Գնչուների լեզվի միջազգային օր

«Գնչուների լեզվի միջազգային օր», ՅՈՒՆԵՍԿՕ-յի կողմից ընդունված իրադարձություն, որի նպատակ է հռչակվել գնչուների լեզվի պահպանումը, մշակույթի տարածումն և մայրենի լեզվով կրթությունը։ 2009 թվականից սկսած նշվում է յուրաքանչյուր տարի՝ նոյեմբերի 5-ին։ 2012 թվականին Խորվաթիայի խորհրդարանը պաշտոնապես ճանաչեց այն, իսկ 2015 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն նոյեմբերի 5-ը հռչակեց գնչուների լեզվի համաշխարհային օր։ 2018 թվականի դրությամբ Եվրոպայի խորհրդի անդամ 16 երկրներ գնչուերենը ճանաչում են որպես փոքրամասնություն կազմող գնչուների լեզու՝ համաձայն «Տարածաշրջանային կամ փոքրամասնությունների լեզուների եվրոպական խարտիայի»։

Ծագում 
Իրադարձությունը տեղի է ունեցել 2008 թվականի նոյեմբերի 5-ին, Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում, ծագումով գնչու գիտնական և քաղաքական գործիչ Վելժկո Կայտազիի հեղինակած «Գնչուերեն-խորվաթերեն և խորվաթերեն-գնչուերեն» առաջին բառարանի շնորհանդեսի ժամանակ։ Այդ օրը ամբողջ աշխարհից և Խորվաթիայից ներկայացած գնչուական համայնքի ներկայացուցիչները ստորագրեցին կանոնադրություն, ըստ որի նոյեմբերի 5-ը Խորվաթիայի Հանրապետությունում հռչակվեց գնչուների լեզվի օր։ Կանոնադրության ստորագրումը նախաձեռնել և կազմակերպել են Վելյկո Կայտազին և «Կալի Սարա» գնչուների կրթության խորվաթական ասոցիացիան (այսօր կոչվում է Խորվաթիայի գնչուների միություն «KALI SARA»): Կանոնադրությունը ստորագրել են մոտ 150 հոգի։

Մեկ տարի անց, 2009 թվականի նոյեմբերի 3-ից 5-ը Զագրեբում կայացած Գնչուների լեզվի ստանդարտացման և կոդավորման համաշխարհային սիմպոզիումի ժամանակ, Գնչուների միջազգային միությունը և գնչուների կրթության խորվաթական «Կալի Սարա» ասոցիացիան հրապարակեցին փաստաթուղթ, ըստ որի առաջարկվում էր Նոյեմբերի 5-ը ճանաչել որպես գնչուների լեզվի համաշխարհային օր բոլոր այն երկրներում, որտեղ ապրում են գնչուները։ Այսպիսով, 2009 թվականի նոյեմբերի 5-ին այդ տոնը առաջին անգամ նշվեց պաշտոնապես ։

Միջազգային ճանաչում 
2012 թվականի մայիսի 25-ին կայացած նստաշրջանում Խորվաթիայի խորհրդարանը միաձայն (122 կողմ) ընդունեց պատգամավորների առաջարկ-խնդրանքը՝ աջակցելու նոյեմբերի 5-ը գնչուների լեզվի համաշխարհային օրը հռչակելու նախաձեռնությանը։ Քանի որ Խորվաթիայի կառավարությունը աշխարհում առաջինն էր հանդես եկել նման առաջարկով, նաև հրավիրեց այլ երկրների խորհրդարաններին, միջազգային կազմակերպություններին և կառույցներին, ինչպես նաև ժողովուրդներին՝ միանալու նախաձեռնությանը։
Եվ հենց Խորվաթիայի Հանրապետության խնդրանքով էլ 2015 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն նոյեմբերի 5-ը հռչակեց գնչուերեն լեզվի համաշխարհային օր։

Ծանոթագրություններ 

Գնչուներ
Միջազգային օրեր
Տոներ
ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր