پارک شهر

پارکِ شَهْر قدیمی‌ترین پارک شهر تهران است. این پارک که در منطقه ۱۲ در مرکز تهران در محدوده خیابان‌های خیابان خیام و شهید فیاض‌بخش قرار دارد. این پارک در بیست و پنجم اسفند ۱۳۲۹ در زمینی که پیش از این با تخریب بخشی از محله سنگلج چندین سال خالی مانده بود، گشایش یافت. مساحت این پارک تقریباً ۲۵ هکتار است و ۸ در ورودی دارد. درون این پارک: موزه صلح تهران، آکواریوم پارک شهر تهران، استخر، ورزشگاه، کتابخانه و سایت پرنده نگری … وجود دارد.

این بوستان از جنوب به خیابان بهشت، از شمال به خیابان فیاض بخش، از خاور به خیابان خیام (تهران) و از باختر به وحدت اسلامی (شاپور) محدود می‌شود.

تاریخچه 
در دهه بیست خورشیدی شهرداری تهران تصمیم‌گرفت زمین‌های سنگلج را برای پرداخت وام‌هایی که گرفته بود، به فروش بگذارد. موضوع در حضور شاه و نخست‌وزیر وقت به بحث گذاشته شد و همه بر این عقیده شدند که این زمین‌ها باید به پارک تبدیل شود.

محصور کردن پارک و آغاز درختکاری در آن در زمان شهرداری ابوالحسن ابتهاج آغاز شد. بتدریج، ادارات و مؤسسات و سازمان‌های مختلف کوشیدند محلی در پارک شهر برای خود بگیرند و در آن ساختمانی بسازند. ابتهاج در برابر این تلاش‌ها ایستاد و در هجدهم اسفند ۱۳۳۳ پانزده نماینده مجلس سنا طرحی پیشنهاد دادند که هرگونه ساخت و ساز را در پارک شهر ممنوع می‌کرد.

اماکن درون و پیرامون پارک

درون پارک 
 موزه صلح تهران
 آکواریوم پارک شهر تهران
 باغ پرندگان
 کتابخانه مرکزی پارک شهر
 سایت پرنده نگری پارک شهر
 شهربازی
 پیست دوچرخه سواری

پیرامون پارک 
 اداره آب و فاضلاب (منطقه ۴)
 دیوان عدالت اداری
 پزشکی قانونی
 تالار سنگلج
 شهرداری تهران
 ساختمان شورای اسلامی شهر تهران
 روزنامه رسمی کشور
 کانون جهانگردی و اتومبیل رانی ایران
 وزارت دادگستری
 ورزشگاه شهدای هفتم تیر
 تحقیقات علوم آزمایشگاهی
 درمانگاه خیریه صالح
 مرکز تلفن قندی

سایت پرنده‌نگری 
پرنده‌نگری یکی از شاخه‌های طبیعت‌گردی است که سال‌هاست در میان علاقمندان به طبیعت طرفداران بسیاری پیدا کرده‌است. پرنده‌نگران با استفاده از دوربین دوچشمی و کتاب راهنمای پرندگان به مشاهده و ثبت این جانوران می‌پردازند. از آن جا که پرندگان را در همه جا می‌توان یافت، این تفریح به سرعت در میان عموم مردم در همه جای دنیا محبوبیت یافته‌است.

با توجه به قدمت و تنوع گونه‌های گیاهی پارک شهر، برای اولین بار در تهران، سایت پرنده‌نگری پارک شهر به منظور آشنایی بیشتر شهروندان با پرندگان در آذر ۱۳۹۳ خورشیدی راه‌اندازی شد. این مجموعه که مجهز به دوربین‌های دوچشمی و تلسکوپ است، در مرکز پارک و جنب فنس پرندگان قرار دارد و علاقمندان می‌توانند هر روزه با راهنمایی کارشناسان به پرنده‌نگری در پارک بپردازند. تاکنون بیش از ۴۰ گونه پرنده در پارک شهر شناسایی شده که شامل پرندگان ساکن، مهاجران زمستانی و تابستانی و مهاجران عبوری است.

موزه صلح 
موزه صلح پارک یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های فرهنگی تهران است. بدیهی است که با توجه به گسترش جنگ‌ها و اتفاقات ناگواری همچون آن‌ها، ایده ایجاد موزه‌هایی که به اهمیت صلح و جلوگیری از جنگ بپردازد، ضروری است! به‌طور کلی هدف از ایجاد این موزه‌ها، واقع‌نمایی از مسائلی چون جنگ و آگاهی بخشی و نشان دادن عواقب ناگوار جنگ و صدمات و خسارات وارد شده بر انسان‌ها و محیط زیست است. در این موزه شما می‌توانید از انواع ابزارها و آلات جنگی از قبیل ماسک‌های حفاظت از گازهای شیمیایی، سلاح‌های شیمیایی مانند بمب‌های خوشه‌ای و مین بازدید کنید.

خوب است بدانید که موزه صلح دارای بخش‌های دیگری مانند کتابخانه صلح است و تعداد زیادی کتاب با مضمون جنگ در خود جای داده‌است. همچنین گالری هنر دارای آثار نمادین صلح، بخش‌های استودیو جهت ثبت گزارش‌ها و آموزش‌های شفاهی، کارگاه‌های آموزشی و بخش‌های مجازی است. همایش‌ها و مراسم‌های متعددی نیز به مناسبت‌های گوناگون در موزه صلح برگزار می‌شوند.

کتابخانه پارک شهر 
کتابخانه پارک در سال ۱۳۳۰ در محل دفتر سابق پارک افتتاح شد؛ سپس از سال ۱۳۴۰ به محل فعلی رستوران سنگلج منتقل شد و سرانجام در سال ۱۳۵۰ به ساختمان فعلی کتابخانه منتقل شد؛ ساختمان فعلی با کمک شرکت ملی نفت ساخته شد. این ساختمان از سال ۹۵ تا ۹۸ بازسازی شد.

کتابخانه پارک از بخش‌هایی نظیر نشریات، ایثارگران، مرجع، پیک فرهنگ، بخش کودک، امانات و خدمات فنی تشکیل شده‌است. همچنین خوب است بدانید که بخش نشریات این کتابخانه از سال ۱۳۶۰ فعالیت خود را آغاز کرده‌است. یکی از قابل توجه‌ترین بخش‌های این کتابخانه، بخش کودک آن است که بسیاری از خانواده‌ها، به همراه کودکان خود به آن مراجعه می‌کنند.

دریاچه پارک شهر تهران 
یکی دیگر از جذاب‌ترین بخش‌های دیدنی این پارک، دریاچه مصنوعی است که در قلب این پارک جای خوش کرده‌است و قدمتی ۷۰ ساله دارد. قدم زدن در کنار این دریاچه، لذت بردن از نسیم خنک در اطراف آن، امکان قایق‌سواری و… از جمله فعالیت‌هایی است که می‌توانید در این دریاچه تجربه کنید؛ فقط یادتان باشد نکات ایمنی مختلف مثل جلیقه نجات و چیزهای دیگر را زمان استفاده از قایق‌ها رعایت کنید.

حوض مرکزی و فواره‌های پارک شهر 
از دریاچه و درخت‌های این باغ که گذر کنیم، به بررسی آب‌نماها و فواره‌های پارک می‌رسیم. در بخش میانی این پارک استخر نسبتاً بزرگی جای خوش کرده‌است که با فواره و رقص پلکانی آب منظره بی‌نظیری را برای شبگردان خلق کرده‌است. نشستن روی نیمکت‌های نزدیک حوض و گوش دادن به صدای گوش‌نواز آب قطعاً تجربه‌ای دل‌انگیز است.

آکواریوم پارک شهر 
وجود آکواریومی جذاب در ضلع جنوب شرقی این پارک یکی دیگر از جاذبه‌هایی است که حتماً باید از آن دیدن کنید. تماشای ماهی‌های رنگارنگ و رقص آن‌ها در آب قطعاً تجربه‌ای جذاب خواهد بود. نکته‌ای که وجود دارد این است که ساختمانی که امروزه آکواریوم در آن قرار گرفته‌است، در زمان جنگ تحمیلی ایران و عراق ساخته شده بود تا از آن به عنوان پناهگاه استفاده شود و دارای دو ورودی اصلی بود. بعد از جنگ، مسئولین تلاش کردند تا این مکان را به آکواریومی زیبا به عنوان تفرجگاهی در این پارک تبدیل سازند.

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 حادثه پارک شهر تهران
 تماشاخانه سنگلج
 موزه صلح تهران

منابع 

 کتاب اول

پیوند به بیرون 

پارک‌ها در تهران
جاذبه‌های گردشگری تهران
محله‌های تهران
مقاله‌های خرد استان تهران
منطقه ۱۲ تهران