Ռեզո Գաբրիաձե

Ռևազ (Ռեզո) Լևանովիչ Գաբրիաձե (; ), խորհրդային և վրացի սցենարիստ, դրամատուրգ, ռեժիսոր, նկարիչ, քանդակագործ, Թբիլիսիի Ռեզո Գաբրիաձեի անվան պետական տիկնիկային թատրոնի հիմնադիր։ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1989)։

Կենսագրություն 

Ռեզո Գաբրիաձեն ծնվել է 1936 թվականի հունիսի 29-ին Վրաստանի Քութայիս քաղաքում։ 1964 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի լրագրության ֆակուլտետը։ 1967 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացները։

35 ֆիլմերի հեղինակ է, որոնցից են «Մի՛ վշտանա», «Միմինո», «Տարօրինակ մարդիկ», «Կին ձա ձա», «Արտասովոր ցուցահանդես», «Անձնագիր» և այլն։

1981 թվականին հիմանդրել է Թբիլիսիի տիկնիկային թատրոնը։ Հենց այդ տարիներին էլ ապագա ռեժիսորը գրել է պիեսներ, ստեղծել տիկնիկներ և դրանց կյանքի կոչել իր թատրոնում։

1990-ական թվականներին աշխատել է Շվեյցարիայում և Ֆրանսիայում, որտեղ բեմադրել է երկու դրամատիկական ներկայացում՝ «Ինչպիսի տխրություն՝ ծառուղու վերջը» Վիդի Լոզանի թատրոնում և «Քութայիս»՝ Փարիզում։ Այս երկու ներկայացումներում էլ խաղացել են այնպիսի հայտնի դերասաններ, ինչպիսիք են Փիթեր Բրուքը, Նատալի Պարին, Բակարի Սանգարեն և այլք։

1994 թվականին դարձել է «Երգ Վոլգայի մասին» ներկայացման ռեժիսորը, որը, ավելի ուշ, Թբիլիսիում վերանվանվել է «Ստալինգրադի ճակատամարտ»։ Սա նրա լավագույն աշխատանքներից մեկն է, որի պրեմիերան կայացել է 1996 թվականին Ֆրանսիայի Դիժոն քաղաքում։ 2002 թվականին Վիդի Լոզանի թատրոնի հետ աշխատել է «Մեր գարնան աշունը» ներկայացման վրա։

2004 թվականին գրել է և Նյու Յորքում Միխայիլ Բարիշնիկովի պարային ֆոնդի համար բեմադրել «Արգելված Սուրբ ծնունդ, կամ բժիշկն ու հիվանդը» պիեսը։ Պրեմիերան կայացել է Մինեապոլիսում, այնուհետև ցուցադրվել է Լինքոլն կենտրոնում՝ Չարլսթոնի Սպոլետո փառատոնի ժամանակ։

Մոտավորապես 30 տարի ներկայացումները ցուցադրվել են տարբեր միջազգային խոշոր փառատոններում՝ Ավինյոնում, Էդինբուրգում, Նյու Յորքում, Տորոնտոյում, Բելգրադում, Չարլսթոնում, Դրեզդենում, Մոսկվայում և այլ քաղաքներում։

1989 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի, Ռուսթավելի մրցանակի (Վրաստան), ինչպես նաև «Նիկա», «Տրիումֆ», «Ոսկե դիմակ» կինոմրցանակների։ Ֆրանսիայի Հանրապետության կողմից դարձել է «Արվեստի և գրականության» շքանշանի դափնեկիր։

Նրան է նվիրված Մարինա Դմիտրևսկայի «Ռեզո Գաբրիաձեի թատրոնը» գիրքը (2005 թվական)։

Մահացել է 2021 թվականի հունիսի 6-ին։

Անձնական կյանք 
Ամուսնացել է Ելենա Զախարովնա Գաբրիաձեի հետ։ Համատեղ կյանքի ընթացքում նրանք ունեցել են երկու երեխաներ։ Որդին՝ Լևան Գաբրիաձեն շարունակել է հոր ուղին (ծնվ. 1969):

Ֆիլմագրություն

Ռեժիսոր

Սցենարիստ

Արձակագրություն 
 «Քաղաք Քութայիս», վեպ (2002)
 «Արգելված Սուրբ ծնունդ, կամ բժիշկն ու հիվանդը», վեպ (2003)

Հուշարձաններ

Պետերբուրգում 
 1994 թվականի նոյեմբերի 19-ին Ֆոնտանկա գետի ափին՝ Միխայիլի դղյակի մոտ՝ № 12/1 տան մոտ՝ Առաջին ինժեներական կամուրջի հարևանությամբ կանգնեցվել է նրա նախագծած Չիժիկ Պիժիկ արձանը։
 1995 թվականի հոկտեմբերին տեղադրվել է ճարտարապետ Բուխաևի և քանդակագործ Գաբրիաձեի նախաձեռնած «Մայոր Կովալյովի քիթը» արձանը։

Պարգևներ 
 1989 թվականին «Մեր գարնան աշունը» ներկայացման համար արժանացել է ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի։
 1992 թվականին «Անձնագիր» ֆիլմի համար «Լավագույն սցենարային աշխատանք» անվանակարգում Գեորգի Դանելիայի և Արկադի Հայթի հետ արժանացել է «Նիկա» կինոմրցանակի։
 1996 թվականին արժանացել է «Տրիումֆ» մրցանակաի։
 2017 թվականին արժանացել է «Ոսկե դիմակ» ազգային մրցանակի։
 2018 թվականին «Գիտե՞ս, մայրիկ, որտեղ եմ եղել» ֆիլմի համար «Սցենարիստ» անվանակարգում արժանացել է «Իկար» ազգային անիմացիոն մրցանակի։

Մատենագիտություն 
 Дмитревская М. Ю. Театр Резо Габриадзе: История тбилисских марионеток и беседы с Резо Габриадзе о куклах, жизни и любви. — СПб.: Петербургский театральный журнал, 2005. — 232 с.: ил. — ISBN 5-902703-02-6

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Резо Габриадзе в «Энциклопедии кино»
 Театр Резо Габриадзе. Кутаисские авангардисты : Գաբրիաձեի զրույցը Դմիտրևսկայայի հետ // Պետերբուրգի թատրոնային ամսագիր — 1997. — № 12.
 Автограф. Пожелания Всемирному клубу одесситов
 Умер сценарист «Мимино» и «Кин-дза-дза!» Резо Габриадзе.

Վրացի սցենարիստներ
Վրացի կինոռեժիսորներ
Վրացի ռեժիսորներ
Վրացի դրամատուրգներ
Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Վրացի գրողներ
Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Թատերական ռեժիսորներ
20-րդ դարի նկարիչներ
Քանդակագործներ այբբենական կարգով
Սցենարիստներ այբբենական կարգով
20-րդ դարի քանդակագործներ
Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ
Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով
Տիկնիկային թատրոն
Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)