سمفونی شماره ۹ (بتهوون)

سمفونی شماره ۹ در رِ مینور، اپوس ۱۲۵، آخرین سمفونی تکمیل‌شدهٔ لودویگ فان بتهوون است، اما تِم‌ها و نغمه‌های موسیقایی آن سال‌ها قبل از تصنیف، در ذهن او شکل گرفته بود. این اثر نخستین بار در ۷ مه ۱۸۲۴ در وین اجرا شد. از سمفونی نهم گاهی به‌عنوان بهترین اثر بتهوون و یکی از بهترین‌های دوران قواعد مشترک یاد می‌کنند.
حتی برخی به‌طور مطلق، این سمفونی را «عظیم‌ترین و بهترین» قطعهٔ موسیقی در دنیای غرب می‌دانند.

در دههٔ ۲۰۱۰، یکی از بیشترین سمفونی‌های اجرا شده در جهان بود.
این سمفونی از اولین سمفونی‌هایی است که در آن از صدای انسان استفاده شده‌است. اشعار استفاده‌شده در موومان آخرِ این سمفونی (به نام «کورال» یا «کُرال»)، توسط چهار تک‌خوان (سولیست) و گروه کر خوانده می‌شود. اشعار سمفونی از شعر سرود شادی (چکامهٔ شادی) سرودهٔ فریدریش شیلر (۱۷۵۹–۱۸۰۵)، شاعر، نمایش‌نامه‌نویس، و فیلسوف آلمانی، اقتباس شده‌است.

نسخهٔ دست‌نویس اصلیِ سمفونی ۹ بتهوون، که در کتابخانهٔ دولتیِ برلین نگهداری می‌شود، در سال ۲۰۰۱، در حافظهٔ جهانی یونسکو ثبت شد.

تاریخچه

آهنگسازی 

سفارش ساختِ سمفونی از سوی «انجمن فیلارمونیک لندن» در سال ۱۸۱۷ داده شد. تصنیف این اثر بین سال‌های ۱۸۲۲ و ۱۸۲۴ پایان یافت.
هر قسمت از تاریخچهٔ سمفونی نهم، بیانگر بخشی از زندگی بتهوون است. سرود شادی قبل از سمفونی شماره ۱ مورد نظر وی بود و از سال ۱۷۹۳ طرح‌هایی برای یک منظومهٔ کُرال تهیه کرده بود. موومان اول در سال ۱۸۱۲ ساخته شد. تم اسکرتسو در سال ۱۸۱۵ تصنیف شد و به همین خاطر بتهوون سالها در فکر ساخت سمفونی نهم بدون بخش آوازی بود. بتهوون تا یک سال قبل از اتمام اثر، قصد داشت آن را با موسیقی سازی به پایان برساند، اما در سال ۱۸۲۳ هنگامی که طرحِ قطعهٔ میسا سولمنیس را آماده می‌کرد، تصمیم گرفت فینال سمفونی را با آواز به پایان برساند و بار دیگر سرود شادی مورد توجه وی قرار گرفت. بتهوون پس از اولین اجرا نیز قصد داشت فینال سمفونی را تغییر دهد و با موسیقی سازی به پایان برساند. یادداشت‌هایی که از بتهوون به جای مانده نشان می‌دهد که وی به طرح‌های مختلفی برای ورود آواز در موومان‌های دیگر پرداخته‌است و نمی‌توانست تصمیم بگیرد که کجا نوازندگان ارکستر را رها کند و به آواز بپردازد. وی در این مورد می‌گوید: 

افکار بتهوون با صدای ساز سازگارتر بود و ورود آواز را با تأخیر شروع می‌کرد. در فینال سمفونی نیز تم اصلی «سرود شادی» به ارکستر واگذار شده‌است و قبل از اینکه گروه کر «سرود شادی» را بخواند، این وظیفه را ابتدا به ارکستر داده‌است.

بتهوون تلاش و زحمت بسیاری برای ساخت تِمِ «سرود شادی» کشید و در نهایت سمفونی نهم آماده شد، اما وقتی که قصد داشت آن را به اجرا بگذارد، دو سال از سفارش کار توسط «انجمن فیلارمونیک لندن» و پرداخت مبلغ ۵۰ لیره بابت نسخهٔ دست‌نویس گذشته بود. بتهوون به علت فقر شدید و جبران خسارت‌های مالی، تصمیم گرفت سمفونی نهم را نزد خود حفظ کند و به جای آن سمفونی دیگری برای انجمن بسازد. وی مصمم بود تا آخرین لحظهٔ عمرش تعهد خود را به انجمن به سرانجام برساند و طی نامه‌ای تصمیم خود را به اطلاع انجمن رساند که در حال ساخت سمفونی دهم است و به جای سمفونی نهم به لندن خواهد فرستاد. اما طرح‌هایی که بتهوون برای سمفونی دهم تهیه کرده بود، به سرانجام نرسید و در نهایتِ فقر و تنگدستی درگذشت. سمفونی نهم در سخت‌ترین روزهای زندگی بتهوون ساخته شد و هنگام تصنیف این اثر، قادر به شنیدن نبود و در ناشنوایی کامل به‌سر می‌برد.

اولین اجرا 

با آنکه بتهوون اغلب کارهای بزرگ خود را در وین اجرا می‌کرد، اما بلافاصله بعد از اتمام این سمفونی، تصمیم به اجرای آن در برلین گرفت، زیرا فکر می‌کرد که سلیقهٔ موسیقی در وین تحت تسلط آهنگسازان ایتالیایی مانند جواکینو روسینی است. دوستان و اطرافیان بتهوون که از اشراف وین بودند، با این امر مخالفت کردند و طی نامه‌ای از وی خواستند در وین بماند. محتوای ستایش‌برانگیز و محترمانهٔ نامه، نشان از جایگاه والای هنری، روحی و اخلاقی بتهوون نزد طبقه اشراف آلمان داشت. متن این نامه، بتهوون را به شدت تحت تأثیر قرار داد و تصمیم گرفت از مسافرت چشم‌پوشی کند و برخلاف میل باطنی‌اش، این سمفونی را در ۷ مهٔ ۱۸۲۴ در سالن «تئاترِ کِرْنْتْنِرتور» وین برای اولین بار به اجرا درآورد.

این اولین حضور بتهوون در سالن اجرای موسیقی خود او از ۱۲ سال پیش تا آن زمان بود، که در آن، شخصیت‌ها و موسیقی‌دانان برجستهٔ وین نیز گرد هم آمده بودند. از لحاظ بزرگی ارکستر، این سمفونی در میان آثار بتهوون به بیشترین تعداد نوازندگان نیاز داشت. با آنکه فهرست جامعی از تعداد نوازندگان این سمفونی در دست نیست، اما اکثر نوازندگان آماتور ولی توانمندِ وین، در اجرای این سمفونی مشارکت کردند. گرچه این اجرا به‌طور رسمی توسط مایکل اوملاوف (کاپل‌مایستر تئاتر) انجام شد، ولی بتهوون رهبری را با وی سهیم شد. به همین دلیل اوملاوف به خوانندگان و نوازندگان دستور داد که به‌طور کامل، شنوایی بتهوون را نادیده بگیرند. در حین اجرا و همچنین پس از اتمام سمفونی، بتهوون به دلیل ناشنوایی متوجهٔ تشویق ایستاده و بی‌امان حضار در پشت سرش نشد.

این اجرا با موفقیت و پیروزی همراه با آشوب بود، زیرا با آمدن بتهوون بر روی صحنه، تماشاگران با تشویق ایستاده پنج بار برای او کف زدند و این در حالی بود که طبق تشریفات رسمی در اتریش، برای ورود خاندان سلطنتی سه بار کف می‌زدند. این امر موجب دخالت پلیس شد و جمعیت را کنترل کردند. سمفونی با ذوق و شوق عظیمی روبرو شد. بسیاری از شنوندگان اشک می‌ریختند، خودِ بتهوون در پایان کنسرت، از شدت هیجان بیهوش شد و او را به منزل دوستش آنتون شیندلر منتقل کردند.   

قسمت سوپرانو و آلتو توسط دو خوانندهٔ مشهور و جوان هنریته زونتاگ و کارولینه اونگر خوانده شد. هنریته زونتاگ، سوپرانوی آلمانی (۱۸۰۶–۱۸۵۴)، هجده‌ساله بود که پیشنهاد مشارکت در اولین اجرای سمفونی نهم را دریافت کرد. همچنین کارولینه اونگر، کنترآلتوی ۲۰ ساله از اهالی وین در سال ۱۸۲۱ با حضور در اپرایی از روسینی، ستایشی انتقادآمیز بدست آورده بود و پس از اجرای بتهوون، در شهرهای ایتالیا و پاریس به شهرت رسید و آهنگسازانی چون گائتانو دونیزتی و وینچنتزو بلینی، نقش‌هایی به‌طور خاص برای صدای او نوشتند. همچنین آنتون هایزینگر و یوزف سیپلت به ترتیب قطعات تنور و باس/باریتون را خواندند.

نسخه‌ها 
اولین نسخهٔ آلمانی این اثر توسط «انتشارات شات» در سال ۱۸۲۶ به چاپ رسید و نسخهٔ انتشارات برایتکپف و هرتل به تاریخ ۱۸۶۴، توسط ارکسترها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در سال ۱۹۹۷، «انتشارات بیریناتر» نسخه‌ای از جاناتان دل مار (ویراستار موسیقی و رهبر ارکستر انگلیسی) منتشر کرد. به گفته «دل مار»، این نسخه نزدیک به ۳۰۰۰ اشتباه در نسخه «انتشارات برایتکومپف» را تصحیح کرده‌است که برخی از آنها «قابل توجه» بودند. اما دیوید بنجامین لِوی (موسیقی‌شناس و بتهوون‌شناس آمریکایی) با انتقاد از این نسخه،
اظهار می‌دارد که گفتن این امر می‌تواند سنت‌های «کاملاً نادرست» ایجاد کند. همچنین در سال ۲۰۰۵، «انتشارات برایتکومپف» نسخهٔ جدیدی از پیتر هاوشیلد (ویراستار موسیقی) منتشر کرد.

نسخهٔ دست‌نویس اصلیِ سمفونی ۹ بتهوون، که در کتابخانهٔ دولتیِ برلین نگهداری می‌شود، در سال ۲۰۰۱، در حافظهٔ جهانی یونسکو ثبت شد.

ساختار

سازبندی 
این اثر دارای بزرگترین پارتیتور از بین سمفونی‌های بتهوون است، در اولین اجرا، بتهوون با اختصاص دو نوازندهٔ دیگر در هر بخش بادی، به تقویت ارکستر پرداخت. حداکثر سازهای لازم برای اجرای این سمفونی عبارتند از:
سازهای بادی چوبی:
۱ پیکولو (فقط در موومان چهارم)
۲ فلوت
۲ اُبوا
۲ کلارینت در «سی بِمُل» و «دو»
۱ کنترفاگوت (فقط در موومان چهارم)
سازهای بادی برنجی:
۴ هورن (کُر) در «رِ»، «سی بمل» و «می بمل»
۲ ترومپت در «ر» و «سی بمل»
۳ ترومبون آلتو، تِنور، باس (فقط موومان دوم و چهارم)
سازهای کوبه‌ای:
 تیمپانی
طبل بزرگ (موومان چهارم)
مثلث (موومان چهارم)
سنج (موومان چهارم)
صداها: (موومان چهارم)
سوپرانو، سولو
آلتو، سولو
تِنور، سولو
باریتون، سولو
گروه کر
سازهای زهی:
ویولن (۱ و ۲)
ویولا
ویولنسل
کنترباس

موومان‌ها 
سمفونی در چهار موومان است که ساختار آن به شرح زیر است:

موومان اول 
 آلگرو () در ر مینور 
موومان اول در فرم سونات، و بدون تکرارِ «اکسپوزیسیون» (گشایش) است.
موومان با پنجم درست و پیانیسیمو آغاز می‌شود. حرکت پیوسته و ترمولوی ارکستر زهی، زمینه را برای ورودِ «تم اول» در میزان ۱۷ آماده می‌کند. 

این مقدمه که با «پنجم درست» در حال ظهور است، شبیه صدای ارکستری است که در حال تنظیم کوک است.

در برگشت یا بازگشایی، که تم‌های اصلی و ملودیک را تکرار می‌کند، در میزان ۳۰۱ مجدداً به «تم اول» بر می‌گردد، اما این بار به جای «ر مینور»، در ر ماژور و فورتیسیمو اجرا می‌شود. موومان با یک کدای طولانی که تقریباً یک چهارم موومان را در بر می‌گیرد، به پایان می‌رسد، همان‌طور که بتهوون سمفونی شماره ۳ و شماره ۵ را بدین صورت به پایان رساند.
موومان اول به عقیدهٔ واگنر: «مبارزه روح انسان را با غم و اندوه بیان می کند».

یک اجرای معمولی از این قطعه حدود ۱۵ دقیقه طول می‌کشد.

موومان دوم 
 آلگرو () در ر مینور 
موومان دوم یک اسکرتسو و تریو است و مانند موومان اول در «ر مینور» است، با شباهت زیادی که به تم اصلیِ موومان اول دارد. بتهوون برخلاف الگوی موسیقی کلاسیک، موومان اسکرتسو را قبل از موومان آهسته قرار می‌دهد (در سمفونی‌ها معمولاً موومان آهسته قبل از اسکرتسو قرار می‌گیرند). این اولین بار بود که وی این کار را در یک سمفونی انجام می‌داد، گر چه در بعضی از کارهای قبلی خود مانند: «کوارتت زهی اپوس ۱۸ شماره ۵» و «سونات شماره ۲۹ پیانو» نیز صورت گرفته بود. الگویی نیز از «سونات شماره ۲۹» در این اثر یافت می‌شود که بتهوون چند سال قبل از آن نوشته بود. در طولِ قطعه، بتهوون ریتم سه‌ضربی را مشخص کرده است اما شاید به دلیل سرعت زیاد و «تاکید» روی نت در هر چهار ضربه، این‌طور به نظر می‌رسد که میزان چهارضربی است. (پیش از آن بتهوون به دلیل عدم پایبندی به فرم استانداردِ کلاسیک برای آهنگسازی، مورد انتقاد قرار گرفته بود). فرمِ «اسکرتسو»، در میزان سه‌ضربی است اما بتهوون با اینکه این قطعه را در میزان سه‌ضربی نوشته بود ولی آن را به گونه‌ای ساخت که چهارضربی به نظر برسد. 

در حالی که پایبندی به «اسکرتسو» از یک جنبش رقص و دارای طراحی استانداردِ سه‌بخشیِ ترکیبی (اسکرتسو-تریو-اسکرتسو) یا (منوئه-تریو-منوئه) و دارای ساختاری پیچیده است، این موومان در فرم کاملِ سونات است. اکسپوزیسیون (گشایش) با یک فوگ در «ر مینور» با تم زیر شروع می‌شود:

برای تم دوم، به گام غیر معمول دو ماژور مدولاسیون می‌شود، سپس بخش «ری‌اکسپوزیسیون» (بازگشایش) قبل از بسط و گسترشِ بخش دوم، به صورت کوتاه تکرار می‌شود. جایی که بتهوون ایده‌های دیگری را کشف می‌کند. «بازگشایش» مضامینِ ملودیکِ «تم اول» را بسط و گسترش می‌دهد، همچنین دارای تیمپانی سولو است. با بسط و گسترش یک بخشِ جدید که منجر به تکرار «اکسپوزیسیون» می‌شود، بخش اسکرتسو با یک کودا به نتیجه می‌رسد.

بخش متضاد (تریو) در ر ماژور، با ترومبون آغاز می‌شود و دارای زمانی مضاعف است. به دنبال تریو، دومین بخش از اسکرتسو، بدون تکرار اجرا می‌شود و سپس در یک تکرارِ کوتاه از «تریو»، موومان با یک «کودای» ناگهانی به پایان می‌رسد.
موومان دوم دارای تم کوتاهی است که در سراسر قطعه بسط و گسترش می‌یابد. این قسمت با اینکه اسکرتسو است ولی بتهوون تنها به ذکر تمپوی آن اکتفا کرده‌است. این موومان دارای روح شاد و مستانه است و به رقص‌های روسی شباهت دارد.

مدت زمان موومان حدود ۱۲ دقیقه است، اما با توجه به وجودِ دو تکرار (که اغلب حذف می‌شوند)، ممکن است متفاوت باشد.

موومان سوم 
آداجیو () در سی بمل ماژور 
موومان سوم یک ششم کوچک دورتر از گام اصلی سمفونی، و در سی بمل ماژور است. موومان، حرکتی آهسته و شاعرانه دارد و در فرم واریاسیون مضاعف است. هر یک از این واریاسیون‌ها به تدریج، تغییرات ملودیک و ریتمیک را ارایه می‌دهند. اولین واریاسیون (شبیه تم) در میزان ، دومین در  است. واریاسیون‌ها در یک پاساژ  از هم جدا می‌شوند: ابتدا در ر ماژور، دوم در سل ماژور، سوم در می بمل ماژور، چهارم در فا دیز ماژور و پنجم در سی ماژور است. واریاسیونِ فینال، دوبار قطع می‌شود که در آن صدای بلند و فانفار، با ارکستر کامل، توسط ویولن‌اول‌ها و در اکتاوها پاسخ داده می‌شود. اجرای یک سولوی درخشان نیز به نوازندهٔ چهارمِ هورن واگذار شده‌است.
این موومان بیانگر عشق، امید و احساس انسان است. در این موومان لحظاتی از غم و اندوه شنیده می‌شود اما هر چقدر به پایانِ قطعه نزدیکتر می‌شود نواهای غمگین دورتر می‌شوند.

یک اجرا از این قطعه، حدود ۱۶ دقیقه طول می‌کشد.

موومان چهارم 
پرستو () در ر مینور 

موومان چهارم یا فینالِ کُرال، بر اساس «سرود شادی» در فرم تم و واریاسیون است. ملودی «سرود شادی» بدین شرح است:

موومان چهارم یک موسیقی آوازی است و در ابتدا از موسیقی سازی شروع شده و تم‌های اصلی موومان‌های قبلی در فواصلِ این قطعه به گوش می‌رسد. سپس تم «سرود شادی» توسط ویلنسل و کنترباس معرفی می‌شود. در شروعِ آواز، ارکستر سکوت کرده و صدای خوانندهٔ باریتون به‌عنوان تک‌خوان شروع می‌شود که آوازگونه با متنی از بتهوون می‌خواند:

پس از آن «سرود شادی» به وسیلۀ گروه کر خوانده می‌شود. در ادامه ارکستر با همراهی سازهای فلوت پیکولو، فاگوت، طبل و سنج، مارش با شکوهی را اجرا می‌کنند. پس از آن آواز مجدداً شروع شده و سپس «سرود شادی» تکرار می‌شود. در انتها با شور و هیجانِ ارکستر و آواز، سمفونی به پایان می‌رسد.

زمان اجرای موومان حدود ۲۴ دقیقه است که طولانی‌ترین موومان سمفونی است و حتی طولانی‌تر از برخی سمفونی‌های کاملِ دوره کلاسیک است. نیکلاس کوک (موسیقی‌دان و نویسنده انگلیسی) توضیح می‌دهد که فرم آن توسط موسیقی‌دانان مورد اختلاف قرار گرفته‌است:
در راستای اظهارات «کوک»، چارلز روزن (پیانیست و نویسنده آمریکایی) موومان چهارم را به عنوان یک سمفونی، درونِ سمفونی می‌داند که بدون سکوت در بین موومان‌ها اجرا می‌شود. این «سمفونی داخلی» از همان الگوی کلی مانند سمفونی نهم به‌عنوان یک کل، پیروی می‌کند:
 موومان اول: معرفی آرامِ تم و واریاسیون، ابتدا در ویلنسل‌ها و کنترباس‌ها، سپس توسط آواز تکرار می‌شود.
 موومان دوم: اسکرتسو در  به سبک نظامی با مارش (میزان ۳۳۱)، و با یک واریاسیون  روی تم اصلی در گروه کر، خاتمه می‌یابد.
 موومان سوم: آهسته و آرام با تم جدید روی متنِ (!Seid umschlungen, Millionen) شروع می‌شود.
 موومان چهارم: فینال در فرم فوگ، با تم‌های موومان اول و سوم شروع می‌شود (میزان ۷۶۳).
این موومان دارای وحدت موضوعی است که در آن هر بخش بر اساس تم اصلی یا تمِ (Seid umschlungen) یا ترکیبی از این دو بنا شده‌است. موومان همچنین می‌تواند به عنوان مجموعه‌ای از واریاسیون‌ها، و همزمان به عنوان یک فرم سونات کنسرتو، که دارای اکسپوزیسیون (گشایش) دوبل است، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.

