ماجرای سوکال

ماجرای سوکال، که به شوخی فریب‌دهنده سوکال نیز معروف است
، مربوط می‌شود به چاپ یک مقاله در باب مفاهیم پسانوگرا توسط آلن سوکال، استاد فیزیک دانشگاه نیویورک. در سال ۱۹۹۶، وی مقاله‌ای در نشریه پسانوگرای متن اجتماعی به چاپ رساند. هدف وی آزمودن سخت‌گیری علمی دبیران این نشریه و نشان دادن امکان سوءاستفاده از مفاهیم علمی در متون پسانوگرا بود.

اصل این ماجرا از آن جایی شروع می‌شود که سوکال، برای آزمودن جامعه متفکر پست‌مدرن، مقاله‌ای (تحت عنوان «تجاوز از مرزها: به سوی هرمنوتیک دگرگون‌کننده گرانش کوانتومی»)
آکنده از لفاظی‌های فلسفی، برخی آسمان‌ریسمان‌های پسانوگرا و استفاده‌های کاملاً نارسا، نابه‌جا یا نادرست بعضی متفکران از مفاهیم علوم طبیعی و نظری - از جمله آشوب، نسبیت عام، فیزیک کوانتوم، تنیدگی، برخال، هندسه نااقلیدسی، مکانیک سیالات و مانند آن - و پیوند دادن آن به هرمنوتیک، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، فمینیسم و نظایر آن را به رشته تحریر درمی‌آورد و در نشریه Social Text به چاپ می‌رساند.
طنز ماجرا این جا است که این مقاله بی‌اندازه مغلق و به همان اندازه بی‌معنا و بی‌ربط است، ولی چنان روشنفکرمآبانه و ژرف می‌نماید که هیچ‌یک از اعضای تحریریه این نشریه جرئت ایراد گرفتن به هیچ بخشی از آن را پیدا نمی‌کنند و چشم‌بسته دست به انتشارش می‌زنند.

بعد از چاپ مقاله توسط این نشریه پسانوگرا، سوکال قضیه را رو کرده و شروع به اثبات این می‌کند که چطور به‌سادگی توانسته دبیران نشریه را با متنی چنین بی‌ربط ولی درست‌نما مرعوب و آنان را بی‌هیچ زحمتی راغب به چاپ چنین چرندیاتی بکند. وی سپس همراه با ژان بریکمون، مجموعه تاملات خود را در زمینه سوءاستفاده‌هایی که برخی از متفکران و نظریه‌پردازان پسانوگرا از مفاهیم و نظریه‌های علمی کرده‌اند، در قالب این کتاب چرندیات پست‌مدرن؛ سوءاستفاده روشنفکران پست‌مدرن از علم (با ترجمه فارسی عرفان ثابتی) گرد می‌آورد و به چاپ می‌رساند. ماجرای سوکال در سال‌های بعد مبنای کشمکشی شد که به آن «جنگ بین علوم» می گویند.

رسوایی‌های مشابه یا مرتبط 
 برنامه اس‌سی‌آی‌جن  - مقاله‌ای توسط نرم‌افزاری طراحی شده توسط دانشجوی فارغ‌التحصیل ام‌آی‌تی و به شیوه تصادفی ایجاد شده بود، بدون مرور همتا در بخش ارائه کنفرانس World Multiconference on Systemics, Cybernetics and Informatics سال ۲۰۰۵ میلادی پذیرفته شد. پس از این ماجرا، دانشجویان مزبور اعلام کردند که از «ماجرای سوکال» اطلاعی نداشته‌اند.
 ماجرای بوگدانف  - در باب فیزیک نظری که به مجادله «وارون سوکال» معروف شد.
 رسوایی شون  - «یان هنریک شون  مقاله‌ای در مجلات نیچر، ساینس و فیزیکال ریویو  منتشر کرد که ظاهری استوار و سازگار داشت اما بر اساس داده‌های متناقض بنا شده بود.
 تجربه روزنهان  - اعزام چندین «شبه‌بیمار» سالم به دوازده بیمارستان روان‌درمانی
 گزارشی از آیرون مانتین  - یک گزارش ساختگی از یک اندیشگاه دولتی
 پروژه آلفا  - شوخی فریب‌آمیزی که جمیز رندی  روی یک مؤسسه علوم روانی پیاده کرد.
 شب‌های آتلانتا  - شوخی‌ای که توسط گروهی از نویسندگان حرفه‌ای با انتشارات «ونیتی پرس»  انجام شد.
 ماجرای ارن مالی  - ماجرای مشابهی با «شب‌های آتلانتا» که با چند شعر بی‌سروته پیاده شد.
 ناسرخ‌قهوه‌ای‌گرایی  - یک شوخی هنری مدرن
 پیر براسو  - افشای نقدهای هنری در باب «نقاشی مدرن» در مورد نقاشی یک شامپانزه
 طیف‌ها: کتابی در باب تجارب شاعرانه  - یک شوخی با شعر مدرن
 نت تیت: یک هنرمند آمریکایی ۱۹۲۸-۱۹۶۰  - یک شوخی فریب‌آمیز در دنیای هنر سال ۱۹۹۸ توسط ویلیام بوید

جستارهای وابسته 
 چیپ مورنینگ‌ستار  - برنامه‌نویسی که شوخی‌هایش با شالوده‌شکنی‌های پسانوگرا شناخته شده‌است.
 مدخل ساختگی  - وارد کردن عمدی مدخل‌های نادرست در منابع چون واژه‌نامه، دانشنامه و مانند آن
 اثر دکتر فاکس  - سخنرانی کاملاً بی‌محتوای یک هنرپیشه که با تشویق مواجه شود.
 تاریک‌اندیشی  - عمل عامدانه برای پیش‌گیری از شناخته شدن یک حقیقت یا جزئیات یک مطلب
 سیاست و زبان انگلیسی  - مقاله‌ای از جرج اورول به سال ۱۹۴۶ میلادی در نقد پرطمطراق‌نویسی در محافل سیاسی (زبان انگلیسی)
 مولد پسانوگرایی  - نرم‌افزاری که متونی شبیه به متون ادبی پسانوگرا تولید می‌کند.
 سنارکایو  - وبگاهی که از ترکیب مقالات موجود در وبگاه arxiv.org که مختص فیزیک ذرات است، مقالاتی با عناوین و چکیده‌های به‌ظاهر پذیرفتنی و درست تولید می‌کند.

منابع

پیوند به بیرون 
 مقاله «آلن سوکال» در مورد «ماجرای سوکال»
 اصل مقاله «تجاوز از مرزها: به سوی تاویلی متحول‌کننده از گرانش کوانتومی»
 گفتاوردهای مربوط به «ماجرای سوکال»
 جوابیه «آلن سوکال» به دبیران نشریه «Social Text»
 مناظره با «ریچارد داوکینز» در باب چرندیات در ادبیات پسانوگرا
 مجموعه مقالات «گابریل استولزنبرگ» در این باب
 ماجرای سوکال: به که می‌خندیم؟ 

بدرفتاری علمی
جامعه‌شناسی علم
جعل‌های ادبی
حقه و کلک ۱۹۹۶ (میلادی)
دانشگاه دوک
شوخی فریب‌آمیز در آمریکا
علم در ۱۹۹۶ (میلادی)
کلک‌بازی در علم
مقاله‌های نشریه‌های دانشگاهی
مطالعات علم و فناوری
نقد پسامدرنیسم
نوشته‌های دغل‌کارانه