کتاب‌شناسی علیرضا شاپور شهبازی

این فهرست، حاوی آثار علیرضا شاپور شهبازی، باستان‌شناس، تاریخ‌نگار، نویسنده و متخصص در باستان‌شناسی دوران ایران هخامنشی است. شاپور شهبازی یکی از فعال‌ترین استادان در زمینهٔ تاریخ پیش از اسلام ایران بود و ۱۸۰ مقاله و ۱۸ کتاب در این زمینه به‌زبان‌های فارسی، انگلیسی، آلمانی و فرانسوی به رشتهٔ تحریر درآورد و مقاله‌های بسیاری برای دانشنامهٔ ایرانیکا نوشت.

کتاب‌ها 
از کتاب‌های او به کورش بزرگ: زندگی و جهان‌داری بنیادگذار شاهنشاهی ایران که برندهٔ جایزهٔ کتاب سال شد؛ کتاب راهنمای مستند تخت جمشید که به زبان‌های فرانسه و آلمانی نیز ترجمه شده؛ کتاب فردوسی؛ یک بیوگرافی انتقادی (۱۹۹۱) که توسط دانشگاه هاروارد منتشر شده‌است و کتاب شرح مصور نقش رستم که به چهار زبان فارسی، انگلیسی، آلمانی و فرانسوی منتشر شد، را می‌توان نام برد.
 کورش بزرگ: زندگی و جهانداری بنیادگذار شاهنشاهی ایران، انتشارات دانشگاه شیراز، شمارهٔ ۱۹، ۱۳۴۹.
 جهانداری داریوش بزرگ، شیراز، انتشارات دانشگاه شیراز، شمارهٔ ۲۶، ۱۳۵۰.
 یک شاهزادهٔ هخامنشی، کورش جوان، شیراز، انتشارات دانشگاه شیراز، شمارهٔ ۲۹، ۱۳۵۰/۱۹۷۱.
 شرح مصوّر نقش رستم، تهران، ۱۳۵۷/۱۹۷۸.
 شرح مصوّر تخت‌جمشید، تهران، انتشارات بنداد تحقیقات هخامنشی، شمارهٔ ۶، ۱۳۵۵؛ چاپ سوم با بازنگری با عنوان شرح مستند تخت‌جمشید، به دو زبان انگلیسی و فارسی، تهران، با همکاری انتشارات سفیران، ۱۳۸۴.
 ماد و هخامنشی، تهران، دانشگاه آزاد ایران، ۱۳۵۶.
 راهنمای جامع پاسارگاد، تهران، ۱۳۷۹.
 تاریخ ساسانیان: روایت طبری و تکمیل آن با توجه به اسناد و پژوهش‌های معتبر، با پیشگفتاری از زندگی و آثار طبری، تاریخ‌نگاری در ایران و منابع دورهٔ ساسانی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۹.
 پژوهش‌های هخامنشی، ج. رادلینسن، د. ن. فرای، چ. هیگنت و دیگران، ترجمهٔ علیرضا شاپور شهبازی، شیراز، بنداد تحقیقات هخامنشی، ۱۳۵۴. (ترجمه)

 The Irano-Lycian Monuments:  The Antiquities of Xanthos and Its Region as Evidence for the Iranian Aspects of the Achaemenid Lycia (Institute of Achaemenid Research Publication, No. II, Tehran 1975) [1973 Doctoral Thesis for London University].
 Persepolis Illustrated (Institute of Achaemenid Research Publication, No. IV, Tehran 1976), second edition, Tehran (1997); third revised edition due out in April 2003.
 Persepolis Illustre (French tr. by A. Surrat, Institute of Achaemenid Research Publication, No. III, Tehran 1977).
 Illustrierte Beschreibung von Persepolis (German tr. by E. Niewoehner, Institute of Achaemenid Research Publication, No. V, Tehran 1977).
 A History of Iranian Historiography to A.D. 1000, Alexander von Humboldt Foundation sponsored study [publication ready].
 Old Persian Inscriptions of Persepolis, I:  Texts from the Platform Monuments [Corpus inscriptionum iranicarum I, 1. Portf. 1.], London (1985).
 Persepolis IV:  A comprehensive analysis of Persepolitan inscriptions and monument studied since E. F. Schmidt (in preparation).
 Ferdows:  A Critical Biography, Centre for Near Eastern Studies, Harvard University, (1991). Revised Persian version in preparation.
 A Political History of the Sasanian Period, Persian Heritage Series, New York (forthcoming).

