Նոնա Ռադուտնայա

Նոնա Վիկտորովա Ռադուտնայա (, ), խորհրդային և ռուս իրավաբան, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր, ՌՍՖՍՀ վաստակավոր իրավաբան, Ռուսաստանի Դաշնության արդարադատության պատվավոր աշխատող, բարձրագույն մասնագիտական կրթության պատվավոր աշխատող։

Դատարանական կադրերի պատրաստման մի շարք ձեռնարկների հեղինակ է։ Ռադուտնայան զգալի ներդրում է ունեցել ժամանակակից ռուսական արդարադատության օրենսդրական բազայի զարգացման գործում։

Կենսագրություն 
Նոնա Վիկտորովնա Ռադուտնայան ծնվել է 1929 թվականի ապրիլի 11-ին ՌԽՖՍՀ Ղրիմի շրջանի Բախչիսարայ քաղաքում (այժմ Ղրիմի Հանրապետություն)։ 1951 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, այնուհետև տասներկու տարի Տալլին քաղաքում աշխատել է որպես ժողովրդական դատավոր։

1964 թվականին Ռադուտնայան գիտական աշխատանքի է անցել համամիութենական ինստիտուտում՝ հանցագործությունների կանխարգելման միջոցառումների (այժմ՝ Ռուսաստանի Դաշնության Գլխավոր դատախազության ակադեմիա) պատճառների ուսումնասիրման և մշակման գծով, աշխատել է նույն ինստիտուտում նախ որպես կրտսեր, ապա՝ ավագ գիտաշխատող։

1968 թվականին Նոնա Վիկտորովնա Ռադուտնայան պաշտպանել է թեկնածուական թեզ «Առաջին ատյանի քրեական գործերով կոլեգիալության սկզբունքի իրականացումը» թեմայով։ Ռադուտնայայի գիտական ղեկավարը իրավաբանական գիտությունների դոկտոր Վերա Իսահակի Կամինսկայան էր։ 1976 թվականից աշխատել է քրեակատարողական գիտությունների ամբիոնի վարիչ, իսկ դրա տարանջատումից հետո 2001 թվականին ղեկավարել է արդարադատության աշխատողների կատարելագործման համամիութենական ինստիտուտի քրեագիտության և քրեագիտության ամբիոնը (այժմ Ռուսաստանի Դաշնության արդարադատության նախարարության իրավական ակադեմիա)։

1990 թվականին Նոնային շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։

Ռուսաստանի արդարադատության ակադեմիայի հիմնադրումից հետո Ռադուտնայան դարձել է Քրեադատավարական իրավունքի ամբիոնի վարիչ։ Դասախոսել է դատական համակարգի մասնագետների պատրաստման և դատավորների որակավորման բարձրացման ֆակուլտետում։

Եղել է Խորհրդային Միության Գերագույն դատարանին կից Գիտախորհրդատվական խորհրդի, ապա՝ Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն դատարանի անդամ։

Մահացել է 2009 թվականի հունիսի 6-ին։

Գիտական գործունեություն 
Նոնա Վիկտորովնայի գիտական հետաքրքրությունների ոլորտում էին Քրեադատավարական իրավունքի և դատավարության հարցերը, դատարանների վերածննդի, դատավորների պատրաստման, առաջին ատյանի դատարանի գործունեության հարցերը։ Լիդիա Բորիսովնա Ալեքսեևայի հետ միասին էական ներդրում է ունեցել դատավորների համար առաջին ուսումնական ձեռնարկների մշակման գործում։

Խորհրդային տարիներին Նոնա Ռադուտնայան հետազոտել է արդարադատության և երդվյալների դատարանի խնդիրները սոցիոլոգիական հոգեբանական մեթոդների միջոցով, այդ աշխատանքի արդյունքները լայն ճանաչում են ստացել, այդ թվում՝ արտասահմանում։ Մասնակցել է Ռուսաստանի Դաշնության Քրեական դատավարության օրենսգրքի մշակմանը։ Բացի այդ, Ռադուտնայայի գիտական մշակումները օգտագործվել են «Ռուսաստանի Դաշնությունում ընդհանուր իրավասության դաշնային դատարանների երդվյալ ատենակալների մասին» N 113 Դաշնային օրենքի ստեղծման ժամանակ։

Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն դատարանի նախագահ Վյաչեսլավ Միխայլովիչ Լեբեդևը գրել է, որ Ռադուտնայան զգալի ներդրում է ունեցել ժամանակակից ռուսական արդարադատության համակարգի օրենսդրական բազայի զարգացման գործում։

Հիշատակ 
Նոնա Վիկտորովնա Ռադուտնայի հիշատակին է նվիրված 2010 թվականին «Իրավապահ մարմիններ․ Ռուսաստանի Դաշնության դատարանը և իրավապահ մարմինները» կարգապահության դասագրքի հրատարակումը։ Նոնա Ռադուտնայայի անունով է կոչվում Ռուսաստանի արդարադատության ակադեմիայի Քրեադատավարական իրավունքի և քրեագիտության ամբիոնը (այժմ` Ռուսաստանի արդարադատության պետական համալսարան)։

2010 թվականին լույս է տեսել Նոնա Վիկտորովնայի «ընտրյալ» գիտական աշխատությունների ժողովածուն։ Բացի այդ, Նոնա Ռադուտնայի հիշատակին նվիրված էր 2012 թվականին Ռուսաստանի արդարադատության ակադեմիայում անցկացված «Քրեական դատավարության իրավունքի և քրեագիտության զարգացման հեռանկարներ» 2-րդ միջազգային գիտագործնական համաժողովը։ Նոնա Վիկտորովնայի հիշատակին է նվիրված իրավաբանական գիտությունների դոկտոր Վիկտոր Ֆյոդորովիչ Կրյուկովի «Քրեական հետապնդումը դատական վարույթում. դատախազի գործունեության քրեադատավարական և վերահսկողական ասպեկտները» մենագրությունը։

Պարգևներ 
1990 թվականի մայիսի 15-ին ԽՍՀՄ նախագահի հրամանագրով արժանացել է «Պատվո նշան» շքանշանի` սոցիալիստական օրինականության ամրապնդման գործում ունեցած մեծ ավանդի և գիտամանկավարժական գործունեության մեջ ունեցած հաջողությունների համար։ 1999 թվականի ապրիլի 13-ին ՌԴ նախագահի հրամանագրով արժանացել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի` պետության առջև մատուցած ծառայությունների, երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի և ժողովուրդների միջև բարեկամության և համագործակցության ամրապնդման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար։ Արժանացել է նաև «Ջանասիրության համար» 1-ին և 2-րդ աստիճանի մեդալի և Անատոլի Կոնիի մեդալի։

Իր գիտական և դասախոսական գործունեության համար Նոնա Վիկտորովնան արժանացել է ՌԽՖՍՀ վաստակավոր իրավաբանի, Ռուսաստանի Դաշնության արդարադատության պատվավոր աշխատողի և բարձրագույն մասնագիտական կրթության պատվավոր աշխատակցի պատվավոր կոչումների և մի շարք այլ մեդալների ու շքանշանների։

Հրատարակումներ

Գրքեր

Ուսումնական ձեռնարկներ

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

Խորհրդային իրավաբաններ
Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ
Խորհրդային պրոֆեսորներ
Խորհրդային գիտնականներ