Կուրախ

Կուրախ (), գյուղ Դաղստանում, Կուրախսկի շրջանի և «Սելսովետ Կուրախսկի» գյուղական համայնքի մունիցիպալ կրթության վարչական կենտրոնն է։

Գյուղի հիմնում 
Գյուղի հիմնադրման մասին շատ կարծիքներ կան, բայց պատմաբանների մեծ մասը հակված է այն տեսակետին, որ բարբարոսների կողմից ավերված Գիյար-շեխեր քաղաքի փախստականների խումբը բերդից ոչ հեռու հիմնադրել է յոթ փոքր աուլ՝ Հուքվազար, Ցիյի խուր, Սերնեգյար, Յուրհվալ, Չվատար-Քամ, Հիքեն հուր, Չուրու-հուր։  Միմյանց մոտ գտնվելու պատճառով աուլները աստիճանաբար միավորվել են՝ ձևավորելով Կուրախը։ Բացի այդ՝ առաջին վերաբնակիչների թվում եղել են Լակիայի և Ավարիայի բնակիչները, որոնք լքել են հայրենի երկրամասերը։

Վաղ պատմություն 
14-րդ դարում աճել է Կուրախի հասարակությունը։

1356 թվականին ստեղծվել է Կուրախի անկախ պետությունը։ 1585 թվականին թուրք զորավար Ջաֆար փաշան բազմաթիվ փորձերից հետո գրավել է Կուրախ գյուղը և ավերել այն։  Նույն ճակատագրին են արժանացավ նաև հարևան գյուղերը։ Կեսդարյա պայքարից հետո շիրվանշահի զորքերը ջախջախել և հարկի տակ են դրել կուրախցիներին։ 1734 թվականին Կուրախը թալանել են Նադիր շահի զորքերը։

1811 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ռուսական զորքերը ջախջախել են լեզգիական ջոկատները Շիխիկենտ գյուղի ճակատամարտում և գրավել են Կուրախը։ 1812 թվականին գյուղ են մտել ռուսական զորքերը՝ գեներալ Խոտունցովի հրամանատարությամբ։ Այնուհետև ձևավորվել է Կյուրինի խանությունը Կուրախում գտնվող նստավայրով, իսկ խան նշանակվել է տեղի ավագ Ասլանբեկը։ Խոտունցով գյուղում թողել է փոքրիկ զինվորական կայազոր՝ շիրվանշահերի հարձակումներից պաշտպանվելու համար։ 1824 թվականին Կուրախում 39 լեռնականների գերեզմանին կառուցվել է սրբավայր, որոնք զոհվել էին 1812 թվականին ռուսական զորքերի դեմ կռվում։ 1866 թվականից մինչև 1928 թվականը Կուրախը Կյուրինի շրջանով մտնում էր Կուրախական նաիբստվոյի կազմի մեջ։ Եղել է Կուրախական գյուղական միավորման միակ բնակավայրը։ 1886 թվականին Կուրախում ապրել է 1867 մարդ։

1967 թվականից գործում է Կուրախի ինքնագործ թատրոնը։

Բնակչություն 

 Ազգային կազմ
Գյուղում ապրում են լեզգիներ, դավանանքով սուննի մուսուլմաններ են։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Курах.
  Книга «Кавказская Албания. Лезгистан.» Г. А. Абдурагимов, 1995 г. — 608 с.; ил.
 Ризванов З., Ризванов Р. «История лезгин» (краткий научно-популярный очерк). Махачкала 1990.; 58 c.

Դաղստանի բնակավայրեր