Տաղ ի Ռոստոմ բեգ

Տաղ ի Ռոստոմ բեգ, ռուս-թուրքական, ռուս- պարսկական պատերազմների շուրջ հորինված ժողովրդական ռազմի երգ։

Պատմություն 
Երգի պատմական հիմքը հետևյալ ռազմաքաղաքական դեպքն է։
Ռոստոմ բեկը՝ Արցախի նշանավոր մելիք Աբովի ավագ որդին, իր զինված ջոկատով 19-րդ դարասկզբին իր զինված ջոկատով օգնել է ռուսական բանակին։1804 թվականին, երբ նա իր ջոկատի և ռուս զինվորների հետ փորձել է ռազմամթերք հասցնել Երևանի մոտ գտնվող ռուսական բանակին, Փամբակի Ղարսալու կոչված վայրում ընկել է պարսից ուժերի շրջափակման մեջ։ Նրա ջոկատը լիովին ջախջախվել է անհավասար մարտում, Ռոստոմ բեկը ծանր վիրավոր գերեվարվել է, տարվել Թավրիզ, որտեղ էլ տանջամահ է արվել բանտում՝ Աբաս- Միրզայի հավատափոխ լինելու առաջարկը մերժելու պատճառով։

Տարածում 

Երգն իր հորինվածքով անհատական ստեղծագործություն է, տարածվել է Թավրիզի հայության միջավայրում։ Ոմանք այն վերագրել են գերված հերոսին, ոմանք՝ այդ օրերին Թավրիզում բանտարկված Դանիել կաթողիկոսին։ Անկախ այս հանգամանքներից, երգը տարածվել է և բազմիցս հրատարակվել՝ մասնակի խմբագրումներով։
Երգի առաջին հրատարակիչներից «Բազմավեպ» ամսագիրը գրում է․

Բառեր 

ՏԱՂ Ի ՌՈՍՏՈՄ ԲԵԳ

 Մունետիկն ի ձայն բարձր աղաղակէ,

Ժանտ դահիճն սուր ի ձեռին անհագ սրէ,

Վազեր հանգոյն զիմ կենաց թել կտրել խնդրէ,

Ի կախաղան և կամ ի սպանդ, __ու՞ր զիս տանէ։

Քաղաքս համայն մահմեդական, աստ խուռն գան, զիմ մահ սգան,

Դառնագին լան զիս Աբովյան՝ քաջ ախոեան։

Մի՞թե չիք ոք աստ քրիստոնեայ, զիս փրկեսցէ,

Յայս ամեհի և մահագուժ վայրագ դահճէ։

Նուիրական զենման իմոյ լերունք վկայ։

Սէր հայրենյաց ի թշնամեաց ձեռս մատնեաց, __ուրախ մեռայց,

Փշրանք մնացեալ իմ սիրելի հայոց ազգի,

Որք, գտանիք ի ձեռս պարսից յայս քաղաքի,

Մի՛ մոռասջիք պատմել և զայս յորդւոց յորդի,

Թէ քաջն Ռոստոմ վասն հայրենեաց ի սպանգ վարի։

Թէպէտ ցաւիմ զի չմեռանիմ ի մարտ ընդդեմ թշնամեաց իմ,

Այլ յօժարիմ, զի զոհ լինիմ այսպես վսեմ։

Այս քաջ բազուկք յարեաց պարսից հսկայ հզօրս,

Տապաստ արկին ի բազում նուագս հարիւրաւորս.

Աւա՜ղ, կնատ անգութ դահճի եղէ ես որս,

Պատմեսջի՛ք զայս վեհ դիւցազին՝ զառամյալ հօրս,

Քաջ նահատակ որգիդ միակ ի ձեռս վայրագ պարսից էանկ,

Իւր յաղթական մահ դժնդակ էառ պսակ։

Մեծդ յարեաց, արքայորդիդ Աբաս Միրզա.

Սուր ի ձեռին դահիճն հէգ առ ընթեր կայ,

Զիս թշնամիս քոյոյ ազգի պատրաստ ի մահ.

Զիա՞րդ կամիս սպանանել՝ շուտ հրամայեա՛,

Միայն սգամ, զի կապեալ կամ, թե միւս անգամ հրացան, սուր իմ

Ի ձեռս ունիմ, __զբազուկս իմ ձեզ ցուցանեմ

Ծանոթագրություններ

Աղբյուրներ 
Հայ ժողովրդական ռազմի և զինվորի երգեր- աշխատասիրությամբ Ա․Ս․ Ղազինյանի, ՀԽՍՀ ԳԱ, Երևան,1989, էջ 9-10։

Հայկական ժողովրդական երգեր
Ժողովրդական երգեր
Ազգային երաժշտություն
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