شانزدهمین نشست جنبش غیرمتعهدها

شانزدهمین دوره نشست جنبش غیرمتعهدها از ۵ تا ۱۰ شهریور ۱۳۹۱ (۲۶ تا ۳۱ اوت ۲۰۱۲) در تهران برگزار شد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، بیش از ۱۰۰ کشور از ۱۲۰ کشور عضو در این نشست حضور داشتند که از این میان ۳۰ رئیس‌جمهوری، نخست‌وزیر و معاون رئیس‌جمهور بودند. وبگاه بی‌بی‌سی فارسی به نقل از علی سعیدلو رئیس ستاد برگزاری شانزدهمین اجلاس سران جنبش غیرمتعهدها نقل کرده‌است که سران ۵۱ کشور به تهران خواهند آمد.
دولت ایران اعلام کرده‌است که دستگاه‌های دولتی در تهران به مناسبت شانزدهمین اجلاس سران جنبش غیرمتعهدها در روزهای سه‌شنبه تا شنبه (هفتم تا یازدهم شهریور) تعطیل خواهد بود.

بان کی مون در نشست سران جنبش غیرمتعهدها در تهران شرکت کرد. مدیر کل مطبوعات خارجی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از تقاضای ۸۷ رسانه از ۳۰ کشور جهان برای پوشش اجلاس غیرمتعهدها در تهران خبر داد.
در این نشست ریاست جنبش غیرمتعهدها از مصر به ایران منتقل می‌شود.
ایران در نشست تهران برای ۳ سال ریاست این جنبش را بر عهده می‌گیرد.

مسئولان

نشست سران 

نشست سران کشورهای عضو عدم تعهد با حضور ۲۴ رئیس‌جمهور و ۸ نخست‌وزیر و ۳ پادشاه در بالاترین سطح، نیز ۹ معاون رئیس‌جمهور و ۸۰ وزیر (۶۰ نفرشان وزیرخارجه بودند) و ۲ رئیس‌مجلس و ۹ فرستادهٔ ویژه و… در دیگر سطح‌ها پیش از ظهر پنجشنبه ۹ شهریور ۱۳۹۱ آغاز به کار کرد. در این اجلاس کسانی دیگر مانند دبیرکل سازمان ملل و اتحادیه‌های دیگر بودند.

در آغاز این نشست سید علی خامنه‌ای رهبری ایران سخنرانی کرد. سپس محمد مرسی رئیس‌جمهور مصر رئیس وقت اجلاس (که بایست پس از سخنرانی ریاست را به رئیس‌جمهور ایران بدهد) و بان کی مون دبیرکل سازمان ملل ادامه یافت. پس از سخنرانی مرسی محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور ایران سخنرانی کرد. پس از سخنرانی احمدی‌نژاد مرسی ریاست جنبش را از مصر به ایران تحویل داد و پس از سخنرانی مان موهان سینگ نخست‌وزیر هندوستان جلسهٔ صبح پایان یافت.

سخنرانی‌های مهم

سید علی خامنه‌ای 

سید علی خامنه‌ای نخستین سخنران این نشست بود که پیش از آغاز کار رسمی نشست سخنرانی کرد.
 اشاره به هدف بنیان‌گذاران جنبش عدم تعهد و گوشزد کردن برای برگشت به آن هدف‌ها و جان بخشیدن به آن‌ها؛ تأکید بر اینکه همه نیاز داریم که از سیطرهٔ شبکه‌های اقتدارگرا و مستکبر رها شویم
 تأکید بر سرشت مشترک انسانی و توحید و ایجاد بهشت اخروی در گیتی با معنویت، برپایی نظمی با منفعت‌های مشترک و سالم در برابر سلطه‌گران
 زنده بودن آرمان‌های جنبش پس از شش دهه و تأکید بر آرمان‌گرایی در عین واقعیت‌ها با پذیرفتن چالش‌ها
 با توجه به شکست سیاست‌های دوران جنگ سرد و یک‌جانبه‌گرایی پس از آن و ظهور قدرت‌های نو با کاستن توان ابرقدرت‌ها و حادثه‌های نشانهٔ‌گذار و نوید نظامی چندوجهی با مدیریتی عادلانه و مشارکتی را در پهنهٔ گیتی با نگهداری پیوند اعضای جنبش

 نقد سازوکار شورای امنیت و استبدادی خواندن او؛ تحریف مفهوم‌های شریف در غرب مانند ارادهٔ «حقوق بشر» از منفعت‌های غرب و «مبارزه با تروریسم» از کشتن مردم در شهرها و روستاها، تقسیم شهروندان و ارزش کم مردم آسیا و آفریقا و… نزد ایشان؛ تحمل‌نکردنی بودن این وضعیت
 ضرورت خلع سلاح‌های فاجعه‌بار و تصمیم نداشتن قدرت‌های بزرگ برای کنار گذاشتنش و کوشش ایشان برای انحصار دانش هسته‌ای؛ تأکید بر اینکه ایران استفاده از سلاح هسته‌ای و شیمیایی و… را گناهی نابخشودنی می‌داند؛ تأکید بر کوتاه نیامدن از حق هسته‌ای ایران

