Սարդ-Մարդ

Սարդ-Մարդ (), Իրական անունը Փիթեր Փարկեր (),  հորինված կերպար, Marvel Comics-ի կողմից հրատարակված սուպերհերոսներից է, կերպարը հորինվել է Ստեն Լիի և Ստիվեն Դիտկոյի կողմից։ Այն պահից, երբ Սարդ-Մարդը հայտնվեց Amazing Fantasy №15 (օգոստոս, 1962) էջերում, դարձավ ամենասիրված սուպերհերոսներից մեկը։ Լին և Դիտկոն հորինել էին մի կերպար, որը ուներ հետևյալ նկարագիրը, դեռահաս որբ, որի խնամակալն էր հորեղբայրը և նրա կինը, որի կյանքը համընկնում էր սովորական ուսանողի կյանքին, և որը հանցագործ բռնցքամարտիկ էր։ Սարդ-Մարդն ուներ սուպեր ուժ, «սարդի ճարպկություն», ինչպես նաև ունակ էր պահել իրեն ուղղաձիգ բարձրության վրա, և ափից բաց թողնել սարդոստայն սեփական հավաքածուից։

Մինչև Սարդ-Մարդու հայտնվելը կոմիքսներում 1960-ական թվականները դեռահասները կոմիքսներում կարող էին միայն օգնականի դեր ունենալ։ Սարդ-Մարդու մասին կոմիքսը կոտրեց բոլոր կարծրատիպերը, ցույց տալով դեառահասին որպես գլխավոր հերոս, միաժամանակ դեմ գնալով իր հասակակիցներին<ref անվանում, որը չուներ փորձառու խնամակալ, ինչպիսին Կապիտան Ամերիկան էր Բակիի համար կամ Բեթմենը Ռոբինայի համար։ Իր հորեղբայր Բենի մահվանից հետո, նա ինքն իրենով սկսեց հասկանալ, որ «մեծ պատասխանատվություն, և մեծ ծանրություն է» դրվում իր ուսերին ():

Մարվելը թողարկել է մեծ թվով սերիաներ Սարդ-Մարդու մասին, որից ամենաառաջինն եղել է The Amazing Spider-Man-ը (Զարմանալի Սարդ Մարդը)։ Դրան փոխարինելու է եկել The Superior Spider-Man-ը, սերիան ավարտվել է 31-րդ համարի տակ, և այդ ժամանակ դուրս է եկել երրորդ The Amazing Spider-Man-ը։ Իր գոյության տարիներին Փիթեր Պարկերը եղել է միջին դպրոցի երկչոտ աշակերտ, քոլեջի պրոբլեմատիկ ուսանող, մեկ ամուսնացած ուսուցիչ, ինչպես նաև մի քանի սուպերհերոսներից կազմված խմբերի անդամ, որոնցից էր Վրիժառուները, նոր Վրիժառուները, Ֆանտաստիկ քառյակը։ Ավելի քան Փիթեր Պարկերը Սարդ-Մարդու կյանքում հանդիսանում է խարակտերային լուսանկարչի կերպարով, որն անընդհատ օգտագործվում է կոմիքսներում։

Սարդ-Մարդը համարվում է մեծ հայտնություն և կոմերցիոն հաջողություն գրանցած սուպերհերոսներից։ Իր ճանաչվածության մեծացման հետևանքով Սարդ-Մարդը դուրս է գալիս կոմիքսների սահմանից, սկսում է հայտնվել հեռուստաալիքներում, տեսախաղերում, կինոֆիլմերում և դասվում է ամենա առևտրային սուպերհերոսներից։ Ֆիլմերում նրան խաղացել են 3 դերասաններ՝ Թոբի Մագուայերը (Սեմ Ռեյմիի եռերգություն), Էնդրյու Գարֆիլդը (Մարկ Ուեբի ֆիլմեր) և Թոմ Հոլանդը (Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք)։ Ռիվ Քարնին ցուցադրել է Փիթեր Պարկերի դերը Բրոդվեյական մյուզիքլում 2010 թվականին «Սարդ-Մարդը վերջ դրեց մթությանը» ():

Ստեղծում 

1962 թվականին, Ֆանտաստիկական քառյակի և այլ սուպերհերոսների հաղթանակից հետո, Մարվել Կոմիքսի Խմբագրի և սցենարիստ Ստեն Լին, որոշում է ստեղծել նոր կերպար։ Ըստ նրա խոսքերի Սարդ-Մարդու մասին գաղափարն առաջացել է անչափահասների շրջանում կոմիքների ճանաչվածության հետևանքով, և նրա մոտ ցանկություն է առաջանում ստեղծել հենց կերպար, որը  նույնպես պետք է լիներ անչափահաս։ Իր ինքնակենսագրության մեջ Լին նշում է, որ ներշնչման աղբյուր է հանդիսացել մի ամսագիր «Սարդ» անվամբ, որը սուպերհերոս չէր, բայց պայքարում էր հանցագործությունների դեմ, և խոստովանում է, որ հիմնական հերոսը եղել է ճանճ, որն ամրանում էր պատերին։ Նույնիսկ Լին է ավելացնում, որ  այս պատմությունն այնքան հաճախ է պատմել, որ նույնիսկ չի հիշում, արդյոք ճիշտ է այն թե° ոչ։ Նկարիչ Ստիվ Դիտկոն 1990 թվականին իր ելույթի ժամանակ պատմում էր ավելի հավանական մի պատմություն.

Լին եկել է Մարտին Գուդմանի մոտ, Մարվելի խմբագրի մոտ, որպեսզի ստանա քաջալերանք։ 1986 թվականին հարցազրույցի ժամանակ նա ասել է երկխոսության մանրամասների մասին և նշել է Գուդմանի տարակուսանքի մասին կերպարի վերաբերյալ, չնայելով այն ամենին, որ նա թույլ է տվել Լիին հերոսի մասին գրել Amazing Fantasy № 15 թողարկման մեջ (1962 թվականի օգոստոս)։

1982 թվականին տեղի ունեցած հարցազրույցի ժամանակ Ջեք Կյորբին հայտարարեց, որ Լիին գործնականոււմ կապ չունի կերպարի ստեղծման մեջ և Սարդ-մարդու կերպարը ստեղծել են Կիրբին և Ջո Սայմոնը, որը 1950 թվականին առաջարկել է Crestwood խմբակցությանը միացնել Black Magic կոմիքսները, իրենց Մոխրագույն-Սարդը կերպարով, բայց այս նորաստեղծ հրատարակչությունը շուտով ճգնաժամի մեջ է ընկնում: Հենց ինքը Սեյմոնն եղավ առաջիններից, ով վիճարկեց Կիրբիի մասնակցոթյունը Սարդ-Մարդու ինքնակենսագրության մեջ, պնդեց, որ Black Magic-ը կապ չի ունեցել այդ ամենի ստեղծման հետ, և որ հենց նա (Սայմոնը) է որոշել Սարդ-Մարդ անվանումը, (որը հետագայում դարձել է «Մոխրագույն-Սարդ»),միջև Կիբին նկարագրում էր պատմությունը և կերպարի ունակությունները։

Կոմիքսների պատմաբան Գրեգ Տրեքսոնը գրում էր, որ Լին Գուդմանից քաջալերանք ստանալուց հետո, կապվում է Կիրբիի հետ։ Կիրբին Լիին առաջարկում է Մոխրագույն-Մարդու կամ Սարդ-Մարդու մասին մի միտք 1950 թվականին, որտեղ հասարակ տղան սարդոստայնում գտնում է մի մատանի, որը նարն տալիս է սուպեր ունակություններ։ Լիին դուր է գալիս այս միտքը, և նա Կիրբիին խնդրում է նկարել մի քանի էջ։ Ստիվ Դիտկոն այդ ժամանակ զբաղվում էր դրանց գունավորմամբ: Երբ Կիրբին Լիին ցույց է տալիս նյութը 6 էջից կազմված, հիշատակելով վերջինը. 
Սայմոնն ավելի ուշ գրում է, որ Լիին ցանկանում էր ստանալ «չարագործ և երիտասարդ պատանու՝ գերբնական ուժերով, բայց ստացավ Հրամանատար Ամերիկային, որը կարողանում էր կրակել սարդոստայնով»:

Լիին ներգրավում է Դիտկոյի կողմից կատարվող աշխատանքներում, աշխատանք, որը նրան շատ է դուր գալիս, սակայն ավելի ուշ Դիտկոյի կողմից արված ետնանկարը փոխարինվում է Կիրբիի կողմից նկարված նկարով։ Դիտկոն ասում էր.

{{Քաղվածք|Սարդ-Մարդու էջերը, որն ինձ ցույց է տվել Ստենը, ընդհանրապես չէին բնորոշում հերոսին այդ հանդերձով։ Ամեն դեպքում այն միայն ցուցադրված էր ետնանկարում և  վերջում, որտեղ նա թռնում է քեզ վրա զենքով` կարծես թե սարդոստայն կրակելով։ Որպես ընդհանրացում ասեմ, որ առաջին հինգ գործողությունները նկարներում կատարվել է տանը, և այնտեղ պատմվում է այն մասին, թե ինչպես է երիտասարդը գտնում մատանին, որը նրան դարձնում է Սարդ-Մարդ։}}

Դիտկոն հավելում է.

Comic Fan №2-ում Դիտկոն 1965 թվականի ամռանը պատմել է իր ներդրման մասին կերպարի ստեղծման մեջ ` Գարի Մարտինին. 
Ինչպես նաև, մի անգամ Էրիկ Ստենտոնը, իր հարցազրույցներից մեկի ժամանակ, հայտարարեց, որ հերոսի ստեղծման գործում իր ներդրումը հավասար է զրոյի, բայց նա առաջարկել է մի քանի միտք, սակայն ամբողջ աշխատանքը կատարել է Դիտկոն։

 Կոմերցիոն հաջողությունները և կոմիքսի սերիաները 

Սարդ-Մարդու առաջին անգամ հայտնելուց մի քանի ամիս անց 1962 թվականի օգոստոս Amazing Fantasy №15-ի էջերում, ստեղծագործող Մարտին Գուդմանը նկատում է, թե կարճ ժամանակահատվածում կոմիքսը ինչքան է վաստակում, և հասկանում է, որ այն դարձել է Marvel Comics-ի կողմից թողարկված, և մեծ հաջողություն գրանցած կոմիքսներից։ Առաջին անգամ միայնակ սերիան` The Amazing Spider-Man №1-ը, թողարկվել է 1963 թվականի մարտին, և այն դառնում է ամենաշահավետ սերիան Մարվելի կողմից թողարկված։ 1965 թվականին Esquire ամսագիրը կազմակերպել էր մի հարցում, որի արդյունքում պարզ դարձավ, որ ուսանողները Սարդ Մարդուն և Հալկին դասում են միևնույն շարքում Բոբ Դիլանի և Չե Գևարայի հետ։ Ընթերցողներից մեկը ասել է, որ նրան դուր է գալիս Սարդ Մարդը քանի որ նրա մոտ էլ է լինում խնդիրներ գումարի հետ կապված, և նա բախվում է բազմաթիվ խնդիրների։ Մի խոսքով այնպես ինչպես իրենք։ 1970-ական թվականների սկբում Սարդ Մարդու մասին կոմիքսը փոխեց բոլոր կարծրատիպերը կոմիքսների վերաբերյալ, մասնավորապես արգելեց բոլոր տեսակի թմրանյութերի մասին հիշատակությունները, անգամ բացասականի, որը վերահսկվաում էր Comics Code Authority համակարգի կողմից; Դրանից հետո 1970 թվականին Առողջապահության դեպարտամենտը, հասարակական ապահովվածության և կազմաորման ղեկավարությունը Ռիչարդ Նիքսոնի նախագահութայմբ խնդրել է Սթեն Լիին պատրաստել որևէ սոցիալական տեսոհոլովակ թմրանյութերի դեմ ընտրելով Marvel-ի կոմիքսներից մեկը։ Լին ընտրում է The Amazing Spider-Man-ի №96—98 թողարկումը (1971 թ. Մայիս-հուլիս), որտեղ իրազեկում էին թմրանյութեր բացասական ազդեցության մասին։ Սցենարը` Հարի Օզբորնը Պիտերի ընկերներն էր, որը սկսում է թմրանյութեր օգտագործել և դառնում է այքան հիվանդ, որ Սարդ Մարդը հերթական մարտի ժամանակ հաղթում է Կանաչ Գոբլինին` Նորման Օզբորնին, Հարի հորը, պարզապես ցույց տալով նրա որդուն։ Չնայած այն բանին, որ սյուժեն իր մեջ պարունակում էր հակաթմրանյութային սովորեցնող միտում, Comics Code Authority իի համաձայնությանն այն չի արժանանում, և արգելվում է նրա տպագրությունը։ Marvel-ը հրապարակել է երեք թողարկման ժամանակ, չնայելով ասոցացիայի արգելքներին, և վաճառքն այնքան շատ էր, որը վարկաբեկում էր որոշ տեսանկյունից Comics Code-ի քաղաքականությունը, որոնք հետագայում նորից վերանայվում է։

