کله‌پاک‌کن

کله‌پاک‌کن  فیلمی آمریکایی در سبک سوررئال و وحشت جسمی به نویسندگی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی دیوید لینچ با بازی جک نانس، شارلوت استوارت، جین بیتس، جودیت آنا رابرتس، لارل نیر و جک فیسک محصول سال ۱۹۷۷ است.

در سال ۲۰۰۴، کتابخانه کنگره، فیلم را برای حفاظت در فهرست ملی ثبت فیلم برگزید. این فیلم سیاه و سفید نخستین فیلم بلند دیوید لینچ بود که پس از چند کار کوتاه آن را کارگردانی کرد. ساخت آن با حمایت بنیاد فیلم آمریکا در دورانی که لینچ در آنجا مشغول به تحصیل بود، صورت گرفت و در نهایت هفت سال طول کشید. فیلم حول هنری اسپنسر (جک نانس) پیش می‌رود که در چشم‌اندازهای متروکه صنعتی با کودک ناقصش که شکل و شمایلی غیرمعقول دارد، رها شده‌است. در طول فیلم اسپنسر با رؤیاها یا توهمات در مورد بچه و زن داخل رادیاتور مواجه می‌شود.

تصویربرداری اصلی کله‌پاک‌کن به خاطر مشکلات مالی چندین سال به طول انجامید و کمک‌های فیسک و همسرش سیسی اسپیسک پیشروی کار را میسر کرد. فیلمبرداری این اثر در چند لوکیشن متعلق به بنیاد فیلم آمریکا در کالیفرنیا از جمله عمارت گری‌استون و تعدادی اصطبل متروک که لینچ در آن‌ها زندگی می‌کرد، انجام شد. لینچ و طراح صدا، آلن اسپلت، به مدت یک سال بر روی صدای این فیلم در استودیو فیلم که صدابندی شده بود، کار کردند. موسیقی متن کله‌پاک‌کن شامل آهنگ «در بهشت» که توسط پیتر آیورز برای این فیلم نوشته شده بود و همین‌طور موسیقی ارگ از فتس والر می‌باشد.

در آغاز جمعیت کوچکی فیلم را دیدند و توجه چندانی بدان نکردند. کله‌پاک‌کن پس از چندین پخش طولانی به صورت فیلم نیمه‌شب مورد توجه قرار گرفت. از زمان پخش فیلم، این اثر با نقدهای مثبتی روبرو شده‌است. تصاویر سوررئال و گرایش‌های جنسی نهفته در درونمایه فیلم عناصری کلیدی محسوب می‌شوند.

داستان 
چهره هنری اسپنسر بر روی سیاره‌ای در فضا دیده می‌شود. او دهانش را باز می‌کند و موجودی مانند اسپرماتوزون ظاهر می‌شود. مردی در سیاره اهرم‌ها را می‌کشد و آن موجود به طرفی شنا می‌کند.

در چشم‌انداز شهری صنعتی هنری با خواربار خود به سمت خانه می‌رود. او خارج از آپارتمانش توسط دختر زیباروی آنسوی راهرو متوقف می‌شود که به او اطلاع می‌دهد که دوست‌دخترش، مری، او را برای شام با خانواده‌اش به خانه‌شان دعوت کرده‌است. هنری خواربارش را در آپارتمانش رها می‌کند که پر از انباشته‌های خاک و گیاهان مرده است. آن شب، هنری به خانه مری می‌رود و با مادر او با نگرانی صحبت می‌کند. سر میز شام از او می‌خواهند که مرغی را برش دهد؛ پرنده روی بشقاب شروع به حرکت و پیچ‌وتاب خوردن می‌کند و خونش هنگام بریدن فوران می‌کند. بعد از شام، مادر مری هنری را به گوشه‌ای می‌برد و سعی می‌کند او را ببوسد. او به هنری می‌گوید که مری بچه او را به‌دنیا آورده و آن‌ها باید با هم ازدواج کنند. مری، گرچه، مطمئن نیست که آنچه به‌دنیا آورده، یک بچه باشد.

