هفت (برنامه تلویزیونی)

هفت برنامهٔ تولیدی تلویزیونی محصول شبکهٔ سه سیما است که به بررسی مسائل سینمای ایران و جهان می‌پردازد. این برنامه جمعه‌شب‌ها به‌صورت ضبط‌شده از شبکهٔ سه سیما پخش می‌شود. برنامهٔ هفت از هنرمندان، منتقدین و مسئولان فرهنگی ایران در حوزهٔ سینما و تلویزیون، برای گفت‌وگو، نقد، تحلیل و بررسی فیلم و سینما دعوت می‌نماید.
سری جدید این برنامه از شبکه نمایش با اجرای بهروز افخمی پخش میشود.

سری اول 
ایده اولیه ساخت چنین برنامه‌ای که می‌بایست مشابه برنامه ورزشی ۹۰، منتهی در حوزه فرهنگ و هنر باشد، از طرف فریدون جیرانی به گروه اجتماعی شبکه ۳ ارائه شد و مورد استقبال مدیر وقت قرار گرفت. در آن زمان، مجری طرح این برنامه، حمید پنداشته و فریدون جیرانی کارگردانی، تهیه‌کنندگی و اجرا را برعهده داشت. گرچه قسمت‌های اول این مجموعه با نحوه اجرای غیرمعمول جیرانی و انتقادهای بی‌حد مسعود فراستی، با انتقادهای زیادی مواجه شد، ولی به مرور زمان توانست مخاطبان زیادی را برای خود فراهم کند و تعریف قابل قبولی از خود ارائه دهد. این برنامه در خرداد ۱۳۹۱ از سوی مدیران صدا سیما به حالت تعلیق در آورده شد و جیرانی از راس کار کنار گذاشته شد. فضل‌الله شریعت‌پناهی، مدیر گروه اجتماعی شبکه سه تلویزیون ایران، افزایش انتقاد رسانه‌ها از اظهارات جیرانی در برنامه‌های منتهی به آن تاریخ و تذکر چندباره مدیران صدا و سیمای ایران و شخص عزت‌الله ضرغامی و همچنین بعضی رسانه‌ها به جیرانی در خصوص گفته‌هایش در این برنامه را از عوامل مؤثر در این تغییر مجری دانست. فریدون جیرانی، دلیل کناره‌گیری خود را به موجب شروع پروژه ساخت یک مجموعه تلویزیونی دانست و بعدها خود او مخالفت با سینمای حکومتی را عامل حذف خودش دانست. هفت جیرانی در اواخر با انتخاب رویکردهای درست ژورنالیستی موفق‌تر، پربیننده‌تر و همچنین پربازخوردتر شده بود.
از دیگر نکات مثبت دوره جیرانی فرصت دادن صحبت به مخالفان و موافقان به یک اندازه بود که همین امر بر شمار بینندگان تلویزیون ایران نیز اضافه کرد. این دوره هم با نقدهایی از جمله ایرادات به دکور و طراحی برنامه تا نحوه بیان و نقد منتقد ثابت برنامه یعنی فراستی روبرو شد.

سری دوم 
بعد از کنارگذاشتن جیرانی، گزینه‌هایی همچون محمد خزاعی و نادر طالب‌زاده برای حضور به عنوان مجری این برنامه مطرح شد. اما در نهایت، محمود گبرلو که سابقه فعالیت‌های فرهنگی از جمله حضور در جلسات نقد در جشنواره فیلم فجر، را دارد، اجرای این برنامه را عهده‌دار شد و نخستین قسمت از سری جدید برنامه هفت را در برنامه مورخ ۹ تیر ۱۳۹۱، روی آنتن تلویزیون برد. همچنین، تهیه‌کنندگی این مجموعه نیز که در ابتدا به محمد خزاعی واگذار شده بود، با کناره‌گیری وی، به محمد گبرلو منتقد مطبوعاتی سینما رسید.

بعد از کنار گذاشتن فریدون جیرانی و مسعود فراستی بعد از چند ماه، و انتقادهایی از این دست که گبرلو در هدایت بحث‌های چالشی خیلی موفق نیست یا محافظه‌کاری زیادی در گفته‌هایش وجود دارد، از جمله اتهام‌هایی بود که از سوی برخی از اهالی سینما و منتقدان دربارهٔ اجرای او مطرح شده بود و اواخر مرداد ماه گبرلو از سمت خود برکنار شد.

اما در این دوره می‌توان به نکات منفی همچون خنثی بودن برنامه و … و نکات مثبتی چون پذیرفتن دعوت قشرها مختلف کارگردان‌ها و منتقدان در این دوره بود که می‌توان به حضور مسعود کیمیایی، رخشان بنی‌اعتماد و شهاب حسینی اشاره کرد.همچنین چنگیز جلیلوند از قشر دوبلورها و صداپیشگان در این برنامه حضور یافت که در این برنامه کم سابقه بود و تا کنون هم دوبلور دیگری به برنامه هفت دعوت نشده است.

سری سوم 
برنامه هفت سه سال با روند گذشته به کار خود ادامه داد اما این برنامه به گبرلو هم وفا نکرد. با تغییر مدیریت سازمان صدا و سیما و به تبع آن شبکه‌های مختلف زمزمه‌های تغییر و تحول در هفت هم شنیده شد. تعطیلی سه هفته‌ای برنامه شایعات را پررنگ‌تر کرد ولی محمود گبرلو تعطیلی مذکور را به خاطر مناسبت‌های مذهبی دانست و گفت که از ماه دوم تابستان این برنامه با قوت بیشتر به کار خود ادامه خواهد داد. او حتی از پیچیدن شایعه تغییر او هم گلایه کرد و گفت: «در روزهای گذشته شایعاتی هم شنیدم و از برخی دوستان رسانه‌ای گله‌مندم که بدون پیگری موضوع، این شایعات را پخش می‌کنند. انتظار این است که اهالی رسانه دانشی فراتر از مباحث زرد را برای نقد یک برنامه تحلیلی سینما به کار ببرند و درگیر مباحث زرد رسانه‌ای نشوند.»
اما مباحث زرد رسانه‌ای واقعیت داشت، خاصه آن جا که غلامرضا میرحسینی مدیر وقت شبکه سه در مصاحبه‌ای گفت که تغییرات در برنامه هفت اجتناب ناپذیر است: «ایجاد تغییرات در برنامه‌های این شبکه اجتناب‌ناپذیر است مخصوصاً تغییر در محتوای برنامه هفت که با توجه به رویکرد جدید شبکه سه سیما مبنی بر تفریح، سرگرمی و مسابقه بعضی از برنامه‌های ما قطعاً تغییر می‌کند.» گمانه‌زنی‌ها آغاز شد و نام‌های زیادی برای اجرای برنامه هفت مطرح شدند که از فرزاد حسنی گرفته تا بازگشت دوباره فریدون جیرانی و نام‌هایی چون محمدرضا شهیدی فرد، منصور ضابطیان و اکبر نبوی نام برده شد. البته این حدس و گمانها محدود به اجرای هفت نبود بلکه سردبیری این برنامه هم موضوع بحثهای فراوانی در رسانه‌ها شد. درحالیکه عمده نظرات بر گرفتن سکان هدایت این برنامه توسط یکی از اهالی سینما همچون محمدرضا شریفی‌نیا، محمدحسین لطیفی، رسول صدرعاملی یا بهروز افخمی استوار بود، عده‌ای دیگر نیز از نام‌های متفاوتی چون جواد شمقدری و حسن عباسی نام می‌بردند. بالاخره رفتن گبرلو از برنامه تأیید شد و سرانجام از میان تمام گزینه‌هایی که برای اجرا و سردبیری هفت مطرح می‌شد یک نام نهایی شد و در انتها بهروز افخمی کارگردان مطرح سینما به عنوان مجری و کارگردان هفت انتخاب شد. با روی کار آمدن افخمی نوع کار و شیوه برنامه‌های هفت تغییر عمده‌ای نمود، تنوع ساختاری و دکور و تغییرات اساسی در شاکله آن با محوریت بهروز افخمی، هیچ شباهتی به دو برنامه پیشین خود ندارد. بخش‌های جدید جدا کردن بخش‌های گفتگو، نقد فیلم و اکران، معرفی کتاب، معرفی فیلم، میزگرد، گزارش و باکس آفیس سینمای جهان، معرفی تئاترهای روی صحنه، مسابقه سینمایی همراه با جایزه و بخش فتو رمان از مهم‌ترین آیتم‌های هفت افخمی به‌شمار می‌رود. با شروع این سری از برنامه هفت در ابتدا برنامه با واکنش مثبت بینندگان و اهالی سینما روبرو شد اما این اتفاق به زودی از جریان افتاد و هفت با مدیریت افخمی به عنوان مجری و تهیه‌کننده و با حضور فراستی به عنوان منتقد ثابت، با واکنش‌هایی از سوی منتقدان و سینماگران روبرو شد.

سرانجام، بهروز افخمی هم با توجه به اتمام قرارداد ۲ ساله اش با سازمان صدا سیما، بعد از برگزاری جلسه‌ای در همین خصوص با مدیران سازمان، حاضر به ادامه همکاری با این برنامه نشد. وی در این خصوص گفت:«من در آن جلسه به مدیران اعلام کردم که می‌خواهم به سراغ ساخت فیلم سینمایی‌ام بروم. چرا که فکر می‌کنم دیگر همه گفتنی‌ها را گفته‌ام و به آنچه در «هفت» می‌خواستم رسیده‌ام.»

