آزادی فکری

آزادی فکری به معنای حق آزادی اندیشه و بیان آزادانه اندیشه، بدون محدودیت است. آزادی فکری که به عنوان یکی از اجزای جدایی ناپذیر جامعه دموکراتیک در نظر گرفته می‌شود، از حق شهروندی فرد در دسترسی، کاوش، بررسی و بیان عقیده‌های و اطلاعات به عنوان پایه‌ای به صورت مستقل محافظت می‌کند. آزادی فکری بستر آزادی بیان، گفتار و مطبوعات را شامل می‌شود و مربوط به آزادی اطلاعات و حق حریم خصوصی می‌باشد.

بر طبق ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر، آزادی فکری از حقوق بشر است. ماده ۱۹:

هر انسانی حق آزادی عقیده و بیان را دار؛ این حق شامل آزادی داشتن باور و عقیده‌ای بدون [نگرانی] از مداخله [و مزاحمت] و تفتیش، دریافت و انتشار اطلاعات و افکار از طریق هر رسانه‌ای بدون ملاحظات مرزی است.

آزادی فکری به مفهوم مدرن آن، در مخالفت با سانسور کتاب به‌وجود آمد. این حق توسط حرفه‌ها و جنبش‌های بسیار ترویج شده‌است، از جمله کتابخانه‌داری، آموزش و پرورش و جنبش نرم‌افزار آزاد.

تاریخچه 
در تعریف معاصر، حدود و ضوابط آزادی فکری اساساً از طریق تعدادی از احکام کامن لا توسط دیوان عالی ایالات متحده ایجاد شده‌است که این احکام در رابطه با متمم اول و بیانیه‌های خط‌مشی گروه‌هایی که به دفاع از آزادی‌های مدنی اختصاص داده شده‌اند، می‌باشد.

طرح موضوع 
آزادی فکری شامل زمینه‌های مختلف و از جمله موضوعات مربوط به آزادی عمل و بیان، فیلتر اینترنت یا سانسور می‌شود. از آنجا که طرفداران آزادی فکری، حق انتخاب مفاهیم و رسانه‌های اطلاعاتی را برای تدوین فکر و عقیده بدون اثرگذاری، ارزش گذاری می‌کنند، محدودیت‌های دسترسی و موانع حریم اطلاعات، موضوعات آزادی فکری را تشکیل می‌دهند. مشکلات مربوط به محدودیت‌های دسترسی شامل موارد زیر است:
 ممنوعیت کتاب، سوزاندن کتاب و چالش‌های ادبیات
 سانسور و تلاش برای سانسور از جمله سانسور کتاب، سانسور فیلم، سانسور موسیقی، سانسور نقشه‌ها، سانسور عقیده‌های فردی، سانسور کتاب‌های کمیک و سانسور بازی‌های ویدیویی
 خودسانسوری توسط نویسندگان، ویراستاران، روزنامه‌نگاران یا انتخاب کنندگان مواد کتابخانه
 فیلتر اینترنت از طریق نرم‌افزار کنترل محتوا
 فیلتر اینترنت از طریق سانسور اینترنت
 قانون و ابتکارات ایمنی اینترنت مانند قانون حمایت از اینترنت کودکان (CIPA) و قانون حمایت از محله اینترنتی (NCIPA)
 بی‌طرفی خالص
 قوانین دولت و قوانین آزادی اطلاعات

موضوعات مربوط به موانع حریم خصوصی اطلاعات عبارتند از:
 داده کاوی
 نظارت
 حفاظت از داده‌ها و قوانین حفظ حریم خصوصی
 محرمانه بودن سوابق دسترسی کاربران کتابخانه
 قوانینی که آزادی‌های مدنی را به نام امنیت ملی مانند قانون امنیت داخلی و قانون امنیت ملی به حالت تعلیق درمی‌آورد.

منابع

پیوند به بیرون 
 Universal Declaration of Human Rights
 International Federation of Library Associations and Institutions Statement on Libraries and Intellectual Freedom
 American Library Association Intellectual Freedom and Censorship Q & A
 Canadian Library Association Position Statement on Intellectual Freedom
 International Federation of Library Associations and Institutions Collection of Statements on Intellectual Freedom adopted by National Library Associations

آزادی عقیده
آزادی
حقوق