سرگئی پاراجانف

سرگِی پاراجانُف (به ارمنی Սարգիս Հովսեփի Փարաջանյան تلفظ:سارکیس هوسِپی پاراجانیان) (به روسی Сергей Иосифович Параджанов تلفظ:سرگِی یوسیفوویچ پاراجانوف) (۹ ژانویه ۱۹۲۴ – ۲۰ ژوئیه ۱۹۹۰) کارگردان روسی-ارمنی بود.

زندگی شخصی 
سرگئی پاراجانف در تاریخ نهم ژانویه سال ۱۹۲۴ در شهر تفلیس در جمهوری گرجستان از پدر و مادری ارمنی‌تبار توأم با ذوق و قریحهٔ هنری زاده شد. پدرش «یوسف پاراجانیان» تاجر و هنرپیشه و مادرش «سیرانوش بیجانف» نیز هنرپیشه بود. در سال ۱۹۴۵ در عنفوان جوانی، به مسکو عزیمت کرد و در مدرسهٔ سینمایی گراسیموف، که از معتبرترین مراجع سینمایی بود ثبت نام کرد و تحت نظارت الکساندر داوژنکو و «ایگور ساوچنکو» کسب دانش کرد.

سال ۱۹۴۸ در تفلیس، همراه فردی بنام نیکولای میکاوا که افسر وزارت امنیت دولتی بود، محکوم به اعمال همجنسگرایانه شد (که در اتحاد جماهیر شوروی آن زمان غیرقانونی بود) و برایش پنج سال حبس به ارمغان آورد اما چندی بعد تحت عنوان عفو عمومی آزاد شد.

ازدواج و کارهای اولیه 
در سال ۱۹۵۰ با همسر اول خویش، نیگار کریمووا که از مسلمانان تاتار بود ازدواج کرد. همسرش برای پیوند با او پیرو آئین کلیسای ارتدکس شرقی شد که چندی بعد به دست اقوام اش به دلیل تغییر دین(ارتداد)، مؤاخذه و کشته شد.

در سال ۱۹۵۱ پاراجانف فیلم کوتاهی به نام «داستان مولداویایی» ساخت و سپس به کی‌یف رفت. در سال ۱۹۵۲ در کارگاه فیلمسازی الکساندر داوژنکو، مشغول به کار شد.

پس از رشد و ترقی در اوکراین، با سوتلانا پاراجانف، همسر دوم خویش آشنا شد که منجر به ازدواج و تولد فرزندی به نام سورن شد.

هرچند این ازدواج به جدایی انجامید و همسر و فرزند اش به کی‌یف بازگشتند.

در سال ۱۹۶۴ ساخت فیلم سایه‌های اجداد فراموش شده جوایز بین‌المللی بسیاری را کسب نمود. از آنجا که این فیلم از معیار مفروض سینمای شوروی پیروی نمی‌کرد، پخش آن در شوروی ممنوع، و سبب درج نام او در فهرست سیاه شد.

حبس 
در دسامبر۱۹۷۳، مقامات روسیه شوروی به طرز فزاینده ای نسبت به اعمال نابکارانه او، انحصارا رفتار همجنسگرایانه اش، مشکوک شدند و حکمی تحت عنوان (تعرض به یکی از اعضای حزب کمونیست و اشاعهٔ اباحه‌گری و هرزه نگاری) صادر کردند که برایش پنج سال اعمال شاقه در اردوگاه کار اجباری را رقم زد.

سه روز پیش از تفهیم اتهام او، آندری تارکوفسکی نامه ای به مقر اصلی حزب کمونیست اوکراین نوشت و اعلام کرد «در ده سال اخیر، سرگئی پاراجانف فقط دو فیلم (سایه‌های اجداد فراموش شده و رنگ انار) را ساخته‌است. از حیث هنری، در دنیا معدود اند اشخاصی که بتوانند همتای او شوند. او گناهکار است - گناهکار انزوای خویش. ما نیز چنانیم که هر زمان به او نپرداختیم و قدرمان قادر به تفحص ژرفنای استادی چون او نشد.»

پاراجانف چهار سال از حکم پنج سالهٔ خویش را گذراند و به تفلیس بازگشت و تحت لوای نظارت و شدید ادارهٔ سانسور شوروی از ادامهٔ هرگونه فعالیت سینمایی منع شد. از این رو تلاش کرد که به جای ساخت فیلم، همانند دوره ای که محبوس بود، به ساخت عروسک و مجسمه و هنرهایی از این دست؛ مشغول باشد.

در فوریه ۱۹۸۲ پاراجانف بار دیگر به اتهام تطمیع و ارتشاء روانهٔ زندان شد که در کمتر از یکسال به آزادی او انجامید.

مرگ 
در۲۰ ژوئیه ۱۹۹۰، سرگئی پاراجانف بعلت سرطان ریه در ۶۶ سالگی درگذشت. با فوت اش آخرین فیلم ساخته او «اعتراف» ناتمام رها شد. این فیلم بعدها توسط دوست و همفکر نزدیک او میکائیل وارطانوف، تحت عنوان «پاراجانف، آخرین بهار» جمع‌آوری و منتشر شد.

پس از عزیمت او، هنرمندانی بسیار چون آلبرتو موراویا، فدریکو فلینی، جولیتا ماسینا، مارچلو ماستوریانی و برناردو برتولوچی، آشکارا به سوگ نشستند و بیانیه ای با مضمون «دنیای سینما ساحر اش را از دست داد.» صادرکردند.

آندری تارکوفسکی نیز در رثای پاراجانف و فیلم‌هایش گفته‌است «همواره با توجه و علاقهٔ بسیار فیلم‌های سرگئی را می‌دیدم، کسی که من بیش از هر کسی به او، شیوه تفکرش، شاعرانگیِ پارادوکسیکال‌اش علاقه‌مندم. قابلیت عشق ورزیدن به زیبایی و آزادیِ صرف در بینشِ پاراجانف کاملاً حضور دارد.»

فیلم‌شناسی 
فیلم‌های مشهور او عبارتند از:

جوایز 
:en:Shevchenko National Prize
:ru:Народный артист Украинской ССР ۱۹۹۰
هنرمند مردمی ارمنستان شوروی ۱۹۹۰

جستارهای وابسته 
 فیلم هنری
 آندری تارکوفسکی
 سینمای ارمنستان
 سینما و تئاتر گرجستان
 سینمای اتحاد جماهیر شوروی
 موزه سرگئی پاراجانف
 فهرست کارگردانان همبسته با سینمای هنری

نقل قول‌ها 
 زیبایی دنیا را نجات خواهد داد.
 کارگردانی دربارهٔ حقیقت است، دربارهٔ خدا، عشق و تراژدی است.
 "بسیاری می‌دانند که در حیات آدمی لحظاتی وجود دارد که طی آن تمامی تصورات، قوانین و روابط معمولِ گذشته، زیر سؤال می‌روند و مجدداً بازبینی می‌شوند. لحظات تنش شدید و توجه عمیق به زندگی. گویی خود را آزادانه در معرض اندیشه‌ها و تصاویر نوینی قرار می‌دهی که تو را دربرگرفته و بر مبنای آن ده‌ها و صدها تصویر همانند و ناهمانند رسم می‌کنی. گویی جریانی تو را در برمی‌گیرد و تنها عضلات قوی می‌توانند در مقابل نیروی آن ایستادگی کنند. این لحظات اوج تسلیم نفس و زندگی کامل و نفسانی است."
 هرآنکه مرا تقلید کند، خویش را گم کرده‌است.

نگارخانه

پانویس

جستارهای وابسته 
 https://archive.org/details/encyclopediaoffi0000mona_b0l4/page/413/mode/1up
 فهرست کارگردانان ارمنی
 ارمنی‌های گرجستان

پیوند به بیرون 
 
 وبگاه رسمی پاراجانوف
 
 موزه سرگئی پاراجانف
 
 
 
 
 
 

    

ارمنی‌های گرجستان
افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل ارمنستان
افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل گرجستان
افراد ال‌جی‌بی‌تی سده ۲۰ (میلادی)
افراد گرجستانی ارمنی‌تبار
اهالی تفلیس
برندگان جایزه فیلم اروپا (افراد)
خاک‌سپاری‌ها در پانتئون کومیتاس
دانش‌آموختگان مؤسسه سینمایی گراسیموف
درگذشتگان ۱۹۹۰ (میلادی)
درگذشتگان به علت سرطان در اتحاد شوروی
درگذشتگان به علت سرطان ریه
دریافت‌کنندگان جایزه نیکا
دوجنس‌گرایان
زادگان ۱۹۲۴ (میلادی)
سانسور در هنر
فهرست افراد برروی تمبرها
کارگردانان ال‌جی‌بی‌تی
کارگردانان فیلم اهل اتحاد شوروی
کارگردانان فیلم اهل ارمنستان
کارگردانان فیلم اهل اوکراین
کارگردانان فیلم اهل روسیه
کارگردانان فیلم اهل گرجستان
مردان دوجنس‌گرا
نقاشان اهل اتحاد شوروی
نقاشان اهل ارمنستان
نقاشان سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
نقاشان سده ۲۰ (میلادی) اهل اوکراین
هنرمندان مرد سده-۲۰
هنرمندان همجنس‌گرای مرد