شیرین نشاط

شیرین نشاط (زاده ۶ فروردین ۱۳۳۶ در قزوین)، هنرمند عکاس و فیلم‌ساز ایرانی معاصر است. او برندهٔ تندیس شیر نقره‌ای جشنواره فیلم ونیز به عنوان بهترین کارگردان به‌خاطر فیلم زنان بدون مردان است. شیرین نشاط هم‌اکنون در نیویورک زندگی می‌کند.

زندگی‌نامه 
شیرین نشاط در قزوین در خانواده ای تحصیل کرده و تا حدی مذهبی به دنیا آمد.پدر او سرلشکر علی نشاط فرمانده گارد جاویدان شاهنشاهی بوده که از نوادگان نشاط اصفهانی است.شیرین در سال ۱۳۵۳ برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و در دانشگاه کالیفرنیای برکلی به تحصیل هنر پرداخت. او در طول دهه ۸۰ میلادی مدیر شرکت نمایشگاه هنر و معماری نیویورک بود. در این دوره او با برگزاری نمایشگاه‌هایی مانند Werchitecture، عکس‌های ساختمان‌های آسیب‌ دیده در سارایوو به تحلیل نقش جنسیت در تعیین فضاها (و برعکس) معناهای فضای فیزیکی پرداخت، موضوعی که به همهٔ فیلم‌های او راه یافت.

او در سال ۱۹۹۰ که برای نخستین بار به ایران بازگشت، تحت تأثیر تغییرات بنیادی در کشور تصمیم گرفت به ثبت دریافت‌هایش از این تغییرات، به‌ویژه دربارهٔ وضع زنان بپردازد. او رشته عکس‌های «زنان الله» را به این علت تهیه کرد. او در این عکس‌ها که خود در آنها نقش‌آفرینی می‌کرد، با کنار گذاشتن کلیشه‌های رایج دربارهٔ زن مسلمان، به بررسی موضوع شهادت در اسلام پرداخت. در سال‌های بعد او سه چیدمان ویدئویی سیاه و سفید به نام‌های «عصیانگر» (۱۹۹۸)، «جذبه» (۱۹۹۹) و «اشتیاق» (۲۰۰۰) ساخت. این سه‌ گانه به موضوع پویایی رابطهٔ زن و مرد در جوامع اسلامی می‌پردازد. او به گفتهٔ خودش در این فیلم‌ها با قرار دادن موضوع در بافتی جدید و درون بافتی فلسفی و شاعرانه، به واسازی آن می‌پردازد.

در سال ۲۰۰۱ فیلیپ گلاس آهنگساز آمریکایی از او خواست فیلمی بسازد که او برای آن آهنگ بسازد. شیرین نشاط تحت تأثیر مشاهده تصاویر تلویزیونی برخوردهای فلسطینی‌ها و سربازان اسرائیلی، فیلم رنگی یازده و نیم دقیقه‌ای «گذرگاه خمیده»، را ساخت که با موسیقی گلاس همراه شد. در همین سال او چیدمان سیاه و سفید ویدئویی دیوانه را دربارهٔ جدایی و شور، و نبض را دربارهٔ هویت‌های خصوصی و عمومی ساخت. از آثار دیگر او می‌توان از یک اثر تلفیقی بر مبنای مثنوی منطق‌الطیر عطار نام برد.

آثار نشاط دارای ریشه بومی از زندگی و جامعه ایران است و به‌ویژه آثار فراوانی پیرامون زندگی و موقعیت زنان ایرانی خلق کرده‌است. او در آثار خود از نقوش زنانه که زنان ایرانی با آنها تأثرات روحی‌شان را به صورت شعر بر کف دست و پای خود نقش می‌کنند استفاده می‌کند. شیرین نشاط به خصوص در آلمان چهره شناخته شده‌ای است. وی، پس از پرستو فروهر، دومین زن ایرانی است که آثارش توانسته به موزه هنرهای معاصر برلین راه یابد. این در حالی است که بسیاری از سرشناس‌ ترین نقاشان و هنرمندان اروپا و آمریکا هنوز در این کار موفق نشده‌اند.

