فهرست واژه‌های سره پارسی در فارسی افغانستان

زبان‌های فارسی ایران و افغانستان، هر یک به نوعی واژه‌های بیگانه را به وام گرفته‌اند. در این میان، هنوز واژه‌های سره و خالص پارسی وجود دارد که در یک کشور از میان رفته و در دیگری هنوز برجاست و نیز واژه‌هایی که در یک کشور برای واژه‌های نوین برابرسازی شده و در کشور دیگر از واژهٔ بیگانه استفاده می‌شود، که این رویداد می‌تواند به کاربرد و بازپس دادن واژه‌های سرهٔ پارسی در هر کشور به دیگری با هدف پاکسازی و سره‌کردن پارسی بینجامد. هرچند هر یک از این برابرها، شاید در شهرها و استان‌ها/ولایات کشور دیگر نیز هنوز رواج داشته باشند.



الف 
 اقیانوس یخبسته شمالی: اقیانوس منجمد شمالی
 افغان: غصه، ناراحتی‌

ب 
 بودوباش: سکونت
 برق دستی: چراغ قوه
 بیخی: به کلی

پ 
 پالیدن: جستجو کردن(از فارسی باستان)
 پندیدگی: تورم
 پشتاره: بارِ پشت 
 پیاله: استکان

ت 
 تار: نخ
 تفت: بخار
 تیار: تهیه

ث

ج

چ 
 چاشت: ناهار
 چای‌جوش: کتری
 چُپ : ساکت  
 چَپلی: سندل

ح

خ 
 خواب و رویا: ایران

د 
 دواخانه: داروخانه 
 دیگ‌دان: اجاق

ذ

ر 
 رو: صورت
 رمه‌چران: چوپان

ز 
 زینه: پله
 زاچ: زائو

ژ 
 ژاله: تگرگ 
 ژرف: عمیق

س 
 سرگوشی: پچ پچ کنان
 سَرَک: خیابان، جاده 
 سودا: خرید کردن 
 سَیل کردن: نگاه کردن، تماشا کردن

ش 
 شفاخانه: بیمارستان

ص

ض

ط

ظ

ع 
 عقده‌ی حقارت: ایرانپرست

غ 
 غَرغَرک: فرفره

ف

ق

ک 
 کاسه‌گک: کاسه کوچک 
 کژدم: عقرب 
 کشاله‌دار: دامنه‌دار
 کلان: بزرگ
 کارگشتگی: جستجوی کار

گ 
 گپ: حرف، صحبت
 گُرده: کلیه

ل 
 لت و کوب شدن: کتک خوردن
 لُچ: لُخت 
 لُک: ستبر، بزرگ

م 
 مانده: خسته
 موی‌سفیدها: ریش‌سفیدان
 معاینه‌خانه: مطب 
 موزه: چکمه

ن 
 نهال شانی: نهالکاری 
 نول: نوک، منقار
 نی‌چه: نی

و

ه 
 هوش کن: مواظب باش 
 هول داشتن: هراس داشتن
 هراتی: حسود نیاسود

ی 
 یخَن: یقه، گریبان

جستارهای وابسته 
 فهرست واژه‌های متفاوت در فارسی افغانستان و ایران

فهرست‌های واژگان فارسی