هنری کیسینجر

هنری آلفرد کیسینجر ()، سیاستمدار، دیپلمات و مشاور ژئوپلیتیک آلمانی-آمریکایی است که به عنوان وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا و مشاور امنیت ملی آمریکا در دولت‌های ریچارد نیکسون و جرالد فورد فعالیت کرده‌است. او که یک پناهنده یهودی بود که در سال ۱۹۳۸ با خانواده اش از آلمان نازی گریخت، در سال ۱۹۶۹ مشاور امنیت ملی و در سال ۱۹۷۳ وزیر امور خارجه آمریکا شد. کیسینجر در سال ۱۹۷۳، به خاطر کنش‌هایش برای آتش‌بس در ویتنام،  جایزه صلح نوبل را تحت شرایطی مناقشه‌برانگیز که دو نفر از اعضای کمیته به اعتراض استعفا دادند، دریافت کرد.

او که از ورزندگان سیاست واقعی است، نقش برجسته ای در سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا بین سال‌های ۱۹۶۹ و ۱۹۷۷ ایفا کرد. در این دوره او پیشگام سیاست تنش زدایی با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود، ترتیب برقراری روابط ایالات متحده آمریکا با جمهوری خلق چین را داد، در آنچه دیپلماسی رفت و برگشت در خاورمیانه برای خاتمه دادن به جنگ یوم کیپور نام گرفت شد و قرارداد صلح پاریس را مذاکره کرد که به درگیری آمریکا در جنگ ویتنام خاتمه داد. کیسینجر همچنین با سیاست‌های بحث‌برانگیزی چون درگیری آمریکا در کودتای ۱۹۷۳ شیلی،  "چراغ سبز نشان دادن" به نظامیان آرژانتینی برای جنگ کثیف و حمایت آمریکا از پاکستان درجریان جنگ استقلال بنگلادش با وجود نسل‌کشی بنگالی‌ها از سوی پاکستان مرتبط دانسته می‌شود. کیسینجر پس از ترک دولت، شرکت مشاور ژئوپلیتیک کیسینجر اسوسییتس را تأسیس کرد. کیسینجر ده‌ها کتاب در زمینه تاریخ دیپلماتیک و روابط بین‌الملل نوشته‌است.

کیسینجر همچنان چهره بحث‌برانگیز و قطبی‌کننده‌ای در سیاست آمریکاست که از سوی بسیاری روزنامه نگاران، کنشگران سیاسی و وکلای حقوق بشر به عنوان یک متهم به جنایت جنگی محکوم  و از سوی بسیاری از دانشوران برجسته روابط بین‌الملل به عنوان یک وزیر امور خارجه بسیار موثر آمریکا تحسین می‌شود. با مرگ جرج پی. شولتس صدساله در فوریه ۲۰۲۱، کیسنیجر پیرترین عضو سابق کابینه ایالات متحده آمریکا و آخرین بازمانده کابینه نیکسون است. کیسینجر در ۲۷ مه ۲۰۲۳، ۱۰۰ ساله شد.

زندگی‌نامه 
کیسینجر در ۲۷ مه ۱۹۲۳ در خانواده‌ای یهودی‌الاصل در شهر فورت، آلمان به دنیا آمد. او در سال ۱۹۳۸ به همراه خانواده از آلمان تحت کنترل نازی‌ها به ایالات متحده آمریکا گریخت، در نیویورک ساکن شد و در سال ۱۹۴۳ تابعیت این کشور را کسب کرد.

سیاست خارجی 
کیسینجر در دورهٔ ریچارد نیکسون به عنوان وزیر امور خارجه آمریکا مشغول به کار شد و پس از پایان دوره نیکسون به خاطر رسوایی واترگیت و استعفای نیکسون در همان سمت با جرالد فورد (معاون نیکسون که طبق قانون اساسی جانشین وی شد) به همکاری ادامه داد. او در سال ۱۹۷۳ به خاطر تلاش‌هایش برای پایان بخشیدن به جنگ ویتنام جایزه صلح نوبل گرفت. از وی به عنوان یکی از استراتژیست‌های ارشد ایالات متحده آمریکا نام می‌برند.
او نقش کلیدی در سازماندهی کودتای شیلی در سال ۱۹۷۳ بر ضد دولت سالوادور آلنده و روی کار آمدن ژنرال آگوستو پینوشه داشت.

از مهم‌ترین فعالیت‌های موفقیت‌آمیز کیسینجر می‌توان به این موارد اشاره کرد:
 مذاکرات مربوط به محدودسازی سلاح‌های استراتژیک میان آمریکا و شوروی که منجر به پیمان سالت (۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲) شد.
 برقراری رابطه میان ایالات متحده آمریکا و چین با اجرای سیاست معروف به دیپلماسی پینگ پنگ در ۱۹۷۲.
 نقش مؤثر در خاتمه بحران ویتنام که جایزه صلح نوبل مشترکی را برای او و له دوک تو طرف مذاکره ویتنامی او به ارمغان آورد.

کیسینجر همچنان به عنوان یک شخصیت بحث‌انگیز در سیاست آمریکا محسوب می‌شود و توسط برخی روزنامه نگاران، فعالان سیاسی و وکلای حقوق بشر به جنایت جنگی محکوم شده‌است. براساس یک نظرسنجی که توسط مجله سیاست خارجی انجام شده، ۳۲٫۲۱ درصد از «محققان بزرگ روابط بین‌الملل آمریکا» هنری کیسینجر را مهمترین وزیر امور خارجه ایالات متحده از سال ۱۹۶۵ در نظر گرفتند.

خلیج فارس 
یکی از دغدغه‌های اصلی کیسینجر نفوذ احتمالی شوروی در خلیج فارس بود. در آوریل ۱۹۶۹, وقتی محمدرضا شاه پهلوی زیر قرارداد ۱۹۳۷ که حاکم بر اروندرود بود امضا زد، عراق بعثی با ایران دچار مناقشه شد. در ۱ دسامبر ۱۹۷۱ دو سال بعد از تنش‌ها در کنار مرز، رئیس‌جمهور احمد حسن البکر روابط ایران و عراق را قطع کرد. در مه ۱۹۷۲, نیکسون و کیسینجر از تهران دیدار کردند تا به شاه بگویند در صورتی که بخواهد سلاح‌های آمریکایی بخرد با هیچ مخالفتی مواجه نخواهد بود. در همان زمان، نیکسون و کیسینجر با برنامه شاه که آمریکا به همراه ایران و اسرائیل از جنگ چریک‌های پیشمرگه کرد عراقی برای استقلال از عراق حمایت کنند، موافقت کردند. کیسینجر بعدها نوشت که پس از ویتنام، امکانی برای اعزام نیروهای آمریکایی در خاور میانه وجود نداشت و بدین ترتیب قرار بود ایران نقش نایب آمریکا در خاور میانه را برعهده بگیرد. کیسینجر حکومت بعثی در عراق را تهدیدی احتمالی برای آمریکا توصیف کرد و معتقد بود که تقویت ایران و حمایت از پیشمرگه بهترین کار برای ایجاد موازنه است.

فعالیت‌های بعدی

کرونا
در سوم آوریل ۲۰۲۰ کیسینجر طی یادداشتی در روزنامه وال‌استریت ژورنال هشدار داد که احتمال می‌رود کروناویروس به بحران اقتصادی در جهان منجر شود که نسل‌ها ادامه داشته باشد و اگر اقدام مناسبی برای مقابله با شیوع ویروس کرونا در جهان صورت نگیرد، تصریح کرد که در صورت شکست در مقابله با چالش کرونا می‌تواند جهان را به آتش بکشد. کیسینجر در ارتباط با پیامدهای شیوع کرونا بر اقتصاد جهان گفت: «وقتی بیماری همه گیر کووید-۱۹ به پایان برسد، مؤسسات بسیاری از کشورهای جهان به‌عنوان شرکت‌های ناکام و شکست خورده تلقی خواهند شد. خواه این قضاوت منصفانه باشد یا خیر، حقیقت اینجاست که جهان بعد از ویروس کرونا دیگر به همان شکل قبل نخواهد بود»

عادی‌سازی رابطه عربستان با اسرائیل
وی در مصاحبه‌ای با روزنامه معاریو اسرائیل گفت "در قبال امتیازاتی که ریاض در ازای عادی سازی روابط با تل آویو به دست خواهد اورد، خرسند نیستم".

