دانشگاه ارومیه

دانشگاه ارومیه (با نام رسمی سازمانی به زبان انگلیسی: Urmia University) با داشتن ۱۱ دانشکده، ۱ مرکز آموزش عالی، ۶ پژوهشکده، ۱ مرکز مطالعاتی، تحقیقاتی و خدماتی، پردیس دانشگاهی، مرکز آموزش زبان، مرکز نیمه‌حضوری، مرکز رشد و موزهٔ تاریخ طبیعی و با داشتن ۵۰۵ هکتار مساحت، بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین دانشگاه غرب کشور و یکی از معتبرترین دانشگاه‌های جامع دولتی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران است که در شهر ارومیه، در استان آذربایجان غربی، واقع گردیده‌است. دانشگاه ارومیه، یکی از برترین دانشگاه‌های جامع ایران در حوزهٔ علوم مهندسی، علوم پایه و علوم انسانی می‌باشد. در رتبه‌بندی دانشگاه‌های ایران براساس بازده علمی، دانشگاه ارومیه جزء «هفت دانشگاه برتر» پژوهش‌محور ایران و در گزارش سطح‌بندی دانشگاه‌های دولتی وزارت علوم تحقیقات و فناوری، دانشگاه ارومیه به‌عنوان «سطح کیفی A» انتخاب شده‌است. 
دانشگاه‌های ایران، هرساله، توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، به چهار سطح کیفی (A, B, C, D) سطح‌بندی می‌شوند که دانشگاه ارومیه  توانست با پیشرفت چشمگیری که در سال‌های اخیر کسب نموده‌است، به جایگاه دانشگاه‌های طراز اول ایران (سطح A) ارتقاء پیدا کند.

ورودی دانشگاه سراسری ارومیه

تاریخچه

کالج پزشکی وست‌مینستر 

بنای ابتدایی دانشگاه ارومیه توسط جوزف کاکرن (پزشک آمریکایی، زادهٔ ارومیه) در اواخر قرن نوزدهم در محل فعلی پردیس شهر دانشگاه ارومیه بنیان نهاده شد. مؤسسه کاکرن، با نام «وست‌مینستر»، یک کالج پزشکی بود که به آموزش علوم پزشکی به دانشجویان ایرانی می پرداخت. مدارک این دانشجویان، به‌صورت مشترک، توسط مظفرالدین شاه قاجار و جوزف کاکرن امضاء و تأیید می‌شدند. فعالیت‌های این مؤسسه، تا زمان مرگ ناگهانی دکتر کاکرن در سال ۱۹۰۵ میلادی، ادامه داشت؛ بعدها، پردیس شهر دانشگاه ارومیه، در محل کالج پزشکی جوزف کاکرن تأسیس شد.

پیشرفت‌های چشمگیر
کیفیت تولیدات علمی و توسعهٔ تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ارومیه از سطح خوبی برخوردار است. این دانشگاه، در علوم فنّی و مهندسی و علوم انسانی و هم‌چنین میزان ارجاعات به مقّالات اعضای هیأت علمی دانشگاه در کشور و جهان شاخص محسوب می‌شود و جزء یک درصد دانشگاه‌های مؤثر جهان است.

در سال ۱۴۰۲ شمسی، تعداد دانشجویان خارجی در حال تحصیل در مقاطع کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکترای تخصصی و دکترای عمومی، در دانشگاه ارومیه، از مرز ۲٫۰۰۰ نفر گذشت که این مقدار، دانشگاه ارومیه را در سطح بالاتر بین‌المللی جای می‌دهد.

دانشکده کشاورزی و دامپروری رضائیه 
به عنوان یک مرکز آموزش عالی در استان آذربایجان‌غربی ابتدا در قالب آموزشکده در یک باغ ۱۵ هکتاری در مسیر جاده بند به ریاست مهندس شیبانی در سال ۱۳۴۴ تأسیس گردید. در آن زمان تعداد اعضای هیئت علمی بسیار معدود بوده و در هر دوره تعداد ۲۰ آلی ۳۰ نفر دانشجو برای آموزش در علوم کشاورزی پذیرفته و با درجه کاردانی فارغ‌التحصیل می‌شدند. دانشجویانی که مایل بودند می‌توانستند تا درجه کارشناسی در دانشکده کشاورزی کرج وابسته به دانشگاه تهران به تحصیلات خود ادامه دهند.

در سال ۱۳۴۸ شمسی، موافقت‌نامه‌ای بین بنیاد خاور نزدیک و وزارت فرهنگ شاهنشاهی وقت ایران، جهت افزایش دورهٔ دانشکده از ۲ سال به برنامهٔ ۴ ساله به امضا رسید و جعفر راثی، ریاست دانشکده را عهده‌دار شد. نمایندگان بنیاد خاور نزدیک، تهیهٔ کتب آموزشی به زبان انگلیسی و تجهیزات آزمایشگاهی برای دورهٔ چهارسالهٔ دانشکدهٔ کشاورزی و دامپروری را به‌عهده گرفت.

گرایش‌های آموزشی شامل رشته‌های کشاورزی، دامپروری و اقتصاد خانه بود که با پایه‌گذاری پنج گروه آموزشی شامل علوم پایه، علوم گیاهی، علوم دامی، مهندسی کشاورزی و آموزش روستایی حمایت می‌شد. کتابخانهٔ مرکزی دانشکده، به‌سرعت با کتاب‌های منتخب تجهیز و تعداد دانشجویان جدیدالورود، به ۱۵۰ نفر در سال رسید. در آغاز همکاری بنیاد خاورنزدیک با دانشکدهٔ کشاورزی و دامپروری، مزرعهٔ وسیعی در نازلو واقع در حومهٔ شهر ارومیه خریداری شد. پردیس نازلو در ۱۱ کیلومتری مسیر جاده مرز سرو با ترکیه و با فاصله ۱۹ کیلومتری از پردیس شهر قرار دارد. 

در ابتدا، ساختمان‌های دامپروری، جهت نگهداری گاو و گوسفند، خوک، اسب و ماکیان به‌منظور آموزش عملی دانشجویان و با سرپرستی متخصصین بنیاد خاورنزدیک احداث شد.

دانشگاه رضائیه/ ارومیه 
پس از تأسیس دانشگاه رضائیه (ارومیه) و فعالیت چندین‌ساله دانشکدهٔ کشاورزی و دامپروری رضائیه، برای توسعهٔ کیفی و کمّی آموزش هالی در این منطقه، دانشکده‌های دامپزشکی و علوم، به‌ترتیب، در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۸ شمسی افتتاح شدند که با آغاز به‌کار دانشکده‌های جدید دانشگاه رضائیه تاسیس گردید. پس از آن، فعالیت گسترده‌ای برای توسعهٔ پردیس نازلو به‌عمل آمد و به‌تدریج، هر سه دانشکده، به پردیس دانشگاه در نازلو انتقال یافتند. 

پس از انقلاب اسلامی، در سال ۱۳۵۷ نام «دانشگاه رضائیه» به «دانشگاه ارومیّه» تغییر یافت. در سال ۱۳۵۹ شمسی، دانشکدهٔ پزشکی نیز در دانشگاه ارومیه تأسیس گردید و تا سال ۱۳۶۴، به فعالیت خود تحت‌ عنوان دانشگاه ارومیه ادامه داد. در سال ۱۳۶۴ به‌دنبال طرح «تقکیک دانشکده‌های پزشکی از وزارت علوم»، دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه ارومیه مستقل از دانشگاه ارومیه تحت نام دانشگاه علوم پزشکی ارومیه به فعالیت خود ادامه داد.

دانشگاه ارومیه، در سال‌های بعد، با افتتاح دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی در سال ۱۳۶۷ و دانشکدهٔ فنی در سال ۱۳۶۸، توسعهٔ بیشتری یافت و در حال‌حاضر، با داشتن ۹ دانشکده، یک پردیس خودگردان، مرکز آموزش عالی شهید باکری در شهر میاندوآب و دانشکدهٔ فنّی در شهر خوی، ۵ پژوهشکده، ۲ مرکز تحقیقاتی، پارک علم و فناوری و مرکز آی‌سی‌تی، کتابخانه مرکزی، یک موزه و یک مرکز تحقیقات سازه در حال تأسیس، به فعالیت آموزشی و تحقیقاتی خود ادامه می‌دهد. در تابستان سال ۱۳۹۲ شمسی، هیأت امنای دانشگاه با کسب مجوز از وزارت علوم با تأسیس سه دانشکده دیگر دانشکدهٔ مهندسی برق و کامپیوتر و دانشکدهٔ پتروشیمی و دانشکدهٔ شیمی موافقت به‌عمل آورد.

دانشکده‌ها، پژوهشکده‌ها و واحدهای وابسته
دانشگاه ارومیه، در حال حاضر، دارای ۱۱ دانشکده، ۱ مرکز آموزش عالی، ۶ پژوهشکده، ۱ مرکز مطالعاتی، تحقیقاتی و خدماتی، پردیس دانشگاهی و موسسات وابسته علمی، پژوهشی و فرهنگی می‌باشد که در ادامه، به تفکیک قید شده‌است:

دانشکده‌ها و گروه‌های آموزشی

دانشکدهٔ دامپزشکی 
این دانشکده در سال ۱۳۵۴ تأسیس گردید. دانشکدهٔ دامپزشکی دانشگاه سراسری ارومیه، از نظر قدمت، سومین دانشکدهٔ دامپزشکی کشور پس از دانشکده‌های دانشگاه تهران و دانشگاه شیراز می‌باشد. گروه‌های آموزشی این دانشکده عبارتند از:
 علوم پایه
 پاتوبیولوژی
 بهداشت و کنترل کیفی مواد غذایی
 جراحی و تصویربرداری تشخیصی
 بیماری‌های داخلی و کلینیکال پاتولوژی
 مامایی و طیور
 میکروبیولوژی

از فارغ‌التحصیلان سرشناس و برجستهٔ این دانشکده، می‌توان به پروفسور محمد باقر ابراهیمی، اشاره نمود.

دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی 
این دانشکده، با هدف تأمین نیروی انسانی متخصص، به‌عنوان چهارمین دانشکدهٔ دانشگاه ارومیه، با راه‌اندازی گروه زبان و ادبیات فارسی، در سال ۱۳۶۷ شمسی، تأسیس گردید.

اولین گروه دانشجویان پذیرفته‌شده، شامل دبیری ادبیات فارسی در مقطع کارشناسی در سال ۱۳۶۷ و دبیری تربیت‌بدنی در سال ۱۳۶۸ شمسی بوده‌اند. گروه‌های آموزشی دایر در این دانشکده، به شرح ذیل‌الذکر می‌باشد:
 علوم تربیتی 
 تاریخ
 جغرافیا
 فقه و حقوق اسلامی
 معارف اسلامی
 زبان و ادبیات فارسی
 زبان و ادبیات انگلیسی
 مترجمی زبان انگلیسی 
 حقوق
 جامعه شناسی
 فقه و مبانی حقوق اسلامی
 علوم ورزشی
 روان‌شناسی 
 زبان و ادبیات ترکی استانبولی

دانشکدهٔ علوم 
دانشکده علوم در سال ۱۳۵۸ با پذیرش دانشجو در دو رشته علوم گیاهی و دبیری فیزیک آغاز بکار کرد و بعدها به رشته‌های بیشتر علوم گسترش داده‌شد. گروههای آموزشی دانشکده علوم بشرح زیر می‌باشند:
 ریاضیات 
 فیزیک 
 زیست شناسی 
 زمین شناسی
 نانو فناوری

دانشکدهٔ مهندسی پتروشیمی 
با حمایت هیأت‌‌رئیسه و همچنین تأسیس واحدهای مختلف پتروشیمی در استان آذربایجان غربی و صنایع ذی‌ربط، تأسیس این دانشکده، در هیأت امنا، تصویب گردید.
دانشکده، در چشم‌انداز، دارای گروه‌های مهندسی شیمی مهندسی پلیمر مهندسی انرژی و مهندسی نفت خواهد بود و تلاش بر این است با جذب هیات علمی تبدیل به قطب تحصیلات تکمیلی شود و بتواند به دانشکده‌ای بسیار قوی تبدیل شود.

رشته‌های مزبور، دانشکده و نیز جذب هیأت علمی این گروه‌ها، با تلاش دکتر جمشید باقرزاده از اساتید وقت گروه کامپیوتر، تأسیس شد.

دانشکدهٔ فنی و مهندسی 
دانشکدهٔ مهندسی دانشگاه ارومیه، در سال ۱۳۶۹ شمسی، با کوشش اساتید فنی ارومیه من‌جمله دکتر مهدی ثابت تأسیس گردید. محل اولیه این دانشکده، در کیلومتر ۱٫۵ جادهٔ سرو بود که در دههٔ ۱۳۸۰ شمسی، به مکان کنونی این دانشکده، در پردیس نازلو منتقل گردید. دانشکدهٔ فنی دانشگاه ارومیه، هم‌اکنون دارای زیرگروه‌های زیر می‌باشد:
 مهندسی عمران
 مهندسی مکانیک 
 مهندسی معدن
 مهندسی صنایع
 مهندسی مواد
 مهندسی شیمی
 مهندسی پلیمر

دانشکده برق و کامپیوتر 
دانشکدهٔ مهندسی برق و کامپیوتر که در حال‌ حاضر در مقطع کارشناسی در رشته‌های مهندسی برق با گرایش‌های الکترونیک، قدرت، مخابرات و  مهندسی کامپیوتر گرایش نرم­ افزار فعالیت می‌کند.

در مقاطع کارشناسی‌ارشد و دکتری رشتهٔ مهندسی برق، در گرایش­‌های مدارهای مجتمع، میکروماشین، مخابرات میدان و سیستم، سیستم­‌های قدرت و الکترونیک قدرت و رشتهٔ مهندسی کامپیوتر در گرایش شبکه‌های کامپیوتری نیز، به پرورش افراد متخصص و پژوهشگر ممتاز و متعهد در حوزه‌های مزبور می­‌پردازد. 

در سال ۱۳۶۲ شمسی، گروه الکترونیک، به‌همراه گروه عمران، در مقطع کاردانی، در آموزشکدهٔ فنی دانشگاه ارومیه، فعالیت خود را آغاز کرد که با همت اساتید دانشگاه و اخذ مجوز مقطع کارشناسی الکترونیک و تأسیس برخی رشته‌های دیگر، آموزشکده فنی تبدیل به دانشکده فنی گردید.
 
به‌همراه توسعهٔ گروه الکترونیک، گروه­‌های قدرت و مخابرات نیز شکل گرفتند و رشتهٔ مهندسی کامپیوتر نیز، در سال ۱۳۸۱ شمسی، فعالیت خود را آغاز نمود. در سال ۹۶، این دو رشته، به‌دلیل توسعه و در جهت بهروری بیشتر در امر آموزش و پژوهش، تبدیل به یک دانشکدهٔ مجزّا با نام دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر گردید. 

این دانشکده، در حال حاضر، دارای رشته‌های مهندسی برق در گرایش‌های الکترونیک، مخابرات، قدرت و مهندسی کامپیوتر است و در برنامه توسعهٔ آن گروه‌های دیگری نیز پیش‌بینی شده‌است. این دانشکده، دارای مراکز تحقیقاتی آپا، مرکز تحقیقات آنتن، پژوهشکده میکروماشین و پژوهشکده میکروالکترونیک است. این دانشکده، با اهتمام دکتر جمشید باقرزاده از اساتید وقت گروه کامپیوتر دانشگاه، تاسیس گردید.

 مهندسی برق الکترونیک (در سه مقطع کارشناسی، ارشد و دکتری)
 مهندسی سیستم های میکرو و نانو الکترومکانیک (در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری)
 مهندسی برق قدرت (در سه مقطع کارشناسی، ارشد و دکتری)
 مهندسی برق مخابرات (در سه مقطع کارشناسی، ارشد و دکتری)
 مهندسی کامپیوتر-گرایش نرم‌افزار در مقطع کارشناسی و ارشد
 مهندسی کامپیوتر-گرایش شبکه‌های کامپیوتری در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری

دانشکدهٔ کشاورزی 
این دانشکده جزو قدیمیترین دانشکده‌های این دانشگاه می‌باشد. گروه‌های آموزشی مستقر در این دانشکده:
 مهندسی آب
 زراعت و اصلاح نباتات
 علوم دامی
 مکانیک بیو سیستم
 گیاه پزشکی
 علوم و صنایع غذایی
 علوم خاک
 باغبانی
 اقتصاد کشاورزی
 اصلاح و بیوتکنولوژی

دانشکدهٔ علوم ورزشی 
دانشکده علوم ورزشی در سال ۱۳۸۹ تأسیس شده ‌است. یکی از معتبرترین و قوی‌ترین گروه‌های آموزشی آن فیزیولوژی ورزشی و حرکات اصلاحی است. رئیس این دانشکده اکنون پروفسور اصغر توفیقی می‌باشد.
 آسیب‌شناسی و حرکات اصلاحی:ارشد
 رفتار حرکتی: ارشد و دکتری
 فیزیولوژی ورزشی: کارشناسی، ارشد با گرایش بالینی و دکتری با گرایش قلب و عروق و تنفس
 مدیریت ورزشی: ارشد و دکتری

دانشکدهٔ هنر 
 معماری
 مهندسی شهرسازی
 نقاشی
 مرمت و احیای بناهای تاریخی

دانشکدهٔ منابع طبیعی 
 مرتع و آبخیزداری
 جنگلداری
 شیلات

دانشکدهٔ اقتصاد و مدیریت 
تاسیس دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه ارومیه در سال 1385 در راستای کمک به توسعه اقتصادی - اجتماعی استان آذربایجان غربی توسط هیات امنای این دانشگاه تصویب شد. لازم به ذکر است که گروه اقتصاد به عنوان هسته اصلی و مادر این دانشکده در سال 1370 به همت دکتر مسعود منصوری با پذیرش 40 نفر در دوره کارشناسی علوم اقتصادی - اقتصاد بازرگانی شروع به فعالیت نموده است. در حال حاضر این دانشکده در رشته های زیر اقدام به پذیرش دانشجو می کند:

علوم اقتصادی (در مقاطع کارشناسی ، کارشناسی ارشد و دکتری)
حسابداری (در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد)
مدیریت (در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد) 

بر اساس رتبه بندی سایت IDEAS دانشکده اقتصاد دانشگاه ارومیه رتبه پنجم را در بین موسسات آموزشی ، پژوهشی و اجرایی اقتصاد در ایران کسب کرده است .

دانشکدهٔ شیمی 
ابتدا با عنوان گروه شيمي در سال 1355 با دو نفر هيات علمي موجوديت يافت و كار خود را با تدريس دروس شيمي ساير رشته ها آغاز نمود. در مهر­ 1362 با پذيرش 56 نفر در گرايش دبيري شيمي مقطع كارشناسي عملاً مسئوليت پرورش بخشي از نياز آموزش و پرورش منطقه را به عهده گرفت. با موافقت وزارت علوم از مهر­ 1374 در مقطع كارشناسي گرايش شيمي محض نيز دانشجو پذيرفته شد و از سال 1376 پذيرش دانشجو در رشته دبيري­ شيمي متوقف شد و از مهر 1377 در گرايش شيمي­كاربردي مقطع كارشناسي نيز دانشجو پذيرفته شد. از مهر 1376 پذيرش دانشجو در مقطع كارشناسي ارشد شيمي آلي شروع و بدنبال آن گرايشهای ، شيمي تجزيه ، شيمي­­ فيزيك ، شيمي­ معدني، شیمی­ کاربردی موفق به اخذ موافقتنامه وزراتخانه گرديد و درحال حاضر در پنج رشته كارشناسي ارشد دانشجوي فارغ التحصيل دارد.  در سال 1396 گروه شیمی به دانشکده شیمی تبدیل شد .

در مقطع دكتري دانشکده شیمی اقدام به پذيرش دانشجو نموده و از بهمن 1382 اولين دوره از دانشجويان دكتري شيمي آلي كار خود را شروع كردند و بدنبال آن پذيرش دانشجوی دكتري شيمي­ تجزيه صورت پذیرفت. پذيرش دانشجو در مقطع دكتري در ساير گرایشهای شيمي از هدفهاي آتي  دانشکده شيمي مي باشد. گروه شيمي از نظر امکانات و دستگاههاي فيزيكی، شيميایی در حال حاضر داراي دستگاههاي FT-NMR ، FT-IR ، CHN، جذب اتمي است. کادر فعلي دانشکده شيمي از نه نفر استاد، سه نفر دانشيار، ده نفر استاديار، يك نفر طرح سربازی و ده نفر كارشناس، يك نفر مسئول دفتر و يك نفر متصدي خدمات تشكيل شده است.

 شیمی تجزیه
 شیمی آلی
 شیمی معدنی
 شیمی فیزیک

مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب 
مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب وابسته به دانشگاه ارومیه، به‌عنوان تنها مرکز آموزش عالی کاملاً دولتی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در جنوب استان آذربایجان غربی است. این مرکز، یکی از مراکز آموزش عالی کم‌نظیر کشور به لحاظ موقعیت جغرافیایی و فضای فیزیکی مناسب بوده و در مساحتی حدود ۸۰ هکتار، بیش از ۱۸٫۰۰۰ مترمربع فضای آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و دانشجویی با ظرفیت بیش از ۲٫۵۰۰ نفر دانشجو دارد.

ایدهٔ تأسیس و راه­‌اندازی مرکز آموزش عالی در شهرستان میاندوآب به سال ۱۳۵۶ شمسی با واگذاری اراضی ایستگاه تحقیقات کشاورزی به وزارت فرهنگ وقت شکل می‌گیرد. نهایتاً در سال ۱۳۶۴ فعالیت‌های عمرانی تأسیس و راه‌اندازی مرکز آموزش عالی شهرستان میاندوآب با عنوان دانشکده کشاورزی میاندوآب شروع می‌شود. فعالیت‌های آموزشی این مرکز از سال ۱۳۸۲ با عنوان مرکز آموزش‌های نیمه حضوری میاندوآب با جمعیت دانشجویی بیشتر از ۸۵۰ نفر در ۶ رشته با عناوین مدیریت بازرگانی، آموزش زبان انگلیسی، حسابداری، علوم تربیتی، مهندسی کامپیوتر و علوم اقتصادی – اقتصاد بازرگانی شروع شده و سرانجام از سال ۱۳۸۶ با تصویب شورای آموزش عالی و پذیرش دانشجو در سه رشته مهندسی کشاورزی-ترویج و آموزش کشاورزی در گرایش گیاه‌پزشکی، کاردانی تولید و بهره برداری گیاهان دارویی و معطر و مهندسی معدن با گرایش استخراج فعالیت خود را با عنوان مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب آغاز می‌کند. در سال ۱۳۹۱ رشته تولیدات گیاهی-گیاهان دارویی و معطر در مقطع کارشناسی پیوسته و از سال ۱۳۹۶ رشته مهندسی فضای سبز نیز در مقطع کارشناسی به رشته‌های این مرکز اضافه می‌شوند. از سال ۱۳۹۵ با راه‌اندازی مقطع کارشناسی ارشد در رشته علوم و مهندسی باغبانی-گرایش گیاهان دارویی و معطر فصل جدیدی از فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی در گروه گیاهان دارویی و معطر و باغبانی مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب شکل می­‌گیرد.

این مرکز هم اکنون در رشته‌های کاردانی معماری، کاردانی تولید و بهره برداری گیاهان دارویی و معطر، کارشناسی علوم و مهندسی باغبانی، کارشناسی مهندسی فضای سبز و کارشناسی مهندسی ترویج و آموزش کشاورزی پایدار (به صورت بدون آزمون و بر اساس سوابق تحصیلی) و در رشته‌های علوم و مهندسی باغبانی-گرایش گیاهان دارویی و معطر و فیتوشیمی در مقطع کارشناسی ارشد (با آزمون کارشناسی‌ارشد) توسط سازمان سنجش کشور دانشجو می‌پذیرد.

پژوهشکده‌ها و مراکز تحقیقاتی

پژوهشکدهٔ میکرو الکترونیک 
در سال ۱۳۷۵ شمسی، گروه تحقیقی در زمینه میکروالکترونیک، به سرپرستی دکتر خیرالله حدیدی، در دانشگاه ارومیه، شکل گرفت. سال ۱۳۷۹، تحت‌عنوان (مرکز تحقیقات میکروالکترونیک) از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مجوز اصولی دریافت نمود. 

در سال ۱۳۸۳، این مرکز، به پژوهشکدهٔ میکروالکترونیک ارتقا یافت. همچنین این پژوهشکده برای هفت سال پیاپی، عنوان بهترین و تنها پژوهشکدهٔ میکروالکترونیک کشور ایران را کسب کرده‌است. گروه‌های پژوهشی موجود:

۱) گروه پژوهشی مدارهای مجتمع آنالوگ

۲) گروه پژوهشی مدارهای مجتمع دیجیتال 

۳) گروه پژوهشی مدارهای مجتمع فازی

۴) گروه پژوهشی سیستم های میکرو و نانو الکترومکانیک (آزمایشگاه مرکزی MEMS/NEMS)

این پژوهشگاه در پردیس شهر دانشگاه ارومیه، واقع در خیابان دانشکده، قرار دارد.

پژوهشکدهٔ زیست فناوری 
تأسیس پژوهشکدهٔ زیست‌فناوری دانشگاه ارومیه در سال ۱۳۷۹ هـ. ش، با اخذ مجوز از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، با هدف انجام تحقیقات پیشرفته، بومی‌سازی و گسترش فناوری، تولید مواد بیولوژیک و آموزش محقّقین و پژوهشگران ارشد در سطح منطقه‌ای و ملّی در حوزهٔ زیست‌فناوری می‌باشد. هم‌اکنون، این مجموعه، در قالب سه گروه تخصصی بیوتکنولوژی کشاورزی، بیوتکنولوژی سلولی و مولکولی، بیوالکتروشیمی و بیوتکنولوژی گیاهان دارویی و صنعتی به کار خود ادامه می‌دهد.

پژوهشکدهٔ مطالعات دریاچه ارومیه 
فعالیت‌های تحقیقاتی مرتبط با آرتمیا و اکوسیستم دریاچه ارومیه، در دانشگاه ارومیه، از سال ۱۳۷۳ با تأسیس آزمایشگاه تحقیقاتی آرتمیا در سال ۱۳۷۵ آغاز گردید. طی مدّت کوتاهی، مرکز تحقیقات آرتمیا با سرعتی باورنکردنی توسعه‌یافته و عملاً به مرکز رفرانس آرتمیا در ایران و کلّ منطقهٔ خاورمیانه و آسیای میانه تبدیل شود.

بخش تحقیقات کمسیون اروپا، در سال ۱۳۸۰ شمسی، مرکز تحقیقات آرتمیا و جانوران آبزی دانشگاه ارومیه را به‌عنوان نماینده خاورمیانه و آسیای مرکزی جهت مشارکت در یک پروژهٔ مطالعاتی بین‌المللی، با همکاری ۱۴ دانشگاه و مراکز تحقیقاتی برجسته از پنج قارهٔ دنیا، برگزید.

بحرانی‌شدن وضعیت دریاچهٔ ارومیه در سال‌های اخیر و تشکیل ستاد ملّی احیای دریاچهٔ ارومیه در سال ۱۳۹۲ شمسی، لزوم شکل‌گیری یک مرکز تخصصی را در دانشگاه ارومیه را می‌طلبید که در همین راستا، پژوهشکدهٔ آرتیمیا به پژوهشکدهٔ مطالعات دریاچهٔ ارومیه تغییر نام یافت؛ تا شرایط لازم برای برنامه‌ریزی در زمینهٔ احیای این دریاچه، فراهم گردد.

پژوهشکدهٔ میکرو ماشین 
این مرکز در سال ۱۳۸۳ با سرمایه‌گذاری سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران از طریق شرکت نیمه هادی عماد ایجاد شده‌است. این کارخانه از جمله طرح‌های با فناوری پیشرفته کشور می‌باشد که در فضایی به وسعت ۱۰۰۰۰ مترمربع و با زیر بنای ۲۲۰۰ متر مربع در جوار دانشگاه ارومیه ساخته شده‌است و در آن تأسیسات و تجهیزات کامل یک اتاق تمیز نیمه صنعتی جهت بهره‌برداری در سیستم‌های میکروالکترومکانیکی (MEMS) قرار گرفته‌است.. خدمات قابل ارائه به مراکز تولیدی و تحقیقاتی داخل کشور: طراحی و مدل‌سازی ادوات MEMS، طراحی ماسک، طراحی مدارات Signal conditioning، ساخت ماسک‌های نوری با دقّت یک میکرومتر، انجام کلیهٔ فرایندهای ساخت شامل: اکسیداسیون، لایه نشانی، لیتوگرافی، نفوذ، برش، اتصال سیم به تراشه و زدایش تر و خشک می‌باشد. این مرکز دارای امکانات و تجهیزات کم نظیر شامل: انواع دستگاه‌های لایه نشانی، دستگاه mask maker و دستگاه Mask aligner، کوره‌های اکسیداسیون، نفوذ و... می‌باشد.

اهدافی که این مرکز دنبال می‌کند، عبارتند از: آموزش دانشجویان در رشتهٔ میکروماشین در سطح تحصیلات تکمیلی، فعالیت‌های پژوهشی، طراحی و نمونه‌سازی ساختارهای میکروماشینی. ادوات ساخته‌شده در مرکز میکروماشین ارومیه، می‌توانند کاربردهای گوناگونی داشته باشند، من‌جمله: 

• حوزهٔ صنعت خودروسازی ( سنسور فشار روغن، سنسور فشار لاستیک، سنسور دمای روغن و…).

• حوزهٔ مهندسی پزشکی (سنسور اندازه‌گیری قند خون، میکروپمپ و…).

• حوزهٔ مصارف صنعتی (سنسور تشخیص‌دهندهٔ نوع گاز، سنسور اندازه‌گیری میزان فشار گاز و…).

• حوزهٔ مخابرات (میکروسوییچ‌ها، آنتن‌های میکروماشینی و…).

پژوهشکدهٔ مطالعات و تحقیقات آذربایجان‌شناسی

مرکز تحقیقات نانو فناوری

برخی از رؤسای دانشگاه

رتبه‌بندی دانشگاه ارومیه در سطح بین‌الملل
در رتبه‌بندی تایمز (THE) دانشگاه ارومیه، توانست در رتبه ۷۰۱–۹۰۰ دنیا قرار بگیرد. این دانشگاه، در نظام رتبه‌بندی دانشگاه لایدن (CWTS) نیز توانست رتبهٔ ۸۰۰ جهان را در معیار مرجعیت علمی، از آن خود کرده و مقام علمی دانشگاه‌های طراز اوّل ملّی ایران (سطح A) را به‌دست آورد.

همچنین بر اساس رتبه‌بندی جهانی ISC، دانشگاه ارومیه در رتبهٔ ۵۱–۷۵ دانشگاه‌های جهان اسلام قرار گرفت. در رتبه‌بندی شانگهای (ARWU)، رتبهٔ ۱–۲۰ میان کلّ دانشگاه‌های ایران، به دانشگاه ارومیه اختصاص یافت و ردهٔ ۸۰۱–۹۰۰ جهان نیز به دانشگاه ارومیه داده شد.

طبق رتبه‌بندی بین‌المللی شانگهای، دانشگاه ارومیه، رتبهٔ جهانی ۳۰۱–۴۰۰ را در حوزهٔ ”مهندسی مکانیک“، از آن خود کرد و در حوزهٔ ”علوم و صنایع غذایی“ نیز، در جایگاه ۲۰۱–۳۰۰ جهان قرار گرفت.

رتبه‌بندی داخلی
در رتبه‌بندی دانشگاه‌های ایران توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه ارومیه جزو دانشگاه‌های تراز یک ایران (در رتبه ۱–۱۵) قرار گرفت و در بین دانشگاه‌های جامع کشور، توانست در ردهٔ نهم قرار بگیرد.

براساس نظام رتبه‌بندی سایمگو (Scimago Institutions Rankings) در سال ۲۰۲۲ میلادی، دانشگاه ارومیه توانست با ارتقای ۷۷ پله‌ای در بین دانشگاه‌های برتر جهان، از رتبهٔ ۷۵۵ به رتبهٔ ۶۷۸ دنیا برسد و در جایگاه نهم دانشگاه‌های جامع ایران قرار گیرد.

این دانشگاه، هم‌اکنون، بزرگترین، قدیمی‌ترین و در عین‌حال، معتبرترین قطب علمی کشور، در غرب ایران به‌شمار می‌رود که شماری از دانشجویان کشورهای خارجی، در مقاطع تحصیلی کارشناسی، کارشناسی‌ارشد، دکترای حرفه‌ای و دکترای تخصصی، در آن، در حال تحصیل‌اند.

فارغ‌التحصیلان سرشناس دانشگاه ارومیه
۱) محمدصادق معتمدیان (به انگلیسی: Mohammad-Sadegh Motamedian): سیاستمدار ایرانی است که سمت استاندار آذربایجان غربی در دولت سیزدهم را برعهده داشت؛ وی در دولت دوازدهم، استاندار خراسان جنوبی و خراسان رضوی بود. در دولت سیزدهم، وی، دبیر کارگروه نجات دریاچهٔ ارومیه شد.

۲) گودرز صادقی هشجین (به انگلیسی: Goudarz Sadeghi-Hashjin): وی بین سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۷ ریاست دانشگاه محقق اردبیلی را برعهدهٔ داشت و پیش از این نیز از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ ریاست دانشگاه ارومیه را عهده‌دار بوده‌است.

۳) حسن باقری (به انگلیسی: Hassan Bagheri): بنیان‌گذار اطلاعات و عملیات سپاه، فرماندهٔ ارشد نظامی و روزنامه‌نگار ایرانی بود که در جنگ ایران و عراق، به‌عنوان جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران فعالیت می‌کرد. وی از فرماندهان ارشد سپاه در عملیات طریق‌القدس، عملیات فتح‌المبین، عملیات رمضان و عملیات بیت‌المقدس بود و نقشی کلیدی در آزادسازی خرمشهر داشت.

۴) عیسی کلانتری (به انگلیسی: Eisa Kalantari): وزیر اسبق کشاورزی ایران.

۵) محمد اوراز: ورزشکار و کوهنورد ایرانی بود؛ وی پس از هومن پرین و جلال چشمه‌قصابانی، سوّمین کوهنورد ایرانی بود که قلهٔ اورست را فتح نمود و در سال ۱۹۹۸ میلادی، به آن قله رسید.

۶) سید هادی بهادری (به انگلیسی: Hadi Bahadori): سیاستمدار و نمایندهٔ مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی در دورهٔ دهم.

۷) رسول جلایر (به انگلیسی: Rasool Jalayer): سیاستمدار و فرماندار اسبق شهرستان‌های سلماس و ماکو پس از انقلاب بود؛ وی همچنین سمت بخشدار شهرهای سلماس، میاندوآب، اشنویه و سرو را در کارنامهٔ اجرایی خود دارد.

۸) پویا صمدی‌مقدم

۹) احمد اصغری مهرآبادی (به انگلیسی: Ahmad Asghari Mehrabadi): سیاستمدار و معاون وزیر راه و شهرسازی بود. وی همچنین مدیرعامل سازمان ملّی زمین و مسکن، قائم‌مقام وزیر راه و شهرسازی، فرماندار شهرستان نقده و رئیس بنیاد مسکن بوده‌است.

۱۰) نوید نوزاد:  شهردار نوشین. 

۱۱) نادر قاضی‌پور  (به انگلیسی: Nader Ghazipour): سیاستمدار، نمایندهٔ ادوار هشتم، نهم و دهم ارومیه در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی بود. وی، همچنین پست‌های سیاسی‌ای نظیر بخشدار پیرانشهر و فرمانداری سردشت را نیز در کارنامهٔ خود دارد.

۱۲) مؤید حسینی صدر (به انگلیسی: Moayed Hosseini Sadr): سیاستمدار و نمایندهٔ ادوار هشتم و نهم مجلس شورای اسلامی از حوزهٔ انتخابیهٔ خوی.

۱۳) هاشم خواستار: مهندس کشاورزی، معلّم بازنشسته، عضو هیأت‌مدیرهٔ کانون صنفی معلّمان مشهد و فعال مدنی.</big>

۱۴) علی صفایی

۱۵) خسرو عبدالله‌زاده (به انگلیسی: Khosrow Abdullahzadeh): مدیرکل وقت سازمان تربیت‌بدنی اداره‌کل ورزش و جوانان استان آذربایجان غربی، مدیرعامل وقت باشگاه تراکتورسازی تبریز و معاون وقت بازرگانی سابق باشگاه تراکتورسازی تبریز.

۱۶) پروفسور محمّدباقر ابراهیمی

اساتید سرشناس دانشگاه ارومیه
,۱) جواد جهانگیرزاده (به انگلیسی: Javad Jahangirzadeh)، سیاستمدار، دیپلمات و سفیر ایران در جمهوری آذربایجان از سال ۹۵ تا ۹۹ در دولت روحانی بود که نمایندگی حوزهٔ انتخابیهٔ ارومیه در ادوار هفتم، هشتم و نهم مجلس شورای اسلامی و عضویت در کمیسیون امنیت ملّی و سیاست خارجی  مجلس شورای اسلامی را در کارنامهٔ خود داراست. وی همچنین در مجلس نهم، قائم‌مقام در مرکز پژوهش‌های مجلس بوده‌است.

۲) سید مهدی قریشی (به انگلیسی: Seyyed Mehdi Qureshi): روحانی مسلمان و نمایندهٔ وقت رهبر ایران در استان آذربایجان غربی و امام جمعهٔ وقت ارومیه.

۳) اصغر عابدینی (به انگلیسی: Asghar Abedini): حقوقدان و کارشناس رسمی دادگستری.

۴) ناصر ثبات­‌ثانی (به انگلیسی:  Nasser SabatSani): معمار و مدیر پروژه معماری در کشور انگلستان؛ رئیس وقت سازمان نظام مهندسی ساختمان استان آذربایجان­ غربی و ریاست وقت گروه تخصّصی معماری شورای مرکزی کشور.رئیس دانشکده معماری شهر سازی و هنر دانشگاه ارومیه,معاون پژوهشی دانشکده معماری شهر سازی و هنر دانشگاه ارومیه,تدریس در دانشگاه بوعلی همدان و هنرهای اسلامی دانشگاه تبریز, پژوهش گر نمونه دانشکده هنر معماری دانشگاه بوعلی همدان,تدریس در دانشگاه بوعلی همدان و هنرهای اسلامی دانشگاه تبریز.:بازشناسی معماری دوره1357-1320 در بناهای عمومی" انتشارات دانشگاه ارومیه.

۵) فرشید آرام (به انگلیسی: Farshid Aram): از اعضای هیأت علمی وقت گروه شهرسازی دانشگاه ارومیه و عضو انجمن محقّقان جوان برنامه‌ریزی شهری اروپا AESOP Young Academics و  گروه تحقیقاتی  ABIO وابسته به دانشگاه پلی‌تکنیک مادرید.

شماری از اولین دانش‌آموختگان دانشگاه ارومیه
۱) اوشاناخان: (۱۸۵۳-۱۹۱۱) نخستین دانش‌آموختهٔ دانشگاه ارومیه و دستیار جوزف کاکرن (پزشک آمریکایی و بنیان‌گذار دانشگاه ارومیه) بود. وی، بعدها به توصیهٔ دکتر کاکرن، برای تحصیلات تکمیلی به دانشگاه ادینبرا در اسکاتلند رفت.

۲) اسرائیل‌خان سرتیپ: (به انگلیسی: Israel Khan Sartip) (۱۸۵۴-۱۹۱۸) که توسط قشون عثمانی به دار آویخته شد.

۳) حکیم شموئیل ایشو: او برای تحصیلات تکمیلی خود به کانادا رفت.

۴) یوخنان صیاد آباجلو: او که در سال ۱۸۸۷ برای تحصیلات تکمیلی به نیویورک رفت، نخستین دانشجوی ایرانی است که برای تحصیلات عالیه علوم پزشکی به آمریکا رفت.

۵) الیشا صیاد آباجلو: وی نیز از اعضای اولین گروه دانش‌آموختگان دانشگاه ارومیه بود. بعدها او نیز برای تحصیلات تکمیلی، به کالج پزشکی راش (Rush Medical College) در شیکاگو، به آن کشور سفر نمود.

اساتید در زمرهٔ ۲ درصد برتر دانشمندان و نخبگان علمی جهان
در مهرماه ۱۴۰۲ شمسی، ”دکتر احمد علیجانپور“، رئیس‌ وقت دانشگاه ارومیه، طی مصاحبه‌ای با اصحاب رسانه، اظهار داشت: 
 «در سال ۲۰۲۳ میلادی، نام ۱۲ نفر از اعضای هیأت علمی و یک‌ نفر فارغ‌التحصیل دورهٔ دکتری دانشگاه ارومیه، در بین ۲ درصد دانشمندان برتر جهان، قرار گرفت».

انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه ارومیه 
انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه ارومیه، قدیمی‌ترین تشکّل دانشجویی این دانشگاه بود. ابتدا تعلیق و سپس در نامهٔ ارسالی از طرف هیأت نظارت دانشگاه در سال ۱۳۸۵ ش، منحل گردید. رحیم حب‌نقی رئیس وقت دانشگاه ارومیه، در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا بیان کرد: پروندهٔ این تشکّل با شکایت سازمان بسیج دانشجویی، انجمن اسلامی دانشجویان مستقل و جامعهٔ اسلامی دانشجویان دانشگاه ارومیه، به هیأت منصفه ارجاع شده بود. 

به گزارش خبرگزاری ایرنا، نصب تصاویری از ”میرحسین موسوی“، انتقاد از فعالیت‌های بسیج، تجمّع مقابل سلف دانشجویی، دیدار با بازداشت‌شدگان روز کارگر و دیدار با ”مصطفی تاج‌زاده“ از جمله مواردی است که از آن به‌عنوان فعالیت‌های مورددار انجمن اسلامی دانشجویان ایران اسلامی یاد شده بود. 

بعدها، در راستای اقدام سراسری وزارت علوم دولت ”احمدی‌نژاد“، انجمن اسلامی دانشجویان، با گرایش حاکمیتی جایگزین شد.

منابع

پیوند به بیرون 

 وب‌گاه رسمی

دانشگاه ارومیه
آموزش در ارومیه
بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۵ (میلادی) در ایران
دانشگاه‌های دولتی وزارت علوم ایران
ساختمان‌ها و سازه‌ها در ارومیه
نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۵ (میلادی)