Ռիչարդ Դեյ

Ռիչարդ Դեյ (, ), կանադացի նկարիչ-բեմադրող, Օսկարի յոթակի դափնեկիր, ով առաջադրվել է ևս 12 անգամ։

Դեյի գործընկերները բազմիցս նշել են, որ նա եղել է հոյակապ տեխնիկական ունակությունների տեր նկարիչ, ունեցել է լավ էսքիզները վատերից տարբերելու ունակություն,  կարևորում էր իր աշխատանքի որակը։ Ոմանք նրան անվանում էին «առաջնակարգ բեմադրիչ», ոմանք էլ՝ հատուկ։ Նրա ֆիլմագրությունը իր մեջ պարունակում է շուրջ 265 ֆիլմ, որոնցից շատերը ճանաչվել են համաշխարհային կինոյի դասական նմուշներ։

2004 թվականին կյանքի արժանապատվությունների համար Ռիչարդ Դեյը հետմահու ներառվել է Ամերիկայի նկարիչ-բեմադրողների գիլդիայի (Art Directors Guild) Փառքի սրահում(Art Directors Guild Hall of Fame):

Կենսագրություն 
Ռիչարդ Դեյը ծնվել է 1896 թվականի մայիսի 9-ին՝ Կանադայի Վիկտորիա քաղաքում։ Երիտասարդ նկարչի կինոկարիերան սկսեց այն ժամանակ, երբ ռեժիսոր Էրիխ ֆոն Շտրոգեյմը նրա մեջ որոշակի տաղանդ է հայտնաբերեց։ Հենց նա էլ հրավիրեց Դեյին իր «Կարուսել» ֆիլմի համար դեկորացիաներ ստեղծելու, սակայն նկարչի անունն ինչ-ինչ պատճառներով այդպես էլ չհայտնվեց տիտրերում։

Համր ֆիլմերի ստեղծման դարաշրջանում Դեյը իր ներդրումն է ունեցել բազմաթիվ ժապավենների ստեղծման գործում՝ «Բևերլին Գրոստարկից» (Beverly of Graustark) (1926), «Ամուսնական մարշ» (The Wedding March), «Վուպի» (Whoopee!): Վերջինիս ստեղծման համար բեմադրիչը հավակնել է իր առաջին Օսկար մրցանակին, սակայն մրցանակաբաշխության ժամանակ պարտվել է Մաքս Ռիին։

1927-1930 թվականներին Դեյը աշխատել է «Մետրո-Գոլդուին-Մայեր» ընկերությունում՝ նկարիչ-բեմադրող Սեդրիկ Գիբբոնսի հետ համատեղ։ 1930 թվականին նա տեղավորվեց «Samuel Goldwyn Productions» կինոընկերությունում, որը ղեկավարել է հայտնի պրոդյուսեր Սեմ Գոլդվինը ։ Այնտեղ աշխատելով 9 տարի՝ Դեյը վերջնականապես փոխեց աշխատանքի վայրը, տեղափոխվեց  20th Century Fox ընկերություն՝ Դերիլ Զանուկի մոտ։ Այդ պահին Դեյի մոտ արդեն կար «Օսկար»-ի մեկ արձանիկ՝ «Սև հրեշտակ» կինոնկարի համար։

Ռիչարդ Դեյի կենսագրության առանցքային դրվագը ռեժիսոր Էլիա Կազանի հետ համագործակցությունն է։ Կազանը, հետևելով կինոյում Դեյի հաջողություններին, նրան հրավիրել է նկարահանման հրապարակ՝ Ցանկությունների տրամվայ դրամայի նկարահանումներին մասնակցելու, որի համար նա հետագայում ստեղծել է դեկորացիաներ և ստացել հինգերորդ «Օսկար»-ը։ Նրանց հաջորդ հանդիպումը տեղի է ունեցել 1954 թվականին, երբ Կազանը սկսել է նոր Նավահանգստում ֆիլմի նկարահանումները ։ Ֆիլմի նկարահանումներին Դեյի միջամտության շնորհիվ ֆիլմի կահավորանքը սկսեց նմանվել իրական նավահանգստին։ Ծանր ու հաստատուն աշխատանքը Դեյին բերել է յոթերորդ և վերջին Օսկարը։

Կինոյում Ռիչարդ Դեյի վերջին աշխատանքը ռազմական «Տո՛րա, Տո՛րա, Տո՛րա» դրաման էր, որը նկարչին բերել է Ակադեմիայի եզրափակիչ մրցանակի։ Դեյը մահացել է 1972 թվականի մայիսի 23-ին Հոլիվուդի Կալիֆոռնիա նահանգում։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 
 

Օսկարակիրներ
Կանադացի նկարիչներ
Կանադացի սցենարիստներ