متن سرود شادی 
متنِ انگلیسی «سرود شادی» ترجمه شده از آلمانی و بدون تکرار (با دو ترجمۀ فارسی)، که از شاعر آلمانی فریدریش شیلر گرفته شده‌است، با مقدمه‌ای اضافی که به‌طور خاص توسط بتهوون (در متن به صورت ایتالیک) نوشته شده‌است. پارتیتور، شامل تکرارهای زیادی از شعر است که در این متن گنجانده نشده است، برای مشاهدۀ لیبرتوی کامل، از جمله همۀ تکرارها، به ویکی‌نبشته آلمانی مراجعه کنید:

نقد 
تقریباً اکثر منتقدان موسیقی درجهان، سمفونی نهم را یکی از بزرگترین آثار بتهوون و از بهترین آثار موسیقی تا‌کنون می‌دانند. 
با این حال فینالِ سمفونی مخالفانی نیز دارد، منتقدین اولیه و سرسختِ موسیقی، پنهان و غیرمستقیم، فینالِ سمفونی را به عنوان محصولی از یک آهنگسازِ ناشنوا و پیر، رد کردند.
جوزپه وردی سه موومان اول را تحسین کرد، اما از ساختار اشتباه و نوشتارِ بد برای آوازها در آخرین موومان، ابراز تاسف کرد.
«مجله موسیقی بی‌بی‌سی» در یک تحقیقات گسترده از ۱۵۱ موسیقیدان و رهبر ارکستر در سراسر جهان، برای انتخاب ده سمفونی برترِ تاریخ موسیقی، سمفونی شماره ۳ و سمفونی نهم اثر بتهوون، به ترتیب مقام اول و دوم را کسب کردند.

چالش‌های اجرا

نشان‌های مترونوم 

در اطلاعات تاریخیِ اجراهای رهبران ارکستر، به‌ویژه رهبر ارکستر انگلیسی راجر نورینگتون، از معیارهای پیشنهادی بتهوون برای تمپو استفاده کرده‌اند. بنجامین زندر رهبر ارکستر انگلیسی، برای پیروی ازعلائم مترونوم بتهوون، هم به صورت کتبی، هم در اجراهای ارکستر فیلارمونیک بوستون و ارکستر فیلارمونیای لندن، پرونده‌ای ساخته‌است. مترونومِ بتهوون هنوز هم وجود دارد و مورد بررسی و آزمایش دقیق قرار گرفت، اما علایم اصلی که برای دقت آن اهمیت دارد، از بین رفته‌است و بسیاری از موسیقی‌دانان علامت‌های مترونمِ «بنجامین زندر» را غیرقابل قبول می‌دانند.

ارکستراسیون و تغییرات مجدد 
تعدادی از رهبران ارکستر در ارکستراسیون سمفونی تغییراتی ایجاد کرده‌اند. به‌خصوص ریشارد واگنر، که بسیاری از پاساژها در بادی‌های چوبی را دوبل کرد، اصلاحاتی که توسط گوستاو مالر تمدید شد، کسی که در سمفونی نهم تجدید نظر کرد تا آن را مانند آنچه که او معتقد بود بتهوون اگر می‌خواست اجرای سمفونی به یک ارکستر مدرن داده شود، اینگونه تبدیل می‌شد.
واگنر در اجرای درسدن در سال ۱۸۶۴، اولین کسی بود که گروه کر و «خوانندگان سلو» را در پشت ارکستر قرار داد و از آن زمان استاندارد شد. رهبران قبلی آنها را بین ارکستر و مخاطب قرار می‌دادند.

دوبله دو فاگوت در باس‌های فینال  
علامت بتهوون در فینال، مبنی بر اینکه فاگوت‌ها در میزان‌های ۱۱۵ تا ۱۶۴ در باس دوبله شوند، در بخش نوازندگان از انتشارات «انتشارات برایتکومپف و هرتل» وجود ندارد، گرچه در پارتیتور اصلی وجود دارد.

اجراها و ضبط‌های قابل توجه

در جهان 

نخستین اجرای سمفونی در بریتانیا به تاریخ ۲۱ مارس ۱۸۲۵، توسط اعضای انجمن فیلارمونیک لندن، در «اتاق‌های آرگایل» به رهبری سِر جورج اسمارت و بخش گروه کر به زبان ایتالیایی سروده شد. اولین اجرای آمریکایی در ۲۰ مه ۱۸۴۶ توسط فیلارمونیِ تازه تأسیسِ نیویورک در «قلعهٔ گاردن» (در تلاش برای جمع‌آوری بودجهٔ یک سالن کنسرت جدید) ارائه شد که توسط جورج لودر انگلیسی‌تبار و با گروه کر انجام شد، بخشی از کُرال برای اولین بار به انگلیسی ترجمه شد.

ریشارد واگنر در طول فعالیت‌های خود بارها سمفونی نهم را اجرا کرد. آخرین اجرای او در سال ۱۸۷۲ در یک کنسرت، برای نشان‌دادن سنگ بنای تالار اپرای بایرویت برگزار شد. بعداً واگنر مقاله‌ای را با عنوان «تفسیر سمفونی نهم بتهوون» منتشر کرد و تغییراتی که در «ارکستراسیون» آن برای اجرای ۱۸۷۲ اعمال کرده بود، شرح داد.

گروه کر فیلارمونیک لندن در ۱۵ مه ۱۹۴۷، با اجرای سمفونی نهم و نوازندگان ارکستر فیلارمونیک لندن به رهبری ویکتور دِ ساباتا در رویال آلبرت هال لندن آغاز به کار کرد. ویلهلم فورت‌ونگلر در سال ۱۹۵۱ با رهبری ارکستر، جشنواره بایرویت را با اجرای سمفونی نهم دوباره گشودند، (پس از آنکه متفقین جشنواره را پس از جنگ جهانی دوم، به‌طور موقت به حالت تعلیق درآورده بودند).

در سال ۱۹۶۴، رهبر ارکستر آمریکایی لئونارد برنستاین، اولین ضبط خود از سه ضبط سمفونی نهم را به همراه ارکستر فیلارمونیک نیویورک، سولیست‌های آواز و گروه کر مدرسه جولیارد برای کمپانی «مستروُرکس کلمبیا» انجام داد که بعداً دوباره روی لوح فشرده منتشر شد. وی در سال ۱۹۷۹، دومین اثر ضبط شده را با ارکستر فیلارمونیک وین و گروه کر اپرای ملی وین برای کمپانی دویچه گرامافون به سرانجام رساند.

برنستاین نسخه‌ای دیگر از سمفونی نهم را در سالن «کنزرتهاوس»، در شرق برلین انجام داد که از کلمهٔ «آزادی» به جای «شادی» استفاده شد تا سقوط دیوار برلین را در کریسمس ۱۹۸۹ جشن بگیرند. این کنسرت توسط یک ارکستر و گروه کر که از ملیت‌های مختلفی متشکل از هر دو آلمان، اعضایی از گروه کر و ارکستر سمفونیک لندن، گروه کر و ارکستر سمفونیک رادیو باواریا، اعضای ارکستر تئاتر کیروف، فیلارمونیک نیویورک، ارکستر پاریس و نوازندگانی از اتحاد جماهیر شوروی با سولیست‌هایی چون جون آندرسون، اجرا شده‌است.

گئورگ شولتی در دو نوبت سمفونی شماره ۹ را با گروه کر و «ارکستر سمفونیک شیکاگو» ضبط کرد، بار اول در سال ۱۹۷۲ و بار دوم در سال ۱۹۸۶ تهیه شد، در هر دو اجرا مارگارت هیلیس رهبری گروه کر را به عهده داشت، ضبط دوم برندهٔ جایزهٔ گرمی در سال ۱۹۸۷، برای بهترین اجرای ارکسترال شد.

این سمفونی در سال ۲۰۱۸، با «ارکستر جهانی صلح یونسکو» و «گروه کر جوان بی‌بی‌سی پرامز» به رهبری گئورگ شولتی، با عنوان «جنگ و صلح» برای بزرگداشت یکصدمین سالِ پایانِ جنگ جهانی اول، در رویال آلبرت هال به اجرا درآمد.

تلاش‌های مختلفی برای ضبط سمفونی نهم به منظور نزدیک‌شدن با سازهایی که معاصران بتهوون شنیده‌اند، وجود دارد:
 راجر نوریتون (رهبر ارکستر انگلیسی) با رهبری «نوازندگان کلاسیک لندن»، سمفونی نهم را با استفاده از سازهای آن دوره، برای کمپانی ئی‌ام‌آی رکوردز (که در سال ۱۹۹۷ تحت برچسب «نسخهٔ کلاسیک» منتشر شد) ضبط کرد.
 بنجامین زندر در سال ۱۹۹۲ با علائم مترونوم خودِ بتهوون و همراهی «ارکستر فیلارمونیک بوستون» سمفونی نهم را ضبط کرد. وی پس از تحقیقات بیشتر، ضبط دوم را در سال ۲۰۱۸ با «ارکستر فیلارمونیای لندن»، به همراه یک سخنرانی صوتی ۳ ساعته برای دفاع از تعبیر جدیدش از «مترونومِ» بتهوون، منتشر کرد.
 فیلیپ هرروگی رهبر ارکستر بلژیکی در سال ۱۹۹۹، سمفونی نهم را با «ارکستر شانزه‌لیزه» و گروه کر «کالِجیوم وٌکال جِنت» (گروه و ارکستری که در اجرای آثار با سازهای دوران قبل تخصص دارند)، برای کمپانی هارمونیا ماندی ضبط کرد.
 «جان الیوت گاردینر» در سال ۱۹۹۲ نسخه‌ای از سمفونی را با «ارکستر انقلابی و رمانتیک»، «گروه کر مونته وردی» و سازهای همان دوران ضبط کرد، که در سال ۱۹۹۴ توسط دویچه گرامافون با برچسب «آرشیو تولید» به عنوان بخشی از چرخهٔ کامل سمفونی‌های بتهوون، منتشر شد.
 در سال ۱۹۹۷، ضبط دیگری با سازهای آن دوران، با ارکستر «آکادمی موسیقی باستان» به رهبری کریستوفر هاگ‌وود توسط یک ناشر موسیقی فرانسوی، که در اجرای موسیقی اولیه و باروک تخصص دارد، منتشر شد.
طولانی‌ترین ضبطِ سمفونی نهم در سال ۱۹۸۱، به مدت ۷۹ دقیقه، توسط ارکستر فیلارمونیک وین به رهبری کارل بوم با خوانندگی سولیست‌هایی چون جسی نورمن و پلاسیدو دومینگو، اجرا شده‌است.

