Քեմալ Արըքան

Քեմալ Արըքան  (, ), թուրք դիվանագետ, որը 1982 թվականին ԱՄՆ Լոս Անջելես քաղաքում սպանվել է հայազգի Համբիկ Սասունյանի և Գրիգոր Սալիբայի կողմից։

Վաղ տարիներ
Քեմալ Արըքանը ծնվել է 1927 թվականին Թուրքիայի Չորումի մարզի Իսքիլիփ քաղաքում։ Ավարտելով Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը և Հարվարդի համալսարանը՝ սկսել է աշխատել պետական գերատեսչություններում։ 1955 թվականից աշխատանքի է անցել Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունում։ Ամուսնացած է եղել և ունեցել երկու երեխա։

Աշխատանքային գործունեություն
Բացի Արտաքին գործերի նախարարությունում զբաղեցրած երկու պաշտոններից, աշխատել է նաև Պրահայի, Չիկագոյի, Կանբերրայի թուրքական դեսպանատներում և Սիդնեյի հյուպատոսարանում։ 1978 թվականին նշանակվել է Լոս Անջելեսում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոս։ Լոս Անջելեսը թուրքական դիվանագիտական ներկայացուցիչների համար ծանր աշխատավայր էր։ Նախորդ գլխավոր հյուպատոսներ՝ Մեհմեդ Բայդարը և փոխհյուպատոս Բահադըր Դեմիրն սպանվել էին 1973 թվականին։ Արըքանը իր երկու երեխաներին թողել էր Կանբերրայում, որտեղ նա աշխատում էր ավելի վաղ։ «Los Angeles Times»-ին տված հարցազրույի ժամանակ՝ Լոս Անջելեսում առկա ռիսկերի մասին հարցին, Արըքանը պատասխանել է․ «Դուք նախազգուշացնո՞ւմ եք»։

Սպանություն
1982 թվականի հունվարի 28-ին ժամը 09։30-ին, Արըքանն իր տնից մեկնում էր աշխատավայր։ Երբ նա կանգ է առել կարմիր լույսի տակ, երկու զինված անձինք կրակել են նրա ուղղությամբ։ Նրա ուղղությամբ արձակվել է 14 կրակոց։ Զինված այդ մարդիկ եղել են Համբիկ Սասունյանը (իրական անունը՝ Հարի Սասունյան) և Գրիգոր Սալիբան։ Սպանությունից հետո Սալիբան անհետացել է, իսկ Սասունյանը ձերբակալվել է։ 1984 թվականին նա դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման, առանց ներման իրավունքի։

2002 թվականին, դատախազությունը համաձայնվել է գործում ներառել «ազգային հողի» վրա սպանության իրականացման դրդումը, ինչը հնարավորություն է տվել Սասունյանին ներման հայց ներկայացնել։ Որպես նախապայման է սահմանվել մեղքի ընդունումն ու պաշտոնապես ներողություն խնդրելը։ «Ես մասնակցել եմ Քեմալ Արըքանի սպանությանը» բարձրաձայն կարդացել է Համբիկ Սասունյանը։ «Ես վերահաստատում եմ քաղաքական նպատակների հասնելու համար ահաբեկչական մարտավարության օգտագործումը։ Ես ներողություն եմ խնդրում Արըքան ընտանիքից»։ Կալիֆոռնիայի բանտի վաղաժամկետ ազատման խորհուրդը 2006, 2010 և 2013 թվականներին մերժել է Սասունյանին ներման շնորհելու խնդրանքը։ Ի վերջո, Խորհուրդը 2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ին բավարարել է Սասունյանի դիմումը։ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունը դատապարտել է Խորհրդի որոշումը, իսկ ԱՄՆ-ում թուրքական լոբբիստական խմբերը նամակով դիմել են Կալիֆոռնիայի նահանգապետ Ջերի Բրաունին՝ չեղարկել ներումը։ 2017 թվականի մայիսին Բրաունը չեղարկել է ներման որոշումը՝ վետո դնելով Խորհրդի որոշման վրա։ Իր մեկնաբանության մեջ Բրաունը նշել է, որ հավատացած է, որ Սասունյանը կարող է վտանգ հանդիսանալ հասարակության համար՝ հավելելով, որ սպանությունը եղել է դիվանագետի վրա կանխամտածված հարձակում, որը նախապատրաստվել է ավելի քան երկու շաբաթ։

Ժառանգություն
Քեմալ Արըքանի անունով են կոչվել Ադանայի մարզի Փոզանթը քաղաքի և Այդընի մարզի Քուշադասը քաղաքի փողոցներ։

Ծանոթագրություններ 

Թուրք դիվանագետներ
Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