Լեղապարկի քաղցկեղ

Լեղապարկի քաղցկեղ, հազվադեպ հանդիպող քաղցկեղ, ավելի քիչ քան 2 դեպք 100,000 մարդու հաշվարկով 1 տարվա ընթացքում ԱՄՆ-ում։ Այն մասնավորապես տարածված է Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում, Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում, Ճապոնիայում և Հարավային Հնդկաստանում։ Այն նաև տարածված է որոշ էթնիկ խմբերում՝ բնիկ ամերիկյան հնդիկներ և իսպանալեզու ազգեր ԱՄՆ-ում բնակվող։ Եթե քաղցկեղը վաղ է ախտորոշվում, ապա բուժումը հանդիսանում է լեղապարկի հեռացումը, մասնակի լյարդի և ներգրավված ավշային հանգույցների հեռացումը։ Առավել հաճախ քաղցկեղը ախտորոշվում է կլինիկական ախտանշաններից հետո, ինչպիսիք են որովայնային ցավ, դեղնուկ, փսխում, տարածվելով դեպի այլ օրգաններ, օրինակ լյարդ։

Լեղապարկի քաղցկեղը կապված է լեղաքարային հիվանդության հետ, որը նույնպես կարող է առաջացնել լեղապարկի կալցիֆիկացիա ճենապակյա լեղապարկ։ Վերջինս նույնպես հազվադեպ է հանդիպում։ Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս որ կալցիֆիկացված լեղապարկը չարորակացման բարձր ռիսկ ունի, բայց այլ ուսումնասիրություններով պարզաբանված չէ։ Կանխատեսումը վատ է, եթե քաղցկեղը ախտորոշվում  կլինիկական ախտանշաններից հետո, 5 տարվա ապրելիությունը մոտ է 3%-ին։

Ախտանշաններ
Կայուն ցավ որովայնի վերին աջ քառորդակում
Մարսողական խանգարում
Փքվածություն (գազ)
Փսխում
Թուլություն
Ախորժակի անկում
Քաշի կորուստ
Դեղնուկ և փսխում օբստրուկցիայի հետևանքով

Վաղ նշանները նման են լեղապարկի բորբոքմանը, լեղաքարային հիվանդությանը։ Ավելի ուշ, հնարավոր են բիլիար և ստամոքսի օբստրուկցիայի նշաններ։

Նշված է, որ ըստ Քորվոիսերի օրենքի վիճակ՝ պալպացիայով մեծացած լեղապարկի առանց հակվածության և ուղեկցող թույլ դեղնությամբ,  քիչ հավանական է լեղապարկի քարերի առկայության։ Այն ենթադրում է լեղապարկի կամ ենթաստամոքսային գեղձի հնարավոր չարորակացման մասին և այտուցը քիչ հավանական է լինի լեղապարկի քարի կամ քրոնիկ բորբոքման հետևանք։ Սակայն, Լյուդվիգ Գևորգ Քորվոիսերի սկզբնական  հետազոտությունը, հրատարակված Գերմանիայում 1890 թվականին, որտեղ նշված չէ ինչպես «օրենք» և չի հիշատակվում չարորակացման կամ ցավի (հակվածության) մասին։ Այս կետերը սովորաբար խառնված են և շփոթմունք են առաջացնում բժշկական գրականության մեջ։

Ռիսկի գործոններ
 Սեռ— մոտավորապես երկու անգամ շատ հանդիպում է կանանց մոտ, քան տղամարդկանց, սովորաբար 7-րդ և 8-րդ տասնամյակում 
 Ճարպակալում
 Քրոնիկ խոլեցիստիտ և խոլելիթիազ
 Առաջնային սկլերոզացնող խոլանգիտ
 Քրոնիկ տիֆի, քրոնիկ սալմոնելաի բացիլակիրները ունեն 3-ից 200 անգամ ավելի բարձր ռիսկ լեղապարկի քաղցկեղի առաջացման քան ոչ բացիլակիրները և 1–6% զարգացման ռիսկ կյանքի ընթացքում 
 Հաստատվել է կապ տարբեր ազատ պոլիմորֆ նուկլեոտիդների և լեղապարկի քաղցկեղի միջև

Ախտորոշում
Վաղ ախտորոշում ընդհանուր առմամբ հնրավոր չէ։ Բարձր ռիսկ ունեցող մարդիկ, ինչպիսիք են կանայք կամ բնիկ Ամերիկացիները լեղաքարային հիվանդությամբ, գնահատվում են մանրամասնորեն։ Տրանսաբդոմինալ ՈւՁՀ, ԿՏ, էնդոսկոպիկ ՈւՁՀ, ՄՌՏ և ՄՌ խոլագոպանկրեատոգրաֆիան (ԽՊԳ) հանդիսանում են ախտորոշման մեթոդները։ Մեծ թվով լեղապարկի քաղցկեղ ախտորոշվում է պատահականորեն խոոլելիթիազ կամ լեղաքարեր ունեցող հիվանդների մոտ։ Բիոպսիան միակ հիմանական մեթոդն է ուռուցքային աճի ժխտման կամ հաստատման գործում ։

Տարբերակիչ Ախտորոշում
Քսանտոգրանուլեմատոզ խոլեցիստիտ (ՔԽԳ) լեղապարկային հիվանդության հազվադեպ հանդիպող տեսակ է, որը նման է լեղապարկի քաղցկեղին, չնայած կանցերոգեն չէ։ Այն առաջին անգամ բժշկական գրականության մեջ նկարագրվել և հրատարակվել է 1976թ․-ին Քոյի և նրա գործընկերների կողմից։

Բուժում
Ամենատարածված և արդյունավետ բուժումը լեղապարկի՝ խոլեցիստէկտոմիա, լյարդի մի մասի և ավշային հանգույցների վիրահատական հեռացումն է։ Սակայն կանխատեսումը վատն է, հիվանդների մեծ մասը մահանում են վիրահատության նույն տարվա մեջ։ Եթե վիրահատությունը հնարավոր չէ, ապա էնդոսկոպիկ ստենտավորումը բիլիար տրակտի կարող է նվազեցնել դեղնությունը, ստամոքսի ստենտավորումը թեթևացնել փսխումը։Քիմիոթերապիան  և ճառագայթային բուժումը հնարավոր է համատեղել վիրահատական բուժման հետ անհրաժեշտության դեպքում։ Որքան վաղ է ախտորոշվում քաղցկեղը, այնքան հիվանդները բուժման լավ ընթացք են ունենում և ապրելիության բարձր ցուցանիշ։

Համաճարակաբանություն
Ամենահաճախ հանդիպող տեսակը ադենոկարցինոման է, ավելի քիչ հանդիպում է հարթբջջային կարցինոման։

Լեղապարկի քաղցկեղը հազվադեպ է հանդիպում, ավելի քիչ քան 5000 մարդ ԱՄՆ-ում ամեն տարի 
Տարածված է Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում, Ճապոնիայում և Իսրայելում 
5-րդ տեղն է զբաղեցնում աղեստամոքսային համակարգի քաղցկեղների մեջ 
Հինգ անգամ ավելի շատ հանդիպում է կանանց մոտ, քան տղամարդկանց 73% կանանց մոտ Չինաստանում

Կանխատեսում
Կանխատեսումը վատն է։ Քաղցկեղը մետաստազներ է տալիս դեպի լյարդ, բիիար տրակտ, ստամոքս և 12-մատնյա աղի։sto.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
U.S. National Cancer Institute Gallbladder Cancer Treatment (www.cancer.gov)