قلعه سردار بوکان

قلعهٔ سردار بوکان بنایی تاریخی در بوکان، واقع در استان آذربایجان غربی ایران است. این بنای تاریخی مربوط به سدهٔ نوزدهم میلادی و در سال ۱۸۶۸ م/ ۱۲۴۷ شمسی توسط عزیزخان مکری از شخصیت‌های سیاسی مهم و فرماندهٔ کل قوای ایران در دورهٔ ناصرالدین شاه قاجار است.

قلعهٔ سردار از سال ۱۲۴۷ در ابتدا به عنوان دژ فرماندهی و بعدها مورد سکونتِ خاندان عزیزخان مکری تا سال ۱۳۰۵ شمسی قرار می‌گرفت. به صورت موروثی، چهار شخصیت دولتی که به «خانوادهٔ سردار» معروف‌اند از این بنا برای سکونت استفاده می‌کردند.

این قلعه در زمانِ عزیزخان مکری و سیف‌الدین خان مکری پیرامون آن دیوار به همراه دروازه و به سبک قلعه‌های نظامی ساخته شده بود. برپایهٔ تصاویر مربوط به زمانِ سردار سوم (محمدحسین خان مکری) تغییراتی در این بنا داده شده و اثری از دیوارها دیده نمی‌شود. در تصاویر دورهٔ پهلوی، مساحت قلعه و ساختمان در ابعاد کوچک‌تر تغییر یافته‌است.

در سال ۱۳۰۷ از ساختمان آن به عنوانِ مدرسهٔ ابتدایی شاپور و بعدهاً از آن برای ادارهٔ پست استفاده می‌شده‌است. در اوایل دورهٔ پهلوی به سال ۱۳۱۵ ساختمان آن نیمه خرابه بود و در سال ۱۳۲۲ شمسی مرمت و بازسازی شده‌است. از سال ۱۳۲۵ تا ۱۳۵۱ به عنوان شهربانی، ژاندارمری و مدرسه از آن استفاده می‌شد.

ارتفاع قلعهٔ سردار بوکان از سطح زمین ۱۳ تا ۱۵ متر و طول آن ۳۰ متر است. قدمت بنای این قلعه بیش از ۱۵۰ سال و بر روی تپه‌ای تاریخی که قدمت آن نیز ۳٬۰۰۰ سال تخمین زده شده قرار گرفته‌است. قلعهٔ سردار در سال ۱۳۴۷ شمسی با شماره ثبت ۵۷۰ با نام «تپه قلعه» در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

در اوایل سال ۱۳۸۵ شهرداری بوکان، با احداث یک خیابان در کوچه‌های پایین‌دستی محوطهٔ قلعه سردار، آسیب جدی به بنا و حومهٔ قلعه وارد کرد.

این بنا در زمان عزیزخان مکری حوالی سال ۱۲۴۷ شمسی (۱۲۸۴–۱۲۸۵ هـ. قمری) بنای اولیهٔ آن احداث شد و سپس توسط فرزندانش بخش‌هایی به آن اضافه و گسترش داده شده‌است. ادارهٔ میراث فرهنگی در سال ۱۳۹۷ از بازسازی این اثر تاریخی خبر داد.

نگارخانه

پانویس

منابع

پیوند به بیرون 
 خبر فارسی نارضایتی مردم بوکان از مسولان و میراث فرهنگی

آثار دوره قاجاریان در شهرستان بوکان
بنیان‌گذاری‌های دهه ۱۸۶۰ (میلادی) در ایران
بوکان
جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی
جاذبه‌های گردشگری بوکان
ساختمان‌ها و سازه‌ها تخریب‌شده در ایران
شهرستان بوکان
قلعه‌های استان آذربایجان غربی
قلعه‌های تاریخی ایران بر پایه شهرستان
ویکی‌سازی رباتیک