رخدادها 
 خانهٔ چشمان من، کیوریت دینا ناصر خدیو، مرکز هنری یارات، باکو ۱۳۹۳

جوایز 
 شیرین نشاط در سال ۱۹۹۹ برنده جایزه بین‌المللی ۴۸امین دوسالانه ونیز (یک شیر طلایی) شد.
 شیرین نشاط برای کارگردانی فیلم زنان بدون مردان، در سال ۲۰۰۹ میلادی در شصت و ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز تندیس شیر نقره‌ای بهترین کارگردانی را برد. فیلم زنان بدون مردان بر پایه رمانی به همین نام از شهرنوش پارسی‌پور، نویسنده ایرانی ساخته شده‌است.
 در جلسه سال ۲۰۱۴ مجمع جهانی اقتصاد وی به عنوان یکی از سه راهبر فرهنگی اثرگذار سال به سخنرانی پرداخت. در این سخنرانی وی خطاب به رئیس‌جمهور وقت ایران، حسن روحانی، پیامی در حمایت ارتقای جایگاه فرهنگی ایران و هنرمندان قرائت کرد.

او هم‌اکنون در حال ساخت فیلمی دربارهٔ زندگی ام کلثوم، خواننده نامدار عرب، است. فیلمبرداری فیلم او در پاییز سال ۲۰۱۳ میلادی در مصر آغاز شد. نشاط به عنوان کارگردان امیدوار است که بودجه فیلم از کشورهای عربی خاورمیانه تأمین شود.

آثار

فیلم‌ها 
 ۲۰۲۱ - سرزمین رؤیاها
 ۲۰۱۷ - در جستجوی ام کلثوم
 ۲۰۰۹ - زنان بدون مردان (نخستین فیلم بلند داستانی شیرین نشاط)
 ۲۰۰۵ - زرین /با بازی بهروز وثوقی
 ۲۰۰۴ - مهدخت
 ۲۰۰۳ - واپسین واژه
 ۲۰۰۲ - اشتیاق
 ۲۰۰۲ - دیوانه
 ۲۰۰۲ - طوبا
 ۲۰۰۲ - منطق‌الطیر
 ۲۰۰۱ / ۲۰۰۲ - گذرگاه خمیده
 ۲۰۰۰ - تک‌گویی
 ۱۹۹۹ - جذبه
 ۱۹۹۸ - متلاطم
 زنان الله
 اوج

پانویس

منابع 
 بخش فارسی سایت بی‌بی‌سی
 iranian visual art
 
 ماهنامهٔ ادبی، هنری، فرهنگی، اجتماعی بایا - دورهٔ دوم - شمارهٔ یک و دو - ۱۳۸۱

پیوند به بیرون 
 

 ، کانال رسمی چارلی رز در یوتیوب

افراد آمریکایی ایرانی‌تبار
افراد زنده
اهالی قزوین
اهالی نیویورک
برندگان شیر نقره‌ای بهترین کارگردانی جشنواره فیلم ونیز
دانش‌آموختگان دانشگاه کالیفرنیا، برکلی
زادگان ۱۳۳۶
زادگان ۱۹۵۷ (میلادی)
عکاسان اهل ایالات متحده آمریکا
عکاسان اهل ایران
عکاسان اهل قزوین
عکاسان اهل نیویورک
عکاسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
عکاسان زن اهل ایران
عکاسان زن سده ۲۰ (میلادی)
عکاسان زن سده ۲۱ (میلادی)
عکاسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
عکاسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
فمینیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
فمینیست‌های اهل ایران
فیلم‌نامه‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
فیلم‌نامه‌نویسان اهل ایران
فیلم‌نامه‌نویسان اهل نیویورک (ایالت)
کارگردانان زن فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
کارگردانان زن فیلم اهل ایران
کارگردانان فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
کارگردانان فیلم اهل ایران
مهاجران ایرانی به ایالات متحده آمریکا
نقاشان زن اهل ایران
نویسندگان آمریکایی ایرانی‌تبار
هنرمندان زن اهل ایران
هنرمندان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
هنرمندان زن سده ۲۰ (میلادی)
هنرمندان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
هنرمندان زن سده ۲۱ (میلادی)
هنرمندان فمینیست
هنرمندان معاصر اهل ایالات متحده آمریکا
هنرمندان معاصر اهل ایران