Ֆուտբոլային դաշտ

Ֆուտբոլային դաշտ,  ֆուտբոլային խաղերի համար հրապարակ է։ Նրա չափսերը և դասավորությունը կարգավորվում են  ֆուտբոլի առաջին կանոնով։

Պատմություն 

 1863 - Ֆուտբոլի դաշտի չափերի  վերաբերյալ կանոնների առաջին հրահանգները։
 1875 -  Շեֆիլդի ֆուտբոլային ասոցիացիայի ճնշման ներքո Անգլիայի ՖԱ-ն ընդունում է կանոններ, որոնք նախատեսում են նպատակին կոշտ խաչմերուկով վերազինել և  արգելել ժապավենների օգտագործումը։ Սահմանվում է դարպասների վերջնական չափսերը։
 1891 - Դարպասնրի վրա ցանց է հայտնվում։
 1901 - Հայտնվում է տուգանային հրապարակը։
 1912 - Դարպասապահը իրավունք է ձեռք բերում խաղալ ձեռքերով միայն իր տուգանային հրապարակում, չնայած մինչ այդ նրան թույլատրվում էր խաղալ ձեռքերով  ամբողջ դաշտում։
 1937 -  վերջին նշագրման փոփոխություն, տուգանային հրապարակի աղեղ ՝ տուգանային հրապարակից 10 յարդ հեռավորության վրա

Տարածություն 
Խաղերը կարող են անցկացվել ինչպես բնական, այնպես էլ արհեստական ծածկույթով խաղադաշտերում։ Ֆուտբոլային խաղի կանոնների համաձայն, արհեստական ​​ծածկույթը պետք է կանաչ լինի։

Չափսեր 
Խաղադաշտը ունի  ուղղանկյունի տեսք։ Կողային գիծը անպայման պետք է լինի ավելի երկար, քան նպատակային գիծը։

Դաշտի չափսեր

Երկարություն նվազագույնը 90 մ (100 յարդ), առավելագույնը 120 մ (130 յարդ)

Լայնություն նվազագույնը 45 մ (50 յարդ), առավելագույնը 90 մ (100 յարդ)

Տարածքը սկսած 4050 մ2 մինչև 10 800 մ2

Դաշտի չափսերը միջազգային խաղերի ժամանակ

Երկարություն նվազագույնը  100 մ (110 յարդ), առավելագույնը  110 մ (120 յարդ)

Լայնություն  նվազագույնը 64 մ (70 յարդ), առավելագույնը 75 մ (80 յարդ)

FIFA -ի կոմից առաջարվող չափսեր ։

Երկարություն — 105 մետր

Լայնություն— 68 մետր

Տարածք-7140 մ2

Նշագծում 
Դաշտի նշագծումը կատարվում է 12 սմ լայնությամբ գծերից. այս գծերը մուտքագրում են իրենց սահմանափակումները։ Բոլոր գծերը պետք է ունենան միևնույն լայնությունը։

Խաղադաշտը միացնող երկու երկար գծեր կոչվում են կողային գծեր. երկու կարճ գծերը` դարպասային գծեր։

Դարպասի մակերես 
Դաշտի յուրականչյուր կեսում նշվում է դարպասնեի տարածքը` գոտի, որի սահմաններից կատարվում է հարված դարպասից։

Յուրաքանչյուր դարպասի ներսից 5.5 մ (6 յարդ) տեղակայված կետերից երկու տող գծագրվում են աջ անկյուններով դեպի նպատակային գիծը դաշտի խորքերը։

Գոլային գծից 5,5 մ (6 բակեր) հեռավորության վրա, այս տողերը միացված են մեկ այլ գիծով `դարպասային գծերին զուգահեռ։ Այսպիսով, դարպասային գծերի մակերեսը 18,32 մ է (20 յարդ) ՝ 5,5 մ-ով (6 յարդ)։

Անկյունային հատվածներ 
Դաշտի չորս անկյուններից յուրաքանչյուրում 1 մ շառավղով (կամ 1 յարդ) կամարով գծված է դաշտի անկյունում գտնվող կենտրոնով `սահմանափակելով հատվածը անկյունային հարվածների կատարման համար։

Անկյունային հատվածների սահմաններից 9.15 մ (10յարդ) հեռավորության վրա կարող են գծանշվել կողային գծեր և նպատակային գծեր (նրանց կողքին գտնվող գծերի արտաքին մասում աջ անկյուններով), որն օգտագործվում է որոշելու այն հեռավորությունը, որտեղ գտնվում են խաղացողները անկյունային հարվածի կատարման ժամանակ։

