Նիկոլայ Օրեսմ

Նիկոլայ Օրեսմ (), ուշ միջնադարի ազդեցիկ փիլիսոփա։ Նա հայտնի է իր բավականին տպավորիչ աշխատություններով՝ տնտեսագիտության, ֆիզիկայի, մաթեմատիկայի, աստղագուշակության և աստղագիտության, փիլիսոփայության և աստվածաբանության հետ կապված։ Նա եղել է Լիզիեի եպիսկոպոսը, թարգմանիչ, Ֆրանսիայի Շառլ Իմաստուն թագավորի խորհրդատուն և 14–րդ դարի ամենախոշոր մտածողներից մեկը Եվրոպայում։

Օրեսմի կյանքը 
Նիկոլայ Օրեսմը ծնվել է 1320–1325 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում Նորմանդիայի Կան քաղաքի մոտակայքում գտնվող Ալլեմայնես գյուղում, որն այժմյա Ֆլերի սյուր Օրնն է։ Ոչինչ հայտնի չէ իր ընտանիքից։ Այն փաստը, որ վերջինս Փարիզի համալսարանում ուսանելու տարիներին հաճախել է ամբողջովին հովանավորած և սուբսիդավորված Նավարի քոլեջը՝ նախատեսված շատ աղքատ ուսանողների համար, ովքեր ի վիճակի չեն հոգալ իրենց ուսման ծախսը, կարելի է ենթադրել որ նա գյուղական ընտանիքից էր։

Փարիզում Օրեսմը բնափիլիսոփայության ուղղվածությամբ ֆրանսիական դպրոցի այսպես կոչված հիմնադիրի՝ Ժան Բյուրիդանի, Ալբերտ Սաքսոնացու և հավանաբար Մարսիլիուս Ինգենացու հետ միասին ուսումնասիրել է արվեստի ճյուղեր՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան։ 

1348 թվականին Օրեսմը Փարիզում աստվածաբանության ֆակուլտետի ուսանող էր։ 1356 թվականին նա ստացել է դոկտորի աստիճան։ 1364 թվականին նշանակվել է Ռուանի մայր տաճարի ավագ քահանա։ Մոտ 1369 թվականին Շառլ Իմաստունի պահանջով սկսել է թարգմանել Արիստոտելի աշխատանքները, իսկ Շառլ Իմաստունն իր հերթին 1371 թվականին նրան շնորհել է կրթաթոշակ և Օրեսմը թագավորի հովանո ներքո 1377 թվականին նշանակվել է Լիզեի եպիսկոպոսը։ Նա վախճանվել է 1382 թվականին Լիզեում։

Տիեզերագիտության մեջ Օրեսմի ներդրումը 
Իր՝ «Livre du ciel et du monde» աշխատության մեծ Օրեսմը առաջ է քաշել մի շարք վարկածներ՝ կապված Երկիր մոլորակի իր առանցքի շուրջը օրապտույտի հետ ։ Աստղագիտական տեսանկյունից նա եկել է այն եզրահանգմանը՝ եթե երկիրն է պտտվում, ոչ թե երկնոլորտը, ապա աստղագետների կողմից հաշվարկված բոլոր շարժումները, որոնք տեսանելի են երկնքում, ճիշտ նույն տեսքը կունենային ասես երկնոլորտն է պտտվում երկրի շուրջը։ Նա հերքեց այն ֆիզիկական վարկածը, որ եթե երկիրը պտտվում էր, ապա այն իր հետևում թողնում է մթնոլորտը՝ արևելքից արևմուտք հզոր հոսանք ապահովելով։ Իր դիտարկմամբ երկնոլորտը, ջրոլորտը և մթնոլորտը, երեքն էլ նույն կերպ են պտտվում։ Ինչ վերաբերում է Աստվածաշնչում մեջբերված այն հատվածին, որտեղ խոսվում է արեգակի պտույտի մասին, նա ասել է, որ դա պետք չէ բառացիորեն ընդունել։ Նա նաև նշել է, որ փոքրիկ Երկիր մոլորակի համար ավելի ձեռնտու կլինի իր առանցքի շուրջը պտտվել, քան այդ հսկայական աստղերի մթնոլորտի շուրջը։ Այնուամենայնիվ նա նաև եկել է այն եզրահանգմանը, որ այս փաստարկները համոզիչ էին և բոլորը, ինչպես նաև ինքը պնդում են, որ երկինքն է պտտվում, ոչ թե երկիրը։

Ծանոթագրություններ 

 
Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ
Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ
Ֆրանսիացի տնտեսագետներ
Ֆրանսիացի աստղագետներ
Ֆրանսիացի երաժշտագետներ
Ֆրանսիացի հոգեբաններ
Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ
Ֆրանսիացի աստվածաբաններ
Միջնադարյան փիլիսոփաներ
Ֆրանսիայի եպիսկոպոսներ
Ֆրանսալեզու գրողներ
Ֆրանսիացի գիտնականներ
Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