Ուղղաթիռի վթար Բրովարիում

Ուղղաթիռի վթար Բրովարիում, 2023 թվականի հունվարի 18-ին Ուկրաինայի Կիևի մարզի Բրովարի քաղաքում տեղի ունեցած ավիավթար։ Ուկրաինայի արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայության ուղղաթիռը, որը թռչում էր թեժ կետերից մեկը, ընկել է տեղի մանկապարտեզի մոտակայքում։ Զոհվել է 14 մարդ, որից 1-ը՝ երեխա, 25ը՝ վիրավորվել (որից 11-ը՝ երեխա)։

Աղետի հետևանքով զոհվել են Ուկրաինայի ՆԳՆ ղեկավարությունը՝ ներքին գործերի նախարար Դենիս Մոնաստիրսկին, նրա առաջին տեղակալ Եվգենի Ենինը և նախարարության պետական քարտուղար Յուրի Լուբկովիչը։

Հանգամանքներ 
Ըստ ուկրաինական իշխանությունների՝ Ուկրաինայի արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայության Airbus H225 Super Puma es-225 (բորտային համար 54) ուղղաթիռը, որը տեղափոխում էր Ուկրաինայի ՆԳՆ բարձրագույն ղեկավարությանը, վթարի է ենթարկվել 2023 թվականի հունվարի 18-ի առավոտյան ժամը 8:20-ի սահմաններում Բրովարի քաղաքում (Կիևի մարզ)։ Մառախուղի ժամանակ ուղղաթիռն ընկել է մանկապարտեզի և բնակելի շենքի միջև, ինչից հետո հրդեհ է բռնկվել 500 քմ տարածքում։ Քաղաքի ղեկավար Իգոր Սապոժկոն հայտարարել է. Հզոր պայթյունից ավերածություններ են ստացել մանկապարտեզի շինությունները և մոտակա տներից մեկը: 09:28 մանկապարտեզում բռնկված հրդեհը մարվել է։

Նախնական տվյալներով՝ մառախուղի ժամանակ ցածր բարձրության վրա թռչելիս օդաչուն ժամանակին չի տեսել բարձրահարկ շենքը, ինչից հետո փորձել է կտրուկ բարձրացնել բարձրությունը, ինչը հանգեցրել է ուղղաթիռի կառավարման կորստի։ 

Կործանումը տեղի է ունեցել Ուկրաինա ռուսական ներխուժման ֆոնին։ Ուկրաինայի նախագահի գրասենյակի ղեկավարի տեղակալ Կիրիլ Տիմոշենկոն հայտարարել է, որ ՆԳՆ ղեկավարությունը ուղղաթիռով մեկնել է թեժ կետերից մեկը գործուղման։ Ուկրաինական պրավդա պարբերականի տվյալներով՝ նախարարն իր թիմով ուղևորվում էր Բախմուտ։ Ուղղաթիռով նրանք պետք է հասնեին Խարկովի մարզ, իսկ արդեն այնտեղից նպատակակետին հասնելու համար ծրագրել էին ավտոմեքենաներով։

Ուղղաթիռ 
Վթարի ենթարկված ուղղաթիռը Airbus H225 Super Puma մոդելի էր։ Ուկրաինան այն ստացել է 2020 թվականին։ 

Այս մոդելի ուղղաթիռները Ուկրաինան Ֆրանսիայից գնել է 2018 թվականից՝ իր ավիապարկի արդիականացման ծրագրի շրջանակներում։ 551 մլն եվրո արժողությամբ պայմանագիրը ստորագրել է Ուկրաինայի այն ժամանակվա ներքին գործերի նախարար Արսեն Ավակովը, որով Ուկրաինան ստացել է 55 ուղղաթիռ, որոնք հանձնվել են ոստիկանությանը, սահմանապահ ծառայությանը, Ուկրաինայի արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայությանը և Ազգային գվարդիային։ Ընդ որում, ուղղաթիռները նոր չեն մատակարարվել։ Դրանք թողարկվել են 2009-2012 թվականներին և ունեցել են հիմնական բաղադրիչների և ագրեգատների մաշվածության մինչև 50%-ը։ Ուկրաինայի կարիքների համար ուղղաթիռները հիմնանորոգվել և արդիականացվել են։

