سید حسن صدر

سید حسن صدر،(۱۲۷۲–۱۳۵۴ ق) فقیه، اصولی، مفسر، محدث از مراجع تقلید شیعی و مشهور به محدث کاظمینی است.

تولد و تبار 
سید حسن صدر که از خاندان بزرگ صدر و شرف الدین است در روز ۲۹ رمضان ۱۲۷۲ در کاظمین به دنیاامد. پدر وی سید هادی صدر کاظمینی از دانشمندان بزرگ عهد خود بود.

تحصیل 
در پانزده سالگی تحصیل علوم دینی را در زادگاهش آغاز کرد. سپس به نجف مهاجرت نمود. هفده سال حکمت، کلام، فقه، اصول فقه و سایر علوم اسلامی را فرا گرفت و در فقه و اصول مجتهد شد.
در سال ۱۲۹۱ (قمری) به سامرا هجرت کرد و هفده سال در آن‌جا اقامت گزید. وی ضمن استفاده از درس میرزای شیرازی، خود نیز به تدریس پرداخت و در سال ۱۳۱۴ (قمری) به زادگاهش کاظمین بازگشت.

استادان 
 میرزای شیرازی
 حبیب‌الله رشتی
 فاضل ایروانی
 علی بن خلیل رازی
 سید متبحر مهدی شهیر قزوینی
 محمد اللاهیجی
 أحمد التبریزی
 باقر بن محمد حسن آل یاسین
 سید باقر بن الحیدر
 محمد بن الحاج کاظم
 میرزا باقر سلماسی
 محمدباقر شکی
 محمدتقی بایکانی
 عبدالنبی نوری طبرسی
 محمدتقی گلپایگانی
 عبدالحسین بن نعمة الطریحی
 ملا حسینقلی همدانی
 عبدالحسین هندی

شاگردان 
 محمدجواد بلاغی
 مرتضی آل یاسین کاظمی

مرجعیت 
پس از فوت میرزای شیرازی در سال ۱۳۱۲ (قمری)، مرجعیت شیعیان را با انتشار رساله علمیه خود به نام «رؤوس المسائل المهمة» بر عهده گرفت.

درگذشت 
صدر در ۱۱ ربیع‌الاول ۱۳۵۴ در کاظمین درگذشت.

