مسجد کبود گنبد

مسجد کبود گنبد، یا مسجد جامع بنای مذهبی است که مورد احترام و توجه اقوام مختلف در طول تاریخ شهرستان کلات نادر بوده‌است و به همین علت، کاملترین هنر هنرمندان در خدمت معماری و تزئین نقوش این بنا بکار رفته‌است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

معماری 
این مسجد چهار ایوانه، دارای گنبدی دو پوشه و نیلگون، صحن و طاق می‌باشد و ساقه گنبد استوانه‌ای شکل و فضای زیر گنبد یک هشت ضلعی منظم است و طول هر ضلع آن حدود ۴ متر می‌باشد.
صحن مسجد مستطیل شکل با عرض ۱۹ متر و طول ۲۷ متر است.
استفاده از کاشی هفت رنگ، مهم‌ترین عامل تزئین در بنای مسجد کبود گنبد شهرستان کلات نادربوده، که با استفاده از نقوش اسلیمی و گل و بوته در لچکی‌های بالای ایوان و رواق‌ها به کار رفته‌است.

آب انبار 
بنای آب انبار کلات در مجاورت ضلع شمالی مسجد کبودگنبد قرار داشته و تأمین کننده آب مورد نیاز اهالی ساکن در کبودگنبد بوده‌است. آب انتقال داده شده از تفرجگاه قره‌سو پس از عبور از باغ عمارت خورشید وارد این آب انبار، مسجد جامع و برخی از منازل اطراف می‌شده‌است.

پیشینه تاریخی 
بنای اصلی مسجد را از کارهای دوره سلجوقی می‌دانند که نادرشاه افشار نیز به نوبه خود، بیوتات و ایوان‌های اطراف آن را ساخته‌است.
در اطراف پیشخوان مدخل مسجد، کتیبه‌ای سنگی به خط نستعلیق مربوط به دوره قاجار نصب شده‌است که حکایت از تعمیر مسجد در این دوره توسط یلنگ توش خان ابن فتحعلی، حاکم کلات به سال ۱۲۵۰ هجری قمری است.
ابیات کتیبه مسجد کبود گنبد:

جستارهای وابسته 
 کبودگنبد
 فهرست آثار ملی شهرستان کلات

منابع 
 کتاب دژ خدای آفرین، نوشته حسن امیری و وحدت شاکری، انتشارات خیزران ۱۳۸۵، شابک: ۲-۱۶-۸۵۹۷-۹۶۴

آثار ملی ایران
بناهای تاریخی شهرستان کلات نادری
ساختمان‌ها و سازه‌ها در کلات
ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
ساختمان‌های مسجد دارای گنبد
مسجدهای استان خراسان رضوی
مسجدهای ایران