Արսաբեր

Արսաբեր (, առաջացել է հայոց Արշավիր անունից), բյուզանդացի հայազգի ազնվական, ով 808 թվականին Բյուզանդական կայսրության գահին տիրանալու անհաջող փորձ է կատարել։

Կենսագրություն 

Արսաբերը հայազգի ազնվական էր, հավանաբար ծագում էր Կամսարականների կամ Արշակունիների տոհմից, ուներ պատրիկի տիտղոս և նիկեփորյան արքայատոհմի հիմնադիր Նիկեփորոս I կայսեր (802–811) մոտ ծառայում էր որպես քվեստոր (օրենքներ մշակող)։ Նիկիփորոսի իշխանությունից դժգոհ մի խումբ աշխարհիկ և եկեղեցական պաշտոնյաներ 808 թվականի փետրվարին գաղտնաբար որոշեցին պալատական հեղաշրջում կազմակերպել և Արսաբերին կայսր հռչակել։ Սակայն Նիկեփորոսին հաջողվեց բացահայտել դավադրությունը, և նա ձերբակալեց դրա մասնակիցներին, որոնք գանահարության ենթարկվեցին, զրկվեցին ունեցվածքից, և, այդ ամենից զատ, աքսորվեցին։ Ինքը՝ Արսաբերը, զղջաց, մեղա եկավ, խոնարհվեց կայսեր առաջ և աքսորվեց Բյութանիայի վանքերից մեկը։ Արսաբերի դուստրը՝ Թեոդոսիան, ամուսնացած էր ապագա կայսեր՝ Լևոն V Հայի (r. 813–820) հետ։ Լևոնը, որ այդ իրադարձությունների ժամանակ զորավար էր և մինչ այդ վայելում էր Նիկեփորոսի բարեհաճությունը, որոշ ժամանակով նույնպես աքսորվեց, ամենայն հավանականությամբ՝ Արսաբերի հետ ունեցած բարեկամական կապի պատճառով։

Ծանոթագրություններ

Գրականություն 
 Alexander P. Kazhdan (Hrsg.): The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford University Press, New York NY 1991, ISBN 0-19-504652-8, S. 186.
 Ralph-Johannes Lilie, Claudia Ludwig, Thomas Pratsch, Ilse Rochow, Beate Zielke: Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit. 1. Abteilung: (641–867). Band 1: Aaron (#1) – Georgios (#2182). Nach Vorarbeiten Friedhelm Winkelmann erstellt. Herausgegeben von der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften. De Gruyter, Berlin 1999, ISBN 3-11-015179-0, S. 193 Nr. 600.
 Ilse Rochow: Byzanz im 8. Jahrhundert in der Sicht des Theophanes. Quellenkritisch-historischer Kommentar zu den Jahren 715–813 (= Berliner byzantinistische Arbeiten. Bd. 57). Akademie-Verlag, Berlin 1991, ISBN 3-05-000700-1, S. 289.
 Alexios G. Savvides, Benjamin Hendrickx (Hrsg.):  Encyclopaedic Prosopographical Lexicon of Byzantine History and Civilization. Bd. 1: Aaron – Azarethes. Brepols Publishers, Turnhout 2007, ISBN 978-2-503-52303-3, S. 390–391.
 Christian Settipani: Continuité des élites à Byzance durant les siècles obscurs. Les princes caucasiens et l’Empire du VIe au IXe siècle. De Boccard, Paris 2006, ISBN 978-2-7018-0226-8, S. 370–392.
 Cyrille Toumanoff: Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l’Antiquité jusqu'au XIXe siècle: Tables généalogiques et chronologiques. Rom 1990, S. 270–274.
 Warren T. Treadgold: The Byzantine Revival, 780–842. Stanford University Press, Stanford CA 1988, ISBN 0-8047-1462-2, S. 479.

Աղբյուրներ 

Հայերը Բյուզանդական կայսրությունում
Կամսարականներ
ՀԹՎ 2023 հոդվածներ