کانوایر

کانوایر جزئی از یک سیستم‌های انتقال و ذخیره‌سازی مواد در صنعت است. تکنیک و دانش نوین در مهندسی کنترل باعث شده تا نوار نقاله‌ها به همراه دیگر سیستم‌های انتقال مواد، در زمره فناوری‌های مدرن قرار گیرند و دامنه کاربرد آن‌ها از صنایع متوسط همچون خطوط تولید و مونتاژ کوچک گرفته تا صنایع بزرگی همچون پتروشیمی، فولاد، خودروسازی و صنایع دارویی و غذایی گسترده شود. انواع مختلف کانوایر که بنا به نیاز صنایع استفاده می‌گردند به شرح ذیل می‌باشند.اسلت کانوایر (SLAT CONVEYOR)، کانوایر تسمه‌ای (BELT CONVEYOR)، کانوایر زنجیری (CHAIN CONVEYOR)، کانوایر رولی (ROLLER CONVEYOR)
و انواع دیگر به شرح ذیل:'
کانوایر ویبره، (''CONVEYOR vibration,)
کانوایر وکیوم. (CONVEYOR vacuum)

نحوه عمل 
گسترش دامنه کاربرد و استفاده از فناوری‌های جدید باعث شده تا نحوه عملکرد و مکانیزم‌های متفاوتی برای کانوایرها توسط مهندسان وضع و بکار گرفته شود اما به‌طور کلی اکثر کانوایرها با استفاده از یک الکتروموتور، محوری را به حرکت درمی‌آورند که عمدتاً درامی (یک استوانه که از طریق اصطکاک تسمه‌ای را به حرکت درمی‌آورد) به آن متصل است در دیگر سوی آن درام هرزگردی با استفاده از تسمه یا زنجیر حلقه‌ای را می‌سازد که می‌توان با قرار دادن اجسام یا مواد آن‌ها را از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل نمود.

رولر کانوایر فری-فلو (Free & Flow Roller Conveyor) نوع ویژه‌ای از رولر کانوایر می‌باشد که ضمن کارکرد و روشن بودن موتور قابلیت این را دارد که رولرهای واقع در زیر محصول متوقف یا کم سرعت گردد. این عملکرد باعث عدم سایش رولرها به زیر پالت حمل‌کننده محصول یا زیر خود محصول می‌گردد.

این سیستم کاربرد وسیعی در خطوط تولید لوازم خانگی و دیگر محصولات تولیدی دارد.

انواع کانوایر 
با توجه به کاربرد یا نوع موادی که توسط کانوایرها حمل می‌شود آن‌ها را با نام‌هایی دسته‌بندی می‌کنند:

 حمل بسته و کیسه

معمولاً با استفاده از مکانیزم تسمه و درام استوانه‌ای برای حمل بسته و کیسه در ابعاد مختلف بکار برده می‌شود بیشتر در صنایع غذایی، دارویی و پتروشیمی کاربرد دارد.

 حمل مواد فله‌ای

با استفاده از مکانیزم تسمهٔ انعطاف‌پذیر و رولرهای زاویه دار مواد فله‌ای داخل تغاری که توسط تسمه شکل می‌گیرد از مبدأ بارگیری و در مقصد تخلیه می‌شود. این کانوایر (Bulk Material) دارای کاربرد بسیار گسترده‌ای است و در صنایع فولاد، پتروشیمی، سیمان و معادن بسیار کاربرد دارد. طول این نوع کانوایرها می‌تواند بسیار زیاد باشد و گاه به کیلومتر هم می‌رسد.

 کانوایر زمینی

برای انتقال خودرو یا بسته یا جعبه‌های بزرگ این نوع از کانوایر را داخل زمین کار می‌گذارند.

 کانوایر هوایی

برای انتقال بدنه خودرو و قطعات معمولاً در صنعت خودروسازی و رنگ پودری قطعات معلق بکار می‌رود.

 کانوایر بالابر

این نوع کانوایر (Bucket Elevator) با داشتن قاشقک‌هایی که به نوع خاصی از زنجیر متصل است می‌تواند مواد را از سطح (الف) به سطح (ب) برساند. این کانوایر در معادن و صنعت فولاد کاربرد بسیاری دارد.

 کانوایر زنجیری

در دو نوع یکی جهت حمل پالت و قطعات سالن تولید و نوع دیگر آن جهت انتقال مواد فله پودری در کارخانجات و معادن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کانوایر زنجیری به چندین روش به شرح ذیل طراحی و مورد استفاده واقع می‌گردد.

۱-واقع شدن زنجیر در زیر کف سالن تولید

در این روش هنگام ساخت کف سالن تولید ضمن اینکه کانال تأسیسات مانند لوله‌کشی باد و غیره درنظرگرفته می‌شود اقدام به گذاشتن چرخ زنجیر و موتور به شکل مورد نیاز می‌گردد و سپس با روشن شدن موتور زنجیر طبق لی اوت مد نظر در مسیر معین حرکت می‌کند. طبق لی اوت در قسمت بالای مسیرهای حرکت زنجیر شیاری تعبیه می‌گردد. کالسکه‌های حمل‌کننده محصول دارای میله‌ای عمودی هستند که توسط کارگر در قسمت شیار قرار می‌گیرد و لذا زنجیر می‌تواند در مسیر مورد نظر کالسکه را حمل نماید.

