پیر پائولو پازولینی

پیر پائولو پازولینی  (زاده ۵ مارس ۱۹۲۲ – درگذشته ۲ نوامبر ۱۹۷۵) کارگردان، نویسنده، شاعر، نظریه‌پرداز و روشن‌فکر معاصر ایتالیایی بود. او همچنین خود را به عنوان بازیگر، روزنامه‌نگار، رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس و شخصیت سیاسی هم مطرح کرد. او از برجسته‌ترین کارگردانان ایتالیا در قرن بیستم و چهرهٔ برجسته‌ای در ادبیات اروپا و هنر سینما است. سرگئی پاراجانف کارگردان شهیر سینما، در یادداشتی، پازولینی را «مقام شامخ خدا» و شیوهٔ کارگردانی‌اش را «جادویی» نامیده‌است.

او به دلیل سبک صریح و تمرکز برخی از آثارش روی مسائل جنسی تابو در ایتالیا همچنان یک شخصیت بحث‌برانگیز است. قتل او منجر به اعتراض در ایتالیا شد، موقعیتی که همچنان مورد بحث و جدل واقع می‌شود.

زندگی‌نامه 

پازولینی در ۱۹۲۲ در بولونیا به دنیا آمد. او از فیلمسازان نسل دوم سینمای بعد از جنگ ایتالیا است که علاوه بر فیلم‌سازی، در نوشتن رمان، شعر و نقدهای سینمایی و فرهنگی نیز دست داشته‌است. سینمای پازولینی آمیزه‌ای از شعر، استعاره، اسطوره‌شناسی، روان‌شناسی و دیالکتیک مارکسیستی است. وی فعالیت‌اش را در سینما با نوشتن فیلم‌نامه شب‌های کابیریا برای فدریکو فلینی آغاز کرد. فیلم انجیل به روایت متی او روایتی از زندگی عیسی مسیح می‌باشد. تمام فیلم با بازیگران غیرحرفه‌ای و در لوکیشن‌های بدیع و خیره‌کنندهٔ ایتالیا فیلم‌برداری شده‌است.

بسیاری از فیلم‌های پازولینی، اقتباس‌های مدرن از آثار کلاسیک ادبی جهان‌اند که با تأویل ویژهٔ او ارائه شده‌اند، آثاری چون ادیپ شهریار، مده‌آ، دکامرون، حکایت‌های کانتربوری و داستان‌های عشقی هزار و یک شب. آخرین فیلم پازولینی قبل از مرگ، فیلمی است با نام سالو یا ۱۲۰ روز در سودوم که پازولینی فیلم‌نامهٔ آن را با کمک رولان بارت بر اساس داستان غریب و پورنوگرافیک مارکی دو ساد نوشته‌است که بیانیه‌ای علیه اخلاق فاشیستی و منش سرمایه‌داری ایتالیا در آن دوران است.

پازولینی نه تنها یک فیلمساز، بلکه شاعر و نظریه‌پرداز سینما نیز بوده‌است. مقالهٔ سینمای شعر که او در ژوئن ۱۹۶۵ در نخستین فستیوال فیلم پزارو خواند و در اکتبر ۱۹۶۵ در نشریهٔ کایه دو سینما منتشر شد، یکی از مهم‌ترین مقاله‌هایی است که دربارهٔ ماهیت شعرگونهٔ سینما و زیبایی‌شناسی آن نوشته شده و از اعتبار آکادمیک و تحلیلی بسیاری برخوردار است. پازولینی یک همجنس‌گرای آشکار بود و در تعداد معدودی از فیلم‌هایش نیز به بسط روابط همجنس‌گرایانه پرداخت. او در بخشی از مصاحبه با جان هلیدی گفته‌است:

«من از ریشه با چنین جامعه‌ای مخالفم؛ جامعه‌ای مثل اسرائیل؛ جامعه‌ای که بر پایهٔ اندیشهٔ نژادی و موعودی استوار است. تأسیس یک کشور بر پایهٔ شالودهٔ مذهبی سه هزار ساله، کاری خطرناک و جنون‌آمیز است. من با این بینش مذهبی و ملی‌گرا مخالفم. چنین چیزی وحشتناک است، هر چند که مبنای همه دولت‌ها از همین قبیل است».

نقض قانون مؤلف، مصنف 
پازولینی در فیلم مده‌آ قسمتی از آواز اکبر گلپایگانی (با تار جلیل شهناز) را بدون اجازه از صاحبان اثر استفاده کرده بود و گلپایگانی پس از ثبت شکایت و بعد از گذشت یک سال – به گفتهٔ اکبر گلپایگانی – یک میلیون دلار غرامت از پازولینی دریافت کرد.

زندگی شخصی

گرایش جنسی 
در سپتامبر ۱۹۴۹ رسوایی کوچکی در طول یک جشنوارهٔ محلی در راموسلو رخ داد که در آن شخصی به نام کوردووادو، گروهبان محلی کارابینیری، از رفتار جنسی (خودارضایی) پازولینی با سه نوجوان شانزده ساله پس از رقص و مصرف الکل اطلاع داد. کوردووادو والدین پسران را احضار کرد که همهٔ آن‌ها با تردید از طرح اتهام جلوگیری کردند. با این وجود، کوردووادو گزارشی تهیه کرد و به‌طور علنی اتهامات خود را توضیح داد و باعث جنجال در عموم شد. یک قاضی در سان ویتو آل تالیامنتو پازولینی را به «فساد جنسی و انجام اعمال ناپسند در اماکن عمومی» متهم کرد. در نتیجه پازولینی و نوجوان ۱۶ ساله هر دو متهم شدند.

یک ماه بعد هنگامی که از پازولینی در این باره سؤال شد، نه تنها حقایق را انکار نکرد بلکه از یک «محرک ادبی و اروتیک» صحبت و از آندره ژید، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات در سال ۱۹۴۷ یاد کرد. کوردووادو این را به مافوق خود اطلاع داد و با این کار مطبوعات را وارد ماجرا کرد. به گفتهٔ پازولینی، تمام این ماجرا توسط دموکرات‌های مسیحی برای لکه‌دار کردن نام او به وجود آمده‌است. در نتیجه او از شغل خود در والواسون اخراج شد و همچنین بخش اودینه حزب او را از PCI اخراج کرد و پازولینی این کار را خیانت می‌دانست. او نامه‌ای انتقادی خطاب به دوست خود فردیناندو مائوتینو که رئیس بخش بود نوشت و مدعی شد که تحت «تاکتیک» PCI قرار گرفته‌است. در حزب، این اخراج با مخالفت ترزا دگان، همکار پازولینی در آموزش و پرورش مواجه شد. او همچنین نامه‌ای به او نوشت و در آن اعتراف کرد که پشیمان است از این‌که «این‌قدر ساده‌لوح و حتی ناشایست است». والدین پازولینی با عصبانیت واکنش نشان دادند و وضعیت در خانواده غیرقابل تحمل شد.

دایرةالمعارف ال‌جی‌بی‌تی در مورد همجنس‌گرایی پازولینی موارد زیر را بیان می‌کند:

پازولینی در حالی که از همان ابتدای کار خود آشکارا همجنس‌گرا بود، به ندرت در فیلم‌هایش به همجنس‌گرایی پرداخت. این موضوع به‌طور برجسته در فیلم قضیه و هنگامی که ترنس استمپ در نقش یک بازدیدکنندهٔ مرموز خداگونه، پسر و پدر خانواده‌ای از طبقه متوسط را اغوا می‌کند به تصویر کشیده شده‌است. همچنین به‌طور گذرا در فیلم داستان‌های عشقی هزار و یک شب در افسانه‌ای بین یک پادشاه و یک فرد عادی که به مرگ ختم می‌شود و بدتر از همه در فیلم بحث‌برانگیز سالو یا ۱۲۰ روز در سودوم به این موضوع اشاره شد که اقتباسی از داستان مارکی دو ساد بود.

در سال ۱۹۶۳، پازولینی با عشق بزرگ زندگی خود، نینتو داوولی ۱۵ ساله ملاقات کرد، که بعداً او را برای بازی در فیلم پرنده‌های بزرگ و پرنده‌های کوچک در سال ۱۹۶۶ انتخاب کرد. پس از آن پازولینی مرشد و دوست داوولی شد.

با این حال، زنان مهمی در زندگی پازولینی بودند که پازولینی با آن‌ها احساس دوستی عمیق و منحصر به فردی داشت، به ویژه لائورا بتی و ماریا کالاس که با او در ارتباط بودند. داچا مارائینی، نویسندهٔ معروف ایتالیایی، دربارهٔ رفتار کالاس با پازولینی می‌گوید: «ماریا همیشه او را حتی تا آفریقا دنبال می‌کرد و امیدوار بود که پازولینی به دگرجنسگرایی تمایل پیدا کند و به ازدواج با او راضی شود..» پازولینی همچنین نسبت به مشکلات مربوط به نقش «جدید» که از طریق رسانه‌های ایتالیایی به زنان نسبت داده می‌شود، حساس بود و در مصاحبه‌ای در سال ۱۹۷۲ اظهار داشت که «زن‌ها ماشین بازی نیستند».

مرگ 
پازولینی در ۱۹۷۵ در اوستیا در نزدیکی رم، به قتل رسید. یک پسر جوان روسپی به نام جوزپه پلوسی مدعی شده بود که قاتل اوست و پازولینی قصد تجاوز به او را داشته‌است. اما بسیاری معتقدند که قتل او مشکوک و به دلیل انگیزه‌های سیاسی بوده‌است. در ۷ مه ۲۰۰۵، پلوسی ادعاهای خود را پس گرفت و اعلام نمود که پازولینی توسط سه نفر با لهجهٔ جنوبی که پازولینی را یک «کمونیست کثیف» خطاب کرده بودند به قتل رسیده‌است. همچنین وی اعلام کرد خانواده‌اش مورد تهدید قرار گرفته بودند.

طی بررسی‌های بیشتر در سال ۲۰۰۵ و طبق شهادت دوستش سرجیو کیتی مشخص شد قاتلین که پیشتر حلقه‌هایی از فیلم سالو را دزدیده بودند با پازولینی در محل مورد نظر قرار گذاشته بودند تا آن را پس بدهند که این ملاقات به مرگ وحشتناک وی ختم شد. به گزارش هالیوود ریپورتر، مرگ «پیر پائولو پازولینی» ایتالیایی به مدت بیش از ۴۰ سال است که در هاله‌ای از ابهام قرار دارد اما ایبل فرارا کارگردانی که به تازگی فیلمبرداری فیلم بیوگرافیکی جدیدش را که داستان آن دربارهٔ پایان زندگی پازولینی است تمام کرده می‌گوید کسی که این کارگردان را به قتل رسانده‌است، می‌شناسد. پازولینی در سال ۱۹۷۵ و بعد از این‌که در مناطق حاشیه‌ای رم چندین بار ماشین خودش از رویش رد شد، جانش را از دست داد. پلیس در ابتدا فردی خیابانی را دستگیر کرد اما او بعدها به دلیل کمبود مدارک آزاد شد. اندکی بعد از آن، جستجوها برای یافتن سه مرد آغاز شد که با دیدگاه‌های چپ‌گرا و ضدمذهبی پازولینی مخالف بودند، اما آن‌ها هیچ‌گاه پیدا نشدند. در سال ۲۰۰۵ نیز پلیس بعد از آشکار شدن مدارک جدیدی دال بر این‌که پازولینی در یک طرح اخاذی شرکت داشته پرونده را دوباره باز کرد، اما در انتها این پرونده هنوز هم به صورت یک معما باقی مانده‌است.

پازولینی که در هنگام مرگ ۵۳ سال داشت، یکی از پیشگامان حرکت نئورئالیسم در سینمای ایتالیا، همچنین شاعر اهل تئاتر و هنر بود. او در سال‌های ۱۹۷۱ و ۱۹۷۲ با فیلم‌های «دکامرون» برندهٔ جایزهٔ منتخب هیئت داوران و «قصه‌های کانتربری» برندهٔ جایزهٔ خرس طلایی، موفق به دریافت جوایز اصلی جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم برلین شد. همچنین چندین فیلم او در بخش رقابتی فستیوال‌های «کن» و «ونیز» به نمایش درآمدند.

