مناخم بگین

مناخیم ولفوویچ بگین یا مِناحْیْم بیجِن  (زاده ۱۶ اوت ۱۹۱۳ در لهستان – مرگ ۹ مارس ۱۹۹۲ در تل آویو، اسرائیل)، ششمین نخست‌وزیر اسرائیل و برنده جایزه صلح نوبل بود. مناخیم بگین اولین نخست‌وزیر اسرائیل از حزب لیکود اسرائیل بود.

اوایل زندگی 
در آن زمان بیشتر یهودیان روسیه، پیرو افکار ولادیمیر ژابوتینسکی بودند، خانواده بگین هم همچون ژابوتینسکی از طرفداران جنبش مسلحانه صهیونیسم برای ایجاد کشور اسرائیل بودند. مناخیم بلافاصله به سازمان بتار پیوست. یک سال بعد، مناخیم هفده ساله فرمانده بتار در شهر خودشان ـ برست لیتوفسک ـ شد. هم‌زمان بگین در دانشگاه ورشو درس حقوق خواند.

او در کنگره اعضای بتار در سال ۱۹۳۸ سوگند گروه را اینچنین قرار داد: «من اسلحه به دست می‌گیرم تا هم از قومم دفاع کنم و هم وطنم را به پیروزی برسانم». خیلی زود، او در جنبش ژابوتینسکی رشد کرد و در سال ۱۹۳۹ معاون عملیاتی بتار شد. جنگ جهانی دوم که شروع شد، آلمانی‌ها به ورشو حمله کردند. بگین مجبور شد از ورشو فرار کند. در این زمان بود که او به ارتش آندرس که در شوروی از لهستانی‌تبارها تشکیل شده بود، پیوست. سال ۱۹۴۲ نخست‌وزیر آینده اسرائیل از راه ایران به فلسطین رفت. او پس از ورود به فلسطین با گروه ایرگون ارتباط برقرار کرد. ایرگونی‌ها هم از تندروهای یهودی بودند که در فلسطین وقت کارهای مسلحانه می‌کردند. دو ماه بعد بگین، فرمانده ایرگون شد.

نخست‌وزیری 
تأسیس اسرائیل در ۱۹۴۸ فعالیت‌های سیاسی و نظامی بگین را محدود کرد. او حزب هیروت (آزادی) را تأسیس کرد؛ ولی طرفدار زیادی نداشت، تا آن که در جریان جنگ ۱۹۷۳، با ائتلاف با آریل شارون، لیکود را تأسیس کرد. محبوبیت شارون، بخت لیکود در انتخابات شد. ۲۱ ژوئن ۱۹۷۷ بگین نخست‌وزیر اسرائیل شد. وی در ۲۷ اکتبر ۱۹۷۸ با دیدار انورسادات رئیس‌جمهور مصر در اورشلیم، قرارداد صلحی را مبنی بر خروج کامل نیروهای اسرائیلی از صحرای سینا و نیز تشکیل حکومت خودگردان برای فلسطینها در اسرائیل را امضا کرد که بعدها به قرارداد کمپ دیوید مشهور گشت.

توافقنامه کمپ دیوید ۳ موضوع عمده را در بر می‌گرفت؛
 صلح مصر با اسرائیل به عنوان نخستین کشور اسلامی که تل‌آویو را به رسمیت می‌شناخت.
 تخلیه صحرای سینا و استرداد آن از سوی اسرائیل به مصر که در طی جنگ شش روزه توسط اسرائیل به اشغال درآمده بود.
 آغاز مذاکره جهت خودمختاری کشور فلسطینی، در کرانه باختری رود اردن و نوار غزه که به دنبال این قرارداد دو کشور اقدام به تبادل سفیر و آغاز عادی‌سازی روابط دیپلماتیک کردند.

بگین عاقبت بر اثر ضعف و ناتوانی و بیماری در ۱۵ سپتامبر ۱۹۸۳ استعفا کرد. مناخیم بگین در ۹ مارس ۱۹۹۲ در سن ۷۸ سالگی درگذشت.

بگین و تروریسم 

بگین مدتی در دهه ۴۰ میلادی رهبری سازمان نظامی ملی در سرزمین اسرائیل (ایرگون) را که از سوی قیومیت بریتانیا بر فلسطین، «تروریست» خوانده شده بود را بر عهده داشت.

