Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մատան)

Մատանի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է  Վրաստանի Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանի Մատան գյուղում։

Պատմություն 
Եկեղեցու կառուցման ստույգ ժամանակը հայտնի չէ, սակայն վավերագրերում եկեղեցու մասին առաջին հիշատակությունը նշվում է 1818 թվականից։ Եկեղեցին բազմիցս հիշատակվել է նաև հետագա վավերագրերում՝ մինչև 20-րդ դարի սկիզբ։ Այն կառուցվել է հասարակության միջոցներով։ 1923 թվականին եկեղեցին փակվել է։

Ճարտարապետություն 
Սբ. Աստվածածին եկեղեցին եղել է փայտածածկ։ 1988 թվականին այն եղել է կիսավեր վիճակում, կանգուն են եղել աղյուսով, անմշակ քարով ու կրաշաղախով կառուցված պատերը։ Եկեղեցին ուղղանկյուն հատակագծով է, արևելյան կողմում կա խորան և երկու ավանդատուն, հարավային արևմտյան կողմերից՝ մեկական մուտք, 9 լուսամուտ։ Եկեղեցու վրա չկա հարդարանք և արձանագրություն, այն միանավ շենք է։  Արևմտյան ճակտոնի գագաթին կանգնած է զանգակատունը։ Շենքի արտաքին չափերն են՝ 12,78 x 7,55 մետր։

Վիճագրեր 
1818 թվականից պահվող բազմաթիվ իրերի շարքում եղել են նաև արձանագրված իրեր։ Դրանցից էին արծաթյա սկիհը և ձեռաց խաչը։

Սկիհի վրայի արձանագրություն 
Յիշատակ է սուրբ Դաւութբէկեանց Կարապետի դուստր Շուշան կուսին, իւր հոգևոր եւ մարմնաւոր ծնողացն և մասնակցած ձեռամբ ձրի շինօղաց, որ ընծայեցի Տէր Յոհաննէս քահանայի 1809, յունվարի 1։

Ձեռաց խաչի վրայի արձանագրություն 
Յիշատակ Պէպանի։

Քահանա 
Ըստ վերոնշյալ սկիհի վրայի արձանագրության 1809 թվականին քահանա է եղել Տեր Հովհաննեսը, 1908-1910 թվականներին՝ Հովսեփ Տերտերյանցը, ով հովվել է նաև Խորխել և Քիսթաուր գյուղերին։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին աղբյուրներ 
Հայերը Կախեթում = The Armenians in Kakhet = Армяне в Кахетии, էջ 21, Կարապետյան, Սամվել Գևորգի; Զաքարյան, Անուշավան Հազարապետի; Հասրաթյան, Մուրադ Մարգարի; Չոբանյան, Պավել Աշոտի. -- Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության (RAA) գիտական խորհուրդ

Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ախմետայի շրջանի հայկական առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ
19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