خاتون

خاتون عنوانی سغدی بود که برای شهبانوهای توچوئه در آسیای میانه به کار می‌رفت.
این واژهٔ سغدی پس از آن برای زنان فرمانروایان خوارزمشاهی، سلجوقی و چنگیزی نیز به کار رفت. در دوران تیموریان در آسیای میانه واژهٔ بیگم جایگزین این عنوان شد.

واژهٔ «خاتون» (واج‌نویسی سغدی: xtwn، آوانویسی سغدی: gh’twn) که از سغدی به آثار فارسی دری وارد گردیده بود، بعداً از زبان اهل بخارا بار نخست در کتابهای عربی دربارهٔ فتح بخارا اقتباس گردید و در زبان عربی به گونه «خواتین» جمع بسته شد.

این واژه در ترکی عثمانی به صورت qādïn (عنوانی احترام‌آمیز برای زنان بزرگ) درآمده‌است و در ترکی استانبولی نیز به شکل kadın باقی‌مانده‌است. از آن‌جا که این واژهٔ ایرانی در زبان‌های ترکی نیز وارد شده برخی منابع [مانند لغت‌نامهٔ دهخدا] آن را ترکی پنداشته‌اند. در عربی به‌عنوان یک واژه با ریشهٔ ترکی به‌کار می‌رود و جمع آن خواتین، معنای آن «خانم، بانو، کدبانو» ذکر شده‌است.

جستارهای وابسته 
 بانبشن
 بیگم
 بانو
 خانم
 خان

منابع 

اصطلاحات استفاده‌شده برای زنان
تاریخ مردمان ترک‌تبار
عنوان‌ها
عنوان‌ها در افغانستان
عنوان‌ها در پاکستان
عنوان‌های اجتماعی زنان
عنوان‌های پادشاهی
عنوان‌های درباری
عنوان‌های عثمانی
عنوان‌های نجیب‌زادگان
وام‌واژه‌های سغدی
واژه‌ها و عبارت‌های بنگالی
واژه‌های سغدی
عنوان‌ها در بنگلادش
واژه‌ها و عبارت‌های ترکی