Կարլ Փերքինս

Կարլ Լի Փերքինս (, ), ամերիկացի երգիչ, կոմպոզիտոր, 1950-ականների կեսերին ռոքաբիլլի ժանրի հիմնադիրներից մեկը։

Փերքինսն առավել հայտնի էր իր ռոքնռոլ ժանրի ձայնագրություններով Մեմֆիսի Sun Records-ի համար, ամենահայտնին «Blue Suede Shoes»-ն է (1956 թվական)։ Նույն ժանրում ձայնագրվել են նաև «Gone Gone Gone», «Matchbox», «Honey Don't», «Everybody's Trying to Be My Baby», «Glad All Over»: 1960-ականների կեսերին Փերքինսը սկսել է ստեղծագործել քանթրի ոճով։։ Երգիչը ռոքնռոլին է վերադարձել 1980-ականներին։

Երաժիշտ Չարլի Դենիելսը ասել է․ «Կարլ Փերքինսի երգերը մարմնավորում էին ռոքաբիլլիի դարաշրջանը, իսկ Կարլ Փերքինսի հնչողությունը ավելի շատ է մարմնավորում ռոքաբիլիի ձայնը, քան նրա անդամներից որևէ մեկը, քանի որ նա երբեք չի փոխվել»։ Փերքինսի երգերը ձայնագրվել են այնպիսի ազդեցիկ արտիստների (և ընկերների) կողմից, ինչպիսիք են Էլվիս Փրեսլին, The Beatles-ը, Ջիմի Հենդրիքսը, Ջոնի Քեշը և Էրիկ Կլեպտոնը, ինչը հետագայում ամրապնդեց նրա պատվավոր տեղը երաժշտության պատմության մեջ։ Փոլ ՄաքՔարթնին ասել է. «Եթե չլիներ Կարլ Փերքինսը, չէր լինի նաև «The Beatles»-ը»։

Կենսագրություն

Վաղ տարիներ 
Կարլ Փերքինսը ծնվել է 1932 թվականի ապրիլի 9-ին, Թենեսի նահանգի Թիփթոնվիլ քաղաքում, բնավարձակալող Բաք Փերքինսի (նրա ծննդյան վկայականում սխալմունքով գրվել է «Փերքինգս» (Perkings)) ընտանիքում։ Մանուկ հասակում նա և իր եղբայրները ստիպված էին քրտնաջան աշխատել բամբակի դաշտերում դպրոցական դասերից հետո։ Հարազատ եղբայրներն էին Ջեյ և Քլեյթոնը։ Տղաները մեծացել են լսելով Հարավային գոսպել երաժշտությունը, որը երգում էին եկեղեցու սպիտակամորթ ընկերները, ինչպես նաև բամբակի դաշտերում գտնվող սևամորթ բանվորներն ու բնավարձակալողները։ Ամռանը նրանք աշխատում էին օրական 12-14 ժամ։ Կարլը և նրա եղբայր Ջեյը միասին վաստակում էին օրական 50 ցենտ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ընտանիքը չափազանց քիչ եկամուտ ուներ, գումարը բավական էր բանջարեղենի, Կարլի հոր համար ծխախոտի և նույնիսկ մի փոքր քաղցրավենիքի համար։

Շաբաթ երեկոյան Կարլը հոր հետ լսում էր «Grand Ole Opry» ռադիոհաղորդումները Ռոյ Էկաֆի հետ և նրանց տպավորությամբ ծնողներին խնդրել էր կիթառ գնել իրեն։ Բայց քանի որ նրանք չէին կարող իրենց թույլ տալ գործիք գնել, Կարլի հայրը կիթառ էր պատրաստել սիգարի տուփի և ցախավելի օգնությամբ։ Բարեբախտաբար, հարևանն իր հորը վաճառեց Ջին Օթրիի մաշված կիթառը։ Փերքինսը չէր կարող իրեն թույլ տալ նոր լարեր, և երբ դրանք պատռվեցին, նա ստիպված էր ամրացնել դրանք։ Հանգույցները կտրում էին նրա մատները, երբ նա անցնում էր մեկ այլ նոտայի, ուստի նա սկսեց ծռել նոտաները՝ բախվելով կապույտ նոտայի նման մի բանի։ Նա ինքն էր ստեղծում երգեր, որոնք արտացոլում էին այս բոլոր երաժշտական ուղղությունները։ Հետագայում Կարլ Փերքինսը սովորեցրեց իր ավագ եղբորը՝ Ջեյին, նվագակցել իրեն կիթառի վրա։ Նրանք երկուսն էլ թողել են դպրոցը ութերորդ դասարանից հետո՝ ընտանիքին օգնելու համար։

