Ինքնադիմանկար (Մալևիչ, 1933)

«Ինքնադիմանկար» (կամ «Նկարիչ»), ռուս նկարիչ Կազիմիր Մալևիչի նկար, որը նա ստեղծել է 1933 թվականին։ Գտնվում է Սանկտ-Պետերբուրգի Ռուսական պետական թանգարանի հավաքածուի մեջ։

Կոմպոզիցիա 
Նկարը գրված է յուղաներկով` կտավի վրա, իսկ նրա չափսերը կազմում են: Նկարի ներքևի աջ անկյունում երևում է մոնոգրամ` փոքրիկ սև քառակուսու տեսքով, որով Մալևիչը «անձնական կնիքի» տեսքով բազմիցս ստորագրել է իր հետագա աշխատանքները։ Հակառակ երեսին կա գրություն` К. Маlewicz:

Մալևիչը պատկերել է իրեն վենետիկյան դոժի հագուստի մեջ, որը նրա ընդհանրացրած ընկալմամբ համատեղում է իր մեջ երկրաչափական կառուցվածք և սպիտակ, սև, կարմիր ու կանաչ գույների առանձնահատուկ հերթագայություն։ Նկարչի պատկերը` տեղադրված առանց ավելորդ կերպարների չեզոք սուպրեմատիկ ֆոնի վրա, հանդիսանում է կտավի կենտրոնակետ։ Մալևիչը պատկերված է գլխից մինչև կրծքավանդակ, գլուխը թեքված է երեք քառորդով։ Պահպանված է դիմանկարային նմանությունը։ Նա կրում է կարմիր բերետ, կարմիր և սպիտակ վերնաշապիկ, սև վերևով և կարմիր երիզներ ունեցող թևերով կամզոլ։ Իբրև «Համաշխարհային Տարածության նախագահ»` նկարիչը բաձրացրել է աջ ձեռքը յուրահատուկ պաթետիկ ժեստով՝ կարծես պահելով ափի վրա անմարմին երկրաչափական ծավալ, որի մեջ երևում է անտեսանելի «Սև քառակուսին»։ Դրանով նա կարծես պատգամ է ուղարկում հետնորդներին` տալով նրանց սուպրեմատիզմը հասկանալու բանալին։ Սուպրեմատիզմը ներկայացնում է առարկաներից զրկված աշխարհը որպես իսկական իրականություն։ Այսպիսով` իր վերջին ինքնանկարի հանդիսատեսների առաջ Մալևիչը ներկայանում է որպես արարիչ, բարձրագույն գիտելիքի և բարձրագույն կամքի տիրակալ, դեմիուրգ, ով թելադրում է աշխարհին իր օրենքը, նկարիչ, որը չի հնազանդվում իր երկրային բաժնին ընկած ժամանակի պատմական ուժերին։

Որոշ քննադատներ համեմատում են այս աշխատանքը Ալբրեխտ Դյուրերի «Ինքնադիմանկար մորթե հագուստով» նկարի հետ։ Այդ իսկ պատճառով թվում է, որ Մալևիչը, ով վերարտադրել է կտավի վրա ֆրեսկոյի էֆեկտը, դնում է իրեն միևնույն շարքում Վերածննդի վարպետների հետ։ Մյուսները նկարչի տպավորված ժեստում` ցցված բութ մատով, որը կազմում է ուղիղ անկյուն ափի հետ, տեսնում են հղում Տիրամոր պատկերագրությանը` «Օդիգիտրիա»-յի տեսակով (հունարենից թարգմանած` ճանապարհ ցույց տվող)։ Ինչպես նա է իր մատով ցույց տալիս փոքրիկ Հիսուս Քրիստոսին, այնպես էլ Մալևիչը տեսնում է իրեն նոր ուղու ցուցադրող արվեստում, իսկ իր «Սև քառակուսի»ն համարում է աստվածային մանուկ։

Պատմություն և ճակատագիր 
Գտնվելով սոցռեալիզմի ճնշման տակ` կյանքի վերջին տարիներին Մալևիչը ստիպված էր հրաժարվել ավանգարդային տեխնիկաներից։ Նա անցավ նեոկլասիցիզմին և ռոմանտիզմին, ինչի օրինակ կարող է ծառայել 1934 թվականի մի այլ ինքնանկար (կտավ,յուղ, , Մոսկվայի ժամանակակից արվեստի թանգարան), որն զգալիորեն տարբերվում է 1910 թվականի ինքնանկարից (ջրաներկ, գուաշ, թուղթ, , Տրետյակովյան պատկերասրահ)։ Վերջինը պատկանում է նկարչի ստեղծագործական որոնումների սկզբին։ Տվյալ ինքնանկարը` «Նկարիչ» հեղինակային անվան տակ Մալևիչը գրել է 1933 թվականին։ 1934 կամ 1935 թվականին աշխատանքը փոխանցվել է անձամբ (ըստ այլ տվյալների` նրա ընտանիքի անդամների կողմից) Լենինգրադի (այժմ` Սանքտ-Պետերբուրգի) Ռուսական պետական թանգարանին որպես նվեր։ Այնտեղ էլ գտնվում է ինքնանկարն այժմ ЖБ-1516 գույքագրման համարի տակ` ցուցադրվելով  Բենուայի առանձնաշենքի 76-րդ դահլիճում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

20-րդ դարի ինքնանկարներ
20-րդ դարի դիմանկարներ
Կազիմիր Մալևիչի նկարներ
Ռուսական պետական թանգարանի նկարներ