Միհրան Ղասաբյան

Միհրան Ղասաբյան (, Գասաբյան, ), ամերիկահայ ռենտգենաբան, բժշկության մեջ ռենտգենյան ճառագայթների կիրառման առաջամարտիկ։ Ամերիկյան ռենտգենյան ընկերության փոխնախագահ։ Նրա աշխատանքը համարվում է ճառագայթման վաղ ուսումնասիրության բնագավառում ամենակարևորներից մեկը, որը Վիլհելմ Ռենտգենը համարել է անգնահատելի։

Նյու Յորքի բժշկական լեգալ ընկերության նախագահ և Ամերիկյան էլեկտրաթերապևտների ընկերության փոխնախագահ։

Կենսագրություն 
Միհրան Ղասաբյանը ծնվել է Օսմանյան կայսրության Կեսարիա քաղաքում 1870 թվականին։ Ունեցել է երեք եղբայր, որոնք բոլորն էլ Զմյուռնիայում ոսկերիչներ են դարձել։ Հաճախել է ամերիկյան միսիոներական դպրոց։ 1893 թվականին մեկնել է Լոնդոն՝ կարիերան շարունակելու։ Այդտեղ հետաքրքրվել է բժշկությամբ և լուսանկարչությամբ։

Այնուհետև Ղասաբյանը գաղթել է ԱՄՆ՝ Ֆիլադելֆիա, որտեղ սովորել է բժշկության և վիրաբուժության քոլեջում։ 1898 թվականին ավարտել է Ֆիլադելֆիայի բժշկավիրաբուժական քոլեջը։ Որպես զինվորական բժիշկ մասնակցել է իսպանա-ամերիկյան պատերազմին, ծառայության է անցել բանակային հոսպիտալային կորպուսում, որտեղ փորձ է ձեռք բերել ռենտգենյան ճառագայթների ոլորտում, որը հայտնաբերել էր գերմանացի ֆիզիկոս Վիլհելմ Ռենտգենը։ Այնուհետև աշխատել է հիվանդանոցում՝ զբաղվելով լուսանկարչությամբ և ռենտգենյան ճառագայթներով՝ այդ երկու բնագավառները միավորելով մեկում, որը կարող էր օգնել բժշկությանը։

Նա գրել է ճառագայթման վերաբերյալ դասագրքեր, որոնցից առաջինը տպագրվել է 1900 թվականին և կոչվել է «Ռենտգենը որպես գրգռիչ»։

1903-1910 թվականներին աշխատել է Ֆիլադելֆիայի հիվանդանոցում որպես ռենտգենաբան, միաժամանակ էլեկտրաբուժություն է դասավանդել բժշկավիրաբուժական քոլեջում։ Ղասաբյանը մշակել է ռենտգենյան ճառագայթներով չարորակ ուռուցքների բուժման որոշ հարցեր, գրել աշխատություն, որն ԱՄՆ-ի բժշկական ուսումնական հաստատություններում օգտագործվել է որպես դասագիրք։ Աշխատելով ռենտգենյան ճառագայթների հետ՝ նա գիտակցել է դրա վտանգը այն դեպքում, երբ մյուսները չգիտեին այդ մասին և պաշտպանված չէին։ Ղասաբյանը ռենտգենյան ճառագայթների հետ շփվելով սկսել է իր առողջության հետ կապված խնդիրներ նկատել, հետո հասկացել է, որ ռենտգենյան ճառագայթները մարդու հյուսվածքներում բացասական քիմիական ռեակցիաներ են առաջացնում։ Նա շարունակել է իր աշխատանքը նույնիսկ այն ժամանակ, երբ ճառագայթման պատճառով վնասվել է ձեռքերի մաշկը։

Նրա աշխատանքն այնքան կարևոր էր, որ նույնիսկ The New York Times-ը 1910 թվականի հուլիսի 11-ին անդրադարձել է նրա առողջական ծանր վիճակին։ Պարբերականը նրան անվանել է «ԱՄՆ-ի առաջատար ռենգենոլոգներից մեկը», որպես «ռադիոլոգիայի նահատակ»։ Նրա աշխատանքը համարվում է ճառագայթման վաղ ուսումնասիրության մեջ ամենակարևորներից մեկը, իսկ Նոբելյան մրցանակ ստացած Վիլհելմ Ռենտգենն այն անգնահատելի է համարել։ Ոմանք համարում են, որ Ղասաբյանը նույնպես կարող էր մի օր Նոբելյան մրցանակ ստանալ իր աշխատանքի համար, եթե ողջ լիներ, քանի որ այն շնորհվում են միայն կենդանի մարդկանց։

Մահվանից մոտ 18 ամիս առաջ Ղասաբյանն ամուսնացել է կոստանդնուպոլսեցի Վիրջինիա Կիրակոսյանի հետ։ Նրա եղբորորդին՝ Լեոն, ով Ղասաբյանի մահվան ժամանակ 16 տարեկան էր, որոշել է զբաղվել դահուկագրաֆիայի ուսուցմամբ։ Ղասաբյանի մահից կարճ ժամանակ առաջ J. B. Lippincott ընկերությունը հայտարարել է, որ հրատարակելու է նրա դասագրքի երկրորդ հրատարակությունը։

Գիտական ​​գործունեություն 
Բժշկական-վիրաբուժական քոլեջում ռադիոգրաֆիայի ոլորտում իր աշխատանքի առաջին երկու տարիներին Ղասաբյանը մոտ 800 ռենտգեն լուսանկար է կատարել։ Ռենտգենյան լաբորատորիայում աշխատելու ընթացքում նա հորինել է կրծքավանդակի ռենտգեն դիրքորոշիչ, որը ցույց է տալիս կողերի կլորությունը։ Մինչ այդ, ռենտգենյան պատկերները ցույց էին տալիս դրանք հարթ։ Սրտի ռենտգեն պատկերներ պատրաստելու համար Ղասաբյանը հիվանդներին ներարկել է կոնտրաստային նյութ՝ բիսմուտի նիտրատ։

1907 թվականին Ղասաբյանը գրել է «Էլեկտրաթերապիա և ռենտգենյան ճառագայթներ» դասագիրքը, որն օգտագործվում է ամերիկյան բժշկական դպրոցներում։ Այդ դասագիրքը ճառագայթային թերապիայի վերաբերյալ առաջին աշխատություններից է։

Գրականություն

Նշումներ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Dr Mihran Krikor Kassabian
 American Martyrs to Radiology (pdf)
 Röntgen rays and electro-therapeutics, with chapters on radium and phototherapy ([c1907])
 Dr. Mihran Kassabian
 Radiation Sickness

Ամերիկահայ ռենտգենաբաններ
Մաշկի քաղցկեղից մահացածներ
Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
ԱՄՆ-ում օսմանյան ներգաղթյալներ
Փենսիլվանիայի համալսարանի շրջանավարտներ