Լեոնարդ Վուլլի

Չարլզ Լեոնարդ Վուլլի, (), բրիտանացի հնագետ էր, որը հայտնի էր Միջագետքի Ուր քաղաքում իր պեղումներով։ Նա ճանաչված է որպես առաջին «ժամանակակից» հնագետներից մեկը, ով պեղումներ է կատարել մեթոդական եղանակով, գրառումներ կատարելով և դրանք օգտագործել հին կյանքն ու պատմությունը վերականգնելու համար։ Վուլլին ասպետի կոչում է ստացել 1935 թվականին հնագիտության ոլորտում ունեցած ավանդի համար։ Նա ամուսնացավ բրիտանացի հնագետ Քեթրին Վուլլիի հետ։

Վաղ կյանք 
Վուլլին հոգևորականի որդի էր և Ջեֆրի Հարոլդ Վուլլիի եղբայրն էր, Վ.Ք.-ն և Ջորջ Քեթքարտ Վուլլին։ Նա ծնվել է ժամանակակից Լոնդոնի Հեքնի թաղամասում,Սաութվոլդ փողոց Վերին Քլեպտոն 13 և կրթություն է ստացել Օքսֆորդի Սենթ Ջոնի դպրոցում, Լեյթերհեդ և Նյու քոլեջում։ Փոքր տարիքից հետաքրքրվել է պեղումներով։

Կարիերա 

1905 թվականին Վուլլին դարձավ Օքսֆորդի Էշմոլին թանգարանի օգնականը։ Արթուր Էվանսի կողմից կամավոր կերպով վարել է Կորբրիջում (Հադրիանի պատի մոտ) հռոմեական վայրում գտնվող պեղումները Ֆրենսիս Հավերֆիլդի համար, Վուլլին սկսեց իր պեղումների կարիերան այնտեղ 1906 թվականին, ավելի ուշ Բահագործություն-ում խոստովանելով, որ «Ես երբեք չեմ ուսումնասիրել հնագիտական մեթոդները նույնիսկ գրքերից… և ես գաղափար չունեի, թե ինչպես կատարել հետազոտություն կամ հիմքի հատակագիծ» (Վուլլի 1953:15)։ Այնուամենայնիվ, Քորբրիջ Առյուծ-ը գտնվել է նրա հսկողության տակ։

Վուլլին այնուհետև մեկնեց Նուբիա հարավային Եգիպտոսում, որտեղ նա աշխատեց Դեյվիդ Ռանդալ-ՄաքԻվերի հետ Նուբիա Էքլի Քոքսի արշավախմբի վրա, որն անցկացվում էր Փենսիլվանիայի համալսարանի թանգարանի հովանու ներքո։ 1907-1911 թվականներին նրանք հնագիտական պեղումներ և հետազոտություններ են անցկացրել այն վայրերում, ներառյալ Արեյկան, Բյուեն, և Մերոյական Կարանոգ քաղաքը։ 1912–1914 թվականներին Թ. Է. Լոուրենսի հետ որպես օգնական, նա պեղել է խեթական Կարչեմիշ քաղաքը Սիրիայում։ Լոուրենսը և Վուլլին, ըստ երևույթին, աշխատում էին բրիտանական ռազմածովային հետախուզության համար և վերահսկում էին Գերմանիայի Բեռլին-Բաղդադ երկաթուղու կառուցումը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Վուլլին Լոուրենսին հետ ուղարկվեց Կահիրե, որտեղ նա հանդիպեց Գերտրուդա Բելին։ Հետո նա տեղափոխվեց Ալեքսանդրիա, որտեղ նրան հանձնարարեցին աշխատել ծովային լրտեսության վրա։ Թուրքիան գրավեց մի նավ, որի վրա նա գտնվում էր և երկու տարի պահեց նրան համեմատաբար հարմարավետ ռազմագերիների ճամբարում։ Պատերազմի ավարտին նա Ֆրանսիայից ստացավ Կրոյս դե Գեր-ը։

Հետագա տարիներին Վուլլին վերադարձավ Կարքեմիշ, այնուհետև աշխատեց Եգիպտոսի Ամարնա քաղաքում։

Պեղումներ Ուրում 
Վուլլին գլխավորում էր Բրիտանական թանգարանի և Փենսիլվանիայի համալսարանի համատեղ արշավախումբը դեպի Ուր, որը սկսվում էր 1922 թվականին, որի կազմում էր նաև նրա կինը՝ բրիտանացի հնագետ Քեթրին Վուլին։ Այնտեղ նրանք կարևոր բացահայտումներ արեցին, այդ թվում՝ պղնձե ցուլը և ցլի գլխով քնարը թագավորական գերեզմանատան պեղումների և «Ռամը Թիկետի մեջ» զույգ արձանիկները։ Ագաթա Քրիստիի «Սպանություն Միջագետքում» վեպը ոգեշնչվել է թագավորական դամբարանների հայտնաբերմամբ։ Ագաթա Քրիստին ավելի ուշ ամուսնացավ Վուլլիի երիտասարդ օգնական Մաքս Մալոուանի հետ։

