شمس‌آباد (تهران)

شمس‌آباد (مجیدیه شمالی)در شمال شرقی شهر تهران و در ناحیه ۲ در منطقه ۴ شهرداری تهران واقع شده‌است. این محله طی تقسیمات شهرداری و شورای شهر تهران در سال ۱۳۸۷ از شمال به بزرگراه شهید زین الدین، از جنوب به بزرگراه رسالت، از شرق به بزرگراه امام علی و از سمت غرب به خیابان استاد حسن بنا ختم می‌شود و به نام شمس‌آباد-مجیدیه نام گذاری شده‌است. با توجه به سرشماری سال ۱۳۸۵ محله شمس‌آباد-مجیدیه ۵۵٬۱۲۳ نفر جمعیت دارد.

تاریخچه شمس‌آباد 
محله شمس‌آباد تا قبل از سال ۱۳۸۷ یک محله مستقل بوده و تعداد ۳۷٬۶۶۵ نفر جمعیت را در خود جای داده که از شمال به بزرگراه همت (پیچ شمس‌آباد) و از جنوب به بلوار کاووسی (بلوار بیژن)، از شرق به خیابان شهید کرد و خیابان هدایتی (کرمان شمالی) و از غرب به خیابان استادحسن بنا محدود می‌شد.

محله شمس‌آباد در ابتدا در مالکیت عین‌الدوله بوده‌است. منوچهر ستوده در جلد دوم جغرافیای تاریخی شمیران، شمس‌آباد را این گونه توصیف می‌کند: «املاک این سه دهکده [مبارک‌آباد، لویزان، شمس‌آباد] متعلق به عین الدوله بود و قصد فروش داشت. رضاخانِ هروی بصیرالدوله به خیال خرید افتاد ولی نقدینه‌ای نداشت. از ناظرخان پولی قرض کرد و این سه دهکده را خرید. قرار بر این بود که پس از خرید و ضبط املاک قرض ناظرخان را به اقساط بپردازد اما طولی نکشید که ناظرخان فوت شد و بصیرالدوله صاحب همه املاک شد. بدرالسلطنه همسر رضاخان بصیرالدوله بود که پس از فوت رضاخان املاک به او رسید. بدرالسلطنه نیز پس از فوت رضاخان به حباله نکاح صدیق اعلم درآمد. بدین ترتیب صدیق اعلم دست به این اراضی پیدا کرد». او حدود جغرافیای شمس‌آباد را در سال ۱۳۴۲ اینطور توصیف می‌کند: «دهکده شمس‌آباد در شمال مجیدیه است. اراضی ده متعلق به آقای هروی است و فعلاً در اجاره حاج مرشد ازگلی است. در فرهنگ جغرافیای ایران آمده‌است که شمس‌آباد ده کوچکی است با ۲۰ تن سکنه و خیابان مصفایی میان شمس‌آباد و مجیدیه است.»

ساخت‌وساز در این محل بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و با افزایش مهاجرت روستائیان به شهرها [اکثرا استان یزد] و تبدیل زمینهای کشاورزی به واحدهای مسکونی افزایش یافت و می‌توان گفت که این محله در مقایسه با محله‌های سنتی تهران (همچون مبارک‌آباد، دولاب، بهارستان و…) محلهای نوپا با سابقه ای حداکثر ۳۰ ساله است.

تاریخچه مجیدیه 
این محله با احداث بزرگراه رسالت به دو محله کاملاً جدا و به نام‌های مجیدیه شمالی و مجیدیه جنوبی تقسیم گردید. مجیدیه شمالی در ناحیه ۲ منطقه ۴ شهرداری تهران و مجیدیه جنوبی در منطقه ۸ شهرداری تهران قرار دارد. مجیدیه شمالی قبل از ادغام با محله شمس‌آباد، از شمال به میدان سرباز، از جنوب به بزرگراه رسالت، از غرب به خیابان شهید استادحسن بنا و از سمت شرق به خیابان کمالی ختم می‌شد. جمعیت این محله ۲۹۴۰۶ نفر بوده‌است.

محله مجیدیه نیز هم چون شمس‌آباد در مالکیت عبدالمجید عین‌الدوله بود و به دست او آباد شد، به همین دلیل به آن مجیدیه می‌گویند. کارخانه معروف آبجو سازی مجیدیه  که در این محل بود و کارگران آن از فارس و ترک ساکن همین قریه بودند. مالک این ده، شاهزاده یمین السلطنه و خرده مالک بود. جمعیت آن طبق سرشماری آن سال‌ها ۸۹۴ تن مرد و ۷۹۰ تن زن و از این جمعیت عده زیادی ارمنی بودند. در مجیدیه یک آسیاب آبی خرابه قدیمی قرار داشت.

زمین‌های این محله پیش از این، ماسه‌ای و برای کشاورزی نامناسب بوده و به همین جهت این محله، ساکنان زیادی نداشته‌است. در ابتدا عده‌ای آذری ساکن شدند که کوچه‌های آن خاکی و فاقد امکانات رفاهی بود و آب محله از جوی آب روستای شمس‌آباد تأمین می‌شد. در اواخر سال ۱۳۳۲ برق به این منطقه رسید. بعدها نیز ارامنه در این نقطه سکونت یافتند.

منابع 

محله‌های تهران
محله‌های منطقه ۴ تهران