شورای‌عالی فضای مجازی

شورای‌عالی فضای مجازی یکی از شوراهای حاکمیتی در ایران است که به فرمان سید علی خامنه‌ای، رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده‌است. در حال حاضر، سید محمدامین آقامیری دبیری شورای‌عالی فضای مجازی و ریاست مرکز ملی فضای مجازی را برعهده دارد. سازمان گزارشگران بدون مرز این نهاد را در فهرست نهادهای سرکوبگر سایبری در جهان قرار داده‌است.

دبیران

تاریخچه 
شورای‌عالی فضای مجازی به تاریخ  به فرمان سید علی خامنه‌ای تشکیل شد و موظف است که مرکز ملی فضای مجازی کشور را راه اندازد.

در بخشی از فرمان‌نامهٔ وی آمده‌است:

در ادامه گفته‌است که شورا وظیفه دارد «مرکز ملی فضای مجازی کشور» را درست کند تا کامل و به‌روز بر فضای مجازی درونی و بیرونی اشراف داشته و دربارهٔ نحوهٔ رویارویی با آسیب‌های اینترنت تصمیم بگیرد. او همهٔ دستگاه‌های کشور را موظف به همکاری با مرکز کرده‌است.

جلسه‌ها

نخستین جلسه 
نخستین جلسه با حضور رئیس‌جمهور و دیگر عضوها در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ تشکیل شد.

محمود احمدی‌نژاد در این جلسه به اهمیت و جایگاه این شورا در کشور اشاره کرد و گفت:

وی افزود فضای مجازی نامحدود است و مرز ندارد. پس باید کوشید با برنامه‌ریزی دقیق از فضای سایبری در راستای هدف‌ها و پیشرفت نظام جمهوری اسلامی ایران استفاده کرد.

عضوهای دیگر نیز نظرها و دیدگاه‌هایشان را گفتند.

اعضا 
در متن فرمان رهبر ایران، اعضای حقیقی و حقوقی به مدت سه سال تعیین شدند.

اعضای پیشین 
 سید جواد مظلومی
 علیرضا شاه‌میرزایی

تحریم وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا 
در ۲۲ دی ۱۳۹۶، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا شورای‌عالی فضای مجازی را به دلیل نقض حقوق بشر از طریق اعمال سانسور و محدود کردن آزادی بیان در اینترنت مورد تحریم قرار داد.

بر اساس بیانیه وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا، شورای‌عالی فضای مجازی مسئول مسدود کردن ده‌ها هزار تارنمای متعلق به رسانه‌های خبری بین‌المللی، مخالف حکومت و شبکه‌های اجتماعی در ایران است. در ابتدای این بیانیه آمده‌است: «شورای‌عالی فضای مجازی در سال ۲۰۱۲ توسط رهبر ایران با هدف تمرکز و نظارت بر سیاست گذاری‌ها و تنظیم مقررات مربوط به اینترنت حکومت ایران ایجاد شد».

این وزارت‌خانه همچنین شورای‌عالی فضای مجازی را به عنوان عالی‌ترین نهاد سیاست‌گذار در مورد اینترنت معرفی کرده که بر کار حکومت ایران در زمینه ایجاد اختلال در جریان آزاد اطلاعات نظارت دارد.

واکنش‌ها 
روز پنجشنبه ۲۲ بهمن همزمان با «روز جهانی مبارزه با سانسور سایبری»، سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارشی که به مناسبت «روز جهانی مبارزه با سانسور سایبری» منتشر کرده‌است، «شورای‌عالی فضای مجازی ایران» را در فهرست نهادهای سرکوبگر سایبری در جهان ثبت کرده‌است؛ که دارای بدترین کارنامه در سرکوب سایبری هستند و تأکید شده‌است که فعالیت آنها خطری آشکار برای آزادی عقیده و بیان تصریح شده در ماده ۱۹ اعلامیه حقوق بشر است. همچنین این مرکز را یکی از نهادهای سرکوبگر اطلاع‌رسانی در فضای مجازی خوانده‌است. گزارشگران بدون مرز تأکید کرده‌است: «در ایران از خاموش کردن اینترنت به‌طور فزاینده‌ای برای کنترل و سرکوب اعتراضات خیابانی و اعمال محدودیت در انتقال و انتشار اطلاعات مستقل استفاده می‌شود؛ اطلاعاتی که محتوای ضدانقلاب یا خرابکارانه خوانده می‌شود». این سازمان هشدار داده‌است که این مرکز، مشغول ایجاد یک سپر دفاعی (فایروال) با بهره‌گیری از فناوری فیلتر اینترنت در ایران است.

نهادهای مرتبط 
شورای عالی انفورماتیک، شورای عالی اطلاع‌رسانی و شورای عالی فناوری اطلاعات شوراهای و نهادهایی هستند که پیش از تشکیل این شورا در حکم سیاست‌گذار و مجری در این حوزه عمل می‌کرده‌اند. همچنین این شورا به عنوان وضع‌کنندهٔ قانون با مجلس شورای اسلامی در تعارض قرار دارد.

در فرودین ۱۳۹۵، در جلسهٔ شورای‌عالی فضای مجازی که به ریاست حسن روحانی برگزار شد، شورای‌عالی انفورماتیک، شورای‌عالی اطلاع‌رسانی و شورای‌عالی امنیت فضای تبادل اطلاعات (افتا) منحل و کلیهٔ وظایف‌شان در سطح ملی به شورای‌عالی فضای مجازی واگذار شد.

جستارهای وابسته 
 سازمان‌های زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی ایران
 سانسور اینترنت در ایران
 نظام تنظیم مقررات خدمات فضای مجازی
 شورای عالی انقلاب فرهنگی

منابع

پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی

بنیان‌گذاری‌های ۲۰۱۲ (میلادی) در ایران
سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۱۲ (میلادی)
سازمان‌های تهران
سازمان‌های زیر نظر رهبری در ایران
سازمان‌های زیر نظر رهبری در ایران
شوراهای عالی در جمهوری اسلامی ایران
نهادهای ایرانی که مشمول تحریم‌های وزارت خزانه‌داری ایالات متحده هستند