Ալբերտու Դինիս

Ալբերտու Դինիս (, ), բրազիլացի լրագրող և գրող։

Ալբերտո Դինիսը բազմաթիվ գրքերի հեղինակ է, Բրազիլիայի և Պորտուգալիայի մի շարք թերթերի և ամսագրերի հիմնադիր և խմբագիր։ Նա աշխատել է ռադիոյում և հեռուստատեսությունում։ 1952 թվականին սկսել է աշխատել որպես լրագրող, 1963 թվականից դասավանդել է լրագրություն Ռիո դե Ժանեյրոյի (Pontifícia Universidade Católica) համալսարանում։ 1974 թվականին հրավիրվել է որպես լրագրության պրոֆեսոր Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանում։ 12 տարի եղել է Jornal do Brasil ամսագրի գլխավոր խմբագիրը, Ռիո դե Ժանեյրոյում գտնվող Folha de São Paulo-ի տնօրենը և Պորտուգալիայում ABRIL հասարակության հիմնադիրը, որը հրատարակել է Exame թերթը։

Նա հանրային հետազոտությունների և լրագրության լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող էր (Laboratório de Estudos Avançados em Jornalismo): Այս գիտական ընկերությունը հրատարակում է Observatório ամսագիրը, թողարկում ռադիո և հեռուստահաղորդումներ։ Դինիսը եղել է Ստեֆան Ցվեյգի տան նախագահը, Պետրոպոլիսի Ստեֆան Ցվեյգի թանգարանի հիմնադիրներից մեկը։ Երկար տարիներ զբաղվել է Ստեֆան Ցվեյգի կյանքի և ստեղծագործության ուսումնասիրությամբ, 1981 թվականին հրատարակել է նրա «Մահը դրախտում՝ Ստեֆան Ցվեյգի ողբերգությունը» կենսագրությունը, որում նկարագրել է գրողի կյանքը ընդհուպ մինչև Բրազիլիայում նրա ինքնասպանությունը։

Մանկություն և պատանեկություն 
Ծնվել և մեծացել Ռիո դե Ժանեյրոյում (Vila Isabel), սովորել է Շոլեմ Ալիքեմի հրեական դպրոցում (Escola Popular Israelita Brasileira Scholem Aleichem), ինչի շնորհիվ տիրեց գրական իդիշին։ Արդեն վաղ տարիքում ներթափանցել է սոցիալիզմի գաղափարներով, քանի որ մոտ էր ձախ սոցիալիստների «Obreira Internacionalista» խմբին։ 1940 թվականին առաջին անգամ տեսել է Ստեֆան Ցվեյգին, որը այցելել էր իր դպրոց։ Դինիսն իր կյանքի ընթացքում բերեց իր հետաքրքրությունն ու սերը Ստեֆան Զվեյգի գործի համար։ Ստեֆան Ցվեյգի ստեղծագործության նկատմամբ հետաքրքրությունը և սերը Դինիսին ուղեկցեց իր ողջ կյանքի ընթացքում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ լրագրող է աշխատել հրեական գիմնազիայի կողմից թողարկվող տեղական փոքրիկ թերթում։ Բոտաֆոգո Դինիսի Էնդրյուս համալսարանական քոլեջում պարապմունքները չեն ավարտվել, քանի որ նրա սոցիալիստական հակաբուրժուական համոզմունքներով համալսարանական դիպլոմը անհրաժեշտ չէր։

Աշխատանք և ստեղծագործական կյանք 
Համալսարանական ընկերների հետ միասին Դինիսը սկսեց խանդավառությամբ զբաղվել կինոարտադրությամբ։ Այդ ժամանակ Բրազիլիայում ոչ մի կինեմատոգրաֆիայի դպրոց չկար, ուստի կինոն պետք է ուսումնասիրեր գրքերով։ Դինիսի վավերագրական կինոյի դպրոցն անցել է գործնականում՝ աշխատելով Իսահակ Ռոզենբերգի ղեկավարությամբ։ 1950 թվականին Դինիսը ստացել է կինոյի նորությունները մեկնաբանող ամսագրում աշխատելու առաջարկ՝ որպես քննադատություն։ Բացի կինոյից, Դինիսը դիտել է մշակույթի նորությունները, իսկ հետո 5 տարի աշխատել է Visão ամսագրում, որը տպագրվել է Սան Պաուլոյում՝ դիտելով մշակույթի, քաղաքականության և տնտեսության նորությունները։ Վիզաոյից հետո նա աշխատել է որիշ ամսագրերում։ 25 տարեկան հասակում նա արդեն գլխավոր խմբագրի օգնականն էր։ 1962 թվականից մինչև 1974 թվականը աշխատել է Jornal do Brasil-ում։

Բռնապետություն 
1964 թվականին Բրազիլիայում տեղի ունեցավ ռազմական հեղաշրջում։ 1968 թվականին Դինիսը, որպես Jornal do Brasil-ի գլխավոր խմբագիր, սկսեց ճնշում զգալ և իր ամսագրի էջերում բացահայտ կերպով հանդես եկավ կոշտ քննադատությամբ։ Այդ ելույթին հաջորդել է կալանքը, իսկ հետո 1973 թվականին պաշտոնանկությունը, այն բանից հետո, երբ Դինիսը խախտել է Չիլիում Սալվադոր Ալենդեի սպանության մասին հաղորդագրության հրապարակման արգելքը։ 1974 թվականին քաղաքական մեկուսացման իրավիճակում Դինիսը որպես դասախոս ընդունեց Կոլումբիայի համալսարանի լրագրության դպրոցի հրավերը։

Ստեֆան Ցվայգի տուն 
Պետրոպոլիսում Ստեֆան Ցվայգի տուն-թանգարանի կազմակերպման գաղափարը ծագել է 1942 թվականին գրողի ողբերգական մահվանից անմիջապես հետո։ Բրազիլացի լրագրողներն ու գրողները, ինչպես նաև որոշ դիվանագետներ քայլեր են ձեռնարկել Ցվայգի ապրած և մահացած տան վերանորոգման համար գումար հավաքելու, ինչպես նաև նյութեր հավաքելու ուղղությամբ։ Եվ միայն ավելի քան 60 տարի անց այդ գաղափարը կյանքի կոչվեց։ Ստեֆան Ցվայգի թանգարանը, որը գրողի միակ հուշարձանն է աշխարհում, գրադարան կունենա իր գրքերով և ձեռագրերով, ֆիլմադարանով, նկարների և ծաղրանկարների հավաքածուով, կոնֆերանս դահլիճով։ Ալբերտու Դինիսը հանդիսանում էր ընկերության նախագահ Ստեֆան Ցվեյգի տանը։

2007 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Ալբերտու Դինիսը արժանացել է Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի Ավստրիական ծառայության մրցանակին։ 2009 թվականին Դինիսը դարձել է Ավստրիայի գիտության և մշակույթի միության պատվավոր անդամ։

Ծանոթագրություններ 

Բրազիլացի գրողներ
Բրազիլացի սցենարիստներ
Ավստրիական «Գիտության և արվեստի համար» պատվո խաչի ասպետներ