Թոմազո Կամպանելա

Թոմազո Կամպանելլա (, ավազանի անունը՝ Ջովանի Դոմենիկո, ), իտալացի փիլիսոփա, բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ, կոմունիստական ուտոպիայի ստեղծող։ 1582 թվականից՝ դոմինիկյան վանական։

Տելեզիոյի բնափիլիսոփայության պաշտպանության («Փիլիսոփայություն, ապացուցված զգայություններով», 1591), սխոլաստիկայի քննադատության, ազատամտական հայացքների համար ենթարկվել է ինկվիզիցիայի հետապնդմանը։

1598-1599 թվականներին Կալաբրիայում գլխավորել է իսպանական տիրապետության դեմ դավադրությունը։ 1602 թվականին դատապարտվել է ցմահ բանտարկության։ Մոտ 27-ամյա բանտարկության ընթացքում ստեղծել է փիլիսոփայական, քաղաքական, աստղաբաշխական, բժշկական երկեր։

Կամպանելլա պաշտպանել է փորձնական ճանաչողության անհրաժեշտությունը և զարգացրել «երկակի» հայտնության (Բնության և Սուրբ գրքի) մասին ուսմունքը։ Պաշտպանելով Գալիլեո Գալիլեյին՝ Կամպանելլա չի ընդունել Տիեզերքի անվերջության մասին ուսմունքը, ենթադրելով, սակայն, բազմաթիվ աշխարհների գոյությունը։

Կամպանելլայի կոմունիստական ուտոպիան համընդհանուր սոցիալական վերափոխման ծրագիր է սեփականության հանրայնությամբ («Արևի քաղաք», գրել է 1602 թվականին, լատիներեն թարգմանված հրատարակչություն՝ 1622 թվական, հայերեն հրատարակչություն՝ 1969 թվական), համաշխարհային աստվածապետության շրջանակներում։ Կամպանելլայի իդեալական կոմունիստական համայնքում վերացված է սեփականությունը և ընտանիքը, երեխաներին դաստիարակում է պետությունը, բարձր արտադրողականության և աշխատանքի մեքենայացման շնորհիվ աշխատանքային օրը կրճատվել է 4 ժամով, աշխատանքը պատվավոր է և հավասարապես պարտադիր բոլորի համար։ Մեծ ուշադրություն է դարձվում գիտության, լուսավորության և աշխատանքային դաստիարակության զարգացմանը։ Կոմունիստական համայնքը ղեկավարում է գիտնական քրմերի կաստան։

Կամպանելլան գրել է կանցոններ, մադրիգալներ, սոնետներ։

Ստեղծագործություններ 

 Aforismi politici, a cura di A. Cesaro, Guida, Napoli 1997
 An monarchia Hispanorum sit in argomento, vel in statu, vel in decremento, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
 Antiveneti, a cura di L. Firpo, Olschki, Firenze 1944
 Apologeticum ad Bellarminum, a cura di G. Ernst, in «Rivista di storia della filosofia», XLVII, 1992
 Apologeticus ad libellum ‘De siderali fato vitando’, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
 Apologeticus in controversia de concepitone beatae Virginis, a cura di A. Langella, L’Epos, Palermo 2004
 Apologia pro Galileo, a cura di G. Ditadi, Isonomia, Este 1992
 Apologia pro Scholis Piis, a cura di L. Volpicelli, Giuntine-Sansoni, Firenze 1960
 Articoli prophetales, a cura di G. Ernst, La Nuova Italia, Firenze 1977
 Astrologicorum libri VII, Francofurti 1630
 L’ateismo trionfato, ovvero riconoscimento filosofico della religione universale contra l’antichristianesimo macchiavellesco, a cura di G. Ernst, Edizioni della Normale, Pisa 2004 ISBN 88-7642-125-4
 De aulichorum technis, a cura di G. Ernst, in «Bruniana e Campanelliana», II, 1996
 Avvertimento al re di Francia, al re di Spagna e al sommo pontefice, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
 Calculus nativitatis domini Philiberti Vernati, a cura di L. Firpo, in Atti della R. Accademia delle Scienze di Torino, 74, 1938—1939
 Censure sopra il libro del Padre Mostro. Proemio e Tavola delle censure, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
 Censure sopra il libro del Padre Mostro։ «Ragionamenti sopra le litanie di nostra Signora», a cura di A. Terminelli, Edizioni Monfortane, Roma 1998
 Chiroscopia, a cura di G. Ernst, in «Bruniana e Campanelliana», I, 1995
 La Città del Sole, a cura di L. Firpo, Laterza, Roma-Bari 2008 ISBN 88-420-5330-9
 Commentaria super poematibus Urbani VIII, codd. Barb. Lat. 1918, 2037, 2048, Biblioteca Vaticana
 Compendiolum physiologiae tyronibus recitandum, cod. Barb. Lat. 217, Biblioteca Vaticana
 Compendium de rerum natura o Prodromus philosophiae instaurandae, Francofurti 1617
 Compendium veritatis catholicae de praedestinatione, a cura di L. Firpo, Olschki, Firenze 1951
 Consultationes aphoristicae gerendae rei praesentis temporis cum Austriacis ac Italis, a cura di L. Firpo, Olschki, Firenze 1951
 Defensio libri sui 'De sensu rerum’, apud L. Boullanget, Parisiis 1636
 Dialogo politico contro Luterani, Calvinisti e altri eretici, a cura di D. Ciampoli, Carabba, Lanciano 1911

 Dialogo politico tra un Veneziano, Spagnolo e Francese, a cura di L. Amabile, Morano, Napoli 1887
 Discorsi ai principi d’Italia, a cura di L. Firpo, Chiantore, Torino 1945
 Discorsi della libertà e della felice soggezione allo Stato ecclesiastico, a cura di L. Firpo, s.e., Torino 1960
 Discorsi universali del governo ecclesiastico, a cura di L. Firpo, UTET, Torino 1949
 Disputatio contra murmurantes in bullas ss. Pontificum adversus iudiciarios, apud T. Dubray, Parisiis 1636
 Disputatio in prologum instauratarum scientiarum, a cura di R. Amerio, SEI, Torino 1953
 Documenta ad Gallorum nationem, a cura di L. Firpo, Olschki, Firenze 1951
 Epilogo Magno, a cura di C. Ottaviano, R. Accademia d’Italia, Roma 1939
 Expositio super cap. IX epistulae sancti Pauli ad Romanos, apud T. Dubray, Parisiis 1636
 Index commentariorum Fr. T. Campanellae, a cura di L. Firpo, in «Rivista di storia della filosofia», II, 1947
 Lettere 1595—1638, a cura di G. Ernst, Istituti Editoriali e Poligrafici Internazionali, Pisa-Roma 2000
 Lista dell’opere di fra T. Campanella distinte in tomi nove, a cura di L. Firpo, in «Rivista di storia della filosofia», II, 1947
 Medicinalium libri VII, ex officina I. Phillehotte, sumptibus I. Caffinet F. Plaignard, Lugduni 1635
 Metafisica. Universalis philosophiae seu metaphysicarum rerum iuxta propria dogmata. Liber 1º, a cura di P. Ponzio, Levante, Bari 1994
 Metafisica. Universalis philosophiae seu metaphysicarum rerum iuxta propria dogmata. Liber 14º, a cura di T. Rinaldi, Levante, Bari 2000
 Monarchia Messiae, a cura di L. Firpo, Bottega d’Erasmo, Torino 1960
 Philosophia rationalis, apud I. Dubray, Parisiis 1638
 Philosophia realis, ex typographia D. Houssaye, Parisiis 1637
 Philosophia sensibus demonstrata, a cura di L. De Franco, Vivarium, Napoli 1992
 Le poesie, a cura di F. Giancotti, Einaudi, Torino 1998
 Poetica, a cura di L. Firpo, Mondatori, Milano 1954
 De praecedentia, presertim religiosorum, a cura di M. Miele, in «Archivum Fratrum Praedicatorum», LII, 1982
 De praedestinatione et reprobatione et auxiliis divinae gratiae cento Thomisticus, apud I. Dubray, Parisiis 1636
 Quod reminiscentur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, a cura di R. Amerio, CEDAM, Padova 1939 (L. I—II), Olschki, Firenze 1955—1960 (L. III—IV)
 Del senso delle cose e della magia, Rubbettino, Soveria Mannelli 2003
 De libris propriis et recta ratione. Studendi syntagma, a cura di A. Brissoni, Rubbettino, Soveria Mannelli 1996
 Theologia, L. I—XXX, տարբեր հրատարակչություններ։

Ծանոթագրություններ 

Իտալացի փիլիսոփաներ
Իտալացի բանաստեղծներ
Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
17-րդ դարի փիլիսոփաներ
Գիտաֆանտաստիկ գրողներ