الماس‌خان کنوله‌ای

سرهنگ الماس خان اهل روستای کندوله، در استان کرمانشاه، حماسه‌سرا و سرهنگ کرد در دوره فرمانروایی نادرشاه افشار ۱۱۴۸–۱۱۶۰ می‌زیسته و یکی از افسران برجستهٔ دستگاه والی اردلان بوده‌است.

زندگی 
الماس در سال ۱۷۰۶ میلادی در روستای کندوله در منطقۀ‌ دینور استان کرمانشاه به دنیا آمد. گفته شده که نام پدرش رضا بوده که از شاعران و شاهنامه‌سرایان کرد کرمانشاه بوده‌است. الماس‌خان در دوران نادر به فرماندهی تیپ سنندج (فوج کردستان) سپاه نادری می‌رسد. در جنگ سپاه نادر و نیروهای عثمانی به فرماندهی توپال عثمان پاشا در صفر ۱۱۴۶ قمری(۱۷۳۳ میلادی و ۱۱۱۲ خورشیدی) در ارگ کرکوک، سپاه نادر بر اثر اشتباه الماس خان مجبور به عقب‌نشینی شد. نادر به سبب این مسئله وی را خلع و به عنوان تنبیه مقطوع النسل کرد. وی پس از آن در روستای پدری خود در انزوا زندگی خود را وقف ادبیات و موسیقی کرد.

مرگ 
مرگ الماس خان به نوشته محمدعلی سلطانی در حدیقه سلطانی احتمالاً در اواخر قرن دوازدهم هجری قمری و بین سال‌های ۱۱۹۰ تا ۱۲۰۰ هجری قمری(۱۷۷۶ تا ۱۷۸۶ میلادی) اتفاق افتاده باشد.

آثار 
از جمله آثار الماس خان می‌توان به خورشید و خرامان، هفت‌لشکر، موش و گربه، شیرین و فرهاد (شیرین و خسرو)، و نادرنامه (نادر و پالا) اشاره کرد که همگی به زبان کُردی (لکی) سروده شده‌است. اما معروف‌ترین کار وی سرایش شاهنامه کردی است که مجموعه ای از افسانه‌ها و داستان‌های حماسی مردم جنوب کردستان است.

ارتباط با میرزا شفیع دینوری 
الماس خان با میرزا شفیع دینوری دیگر شاعر کُرد، مراوده و مشاعره داشته و هر دو در حدود نیمه دوم سده ۱۲ می‌زیسته‌اند. میرزا شفیع مرثیه ای در ارتباط با مرگ الماس خان سروده که بخش مهمی از اطلاعات موجود دربارهٔ وی از همین مرثیه اخذ شده‌است.

پانویس

منابع 
 

اهالی دینور
شاعران کرد
شاعران کرد اهل ایران
شاعران کردی هورامی
کردهای اهل ایران
زادگان ۱۷۰۶ (میلادی)
درگذشتگان ۱۷۷۷ (میلادی)
شاعران کردی گورانی
سرداران افشاری