Դրոշակակիրներ 
Դաշտի անկյուններում անպայման  պետք է տեղադրվեն դրոշներ առնվազն 1.5 մ բարձրությամբ (5 ոտնաչափ) բարձրության վրա գտնվող դրոշակակիրների վրա, որոնք վերևում գագաթներ չունեն։

Բացի այդ, դրոշակակիրները կարող են տեղադրվել միջին և կողային գծերի խաչմերուկից առնվազն մեկ մետր հեռավորության վրա (ժամանակակից ֆուտբոլում դրանք օգտագործվում են շատ հազվադեպ)։

Դարպասներ 
Դարպասը պետք է լինեն 7,32 մետր լայնությամբ (8 յարդ) և 2,44 մետր (8 ոտնաչափ) բարձրությամբ։ Դարպասները պետք է տեղադրվեն դարպասային գծերի կենտրոնում (լինեն անկյունային դրոշակակետերից հավասար հեռավորության վրա) և  ամուր ամրացված լինեն գետնին։ Դյուրակիր դարպասների օգտագործումը թույլատրելի է միայն այն դեպքում, եթե դրանք բավարարեն այս պահանջը։ Դարպասային գծերի լայնությունը հավասար է սյուների և խաչմերուկների լայնությանը։

Տեխնիկական տարածք 
Մարզադաշտերում հանդիպումներ անցկացնելիս, որտեղ կան հատուկ նշանակված տեղեր` տեխնիկական անձնակազմի և փոխարինողների համար, դաշտի անմիջական հարևանությամբ նշանակված է տեխնիկական գոտի, որի սահմանները 1 մետր են, տարածքի երկու կողմերում էլ, որոնք նախատեսված են փոխարինողների նստարաննեի, և առաջ ` կողքի գծից 1 մ  հեռավորության վրա։  Այս գոտու սահմանները նշելու համար խորհուրդ է տրվում օգտագործել գծանշաններ։

Ֆուտբոլային դաշտի կառուցվածք 
Համաշխարհային կարգի ֆուտբոլի խաղադաշտը բարդ բազմաշերտ կառույց է։ Ֆուտբոլի դաշտը բաղկացած է (վերևից ներքև) հետևյալ մասերից

 Խոտածածկ մարգագետին
 Ավազի և մանրախիճի հատակ
 ջեռուցման խողովակներ
 Ջրահեռացման խողովակներ
 Օդափոխման խողովակներ

Խոտային ծածկույթ 
Խոտի ծածկույթը պետք է ջրել և պարարտացնել, ինչպես նաև ցանել «ճաղատ բծերը»։ Խոտը թույլ չի տալիս շատ խաղեր անցկացնել, որպեսզի  այն չփչանա, բնական խոտի վրա նախատեսած հանդիպումների քանակը չպետք է գերազանցի շաբաթը երկուսը։

Ժամանակակից մարզադաշտերում խոտը աճեցված չէ, բայց բերված է տորֆի գլորումների տեսքով։

Սինթետիկ ծածկույթ 
Նախագծված է որպես բնական մարգագետինների փոխարինող այն մարզերում (կլիմայական գոտիներ), որտեղ բացակայում են խոտի ֆոտոսինթեզի պայմանները։

Սինթետիկ ծածկույթը սինթետիկ նյութից պատրաստված «գորգ» է, որի մեջ ամրացված են արհեստական ​​թելի փաթեթներ («խոտի շեղբեր»)։ Յուրաքանչյուր «խոտի բերան» ոչ միայն պլաստմասե ժապավեն է, այլև բարդ ձևի արդյունք, օրինակ ՝ ուժեղացնող կողոսկրներով։

Խաղային բնութագրերն ապահովելու համար արհեստական ​​տորֆը ծածկված է լցանյութով, որը բաղկացած է ավազից և փխրուն ռետիններից։

Սինթետիկ ծածկույթը պահանջում է երկու տեսակի խնամք

 ծածկույթի մակերեսը բեկորներից մաքրելու համար (ծառի տերևներ և այլն) և պարբերաբար լրացնել լցոնիչը պահանջվող մակարդակով։
 Լցոնիչի փափկացումը հատուկ սարքավորումներով, որոնք թուլացնում են լցոնիչը, որը բաղկացած է քվարց ավազից և ռետինե հատիկից։

Ծանոթագրություններ 

Ֆուտբոլի կանոններ