تیکتالیک

تیکتالیک  یک گونهٔ منقرض شده از ماهی‌های گوشتی‌باله است که در دوره دوونین پسین، در حدود ۳۷۵ میلیون سال پیش، می‌زیسته و بسیاری از ویژگی‌های آن با چهاراندامان امروزی همانندی داشته‌است.
تیکالیک یک نمونه از چندین نسل «ماهی» هایی گوشتی‌باله دیرین است که خود را با زندگی در آب‌های کم‌عمق کم‌اکسیژن روزگار خود سازگار کردند و همین روند بود که سرانجام به تکامل (فرگشت) چارپایان انجامید.
سنگواره تیکالیک در سال ۲۰۰۴ در جزیره السمر نوناووت کانادا کشف شد.

نام تیکتالیک از زبان اسکیمویی اینوکتیتوت گرفته شده و به معنی ماهی ریش‌دار است. ریش‌سفیدان اینوئیت (اسکیمو) این نام را پس از کشف این سنگواره برای این جنس از جانوران پیشنهاد کردند که پذیرفته شد.

تیکتالیک حلقه مفقوده‌ای میان ماهی‌ها و موجودات خشکی اولیه بوده بطوری‌که دارای ۴ دست و پای اولیه و یک دم ماهی گون بوده تا بتواند هم در خشکی زندگی کند هم در آب.

ویژگی‌ها 

تیکتالیک برخلاف ماهی‌ها دارای استخوان‌های مچ و انگشتان ساده بوده و وظیفه آن‌ها حمل جانور در خشکی بوده همچنین فسیل جمجه این جانور نشان دهنده این است این موجود هم دارای شش اولیه بوده و هم آبشش تا بتواند هم در آب و هم در خشکی زندگی کند و آبشش‌ها در دریاه‌های کم عمق کاربرد داشته‌است همچنین این موجود بر خلاف ماهی‌ها دارای استخوان‌های گردن بوده تا بتواند گردنش را بچرخاند و روی خشکی بهتر شکار کند. تیکتالیک همچنین دارای اجزای زیر بوده:

اجزای ماهی‌گون:

آبشش، دم ماهی گون، پولک روی پوست

اجزای جانورگون:

شش، استخوان‌های گردن، دست و پای نصف ماهی نصف مارمولک، گوش مانند مارمولک، استخوان‌های دنده مانند مارمولک‌ها

کشف تیکتالیک حلقه گم شده بین ماهی‌های اولیه و جانوران خشکی اولیه را پیدا کرد مانند آرکئوپتریکس (نیاپرنده) که حلقه گم شده بین دایناسورها و پرندگان بود کمک زیادی به اثبات نظریه منشأ گونه‌های چارلز داروین دانشمند انگلیسی سده نوزدهم میلادی کرد. در این نظریه بیان شده که منشأ تمام گونه‌ها از یک گونه‌است.

کاشف 

کاشف این سنگواره نیل شوبین دیرین‌شناس، زیست‌شناس تکاملی و نویسنده ادبیات علمی آمریکایی است.

منابع 
Wikipedia contributors, "Tiktaalik," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed March 16, 2011).

پیوند به بیرون 
 http://tiktaalik.uchicago.edu
 http://www.devoniantimes.org/Order/re-tiktaalik.html
 Finding Tiktaalik - Neil Shubin on the Evolutionary Step from Sea to Land توضیحات نیل شوبین (کاشف سنگواره) دربارهٔ جزئیات و چگونگی کشف، ویدئو ۶ دقیقه‌ای: مدیافایر

سرده‌های ماهیان با آرایه تک‌نماد
سنگواره‌های توصیف‌شده در ۲۰۰۶ (میلادی)
فرگشت چهاراندامان
گوشتی‌بالگان
گونه‌های انتقالی
ماهیان پیشاتاریخ آمریکای شمالی
ماهیان دوونین آمریکای شمالی