Պլանկտոնի պարադոքս

Պլանկտոնի պարադոքս (պլանկտոնային պարադոքս), այնպիսի իրավիճակի նկարագրություն ջրային էկոհամակարգում, որի դեպքում ռեսուրսների սահմանափակ շրջանակն ապահովում է պլանկտոնի տեսակների անսպասելի լայն տեսականի՝ ակնհայտորեն խախտելով մրցակցային բացառման սկզբունքը։

Էկոլոգիական պարադոքս 
Պլանկտոնի պարադոքսն առաջանում է պլանկտոնի դիտարկվող բազմազանության բախումից մրցակցային բացառման սկզբունքի հետ, որը նաև հայտնի է որպես Գաուզեի սկզբունք, որում ասվում է, որ երբ երկու տեսակներ մրցում են նույն ռեսուրսի համար, ի վերջո միայն մեկ տեսակն է գոյատևում, իսկ մյուսը հայտնվում է անհետացման եզրին։ Հակառակ Գաուզի սկզբունքի՝ ֆիտոպլանկտոնների կյանքը բազմազան է բոլոր ֆիլոգենետիկ մակարդակներում, չնայած ռեսուրսների սահմանափակ շրջանակին (օրինակ՝ լույս, նիտրատներ, ֆոսֆատներ, սիլիցիումաթթու, երկաթ), որոնց համար կա մրցակցություն։

Պլանկտոնի պարադոքսն ի սկզբանե նկարագրվել է 1961 թվականին Ջ. Է. Հաթչինսոնի կողմից, որն առաջարկել է, որ այս հակասությունը կարող է լուծվել այնպիսի գործոններով, ինչպիսիք են լույսի կամ տուրբուլենտության ուղղահայաց գրադիենտները, սիմբիոզը կամ կոմենսալիզմը, տարբերվող գիշատությունը կամ շրջակա միջավայրի անընդհատ փոփոխվող պայմանները։

Ավելի ուշ շրջանի աշխատանքները ենթադրվել է, որ պարադոքսը կարող է լուծվել այնպիսի գործոններով, ինչպիսիք են հեղուկի քաոսային շարժումը, կերի ընտրողականությունը (որոշակի չափի կերի նախապատվությունը), տարածական ժամանակային անհամասեռություն և շրջակա միջավայրի տատանումները։ Ընդհանրապես, որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ էկոլոգիական և շրջակա միջավայրին վերաբերող գործոնները անընդհատ փոխազդում են այնպես, որ պլանկտոնի միջավայրը երբեք չի հասնում այնպիսի հավասարակշռության, որը բարենպաստ է տեսակներից մեկի համար։ Միտչելի և այլոց (2008) ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ պլանկտոնի բաշխվածության փոքրածավալ վերլուծությունները ցույց են տվել ագրեգացիաների բծեր՝ 10 սմ-ի սահմաններում, որոնք ունեն կյանքի բավարար տևողություն (ավելի քան 10 րոպե), որպեսզի ստեղծեն պլանկտոնի ուտելու, մրցակցության և վարակի հնարավորություն։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 The Paradox of the Plankton

Կենսաբանական պարադոքսներ