حسن حبیبی

حسن ابراهیم حبیبی (۱۵ اسفند ۱۳۱۵ – ۱۲ بهمن ۱۳۹۱) سیاستمدار اصلاح طلب ایرانی، از اعضای برجسته نهضت آزادی و حزب جمهوری اسلامی و حقوقدان مشهور و دولتمرد ایرانی بود که از فروردین تا شهریور ۱۳۷۶ به عنوان نخستین دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام خدمت کرد. وزیر ارشاد دولت بازرگان، وزیر علوم و آموزش عالی و پس از آن وزیر دادگستری دولت میرحسین موسوی، اولین معاون اول رئیس‌جمهور ایران در هر دو دولت اکبر هاشمی رفسنجانی و دولت اولِ سید محمد خاتمی بود. حبیبی دارای مدرک دکترای جامعه‌شناسی و حقوق از دانشگاه سوربون بود. وی همچنین رئیس بنیاد ایران‌شناسی و از جمله حقوق‌دانانی بود که پس از انقلاب ایران، پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی را با استفاده از قوانین اساسی سایر کشورها تهیه کرد. او تا پایان عمر عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجمع تشخیص مصلحت نظام بود. وی عضو دیوان داوری بین‌المللی، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز بود.

حسن حبیبی در نخستین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۵۸ کاندیدا شد و مورد حمایت حزب جمهوری اسلامی هم قرار گرفت اما با ۶۷۶ هزار رأی معادل ۴٫۸٪ آراء پس از ابوالحسن بنی‌صدر و احمد مدنی در رده سوم قرار گرفت. وی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۷۶ هم قرار بود به دعوت حزب کارگزاران سازندگی ایران نامزد ریاست‌جمهوری شود اما با کاندیداتوری سید محمد خاتمی از سوی جناح چپ، از کاندیداتوری خودداری کرد تا آرای این جریان در برابر ناطق نوری و محمدی ری شهری نشکند. او هم چنین در زمان اعدام دسته‌جمعی زندانیان سیاسی ایران در تابستان ۱۳۶۷ وزیر دادگستری بود و عفو بین‌الملل معتقد است که حبیبی از اعدام‌ها با خبر بود. دو سال پس از فوت وی، در سال ۱۳۹۳ نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر برای سال‌ها فعالیت فرهنگی به خانواده اش اهدا شد.

سوابق اجرایی 
 وزیر فرهنگ و آموزش عالی،
 نخستین رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی،
 وزیر دادگستری
 عضو حقوقدان شورای نگهبان
 معاون اول رئیس‌جمهوری،
 عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی،
 عضو هیئت‌امنای فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران،
 عضو هیئت‌امنای کتابخانه مجلس شورای اسلامی،
 عضو کمیسیون ملّی یونسکو (ایران)،
 عضو دیوان داوری (لاهه).
 دریافت‌کنندهٔ نشان استقلال ۲/۴/۱۳۷۶،
 رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مدیر گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی.
 عضو شورای بازنگری قانون اساسی

برخی‌از آثار 

 دیالکتیک یا سیر جدالی و جامعه‌شناسی، ۱۳۵۱؛
 افضل‌الجهاد، ۱۳۵۱؛
 دیالکتیک و روش‌شناسی، ۱۳۵۲؛
 مبادی جامعه‌شناسی حقوقی، ۱۳۵۲؛
 جبرهای اجتماعی و آزادی یا اختیار انسانی، ۱۳۵۳؛
 یادی از یار و دیار، ۱۳۵۵؛
 عهدین، قرآن و علم، ۱۳۵۷؛
 اسلام و مسلمانان در روسیه، ۱۳۵۷؛
 دو سرچشمهٔ اخلاق و دین، ۱۳۵۸؛
 اخلاق نظری و علم آداب، ۱۳۵۹؛
 تقسیم کار اجتماعی، ۱۳۵۹؛
 هنر جنگ، ۱۳۵۹؛
 خدا، ۱۳۶۰؛
 جامعه، فرهنگ، سیاست، ۱۳۶۳؛
 اسلام و بحران عصر ما، ۱۳۶۳؛
 در آیینهٔ حقوق: مناظری از حقوق بین‌الملل، حقوق تطبیقی و جامعه‌شناسی (تألیف و ترجمه)، ۱۳۶۷؛
 در جستجوی ریشه‌ها (تألیف و ترجمه)، ۱۳۷۳؛
 حسب حال یک دانشجوی کهن‌سال، ۱۳۷۶؛
 یک حرف از هزاران (۲جلد)، ۱۳۷۷–۱۳۸۰؛
 حقوق بین‌المللی عمومی (۲ جلد)، ۱۳۸۲.

