Համաշխարհային վիշտ

Համաշխարհային վիշտ (, ; նույն իմաստով օգտագործվել է , ինչը թարգմանվում է որպես «դարի հիվանդություն»), տերմին, որը հորինվել է գերմանացի հեղինակ Ժան Փոլի կողմից։ Գրիմ եղբայրների Գերմանական բառարանում իր բնօրինակ իմաստով այն նշանակում է խորը տխրություն աշխարհի ոչ ադեկվատության կամ անկատարության վերաբերյալ ()։ Աշխարհայացքի այս տեսակը լայնորեն տարածված էր ռոմանտիկ և անկումային հեղինակների մոտ, ինչպիսիք են Լորդ Բայրոնը, Օսկար Ուայլդը, Ուիլյամ Բլեյքը, Մարկիզ դը Սադը, Շառլ Բոդլերը, Ջակոմո Լեոպարդին, Պոլ Վեռլենը, Ֆրանսուա-Ռընե դը Շատոբրիանը, Ալֆրեդ դը Մյուսեն, Միխայիլ Լերմոնտովը, Նիկոլաուս Լենաուն, Հերման Հեսսեն և Հայնրիխ Հայնեն։

Ֆրեդերիք Բեյսերը բացատրում է «համաշխարհային վիշտը» ավելի լայն որպես «հոգնածության կամ կյանքի վշտի տրամադրություն, որը առաջանում է չարիքի և տառապանքի սուր գիտակցությունից», և նշում է, որ «Weltschmerz» տերմինն 1860-ական թվականների դրությամբ Գերմանիայում հեգնաբար օգտագործվել է նույն խնդիրների նկատմամբ չափազանց զգայունություն նշելու համար։

Լրացուցիչ օրինակներ 
«Խեցգետնի արևադարձը» վեպում Հենրի Միլլերը նկարագրում է իր ծանոթին՝ «Մոլդորֆին», որի գրպանում թղթի վրա գրված են Weltschmerz-ի համար նախատեսված բաղադրատոմսեր։ Ջոն Ստայնբեքը գրում է այս զգացողության մասին իր երկու վեպերում՝ «Եդեմից դեպի արևելք»-ում, որտեղ Սամուել Համիլթոնը զգում է դա Քեթի Թրասքի հետ առաջին անգամ հանդիպելուց հետո, և «Ձմեռը մեր անհանգստության»-ում, որտեղ այն օգտագործվում է որպես «Welshrats»։ Ռալֆ Էլլիսոնն օգտագործում է այս տերմինն իր «Անտեսանելի մարդ» վեպում, վերաբերելով այն սպիրիտուալների երգմանը բնորոշ պաթոսին․ «տաք տեմպի տակ թաքնվում էր դանդաղ տեմպ և քարանձավ, և ես ներս մտա և նայեցի շուրջս ու լսեցի, թե ինչպես է ծեր կինը համաշխարհային վշտով երգում հոգևոր երգը, ինչպես ֆլամենկո» ()։ Կուրտ Վոնեգութը բացատրում է այս զգացողությունն իր «Մեխանիկական դաշնամուր» վեպում, որում այն զգում են բժիշկ Փոլ Փրոթեուսը և նրա հայրը։

Տես նաև

 Մելանխոլիա
 Մոնո-նո ավարե
 Նիհիլիզմ
 Պաթոս

Ծանոթագրություններ

Ռոմանտիզմ
Գերմաներեն բառեր և արտահայտություններ
Էմոցիաներ
Ցավազգացողություն
Զգացմունքներ