متروی مشهد

به مجموعهٔ قطار شهری مشهد (مترو مشهد) در کلان‌شهر مشهد گفته می‌شود. شرکت قطار شهری مشهد مسئولیت ساخت خطوط ریلی و شرکت بهره‌برداری قطار شهری مشهد مسئولیت بهره‌برداری ترابری ریلی درون شهری مشهد را بر عهده دارد. فاز نخست خط شماره ۱ قطار شهری مشهد به طول ۱۹ کیلومتر در تاریخ ۲ اسفند سال ۱۳۸۹ به بهره‌برداری رسید. محبوب ترین ایستگاه های آن شريعتي و بسیج و طبرسی است. 

در شهر مشهد در شمال شرقی استان خراسان رضوی روزانه شش میلیون و دویست و پنجاه هزار نفر جابه‌جا می‌شوند که این میزان طی ۱۰ سال آینده به هفت و نیم میلیون نفر در روز خواهد رسید. در سال ۱۳۹۸ بیش از ۵۱ میلیون نفر توسط قطار شهری مشهد جابه‌جا شده‌اند.

بر اساس مطالعات جامع ترابری شهر مشهد و مطالعات توسعه شبکه ترابری ریلی که توسط پژوهشکده ترابری در دانشگاه صنعتی شریف انجام شده، شهر مشهد نیازمند ۴ خط مترو است.

خطوط مترو مشهد و حومه

خط ۱ 
خط شماره ۱ قطار شهری مشهد به طول ۲۴ کیلومتر فرودگاه شهید هاشمی‌نژاد را به منطقه وکیل‌آباد متصل می‌کند. در فاز اول خط ۱ عملیات اجرایی ۱۹ کیلومتر از این مسیر (نخریسی به وکیل آباد) از آذر ماه سال ۱۳۷۹ آغاز گردید. ۱۰٫۵ کیلومتر به صورت زیرزمینی در تونل کم عمق و ۸٫۵ کیلومتر در مسیر همسطح احداث شده‌است. این خط در میدان تقی‌آباد (ایستگاه شریعتی) خط ۲ را قطع می‌کند. فاز دوم خط ۱ که در بهمن ماه ۱۳۹۴ به بهره‌برداری رسید به طول ۵ کیلومتر و با داشتن دو ایستگاه جدید به فرودگاه شهید هاشمی‌نژاد منتهی می‌شود. اجرای خط یک قطار شهری مشهد به صورت قطار سبک شهری LRT انجام گرفته‌است.

خط ۲ 
مسیر خط ۲ قطار شهری مشهد به طول ۱۴٫۵ کیلومتر از انتهای طبرسی شمالی شروع می‌شود و به بسیاری از مراکز پرجمعیت آن منطقه سرویس‌دهی مستقیم دارد.

بعضی از مراکز جمعیتی مجاور که عمدتاً طبقات محروم در آنجا ساکن هستند با طی کمترین فاصله به یکی از ایستگاه‌های خط ۲ دسترسی خواهند داشت. در ادامه پس از قطع کمربندی صد متری (بزرگراه شهید بابانظر) این خط با عبور از بلوار طبرسی جنوبی، چهارراه برق، چهارراه گاز و چهارراه مقدم به میدان راه‌آهن و سپس به میدان شهدا ادامه مسیر خواهد داد.

این خط سپس با عبور از میدان سعدی و خیابان دانشگاه و میدان تقی‌آباد ضمن عبور از ایستگاه تقاطعی با خط ۱ دسترسی ویژه‌ای به مرکز خرید زیست خاور خواهد داشت و در نهایت ایستگاه آخر خط مذکور با عبور از زیر پارک کوهسنگی و میدان تلویزیون و میدان فضل بن شاذان (جام عسل) در انتهای بلوار فکوری خواهد بود. در بهمن ماه ۱۳۹۴ حفر تونل این خط به پایان رسید و مقرر گردید تا نیمه دوم سال ۹۵ به بهره‌برداری برسد.

