Յիտիոն

Յիտիոն, Գիտիոն ( ), փոքր քաղաք Հունաստանում։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 17 մետր բարձրության վրա։  Տեղակայված է Պելոպոնես թերակղզու հարավային մասում, Աթենքից 171 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, 51 կիլոմետր հարավ-արևելք Կալամատայից և «Կապիտան-Վասիլիս-Կոստանդնուպոլիս» օդանավակայանից 58 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք։ Անատոլիկի-Մանի համայնքի վարչական կենտրոնը, Լակոնիա ծայրամասային միավորումում, Պելեպոնես պերիֆերիայում։ Բնակչությունը 4279 բնակիչ է՝ ըստ 2011 թվականի մարդահամարի։

Հնում համարվում էր Սպարտայի ծովային նավահանգիստ, որը տեղակայված էր Յիտիոնից 40 կիլոմետր հյուսիս։ Այն համարվել է կարևոր նավահանգիստ ընդհուպ մինչև մ․ թ․ IV դարը, երբ, ենթադրաբար, քաղաքը ավերվել է ուժգին երկրաշարժից։ Ներկա ժամանակում այն ամենախոշոր և կարևորագույն քաղաքն է Մանի թերակղզում։

Աշխարհագրություն 
Յիտիոնը տեղակայված է Մանի թերակղզու հյուսիս-արևելայան մասում և Լակոնիկոս ծոցի հյուսիս-արևմտյան ափին։ Քաղաքը կառուցվել է  տեղի բնակիչների կողմից Ակումանոս կամ Կումանոս () կոչվող Լարիսիոնի արևելյան ստորոտում, թերակղզու ամենապտղաբեր մարզերից մեկը՝ տեղակայված Գիֆե գետի գետաբերանի մոտ, որը, սովորաբար, միշտ ցամաքում է, որտեղից էլ ստացել է «Կսերիկաս»՝ «չոր» մականունը։ Ներկա ժամանակում գետի հունի մեծ մասում տեղակայված է Էրմու պողոտան։ Ավելի հեռու՝ հյուսիս-արևելքում, տեղակայված է Էվրոտաս գետի դելտան։ Յիտիոնի ափին տեղակայված են մի քանի ոչ մեծ կղզիներ, որոնցից խոշորագույնը համարվում է Կրանայան, մայրցամաքի հետ կապված է պատնեշով։ Յիտիոնը տեղակայված է 40 կիլոմետր հարավ Սպարտայից, որի հետ կապվում է եվրոպական Е961 երթուղու մասով՝ 39 ազգային ճանապարհով։

Պատմություն 
Ըստ Գիտիյը ավանդության  (, ) հիմնադրվել է Ապոլլոնի և Հերակլեսի կողմից Դելփյան պատգամախոսի եռաոտանու պատճառով վեճի արդյունքում։

Հիմնադրվել է փյունիկցիների կողմից։ Մ․ թ․ ա․ VI դարում դարձավ Լակոնիայի գլխավոր նավահանգիստը։ Պատկանել է Սպարտային։ Առաջին անգամ հիշատակվում է Թուկիդիդեսի կողմից, աթենական Տոլմիդա ծովի նկարագրությունում, որը ամայացրել է Գիտիյը մ․ թ․ ա․ 455 թվականին Էպամինոնդը Լակոնիայի արշավանքի ժամանակ՝ մ․ թ․ ա․ 370 թվականին՝ չկարողանալով այն վերցնել։ Գրավվել է հռոմեացի Ֆլամինին եղբայրներ՝ Լուցիայի և Տիտայի առաջնորդությամբ մ․ թ․ ա․ 195 թվականին։ Հռոմեական ժամանակաշրջանում պատկանել է Էլեվտերոլոկանին, որի կայսր Օկտավիանոս Օգոստոսը ազատել է Սպարտայի տիրապետությունից, և կրկին ծաղկման դարաշրջան ապրեց։

Ըստ Պավսանիասի՝ ագորայում գտնվում էին Ապոլլոնի, Հերակլի և Դիոնիսի արձանները։ Ագորայի մյուս կողմում գտնվում էին Ապոլլոն Կարնեյսկու, Ասկլեպիոսի և Պոսեյդոն Գեաոխի արձանները, ինչպես նաև Ամմոնայի և Դեմետրայի տաճարները։ Քաղաքում կային Կաստորի (Կաստորիդի) դարպասները, իսկ միջնաբերդում՝ Աթենքի տաճարը։

Յիտիոնի մոտ Օրեսթեսը բուժվել է խելագարությունից։ Կրանայի դիմաց գտնվում էր Աֆրոդֆիտե Մեգոնիտիդի տաճարը, ըստ տեղեկությունների կառուցված Պարիսի կողմից։ Մենելայոսը այստեղ է տեղադրել Թեմիսի և Պրակսիդիկի արձանները։ Լարիսիսոնում գարնանը հաղթեցին Դիոնիսիին։

Հռոմեական ժամանակաշրջանում դարձավ աճող առևտրական կենտրոն։ 375 թվականին ավերվեց երկրաշարժից։ 1209-1262 թվականներին այստեղ էր Պասավաս բարոնությունը համանուն ամրոցի կենտրոնով, հին Լասայի վայրում։ XIX դարում հայտնի էր որպես Պալեոպոլ ()։

Հնագիտակսան պեղումներ 
Անտիկ թատրոնը, ինչպես նաև հին ագորայի մեծ մասը հայտնաբերվել են XX դարի վերջին Հնագիտական համայնքի պեղումներով։ Ագորայի պեղումները շարունակվում են ներկա ժամանակում։ Վերջերս հայտնաբերվեցին հռոմեական ժամանակաշրջանի գերեզմանատների փլատակները և նախաքրիստոնեական բազիլիկներ։

Տեսարժան վայրեր 
Հին կանանց դպրոցը Էռնեստ Ցիլերի նախագծով  1896 թվականի մեկհարկանի շինություն է, որում  մինչև 1990-ական թվականները տեղակայվել էր 2-րդ նախադպրոցը։

Երկհարկանի շինությունը Էռնեստ Ցիլերի նախագծով քաղաքապետարանն է, գտնվում է քաղաքային ծովափում։

Յիտիոն միություն 
Յիտիոն համայնքային միությունում ներառված են ինը բնակավայրեր։ Բնակչությունը 4717 է՝ ըստ 2011 թվականի մարդահամարի, տարածքը՝ 35,141 քառակուսի կիլոմետր։

Բնակչություն

Հայտնի մարդիկ 
 Ալեքսանդրիոս Օթոնեո (1879—1970 թվականներ) — սպա, 1933 թվականին անցման շրջանի կառավարության գլուխ 
 Ձաննիս Ձաննետակիս (1927—2010 թվականներ) —  1989 թվականին Հունաստանի վարչապետ

Եղբայր-քաղաքներ 
   Վիլնյով-լեզ-Ավինյոն

Ծանոթագրություններ 

Հունաստանի քաղաքներ