پارس‌آباد

پارس‌آباد مغان (در اصل پارسا آباد) دومین شهر بزرگ استان اردبیل از نظر جمعیت در شمال غربی ایران است که در دشت مغان جای گرفته‌است. این شهر بعنوان شمالی‌ترین شهر ایران، در سواحل جنوبی رود ارس قرار دارد و با جمهوری آذربایجان هم‌مرز است. مردم این شهر عمدتاً شاهسون‌ها (قزلباش) هستند.

شهر پارس‌آباد منطقه‌ای است که در جلگه‌ای هموار با آب و هوایی معتدل تا گرم قرار دارد. این شهر جزو شهرهای بزرگ و پرجمعیت منطقه آذربایجان ایران است. فاصله آن تا اردبیل دویست کیلومتر است. جلگه پارس‌آباد یکی از مستعدترین خاک و مطلوب‌ترین شرایط آب و هوایی برای زراعت دامپروری و باغداری را در ایران داراست.
شرکت بزرگ کشت و صنعت و دامپروری دشت مغان بزرگ‌ترین بنگاه معاملاتی در نوع خود در کشور و در خاورمیانه با حجم عملیات زراعی، دامی و صنعتی در همین شهرستان دایر است همچنین وجود مجتمع باغات چهار هزار هکتاری و کارخانه قند، کارخانه رب سازی، کمپوت سازی، مرباسازی، پنبه پاک کنی خوراک دام خوراک بذر پروسس میوه و کارگاه تولید لبنیات رونق خاصی به این شهرستان داده‌است. پوشش گیاهی منطقه بیشتر به صورت علف‌های مرتع مرغوب می‌باشد و عشایر شاهسون که بقایای ۳۳طایفه اصلی اند با حفظ نژاد و سنتهای خویش هنوز در دشت مغان به حیات خویش ادامه می‌دهند.
از محصولات کشاورزی و دامی مغان می‌توان به پنبه، چغندر قند، ذرت، گندم، جو، برنج هاشمی، حبوبات، دانه‌های روغنی، کنجد، و میوه جات و بادام زمینی و سیر اشاره کرد.

نام 
نام این شهر از کلمه پارسا، که نام خانوادگی مدیرعامل شرکت شیار آذربایجان، مهندس ابراهیم پارسا که در سال ۱۳۳۰ شمسی این شهر را بنیان نهاد، برگرفته شده امّا بعدها به دلیل اشکال در تلفّظ دو حرف آ بصورت پشت سرهم یکی از الفها حذف و شکل نوشتاری پارس‌آباد صورت امروزی خود را یافت.

در سال ۱۳۷۰ که پارس‌آباد رسماً به شهر تبدیل شد، اسم این شهر به مرور زمان از پارساآباد به پارس‌آباد تغییر یافت.

در تاریخ 
در کتاب مسالک و ممالک تألیف ابواسحق ابراهیم اصطخری در قسمت مربوط به ذکر دریای خزر چنین آمده‌است: 

و حسین شکوری می‌گوید :
حمدالله مستوفی در ذکر دیار اران مغان می‌نویسد:  مستوفی، با جروان و بزرند را دیه‌های معمور نوشته و می‌گوید: «برزند هوایش به گرمی مایل است و حاصلش غله می‌باشد.

صنایع دستی 
فرش بافی مهم‌ترین صنایع دستی منطقه است. عشایر و روستاییان منطقه مغان در استان اردبیل ورنی‌های نفیسی تولید می‌کنند که نقش و نگارهای زیبای روی بدنه آن‌ها بیش تراز طبیعت منطقه و شیوه زندگی عشیره‌ای آن‌ها الهام گرفته‌است.
 آبگینه
 بافته و نساجی سنتی
 رودوزی‌های سنتی
 سفال و سرامیک سنتی
 صنایع دستی تلفیقی
 صنایع دستی چرمی
 صنایع دستی چوبی و حصیری
 صنایع دستی سنگی
 نمد مالی
 ملیله کاری
 گلیم بافی
 ورنی (گلیم)
 چرم اردبیل
 معرق(نمین)
 جاجیم(خلخال)
 مرصع چوب(خلخال)
 معرق چوب(خلخال)
 گلیم عنبران
 ساز سنتی

نشان جهانی ورنی مغان 
در سال ۱۳۹۸ ورنی (گلیم) الهام گرفته از هویت عشایر منطقه نشان جغرافیایی بین‌المللی را کسب کرد. پیش از این گلیم عنبران نمین و جاجیم خلخال نشان ملی در سطح کشور را کسب کرده بودند اما ورنی مغان در سطح بین‌المللی موفق به کسب این نشان شد.

