Յասոպինա Տուրնոգրայսկայա

Յասոպինա Տուրնոգրայսկայա (, ), սլովենացի գրող, բանաստեղծ և կոմպոզիտոր։

Կենսագրություն 

Յասոպինան ծնվել է Գրադ Տուրնում (Ավստրիական կայսրություն), որն արտացոլվել է իր ազգանվան մեջ՝ Տուրնոգրայսկայա։

Երբ առաջին անգամ տպագրության է ուղարկել իր հոդվածը «Slovenska Bčela» գրական ամսագիր, Յասոպինան անվան ծագումը բացատրել է հետևյալ կերպ․ «Սլովենացի տղաները ձգտում են ցուցադրել իրենց ուժն ու արժանիքները, իսկ ինչու՞ սլովենացի աղջիկները չեն կարող այդպիսի ցանկություն ունենալ։ Ահա թե ինչու ես որոշեցի ինչ-որ բան գրել իմ նուրբ լեզվով։ Այժմ համարձակվում եմ իմ հավաքածուից մի բան ուղարկել և խնդրում եմ հրատարակել այն։ Թող իմ անունը լինի Յասոպինա Տուրնոգրայսկայա, քանի որ իմ տունը Գրադ Տուրնն է»։

Յասոպինան մասնավոր անձանցից կրթություն է ստացել Գրադ Տուրնում, մասնավորապես ստացել է երաժշտության, կրոնի, լատիներենի ու իտալերենի դասեր։

Նա ինքնուրույն սովորել է ֆրանսերեն։ 1849 թվականից հետո նրա նոր ուսուցիչը սովորեցրել է հին հունարեն, բնական գիտություններ ու պատմություն՝ շեշտը դնելով սլովենական պատմության վրա։ Դա դարձել է Յասոպինայի հայրենասիրական զգացմունքների զարթոնքի կատալիզատորը, և նա գրող դառնալու որոշում է կայացրել։ 1850 թվականին նա նշանադրվել է բանաստեղծ Լովրո Թոմանի հետ, որ հետագայում դարձել է հաջողակ փաստաբան և ազդեցիկ քաղաքական գործիչ։

Թոմանը իրավունք էր ուսանել Գրացում, և նրա աշխատանքի ժամանակ նրանք ակտիվ նամակագրական կապ են պահել։ Պահպանվել է ավելի քան 1,000 նամակ, որոնցից որոշ նամակների չափը հասնում է քսանհինգ էջի։

Նամակները հետաքրքիր են ոչ միայն այն առումով, որ արտացոլում են սիրահարների զգացմունքներն ու հարաբերությունները, այլև ներկայացնում են 19-րդ դարակեսի սլովենական առօրեական կյանքի առանձնահատկությունները։

1853 թվականին նրանք ամուսնացել են։ Աշխատանքի բերումով Թոմանն ընդմիշտ հաստատվել է Գրացում։

Յապոնինան մահացել է ծննդաբերությունից մեկ տարի անց դրանից առաջացած բարդությունների հետևանքով։ Նա եղել է ընդամենը 21 տարեկան։

Ստեղծագործություններ 
Պատմվածքներ
 Boris, Zora 1852
 Carigrajski Patriarh, Slovenec 1851
 Cesar v Ljubljani, 1850
 Domoljubje, 1850
 Donava, 1854
 Hoja iz Preddvora na Turn, 1850
 Izdajstvo in sprava, Slovenska bčela 1851
 Jelen, 1850
 Jesen, 1850
 Kakor bo božja volja, tako pa bo, 1850
 Katarina, ruska carica
 Lep izgled ljubezni do sovražnikov, 1850
 Marula,1851, Vodnikov spomenik 1859
 Moč vesti, 1851
 Na grobu Prešerna, 1851
 Nedolžnost in sila, Slovenska bčela 1851
 Nepoznani dvobojnik, 1851
 Nesrečen prepir, 1850
 Nikola Zrinji, največji slavjanski vojak, 1851
 Očetova kletev, 1850
 Petelin, 1850
 Poljski rodoljub, 1850
 Pomlad
 Popotnik, 1850
 Povračilo, 1850
 Razvaline Pustiga grada, 1850
 Rožmanova Lenčica, Zora 1852
 Slavljanski mučenik, Slovenska bčela 1851
 Sodba Bretislavova, 1850
 Spitignejev in udova, 1851
 Sprava, 1850
 Svatoboj puščavnik, Slovenska bčela 1851
 Svoboda, 1850
 Svobodoljubna Slavjanka, 1850
 Trdoslav, Zora 1852
 Vilica, 1851
 Vojvoda Ferdinand Brannšveigovski in francozki v vojski vjeti oficirji, 1850
 Zvestoba do smrti, Slovenska bčela 1851

Երգեր
 Zmiraj krasna je narava
 Noč na grobu
 Smereka

Հիշատակ 
 Յասոպինա Տուրնոգրայսկայայի մշակութային ընկերություն(Kulturno društvo Josipine Turnograjske)
 Plaketa Josipine Turnograjske
 Յասոպինա Տուրնոգրայսկայայի փողոց Լյուբլյանայում (Ulica Josipine Turnograjske, Ljubljana)
 Յասոպինա Տուրնոգրայսկայայի փողոց Մարիբորում (Ulica Josipine Turnograjske, Maribor)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Nataša Budna Kodrič. Zgodba Josipine Turnograjske in Lovra Tomana. Kronika 51 (2003), 197—216.
 Mira Delavec.  Moč vesti. Ljubljana: Primus, 2009.
 Mira Delavec. Nedolžnost in sila, življenje in delo Josipine Urbančič Turnograjske (1833—1854). Kranj: Gorenjski glas, 2004.
 Ivan Lah. Josipina Turnograjska: Njeno življenje in delo. Maribor: Mariborske tiskarne, 1921.
 Helga Glušič, Sto Slovenskih Pripovednikov (Ljubljana: Prešernova družba, 1996) ISBN 961-6186-21-3
 Alenka Šelih et al., Pozabljena polovica: portreti žensk 19. in 20. stoletja na Slovenskem (Ljubljana: SASA, 2007)

 
Սլովենացի բանաստեղծներ
Սլովենացի կոմպոզիտորներ
19-րդ դարի բանաստեղծներ
Սլովենացի գրողներ