Արաքսյան հանրապետություն

Արաքսյան հանրապետություն (, հայտնի նաև որպես Արաքսի հանրապետություն), Հարավային Կովկասում ձևավորված, կարճատև կյանք ունեցած և չճանաչված պետություն, որի տարածքը մոտավորապես համապատասխանում է ներկայիս Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքին։ Պետության հարավային սահմանը կազմող Արաքս գետի պատվին անվանված հանրապետությունը Ջաֆարկուլի խանի կողմից իր անկախությունն է հռչակվել 1918 թվականի դեկտեմբերին, և աջակցություն է ստացել Ադրբեջանի Դեմոկրատական Հանրապետության իշխող Մուսավաթ կուսակցության և Օսմանյան կայսրության կառավարության կողմից։

Արաքսյան հանրապետության ստեղծումը պատասխան էր Հարավային Կովկասում բրիտանական գլխավոր կոմիսար սըր Ջոն Օլիվեր Ուարդրոփի սահմանային առաջարկին, որը պետք է այդ տարածաշրջանը փոխանցեր Հայաստանի առաջին հանրապետությանը։ Նրա գոյությունը դադարեցվել է այն ժամանակ, երբ Հայաստանի առաջին հանրապետության զորքերը  1919 թվականի հունիսի կեսերին՝ թուրք-թաթարական խռովությունների ժամանակ, մտել են այդ տարածաշրջան և իրենց վերահսկողությունը սահմանել այնտեղ։ Սակայն դրա հետևանք է եղել այն, որ ադրբեջանական և թուրքական բանակները հարձակում սկսեն Նախիջևանի տարածաշրջանի վրա, ինչի հետևանքով հուլիսի վերջին Հայաստանը նորից կորցրել է տարածաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը։

Տես նաև 

 Հայաստանի առաջին հանրապետություն
 Մուսավաթական Ադրբեջան
 Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն
 Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (1918-1920)

Ծանոթագրություններ 

Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն
Հայոց պատմություն
Ադրբեջանի պատմություն
1918 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Պետություններ Պատմական Հայաստանի տարածքում
Ասիայի պատմական երկրներ