هزاره چهارم (پیش از میلاد)

(هزاره ۵ پ‌م - هزاره ۴ پ‌م - هزاره ۳ پ‌م - هزاره‌های دیگر)

رویدادها 
 شهر سومری اور در میانرودان (سده ۴۰ پ. م)؛ برتری سومری‌ها در میانرودان با ابداع نگارش، ریاضیات در مبنای ۶۰، علم نجوم و ستاره‌شناسی، قوانین مدنی، آب‌شناسی پیچیده، قایق بادبانی، چرخ، چرخ کوزه‌گری بین ۲۰۰۰–۴۰۰۰ پ.م.
 فرهنگ نکدا کنار نیل ۳۰۰۰–۴۰۰۰ پ.م.
 مبدأ تاریخ تقویم عبری در روز ۷ اکتبر ۳۷۶۱ پ.م.
 گاهشماری یهودی آغاز آفرینش را در ۲۵ دسامبر یا ۲۹ مارس ۳۷۶۰ پ. م می‌داند.
 پیدایش اولین تا چهارمین سلسلهٔ کیش در میانرودان.
 فرهنگ‌های کورگان: فرهنگ سردنی استاگ و مایکوپ. این دو احتمالاً جزو اقوام هندواروپایی آغازین هستند. دومی نامزد ایجاد عصر مفرغ هم است.
 مرد یخی اوتزی در حدود ۳۳۰۰ پ. م نزدیک مرز امروزی اتریش و ایتالیا می‌میرد. جسد او در سال ۱۹۹۱ داخل یخچالی در کوه‌های اوتزال آلپ کشف می‌شود.
 مردم عصر نوسنگی در ایرلند رصدخانه‌ی ۲۵۰٬۰۰۰ تنی نیوگارانج را در حدود ۳۲۰۰ پ. م ساختند.
 تقویم مایاها، آفرینش را در روز ۱۱ اوت یا ۱۳ اوت ۳۱۱۴ پ. م می‌داند.
 کرت: پیدایش تمدن مینوان
 زیست‌گاه‌های مربوط به دوران نوسنگی؛ اسکارا براها در جزایر اورکنی اسکاتلند.
 ۳۰۰۰ پ. م - منس مصر علیا و سفلی را با هم متحد ساخته و پایتخت جدیدی در ممفیس به وجود آورد.
 بر اساس اسطوره‌شناسی هندی، مبدأ کالی یوگا در نیمه‌شب (۰۰:۰۰) ۱۸ فوریه ۳۱۰۲ پ. م واقع می‌شود، روز مرگ سنتی کریشنا
 کشف نقره

فرهنگ‌ها 
 شبه‌قارهٔ هند
 مهراگار سوم-چهارم
 میانرودان در آسیا
 سومر
 پیش ایلامی‌ها
 اروپای نوسنگی
 یامنا
 فرهنگ وینکا
 تمدن مینوان
 مصر در آفریقا
 فرهنگ نکدا کنار نیل

تغییرات آب و هوایی 
بر اساس مطالعات یک یخبندان‌شناس به نام لونی تامپسون (پروفسور دانشگاه اوهایو و محقق مرکز تحقیق روی قطب بیرد) شاخص‌های زیادی وجود دارند که نشان‌دهندهٔ تغییر جهانی آب و هوا در ۵۲۰۰ سال پیش هستند:
 آب و هوا ناگهان توسط فشارهای زیاد تغییر کرده‌است.
 گیاهانی که در قلهٔ یخی کولکایا در کوه‌های آند واقع در پرو دفن شده‌اند نشان می‌دهند که آب و هوا به طرز ناگهانی و با شدت تغییر کرده تا آن گیاهان تا امروز حفظ شوند.
 مردی که در یخچال آلپ (اوتزی) به دام می‌افتد و جسد او در سال ۱۹۹۱ کشف می‌شود.
 سه حلقه از ایرلند و انگلیس نشان می‌دهد که آن زمان خشک‌ترین دوران آن‌ها بوده‌است.
 نتایج به دست آمده از هستهٔ یخ از دو ایزوتوپ اکسیژن زمین‌های یخی بالای قلهٔ کلیمانجارو نشان‌دهندهٔ دمای جوی در زمان بارش برف است.
 تغییرات اساسی در گردهٔ گیاهی کشف شده از کف دریاچه‌های جنوب آمریکا.
 پایینترین میزان متان از هستهٔ یخ‌های گرینلند در قطب جنوب.
 آغاز بیابان‌زایی صحرا (سده ۳۵ (پیش از میلاد)). تغییر صحرا از یک محل قابل سکونت به بیابان لم یزرع.

شخصیت‌های برجسته 
 اوتسی مرد یخی. حدود ۳۳۰۰ سال پیش از میلاد
 فراعنه‌ی پیش دودمانی: تیو، تش، اسکیو، وازنر
 فراعنهٔ دورهٔ ابتدای سلسله‌ها، رو، سرکت، نارمر

اختراعات، اکتشافات، نوآوری‌ها 
 آغاز شهرنشینی سومریان در میانرودان.
 پیدایش اولین شهرها در مصر (سده ۳۵ (پیش از میلاد))
 نخستین آثار نگارش در شهرهای اوروک و سوسا (به خط میخی). در مصر به خط هیروگلیف.
 فرهنگ کورگان که در جنوب روسیه و اوکراین امروزی واقع شده بود، اسب را رام کرده و ارابه را توسعه داد.
 استفاده از چرخ کوزه‌گری در خاورمیانه.
 استفاده از بادبان در نیل.
 ساخت جادهٔ سویت در انگلستان، اولین جاده‌ی مهندسی‌ساز شناخته‌شدهٔ جهان.
 استفاده از سیستم زهکشی و فاضلاب در هند
 ساخت سد، کانال و مجسمهٔ سنگی با خم کردن صفحات و اهرم در سومر.
 استفاده از مس در ابزار و جنگ‌افزار.
 استفاده از مفرغ، به ویژه توسط فرهنگ مایکوپ.
 ساخت مصطبه (پدر اهرام آینده) در مصر.
 اولین مرحلهٔ ساخت استون‌هنج (زمین بلند و گرد همراه یک خندق) حدود ۳۱۰۰ پیش از میلاد
 ایجاد مزارع سیده در ایرلند، (به جرأت می‌توان گفت) قدیمی‌ترین سیستم مزرعه‌داری در جهان.

سده‌ها 
 سده ۴۰ پ. م
 سده ۳۹ پ. م
 سده ۳۸ پ. م
 سده ۳۷ پ. م
 سده ۳۶ پ. م
 سده ۳۵ پ. م
 سده ۳۴ پ. م
 سده ۳۳ پ. م
 سده ۳۲ پ. م
 سده ۳۱ پ. م

<!- == پیوند به بیرون == ->

هزاره ۴ (پیش از میلاد)
هزاره‌ها