Մարդու իրավունքների հարցերով հատուկ զեկուցող Իրանում

Մարդու իրավունքների հարցերով հատուկ զեկուցող Իրանում (), ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող, որի մանդատը Իրանում մարդու իրավունքների խախտումների դիտարկումն ու հետաքննությունն է։ Ներկայիս հատուկ զեկուցողը Ջավաիդ Ռեհմանն է։ Նա Իրանում վեցերորդ հատուկ զեկուցողն է՝ հաջորդելով Անդրես Ագիլարին (1984-1986), Ռեյնալդո Գալինդո Պոհլին (1986-1995), Մորիս Կոպիտորնին (1995-2002), Ահմեդ Շահիդին (2011-2016) ) և Ասմա Ջահանգիրին (2016–2018)։

Պաշտոնավարում

Անդրես Ագիլար (1984-1986) 
1984 թվականին ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հանձնաժողովը (UNCHR) վենեսուելացի Անդերս Ագիլարին նշանակեց Իրանում իր հատուկ ներկայացուցիչ մարդու իրավունքների ոլորտում։ Իրանը հրաժարվեց համագործակցել նրա հետ, և նա «ի վերջո հրաժարական տվեց՝ չկարողանալով համոզել իրանցի պաշտոնյաներին որևէ կերպ համագործակցել իր հետ։

Ռեյնալդո Գալինդո Պոհլ (1986-1995) 
Գալինդո Պոհլը ականավոր դիվանագետ և իրավաբանության պրոֆեսոր է Էլ Սալվադորից և ծառայել է որպես հատուկ ներկայացուցիչ 1986 թվականից մինչև 1995 թվականը։ Նա երեք անգամ այցելել է Իրան 1990-1992 թվականներին, բայց երրորդ այցից հետո նրան արգելեցին այցելել Իրան։

Մորիս Կոպիտորն (1995-2002) 
Գալինդո Պոհլի պաշտոնաթողությունից հետո ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հանձնաժողովը որպես Հատուկ զեկուցող նշանակեց կանադացի փաստաբան Մորիս Կոպիտորնին։ 2002 թվականի ապրիլի 22-ին ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հանձնաժողովը քվեարկեց, որ Հատուկ զեկուցողի մանդատի նոր թեկնածու չնշանակվի։ Այս որոշումը դատապարտել են  Human Rights Watch (HRW) և ԱՄՆ-ի Միջազգային կրոնական ազատությունների հանձնաժողովը (USCIRF):

Ահմեդ Շահիդ (2011-2016) 
2011 թվականի մարտին ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհուրդը վերահաստատեց այդ մանդատը, որը ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հանձնաժողովը դադարեցրել էր 2002 թվականին՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում մարդու իրավունքների իրավիճակի հատուկ զեկուցողի վերաբերյալ։ Ահմեդ Շահիդը 2011-2016 թվականներին պաշտոնավարել է որպես հատուկ զեկուցող։ Նա շարունակեց պաշտոնավարել՝ դառնալով ՄԱԿ-ի Կրոնի կամ հավատքի ազատության հարցերով հատուկ զեկուցող։ Ահմեդ Շահիդը երկու անգամ եղել է Մալդիվների արտաքին գործերի նախարար 2005-2007 և 2008-2010 թվականներին։

Ասմա Ջահանգիր (2016-2018) 
2016 թվականին Ասմա Ջահանգիրն ընտրվել է որպես Հատուկ զեկուցող։ Նա պակիստանյան ծագմամբ մարդու իրավունքների պաշտպան է և Պակիստանի Գերագույն դատարանների փաստաբանների ասոցիացիայի նախկին նախագահը։ 2018 թվականի փետրվարի 11-ին Լահորում Ասմա Ջահանգիրի մոտ սրտի կաթված է եղել, իսկ ավելի ուշ նա մահացել է հիվանդանոցում։

Ջավաիդ Ռեհման (2018-) 
2018 թվականի հուլիսի 7-ին Ջավաիդ Ռեհմանը նշանակվել է մարդու իրավունքների իրավիճակի վերաբերյալ ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում։

Ցանկ

Տես նաև 
 Մարդու իրավունքների բարձրագույն խորհուրդ (Իրան)

Ծանոթագրություններ 

Մարդու իրավունքներն Իրանում
ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողներ