احمد پاکتچی

احمد پاکتچی (متولد ۱۳۳۲، تهران) متخصص قرآن و حدیث، عضو دائرة المعارف اسلامی و سفير سابق ايران در يونسكو است.

وی عضو پیشین دانشگاه امام صادق، عضو پژوهشگاه علوم انسانی، سرپرست پیشین پژوهشکده دانشنامه نگاری در پژوهشگاه علوم انسانی و مدیر کنونی نشانه‌شناسی هنر در فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی است.

زندگی 
احمد در خانواده‌ به دنیا آمد و کودکی خود را در محله سپری کرد. او هم‌زمان با دبیرستان، به فراگیری عربی پرداخت. 

همزمان با مدرسه، وی تحصیلات خود را تا مرحلهٔ خارج پی بگیرد.

با پایان یافتن دبیرستان در رشتهٔ انسانی، وی سربازی خود را در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گذراند. او در نخستین کنکور بعد از انقلاب فرهنگی، با رتبه ششصد و شصت و شش 666 رشته علوم انسانی وارد دانشگاه شد و رشته تاریخ را برگزید.

احمد هم‌زمان با فراغت از دوره کارشناسی در دانشگاه تهران، همکاری خود را با مرکز تازه تأسیس دائرة المعارف اسلامی آغاز نمود. او اکنون مدیر فقه، علوم قرآنی و حدیث آن مرکز را بر عهده دارد؛ پژوهشهای  اش، به انگیزه نگارش مقاله برای این مرکز آغاز شدند.

در سال ۱۳۹۳ در مقطع دکتری رشتهٔ مطالعات ادیان در دانشگاه دولتی قزاقستان در شهر آلماتی فارغ‌التحصیل شد. سه سال بعد یعنی در سال ۱۳۹۶، وی دکترای خود را در رشتهٔ زبانشناسی تاریخی در همان دانشگاه و زیر نظر سفیر وقت قزاقستان در ایرا به پایان رساند.

احمد افزون بر تسلط بر زبان‌ فارسی، با برخی از زبان‌های دیگر نیز آشنایی دارد. ازجمله، وی کتاب‌ها و مقالاتی را به زبان‌های روسی و قرقیزی به نگارش درآورده، و در برخی مقالات خود از منابعی به سی زبان مختلف بهره جسته است. برای نمونه، مقالۀ «پُماک» در جلد 13 دائرةالمعارف بزرگ اسلامی را می‌توان یاد کرد که دربارۀ قومی است مهاجر که در تاریخ پرنشیب و فراز خود به سرزمین‌های مختلف مهاجرت کرده‌اند و به همین سبب در منابع اقوام مختلف به زبان‌های متنوعی درباره‌ی ایشان مطلب نوشته شده است.

بین سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ با رتبهٔ استاد در دانشگاه ملی قزاقستان به تدریس پرداخت. وی با مراجعت به ایران از سال ۱۳۷۸ تاکنون عضو دانشگاه صادق در گروه الهیات و معارف، عضو شورای  مرکز دائرة المعارف اسلامی، عضو گروه نشانه‌شناسی فرهنگستان هنر، و عضو نشانه‌شناسی تهران است. همچنین تدریس عنوان درسی «اصطلاح‌شناسی تاریخ علم» در پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه بر عهدهٔ وی بوده‌است. او در این درس که برای دانشجویان ارشد رشتهٔ «تاریخ ریاضی، نجوم و فیزیک و فن آوری در دورهٔ اسلامی» ارائه می‌گردد، با ترسیم کلیاتی در بارهٔ زبان یونانی باستان و تعاملهای زبان عربی با یونانی و دیگر زبان‌ها، چگونگی وضع اصطلاحات فلسفی در دورهٔ اسلامی را بازمی کاود.

کوششهای او را می‌توان دسته‌بندی کرد: نخست آثار او در حوزه اسلام‌شناسی که این آثار با این حوزه پیوند خورده است؛ زمینه‌های تاریخ حدیث، تاریخ قرائات، تاریخ فقه، تاریخ فرق اسلامی، خوارج شناسی، شیعه شناسی، تاریخ تصوف، مطالعات نهج البلاغه و جز آن. وی مقالات متعددی در این زمینه‌ها تألیف نموده‌ است.

کوششهای اش را می‌توان در راستای بومی کردن روش‌های مطالعه‌ی تاریخی در حوزه مطالعات اسلامی ارزیابی نمود.

