Արհեստ համարողության

«Արհեստ համարողութեան», թվաբանության դասագիրք վաճառականների համար, որը տպագրվել է 1675 թվականին Մարսելի՝ Սբ․ Էջմիածնի և Սբ․ Սարգսի տպարանում։

Պատմություն 
Դասագրքի առաջաբանը և վերջաբանը գրաբար է, տեքստը՝ աշխարհաբար։ «Աշխարհաբար հայերեն» աշխարհաբար առաջին հրատարակչությունն է և մաթեմատիկայի հայկական առաջին տպագիր գիրքը։

Ըստ  հայ մաթեմատիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր Գարեգին Պետրոսյանի՝ «Արհեստ համարողութեանն» ազատ թարգմանություն է գերմանացի մաթեմատիկոս Քրիստափոր Կլավիուսի «Գործնական թվաբանության համառոտ շարադրանք» լատիներեն ձեռնարկից։ Գրքում չկան մաթեմատիկական սահմանումներ և ապացույցներ, տրված են միայն գործնական հաշվումներ կատարելու եղանակներ, գործածված են տարբեր երկրների (Իտալիա, Ֆրանսիա, Իրան) չափ ու կշռի միավորներ։

Գրքի թարգմանիչը հայտնի չէ. կան տարբեր կարծիքներ, որ այն թարգմանել է Ոսկան Երևանցին, Հովհաննես Հոլովը, Մատթեոս Վանանդեցին։ 

«Արհեստ համարողութեան» նախապես ծրագրված է եղել հրատարակել «Գիրք վայելուչ եւ հարկաւոր հանուրց»-ի մեջ՝ որպես նրա մի մաս։ 

Տպագրվել է 1675 թվականին Մարսելի՝ Սբ․ Էջմիածնի և Սբ․ Սարգսի տպարանում։ Տպագրիչ՝ Սողոմոն Լևոնյան։ Գրքի տիտղոսաթերթին զետեղված է «Արհեստ համարողութեան։ Ամբողջ եւ կատարեալ…», ունի 151 էջ, 80, 8,7 x 5 սմ չափսերով։

Գրականություն 
Պետրոսյան Գ., Մաթեմատիկան Հայաստանում հին և միջին դարերում, Ե., 1959։

Ծանոթագրություններ 

Մաթեմատիկական հոդվածներ
Մաթեմատիկական գրականություն