Կզըլաղաջ

Կզըլաղաջ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառի Մերքեզի գավառակում։ Գտնվում էր Խոզմո լեռան ստորոտում՝ Մշո Ս. Կարապետ և Հովհաննես վանքերի միջև։

Անվան ստուգաբանություն 
Հայերը գյուղն անվանել են Կարմիր ծառ մոտակայքում գտնվող անտառի կարմրավուն տերևներով ծառատեսակի անունով։ Կզըլաղաջն արաբերեն է և բառացի «կարմիր ծառ» այտահայտության թարգմանությունն է։

Պատմություն 
Կզըլաղաջի մասին հիշատակված է Գրիգոր Մակվեցու 1445 թվական կոնդակում։ Տարածքը պատկանել է Եղրդուտի Ս. Հովհաննես վանքին։

Գյուղն ավերվել է, իսկ բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։

Բնակչություն 
1882 թվականին ուներ 140 տուն, իսկ 1909 թվականին ուներ 90 տուն հայ բնակիչ։

Տնտեսություն 
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։ Գյուղը նշանավոր էր ծխախոտի արտադրությամբ։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Տես նաև 
 Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր