Ջոնաս Սոլք

Ջոնաս Սոլք (, ), ամերիկացի վիրուսաբան։ Հայտնի է որպես պոլիոմիելիտի դեմ առաջին պատվաստանյութեր մշակողներից մեկը (աշխատել է ամերիկացի գիտնականներ Հիլարի Կոպրովսկու և Ալբերտ Սաբինի հետ, ինչպես նաև սերտ համագործակցել է խորհրդային գիտնականներ Մ. Պ. Չումակովի և Սմորոդինցևի հետ)։

Ընտանիք 
Ծնվել է Լեհաստանից հրեա ներգաղթյալներ Դանիել և Դորա Սալքերի ընտանիքում։ Ջոնասն ունեցել է երկու եղբայր՝ Հերմանն ու Լին։ Ընտանիքն ապրել է Արևելյան Հարլեմում, այնուհետև Բրոնքսում, ապա Քուինսում։ Դանիել Սոլքը եղել է կանացի դերձակ և կարողացել է իր երեխաներին լավ դպրոց տալ։ Ջոնասը հաճախել է Նյու Յորքի քաղաքային քոլեջ։ Ավելի ուշ բժշկության դոկտորի կոչում է ստացել Նյու Յորքի համալսարանից։

1939 թվականի հունիսի 9-ին ամուսնացել է Դոննա Լինդսի Քալփինի հետ, ում հետ ծանոթացել է դեռ քոլեջում։ Նրանք ամուսնալուծվել են 1968 թվականին։ Ջոնասն ու Դոննան ունեցել են երեք երեխա՝ Փիթեր, Դարել և Ջոնաթան։

1970 թվականին ամուսնացել է ֆրանսիացի նկարիչ Ֆրանսուազա Ժիլոյի (ծնված 1921 թվականին) հետ, որը ժամանակին եղել է Պաբլո Պիկասոյի կինը և նրա երկու երեխաների մայրը։

Աշխատանք և հետազոտություն 
1943 թվականին Սոլքը ստեղծել է գրիպի դեմ արդյունավետ պատվաստանյութ, որը լայնորեն օգտագործվել է ԱՄՆ-ի և Դաշնակիցների բանակներում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին տարիներին։

1947 թվականից Սոլքը դասավանդել է Փիթսբուրգի համալսարանի բժշկական դպրոցում։

1948 թվականին մասնակցել է մի նախագծի, որը ֆինանսավորվել է մանկական կաթվածի ազգային հիմնադրամի կողմից՝ նպատակ ունենալով որոշել պոլիոմիելիտի վիրուսի տարբեր տեսակների քանակը։ Հետազոտության վրա աշխատելով՝ Սոլքը տեսել է պոլիոմիելիտի դեմ պատվաստանյութի մշակման համար այս ծրագիրն ընդլայնելու հնարավորություն։ Իր հավաքած փորձառու հետազոտական թիմի հետ միասին Սոլքը հաջորդ յոթ տարիները նվիրել է այդ աշխատանքին։

Նրանց հաջողվել է մշակել երկրորդ (Հիլարի Կոպրովսկիից հետո) ոչ ակտիվացված պատվաստանյութ։ 1952 թվականին ստացած հետազոտությունը, անհրաժեշտ ուսումնասիրություններից հետո, 1955 թվականի ապրիլի 12-ին ներկայացվել է աշխարհին։ 

Սոլքը որոշել է չպատենտավորել պատվաստանյութը և դրանից որևէ շահույթ չստանալ՝ դրա գլոբալ բաշխումն առավելագույնի հասցնելու համար։ Մշակված պատվաստանյութի (1956-1961) զանգվածային կիրառման արդյունքում, հատկապես վարակի ենթակա տարիքային խմբերի երեխաների շրջանում, դեպքերը նվազել են 96%-ով։

Իր կյանքի վերջին տարիներին Սոլքը մասնակցել է ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի դեմ պատվաստանյութի մշակմանը։

Մրցանակներ և ճանաչում 
 1955՝ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ
 1956՝ Լասկեր-ԴեԲակեյի մրցանակ՝ կլինիկական բժշկական հետազոտությունների համար
 1957՝ Ջոն Սքոթի մեդալ
 1962՝ Ռոբերտ Կոխի անվան մրցանակ
 1977՝ Նախագահի Ազատության մեդալ

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկացի բժիշկներ
Ամերիկացի գյուտարարներ
Փիթսբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ
Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