نورمن لاکیر

سر جوزف نورمن لاکیر  (زاده ۱۷ مه ۱۸۳۶ تا ۱۶ اوت ۱۹۲۰) یک دانشمند و اخترشناس (FRS) اهل انگلستان بود. او و دانشمند فرانسوی ژول ژانسن هر دو به عنوان نخستین کسانی که توانستند هلیم را شناسایی کنند، دانسته می‌شوند. همچنین لاکیر به عنوان بنیانگذار و نخستین ویراستار نشریهٔ نیچر به یاد آورده می‌شود..

زندگی 
لاکیر در شهر راگبی وارویکشایر به دنیا آمد. او آموزش در مدرسه را مانند دیگران سپری کرد و پس از آن به فرانسه و سوئیس سفر کرد و سرانجام در ویمبلدون در جنوب لندن ساکن شد. او در آغاز یک اخترشناس غیرحرفه‌ای بود که علاقهٔ ویژه‌ای به خورشید داشت اما کم کم توانست سطح خود را بالا برد و مدیر رصدخانهٔ فیزیک خورشید کنزینگتون لندن شود.

در دههٔ ۱۸۶۰ لاکیر با دستگاه‌های طیف‌سنجی آشنا شد و علاقهٔ ویژه‌ای به کار با آن پیدا کرد. او دریافت که با کمک این ابزار پژوهشی می‌توان مواد سازندهٔ جرم‌های آسمانی را شناسایی کرد. لاکیر در خانهٔ تازه‌اش در وست همستد پژوهش‌هایش را با تلسکوپ  اینچی اش که پیشتر در ویمبلدون هم داشت، از سرگرفت. لاکیر در رویداد خورشیدگرفتگی سال ۱۸۶۸ توانست هنگام طیف سنجی یک خط زرد طیفی را ثبت کند. این خط مربوط به طول موج ۵۸۸ نانومتر بود که اندکی از خط معروف به D که مربوط به سدیم بود کمتر بود. این خط زرد را نمی‌شد به هیچ یک از عنصرهای شناخته شده در آن روزگار نسبت داد برای همین لاکیر پیشنهاد داد که این خط می‌تواند مربوط به یک عنصر تازه باشد. او این عنصر نو را هلیم نامید برگرفته از واژهٔ یونانی Helios به معنی خورشید. در همان رویداد خورشیدگرفتگی بود که ژول ژانسن هم توانست خط زرد طیفی هلیم را ثبت کند و به وجود عنصر تازه پی ببرد. به همین دلیل شناسایی عنصر هلیم را به لاکیر و ژانسن، هر دو با هم نسبت می‌دهند. هلیم موجود در زمین نزدیک به ۱۰ سال بعد توسط ویلیام رمزی شناسایی شد. لاکیر در این دستاورد با رمزی همکاری کرده بود.

لاکیر در سال ۱۸۶۹ برای آسان تر کردن داد و ستد دانش و دستاوردها میان دانشمندان، یک نشریهٔ عمومی دانش با نام نیچر را پایه‌گذاری کرد و تا اندکی پیش از مرگش ویراستار این نشریه باقی‌ماند.

لاکیر برای مشاهدهٔ خورشیدگرفتگی‌های آینده در سال‌های ۱۸۷۰ (در سیسیلی)، ۱۸۷۱ (در هند) و ۱۸۹۸ (در هند) به آن سرزمین‌ها سفر کرد. وی پس از بازنشستگی در سال ۱۹۱۱ یک رصدخانه در نزدیکی خانه‌اش در سالکومب رجیس نزدیک سیدماوٍث بنا کرد. این رصدخانه به رصدخانهٔ تپه (Hill Observatory) مشهور شد. اما پس از مرگش نام آن به رصدخانهٔ نورمن لاکیر تغییر کرد. این رصدخانه چندی از آن دانشگاه اکستر شده بود اما اکنون از این دانشگاه گرفته شده‌است.

لاکیر در سال ۱۹۲۰ در خانه‌اش در سالکومب رجیس از دنیا رفت و در حیاط کلیسای سینت پیتر و سینت ماری به خاک سپرده شد.

آثار منتشر شده 

  (۱۸۶۸–۹۴)
 Questions on Astronomy (1870)
  (۱۸۷۳)
  (۱۸۷۳)
  (۱۸۷۸)
  (۱۸۷۸)
 Report to the Committee on Solar Physics on the Basic Lines Common to Spots and Prominences (1880)
  (۱۸۸۷)
  (۱۸۸۷)
  (۱۸۹۰)
 Penrose، F.C.، (communicated by Joseph Norman Lockyer)، The Orientation of Greek Temples، Nature، v.48، n.1228، 11 May 1893، pp.  42–43
  (۱۸۹۴)
 The Rules of Golf: Being the St. Andrews Rules for the Game (1896)، with William Rutherford
  (۱۸۹۷)
 Recent and Coming Eclipses (1900)
  (۱۹۰۰)
  (۱۹۰۳)
 Stonehenge and Other British Stone Monuments Astronomically Considered (1906; second edition، 1909)
  (۱۹۰۷)
  (۱۹۰۹)
  (۱۹۱۰)

منابع

پیوند به بیرون 
 بایگانی رصدخانهٔ نورمن لاکیر
 خورشیدگرفتگی 1871

اخترشناسان اهل انگلستان
اخترشناسان سده ۱۹ (میلادی)
اخترشناسان سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا
اعضای انجمن سلطنتی
اهالی انگلستان در سده ۱۹ (میلادی)
اهالی بریتانیا در سده ۲۰ (میلادی)
اهالی راگبی، واریک‌شایر
درگذشتگان ۱۹۲۰ (میلادی)
زادگان ۱۸۳۶ (میلادی)
ستاره‌شناسان سده ۲۰ (میلادی)
سردبیران نیچر
شیمی طیف‌سنجی‌دانان
فرماندهان شوالیه‌های نشان حمام
کاشفان عناصر شیمیایی
نویسندگان علم اهل انگلستان
هلیوم