Սպիտակ գիշերներ (ֆիլմ, 1959)

«Սպիտակ գիշերներ» (), 1959 թվականի ռոմանտիկ դրամա, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իվան Պիրևը Ֆեոդոր Դոստոևսկու համանուն վեպի հիման վրա։ Պրեմիերան կայացել է 1960 թվականի փետրվարի 19-ին։

Սյուժե 
Ֆիլմի գործողությունները ներկայացվում են Երազողի տեսակյունից։

Պետերբուրգ, 1840-ական թվականներ։ Գլխավոր հերոսը՝ Երազողը, արդեն մի քանի տարի է ապրում է մեծ քաղաքում, և այդ ամբողջ ժամանակ նա մենակ է։ Պետերբուրգյան ամառային սպիտակ գիշերներից մեկի ընթացքում Նևայի ափին նա ծանոթանում է Նաստենկայի հետ։ Հինգ գիշեր հերոսները, զբոսնելով քաղաքում, միմյանց պատմում են իրենց մասին։ Իր անմիջական բնավորության ողջ կրքով և քնքշությամբ Երազողը սիրահարվում է Նաստենկային։ Աղջիկը, որը սկսել է կասկածել նախկին սիրեցյալի զգացմունքների մեջ, Երազողին խոստանում է ամուսնանալ նրա հետ։ Սակայն երջանկություն երկար չի տևում... Նաստենկան վերադառնում է իր նախկին սիրեցյալի մոտ, իսկ Երազողը նորից միայնակ է զգում իրեն։

Կիտչ է, բայց հանճարեղ, շնորհալի մարդու կիտչ։ Պիրևը շատ ուշ ծանոթացավ Դոստոևսկու ստեղծագործությանը, նա մոտ 60 տարեկան էր։ Բայց դրանից հետո, կոպիտ ասած, հիվանդացավ գրողով։ Մենք գիտենք նրա «Ապուշը» ֆիլմը, չեմ գնահատի այդ ֆիլմը։ Բայց Պիրևը, անշուշտ, ամենահետաքրքիր մարդկանցից մեկն է մեր կինեմատոգրաֆիայում, ուստի «Սպիտակ գիշերներն» անպայման արժե նայել։

Նկարագրություն 
Ֆիլմում առկա է «Հինգերորդ գիշերը», որը վիպակի մեջ չկա։ Այն դրվագը, որում գլխավոր հերոսուհին սենյակ է գալիս բնակչի մոտ և պատահաբար գցում է գրապահոցը, վերցվել է Դոստոևսկու «Խեղճ մարդիկ» վեպից։

Դերերում 
 Լյուդմիլա Մարչենկո – Նաստենկա
 Օլեգ Ստրիժենով – Երազող
 Անատոլի Ֆեդորինով – Նաստենկայի փեսացուն
 Վերա Պոպովա – Պրասկովյա Իվանովնա, տատ
 Սվետլանա Խարիտոնովա – Ֆյոկլա
 Իրինա Սկոբցևա – դքսուհի
 Յակով Բելենկի – դուքս
 Արիադնա Շենգելայա – ստրկուհի պարային երազներում
 Սերգեյ Տրոիցկի – հարբած վաճառական
 Եվգենի Մորգունով – պահապան
 Վալենտին Կուլիկ – Ալմավիվա (լուսագրերում նշված չէ)
 Գալինա Պոլսկիխ – էպիզոդ պարահանդեսում (լուսագրերում նշված չէ)
 Իոզաս Ուդրաս – էպիզոդ
 Նատալյա Մալյավինա – էպիզոդ (լուսագրերում նշված չէ)

Նկարահանող խումբ 
 Սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր՝ Իվան Պիրև
 Օպերատոր՝ Վալենտին Պավլով 
 Նկարիչ՝ Ստալեն Վոլկով

Մրցանակներ 
 1959 - Էդինբուրգի XIV միջազգային կինոփառատոնի դիպլոմ
 1959 - Կիևի խորհրդային ֆիլմերի II համամիութենական փառատոնի  II աստիճանի դիպլոմ (Ուկրաինական ԽՍՀ)
 1960 - Լոնդոնում փառատոնային ֆիլմերի IV փառատոնի դիպլոմ 
 1960 - 1960 թվականի լավագույն ֆիլմ Բրիտանական կինոինստիտուտի որոշմամբ («Բալլադ զինվորի մասին»  և «Վրեժխնդրություն» ֆիլմերի հետ միասին)

Արձագանքներ 
Կինոյի տեսաբան Ալեքսանդր Մաչերետը գրել է, որ «Դոստոևսկու վիպակի պոետական, «բանաստեղծական» առանձնահատկությունն էկրանին փոխանցելու համար անհրաժեշտ է եղել ռիթմի, տեմպի, մոնտաժային ներդաշնակության, պատկերային կողմի համադրության զարմանալի ռեժիսորական տիրապետումը»։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 «Սպիտակ գիշերներ» ֆիլմը «Մոսֆիլմի» օնլայն կինոթատրոնում

Խորհրդային ֆիլմեր
1959 ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Խորհրդային դրամա ֆիլմեր