Հայասաթ-1

Հայասաթ-1, հայրենական առաջին տիեզերական արբանյակը, որը ստեղծվել է 2022 թվականին, Հայաստանում։ Այն ստեղծվել է «Բազումքի» և «Գիտական նորարարության և կրթության կենտրոն»-ի՝ «Center for Scientific Innovation and Education»-ի հայ գիտնականների և ինժեներների կողմից (Մասիս Կումրիգյան, Ավետիք Գրիգորյան, Հայկ Մարտիրոսյան և այլք)։  

«Հայասաթ-1»-ը տիեզերք է բարձրանալու SpaceX-ի SmallSat Rideshare ծրագրի շրջանակում իրականացվող «Transporter 9» առաքելության ժամանակ, Falcon-9 հրթիռով։ Այն տիեզերք կբարձրացնի տարբեր ընկերությունների փոքր արբանյակներ։

Մինչ այդ 2022 թվականիի մայիսի 25-ին ԱՄՆ-ից իսպանական SATLANTIS ընկերության հրթիռով Հայաստանը տիեզերք էր «գործուղել» իր առաջին արբանյակը՝ ARMSAT-1-ը։

Տեխնիկական պարամետրեր 

Արբանյակը CubeSat ձևաչափի է, որի կշիռը 1 կգ է, չափերը՝ 1 միավոր կամ 10 սմ խորանարդ։ 

«Հայասաթ-1»-ն օգտագործում է օգտակար բեռ, որն ունի GPS ընդունիչ՝ դիրքորոշման և ուղեծրի պարամետրի որոշման համար։ Նրա լույսի և մագնիսական տվիչները ապահովում են արբանյակի կողմնորոշման, արևի ճառագայթման և մագնիսական դաշտերի վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքագրումը։ Այն  տիեզերքի ծայրահեղ պայմաններում փորձարկելու է IMU (կողմնորոշման փոփոխությունները չափող սարք) սարքը այլ արբանյակներում օգտագործելու հնարավորությունը։

Ըստ նախատեսվածի` արբանյակը կգտնվի 550 կմ բարձրությանբ երկրաշուրջ ուղեծրում՝ բարձր ու շատ նոսր մթնոլորտային շերտում, հասարակածի հետ ուղեծրի հարթության թեքությունը կկազմի 97,6 աստիճան։ Սա Երկրային ցածր ուղեծիրն է (Low Earth orbit), որտեղ ուղարկվում են կարճատև գործունեություն իրականացնող արբանյակները։

Առաքելություն 
«Հայասաթ-1»-ը տիեզերքում բացելու է անտենաներն ու այլ ազդանշանների հետ Երկիր ուղարկելու Կոմիտասի «Կաքավիկ»-ը՝ ձայնային ազդանշանների տեքսով։ Երբ «Հայասաթ-1»-ն արդեն տիեզերքում լինի, այն յուրքանչյուր մեկուկես ժամվա ընթացքում Երկրի շուրջը մեկ պտույտ է կատարելու։ «Բազումք» տիեզերական հետազոտությունների լաբորատորիան ունի վերերկրյա կայանք, որի միջոցով էլ որսալու է արբանյակի ուղարկած ազդանշանները, հենց արբանյակն անցնելիս լինի Հայաստանի վերևով։

«Հայասաթ-1»-ը Եվրոպայում անցել է ֆունկցիոնալ և այլ ստուգումներ, և բերված է նախաթռիչքային վիճակի և հատուկ սարքի մեջ սպասում է թռիչքին, որը նախատեսվում է 2023 թվականի նոյեմբերի վերջին Space X ընկերության հրթիռով։

«Հայասաթ-1»-ի պատմական առաքելությունը կկայանա նրանում, որ լայն հնարավորություններ կբացի հեռահաղորդակցության, նավավարության, երկրի հեռազննման և անվտանգության համար։

Ծանոթագրություններ 

Արբանյակներ
Արբանյակային նավիգացիոն համակարգեր
Տիեզերագիտություն
Տիեզերագնացության տեխնոլոգիաներ