ابزار اندازه‌گیری

در علوم فیزیکی، تضمین کیفیت، مهندسی، اندازه‌گیری  روش‌هایی برای بیان‌کنند و مقایسهٔ کمیت فیزیکی اجسام و پدیده‌های دنیای واقعی هستند.
برای تعریف اجسام و رویدادها به صورت استاندارد نیاز به استفاده از یکاها هست و روند اندازه‌گیری اعدادی را در اختیار می‌گذارد که مرتبط با موارد مورد مطالعه هستند و به یکای اندازه‌گیری اشاره دارند.
ابزارهای اندازه‌گیری و روش‌های آزمودن که روش استفاده از ابزارها را تعریف می‌کنند مقدار متوسط رابطهٔ بین عددها و یکاها را مشخص می‌کنند  خطای ابزار و خطای عدم قطعیت  در استفاده از ابزارهای اندازه‌گیری  وجود دارد.
دانشمندان و مهندسین و به‌طور کلی انسان‌ها از ابزارهای اندازه‌گیری مختلفی برای شرح محیط اطراف خوداستفاده می‌کنند که شامل ساده‌ترین موارد مانند خط‌کش تا پیچیده‌ترین آن‌ها مانند میکروسکوپ الکترونی و  شتاب‌دهنده ذره‌ای می‌شود.
از ابزارهای مجازی برای توسعه ابزارهای اندازه‌گیری جدید استفاده می‌شود.

زمان 
تعدادی از ابزارهای سنجش زمان به شرح زیر هستند
 ساعت اتمی
 گاه‌شماری
 کورنومتر, کورنوگراف
 ساعت
 زمان‌سنج تخم‌مرغی
 ساعت
 ساعت شنی
 ساعت پاندولی
 ساعت رادیویی
 زمان‌سنجی رادیومتریک
 قدم‌شمار
 ساعت آفتابی
 تلسکوپ ترانزیتی
 ساعت آبی
تاریخچه تکنولوژی زمان‌سنجی

انرژی 

Example: In a plant that furnishes نیروگاه تلمبه ذخیره‌ای, کار (فیزیک) and electrical work is done by machines like electric پمپs and مولد الکتریکیs. The pumped water stores mechanical work. The amount of energy put into the system equals the amount of energy which comes out of the system, less that amount of energy used to overcome اصطکاک.

Such examples suggested the derivation of some unifying concepts: Instead of discerning (transferred) forms of work or stored work, there has been introduced one single کمیت فیزیکی called energy. Energy is assumed to have substance-like qualities; energy can be apportioned and transferred. Energy cannot be created from nothing, or to be annihilated to nothing, thus energy becomes a conserved quantity, when properly balanced.

Describing the transfer of energy two dictions, two ways of wording are used:

(energy carriers exchanging energy) Physical interactions occur by carriers (linear momentum, electric charge, entropy) exchanging energy. For example, a generator transfers energy from angular momentum to electric charge.

(حامل‌های انرژیs transforming energy) Energy forms are transformed; for example انرژی مکانیکی into انرژی پتانسیل الکتریکی by a generator.

Often the energy value results from multiplying two related quantities: (a generalized) potential (relative velocity, voltage, temperature difference) times some substance-like quantity (linear momentum, electrical charge, entropy). — Thus energy has to be measured by first choosing a carrier/form. The measurement usually happens indirectly, by obtaining two values (potential and substance-like quantity) and by multiplying their values.
For the ranges of energy-values see: Orders of magnitude (energy)

Power (flux of energy) 

A physical system that exchanges energy may be described by the amount of energy exchanged per time-زمان, also called power or شار of energy.
 (see any measurement device for power below)

Action 

Action describes energy summed up over the time a process lasts (time انتگرال over energy). Its بعد is the same as that of an تکانه زاویه‌ای.
 A phototube provides a voltage measurement which permits the calculation of the quantized action (ثابت پلانک) of light.  Also see اثر فوتوالکتریک.

