Երկծոպիկ

Երկծոպիկ կամ սերինոսահատ (լատ.՝ Phalaris), հացազգիների ընտանիքին պատկանող խոտաբույսերի ցեղ։ Երկծոպիկի տեսակները աճում են և տարածված են բոլոր մայրցամաքներում, բացի Անտարկտիդայից։ Աճում են տարբեր էկոլոգիական պայմաններում՝ ծովի մակարդակից ցածր տեղամասերից մինչև հազարավոր մետր ծովի մակարդակից բարձր, շատ խոնավ վայրերից մինչև չոր վայրեր։ Երկծոպիկ եղեգանմանը (P. arundinacea) և երկծոպիկ ջրայինը (P. aquatica) հաճախ համարվում են մոլախոտեր և արագորեն տարածվում են։

Տարածվածություն 
Տեսակները տարածված են ամբողջ աշխարհում, բացի Անտարկտիդայից։

Տարածվածությունը Հայաստանում 
Հայաստանում տարածված է այս ցեղի երկու տեսակ՝ երկծոպիկ եղեգանմանը (P. arundinacea) և սերինոսահատ տարօրինակը (P. paradoxa): Երկծոպիկ եղեգնանմանը գրականության մեջ նախկինում դասում էին Phalaroides ցեղին, որը ներկայումս համարվում է Phalaris ցեղի ենթացեղերից մեկը։ Սերինոսահատ տարօրինակը գրանցված է ՀՀ կարմիր գրքում որպես վտանգված տեսակ։

Երկծոպիկ եղեգնանմանը տարածված է ստորին, միջին և վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-3000 մետր բարձրության վրա։ Հանդիպում է գետերի, լճերի, ջրամբարների, այլ ջրային զանգվածների ափերին, ճահճացած տարածքներում, անտառային բացատներում։  Հանդիպում է Ախուրյանի, Շիրակի, Արագածոտնի, Լոռու, Իջևանի, Ապարանի, Սևանի, Երևանի, Վայոց ձորի, Զանգեզուրի շրջաններում։ Սերինոսահատ տարօրինակը հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ողջաբերդ գյուղի շրջակայք)։

Ալկալոիդներ 
Որոշ երկծոպիկներ պարունակում են գրամին, որը ոչխարների և եղջերավոր անասունների համար թունավոր է, կարող է առաջացնել գլխուղեղի, կենտրոնական նյարդային համակարգի և այլ օրգանների վնասում, ինչպես նաև մահ։

Phalaris arundinacea, Phalaris aquatica և Phalaris brachystachys տեսակները պարունակում են N,N-DMT (դիմեթիլտրիպտամին), 5-MeO-DMT (5-մետօքսիդիմեթիլտրիպտամին) և 5-OH-DMT (բուֆոտենին) ալկալոիդները։ Այն տարածքները, որտեղ այս բույսերում պարունակվում է մեծ քանակով ալկալոիդներ, շրջանցվում են արածող կենդանիների կողմից։

Այս ալկալոիդները չեն հայտնաբերվել P. californica, P. canariensis, P. minor տեսակներում և P. arundinacea-P. aquatica հիբրիդներում։

Տեսակներ 
Տարածված տեսակներից են՝

 Phalaris amethystina Trin.
 Phalaris angusta
 Phalaris aquatica - Ե. ջրային
 Phalaris arundinacea - Ե. եղեգնանման կամ եղեգնաբուսանման
 Phalaris brachystachys - Ե. կարճախոտ
 Phalaris californica - Ե. կալիֆորնիական
 Phalaris canariensis 
 Phalaris caroliniana - Ե. կարոլինյան
 Phalaris coerulescens 
 Phalaris commutata
 Phalaris elongata Braun-Blanq.
 Phalaris lemmonii - Ե. Լեմոնիի
 Phalaris minor - Ե. փոքր
 Phalaris paradoxa - Ս. տարօրինակ
 Phalaris platensis Henrard ex Wacht.
 Phalaris truncata Guss. ex Bertol.

Ծանոթագրություններ 

Կերաբույսեր
Հացազգիներ
Հացահատիկային բույսեր
1753 թվականին նկարագրված բույսեր