Լիժիա Պապե

Լիժիա Պապե (, ), բրազիլացի նկարչուհի, քանդակագործ, փորագրող և ռեժիսոր, որը նշանակալի կերպար է եղել իր երկրում կոնկրետ արվեստի շարժման ժամանակ, իսկ ավելի ուշ՝ 1950-ական և 1960-ական թվականներին, եղել է Բրազիլիայում նեոկոնկրետիզմի հիմնադիրներից մեկը։ Էլիո Օյտիսիկայի և Լիժիա Կլարկի հետ եղել է Բրազիլիայում ժամանակակից արվեստի զարգացման առանցքային նկարչուհիներից մեկը։

Վաղ տարիներ 
Լիժիա Պապեն ծնվել է 1927 թվականի ապրիլի 7-ին Նովա Ֆրիբուրգուում (Բրազիլիա)։ Կերպարվեստ է սովորել Ռիո դե Ժանեյրոյի  Ժամանակակից արվեստի թանգարանում Ֆայգա Օստրովերի մոտ։

Կոնկրետ արվեստ 
20 տարեկանից Լիժիա Պապեն միացել է կոնկրետ արվեստի շարժմանը, որը հիմնել է հոլանդացի նկարիչ Թեո վան Դուսբուրգը 1930 թվականին։ Բրազիլիայում կոնկրետ արվեստը առաջին անգամ դրսևորվել է Սան Պաուլոյի արվեստի բիենալեի ժամանակ 1951 թվականին, որից հետո ձևավորվել են այդ ուղղության բրազիլական երկու գեղարվեստական խմբեր՝ «Խզում» ()՝ հիմնված Սան Պաուլոյում, և «Ճակատ խումբ» ()՝ հիմնավորված Ռիո դե Ժանեյրոյում։ Պապեն վերջինիս անդամ էր, որը 1954 թվականին գլխավորել է Իվան Սերպան։ Պապեի համախմբակիցներից էին Լիժիա Կլարկը և Էլիո Օյտիսիկան։

Նեոկոնկրետիզմ 
Լիժիա Պապեն հետագայում միացել է նեոկոնկրետիզմի կարճաժամկետ ալիքին։ 1959 թվականին նա եղել է Նեոկոնկրետ հռչակագրի ստորագրողներից մեկը Լիժիա Կլարկի և Էլիո Օյտիսիկայի հետ։ Այդ շրջանում Պապեին հետաքրքրել է «մարմնով ապրելու առաջարկությունը». այն, թե ինչպես է ֆիզիկական մարմինը ներգործում զգացմունքային վերապրումների վրա։ Պապեն ձգտել է ուսումնասիրել այդ գաղափարը՝ կապված մարմնի և շրջակա միջավայրի հետ՝ իր արվեստում պատկերելով զգացմունքայնությունն իր բոլոր տարատեսակներով։

Հետագա գործունեություն և մահ 
Ավելի ուշ՝ 1960-ական և 1970-ական թվականներին Պապեն ստեղծել է բազմաթիվ վիդեոներ և ինստալյացիաներ՝ սարկաստիկ և քննադատական փոխաբերությունների կիրառմամբ՝ ընդդեմ բրազիլական բռնապետության։ 1980-ական թվականներից այդ այլաբերությունները դարձել են ավելի նուրբ։ 1967 թվականի «Սկիզբ» () աշխատանքում դիտողներին առաջարկվել է սողալ փայտե տախտակներից խորանարդաձև կառուցվածքի մեջ, իսկ հետո առաջ անցնել թաղանթով՝ նմանվելով ծնվելու գործընթացի։

1972-1985 թվականներին Պապեն նշանագիտություն է դասավանդել Ռիո դե Ժանեյրոյի Սանտա Ուրսուլայի համալսարանի ճարտարապետության դպրոցում։ 1980 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյի ֆեդերալ համալսարանում նա ստացել է փիլիսոփայության մագիստրոսի աստիճան, իսկ 1983 թվականին դարձել է Նրբագեղ արվեստների դպրոցի պրոֆեսոր։

Մահացել է 2004 թվականի մայիսի 3-ին Ռիո դե Ժանեյրոյում, 77 տարեկանում։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Լիժիա Պապեն Վենետիկի բիենալեի ժամանակ, 2009 թվական

Բրազիլացի արվեստագետներ
20-րդ դարի նկարչուհիներ
Բրազիլացի նկարիչներ
Ժամանակակից նկարիչներ
Բրազիլացի կին արվեստագետներ
Բրազիլացի ժամանակակից արվեստագետներ