Երկաթի (II, III) օքսիդ

Երկաթի (II,III) օքսիդ (ենթօքսիդ-օքսիդ, երկաթաքար) «խառը» օքսիդ է կազմված երկաթի երկու՝ երկվալենտ և եռավալենտ օքսիդներից, ունի հետևյալ բանաձևը՝ Fe3O4 կամ FeO·Fe2O3: Սև բյուրեղային նյութ է, ջրում չի լուծվում, առաջացնում է բյուրեղահիդրատ։

Ֆիզիկական հատկություններ 

Սենյակային ջերմաստիճանում երկաթի օքսիդը (II, III) սև, խորանարդային բյուրեղագրական համակարգով (սինգոնիա), F d3m խմբի տարածական կառուցվածքով նյութ է, որի բջջային պարամետրերն են a = 0.844 նմ, Z = 8 (շպինելի կառուցվածքը)։ 627°С ջերմաստիճանում α-ձևը վերափոխվում է β-ձևի։ Իսկ 120-125 Կ-ից ցածր ջերմաստիճանում վերածվում է մոնոկլինիկ ձևի։
Ունի ուժեղ արտահայտված մագնիսականություն։

Կիսահաղորդիչ է։ Մագնետիտը առավելագույն էլեկտրահաղորդականություն դրսևորում է սենյակային ջերմաստիճանում (250 Օս-1 ·սմ-1 
), ջերմաստիճանի նվազման հետ նվազում է նաև էլեկտրահաղորդականությունը։ Խորանարդային կառուցվածքից մոնոկլինայինի անցումը կատարվում է TV=120-150 Կ ջերմաստիճանում։ Սենյակային ջերմաստիճանից բարձր ջերմաստիճանում (780—800Կ) էլեկտրահաղորդականությունը դանդաղորեն իջնում ​​է մինչև 180 Օս-1·սմ-1, այնուհետև մինչև տարրալուծման ջերմաստիճանին հասնելը այն շատ դանդաղ աճում է ։

Մագնետիտի էլեկտրահաղորդականության արժեքը կարող է հարյուր անգամ տարբերվել կախված բյուրեղացանցում ճաքերի առկայությունից և դրանց կողմնորոշումից։

Առաջացնում է FeO·2HO բանաձևով բյուրեղահիդրատ։

Բնության մեջ 

Երկաթի ենթօքսիդը բնության մեջ հանդիպում է մագնետիտի, մագնիսական երկաթաքարի տեսքով։

Քիմիական հատկություններ 

 Տաքացնելիս քայքայվում է։
 

 Փոխազդում է նոսր թթուների հետ։
 

 Փոխազդում է խիտ, օքսիդիչ թթուների հետ։
 

 Փոխազդում է ալկալիների հետ։
 

 Օդի թթվածնով օքսիդանում է։
 

 Վերականգնվում է ջրածնով և ածխածնի մոնօքսիդով։
 
 

 Հալելիս փոխազդում է երկաթի հետ։

Ստացում 

 Բնության մեջ հանդիպում է մագնետիտ (մագնիսական երկաթաքար) հանքաքարի տեսքով՝ FeO.
 Օդում երկաթի փոշու այրումից։
 

 Երկաթը տաք ջրային գոլորշիով մշակելիս։
 

Երկաթի (III) օքսիդը ջրածնով դանդաղ վերականգնելիս։

Կիրառություն 

 Կիրառվում է թուջի և պողպատի արտադրությունում։
 Հանդիսանում է մետաղական ներկերի բաղադրիչ։
Ալկալիական մետաղների քլորիդների տարալուծման էլեկտրոդների նյութ է, թերմիտի, գունավոր ցեմենտի, ներքնապատման խեցու, ֆերիտների, հիմնային կուտակիչների ակտիվ զանգվածի բաղադրիչ է։

Գրականություն

Ծանոթագրություններ 

Երկաթի միացություններ
Երկաթի օքսիդներ
Անօրգանական միացություններ
Օքսիդներ