بابا آدم (سرده)

بابا آدم که باردان، فیلگوش ، آراقیطون، علف پیرزن و پینه خاله نیز نامیده می‌شود گیاهی است علفی و دوساله از تیره گل‌ستاره‌ای‌ها
(Asteraceae).
گیاهی است که به اندازه یک متر و نیم تا دو متر ارتفاع رشد می‌کند. با برگ‌های درشت و خشن و سبز رنگ با گل‌های توپ مانند و به اندازه فندق یا بزرگتر از آن در باغچه و کنار آبها و یونجه زارها مراتع و مزارع می‌روید.

این گیاه در اطراف تهران، البرز، راه چالوس، خراسان، کرمان، رودبار، تفرش،ارومیه اروپا و شمال آمریکا می‌روید و در بعضی نقاط پرورش داده می‌شود.

این سرده در ایران ۴ گونه علفی چند ساله دارد، بابا آدم (گیاه) «Arctium lappa»، باباآدم صغیر «Arctium minus» و دو گونه باباآدم خوئی «Arctium palladinii» و زیرگونه  باباآدم برگ‌پهن «Arctium lappa platylepis» که علاوه بر ایران در شرق اروپا، آناتولی، قفقاز، ماورای قفقاز و ترکمنستان نیز می‌رویند.بابا آدم  از گروه کاسنی ها به شمار می رود.این گیاه از سوی رومیان باستان شناسایی شده و فواید آن برای سلامتی مشخص شده است.

ترکیب شیمیایی 
از تجزیهٔ شیمیایی ریشهٔ بابا آدم مواد زیر به‌دست آمده‌است: اینولین، پلی استیلنها، اسید آرکتیک، اسید پروپیونیک، اسید بوتیریک ، اسید لوریک، اسید استئاریک، اسید پالمیتیک، هورمون‌های گیاهی، تانن و پلی‌فنولیک اسید. از تجزیهٔ شیمیایی تخم بابا آدم موارد زیر به‌دست آمده‌است:
یک گلوکزید تلخ به نام آرکتین Arctin، اسید کلروژنیک، لاپائول A,B، ژرماکرانولید.

از تجزیهٔ شیمیایی برگ‌های بابا آدم موارد زیر به‌دست آمده‌است:
آرکتیول، فوکینون، فوکینانولید، بتا- ئودسمول، پتازیتولون، اِرِموفیلن، تاراکساسترول. به‌طور کلی دم کرده یا جوشانده برگ، ریشه و تخم بابا آدم خاصیت ضد میکروبی و آنتی تومور دارد.

کاربرد درمانی 
ریشه، برگ تخم و میوه بابا آدم برای درمان سرطان‌ها، رماتیسم، نقرس، ناراحتی‌های معده، کلیه، بیماری‌های پوستی حتی ریزش موواگزما، گلو درد، ورم لوزه‌ها، سرفه، سرخک، بر زخم‌ها، آبسه‌ها و مرض قند کاربرد دارد.
در طب قدیم ریشه گیاه باباآدم طبیعت سرد و خشک داشته‌است. ریشه این گیاه به علت داشتن مقدار زیاد آهن علاج کم خونی می‌باشد. همچنین از ریشه آن برای درمان سرماخوردگی، التیام کهیر و اگزما استفاده می‌شود.
از برگ این گیاه برای معالجه سرگیجه، رماتیسم، تنظیم قند خون، رفع درد و سوزش ناشی از گزیدگی و درمان کچلی استفاده می‌شود.
تخم این گیاه نیز در پزشکی کاربرد دارد و برای ضد عفونی کردن، درمان ناراحتی‌های ریوی و گلو درد به کار گرفته می‌شود. همچنین ضد کرم معده و روده می‌باشد.

جستارهای وابسته 
 دم‌نوش

پانویس

منابع

پیوند به بیرون 

 برگ باباآدم (از پایگاه الکترونیکی خدمات پزشکی ایران)

باباآدم
ریشه‌های خوراکی
سبزیجات ساقه‌ای
سرده‌های کاسنیان
گل‌ستاره‌ایان
آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
گیاهان دارویی
گیاهان علفی