Լուի Դյուշեն

Լուի Մարիա Օլիվիե Դյուշեն (, ), ֆրանսիացի եկեղեցական գործիչ, պատմաբան, բանասեր, մանկավարժ, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ

Կենսագրություն 
Ծնվել է Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքոմ՝ Լա Մանշի ափին գտնվող Սեն Մալո նավահանգստային քաղաքում, նավաստու ընտանիքում։ Վաղ հասակում զրկվել է ծնողներից, որբացել։ 1867 թվականին ձեռնադրվել է կաթոլիկ քահանա, ապա երկար տարիներ դասախոսել Սեն Բրիյոյում։ Այնուհետև տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ ծանոթացել, մտերմացել է ոչ ուղղափառ թրենդի նախաձեռնող, բարեփոխիչ Ալֆրեդ Լուիզիի հետ, որը ձգտում էր կաթոլիկությունը մերձեցնել ժամանակակից գիտությունների, մասնավորապես՝ հասարակագիտության ու փիլիսոփայության հետ (Պիոս 10-րդ պապի օրոք՝ 1907 թվականին այդ միտումը եկեղեցու ճգնաժամի կատալիզատոր դարձավ)։

Դյուշենը 1876 թվականին աշխատանքի է անցել Հռոմի ֆրանսիական դպրոցում, որոշ ժամանակ անց դարձել դրա տնօրենը։ Այստեղ աշխատելու տարիներին, տարվելով հնագիտությամբ, գիտական արշավախմբեր է կազմակերպել դեպի Աթոս և Փոքր Ասիայի ու Իտալիայի հնավայրեր։ Այդ գիտարշավներն ու հնագիտական հետազոտությունները ավելի են խորացրել նրա հետաքրքրությունը եկեղեցու պատմության հին շրջանի նկատմամբ։

1887 թվականին պաշտպանել է իր դոկտորական ատենախոսությունը և դրանից շատ չանցած՝ հրատարակել քննադատական ոգով գրած Liber Pontificalis («Պապերի պատմությունը») գիրքը։ Նրա հիշարժան երկերից են նաև Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule («Հին Գաղիայի եպիսկոպոսները») կոթողային աշխատությունը, «Մշակույթի առաջացումը», «Մարդկության պատմությունը»,  Histoire ancienne de l'Église («Եկեղեցու հին շրջանի պատմությունը»), որը եկեղեցին համարել է չափից դուրս նորարական (մոդեռնիստական) և ներառել արգելված գրքերի ցանկում։ Դյուշանի երկերին բնորոշ է ոչ միայն մասնագետ պատմաբանին, գրականագետին ու եկեղեցագետին հատուկ ճշգրտությունն ու փաստարկվածությունը, այլև գրական-գեղարվեստական շունչը։

Գիտական ու գրական գործունեությանը զուգընթաց՝ Դյուշենն զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով. եղել է Փարիզի ազատ համալսարանի աստվածաբանության ֆակուլտետի պրոֆեսոր, École pratique des hautes études-ի, Կահիրեի Արևելյան հնագիտության ֆրանսիական ինստիտուտի տնօրեն։

Գնահատելով նրա վաստակը՝ Ֆրանսիայի կառավարությունը պարգևատրել է Պատվո Լեգեոնի շքանշանով։ 1888 թվականին Դյուշենն ընտրվել է Արձանագրությունների և գեղարվեստական գրականության ակադեմիայի, 1910 թվականին՝ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։

Վախճանվել է 1922 թվականին, Հռոմում, հուղարկավորվել հայրենի Սեն Մալոյի հարևանությամբ գտնվող Սեն Սերվեն քաղաքի գերեզմանատանը։

Պատվավոր կոչումներ 
 Արձանագրությունների և գեղարվեստական գրականության ակադեմիայի անդամ (1888)
 Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1890)
 Գյոթինգենի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1891)
 Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1893)
 Հռոմի հնագիտության պապական ակադեմիայի (Pontificia Accademia Romana di Archeologia) անդամ (1901)
 Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1910)
 Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդոր (1903)

Պատկերասրահ

Երկեր 
Կարևորագույն աշխատությունները.
 Le Liber pontificalis (2 հատոր), Փարիզ, 1886-1892.
 Les Sources du martyrologe hyéronimien
 Origines du culte chrétien
 Eglises separees, 1896.
 Fastes épiscopaux de l'ancienne Gaule
 Les Premiers temps de l'État pontifical.
 Histoire ancienne de l'église, Փարիզ, 1908. Անգլերեն հրատարակությունը՝ Early history of the Christian church from its foundation to the end of the third century,  tom  1-2, London, J. Murray հրատարակչատուն, 1909 թ.
 Scripta minora : études de topographie romaine et de géographie ecclésiastique (հրատարակվել է հեղինակի մահվան 50-րդ տարելիցի առթիվ). Հռոմ,  École française, 1973 թ.

Դյուշենի աշխատություններից շատերը թարգմանվել ու հրատարակվել են անգլերեն։

Գրականություն Լուի Դյուշենի մասին 

 Claude d'Habloville : Mgr Duchesne, biographie critique, suivie d'un autographe, d'opinions et d'une bibliographie, Paris 1911
 Tite Bottagisio : Appunti sereni, ou Critiques sans fiel sur l'Histoire ancienne de l'Église de Mgr Louis Duchesne, 1913
 Annales de Bretagne, Editura Faculté des lettres, Rennes 1921
 Étienne Dupont : Monseigneur Duchesne chez lui, en Bretagne, Editura Librairie moderne, Rennes 1923
 Alfred Jeanroy : Notice sur la vie et les travaux de Mgr. Louis Duchesne, Paris 1926
 Jérôme Carcopino : Souvenirs romains, Editura Hachette, Paris 1968
 Jean-Marie Mayeur : Monseigneur Duchesne et la politique religieuse de la France pendant la Première Guerre mondiale, 1976
 Francesco Mores: Louis Duchesne : alle origini del modernismo, Editura Morcelliana, Brescia 2015

Ծանոթագրություններ 

Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ
Ֆրանսիացի գիտնականներ
Ֆրանսիացի պատմաբաններ
Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ֆրանսիացի լեզվաբաններ
Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Ֆրանսիացի քահանաներ
Ֆրանսիացի բանասերներ
Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