Արիության դպրոց

«Արիության դպրոց» (), 1954 թվականի խորհրդային հերոսա-արկածային ֆիլմ, որը նկարահանվել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում Արկադի Գայդարի «Դպրոց» վիպակի հիման վրա։ Եղել է խորհրդային վարձույթի առաջատարներից մեկը (27,2 մլն հանդիսատես)։ Ֆիլմը դարձել է ռեժիսորական առաջին աշխատանքը Վլադիմիր Բասովի և Մստիսլավ Կորչագինի (որը զոհվել են ավիավթարի ժամանակ նկարահանումների ավարտից անմիջապես հետո) համար և դերասանական նորամուտը Ռոլան Բիկովի և Լեոնիդ Խարիտոնովի համար։

Սյուժե 
Ընթանում է Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Ռեալական ուսումնարանի աշակերտ Բորիս Գորիկովը, պաշտոնական քարոզչության ազդեցության տակ, լի է հայրենասիրությամբ, և երբ իմանում է, որ իր հայրը դասալքել է ռազմաճակատից, դա իր համար ցնցում է դառնում։ Բայց հոր ձերբակալությունն ու գնդակահարությունը, իսկ հետո ընկերոջ՝ բոլշևիկ Չուբուկի ազդեցությունը նրան տանում են Կարմիր բանակի շարքերը։ Նա հասնում է Դոնի մոտ և միանում է նախկին ուսուցիչ Սեմյոն Գալկայի ջոկատին, որը սպիտակների թիկունքով գնում է միանալու հիմնական ուժերի հետ։

Դերերում 
 Լեոնիդ Խարիտոնով – Բորիս Գորիկով (նորամուտը կինոյում)
 Մարկ Բերնես – Աֆանասի Չուբուկ 
 Վլադիմիր Եմելյանով – Սեմյոն Իվանովիչ Գալկա
 Նիկոլայ Գարին – գնդապետ Ժիխարև
 Գեորգի Գումիլևսկի – Ակիմ Ռյաբուխա 
 Ա. Սերգեև – Սինյուգին
 Վադիմ Զախարչենկո – Ֆեդկա Սիրցով 
 Միխայիլ Պուգովկին – Շմակով 
 Նիկոլայ Գրաբբե – Յան Գոլդա, չեխ
 Վլադիմիր Գորելով – Ցիգանոկ
 Ռոզա Մակագոնովա – Վերկա 
 Եվգենյա Մելնիկովա – Բորիս Գորիկովի մայրը
 Պյոտր Չերնով – Բորիս Գորիկովի հայրը
 Գրիգորի Միխայլով – Նիկանոր Սուխարև
 Էմանուել Գելլեր – եսաուլ Իբրահիմ 
 Յուրի Կատին-Յարցև – էսէռ (նորամուտը կինոյում) 
 Ալեքսեյ Միրոնով –  կարմիրբանակային
 Ռոլան Բիկով – ռեալական ուսումնարանի սովորող (նորամուտը կինոյում)
 Վլադիմիր Սելեզնյով – ռեալական ուսումնարանի ուսանող
 Սերգեյ Բորիսով – կարմիրբանակային
 Սերաֆիմ Կոզմինսկի – անարխիստ
 Նիկոլայ Խրաշչիկով – կարմիրբանակային
 Վիկտոր Կոլպակով – խուտորի տերը
 Ստեպան Բորիսով – պարտիզան Սեմյոն

Նկարահանող խումբ 
 Ռեժիսորներ՝ Վլադիմիր Բասով, Մստիսլավ Կորչագին
 Սցենարիստներ՝ Սոլոմոն Ռոզեն, Կոնստանտին Սեմյոնով, Արկադի Գայդարի վիպակի հիման վրա
 Օպերատոր՝ Տիմոֆեյ Լեբեշև
 Կոմպոզիտոր՝ Միխայիլ Զիվ
 Վոկալ («Разгулялся вольный ветер…»)՝ Մարկ Բեռնես
 Բեմադրող նկարիչ՝ Եվգենի Կումանկով, Վասիլի Շչերբակ
 Կոստյումների նկարիչ՝ Վասիլի Կովրիգին
 Մոնտաժող՝ Անտոնինա Մեդվեդևա
 Հնչյունային ռեժիսոր՝ Կոնստանտին Գորդոն

Տարբերությունները վիպակից 
 Ֆիլմի հիմնական գործողությունները տեղի են ունենում կարմիր ջոկատում Բորիս Գոլիկովի ծառայության սկզբնական ժամանակահատվածում։ Նախորդ իրադարձությունները տրվում են շատ սեղմ, ինչը շատ հեշտ է անել այն ժամանակ, երբ վիպակի բովանդակությունը ծանոթ էր բոլորին։ Գնդապետ Ժիխարևի ջոկատի ջախջախման դրվագի ավարտը նկարահանվել է վեսթերնի ոգով, ինչը Արկադի Գայդարի վեպում չէր կարող լինել։ Վիպակի վերջին՝ տասնհինգերորդ գլխում ներկայացված բովանդակությունը ֆիլմում չի ներառվել։

Մրցանակներ 
 1954 - Կարլովի Վարիի կինոփառատոնի մրցանակ լավագույն դաստիարակչական ֆիլմի համար (Վլադիմիր Բասով)

Ծանոթագրություններ

Գրկանություն 
 Землянухин С., Сегида М. Домашняя синематека: Отечественное кино. 1918—1996: Каталог игровых фильмов / Ред. М. Утевский. — : Дубль-В, 1996. — 520 с. — ISBN 5-900902-05-6. — С. 505.

Արտաքին հղումներ 
 «Արիության դպրոց» «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

Խորհրդային ֆիլմեր
1954 ֆիլմեր
«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Ֆիլմեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