امام‌الحرمین جوینی

ابوالمعالی عبدالملک بن عبدالله بن یوسف جوینی مشهور به امام الحرمین جوینی متکلم، دانشمند و فقیه ایرانی و مسلمان شافعی مذهب، از مدرسین معروف نظامیه نیشابور بود. او شاگردانی بسیاری را آموزش داد و به دلیل چند سال اقامت و بحث و تدریس در مکه و مدینه، «امام الحرمین» لقب گرفت.

او در در ۱۸ محرم ۴۱۹ هجری قمری در آزادوار مرکز ولایت جوین در نزدیکی نیشابور دیده به جهان گشود.

پدر وی رکن الاسلام ابومحمد جوینی و عمویش علی بن یوسف جوینی هر دو از علما و فقهای بزرگ دوران خود بودند.

امام‌الحرمین در کودکی در محضر پدرش یادگیری فقه را آغاز کرد تا آنجا که تمامی تألیفات او را بازبینی کرد و بر تحقیقات پدرش افزود. بیست ساله بود که پدرش از دنیا رفت و او بر کرسی تدریس پدر نشست. او از ابوالقاسم اسکافی اسفراینی در مدرسه بیهقی علم اصول آموخت و از ابونعیم اصفهانی کسب فیض نمود و اجازه دریافت کرد.

از اطرافیان وی نقل شده که او در هنگام مرگ و احتزار گفته‌است که: " می‌میرم و نمی‌دانم به چه چیز باور دارم. ای کاش مثل پیرزنان نیشابور می‌مردم که دست کم می‌دانند که به چه چیزی باور دارند. من هر حرفی را و هر اصلی را ده دلیل علیه آن و ده دلیل له آن دارم و در این میان نمی‌دانم حق کدام است و باطل کدام. "

نام و نسب

آثار و نوشته‌ها 
 الارشاد در اصول دین
 الاسالیب فی الخلاف الغیابی
 البرهان، در اصول فقه
 الشامل، در اصول دین
 العقیدهٔ النظامیهٔ یا الرسالهٔ النظامیهٔ
 الورقات، در اصول فقه
 تلخیص التقریب
 غیاث المم، در امامت
 غُنیهٔ المسترشدین، در خلاف
 مغیث الخلق فی اختیار الاحق، در اصول
 نهایهٔ المطلب فی درایهٔ المذهب، در فقه شافعی، ۱۲ مجلد
 فرائد المسمطین

به هر حال آنچه از آثار کلامی بر جای مانده از جوینی بر می‌آید این است که وی کاملاً به دیدگاه‌های معروف اشعری پایبند بوده و در دفاع از آنها می‌کوشیده‌است. با این همه، گاه او را _ همچون باقلانی _ دارای دیدگاه‌هایی دانسته‌اند که نشان از رأی او دارد.

منابع 

 JOVAYNI, EMĀM-AL-ḤARAMAYN – Encyclopaedia Iranica
 
 تاریخ ادبیات در ایران (۲۶۸ /۲)
 سیر النبلاء (۴۷۷–۴۶۸ /۱۸)،
 معجم المؤلفین (۱۸۵–۱۸۴ /۶)
 ابوالمعالی جوینی در ویکی فقه

اهالی ایران در سده ۱۱ (میلادی)
اهالی جوین
پیروان مذهب شافعی
درگذشتگان ۱۰۸۵ (میلادی)
درگذشتگان ۴۷۸ (قمری)
زادگان ۱۰۲۸ (میلادی)
زادگان ۴۱۹ (قمری)
شافعیان ایران
فقیهان اهل ایران
فقیهان شافعی
محدثان نیشابور
دانشوران فارسی‌زبان سنی
اشاعره
خاندان جوینی