روح‌الامین اصفهانی

روح‌الامین اصفهانی یا روح شهرستانی شهرت میرمحمد امین شهرستانی اصفهانی معروف به میرجمله (۹۸۱ اصفهان–۱۰۴۷ دهلی) شاعر متخلص به روحُ الامین و گاه روحِ امین و گاه امین خانواده‌اش اهل سادات در اصفهان بودند. دوران جوانی را در زادگاهش به تحصیل گذراند و در ۲۹ سالگی ۱۰۱۰ میلادی روانهٔ هندوستان شد و در گلکنده به خدمت میرقلی قطب شاه درآمد و ظاهراً در ۱۰۱۷ قه مقام میرجملگی (وزارت) رسید. پس از مرگ محمدقلی در گلکنده نماند و به بیجاپور رفت و پس از چندی به ایران بازگشت و در اصفهان به خدمت شاه‌عباس بزرگ رسید اما از وی نیز خیری ندید تا آنکه در ۱۰۲۷ مجبور به فرار از ایران شد و بار دیگر به هند رفت و به ملازمت جهانگیرشاه پذیرفته شد. در ۱۰۲۹ درجهٔ میرسامانی یافت و در عهد شاه جهان به مرتبهٔ میربخشی‌گری رسید.

او شاعری بسیار پرکار بود و این ویژگی با توجه به اشتغالات دیوانی او، نشان از قوت طبع و مهارت در نظم دارد. زبان و بیانش ساده است و توانایی اش در مثنوی بیش از انواع شعر است. غزل‌هایش عمدتاً به طرز وقوع و وصف حال وی در وصال و هجران است.

آثار 
 منظومه‌های خمسه:شیرینِ خسرو یا شیرین و خسرو ۱۰۱۸ میلادی، مثنوی عاشقانه (حدود ۸۰۰۰ بیت) که به نام محمدقلی قطب شاه سروده است و نسخه‌ای از آن در کتابخانه مجلس موجوداست.
 مَطمَحُ الانظار ۱۰۱۹ میلادی، در حدود ۲۲۰۰ بیت
 منظومهٔ حکمی در برابر مخزن الاسرار که به نام محمدقلی قطب شاه سروده شده است.
 لیلیِ مجنون یا لیلی و مجنون احتمالاً ۱۰۲۰ میلادی، حدود ۴۷۵۰ بیت یا به قول ذبیح‌الله صفا حدود ۸۰۰۰ بیت
 آسمان هشتم یا بهرام نامه یا فلک البروج یا هفک گنبد بهرام
 جواهر نامه
 دیوان گلستان ناز حدود ۵۰۰۰ بیت مشتمل بر غزلیاتی که شاعر در آغاز کار خود سروده‌است و نسخه‌ای از آن در کتابخانه موزه بریتانیایی است.

پانویس

منابع 
 

شاعران اهل اصفهان
شاعران فارسی‌زبان اهل هند