عبدالقاهر جرجانی

عبدالقاهر بن عبدالرحمان ابوبکر جرجانی (۴۰۵/ ۱۰۱۴ –۴۷۴ق/ ۱۰۸۱ق) زبان‌شناس برجسته و ادیب (در زبان عربی) ایرانی سدهٔ پنجم هجری و بنیان‌گذار علم بلاغت است.

از زندگی او اطلاع چندانی در دست نیست. او در جرجان و در خانواده ایرانی به دنیا آمد و بدون اینکه در سراسر زندگی آنجا را ترک کند، در همان شهر محل تولدش درگذشت. وی از دو تن از دانشمندان بزرگ گرگان علم آموخت: نزد ابوالحسین محمد بن حسن فارسی علم نحو و نزد قاضی ابوالحسن جرجانی نقد ادبی را آموخت. پس از مرگ استادانش، در جرجان به تدریس پرداخت و در آنجا شاگردان بسیاری داشت. احمدبن عبداللّه مهابادی، ابوالحسن علی‌بن‌محمد فصیحی، فضل‌بن اسماعیل تمیمی، محمدبن احمد ابیوردی، احمدبن ابراهیم شَجَری و خطیب تبریزی از شاگردان او بودند. او به عربی شعر می‌سرود و به گفته فیروزآبادی اشعار فراوانی داشت. او آثاری در زمینه علوم بلاغی برای اثبات اعجاز قرآن تألیف کرد. او همچنین به رابطه میان علم نحو و معنی پرداخته‌است.

آثار 

 اسرارالبلاغه
 دلائل الاعجاز
 الرسالة الشافیة
 العُمْدَه
 المغنی
 المُقْتَصِد
 الایجاز
 التکملة
 التذکرة
 الجمل

پیرامون آثار 

 کتاب «آسیمه های معنا» ،نوشته علی جهانگیری توسط نشر نقره منتشر شده است.این کتاب در حوزه همسانی نظریات عبدالقاهر جرجانی با فرم و فرم گرایی و ساختار گرایی وهمچنین متنیت و زبان تالیف شده است،نظریات مطرح شده در این کتاب عمدتا بر مبنای دیدگاه های جرجانی در کتاب دلائل الاعجاز بوده است.

جستارهای وابسته
 قاضی جرجانی
 ابوالعباس جرجانی
 ادبیات عربی

منابع 

اهالی ایران در سده ۱۱ (میلادی)
اهالی گرگان
درگذشتگان ۱۰۷۸ (میلادی)
زادگان دهه ۱۰۰۰ (میلادی)
زبان‌شناسان اهل ایران
لغویان
معناشناسان
نویسندگان ادبیات فارسی
نویسندگان ادبیات فارسی دوران قرون وسطی
نویسندگان زبان‌شناسی
نویسندگان عربی سده ۱۱ (میلادی)
نویسندگان عرب‌زبان
نویسندگان مذهبی
نویسندگان ادبیات فارسی سده ۱۱ (میلادی)
دستورنویسان اهل ایران