Մալարդ

Մալարդ (), քաղաք Իրանում՝ Թեհրանի նահանգում, կենտրոնական բախշ (մարզ) շահրեստան Մալարդի գլխավոր կենտրոնը։ Մալարդի և Մալարդից արևելք գտնվող խոշոր քաղաք Շահրիարի միջև հեռավորությունը 6 կիլոմետր է, իսկ Մալարդի և Մալարդից հյուսիս գտնվող Ալբորզ նահանգի կենտրոնի՝ արագորեն աճող միլիոնավոր քաղաք Քերեջի միջև՝ 22 կիլոմետր։ Որոշվել է Թեհրան-Քերեջ մետրոյի գիծը հասցնել մինչև Մալարդ։

Ժողովրդագրական դինամիկա 
Ըստ Իրանի բնակչության վերջին երեք մարդահամարների՝ Մալարդի բնակչությունը փոխվել է հետևյալ կերպ. 88.1 հազար մարդ (1996 թվականի հոկտեմբերի 25), 228.7 հազար մարդ (2006 թվականի հոկտեմբերի 25) և 290.8 հազար մարդ (2011 թվականի հոկտեմբերի 24)։ Նկատելիորեն ավելի շատ են տղամարդիկ, քան կանայք` 148 հազար 142.9 հազարի համեմատ։ Թեհրանի նահանգի բնակչության մեջ Մալարդի բաժինը 2006-2011 թվականներին զգալիորեն աճել է` 2-2.4%: 1996-2006 թվականներին Մալարդը Թեհրանի նահանգի մեծությամբ 7-րդ քաղաքից դարձել է 5-րդ, իսկ 2011 թվականին՝ 3-րդ քաղաքը (Թեհրանից և Իսլամշեհրից հետո)։ Այսպիսով, 1990-ականների վերջին և 2000-ականների սկզբին քաղաքի բնակչությունը բացառիկ տեմպերով աճել է (տարեկան 10%), իսկ վերջին տասնամյակում գրեթե եռապատկվել։ Նման աճի տեմպերը հնարավոր չէ ապահովել միայն ծնելիության հաշվին, նույնիսկ եթե ենթադրենք, որ Մալարդում դա առավելագույն ֆիզիոլոգիական մակարդակում է (1000 մարդու համար մոտ 50 ծնունդ)։ Այս ամենը խոսում է միգրացիայի՝ բնակչության այս քաղաք տեղափոխման շատ բարձր տեմպերի մասին։ Հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում աճի տեմպը կտրուկ նվազել է՝ տարեկան 4,9%, իսկ ընդհանուր աճը՝ ընդամենը 1,3 անգամ։ Այնուամենայնիվ, Մալարդում բնակչության աճի տեմպը դեռ շարունակում է մնալ չափազանց բարձր, ինչն էլ ցույց է տալիս, որ ինտենսիվ բնակեցումն ու քաղաքի զարգացումը շարունակվում են։ Բնակչության աճի տեմպերի արագ անկման պատճառով քաղաքում տարեկան ավելացող բնակիչների միջին ցուցանիշը փոքր-ինչ նվազել է. 1996-2006 թվականներին միջինում 14,1 հազար մարդ, 2006-2011 թվականներին մինչև 12,4 հազար։ Եթե ​​այս թիվը մնա անփոփոխ, ապա Մալարդը 2028 թվականին կդառնա 500 հազար մարդու կարևոր հանգրվան և ոչ միայն Թեհրանի նահանգի, այլև ամբողջ Իրանի խոշորագույն քաղաքներից մեկը։

Մալարդը հին ժամանակներում 
Մոինա պարսկական բառարանում գրված է. «Մալարդ, գյուղ, շահրեստան Թեհրանի, բախշ Շահրիարի մաս, գտնվում է Ալի-Շահ Ավազից (այժմ՝ քաղաք Շահրիար) 6 կիլոմետր դեպի արևմուտք, կլիման բարեխառն է, բնակչությունը՝ 5970 մարդ, ոռոգման համար օգտագործվում է ջրանցքների և Քարաջ գետի ջուրը»։

Անվան ծագումնաբանություն 
«Մալարդ» անվանումը կարող է լինել պարսկերեն «Մալար-դեհ»-ի հապավումը, որում «դեհ» նշանակում է գյուղ, իսկ «մալար»՝ մի կառույց, որը բաղկացած է միմյանց հետ կապված երեք գերանից այնպես, որ բուրգ կազմեն. այս կերպ դրանք ամրացվում էին գետնին և նրանց վրա կախվում էին թթվասերով գինիներ («սպիրտ»)։ Բացի այդ հիշատակվում են «Ֆարդիս» և «Ջուկեյն» հին անունները, որոնք համապատասխանաբար կարելի է մեկնաբանել որպես «պարսպապատ այգի» և «վայր, որտեղ հոսում է առվակ»։ «Մալարդ» բառի ծագման մեկ այլ տարբերակ կա, ըստ որի այն ծագում է «մահալ-է արդ» (բառացի՝ վայր, որտեղ արտադրվում է ալյուր) բառից։ Ոմանք էլ կարծում են, որ անունը ծագում է «մալ-է ատ» արտահայտությունից («մահալ», կրճատ՝ մալ՝ տեղ, ատ՝ ձի), այսինքն՝ Մալարդը այն վայրն է, որտեղ շատ ձիեր ու ջորիներ են բուծում։ Այնուամենայնիվ, հաշվի առնելով, որ քաղաքի որոշ հատվածներ ունեն «Սար-Ասյաբ» (բառացի՝ ջրաղացի սկիզբ) անունը, ապա անվան ծագման երկրորդ տարբերակն ավելի համոզիչ է թվում։ Այսինքն՝ բնակավայրն ստացել է իր անվանումը, քանի որ կային ջրաղացներ, որտեղ մաղում էին ալյուր։

Տեսարժան վայրեր 
Քաղաքի հնագույն մշակութային հուշարձանների շարքում անհրաժեշտ է հիշատակել Տախտ-է-Ռոստամ զրադաշտական ​​տաճարը և Իմամզադե Իբրահիմի դամբարանը, որտեղ թաղված է իմամ Հադի որդիներից սայիդ Իբրահիմը։ Տեղի բնակիչների համար գերեզմանը վաղուց ուխտագնացության կենտրոն է դարձել։ Մալարդի մոտակայքում գտնվող Մահմուդաբադ գյուղում կա ամրոց, որի շուրջը կա 4 մ բարձրությամբ պարիսպներով և 8 մ բարձրությամբ աշտարակներով ամրոց։

Կլիմա 
Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման համակարգը Մալարդի կլիման դասակարգում է որպես ցուրտ կիսաանապատային (BSk):

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Մալարդ

Իրանի քաղաքներ
Իրան
Թեհրանի նահանգ