نورالدین اشنی

نورالدین قودجانی اشنی یا نورالدین اشنی قودجانی (۱۲۸۲ – ۲۳ مهر ۱۳۵۷) از واعظین و سخنوران اصفهان بود. وی فقیه و حقوقدان و مشغول به تدریس در حوزه علمیه اصفهان، وکالت و امام جماعت مسجد سید اصفهان بود. وی از زمره روحانیون تجدد گرا و اولین روحانی بود که در رشته حقوق تحصیل کرده و وکیل دادگستری شد.

تولد 
نورالدین اشنی قودجانی در سال ۱۲۸۲ شمسی (برابر با ۱۳۲۱ قمری) در دهستان اشن از توابع شهرستان نجف‌آباد واقع در استان اصفهان دیده به جهان گشود. پدرش محمد حسین اشنی قودجانی بود. او که در خاندان روحانیون به دنیا آمده بود، تحت تربیت پدر و مادر قرار گرفت. مصلح‌الدین مهدوی (محقق و مورخ ایرانی) محل تولد وی را در نجف ذکر می‌کند.

تحصیلات 
نورالدین اشنی قودجانی تحصیلات خود را نزد پدرش محمدحسین قودجانی اشنی آغاز نمود. وی هم‌زمان از محضر دیگر علمای اصفهان استفاده نمود. از اساتید وی در اصفهان می‌توان سید محمدباقر درچه‌ای، شیخ محمدرضا نجفی و شیخ محمد حکیم خراسانی را نام برد. استاد دیگر وی، به ویژه در سطوح حوزوی و مقوله ادبیات، جلال‌الدین همایی بود.

با توجه به سال‌هایی که نورالدین اشنی قودجانی در اصفهان تحصیل می‌کرده، می‌توان حدس زد که در محضر عالمانی چون میر سید علی نجف‌آبادی و میر سید محمد نجف‌آبادی و اساتیدی چون رحیم ارباب، ابوالهدی کلباسی، سید ابوالقاسم دهکردی، میر محمد صادق خاتون‌آبادی درس خوانده‌است. نورالدین اشنی قودجانی در حوزه علمیه قم نزد مؤسس آن عبدالکریم حائری یزدی و نیز نزد سید محمد حجت کوه‌کمری (محدث و فقیه) به تحصیل پرداخت. سپس به تهران رفت و از محمدعلی شاه‌آبادی بهره برد.

نورالدین اشنی قودجانی در حین تحصیل در قم موفق به دریافت اجازه اجتهاد از جانب عبدالکریم حائری یزدی شد که سند آن در اختیار خانواده وی است.

القاب 
از نامبرده با القاب ذیل در بعضی متون نامبرده شده‌است:
 عالم فاضل جلیل
 واعظ صالح نبیل
 فقیه متکلم حکیم

هم‌روزگاران 
نورالدین اشنی قودجانی با بسیاری از بزرگان عصر خود هم دوره و هم مباحثه بود. در جلسات درس جلال‌الدین همایی، که در مسجد جارچی اصفهان برگزار می‌شد نورالدین اشنی قودجانی نیز شرکت می‌کرد و در آنجا با سید حسن مدرس بیدابادی (عالم شیعی)، مرتضی اردکانی یزدی (عالم شیعی) و عباسعلی ادیب حبیب‌آبادی (فقیه و ادیب شیعی) به بحث و تبادل نظر می‌پرداخت.

نورالدین اشنی قودجانی در حین تحصیل دروس اسلامیه حوزه علمیه قم نیز با میر سید حسن مدرس هاشمی اصفهانی (عالم و حکیم اصفهانی و همچنین شاگرد پدر نورالدین اشنی) همکلاسی بود. نورالدین اشنی قودجانی در درس محمدعلی شاه‌آبادی با سید روح‌الله خمینی همکلاس و در حوزه علمیه قم هم‌حجره‌ای بود.

