Արգանդի վզիկի սքրինինգ

Արգանդի վզիկի սքրինինգ, բժշկական միջամտություն, որի միջոցով հայտնաբերվում են արգանդի վզիկի ոչ նորմալ հյուսվածքները կամ բջիջները և հեռացվում, նախքան արգանդի վզիկի քաղցկեղի զարգացումը։ Նպատակ ունենալով վաղաժամ հայտնաբերել և բուժել արգանդի վզիկի նեոպլազիան՝ արգանդի վզիկի  սքրինինգը համարվում է արգանդի վզիկի քաղցկեղի երկրորդային կանխարգելման եղանակ։ Արգանդի վզիկի քաղցկեղի առաջնային կանխարգելումը Մարդու պապիլոմավիրուսի () դեմ պատվաստումն է։ Արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգի մի քանի մեթոդներ գոյություն ունեն, օրինակ՝ Պապ թեստը (նաև հայտնի է որպես պապ քսուկ, պապ քսուք, Պապանիկոլաուի թեստ կամ սովորական բջջաբանական հետազոտություն), հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանական հետազոտությունը կամ հեղուկային ցիտոլոգիան ()՝ բջջաբանական հետազոտության տեսակ, որի պարագայում վերցված նյութն ընկղմվում է հատուկ հեղուկով լցված տարայի մեջ, Մարդու պապիլոմավիրուսի ԴՆԹ թեստավորում և քացախաթթվով թեստի իրականացում։ Պապ թեստը և հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանությունն արդյունավետ են եղել զարգացած երկրներում արգանդի վզիկի քաղցկեղի դեպքերի և մահացության մակարդակի նվազեցման տեսանկյունից, բայց նույնը չի կարելի ասել զարգացող երկրների մասին։

Սքրինինգի հեռանկարային մեթոդները, որոնք կարող են կիրառվել ցածր ռեսուրսներով զարգացող երկրներում, HPV-ի ԴՆԹ-ի թեստն ու վիզուալ զննումն են։ Կան մեծ տարբերություններ արգանդի վզիկի սքրինինգի ցուցանիշների և արդյունքների միջև, ընդ որում 2018 թվականին արգանդի պարանոցի քաղցկեղից մահացությունների մոտ 90%-ը տեղի է ունեցել զարգացման ցածր և միջին մակարդակ ունեցող երկրներում։ Այս բացը վերացնելու նպատակով ռեսուրսները համակարգելու համար Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը 2020 թվականին ընդունել է Արգանդի վզիկի քաղցկեղի վերացման համաշխարհային ռազմավարությունը։ Այս ռազմավարության նպատակն է կանանց 90%-ին պատվաստել HPV-ի դեմ մինչև 15 տարեկանը, կանանց 70%-ի պարագայում իրականացնել սքրինինգ հետազոտություններ մինչև 35 տարեկանը և այն կրկնել մինչև 45 տարեկանը, և համապատասխանաբար նախաքաղցկեղային և ինվազիվ քաղցկեղով հիվանդների 90%-ին բուժել ու կառավարել։

Ուղեցույցներ 
Տարբեր երկրներ ունեն արգանդի վզիկի սքրինինգի վերաբերյալ տարբեր առաջարկություններ։

