نایبیان کاشان

نایبیان کاشان‌، یک حزب فعال و مسلح علیه حکومت وقت بودند. که در اواخر سده ۱۳ خورشیدی (اواخر قاجاریه)، در نزدیکی کاشان و مناطق پیرامون آن حضور داشتند.    
رئیس این حزب نایب حسین کاشی بود. او و فرزندانش اصالتاً از ایل بیرانوند لرستان بودند. پدربزرگ او اهل خرم‌آباد بود و بعد به کاشان تبعید شده بود و در آنجا ساکن شد. نایب حسین، مردی نافرمان بود ولی در عین حال از او در کاشان به نام رابین‌هود زمان خود یاد می‌شود. مبارزات نایبیان با حکومت قاجار روایت‌های بسیاری دارد که گاه به حواشی کشیده شده است. 

در اواخر قاجاریه، به دلیل ضعف حکومت مرکزی، راهزنی و ناامنی کشور را فرا گرفته بود. «سهام‌السلطنه» حاکم وقت کاشان، به دلیل ضعف در برقراری امنیت، از حسین کاشی کمک خواست و ناچار شد، وی را نایب حکومت کاشان کند. از این پس حسین کاشی به نایب حسین کاشی مشهور شد.

نایب حسین کاشی در سرکوب کردنِ راهزنان موفق بود. ولی پس از چندی افراد مختلفی را به دور خود گرد آورد، که به «نایبیان کاشان» معروف شدند. نایب حسین یک فرزند ارشد به نام«ماشاءاللّه خان» داشت که حکومت مرکزی و ارتش نیز از سرکوب آنان ناتوان بودند.

عباس خوش عمل کاشانی کتاب خاطرات خطی یکی از نایبیان را در اختیار دارد که آن نایب کارهای خود و سرکردگان و همرزمانش را شرح داده‌است.

در روایتی از فردی ناشناس نقل شده که روزی نایب حسین کاشی خدمت ملاحبیب الله شریف رسید ملا از او خواست که توبه کند ولی نایب حسین گفت من کار اشتباهی نکرده‌ام من از ثروتمندان گرفته و به فقرا کمک می‌کنم . باید با بعضی از افراد ثروتمند اینگونه رفتار کرد و برای اثبات حرفش به فردی که در آن مجلس حضور داشت، گفت برو به یکی از افراد ثروتمند کاشان بگو ملاحبیب الله شریف گفته برای کاری خیر به ۵۰ دینار محتاج است فرد رفت و پس از مدتی با دست خالی برگشت و گفت به من گفتند که هم‌اکنون در تنگنا قرار دارم و برایم مقدور نیست انشاالله چند روز دیگر کمک خواهم کرد پس از آن نایب حسین به یکی از افراد خودش گفت برو به همان فرد بگو که نایب حسین به ۵۰۰ دینار محتاج است آن فرد رفت و بعد از مدتی با ۱۰۰۰ دینار برگشت و گفت به من گفتند به نایب حسین سلام برسان و بگو این پول ناقابل است در آن هنگام نایب حسین به ملا رو کرد و گفت دیدی… آن فرد پول داشت ولی نمی‌خواهد آن پول را به شما بدهد، مرخص شد.

نایب حسین، به دلیل جا به جایی زیاد میان مناطق مختلف، پول‌ها و سکه‌هایش را در مناطق گوناگون که فقط خود از آنها مطلع بود خاک می‌کرد و تنها سرنخ از گنج عظیم نایب حسین سه سنگ بود.

قلعه کرشاهی در کاشان متعلق به نایبیان بوده است.

 

ایل بیرانوند
تاریخ کاشان
سده ۱۳
قاجاریان

منبع