فاز اول خط ۲ (شامل ۶ ایستگاه حدفاصل انتهای خیابان طبرسی تا میدان شهدا) در روز ۲ اسفند ماه سال ۱۳۹۵ راس ساعت ۹ صبح با حضور مسئولین کشوری و استانی مورد بهره‌برداری قرار گرفت و سرویس دهی خط دو قطار شهری مشهد از روز ۳ اسفندماه ۱۳۹۵ آغاز گردید. در ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ نیز ایستگاه شهید مفتح از فاز اول خط ۲ مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در ۲۹ اسفند ۱۳۹۶ بهره‌برداری آزمایشی دو ایستگاه سعدی و شریعتی صورت پذیرفت. در تاریخ ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ رئیس‌جمهور حسن روحانی در مراسم افتتاح رسمی بهره‌برداری از ایستگاه شریعتی اولین ایستگاه تقاطعی مشهد حضور یافت. در تاریخ ۵ مرداد ۱۳۹۸ ایستگاه شهید کاوه، در تاریخ ۲۷ آبان ۱۳۹۸ ایستگاه الندشت و در تاریخ ۱۹ آذر ۱۳۹۸ ایستگاه کوهسنگی افتتاح شد. در حال حاضر ساعت بهره‌برداری خط دو از ساعت ۶ الی ۲۲ و سر فاصله قطارها ۱۰ دقیقه است. طول خط در حال بهره‌برداری ۱۳٫۸ کیلومتر با ۱۲ ایستگاه می‌باشد.

خط ۳ 
خط ۳ قطار شهری مشهد مسیر شهرک ابوذر تا الهیه (مشهد) را با طول حدود ۲۸٫۵ کیلومتر (از جنوب شرق به شمال غرب و برعکس) و با ۲۴ ایستگاه پوشش می‌دهد.
خط ۳ قطار شهری مشهد با ۲۸٫۵ کیلومتر طول تا منطقه شهرک غرب (مشهد) ادامه داشت در طرح توسعه تا الهیه(مشهد) امتداد پیدا کرد بدین ترتیب این خط از پایانه اتوبوسرانی در انتهای خیابان امام رضا و تا فلکه آب ادامه داشته، با عبور از چهار راه خسروی و چهار راه شهدا به میدان شهدا می‌رسد. در این مسیر نیز بیشترین سرویس را به زائرین حرم امام رضا و قشرهای متوسط ارائه می‌نماید. این خط سپس تا میدان فردوسی ادامه می‌یابد و در میدان جانباز و از طریق بلوار جانباز به بزرگراه امام علی و سپس با طی تمام مسیر امامیه به اراضی امامیه می‌رسد. آخرین ایستگاه در محل احداث پایانه جدید اتوبوسرانی برون شهری غرب مشهد خواهد بود. حداکثر سرعت قطارها ۸۰ کیلومتر در ساعت و متوسط سرعت آنها ۳۶ کیلومتر در ساعت خواهد بود. همچنین ظرفیت جابجایی مسافر تا ۲۰٬۰۰۰ نفر در ساعت در هر جهت در نظر گرفته شده و مساحت اراضی قطار شهری روی هم رفته ۴۶ هکتار است. عملیات ساخت خط ۳ در تاریخ ۱۴ خرداد ماه ۱۳۹۴ برابر با نیمه شعبان آغاز شد.
در حال حاضر حدود ۱۴ کیلومتر از این خط حفاری شده‌است و زمان راه اندازی فاز اول این خط برای سال ۱۴۰۳ در نظر گرفته شده‌است.

خط ۴ 
خط ۴ قطار شهری مشهد به طول ۱۷٫۵کیلومتر بلوار را به خواجه ربیع (از شرق به شمال و برعکس) متصل می‌کند.

این خط از خواجه ربیع آغاز و با عبور از میدان شهدا با امتداد به سمت حرم مطهر از ضلع شمالی حرم عبور کرده و از بلوار مصلی به سمت شهرک شهید رجایی و جاده سرخس و بلوار در امتداد میدان شهید عباسپور طی مسیر خواهد کرد. این خط پس از احداث و بهره‌برداری با عبور از نزدیکی حرم مطهر بهترین دسترسی به حرم مطهر را برای زائران و مجاوران فراهم خواهد آورد.

جستارهای وابسته 
 مترو در ایران
 قطار شهری
 مترو تهران
 مترو اصفهان
 مترو شیراز
 مترو اهواز
 متروی قم
 متروی تبریز
 متروی کرمانشاه
 مترو کرج

منابع

پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی

قطار شهری مشهد
الگو:ترابری ریلی ایران
ترابری در استان خراسان رضوی
ریل‌های راه‌آهن استاندارد در ایران
سیستم‌های قطار شهری زیرزمینی در ایران
بنیان‌گذاری‌های ۱۳۸۹ در ایران