Ջայուսիների տոհմ

Ալ-Ջայուսի (, անգլերեն հիշատակվում է Jayyusi, Jayousi, Jayosi, Jayossi, Jayoosi, Jayyosi կամ Jayousi տարբերակներով), հայկական արմատներով պաղեստինյան նշանավոր տոհմ, որի ներկայացուցիչները 11-րդ դարից ի վեր աչքի են ընկել որպես կառավարիչներ, տեղական տիրակալներ, զորավարներ և հարկահավաքներ։

Նրանք ավանդաբար կառավարիչներն են եղել Բանի Սաաբ ենթաշրջանի (նահիյայի), որը ներառում էր Քուր և Քաֆր Սուր աթոռանիստ, նստավայր գյուղերը, Ջայուս գյուղը, որտեղից առաջացել է տոհմի անունը, Քալքիլիա, Թայիբե, Ջինսաֆութ, Քաֆր Զիբադ և Քաֆր Ջամալ գյուղերը՝ ի թիվս այլոց։

Պատմություն 
Ջայուսիների տոհմը Բուրջի Մամլուքի օրոք՝ XV դարից կառավարել է պաղեստինյան Բանի Սաաբ ենթաշրջանը (նահիյան)։ Երբ շրջանն անցավ Օսմանյան տիրապետության տակ, տոհմը շարունակեց իշխել, և օսմանյան իշխանությունները խնդրեցին, որ նրանք պաշտպանեն Կահիրե - Դամասկոս ճանապարհի այն հատվածը, որը Մաջդալ Յաբան կապում էր Կակունին։ Ջայուսիների տոհմի ազդեցիկության մասին է վկայում այն փաստը, որ Բանի Սաաբը Ջաբալ Նաբլուսի միակ ենթաշրջանն է, որը մամլուքների ժամանակներից ի վեր վերանվանումների չի ենթարկվել։

Ջայուսիների տոհմը մոտ 500 տարի առաջ կառուցել և բնակեցրել է իրենց ամրոց-նստավայրը՝ Քուր գյուղը ։ Չնայած իսրայելական օկուպացիայի հետևանքով առաջացած տնտեսական ու սոցիալական դժվարություններին (նրա բնակիչների մոտավորապես մեկ երրորդին իսրայելական բանակը 6-օրյա պատերազմի ժամանակ ստիպել էր լքել իրենց տները  ), նրանք շարունակում են մնալ տարածաշրջանի միակ բնակիչները։ Քուր Թրոն գյուղը, որը գտնվում է Նաբլուսի կենտրոնում, Թուլկարեմ և Քալքիլիա շրջանների եռանկյունում, եղել է Բանի Սաաբ շրջանի նախկին վարչական կենտրոնը  Այդ գյուղում պահպանվել, մեր օրերն է հասել 29 պատմական շինություն

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

 

, pp. 96–109

Արտաքին հղումներ 
 UCUDEP
 Ջայուսիների տոհմի կայքէջը 

Մամլուքներ
11-րդ դարի հայեր
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