Հազարամյակի երաժշտություն

Հազարամյակի երաժշտություն (), հասարակական կարծիքի համազգային հարցում, որն անցկացվել է Մեծ Բրիտանիայում 1999 թվականին HMV երաժշտական խանութների կողմից՝ Channel 4 հեռուստատեսային ցանցի և Classic FM ռադիոյի հետ համագործակցությամբ։ Լինելով նոր հազարամյակին տանող բազմաթիվ մշակութային հարցումներից մեկը, այն հարցաքննել է ունկնդիրներին՝ նախորդ 1000 տարիների լավագույն երաժշտությունը ընտրելու համար։ Հարցմանը մասնակցել է շուրջ 600,000 մարդ, ինչը դարձրել է այն հանրահայտ երաժշտության վերաբերյալ այդ պահին խոշորագույն հարցումը։

Հարցվողները թվարկել են լավագույն արտիստի կամ աշխատանքի վերաբերյալ իրենց ընտրությունը 10 անվանակարգում։ Արդյունքները հայտարարվել են նոյեմբերի 6-ին և ներկայացվել են 7 օր անց Channel 4-ի «Հազարամյակի երաժշտություն» 3-ժամյա հեռուստատեսային թողարկման մեջ։ The Beatles-ը, Ջոն Լենոնը, Էլվիս Փրեսլին, Մադոննան, Քուինը, Լուի Արմսթրոնգը, Մոցարտը և Վիվալդին գլխավորել են հարցման տարբեր անվանակարգերը։

Հայեցակարգ և մեկնարկ 
HMV-ն մեկնարկել է «Հազարամյակի երաժշտությունը» որպես մարքեթինգային ձեռնարկություն 1999 թվականի հունվարի 18-ին։ Այն հետևել է նույնանուն հարցմանը, որն անցկացվել էր նախորդ տարի HMV-ի և Channel 4-ի կողմից և նպատակ էր ունեցել որոշել «բոլոր ժամանակների լավագույն ալբոմը»։ Ավարտվելով 1998 թվականի հունվարի 24-ին և եթեր դուրս գալով որպես «Հազարամյակի երաժշտություն՝ եզրափակիչ հետհաշվարկը» (), ավելի վաղ հարցումը ներգրավել է ավելի քան 36,000 հարցվող՝ բոլորը 19-45 տարեկան։ The Beatles խմբի «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» ալբոմը գլխավորել է հարցումը՝ The Stone Roses-ի նույնանուն դեբյուտային ալբոմի և The Beatles-ի «Revolver» ալբոմի հետ միասին։ Channel 4-ի հատուկ հեռուստատեսային թողարկման ընթացքում արդյունքները քննարկվել են խմբի կողմից, որի կազմում են եղել Ջոն Փիլը, Ջո Ուայլին, Բոբ Գելդոֆը, Փոլ Գամբաչինին և Ջասթին Ֆրիշմանը՝ նախապես արձանագրված եզրակացություններով, որոնց հեղինակներ են եղել Ֆեյ Ուելդոնը, Ջոն Քուփեր Քլարկը և Լոյդ Գրոսմանը։

1999 թվականի հարցման համար կազմակերպիչները ձգտել են ընդլայնել դրա շրջանակները ալբոմների սահմաններից դուրս և ներգրավել երաժշտական ճաշակների ավելի լայն տեսականի։ Հարցումը բաղկացած է եղել 10 անվանակարգից՝ ամենաազդեցիկ երաժիշտ, լավագույն խումբ, լավագույն ալբոմ, լավագույն երգահան, լավագույն երգ, լավագույն երգիչ, լավագույն երգչուհի, լավագույն ջազ երաժիշտ, դասական երաժշտության լավագույն ստեղծագործություն և լավագույն դասական կոմպոզիտոր։ HMV-ի մարքեթինգի գործադիր տնօրեն Քորմակ Լոուգրանն ասել է, որ ընկերությունը հույս ունի, որ ամենամյա հարցումը «աշխատելու է ինչպես ընտրությունները», և մարդիկ ձգտելու են ապահովել իրենց սիրելի արտիստների ճանաչումը։ Նա համեմատել է այն «սոցիալական հայտարարության» հետ, որը ցույց է տալու երաժշտության ազդեցությունը բրիտանացիների վրա։