این گروه در سال ۱۹۴۷ در «هتل کینگ دیوید» بمبی گذاشت که منجر به کشته شدن ۹۱ نفر شد. او یکی از سخنرانی‌هایش در نیویورک را با این جمله آغاز کرد «من یک تروریست سابق هستم!»

انتقادات 
بگین در سال ۱۹۴۸ هنگامی که رهبر حزب آزادی بود، برای درخواست کمک مالی سفری به ایالات متحده انجام داد. در طول آن سفر، هانا آرنت و برخی دیگر از روشنفکران یهودی، در نامه‌ای سرگشاده به روزنامهٔ نیویورک تایمز وی را رهبر حزبی خواندند که «به‌شدت در سازماندهی، روش‌ها، فلسفهٔ سیاسی و خواستهٔ اجتماعی مشابه حزب‌های نازی و فاشیست است». در این نامه به کشتار دیریاسین که طی آن ۲۴۰ نفر ساکنین روستایی کشته شدند، اشاره شده‌است. این نامه از جمله توسط آلبرت انیشتین، برندهٔ جایزهٔ نوبل فیزیک، امضا شد.

جایزه صلح نوبل 
امضای توافقتنامه کمپ دیوید آغاز صلحی پایدار در منطقه خاورمیانه را تضمین کرد؛ به همین دلیل، بنیاد نوبل در سال ۱۹۷۸ جایزه صلح خود را به‌طور مشترک به انور سادات از مصر و مناخیم بگین از اسرائیل تقدیم کرد.

جستارهای وابسته 
 نخست‌وزیرهای اسرائیل
 اسرائیل

منابع

پیوند به بیرون 

اعضای اولین دوره کنست (۱۹۴۹–۵۱)
اعضای پنجمین دوره کنست (۱۹۶۱–۶۵)
اعضای چهارمین دوره کنست (۱۹۵۹–۶۱)
اعضای حزب لیکود
اعضای دومین دوره کنست (۱۹۵۱–۵۵)
اعضای دهمین دوره کنست (۱۹۸۱–۸۴)
اعضای سازمان نظامی ملی در سرزمین اسرائیل
اعضای سومین دوره کنست (۱۹۵۵–۵۹)
اعضای ششمین دوره کنست (۱۹۶۵–۶۹)
اعضای نهمین دوره کنست (۱۹۷۷–۸۱)
اعضای هشتمین دوره کنست (۱۹۷۴–۷۷)
اعضای هفتمین دوره کنست (۱۹۶۹–۷۴)
افراد اسرائیلی بلاروس-یهودی‌تبار
افراد اسرائیلی یهودی‌تبار
انقلابیون اهل اسرائیل
اهالی برست، بلاروس
برندگان جایزه صلح نوبل
برندگان جایزه نوبل اهل اسرائیل
برندگان جایزه نوبل اهل بلاروس
برندگان جایزه نوبل اهل روسیه
برندگان جایزه نوبل اهل لهستان
برندگان یهودی جایزه نوبل
بلاغت‌دانان
تاریخ اسرائیل
دانش‌آموختگان دانشگاه ورشو
درگذشتگان ۱۹۹۲ (میلادی)
درگذشتگان از بیماری مرتبط قلبی
رهبران جنگ سرد
رهبران حزب‌ها در اسرائیل
زادگان ۱۹۱۳ (میلادی)
زندانیان اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
زندانیان خارجی گولاگ
زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل اتحاد شوروی
سیاستمداران اهل اسرائیل
سیاستمداران یهودی
سیاستمداران یهودی اهل اسرائیل
شورشیان
قربانیان شکنجه اهل اسرائیل
قربانیان شکنجه اهل روسیه
لهستانی‌های مهاجرت‌کرده به قیومت بریتانیا بر فلسطین
درگذشتگان به علت بیماری در اسرائیل
نخست‌وزیران اسرائیل
وزیران امور خارجه اسرائیل
وزیران دادگستری اسرائیل
وزیران دفاع اسرائیل
وزیران دولت اسرائیل
وزیران کشاورزی اسرائیل
یهودیان اشکنازی
یهودیان اهل بلاروس
یهودیان اهل روسیه
یهودیان اهل لهستان
یهودیان در قیومت بریتانیا بر فلسطین