Սելտի

Սելտի (, ), գյուղ Ուդմուրտիայում, Սելտինսկի շրջանի վարչական կենտրոնը։

Ձևավորում է «Սելտինսկու» մունիցիպալ կազմավորումը գյուղական բնակավայրի կարգավիճակով, որպես նրա կազմի միակ բնակավայր։ Բացի այդ, գյուղում գտնվում է հարևան Կիլմեզսկոյե գյուղական բնակավայրի վարչական կենտրոնը՝ առանց նրա կազմի մեջ մտնելու։

Աշխարհագրություն 
Գյուղը գտնվում է Իժևսկից 138 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Պալվայկա գետի վրա, որը Կիլմեզ գետի վտակն է և գտնվում է Ուվա երկաթգծից 42 կմ հեռավորության վրա։ Իժևսկի հետ Սելտին կապված է Սելտի-Ուվա-Նիլգա-Իժևսկ ավտոճանապարհով։

Բնակավայրի մակերեսը կազմում է 11,21 կմ²։

Ստուգաբանություն 
Գյուղի անվանումը ծագել է ուդմուրտական ցեղերից մեկի անվանումից՝ ուդմուրտերեն «сьолта» բառից։

Պատմություն 
Սելտին առաջին անգամ հիշատակվել է 1610 թվականի մարդահամարում։ Սելտիով է անցնում Սիբիրյան տրակտը։ 1790 թվականի նոյեմբերի 15-ին աքսորավայր գնալիս գյուղով անցել է Ալեքսանդր Ռադիշչևը։ 19-րդ դարում Սելտին բավականին խոշոր գյուղ էր, այստեղ կար եկեղեցի, վոլոստային կառավարում, փոստային բաժանմունք, զեմստվոյական հիվանդանոց, անասնաբուժական կետ, զեմստվոյական կայարան և առևտրային 6 ձեռնարկություն։ 1845 թվականին բացվել է Եղիա մարգարեի եկեղեցին։ 1870 թվականից Սելտի գյուղը Վյատկա նահանգի Մալմիժ գավառի Սելտինսկի շրջանի կենտրոնը։

1921 թվականին Վոտսկոյ ԻՄ-ի ձևավորման շնորհիվ դարձել է Սելտինսկի շրջանի կենտրոն, և դեռևս Ռուսական կայսրության օրոք ստեղծված ավանդույթի համաձայն ստացել քաղաքի կարգավիճակ։ Սակայն 1924 թվականի հուլիսի 28-ին Սելտինսկի շրջանը վերացվել է, Սելտին կրկին դարձել է գյուղ և Սելտինսկի ծխական կենտրոնի հետ մտել Իժևսկի գավառի մեջ։

1929 թվականին անցկացված վարչատարածքային բարեփոխումների ընթացքում վարչաշրջանային կառուցվածքը փոխարինվել է շրջանայինով և ձևավորվել է Սելտինսկի շրջանը։

Սոցիալական ոլորտի օբյեկտներ 
 «Սելտինսկու միջնակարգ հանրակրթական դպրոց» ՔԲՈՒՀ

Տնտեսություն 
 Կտավատի մշակման գործարան (փակվել է մոտավորապես 2006 թվականին)
 Ասֆալտի արտադրություն
 Անտառտնտեսություն (փակվել է)

Տրանսպորտ 
Տրանսպորտային կապն իրականացվում է ավտոբուսներով մինչև Իժևսկ, Գլազով, Սյումսի և Ուվի։

Մշակույթ 
 Շրջանային գրադարան
 Դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և արհեստի կենտրոն
 Կոնստանտինո-Ելենինսկու ուղղափառ աղոթատուն
 Ուղղափառ եկեղեցի ի պատիվ Սուրբ նահատակ Իոսիֆ Պեգրոգրադսկու, գտնվում է ԱՌՈՒԵ իրավասության տակ («Մագնիտ» խանութի մոտ)

Տեսարժան վայրեր 
 Կա պահպանված հինավուրց առևտրական տներ։
 Հուշաքար է տեղադրվել ի պատիվ գրող Ա. Ն. Ռադիշչևի։
 Կառուցվել են հուշահամալիրներ՝ ի պատիվ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ զոհված համագյուղացիների և Խորհրդային Միության հերոսների։

Հայտնի մարդիկ 
 Վադիմ Վոզդվիժենսկի – բժիշկ-վիրաբույժ։
 Գերման Կոեպանով – կոմպոզիտոր։

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ 
 Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում 

Ռուսաստանի գյուղեր
1596 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Սելտինսկի շրջանի բնակավայրեր