دوک الینگتون

ادوارد کندی الینگتون  (۲۹ آوریل ۱۸۹۹ – ۲۴ مه ۱۹۷۴) معروف به دوک یکی از پیانونوازان و آهنگسازان و رهبران ارکستر بزرگ تاریخ موسیقی جاز در آمریکا بود.

الینگتون حدود دو هزار اثر، از جمله کمدی‌های موزیکال، موسیقی برای باله و فیلم‌های سینمایی، یک اپرا و ترانه‌های کوتاه بی‌شمار و همچنین آثار سازی فراوانی را خلق کرد. او مخصوصاً برای گروه بزرگ جاز خود، آثاری را می‌نوشت و پیوسته نوازندگان چیره‌دستی را که سبک‌های موسیقایی متمایز و منحصربه‌فردی داشتند، به کار می‌گرفت. او کارش را در دهه ۳۰ آغاز کرد و در تمام دوران فعالیت خود، همراه با گروهش سفر می‌کرد و حدود شانزده میلیون کیلومتر را پیمود و بیش از بیست هزار برنامه در سراسر آمریکا و ۶۵ کشور دنیا اجرا کرد.

پیشینه 

او با نام ادوارد کندی الینگتون در واشینگتن و در خانواده‌ای متوسط به دنیا آمد و هنوز کودک بود که به خاطر رفتار، لباس پوشیدن و شخصیت ویژه‌اش، لقب دوک گرفت. والدین او پیش‌زمینهٔ موسیقایی داشتند و هنگامی که الینگتون به سن نوجوانی رسید، پیانو را به سبکی که رگتایم نامیده می‌شد، می‌نواخت. او ابتدا برای دوستانش و در مهمانی‌ها می‌نواخت و خیلی زود گروه کوچکی به نام «نغمه‌سرایان دوک» تشکیل داد.

الینگتون در سال ۱۹۲۳ به نیویورک رفت و در آنجا دنبال نوازندگانی گشت که بتوانند نغمه‌های خاص گروه او را بنوازند. به‌ویژه نوازنده ترومپت: جیمز «بابر» مایلی که نوازندگی او با به‌کارگیری آواهای منحصربه‌فردی که از طریق استفاده از ابزار تغییر صدا، تشخ‍ّص ویژه‌ای داشت، باعث شد که گروه کوچک الینگتون از یک گروه کوچک آبرومند به یک گروه معتبر و عظیم جاز تبدیل شود. الینگتون در سال ۱۹۲۷ در باشگاه کاتن که معتبرترین باشگاه شبانه در منطقه هارلم نیویورک بود به اجرای برنامه پرداخت. در اواخر دهه ۲۰، با ارکستر دوازده‌نفرهٔ خود قطعات معروفی را خلق و ضبط کرد. الینگتون از طریق ضبط و پخش آثارش و نیز از طریق برنامه‌های رادیویی که از باشگاه کاتن پخش می‌شدند، اعتباری ملی و بین‌المللی پیدا کرد. او در سال ۱۹۳۱، گروه خود را برای اولین سفر در ایالات متحده، به راه انداخت.

در سال ۱۹۴۳، ارکستر الینگتون برای نخستین بار در تالار کارنگی که یکی از معتبرترین مراکز اجرای موسیقی در آمریکاست برنامه اجرا کرد و تا سال ۱۹۵۲، این گروه کم و بیش هر سال در تالار کارنگی به اجرای برنامه می‌پرداخت.

الینگتون که مردی مذهبی بود، در دهه ۶۰، کنسرت‌هایی با موسیقی‌های مذهبی اجرا کرد. الینگتون در دوره کاری خود قطعاتی را خلق کرد که برای رپرتوارهای جاز به عنوان استاندارد تلقی می‌شوند.

سبک 
ویژگی‌های بارز موسیقی الینگتون استفاده نامتعارف از سازها و ترکیب اصوات آنهاست. او از صدای انسان به عنوان ساز استفاده می‌کرد. او همچنین نوازندگانی را استخدام می‌کرد که سازها را به شیوه‌ای می‌نواختند که صدایی را تقلید می‌کرد. از جمله «تریکی سام» نانتون که با ترومبون خود صداهایی نظیر گفتگوی انسان‌ها را تولید می‌کرد. آثار ماندگار الینگتون هرچند قطعاتی سازی هستند که او تنظیم کرده‌است و در این میان، بسیاری از آثار او به‌وضوح میراث آفریقایی-آمریکایی او را نمایندگی می‌کنند.

جوایز و افتخارات 
الینگتون در طول زندگی خود جوایز بی‌شماری را به دست آورد، از جمله یازده بار جایزه گرمی و نوزده دکترای افتخاری. او در سال ۱۹۶۹، مدال آزادی ایالات متحده آمریکا و در سال ۱۹۷۳ نشان لژیون دونور فرانسه را که عالی‌ترین مدال‌های ملی این کشورهاست، دریافت کرد. در سال ۱۹۸۸ مؤسسه اسمیتسونین در واشینگتن، بایگانی کامل او را که شامل دویست هزار صفحه آثار و مدارک موسیقایی چاپ نشده بود، در اختیار گرفت تا علاقه‌مندان بتوانند از آن‌ها استفاده کنند.

ایران و افغانستان 
در سپتامبر ۱۹۶۳ و در دوران جنگ سرد دوک الینگتون به همراه ارکسترش طی یک تور بلند مدت که از سوی وزارت خارجه آمریکا حمایت مالی می‌شد، در کشورهای اردن، لبنان، افغانستان، هند، سریلانکا، پاکستان، ایران، عراق و ترکیه کنسرت برگزار کردند.

وی هم‌چنین در دهه ۱۹۶۰ میلادی، قطعه‌ای به نام و افتخار اصفهان تنظیم نمود که مورد توجه قرار گرفت.

پانویس

منابع 
 دوک الینگتون. در مجله «مقام موسیقایی». آبان و آذر ۱۳۸۵. شماره ۳۶.

پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی

افراد آفریقایی-آمریکایی سده ۲۰ (میلادی)
آهنگسازان جاز آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
آهنگسازان جاز اهل ایالات متحده آمریکا
آهنگسازان جاز سده ۲۰ (میلادی)
آهنگسازان جاز مرد
آهنگسازان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
آهنگسازان فیلم مرد
آهنگ‌سازان فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
آهنگ‌سازان فیلم مرد اهل ایالات متحده آمریکا
آهنگ‌سازان مرد آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
افراد مبتلا به حس‌آمیزی
اهالی واشینگتن، دی.سی.
برندگان جایزه پولیتزر
برندگان جایزه گرمی
برندگان جایزه یک عمر دستاورد گرمی
پیاده‌روی مشاهیر هالیوود
پیانونوازان سوینگ
تهیه‌کنندگان موسیقی جاز
خودزندگی‌نامه‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
دارندگان لژیون دونور
درگذشتگان ۱۹۷۴ (میلادی)
درگذشتگان به علت سرطان در نیویورک
درگذشتگان به علت سرطان ریه
دریافت‌کنندگان مدال رئیس‌جمهوری آزادی
دوک الینگتون
راه‌یافتگان به تالار مشاهیر ترانه‌پردازان
رنسانس هارلم
رهبران ارکستر آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رهبران ارکستر اهل ایالات متحده آمریکا
رهبران ارکستر سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رهبران ارکستر سده ۲۰ (میلادی)
رهبران ارکستر مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رهبران گروه‌های جاز اهل ایالات متحده آمریکا
زادگان ۱۸۹۹ (میلادی)
مدفونان در گورستان وودلاون (برانکس، نیویورک)
موسیقی‌دانان آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
موسیقی‌دانان اهل نیویورک
موسیقی‌دانان اهل واشینگتن دی سی
موسیقی‌دانان جاز آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
موسیقی‌دانان جاز اهل ایالات متحده آمریکا
موسیقی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
موسیقی‌دانان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نوازندگان پیانو اهل ایالات متحده آمریکا
نوازندگان پیانو جاز آفریقایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
نوازندگان پیانو جاز اهل ایالات متحده آمریکا
نوازندگان پیانو مرد اهل ایالات متحده آمریکا
هنرمندان آرسی‌ای وکتور رکوردز
هنرمندان دکا رکوردز
هنرمندان رد بارون رکوردز
هنرمندان کلمبیا رکوردز
هنرمندان میوزیکرفت رکوردز
موسیقی‌دانان جاز اهل نیویورک (ایالت)