مدل‌سازی فرایندهای سازمان

منظور از «مدیریت فرآیندهای کسب‌وکار» یا  BPM، طراحی، اجرا و بهبود فعالیت‌های بین وظیفه‌ای است که اشخاص، سیستم‌های اطلاعاتی و شرکای تجاری را به‌هم پیوند می‌دهد.	
هر گونه مدل سازی جهت درک راحت‌تر از یک موجودیت ایجاد می‌شود و مدل سازی فرآیندهای سازمان نیز به همین منظور انجام می‌گردد. 
با توجه به پیشرفت‌های تکنولوژی و استفاده از ابزارهای فن آوری اطلاعات علاوه بر امکان مدل سازی (به وسیله این ابزارها)امکان شبیه سازی فرآیندهای مدل شده نیز وجود دارد، و این امکان به راحتی می‌تواند گلوگاه‌های موجود در سازمان  را نمایان سازد.
مهندسی سازمان  با توجه به پیچیدگی‌های فرآیندهای موجود در سازمان و ارتبط آن‌ها با یکدیگر (زنجیره ارزش سازمان)تقریباً بدون استفاده از ابزارهای مدل سازی و شبیه سازی امکان‌پذیر نخواهد بود، و هر چه زمان را پشت سر می‌گذاریم پیچیگی‌های کسب کار بیشتر خواهد شد و مسلما فرایندها نیز!

ابزارهای مدل سازی 
ابزارهای مدل سازی فرآیند روز به روز گسترش می‌یابند و هر روز امکانات بیشتری را در اختیار ما قرار می‌دهند. در ذیل به چند ابزار تجاری و Open source  اشاره می‌کنم: 

 BPMN
ًTIBCO Software - TIBCO BPM
 INTALIO
 YASPER
 Appian - Appian Enterprise
 Macronetics - Automate BPM
 Ultimus - Ultimus BPM Suite
 Colosa - ProcessMaker
 ARIS
 QPR
 System Architect
 سیستم ساز BPMS

معانی مختلف مدیریت فرآیندهای سازمان 

 BPM به‌عنوان یک رویکرد مدیریتی
 BPM به‌عنوان یک تکنولوژی
 BPM به‌عنوان یک روش توسعه سیستم‌های کاربردی
 BPM به‌عنوان یک الگوی یکپارچه‌سازی

مدل سازی فرآیند در مدیریت 

 توجه جدی به فرآیندهای کسب‌وکار در سازمان‌ها پس از کار مایکل همر در زمینه مهندسی مجدد فرآیندها(اواسط دهه ۸۰ میلادی)
 رویکرد نظریه‌پردازان مدیریت به مفهوم «مدیریت مبتنی بر فرآیند» (دهه ۹۰ میلادی)
 پیدایش روش‌های BPI (بهبود فرآیندهای سازمانی)
 BPR(مهندسی مجدد فرآیندهای سازمانی)
 ۶ Sigma
 TQM
 Lean Thinking

نکته: BPI بهبود یکباره  فرآیندهای کاری است، در حالیکه BPM مستلزم بهبود مستمر فرآیندها در سازمان می‌باشد!

BPM به‌عنوان یک پلتفرم فنی 

راه‌حل‌های BPM مجموعه‌ای از ابزارهای نرم‌افزاری برای موارد زیر ارائه می‌کنند:
 'مدلسازی و اجرای فرآیندهای کاری'
 'مدیریت تغییرات قواعد کاری'
 'تحلیل و ارزیابی فرآیندها'
 'یکپارچه‌سازی با سیستم‌ها، پایگاه‌های داده‌ای و منابع اطلاعاتی موجود'

                                             BPMS = BPM Suites / BPM Systems

آینده BPM 

هم‌اکنون تولیدکنندگان بزرگ راه‌حل‌های ERP نیز برنامه‌هایی برای انتقال بستر فنی محصولات خود به BPM طراحی کرده‌اند:

 Oracle: در سال ۲۰۰۸ اولین محصولات مبتنی بر Fusion Middleware ارائه و تا سال ۲۰۱۰ تمام محصولات منتقل خواهد شد.
 SAP: اولین محصولات با رویکرد BPM در سال ۲۰۰۷ ارائه و تا سال ۲۰۱۰ به‌طور کامل منتقل خواهد شد.

استانداردهای فنی مدل سازی فرآیند Business Process modeling 

 BPMN: استاندارد ترسیم فرآیندها*XPDL: استانداردی برای تبادل توصیف فرآیندها بین BPMS‌های مختلف
 BPML : استاندارد مدلسازی و توصیف فرآیندها
 BPEL : زیان استاندارد توصیف فرایندها*BPEL۴WS: توسعه‌ای از BPML برای کار با سرویسهای وب
 Wf - XML: استانداردی برای یکپارچه‌سازی و اتصال WF‌ها

قابلیت‌ها / اجزای استاندارد یک  BPMS 

 Graphical Business Process Modeling(مدل سازی شماتیک فرآیندهای کسب و کار سازمان)
 Orchestration (Workflow) Engine
 (Process Analysis Tools (BAM): آنالیز فرآیندهای مدل شده
 Rule Engine:موتورهایی جهت تدوین قوانین و محدودیت‌ها بر روی فرآیندها
 Process Registry / Repository
 Simulation & Optimization: شبیه سازی کسب کار بر مبنای فرآیندها و قوانین تعریف شده در سیستم
 (Application Integration (EAI, ESB
 (Document / Content repository (EDM

منابع 

 http://www.bpmn.ir
 http://www.1000ventures.com/business_guide/bpms.html
 :en:BPMN
 http://www.bpmmagazine.net/ 
 http://www-128.ibm.com/developerworks/library/ws-bpm4analyst/
 https://web.archive.org/web/20071217005234/http://www.iie.ir/
 http://www.pnmsoft.com/ 
 RUP document. 
 Industrial Management Institute, MITM, Mani Daneshpajouh(سازمان مدیریت صنعتی، گروه مدیریت فن آوری اطلاعات، مانی دانش پژوه)

مدیریت