Կոնրադ Յուստինգեր

Կոնրադ Յուստինգեր (, ), շվեյցարացի մատենագիր, քաղաքային գրագիր, նոտար և Բեռն քաղաքի տարեգիր։ «Բեռնյան ժամանակագրության» () ենթադրյալ հեղինակ։

Կենսագրություն  
Ծնվել է մոտավորապես 1370 թվականին Ռոթվայլում (Բադեն-Վյուրթեմբերգ), բյուրգերի ընտանիքում։ Նրա նախնիները Ռոտվայլում հայտնի են եղել առնվազն 1300 թվականից։ Ստրասբուրգում (Ստորին Հռենոս) աշակերտել է տեղացի մատենագիր Յակոբ Թվինգեր ֆոն Քյոնիգշոֆենի՝ «Համաշխարհային տարեգրության» հեղինակի մոտ՝ վերաշարադրելով նրա ժամանակագրության դասագիրքը 1388 թվականին ()։ Կրթության մասին այլ տվյալներ չկան, բայց նա, անկասկած, տիրապետել է լատիներենին։

1390 թվականին եղբոր՝ Վերների հետ, բնակություն է հաստատել Բեռնում, որտեղ եղբայրը 1384-1393 և 1411-1416 թվականներին զբաղեցրել է քաղաքային գրագրի պաշտոնը։ Եղբոր նման հաստատվելով քաղաքապետարանում որպես գրագիր՝ 1391 թվականին ստացել է քաղաքացիական իրավունքներ, ապա դարձել քաղաքային նոտար և մագիստրատ։ 1400 թվականին տեղական փաստաթղթերում նա հիշատակվում է որպես քաղաքային մատենագիր, իսկ 1406-1407 թվականներին՝ որպես շինթույլտվություն տվող նոտար։

1426 թվականից հետո ամուսնացել է Աննա Վիրցի հետ, 1432 թվականին նրա հետ տեղափոխվել է նրա հայրենի քաղաք՝ Ցյուրիխ, որտեղ մահացել է 1438 թվականի ապրիլին՝ հավանաբար սերունդ չթողնելով։

Ստեղծագործություններ 
Յուստինգերի հիմնական պատմական պաշտոնական աշխատությունը համարվում է «Բեռնյան  ժամանակագրությունը» ( կամ ), որը կազմվել է մոտ 1430 թվականին միջին վերինգերմաներեն լեզվով՝ տեղական քաղաքային իշխանությունների, մասնավորապես՝ քաղաքապետ Ռուդոլֆ Հոֆմայստերի կարգադրությամբ, որն ընդգրկում է քաղաքի պատմությունը հիմնադրման պահից՝ 1191 թվականից մինչև 1421 թվականը։ Դրա հիման վրա, ենթադրաբար, հենց Յուստինգերի կամ նրա անանուն իրավահաջորդի կողմից կազմվել է «Փոքր Բեռնյան  ժամանակագրությունը» () կամ «Անանուն քաղաքային ժամանակագրությունը» ()։

Յուստինգերի համար որպես հիմնական աղբյուր, բացի Քյոնիգսհոֆենի «Կայսրերի ժամանակագրությունից», հավանաբար ծառայել են համառոտ «Բեռնյան ժամանակագրությունը» (), որը 1309 թվականից իրականացվել էր տեղական տաճարում, քաղաքային արխիվի նյութերը, ինչպես նաև առանձին անձանց մասին գրառումները, ինչպիսիք են Լաուպենի պատմական ճակատամարտի մասին պատմությունը ()։ Հավանաբար նա օգտագործել է նաև Ստրասբուրգի, Բազելի, Ցյուրիխի և Կոնստանցի տեղական քաղաքային տարեգրությունները։

Յուստինգերի տարեգրությունը պարունակում է բազմաթիվ ժամանակագրական սխալներ, սակայն առանձնանում է աշխույժ պատմվածքով և պարզ, բայց արտահայտիչ լեզվով։ Առանձնահատուկ արժեք են ներկայացնում դրանում ընդգրկված ժողովրդական պատմական երգերը։ Այն դարձել է տեղական քաղաքային պատմագրության հիմքը և մասնավորապես, օգտագործվել է Դիբոլդ Շիլլինգ Ավագի, Բենեդիկտ Չախթլանի, Հենրիխ Դիտլինգերի և 15-16-րդ դարերի այլ մատենագիրների և պատմաբանների կողմից։

Յուսթինգերի Բեռնյան ժամանակագրության բնօրինակ ձեռագիրը, որը հավանաբար նկարազարդված է եղել, կորել է, բացառությամբ Բեռնի քաղաքային գրադարանի ենթադրյալ հատվածի (MSS H.H. X.69), իսկ նրա ստեղծագործությունը պահպանվել է միայն Ցյուրիխի կենտրոնական գրադարանի, Ենայի համալսարանի գրադարանի և այլ հավաքածուների XV-XVII դարերի երկրորդ կեսի հետագա ցուցակներում։ Ավելի վաղ օրինակներում, որպես կանոն, այն հաջորդում է Քյոնիգսհոֆենի տարեգրությունից անմիջապես հետո և ավանդաբար համարվում է նրա տեղական հավելվածը։

Յուստինգերի ժամանակագրության մեկնաբանված գիտական ​​հրատարակությունը լույս է տեսել 1871 թվականին Բեռնում Գեորգ ֆոն Վիսի կողմից, որը խմբագրել է աստվածաբանության պրոֆեսոր Գոտլիբ Լյուդվիգ Շտուդերը։ Նորագույն ակադեմիական հրատարակությունը պատրաստել է Ֆրայբուրգի համալսարանի պատմաբան Պասկալ Լադները։

Հրապարակումներ 
 Conrad Justingers Berner-Chronik, von Anfang der Stadt Bern bis in das Jahr 1421. Hrsg. von E. Stierlin und J. R. Wyss. — Bern, 1819. — xvi, 404 p.
 Die Berner Chronik des Conrad Justinger. Hrsg. von Gottlieb Studer. — Bern: Verlag von K. J. Wyss, 1871. — vi, xxxvii, 499 p.

Մատենագիտություն 
 Blösch Emil. Justinger, Konrad // Allgemeine Deutsche Biographie. — Band 14. — Leipzig: Duncker & Humblot, 1881. — S. 758–759.
 Eduard von Rodt. Die Burg Nydegg und die Stadtgründung Berns: nach der Chronik von Konrad Justinger. — Bern, 1919.
 Perrin A. Verzeichnis der handschriftlichen Kopien von Konrad Justingers Berner Chronik // Berner Zeitschrift für Geschichte und Heimatkunde. — Band 4. — Bern, 1950. — S. 204–229.
 Strahm Hans. Der Chronist Conrad Justinger und seine Berner Chronik von 1420 // Schriften der Berner Burgerbibliothek. — Band 13. — Bern: Stämpfli, 1978.
 Bohnenblust E. Die Geschichtsschreiber Berns: von Konrad Justinger bis Richard Feller // Bärner Brattig. — Band 4. — Bern, 2004. — S. 18–20.
 Regula Schmid Keeling. Konrad Justinger // Historischen Lexikon der Schweiz. Akademie der Geistes- und Sozialwissenschaften. — Band 7. — Basel: Schwabe AG, 2008. — ISBN 978-3-7965-1907-9.
 Jost Kathrin. Konrad Justinger. Chronist und Finanzmann in Berns großer Zeit // Vorträge und Forschungen: Konstanzer Arbeitskreis für mittelalterliche Geschichte. — Sonderband 56. — Ostfildern: Jan Thorbecke Verlag, 2011. — 488 s. — ISBN 978-3-7995-6766-4.
 Jahn Bruno. Justinger, Konrad // Deutsches Literatur-Lexikon. Das Mittelalter. — Band 3: Reiseberichte und Geschichtsdichtung, hrsg. von Wolfgang Achnitz. — Berlin; Boston: de Gruyter, 2012. — Sp. 555–556. — ISBN 978-3-598-44141-7.
 Kössinger Norbert. Königshofen-Justinger-Chronik // Encyclopedia of the Medieval Chronicle, ed. by Graeme Dunphy and Cristian Bratu. — Leiden; Boston: Brill, 2016.

Ծանոթագրություններ 

Շվեյցարացի մատենագիրներ