Արշալույսն Ուդիում

Արշալույս Ուդիում (), 1949 թվականի բրիտանական վավերագրական ֆիլմ, որը նկարահանել է Թերրի Բիշոպը, և որը պատմում է Ուդիում (Էնուգու, Նիգերիա) տեղի ունեցած մշակութային փոփոխությունների մասին։ 1950 թվականին ֆիլմն արժանացել է «Օսկարի» Լավագույն վավերագրական ֆիլմ անվանակարգում։

Սյուժե 
1949 թվականն է, և գաղութային Նիգերիան վերապրում է ինքնության ճգնաժամ։ Միմյանց հակադրվել են հասարակության առաջադեմ, կրթված տարրերը, որոնք ձգտում են արևմտականացման ու արդիականության, և ավանդապաշտները, որոնք ցանկանում են պահպանել Նիգերիայի ժառանգությունը։ Երկու երիտասարդ աֆրիկացի ուսուցիչներ՝ Իրուկան (Ֆաննի Էլումեզե) և Դոմինիկը (Հարֆորդ Աներոբի), որոշում են, որ Ուդի գյուղը պետք է ունենա ծննդատուն, որն ինքնին առաջընթացի ու արդիականացման խորհրդանիշն է։ Բրիտանացի շրջանային սպա Է. Ռ. Չեդվիքը համաձայնություն է տալիս որոշմանը և համաձայնում է ծրագրի համար ռեսուրսներ տրամադրել։ Նախքան աշխատանքի սկսվելը Չեդվիքը ցանկանում է համոզվել, որ գյուղում բոլորը պատրաստ են դրան, բայց շատ արագ պարզ է դառնում, որ դա այդպես չէ։ Էզ անունով մի տարեց բնակիչ (Յոզեֆ Ամալու) կարծում է, որ ծննդատան շինարարությունը միաժամանակ հրապարակային վիրավորանք է գյուղի ավանդույթների ու մշակույթի հասցեին և աշխատում է մյուսիներին համոզել դրանում։

Չեդվիքն այցելում է գյուղ՝ փորձելով հակառակը համոզել բնակիչներին, և ի վերջո դա նրան հաջողվում է։ Ծննդատան շինարարության աշխատանքն սկսվում է։ Չնայած նրան, որ դա պետք է լինի երկար ու դժվարին գործընթաց, գյուղացիները միավորվում են, որպեսզի կառուցեն շենքը։ Նրանց խանգարում է Էզը, որը գալիս է շինհրապարակ և պնդում, որ դա հին գերեզմանոց է։ Նա կանխատեսում է, որ շինարարները կարթնացնեն նախնիների զայրույթն նրա համար, որ խախտում են սովորույթը և ավերում այդ վայրերը։ Կարճ ժամանակում ի հայտ են գալիս մշակութային արժեքները։ Վախի ու սնահավատության պատճառով կարճ ժամանակով աշխատանքը դադարեցվում է, բայց Չեդվիքն ու Դոմինիկը գալիս են աշխատողների վախը ցրելու և շինարարությունը վերսկսելու համար։ Այնուամենայնիվ, Էզի սպառնալիքը շարունակում է մնալ նրանց գիտակցության խորքում։

Ժամանակի ընթացքում շենքի շինարարությունն ավարտվում է, բայց դրա պաշտոնական բացումից առաջ գյուղ է գալիս մի երիտասարդ կին իր ամուսնու հետ։ Կինը ծննդաբերում է, և Չեդվիքն ու մանկաբարձուհին (Ջոյս Մգբարոնի) համաձայնում են ընդունել կնոջը՝ որպես ծննդատան առաջին պացիենտի։ Այդ երեկոյան մանկաբարձուհին, որը խնամում էր կնոջը, նկատում է ինչ-որ շարժում և լսում դրսից եկող աղմուկ։ Վախենալով՝ նա շուտով լսում է դռան թակոց, սակայն պարզվում է, որ դա Իրուկան է, որը եկել էր ապագա մորը տեսակցելու։ Մանկաբարձուհին վերսկսում է իր աշխատանքը, իսկ Իրուկան կրակի վրա է դնում ջրով կաթսան։ Դրանից կարճ ժամանակ անց այլ աղմուկ է լսվում, և պատուհանից դուրս նայելով՝ մանկաբարձուհին տեսնում է դիմակով մարդու, որը նայում է պատուհանից ներս։ Ենթադրելով, որ դիմակով մարդը նախնիների հոգին է, վախեցած մանկաբարձուհին գոռում է, բայց Իրուկան եռացող ջուրը լցնում է դիմակավորի վրա, և պարզվում է, որ դա Էզն է, որը փախչում է։

Հաջորդ օրը գյուղացիները հավաքվում են ծննդատան մոտ՝ մասնակցելու բացման արարողությանը, որը նշվում է ավանդական ձևով՝ պարերով, երաժշտությամբ, երգով ու տեղական տարազներով։ Չեդվիքը կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում ծննդատան առջև՝ դիտելու իրադարձությունները, իսկ Էզը նստում է նրա կողքին։ Էզը վերջապես խոստովանում է, որ ավանդույթն ու առաջընթացը, ինչպես երևում է վերջնական տեսարանում, կարող են գոյություն ունենալ միասին։ Եզրափակիչ խոսքում Չեդվիքը հեռուստադիտողին ասում է, որ առաջընթացը բերում է «ուժ, ոգի, անսահման ու անհայտ հնարավորություններ և նպատակներ» և ենթադրում է, որ առաջընթացը պետք է լինի տեղի հասարակության վերջնական նպատակը։

Դերերում 
 Է. Ռ. Չեդվիք – Է. Ռ. Չեդվիք
 Հարֆորդ Աներոբի – Դոմինիկ
 Ֆաննի Էլումեզե – Իրուկա
 Օսո Անիբհեբե – գյուղի ավագ
 Յոզեֆ Մալու – Էզ
 Ջոյս Մգբարոնի – մանկաբարձուհի
 Կլեմենտ Էմեհել – Ջեյմս

Մրցանակներ 
1950 թվականին ֆիլմն արժանացել է «Օսկար» մրցանակի Լավագույն վավերագրական ֆիլմ անվանակարգում։ Այն ստացել է նաև BAFTA մրցանակ որպես լավագույն վավերագրական ֆիլմ։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 

Daybreak in Udi at Colonial Film

Բրիտանական ֆիլմեր
Բրիտանական վավերագրական ֆիլմեր
1949 ֆիլմեր
Անգլերեն ֆիլմեր
Նիգերիայի մշակույթ
Կանանց իրավունքները Նիգերիայում
Սև-սպիտակ ֆիլմեր