سواره ایلخانی‌زاده

سواره ایلخانی‌زاده متخلص به کاک سواره (زادهٔ ۱۳۱۶ در ترجان - درگذشتهٔ ۱۳۵۴ در تهران) شاعر، نویسنده، فعال سیاسی و گویندهٔ بخش کُردی رادیو تهران بود.

زندگی‌نامه 
سواره ایلخانی‌زاده در سال ۱۳۱۶ در روستای ترجان، از توابع فعلی شهرستان سقز به دنیا آمد. زمانی که او تنها دو سال داشت، خانواده اش از روستای ترجان به روستای قره گویز یکی دیگر از توابع همین شهرستان نقل مکان می‌کنند.
روستای تُرجان از توابع دهستان ترجان به مرکزیت روستای باغلوجه است که  یکی از ده دهستان اصلی در منطقهٔ سقز در  استان کردستان است که آن زمان جزء منطقه جغرافیایی مکریان و بوکان بود.

سواره مدرک دیپلم خود را در شهر تبریز گرفت و برای تحصیلات تکمیلی در رشته حقوق قضایی به تهران می‌رود و در سال ۱۳۴۷ موفق به اتمام تحصیلات خود می‌شود. سواره ایلخانی زاده در فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی با همراهی ناصر یمین مردوخی کردستانی حضور پیدا می‌کرد و ضمن سرودن شعرهای ملی گرایانه به فعالیت‌های سیاسی هم می‌پرداخت. به دلایلی در سال ۱۳۴۳ به مدت ۶ ماه در زندان قزل قلعه تهران زندانی می‌شود.

سواره ایلخانی زاده متخلص به «کاک سواره» در سال ۱۳۴۶ در قسمت کردی رادیو تهران مشغول به کار می‌شود و در زنجیره برنامه‌های ادبی-اجتماعی ضمن نقدهای ادبی، داستان‌های کوتاهی را نیز ارائه می‌کند، اما در سال ۱۳۵۴ در حالی که کمتر از ۳۸ سال داشت بر اثر حادثهٔ تصادف در تهران درگذشت. پس از فوت، پیکر سواره ایلخانی‌زاده را به روستای حمامیان بوکان می‌آورند و در گورستان همان روستا دفن می‌کنند.

آثار و اشعار 
به باور برخی از شاعران و نویسندگان کُرد سواره ایلخانی زاده پدر شعر نوی کُردی در کردستان ایران شناخته می‌شود و از او به عنوان شاعری نوگرا یاد می‌شود ، اما در قالب شعر کلاسیک نیز آثاری ناب نیز از سواره به جا مانده‌است که «پیره هه ڵۆ»، یکی از آن‌ها است. بعد از سواره ایلخانی زاده شعرای زیادی در عرصه شعر نو فعالیت نموده و آثار خود را منتشر کردند که در این میان می توان به ژیلا حسینی به عنوان اولین زنان شاعر نوگرا اشاره نمود که در عنفوان جوانی بر اثر تصادف از دنیا رفت.

نمونه شعر کُردی 
یکی از اشعار بسیار معروف سواره «پیره هه‌ڵۆ» نام دارد البته در کنار این شعر، شعر «شار» نیز شهرت فراوانی دارد. «پیره هه‌لو» از یکی از اشعار الکساندر پوشکین شاعر و نویسندهٔ روسی سبک رومانتیسیسم الهام گرفته شده که سواره آن را بازسرایی کرده‌است. دو بیت پایانی شعر پیره هه‌لو اینچنین است:

ترجمهٔ فارسی:

عمری کوتاه و در شکوه مردن/ نی به کلاغ سیه روی پناه بردن/
عقاب بلند پرواز بلند همت را/ چگونه زیستن شرط باشد نه مدت زندگی کردن.

شعر سواره در میان کردها رواج و مقبولیت بیش‌تری دارد و تقریباً هر کردزبانی چند بیت پایانی آن را حفظ است.

نمونه شعر فارسی 
" جوی سبزینه "

من در آن معبد پاکیزهٔ صبح/
من در آن خانهٔ اسفنجی سبز/
کَفَش از سبزهٔ نورسته/
سقفش از آبی دور/
باد و بوی گل و نجوای هزاران برگ/
من در آن فُصحت نور/
گفته‌بودم که ترا دارم دوست/
خانه‌ام وسعت یک چشم‌انداز/
و تراونده در آن بوی تن تُرد بهار/
در دلم حسرت جاری گشتن/
روی یک شط بزرگ/
دل تو عصمت یک غنچه، به هنگام شکفتن در باد/
من در آن خانهٔ مهتاب/
من در آن نورآباد/
گفته‌بودم که ترا دارم دوست/
دست من نسیمی که به زلفان تو می‌زد/
عطر مهجور هزاران گل کوهستانی/
و طبیعت همه در حنجرهٔ من می‌خواند/
ای ز سرچشمهٔ چشمت جاری/
جوی سبزینه/
ای مرا آئینه/
گفته‌ام من که ترا دارم دوست/
باد چالاک و سبک‌روح/
می‌ربود از لبم تردست/
باد، کوه و گل و سبزه/
رود با زمزمه‌اش جاوید/
همه با هم سرمست/
همه تکرار همی‌کردند/
جوی سبزینه/
ای مرا آئینه/
گفته‌ام من که ترا دارم دوست.

سواره از دیدگاه نویسندگان و شاعران 
 شیرکو بیکس شاعر معروف کُرد در گفتگوی خود با مجله سروه که در شماره ۶۸ این مجله منتشر شد، در خصوص سواره می‌گوید:

 مسعود بیننده منتقد ادبی در خصوص شعر شار سواره چنین نوشته:

منابع

پیوند به بیرون 
 سواره ایلخانی‌زاده
 کومهکال

اهالی بوکان
دانش‌آموختگان دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
دانش‌آموختگان دانشگاه تهران
درگذشتگان ۱۳۵۴
درگذشتگان ۱۹۷۶ (میلادی)
زادگان ۱۳۱۶
زادگان ۱۹۳۷ (میلادی)
اعضای حزب دموکرات کردستان ایران
شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
شاعران کرد
شاعران کرد اهل ایران
شاعران کردی سورانی
شاعران مرد اهل ایران
کردهای اهل ایران
محققان کرد
نویسندگان مرد اهل ایران
اهالی ایران در سده ۲۰ (میلادی)
اهالی سقز
سیاستمداران حزب دموکرات کردستان ایران