Amazing Fantasy №15-ի թողարկումը`«Святым Граалем» համարվում է Արծաթե դարի կոմիքներից։ Այս թողարկման օրիգինալ կրկնօրինակը,որը CGC պաշտոնական ընկերության կողմից 10 բալային համակարգով ստացել է 9,6 միավոր, վաճառվել է 1,1 մլն դոլար անհայտ կոլեկցիոների` 2011 թվականին մարտի 7-ին, որը նրան դարձրել է ամենակարևոր կոմիքսներից մեկը, վաճառքի ամբողջ պատմության մեջ, և ամենալավ կոմիքսը Արծաթե դարում։ 2008 թվականի թողարկամ ժամանակ` The Official Overstreet Comic Book Price Guide №38' հրապարակել 21 նմանատիպ ճանաչվածություն ունեցող կոմիքներ Արծաթե դարի կոլեկցիոներների միջև, որտեղ գլխավորում էր Amazinf Fantasy №15-ը։

Ստացված դեբյուտից մեկ տարի անց 1963 թվականի մարտին Սարդ Մարդը ստացավ սեփական սերիաները` The Amazing Spider-Man անվամբ, որը շարունակվում է մինչ այժմ։ №38 թողարկումից հետո 1966 թվականի հունիսին, Ստիվ Դիտկոյի տեղը զբաղեցնում է Ջոն Ռոմիթ ավագը, և իրար հաջորդող մի քանի տարի։ Ռոմիթը թողարկում է The Spectacular Spider-Man–ը (Տպավորիչ Սարդ Մարդը) ամսագիրը, ավելի մեծահասակ ընթերցողների համար, երկրորդ տպագրությունից հետո ամսագրի թողարկումը դադարեցվում է։ Չնայելով այդ ամենին, դա հաճելի է կարդալ առաջինը` Սարդ Մարդու մասին, թողարկման միամյակը 1964 թվականին։

1972 թվականին թողարկվել է արդեն 2 ամսական սերիան Սարդ Մարդու մասին` Marvel Team-Up'' (Մարվելի թիմը), որտեղ Սարդ Մարդը աշխատում է զույգով այլ սուպերհերոսի և չարագործի հետ մեկտեղ։ 1976 թվականին վերսկսվում է Peter Parker, The Spectacular Spider-Man սերիաների թողարկումը. Որը դառնում է երկրորդ միայնակ սերիա Սարդ Մարդու։ Երրորդ սերիան կոմիքսի` Web of Spider-Man (Սարդ Մարդու սարդոստայնը) մեկնարկել է 1985 թվականին, փոխարինելով Marvel Team-Up-ին։ Սկսած չորրորդ ամսական շարքի` Peter Parker: Spider-Man (Պիտեր Պարկեր` Սարդ Մարդը) թողարկվել է 1990 թվականին։ Նրա հեղինակը դարձել է հայտնի նկարիչ Թեդ Մակֆարլեյնը, իսկ դեբյուտային մեկնարկը միանգամից դուրս է եկել մի քանի ետնանկարային տարբերակով։ Ընդհանուր առմամբ. միջև նոր սերիայի թողարկումտ` 1970-1980-ական թվականներին վաճառվել է ավելի քան 3 մլն նմուշ բոլոր սերիաներից։ Ամենահաջող վաճառքը իրականացվել է 1992-1993 թվականներին` վաճառվել է մի քանի միլիոն թողարկում The Amazing Spider-Man-ից, իսկ այս ընթացքում ամենաքիչը վաճառվել է 120-130 հազար օրինակ մեկ տարում։ Diamond Comics Distributors ընկերության կողմից վաճառված կոմիքսը 2000 թվականին եղել է The Amazing Spider-Man №583 համարի թողարկումը՝ ավելի քան 530 500 կրկնօրինակով։ Որպես կանոն զուգահեռ արտադրանք դուրս է եկել երկու սերիաների շարք, որոնք տպագրվել են սահմանապակող մինի շարքերով, միայնակ և լրացուցիչ թողարկմամբ, Սարդ Մարդը հաճախ հայտնվում էր այլ կոմիքներում, օրինակ Ֆանտաստիկ քառյակը կոմիքսում։
The Amazing Spider-Man-ի օրիգինալ սերիան շարունակվում էր ընդհուպ իննչև 1998 թվականը, երբ դուրս է գալիս վերջին 441-րդ թողարկումը։ Գրող և նկարիչ Ջոն Բիրնը թողարկել է սահմանափակ սերիաներով կոմիքս արդեն 13-րդ թողարկումից, որտեղ փոխել է Սարդ Մարդու կենսագրության դետալները` Spider-Man: Chapter One (Սարդ Մարդը` Առաջին գլուխ), (1998 թվականի դեկտեմբեր-1999 հոկտեմբեր)։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Սարդ-մարդու կենսագրությունը Marvel Comics կայքում

Մուլտհերոսներ այբբենական կարգով
Ֆիլմերի հերոսներ
Մուլտֆիլմերի կերպարներ
Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի կերպարներ
Հորինված հանճարներ