Ցայ Յուանպեյ

Ցայ Յուանպեյ (չին. 蔡元培, փինյին Cài Yuánpéi, հունվարի 11, 1868 թվական — մարտի 5, 1940 թվական), չինացի պետական գործիչ, գիտնական, թարգմանիչ և մանկավարժ։ Չինաստանի Հանրապետության կրթության նախարար, Սինիկայի Ակադեմիայի հիմնադիրը և առաջին նախագահը (անգլ. Academia Sinica), Պեկինի համալսարանի ռեկտոր։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1868 թվականի հունվարի 11-ին Մեծ Ցին պետության, Չժեցյան նահանգի, Շանին գավառում, բանկային ծառայողի ընտանիքում։

22 տարեկանում ստացել է ցզինշի աստիճան և դարձել Հանլինի ակադեմիայի անդամ։

1907 թվականին գնաց Գերմանիա և ընդունվեց Լայպցիգի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրեց փիլիսոփայություն, Էսթետիկա, մարդաբանություն և փորձարարական հոգեբանություն։ Զբաղվել է թարգմանությամբ` գերմաներենից չինարեն։

1911 թվականին վերադարձավ  Չինաստան։

1912 թվականի հունվարի 3-ից մինչև հուլիսի 14-ը եղել է Չինաստանի հանրապետության կրթության նախագահ։ Նա որոշիչ դեր խաղաց 1912 թվականին կրթական բարեփոխումների իրականացման գործում և նպաստեց Չինաստանում կանանց կրթության զարգացմանը։ Յուան Շիկայի քաղաքականությունը չհամաձայնելու պատճառով հրաժարական տվեց։

1913 թվականին տեղափոխվել է Ֆրանսիա, որտեղ զբաղվել է ֆրանսերեն լեզվի ուսումնասիրությամբ, և նաև օգնեց Չին-ֆրանսիական կրթական ասոցիացիայի ստեղծմանը։

1916 թվականին վերադարձավ Չինաստան, որտեղ ստանձնեց Պեկինի համալսարանի ռեկտորի պաշտոնը, որը զբաղեցրեց մինչև 1926 թվականը։

1928 թվականին անդամակցեց Սինիկայի ակադեմիայի ստեղծմանը և դարձավ դրա առաջին նախագահը։

1936 թվականին նա հիվանդացավ և դուրս եկավ հասարակական կյանքից։

Կյանքից հեռացավ 1940 թվականի մարտի 5-ին, Բրիտանական Հոնկոնգում։

Ծանոթագրություններ