فعالیت‌های اجتماعی 
نورالدین اشنی قودجانی هیچ‌گاه از وظایف اجتماعی و ارتباطات خود با مردم غافل نشد. او به تدریس اکتفا نکرد، بلکه به تبلیغ اسلام و سخنرانی در مجامع عمومی و خصوصی و حتی وکالت پرداخت. به‌طور کلی می‌توان فعالیت‌ها و مشاغل اجتماعی او را به شرح زیر تقسیم کرد:

منبر و خطبه 
نورالدین اشنی قودجانی به دلیل تسلط بر فقه، حکمت، حدیث، کلام، تفسیر و ذوق شاعرانه و عرفانی‌ای که داشت، از وی به عنوان خطیبی فاضل و فصیح یاد می‌شد. ایشان قبل از هر سخنرانی به مطالعه و تحقیق می‌پرداخت و مستندات علمی و فقهی مربوطه را ارایه می‌کرد. یکی دیگر از ویژگی‌های سخنرانی‌های او مخالفت صریح او با رژیم شاهنشاهی بود. وی در سخنان خود علناً با بی‌حجابی و مفاسد اخلاقی و ظلم و بی‌عدالتی مبارزه می‌کرد، به همین دلیل چندین بار توسط شهربانی اصفهان احضار شد.

مجالس روضه‌خوانی نورالدین اشنی قودجانی در اصفهان بسیار شهرت داشت و مردم به سخنرانی‌های او علاقه زیادی نشان می‌دادند، به طوری که وی به دعوت مردم و گروه‌های مختلف در سی سال آخر عمر خود مرتب منبر می‌رفت. در آن زمان جلسات متعددی در اصفهان دربارهٔ مسائل اجتماعی و مذهبی تشکیل می‌شد. در این میان، مجالس خطبه علمایی چون سید عبدالحسین طیب، شیخ محمدباقر زند کرمانی، نورالدین اشنی قودجانی و آقا سید حسن مدرس از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود و از دیگر مجالس شهرت بیشتری داشت. نورالدین اشنی قودجانی که شخصیتی با دانش گسترده بود جلسات هفتگی خود را بیشتر در زمینه فلسفه احکام برگزار می‌کرد.

سازمان جوانان اسلامی 
نورالدین اشنی قودجانی که در میان روحانیون و علما به تهذیب شهرت داشت و در فلسفه و اندیشه نوین غرب نیز مطالعه و تحقیق می‌کرد، مدتی سرپرست سازمان جوانان اسلامی در اصفهان بود و برای روشنفکران و نواندیشان سخنرانی می‌کرد. سلسله مقالات او در این زمینه نیز در روزنامه طوفان (روزنامه تحلیلی و انتقادی دوره قاجار) منتشر می‌شد.

تدریس و شاگردان 
نورالدین اشنی قودجانی در مدارس مختلف حوزه علمیه اصفهان از جمله مدرسه صدر بازار، مدرسه چهارباغ، مسجد نو بازار و در دفتر وکالت و حتی منزل شخصی خود تدریس می‌کرد. او کتاب‌هایی چون فرائدالاصول (کتاب بسیار مهم در اصول فقه شیعه)، مکاسب (از کتب سطوح عالی حوزه‌های علمیه شیعه)، کفایة الاصول (کتابی در اصول فقه)، منظومه (کتاب فلسفی مورد توجه علمای شیعه)، اسفار اربعه (دوره‌ای در فلسفه اسلامی) و برخی متون کلامی و عرفانی دیگر را برای طلاب و علما تدریس می‌کرد. وی مدت‌ها از اساتید مدرسه صدر بازار بود و کتاب‌هایی مانند منظومه، قوانین‌الاصول (درسی کامل در اصول فقه شیعه) و فرائدالاصول را در آنجا تدریس می‌کرد. وی همچنین درس تفسیر قرآن برای طلاب مدرسه صدر بازار داشت که جمعی از علما در آن شرکت داشتند. نقل شده‌است که حدود سیصد نفر از طلاب و عُلَما در کلاس‌های نورالدین اشنی قودجانی در مسجد نو بازار شرکت می‌کردند. به علاوه شاگردان خصوصی نیز داشت که در خانه یا محل کار به آنها آموزش می‌داد. شاگردان او اعم از زن و مرد بودند و به درخواست برخی از بانوان متدین اصفهانی به خانه‌های آنان می‌رفت و برای آنان تدریس می‌کرد. از شاگردان برجسته وی می‌توان به سیداحمد فقیه امامی، حسین مظاهری، احمد قمی‌نژاد، شیخ پارسا و زنانی همچون زینت‌السادات همایونی و عفت‌الزمان امین اشاره کرد.

