انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۱–۱۳۹۰)

انتخابات دوره نهم مجلس شورای اسلامی در ۱۲ اسفند ۱۳۹۰ برگزار شد. در این دوره رقابت بر سر تمامی ۲۹۰ کرسی مجلس بود.

در ۱۲ اسفند ۱۳۹۰ تکلیف ۲۲۳ کرسی مشخص شد و رقابت بر سر ۶۵ کرسی به مرحله دوم کشید. مرحله دوم این انتخابات در ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ برگزار شد.

انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس نهم به منظور تعیین تکلیف ۴ کرسی باقیمانده، در ۲۴ خرداد ۱۳۹۲ هم‌زمان با یازدهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران برگزار گردید. این انتخابات در چهار حوزهٔ شهرستان دماوند، شهرستان ایلام، شهرستان تویسرکان و شهرستان تنکابن برگزار گردید.

نامزدها 

در انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۱–۱۳۹۰) بیش از پنج‌هزار تن نام‌نویسی کردند که بیش از سه‌هزار نفر تأیید صلاحیت شدند.

در این انتخابات اصول‌گرایان چند دسته شدند و چندین فهرست ارائه کردند که فهرست جبههٔ متحد اصول‌گرایان و فهرست جبههٔ پایداری انقلاب اسلامی مهم‌ترین آن‌ها بود. بخشی از اصلاح‌طلبان نیز انتخابات را تحریم کرده بخشی دیگر فهرست دادند.

حزب‌ها و گرایش‌ها

اصول‌گرایان 
اصول‌گرایان در این انتخابات برخلاف انتخابات مجلس هشتم که تنها با دو فهرست شرکت کرده‌بودند با چندین فهرست شرکت کردند.

جبههٔ پایداری انقلاب اسلامی 
این جبهه در سال ۱۳۹۰ تشکیل شد. اعضای جبههٔ پایداری به دبیرکلی مرتضی آقاتهرانی خود را از جبهه متحد اصول‌گرایان جدا نمی‌دانند ولی معتقد به اصولگرایی هستند.

اعضای این جبهه مانند غلامحسین الهام، صادق محصولی، مهدی کوچک‌زاده، مسعود میر کاظمی، حمید رسایی، کامران باقری لنکرانی، روح‌الله حسینیان، مهرداد بذرپاش از اعضای پیشین دولت محمود احمدی‌نژاد و اصول‌گرایان مخالف جریان موسوم به جریان انحرافی هستند.

جبههٔ متحد اصول‌گرایان 

این جبهه نیز مانند سال‌های پیش فهرست اصول‌گرایان مورد حمایت جامعتین بود. جبههٔ متحد اصول‌گرایان با جبههٔ پایداری اختلافاتی دارد؛ تا جایی که برخی از اعضای جبهه متحد اصول‌گرایان، جبههٔ پایداری را متهم به ارتباط پنهانی با جریان انحرافی کردند.

محمدرضا باهنر، احمد توکلی، اسدالله بادامچیان، حمیدرضا ترقی، غلامرضا مصباحی مقدم، علی لاریجانی از جمله اعضای جبهه متحد اصول‌گرایان اند که با جبههٔ پایداری اختلاف‌هایی دارند.

جبههٔ متحد اصول‌گرایان نیز از مخالفان جریان پیرامونی دولت می‌باشد.

جبههٔ ایستادگی 
این گروه که به گروه محسن رضایی معروف اند، جبهه‌ای اند اصولگرا که از جبههٔ متحد میانه‌روتر اند و کسانی که در لبهٔ رد صلاحیت قرار گرفته‌بودند در این گروه بوده‌اند. علی مطهری نیز عضو این گروه بود که سپس جدا شد.

صدای ملت (منتقدان دولت دهم) 
پس از حذف نام علی مطهری و حمیدرضا کاتوزیان و علی عباسپور طهرانی فرد از فهرست اصول‌گرایان، آن‌ها گروه جدیدی با نام «منتقدین دولت دهم» تشکیل دادند که به نام جبهه صدای ملت تغییر نام داد. این جبهه فهرستی ۱۲ نفری را در انتخابات شهر تهران ارائه کرد.

اصلاح‌طلبان 
در این انتخابات مجموعاً ۱۲۹۵ نفر از اصلاح‌طلبان نام‌نویسی کردند. و بخشی نیز انتخابات را تحریم کردند.

