ماهدشت

ماهدَشت شهری از توابع شهرستان کرج در استان البرز است. یکی از شعبات سازمان فضایی ایران در این شهر قرار دارد. آب و هوای این شهر معمولا ملایم است. در سال ۱۳۹۰ هجری شمسی ماهدشت ۸۵۰۰۰ نفر جمعیت داشته و از این حیث شهری با جمعیت متوسط محسوب می شود. ماهدشت در بیشترین حالت، ۴.۴ کیلومتر طول و ۲.۲ کیلومتر نیز عرض دارد.

تاریخ

پیش  از اسلام  
در بخشی از کتاب حکیم رازی آمده: … فرهاد یکم اشکانی تیرهٔ «مَردی» («اَمارد» ها) را در آنجا مستقر نمود … باید گفت اولاً «کاراخس» ری برخلاف نظر مفسّران شهر «خوار» ری نیست، بل قطعاً مُراد از آن حسب توصیف همانا کرج می‌باشد؛ ثانیاً تیرهٔ «مَردی» (قوم باستانی بسیار مشهور «اَمارد» ها) که گوید در آنجا ـ یعنی ـ در کرج مستقر شدند، امروزه شهرک «مردآباد» کنونی پایین‌دست کرج از آثار باقی آن قوم‌است.

پس از اسلام 
در لغت‌نامهٔ دهخدا آمده:
مردآباد دهی است از دهستان حومهٔ بخش کرج شهرستان تهران در ۲۰ هزارگزی غرب کرج کنار راه کرج به اشتهارد، در جلگهٔ معتدل هوایی واقع است. آبش از رودخانهٔ کرج و محصولش غلات، بنشن، صیفی، چغندرقند، و شغل مردمش زراعت است.
ماهدشت به‌خاطر آب وهوای خوش مورد توجه خاندان پهلوی قرار داشت و اکنون از مناطق کشاورزی استان تهران است.

روستای مردآباد در قدیم متعلق به ابوالفتح میرزا سالارالدوله و سابقاً جزو خالصجات بود.

در زمان رضاشاه این روستا در تملک تاج‌الملوک آیرملو همسر دوم رضاشاه درآمد. با نیروی سربازان در این روستا آبادانی انجام شد و کاخی بزرگ نیز ساخته‌شد و مردآباد، شاهدشت نام گرفت. این کاخ و محوطه‌اش امروزه تبدیل به ساختمان اداری و پارک شهر این شهر است.

وضعیت طبیعی

جغرافیا 
از نظر موقعیت جغرافیایی از موقعیت مطلوبی برخوردار است زیرا از یک طرف بر سر راه ترانزیت تهران، کرج و اشتهارد واقع شده‌است که این محور در ادامهٔ خود به استان‌های قزوین، همدان، کرمانشاه و کردستان مرتبط است و از طرف دیگر محوری که از طریق شهریار به استان مرکزی متصل می‌گردد، از مجاورت این شهر می‌گذرد. این شهر در مجاورت فرودگاه پیام واقع شده‌است.

بزرگ‌ترین مجتمع مسکونی شهر مجتمع مهر که دارای ۱۲۰۰۰واحد آپارتمان می‌باشد در انتهای ماهدشت واقع شده‌است که در سال ۱۳۸۹ مورد بهره‌برداری قرار گرفت. دومین مجتمع مسکونی ماهدشت شهرک امام رضا می‌باشد که شامل ۳۰۰ واحد است و به لحاظ زمان ساخت در مدت ۱۵ ماه دارای رکورد در ایران می‌باشد

در فرهنگ جغرافیایی ایران نوشته حسینعلی رزم آرا دربارهٔ این مکان اینگونه آمده‌است: مردآباد دهی جزء دهستان حومه بخش کرج شهرستان تهران است. در ۲۰ کیلومتری جنوب باختر کرج کنار راه نیمه شوسه کرج به اشتهارد - در جلگه با آب و هوای معتدل دارای ۱۲۰۰ سکنه شیعه‌مذهب با زبان فارسی و ترکی. - دارای آب از رودخانه کرج - دارای باغات بسیار - محصولات غلات بن‌شن صیفی، چغندر قند قلمستان. -شغل زراعت - امامزاده و دبستان دارد - چند دستگاه ساختمان جدید خوب از طرف علیا حضرت، ملکه مادر در آنجا بنا شده‌است. -دو سه مزرعه کوچک جزء این ده می‌باشد - راه فرعی ماشین رو دارد.

ماهدشت با ۲۷۰۰۰ هکتار زمین کشاورزی یکی از قطب‌های کشاورزی استان البرز و کرج محسوب می‌شود. این شهر در چند سال اخیر از نظر صنعتی و تفریحی مورد توجه ساکنین استان‌های هم‌جوار قرار گرفته و سرمایه‌گذاری‌های زیادی در این منطقه انجام شده است. ماهدشت از سمت شمال با مهرشهر و کیانمهر، از سمت شرق با محمد شهر و عباس‌آباد، از غرب با اشتهارد و از سمت جنوب با صفادشت همسایه است. جمعیت این شهر طبق آخرین سرشماری‌ها ۶۳ هزار نفر و مساحت آن ۶۱۱۶۷ است.
ماهدشت از موقعیت جغرافیایی خوبی برخوردار است زیرا در مسیر اصلی ترانزیت تهران-کرج-اشتهارد قرار گرفته و به بخش‌های غربی کشور مانند کرمانشاه، قزوین، همدان و کردستان دسترسی دارد. همچنین از طریق شهریار به استان مرکزی متصل می‌شود. نزدیکی این شهر به فرودگاه بین المللی پیام و همچنین منطقه اقتصادی ویژه مزیت آن را چند برابر می‌کند

پوشش گیاهی
مقدار بارش و نزولات جوي در منطقه ماهدشت بسيار اندك است و رقم قابل توجهي را نشان نميدهد ((منطقه ماهدشت بواسطه كمي نزولات اسماني و طولاني بودن فصل خشك پوشش گياهي مطلوب و قابل توجهي ندارد.مراتع منطقه طي ساليان گذشته بعلت عدم رعايت ظرفيت و نداشتن تناسب بين وسعت مراتع و تعداد احشام پوشش گياهي خود را از دست داده است مراتع منطقه ماهدشت از نوع قشلاقي درجه 3 و4 ميباشد و گونه هاي مرتعي آن انواع علفهاي مقاوم به شوري و شور مانند يوشان؛جارو؛گون؛اسفند؛پرند؛گز؛ورك وانواع كارواني هاي يك ساله ميباشد.درختان منطقه شامل كاج تهران؛سنجد تلخ؛پسته؛سرو تبري؛زبان گنجشگ و توت ميباشد.

گسل ماهدشت 
در اطراف این شهر گسلی با نام گسل ماهدشت وجود دارد.
بعضی از خبرگزاری‌های رسمی کشور از فعال بودن گسل ماهدشت خبر دادند.

آب و هوا
ارتفاعات البرز بیشترین نقش را در شکل‌گیری اقلیم‌ این استان دارد؛ به طوری که در فصل‌های سرد سال تحت تأثیر سیستم‌های شمالی، شمال غربی و مخصوصاً جنوب غربی است. بارندگی‌های این منطقه از ماه‌های آبان و آذر شروع شده و تا اواسط اردیبهشت ادامه پیدا می‌کند. ماهدشت از شهرهای استان البرز محسوب می‌شود و آب و هوای این شهر نیز به مانند دیگر شهرهای استان البرز است. ماهدشت آب و هوای نیمه کوهستانی  دارد اما بارش های کم  سال های اخیر  ماهدشت را به  گاهی  به منطق  گرم و خشک  تبدیل می کند.

مردم

مذهب 
مردم ماهدشت پیرو دین اسلام و شیعه‌مذهب هستند.

زبان
مردم ماهدشت به زبان های ترکی و  فارسی سخن می‌گویند و با مهاجرت اقوام کشور در این شهر گویش‌ها متفاوتی هم وجود دارد.

جمعیت
مراكز جمعيتي اطراف تهران با توجه به شرايطي كه از نظر فاصله و سهولت دسترسي ؛مالكيت و قيمت اراضي و نحوه كنترل و ساخت و ساز دارند مورد هجوم جمعيت مهاجر تهران و يا بعبارتي ساده تر سرريز جمعيتي تهران واقع شده اند.نقاطي كه از نظر دسترسي به تهران موقعيت مناسبي داشته و قيمت زمين در آنجا پائين و كنترل شديد در ساخت و ساز نداشته اند ؛ بيشترين مهاجر پذيري را بهخود ديده اند و رشد بالايي از نظر افزايش جمعيت پيدا كرده اند .شهر ماهدشت از جمله همين مراكز جمعيتي است كه به سبب نزديكي به تهران و كرج و قيمت مناسب زمين مورد استقبال سرريز جمعيتي شهرهاي مذكور واقع شده و در سالهاي اخير از رشد بي رويه جمعيت برخوردار بوده است)).(طرح هادي ماهدشت؛1376:72)شهر ماهدشت يكي از شهرهاي بخش مركزي شهرستان كرج است كه تا سال 1355 فعاليت غالب آن كشاورزي بوده و رشد جمعيت ماهدشت متناسب با رشد طبيعي جمعيت بوده است بطوري كه در سال 1335 جمعيت آن بالغ بر 1267 نفر بوده و در سال 1345 و 1355 با اندكي رشد ؛جمعيت آن بترتيب به 2463 نفر و 4689 نفر رسيده.در سال 1365 جمعيت شهر به 17788 نفر رسيد كه درهمين دهه 13099 نفر به جمعيت شهر افزوده شده بود و طي آمارگيري كه از سوي شوراي شهر ماهدشت در سال 1379 صورت گرفت جمعيت شهر به 3758 نفر رسيد .تغييرات جمعيتي ماهدشت طي دوره هاي گذشته همواره شاهد رشد صعودي و روند افزايشي نرخ رشد بوده است.شهر ماهدشت از يك طرف با توجه به شرايطي كه از نظر فاصله و سهولت دسترسي مالكيت و قيمت زمين دارا بوده است در اثر اصلاحات اراضي و وقوع انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي از طرف ديگر مورد استقبال جمعيت مهاجر قرار گرفته و به اين ترتيب از رشدي فراتر از رشد طبيعي برخوردار شده است.((نرخ رشد طبيعي شهر معادل 72/2درصد بوده است ولي ميانگين نرخ رشد جمعيت در حدود 7درصد بوده است)).(رحيمي؛1384:20)بنابراين سهم عمده رشد جمعيت شهر نتيجه مهاجرت بوده و مهاجرين كه در پي اشتغال و سر پناه با قيمت پائين به شهر سرازير شدند موجب رشد ناگهاني و رشد شدند.؛بيشترين نرخ رشد جمعيت شهر ماهدشت در دو دهه گذشته صورت گرفته است كه به علت سرريز جمعيت تهران و كرج بوده است و بعد از آن نرخ رشد كاهش يافته .بعد از تاسيس شهرداري و ايجاد زمينه هاي خدماتي و سرويسهاي شهري پتانسيل قابل توجهي مي يابد كه علاوه بر مهاجرين معمولي تعاوني هاي مسكن و ادارات و سازمانها نيز ماهدشت را محل مناسبي جهت احداث واحدهاي مسكوني مورد نياز خود مي يابند.

مراکز آموزش عالی 
 دانشگاه آزاد کرج -دانشگاه تخصصی رشته کشاورزی، واحد ماهدشت
 دانشگاه پیام نور ماهدشت

اماکن تاریخی 
 تپهٔ مردآباد: تپهٔ مردآباد (ماهدشت) مربوط به هزارهٔ ۵ تا هزارهٔ سوم پیش از میلاد است و در شهرستان کرج مردآباد، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ دی‌ماه ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۲۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است
 چشمهٔ شاهدشت: دارای مواد سولفاته سدیک کلرور کلسیک که برای بیماری‌های پوستی و دستگاه گوارش و گواتر مفید است.
 قلعهٔ حیدرآباد: از آثار باستانی به‌جاماندهٔ دوران صفویان و قاجاریان در حسین‌آباد ماهدشت.
 تپهٔ حیدرآباد: تپه‌ای باستانی به‌جامانده از نیمهٔ نخست قرن نه هجری قمری واقع در حسین‌آباد.
 تپهٔ امامزاده قاسم: تپهٔ باستانی به‌جامانده از سدهٔ پنج تا نه هجری قمری در نزدیکی امامزاده قاسم روستای حاجی‌آباد ماهدشت.
 تپه‌های امامزاده احمد و محمود: دورهٔ اسلامی (سده‌های ۷، ۸ و ۹ ه‍.ق) در کنار مرقد امامزاده احمد و محمود ماهدشت.
 تپه‌های باستانی راشته: دوران سدهٔ ۵ تا ۹ ه‍.ق که آثار آن در راشته ماهدشت باقی‌ست.

اماکن تفریحی و گردشگری 
از جمله اماکن تفریحی ماهدشت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 رودخانهٔ شور
 کوه‌های شور قلعه
 جادهٔ هوا و فضا که پیست مسابقات دوچرخه‌سواری و دومیدانی کشور می‌باشد.
 مجموعهٔ تفریحی ورزشی نشاط
 بازار دست‌فروشان روزهای دوشنبه کنار تپهٔ تاریخی ماهدشت
 باشگاه اسب‌سواری زیتون

مساجد

پارک  
 پارک شهر || میدان امام خمینی
 بوستان محله شهرک پیام || شهرک پیام ماهدشت

محله ها 
محلات در ماهدشت عمدتا براساس قوميت و زبان شكل گرفته است و رسميت عرفي يافته است و هر دسته از مهاجرين كه وارد شهر شدند براساس قوميت و يا زبان فضايي از شهر را بخود اختصاص دادند كه مبناي محله بندي عرفي شهر قرار مي گيرد.

خیابان‌ها و بلوارهای مهم 
 بلوار امام
 بلوار کشاورز
 بلورار اردیبهشت
 بلوار شورا
 بلوار بی‌بی سکینه
 بلوار بسیج
 خیابان بهشتی
 خیابان مهران
 خیابان امام رضا
 خیابان نصر
 خیابان ایثار
 خیابان کارخانهٔ قند
 خیابان قائم
 خیابان سرداران
 خیابان یاس

روستاها 
 راشته
 احمدآباد
 شورقلعه

زیرساخت

مراکز دولتی 
 شعبهٔ ۵ تأمین اجتماعی
 ادارهٔ پست
 ادارهٔ آب
 ادارهٔ برق
 ادارهٔ گاز
 مرکز مخابرات
 شورای حل اختلاف
 کلانتری ۲۶
 شهرداری
 بیمارستان  و زایشگاه دکتر علی شریعتی

اقتصاد

شهرک صنعتی 
شهرک صنعتی ماهدشت (یا خوارزمی) با مساحت 250 هکتار در غرب کرج قرار دارد که در سال 1397 شروع به فعالیت نمود. شهرک صنعتی ماهدشت دارای بیش از 150 واحد صنعتی  که حدود 6000 فرصت شغلی ایجاد کرده است.

فرودگاه 
فرودگاه پیام، (یاتا: PYK، ایکائو: OIIP) فرودگاه بین‌المللی و همزمان منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی واقع در شهر کرج به فاصلهٔ ۳۵ کیلومتری تهران در استان البرز می‌باشد. این فرودگاه در سال ۱۳۷۱ تأسیس شد، اما به‌طور رسمی در سال ۱۳۷۶ فعالیت خود را آغاز کرد. منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی پیام در محدوده‌ای به وسعت ۳٬۶۰۰ هکتار در اراضی ۱۰ هزار هکتاری فرودگاه بین‌المللی پیام در استان البرز تأسیس شده‌است. هدف از تأسیس این منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی، حمل و نقل بار هوایی و پستی، فرآوری کالا، انبارداری، خدمات سردخانه‌ای، صنایع ارتباطات و فناوری اطلاعات و صادرات است.

اماکن ورزشی 
 سالن ورزشی نیکو -خیابان نیکو
 سالن ورزشی امام رضا (ع) -خیابان امام رضا
 سالن ورزشی بهمن -خیابان نصر
 سالن ورزشی شهدا - خیابان بهشتی
 سالن ورزشی امام رضا (ع) دانشگاه- خیابان اردیبهشت

مشاهیر

نام‌آوران و قهرمانان ماهدشت 
 رضا عبدی مدیر تیم ملی فوتبال ساحلی ایران
 بیت الله عباسپور بدنساز
 محسن صمدی بدنساز
 آرمان زاهدی خبرنگار
 محمد اصلانی قهرمان سابق کشتی آزاد آسیا
 بهمن حسن‌زاده دبیر سبک شوتوکان wskf، سرپرست تیم کاراتهٔ دانشگاه آزاد اسلامی
 محمد خدایار قهرمان بازی‌های المپیک بلغارستان ۲۰۱۳ در رشتهٔ کاراته
مجید خدابنده لو  بازیکن فوتبال 

 حسین یوسفی عطا  قهرمان کاراته  کارگری جهان

ورزش

فوتبال و فوتسال 
 باشگاه مهرگستران فجر ماهدشت (فجرماهدشت) فعالیت خود را از سال ۱۳۷۶ آغاز و در تمامی رده‌ها نونهالان، نوجوانان، جوانان، امید و بزرگسالان بارها قهرمان لیگ استان البرز شده و در حال حاضر نونهالان در لیگ برتر استان نوجوانان در لیگ برتر استان و جوانان در لیگ کرج فعالیت دارند و نونهالان زیر ۱۳ سال از سال ۹۷ در مسابقات لیگ کرج شرکت کرده و در سال اول مقام سوم را کسب کرد؛ همچنین تیم مهرگستران فجر پرافتخارترین تیم فوتبال ماهدشت در استان البرز می‌باشد که هرساله نمایندهٔ شهر ماهدشت در مسابقات لیگ می‌باشد.
 باشگاه فوتبال آریا شاهین ماهدشت یک باشگاه فوتبال ایرانی است که در ماهدشت قرار دارد و در لیگ برتر استان البرز بازی می‌کند. آریا شاهین ماهدشت در فصل ۱۳۹۷ قهرمان لیگ یک استان البرز شد.

دوچرخه سواری 
ماهدشت در سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ بزرگ‌ترین همایش دوچرخه‌سواری استان البرز را به مناسبت ۲۹ دی‌ماه روز ملی هوای پاک برگزار کرد

کشتی  
 کشتی یکی از  رشته  های محبوب  درشهر ماهدشت می باشد که  اکنون با دو مدرسه  کشتی  توانست است  قهرمان متعددی را به کشور معرفی کند.

 وحید جلالی بهار
 امید جلالی بهار
 امیر علی فریدی 

 مهدی رحیمی

منابع 

 مختصات و ارتفاع
 اعضای شورای اسلامی شهر ماهدشت دورهٔ چهارم

شهرستان کرج
شهرهای استان البرز
شهرهای شهرستان کرج