Կիևի ուրվական

«Կիևի ուրվական» (), քաղաքային լեգենդ ուկրաինացի ռազմական օդաչուի մասին, որը 2022 թվականի փետրվարին Ուկրաինայի ռազմաօդային ուժերի ՄԻԳ-29 ինքնաթիռով, Ուկրաինա ռուսական ներխուժման պահից առաջին 30 ժամվա ընթացքում Կիևի ճակատամարտի ժամանակ, իբր, խոցել է ռուսական վեց ինքնաթիռ։ Լեգենդի հիմքում չի ներկայացվել որևէ մանրամասնություն, կամ ապացույց, իսկ ռազմական փորձագետները դա անվանել են «թեև հնարավոր, բայց քիչ հավանական»։ Փորձագետները հայտարարել են, որ «Կիևի ուրվականի» նման պատմությունները հանդիսանում են ուկրաինական քարոզչության մի մաս կամ էլ բարոյական ոգու բարձրացմանն ուղղված արշավ։ Ոմանք էլ կարծում են, որ դա միանգամից երկուսի համադրությունն է։

Պատմություն 
«Կիևի ուրվականի» կերպարն ուկրաինական լրատվամիջոցներում լայն տարածում է գտել 2022 թվականի փետրվարի վերջին, որոնք նույնիսկ նրան անվանում էին «Իվան Կոժեդուբի ավանդույթները շարունակող», քանի որ կարողացել էր բարձրացնել ուկրաինացիների բարոյական ոգին՝ մարտական գործողությունների պայմաններում։ Ուկրաինայի նախկին նախագահ Պետրո Պորոշենկոն թվիթերյան իր միկրոբլոգում տեղադրել է կործանիչներից մեկի օդաչուներից մեկի լուսանկարը, որն արվել էր 2019 թվականին), պնդելով, թե նա «Կիևի ուրվականն է», որը, Պորոշենկոյի խոսքով, իրական մարդ է եղել։

Comrade_Corb անվամբ յութուբյան օգտատերը, որն ի սկզբանե տեղադրել էր տեսագրություն, հայտարարել է, որ կադրերը վերցվել են Digital Combat Simulator World (DCS) համակարգչային խաղից, որը մարտական գործողությունների վերաբերյալ սիմուլյատոր է։ Հեղինակը պնդում էր, որ տեսանյութն արել է «Կիևի ուրվականի» հանդեպ ունեցած իր հարգանքից ելնելով։ Ստացվում է, որ այդ օդաչուի գոյությունը շարունակում է մնալ կասկածելի։

2022 թվականի ապրիլի 30-ին Ուկրաինայի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարությունը հերքեց լուրերն այն մասին, որ «Կիևի ուրվականը» 2022 թվականի մարտի 13-ին զոհված օդաչու Ստեփան Տարաբալկան է՝ նշելով, որ «Կիևի ուրվականը» լեգենդ է, մարտավարական ավիացիայի 40-րդ բրիգադի օդաչուների հավաքական կերպարը, որը գործել է Կիևի երկնքում։ Ռազմաօդային ուժերի հրամանատարությունը նաև հայտարարել է, որ տեղեկատվական տարածքը չի լցվել ֆեյքերով։ Ուկրաինական իշխանությունները խոստովանել են, որ «Կիևի ուրվականը» առասպել է եղել։ Մինչ այդ համացանցում նաև շշուկներ էին տարածվել այն մասին, որ ոմն Վլադիմիր Աբդոնով հանդիսանում է ուկրաինացի օդաչու, որը խոցել է ռուսական 6 կործանիչ։

Գնահատականներ 
Բազմաթիվ աղբյուրներ «Կիևի ուրվականին» համարում են քաղաքային լեգենդ կամ ռազմական քարոզչություն, իսկ օդաչուի ենթադրյալ գոյությունը՝ ուկրաինական բնակչության համար բարոյական լուրջ վերելք, որպեսզի ռուսական ներխուժման ժամանակ ամրապնդվի լավատեսությունը։ Սոցիալական ցանցերում «Կիևի ուրվականի» մասին պատմություններով կիսվում էին նաև ուկրաինացիները։ Ոմանք «Կիևի ուրվականին» սկսեցին դիտարկել որպես հավաքական կերպար, որն այլաբանորեն ներկայացնում է ուկրաինական ողջ ավիացիայի գործողությունները։

Ինչպես նշում է Task & Purpose պարբերականը, տվյալները, որոնք ներկայացվել են ուկրաինական իշխանությունների կողմից, քիչ մանրամասներ են պարունակում, ինչը նման օդաչուի գոյություն ունենալը քիչ հավանական է դարձնում։ Իր հերթին Urban Legends Reference Pages առցանց պարբերականը, որն զբաղվում է քաղաքային լեգենդների բացահայտմամբ, ևս այս պատմությունը մտացածին է անվանել։ The Aviationist առցանց պարբերականը նշում է, որ «Կիևի ուրվականը» «տարօրինակ աղավաղումների օրինակ է<...> պատերազմի քաոսով ուժեղացված»։

Ավստրիացի ավիացիոն պատմաբան Թոմ Քուփերը ուշադրություն է դարձրել այն հանգամանքի վրա, որ ոչ մի դեպքում չեն ներկայացվել փաստարկներ ոչ ուկրաինական օդանավի, ոչ էլ ռուսական ենթադրյալ հարձակում գործած թռչող ապարատների համարների կամ օդաչուների ազգանունների մասին։ Քուփերը եզրակացություն է արել, որ որևէ օդային հաղթանակ չի հաստատվում փաստացի տվյալներով և օդաչուի գոյությունը «լեգենդ է»։ Նա, որպես օրինակ, բերել է օդային մարտի միակ նկարահանված տեսանյութը, որտեղ ուկրաինական կործանիչը չկառավաչվող հրթիռներով հարձակում է գործում ռուսական ուղղաթիռների վրա։

Պաշտպանական հետազոտությունների միացյալ թագավորական ինստիտուտի փորձագետները իրենց զեկույցում նաև նշել են, որ, չնայած Ուկրաինայի ռազմաօդայինուժերի ինքնաթիռները նկատվել են Կիևի օդային տարածքում պարեկության ժամանակ, սակայն Ռուսաստանի օդատիեզերական ուժերի ինքնաթիռների հետ օդային մարտերի տարբեր կադրերը կեղծ են եղել ու պատրաստվել ավիասիմուլյատորի օգնությամբ։

Նյու Յորքի համալսարանից ինֆորմատիկայի հարցերով մասնագետ Լաուրա Էդելսոնը, որը զբաղվում է քաղաքական հաղորդակցությամբ, նշում է, որ «Կիևի ուրվականը դարձել է ուկրաինացի պաշտոնյաների համար վաղ դաս»։ «Ես կարծում եմ, որ նրանք հրաժարվել են այդպիսի բաներից։ Երբ դուք զրուցում եք Արևմտյան Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի հետ, ձեզ պետք է, որ ձեզ որպես մարդ ընդունեն, որն արժանի է վստահության։ Այս առասպելական օդաչուի պատմությունը պատմելուց շրջադարձ կատարվեց դեպի սովորական ուկրաինացիների պատմությունները պատմելը»։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Philippe Coradi, 
 
 

2022 Ուկրաինայում
Կեղծիքներ