Հունգարիայի արտաքին քաղաքականություն

Հունգարիան զգալի ազդեցություն ունի Կենտրոնական ու Արևելյան Եվրոպայում և հանդիսանում է միջին տերություն միջազգային գործերում։ Հունգարիայի արտաքին քաղաքականությունը հիմնված է չորս հիմնական պարտավորությունների վրա՝ ատլանտյան համագործակցություն, եվրոպական ինտեգրում, միջազգային զարգացում և միջազգային իրավունք։ Հունգարիայի տնտեսությունը բավականին բաց է և հենվում է միջազգային առևտրի վրա։

Հունգարիան 1955 թվականի դեկտեմբերից անդամակցել է ՄԱԿ-ին,  Եվրոպական միությանը, ՆԱՏՕ-ին, Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությանը, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը, Համաշխարհային բանկը և Արժույթի միջազգային հիմնադրամ։ Հունգարիան ստանձնեց Եվրապական միության խորհրդի նախագահությունը 2011 թվականին կես տարի ժամկետով, իսկ հաջորդ անգամ կրկին կստանձնի նախագաությունը 2024 թվականին։

Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում գործում են ավելի քան 100 դեսպանություններ և ներկայացուցչական մարմիններ։ Հունգարիայում հյուրընկալվում են բազմաթիվ միջազգային կազմակերպությունների հիմնական և տարածաշրջանային շտաբներ, այդ թվում ՝ Նորարարությունների և տեխնոլոգիաների եվրոպական ինստիտուտի, Եվրոպական ոստիկանական քոլեջի, ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի,  Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության, Միջազգային կրթության ինստիտուտի, Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության, Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության, Միջազգային Կարմիր խաչի, Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպա տարածաշրջանային բնապահպանական կենտրոնի, Դանուբի հանձնաժողովի և այլնի։

1989 թվականից Հունգարիայի արտաքին քաղաքականության գլխավոր նպատակը արևմտյան տնտեսական և անվտանգության կազմակերպություններին ինտեգրվելն էր։ Հունգարիան 1994 թվականից միացավ «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրին։ 1989 թվականից ի վեր Հունգարիան բարելավեց իր հաճախ սառն  հարաբերությունները հարևան երկրների հետ՝ ստորագրելով հիմնական պայմանագրեր Ուկրաինայի, Սլովակիայի և Ռումինիայի հետ։ Դրանցով Հունգարիան հրաժարվում է տարածքային բոլոր վճռական պահանջներից և հիմք է տալիս կառուցողական հարաբերություններին։ Այնուամենայնիվ, Ռումինիայում, Սլովակիայում և Ուկրաինայում էթնիկ հունգարական փոքրամասնությունների իրավունքների հարցը պարբերաբար առաջացնում է երկկողմանի լարվածություն։ Հունգարիան 1989 թվականից ի վեր ստորագրել է ԵԱՀԿ բոլոր փաստաթղթերը, իսկ 1997 թվականին եղել է ԵԱՀԿ նախագահ։

Բացառությամբ 1956 թվականի նոյեմբերին հակասովետական առաջնորդ Իմրե Նաձի կողմից հայտարարված կարճաժամկետ չեզոքությանը, Հունգարիայի արտաքին քաղաքականությունը, ընդհանուր առմամբ, հետևեց խորհրդային քաղաքականությանը 1947-1989 թվականներին։ Կոմունիստական շրջանում Հունգարիան պահպանում էր բարեկամության, համագործակցության և փոխօգնության պայմանագրերը Խորհրդային Միության, Լեհաստանի, Չեխոսլովակիայի, Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության, Ռումինիայի և Բուլղարիայի հետ։ Հունգարիան սովետական Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպության և Սոցիալիստական երկրների տնտեսական համագործակցության հիմնադիր անդամներից մեկն էր և նա առաջին Կենտրոնական Եվրոպայի երկիրն էր, որը դուրս եկավ այդ կազմակերպություններից, որոնք այժմ չեն գործում։ 1989 թվականից հետո Հունգարիան ավելի շատ կողմնորոշվեց դեպի Արևմուտք, 1999 թվականին միացավ ՆԱՏՕ-ին, իսկ 2004 թվականին`Եվրամիությանը։

Ընդհանուր ակնարկ 
Ինչպես ցանկացած երկիր, Հունգարիայի անվտանգության վերաբերմունքը ձևավորվում է հիմնականում պատմությամբ և աշխարհագրությամբ։ Հունգարիայի համար սա ավելի քան 400 տարվա գերիշխանության պատմությունն է մեծ տերությունների կողմից (Օսմանյան կայսրություն, Հաբսբուրգյան դինաստիա, գերմանացիները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին և սովետական վարչակարգը Սառը պատերազմի ընթացքում), իսկ աշխարհագրական առումով՝ տարածաշրջանում անկայունությունը և հարևան երկրներում ապրող հհունգարական փոքրամասնություններն են։ Հունգարիայի արտաքին քաղաքականության առաջնահերթությունները, որոնք մեծ մասամբ հետևողական են 1990 թվականից ի վեր, անմիջական պատասխան են տալիս այդ գործոններին։ 1990 թվականից ի վեր Հունգարիայի արտաքին քաղաքականության գլխավոր նպատակը արևմտյան տնտեսական և անվտանգության կազմակերպություններին ինտեգրվելն էր։ Հունգարիան 1994 թվականից միացավ «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրին։ Դյուլա Հորնի կառավարությունը հասավ Հունգարիայի հետխորհրդային շրջանի արտաքին քաղաքականության կարևորագույն հաջողություններին՝ 1997 թ.-ին ապահովելով ինչպես ՆԱՏՕ-ին, այնպես էլ Եվրամիությանը միանալու հրավերները։ Հունգարիան 1999-ին դարձավ ՆԱՏՕ-ի անդամ, իսկ 2004-ին՝ ԵՄ անդամ։

1989 թվականից ի վեր Հունգարիան բարելավեց իր հաճախ սառն  հարաբերությունները հարևան երկրների հետ՝ ստորագրելով հիմնական պայմանագրեր Ուկրաինայի, Սլովակիայի և Ռումինիայի հետ։ Դրանցով Հունգարիան հրաժարվում է տարածքային բոլոր վճռական պահանջներից և հիմք է տալիս կառուցողական հարաբերություններին։ Այնուամենայնիվ, Ռումինիայում, Սլովակիայում և Ուկրաինայում էթնիկ հունգարական փոքրամասնությունների իրավունքների հարցը պարբերաբար առաջացնում է երկկողմանի լարվածություն։ Հունգարիան Հելսինկիի եզրափակիչ ակտը ստորագրել էր 1975 թվականին, 1989 թվականից սկսած ստորագրել է ԵԽԽՎ/ԵԱՀԿ բոլոր հետագա փաստաթղթերը և 1997 թվականին եղել է ԵԱՀԿ նախագահ։ Հունգարիան ՄԱԿ-ի անդամ է եղել 1955 թվականի դեկտեմբերից։

2008 թվականի մարտի 19-ին Հունգարիան ճանաչեց Կոսովոյի անկախությունը։

Հունգարիայի սահմանային պատնեշը կառուցվել է 2015 թվականին, և Հունգարիան քննադատվել է Եվրոպական երկրների կողմից՝ սահմանին Սիրիական քաղաքացիական պատերազմի փախստականների նկամամբ արցունքաբեր գազ և ջրային թնդանոթներ օգտագործելու համար, քանի որ նրանք անօրինաբար ներգաղթում են։

Սկսած 2017 թվականից հունգար-ուկրաինական հարաբերությունները կտրուկ անկում են ունեցել Ուկրաինայում հունգարական փոքրամասնության խնդիրների պատճառով։

Հարաբերությունները ըստ տարածաշրջանների և երկրների

Աֆրիկա

Ամերիկա

Ասիա

Եվրոպա

Օվկանիա

Ծանոթագրություններ 

Հունգարիայի քաղաքականություն