Սուն Աքսելսոն

Մինյոն (Սուն) Վալհեյդ Ակսելսսոն-Պիպեր (,  , ), շվեդ  բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի և քննադատ։

Կենսագրություն 
Սունը քաղաքային այգեպան Կարլ Էդվինի և Մինյոն Աքսելսսոնի ընտանիքում ամենակրտսեր դուստրն էր։ Ավարտելով Ստոկհոլմի համալսարանը (գրականության պատմություն  մասնագիտությամբ)՝ նա դասավանդել է Ստոկհոլմի դպրոցներում և որպես լրագրող աշխատել BLM և Ord & Bild հրատարակչություններում, ինչպես նաև Expressen, Aftonbladet և Stockholms Tidningen ցերեկային և երեկոյան թերթերում։ Նա հրապարակել է քննադատական հոդվածներ Paletten և Chaplin հրատարակչություններում։

Աքսելսոնը բավականին ժամանակ անցկացրեց Հունաստանում և Լատինական Ամերիկայում։ 1960-ականներին աշխատել է Սանտյագոյի համալսարանում։ Նա մտերիմ հարաբերությունների մեջ էր Նիկանոր Պարրայի հետ, ընկերացել էր գրողներ Պաբլո Ներուդայի, Խորխե Թեյլերի, Էնրիկե Լինի, Խորխե Էդվարդսի և Վիոլետա Պարրայի հետ։ 1998 թվականին Սուն Աքսելսոնը Չիլիի կառավարությունից ստացավ Գաբրիելա Միստրալի անվան մրցանակ` չիլիական մշակույթին մատուցած ծառայությունների համար։ Գրողն իր տպավորությունները ներկայացրել է «Կրակի բնօրրան» և «Քարերը բերանում» աշխատություններում, ընդ որում  վերջին գիրքը տպագրվել է Յան Ուլոֆ Հեդլունդ կեղծանունով։ Աքսելսոնը ականատես է եղել 1973 թվականին Չիլիում տեղի ունեցած հեղաշրջման դեպքերին և այդ ժամանակաշրջանի իրադարձությունները նկարագրել է «Ահաբեկչություն Չիլիում» ժողովածուում։

Հրապարակելով բանաստեղծությունների և  արձակ ստեղծագործությունների ժողովածուներ, ինչպես նաև իսպանացի գրողներից կատարելով մի քանի թարգմանություններ, 1978 թվականին Աքսսելսոնը հանդես եկավ «Կյանքի երազներ» ինքնակենսագրական վեպով։ Սա եռերգության առաջին մասն էր, հաջորդ մասերը դարձան «Մեղրային գայլերը» և «Տարվա գիշերային ժամանակը» վեպերը։

Գրողը շվեդերեն է թարգմանել իսպաներեն, ֆրանսերեն, անգլերեն և հունարեն լեզուներով այնպիսի հեղինակների ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկան, Խորխե Լուիս Բորխեսը, Հարոլդ Փինթերը,  Յաննիս Ռիցոսը, Օկտավիո Պասը, Խորխե Թեյլերը, Թերեզա Կալդերոնը, Թոմաս Հարիսը, Սերխիո Բադիլյա Կաստիլոն, Խուան Քեմերոնը, Սերխիո Ինֆանտեն և Կառլոս Հեյվիցը։

Շվեդական ռադիոյում 1979, 1985, 1986 և 1993 թվականներին Սուն Աքսելսոնը հանդիսանում էր հանրահայտ «Ամառ»  ծրագրի () հաղորդավարը։ Նա աշխատել է նաև շվեդական հեռուստատեսությունում, որի համար, ի թիվս այլ բաների, ստեղծել է վավերագրական ֆիլմեր գրողներ Արթուր Նիլս Լունդքվիստի և Պաբլո Ներուդայի մասին։

Գրողը ստացել է գրականության բնագավառի  մի շարք  մրցանակներ։ Մասնակցել է պոեզիայի բազմաթիվ փառատոների՝ մասնավորապես Հռոմում, Լահտիում, Ստրուգայում (Հարավսլավիա) և Կանադայի քաղաքներում։

Սունը  մահացել է 2011 թվականի հունվարի 14-ին, երկարատև ծանր հիվանդության հետևանքով։

Ստեղծագործություններ 
Jag har en själ i Paris (My soul in Paris. 1990) novel
Vindarnas barn (The boy of the winds. 1991) novel
Ljusets hotell (Clarity Hotel. 1991), poetry collection
Den första kärleken (The first love. 1991) short stories
Tystnad och eko (Silence and echo. 1994) novelSvalornas tid (Time of swallows. 1996) short storiesSand. (1997) poetry collectionEget liv (Own life 2000) novelDrömmen om ett liv (A dreamed Life) novelHonungsvargar (Honey wolves) novelNattens årstid (The night season) novelEvighetens stränder'' (Eternity ends. 2001), novel

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Պաշտոնական էջ 

Շվեդ բանաստեղծուհիներ
Շվեդ կին գրողներ
Շվեդ թարգմանիչներ
20-րդ դարի թարգմանիչներ
20-րդ դարի կին գրողներ
Ստոկհոլմի համալսարանի շրջանավարտներ
Շվեդ գրաքննադատներ
Շվեդ կինոռեժիսորներ
Շվեդ սցենարիստներ
Շվեդ լրագրողներ