این زوج به آپارتمان یک‌اتاقه هنری می‌روند و شروع به مراقبت از بچه می‌کنند؛ ملفوفی قنداق‌شده با چهره‌ای غیرانسانی و شبیه به مار که مشابه اسپرماتوزونی است که پیشتر دیده شده بود. بچه از خوردن هر غذایی امتناع کرده و بی‌وقفه و به شکلی غیرقابل تحمل گریه می‌کند. این صدا مری را هیستریک می‌کند و او هنری و بچه را ترک می‌کند. هنری سعی می‌کند که از بچه مراقبت کند و می‌فهمد که او برای نفس کشیدن تقلا می‌کند و درمی‌یابد که زخم‌های دردناکی در او شکل گرفته‌است.

هنری شروع به تجربه رؤیاهایی می‌کند و دوباره مرد توی سیاره را می‌بیند و نیز زنی را که داخل رادیاتور سکونت دارد و بیشتر موجودات اسپرم‌مانند را زیر پا له می‌کند. پس از برخوردی جنسی با دختر زیبای آنسوی راهرو رؤیایی دیگر می‌بیند که در آن زن داخل رادیاتور آواز می‌خواند («در بهشت») و در حالی که بی‌قرار است، سرش کنده می‌شود و سر گریان بچه جایگزین آن می‌شود. سر هنری از آسمان سقوط می‌کند و در خیابانی فرود می‌آید و می‌شکافد. پسربچه‌ای سر را پیدا می‌کند و به کارخانه مدادسازی می‌برد تا از آن چند پاک‌کن بسازند (دلیل عنوان فیلم).

پس از بیدار شدن، هنری به‌دنبال دختر زیبای آنسوی راهرو می‌گردد اما او را با مردی دیگر می‌یابد. هنری، درهم‌شکسته، به اتاقش بازمی‌گردد. او یک قیچی برمی‌دارد و برای اولین بار لباس‌های قنداق بچه را درمی‌آورد. مشخص می‌شود که بچه پوست ندارد؛ نوارهایی اعضای داخلی بدنش را به یکدیگر وصل کرده بودند و پس از بریدن کهنه‌ها از هم جدا می‌شوند و بیرون می‌ریزند. نفس بچه از درد بند می‌آید و هنری با قیچی بر اندام‌های او می‌زند. از زخم‌هایش مایع غلیظی فوران می‌کند که بچه را می‌پوشاند. نور اتاق زیاد می‌شود و چراغ‌ها به‌دنبال آن سوسو می‌زنند. همینکه روشن و خاموش می‌شوند، کودک عظیم‌الجثه می‌شود. پس از خاموشی کامل چراغ‌ها سیاره‌ای که در ابتدای فیلم دیده شد، جایگزین سر بچه می‌شود. هنری در میان انبوهی از تراشه‌های پاک‌کن در حال گستردن ظاهر می‌شود. پهلوی سیاره می‌ترکد و درون آن مرد توی سیاره با اهرم‌ها که اکنون جرقه‌هایی منتشر می‌کنند، کشاکش می‌کند. هنری به‌گرمی توسط زن داخل رادیاتور به آغوش کشیده می‌شود و در این حین هم نور سفید و هم نویز سفید شدت می‌گیرند؛ پیش از اینکه صفحه سیاه و بی‌صدا شود.

بازیگران 

 جک نانس در نقش هنری اسپنسر
 شارلوت استوارت در نقش مری ایکس
 آلن جوزف در نقش آقای ایکس
 جین بیتس در نقش خانوم ایکس
 جودیت آنا رابرتس در نقش دختر زیباروی آنسوی راهرو
 لارل نیر در نقش زن داخل رادیاتور
 جک فیسک در نقش مرد توی سیاره

درونمایه و تحلیل 
طراحی صدای کله‌پاک‌کن از عناصر کلیدی آن محسوب می‌شود. فیلم شامل مشخصه‌های بصری برجستهٔ متعددی می‌باشد که با صداهای اطرافشان نیز هماهنگ هستند. همان‌طور که «فریادهای آهسته و ممتد» و «چشم‌اندازهای شنیداری محرک خیال» با آن‌ها هماهنگ هستند. سر و صدای مناطق صنعتی در پس زمینهٔ همهٔ صحنه‌های فیلم شنیده می‌شود و فضایی تهدیدآمیز و اعصاب خورد کن ایجاد می‌کند. از این روند در کارهایی مانند هفت دیوید فینچر و فیلم کمدی بارتون فینک ساختهٔ برادران کوئن هم تقلید شده‌است. جیمز ویرزبکی در کتابش موسیقی، صدا و فیلمسازان: سبک صوتی در سینما این صدای مزاحم پیاپی را «شاید حاصلی از تخیلات اسپنسر» و موسیقی متن را «به طرزی بی‌رحمانه بی‌قید در تفاوت میان واقعیت و خیال» توصیف می‌کند. این فیلم همچنین آغازی بر حرکت دیوید لینچ به سمت پیوند دادن موسیقی حقیقی فیلم (موسیقی‌ای غیر از موسیقی پس زمینه که قسمتی از فیلم و اتفاقات آن است و شخصیت‌های فیلم می‌توانند آن را بشنوند) با رؤیاها و خیالات می‌باشد؛ مانند وقتی که زن داخل رادیاتور در توالی طولانی رؤیاهای اسپنسر «در بهشت» را می‌خواند. این رویه در «قسمت ۲» توئین پیکس هم وجود دارد که موسیقی حقیقی فیلم از رؤیاهای یکی از کاراکترها به افکار در حین بیداری او وارد می‌شود و همچنین در مخمل آبی روندی مشابه در آهنگ «در رؤیاها» از روی اوربیسن تکرار شده‌است.

کله‌پاک‌کن همچنین برای درونمایه‌های قوی جنسی مورد توجه واقع شده‌است. در اوایل فیلم لقاح دیده می‌شود؛ سپس هنری اسپنسر را شخصیتی می‌بینیم که از سکس می‌هراسد اما مسحور آن می‌شود. حضور مکرر موجودات اسپرم‌مانند، شامل بچه، در همه صحنه‌های سکس فیلم دیده می‌شود. جذبهٔ «دختر همسایه‌ای» ظاهری زن داخل رادیاتور وقتی که در حین اجرای قطعه موسیقی‌اش با خشونت شروع به له کردن موجودات اسپرم‌مانند اسپنسر می‌کند و خشمگینانه به نگاه او خیره می‌شود، از بین می‌رود. دیوید جی اسکل در کتابش نمایش هیولا: تاریخچه‌ای فرهنگی از ژانر وحشت فیلم را این‌گونه توصیف می‌کند: «در این فیلم تولید مثل انسان همانند فریک شویی متروکه به تصویر کشیده شده؛ کاری که فقط مناسب دوزخیان می‌باشد.» اسکل همچنین به خصیصه‌ای متفاوت از زن داخل رادیاتور اشاره می‌کند و به او به این شکل می‌نگرد: «بسیار مشتاق برای جلب نظر بیننده‌ای نادیده.» مارک الین استوارت در کتابش با نام دیوید لینچ رمزگشایی‌شده زن داخل رادیاتور را ناخودآگاه اسپنسر در نظر می‌گیرد؛ تجلی‌ای از میل خودش برای کشتن بچه که پس از این کار او را در آغوش می‌گیرد؛ گویی برای اینکه که خیالش را راحت کند که کار درستی انجام داده‌است.

به اسپنسر به شکل شخصیتی هرکسی می‌نگرند؛ چهرهٔ بی‌حالت و لباس‌های ساده وی را یک صورت نوعی ساده نگه می‌دارد. در طول فیلم اسپنسر گونه‌ای سکون صلح‌طلبانه و جبری‌گرایانه از خود نشان می‌دهد و بدون سعی برای اداره اتفاقات محیط اطرافش به آن‌ها اجازه پیش‌روی می‌دهد. این رفتار منفعلانه در تنها اقدام وی در نقطه اوج فیلم به پایان می‌رسد؛ عمل به ظاهر بچه‌کشی او توسط تأثیرات تحکم‌آمیز و کنترل‌ک‌ننده که او را احاطه کرده‌اند، هدایت می‌شود. منتقدانی همچون کولان اودل و میشل لوبلان به این سکون به شکل پیش‌درآمدی بر داستان مصور عصبانی‌ترین سگ دنیا نوشتهٔ دیوید لینچ می‌نگرند.

تولید

پیش‌تولید 

نویسنده و کارگردان دیوید لینچ پیشتر برای نقاش شدن درس خوانده بود و چندین فیلم کوتاه برای انیمیشن کردن نقاشی‌هایش ساخته بود. با این حال، در سال ۱۹۷۰ تمرکزش را به‌سمت فیلمسازی تغییر داده بود و در ۲۴ سالگی بورسیه‌ای در مرکز مطالعات فیلم پیشرفته انستیتوی فیلم آمریکا را پذیرفت. لینچ از این دوره بیزار بود و در نظر داشت ترک تحصیل کند اما پس از اینکه به او فرصت تولید فیلمنامه‌ای را که خالقش خودش بود، دادند، نظرش عوض شد. به او اجازه استفاده از تمام محوطه دانشگاه را برای مکان‌های فیلم دادند. او اصطبل‌های بلااستفاده دانشگاه را تبدیل به یک سری مکان برای فیلم کرد و در آن‌ها زندگی می‌کرد. به‌علاوه، عمارت گری‌استون که آن هم متعلق به انستیتوی فیلم آمریکا بود، برای بسیاری از صحنه‌ها استفاده شد.

لینچ در ابتدا کار بر روی فیلمنامه‌ای با نام کمرباغ را شروع کرده بود که بر اساس نقاشی او از پیکری خمیده بود که روی کمرش گیاه روییده بود. کمرباغ فیلمنامه‌ای سوررئالیستی درباره زنای محصنه بود که شامل حشره‌ای مداوماً در حال رشد بود که شهوت مردی برای همسایه‌اش را نشان می‌داد. این فیلمنامه نتیجه‌اش فیلمی به‌مدت حدوداً ۴۵ دقیقه می‌شد که انستیتوی فیلم آمریکا احساس می‌کرد برای اینطور فیلمنامه استعاری، غیرخطی‌ای بیش از حد طولانی باشد. بجای آن، لینچ کله‌پاک‌کن را ارائه داد که بر اساس یک رؤیاپردازی درباره بردن سر مردی به کارخانه مدادسازی توسط یک پسربچه شکل گرفته بود. چندین عضو هیئت مدیره انستیتوی فیلم آمریکا همچنان مخالف ساختن چنین کار سوررئالیستی‌ای بودند اما پس از اینکه رئیس فرانک دانیل تهدید کرد که اگر قرار باشد این کار رد شود، استعفا می‌دهد، با بی‌میلی پذیرفتند. فیلمنامه لینچ برای کله‌پاک‌کن تحت تأثیر مطالعاتش به‌عنوان یک دانشجوی سینما بود. رمان کوتاه مسخ (۱۹۱۵) اثر فرانتس کافکا و داستان کوتاه «دماغ» اثر نیکلای گوگول تأثیری قوی روی فیلمنامه کله‌پاک‌کن گذاشتند. لینچ همچنین در مصاحبه‌ای با مترو سیلیکون ولی تأیید کرد که فیلم وقتی که کتاب مقدس را باز کرد؛ آیه‌ای از آن خواند و آن را بست، «به‌هم آمد». هنگام نگاه به گذشته، لینچ نمی‌توانست به‌خاطر بیاورد که آیه از عهد عتیق بوده یا عهد جدید. در سال ۲۰۰۷ لینچ گفت: «باور کنید یا نه، کله‌پاک‌کن معنوی‌ترین فیلم من است.»

همچنین تصور می‌رود که فیلمنامه این فیلم تأثیرگرفته از ترس لینچ از پدر بودن بوده‌است. دختر او، جنیفر، هنگام تولد به‌شکل حاد پاهای چنبری داشت که در کودکی نیازمند جراحی همه‌جانبه بود. جنیفر گفته که لقاح غیرمنتظره خود او و نقایص مادرزادی‌اش اساس درونمایه‌های فیلم بوده‌اند. فضای فیلم همچنین تأثیرگرفته از زمان زندگی لینچ در محله‌ای پرآشوب در فیلادلفیا شکل گرفته بود. لینچ و خانواده‌اش پنج سال از زندگی را در جوی از «خشونت، نفرت و چرک» گذراندند. آن ناحیه یک «منطقه فقیر جنایت‌زده» توصیف شده‌است که الهام‌بخش پس‌زمینه شهری کله‌پاک‌کن بود. با توصیف این دوره از زندگی‌اش لینچ گفت: «چیزهای بسیاری در فیلادلفیا دیدم که نمی‌توانستم باور کنم... زنی بالغ را دیدم که سینه‌هایش را گرفت و مانند یک کودک صحبت می‌کرد و گله داشت که نوک پستان‌هایش درد می‌کند. اینجور چیزی شما را سر جایتان می‌نشاند.» منتقد فیلم، گرگ اولسون، در کتابش، دیوید لینچ: تیره زیبا، این را مطرح می‌کند که این زمان به‌وضوح با کودکی کارگردان در شمال غربی آرام در تضاد بود که در کارگردان «دیدگاهی دوقطبی و بهشت و جهنمی از آمریکا» ایجاد کرد که متعاقباً فیلم‌های او را شکل داد.

انتخاب بازیگران اولیه در سال ۱۹۷۱ آغاز و جک نانس سریعاً برای نقش اصلی انتخاب شد. با این حال، کارکنان انستیتوی فیلم آمریکا مقیاس پروژه را دست کم گرفته بودند. آن‌ها در ابتدا به کله‌پاک‌کن پس از دیدن فیلمنامه‌ای بیست و یک صفحه‌ای با فرض نسبت معمول صنعت فیلم که یک دقیقه فیلم در هر صفحه نوشته‌شده است و مدت زمان کار را به بیست دقیقه کاهش می‌دهد، چراغ سبز نشان داده بودند. این سوءتفاهم با کارگردانی موشکافانه خود لینچ همراه گشت و باعث شد که فیلم برای چندین سال در مرحله تولید باقی بماند. در یک نمونه حداکثری از این برنامه سنگین، یک صحنه از فیلم با باز کردن دری توسط شخصیت نانس شروع می‌شود و یک سال کامل می‌گذرد که فیلمبرداری ورود او به اتاق انجام شود. با این حال، نانس خود را وقف ساختن فیلم کرده بود و مدل موی نامتعارفی را که شخصیتش برای تمام زمان تولید فیلم لازم داشت، حفظ کرد.

فیلمبرداری 
با حمایت با کمک‌های مالی منظم از سوی دوست دوران کودکی لینچ، جک فیسک و همسر فیسک، سیسی اسپیسک، تولید فیلم چندین سال ادامه یافت. وجوه اضافی توسط همسر نانس، کاترین ای. کولسن، فراهم شد که پیشخدمت بود و درآمدش را اهدا می‌کرد و نیز توسط خود لینچ که در تمام طول تصویربرداری اصلی فیلم روزنامه پخش می‌کرد. در طی یکی از وقفه‌های متعدد در فیلمبرداری، لینچ قادر بود فیلم کوتاه مقطوع‌العضو را بسازد و از تمایل انستیتوی فیلم آمریکا به امتحان فیلم خام جدید پیش از دست زدن به خرید عمده استفاده کند. این قطعه کوتاه با بازی کولسن همراه بود که به کار با لینچ در نقش تکنیسین برای کله‌پاک‌کن ادامه داد. دست‌اندرکاران تولید کله‌پاک‌کن بسیار کم بودند؛ متشکل از لینچ، طراح صدا، آلن اسپلت؛ فیلمبردار، هرب کاردول که کار را به دلایل مالی ترک کرد و فردریک المز جایگزین او شد؛ مدیر تولید و طراح وسایل و لوازم صحنه، دورین اسمال و کولسن که در نقش‌های مختلفی کار کرد.

