Բարիտոն (լարային նվագարան)

Բարիտոնը (անգլերեն՝ Baryton, իտալերեն՝ Viola di Bardone) բազմալար երաժշտական գործիք է, որը օգտագործվել է Եվրոպայում մինչև 18-րդ դարի վերջը։ Այն մտնում է վիոլաների ընտանիքի մեջ։

Կառուցվածք 
Բարիտոնը իր պատմության ընթացքում ենթարկվել է բազմաթիվ փոփոխությունների։
Ամենահայտնի բարիտոնի տեսակներից մեկը ունի մոտավորպես թավջութակի մեծություն։ Այն դրվում է գետնին ի տարբերություն մյուս վիոլաների, որոնք պահվում են ոտքերի արանքում։ Գործիքը ունի վեց լար՝ լա, ռե, ֆա, լա, ռե, ֆա։ Բացի այս լարերից գործիքի ետեվի մասում կան յոթից ինը այլ լարեր, որոնց լարում են դիատոնիկ ակորդով։ Այս լարերը լվագում է ձախ ձեռքի բութ մատը, որը չափազանց դժվարացնում է գործիքի նվագը։
Տարբեր կոմպոզիտորներ ստեղծագործել են այս գործիքի համար։ Բազմաթիվ ստեղծագործություններ է գրել նաև Յոզեֆ Հայդնը՝ տրիոներ, սոլոներ, անսամբլեր։ Իշխան Էստերհազին, որի մոտ աշխատում էր Հայդնը, այս գործիքի մեծ սիրահար էր և իր ամբողջ կյանքի ընթացքում այն նվագել է։

Պատմական բարիտոններ պահպանվել են, բայց քիչ թվաքանակով՝ մոտավորապես 50։ Գործիքը մեծ համբավ այդպես էլ չի վայելել սակայն այն բավական հայտնի է եղել Գերմանիայում և Ավստրիայում։

Ժամանակակից երաժիշտների մեջ կան այնպիսինները ովքեր նվագում են այս գործիքը։

Ծանոթություններ 
 Fruchtman, Efraim (1962) The baryton։ its history and its music re-examined. Acta Musicologica 34։2-17.
 Gartrell, Carol (2003) Towards an inventory of antique barytons. Galpin Society Journal 56։116-131.
 Hsu, John (1986) Program notes for his performance of trios #97, 111 87, and 101 with violist David Miller and cellist Fortunato Arico on ASV (GAU 104, 1986).
 Pamplin, Terence M. (2009) "Baryton", in David Wyn Jones, ed., Oxford Composer Companions: Haydn. Oxford։ Oxford University Press.

Արտաքին հղումներ 
 The first modern Baryton, by Ferdinand Wilhelm Jaura 
 Döbereiner and the Baryton by Ferdinand Wilhelm Jaura
 Roland Hutchinson and the Baryton (demonstration video at YouTube)
 Burgksteiner: Divertimento for baryton trio (performance on YouTube)
 Songs with baryton accompaniment by Prince Pal Esterhazy (performance on YouTube)
 International Baryton Society

Լարային երաժշտական գործիքներ
Վիոլաներ