ماد (ساتراپی)

ماد نام سرزمینی بود که تیرهٔ ایرانی مادها و آریایی ها در آن ساکن بودند. این سرزمین دربرگیرنده بخش غربی فلات ایران بود. سرزمین آذربایجان فعلی در شمال غربی فلات ایران را با نام ماد کوچک و ناحیه امروزی تهران ( ری )، حوزه شمال غربی کویر مرکزی، همدان، کرمانشاه، لرستان، و کردستان، تاکستان (سیادن) را با نام ماد بزرگ می‌شناختند.

با شکستی که کوروش بزرگ بر ایشتوویگو واپسین پادشاه ماد وارد ساخت (۵۵۰ پ م) شاهنشاهی ماد منحل شد و ساتراپی ماد به وجود آمد . شاهنشاهی بزرگ ماد دورانی طولانی (۷۲۸-۵۵۰ پ.م.) برپایید و جای خود را به شاهنشاهی هخامنشی سپرد، که چیزی جز تداوم دولت و تمدن ماد با همان اقوام نبود.

معماری مادی که بعد از آشور تحت تأثیر معماری باشکوه اورارتو بود، با وارد کردن عوامل ایرانی، پایه‌گذار آثار درخشان دوران هخامنشی نظیر پارسه تخت جمشید و شوش شد. بسیاری دیگر از نشانه‌های تمدن‌های بین النهرین نیز از طریق مادها به هخامنشیان انتقال پیدا کرد، به‌طوری‌که تا قرنها بعد، نظم دربار ایران و تقریبا" بیشتر جنبه‌های باشکوه و فرهنگی جامعه ایران، از طرف نویسندگان یونانی به مادها نسبت داده می‌شود. سلطنت ایشتوویگو موقعیت ماد را از یک حکومت قدرتمند برمبنای قدرت نظامی به مرکزی برای فرهنگ تغییر داد. آثار این نفوذ فرهنگی را در توجه بسیار شاهنشاهان هخامنشی به ماد، علاقه آن‌ها به فرهنگ و آداب مادی، نفوذ دین مادی بین مردم ایران از طریق قبیله مغ می‌توان دید.

با شکست مادها (۵۵۰ پ م) و تشکیل شاهنشاهی هخامنشی و سپس فتح کامل لیدیه و بابل پادشاهی هخامنشیان تبدیل به بزرگ‌ترین شاهنشاهی شناخته شده جهان شد.

منابع 

 چه گونگی تشکیل پادشاهی ماد در غرب فلات ایران - دکتر خنجی PDF
 چه‌گونگی تشکیل شاهنشاهی ماد (نخستین شاهنشاهی در تاریخ ایران) - دکتر خنجی PDF

جستارهای وابسته 

 مادها
 زبان مادی
 تپه هگمتانه
 تاریخ ایران
 تاریخ ایران پیش از اسلام

پیوند به بیرون 

 ماد
 مادها
 سرزمین ماد
 ایران ازدیدگاه باستانشناسی
 نیاکان باستانی کردان لران ترکان آذربایجان
 سنگ‌نبشتهٔ داریوش بزرگ در بیستون
 خاندان کیانی (مادی) همان خاندان نخستین انسان‌های تورات می‌باشند

ساتراپی‌های هخامنشیان
مادها
استان‌های شاهنشاهی ساسانی