Հիլո

Հիլո (), ափամերձ քաղաք Հավայի նահանգում, բնակչության թվաքանակով երկրորդն է  Հոնոլուլուից հետո։ Հավայի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է Հիլո ծովածոցի ափին։ 2000 թվականի մարդահամրի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 40 759 բնակիչ։ Գտնվում է երկու վահանային հրաբուխներից՝ գործող հրաբուխ Մաունա Լոայից և քանած հարբուխ  Մաունա Կեայից ոչ հեռու։ Քաղաքում է գտնվում Հավայան համալսարանի ֆիլալը։ Քաղաքը սպասարկվում է Հիլոյի միջազգային օդանավակայանի կողմից։

Պատմություն 
Կղզում եվրոպացիների հայտնվելուց առաջ ներկայիս քաղաքի տարածքը բնակեցված էր հավայացիներով։ 19-րդ դարի կեսին Հիլոյում հայտնվում են առաջին միսիոներները և հիմնում եկեղեցիներ։ Հետագայում քաղաքը շրջապատվում է շաքարեղեգի պլանտացիաներով, որտեղ աշխատում էին առավելապես Ասիայից եկած մարդիկ, իսկ Հիլոն դարնում է խոշոր առևտրային կենտրոն։

20-րդ դարի սկզբին Հիլո ծովածոցում սկսվել է ցանկապատի կառուցումը, որը ավարտվում է 1929 թվականին։ 1946 թվականի ապրիլի 1-ին քաղաքը էապես վնասվել է ցունամիներից, որոնք պայմանավորված են Ալեուտյան կղզիներում տեղի ունեղած երկրաշարժով, զոհվել է 160 մարդ։ 1960 թվականի մայիսի 23-ին Չիլիի 9,5 մագնիտուտով երկրաշարժի հետևանքով առաջացած մեկ այլ ցունամի հանգեցրել է 61 մարդու մահվան, ենթադրական պատճառը մարդկանց ազդանշաններին ուշադրություն չդարձնելն էր։

1960-ականներին Հիլոն զգալիորեն ընդլայնվել է արվարձանների շինարարության շնորիվ, իսկ քաղաքի կենտրոնը՝ մի քանի պատկերասրահներով և թանգարաններով սկսել է խաղալ մշակութային կենտրոնի դեր։ 1990-ականներին շաքարի պլանտացիաների փակումը, որը տեղի էր ունենում նահանգում ընդհանուր ռեցեսիայի ֆոնին, հանգեցրել է տեղի տնտեսության անկմանը։ Վերջին տարիների ընթացքում, երբ հարևան Պունա տարածաշրջանը դարձել է ամենաարագ աճողը նահանգում, Հիլոյում տնտեսական և ժողովրդագրական աճ է նկատվում։

Աշխարհագրություն 
Հիլո քաղաքը գտնվում է Հավայի կղզու արևելյան մասում։ Ընդհանուր մակերեսը կազմում է 151,4 կմ², ցամաքային մակերեսը՝ 140,6 կմ² և ջրային մակերեսը՝ 10,7 կմ²։ Քաղաքից 18 կմ հյուսիս՝ ազգային պարկի տարածքում գտնվում է Հավայան կղզիների ամենաբարձր ջրվեժը՝ Ակական։

Քաղաքի կլիման խոնավ է, ԱՄՆ-ի ամենախոնավներից մեկը։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է մոտ 3245 մմ։

Բնակչություն 
2000 թվականի մարդահամարի համաձայն Հիլոյում ապրում էին 40 759 մարդ։ Բնակչության խտությունը 289,9 մարդ/կմ² էր։ Սպիտակամորթները կազմում էին՝ 17,12 %, սևամորթները՝ 0,45 %, հնդկացիները՝ 0,34 %, ասիացիները՝ 38,30 %, Խաղաղօվկյանոսյան այլ կղզիների բնակիչները՝ 12,12 %, այլ ռասաներից՝ 0,94 % և խառը բնակչությունը՝ 29,74 %։

Միջին տարեկան ընտանեկան եկամուտը կազմել է $ 39 139, ընտանիքը՝ $ 48 150։

Հայտնի բնակիչներ 

 Ռոբերտ Կիյոսակի

Մշակույթ 
Հիլո քաղաքում է տեղի ունենում Տուվե Յանսոնի պատմվածքի գործողությունը «Հավայի նահանգի Հիլո քաղաքում»։

Ծանոթագրություններ 

ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
ԱՄՆ-ի առափնյա բնակավայրեր
Հավայի
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