از مهم‌ترین احزاب اصلاح‌طلب حاضر در انتخابات مجلس نهم می‌توان به جبههٔ مردم‌سالاری و خانه کارگر اشاره کرد که در جریان برگزاری انتخابات با هم متحد شدند.

جبههٔ مردم‌سالاری 
جبههٔ مردم‌سالاری در روز ۱۱ دی۱۳۹۰ در قالب ۱۴ حزب و تشکل قانونی به میدان پای نهادند. جبههٔ مردم‌سالاری با اعلام پایبندی به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و نظام ایران همایشی خبری برگزار کرد. مصطفی کواکبیان از اقلیت مجلس هشتم ایجاد ائتلاف جبههٔ مردم‌سالاری را رسماً اعلام کرد.

«ما اعتقاد داریم قانون اساسی باید بدون کم‌وکاست و هیچ گونه تنزلی اجرا شود» ‍

کواکبیان در این نشست گفت: ما معتقدیم که بر اساس اصول قانون اساسی و دیدگاه امام و رهبری، مجلس در رأس امور است و هیچ‌کس نباید این موضوع مهم را نادیده بگیرد.

خانهٔ کارگر 
حزب خانه کارگر نیز در انتخابات شرکت کرد.

تحریم‌کنندگان 
احزاب اصلاح‌طلبی نظیر جبهه مشارکت اسلامی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران، اعتماد ملی، مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، مجمع روحانیون مبارز و حزب کارگزاران سازندگی لیستی برای انتخابات مجلس نهم ارائه ندادند.

واکنش‌ها 

با توجه به تحریم انتخابات از سوی معارضان نظام جمهوری اسلامی ایران، مسئولان نظام در این انتخابات موضع دقیق‌تری داشتند.

سید علی خامنه‌ای 
سید علی خامنه‌ای رهبر مردم را بارها به مشارکت در انتخابات فراخواند.

او گفت که موقعیت ما اکنون مانند شعب ابی‌طالب نیست بلکه مانند بدر و خیبر است.

پس از دور نخست انتخابات نیز از مردم تشکر کرد و بصیرت و تعالی اندیشه‌ای مردم برای رای دادن را ارزشمند خواند و گفت مجلس برآمده از این رای مسئولیتی سنگین دارد.

خامنه‌ای در سخنان نوروزیش در حرم امام رضا در مشهد، مردم را به مشارکت در دور دوم انتخابات فراخواند

محمود احمدی‌نژاد 
رئیس‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد هنگام افتتاح پانزده‌هزار واحد مسکن مهر در شهرستان پاکدشت سخنرانیش همهٔ امور کشور را براساس انتخابات خواند و گفت مردم همیشه نقششان را خوب انجام داده‌اند گفت: مجلس کارآمد می‌تواند نقش مؤثر و تعیین‌کننده‌ای در پیشرفت کشور ایفا کند.

احمدی‌نژاد تأکید کرد که نمایندگان مجلس با رای مستقیم مردم انتخاب می‌شوند و حضور نمایندگان کاردان و پایبند به حقوق ملت در مجلس موجب وحدت و همدلی و همبستگی ملی می‌شود.

تکذیب دخالت دولت 
دفتر رئیس‌جمهور در پاسخ ادعاهای مطرح دربارهٔ حضور دولت در انتخابات تکذیبیه‌ای صادر کرد:

در ادامهٔ بیانیه او انتخابات را نماد مردم‌سالاری دینی و شرکت درش را وظیفهٔ شرعی دانسته گفته‌اند با احترام به همهٔ فردها و حزب‌ها و گروه‌های سیاسی خود را متعلق به ملت دانستهاند و گفتند هیچ جریانی از دولت در انتخابات نیست.

قوه قضاییه 
غلامحسین محسنی اژه‌ای دادستان کل ایران هشدار داد که عده‌ای قصد دارند کشور را در آستانه انتخابات مجلس نهم ناامن نشان دهند.

برگزاری 
انتخابات در دو دور برگزار شد.

دور نخست 
رای‌گیری از ساعت ۸ صبح آدینه ۱۲ اسفند ۱۳۹۰ آغاز شد و پس از چهار بار تمدید در ساعت ۱۱ شب به بعد تمام شد. البته وزارت کشور اعلام کرد که تا هنگامی که مردم مراجعه می‌کنند باید در شعبه‌ها باز باشد و اگر استانداران صلاح دیدند در آن استان انتخابات تمام خواهد شد.

