Փչացած հեռախոս

« Կոտրված հեռախոսը » (փչացած հեռախոս, խուլ հեռախոս )  սրահային խաղ է,  գործածվում է նաև որպես հոգե- վերապատրաստման հոգեուսուցման գործիքներից մեկը:գործիքակազմերից մեկը։ Խաղի էությունը` բանավոր հաղորդագրության նպատակային փոխանցման կազմակերպումն է` բաղկացած, որքան հնարավոր է շատ մարդկանցից և բացահայտելու դրա սկզբնական բովանդակության աղավաղումները։

Փոխաբերական իմաստով, "փչացած հեռախոս" , երբեմն անվանում են ցանկացած իրավիճակ , երբ տեղեկատվության չմտածված աղավաղումը տեղի է ունենում ուրիշի խոսքերի, տեքստի, դեպքերի հիշողությամբ վերապատմելու ընթացքում։

Չինական շշուկներ ( Commonwealth English ) կամ հեռախոս ( ամերիկյան անգլերեն )  միջազգային հանրաճանաչ մանկական խաղ է ։

Խաղի տարբերակները 
Հիմնականում խաղը վարվում է հետևյալ կերպ։

 Կարճ հաղորդագրությունների շղթայական փոխանցում ։ Խաղի մասնակիցները միասին գտնվում են նույն տարածքում, կանգնում են շարք` մեկը մյուսի հետևից։ Խաղավարը ցածր ձայնով կամ շշուկով , այնպես, որ մյուսները չլսեն , առջևի մասնակցի ականջին շշնջում է նախապես պատրաստված , սովորաբար թղթի վրա գրված, կարճ արտահայտություն կամ դժվարությամբ արտասանվող բառ։ Առաջին մասնակիցը նմանապես պետք է շշնջալով կրկնի  լսած երկրորդ մասնակցի ականջին, երկրորդը ` երրորդի ականջին, և, այսպես, մինչև շղթայի վերջը` վերջին մասնակիցը։ Կրկնել կամ լրացուցիչ հարցնել չի կարելի։ Վերջին մասնակիցը բարձր արտասանում է այն, ինչ լսել է, որից հետո խաղավարը բարձրաձայն կարդում է այն , ինչ գրված էր թղթին և ասվել է առաջին մասնակցին։ Որպես կանոն, երկար շղթայի և խաղավարի կողմից ընտրված անսովոր կամ դժվար արտաբերվող բառի կամ  արտահայտության դեպքում, շղթայի վերջում սովորաբար հնչում է ոչ այն, ինչ ասվել էր սկզբում։ Եթե անհրաժեշտ է, մասնակիցները կարող են քննարկել արդյունքները, ասել, որ , թե յուրաքանչյուրն ի՞նչ է լսել և արտասանել, և, ո՞ր հատվածում են սխալվել։
 Ցուցումների փոխանցում :Խաղավարը կատարողի համար սահմանում է ցուցումներ։ Կատարողը պիտի արտաբերի այն ամենը, ինչ նախատեսված է իրեն կատարել (տարբեր հեշտ գործողություններ, օրինակ, մասնակիցների խմբին շարել այբբենական կարգով, հետո ձեռք բարձրացնեն նրանք, ում ազգանվան մեջ կա կոնկրետ տառ)։ Մասնակիցները շարքում են` ցուցումները փոխանցելու նպատակով։ Խաղավարը կատարողին է փոխանցում նկարագրությունը` արգելելով կրկնել կամ կատարել ճշգրտումներ։ Խաղի մեջ բանակցում են կատարողի գործողությունները և այն փոփոխությունները, որոնք նա մտցրել է նախնական տարբերակի համեմատ։
 Փոքր համահունչ պատմության փոխանցում ։ Խաղավարը նախապես պատրաստում է ոչ մեծ պատմություն որևէ չեզոք և բոլորին հասկանալի թեմայով, որպեսզի դրա բովանդակությունը հիմնականում հասկանալի  լինի առաջին ընթերցումից և հիշվի առանց դժվարության (սովորաբար, ոչ ավել, քան տպագիր կես էջ տեքստ)։ Մասնակիցները, բացի երկուսից, դուրս են գալիս տարածքից։ Տպագիր տեքստը տրվում է առաջին մասնակցին։ Նա տպագիր տեքստը կարդում է երկրորդի համար։ Հետո հրավիրում են երրորդ մասնակցին և երկրորդ մասնակիցը ջանում է մանրամասն պատմել երրորդ մասնակցին տեքստի բովանդակությունը։ Հետո երրորդ մասնակիցը պատմում է չորրորդ մասնակցին և, այդպես շարունակ, մինչև շղթայի վերջը։ Պատմելուց հետո մասնակիցը սպասում է քիչ հեռու` չշփվելով նրանց հետ, ովքեր դեռ չեն լսել տեքստը։ Լսողը կարող է ճշտել, խնդրել ճշգրտումներ կամ խնդրել կրկնել որոշ մանրամասներ։ Վերջին մասնակիցը կրկնում է պատմությունը։ Ավարտից հետո մասնակիցներին ծանոթանում են նախնական տեքստի բովանդակության հետ։
Խաղը հաճախ խաղում են երեխաների կողմից որպես խնջույքի խաղ կամ խաղահրապարակում։ Այն հաճախ օգտագործվում է որպես կուտակային սխալի փոխաբերություն, հատկապես այն անճշտությունները, երբ տարածվում են լուրեր կամ բամբասանքներ, կամ, ավելի ընդհանուր առմամբ, բնորոշ մարդկային հիշողության անվստահության համար։

