Պուրպուրա

Պուրպուրա (լատիներեն purpura), մաշկի վրա կարմիր կամ մանուշակագույն բծեր, որոնք մաշկը սեղմելիս չեն սպիտակում։ Բծերն առաջանում են ենթամաշկային արյունահոսությունից՝ թրոմբոցիտային, անոթային և մակարդման խանգարումներից, կամ այլ պատճառներից։ Նրանք չափվում են 3–10 մմ, մինչդեռ պետեխիաները՝ 3 մմ-ից պակաս, իսկ էխիմոզները՝ 1 սմ-ից ավելի։

Նյութ 
Պուրպուրան կարող է առաջանալ մենինգիտի ժամանակ՝ պայմանավորված մենինգոկոկով, ինչպես նաը սեպտիցեմիայի ժամանակ։ Մասնավորապես, մենինգոկոկը (Neisseria meningitidis), որը գրամ-բացասական դիպլոկոկ է, մահանալից արտազատում է էնդոտոքսին։ Էնդոտոքսինը ակտիվացնում է Հագեմանի գործոնը (մակարդման գործոն XII), որն առաջացնում է տարածված ներանոթային մակարդում (ԴՆՄ համախտանիշ)։ Ախտահարված մարդու մոտ ԴՆՄ համախտանիշը դրսևորվում է ցանով։

Դասակարգում 

Պուրպուրան ընդհանուր և ոչ սպեցիֆիկ բժշկական նշան է,որի զարգացման մեխանիզմներն են՝ 
Թրոմբոցիտային խանգարումներ (թրոմբոցիտոպենիկ պուրպուրա)
Առաջնային թրոմբոցիտոպենիկ պուրպուրա
Երկրորդային թրոմբոցիտոպենիկ պուրպուրա
Հետտրանսֆուզիոն պուրպուրա
Անոթային խանգարումներ (ոչ թրոմբոցիտոպենիկ պուրպուրա)
Միկրոանոթային վնասվածք, որը դիտվում է ծերունական պուրպուրայի ժամանակ, երբ արյունատար անոթներն ավելի հեշտությամբ են վնասվում
Հիպերտոնիկ վիճակ
Անոթային անբավարարություն
Վասկուլիտ, դիտվում է Շենլեյն-Հենոխի պուրպուրայի ժամանակ
Մակարդման խանգարումներ
Տարածուն (դիսեմինացված) ներանոթային մակարդման համախտանիշ (ԴՆՄ համախտանիշ)
Ցինգա (վիտամին C-ի անբավարարություն) –պրոկոլագենի հիդրօքսիլացման բացակայություն, կոլագենի սինթեզի խանգարում, որի հետևանքով թուլանում են մազանոթների պատերը և բջիջները 
Մենինգոկոկային վարակ
Ամիլոիդի կուտակում
Կոկաինի և մեկանգամյա օգտագործվող քիմիոթերապևտիկ դեղամիջոցի, իսկ այժմ նաև լևամիզոլի միաժամանակյա օգտագործմամբ կարող է առաջանալ ականջների, դեմքի, միջքի կամ վերջույթների պուրպուրա, որը երբեմն պահանջում է վերականգնողական վիրահատություն։
Արյունատար անոթների խանգարումները, ներառյալ պուրպուրան, 2 Գրեյ ճառագայթման ազդեցությունը գերազանցող սուր ճառագայթային թունավորման ախտանիշ են։ Ընդհանուր առմամբ ճառագայթումը արյունատար անոթների խանգարումների հազվադեպ պատճառ է, այն սովորաբար նկատվում է միջուկային աղետի զոհերի մոտ։
Բժշկական գրականության մեջ նկարագրված են նաև փսիխոգեն պուրպուրայի դեպքեր, ոմանք պնդում էին, որ դա պայմանավորված է աուտոէրիթրոցիտային սենսիտիզացիայով։

Այլ ուսումնասիրություններ ենթադրում են, որ հյուսվածքային պլազմինոգենի ակտիվացնողի տեղային (մաշկային) ակտիվությունը կարող է մեծանալ փսիխոգեն պուրպուրայի ժամանակ, ինչը կհանգեցնի տեղայնացված պլազմինի ակտիվության, ֆիբրինային թրոմբների արագ քայքայման և արդյունքում արյունահոսության։

Ստուգաբանություն և արտասանություն 
Պուրպուրա առաջացել է լատիներեն purpura, «մանուշակագույն» բառից, որը եկել է հին հունարեն πορφύρα բառից, այն նկարագրում է վիճակ և ոչ թե առանձին հիվանդություն։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Evaluating the Child with Purpura  from American Academy of Family Physicians

Մաշկաբանություն
Մաշկային հիվանդություններ
Հիվանդություններ
Բժշկություն
2023 երիտասարդական ամառային վիքիճամբարի դասընթացի ժամանակ ստեղծված կամ բարելավված հոդվածներ