 تأکید بر مقاومت و بی‌اثر بودن فشارها
 بیان غصب فلسطین جنایت‌های صهیونیست‌ها و دروغ‌ها، و ارایهٔ راهکار همه‌پرسی از فلسطینیان با شکست راهکارهای غربی؛ «فلسطین متعلق به فلسطینیان است»
 نقش مهم جنبش در نظم نو جهانی و تأکید بر همکاری کامل و نترسیدن از قدرت‌ها و تکیه به خدا، ارتقای بهره‌وری سیاسی جنبش در مدیریت جهانی

برخی کسانی که در حاشیهٔ اجلاس با او دیدار کردند سخنانش را ستودند. رئیس‌جمهور تاجیکستان سخنان وی را مایهٔ پویایی و تأثیرگذاری جنبش و رئیس‌جمهور زیمبابوه سخنانش را ارزشمند دانست.

محمد مرسی 
مرسی که نخستین سخنران رسمی (پس از علی خامنه‌ای) بود سخنانش را با درود فرستادن به ابوبکر، عمر و عثمان، ۳ تن از خلفای اهل سنت آغاز کرد و از ایران و تلاشش سپاس‌گزاری کرد و به توصیف مصر انقلابی پرداخت.

بندهای سخنان او عبارت است از:
 اهمیت جنبش عدم تعهد و تلاش برای ساخت دنیایی عادلانه‌تر
 اصلاح ساختار شورای امنیت سازمان ملل و ناعادلانه خواندن حق وتو
 تأکید بر اتحاد فلسطینیان با هم در برابر اشغالگری و تشکیل دولت مستقل فلسطین
 آمادگی مصر برای حل بحران سوریه و حمایت از مردم سوریه، درخواست راه حل مسالمت‌آمیز و گفت‌گو و سرکوبگر خواندن نظام بشار اسد، درخواست متحد شدن همهٔ مخالفان نظام سوریه برای بردن سوریه به مرحله‌ای تازه
 تأکید بر حق همه در استفاده از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای
 برادر خواندن کشور ایران و موفق خواندن اجلاس در دورهٔ ریاست مصر و اظهار دست دراز کردن برای دوستی با ایران و دیگران
 ابراز هماهنگی با کشور برادر ایران در سه سال ریاست ایران و ابراز اطمینان از موفقیت ایران تحقق هدف‌ها و خواسته‌های ملت‌ها را، او گفت «ملت‌های جهان چشم امیدشان به ملت‌های ماست»

مرسی برای تحویل ریاست به احمدی‌نژاد از حاضران پرسید: «آیا آقای دکتر احمدی‌نژاد رئیس شانزدهمین دورهٔ این جنبش است؟» آیا موافق اید؟ پس از تشویق حاضران مرسی گفت بنابراین همه با اجماع موافقت کردند پس ایران ریاست جنبش را بر عهده می‌گیرد. وی برای احمدی‌نژاد آرزوی موفقیت کرد.

تحریف ترجمه سخنرانی مرسی 
مترجم سخنان محمد مرسی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی، در هنگام پخش مستقیم این سخنرانی اظهارات رئیس‌جمهوری مصر را تحریف و عوض کرد و به جای سوریه، از واژه بحرین، به جای انقلاب از واژه فتنه و بهار عربی از واژه بیداری اسلامی استفاده کرد. عمرو رشدی سخنگوی رسمی وزارت امور خارجه مصر با تکذیب بخشی از ترجمه ارائه شده از صحبت‌های محمد مرسی رئیس‌جمهور مصر در اجلاس سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد در تهران توسط صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران گفت که مرسی در سخنانش هیچ اشاره‌ای به کشور بحرین نکرده‌است.

هیئت سوری در اعتراض به اظهارات مرسی محل اجلاس را ترک کرد و ولید معلم، وزیر خارجه سوریه، در گفتگو با شبکه تلویزیونی العالم گفت «آقای مرسی با مداخله در امور داخلی سوریه، بار دیگر علیه سنت‌های جنبش غیرمتعهدها عمل کرده‌است» و افزود که دیدگاه‌های رئیس‌جمهوری مصر در مورد سوریه «بیشتر به اظهارات رهبر یک حزب شباهت دارد تا رئیس جنبش غیرمتعهدها.»

