Մերի Վագներ

Մերի Վագներ (, ), քաղաքացիական ակտիվիստ, ընդդեմ աբորտային շարժման մասնակից, իրավապաշտպան, խղճի բանտարկյալ։ Բազմամյա գործունեության ընթացքում Վագները համոզել է ավելի քան հարյուր հղի կանանց հրաժարվել աբորտից։ Խաղաղ ցույցերի մասնակցելու համար նա դատապարտվել է վեց տարվա բանտարկության, այլ աղբյուրների համաձայն՝ չորսուկես տարվա։

Կենսագրություն

Վաղ տարիներ 
Մերին ծնվել է Ֆրենկի և Ջեյն Վագներների կաթոլիկ ընտանիքում, եղել նրանց տասներկու երեխաներից երրորդը, որոնցից հինգը որդեգրված երեխաներ էին։ Մայրը տառապում էր ծանր հղիությամբ, բայց, ըստ Մերիի, «միշտ ուրախ էր, սեր և զոհողություն էր ցուցաբերում արգանդում գտնվող յուրաքանչյուր երեխայի համար»։
Մերի Վագներն ավարտել է Վիկտորիայի համալսարանը, որտեղ սովորել է անգլերեն գրականություն ու ֆրանսերեն և ստացել արվեստի բակալավրի աստիճան։ Նա մի քանի ամիս ապրել է Ֆրանսիայում` աշխատելով քրիստոնեական կազմակերպությունում, որը հոգ էր տանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց նկատմամբ։

Վագներն աշխատել է հղի կանանց ճգնաժամային կենտրոնում։

Գործունեությունը կլինիկաներում 
Մերի Վագներին  ոստիկանությունը առաջին անգամ ձերբակալվել է 1999 թվականին Վանկուվեր քաղաքի բժշկական կլինիկայում, որտեղ նա համոզել է 16-ամյա հիվանդին հրաժարվել աբորտից և աշխատակազմի խնդրանքով հրաժարվել է լքել շենքը։

Ըստ Մերի Վագների` «կյանքի համար պայքարի» շարժմանը մասնակցելու համար ինքը ոգեշնչվել է Մայր Թերեզայի և Թերեզ Լիզյոացու աշխատանքներով, իր ծնողների ազդեցությամբ և Տորոնտոյից «կյանքի համար պայքարի» շարժման մասնակից Լինդա Գիբբոնսի () հետ ընկերությունից։ Վագները իր կենսագրության կարևոր դրվագ է համարում 2000 թվականին Նյու Յորքում «կյանքի համար պայքարի» շարժման մասնակից ամերիկացի Ջոան Էնդրյուս Բելի () հետ ծանոթությունը։ Մերիի ծնողները` հղիության արհեստական ընդհատման և բեղմնականխման հակառակորդները, լիովին կիսում են դստեր համոզմունքները և աջակցում նրան։ Նրա աջակիցներից է Վիկտորիա քաղաքում անկացվող կյանքի համար () ամենամյա երթի մասնակից Ֆրենկ Վագները։

Հաշվի առնելով, որ «յուրաքանչյուր մարդկային կյանք արժեքավոր է և սկսվում է բեղմնավորման պահից», Մերին իր մեջ զգաց «հակում պաշտպանելու վտանգի մեջ գտնվող իր մերձավորին»։ Այցելելով այն բժշկական հաստատությունները, որտեղ աբորտներ են կատարվում, Վագները սպասասրահում զրուցում էր հղի կանանց հետ` հարցնելով նրանց, թե ինչու են որոշել ազատվել իրենց երեխայից և համոզում էր, որ նրանք հրաժարվեն իրենց որոշումից։ Ծնկի իջնելով հիվանդի առջև՝ նա նրանց էր հանձնում սպիտակ կամ կարմիր վարդ՝ հետևյալ բառերով. «Սա ձեզ համար է։ Ես այստեղ եմ, որպեսզի աջակցեմ ձեզ և ձեր երեխային»։ Բացի այդ, Մերին կանանց տեղեկացնում էր հղիության արհեստական ընդհատումների առողջության համար վտանգի մասին, քանի որ բուժաշխատողները նրանց չէին պատմում այդ մասին։ Աշխատակազմի արձագանքը մշտապես թշնամական և ագրեսիվ էր, Վագներին սպառնացել են և ֆիզիկական ուժ են գործադրել նրա նկատմամբ` ստիպելով հեռանալ։

