Բրունո Շուլց

Բրունո Շուլց (, ), հրեական ծագումով լեհ գրող, նկարիչ։ Հայտնի է «Շագանակագույն կրպակներ» և «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» պատմվածքների ժողովածուներով։ Ապրել ու աշխատել է Դրոգոբիչում, որտեղ նրան նվիրված գրական թանգարան կա։

Վերնագրի տեքստ 

Բրունո Շուլցը ծնվել է 1892 թվականի հուլիսի 12-ին Դրոգոբիչ քաղաքում (այն ժամանակ Ավստրո-Հունգարիայի տարածք, ներկայումս Արևմտյան Ուկրաինա)։ 1914-1915 թվականներին գեղանկարություն է ուսանել Վիեննայում։ Դրոգոբիչում նկարչության ուսուցիչ է աշխատել Վլադիսլավ Յագելոնիի թագավորական գիմնազիայում։ «Շագանակագույն կրպակներ» (1934) և «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» (1937) պատմվածքների ժողովածուների հեղինակն է։

Նրա տեքստերը, որոնցում գավառական փոքրիկ քաղաքի առօրյա կյանքը դառնում է աշխարհի ճակատագրի մասին ֆանտաստիկ դատողությունների առարկա, բեմադրվել են թատերական բեմերում ( Թադեուշ Կանտոր, «Մեռած դասակարգ»), դարձել են ֆիլմերի հիմք (Վոյցեխ Եժի Հաս, «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ»), անիմացիոն ֆիլմերի նյութ (Սթիվեն և Թիմաթի Կուայ, «Կոկորդիլոսների փողոց»), երաժշտական ստեղծագործությունների հիմք են հանդիսացե  (Ջ. Վուլրիչ, «Կոկորդիլոսների փողոց» օպերա)։

1938 թվականին Լեհաստանի գրականության ակադեմիան նրան պարգևատրել է ակադեմիայի ոսկե դափնիով։

1941 թվականի հունիսի 30-ին գերմանական զորքերը գրավել են Դրոգոբիչը։ Շուլցը գեստապոյականների կողմից Դրոգոբիչի գետտոյում գնդակահարվել է 1942 թվականի նոյեմբերի 19-ին։

Նրա գեղարվեստական շատ ստեղծագործություններ և նկարներ անհետացել են։

Մահվան հանգամանքներ 
Բրունո Շուլցին հովանավորել է հաուպտշարֆյուրեր Ֆելիքս Լանդաուն։ 1942 թվականի նոյեմբերին Լանդաուն սպանել է ՍՍ-ի սպա Կառլ Գյունտերի անձնական ատամնաբույժին։ Ի պատասխան դրան, վիժառությունից դրդված՝ Գյունտերը սպանել է Բրունո Շուլցին՝ Լանդաուին ասելով. «Դու սպանեցիր իմ հրեային, ես էլ սպանեցի քոնին»։

Հետմահու ճանաչում 

Ամերիկացի գրող Սինտիա Օզիկի «Ստոկհոլմի մեսիան» գիրքը (1987) նվիրված է Շուլցի իբր թե հայտնաբերված «Մեսիա» վեպին։ Շուլցի մասին վեպ է գրել իսրայելցի գրող Դավիթ Գրոսսմանը («Բրունո», 1986), Բորիս Խազանովը («Հրաշագործը», 1990), իտալացի արձակագիր Ուգո Ռիկարելին («Կարծես թե Շուլց անունով մարդը», 1998)։ Նրա ազդեցությունն իրենց ստեղծագործության վրա ընդունել են Բոհումիլ Հրաբալը, Դանիլո Կիշը, Ֆիլիպ Ռոթը, Իսահակ Բաշևիս Զինգերը։ ԱՄՆ-ում սահմանվել է Բրունո Շուլցի մրցանակ արտասահամանյան լավագույն գրողի համար, որի լավագույն մրցանակակիրներից մեկը եղել է Դանիլո Կիշը։

