موکشا (هندوئیسم)

چرخه‌شکنی یا موکشا (سانسکریت: मोक्ष) یکی از مفاهیم ادیان هندی اعم از هندو و بودایی است که به رهایی از چرخهٔ زایش‌های دوباره (سَمساره) اشاره دارد. به باور این ادیان، چرخه‌شکنی از راهِ جدایی از حسِ من‌بودگی و یکی‌شدن یا جذب شدن در هستیِ والاتر قابلِ دستیابی است و این ادیان، چنان هستی بالاتر را یک هستی توصیف‌ناشدنی و بدون صفت و ابعاد و بدون مکان و زمان می‌دانند.

در فلسفه یوگا، چرخه‌شکنی به صورت فراتر رفتن از آگاهی‌های انسانی از زمان، فضا و علت و معلول تشریح می‌شود.
در یوگا چهار گام برای رسیدن به چرخه‌شکنی لازم است: خدمت بی‌چشمداشت به آفریدگان، عشق خودزداینده، نیروی تشخیص مطلق، و استغراق «شاهانه» در مراقبه.

رهایی از چرخهٔ سمساره و وارد شدن به مرحله هستی دارای صفت را موکتی (Mukti) می‌نامند.

منابع 

 Brodd, Jefferey (2003). World Religions. Winona, MN: Saint Mary's Press. .

 
آدمی‌خواست‌ها
واژگان مذهبی
رستگاری
مفاهیم فلسفی بودایی
مفاهیم فلسفی جین
مفاهیم فلسفی هندو
واژه‌ها و عبارت‌های زبان سانسکریت
هندوگرایی