Սոֆիկո Ճիաուրելի

Սոֆիկո Միխայիլի Ճիաուրելի (, ), դերասանուհի, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1976), Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1979)։ Նկարահանվել է ավելի քան 100 ֆիլմում։ ԽՍՀՄ միակ դերասանուհին է, որ միջազգային մրցույթներում 7 անգամ արժանացել է «Կնոջ լավագույն դերակատարման համար» մրցանակին։

Կենսագրություն 
Սոֆիկո Ճիաուրելին ծնվել է Թբիլիսիում, դերասանուհի Վերիկո Անջափարիձեի ու կինոռեժիոսոր Միխայիլ Ճիաուրելիի ընտանիքում։

Գերազանցությամբ ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի Ս. Գերասիմովի անվան համառուսական պետական ինստիտուտը (1960, Բորիս Բիբիկովի արվեստանոց)։ Ուսումն ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենիք։ 1960-1964 թվականներին և 1968 թվականից Թբիլիսիի Կ. Մարջանիշվիլու անվան ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի է, 1964-1968 թվականներին եղել է Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի։ 1975 թվականին Սոֆիկո Ճիաուրելին եղել է Մոսկվայի 9-րդ միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի անդամ։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի իններորդ նստաշրջանի պատգամավոր է։

Մահացել է 2008 թվականի մարտի 2-ին Թբիլիսիում։ Թաղված է Դիդուբեի գերեզմանատանը՝ ամուսնու՝ Կոտե Մախարաձեի կողքին։

Ընտանիք 
 Եղբայրներ՝ Օթար Ճիաուրելի (1915-1964) և Ռամազ Ճիաուրելի (հեռուստա- և ռադիոհաղորդավար, դերասան ու շոումեն Ռամազ Ճիաուրելիի պապը),
 Մորաքրոջ որդին է կինոռեժիսոր Գեորգի Դանելիան,

Սիֆիկո Ճիաուրելին ամուսնացած է եղել Գեորգի Շենգելայայի, ապա Կոտե Մախարաձեի հետ։ Առաջին ամուսնուց ունեցել է երկու որդի՝ Նիկոլայ (Նիկո) և Ալեքսանդր Շենգելայաները։

Հիշատակ 
Թբիլիսիի Սիոնական պուրակում տեղադրվել է Սոֆիկո Ճիաուրելիի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Լևան Վարդոսանիձե, 2009)։ 2008 թվականի մարտի 5-ին որոշում է ընդունվել Թբիլիսիի փողոցներից մեկը կոչել Սոֆիկո Ճիաուրելիի անվամբ։

Մրցանակներ և պարգևներ
 1966 – Վրացական ԽՍՀ Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակ «Քո ձեռքերի ջերմությունը» ֆիլմի համար
 1966 – Համամիութենական փառատոնի մրցանակակիր «Մրցանակներ դերասաններին» անվանակարգում
 1972 – Համամիութենական փառատոնի մրցանակակիր «Մրցանակ դերասանական աշխատանքի համար» անվանակարգում
 1974 – Համամիութենական փառատոնի մրցանակակիր «Առաջին մրցանակներ դերասանական աշխատանքի համար» անվանակարգում
 1974 – Առաջին մրցանակ կնոջ լավագույն դերակատարման համար «Վերա թաղամասի մեղեդիները» ֆիմում, Համամիութենական փառատոն Բաքվում
 1975 – Մրցանակ կնոջ լավագույն դերակատարման համար «Վերա թաղամասի մեղեդիները» ֆիմում, XXVI միջազգային կինոփառատոն Չեխոսլովակիայում
 1976 – Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի
 1979 – Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի
 1980 – ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր («Մի քանի հարցազրույց անձնական հարցերով» ֆիլմի համար)

