Յաոյ

Յաոյ (), մանգայի և անիմեի ժանր, որը ներկայացնում է հոմոսեքսուալ հարաբերություններ տղամարդկանց միջև։ Յաոյի թիրախային լսարանը և յաոյ մանգայի հեղինակները աղջիկներն ու կանայք են, սովորաբար հետերոսեքսուալ։ Ճապոնիայում, որպես կանոն, օգտագործվում է Boys' Love () կամ BL տերմինը, թեև յաոյի կերպարները բառիս բուն իմաստով տղաներ չեն, այլ՝ պատանիներ և տղամարդիկ։ Այն ստեղծագործությունները, որոնք ցույց են տալիս երկու պատանի տղաների մասնակցությամբ հոմոսեքսուալ հարաբերություններ, պատկանում են այլ ժանրի, որը կոչվում է շոտակոն։

Արևմտյան օտակուի շրջանում տարածված է այն կարծիքը, որ յաոյը շոնեն այ տերմինի հոմանիշն է, սակայն շոնեն այ ժանրի ստեղծագործությունները անկողնային տեսարաններ չեն պարունակում, ի տարբերություն յաոյի։ Ճապոնիայում շոնեն այն այլևս անիմեի կամ մանգայի ժանրի տերմին չէ, փոխարենը նշանակում է տղամարդկանց միջև հոմոսեքսուալ հարաբերությունները սովորական կյանքում։

Չնայած նրան, որ յաոյը կենտրոնանում է կանանց լսարանի վրա, նրա երկրպագուների շրջանում կարելի է հանդիպել գեյերի, բիսեքսուալների կամ նույնիսկ հետերոսեքսուալ տղամարդկանց։

Քննադատություն և գնահատական 

Հոմոսեքսուալ հարաբերություններին նվիրված մանգան քննադատների մեծ ուշադրությունն է ստացել հատկապես այլ լեզուներով թարգմանությունների ի հայտ գալուց հետո։ Այս ստեղծագործությունների գնահատումը եղել է բավականին խառը։ Ֆրեդերիկ Շոթդը 1983 թվականին նշել է, որ հոմոսեքսուալության գեղագիտական նկարագրությունը հայտնի է դարձել երիտասարդ աղջիկների շրջանում և եղել է սեզե մանգայում բիսեքսուալների թեմայի շարունակությունը։ Որոշ քննադատներ նման երևույթի մեջ տեսնում էին իրենց մարմնից սեռական երևակայությունների շեղում, կանացի սեքսուալության անտեսում և դրա արդյունքում իրենց սկզբնական գենդերային դերից հրաժարում որպես ֆեմինիզմի առաջին քայլ։ Մեկ այլ՝ ավելի բարդ տեսությունում Կազուկո Սուզուկուն յաոյը ներկայացնում է որպես կանացի արհամարհանքի և հետերոսեքսիզմի մերժման արդյունք՝ մարդկանց միջև «իդեալական սերը» սահմանելու փորձով։

Միզուգոտին 2003 թվականին գրել է, որ յաոյը հետաքրքրում է կանանց, քանի որ հեղինակները, ընթերցողներն ու նկարազարդողները մեծամասամբ կանայք էին, ընդ որում այդ տարածքի մշակույթը շատ բանով հիշեցնում էր սիրային վեպերի երկրպագուներին։ Ֆանտաստ գրող Մարիկո Օհարան, մասնավորապես, գրել է, որ ինքն է ստեղծել «Քիր/Սփոք» յաոյ ֆանֆիկը այն պատճառով, որ ժամանակի գրեթե ողջ պոռնոգրաֆիան ուղղված էր տղամարդկանց, իսկ յաոյը ոգեշնչում է նրա ստեղծագործական երևակայությունը, ինչպես նաև գիտական ֆանտաստիկան։

Այլ քննադատները նշել են, որ յաոյի հիմքում ավելի արմատական են գենդերային հարցերը։ Այսպես, 1998 թվականին Սաքակիբարի Սիտամին հայտնել է, որ յաոյով տարվելը կանանց մոտ կարող է հոմոսեքսուալ սեր դրսևորել տրանսսեքսուալ տղամարդկանց նկատմամբ, ընդ որում, որպես օրինակ նա բերել էր հենց իրեն։ Սանդրա Բարքլիի համար բիսենենների թեմատիկան խորհրդանշում էր «սեռական տարբերակումը», իսկ Ջեյմս Ուոլքերը բիսենենը բնութագրում էր որպես քվիր՝ նշելով, որ Ակիկո Միդզուգոտ մանգա քննադատի համար շոնեն այը օգնել է իրեն լեսբուհի ճանաչելու հարցում։ Ուոլքերը նաև այն ասել է, որ յաոյն ընթերցողին ազատում է ոչ միայն պատրիարքարանից, այլև սեռական դուալիզմից։ Դրյու Պագլիպզոտին էլ հայտարարել է, որ ճապոնացի գեյերի և լեսբուհիների համար յաոյը պակաս հետաքրքրություն չի առաջացնում, քան հետերոսեքսուալ կանանց համար։

Տես նաև 
 Յուրի

Ծանոթագրություններ 

Ճապոներեն բառեր և արտահայտություններ
ԼԳԲՏ-ն մշակույթի և արվեստի մեջ
Մանգա