کارنامه بندار بیدخش

کارنامه‌ی بُندارِ بیدَخش یک «برخوانی برای دو برخوان» است از بهرام بیضایی که اوّل بار نویسنده خود با بازیِ مهدی هاشمی و پرویز پورحسینی به سالِ ۱۳۷۶ بر صحنه برد.

متن 
بیضایی این نمایشنامه را سال ۱۳۷۴ پس از سی‌وپنج سال که از نگارش نسخهٔ اولیه‌اش می‌گذشت باز می‌یابد و با ویرایش و به پایان رساندنش در همان سال، آن را در زمستان ۱۳۷۶، پس از بازگشت از سفر دیر انجامیدهٔ استراسبورگ، به نمایش درآورده و همچون سومین برخوانی (پس از اژدهاک و آرش) در کتاب سه برخوانی در انتشارات روشنگران و مطالعات زنان با شابک  به چاپ می‌رساند. «کارنامهٔ بندار بیدخش» پیش‌ترک در ماهنامه کلک (شماره ۷۶-۷۹ تیر تا مهر ماه ۱۳۷۵) منتشر شده بود. نیز در جلد یکم دیوان نمایش (۱۳۸۲) نسخه‌ای باز هم بازنگری شده از این کار چاپ شده‌است.

داستان 
بُندار دانشمندی است که جام جهان نما را برای جم ساخته است و چنان که بر می‌آید بیدخش اوست. او با اعتماد کامل، انواع دانش‌ها را به شاه می‌آموزد و جم نیز با این دانش‌ها بر جهان حکم می‌راند.اما جم بندار را تنها نردبانی از بهر صعود به قله قدر می‌داند و قدرت نیز چشمانش را کور کرده‌است. وی بندار بیدخش را فراموش کرده و از بیم این که مبادا روزی بندار دانشمند، این دانش‌ها را به دشمنی بیاموزد، او را به زندان «روئینه دژ» که ساخته دست و دانش خود بندار است می‌افکند. بندار در گوشه زندان به گذشته خود می‌نگرد و افسوس می‌خورد که چرا آن اندازه نسبت به شاه خوش‌بین بود و هنگام ساختن روئینه دژ، دست کم راهی پنهان برای روز مبادای خود هم تعبیه نکرد تا بگریزد.

نمایش 
نخستین بار بیضایی این نمایش را از بهمن سال ۱۳۷۶ تا اردیبهشت ۱۳۷۷ در تالار چهارسوی تئاتر شهر با بازی پرویز پورحسینی (در نقش جَم) و مهدی هاشمی (در نقش بُندارِ بیدَخش) بر صحنه برد. و سپس به دعوتِ روبرتو چولی و هلموت شفر روزهای ۲۱ و ۲۲ سپتامبر در تماشاخانهٔ روئر در مولهایم نیز اجرا شد.

فیلمِ این نمایش که در واپسین اجراهای تهران ضبط شده بود در خردادِ ۱۳۹۵ در سینما چهارسوی تهران به نمایش همگانی درآمد.

دیگر نمایش‌ها 

این نمایشنامه بارها به شیوه‌های اجرایی گوناگون بر صحنه رفته است.

 کارنامهٔ بندار بیدخش، اجرا کازرون، سالن اداره ارشاد، کارگردانی امین اسکندری، تاریخ خرداد ماه ۱۳۸۸.
 کارنامهٔ بندار بیدخش، اجرا تهران (سالن ارغنون)، شهریور ماه ۱۳۹۵، به کارگردانی آرش اشاداد
کارنامه‌ی بندار بیدخش، اجرا تهران ( تالار محراب )، دی و بهمن ماه ۱۳۹۸، به کارگردانی علی جهانجونیا
کارنامه ی بندار بیدخش ، اجرای تهران (فرهنگسرای نیاوران ، گوشه) آذر 1384 ، به کارگردانی مهراو نوری (دومین جشنواره نمایشنامه خوانی بنیاد فرهنگی هنری نیاوران ) 
کارنامه ی بندار بیدخش ، اجرای تهران (سالن مکتب) مهر 1394 ، به کارگردانی مهرآو نوری ،(جشنواره نیمکت)

جستارهای وابسته 
 آرش
 سه برخوانی

پانویس

توضیحات

ارجاعات

منابع 
 
 
 
 
 
 
 
 
 فصل نامه تخصصی ادبیات نمایشی سیمیا، دورهٔ دوم، شماره دوم، زمستان ۱۳۸۶
 سه برخوانی، بهرام بیضایی. انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، چاپ اول ،۱۳۷۶

پیوند به بیرون 

 

نمایشنامه‌های بهرام بیضایی
نمایش‌های ۱۳۷۶