زرنگ (ساتراپی)

زَرَنگ یا زرنکا (به یونانی: درنگیانا) سرزمینی باستانی که یکی از ساتراپی‌های هخامنشیان بشمار می‌رفت و در سرزمین‌های امروزی افغانستان، پاکستان و جنوب شرقی ایران واقع بوده‌است. این سرزمین در سنگ‌نبشته بیستون داریوش بزرگ و نقش رستم در دورهٔ هخامنشیان به پارسی باستان زَرَکَه نامیده شده‌است.

گفته می‌شود که زرنگ را گرشاسب بنا کرده‌است. آن را زره نیز می نامیدند. در قدیم «زرنکه» (درنژینه) بعدها «سکستنه» سجستان، سیستان شده معرب آن زرنج است.

نام قدیم آن (سیستان) زرنگ بود پس از مهاجرت سکاها... در زمان فرهاد دوم اشکانی (۱۳۶ – ۱۲۸ ق.م.) و اردوان دوم (۱۲۷ – ۱۲۴ ق.م.) به طرف جنوب گروهی از آنان در زرنگ مستقر شدند. از این زمان زرنگ بنام آنان سکستان خوانده شد.

زرنگ یا درانگیا یا زرنگستان که پسان بواسطه ورود سکاها، سکستان و سپس سیستان نامیده شد از نواحی بسیار حاصلخیز و دلاور پرور ایران بود. از پربرکتی و حاصلخیزی گفتن این ناحیه همین بس که پس از حمله اعراب، سیستان دومین خراجگزار بزرگ ایران پس از خراسان بود. تیمور و اعقابش در حمله به سیستان و با علم از دلیرپروری این ناحیه، کشتزارها و باغات و اکوسیستم بسیار حساس و آسیب پذیر آن را ویران کردند، بند های باستانی هلمند و فراه رود را شکستند و بیشتر چشمه‌های آن را خشکاندند. رودها، نهر ها،مسیل ها، قناتها و کاریزها توسط تیموریان عمداً ویران گردیدند تا بر اثر خشکی و طبیعتاً ویرانی کشت، مردم در مضیقه و غم توشه افتند و بر اثر اجبار در تحمل سختی‌ها در گذران زندگی روزمره، دل مشغول باشند و دیگر خطری از ناحیه ایشان حکومت مرکزی را تهدید نکند. سیستان از نظر آبادانی پس از آن دیگر کمر راست نکرد و هر سال بر مساحت شنزارهایش افزوده و سطح آبادش کم و کمتر گشت. اینگونه سیاست بعدها هم در ایران بکار گرفته و پیاده شد. بهر حال، مردم ساتراپی درانگیانا نام سرزمین خویش را به درنگ یا زرنگستان نهاده بودند و یکی از ده قبیله اتحادیه پارسی بودند.

جستارهای وابسته 
 زرنج
 سیستان
 ساتراپی‌های هخامنشیان

منابع 

 دانشنامه ایرانیکا
 ایران باستان، پیرنیا

تاریخ افغانستان پیش از اسلام
تاریخ باستان پاکستان
تاریخ جغرافیایی افغانستان
تاریخ مزدیسنا
جغرافیای یونان باستان
ساتراپی‌های هخامنشیان
عشایر اوراسیا
کشورها و سرزمین‌های ایرانی
مردمان باستانی ایران
منطقه‌های تاریخی افغانستان