محمدقاسم ظهیرالدوله

محمدقاسم‌خان ظهیرالدوله، داماد فتحعلی‌شاه قاجار و پسر امیرسلیمان خان قاجار قوانلو اعتضادالدوله (نظام‌الدوله) و شاه‌بیگم‌خانم زند (دختر بسطام خان زند) بود. امیرقاسم‌خان همچنین پدر ملک‌جهان خانم، مادر ناصرالدین‌شاه قاجار بوده است.

در سال ۱۲۲۷ هجری قمری، فتحعلی‌شاه، او را به همراه جمعی از فرماندهان و سرکردگان خود، برای سرکوب عبدالله پاشا، والی بغداد فرستاد. محمدعلی میرزا دولتشاه و یوسف‌خان گرجی نیز در این سفر جنگی او را همراهی می کردند. این سرکوب پیش از آنکه درگیرد، با میانجی‌گری جعفر کاشف‌الغطا با مذاکره مرتفع شد.

همچنین در سال ۱۲۳۶ هجری قمری، هنگامی که میان دو ایل قشقایی و بختیاری نزاعی سخت درگرفته بود، فتحعلی‌شاه، امیرمحمدقاسم‌خان ظهیرالدوله را به اصلاح کار آنها مأمور نمود و متعاقب آن، وی را به فارس فرستاد.

حکومت سمیرم و قمشه در دوره فتحعلی‌شاه با امیرقاسم‌خان ظهیرالدوله بود.

مرگ 
در حدود سال ۱۲۴۷ یا ۱۲۴۸ هجری قمری و زمانی که محمدقاسم‌خان ظهیرالدوله، عازم فارس بود، برای مدتی در شهرضا (قمشه)، توقف و استراحت داشت و در مدت این توقف وی شبی از شبها به می‌گساری پرداخت. در آن شب وی در عالم مستی و بیهوشی قصد داشت که برای قضای حاجت از اتاق خارج شود، اما به جای آنکه از در خروجی اتاق بیرون برود، به اشتباه از دری خارج شد که در حیاط باز می‌شد و بسیار مرتفع بود. بدین ترتیب وی از بالا به پایین پرتاب شد و در دم جان سپرد. وی را در مزار شاهرضای قمشه به خاک سپردند.

میراث 
مسجد و مدرسه مادرشاه، که مسجد و مدرسه ای در سمت جنوب غربی تهران قدیم، واقع در آخر خیابان باب همایون می باشند، توسط امیرقاسم خان قوانلو قاجار، بنا شده بوده‌است.آب انبار امیرقاسم خان  واقع در بین راه تهران و شهرری، از دیگر بناهای ساخته شده توسط امیرقاسم خان قاجار  می باشد.

فرزندان 
ظهیرالدوله همسران متعدد داشت و مجموعاٌ صاحب ده فرزند بود. تنها همسری عقدی او بیگم‌جان خانم دختر فتحعلی‌شاه بود که از او صاحب یک پسر و دو دختر شد: ملک‌جهان مهد علیا، سلیمان‌خان اعتضادالدوله و بیگم‌خانم.

منابع 

 
 اعتمادالسلطنه. چهل سال تاریخ ایران. انتشارات اساطیر

قاجاریان
درگذشتگان ۱۲۴۷ (قمری)
درگذشتگان ۱۲۴۸ (قمری)
خاندان امیرسلیمانی-قوانلو