Կանաչ աճ

Կանաչ աճ, տերմին է նկարագրելու տնտեսական աճի հիպոթետիկ ուղին, որը էկոլոգիապես կայուն է։ Այն հիմնված է այն հասկացողության վրա, որ քանի դեռ տնտեսական աճը մնում է գերակա նպատակ, անհրաժեշտ է տնտեսական աճի անջատում ռեսուրսների օգտագործումից և շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցություններից։ Որպես այդպիսին, կանաչ աճը սերտորեն կապված է կանաչ տնտեսության և ցածր ածխածնային կամ կայուն զարգացման հասկացությունների հետ։ Կանաչ աճի հիմնական շարժիչ ուժը կայուն էներգետիկ համակարգերի անցումն է։ Կանաչ աճի քաղաքականության ջատագովները պնդում են, որ լավ իրականացվող կանաչ քաղաքականությունը կարող է զբաղվածության հնարավորություններ ստեղծել այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են վերականգնվող էներգիան, կանաչ գյուղատնտեսությունը կամ կայուն անտառտնտեսությունը։

Մի քանի երկրներ և միջազգային կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունը (ՏՀԶԿ), Համաշխարհային բանկը և ՄԱԿ-ը, մշակել են կանաչ աճի ռազմավարություններ. մյուսները, ինչպիսին է Գլոբալ Կանաչ աճի ինստիտուտը (GGGI), հատուկ նվիրված են խնդրին։ Կանաչ աճ տերմինը օգտագործվել է ազգային կամ միջազգային ռազմավարությունները նկարագրելու համար, օրինակ՝ որպես COVID-19 անկումից տնտեսական վերականգնման մաս, որը հաճախ ձևակերպվում է որպես կանաչ վերականգնում։

Կանաչ աճի քննադատներն ընդգծում են, թե ինչպես կանաչ աճի մոտեցումներն ամբողջությամբ չեն հաշվի առնում տնտեսական համակարգերի հիմքում ընկած փոփոխությունները, որոնք անհրաժեշտ են կլիմայական ճգնաժամը, կենսաբազմազանության ճգնաժամը և շրջակա միջավայրի այլ դեգրադացումը լուծելու համար։ Քննադատները փոխարենը մատնանշում են տնտեսական փոփոխությունների այլընտրանքային շրջանակները, ինչպիսիք են շրջանաձև տնտեսությունը, ապաաճը, բլիթային տնտեսությունը կամ նմանատիպ հիմնարար փոփոխությունները, որոնք ավելի լավ են հաշվի առնում մոլորակների սահմանները։

Տերմինաբանություն
Կանաչ աճը և հարակից հայեցակարգերը բխում են այն դիտարկումից, որ վերջին 250 տարիների տնտեսական աճը հիմնականում տեղի է ունեցել այն միջավայրի հաշվին, որի վրա հիմնված են տնտեսական գործունեությունը։ Կանաչ աճի հայեցակարգը ենթադրում է, որ տնտեսական աճը և զարգացումը կարող են շարունակվել, մինչ շրջակա միջավայրի վրա կապված բացասական ազդեցությունները, ներառյալ կլիմայի փոփոխությունը, կրճատվեն, կամ մինչ բնական միջավայրը շարունակում է էկոհամակարգային ծառայություններ մատուցել, ինչը նշանակում է, որ տեղի է ունենում անջատում։

Անջատման թեմայի շուրջ տարբերակվում է հարաբերական և բացարձակ անջատում. Հարաբերական անջատումը տեղի է ունենում, երբ շրջակա միջավայրի ճնշումը դեռևս աճում է, բայց ավելի քիչ, քան համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ)։ Բացարձակ անջատման դեպքում տեղի է ունենում ռեսուրսների օգտագործման կամ արտանետումների բացարձակ կրճատում, մինչդեռ տնտեսությունն աճում է։

Հետագա տարբերությունները կատարվում են հաշվի առնելով՝ տնտեսական աճի անջատում ռեսուրսների օգտագործումից (ռեսուրսների անջատում) կամ շրջակա միջավայրի ճնշումից (ազդեցության անջատում), տնտեսական աճի և շրջակա միջավայրի վրա ճնշումների տարբեր ցուցանիշներ (օրինակ՝ ռեսուրսների օգտագործում, արտանետումներ, կենսաբազմազանության կորուստ), միայն ներքին մակարդակի վրա կամ նաև ազդում է գլոբալ արժեշղթայի, ամբողջ տնտեսության կամ առանձին հատվածների վրա (օրինակ՝ էներգետիկա, գյուղատնտեսություն), ժամանակավոր ընդդեմ մշտական ​​անջատում կամ անջատում որոշակի թիրախների հասնելու համար (օրինակ՝ գլոբալ տաքացումը սահմանափակելը մինչև 1,5 °C կամ մնալու սահմաններում։ մոլորակների սահմանները)։

Պատմություն
Թեև կանաչ աճի, կանաչ տնտեսության և ցածր ածխածնային զարգացման հետ կապված հայեցակարգերը վերջին տարիներին ավելի ու ավելի են արժանացել միջազգային ուշադրությանը, տնտեսական աճի պայմաններում շրջակա միջավայրի աճող դեգրադացիայի մասին բանավեճը սկսվել է մի քանի տասնամյակից առաջ։ Օրինակ՝ այն քննարկվել է 1972 թվականին Հռոմի ակումբի «Աճի սահմանները» զեկույցում և արտացոլվել է 1970-ականների սկզբին մշակված I = PAT հավասարման մեջ։ Կայուն զարգացման անհրաժեշտության հետևողական ըմբռնումը կիզակետում էր 1987թվականի Բրունդտլենդի զեկույցը, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի և զարգացման կոնֆերանսը (UNCED) կամ Երկրի գագաթնաժողովը, 1992 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում։ Էկոլոգիական Կուզնեցյան կորը ( EKC), վիճարկվում է այն տեսությունը, որ տնտեսական աճից առաջացած բնապահպանական ճնշումը սկզբում աճում է, այնուհետև ինքնաբերաբար նվազում է մասամբ երրորդականացման պատճառով։ Հետագա ազդեցիկ զարգացումները ներառում են տնտեսագետներ Նիկոլաս Սթերնի և Ուիլյամ Նորդհաուսի աշխատանքը, որը հիմնավորում է բնապահպանական մտահոգությունները տնտեսական գործունեության մեջ ինտեգրելու համար։ 2006թվականին Stern Review on the Economics of Climate Change գնահատեց կլիմայի փոփոխության տնտեսական ծախսերն ու ռիսկերը և եզրակացրեց, որ «օգուտները. Ուժեղ և վաղաժամ գործողությունները զգալիորեն գերազանցում են չգործելու տնտեսական ծախսերը»։

Կանաչ աճի, կանաչ տնտեսության և ցածր ածխածնային զարգացման հարակից հասկացությունները երբեմն տարբեր կերպ են օգտագործվում տարբեր կազմակերպությունների կողմից, բայց դրանք օգտագործվում են նաև փոխադարձաբար։ Որոշ կազմակերպություններ իրենց սահմանումների մեջ ներառում են նաև սոցիալական ասպեկտներ։

Զբաղվածություն 
«Աճը ներսում. շրջանաձև տնտեսության տեսլական մրցունակ Եվրոպայի համար» զեկույցը կանխատեսում է, որ կան բազմաթիվ հնարավորություններ վերամշակման, ավելի երկարատև արտադրանքի արտադրության և արտադրողի կողմից սպասարկման ծառայություններ առաջարկելու համար։

Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության կանխատեսումների համաձայն՝ մինչև 2030 թվականն աշխարհում 24 միլիոն նոր աշխատատեղերի անցումը դեպի ավելի կանաչ տնտեսություն կարող է ստեղծել, եթե ճիշտ քաղաքականություն իրականացվի։ Բացի այդ, եթե չկատարվի անցում դեպի կանաչ տնտեսություն, ապա մինչև 2030 թվականը 72 միլիոն լրիվ դրույքով աշխատատեղ կարող է կորցնել ջերմային սթրեսի պատճառով, իսկ ջերմաստիճանի բարձրացումը կհանգեցնի մատչելի աշխատաժամանակի կրճատմանը, հատկապես գյուղատնտեսության ոլորտում։

