یوزف هایدن

فرانتس یوزف هایدن (به آلمانی: Franz Joseph Haydn) (زادهٔ ۳۱ مارس ۱۷۳۲ در روهرو اتریش - درگذشتهٔ ۳۱ مهٔ ۱۸۰۹ در وین) آهنگساز و موسیقی‌دان اتریشی و یکی از پایه‌گذاران موسیقی کلاسیک  و همچنین از پرکارترین و برجسته‌ترین موسیقی‌دانان در این دوره است. او همچنین به‌دلیل سهم بسزا در توسعهٔ موسیقی و نیز کثرت آثارش به «پدر سمفونی» و «پدر کوارتت زهی» در این دو فرم ملقب است. هایدن ازطرفی پرورش‌دهنده و استاد موسیقی‌دان بزرگی چون بتهوون بود و از طرف دیگر آیندگانی چون فرانتس شوبرت، مندلسون، و برامس را تحت تأثیر شیوهٔ موسیقایی خود قرار داد. او همچنین استاد و دوست نزدیک آهنگساز شهیر، موتسارت بود.
هایدن بیشتر عمر طولانی خویش را در اتریش گذراند و در هنگام مرگ، یکی از معروف‌ترین آهنگسازان اروپایی به‌شمار می‌رفت.

زندگی 
هایدن در روستایی کوچک در روهرو اتریش زاده شد. پدرش چرخ ارابه می‌ساخت و هایدن کوچک تا شش‌سالگی به‌جز آوازهای عامیانه، که پدرش دل‌بستهٔ خواندنِ آنها بود، و نیز رقص‌های روستایی، که هنگام جشن و سرور در گوشه‌ و کنار زادگاهش برپا می‌شد، چیزی از موسیقی نمی‌شناخت.
هایدن در هشت‌سالگی به وین رفت تا به عضویت پسران آوازخوان کلیسای سن‌اشتفان درآید. در آن‌جا اگرچه صدای دلنشین او مورد توجه قرار گرفت، اما هیچ امکانی برای تحصیل آهنگ‌سازی و هنر نوازندگی برایش فراهم نیامد، و هنگامی که در عنفوان جوانی صدای خوشش را از دست داد، او را بدون پرداختِ کمترین پول، از سن‌اشتفان روانهٔ گوشهٔ خیابان کردند.

او دربارهٔ این دوره چنین گفته‌است: 

او در آن ایام در تلاش بود تا فن آهنگسازی را خود به تنهایی بیاموزد و هم‌زمان، به هر کاری که می‌توانست، از جمله نوازندگیِ ویولن در گروه محبوب نوازندگان خیابان وین، که اسباب سرگرمی و تفریح شبانهٔ مردم را فراهم می‌کرد، می‌پرداخت.

هایدن گرچه خود را اسیر شغلش حس می‌کرد، اما بعدها در توصیفی خردمندانه از وضعیت خود چنین گفت: «آن‌جا نه فقط دلگرم به اقبال و پذیرش مداوم بودم، بلکه در مقام رهبر ارکستر، می‌توانستم تجربه کنم و دریابم که چه چیز سبب تقویت جلوه‌ای صوتی می‌شود یا آن را تضعیف می‌کند، و به این ترتیب می‌توانستم به دلخواهِ خود، ترکیبِ سازها را بهبود بخشم، آن‌ها را تغییر دهم، و سازهایی را حذف یا اضافه کنم. من از دنیا دور افتاده بودم.»

هایدن رهیاب سبک موسیقی دورهٔ کلاسیک در تکامل بخشیدن به سمفونی و کوارتت زهی پیشرو بود. موتسارت و بتهوون تحت تأثیر سبک او بودند.

هایدن در سال ۱۸۰۹ و هنگام اشغال وین توسط ارتش ناپلئون بناپارت، در سن ۷۷ سالگی درگذشت.

گئورگ آوگوست فون گریزینگر (۱۷۶۹–۱۸۴۵)، معلم، دیپلمات، زندگی‌نامه‌نویس، و آهنگساز آلمانی‌الاصل اهل اتریش، که از او به‌عنوان یکی از دوستانِ یوزف هایدن و لودویگ فان بتهوون یاد می‌کنند، زندگی‌نامه‌ای دربارهٔ هایدن نوشت.

برخی از آثار 

 ۱۰۴ سمفونی از جمله سمفونی مشهور شماره ۹۴ (شگفتی)
 ۸۳ کوارتت زهی
 ۱۲۳ قطعه موسیقی مجلسی
 ۵۲ سونات پیانو
 اوراتوریوی آفرینش
 ۶ کوارتت برای فلوت و سازهای زهی
 ۶ سونات برای فلوت، ویولن، ویولنسل
 ۳ پیانو تریو
 ۶ کوارتت اپوس ۱ (۱۷۵۹/ ۱۷۵۷)
 ۶ دیوِرتیمنتو (کوارتت) اپوس ۲ (۱۷۶۲/۱۷۶۰)
 ۱۴ مَس

'اپراها:
 (Il diavolo Zoppo (1753 (شیطان لنگ) (ازدست‌رفته)
 (Acide e Galatea (1762
 (la Canterina (1766
 (lo speziale (1768
 (le pescatrici (1769
 (L'incontro improvviso (1775
 (L'infedeltà delusa (1777
 (Il mondo della luna (1777
 (La vera costanza (1779
 (L'isola disabitata (1779
 (La fedeltà premiata (1781
 (Orlando Paladino (1782
 (Armida (1784
 (L'anima del filosofo (1791
(L'infedeltà delusa (1777

 جستارهای وابسته 
 سمفونی‌های پاریس
 سمفونی‌های لندن
 فهرست سمفونی‌های یوزف هایدن
 سمفونی
 کوارتت زهی
 میشائل هایدن

 منابع 

 آثار (نتها)
 فهرست آثار

 پیوند به بیرون 

 
 
 Haydn Festival Eisenstadt 
 Albert Christoph Dies: (German) Biographische Nachrichten von Joseph Haydn. Wien: Camesinaische Buchhandlung, 1810.
 Haydn's Late Oratorios: The Creation and The Seasons by Brian Robins
 Full text of the biography Haydn by J. Cuthbert Hadden, 1902, from Project Gutenberg. The end of book contains documentary material including a number of Haydn's letters. Alternatively scanned copy Haydn'' at archive.org.
 No Royal Directive: Joseph Haydn and the String Quartet by Ron Drummond
 musicologie.org, with biography 
 "Haydn – Quartet in F minor, Op. 20 No. 5", lecture by Professor Roger Parker, with the Badke Quartet, Gresham College, ۸ آوریل ۲۰۰۸ (available for video, audio and text download)
 Haydn anniversary page on Bachtrack, includes lists of live performances 
 

یوزف هایدن
آهنگسازان اپرا اهل اتریش
آهنگسازان اپرای مرد
آهنگسازان اوراتوریو
آهنگسازان اهل اتریش
آهنگسازان پیانو
آهنگسازان دوره کلاسیک اهل اتریش
آهنگسازان کلاسیک اهل اتریش
آهنگسازان کلاسیک سده ۱۸ (میلادی)
آهنگسازان کلاسیک مرد
آهنگسازان کلاسیک مرد اهل اتریش
آهنگسازان کوارتت زهی
اهالی اتریش در سده ۱۸ (میلادی)
اهالی ناحیه بروک آن در لیتا
پیانیست‌های کلاسیک مرد
درگذشتگان ۱۸۰۹ (میلادی)
دور از وطن‌های اهل اتریش در مجارستان
زادگان ۱۷۳۲ (میلادی)
عصر روشنگری
فراماسون‌های هل اتریش
کاتولیک‌های رومی اهل اتریش
موسیقی‌دانان مرد سده ۱۹ (میلادی)
نوازندگان پیانو کلاسیک اهل اتریش
نوازندگان پیانو مرد
نویسندگان سرود ملی