مجموعه قزاقخانه

مجموعه قزاقخانه مربوط به دوره قاجار و دوره پهلوی است و در تهران، شمال میدان مشق سابق (باغ ملی) جای گرفته است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

پیشینه 

میدان مشق در تهران در دورهٔ فتحعلی‌شاه قاجار بنا نهاده شد و مساحت آن بیش از ۱۶۰ هزار مترمربع بود. این میدان یکی از نخستین و بزرگ‌ترین میدان‌های نظامی تهران بود. پادگان نظامی دودمان قاجار در این میدان پا گرفت و نیروهای نظامی در آن تمرین رژه و مشق نظام می‌کردند. ناصرالدین‌شاه قاجار که در سفر دوم خود به اروپا ترتیبات و انضباط و قابلیت‌های واحدهای کازاک روس  را پسندیده بود در بازگشت تصمیم به ایجاد واحدهایی مشابه در ایران گرفت. به درخواست او گروهی از افسران قزاق به ریاست سرهنگ دومونتویچ به ایران آمدند و دولت ایران عده‌ای از سواران قفقازی‌تبار مهاجر را برای آموزش به آنان سپرد و بدین ترتیب نخستین شالوده تشکیل قوای قزاق پایه ریزی شد. در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار بود که ساختمان جدید ساخته شد که آن را عمارت «قزاقخانه» نامیدند. در زمان مظفرالدین‌شاه و رضاشاه پهلوی دگرگونی‌های بیشتر دیگری در ساختمان پدید آمد.ساختمان قزاقخانه، نخستین ساختمان در مجموعه میدان مشق است که در همان دوران فتحعلی‌شاه قاجار بنیادگذاری شد. پس از آن رفته رفته در زمین روبروی این ساختمان ساختمان‌های دولتی دیگری چون کاخ شهربانی، وزارت خارجه، موزه ایران باستان و چند بنای دیگر ساخته شد.

قزاقخانه تا دهه گذشته از املاک ارتش به شمار می‌رفت و در این مدت دگرگونی‌های بسیاری در بنا و نمای درونی و برونی آن پدیدار شد. برای نمونه بر روی دیوار بیرونی این عمارت کاشی‌ها و آجرهای عصر قاجار از بین رفته و با گچ سفید پوشانده شده است.

در سالهای نخستین دهه هشتاد خورشیدی دانشگاه هنر تهران مجموعه قزاقخانه را از ارتش خریداری کرد و برنامه داشت تا پس از بازسازی و بهسازی آن، کاربری آن را به دانشگاه تغییر دهد. اما از آن زمان تا کنون تنها یکی از ساختمان‌های این مجموعه (بخش باختری) را با موفقیت بازسازی کرده است.

معماری

بازسازی 
در دیدار رئیس شورای شهر تهران قرار شد با یاری نهادهای چون شهرداری تهران، شورای شهر تهران، وزارت علوم و سازمان میراث فرهنگی این ساختمان بازسازی شود و دانشگاه هنر مدیریت مرمت و بازسازی آن را انجام دهد. همچنین قرار است تفاهم‌نامه‌ای برای انتقال کتابخانه تخصصی موزه ایران باستان به زیرزمین بخشی از این ساختمان امضا شود. هزینه بازسازی و مرمت این ساختمان ۲۰ تا ۳۰ میلیارد تومان برآورده شده است.

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 فهرست آثار ملی ایران
 سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
 میدان مشق

منابع 

آثار دوره پهلوی در شهرستان تهران
آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
مجموعه میدان مشق
خانه‌های تاریخی شهرستان تهران
مجموعه‌های تاریخی شهرستان تهران