Տայխի

Տայխի (սլովակերեն՝ Tajchy, եզակի թվ.՝ tajch. գերմաներեն Teich բառից), արհեստական ջրամբարներ Սլովակիայի կենտրոնական մասում՝ Շտյավնիցա լեռներում։ Դրանց մեծ մասը կառուցվել է 19-րդ դարում, Բանսկա Շտյավնիցայի (Banská Štiavnica) արծաթի հանքերին ջրով ու էներգիայով ապահովելու նպատակով։ Տայխին փաստացի իրենից ներկայացնում է 60 ջրամբարներից կազմված, լավ մտածված մի համակարգ (ջրամբարները միմյանց հետ կապված են մոտավորապես 100 կիլոմետր ընդհանուր երկարություն ունեցող ջրանցքներով ու թունելներով)։ 

Բանսկա Շտյավնիցայի տարածաշրջանը զուրկ է մակերևութային ջրերի նշանակալի պաշարներից։ Հենց այդ հանգամանքը նկատի առնելով է, որ ստեղծել են տայխին։ 72 կիլոմետր ընդհանուր երկարություն ունեցող ջրանցքները ծառայել են անձրևների ու ձնհալի ջրերը կուտակելու և արհեստական ջրամբարներ հասցնելու նպատակին։ Համակարգն իր ամբողջության մեջ կարողություն է ունեցել ընդհանուր առմամբ կուտակելու յոթ միլիոն խորանարդ մետր ջուր։ Կուտակված ջուրն այնուհետև 57 կիլոմետր ընդհանուր երկարությամբ ջրանցքներով հոսել է դեպի ջրանիվները, որոնց սպասարկել են ճոճանակավոր յոթ պոմպեր։ Պոմպերը հեռացրել են գրունտային ջրերի ավելցուկը, որից հետո ջրանիվները էներգիայով ապահովել են հանքերը, մետաղաձուլարանները, մետաղամշակման արհեստանոցներն ու գործարանները։

Տայխիի համակարգից առ այսօր պահպանվել են  24 արհեստական լճեր, որոնք մեր օրերում հիմնականում օգտագործվում են որպես առողջարանային և հանգստի գոտիներ։ Արժևորելով դրանց պատմական դերն ու նշանակությունը՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն 1993 թվականի դեկտեմբերի 11-ին տայխին, շրջակա պատմական տեխնիկական հուշարձանների և Բանսկա Շտյավնիցա քաղաքի հետ մեկտեղ, ներառել է «Համաշխարհային ժառանգության տեսարժան վայրերի» ցանկում։

Արհեստական լճերից ամենամեծը Պոչուվալդոն է, որն ունի 12,13 հեկտար մակերես, 11 մետր խորություն. ջրի ծավալը կազմում է 745.000 մ3։ Այս ջրամբարի ամբարտակն ունի 195 մետր երկարություն, 19 մետր հաստություն։ Ափերին զբոսաշրջիկների համար ստեղծված հարմարությունների շնորհիվ Պոչուվալդոն դարձել է ամենագրավիչը պահպանված արհեստական լճերից։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 
 Slovakia in the UNESCO Treasury

Սլովակիայի աշխարհագրություն
Ջրամբարներ
Արհեստական լճեր
Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Համաշխարհային ժառանգություն Սլովակիայում