Ասիական շագանակագույն ամպ

Ասիական շագանակագույն ամպ, կամ Հսկայական շագանակագույն ամպ, աղտոտված մթնոլորտի շերտ, որը պարբերաբար ծածկում է Հարավային Ասիայի մի մասը՝ ներառյալ Հնկական օվկիանոսը, Հնդկաստանը և Պակիստանը՝ տարածվելով մինչև Չինաստան։ Հարավային Ասիայի վրա մթնոլորտի աղտոտված հսկայական շագանակագույն շրջանը արբանյակներից արված նկարներից երևում է դեկտեմբեր-ապրիլ ամիսներին։ «Ասիական շագանակագույն ամպ» տերմինը առաջին անգամ հայտնվել է ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի զեկույցում 2002 թվականին՝ 1999 թվականի անցկացված «Փորձ Հնդկական օվկիանոսում» նախագծի շրջանակներում։

Պատճառներ 
Տիեզերքից դիտվող մշուշը իրենից ներկայացնում է փոքր չափերի հավասարակշռված մասնիկների խառնուրդ, որոնք կարող են մնալ օդում բավականին երկար ժամանակ։ Այն կազմված է մի քանի աղտոտիչներից, հիմնականում մրից, սուլֆատներից, նիտրատներից, օրգանական նյութերից,  մոխրից և հանքային փոշուց, որն առաջանում է գյուղական շրջաններում վառելիքի և կենսազանգվածի այրման արդյունքում։ Քանի որ հունվար-մարտ ամիսներին այս շրջաններում չորային եղանակ է, օդի բնական մաքրում տեղի չի ունենում։

Հետազոտություններ 
Օդի հսկայածավալ ծխային աղտոտումը առաջին անգամ արձանագրվել է 1999 թվականին «Փորձեր Հնդկական օվկիանոսում» նախագծով անցկացված հետազոտության արդյունքում։ Այն գրանցվել է որպես աշխարհի մթնոլորտի ամենախոշոր աղտոտումը, որը հասնում է 2-3 կմ բարձրության և զբաղեցնում է ԱՄՆ-ի տարածքին հավասար մակերես։ ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի աջակցությամբ սկսել է իրագործվել ծրագիր, որն ստացել է «Ասիական շագանակագույն ամպ» անվանումը։ Նրա նպատակն էր հետազոտել ծխային աղտոտման ազդեցությունը մի շարք պարամետրերի վրա՝ ներառյալ մուսսոնային ռեժիմը, ջրային հաշվեկշիռը, գյուղատնտեսական արտադրությունը և առողջ բնակչության վիճակը։ ՆԱՍԱ-ն գրանցել է հսկայական շագանակագույն ամպ 2004 և 2007 թվականներին։

Կլիմայի վրա ազդեցություն 
Ծխային աղտոտումը Հնդկական օվկիանոսի մակերեսի արևային լուսավորումը նվազեցնում է 10%-ով և առաջացնում է լուսավորության ավելի մեծ կրճատում մայրցամաքների նկատմամբ։ Ենթադրվում է, որ ծխային աղտոտումը կարող է ուժեղ ազդեցություն ունենալ մուսսոնային շրջանառության, տեղումների շրջանային բաշխման և մթնոլորտում ջերմաստիճանի ուղղահայաց բաշխման վրա։

Տես նաև 
 Ասիական փոշոտ փոթորիկներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Качество воздуха
 Гигантское коричневое облако окажет воздействие на атмосферу в масштабах всей планеты
 Pollution and global warming. Climate change in black and white. The Economist, Feb 17th 2011

Հարավային Ասիա
Բնության երևույթներ
Հնդկական օվկիանոս