Մարգարի խաչքար (Հռիփսիմե, Վաղարշապատ)

Մարգարի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի արևելյան մասում, Մեսրոպ Մաշտոց - Գրիգոր Նարեկացի փողոցների խաչմերուկ մոտ գտնվող Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցում, որն ընդգրկված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/17.9.5)։

Տեղադրություն 

Գտնվում է Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցու արևելյան կողմում՝ պարսպի մոտ։ Նախկինում գտնվել է Մայր Աթոռի ժառանգավորաց դպրոցում։

Խաչքարի նկարագրություն 

Հայտնաբերվել է 1896-1897 թվականներին Մայր Աթոռում ընթացող հին վեհարանի, տպարանի և ժառանգավորաց դպրոցի ավերակների մաքրման ժամանակ։ Երկատված է՝ ստորին հատվածը չի պահպանվել։

Խաչքարի վիմական արձանագրություն 

Վիմական արձանագրությունը փորագրված է խաչքարի քիվին, իսկ հիմնախաչի հորիզոնական թևերի մոտ կազմող վարպետի անունն է.

ՍԲ ԽԱՉՍ ԲԱՐԷԽԱՒՍ Է ՄԱՐԳԱՐ[ԻՆ]
ԿԱԶՄՈՂ ՍԱՆՎԷԼ

Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը նվիրված է Մարգարին։ Խաչքարագործ վարպետը Սամվել կազմողն է։ Միջնադարյան քարգործ վարպետներին նվիրված աշխատության մեջ Ս. Բարխուդարյանն անդրադարձել է արձանագրությանը՝ նշելով, որ Սուրբ Հռիփսիմեի արևելյան պարսպի տակ շարված խաչքարերը հավաքված են տարբեր տեղերից և մեծ մասամբ շրջապատի գերեզմանոցից, սակայն դրանց մեծ մասը 19-րդ դարի վերջին դուրս են հանվել Սուրբ Էջմիածնի հարակից կառույցների մաքրման աշխատանքների ժամանակ։ Ս. Բարխուդարյանը նկատել է, որ այս խաչքարն ունի արձանագրություն փորագրելու մի առանձնահատկություն, քանի որ ողջ քիվը պատած է զուգահեռգծերով` տառերի համաչափությունը պահելու նպատակով։ Նա նշում է, որ այս շարքում կա նաև մեկ այլ նմանատիպ խաչքար, որի քիվի արձանագրությունն ամբողջովին եղծված է, իսկ թվականը պահպանվել է, որ է` ՌԱ. (1552): Բարխուդարյանը կարծում է, որ այդ խաչքարը ևս Սանվել կազմողի ձեռագործն է։ Մենք մեր հե տազո տու թյուն ների ժամանակ նման խաչ քար չենք նկատել։

Գ. Տեր­-Մկրտչյանը գրի է առել այս խաչքարի միայն քիվի արձանագրությունը, իսկ կազմողի անունը հավանաբար չի նկատել։

Տես նաև 

 Էջմիածնի Մայր Տաճար
 Սուրբ Շողակաթ եկեղեցի
 Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Վաղարշապատ)

Ծանոթագրություններ 

Հռիփսիմե եկեղեցու խաչքարեր
Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Տեղահանված խաչքարեր