مکانیک 
کمیت‌های ابتدایی که در   مکانیک کلاسیک- و   مکانیک محیط‌های پیوستهیافت می‌شود به شرح زیر است که شامل موارد مرتبط با دما نیستند

طول 

 آلتیمتر, ارتفاع
 اشل معماری
 کولیس
 فاصله‌سنج الکترونیکی
 خط‌کش مهندسی
 سانه تناوبی
 درجه بلوک‌ها
 سیستم موقعیت‌یاب جهانی
 تداخل‌سنجی
 مسافت‌یاب لیزری سنسور لیدار
 اشل معماری
 میکرومتر
 کیلومترشمار

 اپیزومتر
 درجه حسگر, در آهن‌کاری برای اندازه‌گیر گپ‌ها به کار می‌رود
 آنتن رادار
 محدوده یاب
 خط‌کش
 چرخ محقق‌ها
 دوربین مساحی
 مترنواری
 تاکسیمتر
 میکروسکوپ سفر
 فاصله سنج فراصوت
 فرادرجه

مساحت 
 پلانی متر

حجم 

 buoyant weight (جامدها)
 overflow trough (جامدها)
 پیمانه اندازه‌گیری (جامدهای دانه‌ای, مایع‌ها)
 اندازه‌گیری جریان ابزارها (مایع‌ها)
 استوانه مدرج (مایع‌ها)
 پیپت (مایع‌ها)
 Eudiometer, pneumatic trough (گازها)

اندازه‌گیری توده یا حجم جریان 
 گازمتر
 Mass flow meter
 Metering pump
 واترمتر

سرعت 
 نمایشگر سرعت هوا
 تفنگ راداری, یک رادارا دوپلر  است که از قانون  اثر دوپلر که برای سنجش سرعت استفاده می‌کند.
 سرعت‌سنج
 دورسنج موتور خودرو (سرعت چرخش)
 دوربین مساحی
 وریومتر

شتاب‌سنج 
 شتاب‌سنج

جرم 

 ترازو
 Automatic checkweighing machines
 Katharometer 
 ترازوs
 Inertial balance
 طیف‌سنجی جرمیs measure the mass-to-charge ratio, not the mass

Linear momentum 
 آونگ بالیستیک

نیرو 
 درجه نیرو
 ترازوی فنری
 کرنش‌سنج
 پیچش‌سنج
 تریبومتر

فشار 
 بادسنج (برای سنجش سرعت باد کاربرد دارد)
 فشارسنج برای سنجش فشار هوا کاربرد دارد
 فشارسنج
 لوله پیتو
 درجه فشارسنج تایر در صنعت و حمل و نقل کاربرد دارد

زاویه 
 Circumferentor
 Cross staff
 Goniometer
 Graphometer
 نقاله
 Quadrant
 Reflecting instruments
 اکتنت
 Reflecting circles
 سکستانت
 تئودولیت

سرعت و چرخش سنجش زاویه‌ای بر پایه زمان 
 چرخش‌نما
 دورسنج موتور خودرو

گشتاور 
 نیروسنج
 De Prony Brake
 آچار گشتاور

ارتفاع 
 Dumpy level
 Laser line level
 Spirit level
 Tiltmeter

جهت 
 ژیروسکوپ

انرژی منتقل شده توسط کمیت‌های مکانیکی، کار مکانیکی 
 آونگ بالیستیک, indirectly by calculation and or gauging

الکتریستی، مهندسی الکترونیک 
Considerations related to بار الکتریکی dominate الکتریسیته و   الکترونیک.
Electrical charges interact via a میدان الکترومغناطیسی. That field is called میدان الکتریکی if the charge doesn't move. If the charge moves, thus realizing an electric current, especially in an electrically neutral conductor, that field is called میدان مغناطیسی.
Electricity can be given a quality — a پتانسیل الکتریکی.  And electricity has a substance-like property, the electric charge.
Energy (or power) in elementary electrodynamics is calculated by multiplying the potential by the amount of charge (or current) found at that potential:  potential times charge (or current). (See الکترومغناطیس کلاسیک and its Covariant formulation of classical electromagnetism)

بار الکتریکی 
 Electrometer is  often used to reconfirm the phenomenon of contact electricity leading to triboelectric sequences.
 پیچ خوردگی فنری used by شارل آگوستن دو کولن to establish a relation between charges and force, see above.

جریان الکتریکی 
 آمپرسنج
 Clamp meter
 گالوانومتر

ولتاژ (پتانسیل الکتریکی) 
 اسیلوسکوپ
 ولت‌سنج

مقاومت الکتریکی, مقاومت الکتریکی (رسانایی الکتریکی) 
 اهم‌سنج
 Time-domain reflectometer characterizes and locates faults in metallic cables by runtime measurements of electric signals.
 پل وتستون

ظرفیت خازنی 
 ظرفیت‌سنج

القاوری 
 اندوکتانس سنج

انرژی انتقال یافته توسط الکتریسیته یا انرژی پتانسیل الکتریکی 
 کنتور

توان (فیزیک) انتقال یافته توسط الکتریسیته (جریان الکتریکی انرژی) 
 وات‌متر

میدان الکتریکی 
 Field mill

میدان مغناطیسی 
 قطب‌نما
 حسگر اثر هال
 Magnetometer
 Proton magnetometer
 SQUID

ابزارهای ترکیبی 
 مولتی‌متر, combines the functions of ammeter, voltmeter and ohmmeter as a minimum.
 ال‌سی‌آر متر, combines the functions of ohmeter, capacitance meter and inductance meter.  Also called component bridge due to the bridge circuit method of measurement.

ترمودینامیک 
دما-related considerations dominate thermodynamics. There are two distinct thermal properties: A thermal potential — the temperature. For example: A glowing coal has a different thermal quality than a non-glowing one.

And a substance-like property, — the انتروپی; for example: One glowing coal won't heat a pot of water, but a hundred will.

Energy in thermodynamics is calculated by multipying the thermal potential by the amount of entropy found at that potential:  temperature times entropy.

Entropy can be created by friction but not annihilated.

مقدار ماده (یا مول) 
A physical quantity introduced in شیمی; usually determined indirectly.  If mass and substance type of the sample are known, then جرم اتمی- or وزن مولکولیes (taken from a جدول تناوبی (استاندارد), masses measured by طیف‌سنجی جرمی) give direct access to the value of the amount of substance. See also the article about جرم مولیes.  If specific molar values are given, then the amount of substance of a given sample may be determined by measuring volume, mass or concentration. See also the subsection below about the measurement of the boiling point.
 Gas collecting tube gases

دما 
 طیف‌سنجی
 دماسنج گالیله
 دماسنج گاز قانون: رابطه بین دما و حجم و فشار گازها (قوانین گاز).
 constant pressure gas thermometer
 constant volume gas thermometer
 Liquid crystal thermometer
 دماسنج مایع principle: relation between temperature and volume of a liquid (ضریب انبساط گرمایی).
 دماسنج الکلی
 دماسنج جیوه‌ای درون شیشه
 آفتاب‌سنج principle: solar radiation flux density relates to surface temperature (قانون استفان‐بولتزمن)
 Pyrometers principle:  temperature dependence of spectral intensity of light (قانون پلانک), i.e. the color of the light relates to the temperature of its source, range: from about −50 °C to +4000 °C, note: measurement of پرتو (instead of رسانش گرمایی, or همرفت) means: no physical contact becomes necessary in temperature measurement (pyrometry). Also note: thermal space resolution (images) found in دمانگاری.
 حسگر لمسی principle: relation between temperature and electrical resistance of metals (platinum) (مقاومت الکتریکی), range: 10 to 1,000 kelvins, application in physics and industry
 solid thermometer principle: relation between temperature and length of a solid (ضریب انبساط گرمایی).
 Bi-metallic strip
 ترمیستورs principle: relation between temperature and electrical resistance of ceramics or polymers, range: from about 0.01 to 2,000 kelvins (−273.14 to 1,700 °C)
 ترموکوپلs principle: relation between temperature and voltage of metal junctions (اثر ترموالکتریک), range: from about −200 °C to +1350 °C
 دماسنج
 ترموپیل is a set of connected ترموکوپلs
 نقطه سه‌گانه used for calibrating thermometers.

فناوری تصویری 
 دمانگاری uses a microbolometer for detection of heat-radiation.

همچنین ببینید اندازه‌گیری دما و   :رده:دماسنج‌ها. و تکنولوژی‌های مرتبط با  تجزیه گرمایی روش‌ها در  مهندسی و علم مواد.

انرژی انتقال یافته توسط انتروپی یا انرژی دمایی 

This includes thermal capacitance or temperature coefficient of energy, reaction energy, انتقال گرما...
Calorimeters are called passive if gauged to measure emerging energy carried by entropy, for example from chemical reactions. Calorimeters are called active or heated if they heat the sample, or reformulated: if they are gauged to fill the sample with a defined amount of entropy.
 Actinometer measures the heating power of radiation.
 constant-temperature calorimeter, phase change calorimeter for example an ice calorimeter or any other calorimeter observing a phase change or using a gauged phase change for heat measurement.
 کالریمتر, also called bomb calorimeter
 کالریمتر, enthalpy-meter or coffee cup calorimeter
 کالری‌سنجی سنجشی مقیاسی
 Reaction calorimeter
برای موارد مشابه  کالریمتر و کالری‌سنجی را مطالعه نمائید

انتروپی 
انتروپی برای اندازه‌گیری انرژی و دما کاربرد دارد

ضریب انبساط گرمایی 
 انبساط‌سنج
 کرنش‌سنج

دمای ذوب 
 لوله تیل
 Kofler bench
 کالری‌سنجی سنجشی مقیاسی gives melting point and آنتالپی ذوب.

نقطه جوش 
 Ebullioscope a device for measuring the boiling point of a liquid. This device is also part of a method that uses the effect of نقطه جوش افزایشی  for calculating the وزن مولکولی of a حلال (شیمی).

موارد دیگر در مکانیک محیط‌های پیوسته 
This includes mostly instruments which measure macroscopic properties of matter: In the fields of فیزیک حالت جامد; in فیزیک ماده چگال which considers جامدs, مایعs and in-betweens exhibiting for example viscoelastic behavior. Furthermore مکانیک شاره‌ها, where liquids, گازes, پلاسما (فیزیک) and in-betweens like supercritical fluids are studied.

چگالی 
This refers to particle density of fluids and compact(ed) solids like crystals, in contrast to چگالی بالک of grainy or porous solids.
 آب‌سنج مایع‌ها
 Dasymeter گازها
 Gas collecting tube گازها
 آب‌سنج مایع‌ها
 چگالی نسبی مایع‌ها
 resonant frequency and Damping Analyser (RFDA) solids

سختی مایع‌ها 
 Durometer

شکل و سطح جامدها 
 Holographic interferometer
 لیزر produced speckle pattern analysed.
 resonant frequency and Damping Analyser (RFDA)
 Tribometer

تغییر شکل (مهندسی) جرم متراکم 
 کرنش‌سنج همه موارد زیر

کشسانی جامدها (elastic moduli) 
 resonant frequency and Damping Analyser (RFDA), using the impulse excitation technique: A small mechanical impulse causes the sample to vibrate. The vibration depends on elastic properties, density, geometry and inner structures (lattice or fissures).

موم‌سانی جامدها 
 Cam plastometer
 Plastometer

مقاومت کششی, شکل‌پذیری یا شکل‌پذیری جامدها 
 Universal Testing Machine

دانه‌بندی (نظریه) of a solid or of a سوسپانسیون 
 Grindometer

گرانروی سیال‌ها 
 رئومتر
 ویسکومتر

فعالیت نوری 
 پولاریمتری

کشش سطحی مایع‌ها 
 Tensiometer

شبیه‌سازی 
 Tomograph, device and method for non-destructive analysis of multiple measurements done on a geometric object, for producing 2- or 3-dimensional images, representing the inner structure of that geometric object.
 تونل باد
در این بخش ابزارهایی که به صورت گسترده در زمینه‌های :رده:علم مواد, مهندسی و علم مواد فهرست می‌گردند.