1947 թվականի հունվարին Կարլի ընտանիքը տեղափոխվեց Մեդիսոն շրջան։ Այնտեղ Կարլը գրել է իր առաջին հիթը՝ «Movie Magg»-ը, որը, սակայն, ժողովրդականություն չի վայելել վարչաշրջանից դուրս։

Երաժշտական կարիերան Կարլ Փերքինսը և նրա եղբայր Ջեյը սկսել են 1946 թվականին (այն ժամանակ Կարլը ընդամենը 14 տարեկան էր)։  Նրանք ելույթ են ունեցել Ջեքսոնից ոչ հեռու գտնվող «Cotton Ball» և «Sand Ditch» պանդոկներում։ Ավելի ուշ նրանց են միացել նաև կրտսեր եղբայր Քլեյթոնը, ով նվագում էր կոնտրաբաս։ 1940-ականների վերջին Փերքինս եղբայրները Ջեքսոնի ամենահայտնի խումբն էին։

1953 թվականի հունվարին Կարլ Փերքինսն ամուսնացել է Վալդա Քրայդերի հետ, ում հետ ծանոթ էր մի քանի տարի։ Կինը համոզել էր Կարլին իր ամբողջ ժամանակը նվիրել պանդոկներում նվագելուն (նախկինում Փերքինսը դա անում էր բացառապես երեկոյան ժամերին՝ աշխատելով բամբակի հավաքման, ներքնակների արտադրության գործարանում և մարտկոցների գործարանում)։ Հետագայում խմբին միացել է թմբկահար Վ. Ս. Հոլանդը։ Հոլանդը նախկինում երաժիշտ աշխատելու փորձ չէր ունեցել, սակայն ռիթմի լավ զգացողությամբ էր օժտված։

Ռոքնռոլի տարիներ 
1954 թվականի հուլիսին Կարլը և Վալդան ռադիոյով լսեցին Էլվիս Պրեսլիի «Blue Moon of Kentucky» երգը։ Կատարման ոճը մոտ էր Կարլ Փերքինսի ոճին։ Նա հասկացավ, որ իր ապագան Մեմֆիսում է, որտեղ նա գնացել է 1954 թվականի աշնանը։ Մեմֆիսի Sun Records ստուդիայում ձայնագրվել են Փերքինսի առաջին, դասական դարձած ռոքնռոլ սինգլները՝ սկսած «Blue Suede Shoes»-ից (1956 թվական)։ 1958 թվականին Փերքինսը տեղափոխվել է Columbia Records։ Նոր լեյբլում ձայնագրվել են «Jive After Five», «Levi Jacket», «Pop, Let Me Have the Car», «Pink Pedal Pushers» և այլն։

Քանթրիի տարիներ 
1960-ականների կեսերին Փերքինսը հետաքրքրվեց քանթրի ոճով, որից, ըստ էության, սկսել է իր ստեղծագործական ուղին։ Այդ ժամանակ նա փոխեց լեյբլը և ձայնագրվեց սկզբում Decca Records-ում, այնուհետև կարճ ժամանակով Dollie Records-ում, իսկ հետո վերադարձավ Columbia Records։ Ջոնի Քեշի հրավերով Փերքինսը սկսել էր մասնակցել նրա շրջագայություններին։ Տվյալ պահին նա ունեցավ հարաբերական հաջողություն քանթրի երաժշտության շրջանակներում։ 1973 թվականին Փերքինսը տեղափոխվել է Mercury լեյբլ։

Ուշ տարիներ 
1980-ականներին Փերքինսը վերադարձել է ռոքնռոլ։ Նա ձայնագրեց նոր ալբոմ, որը ներառում էր իր հին երգերի նոր տարբերակները, ինչպես նաև մի շարք այլ հայտնի ռոքնռոլ ստեղծագործություններ։ 1986 թվականին Կարլ Փերքինսը, Ջոնի Քեշը, Ջերի լի Լյուիսը և Ռոյ Օրբիսոնը կրկին հավաքվել էին Մեմֆիսի Sun Records ստուդիայում և միասին ձայնագրել «Class of ’55» ալբոմը։ 1992 թվականին Փերքինսը ձայնագրել է «A Sentimental Journey» ալբոմը Սքոթի Մուրի հետ, ով Էլվիս Փրեսլիի կիթառահարն էր Sun Records-ի օրերից։ Փերքինսի վերջին ալբոմը՝ «Go, Cat, Go!» թողարկվել է 1996 թվականին։