2- واقع شدن زنجیر و پدالهای آن در یک کانال بسته و حرکت زنجیر و پدالها که باعث حرکت مواد فله از قبیل سیمان ، خاک و ... درون کانال و انتقال آن میشود.

 رولر کانوایر

نوع دیگری از کانوایرها است که با استفاده از رولرها یا رولیک ها می‌توان جسم مورد نظر را با سر خوردن روی رولرها جابجا کرد. این کانوایر می‌تواند موتور دار یا بدون موتور باشد. که به نوع بدون موتور آن اصطلاحاً ثقلی می‌گویند. نوع پیشرفته این سیستم با نام رولر کانوایر فری-فلو می‌باشد که عملکردی به شرح ذیل دارد.

 فری-فلو کانوایر

سیستم فری-فلو (Free & Flow Roller Conveyor) یا پاور-فری (Power Free Roller Conveyor) سیستمی است که در آن غلتک هم می‌تواند محرک (یعنی حرکت دهنده) باشد و هم کاملاً هرز عمل نماید. به عبارتی غلتک پالت حامل محصول را به صورت خطی به حرکت درمی‌آورد و تا زمانی‌که مانعی پیش‌بینی شده مانند استاپر فعال نگردد حرکت ادامه پیدا می‌کند. در زمان فعال شدن استاپر یا هر مانع دیگری که در برابر پالت حامل محصول قرار بگیرد، حرکت پالت متوقف می‌گردد. در این حالت سیستم فری- فلو نقش خود را ایفا می‌نماید یعنی اینکه غلتک‌های در حال تماس با پالت بحالت هرز گرد در می‌آیند. در این حالت امکان اینکه بعلت عدم هموار بودن مسیر حرکت یا … پالت حاوی محصول در بین راه متوقف بگردد وجود ندارد و اشکالی در پروسه تولید بروز نمی‌کند.
همچنین عرض مناسب طراحی شده برای غلتک‌ها با ایجاد اصطکاک بیشتر حرکت مطلوبتری را به وجود می‌آورد. و همچنین فاصله مناسب طراحی شده مابین سطح فوقانی غلتک و سطح زیرین پالت امکان سایش پالت به بدنه را غیرممکن می‌سازد.
البته باید در نظر داشت غلتک جانبی نیز نقش بسیار تأثیرگذاری در هدایت بهتر پالت دارد.
این سیستم بیشتر برای خطوط تولیدی که محصول باید در ضمن حرکت متصل به برق و روشن باشند توصیه می‌گردد.

 لانگ رولرز کانوایر

مشخصه‌های فنی این سیستم نیز مانند یکی از دو سیستم قبل بوده و تنها فرق آن جایگزینی غلتک‌های بلند سرتاسری به جای غلتک‌های عریض می‌باشد. در این سیستم محصول بدون نیاز به پالت قابل انتقال می‌باشد.

 اسکرو کانوایر

از دیگر انواع دسته‌بندی کانوایرها هستند که مواد فله را به کمک چرخش یک ماردون (مارپیچ) به سمت جلو انتقال می‌دهند. بر خلاف کانوایر تسمه ایی یا رولیکی این نوع کانوایر صرفاً قابلیت انتقال مواد فله و پودری را دارد. به جهت سادگی در استفاده و استهلاک پایین مقرون به صرفه می‌باشد.

نگهداری سیستم نوار نقاله 
شرکت‌هایی که از سیستم نوار نقاله استفاده می‌کنند می‌توانند با بررسی برخی موارد مانند بازرسی منظم، نظارت دقیق بر موتورها، اطمینان از موجود بودن قطعات یدکی پرکاربرد و… هنگام روبرو شدن با خطا یا اشکال بتوانند سریع‌تر مشکل را پیدا و رفع کنند.

انتخاب صحیح تسمه نقاله به هنگام نصب، اطمینان یافتن از اینکه سیستم متناسب با کار ما طراحی شده است و سرعت مطلوب و مناسب برای حرکت اجسام می‌تواند در افزایش عمر یک سیستم نوار نقاله موثر باشد.

استانداردها 
برای طراحی کانوایرها امروزه در استاندارد‌های مختلف مثل DIN و ISO می‌توان قوانین کلاسه شده طراحی را یافت اما معروفترین این استانداردها استاندارد CEMA یا Conveyor Equipment Manufacturers Association است. برای آشنایی بیشتر با این استاندارد به وبگاه رسمی آن در این آدرس مراجعه کنید.

منابع 

 

 

جابه‌جایی مواد
موضوعات مرتبط با ترابری و توزیع
ویکی‌سازی رباتیک