Եվգենիա Ռատներ

Եվգենիա Մոիսեևնա Ռատներ (ազգանվան տարբերակներ` Էլկինդ, Ռատներ-Էլկինդ, ), քաղաքական գործիչ, սոցիալիստ-հեղափոխականների կուսակցության Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ։

Կենսագրություն 
Եվգենիա Ռատները ծագումով քաղքենիական դասից է։ Ծնվել է 1886 թվականին, Սմոլենսկի նահանգի զեմստվոյական բժիշկ, ժառանգական պատվավոր քաղաքացի Մոիսեյ Գրիշաևիչ Ռատների ընտանիքում, մայրը` Մարիա Լվովնա Շմերն էր։ Ավարտել է Սմոլենսկի կանանց գիմնազիան։ Այնուհետև սովորել է Շվեյցարիայում` Ցյուրիխի համալսարանում։ 1922 թվականին դատարանում տված նրա ցուցմունքի համաձայն ունեցել է թերի բարձրագույն կրթություն։ Այլ տվյալների համաձայն ավարտել է համալսարանը։

1902 թվականից սոցիալիստ-հեղափոխականների կուսակցության անդամ էր։ 1904 թվականի ապրիլի 12-ին ձերբակալվեց Սմոլենսկում, տեղի էսեռների կուսակցության կազմակերպման գործով։ Մասնակցել է 1905 թվականի հեղափոխությանը։ Ժանդարմերիայի վարչակազմի զեկույցներում նշվում է, որպես Սմոլենսկում 1905 թվականի փետրվարի 20-ին անցկացվող ցույցի կազմակերպիչ և մասնակից, ինչպես նաև 1905 թվականի փետրվարի 25-ին Ժողովրդական Տան թատրոնում ելույթ ունեցող։ Դեկտեմբերյան ապստամբության ժամանակ Մոսկվայում մարտնչել է Պրեսնյայի և Պրոխորովկայի բարիկադների վրա։ Էսեռների կուսակցության Հյուսիս Արևմտյան մարզային կոմիտեի կազմակերպիչ և անդամ։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխության ժամանակ Պետրոգրադում և Մոսկվայում ակտիվորեն զբաղվել է կուսակցական աշխատանքներով։ Ընտրվել է Մոսկվայի քաղաքային դումայի պատգամավոր, եղել է Ռուսաստանի Հանրապետության ժամանակավոր խորհրդի (Նախախորհրդարան) անդամ, հարել է էսեռների կուսակցության ձախ կենտրոնին։ 1917 թվականի դեկտեմբերին սոցիալիստ–հեղափոխականների կուսակցության IV համագումարում ընտրվել է կուսակցության Կենտկոմի անդամ, մտել բյուրոյի կազմի մեջ։ 1918 թվականի ամռանը եղել է ընդհատակյա աշխատանքում, ղեկավարել է Կենտկոմի Մոսկովյան բյուրոն։ 1919 թվականի օգոստոսին  եղել է Միասնական պետական արխիվային ֆոնդի Մոսկովյան բաժամունքի VIII մասնաճյուղի կառավարիչը։ 1919 թվականի հոկտեմբերի 9-ին ձերբակալվել է Մոսկվայում, հետագայում ազատ է արձակվել։

1920 թվականին կրկին ձերբակալվել է, տեղափոխվել Բուտիրկայի բանտ, որտեղ գտնվել է իր երեք տարեկան երեխայի, Ալեքսանդրի հետ միասին։ 1921 թվականի մայիսի 10-ին բաց նամակ է ուղարկել Ֆելիքս Ձերժինսկուն, խորհրդային բանտում անչափահաս երեխայի իրավունքների ոտնահարման վերաբերյալ։

