سپنتا مینو

سپنتا مینو (Spentä Mainyu) یا روحِ سپنتا یا خِرَدِ سپنتا در مزدیسنا و اسطوره شناسیِ ایران باستان نیرویِ زندگی و تجسمِ خوبی و نور است. او همزادِ انگره مینو، نیروی تاریکی است و با او در نبردی ابدی است. سپنتا مینو محافظِ چیزها و موجودات از آسمان، آب، زمین، گیاهان و کودکانِ هنوز به دنیا نیامده است.

در نسخه‌های قدیمیِ مزدیسنا، هر دو زادهٔ اهورا مزدا هستند. اما پس از آن [در انحرافِ تفکریِ] زروانی (با گویش: Zurvän / Zorvän)، سپنتا مینو با اورمزد یکی پنداشته شد. در تفکرِ زروانی -که انحرافی در مزدیسناست- اهورا مزدا (سپنتا مینو) و انگره مینو، هردو پسرانِ زروان (خدای زمان) پنداشته می‌شوند. در حالیکه در مزدیسنا و پیش از آن، به‌هیچ روی بحثِ پدر و فرزندی و مباحثِ اینچنینی مطرح نبوده‌است. امروزه نیز مزدیسنان زروان و اندیشه‌های پیرامونِ آن را رد کرده‌اند و مزدیسنا باز هم به روالِ پیشین و درستِ خود بازگشته است.

خداوند به وسیلهٔ همین سپنتا مینوست که زندگی فراخ و نعمت شادمانی به راهروان راه پاکی و راستی می‌بخشاید. خداوند خود در واقع پدر سرور و آفریننده و قوام دهندهٔ سپنتا مینوست.

سپنتا مینو در گاتاها 
در گاتاها اهورامزدا یگانه آفریدگار جهان مینوی و مادی است و سرچشمه همه نیکی‌ها و خوشی‌ها است در مقابل او آفریدگار و کنندهٔ بد وجود ندارد. انگره مینو یا خردِ خبیث که به تدریج اهریمن گردید -و زشتی‌های جهان از اوست- در برابر اهورامزدا نیست بلکه در مقابلِ سپنتا مینو است که اندیشهٔ سپنتا است. چنانچه از یسنا ۴۴ بندِ هفت، یسنا ۳۱ بندِ سه و یسنا ۵۱ بندِ هفت بر می‌آید، سپنتا مینو نیروی نیکیِ اهورامزداست و نه خودِ او.

یسنا ۳۳ 
در یسنا ۳۳، زرتشت بخشایشِ اهورامزدا را بوسیلهٔ سپنتامینو و یارانش درخواست نموده و می‌گوید:

یسنا ۴۷ 
یسنای ۴۷ موسوم به سپنتَ مئینو است که تفسیر و ترجمهٔ آن اینست:

سالک شدن در راهِ سپنتا مئینو و گزینشِ سه اصلِ اساسی گفتار و کردار و اندیشه نیک است که موجب نزدیکی معنوی آدمی به اهورامزدا می‌شود. جهت آن که آدمی حقوق بندگی خود را نسبت به اهورامزدا انجام دهد، بایستی با اعتقادی پاک و بی‌خلل آنچه را که می‌تواند از نیکی‌ها برای سپنتا مینو به جا آورد. این اعمال نیک از هر طریقی که باشد معنوی یا مادی تفاوتی نمی‌کند، چون به درگاه اهورامزدا که جوهر اصلی راستی است مورد قبول می‌افتد. خداوند به وسیلهٔ همین سپنتا مینوست که زندگی فراخ و نعمت شادمانی به راهروان راه پاکی و راستی می‌بخشاید. خداوند خود در واقع پدر سرور و آفریننده و قوام دهندهٔ سپنتا مینوست.

در هر شش بندِ یسنا ۴۷ آشکارا از سپنتا مینو سخن رفته‌است و انگره مینو در برابر سپنتا مینو است.

جستارهای وابسته 
 زروان
 فرهنگ ایرانی
 اشا
 مزدیسنا

پانویس

منابع 
 اوشیدری، جهانگیر. دانشنامهٔ مزدیسنا، واژه‌نامهٔ توضیحی آیین زرتشت. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۱،
ISBN 964-305-307-5

ایزدان مزدیسنا
مفاهیم خدا