Դորիա Շաֆիկ

Դորիա Շաֆիկ (; ), եգիպտացի ակտիվիստուհի, բանաստեղծուհի, կանանց իրավունքների համար պայքարող, «Նեղոսի դուստր» հասարակական շարժման հիմնադիր։

Կենսագրություն  
Շաֆիկը ծնվել է Տանտա քաղաքում, ինժեների ընտանիքում և սովորել ֆրանսիական միսիոներական դպրոցում։ Շաֆիկը եղել է ամենաերիտասարդ եգիպտուհին, ով ավարտել է ֆրանսիական բակալավրիատը (համապատասխանում է լրիվ միջնակարգ կրթությանը)։ 1928 թվականին նա հանդիպել է Խուդա Շաարավիին, ով Շաֆիկին ծանոթացրել է ֆեմինիստական ​​գաղափարներին և օժանդակել նրա կրթություն ստանալու ձգտումներին։ Նույն թվականին Շաֆիկը Եգիպտոսի կրթության նախարարությունից Սորբոնում սովորելու կրթաթոշակ է ստացել և մեկնել է Փարիզ։

1935 թվականին Շաֆիկը մասնակցել է «Միսս Եգիպտոս» մրցույթին, որը ցնցել է հանրությանը, քանի որ մինչ այդ ոչ մի մուսուլման կին չէր մասնակցել մրցույթի։ Շաֆիկը գրել է, որ մասնակցության պատճառը եղել է ոչ միայն ինտելեկտուալ, այլև «կանացի» ոլորտում իրեն դրսևորելու ցանկությունը։ Այնուհետև Շաֆիկը ուսումը շարունակել է Փարիզում, իսկ 1940 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։

Ուսումն ավարտելուց հետո Շաֆիկը վերադարձել է Եգիպտոս։ Նրան մերժել են Կահիրեի համալսարանում դասավանդել՝ համարելով «չափազանց ժամանակակից»։

1945 թվականին Շաֆիկը դարձել է ֆրանսիական La Femme Nouvelle ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ Նույն թվականին հիմնել է «Բինթ էն-Նիլ» («Նեղոսի դուստր») ամսագիրն արաբերեն լեզվով։ Ամսագրի հիմնական նպատակն է եղել լուսաբանել կանանց խնդիրները։ 1948 թվականին Շաֆիկը կազմակերպել է համանուն կազմակերպությունը, որը զբաղվել է սոցիալական խնդիրներով, կանանց շրջանում անգրագիտության ու գործազրկության վերացման հարցերով, պայքարել է կանանց ընտրական իրավունքի համար։

1951 թվականի փետրվարի 18-ին Շաֆիկը և մոտ մեկուկես հազար այլ կանայք բողոքի ցույց են անցկացրել Եգիպտոսի խորհրդարանի առջև՝ պահանջներ ներկայացնելով կանանց սոցիալ-տնտեսական իրավունքների վերաբերյալ։ Սենատի ղեկավարը ցուցարարներին խոստանում է մասնակի բավարարել նրանց պահանջները, սակայն մշակված փոփոխություններն այդպես էլ չեն ընդունվել։

1952 թվականի հեղափոխությունից հետո «Նեղոսի դուստր»-ը դարձել է քաղաքական կուսակցություն։ 1954 թվականի մարտի 12-ին Շաֆիկը հացադուլ է հայտարարել ի նշան բողոքի՝ առանց կանանց մասնակցության սահմանադրական հանձնաժողով ստեղծելու։ Հացադուլը տևել է 8 օր։ Արդյունքում գործող նախագահ Մուհամմեդ Նագիբը խոստացել է կանանց հնարավորություն տալ լիարժեք մասնակցելու երկրի քաղաքական կյանքին։

Դրանից հետո Շաֆիկը մեկնել է միջազգային շրջագայության՝ դասախոսություններ կարդալով Եգիպտոսում կանանց շարժման մասին, այցելել է Իտալիա, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Հոնկոնգ, Պակիստան, Հնդկաստան և Ցեյլոն։

Նրա ջանքերի շնորհիվ կանայք ձայնի իրավունք են ստացել 1956 թվականին ընդունված սահմանադրությամբ։ Սակայն կանանց ընտրություններին մասնակցության սահմանափակումներ են դրվել, որը տղամարդկանց համար չկար։ 1957 թվականին Շաֆիկը հացադուլ է հայտարարել Գամալ Աբդել Նասերի ավտորիտար կառավարության դեմ։ Սակայն այս անգամ նա հասարակական աջակցություն չի ստացել։ Շաֆիկին հեռացրել են «Բինտ էն-Նիլ»-ից՝ ենթարկելով տնային կալանքի և արգելելով նրա անունը հիշատակել մամուլում։

Դրանով ավարտվել է Շաֆիկի հասարակական գործունեությունը։ Շաֆիկը կալանքի տակ ապրել է 18 տարի։ Այդ ժամանակ նա սկսել է բանաստեղծություններ գրել։ 1975 թվականին Շաֆիկը ինքնասպանություն է գործել։

Հարգանքի տուրք 
2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Google-ը թողարկել է յուրահատուկ բացիկներ Շաֆիկի ծննդյան 108-ամյակի կապակցությամբ։
2018 թվականին Նյու Յորք Թայմսը ուշացած հրապարակել է Շաֆիկի մահախոսականը։

Անձնական կյանք 
1937 թվականին Շաֆիկն ամուսնացել է Նուր ադ-Դին Ռագայի հետ, ով նույնպես սովորում էր Փարիզում։ Նրանք ունեցել են  երկու դուստր՝ Ազիզան և Ջեհանը։ 1968 թվականին Դորիան և Նուր ադ-Դինը ամուսնալուծվել են։

Լրացուցիչ գրականություն 
 Asunción Oliva Portoles, Recuperación de una voz olvidada, Madrid: Huerga y Fierro editores, 2010. 
 Cynthia Nelson, Doria Shafik, Egyptian Feminist: A woman Apart, Gainesville: University Press of Florida (EE.UU.), 1996.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Doria Shafik official memorial website
 "Doria Shafik (1908-1975", sister-hood magazine, —9 August 2016
 Selections from the Bint al-Nil journal

Եգիպտացի ֆեմինիստներ
Եգիպտացի հեղափոխականներ
Իսլամական ֆեմինիզմի հետևորդներ
Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Եգիպտացի կին գրողներ
Սուֆրաժիստներ
Եգիպտացի փիլիսոփաներ
Արաբալեզու բանաստեղծներ
Եգիպտացի լրագրողներ
Կահիրեի համալսարանի շրջանավարտներ
Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ
Եգիպտացի հասարակական գործիչներ
Կանանց իրավունքների ակտիվիստներ
Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Ինքնասպաններ