Ծովք (բերդ)

Ծովք, բերդ Մեծ Հայքի Ծոփք նահանգի Անձիտ գավառում, համանուն լճի հարավարևմտյան ափի ժայռոտ թերակղզյակի վրա (այժմ՝ ավերակ)։ Առաջին անգամ հիշատակվում է «Աշխարհացոյց»-ում (VII դ.)։ Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունին իր մի նամակում գրում է, որ XI դարում Ծովքը պատկանում էր իր դստեր հետ ամուսնացած Պահլավունի մի իշխանի։ Նրան հաջորդել է ավագ որդին՝ Ապիրատը։

Ըստ մի հիշատակարանի, Անի քաղաքում՝ անապահով կացության պատճառով Հայոց կաթողիկոս Բարսեղ Ա Անեցին 1106 թվականին ապաստանեց Ապիրատ իշխանի մոտ և Ծովքի Սուրբ Նշան եկեղեցին դարձրեց կաթողիկոսանիստ։

1111 թվականին Ապիրատը զոհվեց Ծովքի համար կռվում։ Ապիրատին փոխարինեց ավագ որդին՝ Վասիլը։ Մահից առաջ Բարսեղ Ա Անեցին կաթողիկոս օծեց Ապիրատի կրտսեր որդի 15-ամյա Գրիգորիսին, որը մոտ 1116 թվականին եղբոր՝ Ներսես Շնորհալու հետ, իշխան Գող Վասիլի հովանավորությամբ, Կոմմագենեի Տլուք գավառում՝ երեք լճակների ափին, հիմնեց կաթողիկոսանիստ նոր դղյակ, վերջինս հայրենի Ծովքի անունով կոչեց Ծովք կամ Ծով։

Ծովքից ոչ հեռու՝ համանուն գյուղը XIX դ. վերջին ուներ եկեղեցի (Սուրբ Նշան), 60 տուն հայ բնակիչ, որոնք զբաղվում էին գերազանցապես արհեստներով՝ ոստայնանկությամբ, դերձակությամբ, ներկարարությամբ։ Տեղահանվել և բնաջնջվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա)
7-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
7-րդ դարի հիմնադրումներ Հայաստանում