Դրոգոբիչում գործում է Բրունո Շուլցի թանգարան։ 2001 թվականի սկզբին հայնաբերվել են Գրիմ եղբայրների հեքիաթների մոտիվներով ֆրեսկոներ, որոնք Շուլցը 1941-1942 թվականներին հաուպտշարֆյուրեր Ֆելիքս Լանդաուի որդու համար նկարել է նրա՝ Դրոգոբիչի առանձնատան պատերին։ 2001 թվականի մայիսին երեք ֆրեսկոները Յադ Վաշեմի աշխատակիցները հանել և ապօրինի ձևով տեղափոխել են Ուկրաինայի սահմաններից դուրս, իսկ մնացած հինգը շարունակում են մնալ Դրոգոբիչում և քաղաքի գլխավոր տեսարժանություններից են։

Ստեղծագործությունների էկրանավորում 
 «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» (Sanatorium pod klepsydrą), Լեհաստան, 1973, ռեժիսոր՝ Վոյցեխ Եժի Հաս

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 https://web.archive.org/web/20141213201020/http://duh-i-litera.com/schulz_nadiya_stepula/
 Schulz Bruno: Listy, fragmenty; Wspomnienia o pisarzu /Zebrał i oprac. Jerzy Ficowski. Kraków ; Wrocław: Wydawnictwo Literackie, 1984.
 Ficowski Jerzy. Okolice sklepów cynamonowych: szkice, przyczynki, impresje. Kraków Wrocław: Wydawnictwo Literackie, 1986.
 Teatr pamięci Brunona Schulza /Pod red. Jana Ciechowicza, Haliny Kasjaniuk. Gdynia: Władze Miasta, 1993.
 Bruno Schulz in memoriam 1892—1942. Lublin: FIS, 1994.
 Bartosik M. Bruno Schulz jako krytyk. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych «Universitas», 2000.
 Budzyński Wiesław: Schulz pod kluczem. Warszawa: Bertelsmann Media, 2001.
 Mityzacja rzeczywistosci. Bruno Schulz 1892—1942. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2002.
 Bruno Schulz, das Wort und das Bild. Ausstellungskatalog//Lukasz Kossowski, Hrsg. Warschau: Deutsches Poleninstitut, 2003.
 Słownik schulzowski / Оpracowanie i redakcja Włodzimierz Bolecki, Jerzy Jarzębski, Stanisław Rosiek. Warszawa: Slowo/Obraz/Terytoria, 2003
(Wyd. 2-e — 2006)
 Schulte J.Eine Poetik der Offenbarung. Isaak Babel, Bruno Schulz, Danilo Kis. Wiesbaden: Harrassowitz, 2005.
 Портрет в зеркалах: Бруно Шульц // Иностранная литература, 1996, № 8
 Клех И. Введение в галицийский контекст. О Кафках польских, чешских и русских// Он же. Инцидент с классиком. М.: Новое литературное обозрение, 1998, с.174-178, 190—194
 Бруно Шульц: Библиографический указатель. Москва; Иерусалим, 1998
 Дубин Б. Окраина как основа// Дубин Б. На полях письма: Заметки о стратегиях мысли и слова в XX веке. М.: Emergency Exit, 2005, с.183-187
 Ежи Фицовский. Приготовления к путешествию, или Последний путь Бруно Шульца
 Вера Меньок. Бруно Шульц и его «особенная провинция»
 Фицовский Е. Регионы великой ереси и окрестности. Бруно Шульц и его мифология. Москва; Иерусалим: Мосты культуры/ Гешарим, 2012

Արտաքին հղումներ 
 Բրունո Շուլց, վեբ-հավաքածու
 Մատենագրություն 
 Բրունո Շուլցի գեղանկարչությունն ու գրաֆիկան
 Շուլց կամ աշնան ընդհանուր համակարգ, «Չայկա» ամսագիր
 
  
 
 
 Գրառումներ Բրունո Շուլցի գրաֆիկայի ու արձակի մասին 

 
Լեհ գրողներ
Հոլոքոստի զոհեր
Լեհ նկարիչներ
Սպանվածներ
Նկարիչներ այբբենական կարգով
20-րդ դարի գրողներ
Գրաքննադատներ