گل یخ (آلبوم)

گل یخ اولین آلبوم استودیویی کوروش یغمایی، خواننده و نوازنده راک ایرانی است، که توسط او تولید و توسط بتهوون در سال ۱۳۵۲ منتشر شد. نام آلبوم اشاره به تک آهنگ موفق و معروف آن، گل یخ دارد که در زمان انتشار بیش از پنج میلیون نسخه فروخت، از زمان انتشار، اجراهای زیادی در داخل و خارج از ایران، برای این آهنگ برگزار شده‌است. آلبوم شهرت بسیاری برای یغمایی به ارمغان آورد و به زبانهای دیگر ترجمه و اقتباس شد. آلبوم در دوم فوریه سال ۲۰۱۲ توسط استون ثرو رکوردز در آمریکا به انتشار رسید.

زمینه 
در اوخر دهه شصت کوروش یغمایی به همراه چند دوست خود گروه رپچرز را بنیان گذاشت. آنها معمولاً آثار گروه‌های راک مطرح دنیا از جمله کینکس، مانکیز و بیتلز را بازخوانی می‌کردند. در سال ۱۳۴۶ ترکیب اعضای گروه بدین صورت بود: یغمایی (گیتار، خواننده اصلی)، بهرام سعیدی (گیتار الکتریک)، کامران خشاش (ارگ)، جهانگیر (بیس) و منوچهر محبوبی (درامز). البته این گروه مدتی بعد منحل شد.

در اوایل دهه پنجاه یغمایی که از رپچرز بیرون آمده بود، به همراه دو برادر خود، کامران و کامبیز یغمایی فعالیت سولوی خود را آغاز کرد. موسیقی وی شامل ترکیب ملودی‌ها، سازها، آوازها و آهنگ‌های ایرانی با هارمونیها، گام‌ها و مدها بود.

ضبط 
یغمایی در ۳۰ مهر ۱۳۵۲ شروع به ضبط اولین آلبوم خود کرد و همزمان در دانشگاه شهید بهشتی درس می‌خواند. اولین آهنگی که ضبط شد، «دل داره پیر می‌شه» بود که ترانه‌نویسی نامعلوم و احتمالاً خود کوروش یغمایی داشت. یغمایی برای ضبط استودیو پاپ را انتخاب کرد که در آن زمان امکانات بیشتری نسبت به بقیه استودیوهای تهران داشت. تمام آهنگ‌ها توسط خود او آهنگسازی و تنظیم شده بود.

مدتی بعد از شروع ضبط، یغمایی با همکلاسی خود، مهدی اخوان لنگرودی که شاعر نیز بود تماس گرفت و از او درخواست همکاری برای بعضی از ترانه‌ها کرد. لنگرودی نیز قبول کرد و از فردای آن روز همکاری این دو در آلبوم شروع شد. یکی از این ترانه‌ها، «گل یخ» بود، که طبق گفته لنگرودی از اشک‌های فرزند سه سالهٔ برادرش که همراه او در دانشگاه بود و «اشک‌هایش مثل یک ستاره از چشم‌هایش بیرون می‌زد» الهام گرفته. آهنگ «گل یخ»، یک تصنیف مالیخولیایی دربارهٔ عشق که در تلخ‌ترین زمستان‌ها پابرجاست. در حالی که آهنگی مثل «دل داره پیر می‌شه» یک گاراج راک به سبک ایرانی می‌باشد.

نام آلبوم در مراحل اولیه فقط «یغمایی» خوانده می‌شد و پس از ضبط کامل آهنگ گل یخ نام انتخاب شد. آخرین آهنگی که ضبط شد، «خار» بود، طولانی‌ترین آهنگ آلبوم.

انتشار 

آلبوم در همانسال ضبط به انتشار رسید و چهار تک آهنگ داشت که در بین آن‌ها «گل یخ» با فروش پنج میلیون نسخه‌ایی، بیشترین فروش را داشت. به دنبال آن شهرت بسیاری برای یغمایی به ارمغان آورد و پای او را به رادیو و تلویزیون باز کرد.

تک‌آهنگ‌ها 
اولین تک‌آهنگ آلبوم «گل یخ» بود که به همراه «دل داره پیر می‌شه» در بی-ساید توسط آهنگ روز روی صفحه هفت اینچی منتشر شد. به دنبال آن «خار» در همانسال و بعداز آن در ۱۳۵۳ «لیلا» / «پائیز» و سرانجام در ۱۳۵۴ «سرابه تو» توسط آهنگ روز منتشر شدند. طبق گفته خود یغمایی کمپانی آهنگ روز تمام فروش تک‌آهنگ‌های گل یخ را صاحب شد و چیزی به او نرسید.

میراث 

گل یخ در بین آلبوم‌های موسیقی راک ایرانی از اولین‌هایی بود که استاندارد جهانی را رعایت کرده بود و به همین دلیل کوروش یغمایی را به نام «پدر راک ایران» نیز می‌شناسند.

یغمایی در گل یخ و بقیه آثار خود، دارای سبک منحصر به فرد ایرانی در موسیقی سایکدلیک و بلوز-راک است. او نوآوری‌های زیادی در این آلبوم برای راک ایرانی انجام داد، استفاده از صفحه کلید به عنوان ریتم آهنگ به جای گیتار بخشی از این نوآوری است. از جمله توصیف یک تصویر مالیخولیایی، ریف‌های بلوز، تارها و صداهای سینث‌سایزر آنالوگ حسی را در قلب ایجاد می‌کند. همان‌طور که آهنگها تقریباً ۶ تا ۸ دقیقه طول می‌کشند، بسیاری از حرکات مترقی به راحتی می‌توانند بخشی از موسیقی باشند.

همچنین گل یخ بر بسیاری از موسیقی دانان راک ایرانی پس از یغمایی تأثیر گذاشت از جمله اشکان کوشانژاد، آهنگساز ایرانی-بریتانیایی.

فهرست آهنگ‌ها

جستارهای وابسته 
 کورش یغمایی

یادداشت

منابع

استنادات 

 
 
 

آلبوم‌های تهیه‌شده توسط کورش یغمایی
آلبوم‌های فارسی‌زبان
آلبوم‌های کورش یغمایی
آلبوم‌های موسیقی پاپ ایرانی
آلبوم‌های نخست ۱۹۷۳ (میلادی)