Միևնույն ժամանակ, դեռ 2018 թվականին ուկրաինացի լրագրողները նշել էին, որ եվրոպական որոշ պետություններ, այդ թվում՝ Նորվեգիան և Լեհաստանը, հրաժարվել են ուղղաթիռի այս մոդելի շահագործումից։ Այս որոշումը առաջին հերթին կապված էր 2016 թվականին նորվեգական Airbus H225 Super Puma-ի աղետի հետ։ Չնայած դրան, Ավակովը որոշել է այդ շարքի ուղղաթիռներ գնել։ Միևնույն ժամանակ նշվել է, որ թեև Airbus H225 Super Puma ուղղաթիռի մոդելն ունեցել է բնածին թերություններ, սակայն 2017 թվականին ուղղաթիռ մշակող ընկերությունը կարողացել է վերացնել այդ թերությունները, և մի շարք պետություններ կրկին թույլ են տվել այդ ուղղաթիռները շահագործման։

Զոհեր 
Զոհվել են ինքնաթիռում գտնվող բոլոր 10 մարդիկ՝ անձնակազմի 3 անդամները (Ուկրաինայի ԱԻՊԾ ավիախմբի աշխատակիցներ) և բոլոր ուղևորները՝ ՆԳՆ օպերատիվ խմբի 7 անդամները, այդ թվում՝ Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարար Դենիս Մոնաստիրսկին, նրա առաջին տեղակալ Եվգենի Ենինը և Ուկրաինայի ՆԳՆ պետքարտուղար Յուրի Լուբկովիչը։ Եվս չորս մարդ զոհվել է, այդ թվում՝ մեկ երեխա։ 25 մարդ վնասվածքներ է ստացել։

Հետևանքներ 

Աղետից ժամեր անց Ուկրաինայի կառավարությունը Ուկրաինայի ոստիկանապետ Իգոր Կլիմենկոյին նշանակել է ներքին գործերի նախարարի պաշտոնակատար։

Հետաքննություն 

Աղետից հետո ՈՒԱԾ-ն մշակել է աղետի երեք վարկած՝ թռիչքի կանոնների խախտում, տեխնիկական անսարքություն և տրանսպորտային միջոցի ոչնչացման դիտավորյալ գործողություններ։ 2023 թվականի հուլիսին Ուկրաինայի գլխավոր դատախազ Անդրեյ Կոստինը հայտարարել էր, որ դիվերսիայի վարկածը չի հաստատվել։ 

2023 թվականի օգոստոսին ՀՊԲ-ն հայտնել էր, որ գերատեսչության քննիչները րոպե առ րոպե վերականգնել են վթարի օրը և վերծանել սև արկղերը։ Քննության տվյալներով՝ 2023 թվականի ձմռանը ԱԻՊԾ պաշտոնյաները Ուկրաինայի ՆԳՆ ղեկավարությանը փոխադրելու համար ներգրավել են ուղղաթիռ, որը հերթապահություն էր իրականացնում Կիևում և Կիևի մարզում արտակարգ իրավիճակների դեպքում արձագանքելու համար, ինչը հակասում էր օրենսդրությանը, քանի որ ուղղաթիռը այլ տեսակի թռիչքների համար թույլտվություն չուներ։ ՀԴԲ-ն պնդում է, որ ուղղաթիռի անձնակազմին չի հաղորդվել Բրովարի քաղաքում ծայրահեղ անբարենպաստ եղանակային պայմանների մասին, իսկ անձնակազմը թույլտվություն չի ունեցել թռիչքներին բարդ եղանակային պայմաններում։ 

Ըստ ՀԴԲ-ի վարկածի՝ եղանակային բարդ պայմանների պատճառով ուղղաթիռը ստիպված է եղել թռչել Բրովարիում ծայրահեղ ցածր բարձրության վրա, որը նույնիսկ ավելի ցածր է եղել, քան երթևեկության երթուղու որոշ շենքերի բարձրությունը։ Երբ ուղղաթիռի հրամանատարն իր առջև խոչընդոտ է տեսել՝ բազմահարկ շենք, նա փորձել է կատարել շենքի թռիչքի մանևրը, սակայն վատ տեսանելիության պայմաններում մանևրի ավարտի ժամանակ բարդ օդերևութաբանական պայմաններում աշխատելու հմտությունների բացակայության պատճառով կորցրել է կողմնորոշումը տարածության մեջ և բախվել գետնին։ 

ՀԴԲ-ն ընդգծել է, որ թռիչքի անվտանգության համար պատասխանատու պաշտոնյաներից ոչ մեկը չի չեղարկել և չի տեղափոխել այն։ Մի շարք պաշտոնյաների կասկածներ են առաջադրվել երթևեկության անվտանգության և օդային տրանսպորտի շահագործման կանոնները խախտելու վերաբերյալ, ինչը հանգեցրել է մարդկանց մահվան։

Հիշատակ  

Բրովարիում ողբերգությունից հետո եռօրյա սուգ Է հայտարարվել։

Նշումներ

Ծանոթագրություններ 

21-րդ դարն Ուկրաինայում
Ուկրաինայի տրանսպորտ
2023 աղետներ
Ավիապատահարներ