عبدالنبی قیم

عبدالنبی قَیّم (۴ اردیبهشت ۱۳۳۵ در آبادان)، نویسنده، پژوهشگر، و فرهنگ‌نویس ایرانی، و نویسنده و گردآورندهٔ فرهنگ معاصر عربی فارسی است. قَیّم از عرب‌های ایرانی است. کتاب فرهنگ لغت «قیم» از برجسته‌ترین آثار او در ایران است، که تاکنون چهارده مرتبه به چاپ رسیده. وی همچنین در زمینهٔ تاریخ خوزستان، تألیفاتی دارد. وی دارای مداراک دانشگاهی در اقتصاد، مدیریت اجرائی و مدیریت بحران است.

زندگی‌نامه 
عبدالنبی قَیّم متولد چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۳۵ هجری خورشیدی برابر با (۱۹۵۶/۴/۲۵ میلادی) در شهر آبادان است. او تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همان شهر سپری کرد و در سال۱۳۵۴ هـ. خ (۱۹۷۵ م) مدرک دیپلم را از دبیرستان رازی آبادان گرفت. وی در همان سال موفق به قبولی در کنکور سراسری در رشته اقتصاد دانشگاه جندی شاپور اهواز شد و در سال ۱۳۵۸ هـ. خ (۱۹۸۰م) موفق به فارغ‌التحصیلی شد. وی پس از آن موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته مدیریت اجرائی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات اهواز شد. پس از آن، در رشته مدیریت بحران دانشگاه اصفهان در مقطع دکترا فارغ‌التحصیل شد.

در اسفند ماه ۱۳۶۹ هـ. خ (فوریه ۱۹۹۱. م) تألیف فرهنگ معاصر عربی- فارسی را آغاز کرد و پس از یازده سال در اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۱ (آوریل ۲۰۰۲. م) چاپ اول آن در ۱۲۷۰ صفحه منتشر شد. تا آبان ماه ۱۳۸۸ (نوامبر ۲۰۰۹) پس از هفت سال، چاپ هشتم آن روانه بازار شد. و تا کنون به چاپ 14 رسیده است  وبگاه فرهنگ معاصر در خارج از کشور نیز فرهنگ مزبورد مورد قبول رشته زبان فارسی در دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه ملک سعود شهر ریاض قرار گرفته‌است. روزنامه‌های فرا منطقه‌ای الشرق الاوسط و الحیاه که هر دو در لندن چاپ و توزیع می‌شوند هر کدام به تنهایی مقاله‌ای در وصف این کتاب نوشته‌اند.
دکتر رحمان سلیمانف رئیس بخش عربی دانشگاه دوشنبه تاجیکستان، این کتاب را به عنوان تنها فرهنگ عربی فارسی به علاقه‌مندان توصیه کرده‌است.

وی در سال ۱۳۶۳ هـ. خ در شرکت ملی حفاری ایران مشغول بکار شد و از آن تاریخ تا سال 1395 ساکن شهر اهواز بود، سپس در تهران ساکن شد. ایشان در سال ۱۳۸۰ به عنوان عضو شورای علمی بنیاد خوزستان‌شناسی برگزیده شد و در سال ۱۳۸۶ هـ. ش (۲۰۰۷. م) از سوی مرکز فرهنگی کره جنوبی و جهان اسلام در شهر سئول به عنوان مشاور مرکز انتخاب شد.

حضور بین المللی 
قیم به دعوت مؤسسه بابطین در دوازدهمین همایش بابطین در شهر سارایوو که با حضور برخی از چهره‌های شناخته شده ادب و فرهنگ ایران هم همراه بود شرکت کرد؛ قیّم که فرهنگ عربی فارسی تألیف او تاکنون ۹ بار از سوی انتشارات فرهنگ معاصر تجدید چاپ شده‌است، به همراه دکتر آذر شب استاد دانشگاه تهران، موسی بیدج مترجم و شاعر، دکتر حاج ابراهیمی استاد دانشگاه اصفهان، سمیر ارشدی استاد دانشگاه کویت در این همایش حضور یافتند. این همایش در روزهای ۱۹ الی ۲۱ اکتبر برابر با ۲۷ لغایت ۲۹ مهر ماه، شهر سارایو پایتخت بوسنی و هرزگوین برگزار شد. رئیس‌جمهور بوسنی، عمرو موسی و یوسف قرضاوی از شخصیت‌های شرکت‌کننده در این مراسم بودند.

آثار

کتب 
 "فرهنگ معاصر عربی – فارسی" در ۱۲۷۰ صفحه، سال۱۳۸۱ انتشار یافت. از ویژگی‌های این فرهنگ لغت می‌توان به حذف «ال» معرفه از اول اسم‌های عربی و ثبت اسماء عربی در فرهنگ لغت بدون «ال» اشاره کرد. البته در این خصوص استثناهایی وجود دارد که رعایت شده‌است.

برخی اطلاعات زبانی خاص زبان عربی که در فرهنگ‌های یک زبانه عربی ثبت شده‌اند، در کتاب حذف شده‌اند. در حقیقت فرهنگ دو زبانه، فرهنگ معادل و برابر مدخل‌های زبان مبدأ در زبان مقصد است. حذف مصدرهای افعال و حذف عین‌الفعل مضارع از جمله خصوصیات این کتاب است.
همچنین در راستای ساده‌تر کردن کتاب و هر چه فارسی تر کردن آن، فاعل و مفعول‌های عربی در فرهنگ معاصر حذف شده‌اند و به جای آن‌ها فاعل و مفعول فارسی آن هم در پرانتز ذکر شده‌است.
 "فرهنگ معاصر میانه عربی - فارسی" در ۹۰۰ صفحه، سال ۱۳۸۶ انتشار یافت. وی پس از انتشار فرهنگ معاصر عربی - فارسی در سال ۱۳۸۱ با ۶۰ هزار مدخل، تلاشی را برای گزینش مدخل‌های متداول و برابرهای پرکاربرد عربی از میان خیل عظیم مدخل‌ها می‌آغازد. قیم مبنای کار خود را در گزینش مدخل‌ها، زیرمدخل‌های متداول، انتخاب برابرها و مدخل‌های متداول پرکاربرد، بر دو کتاب «قاموس المورد» دکتر روحی البعلبکی و «المنجد الوسیط فی العربیه المعاصره» گذاشت.
 "پانصد سال تاریخ خوزستان" در ۵۱۲ صفحه، سال ۱۳۸۸ انتشار یافت. نگارش کتاب «پانصد سال تاریخ خوزستان»، علاوه بر نقد و بررسی کتاب «تاریخ پانصد ساله خوزستان احمد کسروی»، پژوهشی در باب پانصد سال تاریخ مردم عرب خوزستان است.

این کتاب به عنوان یکی از پر فروش معرفی شده و در جراید مختلفی مورد نقد و بررسی قرار گرفت.

 "کتاب فراز و فرود شیخ خزعل" در 493 صفحه و در سال 1392 منتشر شد که تا به حالا 3 بار تجدید چاپ شده است. این کتاب چگونگی به قدرت رسیدن شیخ خزعل، افزایش قدرت و سطوت او، همچنین روابط وی با مراکز قدرت و نیروهای اثر گذار محلی، منطقه ای و جهانی در عرصه تعاملات سیاسی را در ۱۴ فصل به تفصیل مورد کنکاش قرار داده است.

 "فرهنگ معاصر عربی _ فارسی" این فرهنگ دو جلدی و در 2248 صفحه، سال 1393 روانه بازار کتاب شد. این کتاب نسبت به فرهنگ یک جلدی نزدیک به 10 ه.ار عبارت و اصطلاح عربی دارد و همچنین معانی جدید مدخل ها و عبارات نیز اضافه شده به همین دلیل فرهنگ مزبور را هم از نظر شکل و هم از نظر محتوا می‌توان فرهنگ عربی – فارسی امروز نامید.
کتاب "پادشاهی میسان و اهواز یا احواز" در 280 صفحه و در آذرماه 1398 منتشر شد. این کتاب شامل دو بخش مجزا و جدا از هم است. بخش اول کتاب درباره ی پادشاهی مِیسان است. این پادشاهی که تا به حال در کتب و متون فارسی از آن سخن به میان نیامده، به مدت نزدیک به چهار قرن در دوران باستان (143 ق.م-224 م) در جنوب غربی ایران در خوزستان فعلی حکومت میکرد. بخش دوم کتاب به پیشینه ی تاریخی نام اهواز اختصاص دارد این که ریشه ی نام اهواز چیست؟ قدمت نام اهواز چند هزار سال است؟ اهواز درست است یا احواز؟ نام خوز و خوزیان از چه زمانی مطرح شد؟ خوزیان کیانند و چه رابطه ای با عیلامیان دارند؟ و بالاخره منشأ و ریشه ی نام خوزستان چیست؟

پژوهش‌ها 

 نگاهی جامعه شناختی به زندگی و فرهنگ مردم عرب خوزستان «فصلنامه مطالعات ملی، سال۱۳۸۰ فصلنامه شماره ۷»
 تصدی‌گری در استان خوزستان
 درباره واژه تازى

مقاله 

 اقدامات فرهنگی سید مطلب مشعشعی
 نگاهی به سنتها
 تحول و تطور فرهنگ‌نویسی عربی - فارسی
 تاریخ‌نگاری کسروی
 روشنفکر وانتقاد
 به یاد سید هادی بالیل موسوی نخل‌ها در سوگ او اشک می‌ریزند
 تشکیل بنیاد خوزستان‌شناسی، انتظاری چند ساله
 مقاله از خاراکس تا خرمشهر
 پاسخ به مصطفی بادکوبه‌ای
جواد طباطبایی و تحریف تاریخ 
تقی زاده در محکمه آدمیت 
نامی ماندگار برای فرهنگ‌نویسی (به یاد زبان شناس دکتر محمد رضا باطنی)

نقد کتاب 
 نقد کتاب «نگاهی به تاریخ خوزستان» تألیف نیره زمان رشیدیان، روزنامه اهواز
 نقد و معرفی کتاب «تاریخ خوزستان» تألیف محمد جواهر کلام، روزنامه اهواز
 نقد و معرفی کتاب «مشعشعیان» تألیف محمد علی رنجبر، مجله آیین پژوهش
 نقد کتاب «قرائت متون معاصر» تألیف مصطفی جباری، احسان اسمعیلی طاهری، انتشارت سمت
 نقدکتاب «المصطلحات المتداولة فی الصحافة العربیة» ، انتشارات سمت، تألیف محمدرضا عزیزی‌پور
 نقد کتاب «قومیت و قوم‌گرایی در ایران از اقسانه تا واقعیت»
 نقد فرهنگ معاصر عربی - فارسی آذرتاش آذرنوش (برنده جایزه نقد کتاب)

ترجمه 
 مقاله سنت و مدرنیسم، دکتر محمد عابد الجابری، روزنامه همبستگی
 مقاله تروریسم افراد و تروریسم دولت‌ها، دکتر حسن خنفی، روزنامه نوروز
 مقاله جهان عرب و ایران، دکتر حسن خنفی، روزنامه همبستگی
 مقاله تمدن‌ها، برخورد یا گفتگو، دکتر حسن خنفی، روزنامه نوروز
 مقاله نقش دولت در توسعه جامعه مدنی، دکتر احمد الموصللی، روزنامه اخبار اقتصاد
 مقاله جامعه مدنی، سرآغاز توسعه و جهش، معن بشور، روزنامه گوناگون
 مقاله دولت و جامعه مدنی، مکمل یامخالف یکدیگر، دکتر حسن خنفی، روزنامه آزادگان

نظرات قیم درباره شیخ خزعل 
قیم پس از کتاب پانصد سال تاریخ خوزستان کتابی با عنوان " فراز و فرود شیخ خزعل" را نگارش کرد. چهار سال روی کتاب شیخ خزعل کار کرد. به باور او، شیخ خزعل یک تابو بود. رژیم رضا خان تصویر یک نوکر حلقه به گوش انگلیس از او ارائه داده بود. اما قیم روایت جدیدی از شیخ خزعل را به تصویر می‌کشد. وی در آن کتاب تا دوره شیخ مزعل، برادر شیخ خزعل را روایت می‌کند. در «فراز و فرود شیخ خزعل» به نوعی روایت این شخصیت عجیب و تراژیک جنوب ایران و تاریخ آن خطه تا عهد رضاشاه و قتل شیخ خزعل است.

تاریخ اهواز و کاظم الساهر 
عبدالنبی قیم، نسخه‌ای از چاپ دهم فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی و همچنین ترجمهٔ کتاب عربی پانصد سال تاریخ خوزستان را به کاظم الساهر، خوانندهٔ مشهور جهان عرب، هدیه داد. این هدایا در حاشیهٔ برنامهٔ The voice یکی از پربیننده‌ترین برنامه‌های تلویزیونی در خاورمیانه داده شد.

جوایز 
عبدالنبی قیم به خاطر تالیف فرهنگ دو جلدی عربی - فارسی برنده ششمین دوره جایزه شیخ حمد در قطر شد. 

وی همچنین برگزیده جشنواره «نقد کتاب» در بخش ادبیات عربی شد

پیوند به بیرون 

وبسایت رسمی عبدالنبی قیم

منابع 

پژوهشگران ادبیات اهل ایران
افراد زنده
اهالی اهواز
افراد آبادانی عرب‌تبار
تاریخ‌نگاران اهل ایران
دانش‌آموختگان دانشگاه جندی‌شاپور
دانش‌آموختگان و دبیران دبیرستان رازی آبادان
زادگان ۱۳۳۵
فرهنگ‌نویسان اهل ایران
نویسندگان عرب‌زبان اهل ایران