 Եվրոպական երկրների մեծամասնությունն առաջարկում է սքրինինգ 25-ից 64 տարեկանների շրջանում։ Համաձայն 2015 թվականի արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգի եվրոպական ուղեցույցների՝ HPV-ի սովորական առաջնային սքրինինգը չպետք է սկսվի 30 տարեկանից ցածր տարիքում։ Պոպուլյացիաներում արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգի համար կարելի է կիրառել ուռուցքածին HPV-ի առաջնային թեստավորումը։ Անգլիայում Առողջապահության ազգային ծառայության () արգանդի վզիկի զննման ծրագիրը հասանելի է 25-ից 64 տարեկան կանանց համար. 25-ից 49 տարեկան կանայք ստանում են ՝ HPV թեստ անցնելու հրավեր յուրաքանչյուր 3 տարին մեկ, իսկ 50-ից 64 տարեկան կանայք՝ 5 տարին մեկ։ Եթե կա HPV թեստի դրական արդյունք, ապա հիվանդները ենթարկվում են հետագա բջջաբանական հետազոտության (ՊԱՊ քսուք)։
 Միացյալ Նահանգներում սքրինինգը խորհուրդ է տրվում 21-65 տարեկան կանանց՝ անկախ տարիքից կամ սեռական բարձր ռիսկային վարքագծից։ 21-29 տարեկան առողջ կանանց համար, ովքեր երբեք չեն ունեցել ՊԱՊ քսուքի ոչ նորմալ արդյունքներ, արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգը արգանդի վզիկի բջջաբանական հետազոտությամբ (ՊԱՊ թեստ) պետք է կատարվի յուրաքանչյուր 3 տարին մեկ՝ անկախ Մադու պապիլոմավիրուսի պատվաստման կարգավիճակից։ 30-65 տարեկան կանանց համար նախընտրելի սքրինինգը այս երկուսի «համատեղում» է, որը ներառում է արգանդի վզիկի բջջաբանական հետազոտությունը և HPV թեստավորումը՝ յուրաքանչյուր 5 տարին մեկ անգամ։ Այնուամենայնիվ, ընդունելի է նաև այս տարիքային խմբի ստուգումը միայն ՊԱՊ թեստով 3 տարին մեկ կամ FDA-ի կողմից հաստատված առաջնային բարձր ռիսկի HPV թեստով 5 տարին մեկ։ 65 տարեկանից բարձր կանանց մոտ արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգը կարող է դադարեցվել՝ նախորդ 10 տարիների ընթացքում անոմալ սքրինինգի արդյունքների բացակայության և բարձր աստիճանի ախտահարումների () պատմության բացակայության դեպքում։ Սքրինինգի արդյունքների կառավարումը հիմնված է Մանկաբարձների և գինեկոլոգների ամերիկյան քոլեջի և այլ մասնագիտական կազմակերպությունների առաջարկությունների վրա։
 Ավստրալիայում 18-70 տարեկան կանանց սքրինինգ են առաջարկում երկու տարին մեկ անգամ։ Սա ՊԱՊ թեստով է և անկախ սեքսուալ անամնեզից։ Կանադայում, որտեղ  սքրինինգային ծրագրերը կազմակերպվում են մարզային մակարդակով, ընդհանուր առաջարկությունն է՝ չսկսել սովորական սքրինինգը մինչև 25 տարեկանը՝ հատուկ պատճառների բացակայության դեպքում, այնուհետև ստուգել յուրաքանչյուր երեք տարին մեկ մինչև 69 տարեկանը։ Օնտարիոյում «Օնտարիոյի արգանդի վզիկի զննման ծրագիրը» խորհուրդ է տալիս, որ սեռական ակտիվություն ունեցած կամ ունեցող կանանց ՊԱՊ թեստ կատարել յուրաքանչյուր 3 տարին մեկ՝ սկսած 21 տարեկանից։
 Թաիլանդում Հանրային Առողջապահության Նախարարությունը 30-60 տարեկան կանանց խորհուրդ է տալիս 5 տարին մեկ անգամ կատարել HPV-ի առաջնային թեստավորում։ Թեստի արդյունքների հիման վրա HPV-ի ավելի բարձր ռիսկային շտամներ ունեցողները կուղարկվեն կոլպոսկոպիայի, իսկ ավելի ցածր ռիսկի շտամներ ունեցողները՝ բջջաբանական հետազոտության
Ցածր ռեսուրսներով երկրներում արգանդի վզիկի սքրինինգի վերաբերյալ որոշումները կայացվում են առկա ռեսուրսների հիման վրա, ուստի հնարավոր չէ արգանդի վզիկի սքրինինգ առաջարկել այնքան հաճախ։ Արգանդի վզիկի քաղցկեղի նվազեցման վրա ամենամեծ ազդեցությունը, ըստ երևույթին, բխում է 30-ից 39 տարեկան կանանց սքրինինգից, ուստի ռեսուրսները կարող են ուղղվել այդ տարիքային խմբին։

Սքրինինգային գործընթաց 
Պապ քսուքի, հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանության կամ HPV թեստի միջոցով կանանց թեստավորման ընթացակարգերը նման են։ Բջիջների նմուշը հավաքվում է արգանդի վզիկից՝ օգտագործելով Էյրի շպատել կամ փոքր խոզանակ՝ ցիտոբռաշ։ Այնուհետև բջիջները ստուգվում են անոմալիաների հայտնաբերման համար։

Բջիջների նմուշը վերցնելու համար բժիշկը հեշտոցի ներսում տեղադրում է գործիք, որը կոչվում է գինեկոլոգիական հայելի:Գինեկոլոգիական հայելին ունի երկու թև, որոնք տարածում են հեշտոցի պատերը՝ արգանդի վզիկը տեսնելու համար։ Այնուհետև Էյրի շպատելով կամ ցիտոբռաշով քերում են արգանդի վզիկի մակերեսը։ Այսպիսով արգանդի վզիկի արտաքին շերտից հավաքում է բջիջների նմուշ։

Շպատելի միջոցով հավաքված բջիջները քսվում են առարկայական ապակու վրա՝ մանրադիտակի տակ հետազոտելու համար։ Հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանության կիրառման դեպքում բջիջների նմուշը վերցվում է փոքրիկ խոզանակի միջոցով։ Բջիջները դրվում են հատուկ հեղուկով լցված տարայի մեջ և վերլուծվում անոմալիաների հայտնաբերման համար։ Արգանդի վզիկի բջիջները, որոնք պետք է փորձարկվեն HPV-ի համար, հավաքվում են նույն ձևով։

Անոմալ բջիջների հեռացում 
Կանանց պետք է տեղեկացնել այն մասին, որ նրանք ունեն ցերվիկալ ինտրաէպիթելիալ նեոպլազիա () կամ քաղցկեղ տեղում ()։ Այս տերմինները նկարագրում են արգանդի վզիկի բջիջներում հայտնաբերված փոփոխությունների տարբեր մակարդակներ՝ CIN-ի 3 դասերով՝ I, II և III՝ ըստ աճող փուլի/սրության դասակարգման։ Անոմալ բջիջները կարող են հեռացվել կամ ոչնչացվել մի քանի միջամտությունների շնորհիվ։

Լազերային աբլյացիան և կրիոթերապիան բուժում են արգանդի վզիկի միայն այն հատվածը, որը պարունակում է անոմալ բջիջներ։ Լազերային աբլյացիան օգտագործում է լազեր՝ անոմալ բջիջներն այրելու համար, մինչդեռ կրիոթերապիան օգտագործում է սառը զոնդ՝ բջիջները սառեցնելու համար։ Այս միջամտությունները թույլ են տալիս նորմալ բջիջներին նորից աճել իրենց բնականոն տեղում։ Օղակաձև էլեկտրոէքսցիզիան (), արգանդի վզիկի կոնիզացիան (կամ բիոպսիան) և հիստերէկտոմիան՝ արգանդի հեռացումը, հեռացնում են ախտահարված բջիջներ պարունակող ամբողջ մակերեսը, որոնք կարող են դառնալ նախաքաղցկեղային կամ վերածվել արգանդի վզիկի քաղցկեղի։

Սքրինինգի տեսակներ 
Կան մի բազմաթիվ սքրինինգի մեթոդներ։ Միացյալ Նահանգներում արգանդի վզիկի սքրինինգը սովորաբար կատարվում է Պապ թեստի միջոցով, թեև Մեծ Բրիտանիայի սքրինինգային ծրագրերը 2008 թվականին փոխեցին իրենց մոտեցումները, նախընտրութունները տալով հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանական հետազոտությանը։

Սովորական (դասական) բջջաբանական հետազոտություն 
Սովորական ՊԱՊ քսուքի ժամանակ բժիշկը ստացված նյութը քսում է առարկայական ապակու վրա և կիրառում ֆիքսատոր։ Հիմնականում առարկայական ապակին ուղարկվում է լաբորատորիա գնահատման համար։

Սովորական բջջաբանական հետազոտության ճշգրտության ուսումնասիրություններ գրանցել են հետևյալ արդյունքները.

