ولسوالی جبل‌سراج

ولسوالی جبل‌ السراج یکی از ولسوالی‌‌‌‌های ولایت پروان، به مرکزیت شهر جبل السراج در شمال خاوری افغانستان است. ولسوالی جبل‌ السراج از ولسوالی‌‌‌‌‌ های صنعتی افغانستان بشمار می‌رود. جبل‌ السراج در دامنه جنوبی هندوکش واقع شده و ١٧٣ کیلو مترمربع مساحت دارد. جمعیت آن در سال ١٣٩٩ حدود ٧٢٬٣٤٥ نفر میرسید. این ولسوالی از جنوب با ولایت کابل، از غرب با ولسوالی شینواری، از شمال با ولسوالی سالنگ و از شرق با ولایت کاپیسا هم‌مرز است.

ولسوالی جبل السراج دارای ۱۰۶ قریه خورد و بزرگ میباشد که تعدادی از آن را یاد آور میشویم، قریه قطب الدین خیل ، 

قلعه پایین گلبهار ، پای مزار ، دو آبی ، میانه کوچه ، پنجاه خانه ، ده بالای کلبهار ، لکار گلبهار،ده نو گلبهار،سبزي خیل،کل میرزا خیل، لشكر خيل ،حمید خیل،کوچه پایین،فتح خان خیل،میر خان خیل،جان نثار خیل ، خواجه محمد خېل ، قادر خېل ، عقب برج مستوفی ، خواجه خپل جبل السراج ، میدان ، مناره بالا ، چار برج حصار مناره ، مدد خېل ، عابد خبل ، عشق آباد ، سه کوتی ، قول بهلول ، كارته مامورين ، تاجکان ،ده بالا ، پشته مزار ، شاتوتک ، کلاخان خیل ، زربيها ، پل مټک ، بودلا،چشمه دراز ، شاخل زار ، سیل کندی ، خارزار ، بیخ کوتل ، خاخرم ، آهنگران آشا به ، بلندي

آشاوه بور کندا ، سموچک ، توتک ، ترسم خپل ، شامیرزا خیل ، 

چهار مغرک ، خدای نور خپل ، بابه لطیف خپل ، شامراد خبل ، قلعه ندافها ، کل پیدا خېل ، اسد خیل ، شهباز خبل ، شیر باقی خیل

، گلستان خیل ، قلعه سرک ، نصرالله خیل ، عزت الله خیل ګلبهار

، صوفي خیل ګلبهار ، بوري خیل ، سنگی محمد خېل ، ناوی ها ،

قلیچ خیل ، قلعه میرا ، باقی خبل ، محمدخان خیل ، خواجه خپل ګلبهار ، دو بندی ، شیرالله خیل ، خواجه خیل قلعه نهر ، عیسی خیل ، ملک خان خیل ، حاجي خیل ، ده میرخان ، میانه گذر بالا ، میانه گذر پایین ، حصار مناره ، مناره پایین ، گذر پایین ، قلعه سرخ

گذر نورالله ، خان خپل قلعه صحرا ، احمد خیل ، قلعه صحرا میانه جوی ، سلیم خېل ، صفی خیل ، آشور بیک خیل ، میراکجی خیل

جوی بخش ، قلعه حاجی گوهر خان ، حبیب خیل ، نور محمد خیل ، جان داد خیل ، ارسله خیل ، شاد خان خیل ، ایوب خیل ، عنایت الله خیل ،  عزت خیل بالا ،عزت خیل پایین

صنعت 

اولین فابریکه نساجی در افغانستان بنام فابریکه نساجی گلبهار در سال ۱۳۳۲ ولسوالی جبل‌سراج به سرمایه عبدالمجید زابلی، به‌کمک آلمان ساخته شد. در آن وقت تقریباً ۱۵۰۰۰ نفر کارگر در این فابریکه مشغول کار بودند. محصولات این فابریکه به میلیون‌ها متر نسج شامل فرش، پتو (کمپل)، تکه‌های لباس، پارچه‌های پشمی، نخی و ابریشمی می‌شد که به بیرون از افغانستان به ویژه به آلمان نیز صادر می‌شد.

فابریکه سمنت جبل‌سراج در سال ۱۳۳۷ با تولید ۱۰۰ تُن در یک شبانه روز تأسیس گردید و تا سال ۱۳۷۵ فعالیت مؤثر اقتصادی داشت. بعد از جنگ‌های داخلی در افغانستان فعالیت آن متوقف شد و در سال ۱۳۹۵ خورشیدی دوباره به فعالیت آغاز کرد و اکنون در هر شبانه روز ۱۰ تُن تولید دارد.

انرژی 
اولین بند برق آبی در سطح کشور (بند برق جبل‌سراج) در سال ۱۲۹۰ توسط مهندسان انگلیسی طرح‌ریزی شد و در سال ۱۲۹۳ کار آن آغاز و بالاخره در سال ۱۳۰۰ به بهره‌برداری سپرده شد. این بند برق دو توربین به‌شکل افقی دارد که ظرفیت مجموعی آن‌ها به ۱۵۰۰ کیلو وات می‌رسد. از برق تولید شده درین فابریکه برای برق‌رسانی به فابریکه سمنت جبل السراج و فابریکه نساجی گلبهار استفاده می‌شد. همچنان یک خط ولتاژ بلند برای برق‌رسانی به شهر کابل نیز از آنجا به کابل انتقال داده شده بود.

منابع 

 

شهرهای آسیای میانه
گردنه‌های افغانستان
مقاله‌های خرد جغرافیای افغانستان

ولسوالی‌های ولایت پروان