Ջեյ Կուկ

Ջեյ Կուկ (, ), ամերիկացի ֆինանսիստ, որը  Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ աջակցել է հյուսիսային 24 նահանգների դաշնությանը, ինչպես նաև օգնել է ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևմուտքում երկաթգծերիի զարգացմանը։ 

Կոլումբիայի շրջանի առաջին նահանգապետ Հենրի ԴԵվիդ Կուկի ավագ եղբայրն էր։

Կենսագրություն  

Կուկը ծնվել է Օհայո նահանգի Սանդասկի քաղաքում։ Էլևտերոս և Մարթա Կուկերի ավագ որդին էր։ 1838 թվականին Ջեյը  մեկնել է Ֆիլադելֆիա, որտեղ դարձել է «E. W. Clark & Co.» բանկային ընկերության ծառայող, իսկ ավելի ուշ՝ 1842 թվականին, դարձել է գործընկեր։ Քաղաքացիական պատերազմի սկզբից ընդամենը մի ամիս առաջ, 1861 թվականի հունվարի մեկին, հիմնադրել  է «Ջեյ Կուկ և ընկերություն» բանկային ընկերությունը ()։ Պատերազմի առաջին ամիսներին Կուկն աշխատել է քաղաքային գանձապահ Սալմոն Չեյզի հետ։ Նրանց համագործակցությունն այնքան հաջող էր, որ Չեյզը ֆինանսիստին հանձնարարել է տարածել պետական պարտատոմսեր։ Ավելի վաղ գանձապետարանը փորձել էր վաճառել դրանք, սակայն դա նրան չէր հաջողվել։ Ջեյը պարտատոմսերի մասին տեղեկությունը տարածելու համար օգտագործել է 2500 գործակալ, որոնք ճանապարհորդել են տարբեր նահանգներով և նույնիսկ հարավային քաղաքներով, որոնք այդ ընթացքում անցել են դաշնության վերահսկողության տակ։ Միևնույն ժամանակ Ջեյ Կուկը աջակցություն է ստացել հյուսիսային թերթերի մեծ մասից, գովազդ գնելով տարբեր գործակալությունների միջոցով։

Կուկն ազդեցություն է ունեցել ազգային բանկերի ստեղծման վրա և հիմնել է այդպիսի մեկը Վաշինգտոնում, և ևս մեկը՝ Ֆիլադելֆիայում։

1865 թվականի առաջին ամիսներին կառավարությունը նորից է դիմել Կուկին այն բանի համար, որ նա տարածի նոր պարտատոմսեր։ Ջեյը գործակալներ է ուղարկել հեռավոր գյուղեր, և նույնիսկ արևմուտքի մեկուսացված հանքեր, որպեսզի տեղական թերթերը գրեին նոր պարտատոմսերի մասին։ Դրա հաշվին Հյուսիսի բանակը համալրվել է մինչև պատերազմի ավարտը։

Պատերազմից հետո Կուկը հետաքրքրվել  է հյուսիս-արևմուտքի զարգացմամբ, և 1870-ական թվականներին նրա ընկերությունը ֆինանսավորել է Հյուսիսային խաղաղօվկիանոսյան երկաթգծի շինարարությունը։ Ջեյն ուզում էր Դուլութը դարձնել նոր Չիկագո։ Դրա համար նա որոշել  է այն երկաթգծով կապել Խաղաղ օվկիանոսի հետ, որ դրա միջոցով ապրանքը Դուլութով հասնի մինչև Մեծ լճեր։ Սակայն ընկերությունը չէր հաշվարկել իր կապիտալը, ինչը 1873 թվականի «Բորսային անկման» ժամանակ ստիպել է նրան դադարեցնել վճարումները, իսկ Ջեյ Կուկին՝ հասցրել սնանկության։

1880 թվականին Կուկը ներդրում է կատարել Յուտայի արծաթի հանքերում, ինչը նրան թույլ է տվել նորից հարստանալ։

Ծանոթագրություններ 

Ամերիկացի գործարարներ
Ամերիկացի ճանապարհորդներ
Ամերիկացի ֆինանսիստներ