9М38

9М38, խորհրդային զենիթահրթիռային համակարգ 9К37 «Բուկ» զենիթահրթիռային համալիրի կառավարվող հրթիռը։

Ստեղծման պատմություն 

Հրթիռի առաջին մշակումները կատարել է «Վիմպել» պետական մեքենաշինական կոնստրուկտորական բյուրոն։ 1973 թվականի հունվարի 13-ից մշակումը փոխանցվել է «Նովատոր» ՕԿԲ-ին, որտեղ հրթիռի ստեղծումը ղեկավարել է Լ․ Վ․ Լյուլյովը։ Սկզբում 9М38 հրթիռը նախատեսված էր 9К37 «Բուկ» ԶՀՀ-ի կազմում օգտագործելու համար, սակայն 1974 թվականին որոշում է ընդունվել արագացնելու 9А38 ինքնագնաց կրակային համակարգի և 9М38 հրթիռի մշակումը։ 9К37 «Բուկ» ԶՀՀ-ների մշակումը որոշվել է իրականացնել երկու փուլով։ Առաջին փուլը նախատեսում էր 2К12М3 «խորանարդ-М3» ինքնագնաց 9А38 կրակային համակարգի ներդրում 9М38-ով։ Նոր համալիրը ստացել է 9К37-1 «Բուկ-1» անվանումը։

Կառուցվածք 
9M38 զենիթային կառավարվող հրթիռը նախատեսված է 2К12М4 կամ 9К37 ԶՀՀ-ների կազմում օգտագործելու համար։ 9M38 հրթիռն ունի մեկ աստիճան՝ երկլեզու պինդ հրթիռային շարժիչով։ արժիչի աշխատանքի ընդհանուր ժամանակը 15 վայրկյան է։

9М38 հրթիռը կառուցված է փոքր երկարության X-ձևավորված թևի նորմալ սխեմայով՝ M-22 համալիրի նավային տարբերակում օգտագործման ժամանակ ներկայացվող գաբարիտային սահմանափակումներին համապատասխանության համար։ Հրթիռի դիմաց տեղակայված է ինքնանշանավորման կիսաակտիվ գլուխ ՝ էլեկտրասնուցմամբ։ Ինքնանշանառման ղեկավարի հետևում է 70 կգ ընդհանուր զանգվածի բեկորային-ֆուգասային մարտական մասը՝ 34 կգ տրոտիլի և հեքսոգենի խառնուրդով։ Հրթիռը թույլ է տալիս խոցել մինչև 19g ծանրաբեռնված մանևրող թիրախները 3,5-ից մինչև 32 կմ հեռավորության վրա՝ 25 մետրից մինչև 20 կիլոմետր բարձրության վրա։

Սպառազինությունում 
Բուկ-М1 ԶՀՀ-ն գտնվում է հետևյալ երկրների սպառազինության մեջ․

 Վրաստանը (2013, մոտ 100 հրթիռ 9M38 Ուկրաինան Վրաստանին է փոխանցել 2007-2008 թվականներին SIPRI-ի տվյալներով)։
 Ուկրաինան 2016 թվականի տվյալներով ունի 72 համալիր։
 Եգիպտոսը 2016 թվականի տվյալներով ունի ավելի քան 40 համալիր։
 Հնդկաստանը Ռուսաստանից 144 9M38M1 հրթիռ է ստացել 2008 թվականին՝ համատեղվող ռազմանավերի ֆրեգատներում օգտագործելու համար։

Ծանոթագրություններ 

Զենք այբբենական կարգով
Զենիթային հրթիռներ