Ուրը եղել է շումերական շատ թագավորների թաղման վայրը։ Վուլլիները հայտնաբերեցին նյութական մեծ հարստության դամբարաններ, որոնք պարունակում էին հին շումերական մշակույթի մեծ նկարներ իր զենիթում, ինչպես նաև ոսկյա և արծաթյա զարդեր, բաժակներ և այլ կահավորանք։ Ամենաշռայլ գերեզմանը «Թագուհի» Պու-Աբիի գերեզմանն էր։ Զարմանալիորեն, թագուհի Պու-Աբիի դամբարանը անձեռնմխելի էր կողոպտիչների կողմից։ Դամբարանի ներսում շատ լավ պահպանված իրեր են հայտնաբերվել, այդ թվում՝ նրա անունը շումերերենով գլանաձեւ կնիք։ Նրա մարմինը հայտնաբերվել է թաղված երկու սպասավորների հետ միասին, որոնք ենթադրաբար թունավորվել էին մահից հետո նրան ծառայելու համար։ Վուլլին կարողացավ վերականգնել Պու-Աբիի թաղման արարողությունը նրա գերեզմանում հայտնաբերված առարկաներից։

Պեղումներ Ալ Մինայում և Թել Աթչանայում 
1936 թվականին, Ուրում հայտնագործություններից հետո, Վուլլին հետաքրքրված էր կապեր գտնել հին Էգեյան և Միջագետքի քաղաքակրթությունների միջև։ Սա նրան տարավ դեպի սիրիական Ալ Մինա քաղաք։ Նա պեղել է Թել Աթչանան 1937–1939 և 1946–1949 թվականներին։ Նրա թիմը հայտնաբերել է պալատներ, տաճարներ, առանձնատներ և պարիսպներ՝ 17 հնագիտական ​​մակարդակներում, որոնք հասել են ուշ վաղ բրոնզի դարից (2000 մ.թ.ա.) մինչև ուշ բրոնզի դար։ Նրանց գտածոների թվում էր Ալալախ մ.թ. թագավոր Իդրիմիի մակագրված արձանը, մ.թ.ա.15-րդ դարի սկզբին։

Տեղական ծագման ջրհեղեղի տեսություն 
Վուլլին առաջին հնագետներից էր, ով առաջարկեց, որ Ծննդոց գրքում նկարագրված ջրհեղեղը տեղական է, երբ Ուրում հայտնաբերեց ջրհեղեղի շերտ «400 մղոն երկարությամբ և 100 մղոն լայնությամբ, բայց հովտի բնակիչների համար, որն ամբողջ աշխարհն էր»։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ 
Նրա հնագիտական ​​կարիերան ընդհատվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, և նա գլխավորեց Միացյալ Թագավորության Դաշնակից բանակների հուշարձանների, կերպարվեստի և արխիվների բաժնի մի մասը։ Պատերազմից հետո վերադարձել է Ալալախ, որտեղ շարունակել է աշխատել 1946 թվականից մինչև 1949 թ։

Անձնական կյանք 

Վուլլին ամուսնացել է Քեթրին Էլիզաբեթ Քիլինգի հետ (ծնվել է 1888թ. հունիսի 8-1945թ. նոյեմբերի 8-ին), ով ծնվել է Անգլիայում գերմանացի ծնողներից և նախկինում ամուսնացած է եղել Լիոյի հետ։ 1924 թվականին նա վարձել էր Գնդապետ Բերտրամ Ֆրենսիս Էարդլի Քիլինգին որպես արշավախմբի նկարիչ և նկարչուհի; նրանք ամուսնացան 1927 թվականին, և նա շարունակեց կարևոր դեր խաղալ նրա հնագիտական ​​վայրերում.

1930 թվականին Վուլլին հրավիրեց իր ընկերոջը՝ Ագաթա Քրիստիին, այցելելու Իրաքում գտնվող փորման վայր, որտեղ նա հանդիպեց իր երկրորդ ամուսնուն՝  Մաքս Մալոուանին։

Վուլլին մահացել է 1960 թվականի փետրվարի 20-ին, 79 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ 

Անգլիացի հնագետներ
Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Փենսիլվանիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի լրտեսներ
Անգլիացի պատմաբաններ
Անգլիացի արևելագետներ
Քաղցկեղից մահացածներ
Շումերագետներ
Բրիտանացի հետախույզներ
20-րդ դարի պատմաբաններ