Երևանյան ջոկատ

Երևանյան ջոկատ (1877-1878), ռուսական բանակի զորամիավորում գեներալ-լեյտենանտ Տեր Ղուկասովի հրամանատարությամբ։ Կազմավորվել է 1877 թվականի ապրիլի սկզբին և կազմել է Կովկասյան ռազմաճակատում գործող ձախ թևը գեներալ Լոռիս-Մելիքովի ընդհանուր հրամանատարության ներքո 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ։

Նպատակ 
1877 թվականի ապրիլի 29-ի գլխավոր հրամանատարի հրամանով Կովկասում գործող կորպուսի զորամիավորումներին (գլխավոր ուժերին՝ Ախալցխայի և Երևանյան ջոկատներին) հանձնարարվել է կենտրոնանալ Թուրքիայի հետ սահմանի երկայնքով և պատրաստ լինել մի քանի կետից միաժամանակ հարձակողական գործողությունների անցնելու համար։ 1877 թվականի ապրիլի 6-ի (18) դրությամբ բոլոր զորամասերն ու ռազմական ուժերը տարակենտրոնացվել են եղել ողջ ռազմավարական ճակատով։  Երևանյան ջոկատը կազմել է գործող կորպուսի ձախ թևը։

Մարտական գործողությունների սկսվելուն պես Երևանյան ջոկատի գլխավոր օպերացիոն ուղղությունը Էրզրումն էր, որի վրա հարձակումը տեղի է ունեցել Ալաշկերտի հովտով (Կարսի շրջակայքում)՝ Բայազետի և Դայարի միջով։  Երևանյան ջոկատի հաղորդակցման ուղու վրա ծայր հարավարևելյան ռազմակետը համար Բայազետը, որտեղ թողնվել է կայազոր՝ Ֆյոդոր Շտոկվիչի գլխավորությամբ։

Ջոկատի կազմ 
Երևանյան ջոկատի կազմը.

 Հետևակ -  19-րդ հետևակային դիվիզիայի առաջին բրիգադ,
 Ղրիմի 73-րդ հետևակային Մեծ Իշխան Ալեքսանդր Միխայլովիչի  գունդ։
 Ստավրոպոլի 74-րդ հետևակային գունդ 
 Կովկասի երրորդ հրաձգային գումարտակ
 Կովկասի սակրավորական գումարտակի երկրորդ վաշտ

 Հեծելազոր - Երրորդ համահավաք հեծյալ դիվիզիա
 Պերեյասլավսկի 18-րդ դրագունյան գունդ
 Կուբանի կազակական զորքերի Ումանյան առաջին հեծյալ գունդ
 Կուբանի կազակական զորքերի երկրորդ հեծյալ գունդ
 Կուբանի կազակական զորքերի Կովկասյան հեծյալ գունդ
 Սունժենյան երկրորդ հեծյալ գունդ
 Կուրտինյան հեծյալ անկանոն դիվիզա
 Հրետանի
 19-րդ հրետանային բրիգադի առաջին, չորրորդ, հինգերորդ մարտկոցներ,
 Կուբանի կազակական զորքերի հեծյալ-հրետանային բրիգադի առաջին մարտկոց։

Հրամանատարական կազմ 

Երևանյան ջոկատի հրամանատարական կազմը.
 Երևանյան ջոկատի ղեկավար, գեներալ-լեյտենանտ Արշակ Տեր-Ղուկասով,  1878 թվականի հունվարի 7-ից (19)՝ գեներալ-լեյտենանտ Իվան Լազարև։
 Շտաբի պետ՝ գլխավոր շտաբի գնդապետ Վլադիմիր Նիկոլաևիչ Ֆիլիպով

 Հետևակ - 19-րդ հետևակային դիվիզիայի առաջին բրիգադ
 Բրիգադի հրամանատար՝ գեներալ-մայոր Իվան Նիկոլաևիչ Բրոնևսկի