جلوه‌های فیزیکی استفاده‌شده برای خلق کودک ناقص نامعلوم و راز باقی مانده‌اند. لینچ چشمان آپارات‌چی‌ای که بر روی روزانه‌های فیلم کار می‌کرد را برای پرهیز از افشای ماهیت وسیله صحنه می‌بست و او در مصاحبه‌های متعاقب از بحث درباره این جلوه‌ها امتناع کرده‌است. این وسیله صحنه — که نانس به آن لقب اسپایک داده بود — شامل چندین بخش قادر به عمل بود؛ گردنش، چشم‌هایش و دهانش قادر به عمل مستقل بودند. لینچ نظرات رمزآلودی در مورد وسیله صحنه ارائه کرده و گهگاه گفته که «در همین نزدیکی‌ها زاده شده بود» یا «شاید پیدا شده باشد». جان پترسون از گاردین حدس زده‌است که وسیله صحنه از خرگوشی پوست‌کنده یا جنین بره ساخته شده باشد. به این بچه به‌شکل پیش‌درآمدی به عناصری از دیگر فیلم‌های لینچ مانند گریم جان مریک در مرد فیل‌نما (۱۹۸۰) و ماسه‌کرم‌های تلماسه (۱۹۸۴) نگاه می‌کنند.

در طول تولید، لینچ شروع به آزمایش این تکنیک کرد که دیالوگی را که از لحاظ آوایی از آخر گفته شده، ضبط و صدای آن را معکوس کند. گرچه این تکنیک در این فیلم استفاده نشد، لینچ در «قسمت ۲» مجموعه تلویزیونی توئین پیکس (۱۹۹۰) به آن بازگشت. لینچ همچنین در زمان ساختن فیلم شروع به علاقه نشان دادن به درون‌پویی متعالی کرده، رژیم غذایی گیاه‌خواری را اختیار و سیگار و الکل را ترک کرد.

پس‌تولید 
لینچ با آلن اسپلت برای طراحی صدای فیلم کار کرد. این زوج برای عایق‌بندی استودیویشان پوشش ضدصدا چیدند و ساختند؛ جایی که آن‌ها تقریباً یک سال را صرف ساختن و ویرایش جلوه‌های صوتی فیلم کردند. موسیقی متن فیلم به‌شدت چندلایه است؛ حتی شامل پانزده صدای متفاوت که به‌طور همزمان با استفاده از چندین حلقه پخش می‌شوند. صداها به شکل‌های مختلفی ساخته شدند. برای یکی از صحنه‌ها که در آن تختی به آرامی در استخری از مایع حل می‌شود، لینچ و اسپلت میکروفونی را درون یک بطری پلاستیکی قرار دادند و آن را در وان حمام غوطه‌ور کردند و صدای هوای دمیده‌شده از توی بطری را ضبط کردند. پس از ضبط شدن، صداها با تغییراتی در زیروبمی، بازآوایش و فرکانسشان بیشتر تقویت شدند.

پس از نمایشی آزمایشی با واکنش‌های منفی که لینچ معتقد است در آن موسیقی متن را با صدای خیلی بالایی میکس کرده بود، کارگردان بیست دقیقه از فوتیج فیلم را برش داد و طول فیلم را به ۸۹ دقیقه رساند. در میان فوتیج‌های بریده‌شده صحنه‌ای هست که کولسن به‌عنوان مامای بچه حضور دارد و در صحنه‌ای دیگر مردی با یک باتری ماشین دو زن — که بازیگر یکی از آن‌ها باز هم کولسن است — را شکنجه می‌کند و دیگر، صحنه‌ای که در آن اسپنسر با گربه‌ای مرده ور می‌رود.