سوابق علمی و اجرایی 
 مدیر فقه، علوم قرآنی و حدیث دائرة المعارف بزرگ اسلامی، از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳
 عضو شورای مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی از سال ۱۳۶۸ تا کنون
 مدیر گروه قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق، از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۵
 عضو نشانه‌شناسی هنر، فرهنگستان هنر ایران، از سال ۱۳۸۱ش تا ۱۳۸۸
 مدیر نشانه‌شناسی هنر، فرهنگستان هنر ایران، از سال ۱۳۸۶
 عضو وابسته مطالعات روسیه و اروپای شرقی، مؤسسه مطالعات آمریکای شمالی و اروپا، دانشگاه، از سال ۱۳۸۴ش تا کنون
 عضو مطالعات روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز (ایراس)، از سال ۱۳۸۳ش تاکنون

آثار 
 «مکاتب فقه امامی ایران پس از شیخ طوسی تا پایگیری مکتب حله» پاکتچی، تهران: دانشگاه صادق، ۱۳۸۵
 «اسلام: پژوهشی تاریخی و فرهنگی»، عنایت الله رضا، علی بهرامیان، عبدالحسین زرین کوب، محمدعلی مولوی، مهدی محقق، سیدحسین نصر، فتح‌الله مجتبایی، آذرتاش آذرنوش، ابوالقاسم گرجی، پاکتچی، صادق سجادی، شرف الدین خراسانی، مسعود جلالی مقدم، یوسف رحیم لو، فرامرز حاج منوچهری، عبدالامیر سلیم، ناصر گذشته، علی اکبر دیانت، محمدکاظم موسوی بجنوردی (زیرنظر)، تهران: وزارت ارشاد اسلامی، ۱۳۸۴
 «ایران: تاریخ، فرهنگ، هنر»، علی بهرامیان، حسن رضایی باغ بیدی، عبدالحسین زرین کوب، زهره زرشناس، مهری باقری، سیدحسین نصر، قمر آریان، اصغر دادبه، روزبه زرین کوب، یونس کرامتی، علی بلوکباشی، پاکتچی، محمدحسن گنجی، محمدحسن سمسار، فاطمه لاجوردی، محمدکاظم موسوی بجنوردی (زیرنظر)، تهران: وزارت ارشاد اسلامی، ۱۳۸۵
 «مولد امیرالمؤمنین نصوص مستخرجه من التراث الاسلامی»، پاکتچی، تهران، ۱۳۸۲
 «مایه‌های فلسفی در میراث ایران باستان: پیجویی شاخصه‌ها برای رده‌بندی مکاتب مزدایی»، پاکتچی، تهران: دانشگاه صادق، ۱۳۸۷
 «نقد متن»، پاکتچی، تهران: دانشگاه صادق، ۱۳۸۹
 «تاریخ حدیث»، پاکتچی، تهران: دانشگاه صادق، ۱۳۸۹
 «تاریخ تفسیر»، پاکتچی، تهران: دانشگاه صادق، ۱۳۸۷
 «ماهیت علوم قرآن»، پاکتچی (به همراه دیگران)، تهران: دانشگاه صادق، ۱۳۸۷
 «علل الحدیث، به ضمیمهٔ بازشناسی متن مصباح الشریعه»، پاکتچی، تهران: دانشگاه صادق، ۱۳۸۹
 «روش تحقیق عمومی»، پاکتچی، تهران: دانشگاه صادق، ۱۳۸۸
 «روش تحقیق با تأکید بر مطالعات اسلامی»، پاکتچی، تهران: دانشگاه صادق، ۱۳۸۷

منابع 

 احمد پاکت‌چی در وب‌گاه فرهنگستان هنر
 درباره احمد پاکت‌چی
 بررسی مکاتب زبانشناسی روسیه در نشست ماهانه انجمن زبانشناسی ایران
 مقالات احمد پاکت‌چی در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
 احمد پاکت‌چی در وب‌گاه دانشگاه امام صادق
 مبانی آشنایی زدایی و بیگانه‌سازی در سنت اسلامی
  رویکرد فقهی به اقتصاد یا رویکرد اقتصادی به فقه
 آشنایی با شخصیت کوروش در منابع اسلامی
 ترکیب‌های اضافی در ترجمه روسیِ قرآن کریم
 مراسم معارفه

استادان دانشگاه امام صادق
اهالی تهران
زادگان ۱۳۴۲
زبان‌شناسان اهل ایران
نشانه‌شناسان اهل ایران
برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران‏