Յակով Բորզենկով

Յակով Անդրեևիչ Բորզենկով (, ազգանունն ըստ վկայականի՝ Վալերի Նիկոլաևիչ Լյասկովսկի, հայտարարել է որպես Բորզենկով, այլ աղբյուրներում հնարավոր է հանդիպել Բորզյոնկով գրելաձևը), ռուս կազմախոս, բնախոս, կենդանաբանության պատմաբան, դարվինիստ, Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր։

Կենսագրություն 
Ծնվել է փոխտեղակալի ընտանիքում։ 1845 թվականից սովորել է Ռիշելևի ճեմարանում։ 1851 թվականի ամռանը տեղափոխվել է Մոսկվայի համալսարան, որտեղ 1855 թվականին թեկնածուի կոչումով ավարտել է ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետի բնական գիտությունների բաժինը։

1857 թվականին հանձնել է մագիստրոսական քննություններ և մնացել է համալսարանում պրոֆեսորական կոչման նախապատրաստման համար։ Պրոֆեսոր Նիկոլայ Վարենկի հիվանդության հետ կապված իր հետ միասին կարդացել է կենդանաբանություն և համեմատական կազմախոսություն, սկզբում բժշկական ֆակուլտետում (1959 թվականի փետրվարից), այնուհետև ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետում (1959 թվականի նոյեմբերից)։ Մոսկվայի համալսարանի առաջին պրոֆեսորն է, որը ծանոթացրել է ուսանողներին Չարլզ Դարվինի տեսության հետ։

1860 թվականի մարտից` համեմատական կազմախոսության և բնախոսության ամբիոնի ասպիրանտ է։ 1862 թվականի ապրիլից մինչև 1864 թվականի օգոստոսին գործուղվել է արտասահման․ Վյուրցբուրգում Ալբերտ Քյոլիկերի և Հենրիխ Մյուլերի ղեկավարությամբ ուսումնասիրել է ձվարանների հյուսվածաբանությունը։

Վերադառնալով Ռուսաստան՝ Բորզենկովը կարդացել է դասախոսություն Մոսկվայի համալսարանում և Պետրովսկայայի հողագործական և անտառային ակադեմիայում (1867-1870 թվականներ)։

1869 թվականի «Հավի մոտ ձվի և ձվարանների զարգացման պատմությունից» մագիստերական դիսերտացիայի պաշտպանումից հետո արժանացել է Մոսկվայի համալսարանի դոցենտի կոչման, իսկ 1870 թվականին «Գոյության առաջին շրջանում հավի մոտ կզմիսի և դրա զարգացման կրթությունը» բժշկական դիսերտացիայի պաշտպանումից հետո ընտրվել համեմատական կազմախոսության արտակարգ պրոֆեսոր։ 1873 թվականի սեպտեմբերից Յակով Անդրեևիչ Բորզենկովը եղել է Մոսկվայի կայսերական համալսարանի համեմատական կազմախոսության և բնախոսության ամբիոնի հասարակ պրոֆեսոր։

Մոսկվայի համալսարանում Բորզենկովը հիմնել է ողնաշարավոր կենդանիների համեմատական կազմախոսության դպրոցը, հիմնել է համեմատական անատոմիայի առանձնասենյակը, ստեղծել է դրան կից գրադարան և թանգարան։ Բորզենկովը Մոսկվայի կենդանաբանական այգու կազմակերպիչներից մեկն է։

Մշակել է համեմատական կազմախոսության տարբեր ոլորտներ (ծովային կենդանիների կազմախոսության, ռնգեղջյուրի եղջյուրի հյուսվածաբանական կառուցվածքը)։ Հազվադեպ հրապարակել է իր հետազոտությունների արդյունքները, որոնք օգտագործել է հիմնականում դասախոսությունների ժամանակ։ Խիստ քննադատի համբավ է ունեցել, դասախոսությունների ժամանակ խոսել է հակիրճ բնավորությամբ լռակյաց էր և չշփվող։

Ապրել է առանց ընտանիքի, համալսարանի շենքի կահավորված սենյակներում։ Օգնել է չքավորներին՝ թաքցնելով իր բարեգործությունները։

Թաղված է Վագանկովյան գերեզմանատանը։

Մատենագիտություն 
 Из истории развития яйца и яичника у курицы. — М., 1869;
 Образование яичника у курицы и развитие его в первое время его существования. — М., 1870;
 Исторический очерк направлений, существовавших в зоологических науках в XIX столетии. — М., 1881;
 Чтения по сравнительной анатомии. — М., 1884.

Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ Ռաչինսկիի հետ միասին Բորզենկովը մաքրագրել է Ջորջ Լյուիսի «Physiology of Common Life» (Հասարակ կյանքի բնախոսությունը. — М., 1861-1867 թվականներ)։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

Արտաքին հղումներ 
 

Ռուս ֆիզիոլոգներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Գիտնականներ այբբենական կարգով
Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