اجتهاد 
نورالدین اشنی قودجانی در زمان تحصیل در قم، موفق به اخذ اجازهٔ اجتهاد از سوی عبدالکریم حائری یزدی گردید که متن آن به عنوان میراث نزد خاندانش موجود است.

دیدگاه سیاسی 
نورالدین اشنی قودجانی مدافع آزادی‌های سیاسی بود و بسیاری از مواقع بعد از سخنرانی‌هایش توسط شهربانی اصفهان احضار می‌شد.

همچنین وی از مدافعان نهضت ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ بود، به طوری که بعد از رسیدن خبر اعتصاب مردم و تجار تهران به اصفهان محمد میرمحمد صادقی نقل می‌کند که:

تألیفات 
از نورالدین اشنی قودجانی بیش از ۴۴ رساله، کتاب، تفسیر، مکاتبات، مجموعه قصاید به جا مانده‌است که بیشتر آنها شامل تفسیر قرآن می‌باشد. کلیات تالیفات وی را می‌توان در پنج دسته زیر خلاصه کرد:
 تفسیر آیات قرآن
 کلام و اخلاق
 حکمت و عرفان
 حدیث
 مباحث متفرقه

تفسیر آیات قرآن

کلام و اخلاق

حکمت و عرفان

حدیث

مباحث متفرقه

نمونه قصیده 
نورالدین اشنی قودجانی در سرایش اشعار نیز استعداد داشت. نمونه‌ای از قصیده‌های سروده شده توسط ایشان در ذیل آورده شده‌است:

همسر و فرزندان 
همسر نورالدین اشنی قودجانی، حاجیه خانم آقا کثیری بودند. ایشان شش فرزند داشتند که شامل دو پسر و چهار فرزند دختر می‌شد.

وفات 
نورالدین اشنی که پیشتر نیز به ناراحتی قلبی مبتلا بوده و یکبار در سال ۱۳۵۵ شمسی (۱۳۹۶ قمری) دچار حمله قلبی شده بود، سرانجام در ساعت‌های آغازین روز دوازدهم ذیقعده سال ۱۳۹۸ قمری برابر با ۲۳ مهرماه ۱۳۵۷ شمسی دچار سکته قلبی شد و از هم و غم دنیا آسوده گشت. همسر ایشان دربارهٔ سبب فوت ناگهانی وی نقل کرده‌اند که:

پیکر وی پس از تشییع و اقامه نماز توسط میرزا امام دهکردی، در تکیهٔ میرزا ابوالمعالی کلباسی، در داخل بقعه جنب قبر پدرشان دفن گردید. بر روی سنگ قبر وی جملات زیر نقش بسته‌است:

جستارهای وابسته 

 محمد حسین اشنی
 سید هبة الدین شهرستانی
 میرزا جواد ملکی تبریزی
 عبدالکریم خوئینی زنجانی
 آقا ضیاءالدین عراقی
 محمدجواد بلاغی
 علی‌اصغر مازندرانی

منابع

پیوند به بیرون 
 زندگی‌نامه نورالدین اشنی در وبگاه تخت فولاد
 کتب مربوط به مشاهیر تخت فولاد
 سخنرانی نورالدین اشنی
 نرم‌افزار مجموعه سخنرانی‌های مشاهیر تخت فولاد
 حکایتی از روضه‌خوانی حاج آقا نورالدین اشنی
 عکس‌هایی از نورالدین اشنی قودجانی

اهالی نجف‌آباد
خاک‌سپاری‌ها در تخت فولاد
درگذشتگان ۱۳۵۷
درگذشتگان ۱۹۷۸ (میلادی)
روحانیان شیعه اهل اصفهان
روحانیان شیعه اهل ایران
زادگان ۱۲۸۲
زادگان ۱۹۰۳ (میلادی)
سردفتران اسناد رسمی
عالمان شیعه
فقیهان شیعه دوازده‌امامی درگذشته
فقیهان شیعه دوازده‌امامی