ابومنصور موفق هروی

ابومنصور موفق هروی، فرزند علی، پزشک و داروشناس ایرانی در سدهٔ ۴ و ۵ هجری قمری بوده‌است. او نویسندهٔ کهن‌ترین کتاب فارسی موجود در داروشناسی است.

کتاب ابنیه 
ابومنصور موفّق هروی احتمالاً اولین کسی است که در عهد منصور یکم سامانی در هرات در صدد تألیف کتابی به فارسی در داروشناسی برمی آید. او برای کسب اطلاعات مسافرت‌های زیادی در ایران و هند کرد. اثر مهم او کتاب الابنیه عن حقایق الادویه تنها کتابی است که از او برجا مانده‌است در این اثر ۵۸۵ دارو برحسب تأثیرشان طبقه‌بندی شده‌اند.

او در پیشگفتار کتابش می‌گوید «کتابهای حکیمان پیشین و عالمان و طبیبان محدث» را جستجو کرده و «ادویه و اغذیة مفرد و غیرش نیز و کردار هر دارویی و منفعتها و مضرتهاشان» را بررسی کرده‌است. چنان‌که از بقراط، جالینوس، دیسکوریدس، ماسرجویه، ابن ربن طبری، حنین بن اسحاق، ثابت بن قره، محمد بن زکریای رازی، سنان بن ثابت و موسی بن سنان یاد کرده‌است.
با این حال اینگونه برمی‌آید که او به پزشکان هندی علاقه‌مندتر بوده‌است. چنان‌که دربارهٔ یونانیان و رومیان می‌نویسد: «به غلط افتاده‌اند، حکیمان هند بر صوابند»

او در بیان چرایی نوشتن این کتاب نوشته‌است:

کهن‌ترین نسخه‌ای که از الابنیه در دست است، در سال ۴۴۷ قمری و به دست علی بن احمد اسدی طوسی، شاعر و واژه‌شناس نامدار کتابت شده‌است و امروزه در کتابخانهٔ وین نگهداری می‌شود.

بحث دربارهٔ او 
عده‌ای از مستشرقین از مقدمهٔ کتاب وی چنین فهمیده‌اند که او در زمان منصور بن نوح سامانی (۳۵۰-۳۶۶ق) می‌زیسته، اما این ادعا مورد قبول بسیاری از پژوهشگران ایرانی نمی‌باشد. اسدی طوسی این کتاب را در ۴۴۷ قمری کتابت نموده‌است و در پایان برای سلامت مؤلف(ابو منصور موفق هروی) دعا کرده‌است، که این خود نشانهٔ زنده بودن مولف در زمان کتابت کتاب می‌باشد. گرچه این احتمال هم داده شده که ممکن است اسدی تمام عبارت دعا را عیناً از روی نسخهٔ اصلی، که در حیات مؤلف نوشته شده، استنتاخ کرده باشد.

پیوند به بیرون 
 دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

پانویس

منابع 
 دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

اهالی ایران در سده ۱۰ (میلادی)
اهالی هرات
تاجیک‌های اهل افغانستان 
پزشکان قرون وسطی اهل ایران
داروسازان سده‌های میانه ایران
پزشکان سده ۱۰ (میلادی)
پزشکان سده‌های میانه اسلامی
محققان سامانیان
مخترعان اهل ایران
نویسندگان مرد اهل ایران
پزشکان ایرانی سده ۱۰ (میلادی)
مردمان تاجیک