Մարգարիտա Անիսիմկովա

Մարգարիտա Կուզմինիչնա Անիսիմկովա (, ), խորհրդային ռուս գրող։ ԽՍՀՄ գրողների միության (1985), Ռուսաստանի գրողների միության անդամ։ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամ։ Դմիտրի Մամին-Սիբիրյակի մրցանակի դափնեկիր (2008), «Յուգրա» միջազգային գրական մրցանակի դափնեկիր (2010)։ Նիժնեվարտովսկ քաղաքի, Իվդելի և Խանտի-Մանսիյսկի ինքնավար օկրուգի պատվավոր քաղաքացի։

Կենսագրություն  
Մարգարիտա Անիսիմկովան ծնվել է Սվեդլովսկի մարզի Իվդել քաղաքում, 1928 թվականի ապրիլի 20-ին, անտառահատի բազմանդամ ընտանիքում։ Մանկությունն անցել է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։ Նրա առաջին գրական ստեղծագործությունները` բանաստեղծությունները, տպագրվել են դպրոցական թերթում, ինչպես նաև քաղաքային թերթում։

1948 թվականին ավարտել է Սվերդլովսկի պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ Աշխատել է որպես տարրական դասարանների ուսուցիչ, այնուհետև զբաղեցրել է Պիոներների տան տնօրենի պաշտոնը, որոշ ժամանակ ղեկավարել է Իվդել քաղաքի գործադիր կոմիտեի մշակույթի բաժինը։ 1960 թվականին Իվդելում լույս է տեսել նրա առաջին՝ «Մանսիական հեքիաթներ» գիրքը։ Այս հրատարակությունը արժանցել է Լոնդոնի գրքի ցուցահանդեսի հատուկ դիպլոմի։ 1963 թվականից բնակվել է Խանտի-Մանսիական ինքնավար շրջանում և աշխատել որպես Խանտի-Մանսիյսկի ազգային օկրուգի մշակույթի բաժնի վարիչ։ Այստեղ աշխատել է «Ленинская правда» օկրուգային թերթի նամակների բաժնի վարիչ, ղեկավարել է օկրուգի գործկոմի մշակույթի բաժինը և դասավանդել աշխարհագրություն Խանտի-Մանսիյսկի ազգային մանկավարժական ուսումնարանում։ 1968 թվականից աշխատում է Խանտի-Մանսիյսկ հեռուստատեսային ստուդիայի խմբագիր։ Հանդիսանում էր «Դուք մեզ գրել էիք», «Սիբիրի մեծ նավթը», «Մալչիշ Կիբալչիշ» հեռուստատեսային ծրագրերի վարողը։ Խանտի-Մանսիյսկում նրա աշխատանքի ընթացքում տպագրվել են Մանսիական հեքիաթների ևս երկու գրքեր` 1965 թվականին «Եղնիկների հովիտը» և 1973 թվականին` «Դյուցազուն Տանյան»։ 1974 թվականին Անիսիմկովային գործուղել են Նիժնեվարտովսկ՝ «Նիժնեվարտովսկնեֆտեգազ»-ի աշտարակների մոնտաժման № 1 վարչության կուսակցական կոմիտեում։ Այդ ակտիվ աշխատանքի շնորհիվ լույս է տեսել նրա «Դեմքը դեպի քամիներ» վիպակը։

2013 թվականին, գրողի տարեդարձի կապակցությամբ, լույս է տեսել Մարգարիտա Անիսիմկովայի ստեղծագործությունների ժողովածուն` վեց հատորով։

Մարգարիտա Անիսիմկովան բնակվել է Նիժնեվարտովսկում, գրել արձակ գործեր։ Մահացել է 2013 թվականի մայիսի 15-ին։

Մատենագիտություն 
 Мансийские сказы / М. К. Анисимкова; послесл. В. Кругляшовой; худож. В. Волович. — Свердловск : Кн. изд-во, 1960. — 90 с. : ил.
 Оленья долина : манс. народ. сказы : для мл. шк. возраста / М. К. Анисимкова; худож. Е. Ракузин. — М. : Сов. Россия, 1965. — 70 с. : ил.
 Танья-богатырь : манс. сказы / М. К. Анисимкова; худож. К. Масумова. — Свердловск: Сред.-Урал. кн. изд-во,1973. — 64 с. : ил.
 Земное тепло : манс. сказы / зап. и обраб. М. К. Анисимковой; рис. : В. Власова, Е. Власовой. — Л. : Дет. лит. Ленингр. отд-ние, 1979. — 95 с. : ил.
 Ваули : ист. повесть / М. К. Анисимкова; науч. конс., авт. послесл., пояснит. слов. М. Бударин; ил. В. А. Игошева. — Свердловск : Сред.-Урал. кн. изд-во, 1980. 190 с. : ил.
 Ваули : роман / М. К. Анисимкова; послесл. М. Бударина; ил. В. А. Игошева. — М. :Сов. Россия, 1984. — 303 с. : ил.
 Лицом к ветрам : повесть / М. К. Анисимкова; ил. Е. А. Бортникова. — Свердловск : Сред.-Урал. кн. изд-во, 1984. — 224 с. : ил. — (Энергия мира).
 Огонь-камень : сказы / М. К. Анисимкова. — Кошица, 1986. — 158 с. : ил. — На чеш. яз.
 Еганское огнище : сказы народов Обского Севера : [для сред. шк. возраста] / М. К. Анисимкова; худож. З. Ф. Лаврентьев. — М. : Сов. Россия, 1988. — 240 с. : ил.
 Янгал-Маа (Тундра) : вольная обраб. в прозе манс. поэтич. эпоса / М. К. Анисимкова; ред. и вступ. ст. А. В. Чернышова; худож. Р. Н. Сульженко. — М. : Столица ; Тюмень : Лад,1990. — 78 с. : ил.
 Ваули : роман / М. К. Анисимкова; худож. С. Гончаренко. — Сургут : Сев. дом ; Омск: Омское кн. изд-во,1994. — 368 с. : ил.
 Жили-были сосновые братья : сказка по мотивам сказок народов Обского Севера / М. К. Анисимкова; ред. А. В. Чернышов; худож. И. И. Станков; предисл. А. П .Зенько. — Тюмень : Рутра, 1994. — 44 с. : ил.
 Порушенная невеста : ист. роман / М. К. Анисимкова; послесл. Е. Неверовой; худож. С. Паус. — Екатеринбург : Сред.-Урал. кн. изд-во, 1994. — 361 с. : ил.
 Плач гагары : ист. роман / М. К. Анисимкова; рис. А. В. Коротича. — Екатеринбург : Сред.-Урал. кн. изд-во, 1997. — 528 с. : ил. — (Посвящается 25-летию Нижневартовска).
 Гнев тайги : манс. сказы / М. К. Анисимкова; предисл. Н. Крупинина. — Тюмень : Изд-во Ю. Мандрики, 1999. — 144 с.
 На священных берегах Ваха : ист.-этногр. трактат : 70-лет Нижневартовскому р-ну / М. К. Анисимкова, А. С . Кузьмина; худож. Н. Г. Курач. — Нижневартовск : Приобье, 1999. — 159 с.
 Наледь: ист. роман / М. К. Анисимкова. — Екатеринбург : Сред.-Урал. кн. изд-во. Новое время, 2000. — 432 с. : ил.
 Великий камень : ист. роман / М. К. Анисимкова; худож. Н. Курач. — Екатеринбург : Пакрус, 2001. — 384 с. : ил.
 Порушенная невеста : [шрифт Брайля] : ист. роман : в 6 кн. / М. К. Анисимкова ; Новосибир. обл. спец. б-ка для незрячих и слабовидящих. — Новосибирск : НОСБ, 2001.
 Сибирь в лицах / М. К. Анисимкова; отв. ред. В. И. Молодин. — Новосибирск : МассМедиа-Центр ; Новосибирск : Инфолио-пресс, 2001. — 596 с. : портр.
 Сказы : по мотивам сказов, легенд, мифов народов Обского Севера и Приполярного Урала / М. К. Анисимкова; [худож. Г. Н. Козлова]. — Екатеринбург : Пакрус, 2003. — 228 с. : ил.
 Эхо : роман / М. К. Анисимкова; [ред. М. Э. Чупрякова; худож. Н. Г. Курач; фот. Н. Гынгазов]. — Екатеринбург : Пакрус, 2003. — 366 с. : ил.
 Солнечная землянка : повесть и рассказы / М. К. Анисимкова. — Екатеринбург : Пакрус, 2005. — 350 с.
 Мангазея или Златом кипящая царская вотчина : ист. роман / М. К. Анисимкова; [худож. Н. Г. Курач]. — Екатеринбург : Пакрус, 2008. — 445 с.
 Невероятные приключения вогула Ерофея Анямова : рассказы / М. К. Анисимкова. — Екатеринбург : Пакрус, 2010. — 62 с.
 Вагон «Пятьсот веселый» : рассказы, киносценарий / М. К. Анисимкова. — Казань : Ихлас, 2012. — 255 с., [4] вкл. л. : цв. ил.
 Ваули : [роман] / М. К. Анисимкова; [худож. Н. Г. Курач]. — [Переизд.]. — ХантыМансийск : Новости Югры, 2012. — 367 с. : ил.
 Мангазея, или Златом кипящая царская вотчина : ист. роман / М. К. Анисимкова; [худож. Н. Г. Курач]. — Ханты-Мансийск : Новости Югры, 2012. — 445, [2] с.
 Невероятные приключения вогула Ерофея Анямова : рассказы / М. К. Анисимкова; [худож. Н. Г. Курач]. — [2-е изд.]. — Ханты-Мансийск : Новости Югры, 2012. — 64, [1] с. : ил.
 Плач гагары : ист. роман / М. К. Анисимкова; [худож. А. В. Коротич]. — ХантыМансийск : Новости Югры, 2012. — 526, [1] с. : ил.
 Сказы : по мотивам сказок, легенд, мифов народов Обского Севера и Приполярного Урала / М. К. Анисимкова. — Ханты-Мансийск : Новости Югры, 2012. — 227, [1] с. : цв. ил.
 Эхо : роман / М. К. Анисимкова; [худож. Н. Г. Курач]. — Ханты-Мансийск : Новости Югры, 2012. — 335 с., [5] вкл. л. : ил., цв. ил.
 Собрание сочинений : в 6 т. / М. К. Анисимкова; [худож. М. И. Водопьянова]. — Екатеринбург : Баско, 2013. — Изд. подгот. к 85-летию автора.

Պարգևներ և մրցանակներ  
 «1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ,
 Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի նախարարության կրծքանշան «Մշակույթի բնագավառում նվաճումների համար»,
 Սրբազան Իշխան Ալեքսանդր Մենշիկովի հիմնադրամի պատվոգիր և III աստիճանի հուշամեդալ,
 Գրականության բնագավառում Խանտի-Մանսիյսկի ինքնավար օկրուգի նահանգապետի 2000 թվականի  մրցանակի դափնեկիր «Սառցակեղև» վեպի համար,
 Դմիտրի Մամին-Սիբիրյակի մրցանակի դափնեկիր (2008),
 «Յուգրա» միջազգային մրցանակի դափնեկիր` ռուսական պատմավեպի ավանդույթների զարգացման գործում ունեցած ավանդի համար (2010),
 Ուրալի դաշնային օկրուգի գրական մրցանակի դափնեկիր ՝ պատմական արձակի համար «Ուրալի և Սիբիրի գրականության բնագավառում ներդրման համար» հատուկ անվանակարգում (2012),
 Իվդել քաղաքի պատվավոր քաղաքացի (2007),
 Նիժնեվարտովսկ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի (1997),
 Խանտի-Մանսիյսկի ինքնավար օկրուգի պատվավոր քաղաքացի,
 Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1997),
 Խանտի-Մանսիյսկի ինքնավար օկրուգի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2000)։

Հիշատակ  
 Նիժնեվարտովսկի քաղաքային կենտրոնական գրադարանը կրում է գրողի անունը,
 Նիժնեվարտովսկ քաղաքի փողոցներից մեկը նույնպես կրում է Մարգարիտա Անիսիմկովայի անունը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Маргарита Анисимкова. Писатель из Нижневартовска
 Писатель Маргарита Анисимкова
 Писатель своего времени…
 Архивные документы Анисимкова

ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
ԽՍՀՄ ժուռնալիստների միության անդամներ
Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ
Ուրալի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ
Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Ռուս գրողներ
Խորհրդային գրողներ
Դմիտրի Մամին-Սիբիրյակի մրցանակի դափնեկիրներ