گوشتی‌بالگان

گوشتی‌بالگان (به انگلیسی: Sarcopterygii) نام یک کلاد از ماهیان استخوانی است. گوشتی‌بالگان را معمولاً با لبه‌بالگان Crossopterygii  مترادف می‌دانند. در منابع فارسی لبه‌بالگان را گاه مچ‌بالگان هم نوشته‌اند که برابری توصیفی است و با نام‌های علمی لاتین این کلاد هم‌خوانی ندارد.

خصوصیات 
گوشتی‌بالگان ابتدایی ماهی‌هایی هستند که غضروف‌هایشان و گوشت بدنشان به یک استخوان اصلی در ناحیهٔ کمرشان وصل است. پره‌های این ماهی‌ها با تمام ماهی‌هایی که گوشت و غضروف دارند متفاوت هستند. سینه و لگن این ماهی‌ها مانند اعضای بدن چهار عضوی‌ها است. این ماهی‌ها منشأ دوزیستان و خزندگان هستند. در قسمت سر این ماهی‌ها یک غضروف مانند لولا وجود داشت که این قسمت در ماهی‌های شش‌دار و چهار عضوی‌ها از بین رفت. هم‌چنین این ماهی‌ها دارای دندان بودند و دندان‌هایشان دارای مینا بود.

دانشمندان معتقدند چهار عضوی‌هایی که شامل این گروه هستند، دارای اعضای بدن بسیار نیرومندی بودند. این گروه دارای دو گروه تکاملی مانند ماهی‌های چهاراندامی (شُش‌ماهیان) و تهی‌خارها بودند.

تکامل 

گوشتی‌بالگان و خانوادشان بیشتر متعلق به گروه ماهی‌های استخوانی هستند تا غضروف‌داران. آن‌ها در نوع باله‌هایشان، محیط زندگی و دستگاه تنفسی با هم متفاوت‌اند. نخستین گونه از این ماهی‌ها شبیه خارپایگان Acanthodii اولیه بود (۴۱۸ میلیون سال پیش). در اوایل دوران دوونین (۴۱۶–۳۸۵ میلیون سال پیش) درحالی که تخته‌پوستان Placodermi حاکم دریاها بودند این ماهی‌ها به طرف آب‌های آزاد کوچ کردند.

در اوایل دوران دوونین (۴۱۶–۳۹۷ میلیون سال پیش) آن‌ها به دو شاخه اصلی تقسیم شدند تهی‌خاران Coelacanth و آویزبالگان Rhipidistia. نمونه اول هرگز اقیانوس‌ها را ترک نکرد و در دوران دوونین و کربونیفر (۲۹۹–۳۸۵ میلیون سال پیش) به بیشترین تعداد خود رسید. این نمونه هنوز در اقیانوس‌ها یافت می‌شود.

آویزبالگان دریاها را ترک کردند و به طرف آب‌های آزاد کوچ کردند. این نمونه به دو گروه اصلی ماهی‌های شش‌دار و چهاراندامان تقسیم شدند. ماهی‌های شش‌دار اولین گونه‌ای بودند که اعضای بدن خود را ارتقا دادند تا توانستند خارج از آب زندگی کنند (۳۹۷–۳۸۵ میلیون سال پیش). این دسته از ماهی‌ها در زمانی که آب تمام شود به بیرون از آب می‌آیند و تنفس می‌کنند. این گونه در دوران تریاسیک به بیشترین تعداد خود رسیدند. در حال حاضر تعداد کمی از آن‌ها باقی مانده‌اند.

چهاراندامان همان سیر تکامل ماهی‌های شش‌دار را پیمودند، ولی محیط زندگی خود را تا دوران دوونین (۴۱۶–۳۹۷ میلیون سال پیش) ترک نکردند و با ظاهر چهارپا تنها موجوداتی بودند که پس از دوران دوونین باقی ماندند. آن‌ها تا زمان انقراض بزرگ پرمین تریاس زندگی کردند.

زیررده‌ها

منابع 
http://en.wikipedia.org/wiki/Sarcopterygii

جستارهای وابسته 
 تیکتالیک
 ایکتیوستگا

پیوند به بیرون 

گوشتی‌بالگان
آرایه (زیست‌شناسی) توصیف‌شده در ۱۹۵۵ (میلادی)
جانداران پدیدآمده در پریدولی
جانداران پدیدآمده در سیلورین و هنوز منقرض‌نشده
ماهیان استخوانی
ماهی‌ها