Ալեքսանդր Միրզայան

Ալեքսանդր Զավենի Միրզայան (), խորհրդային, հայազգի բանաստեղծ, կոմպոզիտոր, հեղինակ-կատարող, հեռուստահաղորդավար։ Հեղինակային երգի տեսաբան։

Կենսագրություն  
1969 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Ն. Բաումանի անվան պետական տեխնիկական համալսարանի մասնաճյուղը։ Այնուհետև աշխատել է որպես ինժեներ-ֆիզիկոս Մոսկվայի տեսական և փորձարարական ֆիզիկայի ինստիտուտում։

Իր առաջին երգերը գրել է 1969 թվականին։ 1970-ական թվականներին պարբերաբար մասնակցել է Մոսկվայի Ինքնագործ երգի ակումբի միջոցառումներին՝ փառատոների, մրցույթների և հավաքների։ 1970-1980-ական թվականներին Միրզայանի ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշումը և նրա հավատարմությունը «ոչ պաշտոնական» մշակույթին (հեղինակ-կատարողը պրոպագանդել է Դանիլ Խարմսի, Իոսիֆ Բրոդսկու և մյուսների ստեղծագործությունները) իշխանությունների հետ կոնֆլիկտի պատճառ է դարձել, և հաճախ նա ընդգրկվել է այն երգիչ-կատարողների սև ցուցակում, որոնց թույլ չեն տվել բեմ բարձրանալ խմբային համերգների ժամանակ։ Եղել է նրա ստեղծագործության գաղտնի արգելքի ժամանակաշրջան, բայց նա երբեք չի դադարեցրել իր աշխատանքը և 1988 թվականից զբաղվել է բացառապես հեղինակային երգով՝ դառնալով «Առաջին շրջան» ստեղծագործական միավորման անդամ, որի կազմում ընդգրկված էին Վլադիմիր Բերեժկովը, Վիկտոր Լուֆերովը, Միխայիլ Կոչետկովը և այլ հեղինակներ։

Միրզայանը երգեր է գրել ինչպես իր, այնպես էլ ռուս բանաստեղծներ Վիկտոր Սոսնորայի, Ի. Բրոդսկու, Դանիլ Խարմսի, Մարինա Ցվետաևայի, Օլեգ Չուխոնցևի և այլոց բանաստեղծությունների հիման վրա։ Նվագում է վեց լարային կիթառ՝ օգտագործելով անսովոր տեխնիկա։

1970-1980-ական թվականների համերգներին, երգերի հետ մեկտեղ, կարդացել է Դանիլ Խարմսի գրական անեկդոտները։ 1990-ականների վերջից Միրզայանն ավելի ու ավելի շատ ժամանակ է տրամադրել երգի բուն երևույթի հետազոտությանը և պատմափիլիսոփայական ըմբռնմանը։ Նրա ելույթներում երգն ինքնին ավելի ու ավելի է իր տեղը զիջում երգի մշակույթի մասին քննարկումներին։ Նա «Մեր դարի երգերը» գուսանական անսամբլի անդամ է, Ռուսաստանի գուսանների ասոցիացիայի փոխնախագահ։

2005-2010 թվականներին վարել է Առաջին ալիքի «Բարի առավոտ» առավոտյան հեռուստահաղորդումը։

Հասարակական դիրքորոշում 
2003 թվականի մարտին Միրզայանը ստորագրել է Չեչնիայի պատերազմի դեմ ուղղված նամակ, որում գիտնականներն ու մշակույթի գործիչները կոչ են արել Ռուսաստանի իշխանություններին դադարեցնել ռազմական հակամարտությունը և անցնել բանակցային գործընթացին։

2014 թվականի փետրվարին «Հիպերիոն» ակումբում հրապարակային ելույթի ժամանակ նա Ուկրաինայի տարածքն անվանեց «վաղեմի ռուսական հողեր» և տարակուսանք հայտնեց, թե ինչու ռուսական զորքերը դեռ այնտեղ չեն․

2015 թվականի օգոստոսին Դոնեցկում Միրզայանն իր հիացմունքն է արտահայտել Դոնբասի պատերազմի մասին, չճանաչված հանրապետությունների կողմից մասնակցող «ռուսական աշխարհի» կողմնակիցների համար, ինչպես նաև ամոթի զգացում է ունեցել, որ ինքը չի կարողացել մասնակցել ռազմական գործողություններին։

Ալբոմներ 
 Մոսկովյան պատուհաններ (1996)
 Արխիվ - Ալեքսանդր Միրզայան (2005)

