Չանգաբանգ

Չանգաբանգ, լեռ Հնդկաստանի Ուտարկհենդ վարչատարածքում գտնվող գարխվալյան Հիմալայներում։  Այն Հնդկաստանի՝ բարձրությամբ երկրորդ Նանդա Դևի լեռան հյուսիսարևելյան հատվածը կազմող մի խումբ գագաթների մաս է հանդիսանում։ Առանձնապես զառիթափ և ժայռոտ գագաթ է, և այն բարձրանալու բոլոր ուղիները դժվարանցանելի են, սակայն կատարվել են մի քանի հանրահայտ վերելքներ։ Տեղագրական բարձր նշանակություն չունի, քանի որ ցածր է արևելքում իր հարևանությամբ գտնվող Կալանկա լեռից և շատ ավելի ցածր, քան անմիջական հարևանությամբ գտնվող շատ այլ գագաթներ, բայց ուղղաձիգ ժայռոտ պրոֆիլի շնորհիվ դարձրել է ավելի գրավիչ նպատակակետ, քան իր բարձրությամբ կդառնար։

Առաջին վերելք 
Չանգաբանգ առաջին անգամ բարձրացել է 1974 թվականի հունիսի 4-ին գեներալ լեյտենանտ Բալվանտ Սանդհուի և բրիտանացի լեռնագնաց Քրիս Բոնինգթոնի ղեկավարած արշավախումբը հարավարևելյան կողմից։ Սա լեռ բարձրանալու ամենադյուրին երթուղին է և այն քչերից մեկը, որը հիմնականում անցնում է ձյան/սառույցի միջով, ի տարբերություն ժայռամագլցմանան։

Նշանավոր վերելքներ 
Ուշագրավ վերելքների թվում են Հիմալայներում երբևէ կատարված ամենադժվար մագլցումները․

 1976 թվականին հարավարևմտյան կողմից Նաոկի Թոդան, Ակիրա Կոբայաշին, Մասահիդ Աիդան, Հարումի Օհնեն, Յուկիո Ասանոն և Տերույոշի Կարինոն (ճապոնական ալպյան ակումբ) 33 օրվա ջանքերից հետո հասել են լեռնագագաթգագաթ։
 1976 թվականին արևմտյան կողմից Փիթեր Բորդմենը և Ջո Թասկերը գագաթ են հասել հոկտեմբերի 15-ին, որի համար պահանջվել է 25 օր։ Բորդմենի «Shining Mountain» գիրքը, որը նկարագրում էր վերելքը, 1979 թվականին արժանացել է գրականության համար Ջոն Լևելին Ռայսի մրցանակին։
 1978 թվականին հարավային կողմից Վոյտեկ Կուրտիկան (Լեհաստան), Կրիստոֆ Զյուրեկը (Լեհաստան), Ալեք ՄաքԻնտայրը (Միացյալ Թագավորություն) և Ջոն Փորթերը (ԱՄՆ-Միացյալ Թագավորություն) գագաթ են հասել սեպտեմբերի 27-ին։
 1981 թվականին իտալացիներ Ուգո Մաներան և Լինո Կոստիգլիան գագաթ են բարձրացել հարավային կողմից։
 1997 թվականին հյուսիսային կողմից Էնդի Քեյվը, Բրենդան Մուրֆին, Միք Ֆոուլերը և Սթիվ Սուստադը կատարել են Չանգաբանգի առաջին վերելքը 1,600 մ (5,250 ֆուտ) երթուղով (իջնելիս Մուրֆին հայտնվել է ավալանշի տակ ու մահացել)։
 1998 թվականին ամերիկացի Կառլոս Բուհլերը մի խումբ ռուսների (Անդրեյ Վոլկով, Անդրեյ Մարիև, Իվան Դուշարին և Պավել Չաբալինե) հետ հյուսիսային կողմից բացել է նոր երթուղի (VII 5.9 A4 WI4, 1580 մ)

2006 թվականի հոկտեմբերի 12-ին մեքսիկացի երկու ալպինիստ՝ Անդրես Դելգադոն և Ալֆոնսո դե լա Պառան, նոր ճանապարհով են բարձրացել Չանգաբանգ։ Իջնելիս նրանք փոթորկի են հանդիպել և հոկտեմբերի 15-ին Հնդկաստանի լեռնագնացության ֆեդերացիայի կողմից պաշտոնապես անհայտ կորած հայտարարվել։ Չնայած եղանակային ծանր պայմաններին, նախնական փրկարարական աշխատանք է կատարվել, սակայն 2006 թվականի նոյեմբերի 8-ին որոնողական աշխատանքները դադարեցվել են եղանակի պատճառով։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 John Porter: Bandaka and Changabang. AAJ 1979, pp. 29–35 (pdf file, see especially p. 32, and Plate 16,  K. Żurek in headwall). Html version available: americanalpineclub.org. Both retrieved 20 October 2017.
 Photograph of the Polish-English team in Warsaw after return from the Changabang in October 1978, nyka.home.pl. (in Polish). From the left Wojciech Kurtyka, Krzysztof Żurek, John Porter and Alex MacIntyre. Photo: Józef Nyka. Retrieved 20 October 2017.

Հնդկաստանի լեռնագագաթներ
Հիմալայներ
Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով