طایفه گشتاسبی

،' گشتاسبی ها درعهد صفویه طایفه ای واحد بودند و در بلادشاپور سکونت داشتند و کلانتران ایل دشمن زیاری بودند بعدها گشتاسبی ها در چرام کهگیلویه و برخی در فارس پراکنده شدند و گروهی درخیرآباد  گچساران گروهی به ناحیه شولستان در منطقه تیر مردان که بعدها دشمن زیاری نامیده گروهی به منطقه ماهورمیلاتون میشان و بیدکرز، گردو پیازی و غیره  در ممسنی وارد شدند

این طایفه مستقل و قدیمی دارای پراکندگی بسیاری در فارس، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر و خوزستان هستند گشتاسب ها کلانتران ایل دشمن زیاری بودند تادوره صفويه به دليل اعتقاد مذهبي از وفادارترين حاميان صفويان بودند و سلاطين صفوي آنان را حمايت مي کردند اما زماني كه نادرشاه به قدرت رسيد به علت قتل تهمورث خان بختياري يكي از سرداران نادر بدست جواني از گشتاسبيها آنان را به فارس كوچاندگشتاسبی‌ها پس از مهاجرت به سرزمین ممسنی،ایل گشتاسبی دشمن‌زیاری ممسنی را تشکیل دادند.گشتاسبی ها دردوره زندیه از نزدیکان وامرای سپاه کریم خان زند بودند کریم خان زند به آنان توجه ویژه داشت وعده ای ازگشتاسبی ها به همراه دشمن زیاری ها را با خود به منطقه فارس کوچاند گشتاسبی ها در فارس وکهگیلویه بويراحمد دارای پراکندگی های بسیاری هست ازاین طایفه مستقل قدیمی شاخه‌ای در مناطق چرام کهگیلویه و خیرآباد گچساران که گشتاسبی‌ها پس از مهاجرت به سرزمین ممسنی، ایل گشتاسبی دشمن‌زیاری ممسنی را تشکیل دادند. از این طایفه مستقل قدیمی شاخه‌ای در مناطق چرام کهگیلویه و خیرآباد گچساران و همچنین بخشی که به همراه شاخه اصلی گشتاسبی خود به ممسنی آمدند. علاوه بر سردودمان خاندان کلانتری دشمن‌زیاری در ناحیه نورآباد ماندگار شدند و عده‌ای از آنها جدا شده به منطقه ماهور میلاتی، میشان وبیدکرز، گردو پیازی و غیره اقامت نمودند مردم این طوایف چه در کهگیلویه و چه در ممسنی جد مشترک خود را علا الدوله عضدالدین ابوجعفر محمدبن دشمن زیار دیلمی از آل کاکویه میدانند

نیاکان طوایف گشتاسبی 
گشتاسبی ها در عهد صفویه به علت اعتقادات مذهبی از وفادارترين حاميان صفويان بودند و سلاطين صفوی نیز به گشتاسبی ها عنایت ویژه داشت در زمان نادرشاه افشاربه علت قتل طهمورث خان بختیاری یکی از سرداران نادرشاه به دست جوانی از گشتاسبی ها آنان را به فارس کوچاند نادرشاه افشار محمدخان گشتاسبی مورد توجه ویژه قرارداد انتصاب وي به ضابطي چهار بنيچه كهگيلويه مويد به اين امر است محمد خان گشتاسبی از سرداران نادرشاه درجنگ کرنال بود‌ در لشکرکشی نادر شاه افشار به هندوستان، عده‌ای از جنگاوران دشمن زیاری به فرمانِ خانِ گشتاسبی در لشکر نادر شاه در جنگ کرنال حضور داشتند. همچنین شاه افشار در جنگ‌های ایران و عثمانی از سربازان دشمن زیاری بهره بسیار جسته‌ است از دیگر بزرگان ایل گشتاسبی می‌توان به محمدزکی خان گشتاسبی اشاره نموده وی دردوره زندیه اقدام به ضرب سکه کرد از طرف کریم خان بخاطر این امر به شیراز احضارشد (ضرب سکه به معنای طغیان برعلیه حکومت مرکزی بود) کریم خان ازخان دشمن زیاری علت ضرب سکه را جویاشد محمدزکی خان گشتاسب پاسخ داد دیرزمانی است داعیه داران حکومت از ایل قاجار و زند با هم در ستیزند و افاغنه نیز در بخشی از مملکت مسلط شده اند و اوضاع در سرزمین معظم کهگیلویه در نتیجه این نابسامانی ها  و کشمکش ها بغرنج شده است ناچاراْ تن به خطر دادم و سکه  به نام خویش ضرب کردم تا  حکومتی ملی فراگیر شود و سکه حاکم کشور به شهر و دیار من برسد و تا تحقق این مهم اصناف و بازاریان و بلکه عموم مردم  دیارم در مضیقه نباشند و فی البداهه شعری خواند که به مذاق کریم خان زند خوش آمد و ایشان را احترام و منزلت فراوان بجا آورد و عده ای از دشمن زیاری ها را با خود به منطقه فارس و مشخصاْ بیضا و تنگ شول و شیراز آورد  و آن شعر محمد زکی خان دشمن زیاری این است:

