Խրամ (ավան)

Խրամ, ավան Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Նախիջևան գավառում, համանուն քաղաքից հարավ, Արաքսի աջ ափին։

Պատմություն 
Առաջին անգամ հիշատակում է Մովսես Խորենացին, ապա պատմիչներ Սեբեոսը և Ղևոնդը՝ արաբների արշավանքի կապակցությամբ։ 643 թ.-ին, գրում է Սեբեոսը, արաբները պաշարում են Նախիջևանը և, չկարողանալով գրավել, հարձակվում են Խրամի բերդի վրա, ոչնչացնում և գերեվարում մեծ թվով կանանց և երեխաների։ 689 թ.-ին արաբները նորից ներխուժում են Հայաստան, ավերում Խրամը, Ջուղան և բնակիչներին հարկադրում ծանր հարկերով։ Հայկական զորքերին հաջողվում է Աշոտ Բագրատունու գլխավորությամբ երկրից դուրս վտարել արաբներին։

703—704 թթ.-ին Նախիջևան քաղաքը և Խրամը նորից ենթարկվում են Հայաստան ներխուժած արաբական զորքերի ավերածություններին։ Ղևոնդ պատմիչի վկայությամբ, արաբ. զորքերի հրամանատար Կասըմը նենգությամբ ձերբակալում է հայ նախարարներին, լցնում Նախիջևանի և Խրամի եկեղեցիները և ողջակիզում։ Այնուհետև Խրամի մասին հիշվում է 972 թ.-ին, երբ ավերված գյուղից տեղափոխվել է Սբ. Հովհաննես Կարապետի նշխարաց մագաղաթյա հիշատակարանը։

Գրականություն 
 Մելիք-Բախշյան Ս., Հայաստանը VII —IX դարերում, Ե., 1968

Վասպուրականի բնակավայրեր
Բաբեկի շրջանի բնակավայրեր