داگرئوتایپ

داگرئوتیپ اولین فرآیند عکاسی در دسترس عموم بود. در طول دهه‌های ۱۸۴۰ و ۱۸۵۰ به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار گرفت. «داگرئوتیپ» نیز به تصویری اشاره دارد که از طریق این فرآیند ایجاد شده است. 

داگرئوتیپ که توسط لویی داگر ابداع و در سال ۱۸۳۹ در سراسر جهان معرفی شد، در سال ۱۸۶۰ تقریباً به طور کامل جایگزین روش‌های دیگر شد؛ این فرایند در زمان خود جدید و کم‌هزینه‌تر بود. احیای داگرئوتیپ از اواخر قرن بیستم توسط تعداد کمی از عکاسان علاقمند به استفاده هنرمندانه از فرآیندهای اولیه عکاسی وجود داشته است.

برای ساختن تصویر، یک داگرئوتایپیست، ورق مسی با روکش نقره، همانند آینه، پرداخت کرده و سطح آن توسط ماده‌ای که به نور حساس بوده پوشانده می‌شد. 

در این تکنیک اطراف عکس مقداری کدر می‌شد. نام «داگرئوتیپ» به درستی تنها به یک نوع تصویر و عکس خاص اشاره دارد، محصول فرآیندی که فقط از اوایل دهه ۱۸۴۰ تا اواخر دهه ۱۸۵۰ مورد استفاده گسترده قرار داشت.

داگرئوتایپ یا داگرئوتیپ  نخستین روش موفق در ثبت عکس‌های دائمی و استفادهٔ تجاری از عکاسی است. در این روش، به صفحهٔ نقره‌ای مدتی بخار ید می‌دهند تا قشر نازکی از یدور نقره بر روی آن قرار گیرد سپس این صفحه را در دوربین می‌گذارند و عکسبرداری می‌کنند. این روش را لوئی داگر مخترع و عکاس فرانسوی در سال ۱۸۳۷ میلادی اختراع کرد.

طرز تهیهٔ داگرئوتیپ 
طرز تهیهٔ داگرئوتیپ به‌طوری که لوئی داگر شرح داده چنین است:
 یک صفحه نازک نقره را روی صفحه کلفت‌تری از مس لحیم می‌کنیم.
 سطح نقره را صیقل می‌دهیم تا کاملاً براق شود.
 صفحه نقره را در تاریکی در تماس با بخار یُد قرار می‌دهیم تا نسبت به نور حساس شود.
 لوحه آماده شده را در تاریکی در یک شاسی محفوظ از نور قرار می‌دهیم و شاسی را در دوربین می‌گذاریم.
 دوربین را روی سه‌پایه نصب می‌کنیم و در آفتاب به طرف هر شیئی که مایل باشیم قرار می‌دهیم.
 درِ عدسی را بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه باز نگه می‌داریم.

تصویر پنهانی را که روی لوحه ضبط شده‌است طی مراحل زیر ظاهر و ثابت می‌کنیم:
 لوحه را در یک کابینت به صورت مایل (زاویه ۴۵ درجه) روی ظرفی قرار می‌دهیم که در آن مقداری جیوه را از زیر به کمک چراغ الکلی گرم کرده و به حرارت ۶۵ درجه سانتیگراد رسانده‌ایم.
 لوحه را به دقت زیر نظر می‌گیریم تا تصویر که از چسبیدن ذرات جیوه به نقرهٔ نوردیده پدید می‌آید، کاملاً قابل رویت شود.
 لوحه را در آب سرد فرو می‌بریم تا سطح آن سخت شود.
 لوحه را در آب نمک (بعداً محلول ضعیف هیپوسولفیت سدیم) فرو می‌بریم تا تصویر ثابت شود.
 لوحه را اینک کاملاً می‌شوییم تا عمل ثبوت متوقف شود.

داگرئوتیپ تصویر مثبتی بود که طی یک عمل در دوربین به صورت برعکس، همچون تصویری که در آینه دیده شود، پدید می‌آمد. بیننده لوحه را در دست خود قدری می‌چرخاند تا زاویه تابش نور آن را به حداکثر وضوح برساند و در این حال اولین نکته‌ای که جلب توجه می‌کرد کثرت جزئیات ضبط شده در عکس بود. این موضوع حتی در گزارش‌های مطبوعات نیز ذکر شده بود.

اولین داگرئوتایپ در ایران 

کمی پس از معرفی دستگاه داگرئوتیپ به اروپا (۱۸۳۹) نیکلای یکم روسیه، تزار روسیه و ملکه ویکتوریای بریتانیا هر کدام یک نمونه آن را به محمدشاه قاجار هدیه دادند. نخستین کسی که مأمور بهره‌برداری از این دستگاه‌ها شد ژول ریشار فرانسوی بود. او در آن زمان عکس‌هایی گرفت که متأسفانه هیچ‌کدام از آن‌ها به دست ما نرسیده‌است. ملک قاسم میرزا فرزند فتحعلی شاه نیز در تبریز به این روش عکس برداری نموده که در واقع تنها عکسی که به دست ما رسیده، از اوست.

ابداعات نو در عرصه داگرئوتیپ 
احیای داگرئوتایپ در ایران و همچنین ابداع عکاسی داگرئوتیپ به روش «میم داگ» (دیجیتال داگرئوتیپ و ابداع مایع و فیلم محافظ داگرئوتیپ به جای کلراید طلا و گلدینگ و ابداع «دستگاه داگ‌ساز» Exposure Unit) برای استفاده در روش میم داگ.

جدول کاربُرد مواد در فرایند «میم داگ 
 جدول کاربُرد مواد در فرایند «میم داگ» و شیوه‌های دیگر داگرئوتیپ

نگارخانه

پیوند به بیرون 
 وب سایت رسمی داگرین معاصر ایران

جستارهای وابسته 
 کالوتایپ
 تاریخ عکاسی

پانویس

منابع 
 

 

اختراع‌های فرانسوی
تاریخ عکاسی
جیوه
دید و شنودی معرفی‌شده در ۱۸۳۹ (میلادی)
عکاسی سده ۱۹ (میلادی)
عکاسی سیاه و سفید
هنر در سده ۱۹ (میلادی)