Հարավային արևադարձ

Հարավային արևադարձ կամ Այծեղջյուրի արևադարձ, ամենահարավային աշխարհագրական լայնությունը, որի վրա Արեգակը կեսօրին կարող է բարձրանալ մինչև զենիթ։ Այն հինգ հիմնական զուգահեռականներից է, որոնք նշվում են Երկրի քարտեզներում։ Գտնվում է հասարակածից հարավ՝  23°26′16″ աշխարհագրական լայնությունում։ Այն տեղի է ունենում ձմեռային արևակայության ժամանակ, երբ արևի ճառագայթների անկման անկյունը Հարավային կիսագնդում հասնում է առավելագույնի. դա առաջանում է Երկրի՝ Արեգակի շուրջ պտույտի և Երկրի առանցքի թեքության պատճառով։

Հարավային արևադարձի հյուսիսային համարժեքը Հյուսիսային կամ Խեցգետնի արևադարձն է։ Հարավային արևադարձից հարավ ընկած տարածաշրջանում կլիման մերձարևադարձային և բարեխառն է։ Իսկ Հյուսիսային և Հարավային արևադարձերի միջև ընկած տարածքի կլիման՝ արևադարձային։

Այծեղջյուրի արևադարձի անվանումն առաջացել է Այծեղջյուրի համաստեղության անունից, որտեղ, երկու հազար տարի առաջ «մայր էր մտնում» արևը ձմեռային արևակայության ժամանակ։ Ներկայիս շրջանում, այդ ժամանակահատվածում արևը գտնվում է Աղեղնավորի համաստեղությունում, ինչը պայմանավորված է գիշերահավասարով

Հարավային արևադարձի տեղադիրքը հստակորեն ֆիքսված չէ, քանի որ կախված է Արեգակի նկատմամբ Երկրի պտտման առանցքի թեքությունից։ 2000  թվականին անկման միջին թեքությունը կազմում էր 23°26′21″, սակայն, Երկրի առանցքի նուտացիայով պայմանավորված, ինչպես նաև այլ պարբերական շարժումներով, արևադարձերի դիրքը փոփոխվում է։ Այս պահի դրությամբ Այծեղջյուրի արևադարձը դանդաղորեն մոտենում է դեպի հասարակածը՝ պայմանավորված Երկրի առանցքի թեքության փոքրանալով՝ հարթության հետագծի նկատմամբ։

Աշխարհագրություն 

Գրնվիչի միջօրեականից արևելք շարժվելիս Այծեղջյուրի արևադարձը անցնում է.

Հարավայի արևադարձի վրա գտնվող բնակավայրեր 
 Ալիս Սփրինգս 
 Ռոքհեմփթոն 
 Էմերալդ 
 Սան Պաուլո 
 Մարինգա 
 Մոժի դաս Կրուզիս 
 Իտակուակեսետուբա 
 Ուբատուբա

Տես նաև 

 Հյուսիսային արևադարձ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Temporal Epoch Calculations
 Useful constants" See: Obliquity of the ecliptic
 Montana State University: Milankovitch Cycles & Glaciation

Աշխարհագրություն
Զուգահեռականներ
Երկիր
Քարտեզագրություն
Ֆիզիկական աշխարհագրություն
Աշխարհագրական եզրեր