نقی (ترانه)

«نقی» ترانه‌ای به سبک رپ و با نقدی هجوآمیز از اوضاع اجتماعی و سیاسی ایران، به خوانندگی و ترانه‌سرایی شاهین نجفی که در سال ۱۳۹۱ منتشر شد.

نجفی در این ترانه، علی نقی، امام دهم شیعیان را مورد خطاب قرار می‌دهد و نگاه انتقادی خود از شرایط کنونی اجتماعی و سیاسی ایران را بازگو می‌کند.
همچنین نجفی در آهنگ «نقی»، علی نقی را به مسائل مختلفی از جمله مسائل جنسی قسم می‌دهد و از او می‌خواهد که ظهور کند.

این ترانه با واکنش‌های مختلفی مواجه شده و برخی آن را «توهین به مقدسات» می‌دانند و عده‌ای دیگر از آن به عنوان نمونه‌ای از «آزادی بیان و تابوشکنی» یاد می‌کنند. اما به عقیده خود نجفی، ترانه وی قصد توهین به امامان شیعه را نداشته و فقط اسم ائمه را دستمایهٔ کاری هنری-اجتماعی قرار داده‌است.
واکنش‌ها به ترانه نقی زیاد بود به‌طوری‌که کار تا به آن جا پیش رفت که برخی از خبرگزاری‌های وابسته به حکومت جمهوری اسلامی خبر از صادر شدن «حکم ارتداد و قتل» شاهین نجفی دادند.

این ترانه تا ۱۲ مه ۲۰۱۲، در یک نوبت بیش از هزار و ۷۰۰ و در نوبتی دیگر بیش از چهار هزار و ۶۰۰ بار از سوی کاربران شبکه‌های اجتماعی پسندیده شده‌است («لایک» خورده‌است) و صدها بار توسط کاربران فیس‌بوک به اشتراک گذاشته شده‌است. ۱۲ روز بعد از انتشار در سایت یوتیوب تعداد نمایش‌ها به نیم میلیون بار رسید، و تاکنون بیش از ۲/۰۰۰/۰۰۰ بار در این سایت شنیده شده‌است.

موضوع ترانه 
در این ترانه شاهین نجفی با زبان طنز و مخاطب قرار دادن امام نقی، به مرور حوادث جاری ایران؛ از جمله تحریم‌ها، اختلاس، وضعیت زنان و اپوزیسیون خارج از کشور پرداخته‌است.

نقی تو رو به طول و عرض تحریم، دلار رو به رشد و حس تحقیر (اشاره به تحریم‌ها علیه ایران)

نقی تو رو به امام مقوایی (اشاره به نمایش ماکت مقوایی روح‌الله خمینی در سالگرد انقلاب ۱۳۵۷)

به طفل علی گوی توی رحم گیر (اشاره به ادعای «یا علی» گفتن سید علی خامنه‌ای هنگام تولد)

نقی جون من تو رو به شوشول فرنود (اشاره به ماجرای طنزآمیز برنامه زنده رنگین‌کمان)

سه هزار میلیارد زیر گنبد کبود (اشاره به اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی)

در پایان هر بخش از ترانه، بعد از قسم دادن به عشق، چاکرا، بکارت، پلاک، نژاد آریایی، جانماز چینی، انگشت شیث رضایی، برهنگی گلشیفته فراهانی و موارد دیگر، درخواست بازگشت نقی در ترانه تکرار می‌شود.

آی نقی حالا که مهدی خوابه ما تو رو صدا می‌زنیم آی نقی

واکنش‌ها 

کمپین یادآوری امام نقی به شیعیان

در مه سال ۲۰۱۱، صفحه‌ای در فیس‌بوک به نام کمپین یادآوری امام نقی به شیعیان راه‌اندازی شد. محتوی این صفحه چنان بود که بنیان‌گذاران آن خود نوشته بودند: «اگر شما شیعهٔ متعصب هستید ممکن است مطالب این صفحه شما را آزار دهد.» و با کنایه دربارهٔ روش خود گفته‌اند: «ما فقط طنز می‌نویسیم و حضرتش یعنی امام نقی را به خاطر علاقه بیش از حدی که به ایشان داریم قهرمان تمام طنزهایمان محسوب می‌کنیم.» این صفحه مورد توجه کاربران فضای مجازی قرار گرفت.

