دودمان زنگیان

زنگیان دودمانی از ترکمانان بودند که از سال ۵۰۶ تا ۶۳۸ جلالی بر سرزمین‌هایی فرمان راندند که امروز در شمال عراق و سوریه واقع است. پایتخت شان نخست حلب و از سال ۱۱۵۴م دمشق بود.

بنیادگذار این دودمان، عمادالدین زنگی پسر آق‌سنقر از سرداران سلجوقیان بود و ایشان از همین رو به زنگیان آوازه یافتند.
مرگ زودهنگام ملکشاه، سبب شد که میان درباریان درباره بر تخت نشستن فرزندان خردسال سلطان کشمکش و جنگ درگیرد، چندان که سراسر روزگار سلطنت برکیارق به مدعیان سلطنت را فروکوفتن گذشت. به این ترتیب قدرت مرکزی سلجوقیان رو به سستی نهاد و چندان که خوارزمشاهیان در فرارود قدرت می‌گرفتند، در گوشه و کنار نیز حکومت‌هایی محلی، چون اتابکان فارس، اتابکان آذربایجان و اتابکان لرستان راه خود را از در حکومت پیش‌می‌گرفتند. زنگیان نیز در همین روزگار برآمدند.

آق‌سنقر از همراهان و یاران نزدیک ملکشاه و حاجب او بود و لقب قسیم‌الدوله و نیز فرمان امارت بر حلب را از او داشت و در لشکرکشی ملکشاه به اورشلیم، از فرماندهان سپاه او بود. اما پس از ملکشاه، در جنگی که میان آق‌سنقر و تُتش پسر آلپ‌ارسلان درگرفت، آق‌سنقر کشته شد. چون برکیارق، عمویش، تتش را در نزدیکی ری شکست داد و در تکریت به زندان کرد، عمادالدین پسر آق‌سنقر به رویارویی با صلیبیان رفت و ایشان را با چندین نبرد پس‌راند.

روزگار حکومت زنگیان بیش‌تر به جنگ‌های صلیبی گذشت. سیف‌الدین و نورالدین، پسران عمادالدین، اگرچه حکومت موصل و حلب را میان خود بخش کردند، اما همواره در پی هم‌پیمانی با دیگر حکومت‌های مسلمان بودند تا بر صلیبیان بتازند. امارت این دودمان با حمله مغول برچیده شد.

زنگیان در موصل و عراق

زنگیان در حلب

زنگیان در دمشق

جستارهای وابسته 
 زنگیان در سنجار
 عمادالدین زنگی
 نورالدین زنگی
 جنگهای صلیبی
 آق سنقر

منابع 

 Islam: Kunst und Architektur
 زنگیان در موصل
 زنگیان در حلب و دمشق

دودمان زنگیان
آسیا در دهه ۱۱۲۰ (میلادی)
اتابک
اردن در قرون وسطی
افراد سوری ترک‌تبار
افراد عراقی ترک‌تبار
امارت‌های سابق
امپراتوری سلجوقی
انحلال‌های ۱۲۵۰ (میلادی) در سلطنت مملوک
ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۱۲۷ (میلادی)
ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۲۵۰ (میلادی)
ایالت‌های رعیتی پیشین
بنیان‌گذاری‌های سده ۱۲ (میلادی) در آسیا
بنیان‌گذاری‌های سده ۱۲ (میلادی) در امپراتوری سلجوقیان
تاریخ سوریه
تاریخ عراق
جنگ‌های صلیبی
درگذشتگان ۱۱۸۰ (میلادی)
درگذشتگان به علت سل
سلجوقیان
سلسله‌های ترک
دودمان‌های مسلمان
سوریه در قرون وسطی
مسلمانان در جنگ‌های صلیبی
مسلمانان در جنگ‌های صلیبی دوم