Արևելյան աստղի օրդեն

Արևելյան աստղի օրդեն (), պարամասոնական կազմակերպություն, որի անդամակցությունը բաց է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց համար։ Օրդենը ստեղծվել է 1850 թվականին իրավաբան և մանկավարժ Ռոբ Մորիսի կողմից, որը նույնպես մասոն էր։ Օրդենը ստեղծվել է աստվածաշնչյան ուսմունքի հիման վրա, բայց բաց է բոլոր կրոնական հավատալիքների մարդկանց համար։ Օրդենը գրեթե 20 երկրներում հաշվվում է շուրջ 10 000 կապիտուլ, իսկ Օրդենի անդամները մոտ 500 000 մարդ են։

Պատմություն 
Օրդենը ստեղծել է Ռոբ Մորիսը 1850 թվականին, երբ նա դասավանդել է Ռիչլենդի (Միսսիսիպի նահանգ) «Էվրիկա» մասոնական քոլեջում։ Չնայած նրա գործունեությունը սահմանափակված էր հիվանդությամբ, նա, այնուամենայնիվ, կարողացել է ձևակերպել Օրդենի սկզբունքներն իր «Արևելյան աստղի վարդաստան» աշխատանքում։ 1855 թվականին Մորիսը Նյու Յորքում կազմակերպել է Գերագույն համաստեղություն, որը կապիտուլներ է հիմնել ԱՄՆ-ի ողջ տարածքում։ 

1866 թվականին Ռոբ Մորիսը սկսել է աշխատել Ռոբերտ Մակոյի հետ և նրան է հանձնարարել օրդենի ղեկավարումը։ Մորիսն ինքը մեկել է Սուրբ Երկիր։ Մակոյը կազմակերպել է օրդենը կապիտուլների բաժանելու առկա համակարգը, ինչպես նաև փոփոխություններ է մտցրել Մորիսի վարդաստանում և ծիսակարգում։

1874 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Վաշինգտոնում (Կոլումբիայի շրջան) Թորթոն Էնդրյու Ջեքսոնի կողմից ստեղծման ժամանակ Արևելյան աստղի Օրդենի № 1 «Թագուհի Էսթեր» կապիտուլը Փրինս Հոլի հետ դարձել է առաջին փոխկապակցված կազմակերպչական կառույցը։

Գերագույն մեծ կապիտուլը կազմավորվել է Ինդիանապոլիսում (Ինդիանա նահանգ) 1876 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ Կոմիտեները, որոնք կազմավորվել են կապիտուլի ստեղծումից անմիջապես հետո, ստեղծել են «Արևելյան աստղի օրդենի ծիսակատարությունը», որն այժմ քիչ թե շատ նման է առաջին ծիսակատարությանը։

Սիմվոլիզմ և աստիճաններ 
Օրդենի խորհրդանիշը՝ հնգաթև աստղը, սպիտակ ճառագայթ է, որն ուղղված է ներքև։ Կապիտուլի սենյակում աստղի դեպի ներքև ուղղված սպիտակ ճառագայթը ցույց է տալիս արևմուտքը։ Աստվածաշնչյան կերպարների վրա հիմնված բարոյական դասերը սովորեցնում են՝ 
 Ադա - Իսավի առաջին կինը, հանանուհի՝ էդոմիտների նախնիներից մեկը։
 Ռութ - հայտնի բիբլիական սրբակյաց, որի անունով է կոչվում «Ռութի գիրքը»։
 Եսթեր - Թանախի (Հին Կտակարան ) գլխավոր հերոսուհի, և Պուրիմ տոնի հետ կապված իրադարձությունները։
 Մարթա - Ավետարանից Մարիայի և Լազարիայի քույրը Իոհանա անվամբ։
 Էլեկտա - («ընտրված կին» II Իոանայից), մայր։

Օրդենի անդամակցություն 
Օրդենի անդամ կարող են դառնալ 18 տարեկանից։ Տղամարդիկ պետք է լինեն կանոնավոր մասոններ, կանայք պետք է ամուսնացած լինեն մասոնների հետ։ Սկզբում օրդենի անձնակազմում ընդունել են կանանց՝ դուստրեր, այրիներ, քույրեր կամ մասոնների մայրեր, բայց այժմ օրդենը թույլ է տալիս մյուս ազգականներին ևս լինել նրա անդամ։ Օրդենը թույլատրվում է նաև այլ պարմասոնական շքանշնների՝ «Հոբի դուստրեր»-ի, «Ծիածան» Օրդենի (աղջիկների համար), «Եռանկյունիների կազմակերպության» (միայն Նյու Յորք) և «Աստղային երեխաների համաստեղության» (միայն Նյու Յորք) անդամներին։

Շտաբ–բնակարան 

Գերագույն մեծ կապիտուլի՝ միջազգային տաճարի գլխավոր շտաբ–բնակարանը գտնվում է Դյուպոն-Սեքլում (Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան)՝ Պերրի Բելմոնտի նախկին առանձնատան տարածքում։ Առանձնատունը կառուցվել է 1909 թվականին Պերրի Բելմոնտի հյուրերի հյուրընկալության համար։ Ուելսի արքայազնը 1919 թվականին գնել է առանձնատունը, իսկ 1935 թվականին Գերագույն մեծ կապիտուլը գնել է այդ շենքը։ Կապիտուլի քարտուղարն այստեղ է ապրում իր պարտականությունների կատարման ժամանակ՝ լիազորությունների ամբողջ ժամկետի ընթացքում։ Առանձնատանը գտնվում են աշխարհի տարբեր երկրներից արվեստի գործեր, որոնց մեծ մասը  Արևելյան աստղի օրդենին է նվիրվել  միջազգային տարբեր կապիտուլների կողմից։

Բարեգործություն 
Օրդենն ունի բարեգործական հիմնադրամ, որի դրամական միջոցները 1986-2001 թվականներին օգտագործվել են տարբեր հետազոտությունների համար։ 513 147 դոլար ուղղվել է Ալցհայմերի հիվանդության հետազոտմանը, դիաբետի շրջանում յուվենիլ հետազոտություններին, ինչպես նաև անչափահասների մոտ ասթմայի հետազոտություններին։ Բարեգործական հանգանակությունը նաև կրթաթոշակով է ապահովում աստվածաբանության և կրոնական երաժշտության, ինչպես նաև այլ ուսանողներին։ Շատ երկրներ աջակցում են տարեց անդամների համար մասոնական և/կամ Արևելյան աստղի կենսաթոշակային կենտրոնին կամ տանը։ Ժամանակի ընթացքում մի քանի ծերանոցներ դարձել են հասարակական (ոչ միայն Օրդենի անդամների համար)։ Էլիզաբեթ Բենթլիի հիմնադրամի կրթաթոշակը սահմանվել է 1947 թվականին։

Օրդենի հայտնի անդամներ 
 Կլարա Բարտոն
 Լորա Ինգլզ-Ուայլդեր
 Ջ. Նոուել Փլաուրնոյ
 Եվա Մակգովան
 Ջեյմս Փեյթոն Սմիթ
 Լի Էմեթ Թոմաս

Տես նաև 
 Shriners

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Գերագույն մեծ կապիտուլ
 Նյու Յորքի մեծ կապիտուլ

Մասոնականություն
ԱՄՆ-ի կազմակերպություններ
Քրիստոնեություն
Մասոնական կազմակերպություններ
Էզոթերիզմ
Գաղտնի ընկերություններ