Հայտարարելով այս ձեռնարկության մասին, HMV-ն հայտարարել է, որ նախատեսում է տարածել 500,000 քվեարկության ձևաթղթեր իր 108 խանութներում։ Classic FM-ն օգնել է հրապարակել նախագիծը, մինչդեռ Channel 4-ը հեռարձակել է հինգ րոպե տևողությամբ հատվածներ, որոնցում երաժիշտները քննարկում էին իրենց սիրած կատարողին կամ երաժշտական ստեղծագործությանը։ Տեսահոլովակների առաջին խմբաքանակում ընդգրկվել են Շինեյդ Օ'Քոնորը (որը քննարկել է Բոբ Մառլիին), Հերբի Հենքոքը (որը քննարկել է Ջորջ Գերշվինին) և Ալեքսանդր Օ'Նիլը (Օթիս Ռեդինգ)։ Հուլիսին նման դրվագներից 15-ը հեռարձակվել են Channel 4-ով։

Մեկնարկից կարճ ժամանակ անց Billboard ամսագիրը մեջբերել է Լոուգրանին, որն ասել է, որ 1999 թվականը «լինելու է ցանկների տարի» նոր հազարամյակին ընդառաջ, և HMV-ի նպատակն է եղել ստեղծել «վերջնական ցանկ»։ Նա նաև ասել է, որ Classic FM-ի մասնակցությունը երաշխավորում է, որ փոփից և ռոքից բացի այլ ժանրերը նույնպես լավ կներկայացվեն հարցման մեջ։ Բացի HMV-ի ձևերը լրացնելուց, հարցվողները կարող էին քվեարկել հեռախոսով կամ առցանց Channel 4-ի և Classic FM-ի կայքերում։

Արդյունքներ
Մոտ 600,000 մարդ քվեարկել է «Հազարամյակի երաժշտություն» հարցման ժամանակ, ինչը դարձրել է այն այդ պահին հանրահայտ երաժշտության վերաբերյալ ամենախոշոր հարցումը։ Արդյունքները հայտարարվել են նոյեմբերի 6-ին Հարթֆորդշիր կոմսության Բորեհեմվուդ քաղաքի Elstree Studios ստուդիայում։ Channel 4-ը համազգայնորեն հեռարձակել է այս միջոցառումը նոյեմբերի 13-ի երեկոյան ժամը 9-ից մինչև կեսգիշեր։ Ծրագիրը ներկայացնում էր Ռիչարդ Բլեքվուդը, իսկ Ջո Ուայլին քննարկում էր անցկացնում։

Յուրաքանչյուր կատեգորիայի լավագույն եռյակը հետևյալն էր։

 Ամենաազդեցիկ երաժիշտ․ Ջոն Լենոն, Էլվիս Փրեսլի, Մայքլ Ջեքսոն
 Լավագույն խումբ․ The Beatles, Քուին, The Rolling Stones
 Լավագույն ալբոմ․ The Beatles՝ «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» (1967), Մայքլ Ջեքսոն՝ «Thriller» (1982), The Beatles՝ «Revolver» (1966)
 Լավագույն երգահան․ Ջոն Լենոն, Փոլ ՄաքՔարթնի, Բոբ Դիլան
 Լավագույն երգ․ Քուին՝ «Bohemian Rhapsody» (1975), Ջոն Լենոն՝ «Imagine» (1971), Ռոբբի Վիլիամս՝ «Angels» (1997)
 Լավագույն երգիչ․ Էլվիս Փրեսլի, Ռոբբի Վիլիամս, Մայքլ Ջեքսոն
 Լավագույն երգչուհի․ Մադոննա, Արետա Ֆրանկլին, Սելին Դիոն
 Լավագույն ջազ երաժիշտ․ Լուի Արմսթրոնգ, Մայլս Դևիս, Էլլա Ֆիցջերալդ
 Դասական երաժշտության լավագույն ստեղծագործություն․ Տարվա եղանակներ՝ Վիվալդի, Մոլորակներ՝ Հոլսթ, Սիմֆոնիա № 9՝ Բեթհովեն
 Լավագույն դասական կոմպոզիտոր․ Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ, Լյուդվիգ վան Բեթհովեն, Յոհան Սեբաստիան Բախ