جمعیت 
۹۳'۳۸۷
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۹۳٬۳۸۷ نفر بوده‌است.

بیشتر مردم پارس‌آباد را عشایر (قوم شاهسون) تشکیل می‌دهند که قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین طایفه مغان به ترتیب پیرایواتلو، گیگلو و حسین حاجیلو هستند

مردم 
مردم این شهرستان اکثراً از طوایف شاهسون (گروهی از قزلباشان) هستند همچنین شیعیان دوازده‌امامی می‌باشند و به زبان ترکی آذربایجانی تکلم می‌کنند.

آموزش عالی پارس‌آباد 
پارس‌آباد شامل ۱دانشکده دولتی (دانشکده کشاورزی دانشگاه پیام نور، مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی مغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکده سماء، دو مرکز جامع علمی کاربردی 1 و ۲ می‌باشد.

فرودگاه 
فرودگاه پارس‌آباد مغان به جهت حاصل خیز بودن منطقه و آمدوشد کارشناسان مختلف و توریست‌ها احداث شده که پروازهای هفتگی به تهران و بالعکس را دارا می‌باشد. این فرودگاه به عنوان دومین فرودگاه قدیمی استان اردبیل (بعد از فرودگاه پادگان اردبیل) در سال ۱۳۵۲ تأسیس و در سال ۱۳۸۱ از شرکت کشت و صنعت و دامپروری مغان منفک و تحویل شرکت مادر تخصصی فرودگاه‌های کشور شد؛ که سند آن پس از ۱۲ سال، در سال ۱۳۹۲ به نام این شرکت ثبت شد. این فرودگاه در دی ماه ۱۳۹۶ پس از چندین سال وقفه در پرواز با تلاش مسئولان دوباره راه‌اندازی شد.

منطقه آزاد تجاری-صنعتی مغان 
منطقه آزاد تجاری-صنعتی مغان در استان اردبیل شامل شهرستان‌های اردبیل، مشگین‌شهر، نمین، گرمی (اردبیل)، بیله سوار، پارس‌آباد در شمال غرب ایران واقع شده‌است. منطقه آزاد مغان، به همراه شش منطقه دیگر از استان‌های گلستان (اینچه‌برون)، ایلام (مهران)، اردبیل (مغان)، سیستان و بلوچستان (سیستان)، کردستان (بانه مریوان)، بوشهر (بوشهر)، کرمانشاه (قصر شیرین) در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ در مجمع تشخیص مصلحت نظام به تصویب نهایی رسید.
استان اردبیل دارای ۳۸۰ کیلومتر مرز خشکی با جمهوری آذربایجان می‌باشد.

نقشه 
{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Polygon",
        "coordinates": [
          [
            [
              47.930184602737434,
              39.645899003379014
            ],
            [
              47.930184602737434,
              39.64781558197033
            ],
            [
              47.93282389640809,
              39.64781558197033
            ],
            [
              47.93282389640809,
              39.645899003379014
            ],
            [
              47.930184602737434,
              39.645899003379014
            ]
          ]
        ]
      }
    }
  ]
}

منابع

پانویس 
 مختصات و ارتفاع
 پارس‌آباد در نگاه میراث فرهنگی
 https://web.archive.org/web/20140408215048/http://parpnu.ac.ir/about_parsabad.aspx
 https://web.archive.org/web/20150801102219/http://iaupmogan.ac.ir/history/

روستاهای شهرستان پارس‌آباد
شهرستان پارس‌آباد
شهرهای استان اردبیل
شهرهای شهرستان پارس‌آباد