 զգայունություն 50%
 սպեցիֆիկություն 94%

Հեղուկի վրա հիմնված միաշերտ բջջաբանական հետազոտություն 
1990-ականների կեսերից ավելի ու ավելի հաճախ են օգտագործվում բջիջները՝ պահպանող հատուկ հեղուկ միջավայր պարունակող սրվակի մեջ նմուշը տեղադրելու վրա հիմնված տեխնիկան։ Տեսակներից երկուսն են Sure-Path (TriPath Imaging) և Thin-Prep (Cytyc Corp)-ը։ Միջոցները հիմնականում հիմնված են էթանոլի վրա՝ Sure-Path-ի համար, իսկ մեթանոլը՝ ThinPrep-ի համար է կիրառվում։ Տարայի մեջ դնելուց հետո նմուշը լաբորատորիայում բաժանվում է բարակ շերտերի, ներկվում և հետազոտվում լուսային մանրադիտակով։ Հեղուկ նմուշն ունի այն առավելությունը, որ ավելի հարմար է բարձր օնկոգեն HPV-ի փորձարկման համար և կարող է նվազեցնել անբավարար նմուշները 4,1%-ից մինչև 2,6%։ Նմուշի ստացման տեխիկան ունի վճռորոշ նշանակություն թեստի ճշգրտության համար, քանի որ նմուշի մեջ չգտնվող բջիջը չի կարող գնահատվել, հետևաբար պետք է մաքսիմալ ճիշտ կատարվի նմուշառումը, բավարար ֆիքսվի և պատշաճ տեղափոխվի լաբորատորիա։

Հեղուկի վրա հիմնված միաշերտ բջջաբանական հետազոտության ճշգրտության ուսումնասիրությունները հետևյալն են․

 զգայունություն 61%-66%
 սպեցիֆիկություն 82%-91%

Մարդու պապիլոմավիրուսի թեստավորում 
Մարդու պապիլոմավիրուսի (HPV) վարակը արգանդի վզիկի քաղցկեղի գրեթե բոլոր դեպքերի պատճառն է։ Կանանց մեծամասնությունը հաջողությամբ կհաղթահարի HPV վարակը 18 ամսվա ընթացքում։ Այն կանայք, ովքեր բավականին երկար ժամանակ ունեն բարձր ռիսկային տիպով ինֆեկցիա (օրինակ՝ 16, 18, 31, 45 տեսակներ), ավելի հավանական է, որ կբախվեն արգանդի վզիկի ներէպիթելային նեոպլազիայի հետ, որն ի հայտ է գալիս ԴՆԹ-ի վրա HPV-ի ազդեցության հետևանքով։

1995 թվականին բրիտանացի հետազոտողներ Անն Սզարևսկին և Ջեք Կուզիկը ցույց տվեցին, որ արգանդի վզիկի սքրինինգի ժամանակ վերցված բջիջներում HPV ԴՆԹ-ի առկայության թեստը կբացահայտի նախաքաղցկեղային բոլոր այն դեպքերը, որոնք բաց են թողնվել սովորական թեստով։

2022 թվականին Եվրոհանձնաժողովի Գիտական խորհուրդը առաջարկել է բջջաբանական հետազոտությունը փոխարինել HPV թեստով՝ որպես սքրինինգի առաջին գծի միջամտություն։ Գիտնականները եզրակացրել են, որ այս փոփոխությունը՝ զուգորդված ՄՊՎ-ի համատարած պատվաստման հետ, կարող է առհասարակ վերացնել արգանդի վզիկի քաղցկեղը Եվրոպայում։

Անգլիայի Առողջապահության ազգային ծառայությունն այժմ իր սքրինինգային ծրագրում ներառում է «ՄՊՎ տրիաժ»-ը։ Սա նշանակում է, որ եթե նախնական սքրինինգ թեստը ցույց է տալիս սահմանային արդյունքներ կամ ցածր աստիճանի անոմալ բջիջներ, ապա HPV-ի հետագա թեստը կատարվում է նմուշի վրա։ Եթե սա ցույց է տալիս, որ HPV-ն առկա է, հիվանդը ուղղորդվում է հետագա հետազոտության, բայց եթե HPV-ն առկա չէ, ապա հիվանդը վերսկսում է սովորական զննման ժամանակացույցը, կարծես ոչ մի շեղում չի հայտնաբերվել։

HPV թեստավորման մասին զեկույցի ուսումնասիրությունների ճշգրտությունը.

