نبرد شاهپور دوم با اعراب

«نبرد شاهپور دوم با اعراب» به سلسله جنگ هایی گفته می‌شود که به دست شاهپور دوم ساسانی، میان شاهنشاهی ساسانی و مجموعه قبایل متحد اعراب در گرفت.  عادل دلقک

پیش‌زمینه 
تا پیش از بالغ شدن شاهپور دوم، دربار ساسانی آشفته و بدون پادشاه بود و حکومت به دست ملکه و وزرای ساسانی اداره می‌شد. قبایل متحد‌شده عرب از این فرصت استفاده کرده و به سرزمین های ایرانشهر هجوم بردند و مناطق حاصلخیز فرات را غارت و تخریب کردند. این حملات، درحالی بود که ایرانیان بارها با آنان مدارا کرده بودند.

شاهپور پس از بالغ شدن، اولین کاری که کرد، گرد آوردن لشکری توانمند برای تنبه تازیان مهاجم بود و درحالی که تنها ۱۶ سال داشت، به نبرد با آنان شتافت.

شرح نبرد 
اولین جنگ های وی در جنوب عراق و سپس حواشی خلیج فارس بود. در این نبرد‌ها شاهپور با وجود داشتن سپاه کمتر، تازیان را شکست داد و قبایل بنی بکر و بنی تغلب را که با تشویق رومیان به منطقه فرات آمده بودند، بیرون راند و آنان را راهی بیابان‌ های شمال عربستان کرد.

بنا به روایاتی، شاهپور برای عبرت تازیان، آنان را دستگیر کرد و از شانه هایشان، طناب عبور داد و سپس، اجساد آنان را بر سر راه کاروان‌ها قرار داد تا همگان ببینند. از آن پس به او «لقب ذوالاکتاف» یا «صاحب کتف‌ها» دادند.

پس از نبرد 
شاهپور همچنین برای جلوگیری از هجوم دوباره اعراب به ایرانشهر، در جنوب فرات و شرق عربستان، دولت مستقلی به نام حیره تشکیل داد و دیواری نیز در نزدیکی حیره یا بصره امروزی به نام دیوار شاهپور ساخت.

منابع 
 تاریخ ایران (از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانی)، پژوهش دانشگاه کمبریج، ترجمه حسن انوشه

جنگ‌های ایران