محمدباقر نجفی اصفهانی

محمدباقر نجفی مسجدشاهی (زاده: ۱۲۳۵ هجری قمری، اصفهان - درگذشت: ۱۳۰۱ هجری قمری، نجف) از علمای برجسته شیعه بود که در زمان حیاتش در صدر حوزه علمیه اصفهان قرار داشت.

خانواده 
محمدباقر نجفی (مسجدشاهی) فرزند شیخ محمدتقی رازی ایوانکی یا شیخ محمد تقی اصفهانی بوده‌است که به صاحب حاشیه معالم شهرت دارد. این شهرت به سبب کتاب مهم او هدایةالمسترشدین می‌باشد که از اولین کتاب‌ها دربارهٔ علم اصول فقه است.

وی زاده ایوانکی بوده‌است و از علمای بزرگ اصولی
حوزه علمیه اصفهان محسوب می‌شود که شاگردان فراوانی داشته‌است.

وی داماد سید صدرالدین عاملی از علمای بزرگ شیعه و باجناغ سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی از مراجع شیعه بوده‌است.

از دامادهای شیخ محمدباقر نجفی می‌توان به سید جمال‌الدین موسوی خوانساری چهارسوقی (درگذشته ۱۳۳۹ ق) فرزند سید محمدهاشم خوانساری و نوه سید ابوالقاسم خوانساری (میرصغیر) اشاره کرد.

از معروف‌ترین شاگردان وی میرزای شیرازی صاحب حکم تحریم تنباکو و رهبر قیام تنباکو را می‌توان نام برد.

تحصیل 
محمد باقر برای ادامه تحصیل به نجف رفت و فقه و اصول فقه را در محضر، شیخ حسن کاشف الغطاء و شیخ محمد حسن نجفی صاحب جواهر فراگرفت و از سوی شیخ مرتضی انصاری به درجه اجتهاد نائل آمد.
پس از بازگشت به اصفهان کرسی تدریس و فتوا به وی منحصر گشت.

شاگردان 
 جهانگیرخان قشقایی
 سید اسماعیل صدر
 سید محمدباقر درچه‌ای
 سید محمدکاظم طباطبایی یزدی
 محمدحسین نائینی: وی در اصفهان در منزل حاج محمد باقر نجفی اصفهانی، سرپرست حوزه علمیه و دوست دیرین پدرش، اقامت داشت. در این حوزه با تلاش و پی‌گیری، دانش‌های مقدماتی را با دقّت هر چه تمام تر به پایان می‌برد. علم اصول را از حوزه درس ابوالمعالی کرباسی، مدرّس توانای اصول، و فلسفه و کلام را از محضر بزرگان دانش حکمت و معقول هم چون میرزا جهانگیرخان قشقائی، شیخ محمدحسن هزارجریبی و شیخ محمدتقی نجفی اصفهانی، معروف به آقا نجفی اصفهانی، و فقه را نزد شیخ محمدباقر اصفهانی فرا می‌گیرد.
 شیخ الشریعه اصفهانی
 میرزا یحیی مدرس اصفهانی 
 میرزا محمدرحیم (سوم) شیخ الاسلام

آثار 
وی تألیفاتی نیز از خود به جای گذاشت، که برخی از آن‌ها عبارتند از:
 رساله‌ای در حجیت ظنّ طریقی، که با حاشیه پدرش بر کتاب معالم به چاپ رسیده‌است.
 لبّ الاصول
 لبّ الفقه