 զգայունություն 88%-91% (CIN 3 կամ ավելի բարձր աստիճանի ախտահարման հայտնաբերման համար) մինչև 97% (CIN2-ի հայտնաբերում)
 սպեցիֆիկություն 73%-79% (CIN 3 կամ ավելի բարձր աստիճանի ախտահարման հայտնաբերման համար) մինչև 93% (CIN2-ի հայտնաբերում)։
Ավելի զգայուն HPV թեստի կիրառման պարագայում թեստի սպեցիֆիկություն կարող է նվազել։ Եթե սպեցիֆիկությունը նվազում է, արդյունքը համարվում է կեղծ դրական թեստերի քանակի ավելացումը, և շատ կանանց համար, որոնք հիվանդություն չեն ունեցել, կոլպոսկոպիայի, ինվազիվ միջամտությունների և անհարկի բուժման ռիսկի բարձրացում է դիտվում։ Արժեքավոր  սքրինինգային թեստը պահանջում է հավասարակշռություն զգայունության և սպեցիֆիկության միջև՝ համոզվելու համար, որ հիվանդություն ունեցողները ճիշտ հայտնաբերված են, իսկ նրանք, ովքեր չունեն հիվանդություն, չեն նույնականացվել որպես հիվանդ։

Ինչ վերաբերում է HPV թեստավորման դերին, ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկումները համեմատել են HPV-ն կոլպոսկոպիայի հետ։ HPV թեստը նույնքան զգայուն է, որքան անմիջականորեն կոլպոսկոպիան՝ միաժամանակ նվազեցնում է անհրաժեշտ կոլպոսկոպիաների քանակը։ Ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկումները ցույց են տվել, որ HPV թեստը կարող է հետևել անոմալ բջջաբանությանը կամ կարող է նախորդել արգանդի վզիկի բջջաբանական հետազոտությանը։

2007 թվականին հրապարակված ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ ՊԱՊ քսուք կատարելը առաջացնում է բորբոքային ցիտոկինային պատասխան, որը կարող է սկիզբ դնել HPV-ի իմունոլոգիական «մաքրմանը», հետևաբար կարող է նվազեցնել արգանդի վզիկի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը։ Կանայք, ովքեր իրենց կյանքի ընթացքում նույնիսկ մեկ անգամ ՊԱՊ թեստ են հանձնել, քաղցկեղի զարգացման ավելի ցածր հաճախականություն են ունեն։ «ՄՊՎ-ի տարածվածության վիճակագրորեն զգալի անկումը փոխկապակցված է ողջ կյանքի ընթացքում ստացված ՊԱՊ թեստի քանակի հետ»։

HPV-ի թեստավորումը կարող է նվազեցնել 2-րդ կամ 3-րդ աստիճանի արգանդի վզիկի ինտրաէպիթելային նեոպլազիայի կամ արգանդի վզիկի քաղցկեղի հաճախականությունը, որը հայտնաբերվում է 32-38 տարեկան կանանց շրջանում հետագա սքրինինգային թեստերի միջոցով՝ ըստ ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկման։ Ռիսկի հարաբերական կրճատումը կազմել է 41,3%։ Այս հետազոտության մեջ ընդգրկված ռիսկային խմբում գտնվող հիվանդների դեպքում, (63,0%-ն ուներ CIN 2-3 կամ քաղցկեղ), դա հանգեցնում է բացարձակ ռիսկի 26%-ով նվազեցման։ 3.8 հիվանդի պետք է բուժել, որպեսզի նրանցից գոնե մեկի դեպքում արդյունք լինի (բուժման համար անհրաժեշտ թիվը = 3.8): HPV-ի թեստավորման խոստումնալից հեռանկարներից մեկը ինքնուրույն նմուշառման հնարավորությունն է։ Ինքնանմուշի վրա HPV-ի փորձարկումն այսօր կարող է առաջարկվել որպես լրացուցիչ ռազմավարություն՝ կանոնավոր  սքրինինգային ծրագրին չմասնակցող կանանց ընդգրկելու համար, և ապագայում՝ որպես հնարավոր սքրինինգի ռազմավարություն։