نظرات سیاسی

تلویزیون در پیوند با بیگانگی فرهنگی 
پازولینی از جهانی شدن اقتصاد و سلطهٔ فرهنگی ایتالیای شمالی (اطراف میلان) بر سایر مناطق به ویژه جنوب خشمگین بود. او احساس کرد این اتفاق از طریق قدرت تلویزیون به وقوع پیوسته‌است. یک برنامهٔ مناظرهٔ تلویزیونی در سال ۱۹۷۱ ضبط شده‌است، که او سانسور را تقبیح کرد، در واقع تا روز پس از قتل او در نوامبر ۱۹۷۵ این برنامه پخش نشد. او یک طرح اصلاحاتی را در سپتامبر و اکتبر ۱۹۷۵ تنظیم کرد، و در آن طرح به لغو تلویزیون به عنوان یکی از اقدامات مطلوبی که لازم است اجرا شوند، اشاره کرد.

کتاب‌شناسی 
 بوی هند؛ سفرنامه به هندوستان، ترجمهٔ علیرضا نیاززاده نجفی، نشر هست.
 خویشاوندی با خورشید و باران؛ گزیدهٔ اشعار، ترجمهٔ ونداد جلیلی، نشر چشمه
 پدر وحشی (فیلمنامه)، ترجمهٔ کاظم فرهادی و فرهاد خردمند، نشر چشمه
 وطن من کجاست (مجموعه‌شعر) - پیر پائولو پازولینی- ترجمهٔ مهدی مرعشی PDF
 در قلب یک کودک (مجموعه‌شعر) - پیر پائولو پازولینی - ترجمهٔ مهدی مرعشی PDF
 شعرهای فراموش‌شده (مجموعه‌شعر) - پیر پائولو پازولینی - ترجمهٔ مهدی مرعشی PDF
 سینمای شعر (مقاله): این اثر که در نخستین جشنوارهٔ فیلم پزارو (ژوئن ۱۹۶۵) قرائت و در اکتبر همان سال در نشریهٔ کایه دو سینما منتشر شد یکی از مهم‌ترین مقالاتی است که دربارهٔ ماهیت شعرگونهٔ سینما و زیبایی‌شناسی آن نوشته شده و از اعتبار آکادمیک و تحلیلی بسیاری برخوردار است.

فیلم‌شناسی

فیلم‌های بلند 
همهٔ عناوین فیلم‌های زیر، به جز آن‌هایی که در توضیحات نوشته‌شده‌است توسط پیر پائولو پازولینی نوشته و کارگردانی شده‌است. فیلم‌های ادیپ شهریار و مده‌آ به ترتیب بر مبنای نمایشنامه‌های سوفوکل و اوریپید نوشته‌شده‌اند.

مستندها 
 مجالس عشق، ، ایتالیا، ۱۹۶۳.
 مکان‌یابی در فلسطین، ، ایتالیا، ۱۹۶۳.
 یادداشت‌های سفر برای فیلمی دربارهٔ هند (فیلم مستند برای تلویزیون ایتالیا)، .
 یادداشت‌هایی برای یک اورستی آفریقایی، ، ایتالیا، ۱۹۶۹.
 یادداشت‌هایی برای داستانی دربارهٔ رفتگرها، ، ایتالیا، ۱۹۷۰.
 فیلم مستند کوتاه، ، ۱۹۷۲.
 دوازده دسامبر، ، ایتالیا، ۱۹۷۲.
 دیوارهای صنعا، ، ایتالیا، ۱۹۷۳.

اپیزودها در فیلم‌های چندگانه 
 پنیر بی‌نمک در RoGoPaG، ، فرانسه و ایتالیا، ۱۹۶۲.
 قسمت اول خشم، ، ایتالیا، ۱۹۶۳.
 تماشای زمین از کره ماه،  در فیلم ساحره‌ها ، فرانسه و ایتالیا، ۱۹۶۶.
 ابرها چیستند؟، ، ایتالیا، ۱۹۶۷.
 داستان گل کاغذی،  در فیلم عشق و خشم ، ایتالیا و فرانسه، ۱۹۶۸.