سری چهارم 
از ۱۳ بهمن ۱۳۹۶ هم‌زمان با ایام سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر سری چهارم با اجرای رضا رشیدپور از شبکه سه سیما پخش شد و ۲۲ بهمن ماه نیز به اتمام رسید.

سری پنجم 
از ۱۰ بهمن ۱۳۹۷ هم‌زمان با ایام سی و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر سری پنجم با اجرای محمد حسین لطیفی از شبکه سه سیما پخش شد. در این دوره از برنامه بر خلاف سری قبلی، مسعود فراستی، به برنامه بازگشته و میزنقد با حضور ثابت فراستی به عنوان مجری-کارشناس و سایر منتقدان مهمان نظیر سعید قطبی‌زاده و محمدتقی فهیم برگزار شد و در بخش آیتم‌ها و مصاحبه‌های خارج از استدیو محمد پیوندی به اجرا می پرداخت. برنامه سینمایی هفت هر هفته از شبکه سه سیما پخش می‌شود.
آخرین قسمت این سری،23 اسفند 99 به روی آنتن رفت و تا(6آذر1400) قسمت جدیدی از برنامه پخش نشد.
اما سرانجام در همین تاریخ قسمت جدید به روی آنتن رفت.

سری ششم 

برنامه «هفت» در ایام برگزاری چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر از شبکه نمایش پخش می شود. این برنامه از هنرمندان، منتقدان و مسئولان فرهنگی و هنری در حوزه سینما، برای گفت‌وگو، نقد، تحلیل و بررسی فیلم و سینما دعوت می کند.
برنامه سینمایی «هفت» به تهیه کنندگی محمد تنکابنی از دو بخش اصلی تشکیل شده؛ در نیمه اول برنامه شاهد میزهای موضوعی مبتلابه صنعت تصویر ایرانی هستیم و در آن موضوعاتی چون «ژانرهای مغفول»، «امر ملی و هویت ایرانی»، «اقتباس و ادبیات» و... پرداخته می‌شود. در فصل جدید برنامه هفت کمی فراتر از مسائل صنفی سینمای ایران، به آنچه مسیر پیش‌روی صنعت تصویر ایرانی را تسطیح می‌کند، پرداخته می شود. این قسمت با حضور کارشناسان مرتبط و مربوطه تدارک دیده شده است.
اعلام زمان پخش «هفت» و «نقد سینما»؛ ویژه برنامه‌های سینمایی تلویزیون
در بخش دوم که بخش اصلی برنامه است، میز نقد آثار حاضر در جشنواره چهل‌ویکم را خواهیم داشت که با دعوت منتقدان بحث و تبادل نظر خواهد شد.
برنامه «هفت» با اجرای بهروز افخمی هر شب ساعت ۲۳ به مدت ۱۲۰ دقیقه به صورت زنده از شبکه نمایش پخش خواهد شد.

مجری 
 فریدون جیرانی از ۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۹ تا ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۱
 محمود گبرلو از ۹ تیر ۱۳۹۱ تا خرداد ۱۳۹۴
 بهروز افخمی از ۱۰ مهر ۱۳۹۴ تا ۲۰ اسفند ۱۳۹۵
 رضا رشیدپور از ۱۳ بهمن ۱۳۹۶ تا ۲۳ بهمن ۱۳۹۶ (ویژه جشنواره فجر)
 محمدحسین لطیفی از ۱۰ بهمن ۱۳۹۷
 بهروز افخمی از بهمن ۱۴۰۱ چهل و یکمین دوره جشنواره فیلم فجر از شبکه نمایش

بخش‌ها 
 تحلیل و بررسی فیلم و سینما
 بررسی فروش فیلم‌های هفته در گیشه
 میزگرد گفت‌وگو با مهمانان حوزه سینما، مسئولان فرهنگی و هنرمندان
 گزارش‌هایی از پشت صحنه تولید فیلم‌ها، اکران عمومی و مصاحبه با فعالان سینما و نظرات مردم
 میزگرد نقد و تحلیل فیلم‌های روی پرده سینما
 اطلاع‌رسانی اخبارهای سینمای ایران و حواشی‌ها

منابع

پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی
 حمله نشریه انصار حزب‌الله به محمود گبرلو پارسینه

برنامه‌های شبکه ۳ سیمای جمهوری اسلامی ایران
مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
مجموعه‌های تلویزیونی نقد فیلم
نقد فیلم
مقاله‌های خرد رسانه ایران