Համաձայն Կանաչ դաշինքի 2020 թվականի զեկույցի՝ Միացյալ Թագավորությունում փողի համար լավագույն արժեք ունեցող աշխատատեղերի ստեղծման սխեմաներն են՝ շենքերի վերազինումը և հեծանվային ուղիների ստեղծումը. որին հաջորդում են էլեկտրական լաստանավերը, մարտկոցների գործարանները և անտառվերականգնումը. և որ դրանք ավելի շատ աշխատատեղեր կստեղծեն, քան առաջարկվող ճանապարհաշինական ծրագրերը։ Նրանք նաև ասում են, որ բնության վերականգնման ոլորտում նոր ներդրումները կարող են արագորեն ստեղծել 10000 նոր աշխատատեղ։

Չափումներ 
Տնտեսությունների ռեսուրսների օգտագործումը չափելու համար սովորաբար օգտագործվող չափիչներից մեկը ներքին նյութական սպառումն է (DMC): Եվրամիությունը, օրինակ, օգտագործում է DMC-ն՝ չափելու իր ռեսուրսների արտադրողականությունը։ Ելնելով այս ցուցանիշից՝ պնդում են, որ որոշ զարգացած երկրներ հասել են նյութական օգտագործման հարաբերական կամ նույնիսկ բացարձակ անջատման տնտեսական աճից։ DMC-ն, այնուամենայնիվ, հաշվի չի առնում ռեսուրսների օգտագործման փոփոխությունը, որը բխում է մատակարարման գլոբալ շղթաներից, այդ իսկ պատճառով առաջարկվող մեկ այլ չափանիշ է նյութական հետքը (MF): MF-ն նպատակ ունի ներառել ռեսուրսների օգտագործումը արտադրական շղթայի սկզբից մինչև դրա ավարտը, այսինքն՝ որտեղից են արդյունահանվում հումքը մինչև ապրանքը կամ ծառայությունը սպառվում։ MF-ի վրա հիմնված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ռեսուրսների օգտագործումը կարող է աճել ՀՆԱ-ի նման մի շարք երկրների համար, օրինակ՝ ԵՄ-27-ի կամ ՏՀԶԿ-ի անդամ երկրների համար։

Կանաչ աճը որպես քաղաքականության ռազմավարություն

Կազմակերպչական ջանքեր կանաչ աճի համար
ՄԷԳ։ 2020 թվականին ՄԷԳ-ն հրապարակեց «Մաքուր էներգիայի նոր գործարքի» ռազմավարություն, որը խստորեն առաջ է մղվում գործադիր տնօրեն Ֆաթիհ Բիրոլի կողմից։
ԱՄՀ։ 2020 թվականին ԱՄՀ ղեկավար Քրիստալինա Գեորգիևան կոչ արեց կառավարություններին շտապ վարկեր ներդնել կանաչ ոլորտներում, չեղյալ համարել հանածո վառելիքի սուբսիդիաները և ածխածնի հարկումը։
UNESCAP։ 2012-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի տնտեսական և սոցիալական հանձնաժողովը հրապարակեց Ասիայի և Խաղաղ օվկիանոսի ցածր ածխածնային կանաչ աճի ճանապարհային քարտեզը՝ ուսումնասիրելու այն հնարավորությունները, որոնք առաջարկում է ցածր ածխածնային կանաչ աճի ուղին տարածաշրջանին։ Ճանապարհային քարտեզը հստակեցնում է հինգ ուղիներ, որոնց վրա պետք է տանել տնտեսական համակարգի փոփոխությունները, որոնք անհրաժեշտ են ցածր ածխածնային կանաչ աճին հետևելու համար որպես տնտեսական զարգացման նոր ուղի։
ՏՀԶԿ։ 2011 թվականին ՏՀԶԿ-ն հրապարակեց կանաչ աճի ռազմավարություն։ 2012-ին նրանք նաև հրապարակեցին զեկույց կանաչ աճի և զարգացող երկրների վերաբերյալ։
UNEP։ 2008 թվականին ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագիրը (UNEP) գլխավորեց Կանաչ տնտեսության նախաձեռնությունը։
Համաշխարհային բանկ։ 2012 թվականին Համաշխարհային բանկը հրապարակեց իր զեկույցը «Ներառական կանաչ աճ. Կայուն զարգացման ուղին»։
Միջազգային առևտրի պալատ (ICC)։ 2010թ.-ին ICC-ն գործարկեց Կանաչ տնտեսության վերաբերյալ եզակի գլոբալ բիզնես աշխատանքային խումբը, որի արդյունքում ստացվեց Կանաչ տնտեսության ճանապարհային քարտեզը, որը ուղեցույց է բիզնեսի, քաղաքականություն մշակողների և հասարակության համար, որը հրապարակվել է 2012 թվականին։

Կանաչ աճին նվիրված կազմակերպություններ
Գլոբալ կանաչ աճի ինստիտուտ. հիմնադրվել է 2010 թվականին Կորեայի նախագահ Լի Մյոն Բակի կողմից, իսկ ավելի ուշ GGGI-ն առաջին անգամ գործարկվել է որպես վերլուծական կենտրոն 2010 թվականին Կորեայի նախագահ Լի Մյոն Բակի կողմից, իսկ ավելի ուշ վերածվել է միջազգային պայմանագրային կազմակերպության՝ 2012 թվականին Ռիոյում։ 
Կանաչ աճի գիտելիքի հարթակ. 2012 թվականի հունվարին Կանաչ աճի համաշխարհային ինստիտուտը, Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունը (ՏՀԶԿ), ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագիրը (UNEP) և Համաշխարհային բանկը ստորագրեցին փոխըմբռնման հուշագիր՝ պաշտոնապես սկսելու Կանաչ աճի գիտելիքը։ Պլատֆորմ (GGKP): GGKP-ի առաքելությունն է ուժեղացնել և ընդլայնել ջանքերը կանաչ աճի տեսության և պրակտիկայում գիտելիքի հիմնական բացերը բացահայտելու և լուծելու համար, ինչպես նաև օգնել երկրներին մշակել և իրականացնել քաղաքականություն՝ շարժվելու դեպի կանաչ տնտեսություն։

Ազգային կանաչ աճի ջանքեր
Չինաստան. առնվազն 2006 թվականից սկսած (իր 11-րդ 5-ամյա ծրագրով) Չինաստանը պարտավորվել է հասնել կանաչ տնտեսության։ Վերջին տարիներին արտանետումների աճը կտրուկ դանդաղել է, ինչը պայմանավորված է բնապահպանական ավելի խիստ կանոնակարգերով և հսկայական կանաչ ներդրումներով, ներառյալ վերականգնվող էներգիայի և էլեկտրական մեքենաների ենթակառուցվածքներում։ Չինաստանի արտանետումների առևտրի ազգային համակարգը (ETS), որը կներդրվի էներգետիկայի ոլորտում 2020 թվականին, կարող է նպաստել ավելի մաքուր էներգիայի անցմանը։ Այնուամենայնիվ, որպեսզի գնային ազդանշաններն արդյունավետ լինեն, էլեկտրաէներգիա արտադրողները պետք է մրցակցեն՝ թույլ տալով ավելի քիչ աղտոտողներին և ավելի արդյունավետներին ազատ առևտուր անել և ընդլայնել իրենց շուկայական մասնաբաժինը (ինչը դեռ չի եղել 2020 թվականին)։ բնապահպանական տեխնոլոգիաներ ողջ Ասիայում՝ իր «Գոտի և ճանապարհ» նախաձեռնության միջազգային կանաչ զարգացման կոալիցիայի միջոցով։
ԵՄ. 2010 թվականին ԵՄ-ն ընդունել է «Եվրոպա 2020» ռազմավարությունը «խելացի, կայուն և ներառական աճի» համար 2010-2020 թվականների 10-ամյա ժամանակահատվածի համար։ 2019 թվականին Եվրոպական Կանաչ գործարքը մեկնարկեց որպես «Եվրոպայի նոր աճի ռազմավարություն»՝ նպատակ ունենալով մայրցամաքի տնտեսությունը կայուն դարձնել։
Կանաչ աճը քննարկվում է Ազգային ժողովում 2020 թվականին։
ՄԻացյալ Թագավորություն. 2020 թվականին Կլիմայի փոփոխության կոմիտեն խստորեն պաշտպանում էր կանաչ աճը։
Միացյալ Նահանգներ. Նախագահ Բարաք Օբաման մի քանի քայլ կատարեց դեպի կանաչ աճ։ Նա կարծում է, որ ապագայում ներդրումներ կատարելով՝ էներգիայի արտադրությունը ոչ միայն կնվազեցնի կախվածությունը արտասահմանյան էներգիայի աղբյուրներից, այլև կստեղծի աշխատատեղեր և «մաքուր էներգիայի տնտեսություն»։ Օբաման նպատակ ուներ մինչև 2020 թվականը 10 գիգավատ վերականգնվող էներգիայի նախագծեր տեղադրել, մինչև 2025 թվականը կրկնապատկել քամու և արևային էներգիայի արտադրությունը և մշակել այնպիսի քաղաքականություն, որը կօգնի ձևավորել երկրի կանաչ տնտեսությունը։ Ամերիկյան առաջընթացի կենտրոնի 2014 թվականի զեկույցում թվարկված են ներդրումների այն մակարդակները, որոնք անհրաժեշտ են ԱՄՆ-ին կանաչ աճի հասնելու համար՝ միաժամանակ համապատասխանելով Կլիմայի փոփոխության միջկառավարական հանձնաժողովի (IPCC) կողմից սահմանված արտանետումների կրճատման մակարդակներին։ 2019 թվականին Կոնգրեսի դեմոկրատ անդամները ներկայացրեցին Կանաչ նոր գործարքի բանաձևը՝ ապագա կառավարության ծրագրերի համար հովանոց ստեղծելու համար։

Կանաչ աճ զարգացող երկրներում 
Զարգացող երկրները հակված են ունենալ տնտեսություններ, որոնք ավելի շատ են կախված շրջակա միջավայրի բնական ռեսուրսների շահագործումից։ Կանաչ տեխնոլոգիաները և կայուն զարգացումը նրանց համար այնքան էլ մատչելի կամ հասանելի չեն։ Միևնույն ժամանակ, նրանք ավելի քիչ են կարողանում պաշտպանվել կլիմայի փոփոխության և շրջակա միջավայրի դեգրադացիայի բացասական հետևանքներից։ Նրանք կարող են բախվել, օրինակ, աղտոտված օդի և ջրի առողջության վրա։ Հետևաբար, Կանաչ աճը կարող է նպաստել զարգացող երկրներում ապրող մարդկանց կենսամիջոցների և բարեկեցության բարելավմանը` պաշտպանելով շրջակա միջավայրը և խթանելով տնտեսական աճը։

2012 թվականին Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությունը (ՏՀԶԿ) մշակեց զեկույց Կանաչ աճի և զարգացող երկրների վերաբերյալ՝ որպես ամփոփագիր քաղաքականություն մշակողների համար։ Այս զեկույցը ուրվագծում է քաղաքականության շրջանակը, որը կարող է օգտագործվել զարգացող երկրների կողմից բնապահպանական և սոցիալ-տնտեսական նպատակներին հասնելու համար։ Այն նաև նշում է զարգացող երկրների կողմից Կանաչ աճի վերաբերյալ որոշ մտահոգություններ, ինչպիսիք են աղքատությունը գործնականում լուծելու նրա կարողությունը և կանաչ տեխնոլոգիաների հնարավոր բարձր ծախսերի խոչընդոտները։

Կանաչ աճի պահանջներ 
Էներգիայի աղբյուրները, որոնք համապատասխանում են կանաչ աճի պահանջներին, պետք է համապատասխանեն բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, մատչելիության, հասանելիության, շրջակա միջավայրի դեգրադացիայի կանխարգելման, առողջության վրա ցածր ազդեցությունների և բարձր էներգետիկ անվտանգության չափանիշներին։ Վերականգնվող էներգիայի աղբյուրները, ներառյալ միջուկային էներգիան, մեծացնում են մեր ներկա և ապագա բնակչության համար էլեկտրամատակարարման հնարավորությունները և բավարարում կայուն զարգացման պահանջները։ Թեև արևը, քամին և միջուկային էներգիան գրեթե բացասաբար չեն փոխազդում շրջակա միջավայրի հետ էլեկտրաէներգիա արտադրելիս, կան թափոններ և արտանետումներ՝ կապված նյութերի արդյունահանման, արտադրության և շինարարության հետ։ Ընդհանուր առմամբ, վերականգնվող էներգիայի բոլոր աղբյուրները երկրի կանաչ աճի ռազմավարության հիմնարար մասն են։ Միջուկային, քամու և արևային էներգիան բոլորը կարող են օգտակար լինել և միասին օգտագործվել կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարելու և կանաչ աճի մեկնարկի համար։

Քննադատություն 
Ջեյսոն Հիքելի և Գիորգոս Կալիսի 2020 թվականի աշխատությունը, որը հրապարակվել է New Political Economy-ում, եզրակացնում է, որ «չկան էմպիրիկ ապացույց, որ ռեսուրսների օգտագործումից բացարձակ անջատում կարող է իրականացվել համաշխարհային մասշտաբով՝ շարունակական տնտեսական աճի ֆոնի վրա» և որ «ածխածնի բացարձակ անջատում»։ արտանետումները շատ քիչ հավանական է, որ ձեռք բերվեն բավական արագ տեմպերով, որպեսզի կանխեն 1,5 °C կամ 2 °C-ից ավելի գլոբալ տաքացումը, նույնիսկ լավատեսական քաղաքականության պայմաններում»։ Այսպիսով, այն առաջարկում է այլընտրանքային ռազմավարություններ փնտրել։

Environmental Research Letters-ում հրապարակված երկու մասից բաղկացած համակարգված ակնարկը վերլուծել է ՀՆԱ-ի, ռեսուրսների օգտագործման (նյութեր և էներգիա) և ջերմոցային գազերի արտանետումների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ 835 հոդվածների ամբողջական տեքստերը։ Առաջին մասում պարզվեց, որ «ուսումնասիրությունների ճնշող մեծամասնությունը թեմային մոտենում է վիճակագրական-էկոնոմետրիկ տեսանկյունից՝ միաժամանակ հազիվ ընդունելով թերմոդինամիկական սկզբունքները սոցիալ-տնտեսական գործունեության համար էներգիայի և նյութերի դերի վերաբերյալ։ Տնտեսական աճի և համակարգային պոտենցիալ հիմնարար անհամատեղելիություն։ Կլիմայական ճգնաժամը լուծելու համար սոցիալական փոփոխությունները հազվադեպ են դիտարկվում»։ Երկրորդ մասը եզրակացրեց, որ «ռեսուրսների օգտագործման և ջերմոցային գազերի արտանետումների մեծ արագ բացարձակ կրճատումներ հնարավոր չէ հասնել նկատվող անջատման տեմպերի միջոցով, հետևաբար տարանջատումը պետք է լրացվի բավարարության վրա հիմնված ռազմավարություններով և բացարձակ կրճատման թիրախների խիստ կիրառմամբ»։

Degrowth շարժումը հակադրվում է արտադրողականության բոլոր ձևերին (հավատքը, որ տնտեսական արտադրողականությունը և աճը մարդկային կազմակերպության նպատակն է)։ Դրա պատճառով այն նաև հակադրվում է Կանաչ աճի հայեցակարգին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 Green Growth Knowledge Platform
 
 
 
 
 
 
 
 Green Growth
 
 Green Teen Society, promoting Green Growth aimed at teens
 Official Youtube Channel of Chung Wa Dae
 
 
 ICC Green Economy Roadmap
Տնտեսական աճ
Կայունություն
Շրջակա միջավայր