نصف‌النهار مبدأ (گرینویچ)

نِصف‌ُالنَّهار مَبدأ گرینویچ یا نیمروزان گرینویچ به آن نصف‌النهار (خط طولی زمین) گفته می‌شود که از رصدخانهٔ سلطنتی گرینویچ لندن در انگلستان گذر می‌کند.
طول جغرافیایی نصف‌النهار مبدأ به عنوان طول جغرافیایی صفر تعریف شده‌است. این خط فرضی که شرق و غرب را از هم جدا می‌کند، به عنوان نقطهٔ مبدأ در جهت‌یابی بر روی کرهٔ زمین به‌شمار می‌رود و پایه‌ای برای اندازه‌گیری زمان محسوب می‌شود و تمام مناطق زمانی بر اساس نقطهٔ صفر طول جغرافیایی بنیان گذاشته شده‌اند.

این نصف‌النهار از قطب شمال آغاز و با عبور از کشورهای زیر به قطب جنوب پایان می‌یابد:
 
 
 
 
 
 
 
 
  سرزمین شهبانو ماود در جنوبگان

علت قرارگیری به عنوان مبدأ 
تا پیش از سال ۱۸۸۲ آشفتگی زیادی در ساعت مورد استفاده در سطح جهان وجود داشت و هر کشوری پایتخت خود را مبدأ قرار داده و آن را ملاک اندازه‌گیری زمان می‌دانست. این موضوع باعث می‌شد که ساعت‌های دو کشتی که در اقیانوس در کنار هم قرار داشتند زمان‌های متفاوتی را نشان دهند. بنابراین در نشست بین‌المللی نصف‌النهار بین ۱۳ تا ۲۲ اکتبر سال ۱۸۸۴، تصمیم گرفته شد که نصف النهار کشوری که دارای امکانات و تجهیزات و منابع علمی بیشتری نسبت به دیگر کشورها داشته باشد به عنوان نصف النهار مبدأ انتخاب شود. بر این اساس، مشخص شد که بریتانیا از دیگر کشورها پیشروتر است و گرینویچ به عنوان نصف النهار مبدأ انتخاب شد.

هیچگونه دلیل جغرافیایی در انتخاب نصف النهار گرینویچ برای مبدأ وجود ندارد. اروپایی­ها تا اواخر قرن هفده نصف النهار خالدات را به عنوان آغاز نیمروزی میشناختند ولی بعد نصف النهار پاریس مبدأ شناخته شد و سرانجام در سال ۱۹۱۲ نصف النهار گرینویچ که از لندن می­گذرد نصف­ النهار مبدأ انتخاب گردید. ایرانی­ها در سال ۱۷۶۸ با توجه به موقعیت سیستان که چون زمانی آفتاب در نصف ­النهار آن قرار میگرفت همه مناطق را روشن میساخت آن را آغاز نیمروزی میدانستند و سیستان را نیمروز میشناختند.

انحراف 
در اوت ۲۰۱۵ دانشمندان اعلام کردند که در تعیین نصف النهار مبدأ واقع در گرینویچ لندن اشتباه صورت گرفته‌است. جی‌پی‌اس‌ها مشخص کرده‌اند که این محور ۱۰۲ متر به طرف شرق متمایل است و بر روی نقطه صفر قرار ندارد. آژانس ملی اطلاعات مکانی دلیل این اشتباه را تأثیر توده‌های درون هسته زمین بر روی روش‌های اندازه‌گیری قدیمی معرفی کرد. در قرن نوزدهم طول جغرافیایی از روی موقعیت ستارگان و با بهره‌گیری از جیوه مشخص شده بود ولی توده سنگ‌های سنگین در هسته زمین جیوه را جذب و از خط افقی منحرف می‌کرده‌اند.

جستارهای وابسته 
 گرینویچ پارک
 منطقه زمانی
 نصف‌النهار ۱ درجه غربی
 نصف‌النهار ۱ درجه شرقی
ساعت مکه

منابع 

 

اختراع‌های انگلیسی
استانداردسازی اندازه‌گیری زمان
بنیان‌گذاری‌های ۱۸۸۴ (میلادی)
بنیان‌گذاری‌های ۱۷۲۱ (میلادی) در بریتانیای کبیر
بنیان‌گذاری‌های ۱۸۵۱ (میلادی) در بریتانیا
بنیان‌گذاری‌های ۱۸۸۴ (میلادی) در امپراتوری بریتانیا
جغرافیای منطقه گرینیچ
ژئودزی
نصف‌النهارها
نصف‌النهارهای مبدأ
نصف‌النهارهای نام‌گذاری‌شده