نامه‌های مانی

دیوان یا مجموعهٔ نامه‌ها به فارسی میانه به نامه‌هایی که مانی به رهبران جوامع مانوی در زمان‌ها و مکان‌های مختلف نوشته‌است، گفته می‌شود. ابن ندیم در کتابی به نام رسائل فهرستی از عناوین ۷۷ نامهٔ مانی را آورده‌است. اصل این نامه‌ها به تمامی نه به زبان اصلی باقی‌مانده و نه به صورت ترجمه به یکی از زبان‌های ایرانی اما از بعضی از آنها نقل قول‌های کوتاهی که صورت اندرز و سخنان حکیمانه دارد، در بعضی از متون فارسی میانه و سغدی مانوی آمده‌است. از جمله:
 نامهٔ بزرگان به فارسی میانه که احتمالاً همان نامهٔ شمارهٔ ۲ در فهرست ابن ندیم با عنوان رسالة الکبرا است.
 نامهٔ هتا به فارسی میانه که همان نامهٔ ۶۶ در فهرست ابن ندیم با عنوان رسالة حطا است. 
 نامهٔ میشون به فارسی میانه که احتمالاً همان نامهٔ شمارهٔ ۳۳ در فهرست ابن ندیم یا عنوان رسالة هند العظیمه  است. 
 نامهٔ ارمن به فارسی و سغدی که همان نامهٔ شمارهٔ ۸ در فهرست ابن ندیم با عنوان رسالة ارمینیة است. 
 نامهٔ سیسن پتی به سغدی که ظاهراً همان نامهٔ شمارهٔ ۲۴ در فهرست ابن ندیم با عنوان رسالة سیس و فتق فی الصُوَر است.

پانویس

منابع 
 تفضلی، احمد، و به کوشش آموزگار، ژاله. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. تهران: انتشارات سخن، ۱۳۷۶ 

ادبیات فارسی میانه