Ազգային հարստություն

Ազգային հարստություն, երկրի տնտեսական հզորության կարևորագույն ցուցանիշն։ Հասարակության տարբեր փուլերում այն կարող է  աճել կամ նվազել, ինչը հատկապես տեսանելի է դառնում տնտեսության վերելքի և ճգնաժամերի ժամանակ։

Էություն և ընդգրկումների սահմաններ 

Ազգային տնտեսությունը,որպես մի ամբողջություն,ենթադրում է այնպիսի մի հասկացություն,ինչպիսին ազգային հարստությունն է։Առաջին անգամ այն հաշվարկել է անգլիացի տնտեսագետ Վ․Պետին 1664 թվականին։

Տարբեր ժամանակներում, տարբեր տնտեսագիտական դպրոցներ ազգային հարստության աղբյուրներին տվել են տարբեր մեկնություններ, ընդլայնվել են նրա ընդգրկումների սահմանները․

- մերկանտիլիստները հարստության աղբյուր էին դիտում արտաքին առևտուրը, իսկ նրա ունիվերսալ ձևը՝ ազնիվ մետաղները,

- ֆիզիոկրատները արտադրության միակ ոլորտը, որում ստեղծվում է ազգային հարստությունը, համարում էին գյուղատնտեսությունը,

- Ադամ Սմիթը հարստության ստեղծման աղբյուրը կապում էր արտադրողական աշխատանքի՝ հետևապես նյութական արտադրության հետ ընդհանրապես,

- գերմանացի տնտեսագետ Ֆ․ Լիստը գտնում է, թե նյութապաշտական սկզբունքի վրա կառուցված այդ հայեցությունը անտեսում է ազգի տնտեսական զարգացման, հետևապես նաև հարստության ստեղծման «ինտելեկտուալ և սոցիալական ուժերը»,

- Կարլ Մարքսի մոտ հասարակության հարստությունը ներկայանում է որպես ապրանքների «հսկայական հավաքածու», իսկ ինչը աշխատանքի արդյունք չէ «սոցիալական հարստություն» չէ,

- Ալֆրեդ Մարշալը հարստությունը դիտում էր որպես նյութական և ոչ նյութական բարիքների ամբողջություն և այլն։

Այսպիսով կարելի է առանձնացնել ազգային հարստության բնորոշումը նեղ և լայն առումներով։ Նեղ իմաստով ազգային հարստությունը առանձին մարդկանց, ձեռնարկությունների, կազմակերպությունների, պետությանը պատկանող նյութական բարիքների ամբողջությունն է։ Որպես կանոն սա ունի դրամական արտահայտություն։ Ավելի լայն առումով ազգային հարստությունը ընդգրկում է նաև այն ոչ նյութական հոգևոր արժեքները, որոնց տնօրինում է երկիրը ։

Տնտեսագիտական մտքի էվոլյուցիա 
Տնտեսագիտական մտքի էվոլյուցիայի ընթացքում փոխվել են ազգային հարստության վերաբերյալ հայացքները,ու դեռ շարունակվում են նրա բնույթի,կազմի,բաշխման վերաբերյալ տարակարծությունները։Հաճախակի է քննադատվում հարստությունը զուտ նյութական բովանդակության տեսակետից դիտելու հայեցությունը։Որքանով հասարակության զարգացումը հարկ է դիտել նյութական,հոգևոր,էթնիկական և կուլտուրական արժեքների միասնության մեջ,ուստի պետք է այն համալրել նաև նոր տարրերով։

Բնորոշումներ 
Կարելի է առանձնացնել ազգային հարստության բնորոշումները նեղ և լայն առումներով։Նեղ իմաստով ազգային հարստությունն առանձին մարդկանց,ձեռնարկությունների,կազմակերպությունների և պետության սեփականության մեջ գտնվող նյութական բարիքների ամբողջությունն է(հասարակության՝նրա ամբողջ գործունեության ընթացքում կուտակված և բնության կողմից պարգևած)։Որպես կանոն,այն ունի դրամական արտահայտություն։

Ավելի լայն իմաստով ազգային հարստությունը ընդգրկում է նաև այն ոչ նյութական,հոգևոր արժեքները,որոնց տնօրինում է երկիրը․ մարդկանց կուտակած արտադրական փորձը,կրթական պոտենցիալը,գիտատեխնիկական մտքի նվաճումները,մշակութային արժեքները։Իսկ դա նշանակում է,որ ազգային հարստության ծավալները,դինամիկան և կառուցվածքը պահանջում են նոր չափումներ և մոտեցումներ։

Ազգային հարստության մեջ անհրաժեշտ է ներառել նաև այլ երկրներում գտնվող,սակայն տվյալ երկրի կառավարությանը,կազմակերպություններին և առանձին անձանց պատկանող նրա տարրերը։Միաժամանակ անհրաժեշտ է նրանից բացառել տվյալ երկրի տարածքում գտնվող հարստության այն տարրերը,որոնք գտնվում են այլ երկրների սեփականության մեջ։

Ցուցանիշի հատկություններ 
Կարևոր հանգամանքն այն է, որ ազգային հարստությունը ստատիկ ցուցանիշ չէ, այլ ժամանակի ընթացքում դինամիկորեն փոխվում է։ Այն որոշվում է ցանկացած ընթացիկ ժամանակ `մնացորդային արժեքով։

Երկրորդ, ինչպես արդեն նշվեց, ազգային հարստությունը տարասեռ է։ Մի կողմից կան բնական ռեսուրսներ, մյուս կողմից ՝ աշխատանքի արտադրանք։ Այն ներառում է նաև ֆինանսական և ոչ նյութական ակտիվներ։

Երրորդ ՝ ազգային հարստությունը հաշվի է առնում ռեզիդենտներին, ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց պատկանող ամբողջ ունեցվածքը, նույնիսկ եթե այն գտնվում է արտերկրում։

Բաղադրիչների բնութագրեր 
Ազգային հարստության վիճակագրությունը միատարր չէ:Այն բաղկացած է հետևյալ կատեգորիաներից.

1. Ոչ վերարտադրելի։Դրանք ներառում են օգտակար հանածոներ, որոնց պաշարները սպառվում են (հիմնականում արդյունաբերական միջոցներով)։

2. Վերարտադրելի։ Խոսքը աշխատունակ բնակչության կողմից ստեղծված արտադրական և ոչ արտադրական ակտիվների մասին է։

3. Ոչ նյութական։ Դրանք ներառում են բարեկեցության մակարդակը, մտավոր և որակավորման ներուժը։

4. Վճարման ենթակա հաշիվներ օտարերկրյա պետություններին և ֆինանսական հաստատություններին։

Ծանոթագրություններ 

Տնտեսություն
Ազգային տնտեսություն