پدافند غیرنظامی

پدافند غیرنظامی یا دفاع غیرنظامی مجموعه‌ای از چاره‌بینی‌های عمومی-دولتی دفاعی و محافظتی است که به منظور حمایت از اهالی، امور اقتصادی و قلمروی یک کشور وضع می‌شود تا هنگام سرزدن عملیات‌های جنگی اجرایی شوند. ویژگی مهم این سازمان‌ها و مجموعه‌ها این است که اعضایشان همه از میان شهروندان غیرنظامی هستند.

وظیفه‌های اساسی 
وظیفه‌های اساسی دفاع غیرنظامی یک کشور عبارتند از:
 از پیش و در زمان صلح و آسایش، با نقشه گرفتن و گذرانیدن چاره‌بینی‌های پدافند غیرنظامی همراه با آماده ساختن اهالی و قلمروی کشور بهر حمایت و پدافند، هنگام سرزدن عملیات‌های جنگی و استوار نگاه داشتن فعالیت‌های اقتصادی در زمان جنگ؛
 تأسیس و در حال آمادگی دائمی نگاه داشتن مقام‌های اداره، نیروها و ابزارها و لازمه‌های پدافند غیرنظامی، سامانهٔ اداره، علاقه‌مندسازی و آگاه‌سازی، برای اجرای وظیفه‌ها در زمان جنگ؛
 تشکیل، آماده ساختن و در حال آمادگی دائمی نگاه داشتن قسمت‌های جنگی و به جز آن، زودعملی دسته‌های پدافند غیرنظامی، ساختارهای نجاتدهی و نیروهای غیرجنگی پدافند غیرنظامی برای اجرای وظیفه‌ها همراه با حفظ اهالی، فعالیت‌های اقتصادی و مرزهای کشور در زمان جنگ؛
 تشکیل اندوخته‌های احتیاطی جابه‌جایی اموال مخصوص پدافند غیرنظامی؛
 تشکیل ذخیره‌های احتیاطی آذوقه و دارو؛
 تشکیل هواپیمای حیاتی رهبری‌کننده و فرماندهی - سرداران مقامات اداره و نیروهای پدافند غیرنظامی، جهت اجرای وظیفه‌هایشان در زمان جنگ؛
 آموزش پدافند غیرنظامی به مردم؛
 انجام نظارت دولتی با رعایت نمودن اصول فنی-مهندسی پدافند غیرنظامی، هنگام تهیهٔ لایه‌های ساختمانی، بناهای ساخته شده، استقامتی و به کار بردن آنها؛
 تشکیل شبکه‌های دیده‌بانی و نظارت آزمایشگاهی پدافند غیرنظامی؛
 به سرعت آگاهانیدن اهالی از تهدید سرزدن و آغاز عملیات‌های جنگی، خطر هوایی، رادیواکتیو، شیمیایی، زیست‌جنگ‌افزاری (جنگ‌افزارهای میکروبی و باکتریایی) و خطرهای دیگر؛
 جای‌گردانی (جابه‌جا نمودن) و تخلیهٔ اهالی از شهرهای دارای گروه پدافند غیرنظامی و دیگر محل‌های مسکونی به ویژه دارای جمعیت زیاد، از منطقه‌های تحت تهدید قرارداشته و ناحیه‌های نزدیک مرز به محل‌های بی‌خطر؛
 پناه دادن اهالی در مناطق محافظتی و تأمین لوازم حفظ فردی و دارویی برای آنها؛
 گذرانیدن چاره‌بینی‌هایی برای پنهان کردن روشنایی در محل‌های غیرنظامی‌نشین و مناطق اقتصادی؛
 انجام دادن کارهای نجاتدهی و تأخیرناپذیر؛
 برآوردن نیازهای اولیهٔ مردمی که در نتیجهٔ عملیات‌های جنگی زیان دیده‌اند، از جمله خدمت‌رسانی پزشکی، فراهم آوردن جای زیست و دیدن چاره‌های ضروری دیگر؛
 مبارزه با آتش‌سوزی‌هایی که در نتیجهٔ عملیات‌های جنگی به وقوع می‌پیوندند؛
 معین نمودن و نشان دادن محلهایی که دچار آلودگی‌های رادیواکتیوی، شیمیایی، جنگ‌افزارهای زیستی... گشته‌اند؛
 برقرار کردن و نگاه داشتن ترتیبات در محلهایی که در نتیجهٔ عملیات‌های جنگی زیان دیده‌اند؛
 تأمین فعالیت خدمات پدافند غیرنظامی در زمانی جنگ؛
 دفن نمودن جسدها هنگام جنگ؛
 تهیه و عملی نمودن چاره‌ها برای نگاه داشتن مناطقی که برای فعالیت استوار اقتصادی و زندگانی مردمی، در وضعیت جنگی ضروریند؛
 تأمین آمادگی دائمی نیروها و واسطه‌های پدافند غیرنظامی.

جستارهای وابسته 

 جبهه خانگی

منابع 
 قانونی جمهوری تاجیکستان دربارهٔ «دفاع غیرنظامی»، باب ۱، ماده ۱ و ۳.
 ویکی‌پدیای انگلیسی، بازدید در ۲۴ آوریل ۲۰۰۹.

دفاع غیرنظامی
مدیریت شرایط اضطراری