Մոնտ Օրիոլ

Մոնտ Օրիոլ (), ֆրանսիացի գրող Գի դը Մոպասանի երրորդ վեպը՝ հրապարակված 1887 թվականին։ Ստեղծագործության հիմքում ընկած է Քրիստիանա Անդերմատի և Փոլեմ Բրետինի սիրո պատմությունը։ 1886 թվականի դեկտեմբերի 23-ից մինչև 1887 թվականի փետրվարի 6-ը տպագրվել է «Ժիլ Բլաս» (Gil Blas) թերթում՝ որպես ֆելիետոն, իսկ հետո՝ առանձին գրքի տեսքով։ Գրողն այս ստեղծագործության վրա աշխատել է 1885 թվականին՝ Շատել-Գիյոն առողջարանում։ 1885 թվականի օգոստոսին իր մորն ուղղված նամակում գրում է. «Ես միայն զբաղված եմ իմ վեպի աշխատանքներով... Դա լինելու է բավականին կարճ և շատ պարզ մի պատմություն, որ ծավալվում է այս հանգիստ և փառահեղ բնապատկերի ֆոնի վրա; “Սիրելի ընկերոջ ” հետ ոչ մի առնչություն չի ունենա»։ Վեպն ավարտել է 1886 թվականի դեկտեմբերին Անթիբում։

Ինչպես նշել է Գի դը Մոպասանի ստեղծագործություններն ուսումնասիրող ֆրանսիացի Անդրե Վիալը՝ գրողը ճշտորեն նկարագրել է Շատել-Գյույոնում առողջարանային կյանքը և երկու բուժական ձեռնարկությունների միջև տեղի ունեցող իրական պայքարը։ Ըստ Վիալի՝ ծեր գյուղացի Օրիոլի նախատիպ է հանդիսացել Շատել-Գյույոնի բնակիչ, գյուղացի Պրե-Լիժյոն։

Դիպաշար 
21-ամյա Քրիստիանան մարկիզ դե Ռավենելի դուստրն է, որն ամուսնացած է հրեա հարուստ բանկիր Վիլիամ Անդերմանտի հետ։ Անդերմանտը ամուսնացել է նրա հետ, որպեսզի մուտք գործի բարձրաշխարհիկ հասարակություն։ Փողի օգնությամբ նրան հաջողվում է հաղթահարել Ռավենելի ընտանիքի նախապաշարմունքները՝ հրեայի հետ Քրիստիանայի ամուսնության հետ կապված։ Սակայն մոտ 3 տարի ամուսինները երեխաներ չունեին և Անդերմանտը կնոջը բերում է բուժավայր, հուսով, որ բժիշկներն ու հանքային ջրերը կօգնեն երեխայի բեղմնավորմանը։

Անդերմանտի ուշադրությունը գրավում է հանքաղբյուրը, ժայռի պայթյունից բացված, որը խանգարում էր մշակել գյուղացի Օրիոլի խաղողի հողը։ Անդերմատի մոտ հայտնվում է նոր խոշոր բուժավայրի շինարարության գաղափար և նա առաջակում է Օրիոլին իր հողամասի մեծ մասը վաճառել իրեն։ Հայրը և որդին որոշում են խորամանկել և գինը բարձրացնել։ Նրանք կաշառում են մի ծեր թափառաշրջիկի, որը պետք է ձևանար անդամալուծ (բայց իրականում նա առողջ էր), որպեսզի նա հանքաղբյուրում վաննա ընդուներ և հետո իր առողջության լավացման մասին տեղեկացներ։ Անդերմանտը ամրապնդվում է իր վստահության մեջ և սկսում է Օրիոլի դուստրերին ուշադրություն դարձնել, որպեսզի առաջացնի նրա բարեհաճությունը։

