Բուսահորմոններ

Բուսահորմոններ, ֆիտոհորմոններ (< հուն. phyton-բույս և հորմոններ), ֆիզիոլոգիական ակտիվ օրգանական միացություններ, որոնց չնչին քանակություններն աճի ու զարգացման կարգավորիչներ են։

Ընդհանուր նկարագրություն 
Առաջանում են հիմնականում բուռն աճման գոտիներում, երբեմն նաև՝ աճն ավարտած հյուսվածքներում։ Սինթեզվելով բույսի մեկ օրգանում կամ զոնայում՝ ազդում են մյուսների վրա՝ դրանով ապահովելով բուսական օրգանիզմի ֆունկցիոնալ ամբողջականությունը։ 

Տարբեր բուսահորմոններ բույսի աճման ու զարգացման բոլոր կենսընթացների վրա թողնում են մի կողմից միաժամանակյա և տարբեր ազդեցություններ, մյուս կողմից փոխազդում են միմյանց հետ, օրինակ՝ աուքսինը մակածում է էթիլենի սինթեզը և նպաստում ցիտոկինինիսին սինթեզին, իսկ գիբերելինի ազդեցությունն ուղեկցվում է աուքսինի քանակի ավելացմամբ։ Ուստի բույսի համար կարևոր է ոչ թե որևէ առանձին բուսահորմոններիի պարունակությունը, այլ նրանց միջև հարաբերակցությունը (հորմոնային հաշվեկշիռ)։ Գյուղատնտեսության կարիքների համար արտադրվում են գիբերելիններ՝ աուքսինների և ցիտոկինինների նմանակները, և էթիլեն արտադրողներ։ Բուսահորմոններիի և նրանց նմանակների կիրառման բնագավառներն են՝ արժեքավոր սորտերի բազմացումը՝ հյուսվածքների կուլտուրաների աճեցման օգնությամբ տնկաշիվերի արմատակալեցումը, պտուղների թափման նախաբերքահավաքի խթանումը, տերևազրկման և հերբիցիդային ազդեցությունը, խաղողի վազի անկորիզ սորտերի ստեղծումը և լոլիկի բերքատվության բարձրացումը, սերմերի, սոխուկների ու պալարների ծլման խթանումը և այլն։

Տեսակներ 
Հայտնի է բուսահոմոնների 5 տիպ, որոնց քիմիական կառուցվածքն ու կարգավորող ազդեցության մեխանիզմները հիմնական գծերով բացահայտված են՝ 

 աուքսիներ, 
 գիբերելիններ, 
 ցիտոկինիններ (խթանիչներ), 
 աբսցիզաթթու,
 էթիլեն (արգելակիչներ)։  

Ենթադրվում է նաև բարձրակարգ բույսերի այլ հորմոնների, օրինակ՝ անտեզինների գոյությունը, որն ապահովում է ծաղիկների փակվելը։

Օրգանական միացություններ