Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Տուրիսցիխե)

Տուրիսցիխե գյուղի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Տուրիսցիխե գյուղում։

Պատմություն 
Եկեղեցին կառուցվել է հասարակության միջոցներով։ Եկեղեցում պահվող իրերից մեկի հիշատակագրությունից պարզվում է, որ այն գոյություն է ունեցել 1808 թվականից։ 1852 թվականին եկեղեցու փայտածածկը քայքայված է եղել և զգացվել է նորոգման անհրաժեշտություն, որի համար գյուղի հայ բնակիչները խոստացել են հավաքել 100 ռ.։ 1856 թվականի դեկտեմբերի 24-ին եկեղեցու երեցփոխ է կարգվել Գիգոլ Սարգսյան Քանքանյանցը։ Նրա ծառայությունը տևել է մինչև 1889 թվականը։ Նույն թվականին թեմական իշխանությունը միջնորդել է Գիգոլ Սարգսյան Քանքանյանցին ստանիսլավյան ժապավենով արծաթե մեդալ շնորհելու համա, որը բավարարվում է, սակայն 1890 թվականին Վրաստանի և Իմերեթիայի Հայոց կոնսիստորիայից Էջմիածնի Սինոդին տեղեկացրել են, որ երեցփոխը վախճանվել է։

1914 թվականին եկեղեցին կրկին նորոգման կարիք է ունեցել։ Նույն թվականի օգոստոսի 1-ին Երեցփոխ Իսահակ Հարությունյանցը նորոգման աշխատանքներ սկսելու համար եկեղեցական գումարներից 25 ռուբլի ծախսելու թույլտվություն է ստացել։ Հավանաբար վերանորոգման աշխատանքներին հետևել է եկեղեցու օծման հանդեսը, որի արդյունքում եկեղեցին վերանվանվել էր Սբ. Աստվածածին։ Այդ մասին է վկայում այն փաստը, որ երբ 1923 թվականի ապրիլի 19-ին քանդել են հայոց փայտաշեն եկեղեցին, այն հիշվել է Սբ. Աստվածածին անվամբ։

Եկեղեցական իրեր  
1818 թվականի եկեղեցուն պատկանող 13 միավոր իրերի հաշվառման ժամանակ դրանց մեջ արձանագրվածները եղել հետևյալները՝
Արծաթյա սկիհ. պատվանդանին՝ վրացերեն՝ «Ընծայեցի զսկիհս և զմաղզմանս Լոմիսցիխու Սբ. Սարգիս եկեղեցւոյն, ես Ուշիէրեանց Դաւիթ Յոհաննէսեան յիշեսջիք յամ[ենայն] պատարագս ձեր զհոգիս իմ, 496 թուին վրաց» (+ 1312=1808)
Գիրք ճաշոց՝ «Յիշ(ա)տ(ա)կ տ(ի)ր(ա)ց(ո)ւ Թաթուլ Յովսէփեանի»
Բուրվառ՝ թիթեղյա՝ «Յիշ(ա)տ(ա)կ Մաթոս Սարիկեանի»
Երկու զանգակ՝ «Յիշատ(ա)կ Ստեփանի եվ Մովսէսի Մարտ(ի)րոսեանք»

Քահանաներ 
Տեր Հովհաննես Նուրիբեգյան՝ հիշվում է 1783-1818 թվականներին,  ծնվել է 1758 թվականին, ձեռնադրվել 1783-ին Սևանի վանքի առաջնորդ Եղիազար արքեպիսկոպոսի կողմից
Տեր Հովսեփ Տեր-Ղազարյան՝ հիշվում է 1802-1818 թվականներին, ծնվել է 1778 թվականին, ձեռնադրվել 1802-ին Հաղբատի Սարգիս արքեպիսկոպոսի կողմից
Գևորգ Մելիքյանց՝ եղել է գյուղի ծխատեր քահանան, հիշվում է 1908-1923 թվականներին (նույն ժամանակամիջոցում հովվել է նաև Ղվարել և Շիլդա գյուղերին)։ Խորհրդային իշխանությունները նրան արգելել են քահանայագործել

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Կարապետյան, Սամվել Գևորգի; Զաքարյան, Անուշավան Հազարապետի ; Հասրաթյան, Մուրադ Մարգարի ; Չոբանյան, Պավել Աշոտի; Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության (RAA) գիտական խորհուրդ.Էջ 101 

Ղվարելի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Եկեղեցիներ այբբենական կարգով