Ռեսենտիմենտ

Ռեսենտիմենտ ( // «վրդովմունք, վրեժխնդրություն, զայրույթ»), թշնամանքի զգացում այն ​​բանի նկատմամբ, ինչը սուբյեկտը համարում է իր անհաջողությունների պատճառ («թշնամի»), անզոր նախանձ, «կյանքում կամ հասարակության մեջ սեփական կարգավիճակը բարձրացնելու չիրականացած փորձի անիմաստության ցավոտ գիտակցությունը»։ «Թշնամու» նկատմամբ թուլության կամ թերարժեքության զգացումը, ինչպես նաև նախանձը հանգեցնում է «թշնամու» արժեհամակարգը ժխտող արժեհամակարգի ձևավորմանը։ Սուբյեկտը ստեղծում է «թշնամու» կերպար, որպեսզի ձերբազատվի սեփական անհաջողությունների մեղքից։

Ռեսենտիմենտ հասկացությունն առաջին անգամ ներմուծել է գերմանացի փիլիսոփա Ֆրիդրիխ Նիցշեն իր «Բարոյականության ծագումնաբանության մասին» աշխատության մեջ։ Ըստ փիլիսոփայի՝ ռեսենտիմենտը ստրուկների բարոյախոսության որոշիչ հատկանիշն է, որը հակադրվում է տերերի բարոյախոսությանը։ Ռեսենտիմենտը, ըստ Նիցշեի, ակտիվորեն դրսևորվում է «ստրուկների ապստամբության» մեջ. «Բարոյախոսության մեջ ստրուկների ապստամբությունը սկսվում է նրանից, որ ռեսենտիմենտը ինքնին դառնում է ստեղծագործ և ստեղծում է արժեքներ...». այս տողերով փաստորեն, ներմուծվել է ռեսենտիմենտ հասկացությունը։

Ռեսենտիմենտն ավելի բարդ հասկացություն է, քան նախանձը կամ հակակրանքը։ Ռեսենտիմենտի ֆենոմենը թերարժեքության զգացման սուբլիմացիայի մեջ է բարոյախոսության հատուկ համակարգի մեջ։

Ռուս գրականության մեջ ռեսենտիմենտի վառ արտահայտիչներից են Ֆեոդոր Դոստոևսկու հերոսներից՝ Ռասկոլնիկովը և Սմերդյակովը, Միխայիլ Բուլգակովի Շարիկովը «Շան սիրտը» վիպակից։

Գրականություն  
    Макс Шелер  Ресентимент в структуре моралей //  СПб: «Наука (издательство)», «Университетская книга», 1999. - 231 с. թարգմ, գերմաներենից 
 Ռեսենտիմենտ, թեմատիկ ուղեցույց

Ծանոթագրություններ 

Ֆրիդրիխ Նիցշե
Սոցիալական փիլիսոփայության հասկացություններ
Էքզիստենցիալիզմ
Փիլիսոփայական հասկացություններ
Ֆրանսերեն բառեր և արտահայտություններ
Հոգեկան գործընթացներ
Բարոյականության հասկացություններ
Սոցիալական հոգեբանություն