وزیر دادگستری (ایران)

وزارت عدلیه یا دادگستری، سازمانی دولتی است که به حل اختلافات می‌پردازد و با مجازات نقض‌کنندگان قانون بر اجرای قوانین نظارت می‌کند. هرچند یکی از وزارت خانه‌های دولت وزارت دادگستری است؛ اما دادگستری، در قوه قضاییه متمرکز است. پیش از ایجاد سمت وزیر عدلیه در ۱۲۷۵ ه‍.ق سمتی با نام «امیر دیوان» عهده‌دار ریاست دستگاه قضای عرفی بود.

پادشاهی 
 منوچهر خان گرجی (۱۲۴۶–؟ ه‍.ق)
امیر دیوان
 میرزا نبی خان امیر دیوان قزوینی
 میرزا ابراهیم خان قزوینی (برادر میرزا نبی خان امیر دیوان به نیابت از وی)
 آغا بهرام (آقا بهرام خواجهٔ قراباغی) (؟–١٢۶۵ ه‍.ق)
 میرزا احمد خان فراهانی («وکیل دیوانخانه»، پسر محمدرضا خان وزیر آذربایجان)
 میرزا عباس خان ایروانی
 میرزا محمدزمان نوری (۱۲۶۸–۱۲۷۵ ه‍.ق)

وزیر عدلیه
 عباسقلی معتمدالدولهٔ جوانشیر (۱۲۷۵–۱۲۷۸ ه‍.ق)
 محمدابراهیم معتمدالملک جوانشیر (۱۲۷۸–۱۲۷۸ ه‍.ق)
 علی اعتمادالسلطنه (در آغاز وزارت، ضیاءالملک لقب داشت) (۱۲۷۸–۱۲۸۱ ه‍.ق)
 مصطفی بهاءالملک افشار (۱۲۸۱–۱۲۸۳ ه‍.ق)
 محمدقلی آصف‌الدولهٔ قاجار (۱۲۸۳–۱۲۸۶ ه‍.ق)
 غلامحسین سپهدار (۱۲۸۶–۱۲۸۷ ه‍.ق)
 حسین مشیرالدوله (۲۹ رمضان ۱۲۸۷–شعبان ۱۲۸۸ ه‍.ق)
 محمدناصر ظهیرالدولهٔ قاجار (۱۲۸۸–؟ ه‍.ق)
 پاشاخان امین‌الملک (؟–ذیحجهٔ ۱۲۸۹ ه‍.ق)
 محمدقلی آصف‌الدولهٔ قاجار (محرم ۱۲۹۰–۱۲۹۰ ه‍.ق)
 امام‌قلی میرزا عمادالدوله (۱۲۹۰–۱۲۹۱ ه‍.ق)
 کاظم نظام‌الملک نوری (۱۲۹۱–۱۲۹۲ ه‍.ق)
 علیرضا عضدالملک (۱۲۹۲–۱۲۹۳ ه‍.ق)
 کاظم نظام‌الملک نوری (۱۲۹۳–؟ ه‍.ق)
 علی‌قلی میرزا اعتضادالسلطنه
 علیرضا عضدالملک (؟–۱۲۹۵ ه‍.ق)
 بهرام میرزا معزالدوله (۱۲۹۵–؟ ه‍.ق)
 عبدالصمد میرزا عزالدوله
 یحیی مشیرالدوله (۱۲۹۹–۱۳۰۲ ه‍.ق)
 عبدالصمد میرزا عزالدوله (۱۳۰۲–۱۳۰۴ ه‍.ق)
 علیرضا عضدالملک (۱۳۰۴–۱۳۰۶ ه‍.ق)
 یحیی مشیرالدوله (۲۱ ربیع‌الثانی ۱۳۰۶–۲۰ جمادی‌الثانی ۱۳۰۹ ه‍.ق)
 محسن مشیرالدوله (۱۳۰۹–۱۳۱۴ ه‍.ق)
 عباس میرزا ملک‌آرا (۱۳۱۴–۱۳۱۶ ه‍.ق)
 اسدالله ناظم‌الدوله (۱۳۱۶–۱۳۱۶ ه‍.ق)
 روح‌الله میرزا نصرت‌السلطنه (۱۳۱۶–۱۳۱۷ ه‍.ق)
 غلامحسین غفاری (۱۳۱۷–۱۳۲۱ ه‍.ق)
 عبدالوهاب نظام‌الملک (۱۳۲۱–۱۳۲۴ ه‍.ق)

پادشاهی مشروطه

قاجار

پهلوی

جمهوری اسلامی

جستارهای وابسته 
 وزارت دادگستری جمهوری اسلامی ایران

یادداشت

پانویس

منابع 
 
 
ذاکرحسین، عبدالرحیم، ادبیات سیاسی ایران در عصر مشروطیت، نشر علم، چاپ اول، ۱۳۷۷
 DĀVAR, ʿALĪ-AKBAR – Encyclopaedia Iranica
 ماهنامه الکترونیکی دوران شماره ۷ بهمن ماه ۱۳۹۱
 تاریخچه وزارتخانه l - پورتال وزارت دادگستری
 
 

 
دادگستری