Հայ-մեքսիկական հարաբերություններ

Հայ-մեքսիկական հարաբերություններ, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Մեքսիկայի միջև։

Պատմություն 

1991 թվականի դեկտեմբերին Խորհրդային Միության փլուզումից մեկ ամիս անց 1992 թվականի հունվարի 14-ին Հայաստանն ու Մեքսիկան պաշտոնական դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին միմյանց հետ։ Հենց սկզբից երկու երկրների միջև հարաբերությունները բավականին ցածր մակարդակի վրա էին և հիմնականում վերաբերում էին ՄԱԿ-ում գլոբալ մակարդակով դիվանագիտական հարցերին։ 2002 թվականի մարտին Հայաստանի վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանը ժամանեց Մեքսիկայի հյուսիսում գտնվող Մոնտեռեյ քաղաք՝ մասնակցելու Մոնտեռեյան կոնսենսուսին նվիրված համաժողովին․ այդ այցը դարձավ Հայաստանի կառավարության առաջին և բարձրաստիճան պաշտոնական այցը Մեքսիկա՝ անկախությունից հետո։ 2002 թվականի օգոստոսին Հայաստանի արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը պաշտոնական այց է կատարել Մեքսիկա։ Այցի ընթացքում ստորագրվել են մշակույթի և կրթության բնագավառում համագործակցության մասին համաձայնագրեր, ինչպես նաև պաշտոնական և դիվանագիտական անձնագրեր ունեցողների համար վիզաների վերացման մասին համաձայնագիր։

2012 թվականի հոկտեմբերին տեղի ունեցավ Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանի պաշտոնական այցը Մեքսիկա։ Իր այցի ընթացքում Հայաստանի արտգործնախարար Նալբանդյանը մտահոգություն է հայտնել 2011 թվականին Մեքսիկայի կողմից Խոջալուի կոտորածի ճանաչման կապակցությամբ, որի ընթացքում 1992 թվականի փետրվարին Խոջալու քաղաքում սպանվել է մոտ 161 էթնիկ ադրբեջանցի։ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Նալբանդյանը նաև մտահոգություն է հայտնել Մեքսիկայի գլխավոր Պասեո դե լա Ռեֆորմա փողոցում Ադրբեջանի նախկին նախագահ Հեյդար Ալիևի հուշարձանը տեղադրելու առաջարկի կապակցությամբ։ Մեքսիկայում իրավապաշտպան խմբերի կողմից մեծ դիմադրությունից հետո նախագահ Ալիևի արձանը հանվել և տեղափոխվել է առանձնատուն։ Մեքսիկա կատարած այցի ընթացքում Հայաստանի արտգործնախարար Նալբանդյանը ելույթ է ունեցել Մեքսիկայի Սենատում, որտեղ խոսել է երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների բարելավման և Մեքսիկայում Հայաստանի դեսպանատուն բացելու մասին։ 2014 թվականի սկզբին Հայաստանը դեսպանատուն է բացել Մեքսիկայում։

2015 թվականի ապրիլին Մեքսիկայի Սենատը Հայկական մշակութային շաբաթ անցկացրեց՝ նվիրված հայոց պատմությանը և երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 23-ամյակին։ Մինչ օրս Մեքսիկան պաշտոնապես չի ճանաչել 1915 թվականին Օսմանյան զորքերի կողմից իրականացված Հայոց ցեղասպանությունը։ 2019 թվականի հունիսին Մեքսիկան Երևանում պատվավոր հյուպատոսությում է բացել։

Երկկողմ համաձայնագիր 
Երկու երկրներն էլ ստորագրել են մի շարք երկկողմ համաձայնագրեր, ինչպիսիք են փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցերի շուրջ քաղաքական խորհրդակցությունների անցկացման նպատակով փոխըմբռնման հուշագիրը (1993 թվական), դիվանագիտական և ծառայողական անձնագրերի սեփականատերերի նկատմամբ առանց վիզայի ռեժիմի հաստատման մասին համաձայնագիրը (2002 թվական) և մշակույթի և կրթության ոլորտում համագործակցության համաձայնագիրը (2002 թվական)։

Առևտուր 
2018 թվականին երկու երկրների միջև երկկողմ ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1,7 միլիոն դոլար։

Դիվանագիտական ներկայացուցչություն 
 Հայաստանը Մեքսիկայում ունի դեսպանություն։
 Մեքսիկան Երևանում պատվավոր հյուպատոսություն ունի։

Տես նաև 
 Հայերը Մեքսիկայում

Ծանոթագրություններ 

Հայաստանի երկկողմ հարաբերություններ