Նատալյա Չմուտինա

Նատալյա Բորիսովնա Չմուտինա (, ), ուկրաինացի ճարտարապետ և մանկավարժ, Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական ճարտարապետ, Ուկրաինայի ճարտարապետների ազգային միության անդամ, Ուկրաինայի ճարտարապետության ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս։

Կենսագրություն  
Նատալյա Չմուտինան ծնվել է 1912 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Կիևում։ 1918-1926 թվականներին տատիկի հետ ապրել է Արամիլում (այժմ՝ Սվերդլովսկի մարզ, Ռուսաստան)։ Այնտեղ ստացել է միջնակարգ կրթություն։ Հետագայում սովորել է օտար լեզուների դասընթացներում, միևնույն ժամանակ ավարտել է նկարչության դասընթացները։

1930-1936 թվականներին սովորել է Կիևի շինարարական ինստիտուտի (այժմ՝ ԿՇԱՀ) ճարտարապետական ֆակուլտետում՝ Վլադիմիր Զաբոլոտնի արվեստանոցում, եղել է Վիկտոր Նեկրասովի համակուրսեցին։ 1936 թվականին Զաբոլոտնիի թիմի կազմում մասնակցել է Կիևում Գերագույն Ռադայի շենքի նիստերի դահլիճի նախագծի մրցույթին։ Նրանց նախագիծը հաղթել է։ 1938-1941 թվականներին եղել է Կիևի թիվ 43 ինքնաթիռների վերանորոգման գործարանի կապիտալ շինարարության բաժնի ճարտարապետը։ 1941-1944 թվականներին՝ տարհանման ժամանակ, որպես ճարտարապետ աշխատել է Արամիլում, Իվանովոյում և Մոսկվայում։ Կիևի ազատագրումից անմիջապես հետո վերադարձել է քաղաք։ 1946-1999 թվականներին դասավանդել է Գեղարվեստի և ճարտարապետության ազգային ակադեմիայում։ 1952 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ-ում ճարտարապետության թեկնածուի գիտական աստիճան ստացած առաջին կինը։ Ազատ տիրապետել է գերմաներենին և ֆրանսերենին, իսկ 1965 թվականին ելույթ է ունեցել Փարիզում`  Ճարտարապետների միջազգային միության VIII համագումարում։

1971 թվականին ճարտարապետ Ա. Ստուկալովի և Յ. Չեկանյուկի հետ աշխատել է «Կահույքի տանը»։ Նախագիծը մտահղացել է դրա հեղինակը՝ Ն. Չմուտինան, երկակի ներկայացմամբ՝ առևտուր և ցուցահանդես։ Նախագծում ներկայացվել են առևտրային հարկեր, նաև իրական բնակարանների ինտերիերի արտացոլման նախագիծ՝ կահույքի կոմպոզիցիաների օրինակներով։ 1974 թվականից եղել է Կիևի պետական արվեստի ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Աշխատել է Կիևի ճարտարապետական և նախագծային կազմակերպություններում։ Համահեղինակ է Կիևում Կրեշչատիկի զարգացման նախագծի և  մի շարք հասարակական և արդյունաբերական շենքերի նախագծերի։ 

Նատալյա Չմուտինան մահացել է 2005 թվականին, 92 տարեկանում։ Ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ Կիևի Վոլոդիմիրսկա փողոցի 22 տանը, որտեղ ապրել է ճարտարապետը, 2012 թվականի նոյեմբերի 29-ին տեղադրվել է հուշատախտակ։

Աշխատանքներ 
 Ռեստորան «Ռիվիերա» Կիևում Դնեպրի ափին,
 Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի շենքը Կիևում՝ Միխայիլ Գրուշևսկու փողոց 5 (ճարտարապետ՝ Վ.Ի. Զաբոլոտնիի հետ համահեղինակությամբ, 1936-1939),
 Բամբակի գործարան Արմավիրում (էվակուացիայի ժամանակ, 1942),
 Կիևում Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի ավերված շենքի վերականգնում,
 Սպառողների միության («Укоопспілка») շենքը Կիևում, Կրեշչատիկի փողոց 9 (ճարտարապետներ՝ Վլադիմիր Զաբոլոտնիի և Յա. Լ. Կրասնիի հետ միասին, 1954-1957),
 «Դնեպր» հյուրանոց Կիևում Կրեշչատիկի փողոց 1/2 (ճարտարապետներ՝ Վիկտոր Ելիզարովի, Վլադիմիր Զաբոլոտնիի և Յա. Լ. Կրասնիի հետ միասին, 1956-1964),
 «Տարասովա Գորա» հյուրանոց Կանևում, Շևչենկոյի փողոց 2 (ճարտարապետ՝ Է. Վ. Գուսևայի և մյուսների հետ միասին, 1961),
 «Լիբեդ» հյուրանոց Կիևում, Հաղթանակի հրապարակ 1 (1970, Ա. Մ. Անիշչենկոյի, Օլեգ Ստուկալովի, Յու. Ա. Չեկանյուկի հետ համահեղինակությամբ),
 «Տուրիստ» հյուրանոց Չերկասիում (1970),
 «Կահույքի տուն» Կիևում (1973)։

Պարգևներ և կոչումներ    
 1976 - Ուկրաինական ԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ,
 1987 - Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական ճարտարապետ,
 Ուկրաինայի ճարտարապետության ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս։

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Архитектурная макетная мастеская Master 3D 
 Гостиница «Тарасова Гора» (Канев) — иллюстрация в Большой советской энциклопедии

Աղբյուրներ 
 Natalia Borysivna Chmutina: Life and creative path of an architect / edited. O. V. Maznichenko. - К.: АДЕФ-Україна, 2012. - 300 с. : 285 il. - ISBN 978-966-187-185-3.
 Chmutina Natalia // Encyclopedia of Ukrainian Studies: Dictionary part: [in 11 volumes] / Shevchenko Scientific Society; Goal. ed. Prof., Dr. Vladimir Kubiyovych. - Paris — New York: Young Life, 1955-1995.
 Chmutina Natalia Borysivna // Art of Ukraine: Biographical reference book / edited by: AV Kudrytsky, MG Labinsky; for order. AV Kudrytsky. - Kyiv: "Ukrainian Encyclopedia", 1997. - 700 p. - ISBN 5-88500-071-9.
 Formation of Natalia Chmutina's school in the context of architectural culture of Ukraine of the Soviet era: author's ref. dis. … Cand. art history: 26.00.01 / OV Maznichenko; Nat. acad. of Arts of Ukraine, Inst. of Modern Problems. art. - K., 2015. - 16 p.

Խորհրդային ճարտարապետներ
Ուկրաինացի ճարտարապետներ
Կին ճարտարապետներ
Ուկրաինացի մանկավարժներ