سراب (آذربایجان شرقی)

سَراب یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی و مرکز اداری شهرستان سراب است.
سراب هفتمین شهر پرجمعیت استان آذربایجان شرقی است.

این شهر با ۴۵٬۰۳۱ نفر جمعیت در سال ۱۳۹۵ خورشیدی، هفتمین شهر استان محسوب می‌شود.
شهر سراب در منطقه‌ای به وسعت ۱۳ کیلومتر مربع گسترده شده‌است. این شهر در ۸۶ کیلومتری غرب اردبیل، ۱۳۴ کیلومتری شرق تبریز و ۱۸۵ کیلومتری میانه واقع شده‌است. با احداث راه جدید سراب به میانه، فاصله این دو شهر به یک سوم کاهش خواهد یافت و علاوه بر سراب، منطقه ارسباران نیز از بن‌بست خارج خواهد شد.
مدارک و شواهد گسترش روستاها و شکل‌گیری زندگی بر پایه کشاورزی و دامپروری در حدود ۸٬۰۰۰ سال پیش از میلاد در محدوده میانی کوه‌های زاگرس یعنی مناطقی مثل سراب، تپه گوران و علی کش را ثابت می‌کند.

نام 

حمدالله مستوفی در کتاب معروف خود یعنی نزهة القلوب می‌نویسد سراب شهری است از شرق سبلان مایل به قبله افتاده، هوایش سرد است و آب آن از رودی که بدان شهر منسوب است از کوه سبلان برخیزد و به دریاچه چی چست (ارومیه) ریزد. مردمان این شهر سفید چهره‌اند و شیعی مذهب. یاقوت حموی این شهر را «سراو» یا «سرو» ضبط کرده و می‌گوید در سال ۶۱۷ هجری مغول به آن شهر حمله کرده، آن را خراب کرد و بیشتر اهالی آن کشته شدند. مورخین نیز سراب را سراو ذکر کرده‌اند که در کنار رودخانه سراو بنا شده و از این نام اسم شهر را سراو یا سراب گذاشته‌اند. جغرافی نویسان قدیم به جای نام سراب لغت سراو را ذکر نموده‌اند. ابن حوقل در وصف این شهر گفته‌است سراو شهری است نیکو و دارای چند آسیاب که گرداگرد آن را مزارع غله خیز و باغستان‌ها پر فراگرفته و مهمانخانه‌ای پاکیزه و بازارهایی خوب دارد.

تاریخ 

 

مراکز تمدن عهد باستان، معمولاً پس از ویرانی و انهدام در اثر حملات دشمنان، دوباره بازسازی نمی‌شد، اما شهر سراب بعد از شکست اورارتوها، در دوران حکمرانی پارت‌ها نیز از رونق کافی برخوردار شد و مورد توجه حکم رانان پارتی بود. وجود تپه‌های باستانی، تل‌ها و سفالینه‌های کشف شده در منطقه، شاهد این مدعا است. در منطقه سراب آثار متعددی از جمله معابد سنگی، قلاع و یک چهار طاقی متعلق به دوران تمدن ساسانی بر جای مانده که مبیّن اهمیت آن، در دوره ساسانی است.

وضعیت طبیعی

جغرافیا 
شهر سراب با مساحت ۷۳ کیلومترمربع در جنوب شرقی استان آذربایجان شرقی واقع گردیده‌است. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۶۵۰ متر می‌باشد. براساس آخرین تقسیمات کشوری، شهر سراب مرکز ۹ دهستان و ۳ نقطه شهری به نامهای مهربان، شربیان و دوزدوزان است.

رودها 
مهمترین رودخانه‌های جاری در منطقه عبارتند از سوین، آغمیون، پسلر و تاجیار که از دامنه‌های سبلان سرچشمه می‌گیرند و از شمال به جنوب جریان می‌یابند. رود وانِق چای نیز از کوه‌های بزقوش سرچشمه گرفته و در جنوب سراب با پیوستن به سایر رودخانه‌ها، آجی چای را تشکیل می‌دهد. در منطقهٔ مهربان هم رودخانهٔ ارزنق به آنها ملحق می‌شود.

روی هم رفته شهرستان سراب یکی از مناطق نسبتاً پرآب استان آذربایجان شرقی به‌شمار می‌رود و علاوه بر آبهای سطح الارضی تعداد ۱۹۵ حلقه چشمه و قنات نیز در منطقه وجود دارد.

آب و هوا 
شهر سراب به واسطه قرار گرفتن ما بین دو رشته کوه بزقوش در جنوب و ارتفاعات سبلان در شمال دارای آب و هوایی سرد و کوهستانی است و یکی از نقاط سردسیر کشور به‌شمار می‌رود. تعداد روزهای یخبندان در سراب به‌طور متوسط ۱۸۴ تا ۱۹۶ روز در سال و مقدار بارندگی سالانه:۲۸۵/۳۰۰میلیمتر.این شهر به واسطه قرار گرفتن بین دو کوه پربرف،پرآب است.

فاصله با شهرها 
فاصله با تبریز: ۱۳۴ کیلومتر

فاصله با اردبیل: ۸۶ کیلومتر

فاصله با سرعین:۷۲ کیلومتر

فاصله با تهران:۶۸۰ کیلومتر

فاصله با آستارا:۱۵۰ کیلومتر

فاصله با میانه:۱۸۶ کیلومتر

فاصله با بستان آباد:۶۶کیلومتر

مردم

قومیت 
ساکنین شهرستان سراب   آذربایجانی می‌باشند.

زبان 
مردم این شهر به زبان ترکی آذربایجانی تکلم می‌کنند.

معابر و میادین و محله‌ها 
 خیابان امام خمینی
 خیابان ورزش
 میدان انقلاب
 چهارراه فردوسی
 میدان بسیج (توحید)
 خیابان علوی
 میدان هفت تیر
 شهرک گلها
 خیابان فردوسی
 سه راه نماز
 خیابان پاسداران
 میدان چمران
 بلوار بهشتی
 چهارراه مالیات (دارایی)

جاذبه‌های گردشگری

جاذبه‌های گردشگری و تفریحی
 پارک و شهربازی شهید بهشتی
 پارک لاله
 بوستان معلم
 منطقه نمونه گردشگری آبگرم اسبفروشان
 منطقه گردشگری و آبگرم اردها
 آبشار اسبفروشان
 طبیعت روستای آغمیون
 باغ بهشت رازلیق
 سد آبرس
 سلی چای روستای سهزاب
 طبیعت منطقه سرسبز دربند در روستای میرکوه
آبشار(شرشر) میرکوه علیا(سلطان)

آثار تاریخی 
 مسجد جامع سراب
 موزه مردم‌شناسی عشایر سراب
 پل و برج روستای گاودوش آباد
 تیمچه حاج ملک
 مسجد روستای اسفستان
 کتیبه رازلیق
 سنگ نوشته تاریخی قلعه جوق
 چهار طاق آغمیون

جاذبه‌های مذهبی 
 امامزاده بزرگ (سراب)
 مسجد جامع سراب
 مسجد خلیفه بیگی سراب

مراکز خرید 

 راسته بازار سراب
 برج میلاد سراب
 پاساژ امام رضا
 مرکز خرید زمرد
 مرکز خرید قائم
 پاساژ سلامی
 بازارچه شیخ الاسلام
 تیمچه حاج ملک

سوغاتی

لبنیات محلی 
کره محلی و لبنیات شهرستان سراب از دیرباز به عنوان یکی از مهمترین و معروف‌ترین ره آوردها و سوغات این شهر پر آوازه محسوب می‌شود.
در قدیم الایام به روش سنتی و با خمره، مشک و … به این صنعت می‌پرداختند که به تدریج به صورت شغلی درآمدزا وارد چرخه بازار شد و یکی از منابع درآمد خانواده‌های روستایی شهرستان سراب محسوب شد.
با گذشت زمان و پیشرفت تکنولوژی، خمره‌ها و مشکها جای خود را به دستگاهای کره‌گیری به وارد این صنعت سنتی شده بودند، دادند.
اما با این وجود، هم‌اکنون خانواده‌های متعددی هستند که به روش سنتی کره‌گیری می‌کنند و همین موضوع باعث می‌شود فرق حاصل بین کره‌های سنتی و کره‌های دستگاهی را چه در طعم، چه در کیفیت و چه در رنگ و ماندگاری این محصول، تشخیص داد.

فطیر 
فتیر سراب که با یک روش سنتی پخته می‌شود یکی از سوغات معروف سراب است که در قنادی‌های این شهر فروخته می‌شود. فتیر به عنوان یک سوغات کام مسافران شهر را شیرین می‌کند و مهمان صبحانه‌های مردم سراب نیز هست.

عسل طبیعی 
عسل طبیعی سراب که محصول زنبورداران سرابی در بهار و تابستان در مناطق سرسبز شهر سراب یکی از مهمترین سوغات سراب است.

فرش دستبافت 
فرش دستبافت سراب به عنوان صنایع دستی شمار می‌آید.

مراکز آموزشی و تحصیلی 
 دانشگاه آزاد اسلامی سراب
 دانشکده علوم پزشکی سراب
 دانشگاه پیام نور واحد سراب
 دانشگاه فنی حرفه ای پسران سراب
 دانشگاه فنی حرفه ای سما سراب

مهمانسراها 
 هتل رستوران جهانگردی سراب
 هتل و غذاخوری آذربایجان
 مهمانپذیر فردوس نو
 مسافرخانه متین
 خانه معلم سراب

اماکن فرهنگی

سینما 
 سینما آزادی

در حال حاضر سینما آزادی تنها سینمای شهرستان سراب است. این سینما متأسفانه به دلیل عدم رسیدگی اکنون حدود ۱۵ سال است که فعالیت نمی‌کند و بسته‌است.

کتابخانه 
 کتابخانه شاه قاسم انوار
 کتابخانه شیخ ولی الله اشراقی

اقتصاد و صنعت 
 کشاورزی

این شهرستان با دارا بودن زمین هموار و حاصلخیز از نظر کشاورزی مستعد است. کشت محصولات کشاورزی زیر از عمومیت بیشتری برخوردار است. گندم، سیب زمینی، سبزیجات، خیار، گوجه فرنگی و حبوبات این شهر دارای شهرت بسیاری است. همچنین باغ‌های سیب، گلابی، گردو، توت فرنگی، گوجه سبز، گلابی، پیاز  و زردآلو شهرستان سراب از محبوبیت خاصی در استان آذربایجان شرقی و ایران برخوردار می‌باشد.
 صنعت
هم چنین کارخانجات بسیاری از جمله سراب بافت (صنایع پارچه)، شبنم سراب (صنایع لبنیاتی)، هنر سراب و … فعالیت می‌کنند.

ترابری

پایانه مسافربری آزادی سراب 
پایانه مسافربری آزادی که با نام ترمینال سراب هم شناخته می‌شود در حال حاضر تنها واحد مسافربری شهرستان سراب است که در ورودی شهر واقع شده‌است. روزانه اتوبوس‌هایی از این پایانه برای شهرهای اردبیل، تبریز و تهران تردد می‌کنند.

ایستگاه راه‌آهن سراب 
خط راه‌آهن سراب-بستان آباد از سال ۱۳۹۷ در حال احداث است و هنوز ایستگاه سراب تأسیس نشده و ساخت خط ریلی آن به پایان نرسیده‌است.

مشاهیر

شاه قاسم انوار 
شاعر و یکی از بزرگان صوفیهٔ ایران در پایان سدهٔ هشتم و آغاز سدهٔ نهم هجری که آثار جالبی به نظم و نثر فارسی دارد و در شعر بیشتر «قاسم» و «قاسمی» و گاهی «قاسم انواری» تخلص کرده و در روزگار خویش از مردان بزرگ و نام‌آور و متنفذ ایران بوده. وی به سال ۷۵۷ هـ ق در سراب به دنیا آمده و در ربیع‌الاخر سال ۸۳۷ در قصبهٔ «خرجرد» ولایت جام (شهر تربت جام) از دنیا رفته‌است.

علامه امینی 
عبدالحسین امینی ملقب به علامه امینی (از عالمان بسیار مشهور شیعه)، اهل روستای سردها، شهر سراب می‌باشند. علامه امینی نویسنده کتاب الغدیر نیز هست. علامه امینی در سال ۱۳۴۹ درگذشت. آرامگاه او در حرم امام علی در شهر نجف قرار دارد.

صابر آتشین 
صابر آتشین بازیگر ایرانی و پدر گوگوش (خواننده مشهور ایرانی) اهل شهر سراب می‌باشد.

عزیز نصیرزاده 
عزیز نصیرزاده سرتیپ خلبان در جمهوری اسلامی اهل شهر سراب می‌باشد.مدتی فرمانده نیروی هوایی بودند واز سال 1400 بعنوان جانشین سرلشگر پاسدار باقری میباشد.

جهانبخت توفیق 
توفیق جهانبخت در سال ۱۳۱۰ در سراب زاده شد. او یک برادر دیگر به نام اسد فیروزه و یک خواهر هم داشت. پدرش محمد جهانبخت به همراه مادرش پس از تولد او به تهران کوچ کردند. توفیق در کشتی آزاد دارندهٔ مدال برنز بازی‌های المپیک ۱۹۵۲ هلسینکی و همچنین برندهٔ نخستین مدال طلای قهرمانی کشتی جهان در تاریخ کشتی ایران است که آن را در مسابقات قهرمانی جهان ۱۹۵۴ توکیو در وزن ۶۷ کیلوگرم و با پیروزی بر اوله آندربری سوئدی که قهرمان جهان و المپیک بود، کسب کرد.

امیر علی اکبری 
امیر علی اکبری متولد 20 آذر 1366 در شهرستان سراب روستای جمال آباد از بخش مهربان است،  ورزشکار پیشین کشتی فرنگی و مبارز کنونی هنرهای رزمی ترکیبی اهل ایران است. او قهرمان مسابقات قهرمانی کشتی فرنگی جهان در ۲۰۱۰، برندهٔ برنز این مسابقات ۲۰۰۹ و نیز مدال طلای قهرمانی کشتی آسیا ۲۰۰۹ است. او در سال ۲۰۱۳ و پس از دومین پروندهٔ دوپینگ، برای همیشه از حضور در مسابقات کشتی محروم شد و به مبارزات ترکیبی روی‌آورد. علی‌اکبری پس از مدتی در ای‌سی‌ای و رایزین مبارزه کرد و در حال حاضر در رقابت‌های سازمان وان چمپیونشیپ مبارزه می‌کند.

نگارخانه

یادداشت‌ها

منابع 

 آفتاب
 ایرنا
 پورتال شهرداری سراب
 استانداری آذربایجان شرقی
 درباره سراب
 صدای سراب

پیوند به بیرون 

 سایت فرمانداری شهرستان سراب
 شهرداری سراب

سراب
شهرهای استان آذربایجان شرقی
شهرهای شهرستان سراب