سنگ‌نوشته‌های پی‌بنای کاخ آپادانای تخت جمشید

سنگ‌نوشته‌های پی‌بنای کاخ آپادانای تخت جمشید الواحی باستانی است که از دوران زمامداری داریوش بزرگ به جا مانده‌است. این سنگ‌نوشته‌‌ها از زیر ستون‌های کاخ آپادانای تخت جمشید کشف شده‌است. دو سنگ‌نوشته‌ از این سنگ‌نوشته‌‌ها از جنس طلا و دو سنگ‌نوشته‌‌ دیگر از جنس نقره می‌باشند. 
 
معنی سنگ‌نوشته‌ بی پناه یاد شده از داریوش:
 
داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورها، پسر ویشتاسپ، از تبار هخامنشی، داریوش شاه می‌گوید: این است کشوری که من دارم، از جایگاه سکاهایی که در آن سوی سغندند تا برسد به حبشه، از هندوستان تا برسد به لودیه، که آن را اهورامزدا، مهست (بزرگترین) خدایان به من بخشیده است. اهورامزدا، مرا و این خاندان شاهیم را بپایاد.

فرمان ساخت 
بزرگترین و باشکوه‌ترین کاخ داریوش اول، کاخ آپادانای تخت جمشید بوده‌است. بنای این کاخ در تاریخ ۵۱۵ پیش از میلاد آغاز شد و تکمیل آن سی سال طول کشید. ساختمان این کاخ بزرگ و با شکوه، کاری ماندنی محسوب می‌شد، به همین سبب داریوش بزرگ فرمان داد تا نام و نشان و ویژگی‌های ایرانشهر (ایران) را بر چهار سنگ‌نوشته‌ (خشت) طلایی و چهار سنگ‌نوشته‌ نقره‌ای، به سه زبان و خط پارسی باستان، بابلی و ایلامی حک کنند و چهار جعبه سنگی که هر کدام ۴۵ سانتی‌متر طول و عرض و ۱۵ سانتی‌متر بلندی داشت، ساختند و در هر جعبه، یک سنگ‌نوشته‌ طلایی و یک سنگ‌نوشته‌ نقره‌ای به همراه چند سکه، از نوع سکه‌های ایونیه و لودیه و یونان، که در آن روزگار رواج داشت (در سال ۵۱۵ پیش از میلاد هنوز سکه‌های داریوش، موسوم به داریک یا داریوشی، ضرب نشده بود) قرار دادند و در چهار گوشه تالار کاخ، زیر پی دیوار آپادانا، با تخته سنگ‌هایی گران مدفون ساختند.

اکتشاف 

از میان این جعبه‌ها و گنجینه‌های داخل آنها، چند عدد در طول ایام به تاراج رفته‌است؛ و جای خالی یکی از آنها در گوشه شمال غربی آپادانا، در دل سنگ کوه آشکار مانده بود. فردریک کرفتر در سال ۱۳۱۳ خ به بررسی این‌جای خالی پرداخت و نتیجه گرفت که باید در گوشه‌های دیگر تالار نیز نمونه آن یافت شود. پس از کنده‌کاری و حفاری در گوشه شمال شرقی و جنوب شرقی، جعبه‌ها و گنجینه‌های درون آنها را یافتند و به تهران فرستادند. 

در اوایل انقلاب اسلامی یک لوح زرین توسط مدیریت وقت نصرت‌الله معتمدی نابود شد. سرقت دو لوح در سال ١٣٧٧ کشف شد. معتمدی لوح نقره را بازگرداند ولی مدعی شد که لوح طلا را آب کرده و با پول آن پیکان خریده است. 
هم اینک سه عدد از سنگ‌نوشته‌‌ها (دو سنگ‌نوشته‌ نقره و یک سنگ‌نوشته‌ طلا) در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود.

خطوط و ترجمه 
روی هر یک از این چهار لوحه، متنی به سه زبان پارسی باستان (۱۰ سطر)، عیلامی (۷ سطر) و بابلی (۸ سطر) به خط میخی یک متن مشترک حک شده‌است. ترجمه این متن چنین است:

جستارهای وابسته
 سنگ‌نوشته داریوش بزرگ در آپادانا

منابع 

 

اشیای ایران باستان
باستان‌شناسی ایران
سنگ‌نوشته‌های ایلامی
سنگ‌نوشته‌های بابلی
سنگ‌نوشته‌های فارسی باستان
سنگ‌نوشته‌های داریوش بزرگ
سنگ‌نوشته‌های کاخ آپادانای تخت جمشید