Կարլ ֆոն Շեռցեր

Կարլ ֆոն Շեռցեր (, ), ավստրիացի դիվանագետ, ճանապարհորդ, մարդաբան և գրող։

Կենսագրություն 
Կարլ Շեռցերը ծնվել է վիեննական հարուստ ընտանիքում, ստացել հիանալի կրթություն։ Սովորել է իրավագիտություն, այնուհետև զբաղվել է տպագրական գործով, բացել է տպագրական արվեստանոց։  Իր առաջին ճանապարհորդությունները դեպի Հարավային Տիրոլ, Իտալիա, Գերմանիա, Ֆրանսիա և Անգլիա կատարել է դեռևս ուսանողական տարիներին (1838-1842)։ 1848 թվականին հիմնադրել է Գուտենբերգի միությունը («Gutenberg-Verein»), որը պաշտպանում էր տպագրական աշխատողների շահերը։ Եղել է Լիբերալ կուսակցության անդամ և 1848 թվականի հեղափոխության մի շարք ղեկավարների ընկեր, որի համար ձերբակալվել է և 1851 թվականին և կանգնել է ռազմական տրիբունալի առջև։

1852-1855 թվականներին Կառլ Շեռցերը գերմանացի ճանապարհորդ Մորից Վագների հետ մեծ ճանապարհորդություն է կատարում Հյուսիսային, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո, 1855 թվականին, հավաքած մեծ գիտական հավաքածուով, Շեռցերը կրկին կանգնում է տրիբունալի առաջ, այս անգամ` «անթույլատրելի բացակայության» մեղադրանքով և դատապարտվում 6 շաբաթվա ազատազրկման (որը սահմանափակվում է 8 օրյա կալանքով)։ 1857-1859 թվականներին Շեռցերն աշխատել է ավստրիական ֆինանսների նախարարությունում։ Էրցհերցոգ Մաքսիմիլիանի խնդրանքով Կ. Շեռցերը մասնակցել է պատմության մեջ առաջին և միակ` ավստրիական նավատորմի շուրջերկրյա ծովային գիտարշավին (Նովարի արշավ)` որպես դրա քարտուղար և ժամանակագիր, ինչպես նաև` առևտրային գործակալ։ Այդ նավարկությունից վերադառնալուց հետո Շեռցերին շնորհվում է ասպետական կոչում, և 1866 թվականին նա դառնում է առևտրի նախարարության պետական խորհրդական։ 1869 թվականին Շեռցերը մասնակցում է ավստրո-հունգարական արշավին դեպի Արևելյան Ասիա (այցելում է Չինաստան, Ճապոնիա և Սիամ)։

1872-1878 թվականներին եղել է Զմյուռնիայում Ավստրո-Հունգարիայի գլխավոր հյուպատոսը (այժմ՝ Իզմիր)։

1878 թվականին եղել է Ավստրո-Հունգարիայի դեսպան Լոնդոնում, 1878-1884 թվականներին՝ Լայպցիգում, 1884-1896 թվականներին եղել է Ջենովայում գլխավոր հյուպատոս։ 1896-ից անցել է թոշակի։

Մեքսիկայի գիտակ Կ. Շեռցերը նախազգուշացրել է իր հովանավոր էրցհերցոգ Ֆերդինանդ Մաքսիմիլիանին Մեքսիկական արշավի անցկացման մեծ վտանգի մասին։ Ճանապարհորդ Կ. Շեռցերի գրությունները բարձր են գնահատել հեռավոր երկրների այնպիսի հետազոտողներ, ինչպիսիք են Ալեքսանդր ֆոն Հումբոլդտը և Յուստուս ֆոն Լիբիխը։

Աշխատություններ 
 Reisen in Nordamerika, 3 Bände, 1854, (mit M. Wagner);
 Die Republik Costarica, 1856, (mit M. Wagner)
 Wanderungen durch mittelamerikanische Freistaaten, 1857
 Reise der österreichischen Fregatte Novara um die Erde, beschreibender Teil, 3 Bände, Wien 1861-62
 Reise der österreichischen Fregatte Novara um die Erde, statistisch-kommerzieller Teil, 2 Bände , 1864.
 Aus dem Natur und Völkerleben im tropischen Amerika, 1864
 Fachmännische Berichte über die österreichisch-ungarische Expedition nach Siam, China und Japan, 1872.
 Smyrna, 1873.
 Weltindustrien, 1880
 Das wirtschaftliche Leben der Völker, 1886

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

Ավստրիացի դիվանագետներ
Ավստրիացի գրողներ