Ֆիլմագրություն

Գեղարվեստական ֆիլմեր 

 1957 – Մեր բակը — Ցիցինո
 1958 – Ջրաներկ – կին
 1960 – Մի աղջկա մասին – Լալի Նիկոլաձև
 1961 – Ինգուրիի ափերին – Թամարա
 1963 – Գեներալն ու մարգարտածաղիկները – Զոսյա
 1966 – Խևսուրյան բալլադ – Մզեկալա
 1967 – Հիմա ժամանակներն ուրիշ են – Տասիա
 1967 – Ժպիտի վերադարձը (կինոալմանախ), նովել «Ինչ-որ մեկն ուշանում է ավտոբուսից» — Ելենա
 1969 – Նռան գույնը – թագուհի Աննա / բանաստեղծ / միանձնուհի / բանաստեղծի մուսան / հարության հրեշտակ / մնջկատակ
 1969 – Մի վշտանակ – Սոֆիկո
 1970 – Սահմաններ – Սոֆիկո
 1970 – Չերմեն – Չերմենի մայրը պատանեկան տարիքում
 1972 – Քո ձեռքերի ջերմությունը) – Սիդոնիա
 1973 – Կանչ – երաժշտության ուսուցչուհի
 1973 – Վերա թաղամասի մեղեդիները – Վարդո, լվացարարուհի
 1975 – Իրարանցում – Թամրո
 1976 – Երեխաները Եղրևանու փողոցից – հարևանուհի Զաուրա
 1977 – Արի խաղողի հովիտ – Էկա
 1977 – Ցանկությունների ծառ – Ֆուֆալա
 1977 – Սխալների կատակերգություն – Լիզ, կուրտիզանուհի (դերը հնչյունավորել է Ալիսա Ֆրեյնդլիխը)
 1977 – Դաթա Թութաշխիա – Նան Թավքելիաշվիլի
 1978 – Մի քանի հարցազրույց անձնական հարցերով – Սոֆիկո
 1978 – Արևիկ – Արևիկ Գևորգյան (դերը հնչյունավորել է Մարիա Վինոգրադովան)
 1979 – Ալի Բաբայի և քառասուն ավազակների արկածները – Զամիրա, Ալի Բաբայի մայրը
 1980 – Մրջյունի և լվի նոր արկածները – ասպետ
 1980 – Կտոր մը երկինք – Թուրվանդա
 1982 – Որոնեք կնոջը – մադմուազել Ալիսա Պոստիկ
 1984 – Փորձառու օդաչուի պատմությունը – ուղևորուհի
 1984 – Լեգենդ Սուրամի ամրոցի մասին – Գուլիսվարդի (Վարդո)
 1984 – Պետրովի և Վասեչկինի արկածները՝ սովորական ու անհավատալի – Մանանայի տատը (2 սերիա)
 1986 – Միլիոն ամուսնական զամբյուղում – Վալերիա
 1987 – Загон – նախագահի կինը
 1988 – Աշուղ Ղարիբը – Աշուղ Ղարիբի մայրը
 1991 – Խոստովանություն – մայր
 1991 – Թափառող աստղեր – Սորա-Բրոխա
 1992 – Կղզի – տատիկ
 1992 – Ես խոստացել եմ, ես կգնամ – Թամազի մայրը
 1992 – Գիշերային թիթեռնիկի թռիչքը
 1992 – Խաչքար – նկարչի մուսան
 1998 – Աստղալից գիշեր Կամերգերսկիում
 2000 – Տապան – ուսուցչուհի
 2001 – Միայն մեկ անգամ
 2005 – Լուսնի հովտի սերենադը
 2005 – Վաճառվում է ամառանոց – Սուրենի տատը
 2006 – Փարոս – հարևանուհի

Վավերագրական ֆիլմեր 
 1969 – Հայկական հողի գույնը – Սայաթ-Նովա
 1991 – Հուշեր Վրաստանի մասին
 1992 – Փարաջանով։ Վերջին գարուն

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Народная артистка Грузии, народная артистка Армении Софико Чиаурели , интервью на Радио Свобода, Виктор Шендерович, 5 ноября 2006 г.
 Lenta.ru:Софико Чиаурели похоронят в пантеоне общественных деятелей Грузии.

Վրացի դերասանուհիներ
ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Քաղցկեղից մահացածներ
ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Վրացի կինոդերասանուհիներ
Խորհրդային դերասանուհիներ
Վրաստանի ժողովրդական արտիստներ
Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)