جایگاه‌های سیاسی 
 مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهور – دسامبر ۱۹۶۸ تا ژانویه ۱۹۷۷
 رئیس شورای امنیت ملی – ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۵
 وزیر امورخارجه – ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۷

منابع 

 کیسینجر، هنری آلفرد. دیپلماسی. علیرضا امینی، فاطمه سلطانی یکتا. تهران: اطلاعات، ۱۳۷۹،

پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی
 چرا جولین آسانژ، کیسینجر را هدف گرفته

استادان دانشگاه جرج‌تاون
استادان دانشگاه هاروارد
اعضای خارجی فرهنگستان علوم روسیه
اعضای شورای روابط خارجی
اعضای فی بتا کاپا
اعضای کابینه جرالد فورد
اعضای کابینه ریچارد نیکسون
اعضای کمیته راهبری گروه بیلدربرگ
افراد آلمانی یهودی‌تبار
افراد صدساله اهل آلمان
افراد پادکمونیست اهل ایالات متحده آمریکا
افراد جنگ داخلی لائوس
افراد جنگ ویتنام اهل ایالات متحده آمریکا
افراد دارای تابعیت ایالات متحده آمریکا
افراد رند کورپوریشن
مردان صدساله
افراد زنده
افرادی که شهروندی ایالات متحده آمریکا را کسب کرده‌اند
انستیتو سیاست خاورمیانه واشینگتن
اهالی بلمونت، ماساچوست
اهالی فورت
اهالی واشینگتن هایتس، منهتن
باشگاه فوتبال گروتر فورث
برندگان جایزه صلح نوبل
برندگان جایزه ملی کتاب
برندگان جایزه نوبل اهل ایالات متحده آمریکا
برندگان یهودی جایزه نوبل
پرسنل ارتش آمریکا در جنگ جهانی دوم
افراد صدساله اهل ایالات متحده آمریکا
پیامدگرایان
جمهوری‌خواهان اهل کنتیکت
جمهوری‌خواهان اهل ماساچوست
جمهوری‌خواهان اهل نیویورک (ایالت)
خاطره‌نویسان اهل آمریکا
خاطره‌نویسان روزانه اهل ایالات متحده آمریکا
دانشمندان علوم سیاسی اهل ایالات متحده آمریکا
دانش‌آموختگان دانشگاه هاروارد
دانش‌آموختگان سیتی کالج نیویورک
دریافت‌کنندگان جایزه شارلمانی
دریافت‌کنندگان جایزه گوگنهایم
دریافت‌کنندگان مدال رئیس‌جمهوری آزادی
دریافت‌کنندگان مدال ریاست جمهوری اسرائیل
دریافت‌کنندگان مدال ستاره برنزی
دیپلمات‌های اهل ایالات متحده آمریکا
دیپلمات‌های جنگ سرد
راست‌گرایان
روابط ایالات متحده آمریکا و اتحاد شوروی
روابط ایالات متحده آمریکا و چین
زادگان ۱۹۲۳ (میلادی)
ژئوپلتیک‌دان‌ها
سربازان ارتش ایالات متحده آمریکا
سربازان ارتش ایالات متحده
سیاستمداران اهل ایالات متحده آمریکا
سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
سیاستمداران یهودی آمریکایی
شخص سال برگزیده مجله تایم
صلیب‌های بزرگ درجه ۱ نشان افتخار شایستگی جمهوری فدرال آلمان
عملیات کندور
دانش‌آموختگان کالج هاروارد
کارآفرینان اهل ایالات متحده آمریکا
کارآفرینان اهل نیویورک
کارآفرینان اهل ماساچوست
مشاوران امنیت ملی ایالات متحده آمریکا
مشاوران حزبی اهل ایالات متحده آمریکا
مهاجران یهودی گریخته از آلمان نازی به ایالات متحده
نظامیان اهل نیویورک
نظامیان ایالات متحده آمریکا در جنگ جهانی دوم
نویسندگان آمریکایی یهودی‌تبار
نویسندگان اهل نیویورک
نویسندگان اهل منهتن
نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان سیاست خارجی اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان سیاسی اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان غیر داستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان غیر داستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
نویسندگان مرد غیر داستانی اهل ایالات متحده آمریکا
واقع‌گرایان سیاسی
وزیران امور خارجه ایالات متحده آمریکا
هنری کیسینجر
یهودیان اهل ایالات متحده آمریکا در نیروی نظامی