مقاله‌ها 
شاپور شهبازی حدود ۱۸۰ مقاله در زمینهٔ تاریخ، فرهنگ، هنر و زبان ایران نوشته‌است:
 «کورش بزرگ و کروزوس»، خرد و کوشش ۲، ۱۵۷ـ۱۷۴.
 «لشکرکشی کورش جوان»، خرد و کوشش ۳، (۱۳۴۹/۱۹۷۰)، ۳۳۲ـ۳۵۰.
 «نقش فرّ کیانی کورش بزرگ»، باستان‌شناسی و هند ایران، شمارهٔ ۷ و ۸ (۱۳۵۰)، ۵۲ـ۵۸
 «گور دختر: یک معبد هخامنشی در بسپر»، باستان‌شناسی و هند ایران شمارهٔ ۹ و ۱۰ (۱۳۵۰/۱۹۷۱)، ۹۲ـ۹۹.
 «افسانهٔ ازدواج با محارم»، باستان‌شناسی و تاریخ، ۱۵/۱، ۱۳۸۱/۲۰۰۲، ۹ـ۳۶.
 «در حاشیهٔ شاهنامه»، هنر و مردم، شماره‌های ۱۵۳-۱۵۴ (۱۳۵۴/۱۹۷۵)، ۱۱۸ـ۱۲۰.
 «ششمین کنگرهٔ بین‌المللی باستان‌شناسی و هنر ایران»، راهنمای کتاب ۱۵ (۱۳۵۱/۱۹۷۲)، ۶۹۲ـ۷۰۲.
 «زادروز فردوسی»، آینده ۱۲ (۱۳۶۵/۱۹۸۶)، ۴۲ـ۴۷.
 «ببر بیان»، آینده ۱۳ (۱۳۶۷/۱۹۸۸)، ۵۴ـ۵۸.
 «گزیده‌های ایران‌شناسی»، آینده ۱۳ (۱۳۶۷/۱۹۸۸)، ۳۵۴ـ۳۶۴.
 «خویشاوندی یونانی و ایرانی»، یادنامهٔ دکتر احمد تفضّلی، به کوشش علی‌اشرف صادقی، تهران ۱۳۷۹/۲۰۰۰، ۲۲۹ـ۲۳۱.
 «نکاتی دربارهٔ شاهنامه»، ایران‌شناسی، ۱۳/۲، ۱۳۸۰/۲۰۰۱،۳۱۷ـ۳۲۴.
 «ارتش در ایران باستان»، باستان‌شناسی و تاریخ ۱۰/۲ (۱۳۷۵/۱۹۹۶)، ۲۳ـ۳۶.
 «اسپ و سوارکاری در ایران باستان»، باستان‌شناسی و تاریخ ۱۱ (۱۳۷۶/۱۹۹۷)، ۲۷ـ۴۲.
 «خداینامه در منابع یونانی»، سخنواره (پنجاه‌وپنج گفتار پژوهشی به یاد دکتر پرویز ناتل خانلری)، به کوشش ایرج افشار و هانس روبرت رویمر، تهران، توس، ۱۳۷۶/۱۹۹۷، ۵۸۶ـ۵۷۹.
 «گزارش‌های ایران‌شناسی: نمونهٔ قبالهٔ زناشویی»، ناموارهٔ دکتر محمود افشار، به کوشش ایرج افشار و کریم اصفهانیان، تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار ۱۳۷۵/۱۹۹۶، ۵۵۶۵ـ۵۵۷۶.
 «ورود پارسیان به تاریخ»، ارج‌نامهٔ ایرج (به پاس نیم‌قرن سوابق درخشان فرهنگی و دانشگاهی استاد ایرج افشار)، به خواستاری و اشراف محمدتقی دانش‌پژوه و عباس زریاب خوئی، به کوشش محسن باقرزاده، تهران، توس، ۱۳۷۷/۱۹۹۹، ۱/۶۰۱ـ۶۱۳.

 “The 0One Year' ofmined”, Bulletin of the School of Oriental and African Studies [University of London] 30 (1972) 609-614.
 “An Achaemenid Symbol. I:  A Farewell to Fravahr' and Ahuramazda'”, Archäologische Mitteilungen aus Iran NF. [Berlin] 7 (1974), 135-44.
 “The Persepolis Treasury Reliefs' once more”, Archäologische Mitteilungen aus Iran NF. 9 (1976), 152-56.
 “The Traditional date of Zoroaster' explained”, Bulletin of the School of Oriental and African Studies [University of London] 34 (1977), 25-35.
 “From Pârsa to Takht-i Jamshed”, Archäologische Mitteilungen aus Iran 10 (1977), 197-207.
 “New aspects of Persepolitan studies”, Gymnasium 85 (1978), 478-500.
 “Archaeological, historical and onomastical notes” on the Persian tr. of Herodotus' Historiae by Gh. Vahid Mazandarani, Tehran (1979, pp. 522–74).
 “An Achaemenid Symbol II. Farnah 0(God given) Fortune' symbolised”, Archäologische Mitteilungen ans Iran 13 (1980), 119-47.
 “Firdaus's Date of Birth,” Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft 134 (1984), 98-105.
 “Darius in Scythia and Scythians in Persepolis,” Archäologische Mitteilungen aus Iran 15 (1982), 189-236.
 “Studies in Sasanian Iconography I. Narse's Investiture at Naqš-i Rustam”, Archäologische Mitteilungen aus Iran 16 (1983), 255-68.
 “Vâreãna, the royal falcon,” Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft 134 (1984), 314-17.
 “Studies in Sâsânian Prosopography II.  The relief of Ardašr II at Tâq-i Bustân”, Archäologische Mitteilungen aus Iran 18 (1985), 181-85.
 “Darius' Haft-Kišvar”, Archäologische Mitteilungen aus Iran.  Ergânzungsband 10 [Kunst, Kultur und Geschichte der Achämenidenzeit und ihr Nachleben, eds. H. M. Koch-D. N. Makenzie], Berlin (1983), 239-46.
 “Iranian Notes 7-13”, Archäologische Mitteilungen ans Iran 19 (1986), 163-170.
 “The Three Faces of Tigranes”, American Journal of Ancient History Vol. 10, No. 2 (1985 [1993]), 124-36 (Harvard University).
 “Huns”; “Isfahan”; “Panjikant”; “Pasargadae”; “Persepolis”; “Xerxes” in R. C. Bulliet ed. , Encyclopaedia of Asian Studies (Middle East), New York (1988).
 “Early Persians' interest in History”, Bulletin of the Asia Institute, 4 (1990), 257-65.
 “Napoleon and Iran”, in Donald Horward et al. eds. , Proceedings of the Consortium on Revolutionary Europe:  Bicentennial of the French Revolution, 1990, 847-52.
 “The Parthian Origins of the House of Rustam”, Bulletin of the Asia Institute New Series, Vol. 7 (1993), 155-63.
 “Persepolis and the Avesta”, Archäologische Mitteilungen aus Iran, 27 (1994), 85-90.
 “Early Sasanian Ladies:  An Archaeological Investigation”, in Sarkhosh-Curtis ed. , Aspects of Parthian and Sasanian Iran, London, (1996) 136-42.
 “The Eye of the King in Classical and Persian Literature” American Journal of Ancient History, (1988 [1997]), 170-89.
 “Oldest Description of Persepolis”, Iranian Journal of Archaeology and History Vol. 13, 1999, pp. 31–8.
 “Iran’s Ancient History” in A. Sh. Shahbazi, ed. , The Splendour of Iran, Vol. I, Ancient Times, London (2001), 46-53.
 “Inscriptions”, ibid. , 150-53.
 “Creating the Median state”,  ibid. , 172-73.
 “Achaemenid Art”,  ibid. , 174-245.
 “Painting in Ancient Iran”,  ibid. , 342-47.
 “Arms and Armor”,  ibid. , 430-47.
 “Scripts of Ancient Iran”,  ibid. , 490-501.
 “Courtly Past times”,  ibid. , 502-511.
 “Iranians and Alexander”, American Journal of Ancient History n.s. 2 (2003), 5-38.
 “Recent speculations on the ‘Traditional date of Zoroaster’”, Studia Iranica 31 (due out May 2002)
 “Early Sasanians’ Claim to Achaemenid Heritage”, Journal of Ancient Persian History  I/1, Spring and Summer 2001, 61-73.
 Gotasp,Encyclopædia Iranica, Vol. XI, pp. 171–76. :
 “Harem”, Encyclopædia Iranica, Vol XI, pp.671–72 and Vol. XII, pp. 1–3.
 “Did Goš tasp marry his sister?,” in T. Daryaee-M. Omidsala eds. , The Spirit of Wisdom , Costa Mesa, Calif. , 2004, pp. 232–37.
 “Mazdaean echoes in Shi'ite Iran” in Pheroza J. Godreji and Firoza Punthakey Mistree eds. , A Zoroastrian Tapestry: Art, Religion and Cultur, Bombay and Singapore, 2002, pp. 246–57.
 Forthcoming in Encyclopædia Iranica, “Hormazd I-VI”,”Hormazd, the prince”’ “Hormazdgan (Battle of)” , “Hormazd Kûšanšah”, “Hormozan”, “Nowruz”, “Zal”, “Iraj”, “Sasanian Dynasty”, “Shapur I”,  “Yazdegerd I”, “Rudabeh”, “Hoshang”, “Persepolis”..

