Քաղաքներ և տարիներ (ֆիլմ, 1973)

«Քաղաքներ և տարիներ» (), խորհրդային երկսերիանոց լայնաֆորմատ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Զարխին Կոնստանտին Ֆեդինի համանուն վեպի հիման վրա։

Սյուժե 
Ֆիլմի (և համանուն վեպի) գլխավոր հերոսը հումանիստ, մտավորական Անդրեյ Ստարցովն է (Իգոր Ստարիգին), որը խճճվել է իր զգացմունքների մեջ։

Ֆիլմի իրադարձությունները, ի տարբերություն վեպի, տեղի են ունենում ժամանակագրական կարգով։ Բացի այդ, կան էական սյուժետային տարաբերություններ սկզբնաղբյուրից։ Մասնավորապես, ֆիլմում գերի մարկգրաֆ ֆոն ցուր Մյուլեն-Շենաուին՝  հայրենիք մեկնելու համար օգնություն ցուցաբերելը ներկայացված է ոչ թե որպես փաստաթղթերի կեղծիք, այլ որպես սովորական խնդրանք իր ընկեր Կուրտին՝ այդ հարցում աջակցելու վերաբերյալ։ Եվ դրա հետևանքով ֆիլմի ավարտը նույնպես զգալիորեն տարբերվում է վեպի ավարտից․ Կուրտ Վանը վերադառնում է Գերմանիա և, մասնակցելով Նոյեմբերյան հեղափոխությանը, մահանում է՝ գնդակահարվելով ֆոն ցուր Մյուլեն-Շենաուի հրամանատարության ներքո գտնվող ջոկատի կողմից։ Ֆիլմն ավարտվում է Պետրոգրադում բեմադրված թատերականացված ներկայացման ֆոնին՝ գլխավոր հերոսին ուղղված երկու նամակների ընթերցումով. դրանից մեկը գրել էր Կուրտը գնդակահարվելուց առաջ, իսկ մյուսն Անդրեյին լքելուց առաջ թողել էր Ռիտան՝ որոշելով չխանգարել նրա՝ Մարի Ուրբախի հետ նոր կյանք սկսելուն։

1919 թվականի աշնանը Անդրեյ Ստարցովը գալիս է Սեմիդոլա քաղաքից (անունը հորինված է) Պետրոգրադ։ Նա զորակոչվել է բանակ և ժամանել ծառայության վայր, բայց գործող զորամասեր ուղարկելու փոխարեն Անդրեյին թողնում են շտաբում։ Շուտով Անդրեյի մոտ է գալիս Ռիտան, որը նրանից երեխա է սպասում։

1914 թվական։ Ուսանող Անդրեյ Ստարցովը Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեկնարկից առաջ ժամանել Էր Գերմանիա։ Պատերազմի սկսվելու պատճառով նա չի կարող հայրենիք վերադառնալ և ապրում է Բիշոֆսբերգ քաղաքում։ Գերմանիայում նա ընկերացել է նկարիչ Կուրտ Վանի հետ (Զիգֆրիդ Գլացեդեր), որն իրեն հոգեհարազատ մարդ է։ Բայց պատերազմի սկսվելուց հետո Կուրտը հեռանում է իր ընկեր Անդրեյից՝ համարելով, որ այլևս իրենք խոսելու բան չունեն։

Դերերում

Նկարահանող խումբ 
 Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Զարխի
 Սցենարիստներ՝ Վլադիմիր Վալուցկի, Ալեքսանդր Զարխի
 Բեմադրող օպերատոր՝ Ալեքսանդր Կնյաժինսկի
 Կոմպոզիտոր՝ Ալֆրեդ Շնիտկե
 Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Միխայիլ Լվովսկի
 Բեմադրող նկարիչ՝ Դավիթ Վինիցկի
 Դիրիժոր՝ Մարկ Էրմլեր
 Երաժշտական խմբագիր՝ Արսենի Լապիսով
 Խորհրդատուներ՝ բանակի գեներալ Ալեքսանդր Լուչինսկին, Ալեքսանդր Ժուկ, պրոֆեսոր Դմիտրի Մելնիկով
 Տնօրեն՝ Վլադիմիր Կոմարովսկի

Փաստեր 
 Ֆիլմի պրեմիերան կայացել Է Մոսկվայի 8-րդ միջազգային կինոփառատոնի բացման օրը։
 Ֆիլմը նկարահանել են «Մոսֆիլմ» (ԽՍՀՄ) և «ԴԵՖԱ» (ԳԴՀ) կինոստուդիաները համատեղ։
 Վեպի սյուժեում առկա են հեղափոխական Ռուսաստանի տեսարաններ (Պետրոգրադ, Մոսկվա, սիբիրյան նահանգ), մարտեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ճակատում, կայզերական Գերմանիայում (Բիշոֆսբերգ հորինված քաղաք)։
 Ֆիլմի բոլոր տեսարանները, որոնք վերաբերում են Գերմանիային, նկարահանվել են Վեյմարում և Էրֆուրտում՝ ԴԵՖԱ-ի կինեմատոգրաֆիստների աջակցությամբ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Города и годы» (1973) на сайте RUSKINO 

Խորհրդային ֆիլմեր
«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
1973 ֆիլմեր
Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Գերմաներեն ֆիլմեր
Ռիմեյք ֆիլմեր
Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Ֆիլմեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին