Աֆուլահ

Աֆուլահ (; , ալ-Աֆուլահ) քաղաք Իսրայելում, հիմնադրվել է 1925 թվականին Իսրայելաան հովտում այլ հրեական բնակավայրերի կողքին։ Բնակչությունը՝ ։

Պատմություն 
Իսրայելական Քանանի նվաճման ժամանակ ներկայիս Աֆուլայի տեղակայքը Օֆելի (կամ Օֆերի) բնակավայրն էր, որը նշանակում է «աշտարակ» կամ «ամրացված բնակավայր բլրի վրա»։ Հավանաբար, հենց այստեղ էր, որ Գեդեոնը՝ Թանախի հերոսը, իսրայելցի դատավորներից մեկը,  զոհասեղան կառուցեց. «Եվ Գեդեոնը այնտեղ զոհասեղան շինեց Տիրոջ համար և անվանեց. նա դեռ գտնվում է Օֆրե Ավիեզերովայի մոտ» (Դատավորներ (գիրք) 6:24)։

1799 թվականին Նապոլեոնի եգիպտական արշավանքի ընթացքում, Թաբոր լեռան մոտակայքում գտնվող ժամանակակից Աֆուլահի ներկայիս վայրում, տեղի ունեցավ ֆրանսիացիների և թուրքերի ճակատամարտը։

Աֆուլահից ոչ հեռու՝ այսօրվա կիբուցի Մերհավիայի տեղում, կար մի փոքր արաբական գյուղ Ալ-Աֆուլա (ալ-Ֆուլա), որի բնակիչները, հողը վաճառելով հրեական բնակիչներին, հեռացան այս տարածքից։

Ժամանակակից Աֆուլահը հիմնադրվել է 1925 թվական, իսրայելական հովտում հրեական բնակավայրերի գործունեության բարձրության վրա։

Քաղաքը գտնվում է Եհոշուա Հանկինի օգնությամբ ձեռք բերված հողերի վրա Սիոնիստական ամերիկյան հողերի զարգացման հիմնադրամի կողմից։ Սրանք ճահճային, անպիտան էին մարդու կյանքի համար։ Աստիճանաբար, նրանց վրա սկսեցին հայտնվել հրեական գյուղատնտեսական բնակավայրեր։

Երուսաղեմի համալսարանի պրոֆեսոր Էլիզեր Սուկենիկի գլխավորած հնագիտական պեղումների արդյունքում, որոնք տեղի են ունեցել 1926-31 թվականներին Աֆուլահի զարգացման նոր պլաններով, հայտնաբերվել են բազմաթիվ մշակութային շերտեր, որոնք վկայում են պղնձի դարաշրջանից (մ.թ.ա. երրորդ հազարամյակ) այստեղ գտնվող մարդկանց ներկայության մասին։ Այս բնակավայրերի շարունակականության պակաս էլ կար, այսինքն՝ եղել են անկման և ամայացման ժամանակներ, երբ ոչ ոք չէր ապրում այդ հողերում։

Աֆուլահ քաղաքը տեղակայված է հովտի կենտրոնում։ Այն գտնվում է Հայֆա-Դամասկոս երկաթգծից ոճ հեռու։ «Ռակեվետ ա-Էմեկ»-ը (հովտային գնացք) հիջազ երկաթուղու մասնաճյուղն է։

«Հայֆա-Բեյթ-Շեան» երկաթուղու առաջին հատվածը շահագործման է հանձնվել 1904 թվականի հունվարին, իսկ 1948 թվականի մարտին՝ Յարմուք գետի վրայի կամուրջների պայթյունից հետո, այս ճանապարհի երթևեկությունը դադարեցվել է։

2016 թվականի հոկտեմբերին բացվեց երկաթուղային գիծ, որը քաղաքը կապում էր Հայֆայի և Բեյթ-Շեանի հետ։

Աֆուլահը կարևոր ռազմավարական կետ է երկու հիմնական ուղղությունների խաչմերուկում՝ Արևմուտք - Արևելք և Հարավ - Հյուսիս։ Այս ճանապարհներից մեկը Աֆուլահը կապում է Թել Ավիվի հետ, իսկ մյուսը՝ Երուսաղեմի, Շխեմի (Նաբլուս) և Ջենինի հետ։

1972 թվականին Աֆուլահը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։

Աֆուլահում բնակվում էր ռուս գրող և գրականագետ Հայնրիխ Էլշտեյն-Գորչակովը, ինչպես նաև գիտաֆանտաստիկ Պավել Ամնուելը։

Բնակչություն 
Ըստ Իսրայելի վիճակագրության կենտրոնական բյուրոյի, քաղաքի բնակչությունը 2018 թվականի սկզբին կազմել է 49 169 մարդ։

Առաջիկա 20 տարիների զարգացման երկարաժամկետ ծրագրի համաձայն, քաղաքի բնակչությունը կաճի մինչև 100000 մարդ։

Աֆուլահը բաղկացած է երեք մեծ տարածքներից՝ ինքն Աֆուլահը, Վերին Աֆուլահը (Աֆուլահ-Իլիթ) և Գիվ աթ ա-Մորէն։ Գիվ աթ ա-Մորէնը տեղակայված է Մորե լեռան լանջին՝ ծովի մակարդակից 250-400 մետր բարձրության վրա։ Այս տարածքները հանվում են ստորին քաղաքից՝ Աֆուլահից, որը գտնվում է ծովի մակարդակից 45 մետր ցածր։

Այսօրվա Աֆուլահը ժամանակակից զարգացող քաղաք է ընդարձակ ենթակառուցվածքներով, Իսրայելական հովտի վարչական կենտրոն։

Արդյունաբերություն 
Աֆուլահի բոլոր ձեռնարկությունները կենտրոնացած են երկու փոքր արդյունաբերական գոտում` Աֆուլ Իլիթում և Աֆուլահում։ Այսօր աշխատատեղերի ամենամեծ քանակը «ա-Էմեկ» հիվանդանոցային համալիրում է։ Հիվանդանոցի անձնակազմը բաղկացած է գրեթե 2000 բժիշկներից, բուժքույրերից, սպասավորներից և տեխնիկական անձնակազմից։

Քույր քաղաքներ

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Հղումներ 

 Քաղաքապետարանի պաշտոնական կայք 
 Քաղաքապետարանի կայք ռուսերեն

Իսրայելի քաղաքներ
Իսրայելի Հյուսիսային մարզ
1925 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
1925 հիմնադրումներ Մանդատային Պաղեստինում