1922 թվականի օգոստոսի 7-ին սոցիալիստ-հեղափոխականների կուսակցության դատավարության ընթացքում Համառուսական Կենտգործկոմին կից Գերագույն Հեղափոխական տրիբունալի կողմից դատապարտվեց մահապատժի և տեղափոխվեց Լյուբլյանկայի ներքին բանտ։ 1922 թվականի օգոստոսի 8-ին Համառուսական Կենտգործկոմի նախագահության կողմից վճռի ի կատար ածումը հետաձգվեց։ Նրան պահում էին ՊՔՎ-ի Ներքին բանտում, խիստ ռեժիմի կալանքի տակ։ 1923 թվականի մարտին և հուլիսին հացադուլ կազմակերպեց։ 1924 թվականի հունվարի 14-ին գնդակահարությունը փոխարինվեց 5 տարվա ազատազրկմամբ։ 1925 թվականի սկզբին 6–ից մինչև 13 տարեկան 3 երեխաների հետ 3 տարով աքսորվում է Արխանգելսկի նահանգի Պեչորայի ուեզդի Ուստ-Ցիլմա գյուղ, աքսորավայրում նա պատիժը կրում է Բորիս Իվանովի (1890—1938) և Միխայիլ Ցետլինի (1890—1937) հետ միասին։ 1925 թվականի հունվարին նա անցկացրեց 9-օրյա հացադուլ, որից հետո մոր` Մարիա Լվովնայի և երեք երեխաների հետ տեղափոխվեց Սամարղանդ։ Այստեղ նա աշխատում էր որպես տնտեսագետ և հրատարակեց տեղական արտադրության հարցերի վերաբերյալ գիրք։ 1930 թվականի մարտի 6-ին Էսեռների տաշքենդյան խմբի անլեգալ ժողովում քննարկվեց Սամարղանդ  աքսորված ՍՀԿ Կենտկոմի անդամներ Եվգենի Ռանտերի և Նիկոլայ Իվանովի, վարքագծի հարցը, նրանց մեղադրելով ոչ  կուսակցական վարքագծի համար, որն արտահայտվում է կոմունիստական մամուլի հետ համագործակցությամբ։

1925 թվականին Ռատները բանտից դուրս եկավ ծանր ուռուցքաբանական հիվանդությամբ։ 1930 թվականին տեղափոխվում է Մոսկվա, Բուտիրկայի բանտային հիվանդանոց, որտեղ էլ մահանում է 1931 թվականի գարնանը, քաղցկեղից, այլ տվյալներով քաղցկեղի հետ կապված վիրահատության հետևանքով։

Ընտանիք 
 Առաջին ամուսին` էսեռ Լև Մոիսեևիչ Էլկինդ։
 Երեք երեխաներ` որդի, դուստր և որդի Ալեքսանդրը (ծնված 1918)
 Երկրորդ ամուսին` Ալեքսանդր Պավլովիչ Ստրուժինսկի (1892—1937 կամ 1938), էսեռ, այնուհետև  սոցիալիստ-հեղափոխական (փոքրամասնության)։
 Եղբայր` Ալեքսանդր Մոիսեևիչ Ռատներ, էսեռ, մահացել է 1918 թվականին Պետրոգրադում, ի պաշտպանություն Սահմանադիր ժողովի կազմակերպված ցույցի ժամանակ,  կարմիր բանակայինների արձակած կրակոցներից։
 Եղբայր` Գրիգորի Մոիսեևիչ Ռատներ, նախկին էսեռ, ելույթ է ունեցել 1922 թվականին էսեռների Կուսակցության դատավարության ընթացքում, դատապարտել է իր նախկին ընկերներին, այդ թվում քրոջը, 1938 թվականին ռեպրեսիայի է ենթարկվել։
 Եղբայր` Լև Մոիսեևիչ Ռատներ, վիրաբույժ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 РАТНЕР Е. М. — ДЗЕРЖИНСКОМУ Ф. Э.
 Леонов М. И. Партия социалистов-революционеров в 1905—1907 гг. М., 1997;
 Партия социалистов-революционеров: Документы и материалы. Т. 2—3. М., 2001.
 МЕРОПРИЯТИЯ ГПУ ПО ОХРАНЕ, АГЕНТУРНО-ОПЕРАТИВНОМУ ОБСЛУЖИВАНИЮ ПРОЦЕССА И ПО «ДОБИВАНИЮ» ПСР

Հետմահու արդարացվածներ
Քաղցկեղից մահացածներ
ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Ցյուրիխի համալսարանի շրջանավարտներ
ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