من کنم دیوانگی تا بر سرم غوغا شود          سکه بر زر می زنم تا صاحبی پیدا شود

خوانین این طایفه از دلیران و امرای سپاه کریم خان بوده اند که گویند بیگلرجان عثمانی ارشاک گشتاسبی سردار شجاع کریم خان را دلیرترین جنگجویان تمام طول زندگانیش خواند که باعث شکستشان درزمان نادرشاه بود

گشتاسبی ها در دوره زندیه 
در زمان سلسله زنديه همچنان قدرت در منطقه دشمن زياري كهگيلويه در دست طايفه گرشاسبي و محمدزكي خان فرزند محمدخان گرشاسبي بود تا اينكه صادق خان زند پس از سركوبي ايلهاي طيبي و بهميي در دهدشت مستقر مي شود. در اين اوضاع محمدزكي خان گشتاسبی فردي مقتدر بوده كه نه تنها ماليات به دولت زند نپرداخته بود كه سكه هم به نام خود ضرب كرده بود. كريم خان زند از صادق خان خواسته كه محمدزكي خان را همراه خود جهت بازخواست به شيراز بياورد و محمدزكي خان در حضور كريم خان زند علت كارهاي خودرا اوضاع نامساعد مملكت و درگيري دولت با شورشيان و تسهيل دادوستد اعلام كرده ودليل ديگرينداشته و شعرزير را مي سرايد :

مي كنم ديوانگي تابرسرم غوغا شود                        سكه برزر مي زنم تا صاحبی پيداشود                       

كريم خان زند گفته هاي محمدزكي خان را صادقانه دانسته و ابلاغ واليگري بلادشاه پور ( دهدشت كنوني) را براي وي صادر مي كند. گرشاسبيها همچنان سمت كلانتري دشمن زياري كهگيلويه را بر عهده داشتند
خوانین این طایفه از دلیران و امرای سپاه کریم خان بوده اند که گویند بیگلرجان عثمانی ارشاک گشتاسبی سردار شجاع کریم خان را دلیرترین جنگجویان تمام طول زندگانیش خواند که باعث شکستشان درزمان نادرشاه بود

گشتاسبی ها در دوره افشاریه 
درزمانی که نادرشاه افشار به قدرت رسید به علت قتل طهمورث خان بختیاری یکی از سرداران نادرشاه به دست جوانی از گشتاسبی ها آنان را به فارس کوچاند برای کوچاندن گشتاسبی ها دلایل احتمالی بسیار همچون وفاداری بسیار گشتاسبی ها به سلاطین صفوی و حمایت متقابل سلاطین صفوی از گشتاسبی ها نیز مطرح هست  نادرشاه به تقویت آنان پرداخت نزديكي محمدخان گشتاسبی به نادر شاه و انتصاب وي به ضابطي چهار بنيچه كهگيلويه مويد به اين امر است.عده‌ای از جنگاوران دشمن زیاری به فرمانِ خانِ گشتاسبی در لشکر نادر شاه در جنگ کرنال حضور داشتند. همچنین شاه افشار در جنگ‌های ایران و عثمانی از سربازان دشمن زیاری بهره بسیار جسته‌.خوانین این طایفه از دلیران و امرای سپاه کریم خان بوده اند که گویند بیگلرجان عثمانی ارشاک گشتاسبی سردار شجاع کریم خان را دلیرترین جنگجویان تمام طول زندگانیش خواند که باعث شکستشان درزمان نادرشاه بود

دوره صفویه
گشتاسبی ها درعهدصفویه طایفه ای واحد بودند در بلادشاپور سکونت داشتند و کلانتر ایل دشمن زیاری بودند گشتاسبيها در دوره صفويه به دليل اعتقاد مذهبي از وفادارترين حاميان صفويان بودند و سلاطين صفوي آنان را حمايت مي كردند

منبع 

 http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=5421
طوایف ایران
منابع
خوزستان و کهگیلویه و ممسنی (نویسند:اقتداری) 
ممسنی در گذرگاه تاریخ( فیلهانی)
نقش لرهای فارس نشین درحکومت زندیه (نویسنده: اشراقی)
اسلامی، حسین (۱۳۹۰). مازندران در تاریخ. ج. دو.
دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: "آل کاکویه"
Madelung, W. (1975). "The Minor Dynasties of Northern Iran". In Frye, R.N. (ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 198–249. ISBN 978-