Հակակրանք

Հակակրանք (, ἀντι-` «հակառակ» և πάθος՝ «կիրք» բառերից), անբարյացակամության, անբարեհաճության կամ զզվանքի զգացմունք։ Տհաճության էմոցիոնալ վերաբերմունք ինչ-որ մեկի կամ ինչ-որ բանի նկատմամաբ։ Հակադիր է համակրանքին։ Հակակրանքը, ինչպես և համակրանքը, մեծ մասամբ ենթագիտակցության որոշմամբ պայմանավորված անգիտակցական զգացմունք է, բայց այն կարող է առաջանալ նաև գիտակցաբար․ այն մարդկանց, կենդանիների կամ երևույթների նկատմամբ բարոյական գնահատման արդյունքում, որոնք պարսավում են տվյալ հասարակության մեջ ընդունված հայացքների համակարգը։

Հակակրանքն իր աղբյուրով պատկերացում ունի հակակրանքի առարկայի վնասարարության, վտանգավորության և այլանդակության մասին՝ ձեռք են բերված անձնական, ժառանգական փորձով կամ էլ դաստիարակությամբ։ Այս զգացմունքի հիմքում կարող է ընկած լինել անհատի նյարդային համակարգի հատուկ գրգռվածությունը (գերզգայունություն)։

Մարդու կամ կենդանու ժառանգական կամ ձեռքբերովի հակակրանքը այս կամ այն առարկաների նկատմամբ հաճախ ունենում է բնազդային կամ ռեֆլեքսային բնույթ, և որոշ հեղինակների կարծիքով՝ կապված է անհատի, կենսաբանական տեսակի, խմբի կամ էթնոսի ինքնապահպանման խնդրի հետ։

Հոգեբանության և հասարակագիտության մեջ հակակրանքը, ինչպես և համակրանքը, միջանձնային և միջխմբային հարաբերությունների մոտիվացիոն կարգավորիչներից մեկն է։ Բարյացակամության և անբարյացակամության զգացմունքները կարող են լինել քիչ թե շատ անկախ կամ նույնիսկ փոխլրացնող, այսինքն՝ օրինաչափորեն համադրվել մեկ այլ մարդու հանդեպ էմոցիոնալ վերաբերմունքի մեջ (մեկ բևեռի արտահայտվածությունը հակադիրի միաժամանակյա  արտահայտվածությամբ)։

Միջանձնային հակակրանք 
Միջանձնային հակակրանքը հաճախ իռացիոնալ կերպով վերագրվում է վարքագծի կամ որոշակի ֆիզիկական հատկանիշների, որոնք ընկալվում են որպես բնավորության գծեր։ Բացասական զգացողությունը հաճախ տեղի է ունենում արագ և առանց պատճառաբանության։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 Л. Я. Гозман. «Психология эмоциональных отношений».

Զգացմունքներ
Հույզեր
Էմոցիաներ