Բենկա

Բենկա, գյուղ (գյուղաքաղաք) Արևմտյան Հայաստանում, պատմական Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում։ Գտնվում էր Ակն քաղաքից 35 կմ հեռավորթյան, Եփրատի ափին, շրջապատված անմատչելի ժայռերով ու կիրճերով։

Այժմ կրում է Ադաթեփե անվանումը, վարչականորեն պատկանում է Թուրքիայի Սիվասի մարզի Դիվրիղիի շրջանին։

Անվան ստուգաբանություն 
Ըստ կիսաավանդական պատմության գյուղը հիմնադրվել կամ նորոգվել է Վասպուրականի վերջին թագավոր Սենեքերիմի Բենիկ իշխանը և նրա անունից էլ ծագել է գյուղի անվանումը։ Թուրքերը գյուղը կոչում են Բինկյան։

Հ. Մանանդյանը ելնելով բնակավայրի արևմտահայ գրության Պինգան տարբերակից, նրա մեջ տեսնում է խեթական և ասորեստանյան արձանագրություններում հիշատակված Պիգգայնարեշշա քաղաքի անունը։

Աշխարհագրություն 
Բնակավայրն ուներ ամուր դիրք։

Պատմություն 
Հիմնականում եղել է հայաբնակ բնակավայր և հանդիսացել է գավառի ամենանշանավոր գյուղերից մեկը։ Աչքի է ընկել 1895-1896 թվականների կոտորածների ժամանակ իր ինքնապաշտպանական մարտերով։ Գյուղն ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Տնտեսություն 
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն ու արհեստներն էր։ Մասամբ նաև զբաղվում էին առևտրով։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Բենկան ուներ Ս. Աստվածածին, Ս. Հրեշտակապետ և Երեք Մանկունք անուններով եկեղեցիներ և 3 ուխտատեղիներ։ Գյուղի շրջակայքում կան մի քանի եկեղեցիների մնացորդներ։ Ըստ մասնագետների այստեղ է նաև գտնվում Քրվիկ բերդը։ Եփրատի վրա գցված փայտե կամրջով նա միացած էր դաշտի հետ։ Կամուրջն ամեն երեկո հատուկ դռներով փակվում էր։

Կրթություն 
Գյուղն ուներ Մեսրոպյան՝ արական, և Նունեյան՝ օրիորդաց վարժարաններ

Անվանի մարդիկ 
Բենկայում են ծնվել բանաստեղծ Միսաք Մեծարենցը և հեղափոխական Բաբկեն Սյունին։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Տես նաև 
 Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր