Կոխ (պար)

Կոխ պար կամ Հսկայի պար, հայկական ժողովրդական կատակերգական-սպորտային պար, որում ներկայացված է երկու ըմբիշների պայքարը։ Մրցակիցները կոխի ավանդական պարն են պարում, որից հետո միայն սկսվում է մրցամարտը։ Մարտից հետո հաղթողը պարում էր «Հաղթանակի պարը»։

Ստուգաբանում 
Պարի անվանումը կապված է հայկական ազգային ըմբշամարտի Կոխի հետ և նշանակում է «պար-ըմբշամարտ»  ։

Կատարողներ 
Հայ ազգագրագետ Գ.Երզնկյանցը, նկարագրելով 1898 թվականին Լոռիում տեղի ունեցած հայկական հարսանիքը, նշում է, որ տոնախմբությունների ժամանակ հանդես են եկել մենապարերով, Զոպիի երգ-պարով և Կոխի մարտական ​​պարով։

Գոտեմարտից առաջ երկու մրցակիցները կատարում են պարտադիր պար։  Պարային գործողությունը սկսվում է առաջիկա պայքարին երկու երիտասարդների փոխաբերական նախապատրաստմամբ։ Դուրս գալով հակառակ կողմերից՝ նրանք փոխանակվում են ֆիքսված հայացքներով, թևերը ծալում, լարվում կռվի մեջ։ Այնուհետև ըմբիշները հավաքվում են մեջտեղում՝ ձեռքերը տալու, որից հետո նրանք նորից ցատկում են միմյանցից, կռանում են գետնին, մենամարտից առաջ ափերը քսում գետնին։

Պայքարը տարբեր հաջողությամբ է ընթանում՝ նախ մեկը, հետո մյուսը գետնին կռում է թշնամուն։ Այնուհետև նորից շրջանաձև պտույտներ են կատարվում, որից հետո տեղի է ունենում գագաթնակետը, երբ վճռական ճակատամարտում ըմբիշներից մեկը հաղթում է երկրորդին՝ նրան պառկեցնելով գետնին։ Եթե գոտեմարտում մարզիկների ստացած միավորները հավասար են, ապա պարի համար ստացած առավելությունը դառնում է որոշիչ, և տրվում է հաղթանակ։

Վերջում հաղթողը ձեռք է տալիս պարտվողին, օգնում վեր կենալ գետնից, ըմբիշները ընկերական գրկախառնվում են, համբուրվում և գնում բուռն պարի, հաճախ «Զուռնի տրինգի» երաժշտության ներքո։

Ծանոթագրություններ 

Ժողովրդական պարեր
Հայկական մշակույթ
Հայկական պարեր