قطام بنت شجنه

قَطام بنت شِجنه بن عدی یا قطامه  زنی اهل کوفه و محله تیم الرباب در قضیه کشتن علی بن ابی طالب بود.پدرش معرف به ابا قطام و خودش معروف به دختر کوفه بود.

شخصیت قطام 
دانشنامه اسلام می‌نویسد وجود شخصیت قطامه انکار نشدنی است و برخی منابع نام پدر و برادر و اطلاعاتی دیگر از وی را می‌دهند. برخی منابع مانند بلاذری و ابوالعباس مبرد نام پدرش را به جای شجنه، علقمه (یا شاید هم علفه باشد چرا که ابن درید می‌گوید قطامه خواهر هلال و مستورد است که دو تن از خوارج بودند)، در منابع دیگر نام پدرش به نام‌های چون اخدر بن شجنه (بلاذری معتقد است که اخدر برادر قطامه بوده که در نهروان کشته شده)، سبخه بن علی بن عامر بن عوف بن ثلعبه بن سعد بن ذهل بن تیم الرباب آمده‌است. تنها مسعودی معتقد است که قطامه دختر عموی ابن ملجم بود و از قبیله تیم الرباب نبود. در کتاب استیعاب بیان شده که قطامه از قبیله بنی عجل بن لخیم است. شهرآشوب نام برادر قطامه را که در نهروان کشته شد را اصبغ می‌نامد. ابن ملجم پس از ازدواج با قطام داشت از تصمیمش مبنی بر کشتن علی منصرف می‌شد که قطامه وی را دوباره تشویق کرد. ابن کثیر روایتی دارد که در کتب دیگر نیست که می‌گوید قطامه همراه ابن ملجم به مسجد اعظم رفت و برایش خیمه‌ای مهیا کرد. در منابع شیعی (ابن شهر آشوب) روایت شده که قطامه برای سه تن غذا یا دارو فراهم کرد و وردان از جاسوس عمرو عاص مقداری پول دریافت نمود.

نقش در توطئه کشتن علی بن ابی‌طالب 
در کوفه، ابن ملجم پیش مردان قبیله اش کنده رفت. اما نیتش را بر ملا نکرد، چرا که می‌ترسید در همه جا فاش شود. روزی گروهی از قبیله تیم الرباب را دید که برای ۱۰ تن از کشتگانشان در نهروان عزاداری می‌کردند و در میان آنان زنی زیبا رو به نام قطامه بنت شجنه را دید و دلباخته اش شد و از وی خواستگاری کرد. قطامه پذیرفت به شرطی که مهریه‌اش ۳۰۰۰ درهم، یک کنیز و یک غلام و کشتن علی باشد. وی در جنگ نهروان پدر و برادرش را از دست داده بود و در فکر انتقام‌گیری از علی بود. او نه تنها به عبدالرحمن در انجام این امر پافشاری کرد، بلکه خود نیز کمکش کرد و فردی به نام وردان از قبیله اش را به کمک وی فرستاد. عبدالرحمن نیز از فردی به نام شبیب بن بجره از قبیله بنی اشجع درخواست یاری نمود. شب قبل از واقعه، قطام با این سه تن در مسجد اعظم کوفه دیدار کرد و سینه هایشان را با حریر بست. (در منابع، شرح بیشتری بر این کار عجیب ارائه نشده است.)

انکار توطئه قطام 
جعفر شهیدی معتقد است داستانی که درباره قطام وصف شده‌است از پایه اشتباه است وی در کتابش چنین می‌گوید

جستار‌های وابسته 

 علی
 ابن ملجم مرادی

پانویس

منابع 

 

خوارج
عرب