Համատեղ թեստավորում 
Սքրինինգի ավելի նոր մոտեցումը հայտնի է որպես համատեղ թեստավորում, որի ժամանակ անհատները կարող են ստանալ ինչպես բարձր ռիսկի HPV թեստավորում, այնպես էլ բջջաբանական հետազոտություն։ Այս արդյունքները կարող են օգտագործվել հիվանդի մոտ 3-րդ աստիճանի արգանդի վզիկի ինտրաէպիթելային նեոպլազիայի կամ քաղցկեղի (CIN3+) անմիջական ռիսկը հաշվարկելու համար։ Միացյալ Նահանգներում մի քանի բժշկական կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Մանկաբարձների և գինեկոլոգների ամերիկյան քոլեջը, 5 տարվա ռիսկի վերահսկման նպատակով ստեղծել են կառավարման ուղեցույցներ՝ հիմնվելով CIN3+ անմիջական ռիսկի վրա, փորձարկման արդյունքների փոխարեն։ Եթե ռիսկը ≥ 4%-ից, ապա սրա հիման վրա առաջարկվում են կլինիկական որոշումներ,որոնք հանգեցնում է ավելի հաճախակի զննման, կոլպոսկոպիայի և բուժման։ ≤ 4% ռիսկի պարագայում առաջարկվում են ավելի կարճ  սքրինինգային ընդմիջումներ։ Եթե ռիսկը բավականաչափ ցածր է, հիվանդը կարող է ավելի երկարատև ընդմիջել զննուները։ Առաջարկվող գործելակերպերը ամփոփված են ստորև.

Թեստավորում աղքատ տարածաշրջաններում 
Ռեսուրսներով աղքատ շատ տարածաշրջաններ չեն կարող ապահովել կանոնավոր զննում կամ չեն կարողանում առաջարկել բջջաբանական հետազոտության վրա հիմնված սքրինինգ։ Այս տարածաշրջանները պետք է հիմնվեն հազվադեպ զննման կամ այլընտրանքային մեթոդների վրա, ինչպիսիք են HPV-ի թեստը կամ, երբ դա հասանելի չէ, քացախաթթվով տեսողական զննումը, որին հաջորդում է կրիոթերապևտիկ բուժումը։ Հնդկաստանի գյուղական շրջաններում 131,746 կանանց արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ մեկ ԴՆԹ թեստը նվազեցրել է արգանդի վզիկի քաղցկեղի առաջացման և մահերի թիվը 8 տարվա ընթացքում, մինչդեռ միայն քացախաթթվի հետազոտությունը կամ միայն ՊԱՊ թեստի իրականացումը՝ ոչ։ Այնուամենայնիվ, ԴՆԹ-ի թեստն արժեցել է 30-40 ԱՄՆ դոլար, ինչը շատ տարածաշրջանների պարագայում մատչելի չէ, այն ժամանակատար է և պահանջում է բարդ լաբորատոր ենթակառուցվածքների կիրառում։ Պարզ, մատչելի և ճշգրիտ թեստերը փորձարկվել են Չինաստանում և այլ երկրներում և հասանելի են շուկայում 2010 թվականից և մինչ այդ առկա թեստերից զգալիորեն ցածր գնով են առաջարկվում։

HPV թեստավորման արդյունքում արգանդի վզիկի քաղցկեղից մահացությունների թիվը նվազել է 50 տոկոսով՝ համեմատած չստուգված կանանց հետ։ Համեմատած այլ մեթոդների հետ՝ հետազոտությունը ցույց է տվել, որ HPV թեստավորումն արձանագրել է ամենաքիչ կեղծ բացասական արդյունքները։ ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տալիս HPV թեստավորում և բուժում՝ դրական թեստի արդյունքներով կանանց համար։

Վիզուալ զննում` նախաքաղցկեղային վիճակները կամ քաղցկեղը հայտնաբերելու համար 
Այն տարածքներում, որտեղ ՊԱՊ թեստը հասանելի կամ մատչելի չէ, զարգացած են հետազոտության այլ մեթոդներ։

