Ալեքսանդր Բին

Ալեքսանդր «Սոունի» Բին, 48 անդամներից բազկացած կիսաառասպելական կլանի ղեկավար, որը, իբր, ապրել է Շոտլանդիայում 15-րդ կամ 16-րդ դարում և մահապատժի է ենթարկվել ավելի քան 1000 մարդու նկատմամբ զանգվածային սպանության և մարդակերության հետագա գործողությունների համար։ Ենթադրվել է որ սպանությունները կատարել է իր կնոջ և կլանի մյուս 46 անդամների հետ միասին։

Նրա մասին պատմությունն առաջին անգամ հայտնվել է այսպես կոչված «Նյուգեյթյան տեղեկատուն»՝ Լոնդոնի հայտնի Նյուգեյթյան բանտի հանցագործների ցանկում։ Մինչ շատ պատմաբաններ հակված են հավատալ, որ Սոունի Բինան երբեք գոյություն չի ունեցել, կամ, որ իր պատմությունը խիստ չափազանցված է, նրա պատմությունը դարձել է տեղական բանահյուսության և այժմ համարվում է Էդինբուրգի զբոսաշրջային արդյունաբերության մի մասը։

Առասպել

Մարդակերության սկիզբ 
Ըստ Նյուգեյթի տեղեկատունի՝ Ալեքսանդր Բինը ծնվել է Արևելյան Լոտիանայում՝ Յակով I թագավորի օրոք (15-րդ դարի կեսերին), չնայած այլ աղբյուրներում նշվել է ավելի ուշ ծննդյան ամսաթիվը։ Նրա հայրը, իբր, եղել է հողագործ, իսկ մայրը կտրել է ցանկապատներ, և Բինը փորձել է գնալ ծնողների հետքերով, բայց արագ հասկացել է, որ ազնիվ աշխատանքով ապրելու քիչ ցանկություն ունի։

Բինը, ի վերջո, հեռացել է տնից մի արատավոր կնոջ հետ, որին առասպելի որոշ վարկածներ անվանում են վհուկ և կապում են Սև Ագնեսի հետ։ Նա, ըստ երևույթին, կիսել է Բինի՝ կյանքի հանդեպ տեսակետները; Զույգը բնակություն է հաստատել Հիրվանա ժամանակակից քաղաքից ոչ հեռու գտնվող ափամերձ քարանձավում (Գալոուեյ կոմսություն, Հարավային Էրշիր նահանգ)։ Քարանձավն ուներ 200 մետր խորություն, և տարափների ժամանակ նրա մուտքը ողողվում էր ջրով։ Այդ քարանձավում Բինը կնոջ հետ, իբր, ապրել է աննկատ քսանհինգ տարի։

Զույգը, ի վերջո, ծնել է ութ որդի, վեց դուստր, տասնութ թոռ և տասնչորս թոռնուհի։ Որոշ երեխաներ և թոռներ, ըստ առասպելի, ծնվել են արյունապղծության հետևանքով։ Մշտական չաշխատելու ցանկությամբ, կլանը գոյատևել է ճանապարհի եզրին մանրակրկիթ մտածված գիշերային դարանակալությունների միջոցով, որի ընթացքում նրանք համբերատար հսկել են միայնակ ճանապարհորդների կամ փոքր խմբերի, և երբ մարդիկ մոտեցել են բավականին մոտ, անակնկալ հարձակվել են, կողոպտել և սպանել նրանց։ Քանի որ ընտանիքը եղել է բավականին մեծ և միշտ գործել է միասին, ճանապարհորդների փախչելու բոլոր ճանապարհները եղել են փակ։

Նման կողոպուտներից ստացվող սուղ եկամուտները, ինչպես ենթադրվում է, բավարար չեն եղել կլանի անդամների ավելացած քանակին աջակցելու համար, և ինչ-որ պահից ընտանիքը, իբր, սկսել է ուտել իր զոհերի մարմինները։ Սպանությունից հետո դիակները հասել են իրենց քարանձավ, որտեղ Բինն ու նրա ընտանիքը մասնատել ու կերել են նրանց։ Այն, ինչ անմիջապես չեն կերել, պահածոյացրել են ապագայի համար։ Շուտով նրանց զոհերի թիվն ավելացել է, և նրանք սկսել են դիակների մարմնի այն մասերը, որոնք չեն ցանկացել ուտել, նետել հարևան ծովը, և, ինչպես հաղորդվել է, տեղական լողափերում երբեմն հայտնաբերվել են ալիքների հետ ափ դուրս նետված մարդկային մնացորդներ։

Այդ մասունքներն ու մարդկանց անհետացումներն աննկատ չեն մնացել տեղի բնակիչների կողմից, սակայն ի սկզբանե ոչ ոք չի կռահել, թե ով է կատարում այդ հանցագործությունները։ Բինի կլանի անդամները քարանձավում մնացել են օրվա լուսավոր ժամերի ընթացքում և իրենց զոհերի վրա հարձակվել են միայն գիշերներով։ Կլանը, ինչպես հաղորդվում է, այնքան լավ է թաքնվել, որ տեղացի գյուղացիները չեն իմացել, որ իրենց կողքին ապրում է 48 մարդասպաններից և մարդակերներից բաղկացած ընտանիք։

Երբ անհետացումների քանակն իսկապես զգալի է դարձել, ձեռնարկվել են մի քանի կազմակերպված ակցիաներ՝ մեղավորներին որոնելու համար։ Նման որոնումների արդյունքում, ինչպես հաղորդվում է, գյուղացիները մոտեցել են մարդակերների քարանձավին, սակայն չեն կարողացել հավատալ, որ այնտեղ կարող են բնակվել մարդիկ։ Մի քանի անմեղ մարդիկ կատաղած ու հուսահատ գյուղացիների կողմից ինքնադատաստանի զոհ են դարձել, սակայն մարդկանց անհետացումները շարունակվել են։ Կասկածները հաճախ ընկել են տեղական պանդոկների սեփականատերերի վրա, քանի որ հաճախ նրանք են վերջին անգամ տեսել կենդանի անհայտ կորածներին։

Հայտնաբերում և մահապատիժ 
25 տարվա՝ սպանություններով լի գաղտնի կյանքից հետո, մարդակերների ընտանիքի պատմությունը հասել է ավարտին։ Մի գիշեր Բինն ու նրա կլանը դարան են դրել ընտանեկան զույգի վրա, որն անտառի միջով վերադառնալիս է եղել տեղական տոնավաճառներից մեկից։ Սակայն, տղամարդը եղել է լավ պատրաստված մարտիկ և կլանի անդամների հետ խելացի կռիվ է վարել իր սրով։ Նրա կինը, սակայն, դեռևս մարտի սկզբում մահացու վիրավորում է ստացել՝ կլանից ինչ-որ մեկի կողմից արձակված ատրճանակի կրակոցից և ընկել գետնին։

Այլ տվյալների համաձայն՝ կլանը սպանել է կնոջն ու աշխատավորին և հարձակվել այն տղամարդու վրա, ում մոտ հայտնվել է ատրճանակ, կրակոցի ձայնը գրավել է մոտակայքում գտնվող պահապաններին, որոնք կլանի անդամներին հետապնդել են մինչև քարանձավ, սակայն կորցրել են հետքը և չեն գտել նավակի հետքեր (ավելի վաղ համարվել է, որ մարդակերները գալիս են ծովից), դարան են սարքել և քարայրում տեսել քարանձավի մուտքը։

Այն բանից հետո, երբ մարդակերների ընտանիքի գոյության մասին հայտնի է դարձել, Շոտլանդիայի թագավոր Յակով 6-րդը (հետագայում Յակով I-ը, Անգլիայի թագավոր) իմացել է նրանց վայրագությունների մասին և որոշել է նրանց վրա մեծ որս իրականացնել։ Հաղորդվում է, որ նա հավաքել է 400 զինյալներից բաղկացած ջոկատ և բազմաթիվ որսորդական շներ։ Շուտով նրանք գտել են Բին Բենան Հեդի քարանձավը։ Քարանձավը փորագրված է եղել մարդկային մնացորդներով՝ լինելով բազմաթիվ սպանությունների և մարդակերության դեպքերի թատերաբեմ։

Կլանի անդամներն առևանգվել են կենդանիներով և տեղափոխվել Էդինբուրգի Տոլբուտ բանտ, այնուհետև տեղափոխվել են Լեյտ կամ Գլազգո, որտեղ առանց դատաստանի արագ մահապատժի են ենթարկվել. կտրել են տղամարդկանց սեռական օրգանները, պոկել ձեռքերն ու ոտքերը և թողել արյունահոսել. կանանց և երեխաներին՝ ցուցադրելով, թե ինչպես են կլանի տղամարդիկ մահանում, կենդանի այրել են։

Գերվան քաղաքում, որը գտնվել է իրադարձությունների ենթադրյալ վայրից ոչ հեռու, մարդակերների այս կլանի մասին ևս մեկ առասպել կա։ Դրանում ասվում է, որ Բինի դուստրերից մեկը դեռ մինչև բռնվելը լքել է կլանը և բնակություն հաստատել Գերվանում, որտեղ տնկել է այսպես կոչված «մազածածկ ծառ»։ Նրա ընտանիքին բացահայտելուց հետո աղջկա ինքնությունը պարզվել է զայրացած տեղացի բնակիչների կողմից, որոնք նրան կախել են այդ ծառի ոստի վրա։ Այժմ այդ ծառը դեռևս աճում է այդ քաղաքի Դալիմփլ Սթրիթ փողոցում։

Աղբյուրներ և վավերականություն 
Անկախ նրանից, թե Սոունի Բինի պատմությունը ճշմարիտ է, թե ոչ, առասպելը նրա մասին դարձել է բրիտանական բանահյուսության մի մասը։ Պատմաբանների կողմից այս պատմության վավերականությունը դրված է մեծ կասկածի տակ, հատկապես, հաշվի առնելով հուսալի գրավոր աղբյուրների բացակայությունը, ինչի մասին գրել է բրիտանացի հետազոտող Շոն Թոմասը 2005 թվականի Սոունի Բինի մասին իր հոդվածում։ Նրա կարծիքով, նման մասշտաբի իրադարձությունների (ինչպես զանգվածային անհետացումների, այնպես էլ սպանությունների բացահայտման փաստի) մասին, որոնք կատարվում են այդքան երկար ժամանակ և որոնցում, ըստ առասպելների, ներգրավված է եղել նույնիսկ թագավոր, պետք է առնվազն ինչ-որ հաղորդագրություններ մնային պատմական փաստաթղթերում, ինչպիսիք են օրագրերը կամ արդեն գոյություն ունեցող թերթերը, սակայն դրանք մինչ օրս չեն հայտնաբերվել։ Թոմասը նաև նշել է, որ առասպելի տարբեր տարբերակների մեջ կան մեծ թվով անհամապատասխանություններ, առաջին հերթին, այն մասին, որ թագավորն է մասնակցել ենթադրյալ արշավին և, թե երբ է ապրել մարդակերների ենթադրյալ ընտանիքը։ Որպես որս կազմակերպող թագավոր, երբեմն հանդես է գալիս հենց Յակով 6-րդը, սակայն առասպելի մյուս տարբերակներում ասվում է, որ Բենն ապրել է հարյուրամյակներ առաջ։ Թոմասը նաև կասկածի է ենթարկել այն փաստը, որ մարդկանց այդքան մեծ խումբը կարող էր այդքան երկար ժամանակ հաջողությամբ թաքնվել, ինչպես նաև, որ մարդկանց նման զանգվածային անհետացումները չեն հանգեցրել ավելի վաղ լիարժեք հետաքննության։ Չնայած վերջին պահը մասամբ բացատրում է առասպելը, որտեղ ասվում է, որ մարդիկ չեն կարողացել հասնել քարանձավ, իսկ երբ հասել են, այն կյանքի համար ոչ պիտանի են համարել։ Առասպելի որոշ տարբերակներում առանձին նշվում է այդ ժամանակներում քարանձավի դժվարամատչելիությունը։

Կա նաև մի տարբերակ, ըստ որի առասպելը, թերևս արդյունք է անգլիական հակաշոտլանդական քաղաքական քարոզչության՝ 18-րդ դարի վաղ յակոբյան ապստամբությունների և, համապատասխանաբար, հայտնվել է միայն այն ժամանակ։ Այս տեսակետի հետ, սակայն, համաձայն չէ Շոն Թոմասը, որը կարծում է, որ եթե այս պատմությունն իսկապես հակաշոտլանդական քարոզչություն լիներ, ապա այն չէր տպագրվի առավելապես անգլիացի հանցագործների ժողովածուում, որտեղ նրա վրա ուշադրության դարձնելն ավելի քիչ հավանական էր։

Հայտնի է, սակայն, որ համաճարակների ընթացքում այդ շրջանում մարդակերության առանձին դեպքեր են տեղի ունեցել։ Էրշիր կոմսությունը «հայտնի է» իր մռայլ բանահյուսությամբ, որում կան մի քանի այլ պատմություններ, որոնք նման են Բինի կլանի առասպելին, բայց արձանագրված են ավելի վաղ։ Հնարավոր է, որ այս առասպելը իսկապես հիմնված է իրական իրադարձությունների վրա, որոնք ժամանակի ընթացքում համալրվել են ֆանտաստիկ դետալներով և մեծապես փոխվել են, ինչի արդյունքում առասպելի մեջ մարդասպանների ենթադրյալ զոհերի թիվը գերազանցել է հազարը։

Մշակույթում 
Մարդակերների ընտանիքի մասին առասպելը ոգեշնչել է մի քանի գրողների, երաժիշտների և կինեմատոգրաֆիստների՝ մի շարք ստեղծագործությունների ստեղծման համար, մասնավորապես, առասպելի վրա մասնակիորեն հիմնվել է Ուես Քրեյվենի «Բլուրներն աչքեր ունեն» ֆիլմը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 The Legend of Sawney Bean Mysterious Britain & Ireland
 Sawney Bean — A Famous Scottish Cannibal/Mass Murderer
 Sawney Bean: Scotland’s Hannibal Lecter
 BBC Scotland - The Grisly Deeds of Alexander Bean
 The Complete Newgate Calendar (Sawney Bean(e))
 Balcreuchan Cave and Sawney Bean

Մարդակերներ
Մարդասպաններ
Լեգենդներ
16-րդ դարի ծնունդներ