Մթնշաղ։ Դեզեր

«Մթնշաղ։ Դեզեր» (), ռուս գեղանկարիչ, «տրամադրության բնանկարի» վարպետ Իսահակ Լևիտանի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1899 թվականին։ Նկարն արված է յուղաներկով՝ ստվարաթղթի վրա, որի չափերն են՝ 59,8 × 84,6 սմ։

Այսօր «Մթնշաղ։ Դեզեր» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, Ռուսաստան)։

Պատմություն
Ստեղծագործական կյանքի վերջին շրջանում Լևիտանն անդրադառնում է հանգիստ, խաղաղ սյուժեներին։ Օրվա ամենասիրելի պահը նկարչի համար դառնում է մթնշաղն ու ուշ երեկոն։ Դաշտերի և դեզերի թեման հեղինակի մոտ նոր չեն։ Լևիտանը ոգեշնչվել է Մոնեի դեզերի շարքից 1890-ականների վերջին։ «Մթնշաղ։ Դեզեր» ստեղծագործությունում նկարիչն անդրադառնում է սիրելի Մոնեի մոտիվներին, սակայն այլ ոճով է նկարել։

«Մթնշաղ։ Դեզեր» ստեղծագործությունը Իսահակ Լևիտանի վերջին աշխատանքներից մեկն է։ Այն հեղինակը վրձնել է 1899 թվականին Չեխովների տանը, Յալթայում։ «Լևիտան» գրքում Սոֆյա Պրորոկովոյն անդրադարձել է նկարի ստեղծման պատմությանը․

Նկարագիր 
«Մթնշաղ։ Դեզեր» ստեղծագործությունը բնութագրվում է բաց երկնագույն-կանաչ կոլորիտով, իսկ կոմպոզիցիան՝ ստատիկությամբ։ Վրձնահարվածները հանգիստ են, մանրամասնությունները՝ հաշվի չառնված, ձևերը՝ ընդհանրացված։ Սառը գունային հաջորդափունջը հարուստ է մոխրագույն-երկնագույն և կապտականաչ երանգավորումներով։ Լևիտանը չի հրաժարվել պլանայնությունից և կոմպոզիցիան կառուցել է հավասարակշռված՝ կոմպոզիցիոն կենտրոն սահմանելլով լուսնին, որից թեթև լույս է ճառագում։ Հարթեցված խոշոր վրձնահարվածներով Լևիտանը հասել է նրան, որ օրվա այդ պահին զգացվում է հանգստություն և անդորր։ Փափուկ, հարուստ գուներանգով կոլորիտն ամբողջովին փոխանցում է խաղաղ տրամադրությունը և բնության հանգիստ վիճակը։

Քննադատություն 
խորհրդային արվեստաբան, ռուսական և խորհրդային արվեստի պատմության բազմաթիվ գրքերի հեղինակ, ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի թղթակից անդամ Ալեքսեյ Ֆյոդորով-Դավիդովը գրում է․

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Լևիտանի «Մթնշաղ։ Դեզեր» ստեղծագործությունը

1899 նկարներ
Իսահակ Լևիտանի նկարներ
Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Բնանկարներ
Ռուսաստանի արվեստ