Արգանդի վզիկի վիզուալ զննման պարագայում օգտագործվում է քացախաթթու կամ Լյուգոլի յոդային լուծույթ՝ նախաքաղցկեղային փոփոխությունները ընդգծելու համար, որպեսզի դրանք հնարավոր լինի դիտել «անզեն աչքով»։ Այս մեթոդը նաև կոչվում է ուղղակի տեսողական զննում կամ արգանդի վզիկի հետազոտություն։ Նման ընթացակարգերը վերացնում են լաբորատորիաների և փորձանմուշների տեղափոխման անհրաժեշտությունը, շատ քիչ սարքավորումներ են պահանջում և կանանց անհապահղ տրամադրում են փորձարկման արդյունքները։ Բուժաշխատողները՝ բժիշկներ, բուժքույրեր կամ պրոֆեսիոնալ մանկաբարձներ, կարող են արդյունավետ կերպով իրականացնել այս միջամտությունը՝ պայմանով, որ նրանք ստանան համապատասխան ուսուցում և վերահսկողություն։ Որպես սքրինինգ թեստ՝ այն կարող է կատարել նույնքան լավ կամ ավելի լավ, քան արգանդի վզիկի բջջաբանությունը՝ նախաքաղցկեղային ախտահարումների ճշգրիտ նույնականացման նպատակով։ Սա ապացուցվել է տարբեր ուսումնասիրություններում, որտեղ վերապատրաստված բժիշկները և միջին բուժանձնակազմը ճիշտ են հայտնաբերել արգանդի վզիկի քաղցկեղի զարգացման բարձր ռիսկ ունեցող կանանց 45%-ից մինչև 79%-ին։ Համեմատության համար նշենք, որ բջջաբանական հետազոտության զգայունությունը 47-ից 62% է։ Ցիտոլոգիան ապահովում է ավելի բարձր սպեցիֆիկություն (ավելի քիչ կեղծ դրական արդյունքներ), քան արգանդի վզիկի վիզուալ զննումը։ Բջջաբանական հետազոտության նման, արգանդի վզիկի վիզուալ զննման սահմանափակումներից մեկն այն է, որ արդյունքները մեծապես կախված են անհատի մեկնաբանության ճշգրտությունից։ Սա նշանակում է, որ նախնական ուսուցումը և որակի շարունակական վերահսկողությունը առաջնային նշանակություն ունեն։ Կեղծ դրական պատասխանների ավելացումը հատկապես կարևոր է հետագա դիտարկման և բուժման դեպքում, քանի որ չափից ավելի բուժումը և արդյունքում պտղաբերության խանգարումը ավելի հավանական են։

Արգանդի վզիկի վիզուալ զնումը կարող է զգալի առավելություններ տալ Pap-ի նկատմամբ ցածր ռեսուրսների պայմաններում, մասնավորապես՝ սքրինինգի մեջ ընդգրկված բնակչության ավելացման, հետագա խնամքի բարելավման և ծրագրի ընդհանուր որակի առումով։ Ավելի քիչ մասնագիտացված անձնակազմի և ավելի քիչ ենթակառուցվածքների, վերապատրաստման և սարքավորումների անհրաժեշտության պատճառով արգանդի վզիկի վիզուալ զննումը հանրային առողջապահական համակարգերը կարող են առաջարկել արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգի համար ավելի հեռավոր (և ավելի քիչ հագեցած) առողջապահական հաստատություններում և կարող են հասնել սքրինինգի ավելի բարձր ընդգրկվածության։ Ավելին, բուժանձնակազմը կարող է անհապաղ կիսվել հիվանդների հետ արգանդի վզիկի վիզուալ զննման արդյունքներով, ինչը հնարավորություն է տալիս նույն այցի ընթացքում հետազոտել և բուժել կանանց։ Սա օգնում է ապահովել հետագա խնամքը, քանի որ բուժումը կարող է տրամադրվել տեղում և նվազեցնել այն կանանց թիվը, ովքեր կարող են բաց թողնել բուժումը, քանի որ նրանք, ինչ-ինչ պատճառներով, չեն կարողանա այլ ժամանակ վերադառնալ կլինիկա։ Օրինակ՝ Պերուում իրականացված «հետազոտիր և բուժիր» նախագծում դրական արդյունքներով կանանց միայն 9%-ն է, որ չի կարողացել բուժում ստանալ մեկ այցելության ժամանակ՝ համեմատած կանանց 44%-ի հետ, ովքեր կորցրել են բուժումը բազմայցելության մոդելի պատճառով։ .

