Յոլա (քաղաք)

Յոլա  (), քաղաք արևելյան Նիգերիայում, Ադամավա նահանգի մայրաքաղաքը։
Բնակչությունը՝ 88 500 մարդ (2004 թվական)։
Այն գտնվում է Բենուե գետի մոտ և գետի մակարդակից մոտ 800 մետր բարձրության վրա։ Մինչև 1955 թվականը քաղաքը բաղկացած էր երկու շրջաններից՝ հին Յոլա, որտեղ գտնվում է էմիրի նստավայրը, և Յոլա-Ջիմետի նոր մասը (այժմ առանձնացված է  որպես առանձին քաղաք)։
Յոլա-Ջիմետիի առաջացման և զարգացման վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել եվրոպացիները, ովքեր 1980 թվականին այստեղ գետի վրա կամուրջ են կառուցել։
Յոլայի առևտրի մեծ մասն այժմ տեղափոխվել է Ջիմետա քաղաք։
Անձրևոտ սեզոնի երկրորդ կեսին` հուլիսից հոկտեմբեր, Բենուե գետը հասանելի է նավարկության համար։
Յոլայի շրջանում հավաքում են գետնանուշ, բամբակ, կենդանիների կաշի, որոնք Նիգերի դելտայում վաճառքի են ուղարկվում Բուրուտու և Ուարրի նավահանգիստներ։
Զարգացած է սորգոյի, կորեկի, ընկույզի, քաղցր կարտոֆիլի, բրնձի, շաքարեղեգի, գետնանուշի, բամբակի,սոխի, պղպեղի, ինդիգոյի,խոշոր եղջերավոր անասունների,այծերի,թռչունների,ոչխարների առևտուրը։

Կլիմա 
Յոլան ունի արևադարձային  կլիմա, որը սահմանակից է տաք կիսաչորային կլիմային և արտահայտվում է` չոր և ավելի խոնավ սեզոնով։ Ջերմաստիճանը  բարձր է գրեթե ամբողջ տարվա ընթացքում, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսների  ամենաբարձր միջին  ջերմաստիճանը՝ 31,3 °C (88,3 °F), իսկ դեկտեմբեր ամսվա ամենացածր միջին ջերմաստիճանը՝ 16,9 °C (62,4 °F): Մարտ ամսին ամենաբարձր միջին ջերմաստիճանն է՝ 42,8 °C (109,0 °F), մինչդեռ ապրիլի ամենացածր միջին ջերմաստիճանը չի գերազանցում՝ 27,0 °C (80,6 °F): Ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվում է մարտին և ապրիլին՝ խոնավ սեզոնի սկսվելուց անմիջապես առաջ։

Յոլայում տարեկան միջին տեղումների չափը հասնում է 872,4 միլիմետրի։ Մայիսից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում եղանակը խոնավ է, իսկ տարվա մնացած ամիսներին համեմատաբար ավելի չոր։ Չոր է համարվում  փետրվարից ապրիլ ընկած ժամանակահատվածը  քանի որ ունի ավելի բարձր ցերեկային ջերմաստիճան և կարող է ունենալ ավելի ցածր գիշերային ջերմաստիճան։ Բացի այդ չոր սեզոնն ունի նաև ցերեկային ջերմաստիճանի ավելի բարձր տատանումներ։ Օգոստոսը ամենախոնավ ամիսն է, տեղումների չափը 16 օրվա ընթացքում միջինը 196,1 միլիմետր անձրև է տեղում։ Դեկտեմբեր-փետրվար ամիսներին տեղումներ չեն լինում։ Չոր սեզոնին խոնավությունը ցածր է, փետրվարին իջնում ​​է մինչև 13,5%, բայց խոնավ սեզոնին այն կարող է բավականին բարձրանալ, հատկապես հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Յոլան տարեկան ստանում է 2845,5 ժամ արևի լույս, որը լավ բաշխված է ամբողջ տարվա ընթացքում, ընդ որում՝ նոյեմբերն ամենաշատն է ստանում արևի լույսը , իսկ օգոստոսն՝ ամենաքիչը։

Պատմություն 

Քաղաքի անունը ծագել է «յոլդե» բառից, որը Ֆուլա լեզվում  նշանակում է «բնակավայր բլրի վրա»։ Յոլան հիմնադրվել է 1841 թվականին և զարգացել է որպես Ադամավա էմիրության վարչական և քաղաքական կենտրոն, երբ Ֆուլայի էմիրության հիմնադիր Մոդիբո Ադաման (), հիմնել է Յոլա բնակավայրը Ֆուլբե ջիհադի համար այստեղ ապրող Բատայի (Բատտա) և Վերրեի բնիկ ժողովուրդների դեմ։

1891 թվականին լեյտենանտ Լուի Միսոնը համոզեց էմիրին ճանաչել Ֆրանսիայի տարածքային պահանջները։ Մինչև 1893 թվականը բրիտանացիները ընդլայնեցին իրենց վերահսկողությունը էմիրության այս մասի վրա, և կարճ ժամանակ անց «Royal Niger Company» ընկերությունը քաղաքում առևտրային գրասենյակ հիմնեց։ 1901 թվականին էմիր Լաուվալ Զուբեյրուն ստիպեց ընկերությանը լքել Յոլան, սակայն բրիտանական արշավախմբային ուժերի միջամտությունից հետո բրիտանացիների և «Royal Niger Company» ընկերության դիրքերը վերականգնվեցին։ 1914 թվականին գերմանացի գաղութարարները Կամերունից ներխուժեցին Յոլա, բայց անգլիացիները պահեցին քաղաքը։

Քաղաքում են գտնվում Դաշնային տեխնոլոգիական համալսարանը (հիմնադրվել է 1981 թվականին), կենտրոնական մզկիթը և Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Նիգերիայի քաղաքներ
Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