Ավանդապաշտություն

Ավանդապաշտություն, աշխարհայացք կամ սոցիալ-փիլիսոփայական ուղղություն, որը հիմնված է ավանդույթի մեջ արտահայտված գործնական իմաստության վրա, որն ավանդապաշտները համարում են բազմադարյան ապացուցված փորձ կամ գործնական բանականության հետևանք, կամ հակահեղափոխական պահպանողական-հետադիմական գաղափարներ, որոնք գաղափարապես ձևավորված պաշտպանական արձագանք են մշակույթի և սոցիումի շեղմանը գաղափարապես ձևավորված մի տեսակ իդեալականացված սոցիոմշակութային մոդելից, որը ներկայացնում է ընդհանուր կայուն կարգ։ Ավանդապաշտության և պահպանողականության հասկացությունները չափազանց մոտ են, սակայն պահպանողականությունը չի ժխտում հասարակության էվոլյուցիոն զարգացումը։

Զարգացման պատմություն 
Պարզունակ ավանդապաշտությունը տարբերվում է մարդկանց խմբի փոփոխություններին դիմակայող պրակտիկ բացակայությամբ և կապված է ավանդույթի մասին դիցաբանական պատկերացումների հետ։ Գաղափարական կամ ռեֆլեկտիվ ավանդապաշտության առաջացումը կապում են միջնադարի կամ 18-րդ դարի վերջի հետ, երբ լուսավորության փիլիսոփաները կասկածներ են սերմանել ավանդական ճշմարտությունների մեջ, և կապում են այնպիսի անունների հետ, ինչպիսիք են Ժոզեֆ դը Մեստրը, Լուի Գաբրիել Բոնալդ Ամբրուազը, Ֆրանսուա-Ռընե դը Շատոբրիանը և Ֆաբր Դ'Օլիվեն։

Ինտեգրալ ավանդապաշտություն 
Ինտեգրալ ավանդապաշտությունը ոչ այլընտրանքային-սրբազան, փիլիսոփայական և կրոնական դոկտրինա է, որը քննադատում է ժամանակակից աշխարհը և բոլոր մշակույթներում և դավանանքներում բացահայտում մեկ միասնական ավանդույթի տրամաբանությունը, որը ժամանակին գոյություն է ունեցել, բայց կորել է։ Այն ձևակերպել է ֆրանսիացի մտածող Ռենե Գենոնը 20-րդ դարում։ Ինտեգրալ ավանդապաշտության վառ ներկայացուցիչների թվին են պատկանում իտալացի փիլիսոփա Յուլիուս Էվոլան, հոլանդա-գերմանական լեզվաբան, հնագետ, ազգագրագետ, հիմնադիր Անեներբե Գերման Վիրթը, ռումինացի ազգագրագետ և կրոնագետ Միրչա Էլիադեն, մտածողներ Տիտուս Բուրկհարդտը, Ֆրիտյոֆ Շուոնը։

Ուսմունքի հիմնադիր Ռենե Գենոնին որոշ արևմտյան փիլիսոփաներ և սոցիոլոգներ արմատականության աստիճանի տեսանկյունից համեմատում են Կարլ Մարքսի հետ՝ նշելով, սակայն, շատ ավելի խորը քննադատություն ժամանակակից աշխարհի նկատմամբ՝ իր բոլոր դրսևորումներով։ Ռենե Գենոնը հիմնարար ազդեցություն է ունեցել մի շարք ժամանակակից քաղաքական, սոցիալական և մշակութային շարժումների վրա, այդ թվում, գերմանական նացիոնալ-սոցիալիզմի, հատկապես ՍՍ-ի էզոթերիկ հոսանքները (Յուլիուս Էվոլայի և Հերման Վիրտի միջոցով), իտալական ֆաշիզմը (Յուլիուս Էվոլայի միջոցով), Նոր աջերի եվրոպական շարժումը (Ալեն դե Բենուայի միջոցով), իտալական քաղաքագիտությունը, սոցիոլոգիան և փիլիսոփայությունը (Կլաուդիո Մուտի միջոցով)։

Դրսևորումներ 
Ավանդապաշտությունը բնորոշ է քաղաքական ռեակցիոն շարժմանը։ Ավանդական հասարակության համար, ինչպես նաև ներկրոնական օրթոդոքսիային բնորոշ են մոնոկենտրիզմն ու ավտորիտարիզմը։

Համարվում է, որ արվեստում ավանդապաշտությունը դիմակայում է ավանգարդիզմին։ Սակայն մի շարք ավանդապաշտներ (օրինակ՝ Էվոլան) իրենց ստեղծագործության մեջ համադրել են ավանգարդիզմն ու ավանդապաշտությունը։

Գենդերային ավանդականության համար բնորոշ է միանգամայն տարբեր մոտեցում։ Հանդիպում է ինչպես դասական պահպանողականների շրջանում՝ հայրիշխանություն, այնպես էլ արտասովոր և շռայլ մայրիշխանությունում, բայց մետաֆիզիկայի թեմայի մեջ խորասուզված ավանդապաշտների շրջանում առավել տարածված են անդրոգինների գաղափարները։ Չնայած այս բազմազանությանը, ավանդականների հայացքների պրիզմայում այս կառուցվածքներից և ոչ մեկը չի զուգորդվում հավասար իրավունքների հայեցակարգի հետ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Барбашин М. Ю. Столкновение традиционализма и постмодерна в современных этнополитических процессах транзитивного общества.  // Журнал социологии и социальной антропологии. 2008, Vol. 11, № 2, pp. 168–178.
 Дугин А.Г. Философия Традиционализма. — Серия: Новый Университет. — Москва: Арктогея-Центр, 2002. — 624 с. — ISBN 5-8186-0014-9.
 Носачёв П. Г. Интегральный традиционализм: между политикой и эзотерикой // Государство, религия, церковь в России и за рубежом. 2013. № 4. С. 203-222.
 

Քաղաքական փիլիսոփայություն
Սոցիալական փիլիսոփայություն
Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ
Հասարակագիտություն
20-րդ դարի փիլիսոփայություն