میرزا محمدکاظم مروی

میرزا محمدکاظم مروی، وزیر مرو، نویسندهٔ کتاب عالم‌آرای نادری از دیوانیان و محاسبان امور مالی دربار نادر شاه بوده‌است.

او در سال ۱۱۰۰ خورشیدی/۱۱۳۳ قمری در مرو به دنیا آمد. پدرش از قزلباشها بوده‌است و به گفتهٔ خودش نیاکانش از قاجارهای تبریز بوده‌اند که به مرو کوچ داده شده‌اند. او از دیوانیان و محاسبان امور مالی دربار نادر شاه بوده‌است و در زمان تألیف عالم‌آرای نادری، «وزیر مرو» (سرپرست امور مالی مرو) بوده‌است.

چون ابراهیم خان برادر نادر در سال ۱۱۴۰ قمری به مرو لشکر کشید و آن ناحیه را گرفت، محمدکاظم و خانواده‌اش را به مشهد برد. محمدکاظم در مشهد به تحصیل پرداخت. در این دوره ذوالفقار خان ابدالی به مشهد تاخت و ابراهیم خان را شکست داد اما بعد آن جا را رها کرد.

چند سال بعد محمدکاظم در سال ۱۱۴۹ (قمری) به تبریز رفت و به خدمت ابراهیم خان درآمد و در لشکرکشی به داغستان (۱۱۱۷ خورشیدی/۱۱۵۱ قمری) او را همراهی نمود.

با فتح هندوستان به دست نادر شاه افشار (۱۱۵۱ قمری) در هرات به حضور نادر رسید و او در لشکرکشی به ترکستان (۱۱۱۹ خورشیدی/۱۱۵۳ قمری) همراه او بود. در سال ۱۱۵۴ ق. به عنوان لشکرنویس دوباره در سرکوبی ایلات یاغی راهی ترکستان شد.

در سومین لشکرکشی نادر به خوارزم به عنوان وزیر توپخانه و جباخانه و شترخانه و قاطرخانه و قورخانه در خدمت علیقلی خان برادرزادهٔ نادرشاه بود. سرانجام بعد از مرگ نادرشاه (۱۱۲۶ خورشیدی/۱۱۶۰ قمری) عهده‌دار وزارت مرو شد.

تاریخ عالم‌آرای نادری نوشتهٔ محمدکاظم مروی است. این کتاب دربارهٔ زندگانی نادر شاه افشار و تاریخ ایران از اواخر دورهٔ صفوی تا مرگ نادر (۱۱۲۶ خورشیدی/۱۱۶۰ قمری) است. او از دیوانیان و محاسبان امور مالی دربار نادر شاه بوده‌است و بسیاری از رخدادهای آن زمان را دیده یا از افراد حاضر در صحنه شنیده‌است و از این جهت مطالب کتابش اهمیت خاصی دارد. این کتاب پس از مرگ نادرشاه نوشته شده و در سال (۱۱۳۲ خورشیدی/۱۱۶۶ قمری) تألیف آن پایان یافته‌است.

میرزا محمدکاظم از سوادی در حد عادی برخوردار بوده‌است اما در عین حال به فرهنگ و دانش عشق می‌ورزیده‌است و نگارش کتاب عالم‌آرای نادری از سوی او مؤید همین نکته‌است. در کتاب اشعاری از محمدکاظم وجود دارد که سطح پایین است.

منابع 
 مروی، محمدکاظم، عالم‌آرای نادری، به تصحیح محمدامین ریاحی، کتابفروشی زوّار، چاپ یکم: ۱۳۶۴. (پیشگفتار)
 نوایی، عبدالحسین، متون تاریخی به زبان فارسی، سازمان سمت، ۱۳۷۵. (۱–۱۹۰)
 پایگاه پژوهشی آریابوم

اهالی مرو
تاریخ‌نگاران اهل ایران
زادگان ۱۱۰۰
زادگان ۱۱۳۳ (قمری)
نویسندگان مرد اهل ایران