Ղարաբաղի պատմություն (գիրք)

«Ղարաբաղի պատմություն» (պարսկերեն՝ Թարիխ-ե Ղարաբաղ), Ղարաբաղի պատմության մասին աշխատություն, որը գրել է Միրզա Ջամալ Ջևանշիրը 1847 թվականին։ Գրվել է Գյուլիստանի մելիքական տոհմի անդամ, գնդապետ Շամիրխան Մելիք-Բեգլարյանի պատվերով, այնուհետև ներկայացվել Կովկասի փոխարքա Մ. Ս. Վորոնցովին։ Գրված է պարսկերեն, որն այն ժամանակ Անդրկովկասի մուսուլմանների գրական լեզուն էր։ Անդրադառնում է Ղարաբաղի պատմությանը՝ արաբների ներխուժումից մինչև տարածաշրջանի նվաճումը Ռուսական Կայսրության կողմից՝ 1804-1813 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ։

Գիրքը բաղկացած է ներածությունից, յոթ գլուխներից, վերջաբանից և տասնչորս ավելի կարճ հատվածներից։ Զգալի մասը նվիրված է Ղարաբաղի խանության պատմությանը՝ պարսից Նադիր շահի տիրապետությունից մինչև Իբրահիմ խանի սպանությունը 1806 թվականին։ Աշխատությունում նկարագրվում է Ղարաբաղի խաների և Արցախի հայկական մելիքությունների միջև հակամարտությունը։

Առաջին անգամ թարգմանվել է ռուսերեն Ադոլֆ Բերժեի կողմից 1855 թվականին, իսկ առաջին ադրբեջաներեն թարգմանությունը լույս է տեսել 1959 թվականին։ Առաջին անգլերեն թարգմանությունը արել է Ջորջ Բուռնությանը 1994 թվականին։ Երկի ձեռագիրը գտնվում է Բաքվում՝ Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արխիվում։ 1980-ական թվականներից ի վեր հրատարակված ադրբեջաներեն տարբերակներում դիտավորյալ հանվել են հայերի մասին հիշատակումները։

Աղբյուրներ 

 .
 .
 .
 .
 :

Արցախի պատմություն
Ղարաբաղի խանություն
Արցախի մելիքություններ
Հայոց պատմություն
Պարսկերեն գրականություն
Ադրբեջանի պատմություն