Ռոջեր Ֆրայ

Ռոջեր Էլիոթ Ֆրայ (, ), անգլիացի նկարիչ, արվեստաբան, քննադատ, վորտիցիզմի նախակարապետներից մեկը, Բլումսբերի խմբի անդամ։ Հաստատելով իր համբավը որպես Հին վարպետների գիտակի՝ նա դարձել է ֆրանսիական գեղանկարչության վերջին զարգացումների ջատագովը, ջատագովը ավանգարդի նոր փուլի, որին տվել է իր իսկ ձևակերպած, հեղինակած պոստիմպրեսիոնիզմ եզրույթ-անվանումը։ Նա առաջին գործիչն էր, ով Բրիտանիայում բարձրացրեց հանրության իրազեկվածությունը ժամանակակից արվեստի վերաբերյալ և ընդգծեց նկարների ֆորմալ հատկանիշների գերակայությունը զուգակցվող գաղափարների նկատմամբ։ Արվեստի պատմաբան Քենեթ Քլարկը նրան բնորոշել է որպես մի արվեստագետի ու արվեստաբանի, ով «ամենամեծ ազդեցությունն է գործել ճաշակի վրա Ջոն Ռասկինի ժամանակներից ի վեր... Քանի որ ճաշակը կարող է փոխել մեկ մարդ, այն փոխել է Ռոջեր Ֆրայը»։ Ֆրայի նորարական ճաշակն ազդել է հիմնականում անգլոֆոն աշխարհի վրա, և նրա հաջողությունը գլխավորապես կայանում էր նրանում, որ կրթված հանրությանն ազդարարեց փարիզյան ավանգարդի վերջին գեղարվեստական զարգացումների բեկումնային տարբերակի մասին։

Կենսագրություն 

Սովորել է Քեմբրիջի համալսարանի Թագավորական քոլեջում։ Ուսանողական տարիներին ճամփորդել է Իտալիայում, որոշ ժամանակ ապրել Ֆրանսիայի մայրաքաղաքում՝ Փարիզում, ուսումնասիրել հին վարպետների արվեստը։ Ստեղծագործական առաջին շրջանում հիմնականում բնանկարներ է արել։

1906 թվականին դարձել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի համակարգող (կուրատոր)։ Այդ նույն տարում իր համար բացահայտել է Պոլ Սեզանի արվեստը և սկսել է բուռն կերպով հետաքրքրվել իր ժամանակակից ֆրանսիական գեղարվեստով։ 1910 թվականին լոնդոնյան Գրաֆտոն պատկերասրահում կազմակերպել է Մանեն և պոստիմպրեսիոնիստները ցուցահանդեսը։ Չնայած մամուլի քննադատական դիտողություններին՝ 1912 թվականին կազմակերպել է պոստիմպրեսիոնիստական երկրորդ ցուցահանդեսը, որտեղ ժամանակի անգլիացի նկարիչների գործերի կողքին ներկայացվել են Անրի Մատիսի, ֆովիստների, Պաբլո Պիկասոյի և ժորժ Բրաքի աշխատանքները։ գեղանկարչական, կազմակերպական, գրական գործունեության մեջ նրան աջակցել է մեկենասուհի լեդի Օտտոլայն Մոռելը, ով մի ժամանակ նրա սիրուհին էր եղել։

1913 թվականին Ֆրայը բացել է Omega Workshopsդիզայն-արվեստանոցը, որտեղ այլոց թվում աշխատել են նաև ճանաչված նկարիչներ Դունկան Գրանտը, Ուիլյամ Ռոբերտսը, Վանեսա Բելլը։

Ֆրայն անդամակցել է Բլումսբերի խմբին՝ հասրակական մի ակումբի, որտեղ ընդգրկված էին անգլիական մտավոր վերնախավի ներկայացուցիչներ։

1940 թվականին լույս է տեսել Ռոջեր Ֆրայի գեղարվեստական կենսագրությունը՝ Վիրջինյա Վուլֆի հեղինակությամբ։

Նկարչի աշխատանքները պահվում են բրիտանական Թեյթ պատկերասրահում, Էշմոլի թանգարանում, Մանչեստրի գեղարվեստական պատկերասրահում, Կուրթոյի արվեստի ինստիտուտում...:

Գրքեր
 Art and Commerce (1926)
 Art History as an Academic Study (1933)
 The Artist and Psycho-Analysis (1924)
 Arts of Painting and Sculpture (1932)
 Vision and Design (1920)
 Transformations (1926)
 Cézanne. A Study of His Development (1927) [առաջին հրատարակությունը ֆրանսերեն էր, « Le développement de Cézanne », 1926]
 Henri Matisse (1930)
 Characteristics of French Art (1932)
 Reflections on British Painting (1934)
 Giovanni Bellini (1899)
 Duncan Grant (1923)
 Flemish Art (1927)
 Last Lectures (1933)
 A Sampler of Castille (1923)
 Twelve Original Woodcuts (1921)
Թարգմանություն։
 Some poems of Mallarme (1936)

Պատկերասրահ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
Virginia Woolf, Roger Fry: A Biography (1940) 
Denys Sutton, Letters of Roger Fry (1972) 
Frances Spalding, Roger Fry: Art and Life, University of California Press, (1980) 
David Boyd Haycock. "A Crisis of Brilliance: Five Young British Artists and the Great War" (2009)
Christopher Reed, A Roger Fry Reader (1996) 
Gal, Michalle. Aestheticism: Deep Formalism and the Emergence of Modernist Aesthetics. Peter Lang AG International Academic Publishers, 2015

Արտաքին հղումներ 

 Roger Fry at artcyclopedia.com
Roger Fry at Oxford Encyclopedia of Aesthetics (2nd edition)
Roger Fry' s biography in the Burlington Magazine
Roger Fry - Vision and design ,Chatto and Windus, London 1920
"Post-Impressionism", Roger Fry's lecture on the closing of the "Manet and the Post-Impressionists" exhibition at the Grafton Galleries, as published in The Fortnightly Review
"Roger Fry, Walter Sickert and Post-Impressionism at the Grafton Galleries", a reflection by Prof. Marnin Young on the 1910-1911 exhibition

Անգլիացի նկարիչներ
20-րդ դարի նկարիչներ
Պոստիմրեսիոնիստ արվեստագետներ
Արվեստաբաններ
Քննադատներ
Թանգարանային աշխատակիցներ
Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ
Բրիտանացի արվեստագետներ