اورسودوکسی کولیک

اورسودوکسی کولیک اسید 

(به اختصار: UDCA) یا:

اورسودیول 

نامهای تجارتی: Ursogal- Actigall -Ursodex

رده درمانی: حل‌کننده سنگهای صفراوی کلسترولی.

رده فارماکولوژیک: اسید صفراوی

اشکال دارویی: قرص یا کپسول ۲۵۰ میلی‌گرمی، قرص یا کپسول ۳۰۰ میلی‌گرمی.

مکانیسم اثر 
اورسودوکسی کولیک اسید یا اورسودیولاثر حل‌کننده سنگ صفراوی خود را، از طریق مهار کردن سنتز و ترشح کلسترول از کبد و نیز به وسیلهٔ مهار جذب کلسترول از جدار دستگاه گوارش اعمال می‌کند. این ترکیب به مقدار کم در صفرا یافت می‌شود.

موارد مصرف 
 حل کردن سنگ‌های صفراوی رادیولوسنت
 درمان بیماری‌های کلستاتیک کبدی، نظیر: سیروز صفراوی اولیه، کلانژیت اسکلروزان، آترزی صفراوی، هپاتیت مزمن
 افزایش جریان صفرا در بیمارانی که استنت یا پروتز داخل مجاری صفراوی دارند.
 پیشگیری از تشکیل سنگ‌های صفراوی در افراد چاقی که وزن خود را به سرعت از دست می‌دهند.
 پس از عمل‌های چاقی از جمله بای پس معده جهت جلوگیری از ایجاد سنگ صفراوی

نکته: تجویز این دارو در بیمارانی که سنگ رادیولوسنت و غیرکلسیفیه ی کیسه صفرا با قطر کمتر از ۲۰ میلی‌متر دارند، و به علت افزایش خطر جراحی ناشی از بیماری‌های سیستمیک، سن بالا، واکنشهای ایدیوسنکراتیک نسبت به بیهوشی، کاندید مناسبی برای کوله‌سیستکتومی نیستند یا حاضر به اعمال جراحی نمی‌باشند، اندیکاسیون دارد.

طریقه مصرف 
 جهت حل کردن سنگ‌های صفراوی رادیولوسنت و نیز جهت افزایش جریان صفرا در بیمارانی که استنت یا پروتز داخل مجاری صفراوی دارند:

دربالغین: روزانه ۸ تا ۱۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، از راه خوراکی، منقسم در ۲ تا ۳ دوز و معمولاً همراه با غذا مصرف می‌شود.

نکته: تجویز این دارو در بیمارانی که سنگ رادیولوسنت و غیرکلسیفیه ی کیسه صفرا با قطر کمتر از ۲۰ میلی‌متر دارند، و به علت افزایش خطر جراحی ناشی از بیماری‌های سیستمیک، سن بالا، واکنشهای ایدیوسنکراتیک نسبت به بیهوشی، کاندید مناسبی برای کله سیستکتومی نیستند یا حاضر به اعمال جراحی نمی‌باشند، اندیکاسیون دارد.
 جهت پیشگیری از تشکیل سنگ‌های صفراوی در افراد چاقی که وزن خود را به سرعت از دست می‌دهند:

دربالغین: ۳۰۰ میلی‌گرم، از راه خوراکی، دو بار در روز تجویز می‌شود.
 جهت درمان بیماری‌های کلستاتیک کبدی، نظیر سیروز صفراوی اولیه، کلانژیت اسکلروزان، آترزی صفراوی، هپاتیت مزمن:

در بالغین: ۱۳ تا ۱۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن، از راه خوراکی منقسم در ۲ دوز (صبح-شب) تجویز می‌شود.

موارد منع مصرف 
 حساسیت مفرط نسبت به این دارو و سایر اسیدهای صفراوی.
 بیماری‌های مزمن کبد
 کله سیستیت حاد
 کلانژیت
 انسداد مجاری صفراوی
 پانکراتیت ناشی از سنگ کیسه صفرا
 فیستول صفراوی

تداخلات دارویی 
 ۱) کولسترامین، کولستیپول و آنتی اسیدهای آلومینیوم‌دار: اثر مفید اورسودئوکسی کولیک اسید را کاهش می‌دهند. ۲) ضدبارداری‌های خوراکی: یا مواد حاوی استروژن با اثرات مفید این دارو مخالفت می‌کنند. ▪ احتیاط:در موارد زیر پزشک را مطلع سازید. ۱) اختلالات مزمن کبد، زخم‌های معده، بیماری کرون یا کولیت، مصرف داروهای دیگر. ۲) برای خانم‌های باردار: معمولاً تجویز نمی‌شود زیرا بر جنین اثر می‌گذارد. ۳) برای خانم‌های شیرده: بی‌ضرر بودن این دارو هنوز قطعی نیست. ۴) برای اطفال و کودکان: برای کودکان کمتر لازم است. در صورت لزوم مقدار دارو باید متناسب با وزن بدن تنظیم گردد. ۵) برای سنین بالای ۶۰: مشکلی نیست.

عوارض جانبی 
 در دستگاه اعصاب مرکزی: سردرد، خستگی، اضطراب، افسردگی، دیزینس، اختلالات خواب
 در پوست: خارش، بثورات جلدی، خشکی پوست، کهیر، تعریق بیش از حد، پسوریازیس
 در دستگاه گوارش: تهوع، استفراغ، سوء هاضمه، احساس طعم فلزی در دهان، اسهال، یبوست، درد شکم، کولیک صفراوی، کله سیستیت، استوماتیت، نفخ
 در سایر دستگاه‌ها: رینیت، سرفه، آرترالژی، میالژی، درد پشت

جستارهای وابسته 
 کولیک اسید
 سنگ کیسه صفرا
 اسیدهای صفراوی
 صفرا

منابع 

 راهنمای کاربرد داروهای ژنریک ایران، دکتر رامین خدّام، چاپ هفتم، ۱۳۸۸، صفحات:۹۷۹ و ۹۸۰
 داروهای ژنریک ایران و دسته‌بندی داروها، دکتر مصطفی صابر، چاپ هفتم، صفحه :۳۱۳
 مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، بازدید ۲ مهٔ ۲۰۱۰ (تکمیل اطلاعات جدول)

اسیدهای صفرا
داروهای دستگاه گوارش
داروهای کم‌کاربرد
داروهایی که روی دستگاه معدی-روده‌ای و متابولیسم عمل می‌کنند