Դիպուկ հրաձգի սխալ

Դիպուկ հրաձգի սխալ, հասկացողություն մեթոդաբանությունից, որը նկարագրում է մոլորությունը, որի ընթացքում հաշվի են առնվում միայն ձեռնտու տվյալներն, այն ժամանակ, երբ դրանցից տարբերվող տվյալներն անտեսվում են, ինչը բերում է սխալ եզրակացությունների։

Արտահայտության ծագում 
«Դիպուկ հրաձգի սխալ» () արտահայտությունը վերցված է մի տեխասցու մասին պատմությունից, ով սկզբում կրակում է ամբարի վրա, իսկ հետո այն տեղերում, որտեղ հայտնվել են շատ ճեղքվածքներ, թիրախ էր նկարում, հայտնելով իր, իբր թե, հաջողակ կրակոցների մասին։

Օրինակներ 
 Միշել Նոստրադամուսի կանխագուշակությունների կատարումը՝ կանխագուշակությունների գրքում գրվածները հարմարեցվում են կատարված իրադարձությունների տակ։
 1992 թվականի շվեդական հետազոտությունը փորձել է պարզել, արդյոք վնասակար են էլեկտրահաղորդման գծերն առողջության համար։ Հետազոտողներն ուսումնասիրել են բոլորին, ովքեր 25 տարի է, ինչ ապրում էին բարձր լարման գծերից ոչ հեռու, քան 300 մետր հեռավորության վրա և փորձել են ավելի քան 800 հիվանդությունների մեծ աճ գտնեն։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ մանկական լեյկեմիայով հիվանդացածների թիվը չորս անգամ ավելի մեծ էր նրանց մեջ, ովքեր ավելի մոտ էին ապրում էլեկտրահաղորդման գծերին։ Դա պահանջել է, որ շվեդական կառավարություն գործողություններ ձեռնարկի։ Սակայն եզրակացության խնդիրը դրանում էր, որ հնարավոր հիվանդությունների թիվը՝ այսինքն մոտ 800, այնքան մեծ էր, որ հավանականությունը մեծ էր, որ գոնե մեկ հիվանդությունը պատահականության սկզբունքով արտահայտվելու է նշանակալից տարբերությամբ։ Հետագա հետազոտությունները չեն կարողացել ցույց տալ էլեկտրահաղորդման գծերի և մանկական լեյկեմիայի միջև ինչ-որ կապ։

Տես նաև 
 Մարդաբանական սկզբունք

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Սխալների տվյալների գրանցում

Մեթոդաբանություն
Կոգնիտիվ խախտումներ
Պատճառական մոլորություններ