Կանացի անուրջներ

«Կանացի անուրջներ» (, Կանացի երազանքներ), շվեդ կինոռեժիսոր Ինգմար Բերգմանի կողմից 1955 թվականին նկարահանված գեղարվեստական կինոնկար։ Սյուժեի հիմքում ընկած է երկու կանանց` երիտասարդ նորաձևության մոդելի և իր ղեկավարի կյանքի մեկ օրը։

Սյուժե  
Ստոկհոլմի լուսանկարչական ստուդիայի սեփականատեր Սյուզաննան (Էվա Դալբեկ) պատրաստվում է մեկնել Գյոթեբորգ՝ ենթադրաբար ֆոտոշարք կազմակերպելու նպատակով։ Բայց նրա բոլոր ենթակաները տեղյակ են ուղևորության իրական նպատակի մասին, Սյուզաննան կազմակերպել է  այն որպեսզի հանդիպի ամուսնացած տղամարդու՝ Հենրիկի հետ, ումից  բաժանվել էր մի քանի ամիս առաջ։ Սյուզանի հետ միասին պետք է գնար նաև  Դորիսը (Հարիեթ Անդերսոն), նորաձևության մոդել, երիտասարդ և թեթևամիտ մի  աղջիկ։

Պալլեն (Սվեն Լինդբերգ) փորձում է համոզել նրան հրաժարվելու ուղևորությունից, որպեսզի նշեն` իր քննությունները հաջող հանձնելը, բայց Դորիսը վիճում է նրա հետ և հայտարարում, որ իրենց միջև ամեն ինչ ավարտված է։ Երեկոյան ճանապարհին, Սյուզաննան ցանկանում է բացել մեքենայի դուռը և նետվել կողքով անցնող գնացքի տակ։

Դորիսը զբոսնում է Գյոթեբորգում նայելով հագուստի և զարդերի թանկարժեք խանութների ցուցափեղկերին։ Խանութներից մեկի ցուցափեղկի մոտ նրա հետ ծանոթանում է տարեց գեղեցիկ  հագնված Օտտո Սանդերբին (Գուննար Բյորնստրանդ), որը առաջարկում է նրա համար գնել իր նախընտրած զգեստը։ Երկար համոզումներից հետո նա համաձայնում է։ Օտտոն հագուստը և կոշիկը պատվիրում է ատելիեում, իսկ զարդերի խանութում` մարգարիտե վզնոցը։ Հրապուրված լինելով հանդերձանքով՝ Դորիսը մոռանում է պլանավորված նկարահանման մասին։ Հրապարակում, որտեղ լուսանկարիչները և Սուսաննան սպասում էին Դորիսին, նա հայտնվում է մեկ ժամ ուշացումով։ Զայրացած Սյուզաննան չեղյալ է համարում նկարահանումները և հեռացնում Դորիսին։ Օտտոն գտնում է նրան և միասին գնում են սրճարան, զվարճանքի պուրակ, այնուհետև նրա առանձնատուն։ Առանձնատանը Դորիսը պատին նկատում է իրեն նման գեղեցիկ տեսք ունեցող երիտասարդ կնոջ դիմանկար։ Օտտոն բացատրում է, որ դա իր կնոջ դիմանկարն է, որը քսաներեք տարի գտնվում է հոգեբուժարանում, որտեղ նա տեղափոխվել է դստեր ծնվելուց հետո։ Շուտով բերում են առավոտյան գնումները և Օտտոն հեշտությամբ համոզում է Դորիսին դրանք հագնել։ Նա բացում է շամպայնը և Դորիսին տալիս թանկարժեք քարերով ապարանջանը։ Նրանց աշխույժ զրույցը ընդհատվում է դստեր Մարիաննայի (Կրեստին Հեդեբիի) այցով։ Նա հոր հանդեպ անթաքույց արհամարհանք և ատելություն էր զգում և հաճախակի նրանից գումար էր պահանջում։ Օտտոն անհաջող կերպով փորձում է թույլ չտալ Մարիաննային մտնել այն ննջարան, որտեղ թաքնվում էր Դորիսը։ Մարիաննան, մի քանի վիրավորական արտահայտություններ է թույլ տալիս  հայրիկի և Դորիսի հասցեին, վերցնում է ձեռնաշղթան, ապտակելով նրան թողնում է և հեռանում։ Նվաստացած  Օտտոյի սկանդալային և կոպիտ վերաբերմունքից, Դորիսը վերադարձնում է բոլոր նվերները և հեռանում։

Ֆոտոշարքի չեղյալ հայտարարվելուց հետո Սյուզաննան զանգահարում է Հենրիկին և հանդիպում խնդրում։ Երեկոյան Հենրիկը գալիս է նրա հյուրանոցային համար, բայց շուտով նրանց տեսակցությունն ընդհատվում է Հենրիկի կնոջ Մարթայի (Ինգա Լանդգրե) այցով։ Խանդոտ տեսարանի փոխարեն, նա հանգիստ ձայնով պատմում է Սյուզաննային, որ Հենրիկը չափազանց թույլ է, որպեսզի ամեն ինչ նորից սկսի ՝ կնոջը երկու երեխաների հետ թողնելով, և ֆինանսապես  Մարթայից կախված լինելով՝ իր ընկերության մոտալուտ սնանկության պատճառով։ Ավելի ուշ Դորիսը գալիս է Սյուզանի սենյակ՝ լաց լինելով և պատմում  սարսափելի օրվա մասին։ Սյուզանը համաձայնվում է նրան հետ վերցնել։

Ստոկհոլմ. Դորիսը հաշտվում  է Պալեի հետ և շարունակում է աշխատել ֆոտոստուդիայում։ Սուսաննան պատռում է Հենրիկի նամակը, որտեղ նա գրում է, որ պատրաստ է շարունակել հանդիպել նրա հետ, չնայած Գյոթեբորգում տեղի ունեցած տհաճ միջադեպին։

Դերերում

Նկարահանող խումբ 
 Սցենարի հեղինակ՝ Ինգմար Բերգման
 Ռեժիսոր՝ Ինգմար Բերգման
 Օպերատոր՝ Հիլգինդ Բլադ
 Կոմպոզիտոր՝ Ստյուարտ Գերլինգ
 Նկարիչ՝ Գիտտան Գուստաֆսոն
 Մոնտաժ՝ Կառլ-Օլոֆ Սկեպստեդտ
 Պրոդյուսեր՝ Ռունե Վալդեկրաց

Աշխատանքներ կինոնկարի վրա 
«Կանացի անուրջներ»-ը նկարահանվել է 1954 թվականի հունիսից օգոստոս, լրացուցիչ տեսարանները վերանկարահանվել են 1955 թվականի փետրվարին։ Ֆիլմը ընկալվում էր որպես փոխհատուցում պրոդյուսեր Ռունե Վալդեկրանցին, «Սանդրև» ստուդիայում Բերգմանի կողմից նկարահանված՝ «Կատակների  երեկոներ» նախորդ ֆիլմի կոմերցիոն ձախողման համար։ Ռեժիսորը հիշեցնում է, որ անհրաժեշտ է աշխատել ամենախիստ տնտեսման պայմաններում:

Թեմա 
«Կանանցի անուրջներում» Ինգմար Բերգմանը շարունակում է զարգացնել սեռերի պատերազմի թեման։ «Կանայք սպասում են» ֆիլմում (1952), «Կանանց երազներ» և «Ամառային գիշերվա ժպիտներ» ֆիլմերում (1955) այս պատերազմը դեռևս ողբերգական բնույթ է կրում,  պատերազմող կողմերը գնում են ամեն տեսակի հնարքների, բայց մինչ օրս նրանք գրոհում են առանց նահանջլու և կապիտուլյացիայի ուշացումը անուղղելի հետևանքներ կարող է ունենալ։

Բերգմանի հետ զրույցի ընթացքում կինոքննադատ Տուրստեն Մաննսը նրա ուշադրությունն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ Օտտո Սանդերբիի Դորիսի նկատմամբ հետաքրքրության հիմքը սեռական հետաքրքրությունը չէ, այլ կարեկցանքը, որ անհնարին է դաձել նրան ատող դստեր` Մարիաննայի հետ նորմալ շփումները։ Այս սյուժետային գծի  երկակիությունը մնում է չբացահայտված մինչև Մարիանայի հանդես գալու տեսարանը, և Օտտոն կատակերգական կերպարից, հարուստ ծեր գայթակղիչից վերածվում է ողբերգական, միայնակ ծերուկի, ով կորցնում է իր կնոջն ու դստերը։

Քննադատություն 
Շվեդիայում ֆիլմը հանրության շրջանում և վարձույթում  հաջողություն չունեցավ։ Այն ցուցադրվել է Ֆրանսիայում 1958 թվականին՝ որպես Բերգմանի ֆիլմերի հետահայաց ցուցադրության մի մաս, բայց քննադատների ուշադրությունը չի գրավել, բացառությամբ Էրիկ Ռոմերի։

ԱՄՆ-ում «Կանանց անուրջները» հայտնվեցին միայն 1960 թվականին՝ «Յոթերորդ կնիքը» և «Մորու բացատը» ֆիլմերից հետո, որն իր ազդեցությունը թողեց քննադատների գնահատականի վրա։ Աբե Ուեյլերը New Yourk Times-ի համար գրած իր գրախոսականում բարձր գնահատեց Եվա Դալբեկին, Հարիետ Անդերսոնին, Ինգա Լանդգրեին և Ուլֆ Պալմեին՝ որպես լավ խաղացող, բայց նշեց, որ ֆիլմում բացակայում են վերջին կինոնկարների սիմվոլիզմն ու պոեզիան, որոնք նրան հայտնի դարձրին։

Ինգմար Բերգմանը ինքը «Կանանցի անուրջները» համարեց անցողիկ ֆիլմ.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 

 

 

 

 

Շվեդական ֆիլմեր
1955 ֆիլմեր
Շվեդերեն ֆիլմեր
Ինգմար Բերգմանի ֆիլմեր