مدار رأس‌السرطان

مدار رأس‌السرطان یا به فارسی سره، پرگارهٔ خرچنگ ، یکی از پنج (مدار) مهم جغرافیایی است که در نقشه‌های زمین مشخص می‌شود و شمالی‌ترین عرض جغرافیایی زمین به حساب می‌آید که هر ساله یک روز خورشید در این مدار به صورت عمود می‌تابد که به آن انقلاب تابستانی می‌گویند.

این مدار که معنی نام آن «سر خرچنگ» است مدار عرض جغرافیایی ۲۳ درجه و حدود ۲۷ دقیقه شمالی کره زمین است. آفتاب در روز اول تابستان (روز اول تیر ماه) در نیم کرهٔ شمالی به نقاط واقع در روی این مدار، عمودی می‌تابد. در انقلاب تابستانی (در ۳۱ خرداد یا اول تیر ماه هرسال) در مناطقی که در این ناحیه از زمین قرار دارند هنگام ظهر خورشید در سرسو یعنی دقیقاً در بالای سر قرار می‌گیرد. در مناطق بالاتر از این مدار خورشید همیشه در جنوب نقطه سرسو قرار دارد. سرطان (خرچنگ) نام صورت فلکی شمالی‌ای است که خورشید در حدود ۲۰۰۰ سال پیش در آن قرار می‌گرفته‌است. امروزه به دلیل حرکت تقدیمی زمین صورت فلکی گاو در این مکان قرار دارد.

این مدار، در سال ۲۰۰۰ موازی با عرض جغرافیایی "۲۱٬۵ '۲۶ °۲۳ شمال استوا بوده و طی نوساناتی تا سال ۲۰۱۰ به فاصلهٔ "۱۶٬۸ '۲۶ °۲۳ و تا سال ۲۰۲۰ به عرض مداری "۱۲٬۱ '۲۶ °۲۳ رانده می‌شود. در دهه‌های اخیر این مدار سالانه "۰٬۴۷ (۰٬۴۷ ثانیه قوسی) یعنی حدود ۱۵ متر به استوا عقب می‌کشد. برای اطلاعات بیشتر از نوسانات مداری آن مدار جغرافیایی را بنگرید.

محدوده جنوب آن تا خط استوا منطقه گرمسیری شمالی، و محدوده شمال آن تا مدار قطب شمال، منطقه معتدل شمالی نامیده می‌شود.

جغرافیا 
سرزمین‌های مهمی که راس‌السرطان از آن می‌گذرد:

{| class="wikitable"
! سرزمین
!یادداشت
|-
| 
|
|-
| 
|
|-
| 
| The Tropic touches on the northernmost point of 
|-
| 
|
|-
| style="background:#b0e0e6;" | دریای سرخ
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
|۱۴۰ کیلومتری جنوب ریاض – ۲۲۳٫۲ کیلومتری شمال مکه (کعبه) مابین دو شهر نزدیک به هم السدر و الفقیره - ۱۱۳ کیلومتری جنوب مدینه
|-
| 
| فقط ابوظبی - ۵۷ کیلومتری جنوب خلیج فارس در شرق امارت ابوظبی هم‌مرز عربستان سعودی.
|-
| 
|۱۹ کیلومتری جنوب مسقط
|-
| style="background:#b0e0e6;" | اقیانوس هند
| style="background:#b0e0e6;" | دریای عرب
|-
| 
| ایالت گجرات، راجستان، مادایا پرادش. چتیسگر، جارکند، بنگال غربی
|-
| 
| استان کولنا، استان داکا، استان چیتاگونگ
|-
| 
| ایالت تریپورا
|-
| 
| استان چیتاگونگ
|-
| 
| ایالت میزورام
|-
|  (Burma)
|
|-
| 
|
|-
| style="background:#b0e0e6;" | تنگه تایوان
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
| تایوان
|-
| style="background:#b0e0e6;" | اقیانوس آرام
| style="background:#b0e0e6;" |
|-valign="top"
| 
| هاوائی — sea area only, misses every island, passing between Nihoa and Necker Island
|-
| 
| شبه‌جزیره باخا کالیفرنیا
|-
| style="background:#b0e0e6;" | خلیج کالیفرنیا
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
| ایالات سینالوآ، دورانگو، ساکاتکاس، سن لوئیس پوتوسی، نوئوو لئون و تامائولیپاس
|-
| style="background:#b0e0e6;" | خلیج مکزیک
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| style="background:#b0e0e6;" | تنگه فلوریدا
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| 
| جورج تاون، جزایر باهاما و جزیره لانگ
|-
| style="background:#b0e0e6;" | اقیانوس اطلس
| style="background:#b0e0e6;" |
|-
| صحرای غربی
| مدعی توسط 
|-
| 
|
|-
| 
|
|-
| 
|
|-
|}

پیوند به بیرون 
 Blog on the Tropic of Cancer in Oman

جستارهای وابسته 
 مدارهای جغرافیایی
 عرض جغرافیایی
 راس‌الجدی
 استوا

منابع 

اصطلاحات جغرافیا
جغرافیا
عرض‌های جغرافیایی
مدارگان