Արփի (Մոտկանի գավառ)

Արփի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մոտկանի գավառակում։ Գտնվում էր Բիթլիս քաղաքից արևմուտք՝ Արփի (Գուռնովիտ, [Չարչրիկ]) գետի աջ ափին։

Անվան ստուգաբանություն 
Արփին աղբյուրաշատ գյուղ է։ Ըստ ավանդության մի վարդապետ այստեղ գալով խմել է նրա սառնորակ ջրերից ու ասել է. «Ինչքան սառն է, մարդ արբենում է»։ Դրանից էլ առաջացել է Արբի անվանումը, որը հետագայում դարձել է Արփի։

Պատմություն 
Գյուղը թուրքերի կողմից հարձակման է ենթարկվել 1895 թվականի ջարդերի և 1915 թվականի Մեծ եղեռնի կոտորածի ժամանակ։ 1916 թվականին բնակչության մի մասին հաջողվել է փրկվել իսպառ բնաջնջումից և գաղթել Արևելյան Հայաստան։

Բնակչություն 
Արփին ամբողջովին հայաբնակ գյուղ էր։ XIX դարի 60-ական թթ. ուներ մոտ 40 տուն, 1909 թվականին՝ 15 տուն հայ բնակիչ։

Տնտեսություն 
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, մեղվաբուծությամբ։ Հիմնական մշակվող բերքերից էին կորեկը, գլգլը և ընկույզը։

Պատմամշակույթային կառույցներ 
Արփիում կար Ս. Անենկա Աստվածածին հայկական գմբեթավոր եկեղեցի։ Այն կառուցված էր սրբատաշ քարերից։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Տես նաև 
 Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր