سبکتگین

ابو منصور سَبُک‌تَگین ملقب به ناصرالدین والدوله یکی از فرمانروایان غزنوی بود که در نیمهٔ دوم قرن چهارم هجری می‌زیست. او یکی از خادمان و مشاوران آلپ‌تگین بود که به مناصب بالا ارتقاء یافته و داماد او شده بود. جانشینان آلپ‌تگین پس از مرگ او (۳۵۲ ه. ق) کاری از پیش نبردند و سبکتکین در سال ۳۶۶ هجری آنان را کنار زده و جایشان را گرفت. از این هنگام بر سرزمین‌های زیر فرمانروایی غزنویان افزوده شد. هر چند که سبک‌تگین پیروزی‌های بسیاری به‌خصوص در سرزمین سند به دست آورد ولی همچنان اطاعت ظاهری خود را نسبت به فرمانروایان سامانی زمان خود ابراز می‌داشت و فرمانروایی مستقل به‌شمار نمی‌آمد. او در سال ۳۸۷ هجری مرد و پسرش اسماعیل را که از دختر آلپ‌تکین بود به جانشینی خود برگزید ولی پسر دیگرش محمود که در خراسان مقام سپه‌سالاری داشت بر برادر چیره شد و به فرمانروایی رسید.

پیش از حکومت 
سبکتگین نامی ترکی است به معنی «شاهزاده محبوب».
خاندان سبک‌تگین از اهالی برسخان بودند. در یکی از نبردهای قبایل ترک، سبک‌تگین توسط بختیان اسیر شد و به برده‌فروشی از چاچ فروخته شد. پس از آموزش نظامی در برده‌خانه‌ای در نخشب، در نیشابور به آلپ‌تگین فروخته شد و آلپ‌تگین او را به نگهبانان خود افزود. پس از مرگ آلپ‌تگین در ۳۵۲ قمری، سبک‌تگین غلام ابو اسحاق ابراهیم پسر آلپ‌تگین شد.

پس از مرگ ابواسحاق در ۳۵۵ قمری، بلگاتگین که از فرماندهان ترک و غلامان سابق آلپ‌تگین بود، به فرماندهی برگزیده شد و پس از مرگ او در ۳۶۴ قمری، بوری‌تگین یکی دیگر از غلامان آلپ‌تگین قدرت را به دست گرفت. مردم به دلیل بی‌لیاقتی بوری‌تگین از لویک (که پیش از آلپ‌تگین حاکم غزنه بود) دعوت کردند که دوباره به حکومت برگردد، ولی سبک‌تگین او را دفع کرد و در ۲۷ شعبان ۳۶۶ قمری جانشین بوری‌تگین شد.

حکومت 
سبک‌تگین خود را والی سامانیان می‌دانست و در سکه‌های ضرب شدهٔ او نام امیران سامانی پیش از نام وی آمده‌است. هم‌چنین هنگامی که امیر نوح بن منصور از وی برای دفع شورش فائق و ابوعلی سیمجور کمک خواست، به یاری امیر سامانی شتافت و در ۳۸۴ قمری بر آن‌ها چیره شد. نوح نیز به سبک‌تگین لقب ناصرالدین والدوله را داد.

سبک‌تگین اقطاع‌داری را اصلاح کرد و درآمد حاصله را به سپاهیان داد. هم‌چنین به نظر می‌رسد که ایجاد تشکیلاتی دیوانی غزنوی توسط وی انجام شده‌باشد.

مرگ 
سبک‌تگین در ۳۸۷ قمری درگذشت و پسرانش جانشین او شدند. محمود در فرماندهی سپاه نیشابور ماند. نصر به حکومت بست رسید و اسماعیل حاکم غزنه شد.

پانویس

منابع 
 
 
 https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sabuktigin&oldid=665508656

امرای نظامی سامانی
اهالی استان ایسیق‌کول
حاکمان دولت غزنویان
درگذشتگان ۳۸۷ (قمری)
درگذشتگان ۹۹۷ (میلادی)
زادگان دهه ۹۴۰ (میلادی)
شاهان غزنوی
غلمان
قانون‌گذاران سده ۱۰ (میلادی) در آسیا
مردمان ترک سده ۱۰ (میلادی)
والیان سامانی غزنه
حکمرانان بنیانگذاری