Շիխանի համախտանիշ

Շիխանի համախտանիշ (հիպոֆիզի հետծննդաբերական նեկրոզ)- առաջանում է բարդացած հետծննդաբերական շրջանի արյունահոսությունների հետևանքով, որի արդյունքում զարգանում է հիպոտոնիա և խախտվում է արդեն իսկ չափերով մեծացած հիպոֆիզի արյան շրջանառությունը: Այս ամենի հետևանքով հիպոֆիզում զարգանում է հիպօքսիա և նեկրոզ։ Պրոցեսի

մեջ կարող է ընգրկվել նաև ամբողջ ադենոհիպոֆիզը (հիպոպիտուիտարիզմ), բայց ավելի հաճախ վնասվում են լակտոտրոպ բջիջները։ Պրոլակտինի արտադրման խափանման պատճառով էլ, խանգարվում է կաթնարտադրությունը և կրծքով կերակրումը դառնում է անհնար։ Շիխանի համախտանիշը հիպոպիտուիտարիզմի երկրորդ տարածված պատճառն է մեծահասակների մոտ։

Էթիոլոգիա և պաթոգենեզ 
Ծննդաբերության ժամանակ զարգացած հիպովոլեմիան, որը զանգվածային արյունահոսության հետևանք է, առաջ է բերում արդեն իսկ չափերով մեծացած հիպոֆիզի արյան շրջանառության խանգարում։ Այն էլ իր հերթին բերում է անոթասեղման, որին էլ հետևում է հիպոֆիզի ինֆարկտը։

Կլինիկա 
Շիխանի համախտանիշի ժամանակ դրսևորվող տարբեր կլինիկական դրսևորումները առաջանում են հիպոֆիզի վնասման հետևանքով, ինչը հանգեցնում է հորմոններից մեկի կամ մի քանիսի նվազմանը, որը սովորաբար արտազատվում է գեղձի կողմից։ Քանի որ հիպոֆիզը վերահսկում է նաև էնդոկրին համակարգի բազմաթիվ այլ գեղձերի, այդ իսկ պատճառով կարող է առաջանալ մի շարք այլ օրգան-համակարգերի գործառույթների մասնակի կամ ամբողջական կորուստ  :

Հիպոֆիզը կազմված է 2 բլթերից՝ առաջնային և հետին։ Շիխանի համախտանիշի ժամանակ ավելի հաճախ վնասվում է առաջնային բիլթը, որի արդյունքում էլ խանգարվում է աճի հորմոնի,պրոլակտինի,թիրեոտրոպի, ԱԿՏՀ-ի,ֆոլիկուլխթանիչ և լյուտեինիզացնող հորմոնների արտադրությունը։ Առաջին կլինիկական դրսևորումները սուր դեպքերում լինում են անմիջապես ծննդաբերությունից հետո՝
 կաթնարտադրության խանգարում (ագալակտորեա)
 կրծքագեղձերի հետզարգացում
 ցածր արյան ճնշում (հիպոտենզիա)
 դաշտանային ցիկլի խանգարում կամ նույնիսկ բացակայություն(օլիգոմենորեա,ամենորեա)
 լիբիդոյի նվազեցում
 հոգնածություն
 մաշկի չորություն
 քաշի ավելացում
 փորկապություն
և այլ կլինիրկական դրսևորումներ, որոնք անմիջականորեն պայմանավորված են պանհիպոպիտուիտարիզմով։

Դիագնոստիկա 
Շիխանի համախտանիշի ախտորոշումը սովորաբար դրվում է, երբ կնոջ մոտ առկա են հիպոպիտուիտարիզմի ախտանիշներ, ինչպես նաև ծննդաբերության ժամանակ արյունահոսության առկայությունը բժշկական պատմության մեջ։ Ախտորոշումը հաստատելու համար բուժաշխատողը կարող է նաև նշանակել այլ հետազոտություններ՝ հիպոֆիզային գեղձի հորմոնների մակարդակը որոշելու համար։

Բացի այդ,նշանակվում է ՄՌՏ կամ ԿՏ հետազոտություն հիպոֆիզի պատկերավոր հետազոտության համար և հիպոֆիզի այլ խնդիրների հավանականությունը բացառելու նպատակով, ինչպիսին է օրինակ ուռուցքը (հիպոֆիզի ուռուցքները հիպոպիտուիտարիզմի և դրան հաջորդող ախտանիշների հիմնական պատճառն են)։

Բուժում 
Բուժումը իրականացվոմ է հորմոն փոխարինիչ թերապիայով կամ պարզապես դիմում են սիմպտոմատիկ բուժման։ Լրացվում են արդեն իսկ բացակայող հորմոնների պահանջը, նշանակվում են՝ գոնադոտրոպիններ, պրոլակտին, ԱԿՏՀ, կորտիզոլ, թիրեոիդ հորմոններ։ Բուժումը ամբողջովին նմանվում է հիպոպիտուիտարիզմի բուժմանը։

Ծանոթագրություններ 

Համախտանիշներ
Ներզատական հիվանդություններ
Մանկաբարձություն
Բժշկություն