موسیقی متن 
موسیقی متن برای کله‌پاک‌کن توسط آی.آر.اس. رکردز در سال ۱۹۸۲ منتشر شد. دو آهنگ موجود در آلبوم شامل بریده‌هایی از موسیقی ارگ از فتس والر و ترانه «در بهشت» که برای فیلم توسط پیتر آیورز نوشته شده، هستند. این موسیقی متن در ۷ اوت ۲۰۱۲ توسط سیکرید بونز رکردز در تعداد محدود ۱٬۵۰۰ نسخه دوباره منتشر شد. به این آلبوم به شکل نشانه شومی برای ژانر موسیقی دارک امبینت نگاه شده و وجود نویز در پس‌زمینه و نشانه‌های غیرموسیقیایی آن توسط مارک ریچاردسون از پیچفورک به شکل «صدا آهنگ (دو کلمه) به معنای واقعی کلمه» توصیف شده‌است.

انتشار

گیشه 
نمایش نخست کله‌پاک‌کن در جشنواره فیلم فیلمکس در لس آنجلس در ۱۹ مارس ۱۹۷۷ بود. در شب افتتاحیه فیلم بیست‌وپنج نفر حضور داشتند؛ بیست‌وچهار نفر شب بعد آن را تماشا کردند. با این حال، بن بارنهولتس، رئیس شرکت توزیع‌کننده فیلم، لیبرا فیلمز، سالن سینمای محلی، سینما ویلیج را ترغیب کرد که فیلم را به‌شکل فیلم نیمه‌شب پخش کند که یک سال ادامه یافت. پس از این، فیلم برای نودونه هفته در ویورلی سینمای نیویورک پخش شد؛ در سینما راکسی در سان فرانسیسکو به‌مدت یک سال از ۱۹۷۸ تا ۱۹۷۹ پخش نیمه‌شب داشت و حق قانونی پخش در سینما نیوآرت در لس آنجلس را به‌مدت سه سال از ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۱ به‌دست آورد. در طی یک دوره نمایش در نیویورک و لس آنجلس به‌مدت تقریباً دو سال انیمشین کوتاه مارچوبه (۱۹۷۹) ساخته‌شده توسط سوزان پیت در کنار کله‌پاک‌کن نمایش داده می‌شد.

کله‌پاک‌کن یک موفقیت تجاری بود و ۷ میلیون دلار در ایالت متحده و ۱۴٬۵۹۰ دلار در سایر مناطق درآمد ناخالص داشت. کله‌پاک‌کن همچنین به‌عنوان بخشی از جشنواره فیلم لندن ۱۹۷۸ و جشنواره فیلم تلیوراید ۱۹۸۶ پخش شد.

واکنش‌ها 
هنگام انتشار کله‌پاک‌کن، ورایتی نقدی منفی از آن ارائه داد و فیلم را «تمرینی بدآیند و تهوع‌انگیز» نامید. این نقد درباره مدت طولانی تولید فیلم ابراز ناباوری کرد و پایان آن را غیرقابل مشاهده توصیف کرد. با مقایسه کله‌پاک‌کن با فیلم بعدی لینچ، مرد فیل‌نما، تام باکلی از نیویورک تایمز نوشت که در حالی که دومی فیلمی خوش‌ساخت، با بازیگرانی بامهارت بود، قبلی نبود. باکلی کله‌پاک‌کن را «به شکلی تیره و تار پرتکلف» خواند و نوشت که جنبه‌های ترسناک فیلم تنها ناشی از ظاهر کودک ناقص هستند و نه از فیلمنامه یا بازی‌ها. در سال ۱۹۸۴ لوید رز از آتلانتیک نوشت که کله‌پاک‌کن نشان داد که «لینچ یکی از خالص‌ترین سوررئالیست‌هایی است که تاکنون در فیلمسازی کار کرده‌است». رز فیلم را به‌شدت شخصی توصیف کرد و دریافت که بر خلاف فیلم‌های سوررئالیستی قبلی مانند سگ اندلسی (۱۹۲۹) یا عصر طلایی (۱۹۳۰) ساخته لوئیس بونوئل تصویرسازی لینچ «از فیلم‌هایش به ما نمی‌رسد؛ ما در آن‌ها غرق می‌شویم». در نقدی برای شیکاگو تریبون در سال ۱۹۹۳ مایکل ویلمینگتون کله‌پاک‌کن را منحصربه‌فرد توصیف نمود و احساس کرد که «شدت و حدت» و «وضوح کابوس» فیلم نتیجه توجه لینچ به جزئیات در خلق آن به‌خاطر درگیری او در نقش‌هایی بسیار زیاد در طول تولید فیلم بوده‌اند. جاناتان رزنبام منتقد در مقاله ۱۹۹۵ با عنوان «ایده‌های بد: هنر و سیاست‌های توئین پیکس» نوشت که کله‌پاک‌کن بهترین کار لینچ را نمایاند. رزنبام نوشت که استعداد هنری کارگردان پس از آنکه محبوبیتش افزایش یافت، افول کرد و فیلم را در مقابل از ته دل وحشی — جدیدترین فیلم بلند لینچ در آن زمان — قرار داد و گفت که «حتی سرسری‌ترین مقایسه میان کله‌پاک‌کن و از ته دل وحشی افت هنری شدیدی را آشکار می‌سازد که به‌سختی می‌توان تصور کرد یک نفر هردو فیلم را ساخته‌است». جان سایمون از نشنال ریویو کله‌پاک‌کن را «مشمئزکننده برای هواداران کالت» خواند.

