Սակյա (վանք)

Սակյա (;  — մոխրագույն երկիր), նույնանուն դպրոցի բուդդայական վանք Չինաստանի Տիբեթի ինքնավար շրջանի Շիգաձեի գավառում՝ Շիգաձե քաղաքից 102 կմ արևմուտք։

Սակյայի դպրոցի գլխավոր վանքը հիմնադրվել է 1073 թվականին Կոնչոգ Գյալպոյի (1034-1102) կողմից, ով ազդեցիկ ազնվական Կհոն Ցզանի ընտանիքից էր և եղել է նինգմապինյան վանական, այնուհետև դարձել առաջին Սակյա Տրիձինը։ Վանքի վանահայրերը ղեկավարել են Տիբեթը 13-րդ դարում՝ Մոնղոլական կայսրության կազմում։

Վանքն իր միջնադարյան մոնղոլական ճարտարապետությամբ հստակ տարբերվում է Լհասայի և Յարլունգի տաճարներից։ Գոյատևած հնագույն կառույցներից միակը Լհաքան Չենպոն (Սիբգոն Տրուլպան) է։ Սկզբնապես դահլիճը կառուցվել է ժայռի քարանձավում 1268 թվականին պոնչեն Սակյա Սանգպոյի կողմից, իսկ վերանորոգվել է 16-րդ դարում։ Ամբողջ գոմպան զբաղեցնում է ավելի քան 18,000 մ2 տարածք, իսկ հիմնական դահլիճը՝ 6000 մ2: Մշակութային հեղափոխությունից հետո շինություններից շատերը ոչնչացել են։

Սակյայի հսկա գրադարանը՝ ավելի քան 84 000 գլանաձև ձեռագրերը տեղադրված են 10 մ բարձրությամբ և 60 մ երկարությամբ պատի մեջ, բացվել է 2003 թվականին։ Գրքերի մեծ մասը բուդդայական է, բայց կարող են լինել նաև գրականության, պատմության, աստղագիտության, մաթեմատիկայի և արվեստի վերաբերյալ աշխատություններ։ Ենթադրվում է, որ գրադարանը հարյուրամյակներ շարունակ անձեռնմխելի է եղել։ Գրադարանի ուսումնասիրությամբ զբաղվում է Չինաստանի Տիբեթյան հասարակական գիտությունների ակադեմիան։ 2011-2022 թ․թ․ դրությամբ թվայնացվել է գրադարանի 20 տոկոսը։

Սակյա Հնդկաստանում 
Ներկայիս Սակյա Տրիզինը, ով «Սակյա» ուղղության կրողներից է, 1959 թվականին փախել է Հնդկաստան և ներկայումս բնակվում է Դեհրադունում։ Դպրոցի ղեկավարների մեծամասնության նման նա ամուսնացած է և ունի երկու որդի։ Կրտսերը՝ Դունգսեյ Գյանա Վաջրան, (ծնվ. 05.07.1979) վանական է և հսկիչ Հնդկաստանում Սակյա նոր վանքի շինարարության վրա։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ 

Տիբեթի տաճարներ
Տիբեթական բուդդայականություն