Մստիսլավ Կելդիշ

Մստիսլավ Վսելովոդովիչ Կելդիշ (, ), խորհրդային մաթեմատիկոս, մեխանիկ, 1960-1961 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ փոխնախագահ, 1961-1975 թվականներին՝ նախագահ, սոցիալիստական աշխատանքի եռակի հերոս (1956, 1961, 1971)։

Կենսագրություն 
Աարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1931)։

Աշխատանք 
Աշխատել է Կենտրոնական աէրոհիդրոդինամիկայի ինստիտուտում, Մոսկվայի համալսարանում, ԽՍՀՄ ԳԱ Ստեկլովի անվան մաթեմատիկայի ինստիտուտում, 1953 թվականիից եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ կիրառական մաթեմատիկայի ինստիտուտի տնօրեն։ Կելդիշի մեծարժեք հետազոտություններ ունի մաթեմատիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, աէրոհիդրոդինամիկայի, տատանումների տեսության բնագավառներում։ Ավիացիոն կոնստրուկցիաների տատանման կամ ինքնատատանման վերաբերյալ աշխատանքներում Կելդիշը մշակել է ինքնաթիռի ֆլատերի տեսությունը, ստեղծել այդ երևույթի թվային հաշվարկի և աէրոդինամիկ խողովակումնրա մոդելավորման մեթոդներ։

Հետազոտություններ 
Առաջինն է հետազոտել շրջահոսուն մարմինների աերոդինամիկ բնութագրի վրա միջավայրի սեղմելիության ազդեցությունը, ընդհանրացրել վերամբարձ ուժի վերաբերյալ Ժուկովսկու թեորեմը։ Կելդիշին են պատկանում հեղուկի մակերեույթի տակով մարմնի շարժման հիդրոդինամիկայի և ալիքային դիմադրության, տատանվող թևի և պտուտակի տեսությունների վերաբերյալ հիմնավոր արդյունքները։ Կելդիշի մաթեմատիկական հիմնական աշխատանքները վերաբերում են իրական և կոմպլեքս փոփոխական ֆունկցիաների տեսություններին, մասնակիածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումներին, ֆունկցիոնալ անալիզին։ Առաջադրել և լուծել է Լապլասի հավասարման համար Դիրիխլեի խնդրի լուծման կայունության հիմնական հարցերը։ Լուծել է փակ տիրույթում ֆունկցիաները բազմանդամներով հավասարաչափ մոտարկելու խնդիրը։ Առաջինն է ապացուցել սեփական և կցված ֆունկցիաների համակարգի լրիվությունը մասնակի ածանցյալներով անինքնահամալուծ օպերատորների համար։ Կելդիշը եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ պատվավոր անդամ, ինչպես նաև արտասահմանյան մի շարք ակադեմիաների անդամ։

Մրցանակներ և պարգևներ 
Կելդիշիի կարդացած դասախոսությունները Երևանի համալսարանում, ինչպես նաև նրա հետագա սերտ կոնտակտները հայ մաթեմատիկոսների հետ, վճռական նշանակություն ունեցան կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության հայկական դպրոցի կազմավորման և զարգացման գործում։ ԽՍՀՄ 6-8-րդ դարեր գումարումների Գերագույն խորհուրդի պատգամավոր։ ԽՍՀՄ պետական (1942, 1946) և Լենինյան (1957) մրցանակների դափնեկիր։

Գրականություն 
 Мстислав Всеволодович Келдыш, «Успехи математических наук», 1971։ 
 
 Корнеев С. Г. Советские учёные — почётные члены научных организаций зарубежных стран. — М.։ Наука, 1981.
 М. В. Келдыш. Творческий портрет по воспоминаниям современников. — М.։ Наука, 2001. — ISBN 5-02-022758-7 ; переизд. 2002. — ISBN 978-5-02-022742-2

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Биография
 Мстислав Всеволодович Келдыш. К 100-летию со дня рождения на сайте Института прикладной математики им. М. В. Келдыша (келдыш.рф)
 Келдыш Мстислав Всеволодович
 Келдыш в Энциклопедии Кругосвет
 Келдыш на сайте Хронос
 Формула Келдыша. Просчёт главного теоретика 
 Фото Келдыша с Виктором Глушковым 
 Три звезды президента.  Журнал «Российский космос», № 2, 2011.
 Т. Сушкевич. Главный Теоретик М. В. Келдыш и Главный Конструктор космонавтики С. П. Королёв — покорители космоса
 Документальные фильмы о Келдыше М. В. (Видео)

Ռիգա քաղաքում ծնվածներ
Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
Ռուս մաթեմատիկոսներ
Ռուս մեխանիկներ
Սոցիալիստական աշխատանքի եռակի հերոսներ
Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Խորհրդային մեխանիկներ
Խորհրդային գյուտարարներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ
ԽՄԿԿ անդամներ
Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ
Խորհրդային մաթեմատիկոսներ
20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Ռուս գյուտարարներ
20-րդ դարի գիտնականներ
Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