Սոլ Փերլմութեր

Սոլ Փերլմութեր (, ), ամերիկացի աստղաֆիզիկոս, 2011 թվականի ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (Բրայան Շմիդտի և Ադամ Ռիսի հետ միասին) «հեռավոր գերնոր աստղերի դիտարկման միջոցով տիեզերքի արագացված ընդլայնումը» հայտնաբերելու համար։ Փիլիսոփայության դոկտոր (1986), Բերքլիի համալսարանի պրոֆեսոր և Լոուրենսի անվան Բերքլիի ազգային լաբորատորիայի անդամ, ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի (2002) և Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության (2014) անդամ։

Կենսագրություն 
Ծնվել է հրեական ընտանիքում, քիմիկոս-ինժեների և մոլեկուլային կենսաբանի, հետագայում՝ Փենսիլվանիայի համալսարանի պրոֆեսոր Դանիել Փերլմութերի և սոցիալական աշխատող, Թեմփլի համալսարանի պրոֆեսոր Ֆելիս Դևիդսոն Փերլմութերի երեք երեխաներից մեկն էր։ Նրա մորական պապը՝ իդիշիստ Սամուել Դևիդսոնը (1903-1989), 1919 թվականին Բեսարաբիայի Ֆլորեշտի քաղաքից (ներկայումս՝ Մոլդովա) ներգաղթել է Կանադա (իսկ ավելի ուշ կնոջ՝ Չայկա Նյումանի հետ՝ Նյու Յորք)։ Փերլմութերը մեծացել է Ֆիլադելֆիայի Մաունթ Էյրի թաղամասում, որտեղ հաճախել է «Greene Street Friends» և «Germantown Friends» դպրոցներ, և նաև ուսումնասիրել է իդիշ ու հրեական մշակույթը աշխարհիկ հրեական ժողովրդական դպրոցում (ֆոլկշուլ)։

1981 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Հարվարդի համալսարանը։ 1986 թվականին Փերլմութերը Բերքլիի համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան։ Նրա ատենախոսությունը, որը ղեկավարում էր Ռիչարդ Մյուլերը, նվիրված էր Նեմեսիսի դերի համար թեկնածու-օբյեկտների հայտնաբերման խնդրին։ Փերլմութերը ներկայումս ղեկավարում է Լոուրենսի անվան Բերքլիի ազգային լաբորատորիայում գտնվող «Գերնոր տիեզերագնացության նախագիծը» (): Նրա խումբը Բրայան Շմիդտի խմբի հետ միասին ապացուցել է Տիեզերքի արագացված ընդարձակման գոյությունը։ Հայտնագործությունը «Science» ամսագրի կողմից ճանաչվել է «Տարվա բեկում»։ Փերլմութերը նաև SNAP ծրագրի ղեկավարն է։

Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի (2007), Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերության (2000), Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիայի (2003) իսկական անդամ։

Գիտնականի անունով է կոչվում Perlmutter սուպերհամակարգիչը։

Պարգևներ և մրցանակներ 
 2002 — Էռնեստ Օռլանդո Լոուրենսի մրցանակ ԱՄՆ էներգետիկայի նախարարություն
 2003 — Կալիֆորնիայի տարվա գիտնական
 2005 — Ջոն Սքոթի մեդալ
 2005 — Պադուայի մրցանակ
 2006 — Շաոյի մրցանակ աստղագիտության բնագավառում
 2006 — Ֆելտրինելի մրցանակ
 2007 — Գրուբերի տիեզերագիտության մրցանակ
 2009 — Դիքսոնի մրցանակ
 2011 — Ալբերտ Այնշտայնի մեդալ` Ադամ Ռիսի հետ միասին
 2011 — Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (Բրայան Շմիդտի և Ադամ Ռիսի հետ միասին)
 2015 — Հիմնարար ֆիզիկայի մրցանակ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Գիտնականներ այբբենական կարգով
ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
Ամերիկացի ֆիզիկոսներ
Ամերիկացի աստղագետներ
Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