حسین آبادیان

حسین‌آبادیان  استاد دانشگاه، وی اکنون با درجهٔ علمی استادی در گروه تاریخ دانشگاه بین‌المللی امام خمینی تدریس می‌کند. وی همچنین به عنوان نویسنده و محقق تاریخ معاصر ایران، هفده جلد کتاب و بیش از هفتاد مقاله پژوهشی به زبانهای فارسی، انگلیسی و عربی منتشر کرده‌است. عمده پژوهشهای او در باره جنبش مشروطیت و تحولات تاریخ معاصر ایران است که بر اساس اسناد منتشرنشده فارسی و انگلیسی و همچنین نشریات این زمان انجام شده اند. سبک تاریخ نگاری سیاسی او توجه به جزئیات حوادث و وقایع و برقرار کردن ارتباط بین تحولات سیاسی با زمینه های اقتصادی و اجتماعی است. در این راستا به نقش شخصیتها و همچنین تحلیل مشخص از شرایط مشخص تاریخی که خاص ایران بوده اند، بهای زیادی میدهد و معتقد است که برای تبیین تحولات تاریخی، باید زمینه های فرهنگی را مورد توجه قرار داد.

تحصیلات 
تحصیلات وی از کارشناسی تا دکتری در دانشگاه شهید بهشتی انجام گرفته‌است. موضوع پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد وی، مبانی تئوریک مشروطه‌خواهی و مشروعه‌خواهی نام داشت که برای نخستین بار در تاریخ‌نگاری دورهٔ مشروطه، از مفاهیم و مباحث فقهی و اصولی در تبیین این جنبش استفاده کرد. بخشی از این رساله با عنوان مبانی نظری حکومت مشروطه و مشروعه منتشر شد.رساله دکتری او در باره اقتصاد سیاسی ایران در مجلس دوم دوره مشروطه بود که بخشی از آن با عنوان بحران مشروطیت در ایران منتشر گردید. در این رساله او بر نقش شرکتهای فراملتیی در تحولات این دوره پرداخته و آرایش نیروهای سیاسی کشور را در پرتو شرایط جهانی مورد ارزیابی قرار داده است. همچنین در این رساله با بهره گیری از دیدگاههای پل سوئیزی در باره شرکتهای چندملیتی، دیدگاههای کلاسیک و نوین در باره مفهوم امپریالیسم و همچنین بحث تجدید مناطق نفوذ بین قدرتهای سرمایه داری، او تحولات دوره مشروطه را با توجه به ماهیت اقتصادی رقابتهای بین المللی مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. بنابراین به جز بحث نظری در باره مشروطه، او با توجه به الزامات نظام جهانی سرمایه داری، تحولات دوره مشروطه به بعد را به بحث گذاشته است.

سبک نگرش 
آبادیان جزو معدود پژوهش‌گران تاریخ معاصر ایران است که رویکردی فلسفی و عقلانی به تاریخ دارد، نیز او از مفاهیم فقهی و اصولی برای تبیین تاریخ جنبش‌های فکری معاصر ایران سود برده‌، زیرا معتقد است بدون آگاهی از الزامات سنت مسلط، فهم تاریخ کشور ناممکن است. او برای فهمیدن تاریخ ایران و تبیین وقایع تاریخ معاصر از روش پدیدارشناسی سود می‌جوید.نگاه تاریخی او انضمامی است، یعنی بین مؤلفه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فکری، ارتباطی نزدیک برقرار میکند و مناسبات متقابل آنها را مورد ارزیابی قرار میدهد. به نظر او مورخان در تحلیل مبانی فکری جنبش مشروطه یا به مکتب لیبرال دمکراسی اروپا و یا سوسیال دمکراتهای روسیه بسیار پرداخته اند و مخالفان هم آن را در حد یک توطئه جهانی تنزل داده اند، اما آبادیان بر این باور است که تحولات تاریخ معاصر ایران را بدون در نظر گرفتن شرایط فرهنگی جامعه ای که حوادث در آن روی داده اند، نمیتوان تفسیر کرد. بنابراین از اواخر دهه شصت شمسی بر این باور بوده و هست که چشم پوشیدن بر سنتهائی که خاص هر جامعه اند و از درون آنهاست که تحولات روی میدهند، باعث میشود تا مورخ به جای پاسخ دادن به پرسش؛ صورت مسئله را پاک کند. این امر منجر به عدم آگاهی از ماهیت حوادث میشود، در نتیجه بحران آگاهی منجر به زایش بحرانهای عدیده دیگر شده که در تاریخ معاصر ایران تداوم و تحول یافته است. در این چارچوب او مهمترین کتاب خود با این رویکرد را «تأثیر نظام بین المللی قدرت بر علوم انسانی در ایران؛ مطالعه موردی مارکسیسم» میداند، زیرا این پژوهش تلاش میکند تا نشان دهد نباید اندیشه های برخاسته از تحولات اروپا را عیناً به تاریخ ایران تحمیل کرد، هر کشور و جامعه ای الزامات خاص خود را دارد که بدون در نظرگرفتن آن الزامات، فهمیدن تحولات تاریخی آن ناممکن است. به عبارتی مورخ باید به هنگام تاریخ نگاری به آنچه روی داده بپردازد و از تحمیل ایدئولوژیهائی که از پیش پذیرفته، بر تاریخ کشور خودداری نماید.