شرایط 

طبق اعلام ستاد انتخاب کشور، در پی نوین‌سازی فرایند رای‌گیری و رایانه‌ای شدن فرایندها، نخست قرار شد رای‌دهندگان هم شناسنامه و هم کارت‌ملی‌شان را همراه داشته‌باشند، ولی وزارت کشور این شرط را برداشت و اعلام کرد بهتر است کارت ملی یا دست‌کم شمارهٔ ملی‌شان را بیاورند.

سن انتخابات ۱۸ سال بود و ۳٬۹۶۰٬۰۰۰ از رای‌دهندگان؛ رای‌اولی بودند. ده درصد شعبه‌ها انتخابات را رایانه‌ای برگزار کردند.
در آستانهٔ انتخابات، ستاد انتخابات اعلام کرد که نیاز به شناسنامهٔ عکس‌دار نیست
و مهر انتخابات را باید تنها در صفحهٔ چهارم یا صفحهٔ آخر شناسنامه که اختصاص به انتخابات دارد بزنند.
در ضمن اگر کسی نمی‌تواند خودش نام گزیدگانش را بنویسد یا سواد ندارد باید از دیگری کمک گیرد و مسئولان حاضر چه اعضای شعبه و نمایندگان فرماندار چه نامزدان شورای نگهبان و کارگزاران انتظامی و بازرسان حق ندارند و مجاز نیستند برای دیگران رأی بنویسند.

شخصیت‌ها 

به جز مسئولان نظام از جمله هاشمی رفسنجانی، خاتمی رئیس‌جمهور پیشین نیز در انتخابات شرکت کرد.

رهبری 
در آغازین ساعت‌های رای‌گیری سید علی خامنه‌ای رهبری ایران پای صندوق رای رفت و رای خود را به صندوق انداخت.

او در پاسخ به پرسش‌های خبرنگاران از ایشان و دست‌اندرکاران رسانه سپاس‌گزاری کرد و مردم را به رای دادن اول وقت مانند نماز سر وقت سفارش کرد که این کار باعث کاهش دغدغه شده فضیلتش ظاهراً بیشتر است و از حقشان استفاده کرده به هر سی نفر (در تهران و ری و شمیرانات و اسلامشهر) رای دهند.

او انتخابات را همیشه مهم و تعیین‌کننده خواند با بازگویی این که برای دوستان و دشمنانمان پیام دارد و هرگاه این ویژگی بیشتر باشد انتخابات مهم‌تر است گفت: امروز از آن روزها است. در انتخابات‌های دیگر مردم خسته می شوند ولی پس از سی‌وسه سال مردم خسته نشده‌اند. قدرت‌های استکباری که خیلی جاها باخته‌اند هیاهو می‌کنند تا از تک‌وتا نیفتند و هیاهو را دربارهٔ ایران می‌کنند. ملت نیز با عمل پاسخ می‌گوید.

محمود احمدی‌نژاد 
محمود احمدی‌نژاد نیز نزدیک ساعت ۱۳ با حضور در مسجد ملک‌مظهری تهران در شعبهٔ ۱۳۷۷ منطقهٔ ۱۱ تهران به همراه محمدرضا رحیمی معاون‌اولش رای داد.

او همچنین با مردم از جمله دختری ناشنوا گفت‌گو کرد و در میان بدرقهٔ مردم رفت.

احمدی‌نژاد پس از انتخابات حضور قشرهای مختلف مردم در انتخابات را
او حضور مردم را «دفاع جانانهٔ ملت» و «حماسی» خواند و نشانگر عزم راسخ و اعتقاد عمیق به اندیشه‌ها و آرمان‌های متعالی انقلاب اسلامی و موجب یأس و ناامیدی دشمنان و بدخواهان انقلاب اسلامی برشمرد و از ملت عزیز ایران و همهٔ دست‌اندرکاران برگزاری انتخابات و رسانهٔ ملی تشکر و قدردانی کرد.

دیگر شخصیت‌ها 
پیش از آغاز انتخابات برخی از شخصیتهای مشهور اصلاح‌طلبان خبر از تحریم انتخابات داده‌بودند، ولی چند تن از آن‌ها در انتخابات شرکت کردند، از جمله سید محمد خاتمی و سید مهدی امام جمارانی عضو ارشد مجمع روحانیان مبارز.

همچنین اکبر هاشمی رفسنجانی نیز در حسینیهٔ جماران رأی خود را به صندوق انداخت. او گفت: «اگر نتیجه همانی باشد که مردم در صندوق می‌اندازند انشاءالله مجلس خوبی خواهیم داشت».

دور دوم 
دور دوم انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی در روز ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ برگزار شد

میزان مشارکت 

وزارت کشور، قبل و بعد از برگزاری انتخابات تعداد واجدان شرایط شرکت در آن را ۴۸ میلیون و ۲۸۸ هزار نفر عنوان کرده بود.

معترضان ضمن خدشه وارد کردن به این آمار معقتد بودند شمار واجدان شرایط چند میلیون بیشتر بوده‌است.

در آخرین انتخابات قبل از رای‌گیری مجلس نهم، این اختلاف به دلیلی ویژه مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت: آمار ۴۶ میلیون و ۲۰۰ هزار نفری وزارت کشور در مورد واجدان شرایط رای دادن، با اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران حدود ۵ میلیون نفر اختلاف داشت.

با این حال برخی ادعای افزایش مشارکت در دور دوم را داشتند

مشارکت در تهران 
در کنار میزان کلی مشارکت در انتخابات مجلس نهم، میزان مشارکت در پایتخت نیز، که به ادعای وزارت کشور ۴۸٪ بوده، اعتراض برخی را برانگیخت.

طبق اعلام‌های رسمی شمار واجدان شرایط در شهر تهران از ۶٬۴۰۳٬۳۰۸ نفر در انتخابات مجلس هشتم سال ۱۳۸۶ به حدود ۵٬۴۰۰٬۰۰۰ نفر کاهش پیدا کرده‌است.

نتیجه 
در مجموع در این مجلس کفهٔ ترازو کاملاً به سود اصول‌گرایان چربید.

بر پایهٔ نتایج شمارش آرا، ترکیب مجلس نهم تغییر اساسی کرد و ۱۶۹ نمایندهٔ مجلس هشتم به مجلس نهم راه پیدا نکردند.

در میان چهره‌هایی که به مجلس نهم راه پیدا نکردند، افرادی شاخص به چشم می‌خوردند که برخی در اثر رد صلاحیت، ولی بیشتر آن‌ها به علت عدم کسب آرای لازم از راهیابی به مجلس نهم بازماندند. بیشتر این چهره‌ها از اصلاح‌طلبان بودند. از جمله مصطفی کواکبیان رهبر حزب مردم‌سالاری، قدرت‌الله علیخانی، محمدرضا خباز، احمدعلی کیخا، حشمت‌الله فلاحت‌پیشه و داریوش قنبری.

از اصول‌گرایان نیز برخی نتوانستند آراء لازم را کسب کنند از جمله احمد ناطق نوری، سید شهاب‌الدین صدر، محمدمهدی مفتح، سید علی آقازاده، بهروز جعفری،  سيد احمد لطفي ،شبیب جویجری، جهانبخش محبی‌نیا و حسن غفوری‌فرد.

از فهرست صدای ملت، علی بنایی، حمیدرضا کاتوزیان و علی عباس‌پور به مجلس نهم راه پیدا نکردند.

در نمودارهای ارایه‌شده که منبع‌هایش غالباً در پایین آمده‌است، با توجه به فهرست‌های مختلف و مطلب‌های منتشرشدهٔ گوناگون نتیجه‌هایی که در آن‌ها تناقض بود جمع‌بندی شده‌است. نام‌های بسیاری میان فهرست‌ها مشترک بود، از این رو اولیت‌بندی به ترتیب فهرست‌های سرشناس‌تر و جزیی‌تر اولویت‌بندی شده‌است.

