Կանադա (փիլիսոփա)

Կանադա ( ), որը նաև հայտնի է որպես Քաշյապա, Ուլուք, Կանանդա և Կանաբհուկ, հին Հնդկական բնագետ և փիլիսոփա, հնդկական փիլիսոփայության «Vaisheshika» դպրոցի հիմնադիրը։  
Ենթադրվում է, որ նա ապրել է մ.թ.ա VI-II դարերում։ Նրա կյանքի մասին բավականին քիչ բան է հայտնի։ Նրա ավանդական անունը «Կանադա» նշանակում է «ատոմներ ուտող», և նա հայտնի է որպես ֆիզիկայի և փիլիսոփայության ատոմիստական ​​մոտեցման հիմքերը մշակող՝ «Վայշեշիկա Սուտրա»։ Նրա անունը հայտնի է նաև որպես «Կանադա Սուտրա» կամ «Կանադայի աֆորիզմներ»:Կանադայի հիմնադրած դպրոցը բացատրում է տիեզերքի ստեղծումն ու գոյությունը՝ առաջարկելով ատոմային տեսություն՝ օգտագործելով տրամաբանությունն ու ռեալիզմը, և հանդիսանում է մարդկության պատմության մեջ ամենավաղ հայտնի սիստեմատիկ ռեալիստական ​​գոյաբանություններից մեկը: Կանադան առաջարկեց, որ ամեն ինչ կարելի է բաժանել մասերի, բայց այս բաժանումը չի կարող հավերժ շարունակվել, և պետք է լինեն մանր սուբյեկտներ , որոնք չեն կարող բաժանվել, որոնք հավերժ են, որոնք միաձուլվում են տարբեր ձևերով՝ կազմելով բարդ նյութեր և առարկաներ՝ յուրահատուկ ինքնությամբ։ Այս գործընթացը ներառում է ջերմություն և այն ամբողջ նյութական գոյության հիմքն է:Նա օգտագործել է այս գաղափարները Atmana (ոգի, Ես) հասկացության հետ համատեղ՝ մշակելու ոչ աթեիստական ​​միջոցներ՝  փիլիսոփայություն: Նրա գաղափարները իտարկվելով ֆիզիկայի ոսպնյակի միջոցով՝ ենթադրում են դիտորդի հստակ դեր՝ անկախ ուսումնասիրվող համակարգից։ Կանադայի գաղափարները ազդել են հինդուիզմի այլ դպրոցների վրա և իրենց պատմության ընթացքում սերտորեն կապված են հինդուիստական ​​փիլիսոփայության Նյայա դպրոցի հետ։ Կանադական համակարգը խոսում է վեց գույքի մասին, որոնք կարելի է անվանել և ճանաչել։ Նա պնդում է, որ դա բավարար է Տիեզերքում ամեն ինչ նկարագրելու համար, ներառյալ դիտորդները։ Այս վեց կատեգորիաներն են՝ դրավյա (նյութ), գունա (որակ), կարման (շարժում), սամանյա (ժամանակ), վիշեշա (առանձնահատկություն) և սամավայա (պատկանելություն)։ Կան նյութերի ինը դասեր, որոնցից մի քանիսը ատոմային են, որոշները՝ ոչ ատոմային, իսկ մյուսները՝ ամենուր։ Կանադայի գաղափարներն ընդգրկում են ոլորտների լայն շրջանակ, և դրանք ազդել են ոչ միայն փիլիսոփաների, այլև այլ ոլորտների գիտնականների վրա, ինչպիսին է Չարական՝ «Charaka Samhita» բժշկական տրակտատի հեղինակը:

Ժամանակագրություն 
Ժամանակահատվածը, որում ապրել է Կանադան, մնում է անորոշ և շատ բանավեճերի առարկա է: 1961 թվականի իր ակնարկում Ռիպեն նշում է, որ Կանադան ապրել է մ.թ.ա 3-2-րդ դարերում, սակայն հնարավոր չէ ապահովել համոզիչ ապացույցներ և ավելի ճշգրիտ թվագրում։ Վայշեշիկա Սուտրան նշում է հնդկական փիլիսոփայության հակառակորդ դպրոցները, ինչպիսիք են Sankhya և Mimansa դպրոցները, բայց չի հիշատակում Բուդդիզմ :Vaisesika Sutra-ի ձեռագիրը պահպանվել է մի քանի տարբերակներով, և 1957 թվականին Թակուրի և 1961 թվականին Ջամբուվիջայաջիի կողմից Հնդկաստանի տարբեր մասերում նոր ձեռագրերի հայտնաբերումը, ինչպես նաև հրատարակությունների քննադատական ուսումնասիրությունները հուշում են, որ Կանադաին վերագրվող տեքստը  ծածկագրվել և վերջնականապես ավարտվել է մ.թ.ա. II-I դդ.:

Ծանոթագրություններ