درخت کاکائو

درخت کاکائو (نام علمی: Theobroma cacao) درختی است همیشه‌سبز از تیره پنیرکیان با ارتفاع ۴ تا ۸ متر که از دانه‌های آن پودر کاکائو و محصولات غذایی مانند کره کاکائو و شکلات تهیه می‌شود.

درخت کاکائو بومی مناطق گرمسیر آمریکای میانی است و در عرض جغرافیایی ۱۰ تا ۲۰ درجه در شمال و جنوب خط استوا به‌طور طبیعی می‌روید. امروزه در بسیار از نقاط دنیا درخت کاکائو کشت می‌شود. کشور ساحل عاج با تولید ۳۷ درصد از مجموع کاکائوی تولیدی در سال ۲۰۱۸، بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ کاکائو در جهان است.

ویژگی‌ها 
برگ‌های این گیاه، ساده و متقابل با طول ۱۰ تا ۴۰ سانتی‌متر و عرض ۲ تا ۸ سانتی‌متر هستند. گل‌ها کوچک به‌طول ۱ تا ۲ سانتی‌متر با کاسبرگ‌های صورتی رنگ هستند که به‌صورت خوشه‌ای، مستقیماً بر روی تنه درخت و شاخه‌های قدیمی می‌رویند. در بسیاری از گیاهان، عمل گرده‌افشانی، توسط حشراتی چون زنبور عسل، پروانه‌ها و بیدها انجام می‌گیرد اما گرده‌افشانی کاکائو توسط مگس‌ریزه، حشراتی از زیرخانوادهٔ پشه‌های نیش‌دار انجام می‌گیرد.

رنگ میوه کاکائو زرد تا نارنجی است. طول آن، ۱۵ تا ۳۰ سانتی‌متر، عرض آن، ۸ تا ۱۰ سانتی‌متر و محتوی ۲۰ تا ۶۰ دانه است که بخش اصلی میوه بوده و از این دانه‌ها کاکائو تولید می‌شود. وزن میوه‌های این گیاه در هنگام چیدن نزدیک به ۵۰۰ گرم است. میوه‌ها را پس از چیدن انبار می‌کنند تا بپوسد و پس از آن دانه‌ها را جمع‌آوری می‌کنند و به مصرف می‌رسانند.

دانه‌ها حاوی ۴۰ تا ۵۰ درصد چربی، موسوم به کره کاکائو هستند. ماده فعال و محرک موجود در دانه‌های کاکائو، ترکیبی مشابه کافئین با نام تئوبرومین است.

تولید 
در سال ۲۰۱۸ حدود ۵۸ میلیون تُن دانهٔ کاکائو تولید شد. کشور ساحل عاج با تولید ۳۷ درصد از مجموع کاکائوی تولیدی در سال ۲۰۱۸، بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ کاکائو در جهان است. کشورهای غنا با ۱۸ و اندونزی با ۱۱ درصد، در رده‌های بعدی هستند.
نیجریه، برزیل، کامرون، اکوادور، جمهوری دومینیکن و پاپوآ گینه نو، از دیگر تولیدکنندگان عمدهٔ کاکائو در جهان هستند. برخی دیگر از کشورهای تولیدکنندهٔ این محصول در مقیاس کوچک‌تر عبارت‌اند از ماداگاسکار، مالزی، مکزیک، برخی از کشورهای جزیره‌ای حوزه کارائیب مثل گرنادا، کوبا و تعدادی از جزایر اقیانوس آرام مثل ساموآ.

طبقه‌بندی 
نام علمی درخت کاکائو، تئوبروما کاکائو  به معنی خوراک خدایان در زبان یونانی است. کارل لینه، گیاه‌شناس سوئدی و پایه‌گذار سیستم امروزی طبقه‌بندی گونه‌های گیاهان و جانوران، در سدهٔ ۱۷ میلادی این نام را بر این درخت گذاشت.

نگارخانه

منابع 

آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
پنیرکیان
درختان آمازون
درختان در برزیل
درختان در بلیز
درختان در پرو
درختان در سورینام
درختان در کلمبیا
درختان در گواتمالا
درختان در گویان فرانسه
درختان در گویان
درختان در مکزیک
ژنوم‌های تعیین‌شده
سازنده‌های شکلات
شکلات
کافئین
کشاورزی در آمریکای میانه
گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)
محصولات کشاورزی از خاستگاه اکوادور
محصولات کشاورزی از خاستگاه برزیل
محصولات کشاورزی از خاستگاه پرو
محصولات کشاورزی از خاستگاه کلمبیا
محصولات کشاورزی از خاستگاه مکزیک
میوه‌ها