منوچهر انور

منوچهر انور (متولد ۲۱ مهر ۱۳۰۷ در تهران) کارگردان، نویسنده، ویراستار، گوینده و مترجم؛ فارغ‌التحصیل آکادمی سلطنتی هنرهای دراماتیک انگلستان است. وی فعالیت هنری را در لندن-سال ۱۳۳۲- به عنوان نویسنده، بازیگر و گوینده در رادیو فارسی بی‌بی‌سی آغاز کرد.

تحصیلات 
او برای تحصیلات متوسطه خود وارد دبیرستان فیروزبهرام شد و در سال ۱۳۲۳ با کمک غلامحسین صالحیار، بخش تئاتر انجمن ادبی فیروز بهرام را تشکیل داد. او تحصیلاتش در دبیرستان را نیمه تمام رها کرد و به انگلستان رفت و در مرکز آموزش رویال آکادمی تئاتر به تحصیل پرداخت.

آثار 
سال ۱۳۳۷ پس از بازگشت به ایران، وارد مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین شد؛ در آنجا حرفهٔ ویراستاری را پایه‌گذاری کرد و تا ۱۳۴۱ سرویراستار فرانکلین بود. انور پس از پیوستن به گروه هنر ملی و تدریس در دانشگاه به‌طور عمده فعالیت گویندگی و نویسندگی متن آنونس فیلم‌ها را شروع کرد. مهم‌ترین آثار هنری او فیلم مستند نیشدارو محصول سال ۱۳۴۳ و نسخهٔ سینمایی نمایش‌نامه مشهور بیژن مفید یعنی شهر قصه است که فیلمنامهٔ آن در سال ۱۳۵۲ توسط منوچهر انور و بیژن مفید نوشته شد و انور آن را کارگردانی کرد. نمایش شهر قصه یکی از محبوب‌ترین آثار هنری در تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود.

کارگردانی‌ها 
 ۱۳۳۹:کارگردانی (با نام مستعار «شاروَند») نمایش بلبل سرگشته نوشتهٔ علی نصیریان، برای شرکت در «جشنوارهٔ تئاتر ملل» در پاریس - آوریل ۱۹۶۰م. (بهار ۱۳۳۹ش) ــ که «اولین حضور جدی تئاتر ایران در جشنواره‌های بین‌المللی» است.
 ۱۳۴۱: فیلم «چم (طرح چم)» / ترجمه و گویندگی: «منوچهر انور» / تهیه‌کننده: «ابولقاسم رضایی»
 ۱۳۴۳:در «سازمان برنامه»، فیلم نیشدارو را در قالب یک فیلم مستند صنعتی دربارهٔ «مؤسسهٔ سرم سازی رازی»، ساخت. این فیلم از آثار مهم تاریخ سینمای مستند ایران است.
 ۱۳۴۶: مدیر عامل شرکت «نور و صدا» شد و ساخت فیلم‌های صنعتی و تبلیغاتی/تجارتی را آغاز کرد که تا سال‌ها ادامه داشت. از فیلم‌های ساخته شده در شرکت «نور و صدا» می‌توان اینها را نام برد: فیلم مستند دربارهٔ «بانک صادرات ایران»، فیلم مستند «نان از آتش» (دربارهٔ صنایع پتروشیمی)، فیلم‌های یک دقیقه‌ای تجارتی / تبلیغاتی (برای مثال: فیلم‌های تجارتی/تبلیغاتی برای محصولات شرکت‌های: «تاید»(Tide)، «مینو»، «گروه صنعتی بهشهر» و چند شرکت دیگر)
 ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۰: فیلم‌های «چاه سرکش» و «شعله‌های آغاجاری»
 ۱۳۵۲: ساخت فیلم بلند سینمایی شهر قصه

گویندگی‌ها 
منوچهر انور در طول سال‌های متمادی، همیشه گویندگی را در کنار سایر کارهایش ادامه داده‌است. از همهٔ آن‌ها می‌توان نمونه‌های زیر را نام برد:
 ۱۳۳۸: گفتار متن فیلم مبارزه با آتش در اهواز(Fire Fight at Ahvaz)، به زبان انگلیسی/ کارگردان: جان شرمن (مستندساز انگلیسی)
 ۱۳۳۹: گفتار متن یک فیلم مستند دربارهٔ رابرت فراست (Robert Frost)، شاعر آمریکایی
 ۱۳۴۶: گفتار متن فیلم جام حسنلو (روایت «منصور حلاج» در تذکرةالاولیاء)/ طرح و کار: محمدرضا اصلانی
 ۱۳۴۹: مترجم و گویندهٔ باد صبا، فیلمی از آلبر لاموریس
 ۱۳۵۵: گفتار متن فیلم فانوس خیال، کارگردان و فیلمنامه: بهرام ری‌پور
 دههٔ ۱۳۶۰ ش: نویسندگی و گویندگی متن فیلم گاز، آتش، باد (پروژه‌های تزریق گاز)، کارگردان: کامران شیردل
 از اواسط دههٔ ۱۳۵۰ ش: گویندگی و نویسندگی «آنونس‌های سینمایی» را به پیشنهاد و تشویق هوشنگ کاوه آغاز کرد و با ارائهٔ کارهایی خاص و متفاوت از آنونس‌گویی رایج در سینمای ایران تا آن زمان، شأنی ویژه و دیگرگون برای نوشتن و خواندن آنونس آثار سینمایی در ایران به‌وجود آورد؛ که این امر را تا به امروز ادامه داده‌است.

تألیف‌ها و ترجمه‌ها 
 از سال ۱۳۳۹: کار در «دائرةالمعارف فارسی» ــ همکاری نزدیک با دکتر محمود مصاحب، با تألیف و ترجمهٔ مدخل‌های مربوط به نقاشی، معماری، هنرهای زیبا و صنایع سنتی ایران و تعدادی مباحث هنریِ دیگر، برای دائرةالمعارف؛ که این همکاری تا زمان چاپ آن ادامه داشت.
 ۱۳۷۰: پختستان، ادوین ابوت
 ۱۳۸۵: ترجمهٔ کتاب عروسکخانه، اثر هنریک ایبسن
 ۱۳۹۶: ترجمهٔ کتاب اردک وحشی، اثر هنریک ایبسن
 ۱۳۹۷: تألیف کتاب هزار بیشه ملانصرالدین، دیدنی‌ها و شنیدنی‌ها (تصویرگریِ نورالدین زرین‌کلک)
 ۱۳۹۸: تألیف کتاب زبان زنده
 تألیف «چکامه در تعریف شعر» ــ همراه با سی‌دی صوتی.
 ترجمهٔ کتاب «ماجراهای پینوکیو» اثر کارلو کولودی، با همکاری «ایرج انور»، همراه با مقدمه‌ای مفصّل، نوشتهٔ «منوچهر انور».

به انگلیسی 
 مرگ یزدگرد نوشتهٔ بهرام بیضایی، چاپ انتشارات روشنگران و مطالعات زنان به شکل دوزبانه و نیز به شکل انگلیسی
 فتحنامه‌ی کلات نوشتهٔ بهرام بیضایی، چاپ انتشارات روشنگران و مطالعات زنان

ویراستاری‌ها 
 ۱۳۳۷: ورود به مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین-به دعوت همایون صنعتی زاده- و پایه‌گذاری حرفهٔ «ویراستاری»، یا بقول آن زمان «اِدیتینگ»، که با ویراستاری یک جلد از کتاب‌های تاریخ تمدن- ویل دورانت دربارهٔ تمدن وفرهنگ شرق (چین و ژاپن)، ترجمهٔ امیر حسین آریانپور آغاز شد.
 ویراستاری و بازنویسی ترجمهٔ معروف رمان «خشم و هیاهو» The Sound and the Furyاثر ویلیام فاکنر با همکاری خود مترجم[بهمن شعله‌ور]
 از ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۱: آنچه در «مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین» به چاپ رسیده‌است، زیر نظر «منوچهر انور» ــ در جایگاه «سرویراستار» ــ بوده‌است.

سوابق تدریس 
 اوایل دهه ۴۰ شمسی: تدریس در «دانشگاه هنرهای دراماتیک» (به ریاست «دکتر مهدی فروغ»)، بمدت یک سال
 ۱۳۴۹: تدریس «فن بیان» در «کارگاه نمایش»، بمدت یک سال
 ۱۳۷۲: تدریس «کاربرد زبان در هنرهای دراماتیک» در «مرکز آموزش فیلمسازی باغ فردوس»، بمدت یک ترم
 ۱۳۷۴: تدریس «کاربرد زبان در هنرهای دراماتیک ــ با توجه به فیلمهای «باد صبا» و «اروپا»، در «دانشکده سینما و تئاتر- دانشگاه هنر»، بمدت یک ترم
 هفدهم آذرماه ۱۳۹۳: کارگاه «دستور موسیقایی گفتار»» را در «پژوهشکدهٔ هنر» ـفرهنگستان هنر، برگزار کرد؛ «منوچهر انور» در این جلسه، درک و دریافت‌ها و تجربیاتش دربارهٔ «دستور موسیقایی گفتار» و اهمیت رعایت آن در قرائت متون و درک معنای آن‌ها را، با ذکر مثال‌ها و مصداق‌هایی، بیان کرد. همچنین ارایهٔ این نظریه که: مادر «دستور زبان»، «دستور نانوشتهٔ گفتار» ست. با تأکید بر «زبان فارسی» که دغدغهٔ اصلی «منوچهر انور» ست.

منابع 
 
 هنرمندان ایرانی، سازمان توسعه سینمایی سوره ۱۳۶۰

پیوند به بیرون 

 

افراد زنده
اهالی تهران
بازیگران مرد رادیو اهل ایران
تحصیل‌کردگان دبیرستان فیروزبهرام
زادگان ۱۳۰۷
زادگان ۱۹۲۸ (میلادی)
کارگردانان فیلم اهل ایران
گروه هنر ملی
مترجمان اهل ایران
مترجمان بهرام بیضایی
مترجمان هنریک ایبسن
مقاله‌های خرد نویسندگان ایرانی