Անհեթեթ նախազգուշական մակագրություններ

Անհեթեթ նախազգուշական մակագրություններ (), հակամրցանակ ապրանքի օգտագործման վերաբերյալ գրության մեջ առկա ամենաանհեթեթ նախազգուշացման համար։ Շնորհվում է 1997 թվականից՝ նպատակ ունենալով ուշադրություն հրավիրել սպառողների կողմից կատարվող իրավական շորթագործության վրա, որոնք տուժել են սեփական անմիտ արարքների պատճառով։

Այս նախաձեռնության հեղինակն է Ռոբերտ Դորիգո Ջոնսը, ըստ որի՝ մրցույթի հիմնական գաղափարն այն է, որ հայտնաբերվեն «անհեթեթ հնարքները, որոնց ստիպված են դիմել արտադրողները, որպեսզի պաշտպանեն իրենց դատական հայցերից, և պաշտպանել մարդկանց իրենց մոտ առողջ բանականության բացակայությունից»։ Արտադրողների այդպիսի գործողություններն ստեղծել են մշակութային նոր երևույթ՝ «անհեթեթ նախազգուշական մակագրություններ»։

Իրավաբանական ուղղվածությամբ մոտ  է Ստելլայի մրցանակին, իսկ առողջ դատողության բացակայության վրա ուշադրություն հրավիրելով՝ Դարվինի մրցանակին։ Սակայն ի տարբերություն այդ մրցանակների, որը պատմություններ հավաքում է զանգվածային լրատվամիջոցներից, տվյալ նախաձեռնությունը հիմնվում է իրական ինստրուկցիաների վրա. օրիգինալ մակագրությունները կամ նրանց լուսանկարները ուղարկվում են փոստով՝ նշելով ընկերության ու ապրանքի անվանումը, ինչը բացառում է քաղաքային լեգենդների առաջացումը։

Նախազգուշացումների պատճառներ 
Նախազգուացնող մակագրությունների պատմությունն ԱՄՆ-ում սկսվել է 1938 թվականին։ Ապրանքներ արտադրողներն ստիպված են եղել կատարել արտասովոր նախազգուշացումներ, որովհետև ԱՄՆ իրավական համակարգը մի կողմից հիմնվում է նրա վրա, որ սպառողը գործում է խելամտորեն ապրանքի օգտագործման ժամանակ, իսկ մյուս կողմից՝ ընկերությունները պարտավոր են բավարար չափով նախազգուշացնել ապրանքի իրական ու հնարավոր վտանգների մասին։ Այդտեղից էլ ծագում է իրավաբանական կոլիզիան՝ որպես հակադրություն տարրական առողջ բանականության խախտման ու վտանգի մասին բավարար չափով չզգուշացնելու պատճառով փոխհատուցման պահանջներով հայցեր ներկայացնելու միջև։

Ըստ Ռոբերտ Դորիգո Ջոնսի՝ ակնհայտ վտանգների վերաբերյալ նախազգուշացումների թվի մշտական աճի պատճառն այն է, որ ԱՄՆ դատական համակարգում, ի տարբերություն մնացած աշխարհի, չկա «պարտվողը վճարում է» սկզբունքը։ Դա խթանում է իրավական շորթագործությունը, երբ հայցվորը ներկայացնում է կասկածելի փաստարկումներ, սակայն պատասխանող կողմին ավելի ձեռնտու է միանգամից վճարել փոխհատուցում, քանի որ այդ ծախսերը (այսպես կոչված՝ «հայցի հարկ») պլանավորված կերպով ընդգրկվում են ապրանքի գնում։

Նախազգուշացումների հետևանքներ 
Ըստ Ջոն Ստոսելի՝ «անհեթեթ նախազուշական մակագրություններն» ԱՄՆ քաղաքացիներին դարձնում են ոչ միայն ավելի աղքատ, այլև ավելի հիմար։ Այդ մակագրություններն ստեղծում են հնարավոր վնասվածքների ռիսկից իրավական պաշտպանվածության գերվստահություն, ինչի պատճառով ծագում է անվտանգության կեղծ զգացում։ Արդյունքում առաջանում է գրավոր կանոնների պարտադիր լինելու չարաշահում և «մեզնից շատերը մոռանում են օգտագործել սեփական ուղեղը»։ Դրան ապրանքներ արտադրողները հակաճառում են նրանով, որ իրենց նախազգուշացումներն աշխատում են, օրինակ՝ լվացքի մեքենաների վրայի մակագրությունի շնորհիվ ծնողներն ավելի ուշադիր են դարձել, և կանխվել են այն դեպքերը, երբ երեխաները մտել են լվացքի մեքենայի մեջ լվացքից առաջ։

Նախազգուշացումների օրինակներ 
2016 թվականին հակամրցանակի դափնեկիր է դարձել խաղալիք «լուսային գնդակների» արտադրողի նախազգուշացումը՝ «չօգտագործել որպես գործիք մարտի համար»։
Տարբեր տարիների հակամրցանակի արժանացած մակագրություններից են.
 Բենզասղոցի արտադրողից՝ «մի բռնեք բենզասղոցի սխալ ծայրից»,
 Մինի տրակտորների արտադրողից՝ «խուսափեք մահվանից»,
 Կտորի համար անհետացող մարկերների արտադրողից՝ «չօգտագործել իրավաբանական փաստաթղթեր գրելու համար»,
 Լվացքի մեքենաների արտադրողից՝ «երեխաներին չտեղավորել ներսում»,
 Զուգարանակոնքի խոզանակի արտադրողից ()՝ «չօգտագործել անձնական հիգիենայի համար»,
 Ինքնաշարժի արտադրողից՝ «այս ապրանքը շարժվում է օգտագործելիս»,

Գեղարվեստական ստեղծագործություններում օգտագործման օրինակներ՝
 «Մերկ ատրճանակ 33 ⅓» կատակերգությունում, որն արժանացել է «Ոսկե ազնվամորի» հակամրցանակի, կա տեսարան կալանավորների կյանքից, որտեղ «շատ մեծ տղա» «Տեքսա» Կոբբան ատամները մաքրում է զուգարանակոնքի խոզանակով,
 «Փնտրելով Դորիին» անիմացիոն ֆիլմում կա մանկասայլակներով տեսարան, որոնց վրա գրված է իրական մակագրություն՝ «հեռացրեք երեխային ծալելուց առաջ». հենց այդ նախազգուշացումն է նշված է հակամրցանակի մասին գրքում։

Ծանոթագրություններ 

Հակամրցանակներ