Կովրայ (գյուղ, Զոլոտոնոշայի շրջան)

Կովրայ (), գյուղ Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Զոլոտոնոշայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 18-րդ դարում։

Չճշտված տվյալներով Կովրայ գյուղում բնակվել է 851 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 30606 կմ²։

Աշխարհագրություն 
Գյուղը գտնվում է Կավրայեց գետի վրա, շրջկենտրոնից՝ Զոլոտոնոշա  քաղաքից 19 կմ հյուսիս-արևմուտք և Գլադկովշչինա երկաթուղային կայարանից 22 կմ հեռավորության վրա։

Պատմություն 
Գյուղը հիմնադրվել է 18-րդ դարի առաջին քառորդում։ Այն հիմնադրել է Պերեյասլավի գնդապետ Ստեպան Տոմարան՝ հարյուրավոր հողեր գնելով Գելմյազևսկում։ Սկզբում Կովրայը փոքր է եղել։ 1731 թվականին Վասիլի Տոմարան այստեղ ունեցել է ընդամենը 35 տնտեսություն։

1754-1759 թվականներին Կովրայում ապրել է փիլիսոփա-մանկավարժ Գրիգորի Սավվիչ Սկովորոդան, ով եղել կալվածատեր Ստեփան Տոմարայի որդու՝ Վասիլի Տոմարայի ուսուցիչը։ Այստեղ նա գրել է մի շարք բանաստեղծություններ իր հայտնի «Աստվածային երգերի այգին» ժողովածուում, դրել իր փիլիսոփայական ու մանկավարժական համակարգերի հիմքերը։ Գյուղում տեղադրվել է մտածողի կիսանդրին, դպրոցի շենքի պատին բացվել է հուշատախտակ, 1972 թվականին բնապատմական համալիրի «Լանդշաֆտային արվեստի հուշարձան Ա. Գ. Սկովորոդա՝ 14,3 հա մակերեսով»։ Տոմարա նախկին կալվածքի տարածքում պահպանվել է Սկովորոդայի ժամանակաշրջանի մառան։

1779 թվականից գյուղում գործում է Նիկոլայ եկեղեցին :

Կովրայը քարտեզի վրա նշված է 1800 թվականին։

1874 թվականին բացվել է Զեմստվոյի տարրական դպրոցը։ 1923 թվականին քառամյա զեմստվոյի և եռամյա ծխական դպրոցների հիման վրա ստեղծվել է յոթամյա դպրոց։

1922 թվականին գյուղն ունեցել է 520 տնտեսություն՝ 2484 բնակիչ։

1928 թվականին ստեղծվել է ՏՍՕՍ-ը, որի կազմակերպիչներն ու ղեկավարներն են եղել Մ. Յու. Մոսկալենկոն և Ի. Պ. Ռեզնիկը։

1932-1933 թվականների սովի ժամանակ գյուղում զոհվել է մոտ 300 մարդ։

Հայրենական մեծ պատերազմի՝ օկուպացիայի ժամանակ, գեստապոյի կողմից գնդակահարվել են 26 ակտիվիստներ, բազմաթիվ երեխաներ տարվել են ծանր աշխատանքի Գերմանիա։ Պատերազմին մասնակցել է 532 համագյուղացի, 160-ը պարգևատրվել է մարտական շքանշաններով և մեդալներով, 275-ը զոհվել է։ Նրանց անունները փորագրված են 1960 թվականին գյուղի կենտրոնում տեղադրված Փառքի օբելիսկի վրա։

Ամենայն հավանականությամբ, Կովրայ II-ը առանձնացել է Կովրայից 1992 թվականին, 1992 թվականի սկզբի և ավելի վաղ քարտեզների վրա այն, նշված չէ, մինչև 1945 թվականը չի եղել Կովրայ-Լևադա, որը համընկնում է կոորդինատներով, որին միևնույն ժամանակ միացված է եղել Դուբինը, որը նույնպես հետագայում մտել է Կովրայ II-ի կազմի մեջ։ 

Կովրայ գյուղի վերագրավված գյուղում վերածնվել են «Դրուժբա» կոլտնտեսությունը, և Շևչենկոն Լեոնիվշչինա ֆերմայում, որը 1965 թվականին միավորվեց մեկ կոլտնտեսության «Սլավա»-ի մեջ։ Կոլտնտեսությունը հատկացրել է 4500 հա գյուղատնտեսական նշանակության հողեր, այդ թվում՝ 4300 հա վարելահող։ Աճեցրել են հացահատիկային կուլտուրաներ, զարգացած է եղել անասնապահությունը։

1958 թվականից գյուղում գործել է ութամյա դպրոց, 1990 թվականից՝ միջնակարգ։ 2003 թվականի հունվարից միջնակարգ դպրոցը վերակազմավորվել է «Կովրայսկայա ՕՇ I-III մակարդակների՝ նախադպրոցական հաստատություն» կրթահամալիրի։

1972 թվականին գյուղում ապրել է 2076 մարդ, գործել է 150 հոգանոց ակումբ, գրադարան՝ 19500 գրքի ֆոնդով, ծննդատուն, բուժկետ-մանկաբարձական կայան, մսուր։

Հայտնի մարդիկ 
 Վասիլի Պեդկո - Խորհրդային Միության հերոս։
 Լիսովոյ Միխայիլ Պավլովիչ - Ուկրաինայի Ագրարային գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս։ Ուկրաինայի պետական մրցանակի դափնեկիր (1992):

Գրականություն 
История городов и сел Украинской ССР. Главная редакция Украинской Советской энциклопедии. Киев.

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ
 Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua 
 2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua 
 Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net 

Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Զոլոտոնոշայի շրջանի բնակավայրեր
Ուկրաինայի գյուղեր
18-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր