթլջոնի հետ ներգրավված էր ոստիկանության մի շարք հետաքննությունների մեջ, հիմնականում Շոտլանդիայում, այդ թվում՝ Արդլամոնտի 1893 թվականի սպանությունը։ Բելը նաև Սքոթլանդ Յարդին տրամադրել է իր վերլուծությունները Ջեք Պատռողի սպանությունների վերաբերյալ։

Դրամատիզացում 
Դոյլի՝ որպես Բելի գործավար աշխատած ժամանակը գեղարվեստորեն ներկայացվել է «BBC» ընկերության նկարահանած «Սպանության սենյակներ. Շերլոք Հոլմսի մութ սկիզբը» հեռուստասերիալում։ Հնարավոր է, որ սերիալում չափազանցված են ներկայացվել Բելի քրեական հետաքննությունները, ինչպես նաև այն աստիճանը, որով Հոլմսը հիմնված էր Բելի վրա (մարմնավորել է Իան Ռիչարդսոնը), իսկ Դոյլը պատկերված է դոկտոր Վաթսոնի դերում։ Սկզբնական տարբերակը, որին հաջորդել են բազմաթիվ սերիաներ, թողարկվել է DVD-ով և VHS-ով ԱՄՆ-ում 2003 թվականին։

2006 թվականին «Սթոուն» հրատարակչությունը հրատարակեց պատմաբան, դոկտոր Ռոբերտ Հյումի կողմից գրված մի գիրք, «Դոկտոր Ջոզեֆ Բել - Իրական Շերլոկ Հոլմս» վերնագրով, որն ուղղված էր դպրոցականներին ։

«Դոկտոր Ովի» 2006 թվականին նկարահանած «Ատամն ու ճանկը» դրվագում ճանապարհորդող արկածախնդիրը Վիկտորյա թագուհուն ներկայանում է որպես Բելի նախկին ուսանող։

Ժոան Սֆարի «Les dossiers du Professore Bell» կատակերգական գիրքը դոկտոր Բելի գերբնական արկածների մասին է։

Հովարդ Էնգելի «Միստր Դոյլ և Դոկտոր Բել» (1997) վեպը Ջոզեֆ Բելի և Կոնան Դոյլի վրա նրա ազդեցության մասին գեղարվեստական պատմությունն է։

Հուշատախտակ
2011 թվականին հոկտեմբերի 8-ին, Բելի մահվան հարյուրամյակի օրը, Էդինբուրգի Մելվիլ Քրեսենթ փողոցում տեղադրվել է բրոնզե հուշատախտակ։ Հուշատախտակը բացատրում է Բելի կապը Կոնան Դոյլի և Շերլոկ Հոլմսի հետ և կազմակերպվել ու ֆինանսավորվել է Ճապոնիայի Շերլոկ Հոլմս ակումբի կողմից։ Շենքն այժմ Էդինբուրգում Ճապոնիայի հյուպատոսարանն է։

Բացման արարողությանը մասնակցել են հուշատախտակի տեղադրման մեջ ներգրավված մի քանի անձինք (հիմնականում Տակեշի Շիմիզուն) և Շերլոկ Հոլմսի տարբեր ակումբների ներկայացուցիչներ։ Բոլոր ներկաները կարճ ելույթներ են ունեցել կա՛մ Հոլմսի, կա՛մ ծրագրի հետ իրենց կապերի մասին, ելույթ է ունեցել նաև պրոֆեսոր Օուեն Դադլի Էդվարդսը։ Հուշատախտակն ստեղծվել է Էդինբուրգի «Powderhall Bronze» ընկերության կողմից։

Գերեզման

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
Joseph Bell: An Appreciation by An Old Friend 1913. (Jessie Saxby)
The Arthur Conan Doyle Encyclopedia
Learn more about Sir Arthur Conan Doyle and Dr. Joseph Bell 
Joseph Bell Centre for Forensic Statistics and Legal Reasoning

A manual of the operations of surgery By Joseph Bell at Internet Archive
Google Map showing location of Bell's grave