Օսկար Լուտս

Օսկար Լուտս (, ), էստոնացի հայտնի գրող և դրամատուրգ։ Էստոնիայի ԽՍՀ-ի ժողովրդական գրող։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Պատմություն Տոոտսի մասին» շարքն է, որի մեջ մտնում են «Գարուն» (1912-1913), «Ամառ» (1918-1919), «Տոոտսի հարսանիքը» (1921), «Առօրյա» (1924), «Աշուն» (1938) պատմվածքները։ Օսկար Լուտսի անունն է կրում հումորի մրցանակը, որով ամեն տարի պարգևատրվում են էստոնացի գրողները։

Կենսագրություն 
Օսկար Լուտսը նախնական կրթությունն ստացել է Էնկյուլալի և Պալամուսեի դպրոցներում։ 1903 թվականից աշխատել է Յուրեվայի ու Նարվայի, ապա Ռեվելի ու Պետերբուրգի դեղատներում։ 1914 թ. ավարտել է Յուրեվյան համալսարանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների որպես դեղագործ աշխատել է Պսկովում, Վարշավայում, Դվինսկում, Վիլնոյում ու Վիտեբսկում։

Առողջական խնդիրների պատճառով 1919 թ. վերադարձել է Էստոնիա և սկսել աշխատել Տարտուի համալսարանի գրադարանում։ 1922 թ-ից նա սկսել է լրջորեն զբաղվել գրականությամբ։

Օսկար Լուտսն էստոնացի առաջին գրողն է, որ ստացել է Էստոնիայի ԽՍՀ-ի ժողովրդական գրող կոչումը (1945)։

Օսկար Լուտսը մահացել է 1953 թվականին, թաղվել է Տարտուում։ Նրա անունով են կոչվել գիմնազիա Պալամուսեյում, փողոցներ ու շենքեր Էստոնիայում։

Ստեղծագործություններ 
Լուտսին լայն ճանաչում է բերել «Գարուն (մաս 1-2, 1912-1913) առաջին վիպակը, որի սյուժետային շարունակությունն են «Ամառ» (մաս 1-2, 1918-1919), «Տոոթսի հարսանիքը» (1921) և «Առօրյա» (1924) վիպակները։ Նրա հերոսները քաղաքի ծայրամասերի բնակիչներ են, աշխատավորներ («Անդրեսի կյանքը», 1923, «Աշակերտ Վալտերը», 1927, «Ետնախորշերում», 1933, «Խաղաղ անկյուն» 1934, վիպակներ)։ Գրել է 13 հատորանոց հիշողությունների շարք («Հին արահետներ», 1930, «Ձմռան ճանապարհներ», 1931) և պիեսներ։

 «Պատմություն Տոոտսի մասին»
 «Գարուն» (1912-13)
 «Ամառ» (1918-19)
 «Տոոտսի հարսանիքը» (1921)
 «Առօրյա» (1924)
 «Աշուն» (1938)

Նովելներ։ 
 «Ճահիճ» (1914)
 «Անդրեսի կյանքը» (1923)
 «Աշակերտ Վալտերը» (1927)
 «Հին արահետներ» (1930)
 «Ձմեռային ճանապարհներ» (1931)
 «Հետնաբակերում» (1933)
 «Խաղաղ անկյուն» (1934)

Պիեսներ։ 
 «Կաղամբի գլուղ» (1913)
 «Պաունվերե» (1913)

Օսկար Լուտսը հայերեն 
 Գարուն (վեպ), Ե., «Հայաստան», 1970, 381 էջ: Էստոներենից թարգմ.՝ Ժիրայր Ավետիսյան:

Էկրանավորումներ 
Ռեժիսոր Արվո Կրուուսեմենտը երեք ֆիլմ է նկարահանել Օսկար Լուտսի ստեղծագործությունների հիման վրա.
 «Գարուն» (1969) — համանուն նովելի էկրանավորումը, 
 «Ամառ» (1976) — «Ամառ» և «Տոոտսի հարսանիքը» նովելների էկրանավորումը, 
 «Աշուն» (1990) — «Առօրյա» և «Աշուն» նովելների էկրանավորումը։

Ծանոթագրություններ 

Էստոնացի գրողներ
Էստոնացի դրամատուրգներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