مدرسه حقانی

مدرسه حقّانی یا مدرسه منتظریه، از مدارس حوزه علمیه قم است که با هدف ایجاد تغییراتی در نظام آموزشی در سال‌های پایانی دهه ۱۳۳۰ش تأسیس شد. مدرسه حقانی یکی از مشهورترین مدارس علمیه در بین حوزه‌های علمیه شیعی است و بسیاری از افراد موثر در انقلاب ایران و مسئولان سیاسی پس از انقلاب ایران، دانش‌آموختگان این مدرسه‌اند. این مدرسه علمیه تاثیر بسزایی در تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران خصوصاً در انقلاب ۱۳۵۷ داشته است.

این مدرسه از نظر شیوه گزینش طلبه با مدارس حوزه علمیه قم تفاوت داشت. اصلاح نظام آموزشی حوزه با برنامه مدون و منظم، با تأسیس مدرسه حقانی آغاز شد و شکل عملی به خود گرفت. پایه‌گذاران این مدرسه، نظام آموزشی سنّتی حوزه را با نظام جدید تلفیق کردند و سبک جدیدی در نظام آموزشی حوزه بنیان نهادند.

نام مدرسه

نام رسمی مدرسه طبق وقف‌نامه، «مدرسه منتظریه» و به گفته سید محمد بهشتی «منتظریة الشمس» بود اما  به‌ نام سازنده آن، به «مدرسه حقانی» معروف شد.

بنیانگذاران 
بنیان‌گذاران مدرسه حقانی عبارت بودند از: سید محمد حسینی‌ بهشتی، علی قدوسی، عبدالرحیم ربّانی‌ شیرازی و حسین حقانی (فرزند علی حقانی)

دانش آموختگان

در چهار دههٔ گذشته انبوهی از مدیران ارشد امنیتی و قضایی نظام مانند مصطفی پورمحمدی، علی فلاحیان، ابراهیم رئیسی، روح‌الله حسینیان و غلامحسین محسنی اژه‌ای از مدرسان یا شاگردان مدرسه حقانی بوده‌اند. بسیاری از دانش‌آموختگان آن پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران به مدیریت ارشد دستگاه‌های قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی درآمدند.

دلایل تاسیس 
سید محمد بهشتی هدف از تأسیس مدرسه را تربیت انسان‌هایی معرفی کرده بود که «محققانه و نه مقلدانه» انسان و جهان را بشناسند و طلبه «آگاه شده آگاه‌کننده» باشند. دیگر دلایل تأسیس این مدرسه عبارت بوده است از:

 رفع نابسامانی‌های حوزه؛
 ایجاد نظم و تشکیلات؛
 اصلاح متون درسی؛
 نظارت بر اخلاق و انضباط طلاب؛
 تربیت طلاب آشنا به مسائل روز؛
 «اتحاد و ارتباط حوزه و دانشگاه»؛
 تدریس برخی از علوم اسلامی که به آنها توجه کافی نمی‌شد؛
 تربیت مجتهدان آشنا به علوم جدید به‌ویژه علوم انسانی و مباحث سیاسی و حقوقی و نیز زبان انگلیسی.

استادان 
پیش از انقلاب ایران، احمد جنتی و محمدتقی مصباح یزدی در مدرسه حقانی تدریس می‌کردند. همچنین ۱۸ سال یوسف صانعی نیز در آن تدریس می‌کرده‌است.

مخالفت با شریعتی 
در سال‌های دهه‌ی ۵۰ شمسی طيف وسيعی از طلاب مدرسه حقانی، تحت تأثير دو استاد مدرسه یعنی مصباح و قدوسی، با شريعتی مخالف بودند. اقليتی هم تحت تأثير بهشتی، در مجموع شریعتی را قبول داشتند و از او حمايت می‌کردند.

وضعیت فعلی 
این مدرسه در اوایل انقلاب ۱۳۵۷، به علت حضور اساتید و شاگرادانش در موقعیت‌های سیاسی و حکومتی، مدتی به صورت نیمه تعطیل درآمده بود که بعدها فعالیت علمی و آموزشی از سر گرفته شد. هم اکنون در این مدرسه، طلاب در مقدمات و سطح عالی (رشته‌ی تخصصی فقه و اصول) مشغول به تحصیل هستند.

پیوند به بیرون 
وب سایت مدرسه حقانی قم

منابع 

۱۳۳۹
۱۳۹۷ (قمری)
بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۰ (میلادی)
تاریخ جمهوری اسلامی ایران
تشیع
حوزه‌های علمیه در ایران
سیاست در ایران
نومحافظه‌کاران اهل ایران
مدرسه‌های علمیه در قم