Թուխ

Թուխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում։ Գտնվում էր Վանա լճի հարավարևմտյան ափին, Թուխ գետի գետաբերանից մի փոքր հյուսիս-արևմուտք՝ փոքրիկ ձորահովտում։

Պատմություն 
Պատմական գյուղ է։ Այն հնուց գտնվել Մեծ Հայքի Աղձնիք աշխարհում։ Միջին դարերում Թուխը եղել է գրչության կենտրոն։ 1985 թվականի դրությամբ պահպանվել էր աստեղ գրված XV դարի մի ձեռագիր։

Թուխն ուներ եկեղեցի և վարժարան։

Աշխարհագրություն 
Հարավային և արևմտյան կողմերից շրջափակված է անտառապատ լեռներով։

Բնակչություն 
XX դարի սկզբին ուներ 272 (41 տուն) հայ բնակիչ։ 1895 թվականին թուրքերի կողմից կազմակերպված կոտարածի ժամանակ հայերը կողոպտվել և կոտորվել են, իսկ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ բնաջնջվել կամ տարագրվել։

Պատմամշակույթային կառույցներ 
Թուխի մոտ է գտնվում Թուխի վանքը։ Իսկ 1970 թվականին իտալացի ճարատարապետները այստեղ հայտնաբերել են հայկական բազիլիկ եկեղեցու ավերակներ։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Տես նաև 
 Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր