امشب شب مهتابه

«امشب شب مهتابه» تصنیف عاشقانه‌ای از علی‌اکبر شیدا است. این تصنیف به سبک آواز اصفهان ساخته شده‌است. این تصنیف نخستین بار با صدای خواننده‌ای به اسم نوا بر روی صفحهٔ پولیفون ضبط شد.

تصنیف «امشب شب مهتابه» توسط بسیاری از خوانندگان بازخوانی شده‌است. فیلمی با همین نام به پاس قدردانی از علی‌اکبر شیدا ساخته شده‌است. همچنین این تصنیف به عنوان ترانهٔ تیتراژ سریال قهوه تلخ پخش شد.

تاریخچه 

تصنیف «امشب شب مهتابه» ساختهٔ علی‌اکبر شیدا (۱۲۲۲ — ۱۲۸۵ ه‍.خ)، موسیقی‌دان، شاعر، ترانه‌سرا و خوشنویس اهل شیراز بود. او تنها تصنیف‌ساز شناخته شده، قبل از عارف قزوینی است. بیشتر تصنیف‌های شیدا به سبک عاشقانه است

نخستین ضبط 

این تنصیف برای نخستین بار توسط خواننده‌ای به اسم نوا خوانده و در صفحهٔ پولیفون ضبط شد. دربارهٔ تاریخ دقیق ضبط اطلاعات دقیقی دردسترس نیست؛ اما به نظر می‌رسد در اواخر دههٔ ۱۳۲۰ یا در اوایل دههٔ ۱۳۳۰ ه‍.خ در زمان اوج فعالیت نوا این ترانه ضبط شده‌است.

متن شعر 
تصنیف «امشب شب مهتابه» عاشقانه و در سبک آواز اصفهان است و توسط علی‌اکبر شیدا نوشته شده‌است. برخی نیز آن را به ناصرالدین شاه نسبت می‌دهند.

نقد 
مجید درخشانی در مصاحبه‌ای با ایلنا، دربارهٔ این تصنیف گفت «نکته جالب این است که همواره تلاش کرده‌ام با مردم ارتباط بگیرم و ضمن ساخت قطعاتی که ارزش هنری دارند بتوانم آثارم را در میان آنها نیز مطرح کنم؛ در این زمینه می‌توان از آهنگ «امشب شب مهتابه» نام برد که چنین ویژگی دارد. آهنگ «امشب شب مهتابه» هم از نظر موسیقیایی بسیار قوی‌است و هم مردم می‌توانند به راحتی با آن ارتباط برقرار کنند. من سال‌هاست که به دنبال چنین ملودی‌ها و نغمه‌هایی می‌گردم که آنقدر سهل و ممتنع باشند تا هم مردم آن را به خوبی درک کنند و هم از نظر فنی نیز تمام ضوابط در آن رعایت شده باشد. خوشبختانه «در خیال» چنین اثر از کار در آمد.»

بازخوانی 
این تصنیف توسط خوانندگان بسیاری از جمله مرضیه، هایده، سیما مافیها، مهران مدیری، علی زند وکیلی، پریسا، سیما بینا، عبدالوهاب شهیدی، فریدون فرخزاد، حبیب محبیان، لیلا فروهر و اکبر گلپایگانی بازخوانی شده‌است. همچنین این تصنیف در سه دههٔ اخیر توسط برخی از خوانندگان خارجی نیز اجرا شده‌است.

در فرهنگ عامه 
در سال ۱۳۸۷ فیلمی به نام امشب شب مهتابه ساخته شد؛ محمدهادی کریمی، کارگردان این فیلم در مصاحبه‌ای با ایسنا گفت «فیلم ادای دینی است به استاد علی‌اکبر خان شیدا خالق تصنیف «امشب شب مهتابه» که یک قرن پیش آن را ساخت.»

در ۱۳۸۹ سریالی به نام قهوه تلخ منتشر شد که ترانهٔ تیتراژ آن بازخوانی «امشب شب مهتابه» با صدای مهران مدیری بود.

پانویس

منابع 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

آواز بیات اصفهان
ترانه‌های ایرانی
ترانه‌های سنتی ایرانی در دستگاه همایون
ترانه‌های سیما مافیها
ترانه‌های علی زند وکیلی
ترانه‌های علی‌اکبر شیدا
ترانه‌های فارسی‌زبان
ترانه‌های مرضیه
ترانه‌های مهران مدیری
ترانه‌های هایده
شعرهای عامیانه فارسی