محمدرضا ترکی

محمّدرضا ترکی (زادهٔ ۱۷ خرداد ۱۳۴۱، آبادان) شاعر، نویسنده، مترجم، محقق ادبی، دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران، و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.

تحصیلات 
 کارشناسی زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، ۱۳۷۱
 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۷۵
 دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، ۱۳۷۹

آثار

کتاب‌ها

تألیف 
 از واژه تا صدا (مقالاتی پیرامون ادبیات و پیشینهٔ رادیو). تهران: طرح آینده، ۱۳۸۲
 پارسای پارسی (سلمان فارسی به روایت متون فارسی). تهران: علمی و فرهنگی، ۱۳۸۷
 پرسه در عرصهٔ کلمات (۵۵ مقاله و یادداشت در زمینه‌ی ادبیات). تهران: سخن، ۱۳۸۷
 نقد صیرفیان: فراز و فرود خاقانی‌شناسی معاصر از رهگذر بررسی هفت اثر از خاقانی‌شناسان این روزگار. تهران: سخن و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۴
 پیشگامان شعر فارسی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ۱۳۹۵
غایت ابداع (منشآت عربی خاقانی افضل الدین بدیل بن علی خاقانی شروانی). تهران: نشر خاموش، ۱۳۹۸
سرّ سخنان نغز خاقانی (ناگفته هایی دربارۀ زندگی، شخصیت و شعر خاقانی شروانی) (قصاید ۱-۳۳). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ۱۳۹۸ (برگزیدۀ پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر در بخش «دربارۀ شعر»)
سرّ سخنان نغز خاقانی (ناگفته هایی دربارۀ زندگی، شخصیت و شعر خاقانی شروانی) (قصاید ۶۶-۳۴). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ۱۳۹۸ (برگزیدۀ پانزدهمین جشنواره بین المللی شعر فجر در بخش «دربارۀ شعر»)

مجموعه‌شعر 
 فصل فاصله (مجموعه‌شعر). تهران: همسایه، ۱۳۸۱
 هنوز اولِ عشق است. تهران: انتشارات تکا، ۱۳۸۷
 خاکستر آیینه. تهران: انجمن شاعران ایران، ۱۳۸۹ (شعر شایستهٔ تقدیرِ کتاب فصل، تابستان ۱۳۸۹)
 بغض در نواحی لبخند (مجموعه‌شعر). تهران: هنر رسانهٔ اردی‌بهشت، ۱۳۹۱
 بیا پایین (مجموعه‌شعر طنز). تهران: قاف، ۱۳۹۷
 سال‌های بی‌ترانگی. تهران: شهرستان ادب، ۱۳۹۷

ترجمه 
 تاریخ و تطوّر علوم بلاغت. تألیف دکتر شوقی ضیف. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ اول: ۱۳۸۳، چاپ پنجم: ۱۳۹۷

گزینش و ویرایش کتاب 
 تیرانا (برگزیدهٔ نقد و نثر ادبی از مهرداد اوستا). تهران: انتشارات حوزهٔ هنری، ۱۳۸۱
 برگزیدهٔ مقالات معارف اسلامی (از شهریور ۱۳۴۵ تا شهریور ۱۳۵۷) (۲ جلد). قم: اسوه، ۱۳۸۴
 رجعت سرخ ستاره (مجموعه‌شعر علی معلم دامغانی). تهران: سورهٔ مهر، ۱۳۸۶

مقالات

برخی مقالات در مجموعه‌ها و نشریات علمی ـ پژوهشی 
 «عهدنامهٔ سلمان فارسی». مجلهٔ تخصصی گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه تهران، تابستان ۱۳۸۰
 «رسول ماه». مجلهٔ دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. بهار ۱۳۸۴
 «بر بساط غزل خاقانی». نامهٔ فرهنگستان، شمارهٔ ۲۶، شهریور ۱۳۸۴
 «دوباره‌کاری و شتابزدگی در تصحیح هفت دیوان محتشم کاشانی». نامهٔ فرهنگستان. شمارهٔ ۲۷، آذر ۱۳۸۴
 «در حاشیهٔ غلط ننویسیم». مجلهٔ دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران شمارهٔ ۱۸۷، پاییز ۱۳۸۷
 «آویختن تازیانه»، نامهٔ فرهنگستان، دورهٔ یازدهم، شمارهٔ اول، بهار ۱۳۸۹
 «عاشق گلخنی»، مجلهٔ دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. شمارهٔ ۱۹۱، بهار و تابستان ۱۳۸۹

برخی مقالات در نشریات علمی ـ ترویجی 
 «پاسخ به یک ابهام در سخن سعدی». فصلنامهٔ «وقف، میراث جاویدان». بهار ۱۳۷۷
 «وقف در متون فارسی». فصلنامهٔ وقف، میراث جاویدان. تابستان ۱۳۷۷
 «برادرکشان در شاهنامه». فصلنامهٔ شعر، شمارهٔ ۲۸
 «دشواری‌های دیوان خاقانی». کتاب ماه ادبیات و فلسفه، مرداد ۱۳۸۳

مقاله‌های دانشنامه‌ای 
 مدخل «خاقانی شروانی» در دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، جلد سوم، ۱۳۸۸
 مدخل «کمال‌الدین اسماعیل اصفهانی» در دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، جلد پنجم، ۱۳۹۳
 مدخل «مُنشآت خاقانی» در دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، جلد ششم، ۱۳۹۵
 مدخل «ادبیات انقلاب اسلامی» در دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ذیل، ۱۳۹۷

ترجمه (مقالات) 
 «مرد بادها (کوروساوا و تجربه‌های سینمایی‌اش)». مجلهٔ ادبستان، شمارهٔ ۲۵، دی ۱۳۷۰
 «متن‌گرایی و نقش آن در معرفت دینی». فصلنامهٔ وقف، میراث جاویدان، شمارهٔ ۱۷، ۱۳۷۶
 «عالمان اصول دین و انکار دلالت فعل بر زمان». فصلنامهٔ وقف، میراث جاویدان، شمارهٔ ۲۱، ۱۳۷۷
 مجموعه‌مقالات «اسطوره‌شناسی»، چاپ‌شده در ۸ شمارهٔ پیاپی از فصلنامهٔ شعر، شماره‌های ۲۲–۲۹، ۱۳۷۷–۱۳۸۰

فعالیت‌های مطبوعاتی/ رسانه‌ای 
 سردبیر فصلنامهٔ شعر (۱۳۷۷–۱۳۸۰)
 دبیر تحریریهٔ فصلنامهٔ وقف، میراث جاویدان (۱۳۷۲–۱۳۷۷)
 مدیر رادیو فرهنگ (۱۳۷۷–۱۳۸۱)
سردبیر مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران (۱۳۹۹)
سردبیر نامۀ فرهنگستان (۱۳۹۹)

منابع

پیوند به بیرون 
 
 
 

استادان دانشگاه تهران
دانش‌آموختگان دانشگاه تهران
دانش‌آموختگان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
اهالی آبادان
پژوهشگران ادبیات اهل ایران
خاقانی‌پژوهان اهل ایران
زادگان ۱۳۴۱
سردبیران نشریه‌های زبان‌شناختی
سردبیران نشریه‌های ادبی