Իսլամական թանգարան (Երուսաղեմ)

Իսլամական թանգարան (   ; ), թանգարան Ալ Ակսայում, Երուսաղեմի Հին քաղաքի հատվածում։ Այստեղ ցուցադրվում է իսլամական պատմության տասը ժամանակաշրջանների ցուցանմուշները, որոնք ներառում են մի քանի մուսուլմանական տարածաշրջան։ Թանգարանը գտնվում է Ալ-Ակսա մզկիթի արևմուտքում՝ բակի միջով։

Պատմություն 
Շենքն ի սկզբանե կառուցվել է Տաճարական միաբանության կողմից, ովքեր այն օգտագործել են որպես նախկին Ալ-Ակսա մզկիթում ստեղծված իրենց շտաբի հավելված։ Մուսուլմանների կողմից Երուսաղեմի վերանվաճումից հետո մզկիթը վերականգնվել է 1194 թվականին։

Շենքը ծառայում էր Ֆախր ադ-Դին Մոհամմադ դպրոցի (ալ-Ֆախրիյա) հավաքների դահլիճին, որը մեդրեսե էր, որը կառուցվել էր Ալ-Մանսուր Կալաունի կողմից մ.թ. 1282 թվականին, Մամլուքների կառավրման ժամանակաշրջանում։ Ալ-Ֆախրիա մեդրեսե համալիրի մյուս շինությունների մեծ մասը, որոնք համարվում են Ալ-Ակսա մզկիթի հատված, քանդվել է իսրայելական բանակի կողմից 1969 թվականին։

Շենքում տեղակայված էր նաև Մաղրեբիների մզկիթը (,  ), հայտնի է նաև որպես «Մալիքիների մզկիթ», քանի որ մաղրեբի գիտնականների մեծ մասը հետևում էին Մալիքիական մազհաբի իրավագիտության դպրոցին։ Մաղրեբի մզկիթը սահմանակից էր այժմ անհետացած Մաղրեբի թաղամասին, մի թաղամասի, որն ամբողջությամբ ավերվել է իսրայելցիների կողմից 1967 թվականին։

Թանգարանը ստեղծվել է Գերագույն իսլամական խորհրդի կողմից 1923 թվականին։ Շադիա Յուսեֆ Թուքանը այս մտադրության գլխավոր նախագծողն էր։  1927 թվականին Մաղրեբիների մզկիթը վերածվեց իսլամական թանգարանի։

Խադեր Սալամեն թանգարանի նշանավոր գլխավոր համադրողն էր։

Ցուցանմուշներ 
Իսլամական թանգարանը ցուցադրում է մեծ պղնձե ապուրի թեյնիկներ, որոնք օգտագործվում էին Հասեկի Սուլթան Իմարեթում, ապուրի խոհանոց, որը կառուցվել է Սուլեյման Առաջին Հիասքանչի կնոջ՝ Ռոքսելանայի նվիրատվության միջոցով, որը թվագրվում է 16-րդ դարով, ինչպես նաև վիտրաժներ, փայտե վահանակներ, կերամիկական սալիկներ և երկաթե դռներ, որոնք օգտագործել են դեռ Սուլեյման Մեծի օրոք։ Ցուցադրված է նաև թնդանոթ, որն օգտագործվում է Ռամադանի ավարտն ազդարարելու համար, զենքի մեծ հավաքածու, Սալադինի Մինբարի ածխացած մնացորդները (կառուցվել է Նուր ադ-Դին Զանգիի կողմից 1170-ականներին և ավերվել ավստրալացի զբոսաշրջիկի կողմից 1969 թվականին), և 1990 թվականին Տաճարի լեռան վրա անկարգությունների ժամանակ սպանված 17 պաղեստինցիների արյունոտ հագուստը։

Ղուրանի ձեռագրեր 
Թանգարանն ունի Ղուրանի 600 օրինակ, որոնք նվիրաբերվել են Ալ-Ակսա մզկիթին խալիֆների, սուլթանների, էմիրների, ուլամաների և այլ անձանց կողմից Օմայադների, Աբբասների, Ֆաթիմյանների, Այյուբիների, Մամլուքների կողմից, Օսմանյան կայսրության իշխանության օրոք։ Յուրաքանչյուրը տարբերվում է չափերով, վայելչագրությամբ և զարդարանքով։ Մեկը ձեռագիր ղուրանն է, որի տառադարձությունը վերագրվում է Մուհամմեդի ծոռանը։ Մյուսը գրված է կուֆերենով, և թվագրվում է 8-9-րդ դարերով։ Մարոկկոյի 30 մասից բաղկացած մի ռաբա (բազմահատոր ձեռագիր) կտակվել է 1344 թվականին Մարոկկոյի սուլթան Աբու ալ-Հասան ալ-Մարինիի կողմից, այն միակ ձեռագիրն է, որը չի վնասվել երեք հավաքածուներից, որոնք սուլթանը ուղարկել է իսլամի երեք սուրբ քաղաքների մզկիթներ՝ Մեքքա, Մեդինա և Երուսաղեմ։  Բացի այդ, այնտեղ կա մեծ Ղուրան՝ 100-ը 90 սանտիմետրի, որը թվագրվում է 14-րդ դարով։

Շրջակա միջավայրեր 
Այն գտնվում է համալիրի նույն հարավ-արևմտյան անկյունում, որտեղ գտնվում է ալ-Ֆախարիյա մինարեթը։ Թանգարանից հյուսիս գտնվում է Մավրերի դարպասը (անգլերեն՝ Maghrebi Gate / Marocco Gate): Թանգարանի հարավային հատվածը գտնվում է Ալ-Աքսայի գրադարանի մոտ։

Թանգարանից դեպի արևելք գտնվող փոքրիկ բակում կա Յուսուֆ Աղայի գմբեթը և բազմաթիվ սյուների խոյակները։  Արևելյան հատվածում, բակի մյուս կողմում, Ալ-Ասա մզկիթի արևմտյան կողմն է։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 Media related to Islamic Museum (Jerusalem) at Wikimedia Commons
 Islamic Museum (unofficial)

Իսլամական թանգարաններ
Իսրայելի պատմության թանգարաններ
Երուսաղեմի թանգարաններ
Պաղեստինի մշակույթ