در ایران 
در سال ۱۳۸۴، اولین اجرای سمفونی نهم پس از انقلاب اسلامی، به مدت پنج شب توسط گروه کر و ارکستر سمفونیک تهران به رهبری علی رهبری در تالار وحدت به اجرا درآمد. تک‌خوانی این اثر را پری زنگنه، شقایق الله‌یاری، گیتی خسروی، میرهادی قضات و خسرو محصوری به عهده داشتند. دومین اجرا در سال ۱۳۹۴ مجدداً در تالار وحدت به مدت دو شب با هدایت علی رهبری اجرا شد. سومین اجرا در سال ۱۳۹۷، به رهبری شهرداد روحانی به مناسبت دویست و پنجاهمین سال تولد بتهوون با همکاری مشترک «گروه کر ارکستر سمفونیک تهران» به رهبری رازمیک اوهانیان و گروه کر شهر تهران به رهبری مهدی قاسمی با تک‌خوانی گلاره وزیری‌زاده، آزاده رضایی، محمدرضا قره‌تپه و هادی قضات، در تالار وحدت به مدت یک شب اجرا شد.

تأثیر 

بسیاری از آهنگسازان دوره رمانتیک و بعد از آن تحت تأثیر سمفونی نهم قرار گرفتند. ریشارد واگنر ۲۲ سال بعد از اولین اجرا، تفسیری بر روی سمفونی نهم بر اساس «سرود شادی» (به خاطر اهمیت این سرود در فینالِ سمفونی) و نمایشنامهٔ فاوست اثر گوته نوشت که بهترین شرح از شناختِ این سمفونی قلمداد شد.

تم اصلی در فینالِ سمفونی شماره ۱ در دو مینور اثرِ یوهانس برامس با موضوعِ «سرود شادی»، با آخرین موومان سمفونی نهم بتهوون مرتبط است. هنگامی که این موضوع با برامس در میان گذاشته شد، وی متقابلاً پاسخ می‌دهد که «هر آدم ساده‌لوحی می‌تواند این را تشخیص دهد». در بعضی مواقع از سمفونی اول برامس و سمفونی نهم بتهوون، یکجا ستایش می‌شد و سمفونی برامس را به عنوان «دهمین سمفونی بتهوون» تحسین می‌کردند.

سمفونی نهم روی فرم‌هایی تأثیر گذاشت که آنتون بروکنر برای موومان‌ها و سمفونی‌های خود به کار برد. «سمفونی شماره ۳» او در همان گام ر مینور مانند سمفونی نهم بتهوون است و از تم‌های آن ایده‌های قابل توجهی گرفته‌است. موومان آهسته و عظیم سمفونی شماره ۷ بروکنر، طبق معمول، همان فرم (A-B-A-B-A) را به مانند سومین موومان سمفونی بتهوون در نظر می‌گیرد و از برخی تصویرسازی‌های آن استفاده می‌کند.

آنتونین دورژاک در نت‌های آغازین موومان سومِ سمفونی شماره ۹ با حرکت چهارم به پایین و ضربه‌های تیمپانی، به اسکرتسوی سمفونی نهم ادای احترام می‌کند.

به همین ترتیب بلا بارتوک در چهار قطعهٔ ارکسترال، اپوس ۱۲، در ابتدای موومان دوم، موتیفی از اسکرتسوی سمفونی نهم اقتباس می‌کند.

یک افسانه این است که یک لوح فشرده‌ای به عمد ساخته شد تا بتواند ۷۴ دقیقه زمانِ اجرای نهمین سمفونی بتهوون را در خود جای دهد. کیس ایمینک، مهندس ارشد فیلیپس که «سی‌دی» را تهیه کرده بود، یادآوری می‌کند که جنگ تجاری بین شرکای توسعهٔ سونی و فیلیپس، سرانجام منجر به حل و فصل موضوع در قالب یک «سی‌دی» به قطرِ دایرهٔ ۱۲ سانتی‌متری شد. اجرای سمفونی نهم به رهبری ویلهلم فورت‌ونگلر در سال ۱۹۵۱، به عنوان بهانه‌ای مناسب توسط فیلیپس برای تغییر اعلام شد، و در جشن ۲۵ سالگی فیلیپس خبر آن را اعلام و نسخهٔ ۷۴ دقیقه‌ای از سمفونی را ارایه کرد.

اسلاوی ژیژک فیلسوف و روان‌کاو اسلوونیایی در فیلم مستندِ «راهنمای انحراف به ایدئولوژی»، به استفاده از «سرود شادی» توسط نازیسم، بلشویسم، انقلاب فرهنگی چین، تیم‌های المپیک آلمان شرقی و غربی، رودزیای جنوبی، آبیمائل گوسمان (رهبر چریک‌های راه درخشان)، شورای اروپا و اتحادیه اروپا اشاره می‌کند.

به عنوان سرود (ملی) 

نخست‌وزیر زیمبابوه آن را به‌عنوان سرود ملی کشورش انتخاب کرد. واتیکان از این سمفونی دفاع کرد، و بالاخره سرود شادی، از موومان چهارم این سمفونی، به‌عنوان سرود رسمی اتحادیهٔ اروپا انتخاب شد.

به عنوان ملودی 
در سال ۱۹۰۷، کشیش هنری ون دایک، با اقامت در کالج ویلیامز سرود «شاد، شاد، شما را می‌پرستیم» را نوشت. این سرود معمولاً در کلیساهای انگلیسی زبان با ملودی «سرود شادی» از سمفونی نهم خوانده می‌شود.

سنت پایان سال 
جنبش کارگری آلمان، سُنتِ اجرای نهمین سمفونی در شب سال نو را در سال ۱۹۱۸ آغاز کرد. اجرا را از ساعت ۱۱:۰۰ شروع کردند تا فینالِ سمفونی، در ابتدای سال جدید شنیده شود. این سنت در دوره آلمان نازی نیز ادامه یافت و پس از جنگ نیز در آلمان شرقی مشاهده شد.

سمفونی نهم به‌طور سنتی در پایان هر سال در سراسر ژاپن اجرا می‌شود. به عنوان مثال، در دسامبر ۲۰۰۹، ۵۵ اجرا از این سمفونی توسط ارکسترها و گروه‌های مختلف در ژاپن برگزار شد.

سیاست 

این سمفونی یکی از آثاری است که در تاریخ سیاست از آن استفاده شده‌است و در میان هر دسته و هر نوع ایدئولوژی، طرفداران بسیاری دارد. فریدریش انگلس می‌گوید:  و اتو فون بیسمارک اعتقاد داشت که:  به گفتهٔ پاول فون هیندنبورگ:  در زمان جنگ جهانی دوم آلمانی‌ها هر جا را اشغال می‌کردند، این سمفونی را می‌نواختند. این سمفونی برای سالگرد تولد آدولف هیتلر نیز نواخته شد.

ادبیات 
بتهوون در این سمفونیِ باکلام، از اشعار جاودانه و بشردوستانهٔ یوهان فریدریش فون شیلر استفاده کرده‌است، که این اشعار به‌نوعی بازگویی مضمون شعر بلندِ سعدی، «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند» است.

یادداشت

پانویس

منابع

فارسی

انگلیسی 

 
 
 
 
  (Review by Philip Hensher, The Daily Telegraph, 5 July 2010)
Wegner, Sascha (2018). Symphonien aus dem Geiste der Vokalmusik : Zur Finalgestaltung in der Symphonik im 18. und frühen 19. Jahrhundert. Stuttgart: J. B. Metzler.

پیوند به بیرون 

نت‌ها، نسخه‌های خطی و متن
 متن/لیبرتو، با ترجمه به انگلیسی و آلمانی.
 پارتیتور، کتابخانه موسیقی «ویلیام و گیل کوک»، دانشکده موسیقی دانشگاه ایندیانا
 
 
 نسخۀ خطی اصلی  (وبگاه در آلمان)

تحلیل
 سمفونی نهم ، تجزیه و تحلیل از همه چیز در مورد بتهوون. 
 تحلیل موومان چهارم برای دانشجویان (با زمان‌بندی)، در دانشگاه ایالتی واشینگتن
 کارل سیگنل، معمای مارش بتهوون در سمفونی نهم ، (منتشر شده است).
 
 سمفونی نهم، «بنیامین زندر» با استناد به تحقیقات «جاناتان دل مار» (قبل از انتشار نسخۀ «انتشارات بیریناتر») و با تایید استراوینسکی در مورد شرایط استفادۀ صحیح در موومان سوم، از  روش سختگیرانه‌تری نسبت به نشانه‌های مترونوم بتهوون، تبعیت و دفاع می‌کند.

صوتی
 ارکستر فیلادلفیا به رهبری کریستوف اشنباخ، از ان‌پی‌آر.
 اجرای ارکستر کنسرتهبوو به رهبری اوتو کلمپایر (ضبط زنده ۱۹۵۶)، از بایگانی اینترنت.
 ارکستر فیلارمونیک وین به رهبری فلیکس وینگارتنر (ضبط شده ۱۹۳۵)، از بایگانی اینترنت.

تصویری
 ، اجرای کنسرت آزادی در برلین، به رهبری لئونارد برنستاین (کریسمس ۱۹۸۹).
 ، توسط ارکستر فیلارمونیک برلین به رهبری ویلهلم فورت‌ونگلر در آستانهٔ تولد ۵۳ سالگی هیتلر.
  ، «لئونارد اسلاتکین» موومان چهارم را در برنامهٔ «آخرین شب از پرامز» در رویال آلبرت هال لندن، چند روز پس از حملات ۱۱ سپتامبر اجرا کرد (۲۰۰۱).
 اجرای «ارکستر فیلارمونیای باروک» به رهبری «نیکلاس مک گگان»، با پارتیتور گرافیکی. ، ، ، .

دیگر موارد
 صفحه رسمی اتحادیه اروپا دربارۀ سرود.
 به دنبال نهم: در قدمگاهِ فینال سمفونی بتهوون، فیلم مستندی از «کری کاندلای» (۲۰۱۳) در بارۀ سمفونی نهم.
 برنامه نت از  مرکز هنرهای نمایشی جان اف کندی با اطلاعات مربوط به فینالِ سمفونی، همانطور که هست و ممکن است بوده باشد.

آثار در ر مینور
آثار سفارشی انجمن رویال فیلارمونیک
آثار لودویگ فان بتهوون
آثار موسیقایی ۱۸۲۴ (میلادی)
اقتباس‌ها از آثار فردریش شیلر
حافظه جهانی ثبت‌شده
سمفونی‌های رمانتیک
سمفونی‌های کرال
سمفونی‌های لودویگ فان بتهوون
موسیقی‌های تقدیم‌شده به نجیب‌زادگان و خانواده‌های سلطنتی