Իսքենդեր Աբգարիոս

Իսքենդեր Աբգարիոս (նաև՝ Ալեքսանդր Աբգարիոս, ), հայ բանաստեղծ, պատմաբան, գրականագետ, Լիբանանի արաբական նոր գրականության մեծագույն դեմքերից, Յուհաննա Աբգարիոսի ավագ եղբայրը։

Կենսագրություն 
Ծնվել է 1826 թվականին Բեյրութում, մեծահարուստ Հակոբ Լյուստրացի Աբգարյանի (Յաղուբ Էփքարիոս) ընտանիքում։ Ուսանել է նախ Բեյրութում, ապա Լոնդոնում։ Կատարելապես տիրապետել է հայերեն, արաբերեն, անգլերեն և թուրքերեն լեզուներին։ Եղել է Պորտուգալիայի հյուպատոսը Բեյրությում, կրել է բեկի, աղայի պատվանուններ, պարգևատրվել է Մեջիդիե շքանշանով։ Թղթակցել է Անգլիայի Վիկտորյա թագուհու հետ։

Աշխատություններ 
Կարճատև պաշտոնավարել է Եգիպտոսի Իբրահիմ փաշայի պալատում, ապա նվիրվել գիտական և գրական գործունեության։ Գրել է խոհափիլիսոփայական բանաստեղծություններ, պատմագրական աշխատություններ (արաբերեն)։ Գլուխգործոցը «Շահրիար առյուծակերպ անհաղթ արքայի պատմության մասին մտքերի բուրմունք» (1880) դյուցազներգությունն է։ Արաբ ժողովրդի պատմությանը և գրականությանն են նվիրված «Արաբների պատմության ասպարեզում ցանկությունների լրումը» (1852), «Ցանկությունների ճոխացված լրումը» (1867), «Արաբ քերթողների դասակարգման գրական ծաղկաստան» (1858) և «Հոգու ըղձանքը Անթար Աբսի քերթվածներում» (1864) աշխատությունները։ Արաբերեն գրել է բանաստեղծություններ, պոեմներ, պատմաբանասիրական աշխատություններ։ Առանձին գրքերով հրատարակել է «Մտքերի բուրմունք առյուծակերպ անհաղթ արքա Շահրիարի մասին» (1880) դյուցազներգությունը, «Հոգու զբոսանք» քնարական բանաստեղծությունների ժողովածուն և այլն։ Հրատարակել է նաև արաբ ժողովրդի պատմության հետ կապված գրքեր, որոնցից ուշագրավ է հատկապես Լիբանանի 1860 թվականի ջարդերին նվիրված և վավերագրերով հարուստ հետազոտությունը։ Այս գիրքը արաբերենից թարգմանվել է անգլերեն և լույս է տեսել Բեյրութում, իսկ 1933-ին հրատարակվել է նրա հայերեն թարգմանությունը։

Գրական-պատմական որոշակի հետաքրքրություն են ներկայացնում «Խըդիվ Իբրահիմի արժանիքներն ու սխրանքները» (1883) ներբողը և Լիբանանի 1860 թվականի արյունալի դեպքերը պատկերող «Արտասովոր անցուդարձեր Լեռնային Լիբանանի կյանքում» երկը (1869, հայերեն հրատարակություն, «Սարսափներու գիրքը», 1935)։ Ունի նաև քնարական բանաստեղծությունների ժողովածու՝ «Հոգու զբոսանք գեղեցկազարդ էջերում» (1883)։

Մահացել է 1885 թվականին, Բեյրութում։

Ծանոթագրություններ 

Լիբանանահայ բանաստեղծներ
Լիբանանահայ գրականագետներ
Լիբանանահայ պատմաբաններ
Արաբագիր հայ գրողներ