Աշոտ Խումարյան

Աշոտ (Ալեքսանդր) Քրիստափորի Խումարյան (), հայ բոլշևիկ հեղափոխական («պրոֆեսիոնալ հեղափոխական»), խորհրդային կուսակցական գործիչ։

Հեղափոխական գործունեությունը սկսել է 1892 թվականից՝ «Հայ բանվորների հեղափոխական ասոցիացիա» խմբակում։ 1895, 1906 և 1909 թվականներին ձերբակալվել և աքսորվել է Վյատկայի, Վոլոգդայի և Աստրախանի նահանգները։ 1902 թվականին Թիֆլիսում մասնակցել է «Հայ սոցիալ-դեմոկրատների միության» ստեղծմանը։ 1902 թվականին մասնակցել է «Պրոլետարիատ», 1903 թվականին՝ «Պրոլետարիատի կռիվը» թերթերի հրատարակմանը։ ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միության I համագումարում (1903) ընտրվել է միության ղեկավար կոմիտեի անդամ։

1905—1906 թվականին Ստեփան Շահումյանի, Շալվա Էլիավայի և Իոսիֆ Ստալինի հետ կազմակերպել է այդ կոմիտեի «Կավկազսկի ռաբոչի լիստոկ» («Кавказский рабочий листок»), ինչպես նաև «Կայծ» և դրա շարունակությունը կազմող «Նոր խոսք» թերթերի հրատարակումը։ 1906 թվականին Բաքվում մասնակցել է «Բակինսկի ռաբոչի» («Банкийский рабочий») թերթի հրատարակմանը։

Փետրվարյան հեղափոխության օրերին եղել է Աստրախանի բոլշևիկյան կազմակերպության ղեկավարներից և «Աստրախանսկի ռաբոչի» («Астраханский рабочий», 1917) թերթի խմբագիրը։ Աստրախանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո (1918 թվականի հունվար) Խումարյանը նշանակվել է Աստրախանի ժողկոմսովետի նախագահ և ներքին գործերի ժողկոմ։ 1918 թվականի մայիս-հուլիսին Վլադիմիր Լենինը և Շահումյանը նամակագրական կապ են պահպանել Խումարյանի միջոցով։ 1920—1921 թվականներին եղել է Աստրախանի նահանգային գործադիր կոմիտեի նախագահի տեղակալ և ներքին գործերի ժողկոմ։ 1921 թվականին փոխադրվել է Թիֆլիս և նշանակվել ՌՍՖՍՀ ԲԳՏ-ի լիազոր և կուսակցական վերահսկողության հանձնաժողովի անդամ կովկասյան բանակում։ 1925—1928 թվականներին Խումարյանը եղել է Անդրֆեդերացիայի ԲԳՏ ժողկոմի տեղակալը։ 1928—1937 թվականներին ղեկավար աշխատանք է տարել Անդրֆեդերացիայի ֆինժողկոմատում։ 

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ 

Հայ հեղափոխականներ