بنیاد ایران‌شناسی

بنیاد ایران‌شناسی (نام انگلیسی: Iranology Foundation) مؤسسه‌ای علمی و پژوهشی است که در سال ۱۳۷۶ توسط محمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت، زیر نظر نهاد ریاست جمهوری ایران تأسیس شد. مرکز اصلی بنیاد در شهرک والفجر تهران واقع شده‌است؛ و در هفده استان ایران (آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، ایلام، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، سیستان و بلوچستان، قزوین، کهگیلویه و بویراحمد، لرستان، مرکزی، یزد و کرمان،کرمانشاه، سمنان،همدان، کردستان) نیز شعبه دارد. به تازگی اولین نمایندگی بنیاد ایران‌شناسی در غیر از مرکز استان، به نام دفتر منطقه‌ای زاگرس به مرکزیت شهرستان نهاوند افتتاح شده‌است.

اهداف 
طبق اساسنامه، اهداف بنیاد ایران‌شناسی عبارتند از:
 ایجاد محیط مناسب برای مطالعه و بهره‌گیری فرهیختگان، دانش پژوهان و دانشجویان علاقه‌مند به مباحث ایران شناسی.
 سازمان‌دهی و هماهنگ کردن پژوهش‌های علمی در زمینه ایران‌شناسی به منظور بهره‌گیری از آن‌ها در بنیاد.
 بالا بردن سطح آگاهی گروه‌های اجتماعی و فرهنگی مردم ایران از پیشینه تاریخی، تمدن و فرهنگ ایران؛ و تقویت حس میهن‌دوستی و آرمان‌خواهی آنان؛ و تحکیم ارکان هویت ملی و مقاومت در برابر جلوه‌های گوناگون پنهان و آشکار هجوم فرهنگی بیگانه.

یکی از اهداف اصلی بنیاد ایران‌شناسی بررسی دقیق شرح حال و آثار دانشمندان، هنرمندان و فرهیختگان ایران است. بر این اساس بنیاد اقدام به گردآوری و ایجاد بانک اطلاعات فرهیختگان، مشاهیر علمی و مذهبی، ادبا، علما، هنرمندان، اهل حرفه و صنایع، رجال و بزرگان ایران کرده‌است.

ساختار سازمانی 
اداره این بنیاد به عهده هیئت امنا آن است. از بین اعضای هیئت امنا یک تن توسط رئیس‌جمهور به عنوان رئیس بنیاد به مدت چهار سال انتخاب می‌شود. حسن حبیبی (از نوادگان ملا محمد علی مجتهد کاشانی) مؤسس این بنیاد بود و تا پایان عمرش (۱۲ بهمن ۱۳۹۱) ریاست آن را به عهده داشت.
از تیرماه ۱۳۹۲ سید محمد خامنه‌ای با حکم رییس جمهور سابق به این سمت گماشته شد.

سید محمد خامنه‌ای در ۵ شهریور ۱۳۹۲، فتح‌الله مجتبائی، رضا داوری، غلامرضا اعوانی، محمدحسن نامی، حکمت‌الله ملاصالحی و محمدرضا مخبر دزفولی را به عنوان اعضاء هیئت امنای بنیاد ایران‌شناسی منصوب کرد.

پیوند به بیرون 

 وب‌گاه بنیاد ایران‌شناسی
 به نام خداوند جان و خرد بنیاد ساوه‌شناسی  آنچه در سال‌های اخیر از شناخت اقلیم، رجال، دانش، فرهنگ و اسناد در باب کهن‌شهر ساوه در دسترس است، به رغم کوشش‌های گسترده دانشمندان و پژوهشگران ساوه‌شناسی، بسیار ناچیز، پراکنده و نامنسجم است. تأسیس مجموعه‌ای درخور با حضور مؤثّر پژوهشگران و فرهیختگان متخصّص حوزه‌های مرتبط و نیز حمایت‌های نافذ متولّیان امور و نیز پشتیبانی همه‌جانبه همه دغدغه‌مندان و علاقه‌مندان ساوه و ساوه‌شناسی، نخستین و مؤثّرترین قدم در این عرصة علمی ـ پژوهشی و فرهنگی ملّی است.  البته بنیادهای مختلف در حوزه‌های مختلف اقلیم شناسی (مانند بنیاد ایران شناسی، فارس شناسی و ...)، رجال شناسی، علمی و .... آثار و برکات محسوسی در حیطة اختصاصی خود داشته و دارند و این امر، مسبوق به سوابق درخشانی نیز هست؛ در این بین «بنیاد ساوه‌شناسی» نیز در زمره این نوع از مجامع علمی و پژوهشی، چشم‌انداز روشنی خواهد داشت؛ چراکه غوامض آثار و شخصیت رجال و نیز اقلیم و اماکن ساوجی چنان که جسته گریخته در آثار و میراث علمی ایران و اسلام بدان‌ها اشارات مختصر و مفصّلی رفته است، ‌حکایت از وجود حلقات مفقوده در تاریخ علم و فرهنگ ساوه دارد و یکی از طرق شناسایی این آثار، همین میراث ملموس و ناملموس ایران و جهان اسلام است. ضمناً آنچه متواتراً در اذهان و افواه پژوهشگران از جنبه‌های ساوه‌شناسی وجود دارد نیز حاکی از این حقیقت معتنابه است.  عجالتاً آنچه در این مختصر، در باب جنبه‌ها و شاخه‌های «ساوه‌شناسی» مدّنظر نگارنده است و آنچه در «بنیاد ساوه‌شناسی» برای رسیدن به این مهمات، سهل الوصول است، ‌به قرار ذیل است:  اقلیم شناسی: شناخت علمی و دقیق و معرّفی جنبه‌های ممتاز اقلیمی شهر ساوه؛ ‌عبارت از دشت ساوه، حوزه های آبریز، کوه‌ها، باغستان‌ها، روستاهای ممتاز و ...؛  باستان‌شناسی: بررسی علمی و پژوهشی آثار و ابنیه تاریخی و باستانی و آثار موزه‌ای و نیز برنامه‌های تفصیلی شناخت و حفّاری تپّه‌های باستانی شهر ساوه با همکاری مجامع و نهادهای علمی مرتبط در راستای تدوین «تاریخ جامع ساوه»...؛  رجال‌شناسی: کشف، شناخت و معرّفی رجال علمی، دینی، فرهنگی و ادبی ساوه؛  کتاب‌شناسی: کشف، شناخت و معرّفی و احیاء آثار رجال علمی، دینی، فرهنگی و ادبی ساوجی و اهتمام به تدوین کتب و مجموعه مقالات و نیز انتشار نشریات تخصّصی (فصلنامه، ماهنامه و ...) در این حوزه و نیز تدوین «دانشنامة جامع ساوه‌شناسی»؛  گویش‌شناسی: بررسی همه‌جانبه و اصولی گویش کهن ساوجی در کلیه سطوح زبانشناختی و به ویژه از حیث اتیمولوژی واژگانی و نیز شناخت گستره اقلیمی و تطبیقی گویش‌های همجوار و نیز شناخت و معرّفی آثار با گویش ساوجی؛  سندشناسی: اسناد مربوط به اماکن، رجال و اختصاصات تاریخی شهر ساوه در حال حاضر عمدتاً در مجموعه‌های خصوصی و یا آرشیوهای اسناد ملّی همچون آستان قدس رضوی، کتابخانة ملّی، کتابخانه مجلس شورای اسلامی و سایر مراکز آرشیوی نگهداری می‌شود؛ تجمیع اسناد و یا لااقل تجمیع دیجیتالی این اسناد در بنیاد ساوه‌شناسی مفید فواید بسیارِ علمی و پژوهشی است؛  کتابخانه تخصّصی یا تالار ویژه منابع ساوه‌شناسی: این تالار اعم از کتب مؤلّفان و دانشمندان ساوجی در ادوار کهن و نیز آثار نوین نویسندگان متأخّر اعم از کتب، مقالات، پایان‌نامه‌ها و ... است و این مجموعه قطعاً در تسهیل امور علمی و پژوهشی نویسندگان و دانشمندان و علاقه‌مندان بسیار مؤثّر خواهد بود؛  بنیاد ساوه‌شناسی به مثابه یک جاذبه گردشگری: با وجود جاذبه‌های فراوان گردشگری در شهر ساوه، با توجّه به تجمیع جامع الاطراف موضوعات ساوه‌شناختی، قطعاً بنیاد ساوه‌شناسی به خودی خود یک جاذبة منحصر به فرد برای گردشگران داخلی و خارجی خواهد بود.  آنچه از جوانب و ساختار «بنیاد ساوه‌شناسی» در ذهن نگارنده است، محدود به مطالب مزبور نیست و این موارد به عنوان یک مقدّمة کوتاه، به محضر دانشمندان ارجمند ارائه گردیده است  ارسال کننده : آقای روح الله طهمورثی ساوجی کارشناس کتابخانه ملی مجلس شورای اسلامی تهران - ایران  تهیه کننده : محمد شرافت
 سازمان ارشارد اسلامی شهرستان ساوه - حسن محمودی فر
 https://www.farhang.gov.ir/fa/news/696403/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%88%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C

منابع 

ایران‌شناسی
سازمان‌های دولتی ایران
بنیان‌گذاری‌های ۱۳۷۶ در ایران
مراکز پژوهشی در ایران
بنیاد ایران‌شناسی