Խալիբյան վարժարանի տպարան

Խալիբյան (Խալիբյան) վարժարանի տպարան, տպարան, որը հիմնադրվել է Թեոդոսիայում 1858 թվականին՝ արդյունաբերող Հարություն Խալիբյանի (1790-1871) հատկացրած միջոցներով բացված Խալիբյան վարժարանին կից։

Պատմություն 

Խալիբյան վարժարանի տպարանը տպագրել է դասագրքեր, օրացույցներ, գեղարվեստական, պատմական, թարգմանական և եկեղեցական գրականություն։ Տպարանում լույս տեսած գրքերից են.
 Գաբրիել Այվազովսկու (Այվազյան) «Նախակրթանք հայերէն լեզուի» (1860)
 «Դասատետր մեկնութեան խորհրդոյ եւ արարողութեանց սրբոյ պատարագին» (1862)
 «Ուղղագրութիւն լեզուիս հայոց» (1869)
 Ամբրոսիոս Գալֆայաննի «Աշխարհագրութիւն», «Թուաբանութիւն», «Պատմութիւն հին ազգաց», «Պատմութիւն միջին դարու», «Պատմութիւն Սուրբ Գրոց», «Բենիամին Ֆրանքլին փիլիսոփային վարքը» (բոլորը՝ 1860), «Առձեռն բառգիրք ի տաճիկ լեզուէ ի հայ» (1863)
 Խորեն Գալֆայանի «Բառգիրք յանգաց կամ յանգարան», «Լսարան կենցաղօգուտ գիտելեաց» (երկուսն էլ՝ 1860), «Ալաֆրանկա» (1862) կատակերգությունը և «Վարդենիք» (1863) բանաստեղծությունների ժողողովածուները
 Բ. Պոպովյանի «Գանձարան հաւատոյ...» (1862) և «Վարք սրբոյ» (1864)
 Հ. Չերքեզյանի «Հայոց պատմութիւն» (1865)
 Հ. Տեր-Աբրահամյանի «Պատմութիւն Խրիմու» (1865), «Համառօտ պատմութիւն Հայոց» (1870) և «Յովսէփ Դ կաթուղիկոսի (Երկայնաբազուկ Արղութեանց) կենսագրութիւն...» (1871), «Լսարան հոգեշահ պատմութեանց» (4 գիրք, 1869)
 Ն. Չեռնևսկու «Եօթն խօսք առ տղայս» (1869)
 Ա. Մաքսմաճյանի «Համառօտ քերականութիւն հայերէն լեզուի...», «Երեխայի կենաց առաջին տարիները» (երկուսն էլ՝ 1870)
 Է. Նավիլի «Յաւիտենական կեանք» (1871)
 Հ. Պեզճյանի «Վարքագրութիւն Յարութիւն ամիրայի...» (1872) և այլն

Խալիբյան վարժարանի տպարանը գործել է մինչև 1876 թվականը։

Գրականություն 
 Այվազեան Գ. «Պատմութիւն Խալիպյան ուսումնարանի ազգիս հայոց (1858-1871)», Տփղիս, 1880։

Ծանոթագրություններ 

Հայկական տպարաններ
Ղրիմահայ մշակույթ
1858 հիմնադրումներ Ռուսաստանում