ابراهیم زکزاکی

ابراهیم یعقوب زَکزاکی (به عربی: إبراهیم یعقوب زکزاکی؛ به ؛ زادهٔ ۵ مهٔ ۱۹۵۳) روحانی و رهبر شیعیان نیجریه است.

وی پس از ۶ سال در حصر خانگی به‌همراه همسرش در ۲۸ ژوییه ۲۰۲۱ آزاد شد. دادگاه عالی ایالتی «کادونا» در نیجریه با صدور حکمی دبیرکل جنبش اسلامی این کشور و همسر وی را از تمام موارد اتهامی تبرئه و حکم آزادی آنها را صادر کرد.

زندگی 
وی در پنجم ماه ۱۹۵۳ میلادی به دنیا آمد. در سال ۱۹۷۹ در رشتهٔ اقتصاد از دانشگاه احمدو بلو لیسانس گرفت. پیش از دانشگاه، دو سال در مدرسهٔ استانی عربی و چهار سال (۱۹۷۱–۱۹۷۵) در مدرسهٔ معروف مطالعات عربی در کانو درس خوانده بود. آموزش اولیهٔ اسلامی–قرآنی را نزد علمای مختلف در حوزه‌های زاریا به پایان رسانده بود.

فعالیت سیاسی 
زکزاکی از بدو ورود به دانشگاه فعالیت سیاسی را آغاز کرد. سال‌های ۱۹۷۷ و ۱۹۷۸ دبیرکل انجمن دانشجویان مسلمان نیجریه در پردیس اصلی دانشگاه احمدو بلو بود. سال ۱۹۷۹، معاون امور بین‌الملل کمیته ملی همین انجمن شد. چیزی به پایان دوران دانشجویی‌اش نمانده بود که در ایران انقلاب شد. هم‌زمان جنبشِ اسلامیِ نیجریه هم که تحت تأثیر روح‌الله خمینی بود، شکل گرفت. زکزاکی به همراه ۳۰ تن از اعضای انجمن دانشجویان مسلمان نیجریه در سال ۱۹۸۰ به ایران سفر کرد و شخصا با روح‌الله خمینی دیدار کرد.

زکزاکی از چهره‌های اصلی اعتراض‌های سراسری دانشجویی بود که می‌خواستند قوانین شرع در بازبینی قانون اساسی نیجریه لحاظ شود. فعالیت زکزاکی در دوران دانشجویی به دانشگاه محدود بود، اما بعد از فارغ‌التحصیلی به شهرها و روستاها گسترش یافت.

حمله ارتش علیه جنبش

کشتار روز قدس ۲۰۱۴ 
در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۴، در تظاهرات روز قدس در شهر زاریا ۳۵ تن از همراهان ابراهیم زکزاکی مورد هدف تیراندازی قرار گرفتند که سه تن از آن‌ها سه فرزند او بود. کمیسیون حقوق بشر اسلامی بریتانیا در اکتبر ۲۰۱۴ گزارشی از این کشتار منتشر کرده و به نقش ارتش اشاره کرد.

کشتار زاریا ۲۰۱۵ 
در جریان این کشتار، زکزاکی همراه با همسرش و صدها نفر از طرفدارانش و سه فزرند دیگرش توسط ارتش نیجریه زخمی و دستگیر شدند.

بازداشت و دستور آزادی 
بر اساس نظر دادگاه نیجریه در ۲ دسامبر ۲۰۱۶، دستور آزادی زکزاکی از ادارهٔ استخبارات نیجریه به بازداشت پلیس برای ۴۵ روز صادر شد. هم‌چنین زکزاکی و همسرش موظف به پرداخت ۵۰میلیون واحد پول نیجریه شدند. قاضی اعلام کرد که این توجیه خوبی نیست که او را برای محافظت خودش نگه می‌داریم. از دسامبر ۲۰۱۵ تا ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۱۸ او و همسرش در جای نامشخصی تحت بازداشت بودند و تنها دکتر او مجاز به ملاقات بود. در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۹ آنها تحت نظارت شدید امنیتی به دادگاه مراجعه کرده و دادخواست رسیدگی دادند.

در ژوئیۀ ۲۰۱۹، به‌منظور تقاضای آزادی زکزاکی، صدها نفر از طرفداران او خارج ساختمان‌های دولتی اجتماع کردند و پلیس با استفاده از تیراندازی و گاز اشک‌آور برای پراکنده‌کردن آن‌ها اقدام کرد. در این درگیری‌ها ۲نفر کشته و بیش از ۴۰نفر دستگیر شدند. رهبر جنبش اسلامی نیجریه، گفت که تا زمانی که از آزادی زکزاکی اطمینان پیدا نکنیم، این تظاهرات ادامه دارد؛ چرا که او فوراً به درمان و اعزام به خارج از کشور نیاز دارد.

نادیده گرفتن حکم دیوان عالی نیجریه 
بر اساس حکم دیوان عالی نیجریه، زکزاکی رهبر جنبش شیعیان باید فوراً آزاد شود. ولی در ابتدا حکومت از آزادی او سر باز می‌زد. این حکم توسط گابریل کولاول در دوم دسامبر سال ۲۰۱۶ صادر شد. در هنگام صدور حکم، وی استدلال مخالفان مبنی بر تحت حفظ بودنش برای محافظت از خود را رد کرد.

آزادی قطعی در ژوئیه ۲۰۲۱ 
وی که از ۶ سال پیش به همراه همسرش در حصر خانگی و زندان بسر می‌برد ۲۸ ژوئیه  ۲۰۲۱ آزاد شد. دادگاه عالی ایالتی «کادونا» در نیجریه با صدور حکمی دبیرکل جنبش اسلامی این کشور و همسر وی را از تمام موارد اتهامی تبرئه و حکم آزادی آنها را صادر کرد

اعطای دکترای افتخاری از دانشگاه تهران در اکتبر ۲۰۲۳ 
وی که به همراه همسرش به ایران سفر کرده بود در روز شنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۲ مطابق با ۱۴ اکتبر ۲۰۲۳  در مراسمی در دانشگاه تهران از وی تجلیل و مدرک دکترای افتخاری اعطا گردید در این مراسم در کنار سید محمد مقیمی رئیس دانشگاه تهران افراد دیگری همچون محمد مهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، غلامعلی حداد عادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سعیدرضا عاملی دبیر سابق شورای عالی انقلاب فرهنگی، رئیس اسبق و عضو هیأت علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران  حضور داشتند.

جستارهای وابسته 
 تیجانیه
 شیعیان نیجریه
 کشتار شیعیان نیجریه توسط ارتش در سال ۲۰۱۵

منابع

پیوند به بیرون 

 عکسی از علامه شیخ ابراهیم زکزاکی هنگام دستگیری
 وبگاه شیعیان نیجریه
 جام نیوز: تسلیت آیت‌الله وحید خراسانی به شیخ ابراهیم زکزاکی 

افراد زنده
اهالی زاریا
اهالی کادونا (ایالت)
دانش‌آموختگان دانشگاه احمدو بلو
روحانیان شیعه اهل نیجریه
زادگان ۱۹۵۳ (میلادی)
شیعیان اهل نیجریه
عالمان شیعه
فعالان مسلمان
فعالان مسلمان اهل نیجریه