Արգանդի վզիկի վիզուալ զննումը հաջողությամբ զուգակցվել է կրիոթերապիայի հետ, որն արգանդի վզիկի ախտահարված տեղամասերի բուժման համեմատաբար պարզ և էժան մեթոդ և կարող է իրականացվել առաջնային բուժօգնության օղակի բժիշկների և միջին բուժանձնակազմի կողմից։

Զարգացող տեխնոլոգիաներ 
Բիլ և Մելինդա Գեյթերի հիմնադրամը ֆինանսավորել է արգանդի վզիկի քաղցկեղ առաջացնող վիրուսի ԴՆԹ թեստի ութամյա ուսումնասիրության ծրագիրը։ Քիագենի կողմից արտադրված ցածր արժեքով թեստը, որի արդյունքները հասանելի են ընդամենը մի քանի ժամում, կարող է թույլ տալ նվազեցնել տարեկան ՊԱՊ թեստի կիրառումը։ Ապացուցված է, որ թեստը «ընդունելի լավ» է աշխատում այն կանանց դեպքում, ովքեր իրենք են վերցնում նմուշները, այլ ոչ թե թույլ են տալիս բժշկին թեստավորել։ Սա կարող է բարելավել վաղ ախտորոշման հնարավորությունները այն կանանց համար, ովքեր չեն ցանկանում հետազոտվել անհարմարության կամ համեստության պատճառով։

Արգանդի վզիկի վիզուալ զննումը ավանդական թեստավորման այլընտրանքային մոտեցումներից մեկն է, ցույց է տրվել, որ այն ունի ցածր սպեցիֆիկություն՝ համեմատած բջջաբանության հետ և մի քանի հետազոտություններում կեղծ դրական արդյունքների բարձր մակարդակ։ Այնպիսի վիճակները, ինչպիսիք են բորբոքումը, արգանդի վզիկի կոնդիլոման և լեյկոպլակիան, կարող են տալ արգանդի վզիկի վիզուալ զննման թեստի կեղծ դրական արդյունքներ։ Այս թեստի վերաբերյալ մշտական գրառումներ չկան, որոնք հնարավոր կլինի հետագայում վերանայել։ Համայնքային կենտրոնների միջև նկատվել էր բարձր փոփոխականություն, և նույնիսկ 2013 թվականին Նիգերիայի ուսումնասիրության ժամանակ արգանդի վզիկի վիզուալ զննամ արդյունքները վերարտադրելի և զգայուն չէին. դա հանգեցրեց այդ երկրում մեթոդի հանդեպ անվստահության և հուսալքման։

Բացի այդ, p16/Ki-67-ը համարվում են նորագույն բիոմարկերներ, որոնք օգտագործվում են որպես HPV-դրական հիվանդների տեսակավորման մեթոդ։ Մինչ այժմ կատարված ուսումնասիրություններում p16/Ki-67-ն ունեն ավելի բարձր զգայունություն և սպեցիֆիկություն՝ համեմատած բջջաբանական հետազոտության հետ։ Այս բիոմարկերների օգտագործումը կարող է օգնել նվազեցնել կեղծ դրական թեստերի և անհարկի հետազոտությունների քանակը։

ՄՊՎ-ով հիվանդների ԴՆԹ-ի մեթիլացման պատերնների օրինաչափության գնահատումը նույնպես զարգացող երկրներում սքրինինգային մեթոդ է։ Գոյություն ունեն մոտ 80 մեթիլացման պատերններ, որոնք կարող են ծառայել որպես արգանդի վզիկի քաղցկեղի պոտենցիալ բիոմարկեր։ ԴՆԹ-ի մեթիլացման օրինաչափությունների մոլեկուլային փորձարկումն ավելի օբյեկտիվ է, քան բջջաբանական թեստը և կարող է ավտոմատացված լինել՝ պահանջելով ավելի քիչ ուսուցում և ապահովելով ավելի բարձր ճշգրտության մակարդակ։

Տես նաև 

 Արգանդի վզիկի քաղցկեղ

Ծանոթագրություններ 

Գինեկոլոգիական հիվանդություններ