Հեմ (շիմպանզե)

Հեմ (; ), առաջին տիեզերագնաց շիմպանզեն։

Տիեզերական թռիչք 
1960 թվականի դեկտեմբերին Հեմ սովորական շիմպանզեն վարժվում էր կատարել հասարակ առաջադրանքներ՝ արձագանքել լույսին և ձայնին։

1961 թվականի հունվարի 31-ին Հեմը տեղավորվել է «Մերկուրի-Ռեդստոն 2» () տիեզերանավում և Կանավերալի հրվանդանի տիեզերակայանից թռել է տիեզերք։ Դա ենթաուղեծրային թռիչք էր։ Տիեզերանավը հասել է 157 մղոն (253 կմ) բարձրության։ Թռիչքը տևել է 16 րոպե 39 վայրկյան։ Թռիչքի հեռվությունը 422 մղոն էր (679 կմ)։ Թեև նավի խցիկում իջել էր օդի ճնշումը, Հեմը չի տուժել դրանից, քանի որ կրում էր սկաֆանդր։

Թռիչքի ընթացքում Հեմը ի պատասխան կապույտ գույնի կայծի, պետք է հինգ վայրկյանից ոչ ուշ տեղաշարժեր լծակը։ Եթե նա չաներ այդ, ներբանների հատվածում Էլեկտրական հոսանք կստանար։ Հեմը կատարել է իր առաջադրանքը։ Հեմը հաստատել է, որ տիեզերքում նա կարող է կատարել իր առաջադրանքներն այնպես, ինչպես Երկրի վրա։

«Մերկուրի» նավը Հեմի հետ նավակողի վրա ջրէջք է կատարել Ատլանտյան օվկիանոս և բարձրացվել փրկարարական նավ։

Հեմի թռիչքը դեպի տիեզերք նախավերջին փորձն էր ամերիկացի տիեզերագնացի առաջին ենթաուղեծրային թռիչքից առաջ։ Շիմպանզեներից վերջինը թռել է Էնոսը։

Ուշ տարիներ  

Տիեզերական թռիչքից հետո Հեմը 17 տարի ապրել է Վաշինգտոնի Սմիտսոնովսկյան, իսկ այնուհետև Հյուսիսային Կարոլինայի  կենդանաբանական այգիներում։ Նա պարբերաբար հայտնվել է հեռուստատեսությունում և նկարահանվել մի գեղարվեստական ֆիլմում։ Հեմը մահացել է 1983 թվականի հունվարի 19-ին՝ 26 տարեկանում։

Հեմի փոխարինող շիմպանզեն Միննին էր, միակ էգը, որին մարզել էին տիեզերական թռիչքի համար։ «Մերկուրի» ծրագրի ավարտից հետո  Միննին մասնակցել է ռազմաօդային ուժերի հետախուզություններին։ Իր կյանքի ընթացքում Միննին ինը ձագ է ունեցել։ Միննին տիեզերական ծրագրին մասնակցած բոլոր շիմպանզեներից երկար է ապրել։ Նա մահացել է 1998 թվականի մարտի 14-ին 41 տաեկանում։ Միննին թաղված է Հեմի կողքին, փառքի Միջազգային տիեզերական սրահի (International Space Hall of Fame) տարածքում՝ Ալամոգորդոյում (Նյու Մեքսիկո)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
NASA Description of mission
 Mercury Redstone 2 ծրագիր 
 Մի փոքր քայլ. շիմպանզեի թռիչքի պատմությունը դեպի տիեզերք (տեսանյութ)

Կենդանիները տիեզերքում
Հայտնի կենդանիներ
ՆԱՍԱ
Ամերիկացի տիեզերագնացներ
Տիեզերք
Տիեզերագնացություն