مردم آسیی

آسیی‌ها یا آسیویی‌ها یک قوم باستانی کوچ‌رو در آسیای میانه بودند که در ۱۳۰ سال پیش از میلاد به حکومت یونانیان باکتریا پایان دادند.این‌ها جزو سکاها/الانان
که مردمانی ایرانی‌تبار شرقی بودند، حساب میشود.

منابع تاریخی 
متونی که به آسیی‌ها اشاره کرده‌اند بسیار مختصر هستند.سه منبع اصلی از استرابو ، ژوستین و تروگ هستند.هر دو منبعی که از استرابو و تروگ هستند در شمار بسیار زیادی از نسخ خطی کهن آمده‌اند و دارای تفاوت‌های متنی زیادی هستند که باعث شده است تفسیرها و ترجمه‌های گوناگونی از آنها بشود.

بر پایه ی گزارش استرابو دولت یونانی باکتریا توسط چهار قوم کوچ‌رو که از شمال آمده بودند نابود شد که آن چهار قوم عبارت بودند از آسیویی، پاسیانویی، توچاریو و ساکارااولی.بر پایه تروگ (در پیش گفتار ۴۱ Philippicae Historiae) فتح باکتریا رو تنها به دو ملت سارااوکایی و آسیانیی نسبت می‌دهد.پس از آن به هر روی توچاری نیز ذکر شده است.هویت آسیی‌ها از هر دو منبع استرابو به شکل آسیویی و تروگوس آسییانی یک پایه و اساس وصفی ایرانی "-آنا" به دست می‌آید.

فرضیه‌هایی در مورد نسبت آسیی‌ها 
تاکنون فرضیه‌های بسیاری برای نسبت دادن زبان و فرهنگ و نسب و اصالت آسیی‌ها مطرح شده است ولی تا کنون هیچ اجماعی حاصل نشده است.

این موضوع عموماً پذیرفته شده است که آسیانی تروگ با آسیی استرابو یکسان است. بسیاری از دانشمندان بر این باورند آسیی و پاسیانی در واقع یک قبیله هستند و پاسی تنها گونه‌ای دیگر از اسم آسیی بوده است.برخی دیگر نیز بر این باورد که پاسیانی یک قبیله جداگانه بوده است.گروهی دیگر نیز باور دارند پاسیانی در واقع گاسیانی بوده است و این یک اشتباه نگارشی است.

ایسدون‌ها 
آسیی‌ها ممکن است همان ایسدون‌های هردوت باشند.تیشان یو پیشنهاد می‌دهد که آسیی احتمالاً قبیله مسلط از اتحاد چهار قبیله باشد که در اییلیی زندگی می‌کردند و زمانی سغد و باختر را مورد تاخت و تاز قرار دادند.ایسیدون نامی است که هردوت بر روی اتحاد این قبایل گذاشت."یو بر این باور است که ایسیدون‌ها باید به دره ایلی و چو در اواخر سده ۷ پیش از میلاد مهاجرت کرده باشند."

یوئه‌ژی‌ها و وسون 
در ابتدا گمان برده می‌شد که آسیی‌ها احتمالاً یوئه‌ژی‌ها باشند.اما پژوهش‌های بعدی این گمان را با شک و تردید روبرو ساخت.
 آسیی‌ها همان پاسیانی‌ها بودن بنابراین آنها نیز بخشی از یوئه‌ژی‌ها بودند.
-جی مارک وارت.ایرانشهر
 وسون و یوئه‌ژی در واقع دو شاخه از یک قبیله بودند.یوئه ژی ماه نشان و وسون خورشید نشان بودند.
-یوری آلکسیو
 آسیی‌ها احتمالاً بخشی از سه قبیله سکایی بودند در حالی که توچارها احتمالاً نبودند و احتمالاً باید با یوئه‌ژی‌ها در ارتباط باشند.
-آ.ک ناراین هند و یونانی (A. K. Narain The Indo-Greeks)

آلان‌ها 
برخی نیز بر این باورند که آسی‌ها با آلان‌ها که اکنون اوستی‌ها از نوادگان آنان و در غرب هستند ارتباط دارند تا با یوئه‌ژی و توچاری‌ها در شرق.

کوشانی‌ها 
برخی نیز معتقدند آسیی‌ها با کوشانی‌ها در ارتباط بودند.

Asiaghs 
آسیی‌ها همچنین می‌توانند با Asiaghs سانسکریت مرتبط باشند. بر پایه چاناکیا:آنها مردمانی بودند که زندگیشان به آسیی (شمشیر) بستگی دارد.

به بیانی دیگر جیمز تاد فکر می‌کرد واژه یونانی آسیی/آسیو معادل واژه سانسکریت آسوا یا آسواکا به معنی اسب است که با فرهنگ سکاها که با اسب آمیخته است در ارتباط است. باور عمومی بر این است که مردمان آسوا یا آسواکا زیر گروهی از گروه گسترده‌تر کمبوجیه بوده‌اند.قبیله‌ای سوارکار که در هر دو طرف کوههای هندوکش ساکن بودند.

منابع 

مهاجرت‌های هندواروپاییان

تاریخ افغانستان پیش از اسلام
تاریخ هند
دولت یونانی بلخ
عشایر اوراسیا
قوم تخار
مردمان باستانی ایران
مردمان باستانی پاکستان
مردمان هندواروپایی
هند باستان