Իսահակ Հայ

Չշփոթել հայ սուրբ Սահակ Պարթևի հետ

Իսահակ Հայ (, , ), Ռավեննայի էկզարխությունից, ծագումով Կամսարականի տոհմից։ Այս ժամանակաշրջանում Էկզարխիայի ժամանակագրությունը անորոշ է. կամ նա հաջորդել է Եվզելնուսին և ծառայել մ.թ. 625 – 644, կամ նա հաջորդել է Էլևթերիուսին և ծառայել 620–637 թվականներին։

Կյանք և թագավորություն 
Ֆրեդեգարի տարեգրությունը արձանագրում է պատմություն այն մասին, թե ինչպես Իսահակը խաբեությամբ սպանեց Տոսկանայի դուքս Տասոյին՝ ի շահ Լոմբարդ թագավոր Արիոալդի։ Սակայն, ըստ Պողոս սարկավագի, հենց Գրիգոր պատրիարքն էր սպանել Տասոյին, իսկ Տասոն նրա փոխարեն Ֆրիուլի դուքսն էր իր եղբոր՝ Կակկոյի հետ։

638 թվականին արևելյան հռոմեական կայսր Հերակլիոսը պահանջեց, որ նոր Պապ Սևերինուսը ստորագրի իր էքսթեզը, որը միակամության հավատքի դավանանք է։ Սեվերինուսը մերժեց. Հերակլիոսը հերքեց Պապին ճանաչումը և ուղարկեց Մաուրիկիոս Չարտուլարիոս անունով մի պաշտոնյայի՝ բանակցելու պապության հետ։ Մաուրիկիոս Չարտուլարիոսը Հռոմ հասնելուց հետո գրավեց Լատերան և խրախուսեց Իսահակին գալ քաղաք։ Իսահակն այդպես էլ արեց. այնուհետև նա կարճ ժամանակով բնակվեց Լատերանում և Մաուրիկիոս Չարտուլարիոսի հետ թալանեց պալատը։ Գանձի մի մասը ուղարկվեց Հերակլիոսին. մնացածի մեծ մասը գնաց էկզարխի մոտ։ Որոշ ժամանակ անց Մաուրիկիոս Չարտուլարիոսը փորձեց կրկնել այդ գործողությունը, բայց հարստությունը կիսելուց խուսափելու համար նա մերժեց էկզարխին ճանաչումը։ Այնուհետև Իսահակը բռնեց Մաուրիկիոս Չարտուլարիոսին և նրան մահապատժի ենթարկեց։

Լոմբարդների թագավոր Ռոտարին նվաճեց Լիգուրիայի ամբողջ կայսերական ունեցվածքը, ինչպես նաև Էմիլիայի մեծ մասը մոտ 643 թվականին։ Պանարոյի ափին տեղի ունեցած ճակատամարտը Լոմբարդների և Էկզարխատի զորքերի միջև ավարտվեց արևելյան հռոմեացիների պարտությամբ։ Սպանվեց մի քանի հազար զինվոր։ Թեև Իսահակն ինքը, հավանաբար, մահացավ՝ կռվելով լոմբարդների դեմ, Հռոմի Պապ Թեոդորոսի կյանքի հեղինակը գրում է, որ Իսահակը մահացել է ինսուլտից։ Կա Իսահակի սարկոֆագը, որը գտնվում է, որը պարունակում է Դանիելի, մոգերի և Ղազարոսի երկրպագության պատկերները։

Ծանոթագրություններ 

Հայերը Բյուզանդական կայսրությունում
7-րդ դարի մահեր
Կամսարականներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