Արյունոտ կիրակի (1969)

Արյունոտ կիրակի (), ԱՄՆ-ի նավատորմի ժամանման դեմ բողոքի գագաթնակետը և 1969 թվականի փետրվարի 16-ին Ստամբուլի բնակիչների ցույցի դեմ ծայրահեղ աջ զինյալների հարձակումը։

Պատմություն 
1960 թվականի պետական հեղաշրջումը, որը թույլ է տվել իշխանության գալ մի խումբ զինվորական սպաների, դժգոհություն է առաջացրել Թուրքիայի բնակչության շրջանում։ Արհմիութենական շարժման ճնշումն ու տարածաշրջանում ԱՄՆ քաղաքականությանը ենթարկվելը հակակառավարական ու հակաամերիկյան տրամադրություններ են առաջացրել աշխատանքային ու երիտասարդական միջավայրում։ 1960-ականների երկրորդ կեսին այդ տրամադրությունները սկսեցին տարածվել ամերիկյան քաղաքականության դեմ բաց բողոքի ակցիաների մեջ։

ԱՄՆ-ի 6-րդ նավատորմի ժամանումը Թուրքիա առաջացրել է զանգվածային բողոքներ, այդ թվում՝ Ստամբուլի բնակիչների երեսունհազարանոց ցույցը, որը շարժվել է դեպի Թաքսիմ հրապարակ։ Մի քանի հազար ցուցարարներին հաջողվել է ճեղքել ոստիկանական պատնեշները, սակայն ճեղքվածների վրա անմիջապես հարձակվել է ծայրահեղ աջակողմյան զինյալների մի մեծ խումբ, որոնք զինված են սառը զենքով։ Բախման ժամանակ սպանվել են երկու ցուցարարներ՝ Ալի Թուրգութն ու Դուրան Էրդողանը։ Ավելի ուշ հետազոտող Ֆերոզ Ահմադը արյունալի կիրակի տեղի ունեցած իրադարձությունները բնորոշել է որպես կազմակերպված ֆաշիստական բռնության օրինակ։

Աջերի և ձախերի բախումները Թուրքիայում հաճախակի են եղել 1960-1970-ական թվականներին։ Նման հարձակումների բազմիցս ենթարկվել են ձախ, կանացի, արհմիութենական և աշխատանքային կազմակերպություններն ու հրատարակությունները։ Ծայրահեղ աջակողմյան բռնությունների ևս մեկ գագաթնակետ է դարձել 1977 թվականին Թաքսիմ հրապարակում տեղի ունեցած սպանդը, որը համարվում է Թուրքիայում երկրորդ արյունալի կիրակի։

Ծանոթագրություններ 

Ստամբուլի պատմություն