مراعات نظیر

مُراعات نَظیر یا تَناسب آوردن  واژه‌هایی از یک دسته است که با هم، هماهنگی دارند؛ این هماهنگی می‌تواند از نظر جنس، نوع، مکان، زمان یا همراهی باشد، سبب تداعی  است. مراعات نظیر، پرکاربردترین آرایهٔ ادبی در ادبیات فارسی است و در اشعار سعدی، مولوی، حافظ  فردوسی به فراوانی یافت می‌شود؛ برای نمونه:

یا:

مراعات نظیر، آوردن واژه‌های فراخور هم است در شعر، مانند جمع‌شدن خسرو با شیرین و لیلی و غیره.

نمونه‌ها 

 مثال

لاله و نرگس هر دو نوعی گل هستند.  

 مثال

ابر و باد و مه و خورشید و فلک همگی 
جز عناصر و پدیده‌های طبیعت هستند

 مثال

ابر بهار، سمن، سنبل و نسرین همه جزء عناصر بهار هستند.

 مثال

نی، قول، نغمه و چنگ همه عناصر موسیقی هستند.

 مثال

داس، درو، مزرع و کشته همگی مربوط به کشاورزی و درو کردن محصول هستند.

 مثال

فلس، ماهی، بحر و نهنگ همه جزئی از دریا هستند.

منابع 

علم بدیع
آرایه‌های ادبی