Իլուլիսատ Իսֆյորդ

Իլուլիսատ Իսֆյորդ (, ), ֆյորդ Գրենլանդիայի Քաասուիտսուպ կոմունայում։ Հյուսիսային Ամերիկայի միակ ֆյորդը, որը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում (2004 թվական)։

Նկարագրություն 
Ֆյորդը Դիսկո ծովածոցի մի մասն է, որն իր հերթին գտնվում է Բաֆֆինի ծովում։ Նրա երկարությունը 40 կմ է, լայնությունը՝ 5-10 կմ, ընդգրկում է 402,4 կմ² տարածք։ Ֆյորդն ավարտվում է Գրենլանդիայի սառցե վահանի սահմաններից մոտ 40 կմ հեռավորության վրա։ Ֆյորդի հյուսիսարևմտյան մասում գտնվում է Գրենլանդիայի երրորդ խոշոր քաղաքը` Իլուլիսատը, որը համարվում է «Գրենլանդիայի զբոսաշրջային մայրաքաղաք»։ Ֆյորդն ավարտվում է Յակոբսհավնի սառցադաշտով, որը մոլորակի հյուսիսային կիսագնդի ամենաակտիվ սառցադաշտն է։ Դրա տարածքը 110,000 կմ² է, սառույցի հաստությունը՝ մոտ 2 կմ, այնտեղ ձևավորվում են  Գրենլանդիայի բոլոր այսբերգների մոտ 10 %-ը՝ տարեկան 35 կմ³-ից ավելի սառույց թափելով ֆյորդի մեջ։ Սառույցի որոշ կտորներ ունեն ավելի քան մեկ կիլոմետր տրամագիծ, այդ պատճառով դրանք չեն կարող լողալ և անշարժանում են ֆյորդի մասում՝ չհալվելով տարիներ շարունակ։ Այդպիսով Իլուլիսատ ֆյորդը գրեթե ամբողջությամբ ծածկված է սառույցով, ինչն արտացոլված է նրա անվան մեջ․  թարգմանաբար նշանակում է Սառցե ֆյորդ։ Սառցադաշտից պոկված սառցակտորի՝ ֆյորդի 40 կմ երկարությունը հաղթահարելու և Դիսկո ծովածոց դուրս գալու համար պահանջվում է 12-15 ամիս։ Դրանից հետո  այդ սառցաբեկորները շարունակում են շարժվել դեպի հարավ՝ հասնելով հյուսիսային լայնության 45-րդ և նույնիսկ 40-րդ զուգահեռականներին։

Ֆյորդը հարուստ է ձկներով, մասնավորապես այնտեղ որսում են զգալի քանակությամբ վահանակաձկներ ու ծովախեցգետին։

2012 թվականին Իլուլիսատ Իսֆյորդը ցուցադրվել է ամերիկյան «Հետապնդելով սառույցը» () վավերագրական ֆիլմում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 

 Найя Миккельсен, Торстен Ингерслев. «Nomination of the Ilulissat Icefjord» (2002), изд. Geological Survey of Denmark and Greenland, ISBN 87-7871-106-1
 Оле Беннике, Найя Миккельсен, Грег Мак-Коллам, Хенрик Клинге Педерсен и Анкер Вейдик. «Ilulissat Icefjord: A World Heritage Site» (2004), изд. Geological Survey of Denmark and Greenland, ISBN 87-7871-136-3

Արտաքին հղումներ 

 Ilulissat Isfjord — Et Verdensarvsområde 
 Welcome to Ilulissat Icefjord 

Գրենլանդիայի ֆյորդեր
Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Համաշխարհային ժառանգություն Դանիայում
Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ծոցեր