Աստղ (ֆիլմ, 1949)

«Աստղ» (), խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմ, որը բեմադրվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1949 թվականին ռեժիսոր Ալեքսանդր Իվանովի կողմից Էմանուել Կազակևիչի համանուն վիպակի հիման վրա։

Սյուժե 
Խորհրդային դիվիզիաներից մեկի հրամանատարությանը հայտնի է դառնում հակառակորդի ենթադրյալ հակահարվածի մասին։ Հետախույզները, որոնք ուղարկվել են թշնամու թիկունք՝ տվյալները ճշտելու համար, չեն վերադարձել։ Յոթ հետախույզների նոր խումբը, որի կոչի ազդանշանն է «Աստղ», գլխավորում է լեյտենանտ Տրավկինը։ Առաջադրանքը կատարելուց հետո վերադառնալիս խումբը հանկարծակի հանդիպում է գերմանական ջոկատի։ Հետախույզներից մեկին ուղարկելով զեկուցելու՝ լեյտենանտ Տրավկինն ընկերների հետ մահացու կռվի է բռնվում թշնամու հետ։

Դերերում 
 Անատոլի Վերբիցկի – լեյտենանտ Տրավկին, խմբի հրամանատար
 Ալեքսեյ Պոկրովսկի – լեյտենանտ Մեշչերյակով, զինկոմիսար
 Իրինա Ռադչենկո – Կատյա Սիմակովա, ռադիստ
 Լիդիա Սուխարևսկայա – ռադիստուհի Տատյանա Ուլիբիշևա
 Օլեգ Ժակով – գնդապետ Սերբիչենկո
 Ալեքսանդր Խլոպոտով – գնդապետ Կովալյով
 Մովսուն Սանանի – գնդապետ Ալիև, դիվիզիայի շտաբի պետ (ֆիլմի լուսագրերում՝ Սան Անի)
 Նիկոլայ Կրյուչկով – սերժանտ Մամոչկին
 Վասիլի Մերկուրև – ավագ Անիկանով
 Պավել Վոլկով – հետախույզ
 Վլադիմիր Մարև – հետախույզ
 Ն. Ստեպանով – Բրաժնիկով, հետախույզ
 Յու. Աբիխ – Յուրա Գոլուբովսկի, հետախույզ
 Լուսագրերում նշված չեն․
 Նիկոդիմ Գիպիուս – էպիզոդ
 Սերգեյ Կարնովիչ-Վալուա – գերի օբեր-ֆելդֆեբել Վիլիբալդ-Էռնստ Բենեկե
 Վիկտոր Կուլակով – դիվիզիոնային հետախուզության պետ
 Գեորգի Սատինի – կապիտան Դեգտյարյով
 Լև Ստեպպանով – գերմանացի
 Եվգենի Տետերին – գերմանացի գեներալ
 Անդրեյ Ֆայտ – Վեռներ
 Վլադիմիր Չոբուր – ''ավագ լեյտենանտ

Նկարհանող խումբ 
 Սցենարը՝ Պավել Ֆուրմանսկու՝ Էմանուել Կազակևիչի վիպակի հիման վրա
 Բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Իվանով
 Ռեժիսորներ՝ Պավել Արմանդ, Իոսիֆ Գինդին
 Օպերատորներ՝ Վլադիմիր Ռապոպորտ, Սերգեյ Իվանով
 Կոմպոզիտոր՝ Վենեդիկտ Պուշկով
 Նկարիչ՝ Սեմյոն Մալկին
 Հնչյունային օպերատոր՝ Լև Վալտեր
 Ֆիլմի տնօրեն՝ Իոսիֆ Պոլյակով

Հետաքրքիր փաստեր 
 Ֆիլմում հետախույզների մահվան ցուցադրումը հակասում էր հետպատերազմյան տարիների արվեստի պահանջներին, ֆիլմն արգելվել է և մնացել Մոսկվայի մոտ գտնվող Սպիտակ սյուների կինոարխիվում։ Հանդիսատեսը ֆիլմը տեսել է 1953 թվականին։ Իրականում լեյտենանտ Տրավկինի նախատիպի՝ Նիկոլայ Կիրիլովիչ Տկաչենկոյի խումբը, փրկվել է, և նա ապրել է մինչև պատկառելի տարիքը։
 Լեյտենանտ Մեշչերյակովի նախատիպը՝ Ի. Մեշչերյակովը, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս է, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր։ Պարգևատրվել է Լենինի երկու շքանշանով, Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմի 1-ին և 2-րդ աստիճանի շքանշաններով, Կարմիր աստղի երկու շքանշաններով, «Պատվո նշան» շքանշանով, «Մարտական ծառայությունների համար» երկու մեդալով, բազմաթիվ այլ մեդալներով։ Արժանացել է Չեխոսլովակիայի և Լեհաստանի պարգևների։ Իվանո-Ֆրանկովսկի շրջանի Յարեմչա քաղաքի պատվավոր քաղաքացի է։
 Նիկոլայ Կրյուչկովը ֆիլմի նկարահանումից հետո ասել է․
Այս ֆիլմում Ստալինին դուր չի եկել, որ իմ հերոսը՝ սերժանտ Մամոչկինը, իրեն պայթեցնելուց առաջ ասում է «Ահա այսպես», այլ ոչ թե «Հանուն Ստալինի»։ Եվ ֆիլմն արգելվեց…

 Ֆիլմը դիտելուց հետո Ստալինին դուր չի եկել, որ վերջում բոլոր հերոսները մահանում են։ Նա ասել է․ « Ֆիլմը հիանալի է, ավարտը՝ վերանկարահանել։ Հերոսները չեն կարող մեռնել»։ 
 Ֆիլմում Անդրեյ Ֆայտի կերպարը կրում է գոյություն չունեցող «ունտերգրուպենշտուրմֆյուրեր» կոչումը։ ԷՄանուիլ Կազակևիչի վիպակում նա կոչվում է կապիտան, որը համապատասխանում է ՍՍ զորքերում գաուպտշտուրմֆյուրերի կոչմանը։

Տես նաև 
 Աստղ (ֆիլմ, 2002)

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 «Աստղ» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում

Խորհրդային ֆիլմեր
Ռուսերեն ֆիլմեր
«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
1949 ֆիլմեր
Ալեքսանդր Իվանովի ֆիլմեր
Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
1953 ֆիլմեր
Խորհրդային դրամա ֆիլմեր