Խոլահավեր

Խոլահավերը () խոլահավազգիներ (Suliformes) կարգի խոլահավեր (Sulidae) ընտանիքին պատկանող խոշոր ծովային թռչունների ցեղ է։ Ցեղը բաղկացած է ժամանակակից վեց և մի քանի անհետացած տեսակներից։ Հյուսիսային խոլահավը (Sula bassana) տեղափոխվել է խևահավեր (Morus) ընտանիք, որը պարունակում է երեք տեսակ։ Սևաթև խոլահավն առանձնացվել է խոլահավերի ընտանիքի երրորդ ցեղում (Հայրախոլահավեր - Papasula)։

Ցեղի ընդհանուր բնութագրերը 
Խոլահավերը խոշոր թռչուններ են, որոնք ազատորեն սավառնում են օվկիանոսի վրայով, ձկներ և կաղամարներ են որսում՝ 10-100 մ բարձրությունից ջուրս սուզվելով մինչև 25 մ խորություն։ Խոլահավեր ցեղի մեծահասակ առանձնյակների մարմնի երկարությունը 71-91 սմ է, թևերի բացվածքը՝ մինչև 1,5 մ, քաշը՝ 0,7-1,5 կգ։ Սուզվելիս նրանք կարող են ջրի մակերևույթի մոտ մինչև 140 կմ/ժ արագություն զարգացնել։ Հարվածը մեղմում են գլխի մաշկի տակ գտնվող օդապարկերը։ Փետուրների գերակշռող գույներն են սպիտակը և սևը (մուգ շագանակագույն)։ Սուր կտուցի եզրերի երկայնքով փոքրիկ ատամներ են։ Խոլահավերը շնչում են կտուցով, քանի որ արտաքին քթանցքներն ընդմիշտ փակ են և չեն խանգարում սուզվելուն։ Աչքերը գտնվում են առջևում, կտուցի կողքին, տեսողությունը երկակնյա է։

Բնադրում 
Խոլահավերը բնադրում են գաղութներով հիմնականում Ատլանտյան, Խաղաղ և Հնդկական օվկիանոսների արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիների կղզիներում և ծովափերին։ Մեկից մինչև չորս գունատ կապույտ կամ մոխրագույն ձու են ածում ժայռերի, ավազոտ ափերի կամ ծառերի վրա։ Երկու ծնողներն էլ հերթով նստում են ձվերի վրա 28-45 օր ընթացքում։ Եթե ձվերից մի քանի ճուտ է դուրս գալիս, սովորաբար կերակրում են միայն մեկին՝ ամենաուժեղին։ Բացառություն են կազմում Կապտաոտ խոլահավերը, որոնք մի քանի ձագ են կերակրում։ Երեքից վեց ամիս հետո երիտասարդ խոլահավերը սկսում են ինքնուրույն որսալ։

Պերուում խոլահավերի և այլ թռչունների բնադրավայրերում գուանո հավաքելու և այն որպես պարարտանյութ օգտագործելու դարավոր ավանդույթ կա։

Կարգաբանություն և էվոլյուցիա

Տեսակառաջացում 
Ֆիլոգենետիկական ծառի վրա խոլահավերի հայտնի վեց տեսակների դասավորությունը և դրանց տարանջատումն այլ ցեղերից ցույց է տրված նկարում։ Նախկինում Խոլահավերի բոլոր տեսակները վերագրվում էին մեկ ցեղի, բայց մոլեկուլային և բրածո տվյալները հնարավորություն տվեցին առանձնացնել երեք ցեղ։ Խոլահավեր ցեղի բրածոները շատ ավելի հազվադեպ են, քան Խևահավերի (Morus)։

Խոլահավերի ցեղ

Անհետացած տեսակներ 

 Sula humeralis (բրածո. միջին պլիոցեն)
 Sula magna (բրածո. ուշ/վաղ պլիոցեն, Պերու)
 Sula sulita (բրածո. ուշ պլիոցեն, Պերու)

Ժամանակակից տեսակներ 
Թռչնաբանների միջազգային միությունը ժամանակակից վեց տեսակ է առանձնացնում։ Դրանք թվարկված են աղյուսակում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 ։

Թռչունների ցեղեր
Խոլահավեր