Ընտրված հրապարակումներ 
 Кушниренко В. «Песня заполняет нас» или О чём рассказал нам очередной концерт // Молодогвардіец. — 1979. — 24 мая. — (на укр. языке + пер. на русский).
 Дозорцев В. «Возьмемся за руки, друзья» / Фото А.Ефремова // Говорит и показывает Москва. — 1987. — март. — С. 16. — Анонс передачи 17 марта по 1 программе в 23.05. На фото Алик Мирзаян
 Арутюнян С. Штрихи к портрету. Александр Мирзаян: «Не повторять того, что слышно очень громко…» //Комсомолец (Ереван). — 1987. — 3 сентября. — С. 4.
 Пархоменко А. Встречи в Политехническом // Молодой коммунар (Воронеж). — 1987. — 8 декабря. — Анонс концертов в Воронежском политехническом ин-те 11, 12, 13 декабря 1987 г.
 Володин М. Мы идем под скользящим огнём (Возьми гитару) // Парус. — 1988.— № 5. — С. 46-47.
 Городницкий А., Кротов В. «Меня мой голос сразу выдаст» / Фото Шакина Г. (Песни под гитару) // Неделя (воскресное приложение «Известий»). — 1988. — № 46, 14—20 ноября. — С. 16. — О творчестве Мирзаяна; Мирзаян А. Воспоминание о шестидесятых // Там же. — ноты.
 Мирзаян А. Надежда // Афиша СТД РСФСР. — Студийно-театральная Москва. — 1989.
 Володин В. Взгляд из второго поколения. (Авторская песня: пути и перепутья) // Советская музыка. — 1989. — № 9. — С. 58-63.
 Мирзаян А. Авторская песня — национальный фольклор «совка» / Беседовала Серикова В. Фото Жикулина Е. // Советский цирк. — 1990. — № 1, 8 ноября. — С. 14. — По следам III Всесоюзного фестиваля в г. Киеве
 Мирзаян А.: Письмо из Рима; «Год подсадит ногою в седло…»; Триптих; Два донышка к «Триптиху»; После «Триптиха»; Цыганочка у вечернего окна; «Так что же мы хотим себе сберечь?..»; Тем, кто поет, стоя у окна поезда; «Что мы к себе притягиваем ближе…»; «Ах, скажите, мой друг…»; Романс; Гамлет; Фарс; Песня о Надежде // Есть магнитофон системы «Яуза»…: Сб. песен магнитиздата / Сост. Алексей Уклеин. — Калуга, 1991, Тираж 10000. — С. …: Фото.
 Мирзаян А. Нация начинается с песни / Беседу вела Н. Бакланова. Фото А. Удимова (Под сенью дружных муз) // Московские ведомости. — 1993. — № 11, июнь. — С. 26. — О песне, жанре авторской песни, об АРБе. Уп. Окуджава, Высоцкий, Галич, Городницкий, Кукин, Клячкин, Самойлов, Бродский, Левитанский, Болтянская.
 Хоменко Н. Барды. Игра на наших чувствах и нервах нам необходима (Культура) // Всеукраинские ведомости. — 1997. — 5 февраля. — О концерте Мирзаяна и Егорова.
 Мирзаян А. «Болящий дух врачует песнопенье»; Стих. "Воспоминание о 60-х // Библиография. — 2000. — № 1. — С. 137—142.
 Анонс вечера в ЦДЛ 22 марта 2001 // Вечерний клуб. — 2001. — 16 марта. — С. 10.
 Барды в гостях у «Известий» // Известия. — 2001. — 22 марта. — С. 4. — Егоров, Мирзаян, Митяев, Сухарев.
 Мирзаян А. Воспоминание о 60-х; Надежда; Дорога (Турнир поэтов. Ведущий Сергей Мнацаканян) //Московский комсомолец. — 2001. — 19 августа. — С. 6.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Александр Завенович в библиотеке Максима Мошкова
 АЛЕКСАНДР МИРЗАЯН
 Александр Мирзаян — видео
 Александр Мирзаян в 1-й передаче Б.Вахнюка «Клуб авторской песни» 1997 г. (видео)
 Александр Мирзаян во 2-й передаче Б.Вахнюка «Клуб авторской песни» 1997 г. (видео)
 Александр Мирзаян в передаче «Споемте, друзья» (видео)
 Статья "Бардовский счет Александра Мирзаяна" 
 А.З.Мирзаян в перекрестке имени Е.Б. Фроловой

Ռուս կոմպոզիտորներ
Ռուս բանաստեղծներ
Հայկական ծագմամբ ռուսներ
Խորհրդահայեր
Մոսկվայի պետական տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Խորհրդային բանաստեղծներ
Խորհրդային տղամարդ գրողներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