Նադեժդա Ստասովա

Նադեժդա Ստասովա (, ), ռուս հասարակական գործիչ, 1860-1895 թվականներին գլխավորել Է Ռուսաստանի կանանց շարժումը, կանանց բարձրագույն կրթություն համար պայքարի կազմակերպիչ, որն ավարտվել է Վլադիմիրյան դասընթացների (ՀՁ, 1870-1875) և Բեստուժևյան դասընթացների (ՀՁ, 1878-1918) բացմամբ։ Ռուսաստանում առաջին մանկական մսուրների ստեղծողը։

Ճարտարապետ Վասիլի Ստասովի դուստրը և քույր Վլադիմիր ու Դմիտրի Ստասովների քույրը։ Հեղափոխական, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Ելենա Ստասովայի հարազատ հորաքույրը։

Կենսագրություն և հասարակական գործունեություն 
Ստանալով տնային կրթություն` նա զգացել է դրա ամբողջ թերությունը և դառնալով կանանց կրթության ջատագով` չի դադարել աշխատել այդ ուղղությամբ մինչև կյանքի վերջը։ 1860-ական թվականների սկզբին Ստասովան Ե. Ի. Կոնրադիի, Մ. Վ. Տրուբնիկովայի, Ն. Ա. Բելոզերսկայայի և Ա. Պ. Ֆիլոսոֆովայի հետ հիմնել Է Պետերբուրգի աղքատ բնակչության համար էժան բնակարանների ընկերություն։ Մի շարք մարդկանց հետ, ովքեր իրենց նվիրել էին այսպես կոչված «ապաշխարող Մագդաղենացիներին», Ստասովան սկսել է ջանասիրաբար աշխատել նաև այդ ուղղությամբ։ Նա իր ժամանակը և ուժերը տվել է նաև կիրակնօրյա դպրոցներին, որոնք այն ժամանակ Սանկտ Պետերբուրգում գոյատևել են ընդամենը երկու տարի։

1860-ական թվականների սկզբներին Ստասովան ակտիվ մասնակցություն է ունեցել կանանց հրատարակչական արտելում, որի գլխավոր նպատակը մտավորական կանանց եկամուտ ապահովելն էր։ 1867 թվականին Ստասովան, այդ ժամանակվա այլ կարկառուն կանանց հետ դարձել է շարժման ղեկավար, որն այն ժամանակ սկսվել է` ի նպաստ կանանց բարձրագույն կրթության։ Նրանց էներգիայի շնորհիվ 1870 թվականին Պետերբուրգում բացվել են տղամարդկանց և կանանց համատեղ հանրային դասախոսություններ` սկզբում հինգերորդ գիմնազիայի շենքում, իսկ հետո` Վլադիմիրի շրջանի ուսումնարանի շենքում, որոնք ստացել են «Վլադիմիրյան դասընթացներ» անվանումը։

1878 թվականին բացվել են կանանց բարձրագույն դասընթացները, որոնց ղեկավար է դարձել պրոֆեսոր Բեստուժև-Ռյումինը, իսկ դասընթացների կարգադրիչի պարտականությունները անվճար իր վրա է վերցրել  Ստասովան և, մի փոքր ընդմիջումով մնացել է այդ պաշտոնում մինչև կուրսերի վերափոխումը (1889)։ Դասընթացների բացմանը զուգահեռ հաստատվել է «Կանանց բարձրագույն դասընթացների համար միջոցների առաքման ընկերության» կանոնադրությունը, որի կոմիտեում Ստասովան մնացել է մինչև մահ։

1893 թվականին Ստասովան դարձել է նորաստեղծ «Կանանց բարձրագույն դասընթացների գիտությունների կուրսն ավարտածներին օգնելու ընկերության» նախագահը, որը կազմավորվել է դասընթացն ավարտած կին ուսանողների շրջանակից, որը հավաքվում էր Ստասովայի բնակարանում։

1894 թվականին Ստասովայի նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է «Մանկական օգնություն» ընկերությունը, որի իրավասության ներքո է տեղափոխվել Ն. Վ. Ստասովայի անվան մսուրները, որտեղ նա անխոնջ աշխատել է մինչև կյանքի վերջը։ 1894 թվականի ընթացքում Ստասովան աշխատում էր «Կանանց փոխադարձ բարեգործական ընկերության» կազմակերպման վրա, սակայն հանկարծակի մահը թույլ չտվեց նրան տեսնել նոր հաստատության բացումը։

Թաղված է Տիխվինյան գերեզմանատանը։

Գրականություն 
 Е. Дьяконова. Дневник русской женщины. (часть вторая «На Высших женских курсах. Петербург, 1895—1899») — М.; Захаров, 2004 — 480с. — серия «Биографии и мемуары»

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 

Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Ռուս ֆեմինիստներ
Ռուս հասարակական գործիչներ