در دانشنامه ایرانیکا 

 “Iranian Notes 1-6”, Acta Iranica 25 [=Papers in Honour of Professor Mary Boyce], Leiden (1985), 497-510.
 “On the Xwadây-namag”, Acta Iranica 30 [=Papers in Honor of Professor Ehsan Yarshater], Leiden (1990) 208-29.
 “Amazons” in E. Yarshater ed. Encyclopædia Iranica, Vol. I (London 1985), 929.
 “Amorges”, Encyclopædia Iranica. , 986-87.
 “Apamâ” in Encyclopædia Iranica. , Vol. II (London 1987), 150.
 “Ardašīr II”, Encyclopædia Iranica. , 380-81.
 “Ardašīr III”, Encyclopædia Iranica. , 381-82.
 “Ardašīr Sakânšâh”, Encyclopædia Iranica. , 383-84.
 “Ariaeos”, Encyclopædia Iranica. , 405-406.
 “Ariaramneia”, Encyclopædia Iranica. , 407-408.
 “Ariobarzanes #2”, Encyclopædia Iranica. , 407-408.
 “Ariyaramnes”, Encyclopædia Iranica. , 410-411.
 “Army in Ancient Iran”, Encyclopædia Iranica. , 489-99.
 “Arnavâz”, Encyclopædia Iranica. , 517.
 “Arsacid Origins”, Encyclopædia Iranica. , 525.
 “Arsacid Era”, Encyclopædia Iranica. , 451-52.
 “Arsacid Chronology in Traditional History”, Encyclopædia Iranica. , 542-43.
 “Aršâma”, Encyclopædia Iranica. , 546.
 “Arsites”, Encyclopædia Iranica. , 548.
 “Artachaiçs”, Encyclopædia Iranica. , 651.
 “Artyphios”, Encyclopædia Iranica. , 655.
 “Asb (Horse) in Ancient Iran”, Encyclopædia Iranica. , 724-30.
 “Aspacâna”, Encyclopædia Iranica. , 786-87.
 “Aspastes”, Encyclopædia Iranica. , 788.
 “Astôdân”, Encyclopædia Iranica. , 851-53.
 “Bâb-e Homâyûn”, Encyclopædia Iranica. , Vol. III (London 1989), 284-85.
 “Bahrâm I”, Encyclopædia Iranica. , 515-16.
 “Bahrâm II”, Encyclopædia Iranica. , 516-17.
 “Bahrâm-e Côbna”, Encyclopædia Iranica. , 519-22.
 “Bestâm o Bendôy”, Encyclopædia Iranica. , Vol. IV (London 1990), 180-82.
 “Byzantine-Iranian Relations”, Encyclopædia Iranica. , 588-599.
 “Capital Cities”, in E. Yarshater ed. , Encyclopædia Iranica IV (1990), 768-70.
