Լիդիա Շուլայկինա

Լիդիա Իվանովնա Շուլայկինա (), խորհրդային օդաչու, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։ Ծովային ավիացիայում միակ կին օդաչու-գրոհայինը։ Ռուսաստանի Դաշնության հերոս (1.10.1993): Ավագ լեյտենանտ (1947)։

Կենսագրություն 
Նա ավարտել է իր ծննդավայրի թիվ 1 ավագ դպրոցը 1930 թվականին։ 1933 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ինդուստրիալ-մանկավարժական քոլեջը։ 1933 թվականից ուսուցչուհի է աշխատել Օրեխովո-Զուևո քաղաքի միջնակարգ դպրոցներում։ Միաժամանակ, 1937 թվականին ավարտել է Օրեխովո-Զուևսկի աերոկլուբը, և 1937-1939 թվականներին դպրոցում աշխատանքին զուգահեռ աշխատել է նաև աերոկլուբում օդաչու-հրահանգիչ, իսկ 1939 թվականին տեղափոխվել է աերոկլուբում լրիվ աշխատանքի։ Նա մարզել է շուրջ 200 կուրսանտ։ 1939 թվականի դեկտեմբերից աշխատել է որպես օդաչու Սուխումիի քաղաքացիական ավիացիայի ավիաչվերթում։ 1941 թվականի մայիսից աշխատել է Մոսկվայի Սվերդլովսկի շրջանի աերոկլուբի հրահանգիչ։ Գերմանա-խորհրդային պատերազմի սկսվելուց հետո աերոկլուբը տարահանվել է Ուդմուրտի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն։

1942 թվականի մայիսին Ղրիմի ճակատում զոհվում է նրա ամուսինը՝ կործանիչ-օդաչու լեյտենանտ Սերգեյ Կիրյուշկինը։ 1942-ի օգոստոսին նա կամավոր դառնում է Կարմիր Բանակի անդամ։ Նա ծառայել է որպես հրահանգիչ օդաչու Սարապուլի 3-րդ ավիացիոն նախնական ուսուցման դպրոցում, որը օդաչուներ է պատրաստել ծովային ավիացիայի համար։ Նա թռչում էր Ու-2, ՈւՏ-2 և Ռ-5 ինքնաթիռներով։ 1944-ի ապրիլին ռազմաճակատ ուղարկվելու մասին բազմաթիվ զեկուցագրերից հետո նա ընդունվում է 3-րդ ռազմածովային թռիչքային ռազմական ուսումնարան (Տագանրոգ)։

1944 թվականի օգոստոսին ավարտել է ռազմական ուսումնարանը և նշանակվել Բալթյան նավատորմի ռազմաօդային ուժերի 7-րդ գվարդիական գրոհային ավիացիոն գնդում (գնդի հրամանատար, Խորհրդային Միության հերոս Ա.Ե. Մազուրենկո)։ Գնդի կազմում 1944 թվականի օգոստոսի 26-ից մինչև 1945 թվականի մայիսի 9-ը 36 մարտական թռիչք է կատարել Իլ-2 գրոհայինով։ Մասնակցել է Տալլինի, Մոոնզունդի, Արևելյան Պրուսիայի և Բեռլինի հարձակողական գործողություններին։ Անձամբ ջրասուզել է 1 տրանսպորտ, 1 ինքնագնաց դեսանտային զբոսանավ, պահակային ռազմանավակ և շալանդ, իսկ խմբում մասնակցել է հակառակորդի 10-ից ավելի նավերի ջրասուզմանը, այդ թվում՝ ականակիր, 3 արագընթաց դեսանտային նավ և ծովային հրետանավակ։ Վերջին մարտական թռիչքը կատարել է 1945 թվականի մայիսի 9-ին՝ Բորնհոլմ կղզի դեսանտին աջակցելու համար։

Պատերազմից հետո ծառայությունը շարունակել է ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմում, դարձել նույն գնդի ավագ օդաչուն (գունդը տեղակայված էր Լեհաստանի Կոլոբժեգ քաղաքում)։ 1947 թվականի հուլիսից-4-րդ ռազմածովային նավատորմի (Կալինինգրադ) ռազմաօդային ուժերի 81-րդ առանձին ավիացիոն էսկադրիլիայի օդաչուն էր, որտեղ թռիչքային աշխատանքի է անցել Լի-2-ով։ 1951 թվականի սեպտեմբերից՝ Մոսկվայի ռազմածովային նավատորմի ավիացիայի 65-րդ առանձին ավիացիոն գնդի օդաչուն է եղել։ 1955 թվականի նոյեմբերից պահեստային էր։ 

1955-ից աշխատել է որպես տնային տնտեսության ուսուցիչ Մոսկվայում։ 1970 թվականին նա ավարտել է Մոսկվայի մանկավարժական ինստիտուտի օտար լեզուների ֆակուլտետը և շարունակել աշխատել որպես անգլերենի ուսուցիչ Մոսկվայի դպրոցում։ 1990-ից թոշակի է անցնում։

Նա մահացել է 1995 թվականի հուլիսի 15-ին և թաղվել Դոլգոպրուդնիի գերեզմանատանը։

Զինվորական կոչումներ 
 կրտսեր լեյտենանտ (9.04.1943),
 լեյտենանտ (1.11.1944),
 ավագ լեյտենանտ (26.11.1947).

Մրցանակներ 
 Ռուսաստանի Դաշնության հերոս (1993 թվականի հոկտեմբերի 1)։
 Կարմիր դրոշի երկու շքանշան (01.11.1944, 23.05.1945):
 Հայրենական պատերազմի շքանշան, 1-ին աստիճան (06.11.1985):
 «Մարտական ծառայության» մեդալ (26.02.1953):
 «Քյոնիգսբերգը գրավելու համար» մեդալ (1945)։
 ԽՍՀՄ այլ մեդալներ։

Հիշողություններ 
 Հերոսուհու անունը շնորհվել է Մոսկվայի մարզի Օրեխովո-Զուևո քաղաքի փողոցներից մեկին։
 1997 թվականի սեպտեմբերին այդ փողոցի շենքերից մեկում նրա պատվին հուշատախտակ է տեղադրվել։
 Հուշատախտակը տեղադրվել է Կալինինգրադում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

Հունիսի 22 մահեր
1917 ծնունդներ
Խորհրդային մանկավարժներ
Կին օդաչուներ
Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Խորհրդային օդաչուներ
Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում