Պյոտր Վերզիլին

Պյոտր Սեմյոնովիչ Վերզիլին (), գեներալ-մայոր, Կովկասյան գծային կազակական բանակի գլխավոր ատաման։

Կենսագրություն 

Վերզիլինը ծնվել է 1791 թվականին, Մոսկվայի նահանգում, շտաբի սպայի ընտանիքում։

Զինվորական ծառայության է անցել 1807 թվականին՝ որպես հիսունական, Մոսկվայի շարժական Զեմստվոյի բանակում։ 1808 թվականին ստացել է Ալեքսանդրիայի հուսարների գնդի կորնետի կոչում։ 1809-1810 թվականներին Վերզիլինը մասնակցել է արշավներին Մորդովիայում  և Վալախիայում, աչքի է ընկել թուրքերի կողմից Ռուսչուկի, Ժուրժիի և Նիկոպոլի հանձնման ժամանակ։ 1811 թվականին նա կրկին արշավում էր դեպի Վալախա։

1812 թվականը Վերզիլինն անցկացնում է ֆրանսիացիների հետ շարունակական մարտերում։ Այդ տարվա հունիսին նրան շնորհվել է Սմոլենսկի դրագունների գնդի լեյտենանտի, հոկտեմբերին՝ շտաբի կապիտանի կոչում։ Նա աչքի է ընկել Կոբրինի և Գորոդեչնոյի մարտերում, իսկ վերջին մարտում աջ ձեռքի դասակի թրի վիրավորում է ստացել է։ Այս արարքների համար նա պարգևատրվել է Սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանի շքանշանով։ 1813 և 1814 թվականներին Վերզիլինը արտասահմանյան արշավում էր։ Մասնակցել է Լուցենի, Բաուտցենի և Լայպցիգի մարտերին։ 1813 թվականի օգոստոսի 17-ին պարգևատրվել է Սուրբ Գևորգի 4-րդ աստիճանի շքանշանով (թիվ 2649 ըստ Գրիգորովիչ-Ստեփանովի ասպետացուցակի)։  ։1821 թվականին ստացել էԿապիտանի կոչում և նշանակվել Վոլգյան կազակական գնդի հրամանատար։ 1822 թվականից Վերզիլինը գտնվել է գեներալ Երմոլովի ջոկատում և Կաբարդայում կռվել է լեռնականների դեմ; իսկ 1823 թվականին Լաբա գետի երկայնքով արշավում էր լեռնականների դեմ՝ կորպուսի շտաբի պետ, գեներալ-մայոր Ա.Ա. Վելյամինովի հրամանատարությամբ։ Նույն թվականին ստացել է մայորի կոչում և Սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանի շքանշան ։

Ռուս-թուրքական պատերազմի (1828-1829) ժամանակ Վերզիլինը եղել էր կոմս Իվան Պասկևիչ-Էրիվանսկու հրամանատարության տակ գործող զորքի կազմում, և հրամանատարի կողմից առանձնահատուկ ուշադրությանը է արժանացել քաջության և աշխատասիրության համար. 1828-ին նրան շնորհվեցին ադամանդե զարդեր` Սբ. Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշանին լրացնող և Սբ. Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան։ Արշավանքի հենց սկզբում նրան շնորհվել է փոխգնդապետի կոչում, իսկ 1829 թվականի սկզբին Կարսի  վրա հարձակման ժամանակ աչքի ընկնելու համար գնդապետի կոչում է ստացել՝ նշանակվելով Գորսկի կազակական գնդի հրամանատարի պաշտոնում։ Էրզրումի և Բայբուրդի գրավման համար 1829 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ստացել է ոսկե սուր՝ «Արիության համար» մակագրությամբ ։

Երբ 1831 թվականին Լեհաստանում ապստամբություն բռնկվեց, Ի.Ֆ. Պասկևիչը կրկին իր հրամանատարության տակ կանչեց նույն Գորսկի կազակական գունդը՝ իր հրամանատար Վերզիլինի հետ։ Այստեղ նա աչքի է ընկել Վարշավայի ամրությունների վրա հարձակման ժամանակ և 1832 թվականին պարգևատրվել է Սբ. Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի  աստղ շքանշան և լեհական 3-րդ աստիճանի տարբերանշանով (Virtuti Militari) զինվորական վաստակի համար։ 

Լեհական պատերազմի ավարտին, 1832 թվականի հունիսի 25-ին, Վերզիլինը ստացել է Գեներալ-մայորի կոչում, և ֆելդմարշալ Ի.Ֆ. Պասկևիչի առաջարկությամբ նշանակվել է Կովկասյան գծային զորքերի գլխավոր ատաման ։Իր նշանակումից 5 տարի անց գեներալ Վերզիլինը ազատվել է գլխավոր ատամանի պաշտոնից։ Այս դեպքում Վերզիլինը զոհ է դարձել Կովկասյան գծում և սևծովյան տարածաշրջանում գտնվող զորքերի նոր հրամանատար, գեներալ Ա.Ա. Վելյամինովի կարգագրություններին, ով անբարյացակամություն էր ցուցաբերում իր նախորդի՝ Ի.Ֆ. Պասկևիչի կողմից պաշտոններում նշանակված բոլոր անձանց նկատմամբ։ Այս կարծիքն է հայտնել գեներալ Կրավցովը , ով հակիրճ նկարագրել է Կովկասյան գծային կազակական բանակի վարչական ատամաններին։ Մեկ այլ ենթադրության համաձայն, Վերզիլինի պաշտոնանկությունը  կայսր Նիկոլայ Պավլովիչի  անձնական հրամանն էր, որի աչքից, հավանաբար, չի վրիպել այն հանգամանքը, որ այս մարտական գեներալը չունի բանակը ղեկավարելու պատշաճ վարչական կարողություններ։

Կովկասից վերադառնալուց հետո Վերզիլինը գտնվում էր բանակի թեթև հեծելազորի կազմում և ղեկավարում էր անկանոն զորքերի տարբեր բրիգադները։ Ի թիվս այլ մրցանակների, Պ.Ս. Վերզիլինն ուներ Սբ. Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան։ Հայտնի է, որ Պ. Ս. Վերզիլինի տանը Պյատիգորսկում է տեղի ունեցել վեճ բանաստեղծ Միխայիլ Լերմոնտովի  և Ն. Ս. Մարտինովի միջև, որն ավարտվել է մենամարտով  և հանգեցրել է հանճարի անհիմն մահվան։ Պ. Ս. Վերզիլինը մահացել է 1849թ.-ին։

Աղբյուրներ