Քրդերը Վրաստանում

Քրդերը Վրաստանում, քրդերը կազմում են հետխորհրդային տարածքում պատմականորեն նշանակալի քուրդ բնակչության մեծ մասը և Վրաստանի քաղաքացի հանդիսացող համանուն էթնիկ խմբի անդամներ են։ 20-րդ դարում քրդերի մեծ մասը կրոնական հետապնդումներից խուսափելու համար Օսմանյան կայսրությունից փախավ Ռուսական կայսրություն։ Ըստ Վրաստանի մի քուրդ ակտիվիստի՝ քրդերի սեփական քրդական ազգանուններին վերադառնալը մեծ ջանքեր է պահանջում։ Քրդերը Վրաստանում ունեն նաև իրենց սեփական դպրոցները, դպրոցական դասագրքերը և տպագրահաստոց։ Անգրագիտությունը նրանց մեջ անհետացավ 1900-ական թվականների սկզբին։ Քրդերը Վրաստանում քաղաքականապես չեզոք են, սակայն 1999 թվականին նրանք հսկայական ցույց էին կազմակերպել Թբիլիսիում՝ պահանջելով ազատ արձակել Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության հիմնադիր Աբդուլլահ Օջալանին։ Վրաստանի քրդերն այսօր օգտագործում են կյուրեղագիր։ Ավելի վաղ, 1920-ական թվականներին նրանք օգտագործում էին լատինատառ այբուբեն։

Եզդիները Վրաստանում ճանաչվում են որպես էթնիկ քրդեր։

Պատմություն 

Առաջին քրդերը Վրաստան եկան 12-րդ դարում՝ Գեորգի III-ի օրոք։ Քրդական ցեղերը Վրաստանում հայտնվեցին 16-րդ դարում Մցխեթ քաղաքում։ 18-րդ դարում Թուրքիայում քրդերի ազատագրական պայքարի ժամանակ  քրդերը ժամանեցին Թբիլիսի, որպեսզի օգնություն ստանան Կախեթի թագավոր Հերակլ II-ից։ Երբ Ռուսաստանն ու Իրանը Թուրքմենչայի պայմանագիրը ստորագրեցին, քրդերը Վրաստանում աշխատելու հնարավորություն ստացան։ Քրդերի մեծ մասը 1918 թվականին Վանից և Կարսից Վրաստան մեկնեց այն բանից հետո, երբ Թուրքիան նրանց վրա քաղաքական և կրոնական ճնշումներ  գործադրեցլ։ Վրացի քրդերը նույնպես 1944 թվականին ստալինյան բռնաճնշումների զոհ  դարձան։ 1979-1989 թվականների ընթացքում Վրաստանի քրդական բնակչությունն ավելացավ 30 տոկոսով։ Երբ Վրաստանն անկախացավ, Վրաստանում քրդական բնակչությունը նվազեց։

1990-ական թվականներից ի վեր Վրաստանի եզդիական բնակչությունը կրճատվել է  հիմնականում հարևան Ռուսաստան, Արևմտյան Եվրոպա և Հյուսիսային Ամերիկա տնտեսական միգրացիայի պատճառով։ Ըստ 1989 թվականի մարդահամարի՝ Վրաստանում բնակվում էր ավելի քան 30 հազար եզդի, սակայն 2002 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ Վրաստանում մնաց միայն 18 հազար եզդի։ Այսօր, ըստ վերջին ազգային մարդահամարի, նրանց թիվը կազմում է շուրջ 12 000, այդ թվում՝ վերջերս Իրաքից Սինջար փախած փախստականները, որոնք ԻՊ-ի կողմից ցեղասպանվելուց հետո փախան Վրաստան։

2015 թվականի հունիսի 16-ին եզդիները տոնեցին Թբիլիսիի արվարձանում գտնվող Վարկեթիլիի Սուլթան Եզիդի անվան տաճարի և մշակութային կենտրոնի բացումը։ Սա արդեն աշխարհում երրորդ նմանատիպ տաճարն է՝ Քրդստանում և Հայաստանում գտնվող տաճարներից հետո։

Վրացիների հետ նմանությունը 

Դևիդ Կոմասը և նրա գործընկերները պարզել են, որ վրացիների և քրդերի մոտ միտոքոնդրիալ հերթականությունները նման են՝ չնայած նրանց տարբեր լեզվական և նախապատմական ծագման։ Երկու ազգերն էլ ունեն ԴՆԹ-ի ընդհանուր գծեր, որոնք ակնհայտորեն պատկանում են արևմտաեվրասիական գենոֆոնդին։

Ժողովրդագրություն

Տես նաև 

 Քրդերը Հայաստանում
 Քրդերը Ադրբեջանում

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Վրաստանի ազգեր
Քրդեր