آثار 

 الدرر الموسویة فی شرح العقاید الجعفریة
 سبیل الصالحین
 احیاء النفوس بآداب ابن طاووس
 سبیل الرشاد فی شرح نجاة العباد
 تبیین مدارک السداد للمتن و الحواشی من نجاة العباد
 تحصیل الفروع الدینیه فی فقه الامامیة
 المسائل المهمهة
 المسائل النفیسة
 حاشیه بر عروة الوثقی
 حاشیه بر غایة القصوی
 حاشیه بر نجاة العباد
 حاشیه بر تبصره
 حاشیه بر فصول فارسی
 الغالیه لاهل الانظار العالیة
 تبیین الرشاد فی لبس السواد علی الائمة الامجاد
 نهج السداد فی حکم اراضی السواد
 الدر النظیم فی مسألة التتمیم
 لزوم قضاء مافات ـ من الصوم ـ فی سنة الفوات
 تبیین الاباحة
 ابانة الصدور
 کشف الالتباس عن قاعدة الناس
 الغرر فی نفی الضرار و الضرر
 احکام الشکوک الغیر منصوصة
 رسالة فی حکم الظن بالافعال و الشک فیها
 الرسائل فی اجوبة المسائل
 سبیل النجاة فی المعاملات
 تعلیقة علی رسالة التقیة لشیخنا الانصاری
 تعلیقة علی مباحث المیاه من کتاب الطهارة للشیخ الانصاری
 الرسالة فی حکم ماء الغسالة
 رسالة فی تطهیر المیاة
 رسالة فی مسألة تقوی العالی بالمسافل
 تعلیقة مسبوطة علی ماکتبه الشیخ الانصاری فی صلاة الجماعة
 رسالة فی شروط الشهادة علی الرضاع
 رسالة فی بعض مسائل الوقف
 رسالة فی حکم ماء الاستنجاء
 رسالة فی الماء المضاف
 رسالة وجیزة فی روایة الاخفات فی التسبیحات فی الرکعتین الاخیرتین
 منی الناسک فی المناسک
 شرح وسائل الشیعة الی احکام الشریعة
 تحیة اهل القبور بالمأثور
 مجالس المؤمنین فی وفیات الائمة المعصومین
 مفتاح السعادة و ملاذ العبادة
 تعریف الجنان فی حقوق الاخوان
 رسالة فی المناقب
 النصوص المأثورة
 صحیح الخبر فی الجمع بین الصلاتین فی الحضر
 الحقائق فی فضائل اهل البیت من طریق الجمهور
 احادیث الرجعة
 هدایة النجدین و تفصیل الجندین
 نهایة الدرایة
 بغیة الوعاة فی طرق طبقات مشایخ الاجازات
 مختلف الرجال
 عیون الرجال
 نکت الرجال
 انتخاب القریب من التقریب
 ذکری المحسنین و در تهران توسط نشر حروفیه چاپ شده است.
 بهجة النادی فی احوال ابی الحسن الهادی
 تکملة امل الآمل. این کتاب تکمیل کتاب امل الآمل (نوشته حر عاملی) و دربارهٔ دانشمندان و شخصیت‌های بزرگ در ۶ جلداست.
 البیان البدیع
 التعلیقة علی منتهی المقال
 تأسیس الشیعة الکرام لعلوم الاسلام که در لبنن و ایران چاپ شده است و بیانگر تقدم و پیشتازی شیعه در علوم و فنون تمدن اسلامی است. این اثر را شاهزاده قاجاری خسروی ترجمه نموده است و محدث کرمانشاهی مستدرکی مفصل بر آن نوشته است.
 الشیعة و فنون الاسلام؛ که خلاصه تأسیس الشیعه است.
 فصل القضا فی کتاب مشهور بفقه الرضا
 رسالة فی أن مؤلف مصباح الشریعة انما هو سلیمان الصهرشتی
 الابانة عن کتب الخزانة
 رسالة وجیزة فی المراقبة
 رسالة آخری فی السلوک
 قاطعة اللجاج فی تزییف اهل الاعوجاج
 براهین الجلیة فی ضلال ابن تیمیة
 الفرقة الناجیة
 عمر و قوله هجر
 رسالة شریفه فی الرد علی فتاوی الوهابین
 اللواع
 تعلیقه علی رسائل الشیخ مرتضی انصاری
 الباب فی شرح رسالة الاستصحاب
 رسالة فی تعارض الاستصحابین
 حدائق الاصول
 التعادل و التعارض و التراجیح
 خلاصة النحو
 نزهة اهل الحرمین فی عمارة المشهدین: مشهد امیرالمؤمنین و مشهد ابی عبدالله الحسین (ع)
 وفیات الاعلام من الشیعة الکرام
 محاربوا الله و رسوله یوم الطفوف
 المطاعن
 النسیء
 کشف الظنون عن خیانة المأمون
 محاسن الرسائل فی معرفة الاوائل

پانویس

منابع 
 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۳، چ ۱، نشر معروف، قم: ۱۳۸۲.

پیوند به بیرون 
 شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد

زادگان ۱۲۷۲ (قمری)
درگذشتگان ۱۳۵۴ (قمری)
خاندان صدر
خاندان موسوی
روحانیان شیعه اهل عراق
عالمان شیعه
مراجع تقلید درگذشته
شاگردان آخوند خراسانی
عالمان مسلمان
محدثان اهل عراق
عراقی‌های سده ۱۹ (میلادی)
عراقی‌های سده ۲۰ (میلادی)