Էլիզաբեթ Բլեքբերն

Էլիզաբեթ Էլեն Բլեքբերն (, ), ամերիկացի գիտնական-բջջագենետիկ։ 2009 թվականին Քերոլ Գրեյդերի և Ջեկ Շոստակի հետ արժանացել է բժշկության և ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի 1971 թվականին Ալեքսեյ Օլովնիկովի առաջ քաշած տեսության հիման վրա «թելոմերներով և թելոմերազի ֆերմենտով քրոմոսոմները պահպանող մեխանիզմները բացահայտելու համար»։

Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ է (1992), ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի օտարերկրյա անդամ (1993), Բժշկության ինստիտուտի անդամ (2000), Ավստրալիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (2007)։

Կենսագրություն 
Բլեքբերնը ծնվել է բժիշկների ընտանիքում։ Մելբուռնի համալսարանում ստացել է բակալավրի (B.Sc., 1970) և մագիստրոսի (M.Sc., 1972) աստիճան։ Սովորել է նաև Քեմբրիջի Դարվինի քոլեջում։

1975 թվականին Քեմբրիջի համալսարանում ստացել է դոկտորի կոչում (Ph.D.), իսկ 1975-1977 թվականներին աշխատել է Եյլի համալսարանում։ 1978 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի մոլեկուլային կենսաբանության ամբիոնում։

1985 թվականին Բլեքբերնը Քերոլ Գրեյդերի հետ բացահայտել է թելոմերազի ֆերմենտը։ 1990 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիական համալսարանում, որը ղեկավարել է 1993-1999 թվականներին։ 

1998 թվականին դարձել է Բջջային կենսաբանության ամերիկյան հանրության, իսկ 2010 թվականին՝ Քաղցկեղի հետազոտության ամերիկյան ասոցիացիայի նախագահ։ Ամերիկայի գենետիկայի հանրության խորհրդի անդամ է (2000-2002)։

2003 թվականին ստացել է Ամերիկայի քաղաքացիություն։

2016 թվականին կոչ-նամակ է հղել Գրիփիսին, ՄԱԿ-ին և ամբողջ աշխարհի կառավարություններին՝ դադարեցնել պայքարը ԳՄՕ-ների դեմ։

Ամերիկայի Գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի (1991), Միկրոկենսաբանության ակադեմիայի (1993), Գիտության զարգացման ամերիկյան ասոցիացիայի (2000), «Cell» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ է։

Անձնական կյանք 
Ամուսնացած է կենսաքիմիայի և կենսաֆիզիկայի պրոֆեսոր Ջոն Սեդատի հետ, ունեն մեկ որդի՝ Բենջամինը։

Մրցանակներ և պարգևներ 
 1990 - ԱՄՆ ազգային ակադեմիայի մրցանակ մոլեկուլային կենսաբանության բնագավառում
 1990 - Հարվեյի Հանրության դասախոս Նյու Յորքի Հարվեյի Հանրությունում 
 1991 - Եյլի համալսարանի գիտությունների պատվավոր դոկտոր
 UCSF կանանց ֆակուլտետի ասոցիացիայի մրցանակ
 1998 - Ավստրալիայի մրցանակ
 1998 - Գեյրդների միջազգային մրցանակ
 1998 - Շառլ Լեոպոլդ Մայերի մրցանակ 
 1999 - Ռոզենստիլի մրցանակ (Քերոլ Գրեյդերի հետ համատեղ)
 1999 - Հարվիի մրցանակ
 1999 - Կեյոյի մրցանակ
 1999 - Տարվա գիտնական Կալիֆոռնիա նահանգում
 2000 - Քաղցկեղի հետազոտությունների ամերիկյան ասոցիացիա, Գ. Հ. Ա. Կլոուսի հուշամրցանակ
 2000 - Ամերիկյան օնկոլոգիական ընկերության պատվո մեդալ
 2000 - Դիքսոնի մրցանակ
 2001 - «AACR-Pezcoller» հիմնադրամի միջազգային մրցանակ քաղցկեղի հետազոտության համար
 2001 - «General Motors» քաղցկեղի հետազոտությունների հիմնադրամի Ալֆրեդ Պ. Սլոան կրտսերի մրցանակ
 2001 - Վիլսոնի մեդալ՝ ամերիկյան բջջային կենսաբանության միության կողմից
 2003 - Ռոբերտ Ջ. և Քլեր Պասարով հիմնադրամի բժշկական հետազոտությունների մրցանակ
 2004 - Հեյնեկենի մրցանակ
 2005 - Բենջամին ֆրանկլինի մեդալ
 2005 - Քըրք Ա. Լենդոն «AACR» մրցանակ՝ քաղցկեղի հիմնական հետազոտության համար
 2006 - Ալբերտ Լասկերի մրցանակ հիմնարար բժշկական հետազոտությունների համար (Քերոլ Գրեյդերի և Ջեկ Շոստակի հետ համատեղ)
 2006 - Գրուբերի մրցանակ գենետիկայի ոլորտում
 2006 - Ուայլի մրցանակ
 2006 - Մայենբուրգի մրցանակ
 2007 - Լուիզա Գրոս Հորվիցի մրցանակ (Քերոլ Գրեյդերի և Ժոզեֆ Գալի հետ համատեղ)
 2008 - Լ՛Օրեալ-ՅՈՒՆԵՍԿՕ մրցանակ «Գիտության կանանց համար»
 2008 - Օլբանի բժշկական կենտրոնի մրցանակ
 2008 - Փերլ Մեյստեր Գրինգարդի մրցանակ
 2009 - Մայք Հոգգի մրցանակ
 2009 - Պոլ Էրլիխի և Լյուդվիգ Դարմշտադթերի մրցանակ
 2009 - Բժշկության և ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ (Քերոլ Գրեյդերի և Ջեկ Շոստակի հետ համատեղ)
 Ավստրալիայի ազգային համալսարանի Բժշկական հետազոտությունների գերազանցության համար Կուրտինի մեդալ (2011)
 2012 - Ամերիկյան քիմիկոսների ինստիտուտի ոսկե մեդալ
 2012 - Լիլիա Գրուբերի հիշատակի մրցանակ քաղցկեղի հետազոտության համար
 2013 - Շրեդինգեր դասախոսություն (Լոնդոնի կայսերական քոլեջ)
 2015 - Լոնդոնի Թագավորական միության թագավորական մեդալ
2007 թվականին Time ամսագրի կողմից ճանաչվել է աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ մարդկանցից մեկը։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 Տեղեկություն Նոբելյան կոմիտեի կայքից
 Էլիզաբեթ Բլեքբերնի էջը Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիական համալսարանի կայքում
 Կենսագրությունը harvard.edu կայքում
 
Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Թագավորական շքանշանով պարգևատրվածներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Ամերիկացի կին գիտնականներ
Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