Շվեդիայի հրեական թանգարան

Շվեդիայի հրեական թանգարան (), հրեաների կրոնին, ավանդույթին և պատմությանը վերաբերող առարկաներին և միջավայրերին նվիրված, մասնավորապես Շվեդիայի հուդայականության հետ կապված թանգարան Ստոկհոլմում։ Հրեական թանգարանը պատմում է հրեական մտքի, հրեական պրակտիկայի և Շվեդիայի պատմության, հրեական պատմության և շվեդա-հրեական ժառանգության վերաբերյալ։

Ակնարկ 
Թանգարանը բացվել է 1987 թվականին Ֆրիհամնենում։ 1992 թվականին տեղափոխվել Ռագնար Էստբերգի նախագծած շենք, որը կառուցվել է 1929-1931 թվականներին՝ որպես աղջիկների դպրոց։ 2016 թվականին թանգարանը կրկին տեղափոխվել է և տեղակայվել Ստոկհոլմի Գամլա ստանի Սյուլագորդսգաթան 19 հասցեում գտնվող նոր տարածք՝ 18-րդ դարի սինագոգ։

Հրեական թանգարանը հիմնադրել են Վիոլա և Աարոն Նեումանները։ Թանգարանը բացվել է 1987 թվականին Շվեդիայի մշակույթի նախարար Բենգթ Գորանսոնյի կողմից։ 1994 թվականին թանգարանը դարձել է Շվեդական թանգարանների ասոցիացիայի առաջին «Տարվա թանգարան» դափնեկիրը։

Պատմություն 
1795 թվականին հրեական ժողովը տեղափոխվել է Ստոկհոլմի Սյուլագորդսգաթան 19 հասցեում գտնվող հին աճուրդային սենյակ։ Շենքում էր գտնվում սինագոգը և կրոնական դպրոցը, որտեղ հանգրվանում էին ռաբբիին, հազանը և կոշերի մսագործը։ Նկուղում է գտնվել միկվան՝ ծիսական բաղնիքը, խոհանոցը, որտեղ ամբողջ համայնքի համար մացա էր թխվում։

Մինչև 1838 թվականը գործող հատուկ օրենքով սահմանվել է, թե ինչպես պետք է հրեաներն ապրեն և վարվեն Շվեդիայում։ Օրենքում ասվում էր, որ հրեաներն առանձին ազգ են, ուստի Սյալագարդսգատանը թագավորության մեջ թագավորություն է։

Հավաքածու 
Թանգարանի մշտական ցուցադրության մաս կազմող հավաքածուները շատ չեն՝ մոտ 800 արտեֆակտ։ Թանգարանի հավաքածուներում առարկաները դասավորված են ըստ ձեռքբերման՝ լինի հրեական համայնքից, թե ուրիշներից։ Հավաքածուները ներկայացնելու այս եղանակը ուշադրության կենտրոնում է դնում մեծամասնության հարաբերությունները փոքրամասնությունների հետ։

Ամբիոն 
Ամբիոնը մնացել է այն ժամանակներից, երբ շենքը սինագոգ էր։ Այն թվագրվում է 19-րդ դարի առաջին կեսին։ Տարբեր վայրերում հայտնվելուց հետո այն հանգրվանել է իր նախնական տեղում։ Երբ հրեական ժողովը 1870-ականներին շենքից տեղափոխվեց, ամբիոնը վաճառվեց որպես շենքի մի մասը զույգին, որն այն տեղափոխեց իրենց հիմնադրած Սիմենի առաքելություն։ Երբ 19-րդ դարի վերջում շենքը վերածվեց ոստիկանության բաժանմունքի, Բերգ-Սանդելսը կապվեց Հյուսիսային թանգարանի հիմնադիր Արթուր Հազելիուսի հետ, և 1890 թվականին ձեռք բերեց ամբիոնն իր նոր թանգարանի համար։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Jewish Museum in Stockholm website 

Ստոկհոլմի թանգարաններ
1987 հիմնադրումներ Շվեդիայում
1987 հիմնադրված թանգարաններ
Հրեական թանգարաններ