Առեղ (Հայոց ձորի գավառ)

Առեղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հայոց ձորի գավառում։ Գտնվում էր Վան քաղաքից հարավ-արևելք, Խոշաբ գետի աջ կողմում, նրա մինջ հոսանքում։

Պատմություն 
1872 թվականին ստեղծվել է «Փրկություն» գաղտնի միությունը, որը գյուղացիների ծանր վիճակը նկարագրող դիմում է ուղարկել Վան, որտեղ գրված էր «...թե ռուսանալ՝ ռուսանանք միասին, թե գաղթել՝ գաղթենք միասին, թե վերջապես մեռնիլ հասած է մեզ՝ մեռնենք, բայց փրկվինք. այս է մեր աղերսն առ ձեզ...»: Բնակիչները ակտիվ մասնակցություն են ունեցել Վանի հերոսական պաշտպանությանը։

Գյուղը թուրքերի կողմից առաջին անգամ կողոպտվել է 1895 թվականին, իսկ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ իսպառ ավերվել է։

Բնակչություն 
XIX դարի սկզբին ուներ 3 հայկական տուն՝ 23 բնակչով, XX դարի սկզբին՝ 26 տուն՝ 160 բնակչով, իսկ 1913 թվականին՝ 2231 բնակիչ։

Տնտեսություն 
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը եղել է հացահատիկի մշակությունն էր։

Պատմամշակութային կառույցներ 
Առեղն ուներ Ս. Վարդան անունով եկեղեցի, որը երբեմն նաև համարվել է վանք։

Աղբյուրներ 
 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
 Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Տես նաև 
 Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր

Ծանոթագրություններ 

Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր