Կոյոական

Կոյոական (, ), Մեքսիկայի մայրաքաղաք Մեխիկոյի հարավային շրջանը, որը մինչև 1929 թվականը համարվել է առանձին համայնք։ Ընկած է Տեսկոկո լճի հարավային ափին։ Զբաղեցնում է 54,12 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 620.416։

Ստուգաբանություն 
«Coyohuacán» անվանումն ունի ացտեկական արմատ և հավանաբար նշանակել է կոյոտների երկիր։

Պատմություն 
Ենթադրվում է, որ հնդկացիական տեպանեկի ժողովուրդը Տեսկոկո լճի հարավային ափին բնակավայրը հիմնել է 10-12-րդ դարերում։ Հետագայում այն ընկել է ացտեկների կայսրության, այնուհետև՝ իսպանացիների տիրապետության տակ։ Ացտեկների Տենոչտիտլան մայրաքաղաքի ավերումից հետո և նախքան Մեխիկոյի վերականգնումը՝ 1521-1523 թթ. Կոյոականը ծառայել է որպես իսպանացիների ամերիկյան տիրույթների՝ Նոր Իսպանիայի մայրաքաղաք։ 1527 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Կորտեսն այստեղ փոխարքայի ընդունարան և բարձրագույն դատարան է հիմնել։ Այդ ժամանակ Կոյոականն ունեցել է մոտավորապես 7 հազար բնակիչ։ 19-րդ դարում բնակավայրը համբավվել է իր փարթամ այգիներով ու աղբյուրներով, դարձել տեղացի և արտասահմանցի նկարիչների սիրած ապրելավայր։ Այստեղ է ծնվել և կյանքի մեծ մասն անցկացրել 20-րդ դարի մեքսիկացի նշանավոր նկարչուհի Ֆրիդա Կալոն։ Ներկայումս Կոյոականում գործում է նրա տուն-թանգարանը։ Այս քաղաքամասում մի տուն-թանգարան էլ նվիրված է ռուս հեղափոխական գործիչ Լև Տրոցկուն, ում 1940 թվականին դաժանաբար սպանել են գլխավոր փողոցի վրա գտնվող իր տանը։

1949 թվականին Կոյոականում սկսվել է Մեխիկոյի ազգային ինքնավար համալսարանի ուսանողական կենտրոնական ավանի շինարարությունը։ Կոյոականում են գտնվում օլիմպիական ավանը, «Ացտեկ» մարզադաշտը, որտեղ անց են կացվել 1968 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի կարևորագույն իրադարձությունները, ինչպես նաև ֆուտբոլի աշխարհի 1970 և 1976 թվականների առաջնությունների եզրափակիչ հանդիպումները։

Մեխիկոյի 1985 թվականի երկրաշարժից հետո Կոյոական է փոխադրվել Ալֆրեդո Գուատի Ռոխոյի հիմնադրած՝ ջրաներկ նկարների աշխարհում առաջին թանգարանը։

Պատկերասրահ

Կոյոականում ապրած անվանի անձինք 
 Խոսե Դավիդ Սիկեյրոս (1896–1974), նկարիչ
 Գրիսելդա Ալվարես (1913–2009), գրող, քաղաքական գործիչ
 Մանուել Ալվարես Բրավո (1902–2002), Fotograf
 Կարոլ 2-րդ (1893–1953), Ռումինիայի թագավոր
 Էռնան Կորտես (1485–1547), իսպանացի կոնկիստադոր
 Ֆրանսիսկո Դիաս դե Լեոն (1897–1975), նկարիչ
 Արտուրո Գարսիա Բուստոս (1926–2017), նկարիչ
 Գաբրիել Գարսիա Մարկես (1927–2014), կոլումբիացի գրող
 Խորխե Գոնսալես Կամարենա (1908–1980), նկարիչ, քանդակագործ
 Անխելա Գուռիա (* 1929), քանդակագործ
 Ֆրիդա Կալո (1907–1954), նկարչուհի
 Խոսե Կլեմենտե Օրոսկո (1883–1949), նկարիչ
 Օկտավիո Պաս (1914–1998), գրող, դիվանագետ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 

 Կոյոականի ալկալդիայի պաշտոնական կայքէջը 
 Իտալական մշակույթի՝ Կոյոականում գործող ինստիտուտի պաշտոնական կայքէջը 
 Mexicocity.com.mx: Coyoacán 
 Ուսանողական ավանի քարտեզը

Մեքսիկայի բնակավայրեր
Մեխիկո