فرزندان 
شیخ محمدباقر نجفی دارای شش پسر بوده‌است که تمامی آنان درعلوم حوزوی مجتهد بودند. پسران وی به ترتیب سن عبارتند از:
 آقا نجفی اصفهانی:
محمد تقی نجفی معروف به آقا نجفی بزرگترین برادر است. آقا نجفی داماد سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی (نوه سید حسین موسوی خوانساری استاد میرزای قمی)بوده‌است. وی و برادرش شیخ محمد علی نجفی از پیشتازان قیام تنباکو در اصفهان بوده‌اند. مبارزه با فرقه‌های بابیه و بهاییه از اقدامات او می‌باشد که در پی آن دو بار در سال‌های ۱۳۰۶ و ۱۳۲۰ به حکم ناصرالدین شاه به تهران تبعید می‌شود.
 محمدحسین نجفی:
تفسیر اصفهانی که تفسیری عرفانی از قرآن است مهم‌ترین اثر او می‌باشد. محمدرضا نجفی صاحب کتاب نقد فلسفه داروین فرزند اوست.
 محمد علی نجفی:
محمد علی نجفی معروف به ثقه الاسلام در کنار آقانجفی از رهبران قیام تنباکو در اصفهان بوده‌اند.
 نورالله نجفی اصفهانی:
نورالله نجفی را می‌توان رهبر مشروطه خواهان اصفهان دانست. منزل وی در سال‌های اخیر بازسازی و تبدیل به خانه مشروطه اصفهان گردیده‌است.
تأسیس شرکت اسلامیه در کنار برادرش از اولین اقدامات اقتصادی او می‌باشد. تشکیل انجمن مقدس ملی اصفهان جهت اداره شهر اصفهان، تأسیس مرکز گفتگوی ادیان انجمن صفاخانه، تأسیس مریض خانه اسلامیه و قرائت خانه از جمله اقدامات اوست. 
وی رهبر قیام علما به قم در ۱۳۰۶ شمسی بوده که علیه سیاست‌های رضاشاه صورت گرفته‌است. این قیام با کشته شدن نورالله توسط عوامل رضاشاه پایان می‌گیرد و خمینی آن را اساسی‌ترین قیام علما علیه رضاشاه می‌داند.
کتاب مقیم و مسافر در دفاع از مشروطه به قلم او می‌باشد.
 جمال الدین نجفی:
جمال‌الدین نجفی در جریان مشروطه اصفهان به همراهی برادرانش نورالله نجفی به طرفداری از مشروطه پرداخته و اعلامیه‌ای مبنی بر لزوم مطابعت از فرامین آیات عظام نجف صادر کرد. در جریان اشغال اصفهان توسط قوای روس، بازداشت و به تهران تبعید شد. پس از پایان جنگ جهانی اول نیز از جمله علمایی بود که به مخالفت با قرارداد ۱۹۱۹میلادی بین ایران و انگلیس پرداخت. در دوره سردار سپه نیز وی مورد آزار و اذیت عوامل رضاشاه قرارگرفت.

 اسماعیل نجفی

 فاطمه خانم همسر حاج میرزا محمد رحیم سوم شیخ الاسلام اصفهان (فوت ۱۲۶۷ ه‍.ش / ۱۳۰۶ ه‍. ق). ایشان از زنان نیکوکار و خیر بودند و مسجد شیخ الاسلام که جنب منزل مسکونیشان ، خانه شیخ الاسلام، قرار داشت و در حال تخریب بود را در حدود سال ۱۲۷۵ ش (۱۳۱۴ ق) بازسازی کردند. سجع مهر ایشان جمله افتاب برج عصمت فاطمه بود   . فاطمه خانم چندین سال آخر عمر خود را در نجف به سر برده و در سال ۱۲۹۳ ه ش ( ۱۳۳۲ ه ق)  در کربلا وفات یافت 

 بیگم صاحب همسر آیه الله میرزا مهدی جویباره ای مازندرانی

 همسر آقا جمال الدین چهارسوقی فرزند علامه میرزا محمد هاشم چهارسوقی

درگذشت 
وی در سال ۱۳۰۱ هجری قمری در نجف درگذشت و در کنار جد مادری اش شیخ جعفر کاشف‌الغطا به خاک سپرده شد.

تبارنامه

منابع 

زادگان ۱۲۳۵ (قمری)
درگذشتگان ۱۳۰۱ (قمری)
نجفی اصفهانی، محمدباقر
اهالی اصفهان
روحانیان شیعه اهل ایران
عارفان اهل ایران
عالمان شیعه
روحانیان شیعه اهل اصفهان
روحانیان شیعه سده ۱۴ (قمری)
خاک‌سپاری‌ها در حرم امام علی
مراجع تقلید شیعه اهل استان اصفهان‏