Արծաթի

Արծաթի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում, Էրզրում քաղաքից մոտ 15 կմ հյուսիս-արևելք, Ծաղկավետ (Դյումլի) լեռան հարավ-արևելյան ստորոտին։ Հնում եղել է Բարձր Հայքի Կարնո գավառի անվանի գյուղերից մեկը։

Անվան ստուգաբանություն 
Գյուղ անվանումը հավանաբար ծագել է մոտակայքում գոյություն ունեցող չօգտագործվող արծաթահանքի կապակցությամբ։

Աշխարհագրություն 
Գյուղն ունի լեռնային և ջրառատ տարածք։

Պատմություն 
Հիշատակվում է Ղազար Փարպեցու «Պատմութիւն Հայոց»-ում, Վահանանց պատերազմի կապակցությամբ։ 486 թվականին Մուշեղ Մամիկոնյանը այստեղ հաղթել է պարսիկներին։

Հայ բնակիչների մեծ մասը զոհվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Բնակչություն 
1880 թվականին ուներ 341 բնակիչ, որից 210-ը՝ հայեր, մնացածը` թուրքեր, իսկ 1909 թվականին՝ 100 տուն, որից 70-ը թուրքեր էին, իսկ 30-ը՝ հայեր։ 1828-1830թթ. գյուղի բնակիչների մի մասը գաղթել է Ջավախք՝ հիմնականում հայ կաթոլիկները։ Ախալքալաքի Ալաստան գյուղի ներկայիս բնակիչները Արծաթի գյուղից են։

Տնտեսություն 
Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, այգեգործությամբ ու մեղվաբուծությամբ։ Գյուղում մեծ տարածում ուներ արհեստները։

Օգտակար հանածոներ 
Գյուղի մոտակայքում գտնվող ջերմուկը տեղացիները օգտագործում էին բուժական նպատակներով։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Արծաթին ուներ Ս. Նշան և քարակերտ Ս. Աստվածածին եկեղեցիներ։ Գյուղի մոտակայքում` բարձր լեռան վրա գտնվում էր Ս․ Լուսավորիչ նշանավոր մենաստան վանքը։ Այն մեծ ուխտատեղի էր Կարնո շրջանի բնակիչների համար։ XX դարի սկզբին վանքից մնացել էր միայն մի փոքրիկ եկեղեցի և վանքի համալիրի ավերակները։

Գրչություն 
Գյուղը եղել է գրչության կենտրոն։

Անվանի մարդիկ 
Արծաթիում է ծնվել նշանավոր հայագետ Հակոբոս Տաշյանը (1866-1933)։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Տես նաև 
 Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յաքութիեի շրջանի համայնքներ