Ռոբերտ Մաթոսյան

Ռոբերտ Սամվելի Մաթոսյան (), հայ կինոգետ, հրապարակախոս, սցենարիստ, Հայաստանի (1982) և ՌԴ (2000) կինեմատոգրաֆիստների միությունների անդամ, Հայաստանի ազգային կինոակադեմիայի ակադեմիկոս, «Մովսես Խորենացի» (2015) և «Միխայիլ Շոլոխով» (2006) մեդալակիր։ Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2022)։ 

Հեղինակ է վավերագրական ֆիլմերի, սցենարների և կինոյի մասին գրքերի, 500-ից ավելի հոդվածների, հարցազրույցների և այլ նյութերի։ Մաթոսյանի գրքերից թարգմանվել են ռուսերեն ու արաբերեն։ Հիմնադրել և Ժամանակ առ ժամանակ գլխավորել է կինոպարբերականի հրատարակում («Ֆիլմ», «Գեղարվեստ», «+Կինո»)։

Կենսագրություն 
Ռոբերտ Սամվելի Մաթոսյանը ծնվել է 1945 թվականին, Սպիտակ քաղաքում։ 1968 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Միաժամանակ աշխատել է համալսարանի կինո-ֆոտո լաբորատորիայում` «Երևանի համալսարան» թերթին ապահովելով իլյուստրացիաներով։ Սովորելու ընթացքում զորակոչվել է խորհրդային բանակ և մեկ տարի ծառայելուց հետո զորացրվել ու շարունակել է ուսումը համալսարանում։ Ավարտական կուրսում աշխատել է ՀՀԳ-ում (այժմ` Արմենպրես)`որպես հատուկ թղթակից, «Ավանգարդ» թերթում` որպես բաժնի վարիչ։ 1969-1990 թվականներին հիմնադրել և խմբագրել է ՀԽՍՀ մինիստրների խորհրդի կինեմատոգրաֆիայի պետական կոմիտեի, այնուհետ` կինեմատոգրաֆիստների միության «Ֆիլմ» թերթը։ 1990 թվականին «Ֆիլմ» թերթի բազայի վրա ստեղծել է ՀՀ կուլտուրայի մինիստրության «Գեղարվեստ» թերթը։ 1991 թվականին «Գեղարվեստ» թերթի հիման վրա Հայաստանում առաջինը ստեղծել է «Գեղարվեստ» տեսաթերթը։ 1996 թվականին տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ և մասնակցել մշակութային թեմայով նկարահանվող վավերագրական ֆիլմերի ստեղծմանը։ 2000 թվականին Մոսկվայում որդիների` Սամվել և Տիգրան Մաթոսյանների, հետ միասին ստեղծել են «Սինեմատոս» ընկերությունը և նկարահանել վավերագրական ֆիլմեր։ 2008 թվականին վերադարձել է Երևան, մասնակցել «+Կինո» ամսագրի հիմնադրմանը, սկզբում աշխատել է որպես գլխավոր խմբագրի տեղակալ, 2012 թվականից` «+Կինո» ամսագրի գլխավոր խմբագիր։

Գրքեր 
 «Հարցազրույց ձեզ համար» (1977)
 «Հենրիկ Մալյան» (1980)
 «Ազատ Շերենց» (1982)
 «Հարդագողի կինոճանապարհով» (2007)
 «Անկրկնելի կինոճանապարհ» (2011)
 «Неповторимая кинодорога» (2012)
 «Սոս Սարգսյան» (2013)
 «Արմեն Միրաքյան» (2015)
 «Ռուդոլֆ Վաթինյան» (2015)
 «Ալբերտ Մկրտչյան» (2016)
 «Էդվարդ Մաթևոսյան» (2016)
 Հենրիկ Մալյան» գիրք-ալբոմ (2016)
 «Լևոն Աթոյանց» (2017)
 «Մասնագիտությունը կինոռեպորտյոր» (2021)
 «10 օր Անրի Վերնոյի հետ» (2022)

Սցենարիստ 
 «Վահրամ Փափազյան», 1984, վավերագրական ֆիլմ,
 «Հեքիաթի տերը», 1985, վավերագրական ֆիլմ,
 «Վանավարպետը», 1986, վավերագրական ֆիլմ,
 «Սպիտակ-88», 1988, վավերագրական ֆիլմ,
 «Զորավար Անդրանիկ», 1989 վավերագրական ֆիլմ,
 «Այ թե խճանկար է» (1983), ժողովածուի երգիծական կինոսյուժե,
 «Հանցավոր անտարբերություն» (1987), «Բումերանգ» ժողովածուի երգիծական կինոսյուժե,
 «Էպիկենտրոն», սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր, 1990, լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմ,
 «Դարերի խորքից», սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր, 1996, լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմ,
 «SMS», «Գժուկ» մանկական հանդեսի կինոսյուժե։

Հարցազրուցներ 
 «Թաքնվե՞լ, թե՞ պատասխանել կանաչ մարդուկներին», «Երևանի համալսարան» շաբաթաթերթ,մայիսի 31, 1968 (աստղաֆիզիկոս Լյուդվիգ Միրզոյանի հետ)
 «Ժայռի պես ամուր, կաղնու պես կանգուն» (հարցազրույց Գուրգեն Ջանիբեկյանի հետ), «Ավանգարդ» օրաթերթ, 1976 
 «Կարոյի ռեժիսորը» (հարցազրույց Արտաշես Հայ-Արտյանի հետ), «Ավանգարդ» օրաթերթ, 1976
 «Անակնկալների հերոսուհին», (հարցազրույց Վարդուհի Վարդերեսյանի հետ), «Ավանգարդ» օրաթերթ, 1976 
 «Կինոխցիկից անբաժան», (հարցազրույց կինոօպերատոր Ալբերտ Յավուրյանի հետ), «Ավանգարդ» օրաթերթ, 1976 
 «Լեգենդար Կամոյի դերակատարը», (հարցազրույց ՌԽՖՍՀ Գուրգեն Թոնունցի հետ), «Ավանգարդ» օրաթերթ, 1976 
 «Բեմադրող նկարիչը կինոյում», (հարցազրույց ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Ստեփան Անդրանիկյանի հետ), «Ավանգարդ» օրաթերթ, 1976 
 «Կարևորը ներաշխարհն է», (հարցազրույց ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Սոս Սարգսյանի հետ), «Ավանգարդ» օրաթերթ, 1976, «Լուսարձակ», հուլիսի 30, 1977

Պարգևներ 
 Մովսես Խորենացու մեդալ (2015), 
 Միխայիլ Շոլոխովի մեդալ (2006), 
 Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2022)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ռոբերտ Մաթոսյան․ «ՖԻԼՄ» թերթի էջերից

Հայ կինոգետներ
Հայ հրապարակախոսներ
Հայ սցենարիստներ
ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