سد شبانکاره

سد شبانکاره سد شبانکاره در۶۰ کیلومتری شمال بوشهر، ۱۸کیلومتری غرب برازجان و ۴ کیلومتری شرق شهر آب‌پخش و سعدآباد بر روی رودخانه شاپور واقع شده است. این سد به منظور انحراف آب رودخانه شاهپور به کانال‌های آبیاری بخش آب‌پخش در سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۱۹ش توسط «بانک کشاورزی پیشه و هنر ایران» احداث گردید.
سد انحرافی شبانکاره به واسطه قرار گرفتن در شهرک فرهنگیان سعدآباد به سد سعدآباد نیز شهرت یافته و به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری سعدآباد هم شناخته می شود . مدیریت تنظیم و کنترل خروج آب این سد در کانال آب توسط تاسیسات که در ساختمان فوقانی سد قرار دارد انجام می گیرد . عملیات ساخت سد و اسکان کارگران و مهندسان در حین ساخت سد و همچنین ساختمان مدیریت سد به لحاظ معماری منحصر به فرد در زمان ساخت و با توجه به اینکه تنها مکانی بوده که قبل از ساخت پل بر روی رودخانه طغیانگر شاپور وجود داشته است لذا مجموعاً مسائل مربوط به سد مذکور در تاریخ شفاهی معاصر و خاطرات جمعی مردم شهر سعدآباد از جایگاه خاصی برخوردار است .   سد انحرافی شبانکاره دارای ظرفیت آبگیری۶ متر مکعب در ثانیه، متوسط سالانه آب انحرافی۸۶ میلیون متر مکعب، ارتفاع ۵/۳متر، طول تاج۱۱۰متر و یک عدد کانال اصلی می‌باشد.
این سد تاکنون چندین بار مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته به طوری که در سال ۱۳۲۸ش به ارتفاع سد تقریباً یک متر اضافه شده است. در سال ۱۳۴۷ش نیز سیل صدمات زیادی به سد وارد نمود. پس از تعمیرات، مجدداً در سال۱۳۵۰ در اثر سیل صدماتی به سد وارد شد. در حال حاضر حدود۸۷۸۹۱۷ اصله نخل بوسیله این سد و تأسیسات منظم آبرسانی آن آبیاری می‌گردد. اما مشکل اساسی، مساحت باغات احداث شده و کشت‌های آبی است که به مراتب بیش از ظرفیت سد و تأسیسات آبرسانی می‌باشد و محصولات باغی و زراعی به ویژه در فصول گرم با کمبود شدید آب مواجه می‌شوند.
از آب شبکه‌های آبیاری این سد، روستاهای چم‌درواهی، چهاربرج، بنارسلیمانی، بنار آزادگان ،دشتی اسماعیل‌خانی، سه کنار، تل سبز، خمیسی گروگزی و محله‌های بهرام‌آباد و قلایی استفاده می‌نمایند و دیگر روستاها به دلیل مرتفع بودن اراضی و بعد مسافت با سد، نمی‌توانند از آب رودخانه استفاده نمایند.

منابع 
۱- اگزاکت، مهندسین مشاور، مطالعات شبکه‌های آبیاری و زهکشی (اصلاح اراضی و کشاورزی شبانکاره) شرکت سهامی آب منطقه فارس، جلد ۵، شیراز: ۱۳۵۸.

۲- پارس ویستا، مهندسین مشاور، پروژه بررسی امکانات توسعه صنعتی استان بوشهر، معاونت طرح و برنامه وزارت صنایع، جلد اول.

۳- حوزه معاونت طرح و برنامه، پیشنهاد برنامه پنج ساله دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بخش کشاورزی استان بوشهر ۷۷-۱۳۷۳، اداره کل کشاورزی بوشهر، بوشهر: ۱۳۷۱.

۴- دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه دهخدا، موسسه لغت‌نامه دهخدا، تهران: ۱۳۷۷.

۵- قمیصی، عبدالمجید، تحلیلی جغرافیایی از توسعه نیافتگی روستایی شهرستان دشتستان (بخش شبانکاره)، رساله کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان ۱۳۷۹.

۶- قمیصی، عبدالمجید، جغرافیای آبپخش، موعود اسلام، قم:۱۳۹۰.
۷- کفائی، ساره، نقش مدیریت فضا در تحولات نظام سکونتگاهی (بخش سعدآباد)، رساله کارشناسی ارشد، دانشگاه شهیدبهشتی:۱۳۷۹.

۸- گرمسیری، مکیه، بررسی آبهای سطحی و زیرزمینی استان بوشهر، سازمان برنامه و بودجه، بوشهر: ۱۳۷۰.

۹- مآب، مهندسین مشاور، ساماندهی سکونتگاههای روستایی دشتستان (گزارش وضع موجود)، بنیاد مسکن استان بوشهر، بوشهر: ۱۳۷۸.

۱۰- ماب، مهندسین مشاور، ساماندهی سکونتگاههای روستایی دشتستان (تحلیل وضع موجود و آینده نگری بخش شبانکاره)، بنیاد مسکن استان بوشهر، بوشهر: ۱۳۷۸.

۱۱- مدیریت کشاورزی دشتستان، گزارش از وضعیت کشاورزی بخش شبانکاره، سال ۱۳۷۸.

۱۲- یکم، مهندسین مشاور، مطالعات توسعه منابع آب و جلوگیری از شوری رودخانه‌های شاهپور و دالکی، شرکت آب منطقه‌ای فارس، جلدهای ۸-۷-۶-۵-۴، شیراز: ۱۳۵۸

۱۳- تصحیح و توضیح ؛ مسعود پاک‌سرشت

سدسازی
سدهای استان بوشهر
شهرستان دشتستان