Վերլուծություն
The Beatles-ը գերակշռում էր արդյունքներում՝ գլխավորելով ցանկի տասը անվանակարգերից չորսում։ «Լավագույն խումբ» անվանակարգում խումբը ստացել է ձայների ընդհանուր թվի 20%-ը և 5 անգամ ավելի շատ ձայն, քան երկրորդ հորիզոնականը զբաղեցրածը։ Եվ ընդհակառակը, Քուինի հաղթանակը «Լավագույն երգ» անվանակարգում ձեռք է բերվել ընդամենը 0,5% առավելությամբ երկրորդ հորիզոնականը զբաղեցրած երգի նկատմամբ։

Ռոբբի Վիլիամսի համբավը ցանկում արտացոլել է այն հաջողությունը, որին նա հասել է որպես մենակատար այն ժամանակից ի վեր, երբ լքել է Take That բոյ բենդը 1996 թվականին։ Հարցումը նաև նրան տեղադրել է ամենաազդեցիկ երաժիշտների անվանակարգի 6-րդ հորիզոնականին՝ Մոցարտից և Բախից առաջ։ Մեկնաբանելով The Guardian-ի արդյունքները՝ կկինոյի և մեդիայի ուսումնասիրության ակադեմիկոս և Mercury Prize մրցանակի ժյուրիի նախագահ Սայմոն Ֆրիթն ասել է, որ Վիլյամսի բարձր տեղերը վկայում են նրա արագ աճի մասին՝ մինչև Էլթոն Ջոնի և Ջորջ Մայքլի մակարդակը, ինչպես նաև այն մասին, որ հարցումը ներկայացնում է տարիքի լայն հատված։

Գրելով Independent on Sunday-ի համար՝ Ջոնաթան Թոմփսոնը նշել է 1999 թվականի ամբողջ ընթացքում ցանկերի կազմամբ ազգային մոլուցքը՝ այն անվանելով «ցանկերի մանիա»։ Նա ասել է, որ HMV-ի անցկացրած հարցումը եղել է այն եզակիներից, որոնք «թարմ, դժվար հեռանկարներ են մտցնում վերջին 1000 տարիների պատմության մեջ»՝ ենթադրելով, որ Ռոբբի Վիլյամսի ներդրումը երաժշտության մեջ ավելի մեծ է եղել, քան Մոցարտի ներդրումը, ճիշտ այնպես, ինչպես News of the World պարբերականի հարցումը տեղադրել է Boyzone բոյ բենդը «Հազարամյակի իռլանդացի հերոսներ» ցանկում։

NME-ն նույնպես կասկածի տակ է դրել Վիլյամսի և Մայքլ Ջեքսոնի՝ որպես ազդեցիկ արտիստների ճանաչման մակարդակը։ Գրողը նշել է, որ հարցումը նեղ է եղել երաժշտական ժանրերի կամ ցանկացած երաժշտության ներկայացման մեջ, որը «շատ հեռու է միջին տարիքի սպիտակ միջին խավի մեյնսթրիմից»։ The Guardian-ից Քերոլայն Սալիվանն աջակցել է Վիլյամսի բարձր դիրքերը՝ որպես երգահան, երգիչ և ազդեցություն ունեցող երաժշտական գործիչ՝ ասելով, որ նրա ազդեցությունը երևում է ամբողջ ժամանակակից փոփ բեմի վրա։ Նա բողոքել է, որ The Beatles-ը, Փրեսլին և Քուինը հավերժական ֆավորիտներ են եղել, բայց այլևս արդիական չեն, և, ինչպես սովորաբար լինում է նման հարցումներում, նրանց ընտրողները եղել են «մարդիկ, որոնք տարեկան երկու ձայնասկավառակ են գնում»։

Տես նաև 
 Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն երգեր ըստ Rolling Stone ամսագրի

Ծանոթագրություններ 

Թոփ ցանկեր
Ցանկեր:Երաժշտություն
20-րդ դարը երաժշտությունում