Վճռական աջակցություն (գործողություն)

«Վճռական աջակցություն» գործողություն (), ՆԱՏՕ-ի ոչ մարտական առաքելություն, որը միտված է Աֆղանստանի կառավարական ուժերին օգնություն ցույց տալուն։ Առաքելությունը սկսվել է 2015 թվականի հունվարի 1-ից։

Գրոծողությունը պաշտոնապես փոխարինել է անվտանգության աջակցության միջազգային ուժերի (ISAF) գործողությանը, որի գործունեությունն ավարտվել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։ Այդ օրը համարվում է 2001-2014 թվականների պատերազմի պաշտոնական ավարտ։ Փաստորեն, մարտական գործողությունները շարունակվել են, բայց արդեն աֆղան զինվորականների գլխավոր դերակատարմամբ։

Պատմություն 
2014 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը միաձայն ընդունեց № 2189 բանաձևը՝ ի աջակցություն նոր առաքելության։

2014 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Քաբուլում Աֆղանստանի նախագահ Աշրաֆ Գանին և Աֆղանստանում ՆԱՏՕ-ի ավագ քաղաքացիական ներկայացուցիչ Մորիս Յոհեմսը ստորագրեցին ուժերի կարգավիճակի մասին համաձայնագիր։

2015 թվականի հունվարին առաքելության ընդհանուր թվաքանակը կազմել է 12,5 հազար զինծառայող և քաղաքացիական անձ, առաքելության պլանավորվող տևողությունը այդ ժամանակ գնահատել են երկու տարի (թեև հիշատակվել է, որ անհրաժեշտության դեպքում առաքելությունը կարող է շարունակվել)։

Դաշինքի զինծառայողները մարտական գործողություններին չեն մասնակցում՝ զբաղվելով աֆղանական ուժային կառույցների պատրաստմամբ և խորհրդատվությամբ։ ՆԱՏՕ-ն իր ուժերը տեղակայելու համար Քաբուլում, Բաղրամում, Ջելալաբադում և Քանդահարում տեղակայված ռազմակայաններ է ընտրել։

2017 թվականի մայիսի 25-ին ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովում որոշում է կայացվել 12 000-ից ավելացնել զորակազմի թվաքանակը 15 000-ից՝ երկրում իրավիճակի վատթարացման պատճառով (2017 թվականի փետրվարին պաշտոնական իշխանությունները վերահսկում էին տարածքի 60 %-ից պակաս)։

2018 թվականի դեկտեմբերին Սպիտակ տունը հայտարարել էր 2019 թվականին ԱՄՆ-ի զորակազմը 50 %-ով կրճատելու պլանների մասին։

2019 թվականի հունիսի սկզբի դրությամբ «Վճռական աջակցություն» գործողության կազմում գործող օտարերկրյա զորակազմի թվաքանակը կազմել է 25 հազար զինծառայող և քաղաքացիական մասնագետ, 177 մարտական զրահապատ մեքենա, շուրջ 4500 զրահամեքենա, 24 մարտական ինքնաթիռ, 80 ուղղաթիռ և անօդաչու թռչող սարքերի զգալի քանակ։

Օտարերկրյա ռազմական կոնտինգենտի կազմում չեն մտնում ՄԱԿ-ի աշխատակիցները (այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության ծառայության զինված աշխատակիցները) և ՄԱԿ-ի տեխնիկան, որոնք Աֆղանստանում են United Nations Assistance Mission in Afghanistan առաքելության շրջանակներում։

Հրամանատարություն 
Առաքելության կենտրոնակայանը գտնվում է Քաբուլում

Մասնակից երկրներ 

Գործողությանը մասնակցում է 38 պետություն, այդ թվում․

  - 300 զինծառայող
  - 16 զինծառայող
  - խաղաղապահ ուժերի գումարտակի ստորաբաժանում (120 զինծառայող)
  - 83 մարդ
  - բելգիական զորակազմն Աֆղանստանում (83 զինծառայող)
  - բուլղարական զորակազմն Աֆղանստանում (159 զինծառայող)
  - 1100 զինծառայող
  - 1300 զինծառայող
  - 11 զինծառայող
  - վրացական զորակազմն Աֆղանստանում (871 զինծառայող)
  - դանիական ռազմական զորակազմ Աֆղանստանում (155 զինծառայող)
  - 3 մարդ
  - իսպանական ռազմական կոնտինգենտը Աֆղանստանում (66 զինծառայող)
  - իտալական ռազմական կոնտինգենտը Աֆղանստանում (895 զինծառայող)
  - լատվիական ռազմական կոնտինգենտը Աֆղանստանում (40 զինծառայող)
  - լիտվական ռազմական կոնտինգենտը Աֆղանստանում (50 զինծառայող)
  - 2 զինծառայող
  - հոլանդական ռազմական զորակազմ Աֆղանստանում (160 զինծառայող)
  - 13 զինծառայող
  - ռումինական ռազմական կոնտինգենտ Աֆղանստանում (797 զինծառայող)
  - սլավոնական ռազմական կոնտինգենտ Աֆղանստանում (51 զինծառայող)
  - 7 մասնագետ
  - 2017 թվականի հոկտեմբերից անվտանգության աջակցության ուժերի 1-ին բրիգադ տեղափոխված 10,8 հազար զինծառայողներ և քաղաքացիական անձինք։ Աֆղանստանում ԱՄՆ-ի ռազմական զորակազմի մեջ չի մտնում շուրջ հազար մարդ (ԱՄՆ զինծառայողներ և մասնավոր պահնորդական և ռազմական ընկերությունների աշխատակիցներ), որոնք ապահովում են Քաբուլում ԱՄՆ-ի դեսպանատան անվտանգությունը։
  - ուկրաինական ռազմական կոնտինգենտ Աֆղանստանում (21 զինծառայող)
  - ֆիննական ռազմական կոնտինգենտ Աֆղանստանում (67 զինծառայող)
  - 27 զինծառայող
  - 25 զինծառայող
  - էստոնական ռազմական կոնտինգենտ Աֆղանստանում (42 զինծառայող)

Ծանոթագրություններ 

Աֆղանստանի արտաքին հարաբերություններ
ՆԱՏՕ