Իրենա Լիժբոա

Իրենա Լիժբոա (, ), պորտուգալացի գրող, բանաստեղծուհի, մանկավարժ, կրթության տեսաբան։ Երբեմն նրան անվանում են պորտուգալական գրականության ամենախոշոր կին գործիչներից մեկը։

Կենսագրություն 
Իրենա Լիժբոան ծնվել է Լիսաբոնից ոչ հեռու գտնվող Առուդա-դուշ-Վինյուշ կոմունայում։ Ավարտել է այդ քաղաքի տարրական դպրոցը, այնուհետև կրթություն է ստացել Ֆրանսիայում, Բելգիայում և Շվեյցարիայում (մասնավորապես` Ժան–Ժակ Ռոսոյի համալսարանում), որտեղ ուսանել է մանկավարժություն։ Կրթությունն ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել նախադպրոցական կրթության բնագավառում։ 1932 թվականին ստացել է Բրագա քաղաքի նախադպրոցական հաստատությունների տեսուչի պաշտոնը։ Սակայն շուտով Անտոնիո Սալազարի «Նոր պետության» գաղափարական քաղաքականության հետ անհամաձայնության պատճառով հեռացվել է այդ աշխատանքից և տեղափոխվել Instituto de Alta Cultura (արտասահմանում պորտուգալերեն լեզվի աջակցությամբ զբաղվող հաստատություն), իսկ 1940 թվականին աշխատանքի է անցել Կրթության նախարարությունում. նրան արգելված էր դասավանդել։

Իրենա Լիժբոան իր կյանքի վերջին հատվածը ամբողջությամբ նվիրեց գրականագիտական ստեղծագործություններ  և մանկավարժության վերաբերյալ գիտական աշխատանքներ գրելուն, նրա բոլոր գրքերը խիստ գրաքննության էին ենթարկվում։ Մահացել է 1958 թվականին, իր 66-ամյակից մեկ ամիս առաջ։ 2013 թվականի հունվարի 25-ին նրա աճյունի մասունքները լիսաբոնյան Cemitério da Ajuda գերեզմանոցից տեղափոխել են հայրենի գյուղի գերեզմանոց։ Լիսաբոնի ուսուցիչների ազգային ֆեդերացիան կոչվում է Իրենա Լիժբոայի անունով։

Լիժբոայի առաջին գիրքը` երեխաների համար հեքիաթների Treze Contarelos ժողովածուն, տպագրվել է 1926 թվականին։ 1936 թվականին հրատարակվել է նրա բանաստեղծությունների ժողովածուն` Um dia e outro dia… — Diário de uma Mulher («Ջոն Ֆալկո» կեղծանունով, որը նա օգտագործում է նաև հետագա մի շարք ստեղծագործությունների համար)։ Իրենա Լիժբոայի ամենահայտնի վեպերից են` Solidão — Notas do punho de uma mulher (1939), Começa uma vida (1940), Voltar atrás para quê? (1956): Բացի այդ, նա բազմաթիվ հոդվածներ է գրել նախադպրոցական կրթության տեսության վերաբերյալ։

Ընտրյալ ստեղծագործություններ 
 Apontamentos, writings resembling a diary, 1943.
 Começa uma vida, autobiographical story, 1940.
 Esta cidade!, reportage, 1942.
 Título qualquer serve reportage, 1958.
 Solidão, writings resembling a diary, 1965.

Մատենագիտություն 
 Morão Paula, Irene Lisboa — vida e escrita, Editorial Presença, Lisboa, 1989.
 SAYERS, Raymond S.: «Irene Lisboa as a writer of fiction», em Hispania, Vol. XLV, n.º2, Maio 1962, págs. 224—232.

Ծանոթագրություններ 

20-րդ դարի վիպասաններ
Պորտուգալացի բանաստեղծուհիներ
Պորտուգալացի մանկագիրներ
Պորտուգալացի կին գրողներ
Պորտուգալացի գրողներ
Մանկավարժներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով