Իմ քնքուշ և նուրբ գազան

«Իմ քնքուշ և նուրբ գազան», խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1978 թվականին՝ Էմիլ Լոտյանուի կողմից, Չեխովի «Դրամա որսի ժամանակ» պատմվածքի մոտիվենրով։  

Նկարահանումների մեծ մասը տեղի է ունեցել Վալուևո քաղաքի XVIII դարի մի դաստակերտում, որը երբևէ պատկանելիս է եղել կոմս Մուսին-Պուշկինին։  Քաղաքային տեսարանները նկարահանվել են Սուզդալում։

Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։

Սյուժե 
XIX դարի վերջում, Կենտրոնական Ռուսաստանի անտառներում ապրում էր անտառապահի աղջիկը՝ Օլգա Սկորցովան (Գալինա Բելյաևա), ով գեղեցիկ  տասնինն տարեկան աղջիկ էր, առաջին տպավորությունից բնական և թեթև,  սակայն հետագայում պարզվում է, որ նա ապրում է զգուշավոր և սնափառ կյանքով։ Նրան սիրահարվում են երեք ծեր տղամարդիկ, որոնք ապրում են կալվածքի շրջակայքում։ Նրանցից մեկը հիսունամյա մռայլ այրի Ուրբենինն էր, (Լեոնիդ Մարկով), ավելի մեծ տարիքի, բայց երիտասարդ և ուրախ Կոմս Կարնեևը (Կիրիլ Լավրով) և ստատիկ գեղեցիկ քառասունամյա դատական քննիչ Կամիշևը (Օլեգ Յանկովսկին)։

Օլգան՝ ցանկանալով ազատվել ծայրահեղ աղքատությունից, անխոհեմ ամուսնանում է գույքի կառավարիչ ազնվական Ուրբենինի հետ։ Իր հարսանիքի օրը նա փախչում է տոնակատարությունից և սեր է խոստովանում Կամիշևին, սակայն հրաժարվում է նրա հետ գնալ։ Կամիշևի հոգում բռնկվում է ուժեղ կիրք և այրող խանդ։ Նա գաղտնի հույսեր է փայփայում, որ կկարողանա Օլգայի ընտրությունը իր օգտին դարձնել։ Օլգան  հույս ուներ, որ Կամիշևի հարուստ լինելը հնարավոր կդարձնի դուրս գալ աղքատությունից, սակայն շուտով իմանում է, թե ինչպիսի անբարենպաստ պայմաններում է ապրում իր սիրեցյալը։ Այդ հիասթափությունից հետո Օլգան դառնում է Կոմս Կարնեևի կենակցուհին, մինչդեռ նրա օրինական ամուսինը՝ Ուրբենինը, ապրելով քաղաքում, դառնում է հարբեցող և անկում է ապրում։

Աշնանային որսորդության և խնջույքի ժամանակ Օլգան սկսում է բացատրություն տալ կատաղած, խանդոտ Կամիշևին և որոշ ժամանակ անց, բարձր աղաղակ է լսվում։ Օլգա ստանում է մահացու վնասվածք իր սեփական դանակով։ Մեծ արյունահեղությունից երկու օր անց երիտասարդ կինը մահանում է՝ այդպես էլ չհայտնելով հետաքննությանը, թե ով է նրա դեմ մահափորձ կատարել։ Կասկածանքի տակ է ընկնում նրա ամուսինը՝ Ուրբենինը, նրան դատապարտում են և աքսորում են, որտեղ չորս տարի անց նա մահանում է։

Դերերում 

 Գալինա Բելյաևա — Օլգա Սկորցովա
 Օլեգ Յանկովսկի — Սերգեյ Պետրովիչ Կամիշև
 Կիրիլ Լավրով — կոմս Ալեքսեյ Կարնեև
 Լեոնիդ Մարկով — Պյոտր Եվգորովիչ Ուրբենին 
 Սվետլանա Տոմա — գնչուհի Տինա 
 Գրիգորե Գրիգորի — Ա. Կալիդիս
 Վասիլի Սիմչիչ — Նիկոլայ Սկորցով 
 Օլեգ Ֆյոդորով — հրատարակիչ
 Վիկտոր Լազարև — հարսանիքի հյուր
 Վադիմ Վիլսկի — դոկտոր
 Եվգենի Մարկով — խնջույքի հյուր
 Մարիա Զորինա — Սիչիխա
 Վալերի Սոկոլովերով — Կամիշևի ծառա
 Նիկոլայ Ժեմչուժնի — գնչու

Նկարահանող խումբ 

 Սցենարի հեղինակ՝ Էմիլ Լոտյանու
 Ռեժիսոր՝ Էմիլ Լոտյանու
 Օպերատոր՝ Անատոլի Պետրիցկի
 Նկարիչ՝ Բորիս Բլանկ
 Կոմպոզիտոր՝ Եվգենի Դոգա

 Ռեժիսորի ընթերակա՝ Բախիտժան Կանապյանով
 Ձայնաօպերատոր՝ Կուրգանսկի 
 Երաժշտության ձայնագրություն՝ Բաբուշկին
 Երաժշտական խմբագիր՝ Լապիսով

Ճանաչում 

 Մասնակցել է մրցույթային Կաննի կինոփառատոնին (1978)։
 1979 թվականին առաջադրվել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։

Ֆիլմից ամուսնական վալս 
Բացի բուն ֆիլմից՝ արվեստի ինքնուրույն և լայնորեն հայտնի ստեղծագործություն է դարձել նրանում հնչող կոմպոզիտոր Եվգենի Դոգայի վալսը։ Հարսանեկան վալս ստեղծելու և տագնապալի ֆոնային երաժշտություն ստեղծելու համար ռեժիսոր Էմիլ Լոտյանուն հրավիրել է իր վաղեմի ընկերոջը և հայրենակցին, որի հետ նա ավելի վաղ արդյունավետ համագործակցել է մի քանի կինոնկարներում, որոնցից առավել հայտնի է «Թափառախումբը գնում է երկինք»:

Մելոդրամայի ռոմանտիկ վալսը կոմպոզիտորը գրել է Մերձմոսկովյան կալվածքում՝ Վալուեոյում, մեկ գիշերվա ընթացքում դաշնամուրով հորինելով։ Նրա առաջին դերակատար Գալինա Բելյաևան, ինչպես և բոլորը նկարահանման հրապարակում լսել և պարել է՝ մտածելով, որ հեռավոր անցյալից հնչում է անհայտ դասական ստեղծագործություն, սակայն ապշել է՝ իմանալով, որ ստեղծագործությունը յուրօրինակ է, հենց նոր հորինված։

Հանդիսավոր, հուզիչ, տագնապալի կանխազգացումներով լի վալսը մեծապես ավելացրել է հուզական արտահայտչականության պատկերը և նպաստել է Լոտյանուի մելոդրամայի արտասովոր ժողովրդականությանը, որին շատ քննադատներ մեղադրում էին գրական նյութի հետ չափազանց ազատ վերաբերմունքի և վարկաբեկված գնչուական շարժառիթների համար։ Ռեժիսորի և կոմպոզիտորի դաշինքի արդյունքում ֆիլմը Չեխովի էկրանավորված ստեղծագործությունների շարքում դարձել է առավել դիտարժան և հաջողակ։

Վալսը դարձել է պաշտամունքային սիրային մեղեդի, շատ նորապսակներ ընտրում են այն իրենց առաջին հարսանեկան պարի համար։ Երաժշտությունը հաճախ հնչում է ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ: 

:

Մեղեդին կատարվում է փողոցային երաժիշտների կողմից, հաճախ օգտագործվում է պարուսույցների և մարզիկների կողմից՝ բալետի և պարային համարների համար, ինչպես մանրահատակի, այնպես էլ սառույցի վրա։ Այս աշխատանքը աշխարհի ամենահայտնի կինովալսերից մեկն է։ 

Առանց պաշտոնական աղբյուրների նշման՝ 2014 թվականին, ՅՈՒՆԵՍԿՕի հատուկ որոշման համաձայն, Դոգա վալսը ճանաչվել է 20-րդ դարի 4 երաժշտական գլուխգործոցներից մեկը։ Սակայն, իրականում ՅՈՒՆԵՍԿՕի կայքում բանավոր և ոչ նյութական մշակութային ժառանգության գլուխգործոցների ցանկում տվյալ վալսի ոչ մի հիշատակում չկա։

ԶԼՄ-ներում հիշատակվել է նաև, որ ԱՄՆի նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը, որը քաղաքականություն է եկել Հոլիվուդում հաջող դերասանական կարիերայից հետո, այդ երաժշտական ստեղծագործությունն անվանել է «դարի վալս»։

Հրապարակում 
Ռուսաստանում 2005 թվականից ի վեր ֆիլմը լիովին վերականգնվել է և վերաթողարկվել տնային վիդեո համակարգի և DVD-ի «խոշոր պլան» միավորման կողմից՝ պատկերի և ձայնի լավ որակով։ DVD-ում այն թողարկվել է Dolby Digital 5.1 և Dolby Digital 2.0 ձայնային համակարգում։

2013 թվականին լույս է տեսել Blu-ray Disc ձևաչափով Full HD տարբերակը, որը նույնպես վերականգնվել է «խոշոր պլան» ընկերության կողմից։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

 «Իմ փափուկ և նուրբ գազանը» վիքիքաղվածքում
 ֆիլմը Յություբում

1978 ֆիլմեր
Անտոն Չեխովի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Ռուսական ֆիլմեր
Դրամա ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
Խորհրդային պատմական ֆիլմեր
Վեպերի էկրանավորումներ
Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր