سنگ‌نوشته خشایارشا در ترکیه

سنگ‌نوشتهٔ خشایارشا در نزدیکی دریاچه وان ترکیه، بر فراز صخره‌ای و در ارتفاع ۲۰ متری از سطح زمین و در نزدیکی یک قلعه واقع شده‌است. این کتیبه در اصل توسط داریوش بزرگ آماده‌سازی شده‌است اما به دلائلی تکمیل نشده و خالی رها شده‌است، اما خشایارشا پسر داریوش بزرگ، در دوران زمامداری خود آن را تکمیل کرده و به یادگار گذاشته‌است. این کتیبه ۲۷ سطر و ۳ ستون دارد و از چپ به راست و به سه زبان پارسی باستان، اکدی و عیلامی نوشته شده‌است.

اکتشاف 

تقریباً ۱۰۰ سال پیش (سال ۱۲۸۶ خورشیدی) طرحی از روی این کتیبه آماده شده بود که متخصصان زبان‌های باستانی از روی این طرح اقدام به خواندن و ترجمهٔ این کتیبه کرده بودند. نخستین بار رونالد گراب کِنت (زبان‌شناس) در سال ۱۹۰۸ (میلادی) این کتیبه را خوانده و ترجمه کرده بود. اما همان‌طور که گفته شد همه دانشمندان تا پیش از تلاش زوج جهانگرد ایرانی، از جایگاه دقیق این کتیبه بی‌اطلاع بودند و هیچ عکسی هم از این کتیبه در دسترس نبوده‌است. نتیجه سفر زوج ایرانی بازیابی موضع دقیق کتیبه خشایارشا در دریاچه وان و تهیه عکس و فیلم کامل از این کتیبه بود.

متن کتیبه 

خشایارشا در کتیبه آورده‌است:

جستارهای وابسته 
 سنگ‌نوشته بیستون
 تاش کوله
 فهرست قلعه‌ها در ترکیه
فهرست آثار تمدنی ایران در سایر جهان
فهرست‌های سنگ نوشته‌های فارسی

منابع 

 :en:Van Fortress

آثار سده ۵ (پیش از میلاد)
باستان‌شناسی هخامنشیان
خشایارشا یکم
زبان ایلامی
سنگ‌نوشته‌های اکدی
سنگ‌نوشته‌های هخامنشی
شهرهای اورارتویی
قلعه‌ها در استان وان
قلعه‌های ارمنستان
محوطه‌های باستان‌شناسی در ناحیه آناتولی شرقی
وان
فهرست آثار تمدنی ایرانشهری بیرون از ایران
تاریخ باستان ارمنستان
استان وان