رضاقلی‌میرزا ظلی

رضا قُلی میرزا ظِلّی (زاده ۱۲۸۵ خورشیدی تهران - درگذشته ۲۳ بهمن ۱۳۲۴) خواننده و استاد موسیقی سنتی ایرانی بود. ظلی در آواز از شاگردان اقبال‌آذر و عارف قزوینی بود. برخی از آثار وی در سال ۱۳۱۱ و ۱۳۱۲ شمسی به کوشش آقای دکتر ساسان سپنتا به شیوهٔ آنالوگ بر نوار ریل مغناطیسی ضبط شد.

زندگی 
رضاقُلی میرزا ظِلّی در سال ۱۲۸۵ خورشیدی به‌دنیا آمد. پدرش احمدمیرزا ظلی از نوادگان علی میرزا ظل‌السلطان پسر فتحعلی شاه بود که هنگام کودکی وی درگذشت. رضاقلی زیر نظر برادر بزرگ‌ترش علی‌قلی میرزا پرورش یافت. هنگام تحصیل در دوره دوم متوسطه در اداره تلفن (مخابرات) استخدام شد و سپس به آموزگاری پرداخت. مدتی هم در مدرسه زرتشتیان تدریس کرد و سرانجام در بانک ملی استخدام شد. او از جوانی صدایی خوش داشت و برحسب اتفاق در رشت با عارف قزوینی آشنا شد. این آشنایی سبب شد تا ضمن بهره‌مندی از صدای عارف، با دستگاه‌های موسیقی ایرانی آشنا شود. ظلی مدتی هم نزد اقبال آذر تعلیم آواز دید. شهرت ظلی در حوالی دهه ۲۰ شمسی بود و به‌خاطر صدای خوش با چند تن از نوازندگان مشهور آن زمان آشنایی و همکاری هنری داشت.

آثار 
او صفحهٔ گرامافونی با ارسلان درگاهی و احمد عبادی (سه‌تار) و ابوالحسن صبا (ویولن) و مشیر همایون شهردار (پیانو) ضبط کرده‌است.

از جمله آوازهای او آواز اصفهانش است که محمدرضا لطفی در بروشور آلبوم بازسازی‌اش از این آواز دربارهٔ آن نوشته‌است: «این آواز در دورهٔ خودش یکی از آوازهای مورد توجه عام و خاص بود و تا به امروز، بیشتر خوانندگان مانند بنان و شجریان متأثر از آن بوده و هستند.»

به عقیده بسیاری از صاحب‌نظران رضا قلی میرزا ظلی یکی از خوانندگانی‌ست که در آوازهایش بهترین تحریرها را ارائه داده‌است.

به‌رغم عمر کوتاهی که داشت آثارش در حد خوانندگان درجه‌ اولی چون طاهرزاده، قمرالملوک، اقبال‌آذر و ادیب خوانساری است.

درگذشت 
ظلی در حدود سال ۱۳۱۶ خورشیدی به بیماری سل ریوی دچار شد و پزشکان او را از خوانندگی منع کردند و بنا به تجویز آنان مدتی به شیراز و همدان رفت. ظلی توصیه پزشکان را گاه نشنیده می‌گرفت و ناگزیر می‌خواند. در این مدت کنسرتی نیز همراه با تار علی اکبر شهنازی در تهران برگزار کرد. در دوره جنگ جهانی دوم بر اثر پیش‌روی بیماری سل جسم او بیش از پیش ضعیف شد. او در زمستان ۱۳۲۴ بر اثر سرماخوردگی شدید در بیمارستان بانک ملی در تهران بستری شد و سرانجام در ۲۳ بهمن ۱۳۲۴ در ۳۹ سالگی درگذشت.
پیکر این هنرمند بزرگ در امامزاده عبدالله ری به خاک سپرده شد.

منابع 

 آواز اصیل ایرانی - رضاقلی‌میرزا ظلی 
 ظلی رضاقلی میرزا - TakMezrab

پیوند به بیرون 
 Asil Music - رضاقلی میرزا ظلی،احمد عبادی- شور - YouTube
 Asil Music - رضاقلی میرزا ظلی، پیانو مشیر همایون- چهارگاه - YouTube
 Asil Music - رضاقلی میرزا ظلی، پیانو مشیر همایون- همایون - YouTube

اهالی تهران
خوانندگان موسیقی سنتی ایرانی اهل ایران
درگذشتگان ۱۳۲۴
زادگان ۱۲۸۵
شاهزادگان قاجار