Կոզյակ հիդրոէլեկտրակայան

Կոզյան հիդրոէլեկտրակայան (), հիդրոէլեկտրակայան Հյուսիսային Մակեդոնիայում՝ Տրեսկա գետի և արհեստական Կոզյակ լճի վրա։ Կառուցվել է 1994-2000 թվականներին։ Ամենախոշոր հիդրոէլեկտրակայանն է Հյուսիսային Մակեդոնիայում, իսկ նրա ամբարտակը՝ 130 մ բարձրությամբ, ամենաբարձրն է երկրում։ Գտնվում է երկրի արևմտյան մասում՝ Մակեդոնսկի Բրոդ համայնքում (Սկոպիեից հեռու է 45 կմ)։ Ամբարտակը հիմնականում նախատեսված է եղել էլեկտրաէներգիայի արտադրության և գետի հոսքի վերահսկողության համար՝ հեղեղումներից խուսափելու նպատակով։ Էլեկտրակայանը կառուցվել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության անմիջական ֆինանսական օգնությամբ։ Այն առաջին էլեկտրակայանն է, որ կառուցվել է Հյուսիսային Մակեդոնիայի անկախ հանրապետությունում։

Նկարագրություն 
Հիդրոէլեկտրակայանի հիմքը կազմում են Ֆրենսիսի երկու տուրբինները, որոնց հզորությունը 41 ՄՎտ է։ Արհեստական լիճն ունի 32 կմ երկարություն և 130 մ առավելագույն խորություն։ Լճում ջրի բարձրության առավելագույն մակարդակը 469,9 մ է։ Ջրի ծավալը 380 միլիոն մ³ է։ Լճում ձկներ չկան։

Կառուցում

Ֆինանսավորում 
Ամբարտակի շինարարությունն ընթացել է 1994-2000 թվականներին։ Այն արժեցել է 173 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Ի սկզբանե շինարարությունը կազմակերպել էր Հյուսիսային Մակեդոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական միությունը, որը 8 %-ով 93 միլիոն դոլար վարկ էր վերցրել ԱՄՆ-ից։ Համաձայնագիր է կնքվել չինական «Հայնան» ընկերության հետ՝ էլեկտրակայանի կառուցման հարցով։ Սակայն ընկերությունը արագ սնանկացել է, իսկ նրա տնօրենը՝ հայտնվել բանտում։ Շինարարությունը հայտնվել է վտանգի տակ, սակայն իրավիճակը փրկել է «Մակեդոնիայի ազգային միության դեմոկրատական կուսակցությունը», որը տրամադրել է միջոցների 70 %-ը՝ էլեկտրակայանի կառուցումը ավարտին հասցնելու համար։

Շինարարության ընթացք 
1996-1998 թվականներին սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության կառավարման ժամանակ, տարվել են նախապատրաստական աշխատանքներ՝ ներառյալ էլեկտրատեխնիկական սարքավորումների գնումն ու տեղադրումը։ Ջրամբարը սկսել են լցնել 2003 թվականի մայիսին։ Երկու էլեկտրակայաններն էլ շահագործման են հանձնվել 2004 թվականի հուլիս-սեպտեմբերին։ Շինարարությունը կազմակերպել են մակեդոնական ЕЛЕМ և չինական CWE ընկերությունները։

Ընթացիկ գործունեություն 
Կառույցի առաջին պլանային վերանորոգումն իրականացվել է միայն 2007 թվականին, երբ ուժեղ թրթռումների պատճառով փոխվել են գեներատորները։ Լիամասշտաբ վերակառուցման արդյունքում փոխվել են տուրբինները, և նրանց միասնական հզորությունը բարձրացվել է 100 ՄՎտ-ի։ 2010 թվականի օգոստոսին էլեկտրաէներգիայի տարեկան արտադրությունը հասել է 190 միլիոն ԿՎտ և ռեկորդային մակարդակի հասել 2006 թվականից ի վեր։ Հիդրոէլեկտրակայանի վերակառուցման համար զգալի աջակցություն է տրամադրել Չինաստանի բանկը, որը տրամադրել է 87 միլիոն ԱՄՆ դոլարի վարկ (ընդհանուր վերակառուցումն արժեցել է 150 միլիոն դոլար)։ Ծրագիրը խոշորագույնն է եղել Հյուսիսային Մակեդոնիայի ու Չինաստանի միջև։

Ծանոթագրություններ 

Էլեկտրակայաններ
Հյուսիսային Մակեդոնիայի տնտեսություն