Ժոզեֆ Էֆրայիմ Քեյսլի-Հեյֆորդ

Ժոզեֆ Էֆրայիմ Քեյսլի-Հեյֆորդ (), գանայական  քաղաքական գործիչ, իրավաբան, լրագրող, խմբագիր, արձակագիր և հրապարակախոս, պանաֆրիկանիզմի  շարժման գործիչ։

Կենսագրություն 
Ժոզեֆ Էֆրայիմ Քեյսլի-Հեյֆորդը Ֆանտի ժողովրդի ներկայացուցիչ է` սերված օմանխենե առաջնորդների տոհմից։ Եղել է մեթոդիստական եկեղեցու հոգևորականի որդի, ով նաև ականավոր քաղաքական գործիչ էր։ Կրթություն ստացել է Ֆրիթհաունի ֆուա-Բեյ քոլեջում, Սերրա-Լիոնեում և   Քեմբրիջի համալսարանի (Մեծ Բրիտանիա)  Փիթերհաուսում։ 1986 թվականին աշխատել է Անգլիայում որպես իրավաբան։

Քոլեջում ուսանելու տարիներին սկսել է հարել Էդուարդ Ուիլմոտ Բլաիդենի պանաֆրիկանիզմի գաղափարախոսությանը։ 

Վերադառնալով հայրենիք` սկսկել է դասավանդել, աշխատել որպես դպրոցի տնօրեն, սակայն քաղաքական գործունեության հետևանքով հեռացվել է աշխատանքից։ 1885 թվականից սկսել է զբաղվել լրագրությամբ, աշխատակցել Western Echo ամսագրին,1888 թվականին նշանակվել է Gold Coast Chronicle լրագրի խմբագիր ։ 1890-1896 թվականներին եղել է Gold Coast Chronicle համատերը։  Իր հեղինակած հոդվածները զետեղել է  Wesleyan  Methodist Times : 

1916 թվականին ընտրվել է Ոսկե ափի օրենսդրական խորհրդի` բրիտանական նահանգապետին կից խորհրդատվական խորհրդի անդամ, որը գաղութում  աֆրիկացի պաշտոնատար անձանց ընրվելու իրավունք ընձեռող միակ մարմինն էր։

Մեծ ներդրում է ունեցել արևմտաաֆրիկական հասարակական մտքի «մշակութային ազգայնականության» և պանաֆրիկանիզմի հայեցակարգերի մշակման և քարոզման մեջ:Ոսկե ափի տեղաբնիկների իրավունքների պաշտպանության կազմակերպության ղեկավար անդամ էր(Gold Coast Aborigines' Rights Protection Society, 1897):

Բրիտանական Արևմտյան Աֆրիկայի Ազգային կոնգրեսի (National Congress of British West Africa) հիմնադրման նախաձեռնողն է եղել, փոխնախագահը, իսկ 1923 թվականից` նախագահը, որի նպատակը Աֆրիկան գաղութարարներից ազատագրելն էր։

Ական ժողովրդի իրավական սովորույթներին, պատմությանը նվիրված հետազոտությունների հեղինակ է։ Հրատարակել է Արևմտյան Աֆրիկային նվիրված վեց գիրք։ Ժոզեֆ Էֆրայիմ Քեյսլի- Հեյֆորդի` 1911 թվականին հրատարակված ««Ազատ Եթովպիա. ակնարկներ ռասսայական ազատագրման մասին» վեպը Գանայի առաջին անգլալեզու ստեղծագործությունն է:Չնայած այն հանգամանքին, որ վեպում հորինվածքը և քաղաքական քարոզչությունը հակակշռում են միմյանց, արևմտյան հրատարակչությունների կողմից այն արժանացել է դրական արձագանքների և ազդեցություն գործել ճամայկացի հեղափոխական և պանաֆրիկական գաղափարախոսությանը դավանող Մարքուզ Գարվինի վրա,ով իր հերթին նշանակալիորեն աջակցեց ռաստաֆարական շարժման զարգացմանը։

Հրապարակումների ընտրանի 
 The Truth About The West African Land Question (1898. Reprinted, 1913. Reprinted London: Cass, 1971)
 Gold Coast Native Institutions: With Thoughts Upon A Healthy Imperial Policy for the Gold Coast and Ashanti (1903. Reprinted London: Cass, 1970, )
 Ethiopia Unbound: Studies in Race Emancipation (1911. Reprinted London: Frank Cass, 1969, )
 Gold Coast Land Tenure and the Forest Bill (1911)
 William Waddy Harris, the West African reformer (1915)
 United West Africa (1919)
 West African Leadership: Public speeches delivered by the Honourable J. E. Casely Hayford (1951)

Պարգևներ 
Ուելսյան արքայազնի հայրենասիրական հիմնադրամին մատուցած ծառայությունների և օգնության համար պարգևատրվել է բրիտանական կայսրության շքանշանով։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Энциклопедический справочник «Африка». — М.: Советская Энциклопедия. Главный редактор Ан. А. Громыко. 1986—1987.
 Emmanuel K. Akyeampong & Henry Louis Gates (red.), «Casely-Hayford, Joseph Ephraim», Dictionary on African Biography, Oxford University Press, 2012, ISBN 978-0-19-538207-5

Արտաքին հղումներ  
 https://www.blackpast.org/global-african-history/hayford-joseph-ephraim-casely-1866-1930/

 
Գանայի քաղաքական գործիչներ
Գրողներ այբբենական կարգով
Պանաֆրիկանիզմ
Գանացի գրողներ
Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Գանացի արվեստագետներ