سد خداآفرین

سد خداآفرین بر روی رودخانهٔ ارس در مرز ایران و جمهوری آذربایجان در فاصلهٔ ۱۹۶ کیلومتری پایین‌دست سد ارس و سد مارازاد و در محدودهٔ شهرستان خداآفرین استان آذربایجان شرقی در ۲۴۰ کیلومتری شمال‌شرقی شهر تبریز میان پل خداآفرین و روستای ساریجالو قرار دارد.

این سد به‌طور مشترک توسط ایران و جمهوری آذربایجان ساخته شده‌است. این سد از نوع سنگ ریزه‌ای با هستهٔ رستی می‌باشد که ارتفاع آن ۶۱ متر و طول تاج آن ۳۹۰ متر می‌باشد. حجم مخزن آن نیز ۱٬۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ متر مکعب می‌باشد.

مطالعهٔ سد خداآفرین در سال ۱۳۵۲ توسط دولت وقت آغاز شد. اما با توجه به وقوع انقلاب در ایران و جنگ ایران و عراق، این پروژه در مراحل ابتدایی متوقف شد. در سال ۱۳۷۹ عملیات ساخت این سد دوباره آغاز و در پانزدهم آذر سال ۱۳۸۷ آبگیری سد آغاز شد.

هدف از احداث این سد مخزنی، ذخیره‌سازی آب و کنترل سیلاب‌های رودخانهٔ ارس به منظور آبیاری ۸۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی پایین‌دست سد و نیز تولید برق‌آبی بوده‌است.

این سد شامل چهار توربین کاپلان (هر طرف دو عدد) جمعاً به قدرت ۲۰۰ مگاوات (هر کدام ۵۰ مگاوات) است که با سرعت ۱۶۶٫۶۷ دور در دقیقه دوران می‌کند. ظرفیت تولید نیروگاه طرف ایران ۱۰۰ مگاوات است.

این سد افزون‌بر جلوگیری از خروج سالانه یک میلیارد مترمکعب آب از کشور توان تولید انرژی برق سالیانه معادل ۵۵۰ گیگاوات ساعت (سهم هر طرف ۲۷۵ گیگاوات ساعت) را دارد.

منابع 

ارس
ایستگاه‌های برق‌آبی در ایران
ایستگاه‌های برق‌آبی در جمهوری آذربایجان
بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۸ (میلادی) در ایران
بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۸ (میلادی) در جمهوری آذربایجان
روابط ایران و اتحاد شوروی
روابط ایران و جمهوری آذربایجان
زیرساخت‌های انرژی کامل‌شده در ۲۰۰۸ (میلادی)
سدهای استان آذربایجان شرقی
سدهای ایران
سدهای جمهوری آذربایجان
سدهای کامل‌شده در ۲۰۰۸ (میلادی)
مخزن‌های سد در ایران
سدهای خاکی