 صدور حکم ارتداد

بسیاری از مراجع تقلید تشیع از جمله لطف‌الله صافی گلپایگانی، ناصر مکارم شیرازی،مسلم ملکوتی،محمدعلی علوی گرگانی، حسین نوری همدانی،جعفر سبحانی این ترانه را موجب ارتداد و توهین به مقدسات دانستند.
خبرگزاری‌ها
خبرگزاری‌ها و رسانه‌های بسیاری به نقد و حاشیه‌های این ترانه پرداختند.
مخالفت با حکم ارتداد
رضا پهلوی، شورای مرکزی اکس مسلم، مینا احدی،حزب کمونیست کارگری ایران،نوشابه امیری و احمد باطبی با صدور حکم ارتداد مخالفت کردند.
رقص نقی
ویدئوهای متعددی با نام «ظهور نقی» در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که در آن، افراد با لباس مبدل عربی، گاهی گیتار به دست و در حال نوشیدن از بطری از راه می‌رسند و با آهنگ نقی به رقص می‌پردازند.
 تدابیر امنیتی
شاهین نجفی در مصاحبه‌ای با دویچه وله فارسی و روزنامه راینیشه پست گفت که پلیس آلمان را «از تهدیدات نسبت به خودش» آگاه کرده و اکنون تحت حفاظت مأمورین امنیتی قرار گرفته‌است. طی نشست چند مقام امنیتی و همچنین بخش حفاظت از قانون اساسی و پلیس جنایی فدرال، بخش امنیت ملی اداره پلیس کلن به موضوع تهدید به مرگ شاهین نجفی، ساکن این شهر رسیدگی کرد. در این جلسه تدابیر حفاظتی در مورد شاهین نجفی به تصویب رسید و پلیس آلمان اعلام کرد که از جان وی حفاظت می‌کند.

نقدها 

مهدی جامی روزنامه‌نگار و اولین مدیر و بنیان‌گذار رادیو زمانه نیز در تحلیلی نوشت:

سؤال اصلی به نظر من این نیست که این ترانه توهین‌آمیز است یا نیست. از نظر من قطعاً توهین‌آمیز است. اما مسئله این است که چه اتفاقی افتاده که گروه‌هایی در جامعه ایرانی به این نتیجه می‌رسند که این کار توهین‌آمیز نیست و حتی اگر هم هست، باشد هیچ عیبی ندارد. آزادی یعنی حق توهین!
من بعید می‌دانم که مثلاً شاهین نجفی جرئت کند وارد مباحثی بشود که جامعه میزبان او در آلمان مثلاً توهین می‌داند. فرضاً تولید ادبیات ضدزن یا ضدسیاهان یا ضدیهودی یا ضدهمجنسگرایان. شاهین نجفی به پشتوانه و دلگرمی گروه‌هایی که از روش توهین برای پیشبرد مقاصد سیاسی و اجتماعی خود در ایران بهره می‌برند است که می‌تواند ترانه «آی نقی» بنویسد و اجرا کند. اگر این دلگرمی نبود او هرگز تصورش را هم نمی‌کرد… به نظر من گذشته از آشفتگی در فکر آزادی، مسئله سیاسی ماجرا این است که جمهوری اسلامی دین و اعتقادات مردم را به گروگان گرفته‌است. در نتیجه، گویی برای مبارزه با جمهوری اسلامی حمله به عقاید مردم مباح شده‌است. اما جمهوری اسلامی عمرش سی و چند سال بیش نیست و این مردم دست کم در پانصد سال اخیر دارای عقاید شیعی بوده‌اند و در هزار و چند صدسال اخیر به پیامبر و قرآن مهر می‌ورزیده‌اند. کسی که برای حمله به باند تبهکاران حاکم، دین و عقاید مردم را هدف می‌گیرد دست کم می‌توان گفت هدف آسان‌تر و بی‌پناه را انتخاب کرده‌است و هدف اصلی را وانهاده… تحقیر روش تبهکاران است نه آزادگان».

سروش دباغ در این باره می‌نویسد:

دعوت دینداران به گشوده بودن و شنیدن سخنان غیر دینداران و منتقدان، خوب است و واجد بهره‌های معرفتی برای جامعه دینی؛ اما دعوت آن‌ها به سکوت در برابر اهانت دیگران به معتقدات دینی، امری ناروا و غیر موجه است؛ چرا که نمی‌توان در برابر «دشمنانِ مدارا» و کسانیکه «دیگری» را اساساً لحاظ نمی‌کنند و تخفیف می‌کنند، بانگی برنیاورد و آن را اخلاقاً محکوم نکرد.
پاسداشت دغدغه‌ها و معتقدات «دیگری» اخلاقاً بایسته‌است و برگرفتنی و نقض آن نارواست و فرونهادنی؛ تفاوتی نمی‌کند که خاستگاه آن کجا باشد و اهانت با چه انگیزه‌ای صورت گرفته باشد.
در فضای خارج از کشور، خصوصاً در برخی از تلویزیون‌ها و سایت‌های خبری و تحلیلی، عده‌ای با بدست دادن تصویری خردستیز و دل‌آزار از دین اسلام، در پی تهورستانی از دینداران و فراهم آوردن فضایی اند که در آن کمتر کسی جرأت کند آشکارا و به عیان، توهین به مقدسات دینی را اخلاقاً محکوم کند.

نقد عبدالکریم سروش 
عبدالکریم سروش در این رابطه نوشت:

آزادی، جراحی پلاستیک نیست که زشتی‌ها را زیبا کند. آزادی چون نور است که زشتی‌ها و زیبایی‌ها را آنچنان که هستند می‌نمایاند. تمسخر کردن و نام بزرگان را به زشتی بردن، رذیلت است ولو آزادانه انجام شود. اهانت ناروا است ولو نام نیکوی نقد بر آن نهاده شود. خودرا فریب ندهیم. چه کسی می‌تواند بپذیرد پیامبر اسلام را به صورت خوک نشان دادن یا امامان شیعه را سید گدا خواندن (در رسانه‌های لوس آنجلسی)، نقد علمی یا تحلیل تاریخی یا مبارزه سیاسی است؟ درسراسر دوران روشنگری که نقد دین در صدر کارنامه منکران قرار داشت، هیچ‌کس عیسی مسیح را به صورت خوک نکشید و هیچ‌کس حواریون عیسی را بی سر و پا نخواند. ”یارب به که شاید گفت این نکته که در عالم" دین گریزان غربت گزیده ایرانی گشاده دستانه شیپور آزادی را از دهانه گشادش می‌نوازند و تمرین آزادی را از آزادی پلشتی‌ها و قرآن سوزی‌ها آغاز کرده‌اند و نعمت زیستن در اقالیم آزاد را چنین کفران می‌کنند؟

آرامش دوستدار در پاسخ عبدالکریم سروش نوشت:

مهدی خلجی در پاسخ عبدالکریم سروش نوشت:

بیانیه عبدالکریم سروش، روشنفکرِ نام‌دار دینی، دربارهٔ ترانه اخیر شاهین نجفی و فتواهای ارتداد و تکفیر و قتل، از نگرانی عمیقی پرده برمی‌دارد. جامعه ایران از تنفر متراکم شده‌است؛ به سبب خشونت‌های چندلایه و پیدا و پنهانی که حکومت علیه مردم و گروه‌هایی از مردم علیه گروه‌هایی دیگر می‌ورزند. ستمی که بر زنان، جوانان، نویسندگان، اقلیت‌های قومی، اقلیت‌های مذهبی، روزنامه‌نگاران، هم‌جنس‌گرایان، مهاجران و دیگر گروه‌های سرکوب‌شده جامعه می‌رود، بذر کینه را در دل‌ها می‌پرورد… جامعه ایران روز به روز پرتنوع‌تر می‌شود و از انحصار لایه‌های مذهبی بیرون می‌آید. اگر در ایران تلاش برای کندنِ بیخِ اسلام بیهوده‌است، انکار منکران و سرکوب صدای ملحدان نیز بیهوده‌است. البته چون مؤمنان قدرت و مکنت بیشتری دارند امکان دست زدن آن‌ها به خشونت همواره بیشتر است. در تاریخ گذشته و در شرایط کنونی شمار مسلمانان «کافرخوار» بس بسیارتر از «کافرانِ مسلمان‌خوار» بوده‌است. صورت مسئله را نباید تغییر داد.

