پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات مهم‌ترین نهاد پژوهشی وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که در زمینه‌های علوم انسانی کارهای پژوهشی انجام می‌دهد.

معرفی پژوهشگاه 
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به منظور رفع نیازهای پژوهشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فعاليت خود را بر اساس مجوز وزارت علوم، تحقيقات و فناوری از سال ۱۳۷۸ با سرلوحه قرار دادن رویکرد "مسئله محوری" آغاز نموده‌است.
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات قصد دارد تا از پژوهشگاهی که صرفاً به مطالعات دانشگاهی، بنیادین و نظری می‌پردازد، تبدیل به پژوهشگاهی شود که مسایل وزارتخانه و حوزه کلان فرهنگ و هنر را بررسی و حل نماید. 

کسب مجوز شورای گسترش آموزش عالی، تشکیل هیئت امنا و تبدیل مؤسسه به پژوهشگاهی معتبر، انجام دادن طرح‌های مختلف و وسیع تحقیقاتی مثل: طرح بزرگ و ملّی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان و... اشاره نمود.
اهداف دو جانبه و سازنده وزارتخانه و پژوهشگاه محقق خواهد شد.
پژوهشگاه قصد دارد تا با فعال‌سازی پژوهشکده‌های خود از طریق تأمین کادر هیأت علمی و اخذ مجوزهای لازم در این خصوص برنامه‌ای مدون برای ارتقاء سطح علمی خود به عمل آورده و ضمن تسهیل روند رسیدگی به طرح‌های پژوهشی، از یک مجموعه صرفاً اداری، تشکیلاتی نظام‌مند و علمی و به عنوان قوه عاقله و اندیشکده  وزارتخانه رسالت خود را به انجام برساند.

پژوهشگاه به‌صورت هیأت امنایی اداره می شود که اعضای آن عبارتند از:

 وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان رئيس هيأت امنا
 وزير علوم، تحقيقات و فناوری يا نماينده وی
 رئيس  سازمان مديريت و برنامه‌ريزی يا نماينده وی
 سه تا پنج تن از شخصيت‌های علمی- فرهنگی مؤثر در توسعه و پيشرفت پژوهشگاه
 رئيس پژوهشگاه (به عنوان دبير هيأت امنا‌)

رئيس پژوهشگاه با حكم وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي منصوب می‌شود.

در حال حاضر رياست پژوهشگاه با دکتر قاسم زائری است.

رؤسای پیشین پژوهشگاه به ترتیب، افراد ذیل بوده اند:

 دکتر مسعود کوثری- ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۱
 دکتر سعید معیدفر-۱۳۸۱ تا ۱۳۸۲
 دکتر محمد سمیعی- ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴
 محمدتقی شریفی قادری- ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۵
 دکتر محمدهادی همایون-۱۳۸۵ تا ۱۳۸۸
 دکتر محمدرضا مرندی-۱۳۸۸ تا ۱۳۹۰
 دکتر یحیی طالبیان- ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳
 دکتر محمدرضا جوادی یگانه- ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۶
 دکتر محمد سلگی- ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰
 دکتر  قاسم زائری- ۱۴۰۰ تا اکنون

اهداف 
برنامه‌ها و محورهای علمی و عملیاتی زیر در دستور کار پژوهشگاه قرار گرفته‌است: - تغییر نگاه مبنایی مدیران پژوهشگاه از مفهوم «توسعه فرهنگی» به مفهوم «تعالی فرهنگی» - اعتلای نقش پژوهش در حوزه سیاستگذاری و ایجاد ارتباط سازمانی بین پژوهشگر، سیاستگذار، تصمیم‌گیرندگان و مجریان - انسجام پژوهش در وزارتخانه با رویکردی راهبردی - گذر از پژوهش‌های نظری بسوی پژوهش‌های کاربردی عملیاتی با دیدگاه مسئله محوری - جذب هیأت علمی متخصص، متعهد و دارای صلاحیت به عنوان مبنای فعالیت‌های ماندگار پژوهشی مورد نیاز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - ایجاد ساز و کار و سازمان مناسب برای فعالیت‌های پژوهشی.
نسبت به باز تعریف و طراحی پژوهشکده‌ها و گروه‌های علمی – پژوهشی و نیز بازنگری در ساختار کلی پژوهشگاه اقدام لازم در حال انجام است، که این موضوع در کنار تمهیدات اجرایی و اداری اندیشیده شده در خصوص جذب هیأت علمی پژوهشگاه، می‌تواند افق‌های جدیدی را پیش روی پژوهش در حوزه‌های مختلف بخش فرهنگ بگشاید.

ارکان 
سه پژوهشکده  وابسته:
 - پژوهشکده فرهنگ
 - پژوهشکده هنر
 -  پژوهشکده ارتباطات

هر کدام از پژوهشکده‌ها نیز با تشکیل گروه‌های علمی – پژوهشی مرتبط با فعالیت خود، حوزه‌های مختلف پژوهشی را پوشش می‌دهد.

دفتر طرح‌های ملی

این دفتر مجری طرح‌ها و پیمایش‌های ملی است. پیمایش‌های ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان (سه موج)، سرمایه اجتماعی (دو موج)، مصرف کالاهای فرهنگی و تحولات فرهنگی ایرانیان (سه موج) از جمله شناخته‌شده‌ترین مطالعات صورت گرفته در این دفتر هستند.

پیمایش‌های ملی انجام‌شده در دفتر طرح‌های ملی

۱- گرایش‌های فرهنگی و نگرش‌های اجتماعی در ایران، ۱۳۵۳

۲- آگاهی‌ها، نگرش‌ها و رفتارهای اجتماعي و فرهنگي در ايران، ۱۳۷۴

۳- فعالیت و مصرف کالاهای فرهنگی (شهری)، ۱۳۷۸

۴-  فعالیت و مصرف کالاهای فرهنگی (روستایی)، ۱۳۷۹

۵-  ارزش‌ها  و  نگرش‌های ايرانيان (موج اول)، ۱۳۷۹

۶- ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان (موج دوم)، ۱۳۸۲

۷- تحولات فرهنگی جامعه ایران، ۱۳۸۳

۸- سنجش سرمایه اجتماعی کشور (موج اول)، ۱۳۸۳

۹- سنجش سرمایه اجتماعی کشور (موج دوم)، ۱۳۹۳

۱۰- ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان (موج سوم)، ۱۳۹۴

۱۱- وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی جامعه ایران، ۱۳۹۵

۱۲- مصرف کالاهای فرهنگی در ایران (موج سوم)، ۱۳۹۸

پیمایش‌های ملی در حال انجام:

۱- مطالعه ملی سواد رسانه‌ای

۲- بررسی ابعاد پیوستن ایران به کنوانسیون برن

۳- پیمایش بررسی افکار عمومی پیرامون کارکردهای اجتماعی- فرهنگی ورزش 

۴- بررسی سبک زندگی ایرانیان

۵- سنجش وضعیت هویت ایرانیان

جستارهای وابسته 
انتشارات

تاکنون بیش از 500 اثر پژوهشی در قالب تحقیق و ترجمه از سوی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شده است.

پانوشت

منابع 
وب سایت رسمی 
 فهرست کتاب‌ها 

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی