سگوند(سکوند)

سکوند به قولی برگفته از سکا به معنی دلیر و شجاع یک ایل لر ساکن غرب و جنوب غرب ایران است.دانشنامه ایرانیکا و علی‌اکبر دهخدا سکوند را یک ایل لر، کیهان فرهنگی یک ایل لکمی خواند.گسترده سکونتگاه ایل از جنوب استان کرمانشاه (منطقه سکاوند)، نواحی مرکزی استان لرستان تا شمال استان خوزستان می‌باشد.گروهای از سکوند ها درمیان مردمان کردستان عراق،شیراز،سمنان،ایلام ،بروجرد ،بیرانشهر ساکن می باشند وپراکندگی سکونت سکوند ها به دلیل جمعیت زیاد بسیار وسیع می باشد. مردمان ایل سکوند به سیاسی و جنگاوری و خصوصا سوارکاری شهرت دارند. جغرافیای سکونت سگوندها در دوره قاجار تا دشت هُرو در جنوب بروجرد گسترده بوده‌است. جمعیت ایل به صورت طایفه‌های متعددی گسترش یافته‌است.زبان ایل سکوند زبان لری است.

ریشه یابی نام 
نام سکوند که دگرگون شده سکاها است و نخست به صورت سکوند نوشته می‌شده‌است. سگوند در تلفظ طوایف لرستان «سی ون» است و نام آن در تاریخ سندی برای پیوند با سکاها دارد  که محل اقامت این طایفه در سکاوند گواه این مدعاست . آریایی ها برای پیدا کردن زمین های بهتر از جنوب روسیه مهاجرت می کنند  و چهار دسته می شوند دسته اول به اروپ یا همان اوروپا می روند و دسته دوم به سمت هند رفتن و دسته سوم در نزدیکی گرگان امروزی تا جنوب شرقی ایران ساکن شدند که همان قوم سکاهابودند  و دسته چهارم از غرب تا جنوب غربی ایران ساکن شدند که به آنها ماد ها می گفتند . دسته سوم همان سکاها قوم خشنی بودند و تا غرب ایران را تصرف کردند و شهر سکز همان سقز امروزی را بنا نهادند . نام سیستان امروزی در اصل سکستان بوده که به معنای سرزمین سکاهاست.

تاریخ

ریاست 

تاریخ ایل سکوند نشان می‌دهد که این ایل در دوره‌های مختلف به صورت خان و رعیتی اداره می‌شده و برخلاف برخی از ایل‌های لرستان، خان بودن در میان سکوندها نشانه نجیب‌زادگی و دلیل بر محترم بودن خان‌ها بوده‌است. تا دوره سلطنت محمدشاه قاجار یعنی بین سال‌های ۱۲۱۳ تا ۱۲۲۷ هجری شمسی ریاست ایل به دست خانواده علی دوست‌خان بود که پس از مرگ محمدحسن‌خان، 

ریاست ایل سکوند را به دست گرفت و تا پایان اداره ایل به صورت خان و رعیتی، خان‌های ایل از طایفه  بودند اما پس از آن اختلاف‌هایی به وجود آمد و ایل به دو جمعیت عالی‌خانی و رحیم‌خانی تقسیم شد.

تبارنامه خان‌های سکوند که از پسران حاجی خداداد و 

بوده‌اند. افرادی که در کنار نامشان حرف (رئیس) قرار گرفته‌است در یک دوره خان ایل سکوند بوده‌اند.

دوره زندیه 
سکوندها به عنوان بخشی از باجلوندها به همراه بیرانوندها از جمله ایل‌های لرستان بودند که در شکل‌گیری حکومت زندیان، به کریم‌خان زند کمک کرده و همراه وی به شیراز رفتند اما پس از انقراض سلسله زندیه به لرستان برگشتند و در هرج و مرج اوایل حکومت قاجار به تصرف املاک سایر ایل‌ها پرداختند.

دوره قاجار اینکه سکوندها با ایل ساکی برای تصاحب منطقه بالاگریوه وارد نبرد شدند که نتیجه آن کشته شدن حسین‌خان ساکی رئیس ایل ساکی و تصرف بالاگریوه بود و همچنین دو تن از پسران وی را سکوندها به قتل رسانده اند پس از این شکست ساکی‌ها در لرستان و خوزستان پراکنده شده و بخشی از آنها به عنوان یکی از طوایف سکوند درآمدند.

دوره پهلوی 

سکوندها در کنار بیرانوندها، پاپی‌ها و چگنی‌ها در شورش سال ۱۳۰۲ علیه نیروهای دولتی حکومت پهلوی شرکت داشتند که نتیجه شورش سرکوب و شکست عشایر لر بود.

مشاهیر 
از مشاهیر ایل سکوند می‌توان به فتح‌الله پورسرتیپ نایب رئیس مجلس شورای ملی، محمد پورسرتیپ سفیر ایران در اتریش، اسپانیا و سوریه و محمد عالیخانی سفیر ایران در ایالات متحده آمریکا و اندونزی اشاره کرد.

تقسیم‌بندی 
سکوندها یکی از پنج ایل باجلان ساکن لرستان است. ایل باجلوند به پنج طایفه عمده تقسیم می‌شود که عبارتند از:
 سکوند
 یاراحمدی
 قائدرحمت
 آروان
 دالوند

تیره‌های اصلی ایل سگوند عبارتند از

مختوا
عالی‌خانی
رحیم‌خانی
 صوفی‌وند
مختار سکوند
 قلی
 علی‌دوست
 خطکه
 خداوردی
 محمد حسین خان
 زینل
 سگوند خورده
 حاجی‌کلی
 حاجی‌مشه
 شاه عینل
 پنبه خور
 مهدی‌خانی
 رومیانی
دره ولی

تیره‌های فرعی عبارتند از

 عین‌الوند
 کولیوند 
 پیامنی 
 فقیر 
 فهلوان
 ماکنالی
 شریف
 نوکره مران
 مال امیر
 دلی
 کردی
 سلاحورزی (سلیورزی)
 چمال
 چکمه‌سی
 ساکی
 رشنو
 فریدوند
از دیگر تیره‌های ایل سکوند می‌توان به تیره عین‌الوند که زیر مجموعه بزرگی از تیره مختوا می‌باشد اشاره نمود که بیشتر در شمال خوزستان و منطقه کرگاه در جنوب شرقی شهر خرم‌آباد ساکن هستند.

جغرافیای سکونت 
گسترده سکونتگاه ایل از جنوب استان کرمانشاه (منطقه سکاوند)، نواحی مرکزی استان لرستان تا شمال استان خوزستان می‌باشد.گروهای از سکوند ها درمیان مردمان کردستان عراق،شیراز،سمنان،ایلام ،بروجرد ،بیرانشهر ساکن می باشند وپراکندگی سکونت سکوند ها به دلیل جمعیت زیاد بسیار وسیع می باشدبخش های سکونت این طایفه در دهستان ازنا سکوند ، شهرک سکوند ( بهرام ) ،منطقه آبستان ،کیان ،ساکنند .

جستارهای وابسته 
باجلان

پانویس

منابع

پیوند به بیرون 
وب‌سایت سگوند 

اقوام در ایران
طوایف لرستان
سگوند