Անանդա Կումարասվամի

Անանդա Քենթիշ Կումարասվամի (, , Ānanda Kentiś Muthū Kumāraswāmī;  Ānanda Kumārasvāmī, ), ծնունդով ցեյլոնցի (շրիլանկացի) էզոթերիկ, մետաֆիզիկ, հնդկական փլիսոփայոթյան ու արվեստի մասնագետ, պատմաբան, գեղագետ-փիլիսոփա։ Առաջիններից մեկն է եղել հնդկական և բուդդայական մշակույթը Արևմտյան աշխարհին ներկայացնելու ասպարեզում և մեծ ավանդ է ներդրել այդ գործում։ Նրան բնորոշել են որպես ականավոր տեսաբանի, ով մեծապես նպաստել է հին հնդկական արվեստը Արևմուտքին ծանոթացնելուն ("the groundbreaking theorist who was largely responsible for introducing ancient Indian art to the West".): Բացի այդ, Կումարասվամին, Ռենե Գենոնի (1886—1951) և Ֆրիտյոֆ Շուոնի (1907—1998) հետ մեկտեղ, համարվում է տրադիցիոնալիզմ (ավանդապաշտություն) անվանումով հայտնի փիլիսոփայական ուսմունքի հիմնադիրներից մեկը։ Նա եղել է ասիական ծագում ունեցող առաջին անձը, ում Վիկտորյա թագուհին ասպետական տիտղոս է շնորհել։

Կենսագրություն 

Ծնվել է Բրիտանական Ցեյլոնի (ներկայիս Շրի Լանկայի) Կոլոմբո քաղաքում։ Հայրը թամիլ օրենսգետ ու փիլիսոփա Մութու Կումարասվամին էր, մայրը՝ վերջինիս անգլուհի կինը՝ Էլիզաբեթ Բիբին։ Հայրը մահացել է, երբ Անանդան եղել է երկու տարեկան, և տղան մանկությունն ու պատանեկությունն անց է կացրել արտասահմանում, որտեղ էլ կրթություն է ստացել։

1879 թվականին ավարտել է Լոնդոնի համալսարանը։ 26 տարեկանում նշանակվել է Ցեյլոնի ապարագիտական (միներալոգիայի թանգարանի տնօրեն։ 1904 թվականին հայտնաբերել է մի նոր միներալ, որի անվանումը, համեստ անձնավորություն լինելով, չի կապել իր անվան հետ. այն կոչել է թորիանիտ՝ նկատի առնելով, որ դա թորիումի օքսիդն է։

Հետաքրքրված լինելով Ցեյլոնի մշակութային ժառանգությամբ՝ ուսումնասիրել է ձեռքի տակ եղած նմուշները և 1908 թվականին հրատարակել «Սինգալի միջնադարյան արվեստը» մենագրությունը։ Այդ նույն տարում լույս է ընծայել  «Հնդկական արվեստի նպատակները» մենագրությունը։

1917 թվականին Անանդան դարձել է Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանի հնդկական արվեստի բաժանմունքի առաջին պահապանն ու համակարգողը և այդ պաշտոնը վարել է մինչև իր կյանքի վերջը։ 1922 թվականի նոյեմբերին ամուսնացել է ամերիկացի նկարչուհի Ատելլա Բլոխի հետ, որը նրա երկրորդ կինն էր և նրանից փոքր էր 20 տարով։

Կումարասվամին ուսումնասիրել է սանսկրիտով գրված ու պալիական կրոնական գրականությունը, ինչպես նաև արևմտյան կրոնական երկերը, երկացանկեր է պատրաստել գեղարվեստի թանգարանի համար, 1927 թվականին էլ լույս է ընծայել «Հնդկական և ինդոնեզիական արվեստի պատմություն» գիրքը։

1930 թվականի նոյեմբերին ամուսնացել է արգենտինացի լուսանկարչուհի Լուիզա Ռունշթայնի հետ, ով նրանից փոքր էր 28 տարով։

Կումարասվամին մասնակցել է ամերիկյան թանգարանների համար պարսկական արվեստի նմուշներ հավաքելու աշխատանքներին։ Համբավվել է որպես ավանդական սրբապատկերագրության առաջատար մասնագետներից մեկը։ Ըստ տարածված լուրերի՝ տիրապետել է 36 լեզվի, որոնցից շատերով ստեղծագործել է (գիտական աշխատությունները հիմնականում գրել է անգլերեն)։

Անանդա Կումարասվամիի ողջ ստեղծագործական կյանքը կարելի է բաժանել երեք փուլի. 1) հնդկագետ և հասարակական քննադատ (1900–1917), 2) հնդկական արվեստի պատմաբան (1917–1932) և 3) փիլիսոփա-պերենիալիստ (1932–1947):

