لهجه شهرکردی

لهجه دهکردی یا لهجه شهرکردی یکی از لهجه‌های زبان فارسی است. زبان مردم بومی شهرکرد، کردی نیست و بر خلاف تصور عام کردی تکلم نمی‌کنند. مردم شهرکردی دارای لهجه‌ای خاصی هستند که با وجود مفهوم بودن واژگان آن برای افراد غیر بومی، کلمات آن دارای آهنگ ادای خاصی است که لهجه شهرکردی را از لهجه معیار فارسی متمایز می‌سازد. اما لهجهٔ شهرکردی با لهجه و گویش معیار فارسی تفاوت‌های آوایی و واژگانی دارد و برخی واژه‌ها و پسوندهایی دارد که تنها در این لهجه دیده می‌شود.

پیشینه 
لهجه مردمان بومی شهرکرد در میان افراد محلی به لهجه دهکردی معروف است زیرا شهرکرد در قدیم دهکرد نامیده می‌شد و در شهریور سال ۱۳۱۴ خورشیدی از دهکرد به شهرکرد تغییر نام یافت. با توجه به شباهت‌های زیاد لهجه شهرکردی به زیر لهجه‌ها و لهجه‌های وابسته به لهجه اصفهانی و فاصله نزدیک شهرکرد تا اصفهان برخی معتقدند که لهجه شهرکردی گونه‌ای از گویش رایج مردم فلات مرکزی ایران به ویژه منطقه جی قدیم است به گونه‌ای که بسیاری از واژگان کاربردی در گویش فلات مرکزی ایران در کلیات واژگان لهجه شهرکردی به فراوانی یافت می‌شود و علامه دهخدا نیز در زمان سکونتش در حوالی شهرکرد در تدوین لغتنامه خود از بسیاری از این واژگان کلیدی بهره گرفته‌است. متأسفانه این لهجه در حال حاضر در حال نابودی است.

ویژگی‌های منحصر به فرد 
لهجه و گویش " دهکردی " یکی از لهجه‌ها و گویش‌های اصیل فارسی است و سرشار از واژه‌های بسیار قدمت داری است به‌طوری‌که پسوند 'اولی' (OLE) در حال حاضر فقط در لهجه دهکردی رایج است. در زیر مثال‌هایی از این پسوند منحصر به فرد آورده شده‌است.

  

تخلیص‌سازی واژگان و کوتاه‌سازی جمله یکی از مهم‌ترین خصوصیات لهجه دهکردی است که این لهجه را تبدیل به یک گویش تک جغرافیایی کرده‌است. اگر چه تخلیص‌سازی در فارسی معیار در مورد واژگان استفاده می‌شود اما در این لهجه گاه یک جمله کامل دارای فعل و فاعل و تکلم دستوری به یک کلمه کاهش می‌یابد. 

به‌طور مثال:
بِرتابِریم که یعنی  برو تا برویم
پَبَرچی  که یعنی پس برای چی؟

آواشناسی 
گویش شهرکردی یکی از گویش‌های اصیل زبان فارسی است. که تفاوت‌هایی با زبان فارسی معیار دارد.

واژگان 
در لهجه شهرکردی کلماتی دیده می‌شود که یا در لهجه‌های دیگر دیده نمی‌شود یا طرز تلفظش آن قدر متفاوت است که ممکن است یک غیر بومی متوجه معنی آن نشود. در زیر برخی از این کلمات آورده شده‌است.

شعری به لهجه دهکردی 
شعر زیر به لهجه دهکردی سروده شده‌است.

شاعر اسفندیار ساکنیان دهکردی برگرفته شده از کتاب قوطی بیگیر بینیشون ناشر حوزه هنری استان چهارمحال وبختیاری

منابع 

گویش‌های زبان فارسی
شهرکردی
شهرکرد