Ջեյմս Դան

Ջեյմս Դան (, ), ամերիկացի դերասան, «Օսկար» մրցանակի դափնեկիր։

Կենսագրություն 
Ջեյմս Դանը ծնվել է Նյու Յորքում՝ բորսայի աշխատակցի ընտանիքում Ուոլ Սթրիթից։ Նրա ծնողների նախնիները եղել են ներգաղթյալներ Իռլանդիայից։ Շոու բիզնեսում կարիերան սկսել է վոդևիլներում ելույթ ունենալով, իսկ 1920-ական թվականների վերջին «Astoria studios» ստուդիայում կայացել է նրա առաջնաելույթը  կինոյում։

1931 թվականին Դանը «Fox» ստուդիայի հետ պայմանագիր է կապել, որում հաջորդող մի քանի տարիների ընթացքում հայտնվել է 22 կինոնկարներում։ Նրա առաջին նշանակալի դերն է դարձել «Վատ աղջնակ» ֆիլմում (1931) խաղացած Էդի Քոլինզի դերը, ինչից հետո նա հաջողությամբ է դրսևորել իրեն «Հասարակական աղջիկ» (1932, Պեգի Շենոնի հետ) և «Ողջու՜յն, քույրի՛կ» (1933, Բութս Մելորիի հետ) կինոնկարներում։ 1934 թվականին Ջեյմս Դանը Շիռլի Թեմպլի հետ միանգամից նկարահանվել է չորս կինոնկարներում՝ «Բրավո, փոքրիկ», «Աջակցում են և խրախուսում», «Սրտին փոխարինող», «Վառ աչքեր»։ Սակայն այս դերերը չեն նպաստել նրա կինոկարիերայի զարգացմանը, իսկ 1930-ական թվականների վերջին ալկոհոլի հետ կապված խնդիրները զգալիորեն նվազեցրել են լավ դերեր ստանալու հեռանկարները։

Այս ֆոնի վրա նրա համար մեծ իրադարձություն է դարձել 1946 թվականի հաղթանակն Ամերիկյան կինոակադեմիայի մրցանակների հանձնման արարողության ժամանակ, երբ «Ծառն աճում է Բրուքլինում» ֆիլմում խաղացած գլխավոր հերոսուհու հոր՝ անգործ ալկոհոլիկի դերի համար Ջեյմս Դանն արժանացել է «Օսկար» մրցանակի երկրորդական պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում։ Այնուամենայնիվ, նրա հաջողությունը երկար չի տևել, և 1950-ական թվականների սկզբին դերասանը բավարարվել է փոքրիկ դերերով հեռուստատեսությունում, ունեցել է ֆինանսական դժվարություններ և կրկին խնդիրներ ալկոհոլի հետ։ Նրա կարիերայում վերջին նշանակալի դերն է դարձել «Այս մեծ կյանքը» սերիալում խաղացած Իռլ Մորգանի դերը, որի մեջ նկարահանվել է 1954-1956 թվականներին։

Ջեյմս Դանն ամուսնացած է եղել երեք անգամ։ Էդնա Օ’Լիրի հետ նրա առաջին ամուսնությունն ավարտվել է ամուսնալուծությամբ:, իր երկրորդ կնոջից՝ Ֆրենսիս Գիֆորդից, բաժանվել է 1942 թվականին, իսկ երրորդի՝ Էդնա Ռաշի հետ մնացել է մինչև մահը (ստամոքսի վիրահատությունից հետո առաջացած բարդությունների պատճառով)՝ 1967 թվականի սեպտեմբերը։

Կինոյում և հեռուստատեսությունում ունեցած ներդրման համար նշված է Հոլիվուդյան փառքի ծառուղու երկու աստղերի վրա։

Մրցանակներ 
 «Օսկար» 1946՝ «Երկրորդական պլանի լավագույն դերասան» («Ծառն աճում է Բրուքլինում»)

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկացի դերասաններ
Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի
Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ
Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ
Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