لر کوچک

لُر کُوچَک نامی است تاریخی برای منطقه‌ای که امروزه تقریبا با ایلام و لرستان مطابقت دارد.در سال ۵۸۰ قمری یکی از رؤسای لر کوچک که شجاع‌الدین خورشید نام داشت منطقه لرستان و ایلام امروزی را تحت امر خود درآورد و بر قلعه معتبر مانرود که از قلعه‌های مستحکم لرستان بود تسلط پیدا کرد.

اتابکان لر کوچک 

اتابکان لر کوچک سلسله کوچکی از اتابکان لرستان هستند که در فاصلهٔ سال‌های ۵۸۰ تا ۱۰۰۶(ه‍. ق) در قسمت‌های شمالی و غربی لرستان  و در ناحیه‌ی لرهای کوچک حکومت می‌کرده‌اند. امرای این سلسله از اعتاب شجاع‌الدین خورشید، مؤسس سلطنت لر کوچک بوده‌اند و آخرین حاکم لر کوچک به دست شاه عباس یکم صفوی کشته و پس از آن سلسله اتابکان لر کوچک منقرض گردید.  این دودمان اصالتا لرتباربودند آل خورشید از طایفه جنگروی شعبه سلبوری بودند. شرف خان بدلیسی در کتاب شرفنامه، اتابکان لر کوچک را سلسله‌ای کردتبار معرفی کرده است.
سرزمین لرستان به دو قسمت لر کوچک و لر بزرگ تقسیم می‌شود.
در کتاب تاریخ مغول در صفحه ۴۴۲ و در کتاب مجمل التواریخ گلستانه در صفحه ۲۰۴ به این شرح در خصوص نواحی لر کوچک و بزرگ آمده‌است:

طوایف لر کوچک 
لرها مردمی هستند که از نظر قومی جزئی از مردم کرد به‌شمار نمی‌آیند.

جغرافیا 

درمجموع، باوجود گسترش سرزمینی که قلمرو خاندان آل خورشید در برخی دوره‌های تاریخی تجربه کرد،بخش اصلی سرزمین تاریخی لر کوچک در کوهستان‌های زاگرس واقع شده بود. گزارش مورخان و جغرافی‌نگاران از تغییرات تاریخی قلمرو سیاسی لر کوچک، درک ما را از تغییراتی که در موقعیت سیاسی این سرزمین به وجود آمد و موجب اهمیت‌یافتن آن در نگاه بازیگران تاریخی شد، به بهترین وجه افزایش می‌دهد.
حمدالله مستوفی در جایگاه مهم‌ترین مورخ و جغرافی‌نویسی که در نیمه نخست سدﮤ هشتم قمری/چهاردهم میلادی، دوران آغازین حکمرانی این خاندان را گزارش کرده است، در روایت‌های خود حوزﮤ اصلی قدرت این خاندان را بیان می‌کند. او سرزمین لر کوچک را بدون ذکر محدوده‌اش، تنها شامل سه شهر آبادِ بروجرد و خرم‌آباد و شاهپورخواست و سه شهر خرابِ کریت و لورشت و صیمره می‌داند. همو در نزﻫﻺِِِِِِِالقلوب نیز تومان لر کوچک را با اندکی تفاوت، شهرهای بروجرد، خرم‌آباد، سمسا، صیمره، کردلاخ و کورشت نوشته است.اما مورخان دورﮤ صفوی همچون اسکندربیگ و مستوفی بافقی که دربارﮤ جغرافیای قلمرو آنها مطالبی نگاشته‌اند، در زمان‌های نو و با برداشتی دیگر که از تحولات سیاسی و نظامی جدید ناشی بود، سرزمین آنها را محدوده‌ای در جنوب عراق نوشته‌اند. سرزمینی که عرض آن از یک طرف بهولایت همدان و قلمرو علیشکر متصل می‌شد و از طرف دیگر به خوزستان می‌رسید.براساس روایت این نویسندگان، طول این ناحیه که حدود یکصد فرسخ بود، از حوالی ﻗﺼﺒﮥ بروجرد تا حدود بغداد و سایر نواحی عراق عرب امتداد داشت.

تاریخ 

گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تا کنون آورده شده‌است.

جستارهای وابسته 
 مردم لر
 هزاراسپیان
 گویش‌های لری
 استان لرستان
 فهرست طایفه‌های لرستان

پانویس

منابع 
 

لر کوچک
استان لرستان
تاریخ استان چهارمحال و بختیاری
تاریخ استان لرستان
دودمان‌های مسلمان
سلسله‌های مسلمان ایران
شاهنشاهی‌ها و پادشاهی‌های ایران