Թբիլիսի հոգևոր սեմինարիա

Թբիլիսի հոգևոր սեմինարիա (ավելի շուտ՝ Թբիլիսի հոգևոր սեմինարիա ) միջնակարգ կրթության հոգևոր հաստատություն, որը գործել է 1817 թվականից մինչև 1919 թվականը Ռուսական ուղղափառ եկեղեցու վրացական եքսարքատում, 1993  թվականին վերականգնվել է որպես Վրացական ուղղափառ եկեղեցու գերագույն կրթական հիմնարկ։

Պատմություն
Սեմինարիան բացվել է 1817 թվականին Թբիլիսիյում և իր տրամադրության տակ ունեցել է երկու բաժին՝ աստվածաբանության և հռետորաբանության, պարտադիր առարկաներ էին նաև եկեղեցա-սլավոնական լեզուն, համաշխարհային պատմությունը, մաթեմատիկան, բանահյուսությունը, ֆրանսերեն և գերմաներեն լեզուները։
Այն կառուցվել է 1838  թվականին շվեյցարացի ճարտարապետների, Լուգանո քաղաքի բնիկների (Շվեյցարիայի իտալական մասը) և Ջովանի և Ջուզեպե Բեռնարդոցիների միջոցներով, Պուշկինի անվան զբոսայգու դիմաց գտնվող (Ազատության հրապարակ) Պուշկինի փողոցում, այն հաճախ անվանել են նաև սեփականատիրոջ անունով՝ Զուբալովի տուն։
1872 թվականին սեմինարիայում արգելվել է դասընթացների ժամանակ օգտագործել վրացերենը։
1891 թվականին Կայսրի հրամանով սեմինարիայի ռեկտորը արժանացել է Վրաց-Կայսերական Սինոդական կազմի անդամ լինելու կոչումանը։
1903 թվականին Վեկայի շրջանում Ցխնետյան փողոցում (Չավչավադձե պողտա) սկսված են եղել նոր  հոգևոր սեմինարիայի շենքի շինարարական աշխատանքները։ Նախագծի հեղինակը եղել է ճարտարապետ Ալեքսանդր Ստանիսլավովիչ Ռոգոյսկին։ 1912 թվականին սեմինարիան տեղափոխվել է նոր շենք, իսկ հին շենքը վերանորոգվել է որպես «Արքայական համարներ» հյուրանոց։
1917 թվականին սեմինարիան փակվել է իսկ շենքը բռնագրավվել։
1950 թվականին սեմինարիայի հին շենքը, որը գտնվում էր Պուշկինի փողոցում, տրամադրվել է և ծառայել է որպես Վրաստանի արվեստների պետական թանգարան, պաշտոնապես հայտնի է որպես Շալվա Ամիրանաշվիլիի անվան Կերպարվեստի թանգարան։ 
Վեկե շրջանի որոշ սեմինարիաների կառույցներ փրկվել են։ Մեր ժամանակներում այն 9-րդ քաղաքային հիվանդանոցն է։

Սեմինարիաները և Ստալինը 
Իոսիֆ Ստալինը 1894 թվականին ավարտելով Քաղաքային հոգևոր ուսումնարանը ընդունվել է Թբիլիսիի հոգևոր սեմինարիան։ Ժամանակակիցների վկայությամբ կառույցում իշխում էր օբսկուրատիզմի պայմանները՝ երեսպաշտություն, մշտական մանրակրկիտ կարգապահություն, այստեղ եղել է խիստ կարգ ու կանոն և ռազմական կարգապահություն։ Սեմինարիան անկասկած ազդեցություն է թողել Ստալինի վրա։ Ուսումնական տարիներին նա մասնակցել է մարքսիստների առաջին խմբակներին և առաջին աշխատանքային խմբի հետ, ովքեր կրթություն են ստացել Թիբիլիսիի ձեռնարկություններում, 1898 թվականին դառձել է Մեսամե-դասի (սոցիալ-դեմոկրատական առաջին կազմակերպությունը Անդրկովկասում) անդամ։ 1899 թվականին, ուսման վերջին տարիներին նա հեռացվել է ուսումնարանից քնությանը անհայտ պատճառով չներկայանալու համար։

Ռեկտորներ
 1817—1818 — Վիտալի (Բորիսով-Ժեգաչև), վանահայր
 1818—18?? — Իրինեյ (Կլյուչերև)
 1837—1840 — Սերգեյ (Օրլով), վանահայր
 1851—1858 — Իսրաել (Լուկին), վանահայր
 1858—1860 — Ֆոտիյ (Շիրևսկի), վանահայր
 1860—1868 — Վիկտորին (Լյուբիմով), վանահայր
 1875 — Կորնիլիյ (Օրլինկով), վանահայր
 1883—1886 — Չուդեցկի, Պավել Իվանովիչ, ավագ քահանա
 1886—1889 — Պաիսիյ (Վինոգրադով), վանահայր
 1889—1891 — Նիկոլայ (Զիորով), վանահայր
 1891—1893 — Տիխոն (Մորոշկին), վանահայր
 1893—1898 — Սերաֆիմ (Շեշերյակով), վանահայր
 1898—1901 — Հերմոգեն (Դոլգանյով), վանահայր
 1901—1902 — Ստեփան (Արխանգելսկի), վանահայր
 1902—1906 — Նիկանդր (Ֆենոմենով), վանահայր
 1906—1907 — Գրիգորի (Վախնին), վանահայր
 1907—1911 — Պիմեն (Պեգով), архимандрит
 1911—1914 — Իերոֆեյ (Պոմերանցև), վանահայր
 1914—1916 — Մելհիսեդեկ (Պաեվսկի), վանահայր
 1917—1921 — Կոռնելի Սամսոնիդձե-Կեկալիդձե, ավագ քահանա
 1993—երևի Իլյա II, կաթոլիկ պատրիարք

Տես նաև 
 Թբիլիսի հոգևոր ակադեմիա

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Список выпускников Тифлисской духовной семинарии 1896—1900, 1915.

Թբիլիսիի շենքեր և կառույցներ
Թբիլիսիի տեսարժան վայրեր