آب‌بازسانیان بی‌دندان

آب‌بازسانیان بی‌دندان یا نهنگان بی‌دندان یکی از دو زیرراسته‌های آب‌بازسانان است که شامل چهار تیره و پانزده گونه می‌شود. ویژگی اصلی این جانوران دارا بودن صفحه شانه‌ای به جای دندان در دهان است. این ویژگی آن‌ها را از آب‌بازسانیان دندان‌دار متمایز می‌کند. سنگواره آب‌بازسانان بی‌دندان نشان می‌دهد که آن‌ها پیش از فرگشت صفحه‌های شانه‌ای دارای دندان بودند.

توصیف ظاهری 

بیشتر نهنگ‌های بزرگ‌جثه در میان نهنگ‌های بی‌دندان هستند، از جمله نهنگ آبی که بزرگترین جاندار زنده بر روی زمین است؛ این در حالی است که در میان نهنگ‌های دندان‌دار تنها نهنگ عنبر جثه بسیار بزرگ دارد. همه نهنگ‌های بی‌دندان طولی بیشتر از ۶ متر دارند.

نهنگ‌های بی‌دندان در فک بالایی آرواره خود صفحه‌های شانه‌ای دارند. در هر دو سوی فک بالا نزدیک به ۴۰۰ عدد از این صفحه‌ها در حالت بسیار متراکم و به هم فشرده وجود دارند. آن‌ها دارای دو سوراخ تنفسی هستند که شکلی همانند V در زبان انگلیسی دارند.

رده‌بندی 

 راسته آب‌بازسانان
 زیرراسته آب‌بازسانیان بی‌دندان: نهنگ‌های بی‌دندان

 خانواده نهنگیان
 سرده سرکمانی‌ها
 نهنگ قطبی، Balaena mysticetus
 سرده نهنگان شکار
 نهنگ شکار اطلس شمالی، Eubalaena glacialis
 نهنگ شکار آرام شمالی، Eubalaena japonica
 نهنگ شکار جنوبی، Eubalaena australis

 خانواده بزرگ‌باله‌ایان
 سرده تیغ‌باله‌ها
 نهنگ تیغ‌باله، Balaenoptera physalus
 نهنگ سئی، Balaenoptera borealis
 نهنگ بروده، Balaenoptera edeni
 نهنگ آبی، Balaenoptera musculus
 نهنگ نیزه‌ای معمولی، Balaenoptera acutorostrata
 نهنگ نیزه‌ای جنوبگانی، Balaenoptera bonaerensis
 نهنگ اومورا، Balaenoptera omurai
 سرده بزرگ‌باله‌ها
 نهنگ گوژپشت، Megaptera novaeangliae

 خانواده نهنگان خاکستری
 سرده خاکستری‌ها
 نهنگ خاکستری، Eschrichtius robustus

 خانواده نونهنگیان
 سرده کوتوله‌نهنگ‌ها
 نهنگ شکار کوتوله، Caperea marginata

شکار و وضعیت بقا 

به استثنای نهنگ شکار کوتوله، همه دیگر نهنگ‌های بزرگ‌جثه قربانی شکار گسترده توسط صنعت شکار نهنگ بوده‌اند. بیش از ۲ میلیون نهنگ توسط ابزارهای پیشرفته شکار در قرن ۲۰ام شکار شدند و این باعث شد که نهنگ‌های شکار و خاکستری و قطبی تا سال ۱۹۰۰ به شدت کاهش جمعیت پیدا کنند و تا مرز انقراض پیش بروند.

با آنکه امروزه به نظر می‌آید که جمعیت بسیاری از این گونه‌ها در حال بهبود و بازیابی خود است، بعضی هنوز بسیار تهدیدپذیر باقی مانده‌اند. در میان بیشترین تهدید شده‌ها می‌توان به نهنگ شکار اطلس شمالی، نهنگ شکار آرام شمالی، جمعیت‌های نهنگ قطبی ساکن شمال اقیانوس اطلس، جمعیت‌های نهنگ خاکستری ساکن غرب اقیانوس آرام، بیشتر جمعیت‌های نهنگ آبی اشاره کرد.

منابع 

 
 

آب‌بازسانان بی‌دندان
آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط ادوارد درینکر کوپه