باستان‌گرایی در ایران

باستان‌گرایی در ایران ، پدیده‌ای است که از اواخر دوران قاجار در عرصهٔ فرهنگی، اجتماع و سیاست جامعهٔ ایرانی پدیدار گشته‌ است. نگرش باستان‌گرایی در پی آن است که فضای مربوط به زمان گذشته را بازآفرینی کند و یک ایدئولوژی جدید بسازد.

اهداف
برخی باستان‌گرایی را «از مؤلفه‌های جدید برای نوسازی ایران» به حساب می‌آورند که «در پی آن است تا با احیاء و تجدید حیات سنت‌ها و عقاید کهن و باستانی، نظم جدیدی را در تفکر اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بازتولید نماید و زیرساخت‌های فرهنگی و اجتماعی نوین را بر پایهٔ سنت‌های کهن بنا نهد»

به عقیدهٔ بیگدلو، مهم‌ترین اهداف باستان‌گرایی را می‌توان به شرح زیر دانست:
 کم‌رنگ کردن و کنار زدن فرهنگ و یا مذهب خارجی جامعه، به عنوان عامل عقب‌ماندگی آن.
 تفکیک دو دوره از تاریخ ایران که عبارتند از تاریخ باستان و تاریخ دورهٔ اسلامی

الگوها
از الگوهای باستان‌گرایی ایرانی میتوان به فرهنگ آریایی، آیین زرتشتی ایران، معماری هخامنشی شامل تخت جمشید، آرامگاه کوروش بزرگ ،نقش رستم و کعبه زرتشت ، همچنین نامگزاری فرزندان به نام های اساطیر شاهنامه فردوسی اشاره کرد.

آثار مهم در حوزهٔ باستان‌گرایی 
 جلال‌الدین میرزا قاجار (فرزند پنجاه و پنجم فتحعلی شاه قاجار)، نامهٔ خسروان، داستان پادشاهان ایران از آغاز آبادیان تا انجام ساسانیان، بی‌تا.
 میرزا فتحعلی آخوندزاده، مکتوبات کمال‌الدوله (سه مکتوب)، ۱۲۷۹–۱۲۸۰ ه‍.ق
 میرزا عبدالحسین آقاخان کرمانی، آیینهٔ سکندری یا تاریخ ایران، ۱۳۲۴ ه‍.ق

پانویس

منابع 
 بیگدلو، رضا: ۱۳۸۰، باستان‌گرایی در تاریخ معاصر ایران، چاپ اول: تهران، نشر مرکز.
 اکبری، محمدعلی: ۱۳۷۵، رویکرد غرب‌گرایان به نوسازی ایران (بررسی دیدگاه‌های روزنامهٔ کاوه)، کتاب سروش، چاپ اول، انتشارات سروش.

باستان‌شناسی ایران