مخروط افکنه

مَخروط اَفکَنه (که بادبزن آبرفتی هم نامیده شده) ته‌نشست‌های بادبزنی‌شکلی هستند که به‌وسیله رودخانه‌ها در محل‌هایی که شیب آن‌ها بطور ناگهانی کم می‌شود پدید می‌آیند. هنگامی که آبراهه‌ها از دره‌های پرشیب کوهستان وارد منطقه کم‌شیب و دشت شوند، به‌دلیل کاهش سرعت آب رسوبات خود را به صورت مخروط بازشده‌ای به‌جا می‌گذارند که مخروط‌افکنه (alluvial fan) یا مخروط آبرفتی نامیده می‌شود. رأس مخروط‌افکنه به‌سمت بالادست آبراهه و قاعده آن در پایین‌دست است. رسوبات مخروط‌افکنه در نزدیک رأس آن‌ها کمتر از قطعات سنگ درشت‌دانه، قلوه سنگ‌های کوچک تشکیل شده و به‌تدریج به سمت قاعده شامل دانه‌های شن، ماسه، مارن و رس است. مخروط‌افکنه در نواحی مرطوب و نیمه‌خشک که پوشش گیاهی کمتر به صورت پراکنده است، گسترش زیادی دارد. مخروط افکنه‌ها معمولاً در محل خروجی دره به دشت پدید می‌آیند. اگر چند مخروط افکنه مجاور با همدیگر به یک دامنه شیبدار بریزند تشکیل یک باهادا (bajada) می‌دهند.

ته نشت رسوب ذخیره شده به وسیلهٔ رودخانه سریع‌السیر همچنانکه وارد دشت یا دره بازی می‌شود و به دلیل شکلی که دارد بادبزن آبرفتی نامیده می‌شود بادبزن آبرفتی در مناطق خشک معمولترین پدیده‌است زیراکه خشک شدن و سیلابی شدن متناوب رودخانه‌های کوهستان شرایط مناسبی برای تشکیل آن فراهم می‌سازد بادبزن آبرفتی گاهی تا چندین کیلومتر گسترش می‌یابد

انواع رسوبات مخروط افکنه

/رسوبات سیلابی صفحه ای

/رسوبات رودخانه ای

/رسوبات غربال شده

/رسوبات جریانی خرده  دار

جستارهای وابسته 
 دشت آبرفتی

منابع 
 ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۲ نوامبر ۲۰۰۶.

اصطلاحات جغرافیا
رسوب‌شناسی
زمین‌چهرهای رودخانه‌ای
ژئومورفولوژی