جزییات الکترونیکی  فیزیک ماده چگال, گاز

ثابت گذردهی خلأ, ثابت گذردهی خلأ, (ثابت گذردهی خلأ) یا electric susceptibility 
 خازن
Such measurements also allow to access values of دوقطبی الکتریکی.

پذیرفتاری مغناطیسی یا magnetization 
 Gouy balance

Substance potential یا chemical potential یا مولار انرژی آزاد گیبس 
فاز (ماده) conversions like changes of فازهای ماده, واکنش شیمیاییs or واکنش هسته‌ایs transmuting substances, from واکنشگر نابs to محصول (شیمی), or پخش (فیزیک) through membranes have an overall energy balance. Especially at constant pressure and constant temperature molar energy balances define the notion of a substance potential or chemical potential or molar انرژی آزاد گیبس, which gives the energetic information about whether the process is possible or not - in a closed system.

Energy balances that include entropy consist of two parts: A balance that accounts for the changed entropy content of the substances. And another one that accounts for the energy freed or taken by that reaction itself, the انرژی آزاد گیبس change.  The sum of reaction energy and energy associated to the change of entropy content is also called آنتالپی. Often the whole enthalpy is carried by entropy and thus measurable calorimetrically.

For standard conditions in chemical reactions either molar entropy content and molar Gibbs energy with respect to some chosen zero point are tabulated. Or molar entropy content and molar enthalpy with respect to some chosen zero are tabulated. (See آنتالپی استاندارد تشکیل and Standard molar entropy)

The substance potential of a اکسایش و کاهش واکنش شیمیایی is usually determined الکتروشیمی current-free using باتری قابل شارژs.
 Redox electrode
Other values may be determined indirectly by calorimetry. Also by analyzing phase-diagrams.

زیربخش-ریزساختار جزئیات فیزیک ماده چگال, گاز 
 طیف بینی فروسرخ
 شناساگر نوترون
 فرکانس رادیویی طیف‌سنج برای تشدید مغناطیسی هسته و برای  تشدید پارامغناطیسی الکترون
 طیف‌سنجی رامان

ساختار بلوری 
 An X-ray tube, a sample پراکندگی the پرتو ایکسs and a photographic plate to detect them.  This constellation forms the scattering instrument used by پراش اشعه ایکس for investigating crystal structures of samples. جامد آمورفs lack a distinct pattern and are identifyable thereby.

فناوری تصویرگری،  میکروسکوپ 
 میکروسکوپ الکترونی
 میکروسکوپ الکترونی عبوری
 میکروسکوپ نوری uses reflectiveness or refractiveness of light to produce an image.
 Scanning acoustic microscope
 میکروسکوپ پراب پویشی
 میکروسکوپ نیروی اتمی (AFM)
 میکروسکوپ الکترونی روبشی
 میکروسکوپ تونلی روبشی (STM)
 Focus variation
 میکروسکوپ اشعه ایکس
مقاله طیف‌سنجی و   فهرست روش‌های آنالیز مواد.

اشعه (موج و ذرات زیراتمی)

صدا  مقایسه امواج در ماده 
میکروفونها به صورت کلی دقتشان با انعکاس و متمرکزسازی در آینه‌های آکوستیکی، افزایش می‌یابد.
 میکروفن لیزری
 لرزه‌سنج

فشار صدا 
 میکروفون یا هیدروفون properly gauged
 Shock tube
 سطح‌سنج صدا

نور and radiation without a rest mass, non-ionizing 
 آنتن
 بلومتر measuring the energy of incident electromagnetic radiation.
 دوربین
 EMF meter
 تداخل‌سنجی used in the wide field of تداخل‌سنجی
 Optical power meter
 توان‌سنج میکروموج
 Photographic plate
 تکثیرکننده نور
 Phototube
 رادیو تلسکوپ
 طیف‌سنج
 T-ray detectors

