دایرةالمعارف فارسی

دائرةالمعارف فارسی (معروف به دائرةالمعارف مصاحب) عنوان دانش‌نامه‌ای سه جلدی است که به ابتکار مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین، به سرپرستی غلامحسین مصاحب و با مشارکت گروهی از نویسندگان و ویراستاران در ایران به زبان فارسی تدوین شده‌است.

منابع دانشنامه 
در سال ۱۳۳۵، مؤسسهٔ فرانکلین، به مدیریت همایون صنعتی‌زاده، تصمیم به تهیهٔ ترجمهٔ فارسی از دائرةالمعارف یک‌جلدی کلمبیا وایکینگ (چاپ نیویورک) گرفت. سرپرستی این کار به غلامحسین مصاحب سپرده شد. اما غلامحسین مصاحب، پس از بررسی دائرةالمعارف آمریکایی، ترجمهٔ کامل آن را پاسخگوی نیازهای جامعهٔ ایرانی و فارسی‌زبان ندانست، و طرحی نو درانداخت که براساس آن بیش از ۱۰٬۰۰۰ مقالهٔ جدید دربارهٔ جنبه‌های مختلفِ تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام تألیف شد و تعدادی از مقالاتِ دانشنامهٔ اسلام را عیناً ترجمه و در خود قرار داده‌بود و در شناسنامهٔ جلد اول، این اثر را کار مشترک تهران و نیویورک دانسته‌است.

نشر دانشنامه 
جلد اول دائرةالمعارف فارسی (از حرف «الف» تا پایان «س») در سال ۱۳۴۵ ه‍.خ منتشر شد. در سال ۱۳۵۰، زمانی که بخش بزرگی از مقاله‌های جلد دوم تا حرف «ع» حروفچینی شده و آمادهٔ چاپ بود، غلامحسین مصاحب از کار سرپرستی دائرةالمعارف فارسی کناره‌گیری کرد. از آن زمان، سرپرستی دائرةالمعارف به رضا اقصی محول گشت و بخش اول از جلد دوم (از «ش» تا پایان «ل») در سال ۱۳۵۶ خورشیدی منتشر شد. بخش دوم جلد دوم (از «م» تا پایان «ی»)، با ویرایش مجدد و پاره‌ای اصلاحات، در سال ۱۳۷۴ ه‍.خ انتشار یافت.

ساختار 
در دائرةالمعارف فارسی، از آغاز کار، قواعد دقیقی برای انتخاب مدخل‌ها و حجم آن‌ها، تنظیم مقاله‌ها، معادل‌گذاری اصطلاحات، نحوهٔ ضبط و آوانگاریِ نام‌های خاص و اصطلاحات، ضبط علامت‌های اختصاری، ارجاع‌ها، رسم‌الخط فارسی و علائم نقطه‌گذاری وضع شد که در سراسر دائرةالمعارف رعایت گردید. این‌گونه روش‌مندی در دانشنامه‌های فارسی بی‌سابقه بود و سرمشقی برای تهیه‌کنندگان آثار مرجع در زبان فارسی قرار گرفت.

دانشنامه شامل مقدمه‌ای است که اصول و روش کار و نحوهٔ استفاده از دانشنامه در آن به‌طور مبسوط توضیح داده شده‌است.
این دانشنامه ۴۳٬۰۰۰ مدخل دارد که از آن میان ۲۳٬۰۰۰ مدخل خارجی، ۱۱٬۰۰۰ مدخل مربوط به ایران و اسلام، و بقیه مدخل‌های ارجاعی است. مدخل‌های خارجی عموماً ترجمه و اقتباس است، اما مدخل‌های مربوط به ایران تماماً تألیفی است.

فهرست پدیدآورندگان 
سرپرست‌های پروژه در ابتدا غلامحسین مصاحب و سپس رضا اقصی بودند.

 مصاحب، با همکاری هیئت تحریریهٔ خود ازجمله احمد آرام، مصطفی مقربی، محمود مصاحب، فریدون بدره‌ای، و ابراهیم مکلا در واقع پدیدآورندگان اصلیِ دانشنامه هستند.

نام‌های نویسندگان، مترجمان و مؤلفان دائرةالمعارف فارسی در دیباچه به ترتیب زیر آمده‌است:

منابع 

 دائرةالمعارف فارسی، جلد اول، دیباچه، نوشتهٔ غلامحسین مصاحب

پیوند به بیرون 
 دایرةالمعارف فارسی در دانشنامهٔ ایرانیکا

دانشنامه‌ها
دانشنامه‌های سده ۲۰ (میلادی)
دانشنامه‌های فارسی
فرهنگ در ایران
کتاب‌های انتشارات امیرکبیر
کتاب‌های ایرانی
کتاب‌های برنده جایزه سلطنتی کتاب سال
کتاب‌های فارسی
مقاله‌های خرد ایران
مقاله‌های خرد دانشنامه‌ها