مفصل (آمار)

مَفصل یا کوپولا  تابعی است که از روی توابع توزیع یک‌بعدی، با توجه به نحوهٔ وابستگی متغیرها، تابع توزیع چندمتغیره می‌سازد. یک مَفصل دوبعدی C:I۲->I مشخصات زیر را دارد. شرط آخر به‌معنای یکنواخت صعودی بودن مَفصل‌ها است.

C(0,t)=C(t,0)=0

C(1,t)=C(t,1)=t

مَفصل (copula) در لغت به‌معنای «عضو رابط» و «وسیلهٔ ارتباط» است. 

مفصل به دلیل نمایان کردن بهتر خواص اماری بین داده ها در حوزه داده کاوی و ماشین لرنینگ در حال استفاده است و همچنین در حوزه مالی نیز از این ابزار استفاده میکنند .  

در پایتون کتاب خانه ای  با همین نام و  اپن سورس وجود دارد که برای مطالعه بیشتر میتوانید از این لینک استفاده کنید : 

https://sdv.dev/Copulas/tutorials/00_Quickstart.html

قضیه اسکلار 
طبق قضیهٔ اسکلار (Sklar)، اگر H یک توزیع دومتغیره با توابع حدی F و G باشد، مَفصلی وجود دارد که رابطهٔ ((H(X,Y)=C(F(X),G(Y را برقرار کند. برعکس، برای هر جفت توزیع یک‌متغیرهٔ (F(X و (G(Y و هر مَفصل C، تابع H یک توزیع دومتغیره با توابع حدی F و G است. اگر F و G پیوسته باشند، C یکتا خواهد بود.

انواع 
توابع زیادی برای مَفصل‌ها پیشنهاد شده‌اند که برخی از آنها عبارت‌اند از:
 مفصل چند متغیره گوسی
 مفصل تی 
 مفصل دکارتی
مفصل واین ( Vine Copula )  که به سه دسته تقسیم میشود ( {منظم : regular} و { مستقیم : direct} و { مرکز : center} )

منابع 

آمار چندمتغیره
بیم‌سنجی
سامانه‌های توزیع احتمال
قضیه‌های ریاضی
وابستگی آماری