فهرست ایزدان ایرانی

خدایان هندوایرانی باستان عموماً ذات‌هایی بودند «مظاهر طبیعت» را تجلی می‌کردند. مهم‌ترین خدایان آریایی خورشید، ماه، سیارات، آذرخش و طوفان بودند، که عموماً با القاب دَیوا (پارسی باستان: دَیوا-/daiva-، اوستایی:دَئیووا-/ daēuua-) و اَهورا (سانسکریت: اَسورا) مورد ستایش قرار می‌گرفتند. در فهرست زیر مهم‌ترین ایزدان هند و ایرانی و ایرانی آمده‌است.

در ریگ‌ودا از سی و سه ایزد یاد شده‌است، و همچنین از یک گروه هفت خدایی که شاید معادل امشاسپندان باشند نیز یاد شده‌است که موسوم اند به «آدی تیا» Aditya، یعنی پسران «آدی تی» Aditi که نام خدایی است، اما از میان این هفت خدا، نام میترا - وارونا بسیار تکرار شده‌است. از تکرار نام این سی و سه خدا در اوستا، پیدا است که این موضوع پیشینهٔ بسیار زیادی دارد، چون نام امشاسپندان و ایزدان به روی هم سی و سه می‌باشد که ذکر نام آن‌ها چون دعا و یادکردی موجب گشایش در کارها می‌شد و تکرار سه بار از این سی و سه خداوند با دو نام واسط دیگر، تشکیل صد و یک نام خداوند را در مرحلهٔ وحدت منتقل می‌کند و یادگار و بازماندهٔ آن در تسبیح سی و سه دانه و یک صد و یک دانه مشاهده می‌شود.

فهرست ایزدان ایرانی 
{

واژگان و مفاهیم هم‌ریشه در ادیان هندوایرانی 
فهرست زیر واژگان و مفاهیم هم‌ریشه را در ادیان هندوایرانی نشان می‌دهد که از راه تحلیل زبان‌شناسی در ریگ‌ودا و اوستا گردآوری شده‌است.

جستارهای وابسته 
 اسطوره‌شناسی ایرانی
 اسطوره‌شناسی اوستیایی
 اسطوره‌شناسی کردی
 اسطوره‌شناسی آذری
 اسطوره‌شناسی مازندرانی
 اسطوره‌شناسی ایرانی در فرهنگ عامه
 آیین‌های مرتبط
 آیین نیاهندواروپایی
 آیین نیاآریایی‌ها
 آیین آریایی‌ها
 آیین سکاها
 آیین ایرانی‌های باستان
 آیین ودائی
 آیین مادها
 مزداپرستی پیشا زرتشتی
 آیین زرتشتی
 دین در دوران هخامنشی
 آیین مهر
 آیین زروانی
 آیین مانوی
 آیین مزدک
 آیین زرتشتگان
 دین در دوران ساسانی
 تأثیر آیین‌های کهن ایرانی بر آیین زرتشت
 فهرست ایزدان آریایی (هندوایرانی)
 فهرست ایزدان مزدیسنا
 :رده:ایزدان ایرانی
 :رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
 فهرست ایزدان ایران باستان

منابع 
 
 دانشنامه ایرانیکا، سرواژگان «INDO-IRANIAN RELIGION" , "DAIVA" , "ANĀHĪD" , "MITHRA" , "INDRA" , "BAHRĀM (1)»

پانویس 

اسطوره‌شناسی ایرانی
ایزدان ایرانی