مجید محمدی در پاسخ عبدالکریم سروش نوشت:

حسین باقرزاده -استاد پیشین دانشگاه تهران- در پاسخ عبدالکریم سروش نوشت:

حمایت‌ها 
در کنار انتقادهای گسترده به این ترانه، برخی نهادها و افراد نیز از این ترانه حمایت کرده‌اند. برخی وبلاگ‌نویسان ایرانی در حمایت از این ترانه و علیه حکم ارتداد شاهین نجفی یک کمپین وبلاگ‌نویسی در فضای مجازی به راه انداختند. در کنار صفحات منتقدان شاهین نجفی، صفحاتی در حمایت از اقدام شاهین نجفی تشکیل شدند. این فعالان در یک فراخوان هماهنگ‌شده در اینترنت، در روز ۲۶ مه ۲۰۱۲ تظاهراتی در حمایت از شاهین نجفی در شهرهای مختلف جهان از جمله کپنهاگ، آمستردام، استکهلم، اسلو و کلن برگزار نمودند.

«برگ‌موزیک» وبگاه رسمی منتشرکنندهٔ موسیقی شاهین نجفی، طی اعلامیه‌ای از هواداران شاهین نجفی درخواست کرده بود تا از لب و دهان خود فیلم گرفته و عبارت «َشرریم» را در ویدئوهای ارسالی‌شان بگویند.

در تاریخ ۱۵ ژوئن ۲۰۱۲ میلادی، ۵۰ هنرمند آلمانی فراخوانی در همبستگی با شاهین نجفی را امضاء کرده و از سیاست‌مداران و اذهان عمومی آلمان خواسته‌اند تا این خواننده رپ ایرانی را حمایت کنند. این فراخوان در سایت «آکادمی برای هنر» منتشر شده‌است. در بخشی از فراخوان هنرمندان آلمانی آمده‌است:

چهره‌های معتبر هنری و ادبی آلمان از جمله کلاوس اشتک، گونترگراس، فولکر شلندورف و اودو لیندبرگ، این فراخوان را امضاء کرده‌اند.

در تاریخ ۱۵ ژوئن ۲۰۱۲ میلادی، کمیسیون حقوق بشر پارلمان آلمان در یک «پیام همبستگی»، حمایت خود را از شاهین نجفی، اعلام داشت. در بخشی از این پیام آمده‌است:

در تاریخ ۲۱ ژوئن ۲۰۱۲ میلادی، ۴۰ نویسنده اتریشی با امضای فراخوانی هم‌بستگی خود را با شاهین نجفی، اعلام کردند و خواستار لغو فراخوان به قتل او شدند. الفریده یلینک، رمان‌نویس و برنده جایزه نوبل ادبی از امضاکنندگان این فراخوان است. هم‌چنین چهره‌های معتبر ادبی اتریش از جمله روبرت مناسه، مارلنه اشتروویتس، کاترین روگلا و آرنو گایگر نیز، این فراخوان را امضاء کرده‌اند.

جستارهای وابسته 
 واکنش‌ها به ترانهٔ نقی
 ایستاده مردن

منابع

پیوند به بیرون 

 مصاحبه درباره ترانه نقی در رادیو فردا
 متن ترانه نقی
 متن ترانه نقی (انگلیسی)
 Rapper Faces Death Threats in Iran Over Song

ترانه‌های ۱۳۹۱
ترانه‌های اعتراضی
ترانه‌های رپ ایرانی
ترانه‌های سیاسی
ترانه‌های شاهین نجفی
ترانه‌های منتقد دین
میم‌های اینترنت
ضدشیعه
مناقشه‌های وقاحت در موسیقی
ترانه‌های رپ فارسی
ترانه‌ها درباره پیشوایان دینی