Դիլմունի դամբարանաբլուրներ

Դիլմունի դամբարանաբլուրներ () ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության տարածք՝ Ներկրոպոլ Բահրեյնի հիմնական կղզում, պատկանում է Դիլմունի և ՈՒմ ալ Նառի մշակույթին։

Բահրեյնը հին ժամանակներից հայտնի էր որպես շատ մեծ թվով գերեզմաններ ունեցող կղզի, բավականին մեծ մղոններով տարածք դամբարանադաշտ համարվել է հին աշխարհի ամենամեծ գերեզմանատներից մեկը։ Գերեզմանոցները կենտրոնացած են կղզու հյուսիսում, կոշտ ժայռոտ տարածքներում, վարելահողերի անմիջապես վերևում՝ կղզու հարավը հիմնականում ավազոտ ու անապատ է։ Վերջերս կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ մոտ 350,000 հնագույն դամբարանաբլուրներ կարող էին տեղադրվել բացառապես տեղի բնակչության կողմից մի քանի հազար տարվա ընթացքում։ Գերեզմանները չեն պատկանում նույն դարաշրջանին կամ նույն ոճին և տարբեր տարածքներում մեծ չափերով կարող են տարբեր լինել։ Բահրեյնի ազգային թանգարանի հովանու ներքո անցկացված հետազոտությունները դեռ շարունակվում են, նրանց նպատակն է սահմանել հստակ ժամանակացույց՝ զանազան թաղումների համար, ինչպես նաև հաշվի առնել որոշակի տեսակի կառուցման պատճառները։

Հնագիտական պեղումներ 

1950-ական թվականին դանիացի հնագետների խումբը, որը պեղել է բրոնզե դարաշրջանի մայրաքաղաք Քալաթ էլ-Բահրեյնը, շուտով հայտնաբերեց մի քանի գերեզմանաքարեր և նույն մշակույթի թվագրվող Ք.ա 4100-3700 թվականներին հայտնաբերված առարկաներ։ Մի փոքր անց պեղումներին միացան նաև այլ գիտնականներ, որոնք արդեն իսկ պատկերացում ունեին շրջանի գերեզմանների կառուցվածքի և բովանդակության մասին ՝ դանիացիների հայտնաբերման շնորհիվ։

Գերեզմանախցեր 
Յուրաքանչյուր գերեզման բաղկացած է կենտրոնական քարե պալատից, որը շրջանակված է ցածր օղակաձև պատով և ծածկված է հողով և մանրախիճով։ Գերեզմաների մեծ մասի չափսը տատանվում 4,5-ից 9 մետր տրամագծով է 1-2 մետր բարձրությամբ։ Փոքր գերեզմաները սովորաբար ունեին միայն մեկ պալատ։ Գերեզմաները սովորաբար ուղղանկյունաձև էին` մեկ կամ երկու հանգույցներով  գտնվում էին հյուսիս-արևելքի վերջում։ Ժամանակ առ ժամանակ մեծ դամբարաների միջնամասում կան լրացուցիչ զույգ խորաններ։

Չնայած խցերը սովորաբար պարունակում են մեկ գերեզման, որոնք տեղավորում են մի քանի հոգու, մինչդեռ երկրորդային խցեր դրանք չունեին հաճախ։ Մահացածները սովորաբար իրենց գլուխներով պառկում էին պալատի աջ կողմում վերամբարձ ծայրում։ Դիակները ուղեկցվում էին մի քանի իրերով։ Հայտնաբերվել են խեցեգործության, քարե կնիքներ, փղոսկրյա առարկաներ, քարե ամաներ և պղնձե զենքի կտորներ։ Կմախքը երկու սեռից է, որոնց կյանքի տևողությունը մոտ 40 տարի է։ Նորածիններին սովորաբար թաղում էին դրսի պատին։ Յուրաքանչյուր ընտանիքի երեխաների միջին թիվը 1.6 մարդ էր։

Հակասությունների պահպանում
Գերեզմանը պաշտպանելու փորձերին խոչընդոտ հանդիսացավ կրոնական ֆունդամենտալիստների ովքեր դրանք համարում էին ոչ իսլամական և տեղական բնակչությանը կոչ են անում օգտագործել որմնանկարները որպես հիմք` նոր կացարան կառուցելու համար։ 2005 թվականի հուլիսի 17-ին կայացած խորհրդարանական քննարկումների ընթացքում Ալ-Ասալայի Սալաֆի կուսակցության առաջնորդ Շեյխ Ադել Մուվդան ասաց.

Ծանոթագրություններ 

Բահրեյնի պատմություն
Համաշխարհային ժառանգություն Ասիայում
Գերեզմանատներ
Բահրեյն
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն