Բեմական գեղեցկություն

«Բեմական գեղեցկություն» (), ռեժիսոր Ռիչարդ Էյրի գեղարվեստական ֆիլմ-մելոդրաման, Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի և ԱՄՆ-ի համատեղ արտադրություն։

Սյուժե 
Անգլիա, 17-րդ դարի երկրորդ կես։ Դերասան Էդվարդ Քինասթոնը կանացի դերեր է խաղում շեքսպիրյան պիեսներում։ Սակայն Չարլզ II Ստյուարտի` կանանց թատրոնում խաղալու թույլտվության վերաբերյալ որոշումը նրան առանց աշխատանքի է թողնում։

Քանի դեռ թատրոնի երիտասարդ ու հաջողակ աստղ Նեդ (Էդվարդ) Քինասթոնը (Բիլլի Կրուդապ) փայլում է բեմահարթակներում` կանացի դերեր կատարելով, նրան սիրահարված հանդերձապահուհի Մարիան (Կլեր Դենս) երազում է բեմում հայտնվելու մասին` հիշելով իր կուռքի բոլոր շարժումներն ու ձևերը։ Սակայն Նեդը սովոր էր կանացի դերեր խաղալ նաև կյանքում. նա Մարիային վերաբերում է որպես ընկերոջ, ինչպես նաև` կանանց այդ ժամանակ պաշտոնապես արգելված էր բեմ բարձրանալ։

Մարիան խախտում է օրենքը` որպես ոմն Մարգարետ Հյուս մասնակցելով քիչ հայտնի թատրոնի բեմադրությանը և հաջորդ օրը հայտնի է դառնում որպես անգլիական բեմ բարձրացած առաջին կին։ Նրան հրավիրում են արքայական ընդունելության, որտեղ նա տպավորություն է թողնում, ինչի արդյունքում թագավորը հրամանագիր է արձակում, ըստ որի կանացի դերեր թույլատրվում էր խաղալ միայն կանանց։ Տղամարդկանց արգելվում է կանացի դերեր կատարել։ Այդպես Մարիան աստղ է դառնում, իսկ Նեդ Քինասթոնը կորցնում է դիրքը, մասնագիտությունը, հովանավորներին և միակ ընկերուհուն։

Արագորեն զարգացող իրադարձություններն ու հոգեկան տանջանքների ենթարկվող ու իրենց տեղը նոր թատերական իրականության մեջ գտնել փորձող դերասանների շուրջ հյուսվող ինտրիգներն ի վերջո հանգեցնում են նրան, որ խաղի համար նոր մոտեցում է պահանջվում, ինչի համար Նեդն ու Մարիան պարտավոր են օգնել իրար։

Դերերում 
 Բիլլի Կրուդապ` Էդվարդ Քինասթոն
 Կլեր Դենս` հանդերձապահուհի Մարիա/Մարգարետ Հյուս
 Ռուպերտ Էվերետ` Չարլզ II Ստյուարտ
 Բեն Չապլին` Ջորջ Վիլերս
 Ռիչարդ Գրիֆիտս` սըր Չարլզ Սեդլի 
 Թոմ Ուիլկինսոն` թատրոնի տնօրեն միստր Բետերտոն
 Հյու Բոնևիլ` թատերական քննադատ Սեմյուել Փիփս
 Զոք Տապեր` Նել Գուին` թագավորի սիրուհին
 Էդվարդ Ֆոքս` Էդուարդ Հայդ
 Թոմ Հոլանդեր` սըր Փիթեր Լելի

Արտադրություն 
Ֆիլմի պատմական հիմքը կապված է անգլիական բեմում հանդես եկած առաջին դերասանուհու հետ, և չնայած որ նրա անունն անհայտ է, ընդունված է համարել, որ նա խաղացել է Դեզդեմոնայի դերը։ Ֆիլմում այս փաստը որոշ փոփոխությունների է ենթարկվել։ Նելլ Գուինը ներկայացված է որպես թագավորի սիրուհի, որը հետագայում դերասանուհի է դառնում, սակայն իրականում նա արդեն թատրոնի ճանաչված դերասանուհի է եղել, երբ Չարլզ 2-րը հանդիպել է նրան։ Մարիայի ու Քինասթոնի` նատուրալիստական խաղի բացահայտման հերթականությունը անախրոնիզմ է, քանի որ նատուրիալիստական դրաման զարգացած չէր մինչև 19-րդ դարը։

