میرزا اسدالله خویی

میرزا اسدالله خویی یکی از پیروان کتاب بیان بود. بعد از اعدام سید علی‌محمد باب در سال ۱۸۵۰، تا فاصلهٔ ۲۰ سال از مرگ باب، بیش از ۲۵ نفر ادعای من‌یظهره‌الله بودن کردند. میرزا اسدالله خویی یکی از نخستین کسانی بود که چنین ادعایی کرد.

ادعای «من‌یظهراللهی» 

مَن‌یُظهِرُهُ‌الله (به معنی: کسی که خدا ظاهرش می‌کند) به باور بابیان و بهائیان، فردی است که بنا به کتاب بیان فرستادهٔ خدا است و خداوند بعد از سید علی‌محمد باب او را به پیامبری برخواهد گزید تا راهنمای بشر و نجات‌گر عالم باشد. به اعتقاد بهائیان، من‌یظهره‌الله، همان بهاءالله، شارع دیانت بهائی است.

باب به کرّات در آثار خود به ظهور من‌یظهره‌الله اشاره می‌کند. به اعتقاد دنیس مکین پس از مرگ باب همه یا دست‌کم اکثر پیروانش ظهور من‌یظهره‌الله را در فاصله‌ای خیلی دور پیش‌بینی می‌کردند. عموماً تصور می‌شد ظهور من یظهره الله زودتر از دست کم ۲۰۰۰ سال از ظهور باب و قبل از مورد قبول گرفتن دین باب در بسیاری از کشورها رخ نخواهد داد. در عین حال باب گفته بود که تنها خدا زمان ظهور وی را می‌داند. وی همچنین گفته بود که هیچ‌کس نمی‌تواند به دروغ چنین ادعایی کند و وی ناگهان ظاهر خواهد شد. بعد از اعدام باب در سال ۱۸۵۰ تعدادی از بابیان و تا فاصله ۲۰ سال از مرگ باب بیش از ۲۵ نفر ادعای من یظهره‌الله‌ای کردند.  دنیس مکین نام بیست نفر از مدعیان را (که البته همهٔ آن‌ها را مدعی من‌یظهره‌اللهی نمی‌داند) فهرست کرده‌است. میرزا اسدالله خویی دایان یکی از اولین کسانی بود که چنین ادعایی کرد و قبل از این‌که طرفداران قابل توجهی کسب کند در بغداد احتمالاً با توطئهٔ یحیی صبح ازل به قتل رسید. البته ازلیان بهاءالله را قاتل او دانسته‌اند. عزیه نوری عمهٔ عبدالبهاء در رسالهٔ تنبیه‌النائمین این امر را به ماجرای پیراهن عثمان تشبیه کرده‌است. بعدها بهاءالله در سال ۱۸۶۳ به‌طور خصوصی و بعدتر در سال ۱۸۶۶ ادعای من‌یظهری کرد.

ادوارد براون چنین نگاشته‌است:

در حقیقت باب در تکاپوی عرضه کردن مذهب خویش به دو طریق بود که تا حد ممکن مستقل از شخصیت خودش بود. اول این‌که، همان‌طور که در ابتدا دیدید، او اعلام کرد که این مذهب را اصلاً پایانی نیست و ظهور «من‌یظهره‌الله»، را پیش‌بینی کرده بود که او برای کامل کردن مذهبی که باب آن را بنیان نهاده بود خواهد آمد. ثانیاً او (باب) صلاحیت معنوی را حتی طی دوران زندگی خود به تنهایی روی خودش متمرکز نکرده بود، بلکه روی آنچه او آن را یگانگی و وحدت می‌خواند تکیه کرده بود، یعنی نوعی پیشوایی، که شامل خود او «نقطه» و هجده نفر دیگر به‌نام «حروف حی» بود. جوانی به نام میرزا یحیی که توسط باب به «صبح ازل» لقب یافته بود بعد از خود باب در آن یگانگی بالاترین مرتبه را گرفته بود.

Daltaban Peyrevi در مقدمهٔ کتاب فراخوان کامل به بهشت بیان چنین نوشته‌است:

در کتاب تنبیه‌النائمین و هشت بهشت به نام برخی از این افراد که مدعی مقام من‌یظهره‌الله بودند اشاره شده‌است.

ابوالقاسم افنان در کتاب عهد اعلی آورده‌است:

«بعد از شهادت حضرت باب، ۲۵ نفر ادعا کردند که مظاهر حقند یعنی «من‌یظهره‌الله» موعود می‌باشند.»

سپس نام آن‌ها را به شرح زیر می‌آورد:
 سید بصیر هندی
 میرزا اسدالله خویی
 شیخ علی، ملقب به عظیم
 میرزا عبدالله قزوینی (متخلص به «غوغا»)
 میرزا حسین قطب نیریزی
 میرزا موسی قمی
 ملا هاشم کاشی
 حسین میلانی
 ملا محمد نبیل زرندی و …

پانویس

جستارهای وابسته 
 بابیه
 من‌یظهره‌الله

منابع

پیوند به بیرون 

:الگو:بیانی

آیین بیانی
بابیان ایرانی
باب
باب