درگذشت 

حبیبی به دلیل نارسایی قلبی و جراحی معده در بخش CCU بیمارستان فرهنگیان تهران بستری بود و در ساعت ۱ بامداد روز پنج‌شنبه مورخهٔ ۱۲ بهمن ۱۳۹۱ در پی یک دوره کسالت طولانی و بستری در بیمارستان فرهنگیان تهران درگذشت. برای درگذشت وی مسوولین ارشد جمهوری اسلامی ایران از جمله سید علی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی، پیام تسلیت صادر نمود. پیکر وی در روز جمعه ۱۳ بهمن ۱۳۹۱ پس از تشییع از مقابل بنیاد ایران‌شناسی در آرامگاه روح‌الله خمینی دفن شد. بر روی سنگ قبر وی نوشته شده‌است: فرزند باقر و فاطمه، در واقع هم نام پدر و هم نام مادرش بر روی سنگ حک شده‌است.

منابع

پیوند به بیرون 

 همهٔ کاریکاتورهای مرحوم دکتر حسن حبیبی «مرد روی جلد گل آقا» در سالهای ۶۹ تا ۷۲ شفقنا
 خبرگزاری تسنیم مراسم تجلیل از جهادگران عرصه فرهنگ . هنر و رسانه برگزار شد

اعضای حزب جمهوری اسلامی
اعضای حزب کارگزاران سازندگی ایران
اعضای ستاد انقلاب فرهنگی
اعضای شورای انقلاب اسلامی ایران
اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی
اعضای فرهنگستان زبان و ادب فارسی
اعضای کنفدراسیون جهانی دانشجویان ایرانی-اتحادیه ملی
اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام
اعضای نهضت آزادی ایران
اعضای هیئت بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
افراد مربوط به انقلاب ۱۳۵۷ ایران
اهالی تهران
برگزیدگان همایش چهره‌های ماندگار در علوم انسانی
حقوق‌دانان سابق شورای نگهبان
حقوق‌دانان شورای نگهبان
خاک‌سپاری‌ها در آرامگاه خمینی
دانش‌آموختگان ایرانی دانشگاه سوربن
دانش‌آموختگان دانشگاه تهران
دانش‌آموختگان دانشگاه سوربن
درگذشتگان ۱۳۹۱
درگذشتگان ۲۰۱۳ (میلادی)
درگذشتگان به علت سکته قلبی
دریافت‌کنندگان نشان استقلال (جمهوری اسلامی)
دریافت‌کنندگان نشان دانش (جمهوری اسلامی)
زادگان ۱۳۱۵
زادگان ۱۹۳۷ (میلادی)
سخنگویان دولت ایران
سیاستمداران اهل تهران
معاونان اول رئیس‌جمهور ایران
نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۵۸)
نمایندگان تهران در مجلس شورای اسلامی
نمایندگان تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر در مجلس شورای اسلامی
نمایندگان دوره اول مجلس شورای اسلامی
وزیران دادگستری جمهوری اسلامی ایران
وزیران دولت ایران
وزیران علوم، تحقیقات و فناوری
وکیلان اهل ایران