Նիկոլաուս Լենաու

Նիկոլաուս Լենաու (, իսկական անուն-ազգանունը՝ Նիկոլաուս Ֆրանց Նիմբշ, էդլեր ֆոն Շտրելենաու, ), ավստրիացի ռոմանտիկ բանաստեղծ։ Համարվում է «համաշխարհային վշտի» գերմանալեզու խոշորագույն երգիչը և Ավստրիայի մեծագույն քնարերգուն։

Կենսագրություն 

Ծնվել ու մեծացել է աղքատացած ազնվականի ընտանիքում (հայրը տարվել էր մոլեխաղերով ու տանուլ տվել ունեցվածքը)։ Վիեննայում ու Հայդելբերգում ուսումնասիրել է իրավունք, փիլիսոփայություն, բժշկագիտություն, ուսանողության տարիներին մտերմացել Գուստավ Շվաբի և նրա բանաստեղծական դպրոցի այլ ներկայացուցիչների հետ։ 1831 թվականին բնակություն է հաստատել Շտուտգարտում, որտեղ աշխատակցել է Իոհան Ֆրիդրիխ Կոտտիի համբավավոր Morgenblatt für gebildete Stände ամսագրին։ Հաջորդ տարում լույս է ընծայել միանգամից երկու բանաստեղծական ժողովածու՝ Gedichte-ն և Schilflieder-ը (1832 թ.), որոնք արժանացել են ջերմագին ընդունելության և նրան բերել են «գերմանական Բայրոնի» համբավ։ Լենաուի բանաստեղծությունները սրտեր էին գրավում մելամաղձիկ տրտմությամբ, բնության գողտրիկ պատկերներով, ապշեցուցիչ երաժշտականությամբ։ Գրականագետներն ու ընթերցողները առանձնապես բարձր են գնահատել նրա Savonarola (1837) և Neuere Gedichte (1938) ժողովածուներում ամփոփված ստեղծագործությունները։

Բանաստեղծի ներաշխարհի վրա հսկայական ու ճակատագրական ազդեցություն է գործել անպատասխան սերը, որ տածել է իր ընկերոջ կնոջ՝ Սոֆի ֆոն Լևենթալի (Sophie von Löwenthal; 1810-1889) նկատմամբ։ Այդ հողի վրա նա հիվանդացել է, 1844 թվականի հոկտեմբերին՝ վաղ առավոտյան դուրս է նետվել տան պատուհանից (հավանաբար ցանկացել է վերջ տալ կյանքին)։ Այդ դեպքից հետո վեց տարի պահվել է Վիեննայի մոտ գտնվող Օբերդյոբլինգի հոգեբուժարանում, որտեղ էլ 1850 թվականին՝ 48 տարեկան հասակում կնքել է իր մականացուն։ Թաղվել է Վայդլինգում՝ Կալենբերգ սարի լանջին։

Հիշատակ և մեծարանք 

1854 թվականին հրատարակվել է Նիկոլաուս Լենաուի կյանքի պատմությանը նվիրված առաջին գիրքը, որի հեղինակը նրա ընկերն էր՝ Լյուդվիգ Ավգուստ Ֆրանկլը : 1891-ին վերջինս լույս է ընծայել բանաստեղծի օրագրություններն ու նամակները։ Մինչ այդ՝ 1855 թվականին լույս էր տեսել Լենաուի ստեղծագործությունների քառահատոր ժողովածուն, որը կազմել էր Անաստազիուս Գրյունը։ Այդ նույն տարում Ֆերդինանդ Կյուռնբերգերը գրել է «Ամերիկայից հոգնածը» երգիծավեպը, որի գլխավոր հերոսի նախատիպ է հանդիսացել Լենաուն։

Լենաուի ստեղծագործությունը ազդեցություն է գործել նշանավոր փիլիսոփաներ Կիերկեգորի ու Նիցշեի վրա. նրանք բարձր են գնահատել ավստրիացի բանաստեղծի պոեզիան։

Լենաուի պոեմների հիման վրա կինոռեժիսոր Մարսել Լ'Էրբիեն նկարահանել է «Դոն Ժուանն ու Ֆաուստը» գեղարվեստական կինոնկարը (1922)։ Բանաստեղծի կյանքի ուշագրավ դրվագներն արտացոլված են Պետեր Հերտլինգի «Նիմբշ» վեպում (1964)։

Լենաուի բանաստեղծությունների տեքստերի հիման վրա երգեր են գրել Ֆելիքս Մենդելսոնը, Ֆաննի Մենդելսոնը, Ռոբերտ Շումանը, Ֆերենց Լիստը, Հուգո Վոլֆը, Ռիխարդ Շտրաուսը, Առնոլդ Շյոնբերգը, Ալբան Բերգը, Անտոն Ռուբինշտեյնը, Նիկոլայ Մետները, Չարլզ Այվզը, Ռոբերտ Ֆրանցը և այլ կոմպոզիտորներ։

Նիկոլաուս Լենաուի անունով են կոչվել Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայի մեկական փողոց ու զբոսայգի։ Տրանսիլվանյան այն գյուղը, որտեղ ծնվել է բանաստեղծը, 1926 թվականին վերանվանվել է՝ կոչվելով նրա պատվին։

Երկեր 
 Nächtliche Wanderung. 1830.
 Die Heideschenke.
 Winternacht. 1848.
 Der Unbeständige. 1822.
 Abschied. Lied eines Auswanderers. 1823.
 Die drei Indianer. 1832.
 Schilflieder. 1832
 Polenlieder. 1835.
 Faust. Ein Gedicht. 1836
 Savonarola. 1837.
 Stimme des Kindes. 1838.
 In der Neujahrsnacht. 1840.
 Die Drei. 1842.
 Die Albigenser. 1842.
 Waldlieder. 1843.
 Blick in den Strom. 1844.
 Eitel nichts! 1844.
 Don Juan (Fragmento), 1844.
 Der Postillion 1835.
 Bitte. 1832.
 Einsamkeit (Hast du schon je dich ganz allein gefunden).
 An die Entfernte (Diese Rose pflück ich hier).
 Cimbal und Harfe. ausgewählte Gedichte, Hans Maria Loew (Hrsg.), Bergland Verlag, Wien 1957.

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 E. Castle (2 vols., 1900).
 E. Castle, Lenau und die Familie Löwenthal (1906).
 Ludwig August Frankl Ein Lenaus Biographie (1854, 2nd ed,, 1885).
 L. A. Frankl, Lenaus Tagebuch und Briefe an Sophie Löwenthal (1891).
 M. Koch, Krschner's Deutsche Nationalliteratur, vols. 154-155 (1888).
 A. Marchand, Les Poètes lyriques de l'Autriche (1881).
 L. Roustan, Lenau et son temps (1898).
 A. Schlossar, Lenaus Briefe an die Familie Reinbeck (1896).
 A. X. Schurz, Lenaus Leben, grosstenteils aus des Dichters eigenen Briefen (1855).

Արտաքին հղումներ 

 Internationale Lenau-Gesellschaft 
 Poems of Nikolaus Lenau 
 Nicolaus Lenau Links

 Nikolaus Lenau austria-forum (aeiou)

 Manuskripte und Briefe Lenaus in Bibliotheken und Archiven
 Sämtliche Gedichte von Nikolaus Lenau bei di-lemmata.de (inkl. lemmatisierter Wortlisten)
 Vertonungen Lenauscher Gedichte
 Lenau: Die Poesie und ihre Störer , 1838; im Projekt "Lyriktheorie" 
 http://www.ub.fu-berlin.de/service_neu/internetquellen/fachinformation/germanistik/autoren/autorl/lenau.html  | wayback=20131212153358 | text=Kommentierte Linksammlung}} der Universitätsbibliothek der Freien Universität Berlin
 Lenau im Internet Archive
  Projekt Gutenberg-DE
  Werke bei Zeno.org
  zgedichte.de
  Gedichte berühmter Schriftsteller 
  Bücherquelle 
  Die Deutsche Gedichtebibliothek 
  Freiburger Anthologie
  Liebeslyrik deutscher Dichter
  Die LYRIKwelt
  Филми по произведения на Николаус Ленау

Ավստրիացի բանաստեղծներ
Ավստրիացի գրողներ
Բանաստեղծներ այբբենական կարգով