Photon polarization 
 قطبنده

فشار (چگالی جریان الکتریکی of linear momentum) 
 رادیومتر نیکول

شار تابشی 
اندازه‌گیری  نیروی کلی نور ساطع شده
 Integrating sphere  برای اندازه‌گیری شارتابشی منبع نور

پرتو با یک rest mass, particle radiation

پرتو کاتدی 
 لوله کروکز
 لامپ پرتو کاتدی, آنود پوشانده شده با فسفر

Atom polarization و   electron polarization 
 آزمایش اشترن-گرلاخ

لانزینگ پرتو 
Ionizing radiation includes rays of "particles" as well as rays of "waves". Especially پرتو ایکسs and پرتو گاماs transfer enough energy in non-thermal, (single) collision processes to separate electron(s) from an atom.

ذره شار 
 اتاقک حباب
 اتاقک ابری
 Dosimeter, a technical device realizes different working principles.
 شمارشگر گایگر
 Microchannel plate detector
 Photographic plate
 Photostimulable phosphors
 Scintillation counter, Lucas cell
 آشکارسازهای نیمه هادی

Identification and content 
This could include مواد شیمیاییs, rays of any kind, ذرات بنیادیs, quasiparticles. Many measurement devices outside this section may be used or at least become part of an identification process.
For identification and content concerning chemical substances see also شیمی تجزیه especially its List of chemical analysis methods and the فهرست روش‌های آنالیز مواد.

مواد شیمیایی محتوی در   مخلوط, substance identification 
 حسگر دی‌اکسید کربن
 کروماتوگرافی, کروماتوگرافی گازی separates mixtures of substances. Different velocites of the substance types accomplish the separation.
 Colorimeter (measures absorbance, and thus غلظت)
 حسگر گاز
 Gas detector in combination with mass spectrometer,
 طیف‌سنجی جرمی identifies the chemical composition of a sample on the basis of the mass-to-charge ratio of charged particles.
 Nephelometer or turbidimeter
 سنسور اکسیژن (= lambda sond)
 شکست‌سنج, indirectly by determining the ضریب شکست of a substance.
 حسگر دود
 اولتراسانتریفیوژ, separates mixtures of substances. In a force field of a centrifuge, substances of different densities separate.

پی‌اچ: غلظت پروتن‌ها در محلول 
 پی‌اچ سنج
 الکترود استاندارد کالومل

رطوبت 
 هیگرومتر اندازه‌گیری  چگالی آب در هوا
 لیزی‌متر اندازه‌گیری میزان آب در خاک

حس‌های انسان و   بدن انسان

بینایی

شار نوری, فوتومتری 
A measure of the perceived power of light, luminous flux is adjusted to reflect the چشم انسان of the چشم انسان to different wavelengths of light.
 Integrating sphere  سنجش شار تابشی کلی یک منبع نور

روشنایی, نورسنجی 
 دنسیتومتر
 نور سنج

شنوایی

بلندی (صدا) در فون 
 هدفون, بلندگو, فشار صدا پیمانه, for measuring an equal-loudness contour of a گوش.
 Sound level meter calibrated to an equal-loudness contour of the human auditory system behind the گوش.

Smell 
 Olfactometer, see also the article about olfaction.

دما (دما و حس)

دمای طبیعی بدن انسان یا core temperature 
 دماسنج طبی, see also دماسنج فراسرخ

دستگاه گردش خون (بیشتر قلب و رگ برای انتشار سریع مواد) 
موارد مرتبط با خون در  آزمایش خون فهرست شده‌اند.
 نوار قلب ذخیره فعالیت‌های الکترونیک قلب
 گلوکزسنج برای ثبت قند خون.
 فشارسنج خون,  فشار خون سنج در پزشکی کاربرد دارد

دستگاه تنفسی (شش و مسیرهای هوا برای کنترل تنفس) 

 اسپیرومتر

غلظت یا فشار نسبی کربن دی‌اکسید در گازهای تنفسی 
 کپنوگراف

دستگاه عصبی (عصب محیطی  انتثال و پردازش الکترونیک اطلاعات) 
 الکتروانسفالوگرافی ثبت فعالیت‌های الکترونیکی مغز

musculoskeletal system (ماهیچه و  استخوان برای حرکت کردن)

توان (فیزیک), کار (فیزیک) ماهیچه 
 Ergometer

دگرگشت 
 بافت چربی

تصویربرداری پزشکی 

 مقطع‌نگاری رایانه‌ای
 ام‌آرآی
 سونوگرافی فراصوتی
 پرتوشناسی
 توموگراف، ابزار یا روشی است برای تجزیه تحلیل غیر مخرب اندازه‌گیری‌های انجام شده بر روی جسم هندسی برای تولید تصویر دو یا سه بعدی که نمایانگر ساختار درونی آن جسم باشد.

هواشناسی 
برای موارد بیشتر  :رده:ابزارها و تجهیزات هواشناسی را مطالعه نمائید.

ناوبری  و  نقشه‌برداری 
برای موارد بیشتر  :رده:تجهیزات هدایتگر  و  :رده:ناوبری.
برای موارد بیشتر  :رده:تجهیزات تحقیق.

اخترشناسی 
 ستاره‌شناسی رادیویی
 تلسکوپ

نیروی نظامی 
در ابزارهای نظامی تعدادی از ابزارها مانند تلسکوپ و ابزارهای ناوبری دریایی سده‌های متوالی مورد استفاده بوده‌است استفاده از ابزارها با پیشرفت تکنولوژی از سده ۱۹ تا به امروز رواج  بیشتری نسبت به گذشته داشته‌است.
ابزارهای نظامی در این مقاله در دسته‌بندی‌های موقعیت‌یابی، نجومی، نورسنجی، تصویرنگاری و تشخیص مسیر حرکت اجسام و وسایل متحرک قرار گرفته‌اند.
مشخصه ویژه آن‌ها دارا بودن سرعت، کاربردپذیری، قابل اعتماد بودن و دقت است.

ابزارهای دسته‌بندی نشده 
 Checkweigher measures precise weight of items in a conveyor line, rejecting under or overweight objects.
 غلظت‌سنج measures light transmission through processed فیلم عکاسی or transparent material or light reflection from a reflective material.
 سکوی نیرو measures ground reaction force.
 Gauge (engineering) A highly precise measurement instrument, also usable to کالیبراسیون other instruments of the same kind. Often found in conjunction with defining or applying استاندارد.
 Gradiometer any device that measures spatial variations of a کمیت فیزیکی. For example as done in gravity gradiometry.
 پارکومتر measures time a vehicle is parked at a particular spot, usually with a fee.
 Postage meter measures postage used from a prepaid account.
 S meter measures the signal strength processed by a communications receiver.
 حسگر, hypernym for devices that measure with little interaction, typically used in technical applications.
 طیف‌سنج is an important ابزار used by physicists.
 نسبت موج ایستاده سنج check the quality of the match between the آنتن and the transmission line.
 Time-domain reflectometer locates faults in metallic cables.
 Universal measuring machine measures geometric locations for inspecting رواداری (مهندسی).

ابزارهای تخیلی 
 Tricorder, a multipurpose scanning device, originating from the science-fictional پیشتازان فضا series.
 پیچ گوشتی صوتی یکی از ابزارهای تخیلی سریال دکتر هو و مشتقاتش است. این یک ابزار چند منظوره است که توسط دکتر استفاده می‌شود.

جستارهای وابسته 
 حسگر
 یکا
 مهندسی ابزار دقیق
 فهرست وسیله‌های اندازه‌گیری for a more comprehensive, alphabetical list of devices and the corresponding list of physical quantities.
 مترولوژی
 Timeline of temperature and pressure measurement technology
 Wikipedia:WikiProject Physics/Worklist of central experiments
 دیتالاگر measuring devices

منابع

مطالعه بیشتر 
اندازه‌گیری الکتریکی

ابزارهای سنجش
دانش اندازه‌گیری