Քրիստիանան ծանոթանում է իր եղբայր Հոնտրանի ընկերոջ՝ Պոլ Բրետինի հետ, և ամուսնու բացակայության ընթացքում, որը ժամանակն անցկացնում էր բուժավայրի և Փարիզի միջև գործուղումներով, սկսում է մտերմանալ նրա հետ։ Քրիստիանայի և Պոլի միջև փոխադարձ համակրանքը վերածվում է ավելի մեծ զգացմունքի, և նրանք դառնում են սիրեկաններ։ Քրիստիանան հղիանում է, սակայն ոչինչ չկասկածող ամուսինը դա վերագրում է բուժավայրի ազդեցությանը։

Օրիոլը, մուտք գործելով ստեղծված բաժնետիրական ընկերության կազմի մեջ և հողի մի մասը որպես ներդրում տալով, ամենալավ մասերը թողնում է աղջիկներին՝ որպես օժիտ։ Անդերմատը Գոնտրանին խորհուրդ է տալիս սիրահետել Օրիոլի աղջիկներից մեկին՝ Շարլոտային, որպեսզի ամուսնանա նրա հետ, և, որպես օժիտ, ստանա բուժավայրի համար իրեն անհրաժեշտ հողամասը։ Գոնտրանը ստիպված համաձայնվում է, քանի որ նա եկամուտ չուներ և ապրում էր Անդերամտի փողերով։ Շարլոտայի քույրը՝ Լուիզը, սկսում է խանդել նրան։ Բանկիրը Գոնտրանին խորհուրդ է տալիս ուշադրություն դարձնել Լուիզին, որի համար Օրիոլը նախատեսել էր իր ամենալավ հողերը։ Դժգոհ Գոնտրանը, որին ավելի շատ դուր էր գալիս Շարլոտան, նորից ենթարկվում է։ Քույրերի միջև լուռ պատերազմ է սկսվում, Շարլոտան փորձում էր ցույց չտալ, որ շատ է տանջվում։

Մոտ կես տարի անց բուժավայրը բացվում է և մեծ հաջողություն է ձեռք բերում։ Այն բանից հետո, երբ Պոլյան իմանում է Քրիստիանայի հղիության մասին,նրանց հարաբերություններում սկսում է տիրել աններդաշնակություն։ Կարեկցելով Շարլոտայի վշտին՝ Պոլը փորձում է հանգստացնել նրան և աստիճանաբար նրա հանդեպ զգում է տենչանք։ Օրիոլը նրանց բռնում է պատահական համբույրի ժամանակ, սկանդալ է սկսում և Պոլին մեղադրում իր ընկերուհուն գայթակղելու մեջ։ Պոլը հայտարարում է ամուսնանալու իր պատրաստակամության մասին։ Անդերմատը գոհ էր. մյուս հողամասերը ևս անցնելու էին իր հսկողության տակ, քանի որ բուժավայրի բաժնետերերից մեկն էլ Պոլն էր։

Քրիստիանան շատ ծանր է տանում Պոլի դավաճանությունը, նրա ամուսնության մասին լուրից հետո ուշաթափվում է, նրա մոտ սկսվում են երկունքի ցավեր։ 15 ժամ տևած ծննդաբերությունից հետո ծնվում է աղջիկը՝ Պոլի երեխան։ Անդերամտը շատ ուրախ էր երկար սպասված երեխայի ծնունդով՝ նրան իրենը համարելով։ Հասարակության մեջ նա մեկնաբանում է այդ փաստը (անդամալույծի բուժմանը զուգահեռ) որպես առողջարանի բուժիչ հատկությունների հաստատում։ Պոլի՝ Քրիստիանային այցելության ժամանակ, նա շատ սառնությամբ է դիմավորում նրան, հասկացնելով, որ նրանց հարաբերությունները ավարտված են։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Վեպը գուտենբերգի նախագծում

Ֆրանսերեն գրքեր
Ֆրանսիական գրականություն
Ֆրանսերեն վեպեր
1887 վեպեր
Էկրանավորված վեպեր