اولویت نخست دو جبههٔ اکثریت جبههٔ پایداری انقلاب اسلامی و جبهه متحد اصول‌گرایان، سپس جبهه ایستادگی ایران اسلامی سپس صدای ملت و در انتها جبهه بصیرت و بیداری اسلامی. البته چون از جبهه توحید و عدالت فهرستی گیر نیامد —البته در برخی خبرها بود که سه-چهار نفر از این گروه اختصاصی وارد مجلس شده‌اند ولی دقیق نبود— عددی ارائه نشد.
در میان اصلاح‌طلبان نیز نخست جبهه مردم‌سالاری و پس از آن جبهه مردمی اصلاحات بود. آنگاه اصلاح‌طلبان معتدل؛ البته این دو فهرست در نمودار کنار هم آمده‌است. از خانهٔ کارگر تنها چیزی که مشخص بود راه یافتن علیرضا محجوب از تهران بود که در نمودار در کنار جبهه مردم‌سالاری آورده شد. در میان مشترکان دو گروه، میان ایستادگی و جبهه مردم‌سالاری با توجه به گرایش‌های سابق تقسیم‌بندی شد و سپس در برابر دو جبههٔ دیگر اصلاح‌طلبان اولویت به ایستادگی تعلق گرفت. فهرست آبادگران جهادی که از همه کلی‌تر بود در آخر آمده‌است.

ابطال نتیجه‌ها 
در دور نخست این انتخابات که در ۱۲ اسفند ۱۳۹۰ برگزار شد در چهار حوزه انتخاباتی نتایج بدست آمده ابطال شد.
نتایج بدست آمده در حوزهٔ انتخاباتی تنکابن و رامسر و نیز حوزه انتخاباتی دماوند و فیروزکوه به‌طور کامل باطل شد. در حوزه زابل رأی نفر دوم باطل شد ولی نفرات سوم و چهارم برای دور دوم جایگزینش شدند.
از میان نمایندگان دور دومی نیز در سمیرم رای نفر نخست باطل و نفر سوم جایگزین او شد.

در دور دوم نیز از میان ۳۳ حوزهٔ انتخاباتی، آراء حوزهٔ تویسرکان و نفر دوم حوزهٔ ایلام، ایوان، شیروان، چرداول و مهران باطل شد.

بدین ترتیب تکلیف ۲۸۶ کرسی از مجموع ۲۹۰ کرسی مجلس مشخص شد. تکلیف ۴ کرسی باقی‌مانده به برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای در ۲۴ خرداد ۱۳۹۲ موکول شد.

انتخابات میاندوره‌ای 
نخستین انتخابات میاندوره‌ای هم‌زمان با انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم در چهار حوزهٔ انتخاباتی برگزار شد. این چهار حوزه عبارت بودند از: حوزه انتخابیه تنکابن، رامسر و عباس آباد، حوزه انتخابیه دماوند و فیروزکوه، حوزه انتخابیه تویسرکان و حوزه انتخابیه ایلام، ایوان، شیروان، چرداول و مهران. نتایج انتخابات هر چهار حوزه تأیید شد.

از رامسر شمس‌الله شریعت‌نژاد نمایندهٔ مستقل به مجلس راه یافت. از حوزهٔ تویسرکان محمدمهدی مفتح و از ایلام عمران علی‌محمدی نماینده اصولگرا پیروز شد. از دماوند نیز حمیدرضا مشهدی عباسی در انتخابات پیروز شد.

به علت درگذشت سید جلال یحیی‌زاده نمایندهٔ حوزهٔ انتخاباتی تفت و میبد در ۲۰ فروردین ۱۳۹۲ وزارت کشور تصمیم داشت که انتخابات میاندوره‌ای در حوزهٔ انتخاباتی تفت و میبد را در آبان ۱۳۹۳ برگزار کند. اما شورای نگهبان با توجه به منع قانونی با برگزاری انتخابات در تفت و میبد مخالفت کرد.

جستارهای وابسته 
 دوره نهم مجلس شورای اسلامی

پیوند به بیرون

منابع 
 جدول زمان‌بندی انتخابات؛ گام به گام از ثبت‌نام تا اعلام فهرست نهایی داوطلبان
 آیین‌نامهٔ اجرایی قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی ۱

پی‌نوشت 

انتخابات ۲۰۱۲ (میلادی) در ایران
انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۰–۱۳۹۱)
ایران در ۱۳۹۰
ایران در ۱۳۹۱
ایران در ۲۰۱۲ (میلادی)
دوره نهم مجلس شورای اسلامی
رویدادهای مارس ۲۰۱۲
رویدادهای مه ۲۰۱۲