تیتانیم تتراکلرید

تتراکلرید تیتانیم ترکیب معدنی با فرمول TiCl۴ است. مهم‌ترین کاربرد این ماده در تولید فلز تیتانیم و رنگدانه‌های دی‌اکسید تیتانیوم می‌باشد. TiCl۴ یک عضو غیرمعمول از متال هالید است که بسیار فرار است. به محض تماس با هوای مرطوب، به شکل ابرهای مات از دی‌اکسید تیتانیوم و کلرید هیدروژن دیده می‌شود. به دلیل فرم نوشتاری فرمول شیمیایی این ماده گاهی به آن "تیکل" یا "تیکل ۴" گفته می‌شود.

کاربرد

تولید فلز تیتانیوم 
در سال حدود ۷ میلیون تن فلز تیتانیم تولید می‌شود که ۴ میلیون تن آن از طریق تتراکلرید تیتانیم تولید می‌شود. با تر کیب تتراکلرید تیتانیم با فلز منیزیم، فلز تیتانیوم و کلرید منیزیم تولید می‌شود:

۲Mg + TiCl۴ → ۲ MgCl۲ + Ti

به جای منیزیم، سدیم مایع به عنوان عامل کاهنده نیز استفاده می‌شود.

تولید دی‌اکسید تیتانیوم 
در حدود ۹۰ درصد از تولید سالیانه تتراکلرید تیتانیم صرف تولید رنگدانه‌های دی‌اکسید تیتانیوم می‌شود.
واکنش حاصل از هیدرولیز کردن TiCl۴ است که موجب تولید کلرید هیدروژن و دی‌اکسید تیتانیوم می‌شود:

TiCl۴ + ۲ H۲O → TiO۲ + ۴ HCl

در برخی موارد، TiCl۴ است به‌طور مستقیم با اکسیژن اکسید شده:

TiCl۴ + O۲ → TiO۲ + ۲ Cl۲

مصارف دیگر 
در ساخت کوکاتالیست پلی‌اولفین‌ها، روکش محصولات سرامیکی، آلیاژسازی آلومینیوم و … استفاده می‌شود.

سمیت و ایمنی 
سمیت تتراکلرید تیتانیوم بیشتر به دلیل آزاد سازی هیدروژن کلرید HCl است. TiCl4 یک اسید لوییس قوی است و واکنش گرمازایی را حتی با بازهای ضعیف نظیر THF ایجاد کرده و در صورت ترکیب با آب حالت انفجاری ایجاد می‌نماید.

منابع 

ترکیب‌های تیتانیوم
کلریدها
واکنش‌گرهای شیمی آلی
هالیدهای فلزی