Կարլ Փերքինսը մահացել է 1998 թվականի հունվարի 19-ին Jackson-Madison Country հիվանդանոցում (Ջեքսոն, Թենեսի)։ Հուղարկավորությանը ներկա են եղել Ջորջ Հարիսոնը, Ջերի լի Լյուիսը, Գարթ Բրուքսը, Ջոնի Քեշը և նրա կինը՝ Ջուն Քարթերը։ Թաղվել է Ջեքսոնում՝ Ridgecrest գերեզմանատանը։ Նրա այրին՝ Վալդա Փերքինսը, մահացել է 2005 թվականի նոյեմբերի 15-ին` Ջեքսոնում։

Կիթառի ոճ 
Որպես կիթառահար` Փերքինսն օգտագործել է ֆինգերփիքինգ` ձեռքի ափի խլացում, արպեջո, բաց լարերի շահավետ օգտագործում, միայնակ և կրկնակի լարերի թեքում, քրոմատիզմ, քանթրի և բլյուզ անցումներ, ինչպես նաև տրիտոն և այլ տոնային անցումներ (կարճ արտահայտություններ, որոնք ներառում են նոտաներ այլ ստեղներից և շարժվում են տրամաբանորեն, հաճախ սիմետրիկ նախշերով)։ Ակորդների հարուստ բառարանը, ներառյալ վեցերորդ և տասներեքերորդ ակորդները, իններորդ և լրացուցիչ ինը ակորդները, ինչպես նաև դադարները, հայտնվում են ռիթմիկ մասերում և մենակատարողական հաատվածներում։ Սինկոպացիայի ազատ օգտագործումը, ակորդի սպասումը (ակորդի փոփոխությունը մյուս խաղացողներից առաջ, հաճախ ութերորդ նոտայի վրա) և խաչաձև նվագարկումը (երեք ութերորդ նոտաների օրինաչափության կրկնությունը, որպեսզի շեշտը տարբեր կերպ ընկնի բարձրացող կամ իջնող ռիթմի վրա) նույնպես նրա հնարքներից էին։

Ժառանգություն 

Փերքինսը, գրող Դեյվիդ ՄաքԳիի հետ համատեղ, գրել է իր ինքնակենսագրությունը՝ «Go, Cat, Go»-ն, որը հրատարակվել է 1996 թվականին։ Սանտա Մոնիկայում տեղակայված Fastlane Entertainment պրոդյուսերական ընկերությունը հայտարարել էր կենսագրական ֆիլմի ստեղծման ծրագրերի մասին, որը նախատեսվում էր թողարկել 2009 թվականին։

2004 թվականին Rolling Stone ամսագիրը Փերքինսին դասել է 99-րդ տեղը՝ բոլոր ժամանակների 100 մեծագույն արտիստների ցանկում։

«Blue Suede Shoes»-ի նրա տարբերակը 2006 թվականին ներառվել է Կոնգրեսի գրադարանի գրառումների ազգային գրանցամատյանում՝ Գրառումների պահպանման ազգային խորհրդի կողմից։

Նրա երգերը դեռևս պատկանում են Փերքինս ընտանիքին։

«George Thorogood and the Destroyers»-ը ձայնագրել է Փերքինսի«Dixie Fried» երգի իր տարբերակը 1985 թվականի «Maverick» ալբոմում։ «The Kentucky Headhunters»-ը նույնպես ձայնագրել է իր տարբերակը, ինչպես արել էր Քեիթ դե Գրութը իր 1968 թվականի «No Introduction Necessary» ալբոմում՝ Ջիմի Փեյջը սոլո կիթառի վրա, իսկ Ջոն Փոլ Ջոնսը՝ բաս կիթառի վրա։

Սկավառակագրություն

Ստուդիական ալբոմներ

Սինգլներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 
 Carl Perkins biography
 Perkins's page at the Rockabilly Hall of Fame
 Carl Perkins bio at Rolling Stone
 Carl Perkins Biography at The History of Rock

:Կատեգորիա:1932 ծնունդներ
:Կատեգորիա:1998 մահեր
:Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
:Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
:Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք կիթառահարներ

Ամերիկացի երգիչներ
Ամառային երիտասարդական վիքիճամբարի հոդվածներ