Վանեք

Վանեք (նախկին անվանումը` Ղարատղա),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզում։ Ընդգրկված է Կապան համայնքի կազմում։

Աշխարհագրություն 
Բնակավայրը տեղակայված է Աճանան գետի վերին հոսանքի աջ ափին։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1225-ից 1240 մ։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու 23 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։

Պատմություն 
Հնում ներկայիս Վանեք գյուղի մոտակայքում եղել է Վանիգ բնակավայրը,։

Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջան 
Մինչև 19-րդ դարի սկզբները գյուղի բնակչությունը եղել են հայեր, որից հետո այն հայաթափվել է։ 

Կարադիգյա անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։

Խորհրդային ժամանակաշրջան 
Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում գյուղը գտնվել է Խորհրդային Հայաստանի Ղափանի շրջանում և ընդգրկված է եղել Նորաշենիկի գյուղխորհուրդի կազմում։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, ովքեր հեռացել են 1988 թվականին։ 1989-ից թվականից Վանեքը վերաբնակեցվել է Խորհրդային Ադրբեջանից բռնագաղթված և Կապանի տարածաշրջանի բնակավայրերից այստեղ տեղափոխված հայերով։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Վանեք գյուղի տարածքում առկա պատմամշակութային հուշարձաններից պետության կողմից հաշվառվել է հանրապետական նշանակության երկու միավոր։ Վանեքից 1 կմ հարավ պահպանվել են Հոռոմանց (Հռոմանց) գյուղի ավերակները։ Այն թվագրվում է 17-ից 20-րդ դարերով։ Բնակիչները հեռացել են 1926 թվականից հետո։ Գյուղում է գտնվում 17-րդ դարով թվագրվող եկեղեցի, գերեզմանոց։

Բնակչություն 
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Վանեքի մշտական բնակչությունը կազմել է 61, առկա բնակչությունը` 30 մարդ։ Մինչև 1989 թ. գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով,այնուհետ` հայերով։
Վանեքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

Տնտեսություն 
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։

Տես նաև 
 Վանեքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

Ծանոթագրություններ 

Սյունիքի մարզի գյուղեր
Սյունիքի մարզի բնակավայրեր