Քուրդաշահի խաչքար (Մայր Աթոռ)

Քուրդաշահի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի կենտրոնում գտնվող Մայր Աթոռի արևելյան կողմում՝ Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի և Գրիգոր Լուսավորչի դարպասի հարևանությամբ՝ քանդակազարդ երեսով դեպի հարավ, ձախից վեցերորդը։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/14.1.7)։

Տեղադրություն 

Մայր Աթոռի արևելյան կողմում՝ Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի և Գրիգոր Լուսավորչի դարպասի հարևանությամբ՝ քանդակազարդ երեսով դեպի հարավ, ձախից վեցերորդը։ Կանգնեցված է եղել Վայոց ձորի մարզի Վերնաշեն գյուղից մոտ 7 կմ հարավարևելյան հատվածում գտնվող Թանահատի վանքում։

Խաչքարի նկարագրություն 

Կանգնեցված է բազալտե պատվանդանին։  Աչքի է ընկնում քանդակային հորինվածքում խաղողի ողկույզների ու նռան պտուղների համադրությամբ, որն իր հիմքում ուներ երկուսից էլ գինի ստանալու ընդհանրական պատկերացումը։

Վիմական արձանագրություն 

Միատող վիմական արձանագրությունը երիզում է խաչքարը, ստորին մասում՝ 2 տող։

Արձանագրություն 1 
Խաչքարի քիվին 1 տող ելնդատառ վիմական արձանագրություն.

ՈԿԴ. (1215) ԵՍ` ՔՈՒՐԴԱՇԱՀ, ԿԱՆԳՆԵՑԻ ԶԽԱՉՍ Ի ԲԱՐԵԽԱՒՍՈՒԹԻ[ՒՆ] ԳՐԻԳՈՐՈ` ԵՂԲԱՒՐ ԻՄՈՅ, ՈՐ ԿԻՍԱՒՐԵԱ ՓՈ

Համաձայն արձանագրության՝ խաչքարը կանգնեցրել է 1215 թվականին։ Պատվիրատուն Քուրդաշահն է, ով խաչքարը կանգնեցրել է ի հիշատակ իր եղբոր՝ Գրիգորին։

Արձանագրություն 2 
Խաչքարի աջ կողմում 2 տող խորագիր վիմական արձանագրություն.

ԽԵՑԱՒ Ի ՔՍ, ՈՐՔ ԸՆ
Թ[ԵՌՆՈՒՔ] ՅԻՇԵՍՋԻՔ Ի ՔՍ

Այլ տեղեկատվություն 
Արձանագրությունը Ս. Բարխուդարյանը գրի է առել մինչ Վաղարշապատ բերվելը, երբ խաչքարը կիսով չափ թաղված է եղել Թանահատի վանքի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու հարավային կողմում, որի հետևանքով արձանագրությունը հրատարակվել է մասնակի։ Վիմագրի սկզբնամասը Ս. Բարխուդարյանը լրացրել է ենթադրաբար` խաչքարը կանգնեց նողին նույնացնելով եկեղեցու ավանդատան շինության ծախսերը հոգացած Ամիրշահի հետ։ Նա կարծում էր, որ արձանագրության վերջում կարող է թվական լինել, սակայն թաղված մասերը բացելու հնարավորություն չի եղել։
 Վասակի և Խաթունի որդի ոմն Քուրդաշահ հիշվում է նաև Սանահնի վանքի եռանավ սրահի վիմագրերից մեկում, ապա նույն վանքի մեծ գավթի մի տապանագրում, որը հավանաբար նույն անձն է։
Վայոց ձորի մարզի Վերնաշեն գյուղից մոտ 7 կմ հարավարևելյան հատվածում գտնվող Թանահատի վանքից Մայր Աթոռ տեղափոխվել է նաև Դեղոյնի խաչքարը։

Տես նաև 
 Էջմիածնի Մայր Տաճար
 Դեղոյնի խաչքար (Մայր Աթոռ)

Ծանոթագրություններ 

Տեղահանված խաչքարեր
Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Մայր Աթոռի խաչքարեր