Ալկմենե (Հերակլեսի մայր)

Ալկմենե (, ), հին հունական առասպելների կերպար։

Միկեն Էլեկտրիոն թագավորի  և Անաքսոյի դուստրը (ըստ Եվրիպիդեսի և Պլուտարքոսի՝ Լիսիդիկայի, Պելոպսի դուստրը)։ Ըստ Ասիայի՝ Ամֆիարայի և Էրիֆիլայի դուստրը։

Ամփիտրիոնի կինը, որից նա ծնել է Իֆիկլեսին. Զևսի կերպարանքն ընդունած Ամֆիտրիոնից ծագել է Ալքիդեսը, որը հետագայում վերցրել է Հերակլես անունը։ Զևսը նրա հետ անցկացրել է երկու անընդմեջ գիշեր, նաև օր, որը վերածվել է գիշերվա, կամ  3 երեկո, կամ 4 գիշեր անընդմեջ , կամ 9 գիշեր։  Իֆիկլեսը և Ալքիդեսը երկվորյակներ էին։ Ալկմենեից մահկանացու և աստվածային երեխաների ծննդյան առասպելը, այսպես կոչված, երկվորյակների պաշտամունքի դրսևորում է։ Այդ առասպելներում արտացոլվել է այն հավատալիքը, որ երկվորյակների ծննդյան ժամանակ նրանցից միայն մեկն է բեղմնավորվում մահկանացու հոր կողմից։ Երկրորդը բեղմնավորում է ինչ-որ գերբնական էակներից մեկը։

Ալկմենեն 7 օր ու գիշեր չէր կարող ծնել Հերակլեսին։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ ծնելով Հերակլեսին՝ նա տղային տեղափոխել է Հերակլեսի հովիտ։ Հերան նրան կուրծք է տվել, բայց երեխային հետ է շպրտել։ Աթենասը նրան տարել է մոր մոտ և պատվիրել է կերակրի նրան։ Կամ Զևսից խաբված Հերան կերակրել է երեխային։ Կամ Հերմեսը նրան տարել է երկինք և դրել Հերայի ծծակին, բայց Հերան թափահարել է այն, և կաթից ձևավորել է Ծիր կաթինը։

Ամուսնու մահից հետո նա ամուսնացել է Բեոտիայի Օկամա քաղաքում բնկավող Զևսի որդու՝ Ռադամանտուսի հետ։ Ավելի հին լեգենդի համաձայն՝ Զևսը Հերմեսին պատվիրել է իր դիակը տեղափոխել օրհնյալների կղզի, որտեղ էլ նա ամուսնացած էր Ռադամանտուսի հետ։ Որպես Հերակլեսի մայր և Հերմեսի նախահայր՝ նա բազմիցս գովերգվել է հույն բանաստեղծների կողմից։ Հայտնի սյուժե է նաև այն դեպքը, երբ Իֆիկլեսի որդին՝ (Ալկմենի թոռ) Իոլաուսը, ճակատամարտում ձեռք է գցում Եվրիստեոսի գլուխը, որը երկար տարիներ հետապնդում էր Հերակլեսին։ Երբ գլուխը բերում են Ալկմենեին, վերջինս հանում է նրա (Եվրիստեուսի) աչքերը։

Գիլի մահից հետո Ալկմենեն գնում է Թեբե (Հունաստան) և այնտեղ անհետ կորչում և սկսում է աստվածների հետ հավասար պաշտվել թեբեացիների կողմից։ Կամ նա մահացել է դեպի Մեգարա տանող ճանապարհին՝ Արգոսից Թեբե գնալիս, Դելֆիի բանախոսն ասել է, որ ավելի լավ է թաղել նրան Մեգարայում, նրա հուշարձանը ցույց են տալիս Մեգարայում։ Ըստ թեբեացիների՝ երբ նա մահացել է, դարձել է քար։ Հերակլիդեսը ապրում էր Թեբում՝ Էլեկտրայի դարպասի մոտ։ Երբ նա մահացել է, դագաղում հայտնաբերվել է քար։ Հերմեսը այն տարել է Երանության կղզիներ և կնության տվել Ռադամանտին։ Թեբացիները քարը դրել են սուրբ պուրակում, որտեղ գտնվում է Ալկմենեի հերոնը։ Ռալիմանտի և Ալկմենեի գերեզմանները նույնպես Գալիարտում էին։ Ոդիսևսը հանդիպում է նրան Հադեսում։

Էսքիլեսի «Ալկմենե» ողբերգության, Եվրիպիդեսի «Հերակլիդես» և «Ալկմենե» ողբերգությունների գլխավոր հերոսը, Իոն Խիոսացիու, Ասթիմանտ Կրտսերի, Սենեկայի «Հերկուլեսը Էթեի վրա» ողբերգության գործող անձն է։

1864 թվականին հայտնաբերված ստղակերպը անվանվել է Ալկմենեի պատվին։

Ծանոթագրություններ 

Հերակլես