شاخص کیفیت زندگی

مردم در کشورهای توسعه‌یافته به رفاه اقتصادی دست یافته‌اند ولی، احساس نمی‌کنند که زندگیشان، از کیفیت مطلوبی برخوردار باشد. پس، رشد شاخص تولید ناخالص داخلی (GDP) که معرف رشد اقتصادی است، نمی‌تواند معیار بهبود کیفیت زندگی مردم تلقی شود. از این رو، برای نخستین بار، در سال ۲۰۰۵ میلادی، واحد اطلاعاتی اکونومیست (EIU)، شاخص اقتصادی و اجتماعی جدیدی را به منظور رتبه‌بندی کشورهای جهان ارائه کرد. این معیار رتبه‌بندی کشورها را شاخص کیفیت زندگی (QLI)، نام‌گذاری کرده‌اند.

عوامل تعیین‌کنندهٔ کیفیت زندگی 
عوامل نه‌گانهٔ کیفیت زندگی و شاخص‌های به‌کار گرفته شده در نمایش چنین عواملی عبارتند از:
 تعالی مادی: سرانه تولید ناخالص ملی
 سلامتی: امید به زندگی
 ثبات سیاسی و امنیت: نرخ ثبات سیاسی و امنیت
 زندگی خانوادگی: نرخ طلاق (در هر هزار نفر)
 زندگی اجتماعی: نرخ حضور در اماکن مذهبی یا عضویت در سندیکاها
 اقلیم و جغرافیا: عرض جغرافیائی، شرایط اقلیمی بین گرمتر و سردتر را مشخص می‌سازد.
 امنیت شغلی: نرخ بیکاری
 آزادی سیاسی: متوسط شاخص‌های آزادی‌های مدنی و سیاسی
 برابری جنسیتی: نسبت متوسط درآمد مرد و زن، بر اساس آخرین داده‌های در دسترس

رتبه‌بندی کشورها بر اساس کیفیت زندگی 
هر ساله سازمان‌های مختلف بر  اساس این شاخص، کشورهای مختلف جهان را رتبه بندی می‌کنند که عدد بالاتر نشان دهنده کیفیت زندگی بالاتر در این کشور است. بر اساس این رتبه بندی‌ها در سال ۲۰۲۲، کشورهای سوئیس، دانمارک، هلند، فنلاند و استرالیا در رتبه‌های اول تا پنجم قرار گرفتند.
این فهرست شامل ۸۷ کشور جهان است و در سال ۲۰۲۲ به روز شده‌است. عدد بالاتر نشان دهنده کیفیت زندگی بالاتر در هر کشور است. به‌علاوه رنگ‌های جدول نمایش دهنده سیستم حکومتی هر کشور است.

رنگ‌ها

وضعیت خاورمیانه و قفقاز 

کشورهای لبنان (با شاخص توسعهٔ انسانی ۰٫۸۰۳)، یمن (با شاخص توسعهٔ انسانی ۰٫۴۳۹) و فلسطین در این فهرست گنجانده نشده‌اند.

وضعیت ایران 
شاخص کیفیت زندگی که به صورت سالانه، بین ۱۹۴ کشور جهان ارزیابی و منتشر می‌شود، نشان می‌دهد که کیفیت زندگی مردم ایران، در مقایسه با دیگر کشورهای جهان، به رتبه ۱۵۰ در سال ۲۰۱۰ میلادی، کاهش پیدا کرده‌است. این رتبه‌بندی نشان می‌دهد که هزینهٔ زندگی در ایران، ۷۱٪ افزایش پیدا کرده‌است.

البته، نباید فراموش کرد که اجزای تشکیل‌دهندهٔ شاخص کیفیت زندگی'' بر این موضوع تأکید دارند که اگر چه اقتصاد در بهبود سطح زندگی نقش مؤثر دارد ولی، شرط کافی برای ارتقای کیفی زندگی محسوب نمی‌شود و شروط دیگری نیز برای ارتقای این شاخص، در زندگی افراد لازم است.

با توجه به کشورهای مورد بررسی در خاورمیانه، می‌توان گفت که وضعیت ایران، در حدی متوسط، قرار دارد و از نظر شاخص کیفیت زندگی'''، مانند بسیاری دیگر از کشورهای خاورمیانه، تحول چندانی به دست نیاورده است؛ ولی، اگر این نکته را با هدف‌گذاری کشور در زمینهٔ تبدیل شدن به قدرت اول منطقه، از جمیع جهات، مورد ارزیابی قرار دهیم، می‌توان گفت که مدیران و برنامه‌ریزان نتوانسته‌اند که به این هدف نزدیک شوند و در عمل، کشوری مانند ترکیه، با مدیریت و برنامه‌ریزی بهتر، توانسته‌است تا سطح کیفی زندگی در این کشور را افزایش دهد و در مقابل، کشور ما، در عمل، درجا زده‌است.

با در نظر گرفتن شاخص‌های کیفیت زندگی در جهان از میان ۶۰ کشور مورد مطالعه در سال ۱۳۹۷، ایران به‌دلیل ۹۰ درصد فقر مطلق زندگی از کل جمعیت مردم ایران، در رتبه ۱۵۷ قرار دارد.

پانویس

جستارهای وابسته 
 زندگی
 کیفیت
 تولید ناخالص داخلی
 شاخص توسعه انسانی

منابع

پیوند به بیرون 
 http://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.pdf

اکونومیست
رتبه‌های بین‌المللی
زندگی
کیفیت
کیفیت زندگی
وابسته به اقتصاد اجتماعی