Արեգակնային ժամացույց (Տագանրոգ)

Արեգակնային  ժամացույց (), տեղադրվել է Տագանրոգում 1833 թվականին, գտնվում է Հունական փողոցում, Դեպալդովսկայա (Քարե) սանդուղքի հարևանությամբ (Հունական փողոցը միացնում է  Նավահանգստային փողոցի  և Պուշկինի առափնյայի հետ)։ Ժամացույցը համարվում է Տագանրոգի պատմական և ճարտարապետական հուշարձան և տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ, որը հաստատվել է 18.11.1992 թվականի № 301 որոշմամբ։

Պատմություն 
Արեգակնային ժամացույցը տեղադրվել է 1833 թվականին, Տագանրոգի 6-րդ քաղաքապետ բարոն Օտտո Գերմանովիչ Պֆեյլիցեր-Ֆրանկի օրոք։ 1972, 1990 և  2006-2007 թվականներին իրականացվել է ժամացույցի ռեստավրացիա, որի ընթացքում մի քանի անգամ փոխարինվել է արևացույցը, ինչպես նաև թույլ են տրվել որոշ սխալներ։ Տագանրոգի ժամացույցը համարվում է Ռուսաստանում գործող ամենահին արեգակնային ժամացույցը։

Նկարագրություն  
Ժամանակի ցուցիչի դերը կատարում է մետաղյա եռանկյուն կտրվածքով արևացույցը, որի սուր անկյուններից մեկը հավասար է Տագանրոգի աշխարհագրական լայնությանը– հ. լ.47°12': Արևացույցը  ուղղահայաց ամրացված է թվահարթակին, այնպես որ նրա ներքնաձիգը   ուղղված լինի երկրի բևեռին (կետ երկնոլորտի վրա, որի շուրջը կատարվում է աստղերի ամենօրյա տեսանելի շարժումը, երկրի իր առանցքի շուրջը պտտվելու հետևանքով)։ Որպես ժամացույցի սլաք ծառայում է թվահարթակի վրա ընկած արևացույցի ստվերի ծայրը։ Հյուսիսային կիսագնդում (այդ թվում՝ Տագանրոգում) կեսօրին այդ ստվերը ուղղված է դեպի հյուսիս։ Ժամացույցը հաշվի չի առնում անցումը ձմեռայինից ամառային ժամանակի և հակառակը։ Նախկինում Տագանրոգի արևային ժամացույցը ցույց էր տալիս իսկական տեղական արևային ժամանակը (որը Տագանրոգի համար 25 րոպե առաջ էր մոսկովյանից), և թվացույցի տվյալների ճշգրտումից հետո տվյալ ժամանակը կարելի էր համապատասխանեցնել մեխանիկական ժամացույցի հետ։ Մի քանի վերականգնումների արդյունքում ներկայումս ճշգրտման անհրաժեշտությունը վերացել է :

Արևային ժամացույցի թվահարթակը փորագրված է 300 կիլոգրամանոց մարմարե սալաքարի վրա, որը տեղադրված է հորիզոնի հարթությանը զուգահեռ։ Թվահարթակի սալաքարը տեղադրված է սամարտյան կրաքարից (խեցեքար) պատրաստված ութանկյուն պատվանդանի վրա։ Թվահարթակի ամբողջ պարագծով փորագրված են 1-ից 12 թվերը միջնական բաժանումներով (մեկ բաժանումը հավասար է 10 րոպեի)։

2000 թվականին «Լեմակս» ընկերության աջակցությամբ Տագանրոգի Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգու կենտրոնական մուտքի դիմաց տեղադրվեց նոր արևային ժամացույց։ Ի տարբերություն Քարե սանդուղքի մոտ տեղադրված ժամացույցի, Վ. Ա. Իվանովի կոնստրուկցիայի նոր արևային ժամացույցը ստվերը գցում է հորիզոնի նկատմամբ 47°12' (Տագանրոգի լայնությունը) անկյան տակ տեղադրված սալաքարի վրա։ Դա հնարավորություն տվեց ստեղծել ժամանակի հաշվարկման համաչափ սանդղակ և լրացուցիչ սանդղակի միջոցով կատարել ժամանակի հաշվարկումը ամռանը և ձմռանը։ Սանդղակում նշված է ճշգրտումների գրաֆիկը։ Այս ժամերով  հաշվարկման շեղումը կազմում է 1 րոպեից պակաս։

Նկարագրություն  
Ժամացույցի թվահարթակը անսովոր է, դրա վրա փորագրված թվերը հաշվարկված են հատուկ բանաձևով, բացի օրվա ժամերը ցույց տալուց, յուրաքանչյուր ամսվա համար տրվում են ուղղիչ ճշտումներ։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

Արտաքին հղումներ 
 Солнечные часы в Таганроге 
 Старинные солнечные часы

Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
1833 հիմնադրումներ
Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն