شول (دشتستان)

شول، روستایی است از توابع بخش سعدآباد در شهرستان دشتستان استان بوشهر ایران.

جمعیت 
این روستا در دهستان وحدتیه قرار داشته و براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۳۳۸ نفر می‌باشد.

انتساب مردم شول به کاوه آهنگر 
بر اساس یافته‌های تاریخی که پژوهشگران شول به آن پرداخته‌است به نتایج مطلوبی دست یافته‌است.در منابع کشف شده ضمن معرفی پهلوانان کهن ایران زمین مردمان شول منتسب به گودرز و گیو کشوادی می‌باشند یعنی این مردمان وارثان راستین کاوه آهنگر می‌باشند. طبق این پژوهش؛ در زمان سلطه ترکان اوغوز بر ایران در زمان کشمکش‌های بین سلطان مسعود غزنوی و سلطان طغرل بیگ سلجوقی چهار پهلوان شول در این واقعه حضور داشتند شاه روشن (شه روشن، شهروز) پهلوان ۱۶ ساله، فیروز بخت پدر شه روشن، اتابک فریدون نوزاد و بهروز بهزاد در سال‌های ۴۲۶-تا ۴۵۱ در ایران و عراق کنونی نقش آفرینی کردند.

سرجمله بهروز بهزاد بود اتابک فریدون نوزاد بود

دگر بود شهروش آن پهلوان که سردار شولان بدان نوجوان

که شهروش فیروز داند پسر به کوپال و هیبت بسان پدر

هنوز آن پسر شانزده ساله بود که از هیبتش شهر در ناله بود

اتابک فریدون و فیروز گرد دگر بود شهروش آن شول گرد

دگر باره فرمود شهروز را که بخشیدم این جمله فیروز را

همه مردم گُرد و شولان گُرد مرنجان (شاهان) و سواران احشام گُرد

پس از اختلاف قدرتی که میان دوبرادر ناتنی یعنی طغرل بیگ و ابراهیم ینال رخ داد لشگریان شول میان این دو برادر تقسیم شدند دسته فیروز بخت شول در خدمت طغرل بیگ و دسته شاه روشن شول فرزند فیروز بخت در خدمت ابراهیم ینال بود که پس از شکست لشگریان شاه روشن با وساطت پدر از جانش چشم پوشی کرد و سپس ابراهیم ینال در قلعه ای در همدان کشته می‌شود و فیروز بخت دختر ابراهیم ینال را به عقد شاه روشن شول درمی‌آورد و فردای عروسی خود با لشکری از شولیان به بغداد عراق می‌رود. و نهاوند و الوند و دیگر ولایات به دست شاه روشن شول به عدل و داد حکمرانی می‌شود.

چو فیروز شهروز داماد کرد به روز دگر عزم بغداد کرد

نهاوند و الوند و آن مرز و بوم مسلم به شهروز شد با رسوم
ملازم برش لشکر شول و گرد اتابک فریدون و فیروز گرد
دگر شاه روشن ابا شهریار همه مردم کاری نامدار
به ضبط ولایات مشغول شد همه در پی عدل و معقول شد.

در این دوره بود که شاخه ای از قبائل شول در عراق حضور پر رنگی از خود نشان می‌دهند و در نواحی شهر زور قلعه ای به نام قلعه شولان تأسیس می‌کنند و شماری از آنان در موصل اسکان می‌یابند که دامنه حکمرانی آنان به نواحی دینور و همدان و نهاوند و شاپور خواست (خرم‌آباد) تا شمال خوزستان تا سال ۵۱۱ حکمرانی کردند که شجره نامه آنها چنین آمده‌است سرخاب بن بدر بن مهلل بن أبی شول که به اشتباه آنان را کرد خواندند. که بازمانده آنان امروزه در میان قبائل گوران و شبک و معروف‌ترین آنها قبیله روژبیانی (روزبهانی) است و شهاب الدین عمری به وضوح از ۴ دسته از قبائل در زاگرس نام می‌برد: کُرد، لُر، شول و شبانکاره و می‌گوید حکمرانی شول‌ها همانند حکمرانی شبانکاره‌ها می‌باشد و در عقل و شعور در تعادل می‌باشند و مردمی سخاوتمند و در عهد و پیمان خویش پایبند و بسیار مهمان نواز اند.

در این میان سندی به چشم می‌خورد که بر بسیاری از تاریخ پژوهان پویشده مانده‌است؛ هنگامی که در میان سلطان مسعود غزنوی و سلطان طغرل بیگ سلجوقی جنگ رخ می‌دهد پهلوان فیروز بخت شول که در آن زمان پهلوان جوانی بود که با تیرش شیر را از پای درمی‌آورد و با گرزش مغز فیل را به زمین می‌افکند، در خدمت سلطان مسعود بود که نویسنده کتاب، فیروز بخت را از نژاد گیو و گودرز از مرز اصفهان معرفی می‌کند چنانچه آشکار است گیو و گودرز از نسل کاوه آهنگر می‌باشد و این نتیجه‌گیری حاصل می‌شود که مردمان شول از نسل کشوادیان و کاوه آهنگر اصفهانی بوده‌اند. در این جنگ و پیکارها پس از زخمی کردن چغری بیگ توسط فیروز بخت، طغرل بیگ سنجری در تلافی زخم برادر پهلوان فیروز بخت را زخمی می‌کند و به اسارت و خدمت خود درمی‌آورد.

سیوم بود فیروز بخت آن دلیر که از سهم او پنجه بفکند شیر

جوانی ز ملک صفاهان زمین که وی نامداری یلی پاک دین

به تیر و به شمشیر و گرز گران فرو کوفتی مغز پیل دمان

جهان پهلوان بود و پیروز بخت سزاوار تاج و خداوند تخت

نژاد وی از گیو و گودرز بود زملک صفاهان سرمرز بود

صد و شصت من بودش آلات حرب چهل من بُدش گرز درگاه ضرب

پوشش 
لباس زنان و مردان شول به مانند سایر لرهای استان فارس  و  بوشهر  می‌باشد و از زیبایی و شکوه خاصی برخوردار است. بر اساس تحقیقات صورت گرفته در کتاب نگارگری مکتب شیراز، قدمت این نوع لباس‌ها پیشتر از دوران تیموریان در قرن هشتم هجری قمری است. لباس محلی و سنتی زنان لر از سه بخش اصلی سرپوش، بالاتنه و پایین‌تنه تشکیل شده‌است که مجموع این سه بخش، پوشش کاملی را برای زنان به همراه دارد.

تبارنامه

منابع 

 روستای شول بانک اطلاعاتی دهیاری‌های ایران

روستاهای شهرستان دشتستان
مناطق مسکونی در شهرستان دشتستان