Սերվեյոր 1

Սերվեյոր-1, (), ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի Սերվեյոր ծրագրի շրջանակներում իրականացված առաքելություն, որով նախատեսվում էր Լուսնի մակերևույթին կատարել փափուկ վայրէջք, և ուսումնասիրել Լուսնի մակերևույթը պատրաստվելով Ապոլոն ծրագրի իրականացմանը։ Արձակվել է 1966 թվականի մայիսի 30-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս Կենտավր կրող հրթիռով։ Սերվեյոր-1-ի հաջող վայրէջքը Լուսնի Փոթրիկների օվկիանոսում առաջին ԱՄՆ սարքի վայրէջքն էր այլ երմժկնային մարմնի մակերևույթին, որը ընդամենը 4 ամիսով զիջեց սովետական Լունա 9 կայանին։

Սերվեյոր 1-ը վայրէջք է կատարել 1966 թվականի հունիսի 2-ին, և ուղարկել է Լուսնի մակերևույթի 11,237 լուսանկարներ։

Սերվեյոր ծրագիրը ղեկավարվում էր Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի կողմից, իսկ կայանը կառուղցվել էր Հյուզ էյրքրաֆք ընկերության կողմից։

Կայանի կառուցվածք
Կայանը բաղկացած էր շարժիչային (հետագծի ուղղման 3 հեղուկահրթիռային շարժիչներ և պինդ վառելիքով աշխատող արգելակման շարժիչ) և էներգետիկ, (արևային և քիմիական մարտկոցներ) տեղակայանքներից, ռադիոտեխնիկական սարքավորումներից, կողմնորոշման և թռիչքի կառավարման համակարգից։  

Կայանի վրա տեղակայված էր Լուսնի վրա վայրէջք կատարելուց հետո նկարահանումներ կատարելու հեռուստատեսային խցիկներ։ 

Կայանի առավելագույն տրամագիծը ըստ վայրէջքի բացված շասսիի հենարանների 4,27 մ էր, բարձրությունը (հավաքված շասսիի դեպքում) մոտ 3 մ, մեկնարկային զանգվածը՝ 995,2 կգ, վայրէջքից հետո՝ 292 կգ։

Թռիչք
Սերվեյոր 1-ը արձակվել է 1966 թվականի մայիսի 30-ին Քանավերալ տիեզերակայանից, Ատլաս Կենտավր կրող հրթիռով։ Կայանը արձակվել է ուղիղ դեպի Լուսինը հետագծով, առանց միջանկյալ ուղեծրերի դուրս բերելը։ Կայանի վայրէջքի շարժիչները անջատվեցին մակերևույթից 3,4 մետր բարձրության վրա։ Դրանից հետո կայանը ազատ անկում կատարեց մակերևույթին և վայրեջք կատարեց հունիսի 2-ին Փոթրիկների օվկիանոսում, Ֆլամսթեդ խառնարանի հյուսիս արևելյան մասում։

Կայանի թռիչքի տևողություննը կազմոց 63 ժամ, 30 րոպե։ Սերվեյոր 1-ի մակնարկային զանգվածը կազմում էր 995,2 կգ, իսկ վայրէջքից հետո այն կազմել է (հանելով արգելակման վառելիքը, պինդ վառելիքով արգելակիչները և ռադիո-բարձրաչափը) մոտ 294,3 կգ։

Սերվեյոր 1-ը սկսել է փոխանցել տեսագրություններ սկսած վայրեջքից մինչև 1966 թվականի հուլիսի 14-ը, սակայն փոխանցումները դադարեցվել են լուսնային գիշերվա ընթացքում հունիսի 14-ից մինչև հուլիսի 7։ Քանի որ կայանը սնուցվում էր արևային մարտկոցներով, այն չուներ բավարար հոսաՆքի հզորությունը գիշերվա պայմաններում աշխատելու համար։

Կայանից տվյալների ստացումը շարունակվեց մինչև 1967 թվականի հունվարի 7-ը, մի քանի լուսնային գիշերվա ընդհատումներով։

Սերվեյոր 1-ի վայրէջքը հաղորդվում էր հեռուստատեսությամբ, և նրա առաջին առաքելության վայրէջքի հաջողությունը համարվում էր անակնկալ, հատկապես Ռեյնջեր կայանների բազմաթիվ անհաջողություններից հետո։ Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի նախկին ղեկավար Ջասթին Ռեննիլսոնը նշել էր՝ «Մենք գնահատում էինք հաջողության հավանականությունը մոտ 10-ից 15 տոկոս»։

Պատկերասրահ 
Կայանից կատարված լուսանկարներ՝

Տես նաև 
 Լունա ծրագիր
 Լունար օրբիտեր ծրագիր
 Ռեյնջեր ծրագիր

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Surveyor 1 digitized panorama with color photometric target, from Surveyor Digitization Project
 
 Panoramas of the Surveyor 1 landing site, from The International Atlas of Lunar Exploration by Philip J. Stooke
 Surveyor Program Results (PDF) 1969
 Surveyor I – A Preliminary Report – June 1, 1966 (PDF)
 Surveyor I mission report. Part II – Scientific data and results – Sep 1966 (PDF)
 Details of Surveyor 1 launch, and also more on the Surveyor program
 Surveyor I images at Lunar and Planetary Institute
 Surveyor Site 1 Lunar Map at Lunar and Planetary Institute
 Surveyor Site 1 Lunar PhotoMap at Lunar and Planetary Institute
 Lunar Orbiter 1 photo 192, showing the northeastern part of Flamsteed P crater, where Surveyor 1 landed

Սերվեյոր ծրագիր
1966 թվականին արձակված տիեզերանավեր