Ստուգաբանություն

Մեծ Բրիտանիայի և Ավստրալիայի օգտագործումը 
Մեծ Բրիտանիայում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում խաղը սովորաբար կոչվում է «չինական շշուկներ»; Մեծ Բրիտանիայում սա փաստագրված է 1964 թվականից 

Խաղը չինացու անունով անվանակոչելու համար տարբեր պատճառներ են առաջարկվել, սակայն կոնկրետ բացատրություն չկա։  Առաջարկվող պատճառներից մեկը 18-րդ և 19-րդ դարերում չինական մշակույթով անգլիական տարածված հրապուրումն է, ներառյալ այն, ինչ այժմ հայտնի է որպես արևելագետ ։  Հետագա տեսությունն այն է, որ խաղը բխում է ենթադրյալ շփոթված հաղորդագրություններից, որոնք ստեղծվել են, երբ հաղորդագրությունը բանավոր կերպով փոխանցվում էր աշտարակից աշտարակ Չինական Մեծ պատի երկայնքով ։

Տերմինի օգտագործումը պաշտպանվել է որպես նման այլ արտահայտությունների, ինչպիսիք են « Ինձ համար ամեն ինչ հունարեն է » և « կրկնակի հոլանդերենը »։ 

Պատմաբանները, ովքեր կենտրոնանում են չինական բառի արևմտյան օգտագործման վրա՝ որպես «շփոթություն» և «անհասկանալիություն» նշանակող, նայում են 17-րդ դարում եվրոպացիների և չինացիների միջև եղած ամենավաղ շփումներին՝ վերագրելով այն եվրոպացիների՝ Չինաստանի մշակույթն ու մշակույթը հասկանալու ենթադրյալ անկարողությանը։ աշխարհայացքը։  Այս տեսակետում «չինական շշուկներ» արտահայտությունը օգտագործելը համարվում է որպես չինարեն լեզվի անհասկանալի համոզմունքի վկայություն։  Սանտա Բարբարայի Կալիֆոռնիայի համալսարանի անգլերենի պրոֆեսոր Յունտե Հուանգն ասել է. «Ցույց տալով ոչ ճշգրիտ փոխանցված տեղեկատվությունը, «չինական շշուկներ» արտահայտությունն իր հետ բերում է պարանոյայի զգացում, որն առաջացել է լրտեսությունից, հակալրտեսությունից, կարմիր վախից և այլն։ պատերազմական խաղեր՝ իրական կամ երևակայական, սառը կամ տաք»։

Այլընտրանքային անուններ 
Քանի որ խաղը տարածված է երեխաների շրջանում ամբողջ աշխարհում, այն նաև հայտնի է տարբեր անվանումներով՝ կախված տեղանքից, օրինակ՝ ռուսական սկանդալ, շշուկով ներքև, կոտրված հեռախոս, օպերատոր, խաղողի վազ, բամբասանք, գաղտնի հաղորդագրություն, մեսենջեր խաղ, և փոխանցեք հաղորդագրությունը, ի թիվս այլոց։  Թուրքիայում այս խաղը կոչվում է kulaktan kulağa, որը նշանակում է (մեկ) ականջից (մյուս) ականջ ։ Ֆրանսիայում այն կոչվում է téléphone arabe (արաբերեն հեռախոս) կամ téléphone sans fil (անլար հեռախոս)։  Գերմանիայում խաղը հայտնի է որպես Stille Post (Լուռ փոստ)։ Մալայզիայում այս խաղը սովորաբար անվանում են telefon rosak, Իսրայելում՝ telefon shavur (טלפון שבור), Ֆինլանդիայում rikkinäinen puhelin, իսկ Հունաստանում՝ spazmeno tilefono (σπασμένο τηλέφωνο), որոնք բոլորը թարգմանվում են որպես «կոտրված հեռախոս»։ Լեհաստանում այն կոչվում է głuchy telefon, որը նշանակում է խուլ հեռախոս ։ Մեդիչի ժամանակաշրջանի Ֆլորենցիայում այն կոչվում էր «ականջի խաղ»։ 

