Բողոքի ցույցեր Իրանում (2022)

Բողոքի ցույցեր Իրանում սկսել են 2022 թվականի սեպտեմբեր 16-ին Իրանի քուրդ փոքրամասնության անդամ 22-ամյա Մահսա Ամինիի մահվանից հետո։ Մասնակիցները բողոքում են ոստիկանության բռնության դեմ, հնչում են քաղաքական կարգախոսներ։ Որոշ կանայք ցուցադրաբար պատռում և այրում են իրենց հիջաբները։

Ցույցերը անց են կացվում Թեհրանում, Ամինի հայրենի քաղաք Սեքեզում, ապա և Քուրդիստանի նահանգի Սանանդաջ, Դիվանդարրե, Բանե և Բիջար քաղաքներում, իսկ ավելի ուշ՝ Իրանի այլ շրջաններում։ Բողոքի ցույցերը արագորեն աճել են առաջին իսկ օրվանից, երբ մարդիկ հավաքվել են Համեդան, Քերմանշահ, Մաշհադ, Սաբզևար, Քոմ, Ամոլ, Բաբոլ, Սպահան, Քերման, Շիրազ, Թավրիզ, Ռաշթ, Սարի, Քարաջ, Չալուս, Նովշահր, Տոնեկաբոն, Արաք քաղաքներում։  Իլամը, Քիշ կղզին և շատ ուրիշներ միացել են ի նշան բողոքի։

2022 թվականի սեպտեմբերի 23-ի դրությամբ առնվազն հիսուն ցուցարար է սպանվել, ինչի արդյունքում ներկայից ցույցերը ամենաարյունալին են 2019–2020 թվականների ցույցերից հետո, որոնք հանգեցրել են ավելի քան 1500 զոհերի։

Ի պատասխան բողոքի ցույցերի՝ Իրանի կառավարությունը ոչ միայն ճնշել է դրանք, այլև արգելափակեց Ինստագրամ և WhatsApp հավելվածների մուտքը, և սահմանափակել համացանցի հասանելիությունը՝  ցուցարարների կազմակերպվելու հնարավորությունը նվազեցնելու  նպատակով։ Սրանք կարող են լինել համացանցի ամենախիստ սահմանափակումներն Իրանում 2019 թվականի բողոքի ցույցերից ի վեր, երբ այն ամբողջությամբ փակվել էր։

Մեկ ամսից ավելի տևող զանգվածային բողոքի ցույցերը չեն դադարել՝ չնայած իշխանությունների կոշտ արձագանքին։ Դրանք տեղի են ունենում շուրջ 100 քաղաքներում, դրանց մասնակցում են բազմաթիվ կանայք ու երիտասարդներ։ Հոկտեմբեր ամսին կարգախոսների թվում հայտնվել են գործող պետական կարգի փոխության կոչեր։

Նախապատմություն 
Իրանում բողոքի ցույցերն ընդդեմ պարտադիր հիջաբի սկիզբ են առել դեռևս 2017 թվականից։ 22-ամյա քուրդ իրանցի Մահսա Ամինիին «անպատշաճ հիջաբ կրելու» պատճառաբանությամբ  2022 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ձերբակալել էր հերթապահ պարեկը։ Ոստիկանությունում կնոջ մոտ ուղեղի մահ էր գրանցվել գանգի վնասվածքի պատճառով, ենթադրաբար ծեծի ենթարկվելուց հետո։ Նա մահացել էր կալանավորվելուց երկու օր անց՝ սեպտեմբերի 16-ին։ Մահսա Ամինիի հուղարկավորությունից հետո բողոքի ցույցեր են անցկացվել Իրանի տարբեր շրջաններում։ Ավելի ուշ սեպտեմբերի 18-ին Քուրդիստանի նահանգից համազգային գործադուլ է հայտարարվել։ Իրանական Քրդստանի կուսակցությունները և Քրդստանի քաղաքացիական և քաղաքական ակտիվիստները երկուշաբթի օրը հայտարարել են համընդհանուր գործադուլի օր։

Ծանոթագրություններ 

Բողոքի ցույցեր Իրանում
Ընթացիկ ցույցեր
Իրանի պատմություն
Իրանի քաղաքականություն
Իրանի հասարակական շարժումներ
21-րդ դարն Իրանում
Մարդու իրավունքներն Իրանում
2022 քաղաքականությունում
Քաղաքական շարժումներ Իրանում