وزارت امور خارجه بحرین نیز با احضار کاردار ایران در این کشور، رسماً به ترجمه نادرست و نام بردن از بحرین به جای سوریه اعتراض کرد. وزارت خارجه بحرین عملکرد رادیو و تلویزیون دولتی ایران را اقدام به جعل و نقض عهد خواند و آن را نشانه‌ای از تلاش این رسانه برای مداخله در امور داخلی پادشاهی بحرین دانست.

بان کی مون

محمود احمدی‌نژاد 
محمود احمدی‌نژاد پیش از تحویل گرفتن ریاست از مرسی، سخنرانی کرد. او بدون اشاره‌ای مستقیم به مسئلهٔ سوریه و برخی مسئله‌های جزیی‌تر، بیشتر به مسائل کلی و پیشنهادهایی تازه پرداخت.

محور سخنان اصلی احمدی‌نژاد:
 خوشامد به دیگران و ایران را «خانهٔ خودتان» خواندن، با گرامی‌داشت یاد بنیان‌گذاران جنبش و کسانی که در سه سال گذشته درگذشته‌اند و رجایی و باهنر، درخواست ایستادن و یک دقیقه سکوت کرد. سپاس‌گزاری از مصر و مرسی و نیز آیت‌الله خامنه‌ای
 ناخشنودی ملت‌ها از وضع کنونی و شکل نو استعمار در دورهٔ اخیر؛ مانند تمرکز اقتصاد و قدرت اقتصادی و ثروت‌ها در چند کشور و دولت بدهکار که گاه بیش از تولید ناخالص داخلی است؛ چاپ ۳۲هزارمیلیارد دلار بی‌پشتوانه در آمریکا، تصاحب منبع‌ها و کان‌های آفریقا و آمریکای لاتین، انحصار دانش و فناوری و سوءاستفاده از آن، تهاجم فرهنگی و نابودی هویت، انهدام زن و بنیاد خانواده، فروش سلاح و جنگ‌افروزی در این راستا و اشغال کشورها، گسترش و تقویت تروریسم و مواد مخدر
 بیان این نکته که تحقق نیافتن مدیریت پایدار جهانی در سایهٔ صلح در پی ضعف ملت‌ها نیست بلکه برای سلطهٔ گروهی خاص بر مدیریت جهان است. مدیریت کنونی جهان انحصاری، خودخواهانه و سلطه‌طلبانه است.
 زیرسوال بردن مدیریت شورای امنیت و اشاره به کمک او به گسترش ستم اسرائیل، طرف اصلی جنگ در جهان یکی از اعضای شورای امنیت دارای حق وتو است. بی‌فایده بودن مجمع عمومی زیر چتر این شورا
 پست و کم‌ارزش دانستن دیگر ملت‌ها و برده دانستن ایشان و لگدمال کردن حقوقشان و ناخشنودی مردم کنونی آمریکا و اروپا از سلطهٔ چند حزب خاص
 لزوم به پا خاستن برای اصلاح مدیریت جهان در چارچوب عشق و مهرورزی به انسان‌ها در کنار مشارکت همگانی
 استقلال و تأسیس نهادهای لازم مانند داوری و بیمه و حذف ارز خاص با توجه به ظرفیت کشورها

بیانیه پایانی اجلاس 
بیانیه نهایی اجلاس جنبش عدم تعهد در ۱۱ بند که در آن به مسائل متنوعی از جمله بحران‌های سیاسی و اقتصادی، موضوع فلسطین، دارا بودن حق انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای و صلح پایدار جهانی اشاره شده‌است، منتشر شد.

شرکت کنندگان 
نشست سران کشورهای عضو عدم تعهد با حضور ۲۴ رئیس‌جمهور، ۸ نخست‌وزیر و ۳ پادشاه در بالاترین سطح، نیز ۹ معاون رئیس‌جمهور، ۸۰ وزیر (۶۰ نفرشان وزیرخارجه)، ۲ رئیس‌مجلس و ۹ فرستادهٔ ویژه و… در دیگر سطح‌ها همراه بود. در این اجلاس نمایندگانی از کشورهای ناظر و از سوی بعضی سازمان‌های جهانی یا منطقه‌ای مانند دبیرکل سازمان ملل و اتحادیه‌های آفریقا و عرب و… نیز شرکت داشتند.

پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی شانزدهمین اجلاس در تهران
 خبرگزاری اجلاس شانزدهم
 خبرگزاری عدم تعهد

منابع 

ایران در ۱۳۹۱
ایران در ۲۰۱۲ (میلادی)
تهران
تهران در سده ۲۱ (میلادی)
جنبش غیرمتعهدها
روابط بین‌الملل در ۲۰۱۲ (میلادی)
روابط بین‌الملل در سده ۲۱ (میلادی)
رویدادها در تهران
گردهمایی‌های بین‌المللی در ایران
همایش‌های ۲۰۱۲ (میلادی)
همایش‌های دیپلماتیک سده ۲۱ (میلادی)