Խաղը անգլերենում հայտնի է նաև ռուսերեն սկանդալ, ռուսական բամբասանք և ռուսերեն հեռախոս անուններով։

Հյուսիսային Ամերիկայում խաղը հայտնի է հեռախոս անունով։  Այլընտրանքային անունները, որոնք օգտագործվում են Միացյալ Նահանգներում, ներառում են Broken Telephone, Gossip և Rumors :

Խաղ 
Խաղը հաղթող չունի. ժամանցը գալիս է սկզբնական և վերջնական հաղորդագրությունների համեմատությունից։ Միջանկյալ հաղորդագրությունները կարող են նաև համեմատվել. որոշ հաղորդագրություններ անճանաչելի կդառնան ընդամենը մի քանի քայլից հետո։

Զվարճանք տրամադրելուց բացի, խաղը կարող է դաստիարակչական նշանակություն ունենալ։ Այն ցույց է տալիս, թե որքան հեշտությամբ տեղեկատվությունը կարող է կոռումպացվել անուղղակի հաղորդակցության արդյունքում։ Խաղը օգտագործվել է դպրոցներում՝ բամբասանքի տարածումը և դրա հնարավոր վնասակար հետևանքները մոդելավորելու համար։  Այն կարող է օգտագործվել նաև փոքր երեխաներին սովորեցնելու չափավորել իրենց ձայնի բարձրությունը  և ինչպես ուշադիր լսել։  այս դեպքում խաղը հաջողված է, եթե հաղորդագրությունը փոխանցվում է ճշգրիտ՝ յուրաքանչյուր երեխայի շշուկով, քան բղավելով։ Այն կարող է օգտագործվել նաև օտար լեզվի տարեց կամ չափահաս սովորողների համար, որտեղ ըմբռնելի խոսելու և հասկանալու խնդիրն ավելի դժվար է ցածր ձայնի պատճառով, և, հետևաբար, պահանջվում է ավելի լավ տիրապետել արտասանության նուրբ կետերին։

Տարբերակներ 
Չինական շշուկների մի տարբերակ կոչվում է Rumors: Խաղի այս տարբերակում, երբ խաղացողները փոխանցում են հաղորդագրությունը, նրանք միտումնավոր փոխում են արտահայտության մեկ կամ երկու բառ (հաճախ՝ ավելի հումորային, քան նախորդ հաղորդագրությունը)։ Միջանկյալ հաղորդագրությունները կարելի է համեմատել։ Կա երկրորդ ածանցյալ տարբերակ, որը ոչ պակաս տարածված է, քան Rumors-ը, որը հայտնի է որպես Mahjong Secrets (Մեծ Բրիտանիա) կամ Broken Telephone (ԱՄՆ), որտեղ նպատակն է ստանալ հաղորդագրություն շշուկով խոսողից և շշուկով փոխանցել հաջորդ մասնակցին առաջին բառը կամ արտահայտությունը։ դա գալիս է մտքում լսվածի հետ կապված։ Վերջում բոլոր մասնակիցների ներկայությամբ վերջնական արտահայտությունը համեմատվում է առաջինի հետ։

Գրիչ-թուղթ «Telefon Pictionary» խաղը (նաև հայտնի է որպես Eat Poop You Cat  ) խաղում է ենթագրերը հերթափոխով գրելով և նկարազարդելով, թուղթը ծալվում է այնպես, որ յուրաքանչյուր խաղացող կարող է տեսնել միայն նախորդ մասնակցի ներդրումը։  Խաղն առաջին անգամ իրականացվել է առցանց Broken Picture Telephone- ի կողմից 2007 թվականի սկզբին  Broken Picture Telephone- ի հաջողությունից հետո  սեղանի խաղերի կոմերցիոն տարբերակները Telestrations  և Cranium Scribblish- ը թողարկվեցին երկու տարի անց՝ 2009 թվականին։ Drawception-ը և այլ կայքեր, նույնպես ժամանել են 2009 թ.

Թարգմանական ռելեը տարբերակ է, որտեղ առաջին խաղացողը պատրաստում է տեքստ տվյալ լեզվով, հասկանալու հիմնական ուղեցույցի հետ միասին, որը ներառում է բառապաշար, միջգծային փայլ, հնարավոր է քերականական մորֆեմների ցանկ, դժվար բառերի իմաստի մեկնաբանություններ։ և այլն (ամեն ինչ, բացի իրական թարգմանությունից)։ Տեքստը փոխանցվում է հետևյալ խաղացողին, ով փորձում է իմաստավորել այն և նետում է այն իր ընտրած լեզվով, այնուհետև կրկնում է ընթացակարգը և այլն։ Յուրաքանչյուր խաղացող գիտի միայն իր անմիջական նախորդի կատարած թարգմանությունը, բայց սովորաբար ռելե վարպետը կամ տիրուհին հավաքում է դրանք բոլորը։ Ռելեն ավարտվում է, երբ վերջին խաղացողը թարգմանությունը վերադարձնում է սկզբնական խաղացողին։

Չինական շշուկների մեկ այլ տարբերակ ցուցադրվում է Էլենի Խաղերի խաղում՝ Say Whaaat? . Այնուամենայնիվ, տարբերությունն այն է, որ չորս խաղացողները ականջակալներ են կրելու. հետևաբար խաղացողները պետք է կարդան իրենց շուրթերը

Օգտագործումը 

 • Ժամանցային ֊ Սովորաբար ընտրում են խաղի առաջին տարբերակը, որպես ամենապարզ և արագ տարբերակ։ Որպես հաղորդագրություն հատուկ ընտրվում է դժվար արտաբերվող բառ, արտահայտություն, որը կարող է հնարավորինս շատ աղավաղումների  տարբերակների բերել։ Ուշադրություն, մասնակիցներին ֆիքսում են զավեշտական բաղադրիչներով խաղում` աստիճանաբար արտահայտելով բառերն ու արտահայտությունները, երբ յուրաքանչյուրի անհատական աղավաղումը մեծ չէ, բայց ընդհանուրի մեջ դրանք կտրուկ տարբերվում են իսկական տեքստից ( նախնականից)։:
 Որպես հոգեբանական թրեյնինգ
 Որպես խմբի համախմբման, հանրային զգացման զարգացման, ընկերության։ Խաղը (1 կամ 2 տարբերակը ) օգտագործվում է որպես ընդհանուր նպատակի հասնելու կոլեկտիվ գործունեություն, որն, ինքնըստինքյան համախմբում է մասնակիցներին, բացի այդ, ցուցադրում է համաձայնեցված գործունեության կարևորությունը և առանձին մարդկանց ազդեցությունը ամբողջ թիմի աշխատանքի արդյունքի վրա։ Հնարավոր է նպատակ է դրվել հասնել հաղորդակցության առանց աղավաղումների` ընդհանուր ամենակարճ ժամանակում (օրինակ, խմբերի մրցակցության տեսքով` ով ամենաարագը կտա չաղավաղված տեքստ)։
 Խաղի հրահանգների փոխանցման տարբերակը կարող է օգտագործվել որպես առաջնորդների վերապատրաստման տարր՝ ցույց տալու համար միանշանակ, ճշգրիտ լեզվի կարևորությունը առաջատար մարդկանց մեջ։ Որպես խաղի նպատակ՝ խնդիր կարող է դրվել հասնել միջնորդների շղթայի միջոցով ստացված հրահանգների ճշգրիտ կատարմանը։
 Խաղի վերջին 2 տարբերակներն օգտագործվում է  տեղեկատվության բազմանգամյա փոխանցումների դեպքում ` աղավաղումների մեխանիզմի ցուցադրման նպատակով , ինչպես նաև, մարդկանց անձնական յուրահատկությունների  ազդեցությունը` տեղեկատվության աղավաղմանը նպաստելու գործում։ Ոչ հազվադեպ են նմանատիպ խաղերը ամենայն մանրամասնությամբ աուդիո և տեսաձայնագրում կատարում, որպեսզի, ավարտից հետո , ամբողջ խմբին ցուցադրվի հաղորդագրության փոխանցման բոլոր էտապները և յուրաքանչյուր էտապում քննարկել , ի՞նչ է կոնկրետ կորսվել , ի՞նչ է ավելացել, ի՞նչ է պահպանվել և ինչպիսի՞ հնարավոր պատճառներ կան տեղի ունեցածի համար։

Ծանոթագրություններ

Հղումներ 
Բնութագրական խաղեր երեխաների և դեռահասների համար 
 Արհմիությունների տեսության և պրակտիկայի ուսուցիչների վերապատրաստման ծրագիր
 Մանկավարժական գաղափարների փառատոն «Բաց դաս». Ծրագիր
 Ուսանողների միջնորդությունը դպրոցական կոնֆլիկտներում. Ուղեցույցներ

Խաղեր