Մ1944 100-միլիմետրանոց դաշտային թնդանոթ (ԲՍ-3)

ԲՍ-3 (ՀԳՎ ինդեքս՝ 52-Պ-412), 100 մմ տրամաչափով խորհրդային թնդանոթ։

Թնդանոթի պաշտոնական լրիվ անվանումն է Մ1944 100-միլիմետրանոց դաշտային թնդանոթ (ԲՍ-3)։ Այն ակտիվորեն և հաջողությամբ կիրառվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ, առաջին հերթին Pz.Kpfw.VI Ausf.Е «Վագր» և Pz.Kpfw.V «Հովազ» ծանր տանկերի, այդ թվում նաև Pz.Kpfw.VI Ausf.В «Թագավորական վագր» ավելի ծանր տանկերի դեմ պայքարելու համար, և այն հնարավորություն է ունեցել նաև արդյունավետորեն օգտագործվել որպես կորպուսային թնդանոթ փակ դիրքերից կրակելու համար։ Պատերազմի ավարտից հետո այն երկար ժամանակ եղել է Խորհրդային բանակի սպառազինության մաս, հիմք հանդիսացել ներկայումս Ռուսաստանի զինված ուժերում օգտագործվող հզոր հակատանկային թնդանոթների ընտանիքի ստեղծման համար։ Այս թնդանոթը վաճառվել կամ փոխանցվել է այլ պետությունների, որոնցից որոշներում այն մինչ օրս շարունակում է սպառազինության մաս կազմել։

Ստեղծման պատմություն 
ԲՍ-3 թնդանոթը Բ-34 ծովային թնդանոթի ադապտացիան է ցամաքային գործածության համար։ Այն մշակվել է խորհրդային հայտնի կոնստրուկտոր-զինագործ Վասիլի Գավրիլովիչ Գրաբինի ղեկավարությամբ։

Կազմակերպահաստիքային կառուցվածք 
ԲՍ-3-ը ներառված է եղել տասներկու կործանիչ-հակատանկային հրետանային բրիգադի, որ ձևավորվել են մինչև 1945 թվականի հունվարի 1-ը, և երեք գնդերից կազմված վեց թեթև հրետանային բրիգադի սպառազինության մեջ, որ մտել են տանակային բանակների կազմի մեջ (ԶԻՍ-3 32 թնդանոթ և ԲՍ-3 12 թնդանոթ), որ ձևավորվել են 1944 թվականի օգոստոսի 26-ից։ ԲՍ- թնդանոթների մի որոշ քանակություն օգտագործվել է այդ տարիների Կարմիր բանակի կորպուսային հրետանու կողմից։ Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանում թնդանոթի քարշակման համար սովորաբար օգտագործվել է կիսազրահապատ հրետանային ԱՏ-Պ քարշակ։
Որպես ԲՍ-3-ի քարշակ օգտագործվել է նաև ՄՏ-ԼԲ (ՄՏ-ԼԲՎ)։ Դրանից առաջ օգտագործվել է ԱՏ-Լ քարշակ, ԶԻՍ-151 և ԶԻԼ-157 ավտոմեքենաներ կամ ԲՏՌ-152 զրահափոխադրիչ, իսկ պատերազմի վերջին տարիներին՝ ՅԱ-12 և Մ2 կիսաթրթուրավոր զրահապատ քարշակ (ըստ այլ տվյալների՝ Ստուդեբեքքեր US-6)։

Արտադրություն

Մարտական կիրառություն 
ԲՍ-3-ը, իր կրակի բարձր հասողության շնորհիվ, Հայրենական մեծ պատերազմի վերջնական փուլում հաջողությամբ օգտագործվել է որպես հզոր հակատանկային թնդանոթ բոլոր հեռավորությունների վրա թշնամու տանկերի դեմ պայքարի համար և որպես կորպուսային թնդանոթ հեռավոր հակամարտկոցային կրակոցի համար։

Թնդանոթի բնութագրերն ու հատկությունները

Օպերատորներ 

  Վիետնամ – որոշակի քանակությամբ 2018 թվականի դրությամբ
  Կիպրոս – 20 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
  Ղրղզստան – 18 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
  Մոզամբիկ – 20 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
  Մոնղոլիա – որոշակի քանակությամբ 2018 թվականի դրությամբ
  Նիկարագուա – 24 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
  Կոնգո – 10 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
  Սուդան – որոշակի քանակությամբ 2018 թվականի դրությամբ

Նախորդներ 
  – անցել է Ռուսաստանին և նորաստեղծ հանրապետություններին
  – 89 միավոր 2007 թվականի դրությամբ
  – 20 միավոր 2007 թվականի դրությամբ
  – 6 միավոր 2007 թվականի դրությամբ
  – 2016 թվականի դրությամբ հանված է սպառազինությունից
  – 2012 թվականի դրությամբ հանված է սպառազինությունից

Որտեղ կարելի է տեսնել 
  – Հայրենական ռազմական պատմության թանգարան Մոսկվայի մարզի Իստրինսկի շրջանի Պադիկովո գյուղում
  – Փառքի հուշահամալիր Մոսկվայի մարզի Կորոլյով քաղաքում
  – Ֆրունզեի հրապարակի հուշահամալիր Իվանովոյի մարզի Շույա քաղաքում
  – Կենտրոնական հրապարակ Մոսկվայի մարզի Լիտկարինո քաղաքում
  – Ռազմական տեխնիկայի թանգարան Սվերդլովսկի մարզի Վերխնայա Պիշմա քաղաքում
 – Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչ քաղաքի քաղաքային այգու դիմացի հրապարակ

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Шунков В. Н., Оружие Красной Армии. — Мн.: Харвест, 1999. — 544 с., ISBN 985-433-469-4

Արտաքին հղումներ 
 Нестареющая БС-3. Моделист-конструктор

Հրետանի