Պանաիտ Սեռնա

Պանաիտ Սեռնա (, ), ռումինացի բանաստեղծ, քննադատ և թարգմանիչ։ Բուլղարերենին վարժ տիրապետելով հանդերձ՝ Սեռնան, այնուամենայնիվ, գրել է ռումիներեն և մշակել ավանդական ոճ, որը կապված է կլասիցիզմի և նեոկլասիցիզմի հետ։ Պահպանողական գրական Junimea ընկերության կողմից գովեստի արժանացած՝ նրան բարձրացրել են նրա առաջնորդ Տիտու Մայորեսկուն, ինչպես նաև Մաիորեսկուի աշակերտներ Միխայիլ Դրագոմիրեսկուն և Սիմիոն Մեհեդինթին։ Սեռնան դարձավ խմբի գլխավոր ներկայացուցիչը նրա անկման ընթացքում՝ իր ներդրումն ունեցավ երկու խոշոր Junimist ամսագրերում՝ Convorbiri Literare-ում և Convorbiri Critice-ում։ Նա նաև հոդվածներ է պատրաստել ավանդական Sămănătorul ամսագրում և կարճ ժամանակով համագործակցել է այլ գրական ամսագրերի հետ։

Բուխարեստի համալսարանի շրջանավարտ Սեռնան ավարտել է իր ուսումը Գերմանական կայսրությունում։ Այնտեղ նա սովորել է Բեռլինի և Լայպցիգի համալսարաններում՝ ընկերանալով ինքնաքսորված ռումինացի դրամատուրգ Իոն Լուկա Կարագիալեի և գրականագետ Պաուլ Զարիֆոպոլի հետ։ Սեռնան մահացավ Լայպցիգում երեսունմեկ տարեկանում՝ տուբերկուլյոզի դեմ երկարատև պայքարից հետո։

Սիրային զանազան բանաստեղծությունների հետ մեկտեղ, Պանաիտ Սեռնայի գրվածքները վկայում են նաև նրա մտավոր որոնումների մասին։ Այս ինտելեկտուալ հատկանիշով նա վաստակեց նվիրված հետևորդներ, բայց քննադատվեց իր հասակակիցներից շատերի կողմից, ովքեր գտան այն արհեստական և հնացած։

Կենսագրություն 
Սեռնայի հին անունը, որը բուլղարերեն թարգմանվում է որպես Панайот Станчов, սովորաբար տառադարձվում էր ռումիներեն՝ Panait Stanciov, Stancov, Stanciof կամ Stancioff։ Բանաստեղծի նախընտրած անունը ակնարկում էր Սեռնային՝ իր ծննդավայրը Հյուսիսային Դոբրուջայի Տուլչա կոմսությունում ։

Պանաիտ Սեռնայի հայրը բուլղարացի ուսուցիչ էր, որը նույնպես կոչվում էր Պանայոտ Ստաչով (Պանաիտ Ստանչով) [1] : Նա հաստատվել է Սեռնայում և ամուսնացել Մարիա Տաշկուի հետ,տեղի գյուղացիներից մեկի դուստեր .։ Նա ծագումով բուլղարացի էր ։ Նրանց որդու ծնելուց կարճ ժամանակ առաջ, ռումինական վարչակազմը սկսեց տիրել նախկինում Օսմանյան Կայսրության կողմից կառավարվող Հյուսիսային Դոբրուջային։ Ստանչովը, ով բուլղար ազգայնական էր, հրաժարվեց ընդունել այս փոփոխությունը և մեկնեց Բուլղարիայի Իշխանություն՝ թողնելով իր ընտանիքը։ Հետևաբար, Սեռնան երբեք չհանդիպեց իր հորը ։ Սեռնայի պատմելով, նրա մանկությունը նշանավորվել է սուր աղքատությամբ և սոցիալական մեկուսացմամբ. «[ինձ] ասացին, որ դաստիարակվեմ և սովորեմ սառը, անբարյացակամ սենյակներում։ Երկար ժամանակ մենք ապրում էինք ծայրամասում գտնվող մի տան մեջ, որից խուսափում էին. ուրիշ մարդիկ, քանի որ լուրեր էին տարածվել, որ ուրվականները հետապնդում են նրա սենյակները։ Պատկերացնու՞մ եք ապրել ձմռան կեսին առանց կրակի, դռներով, որոնք հազիվ են փակվում, պատուհաններով, որոնք սոսնձված են թղթով։ Երկաթից պատրաստված մարդը դեռ կպատկերացնի ։

Թեև նրա կապերը բուլղարական մշակույթի հետ թուլացան հոր հեռանալու պատճառով, Սեռնան, ով մկրտվել էր Բուլղարիայի հունական կաթոլիկ եկեղեցում, վարժ տիրապետեց բուլղարերենին  ։ Գրականագետ Ջորջ Կալինեսկուի խոսքերով, նա միշտ որոշակի դժվարություններ է ունեցել ռումիներենով զրուցելիս, բայց կարող էր հեշտությամբ գրել դրանով ։

Իր հայրենի գյուղում տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո նա ավարտեց միջնակարգ դպրոցը Դանուբի նավահանգստում՝ Բրեյլայում, այնուհետև ընդունվեց Բուխարեստի գրականության և փիլիսոփայության ֆակուլտետ   : Նա նաև դասախոսությունների էր հաճախում քիմիայի և ֆիզիկայի ֆակուլտետում  ։ Սեռնան որպես բանաստեղծ հանդես եկավ դեբյուտով 1897 թվականին, տասնվեց տարեկանում, երբ նրա Trecutul-ը («Անցյալը»)՝ Նիկոլաուս Լենաուի ստեղծագործության ադապտացիան, տպագրվեց Ջորջ Կոշբուկի «Foaia Interesantă» ամսագրում : Նրա առաջին բնօրինակ բանաստեղծությունը՝ Orientale («Արևելյաններ»), տպագրվել է երկու տարի անց «Կարմեն» ամսագրում։

Junimea years 
Շուտով մայրաքաղաք հասնելուց հետո Սեռնան ներգրավվեց քաղաքական բանավեճերի և գրական միջավայրի մեջ։ Այս վաղ գործունեությունը գրանցված է 1904 թվականի հոդվածաշարում Tipuri şi Ticuri ուսանողական թերթում, որտեղ Պ. Ստանցովը երգիծանքի առարկա է։ Այդ ժամանակ նրան հայտնաբերեց Junimea-ն և սկսեց համագործակցել Convorbiri Literare ամսագրի հետ, որը ղեկավարում էր Սիմիոն Մեհեդինթին։ 1903 թվականից հետո Սեռնան իր ներդրումն է ունեցել Sămănătorul-ում և նրա բանաստեղծությունները նաև պարբերաբար հայտնվել են այլ հրատարակություններում, այդ թվում՝ Floare Albastră և Revista Modernă։

Չնայած շարունակական ֆինանսական դժվարություններին, Սեռնան ավարտեց համալսարանը 1906 թվականին։ Նրա թեզն անցել է magna cum laude որակավորման աստիճանով։ Այդ ժամանակ նա ծանր հիվանդ էր տուբերկուլյոզով և ձգտում էր փոխել կլիման [9]: Այս ժամանակաշրջանի մեծ մասը Սեռնան անցկացրեց Հին Թագավորության միջով ճամփորդելով և մի քանի անգամ այցելեց Հարավային Կարպատների շրջաններ, մասնավորապես՝ Ռուկարի, Բուչեգիի լեռների և Ջիու հովտի շրջանները։ Ինչպես նշում է Կալինեսկուն, նա իր համար ապառիկ ձի էր գնել Ռուկարի տեղացիներից և չկարողացավ ժամանակին հանձնել խոստացված գումարը։

Ուսումն արտասահմանում և մահը 
1910 թվականի վերջից մինչև 1912 թվականի սկիզբը Սեռնան եղել է Լայպցիգի համալսարանում, որտեղ նա մասնակցել է փիլիսոփաներ և հոգեբաններ Վիլհելմ Վունդտի, Էդուարդ Սփրանգերի և Հանս Վոլկելտի դասընթացներին։ Վունդտը մնայուն տպավորություն թողեց իր ռումինացի ուսանողի վրա։ ‹‹Տուն›› նամակում Սեռնան նկարագրել է իր համեստ արտաքինը, որը, ըստ նրա, հիշեցնում է ռումինական հրեական համայնքի « խղճուկ» ուղղափառ անդամների տեսքը։ Նա հետազոտություններ է կատարել գիտական ոլորտում և համակարգել 1913 թվականի իր թեկնածուական թեզը՝ Die Gedankenlyrik (գերմաներեն՝ «Մտածող պոեզիա»)։ Ըստ Կալինեսկուի՝ Սեռնայի աշխատությունը նշում էր «բնական գաղափարների» առաջնահերթությունը տրամաբանության նկատմամբ և եզրակացնում էր, որ «գաղափարները նպատակ ունեն ազդարարել հոգու խնդրահարույց լարվածության մասին»։ Պանաիտ Սեռնայի հավաքած պոեզիայի առաջին հատորը տպագրվել է տանը 1910 թվականին, և երկու տարի անց հեղինակը դարձել է Ռումինիայի ակադեմիայի Վասիլե Ադամաչիի մրցանակի հստացողը։ Նրա որոշ նոր բանաստեղծություններ դեռ հրատարակվում էին Convorbiri Literare-ի կողմից 1911 թվականին։

Պանաիտ Սեռնան մահացավ Լայպցիգում՝ դիպլոմը ստանալուց անմիջապես հետո։ Զարիֆոպոլը ներկա էր, երբ Սեռնան մահացավ, և արձանագրեց, որ Մայորեսկուի հայացքները պոեզիայի վերաբերյալ մտահոգում էին իր ընկերոջը նույնիսկ մահվան անկողնում։ Բանաստեղծին թաղեցին գերմանական քաղաքում, իսկ ավելի ուշ արտաշիրիմում արեցին Բուխարեստի Բելու գերեզմանատանը թաղելու համար։

Ծանոթագրություններ 

 
Տուբերկուլոզից մահացածներ
Ռումինացի փիլիսոփաներ
Ռումինացի բանաստեղծներ
Ռումինացի գրողներ
Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Ռումինացի թարգմանիչներ
Ռումինացի լրագրողներ