Ղրիմի 73-րդ հետևակային գունդ
 Գնդի հրամանատար՝ գնդապետ Ալեքսեյ Անդրեևիչ Սլյուսարենկո

 Առաջին գումարտակի հրամանատար՝ փոխգնդապետ Գրիգորի Պացևիչ
 Երկրորդ գումարտակի հրամանատար՝ մայոր Իվան Իվանովիչ Կրապիվնի
 Երրորդ գումարտակի հրամանատար՝ մայոր Ստեփան Գուրով
 Չորրորդ գումարտակի հրամանատար՝ մայոր Եվգենի Լուկին

Ստավրապոլի 74-րդ հետևակային գունդ
 Գնդի հրամանատար՝ գնդապետ Ադոլֆ ֆոն Շակ
 Առաջին գումարտակի հրամանատար՝ մայոր Իվան Իվանովիչ Լիպովեցկի
 Երկրորդ գումարտակի հրամանատար՝ փոխգնդապետ Ալեքսանդր Կովալևսկի
 Երրորդ գումարտակի հրամանատար՝ մայոր Նիկոլայ Դեմենտևիչ Ցեպրինսկի-Ցեկավի
 Չորրորդ գումարտակի հրամանատար՝ մայոր Իվան Եֆիմովիչ Կարպինսկի

Կովկասյան Երրորդ հրաձգային գունդ
 Գնդի հրամանատար՝ փոխգնդապետ Եվգենի Բորդել ֆոն Բորդելիուս

Կովկասյան սակրավորական գնդի երկրորդ վաշտ
 Վաշտի հրամանատար՝ կապիտան Վլադիսլավ Տարնեցկի

 Հեծելազոր – Երրորդ  համահավաք հեծելազորային գունդ
 Գնդի հրամանատար՝ գեներալ-մայոր  Իվան Ամիլախորի
 Դիվիզիայի շտաբի պետի պաշտոնակատար՝ գլխավոր շտաբի կապիտան Ալեքսեյ Իվանովիչ Դոմոնտովիչ

Պերեյասլավյան 18-րդ գունդ
 Գնդի հրամանատար՝ Գնդապետ Միտրոֆան Զերնով

Առաջին Ումանյան գունդ
 Գնդի հրամանատար՝ գնդապետ Տեմիրխան Շիպշյով

Երկրորդ գունդ
 Գնդի հրամանատար՝ փոխգնդապետ Անտոն Պեդին

Կովկասյան կազակական գունդ
 Գնդի հրամանատար՝ գնդապետ Միխայիլ Կիրյակով

Երկրորդ Սունժենյան գունդ
 Գնդի հրամանատար՝ Սավենկո

 Հրետանի
 Հրետանային գնդի հրամանատար՝ գեներալ-մայոր Ալեքսանդր Բարսով

19-րդ հրետանային բրիգադ
 Առաջին գնդի հրամանատար՝ փոխգնդապետ Իվան Վարշամով
 Չորրորդ գնդի հրամանատար՝ փոխգնդապետ Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Պարչևսկի
 Հինգերորդ գնդի հրամանատար՝ փոխգնդապետ Միտրոֆան Ժուկևիչ-Ստոշ

Առաջին հեծյալ հրետանային բրիգադ
 5-րդ գնդի հրամանատար՝ փոխգնդապետ Ստեպան Շարապ

Թվային կազմ 
Ըստ 1877 թվականի ապրիլի 12 (24)-ի տվյալների՝ Երևանյան ջոկատն ունեցել է 10616 զինվոր (6602 հետևակ և 4014 հրետանի), 32 թնդանոթ։ Սակայն սա դեռ ջոկատի վերջնական կազմը չի։ Մինչև ապրիլի 15-ը զինվորների թիվը հասել է 11697 (ավելացրած ևս 771 երաժիշտներ և ապաշարային զինվորներ)։

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 
 
 
 
 

Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878)