Ներքին տեսարանները նկարահանվել են Գրինվիչի Արքայական հին նավատորմային քոլեջում և Սարիի Shepperton Studios-ում։ Ըստ ֆիլմի DVD ձևաչափի թողարկման նախագծի դիզայներ Ջիմ Քլեյի` քանի որ Լոնդոնում շատ քիչ են պահպանվել Ստյուարտների վերականգնման ճարտարապետության օրինակներ, ինքն ստիպված է եղել օգտագործել իր երևակայությունը` տեսարաններում շինություններն ու ծառուղիները ստեղծելու համար։

Նկարահանող խմբի մի քանի անդամներ նշել են, որ ֆիլմը նկարահանվել է Մեծ Բրիտանիայի ամռան ամենաշոգ ընթացքում, և ջերմաստիճանը լույսերի տակ հասնում էր մինչև 46 °C-ի` դժվարացնելով խաղը։

Հագուստները նախագծվել են Թիմ Հաթլիի կողմից։ Հագուստի արտադրության համար ներգրավվել է հագուստի ձևավորման 12 տուն, այդ թվում` The Royal Shakespeare Company-ն, Ազգային թատրոնը և Angels & Bermans-ը, ինչպես նաև` իտալական Sartoria Farani, Tirelli Costumi, Costumi d'Arte, E. Rancati, G.P. 11 և L.C.P. di Pompei տները։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Տրիբեկա կինոփառատոնին, 2004 թվականի մայիսին, Մեծ Բրիտանիայում դրա ընդհանուր թողարկումից առաջ։ Նյու Յորքում թողարկվելուց առաջ այն ցուցադրվել է Դովիլ կինոփառատոնի, Տորոնտոյի կինոփառատոնի և Ֆրանսիայում բրիտանական կինոյի Դինարդ կինոփառատոնի ժամանակ։

Քննադատություն 
Rotten Tomatoes ագրեգատոր կայքում ֆիլմն ունի 63% դրական վարկանիշ` հիմնված 127 գրախոսությունների վրա, ինչև նշանակում է 10-ից 6.53 գնահատական։ Metacritic կայքում ֆիլմը 100 առավելագույնից ունի 64 գնահատականը` հիմնված 38 քննադատության վրա, որոնք «հիմնականում դրական ակնարկներ» են։

Variety պարբերականի գրախոս Դեյվիդ Ռունին ֆիլմն անվանում է «ինտելեկտուալ և զվարճացնող վերամշակում... հմուտ խաղով, գեղեցիկ նկարահանված»։

Rolling Stone-ում Փիթեր Թրավերսը ֆիլմը 4 հնարավորից 3 է գնահատում և այն անվանում «անպարկեշտ զվարճանք... գենդերային դերային խաղը այն արդիական է դարձնում նաև այստեղ և հիմա»։

Entertainment Weekly-ի գրախոս Օուեն Գլեիբերմանը ֆիլմը C+ է գնահատել և նկարագրել այն որպես բարձր ոգիների, կենսական նպատակների ու կարկատած վարպետության տարօրինակ միախառնում»։

Պարգևներ և առաջադրումներ 
Ֆիլմը հաղթել է Քեմբրիջի կինոփառատոնի Հանդիսատեսի կողմից ճանաչված լավագույն ֆիլմ անվանակարգում, National Board of Review-ն ֆիլմին շնորհել է Լավագույն նկարահանված ֆիլմ մրցանակը, Phoenix Film Critics Society-ի կողմից այն կոչվել է տարվա ամենադիտված ֆիլմ։

Ծանոթագրություններ 

2004 ֆիլմեր
Անգլերեն ֆիլմեր
Բրիտանական դրամա ֆիլմեր
Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Գերմանական դրամա ֆիլմեր
Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր
Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր
Գերմանական կենսագրական ֆիլմեր
Ֆիլմեր թատրոնի մասին
Lionsgate ֆիլմեր
Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում
Բրիտանական ֆիլմեր
Գերմանական ֆիլմեր
Ամերիկյան ֆիլմեր
Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում
2000-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր
2000-ականների պատմական ֆիլմեր
Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Բրիտանական պատմական ֆիլմեր
Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր
Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր
2000-ականների դրամա ֆիլմեր
Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր