تبای (مصر باستان)

شهر تِبای یا تبس  نام شهری باستانی در مصر باستان بود. این شهر در نزدیک به ۸۰۰ کیلومتری دریای مدیترانه و در کرانهٔ خاوری رود نیل جای داشته و سکونت در آن به ۳۲۰۰ سال پیش از میلاد بازمی‌گردد. تبای پایتخت واسط -چهارمین ولایت مصر علیا- بود. این شهر چندی در روزگار دودمان یازدهم مصر و زمانی دراز به روزگار دودمان هجدهم مصر پایتخت بوده‌است.

آثار باستانی به جامانده از تبس می‌رساند که این شهر در نقطهٔ والایی از تمدن در مصر باستان بوده‌است. هومر چکامه سرای یونانی در ایلیادش توانگری تبس را ستوده‌است.
تبای در کنار شهر کنونی الاقصر جای دارد.

واژه‌شناسی 
تبای یا تِبائی در یونانی از نام قبطی niwt(به معنای شهر) یا niwt-rst(شهر جنوبی) گرفته شده‌است. در تنخ، ناحوم از این شهر با نام נא אמון نوآمون -به معنای شهر آمون یا بی‌آمون- یادکرده‌است. یونانیان آن را Διόσπολις یا شهر زئوس نیز خوانده‌اند. ایشان برای جدایش میان شهرهای چندی که به نام زئوس خوانده می‌شده بدین شهر لقب μεγάλη یا بزرگ دادند. در آینده رومیان این شهر را Diospolis Magna دیوسپولیس ماگنا خواندند.

منابع 

Wikipedia contributors, "Thebes, Egypt," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Thebes,_Egypt&oldid=225202534 (accessed July 13, 2008).

آمون
پایتخت‌های پیشین
شهرهای مصر باستان
محوطه‌های باستان‌شناختی در مصر
مصر علیا
مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در هزاره ۴ (پیش از میلاد)
مناطق مسکونی پیشین در مصر
مناطق مسکونی منحل‌شده در سده ۱ (پیش از میلاد)
میراث جهانی یونسکو در مصر