او بحرانهای دوره مشروطه را ناشی از بحران نظری در فهم این نظام سیاسی میداند و بر این باور است که تفسیر شرعی از اندیشه مشروطه، راه را بر بحرانهای فراوان گشود و البته فقدان تأمل در باب ماهیت نظامهای مشروطه و الزامات آنها از سوی روشنفکران، مشکلی بر مشکلات افزود. در خلاء تعاریف و مفاهیم و همچنین فقدان تعریفی از منافع ملی در پرتو مشروطه، انواع و اقسام بحرانها ایجاد گردید که راه را بر شکل گیری دولت ملی مسدود کرد. به نظر آبادیان اندیشه های معطوف به تأسیس دولت مقتدر مرکزی که ریشه در تاریخ اروپا و به ویژه تحولات نظام سرمایه داری بعد از جنگ اول جهانی داشت، تاحدی مفهوم امر ملی را به برخی روشنفکران ایرانی منتقل کرد. در این دوره بود که بنیاد شکل گیری دولت ملی و البته باز هم در خلاء تعاریف و مفاهیم مربوط به امر ملی، شکل گرفت و تحت تأثیر اندیشه های اقتصاددانانی مثل فردریک لیست، عده ای مثل علی اکبرخان داور به این نتیجه رسیدند که برای تأسیس این دولت، کشور نیازمند سامان دادن به نوعی اقتصاد ملی است. به این شکل بار دیگر از مبانی فکری و فلسفی شکل گیری دولت ملی غفلت شد، به نظر آبادیان البته این امر تصادفی نبود، بلکه در شرایط امتناع انتقال آگاهی که ناشی از سیطره مکاتب و مسلکهای ظاهری بود؛ مبانی فکری دولت ملی بر اساس شرایط تاریخی ایران، شکل نگرفت. بیشترین پژوهشهای وی در این زمینه مربوط به دوره سلطنت رضاشاه است که به دیدگاههای مربوط به احیای میراث باستانی ایران، نظریه دیکتاتور مصلح و مستبد منور، اندیشه اصلاح دینی و نظریه ابرمرد پرداخته است. در این راستا او مباحث حقوقی را هم مورد توجه قرار داده و در باره کانون بانوان، سازمان پرورش افکار، کنگره زنان شرق و مسائل دیگر نکات نوینی مطرح کرده است. در ارتباط با تاریخ سیاسی آن دوره، او با تأکید بر نقش تیمورتاش وزیر دربار، نکته های جدیدی در باره مسئله نفت و نیز بحرین نگاشته است که هنوز منتشر نشده اند. با نگاهی انتقادی به تاریخ این دوره ایران، آبادیان معتقد است به دلیل همان بحران انتقال آگاهی، با اینکه به مفهوم امر ملی تا حدی توجه شد؛ اما در خلاء تعاریف و مفاهیم و اندیشه لازم برای تشکیل دولت ملی، این مهم در بوته تعویق و تعلیق باقی ماند.

کتاب‌ها 
 معماران نظری حکومت خودکامه (تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 1400).
 پیامدهای اجتماعی مهاجرتهای روستایی به شهر تهران؛ 57-1342 (تهران: ندای تاریخ، 1400).
 تأثیر نظام بین المللی قدرت بر علوم انسانی در ایران (تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1398).
 تقدیر تاریخی اندیشه در ایران دورهٔ قاجار، (تهران: نشر علم، ۱۳۹۳).
 تاریخ سیاسی ایران معاصر؛ بسترهای تأسیس سلطنت پهلوی، (تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۸۹).
 مفاهیم قدیم و اندیشه جدید، درآمدی نظری بر مشروطه ایران، (تهران: انتشارات کویر، ۱۳۸۸).
 بحران آگاهی و تکوین روشنفکری در ایران، (تهران: انتشارات کویر، ۱۳۸۸).
 ایران؛ از سقوط مشروطه تا کودتای سوم اسفند (تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۸۵).
 بحران مشروطیت در ایران، (تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۸۳)، چاپ دوم: بهار ۱۳۸۵
 دو دهه واپسین حکومت پهلوی، (تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۸۳) چاپ دوم: ۱۳۸۵، چاپ سوم: ۱۳۸۷
 روایت ایرانی جنگهای ایران و روس، (تهران: مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه، ۱۳۸۰).
 زندگینامهٔ سیاسی دکتر مظفر بقائی، (تهران: مؤسسهٔ پژوهش و مطالعات سیاسی، ۱۳۷۷)، چاپ دوم ۱۳۸۵ با تجدید نظر و اضافات
 اندیشهٔ دینی و جنبش ضد رژی در ایران، (تهران: مؤسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران، ۱۳۷۶)
 رسول‌زاده فرقهٔ دمکرات و تحولات معاصر ایران، (تهران: مؤسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران، ۱۳۷۶).
 مبانی نظری حکومت مشروطه و مشروعه، (تهران: نشر نی، ۱۳۷۴). ۱۳۸۵

منابع

پیوند به بیرون 

 صفحه حسین‌آبادیان در وبگاه خواندنی‌های خوب

آبادیان، حسین
افراد زنده
اهالی لار
تاریخ‌نگاران اهل ایران
دانش‌آموختگان دانشگاه شهید بهشتی
زادگان ۱۹۶۲ (میلادی)
نویسندگان مرد اهل ایران
استادان دانشگاه اهل ایران