Երկեր 

Ավանդական արվեստ 
 Elements of Buddhist Iconography, Harvard University Press, 1935.
 Figures of Speech or Figures of Thought?: The Traditional View of Art, (World Wisdom 2007)
 Introduction To Indian Art, (Kessinger Publishing, 2007) 
 Buddhist Art, (Kessinger Publishing, 2005) 
 Guardians of the Sundoor: Late Iconographic Essays, (Fons Vitae, 2004) 
 History of Indian and Indonesian Art, (Kessinger Publishing, 2003) 
 Teaching of Drawing in Ceylon (1906, Colombo Apothecaries)
 The Indian craftsman (1909, Probsthain: London)
 Voluspa; The Sibyl's Saying (1909, Essex House Press, London) 
 Viśvakarmā; examples of Indian architecture, sculpture, painting, handicraft (1914, London)
 Vidyāpati: Bangīya padābali; songs of the love of Rādhā and Krishna], (1915, The Old Bourne press: London)
 The mirror of gesture: being the Abhinaya darpaṇa of Nandikeśvara (with Duggirāla Gōpālakr̥ṣṇa) (1917, Harvard University Press; 1997, South Asia Books,)
 Indian music (1917, G. Schirmer; 2006, Kessinger Publishing, 
 A catalog of sculptures by John Mowbray-Clarke: shown at the Kevorkian Galleries, New York, from May the seventh to June the seventh, 1919. (1919, New York: Kevorkian Galleries, co-authored with Mowbray-Clarke, John, H. Kevorkian, and Amy Murray)
 Rajput Painting, (B.R. Publishing Corp., 2003) 
 Early Indian Architecture: Cities and City-Gates, (South Asia Books, 2002) I
 The Origin of the Buddha Image, (Munshirm Manoharlal Pub Pvt Ltd, 2001) 
 The Transformation of Nature in Art, (Sterling Pub Private Ltd, 1996) 
 Bronzes from Ceylon, chiefly in the Colombo Museum, (Dept. of Govt. Print, 1978)
 Early Indian Architecture: Palaces, (Munshiram Manoharlal, 1975)
 The arts & crafts of India & Ceylon, (Farrar, Straus, 1964)
 Christian and Oriental Philosophy of Art, (Dover Publications, 1956) 
 Archaic Indian Terracottas, (Klinkhardt & Biermann, 1928)
 Yaksas, (Munshirm Manoharlal Pub Pvt Ltd, 1998) 

Մետաֆիզիկա 
 Hinduism and Buddhism, (Kessinger Publishing, 2007; Golden Elixir Press, 2011)
 Myths of the Hindus & Buddhists (with Sister Nivedita) (1914, H. Holt; 2003, Kessinger Publishing)
 Buddha and the gospel of Buddhism (1916, G. P. Putnam's sons; 2006, Obscure Press,)
 A New Approach to the Vedas: An Essay in Translation and Exegesis, (South Asia Books, 1994) 
 The Living Thoughts of Gotama the Buddha, (Fons Vitae, 2001) 
 Time and eternity, (Artibus Asiae, 1947)
 Perception of the Vedas, (Manohar Publishers and Distributors, 2000) 
 Coomaraswamy: Selected Papers, Volume 2, Metaphysics, (Princeton University Press, 1977)

Հասարակական-քննադատական 
 Am I My Brothers Keeper, (Ayer Co, 1947)
 The Dance of Shiva - Fourteen Indian essays Turn Inc., New York; 2003, Kessinger Publishing,
 The village community and modern progress (12 pages) (Colombo Apothecaries, 1908)
 Essays in national idealism (Colombo Apothecaries, 1910)
 Bugbear of Literacy, (Sophia Perennis, 1979) 
 What is Civilisation?: and Other Essays. Golgonooza Press, (UK), 
 Spiritual Authority and Temporal Power in the Indian Theory of Government, (Oxford University Press, 1994)

Հետմահու հրատարակված ժողովածուներ
 The Door in the Sky. Coomaraswamy on Myth and Meaning, (Princeton University Press, 1997)
 Coomaraswamy: Selected Papers, 3 volumes: Traditional Art and Symbolism, Metaphysics, His Life and Work, (Princeton University Press, 1977) 
 The Essential Ananda K. Coomaraswamy, (2003, World Wisdom)
 Guardians of the Sun-Door, (Fons Vitae, 2004)

Ծանոթագրություններ

Գրականություն Կումարասվամիի մասին 
 Ananda Coomaraswamy: remembering and remembering again and again, by S. Durai Raja Singam. Publisher: Raja Singam, 1974.
 Ananda K. Coomaraswamy, by P. S. Sastri. Arnold-Heinemann Publishers, India, 1974.
 Ananda Kentish Coomaraswamy: a handbook, by S. Durai Raja Singam. Publisher s.n., 1979.
 Ananda Coomaraswamy: a study, by Moni Bagchee. Publisher: Bharata Manisha, 1977.
 Ananda K. Coomaraswamy, by Vishwanath S. Naravane. Twayne Publishers, 1977. .
 Selected letters of Ananda Coomaraswamy, Edited by Alvin Moore, Jr; and Rama P. Coomaraswamy (1988)
 Coomaraswamy: Volume I: Selected Papers, Traditional Art and Symbolism, Princeton University Press (1977)
 Coomaraswamy: Volume II: Selected Papers, Metaphysics, Edited by Roger Lipsey, Princeton University Press (1977)
 Coomaraswamy: Volume III: His Life and Work, by Roger Lipsey, Princeton University Press (1977)
 Жак Томас Об Ананде Кумарасвами // Волшебная Гора: Традиция, Культура, Религия, № XI, — М.: Волшебная Гора, — 2005, с. 156—159. — ISSN 1813-6028
 Коротчикова П. В. Ананда К. Кумарасвами (1877-1947) как историк и теоретик искусства. Дисс. ... канд. искусствоведения. М., 2016.

Արտաքին հղումներ 

 
Books by Coomaraswamy - Fons Vitae Series
1999 Coomaraswamy lecture by Sandrasagra
Ananda K. Coomaraswamy at WorldCat
Coomaraswamy bibliography at religioperennis.org
"Ananda K. Coomaraswamy's Life and Work" at World Wisdom publishers
The Colonial Context and Aesthetic Identity Formation: Coomaraswamy, A Case Study by Binda Paranjpe
Coomaraswamy's Impetus to Eastern Spirit
Coomarswamy in Dictionary of Art Historians
Ananda Coomaraswamy materials in the South Asian American Digital Archive (SAADA)

Թանգարանային աշխատակիցներ
Արվեստաբաններ
Փիլիսոփաներ