Արտեմիո Կրուսի մահ (վեպ)

«Արտեմիո Կրուսի մահը» (), մեքսիկացի գրող Կառլոս Ֆուենտեսի վեպը, որը հրատարակվել է 1962 թվականին։ Այս գրքում Կառլոս Ֆուենտեսը ներկայացնում է ժամանակակից Մեքսիկայի դաժան քաղաքական և տնտեսական պատմության ակնարկ։ «Արտեմիո Կրուսի մահը» գրողի ամենանշանակալի ստեղծագործություններից է։ Սա մի անօթևան տղայի՝ երիտասարդ իդեալիստ հեղափոխականի կյանքի պատմություն է, որը դառնում է կապիտալիստական Մեքսիկայի ամենահարուստ և ազդեցիկ մարդկանցից մեկը։

Սյուժե 
«Արտեմիո Կրուսի մահը» էպիկական պատմություն է՝ բազմաթիվ իրադարձություններով և կերպարներով, սակայն գլխավոր հերոսը մահամերձ մուլտիմիլիոնատեր Արտեմիո Կրուսն է, և միակ իրադարձությունը, որի վրա սևեռված է հեղինակի ուշադրությունը, նրա կյանքն է, որը նա հիշում է մինչև մահ։

Վեպի հերոսը մահվան մահճում վերհիշում է իր կյանքի կարևորագույն փուլերը, հատկապես մեքսիկական հեղափոխության ժամանակները։ Այս պայքարից հետո նա աստիճանաբար կորցնում է իր իդեալներն ու միակ կնոջ սերը, ով իսկապես սիրում էր իրեն։ Հետո նա ամուսնանում է հողատիրոջ դստեր հետ և օգտագործում նրա ընտանիքի կապերը հսկայական հարստություն դիզելու համար։ Անարգ, անհնազանդ, սեփական իդեալներին դավաճանող Արտեմիո Կրուզը ներկայացնում է Մեքսիկայի վերջին պատմության պարադոքսները, նրա քաղաքական համակարգը, միջին և բարձր իշխող դասերի սովորությունները։

Քննադատություն 
Վեպը ինքնադիտողական է, քանի որ հերոսը գտնվում է ներհայեցողության մեջ, և միևնույն ժամանակ՝ հետադարձ հայեցողության մեջ, քանի որ գլխավոր հերոսը կարող է միայն հետ նայել, նրան միայն մահն է սպասում։

Հեղինակը պատմվածքը բաժանել է առանձին դրվագների՝ ըստ տարիների և գլուխների բուռն հաջորդականությամբ, որտեղ ամենահեռավոր ամսաթիվը՝ Քրուզի ծննդյան օրը, վերջինն է վեպի մեջ։ Պատմությունը հերթականությամբ ներկայացվում է առաջին, երրորդ և երկրորդ դեմքով. առաջին դեմքին համապատասխանում է Արտեմիոյի հոգեվարքի ժամանակը, երրորդ դեմքով հերոսը հիշում է անցյալի իրադարձությունները, իսկ երկրորդ դեմքով Արտեմիո Կրուզը դիմում է ինքն իրեն իր իսկական անձի անունից՝ դատապարտելով սեփական կյանքը։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Կառլոս Ֆուենտեսը «Արտեմիո Կրուսի մահը» վեպի մասին (անգլ.)
 «Արտեմիո Կրուսի մահը» կամ դրա մասին ստեղծագործությունները գրադարաններում 
1962 վեպեր
1962 գրքեր
Իսպաներեն վեպեր
Մեքսիկայի պատմություն
Գրքեր այբբենական կարգով