Մերի Վագները բազմիցս ձերբակալվել է, ամեն անգամ ձերբակալվելուց մի քանի ամիս հետո խուլիգանության և փորձաշրջանի խախտման մեղադրանքով կրկին հայտնվելով ճաղերի ետևում։ Դատարանը նրա գործողությունները համարում էր որպես «միջամտություն մասնավոր բիզնեսին»։ Նրան առաջին անգամ ձերբակալեցին 2010 թվականի մարտին Տորոնտոյում, որտեղ Վագները մեկնել էր աջակցելու Լինդա Գիբբոնսին հասարակական աշխատանքներում։ Բանտարկության ամենաերկար ժամանակահատվածը նրա համար եղել է 2012 թվականի օգոստոսից մինչև 2014 թվականի հուլիսը։

Վագները միշտ մերժում էր գրավի պայմանը, որը նախատեսում էր փորձաշրջանի ընթացքում մինչև 100 մետր հեռավորություն պահպանել այն բժշկական հաստատություններից, որտեղ հղիության արհեստական ընդհատումներ են կատարվում։ Վագները հայտարարում էր, որ այդ պայմանը հակասում է իր խղճին և իր կողմից այդպիսի պայմանի տակ ստորագրելը կնշանակի համաձայնություն տալ չծնվածի սպանությանը։

Վերջին անգամ, երբ Մերի Վագները ձերբակալվել էր Տորոնտոյի աբորտի կլինիկայում, 2017 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, նա երեք ամիս անցկացրեց բանտում՝ դատավարությանը սպասելով։ 2018 թվականի հուլիսի 12-ին Օնտարիոյի դատարանը Վագներին դատապարտեց 7,5 ամսվա ազատազրկման։

Մեղադրանքներ և պաշտպանություն 
Հղիության արհեստական ընդհատումների Տորոնտոյի բժշկական կլինիկայի բժիշկ Սաիրա Մարկովիչը մասնագիտացած էր ուշ ժամկետների (16-20 շաբաթ) աբորտների կատարման գործում և հանդիսանում էր Աբորտների ազգային ֆեդերացիայի () մրցանակակիր 2013 թվականին դատարանում հանդես եկավ Վագների դեմ` պնդելով, նա այցելել է հիվանդասենյակներ և սպասասրահ, բարձրաձայն աղոթել և վախեցրել հիվանդներին։ «Նա իր համոզմունքները պարտադրում է իմ հիվանդներին», պնդում էր Մարկովիչը՝ հավելելով, որ թույլ չի տա իր կլինիկայում «կյանքի համար պայքարի» շարժման քարոզչություն իրականացնել։

Մերի Վագների իրավական պաշտպանությունը հիմնվում էր քրեական օրենսգրքի այն հոդվածների վրա, որով հիմնավորում էր մարդուն մահից փրկելուն ուղղված գործողությունները փրկելուն։ 2016 թվականի նոյեմբերին նա հրավիրեց բժշկության երկու պրոֆեսորների, կենսաէթիկայի մասնագետների, որպես փորձագետներ, որոնք գիտականորեն դատարանին պետք է ապացուցեին, որ յուրաքանչյուր մարդ այդպիսին է սաղմնավորման պահից սկսած։ Բայց դատավորը հրաժարվեց լսել փորձագետներին՝ վկայակոչելով այն փաստը, որ կանադական դատական պրակտիկայում մարդու անձը ճանաչվում է նրա ծննդյան պահից և կենսաէթիկայի տեսանկյունից դիտարկելը նշանակություն չունի։ Դատավարություններից մեկի ժամանակ Վագները հրաժարվեց ցուցմունքներ տալուց և մի քանի ժամ լռելով` գլուխը խոնարհեց ի նշան համերաշխության ձայնի իրավունք չունեցող աբորտի զոհերի։

Համաշխարհային աջակցություն 
Կանադայում Մերի Վագների ձերբակալություններն անտեսվում էին լրատվամիջոցների կողմից, բացառությամբ Life Site News- ի։ 2014 թվականի հոկտեմբերին Վագներն այցելեց Լեհաստան, որտեղ անցկացրեց երկու շաբաթ և երկրում շրջագայության ընթացքում 26 քաղաքներում հանդիպեց շուրջ մեկ միլիոն կողմնակիցների հետ։ Մերին հրավիրվել էր բազմաթիվ դպրոցներ, համալսարաններ և մանկապարտեզներ, զրուցել քաղաքական և կրոնական գործիչների հետ, հարցազրույցներ տվել լրագրողներին, ելույթ ունեցել Trwam կաթոլիկ հեռուստաալիքով, այցելել է Բելոստոկի չծնված երեխաների գերեզմանոց, ուխտագնացության գնացել Մայր Աստծո Չեսթոխովայի սրբապատկերին և մասնակցել կյանքի համար VI Թեմական երթին և ընտանիքին Դեմբիցայում։

Լեհ ռեժիսոր Գրժեգոժ Բրաունը () նկարահանեց «Ոչ Մերի Վագների մասին» վավերագրական ֆիլմը (), որի պրեմիերան կայացավ 2014 թվականի հոկտեմբերին, Վարշավայում։ Ֆիլմը աբորտի խնդիրը դիտարկում է մշակույթի, կրոնի և փիլիսոփայության տեսանկյունից և պատմում կյանքի համար պայքարողների գործունեության մասին։

2015 թվականի հունվարին` Մերի Վագների հերթական դատավարությունից հետո, նրա կողմնակիցներն աջակցության ցույցեր անցկացրեցին Վարշավայի, Բեռլինի, Մոսկվայի, Կանադայի դեսպանատների մոտակայքում։ Մասնակիցները եկել էին Մերիի դիմանկարներով և վարդերով, ծաղիկներով, որոնք նա առաջարկում էր կլինիկայում հղի կանանց։ Լեհաստանում սպիտակ վարդը դարձել էր Մերի Վագների հետ համերաշխության խորհրդանիշ։

2017 թվականի հունվարին Վագների լեհ կողմնակիցները կոչ արեցին համախոհներին աջակցել նրան բարոյապես և Մարիի ծննդյան օրը նամակներ ու շնորհակալագրեր ուղարկել նրան Միլթոն քաղաքի բանտ։ Մայիսի 12-ին Սանկտ Պետերբուրգում Մեծ Բրիտանիայի գլխավոր հյուպատոսարանի դիմաց տեղի ունեցավ «Կյանքի մարտիկների» շարժման հանրահավաք՝ ի աջակցություն Վագների, որի ընթացքում հանրագիր հանձնվեց հյուպատոսության անձնակազմին Մերիի ներման խնդրանքով Եղիսաբեթ II թագուհու անունով, որը նաև Կանադայի միապետն էր։ Հանրագրի հետ միասին ցուցարարները փորձեցին հյուպատոսարան հանձնել 43 սպիտակ վարդերով ծաղկեփունջ, որպես հիշեցում Վագների ծննդյան 43-րդ օրվա մասին, որը նա դիմավորել է կալանավայրում, բայց ծաղիկներն աշխատակիցների կողմից չընդունվեցին «անվտանգության նկատառումներից ելնելով»։ Հունիսի 4-ին Մոսկվայում Կանադայի դեսպանատան դիմաց անցկացվեց ցույց «Աստծո կամքը» շարժման մի ակտիվիստի կողմից, որը սպիտակ վարդեր բաժանեց դեսպանատան մոտով անցնող կանանց՝ պատմելով Մերի Վագների գործունեության և կանադական իշխանությունների կողմից նրա հետապնդումների մասին։

2018 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Մերի Վագների թեկնածությունը առաջադրվեց Սախարովի անվան մրցանակին՝ Եվրախորհրդարանի տարբեր խմբակցությունների 42 պատգամավորների կողմից, լեհ քաղաքական գործիչ Մարեկ Յյուրեկի առաջարկով, «ի պաշտպանություն նրանց իրավունքների, ովքեր չեն կարողանում խոսել իրենց համար»։

Ծանոթագրություններ 

Մարդու իրավունքներ
Վիժեցման քննարկումներ
Կանադացի հասարակական գործիչներ