جستارهای وابسته 
 سالو یا ۱۲۰ روز در سودوم
 سالو (ایتالیا)
 سالو (اسپانیا)
 مارکی دو ساد
 دو ساد (فیلم)
 پازولینی (فیلم)

یادداشت‌ها

پانویس

منابع 
 علی امینی نجفی، پازولینی سی سال پس از مرگ (سایت بی‌بی‌سی)

پیوند به بیرون 
 
 پیر پائولو پازولینی، وب‌سایت ایتالیایی با تفسیر گسترده
 ویدئو (به ایتالیایی): پازولینی راجع به تأثیر مخرب تلویزیون در یوتیوب (منقطع و نیمه‌سانسور شده توسط انتسو بیاجی)

 
افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل ایتالیا
افراد ال‌جی‌بی‌تی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
افراد ایتالیایی یهودی‌تبار
اهالی اسکاندیانو
اهالی بلونو
اهالی بولونیا
اهالی رجیو امیلیا
اهالی کونلیانو
بازیگران اهل ایتالیا
بازیگران اهل بولونیا
بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
بازیگران مرد فیلم اهل ایتالیا
بازیگران مرد کشته‌شده
بازیگران همجنس‌گرای مرد اهل ایتالیا
بازیگران همجنس‌گرای مرد
برندگان جایزه انجمن ملی فیلم ایتالیا
برندگان جایزه ویارجو
برندگان جشنواره فیلم کن برای بهترین فیلمنامه
بنیانگذاران مجله اهل ایتالیا
بی‌خدایان اهل ایتالیا
پازولینی، پیر پائولو
پازولینی، پیر پائولو
رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رمان‌نویسان مرد اهل ایتالیا
روزنامه‌نگاران ال‌جی‌بی‌تی
روزنامه‌نگاران اهل ایتالیا
روزنامه‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
روزنامه‌نگاران مارکسیست
روزنامه‌نگاران مرد اهل ایتالیا
پازولینی، پیر پائولو
زبان‌شناسان اهل ایتالیا
ستون‌نویسان اهل ایتالیا
سرگرمی‌سازان به‌قتل‌رسیده
شاعران ال‌جی‌بی‌تی
پازولینی، پیر پائولو
شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
شاعران کمونیست
شاعران مرد اهل ایتالیا
شاعران مرد
ضد فاشیست‌های اهل ایتالیا
فریولی‌تبارها
فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
فیلم‌سازان تجربی اهل ایتالیا
فیلم‌سازان تجربی
فیلم‌نامه‌نویسان اهل ایتالیا
فیلم‌نامه‌نویسان ایتالیایی سده ۲۰ (میلادی
فیلم‌نامه‌نویسان مرد اهل ایتالیا
فیلم‌نامه‌نویسان مرد
قتل‌های ناشناخته در ایتالیا
کارگردانان ال‌جی‌بی‌تی
کارگردانان برنده خرس طلایی
کارگردانان فیلم اهل ایتالیا
کارگردانان فیلم ایتالیایی‌زبان
کارگردانان فیلم مستند اهل ایتالیا
کارگردانان فیلم‌های خیال‌پردازی
کشتگان فیلمساز
کشته‌شدگان اهل ایتالیا
کشته‌شدگان در ایتالیا
کمونیست‌های اهل ایتالیا
کمونیست‌های مسیحی
مارکسیست‌های اهل ایتالیا
منتقدان فیلم اهل ایتالیا
نقاشان امیلیا-رومانیا
نقاشان اهل ایتالیا
نقاشان اهل بولونیا
نقاشان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
نقاشان سده ۲۰ (میلادی)
نقاشان مرد ایتالیایی
نمایشنامه‌نویسان اهل ایتالیا
نمایشنامه‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایتالیا
نمایشنامه‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
نمایشنامه‌نویسان مرد اهل ایتالیا
نویسندگان ال‌جی‌بی‌تی اهل ایتالیا
نویسندگان ال‌جی‌بی‌تی
نویسندگان مارکسیست
نویسندگان مرد اهل ایتالیا
نویسندگان مرد به‌قتل‌رسیده
نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
نویسندگان همجنس‌گرای مرد اهل ایتالیا
نویسندگان همجنس‌گرای مرد
ویراستاران مجله اهل ایتالیا
هنرمندان ال‌جی‌بی‌تی اهل ایتالیا
هنرمندان همجنس‌گرای مرد