محمود فرشچیان

محمود فرشچیان (زادهٔ ۴ بهمن ۱۳۰۸) نقاش ایرانی است. او برای ساخت آثار با مضامین شیعی شهرت دارد. برخی از آثار او توسط وزیران امور خارجهٔ ایران (کمال خرازی و محمدجواد ظریف) به عنوان هدیه به سفرا و وزرای کشورهای خارجی اهدا شده‌است. آثار او در بسیاری از شهرهای جهان مانند پاریس، نیویورک، و شیکاگو به نمایش گذاشته شده‌است. در سال ۱۳۹۳، نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر به وی اهدا شد.

قبول 
پدر محمود فرشچیان که نماینده فرش اصفهان بود، او را به کارگاه نقاشی میرزا آقا امامی برد و امامی به استعداد فرشچیان در زمینه نقاشی پی برد. فرشچیان پس از آموزش نزد او و عیسی بهادری و دانش‌آموختگی از مدرسه هنرهای زیبای اصفهان، برای گذراندن دوره هنرستان هنرهای زیبا به اروپا سفر کرد و چندین سال به مطالعهٔ آثار هنرمندان غربی در موزه‌ها پرداخت. بنا بر گفته خودش، در اروپا اول کسی بود که با بسته‌ای از کتاب و قلم وارد موزه می‌شد و آخر از همه از موزه خارج می‌شد.

پس از بازگشت به ایران، فرشچیان کار خود را در اداره کل هنرهای زیبای تهران آغاز کرد و به مدیریت اداره ملی و استادی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران برگزیده شد. محمود فرشچیان، هم‌اکنون در نیوجرسی آمریکا ساکن است و سفرهای دوره‌ای و فصلی به ایران دارد.

پس از مرگ پابلو پیکاسو، روزنامه اطلاعات در ۲۰ فروردین ۱۳۵۲ از بزرگان نقاشی ایران شامل بهجت صدر، امین‌الله رضایی، محمود فرشچیان، معصومه سیحون، فرامرز پیلارام و ایران درودی دعوت کرد و گفته‌های آن‌ها را در ویژه‌نامه خود منتشر نمود.

فیلم مستندی نیز با عنوان عشق‌پرداز به کارگردانی حمید کاویانی و با حضور عزت‌الله انتظامی، پرویز پورحسینی و با صدای زیبا بروفه در نکوداشت او ساخته شده‌است که در آیین رونمایی کتاب پنجم او به نمایش درآمد.
محمود فرشچیان سه فرزند به نام‌های علی‌مراد، لیلا و فاطمه دارد. علی‌مراد فرشچیان در ایالت فلوریدا آمریکا مشغول طبابت می‌باشد و لیلا در شغل تحلیلگر رفتار در ایالت نیوجرسی ساکن است و فاطمه فرزند دیگر محمود فرشچیان که دندانپزشک بود در دهه ۶۰ به سازمان مجاهدین خلق ایران پیوست و سال ۱۳۶۷ در عملیات فروغ جاویدان کشته شد.

امبرتو بالدینی،  استاد فقید تاریخ هنر و رئیس دانشگاه بین‌المللی هنر فلورانس ایتالیا معتقد بود برای دریافت باطنی یا درونی کار فرشچیان دیدی ژرف‌نگر لازم است و صبری زمان‌گیر؛ و فرشچیان در حوزه نقاشی ایرانی یک نقطهٔ عطف و پدیده‌ای شگرف به‌شمار می‌آید.

از فرشچیان نقل شده که چون از امام هشتم شیعیان برای دست معیوبش شفا گرفت خادم افتخاری حرم وی شده‌است.

استاد منیژه آرمین در کتاب «کیمیاگران نقش _‌زندگی‌نامه داستانی هفت نقاش » مطالب جالبی دربارهٔ زندگی استاد گرانقدر خویش نوشته است .

