Երաժշտագետ Կոմիտասը

«Կոմպոզիտոր Կոմիտասի դիմանկարը», հայ նկարիչ և հասարակական գործիչ Փանոս Թերլեմեզյանի կտավը, որը գտնվել է Ազգային պատկերասրահի մշտական ցուցադրությունում։ Նկարը մեր օրերում հանդես է գալիս «Երաժշտագետ Կոմիտասը» անվանմամբ։ Նկարի չափսերն են 80x53 սմ, այն գտնվում է Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ։

Պատմություն և նկարագրություն 
1912 թվականի ամռանը Փանոս Թերլեմեզյանը և Կոմիտասը ուղևորվում են կոմպոզիտորի ծննդավայր՝ Քյոթահիա։ Թերլեմեզյանը Կոմիտասի հետ վրան են խփել բլրի եզրին գտնվող անտառում և մեկուկես ամիս ապրել այնտեղ։ 1913 թվականին՝ բնության գրկում, նկարիչը վրձնել է իր լավագույն աշխատանքներից մեկը՝ «Կոմիտաս Վարդապետ» կտավը։

Կտավը Նյու Յորքի Հայ կրթական հիմնարկության նվիրաբերության շնորհիվ Հայաստանի պետական պատկերասրահում գտնվող նկարչի ստեղծագործական հարուստ ժառանգության շարքերն է դասվել 1925 թվականին։ Հայ կրթական հիմնարկությունը նկարին կցել է նաև նամակ, որտեղ նշված է՝ «Սույն արժեքավոր յուղանկարը թե ազգային սեփականություն դարձնելու և թե արվեստագետի վարպետությունը գնահատելու մտադրությամբ, մեկ տարի առաջ այն ձեռք բերեցինք։ Նվիրատուների մասնակցությամբ և նրանց անունից այժմ հաճույքով նվիրում ենք Հայաստանի պետական թանգարանին»։

Կոմիտասի կերպարը նկարում պատկերված է շատ պարզ, Թերլեմեզյանն կտավում պատկերել է կենցաղային և ազգային իրեր՝ ետին պլանում գտնվող վրանը, սափորը, քամանչան և վառ գույներով հայկական ազգային գորգը։ Արվեստի պատմաբան, արվեստագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Արարատ Աղասյանը նշել է՝ «Սա թեմատիկ դիմանկար է, որի մեջ մեծ տեղ է հատկացված հանճարեղ երգահանի ու բանահավաքի սևազգեստ ֆիգուրն ընդգծող գունագեղ շրջապատին»։ Կտավում շատ պատկերավոր է լույսի և ստվերի խաղը, այն նկատելի է անցումներով և հակադրություններով։

Այս կտավը վրձնելուց երկու տարի առաջ Փանոս Թերլեմեզյանը Կոմիտասին պատկերել է գետափին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
Художник и революционер: Фанос Терлемезян

ՀԹՎ 2023 հոդվածներ