پتاسیم سدیم تارترات

پتاسیم سدیم تارترات (به انگلیسی: Potassium sodium tartrate) یا نمک راشل (Rashel salt)با فرمول شیمیایی KNaC۴H۴O۶·4H۲O یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۹۸۵۵۸۳۶ است. که جرم مولی آن ۲۸۲٫۱ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری آن به صورت پودر سفید رنگ و همانند نمک می باشد.  

نمکی دو برابر از سدیم و پتاسیم برای اسید تارتاریک است. اولین بار (حدود سال 1675) توسط شیمی دان پیر سنت ، از لا روشل ، فرانسه تهیه شد. اولین موادی که در پیزوالکتریکی کشف شد تارتارات پتاسیم ، سدیم و مونو پتاسیم فسفات بودند. این ویژگی منجر به استفاده گسترده آن در گرامافون "بلور" (تلفن) ، هدست و میکروفون در زمان رونق الکترونیک مصرفی پس از جنگ جهانی دوم در اواسط قرن بیستم شد. این ترانسفورماتورها دارای خروجی فوق العاده زیاد با خروجی هدفون معمولی 2 ولت یا بیشتر هستند. نمک روشل مرطوب است ، بنابراین در صورت ذخیره شدن در شرایط مرطوب ، هر ترانسفورماتور مبتنی بر این ماده تحت تأثیر قرار می گیرد. یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۹۸۵۵۸۳۶ است. که جرم مولی آن ۲۸۲٫۱ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری آن به صورت پودر سفید رنگ و همانند نمک می باشد. 

نقطه جوش: نقطه جوش 220 درجه سانتیگراد (428 درجه فارنهایت؛ 493 درجه کلوین) . بدون آب در دمای 130 درجه سانتیگراد ؛ در 220 تجزیه می شود. 

حلالیت:حلالیت در آب 26 گرم در 100 میلی لیتر در دمای 0 درجه سانتیگراد و 66 گرم در 100 میلی لیتر در دمای 26 درجه سانتیگراد اما وضعیت حلالیت در اتانول نامحلول است. 

آماده سازی: 

ماده اولیه پتاسیم بی‌تارترات با حداقل محتوای تارتاریک اسید 68٪ است. این ابتدا در آب یا مادر آبدسته قبلی حل می شود. سپس با  سدیم هیدروکسید داغ به pH 8 صابون شده ، با کربن فعال رنگ زدایی شده و قبل از فیلتر تصفیه شیمیایی می شود. فیلتر تصفیه شده در دمایآب‌سنج 100 درجه سانتیگراد تا دمایآب‌سنج 42 درجه سانتیگراد تبخیر می شود و به دانه هایی می رسد که نمک Seignette با خنک شدن آهسته متبلور می شود. نمک با سانتریفوژ ، همراه با شستشوی گرانول ها ، از مشروبات الکلی مادر جدا شده و در کوره دوار خشک شده و قبل از بسته بندی الک می شود. اندازه دانه های تجاری در بازاری از 2000 میکرومتر تا <250 میکرومتر (پودر) است.

بلورهای بزرگتر نمک روشل تحت شرایط کاهش گرانش و همرفت روی صفحه اسکای‌لب رشد کرده اند .

کاربردها : 

 در صنعت آبکاری الکتریکی از نمک راشل به عنوان ماده اولیه استفاده می شود.
 در پزشکی از نمک راشل به عنوان یک داروی ملین استفاده می شود. 
 از نمک راشل در پروسه نقراه ای کردن آینه استفاده می شود.
 در کاغذ سیگار به عنوان یک شتاب دهنده احتراق شبیه به یک اکسید کننده استفاده می شود. 
در سنتز آلی ، از آن در فرآیندهای آبی برای تجزیه امولسیون استفاده می شود ، به ویژه برای واکنش هایی که در آن از یک واکنش‌گر ناب هیدرید پایه آلومینیوم استفاده شده است. 
 در صنایع غذایی به عنوان مهار کننده یون های فلزی و بافر ایفای نقش می کند. این یک رسوب شایع در بلورشناسی پرتو ایکس است و همچنین ماده ای در معرف آزمون بیوره است که برای اندازه گیری غلظت پروتئین استفاده می شود .  
به منظور آبکاری مس از نمک راشل به عنوان حمام استفاده می شود. این ماده یونهای مس را در محلول با pH قلیایی حفظ می کند.
میتوان به عنوان تبدیل کننده لرزش(صوت) به نیروی الکتریکی از آن بهره برد.
پیزوالکتریکی:

در سال 1824 ، سر دیوید بروستر اثرات پیزوالکتریکی را با استفاده از نمکهای راشل نشان داد  که منجر به نامگذاری وی اثر پیروالکتریسیته شد . 

در سال 1919 ، الكساندر McLean Nicolson با نمك Rochelle در ساخت اختراعات مرتبط با صدا مانند میكروفون و بلندگو در آزمایشگاه های بل كار كرد.

ترکیبات مرتبط: 

اسید پتاسیم تارتارات 

تارتارات آلومینیوم 

تارتارات آمونیوم 

سدیم تارترات 

سدیم آمونیوم تارتارات 

کلسیم تارتارات 

پتاسیم تارترات 

آنتی مونیل تارتارات پتاسیم 

اسید Metatartaric

جستارهای وابسته 
 ترکیب شیمیایی
 نام‌گذاری اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی

منابع 

 

آنتی‌اکسیدان‌های خوراکی
افزودنی‌های عدد ئی
تارترات‌ها
ترکیب‌های پتاسیم
ترکیب‌های سدیم
فروالکتریسیته
سرامیک
خواص مواد پیشرفته
تنظیم‌کننده اسیدیته غذاها
نمک‌های آلی سدیم