استقبال امروزی از فیلم بسیار مطلوب بوده‌است. در راتن تومیتوز فیلم با میانگین امتیاز ۸٫۴/۱۰ دارای ۹۰٪ نظر مساعد طبق ۶۷ نقد است. اجماع انتقادی این وبگاه می‌گوید: «کله‌پاک‌کن سوررئال دیوید لینچ از عوامل بصری پر ار جزئیات و موسیقی‌ای مورمورکننده استفاده می‌کند تا نگاهی عجیب و نگران‌کننده به ترس مردی از والد بودن ایجاد کند.» در متاکریتیک این فیلم دارای میانگین امتیاز ارزیابی‌کننده ۸۷ از ۱۰۰ بر اساس نظر ۱۵ منتقد است که «تحسین جهانی» را نشان می‌دهد.

استیو بیرد که برای مجله امپایر نوشت، به فیلم امتیاز پنج ستاره از پنج داد. او نوشت که این فیلم «بسیار بنیادشکن‌تر و لذت‌بخش‌تر از تلاش‌های هالیوودی بعدی [لینچ]» بود و روی ترکیب وحشت جسمی سوررئالیستی و کمدی سیاه آن تأکید کرد. آلمار هافلیدیسون از بی‌بی‌سی به کله‌پاک‌کن سه ستاره از پنج داد و آن را «یک کار برجسته معمولی بر مبنای استانداردهای بعدی [لینچ]» توصیف نمود.

برابرها

منابع

پیوند به بیرون 

 

فیلم‌نامه‌های دیوید لینچ
فیلم‌ها به زبان انگلیسی
فیلم‌ها به کارگردانی دیوید لینچ
فیلم‌ها درباره کابوس
فیلم‌های ۱۹۷۷ (میلادی)
فیلم‌های آوانگارد و تجربی دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
فیلم‌های اولین ساخته کارگردان ۱۹۷۷ (میلادی)
فیلم‌های اولین ساخته کارگردان
فیلم‌های ایالات متحده آمریکا
فیلم‌های تجربی آمریکایی
فیلم‌های تجربی
فیلم‌های ترسناک ۱۹۷۷ (میلادی)
فیلم‌های ترسناک آمریکایی
فیلم‌های خیال‌پردازی آمریکایی
فیلم‌های درباره خانواده‌های ازهم‌گسیخته
فیلم‌های درباره خواب‌ها
فیلم‌های سوررئالیستی
فیلم‌های سیاه‌وسفید آمریکایی
فیلم‌های سیاه‌وسفید
فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در کالیفرنیا
فیلم‌های کمدی سیاه آمریکایی
فیلم‌های مستقل ۱۹۷۷ (میلادی)
فیلم‌های مستقل آمریکایی
فیلم‌های مستقل
گنجینه ملی فیلم آمریکا