سبک 

فرشچیان بنیان‌گذار مکتب خود در نقاشی ایرانی است که پایبند به شکل کلاسیک همراه با استفاده از تکنیک‌های جدید برای توسعه دامنه نقاشی ایرانی است. او به این شکل هنر، روح جدیدی بخشید و آن را از رابطه همزیستی تاریخ با شعر و ادبیات تغذیه کرد تا استقلالی به این هنر بدهد که پیش از آن کمتر داشت. نقاشی‌های قدرتمند و نوآورانه او پویا و گسترده و پر از جنب و جوش هستند، با تلفیقی جذاب از عناصر سنتی و مدرن، که ترکیبات سبک منحصر به فرد او در نقاشی هستند. برخی از توانایی‌های او احساس فوق‌العاده خلاقیت، نقوش متحرک، خلقت فضای‌های گرد و منحنی، خطوط نرم و قدرتمند، و خلقت رنگ‌های مواج هستند. آثار فرشچیان یک ترکیب دل‌انگیز از اصالت و نوآوری است. آثار او از شعر کلاسیک، ادبیات فارسی، قرآن، کتاب‌های مقدس مسیحیان و یهودیان، و همچنین تخیل عمیق خود او تأثیر گرفته‌است.
فرشچیان نقش مهمی در معرفی هنر ایران به صحنه بین‌المللی هنر ایفا کرده‌است. او دعوت شد تا در دانشگاه‌های متعدد و مؤسسات هنری صحبت کند. شش کتاب و مقالات متعددی در مورد آثار وی منتشر شده‌است.

موزه محمود فرشچیان 
موزه محمود فرشچیان که بیش از ۵۰ اثر از او را در خود جای داده‌است سال ۱۳۸۰ در مجموعه ۱۱۰ هکتاری کاخ سعد آباد افتتاح شد.

دانشگاه محمود فرشچیان 
در ۳۰ مهر ۱۳۹۷ دانشگاه محمود فرشچیان با عنوان کامل «دانشگاه هنرهای اسلامی-ایرانی استاد فرشچیان» به‌عنوان زیر مجموعهٔ دانشگاه آزاد اسلامی افتتاح شد.و همین حالا هم در حال فعالیت زیر نظر دانشگاه آزاد اسلامی است

آثار دربارهٔ فرشچیان 
 نگار جاویدان: زندگی و آثار استاد محمود فرشچیان، نوشته امیر رضایی نبرد
 در کارگه خیال: بررسی جایگاه خیال در آثار استاد محمود فرشچیان، نوشته امیر رضایی نبرد

کتاب‌ها 
 نقاشی برای کتاب شاهنامه فردوسی
 نقاشی از قهرمانان بزرگ شاهنامه
 نقاشی دیوان حافظ
 نقاشی برای رباعیات عمر خیام

برخی آثار 
 تابلوی «ضامن آهو»: طرحی از شمایل امام رضا
 تابلوی «پنجمین روز آفرینش»: در این تابلو همهٔ مخلوقات زمینی و آسمانی به ستایش پروردگار مشغولند.
 تابلوی «ابراهیم نبی»: تابلوی ابراهیم ع در آتش، گلستان شدن آتش بر ابراهیم ع
 تابلوی «عصر عاشورا»: فرشچیان در مورد نحوه طراحی این اثر می‌گوید:
 «سه سال پیش از انقلاب روز عاشورا مادرم مرا نصیحت کرد و گفت: به روضه گوش کن تا چند کلمه حرف حساب بشنوی؛ و من با ایشان گفتم: من اول در اتاقم کاری دارم بعد خواهم رفت. حال عجیبی به من دست داد. وارد اتاق شدم، قلم را برداشتم و تابلوی عصر عاشورا را شروع کردم. قلم را که برداشتم تابلویی شد که الآن هست بدون هیچ تغییری». این اثر توسط او به موزه آستان قدس رضوی اهدا شد.
 تابلوی «شمس و مولانا»: که از یکی از اشعار مولانا الهام گرفته شده‌است. رنگ‌های خاصی در نقاشی استفاده شده‌است تا ارتباط عرفانی و معنوی که بین مولوی و شمس وجود داشته را برجسته کند.
 تابلوی «ستایش»: به گفته وی این تابلو برداشتی از مفهوم آیه 'یسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأرْضِ' است.
 تابلوهای آسمان چهارم و شام غریبان: که روز یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۴ در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد رونمایی شد.
 تابلوی «یتیم نوازی علی»؛ با نام اصلی «پناه»، مهربانی و یتیم‌نوازی علی بن ابیطالب را سوژه اصلی کار قرار داده‌است.
 طراحی پنجمین ضریح حرم امام رضا
 طرح ضریح جدید مقبره حسین بن علی در کربلا اثر فرشچیان است که با مهارت استادان طلاکار و نقره کار ایران به اجرا درآمده و در سال ۱۳۹۱ در قم رونمایی و سپس به کشور عراق منتقل شد.
طراح ضریح عبدالعظیم حسنی که درشهرری دردست ساخت است.
 آخرین و پنجمین جلد از کتاب آثار محمود فرشچیان شامل تازه‌ترین آثار این هنرمند از سوی انتشارات گویا شامل ۱۵۰ اثر نگارگری و طراحی از تازه‌ترین آثار محمود فرشچیان در ۲۵۸ صفحه رنگی با کاغذ در سال ۱۳۸۷ منتشر شده‌است.
 همچنین دست خط‌های فرشچیان شامل نامه‌ها و یادداشت‌ها از ویژگی طرح‌های مینیاتوری او برخوردار است.

منتخبی از جوایز 
 ۱۳۹۳: نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر
 ۱۳۸۵: برگزیدگان چهاردهمین جشنواره رادیو و تلویزیون استان اصفهان
 ۱۳۸۰: چهره ماندگار
 ۱۳۷۹: انضمام نام هنرمند در فهرست روشنفکران قرن بیست و یکم
 ۱۳۷۴: مدال طلای جشنواره بین‌المللی هنر، آمریکا
 ۱۳۷۲: نشان درجه یک هنر
 ۱۳۶۴: تندیس طلایی اسکار ایتالیا
 ۱۳۶۳: نشان هنر نخل طلایی ایتالیا
 ۱۳۶۳: تندیس طلایی اروپایی هنر، ایتالیا
 ۱۳۶۲: دیپلم آکادمیک اروپا، آکادمی اروپا، ایتالیا
 ۱۳۶۱: دیپلم لیاقت دانشگاه هنر، ایتالیا
 ۱۳۶۰: مدال طلای آکادمی هنر و کار، ایتالیا
 ۱۳۵۲: جایزهٔ اول وزارت فرهنگ و هنر، ایران
 ۱۳۳۷: مدال طلای جشنوارهٔ بین‌المللی هنر، بلژیک
 ۱۳۳۱: مدال طلای هنر نظامی، ایران

گفتارهای پیرامونی
فرشچیان در مرداد ۹۷ یادداشتی به مناسبت درگذشت عزت‌الله انتظامی نوشت که در آن آمده است: «هیچگاه خاطرات گرامی با تو بودن را از یاد نمی‌برم و بدان در قلب‌های همه هنردوستان مقام محترمی داری، روانت شاد و در بهشت برین همجوار رحمت‌های پر عطوفت و خاص الهی باشی. استاد انتظامی عزیز از راه دور اشک‌های سوگوارانه خود را بدرقه راهت دارم.»

فرشچیان در سال ۱۳۸۴ پس از دیدن آثار نقاشی حسین نوری در یادداشتی آورده‌است: «آقای حسین نوری، در مقابل عظمت روح تو ای هنرمند عزیز، با تمام وجود سر تعظیم فرود می‌آورم.»

منابع

پیوند به بیرون 

پایگاه اطلاع‌رسانی محمود فرشچیان

استادان دانشگاه تهران
افراد زنده
اهالی اصفهان
نقاشان اهل اصفهان
برگزیدگان همایش چهره‌های ماندگار در هنرهای تجسمی
زادگان ۱۳۰۸
زادگان ۱۹۳۰ (میلادی)
مینیاتوریست‌های اهل ایران
نقاشان مرد اهل ایران
نقاشان طبیعت بی‌جان اهل ایران
دریافت‌کنندگان نشان فرهنگ و هنر
گنجینه زنده بشری