 “Cambadene”, Encyclopædia Iranica. , 724.
 “Carrhae, Battle of”, Encyclopædia Iranica. , Vol. V (1991), 9-13.
 “Characene in Rhagae”, Encyclopædia Iranica. , 365-66.
 “Clothes:  Iranian Costums in the Median and Achaemenid Periods”; Encyclopædia Iranica. , Vol. V/7 (1992), 722-737.
 “Coronation:  in Pre-Islamic Iran”, Encyclopædia Iranica. , 277-79.
 “Croesus”, Encyclopædia Iranica. , 401-2.
 “Crowns: iv - of Persian rulers from the Islamic conquest to the Qâjâr period”, Encyclopædia Iranica. , 421-25.
 “Cunaxa:  battle of”, Encyclopædia Iranica. , Vol. VI/5 (1993).
 “Cyrus I of Anshan” Encyclopædia Iranica. , 516.
 “Derafš” Encyclopædia Iranica. , Vol. VII/3 (1994), 312-15.
 “Dance in Pre-Islamic Iran”, Encyclopædia Iranica. , 640-41.
 “Darius the Great”, Encyclopædia Iranica. , Vol. VII/1 (1994), 41-50.
 “Deportation in the Achaemenid Period”, Encyclopædia Iranica. , VII/3 (1994), 297.
 “Dât-al-Salâsel, Battle of”, Encyclopædia Iranica. , VII/2 (1994), 114.
 “Ferdowsi  hezâra”, Encyclopædia Iranica Vol. IX/5, pp. 527–30.
 “Ferdowsi’s Mausoleum”, Encyclopædia Iranica. , pp. 524–27.
 “Flags. i. of Persia”, Encyclopædia Iranica. , X, 12-27. 96.
 “Gôdarzian,” Encyclopædia Iranica. , Encyclopædia Iranica Vol. XI, 2001, pp. 36–38.
 “Gondîšapûr. i. the city”, Encyclopædia Iranica. , Encyclopædia Iranica Vol Xi, pp. 131–33.
 Historiography in Pre-Islamic Iran,Encyclopædia Iranica, Vol. XII, 2003, pp. 325–330.
 Harut and Marut, Encyclopædia Iranica. , Vol. XII, 2003, pp. 20–22.
 “Hang-e Afrasiab,” Encyclopædia Iranica. ,  Vol. XI, 2002, pp. 655–57.
 Haft (Seven), Encyclopædia Iranica. , Vol. XI, pp. 2002, 511-15.
 “Haft Kesvar”,  Encyclopædia Iranica. ,  Vol. XI, 2002, pp. 519–24.
 “Haft sin”, Encyclopædia Iranica. ,  Vol. XI, 2002, pp. 524–26.
 “Haftvad”, Encyclopædia Iranica. , Vol. XI, 2002, pp. 535–37.

پانویس

منابع 
 

 

علیرضا شاپور شهبازی
شهبازی
شهبازی