ایل شوهان

ایل شوهان از ایلات بزرگ ساکن استان ایلام است. محل اصلی این ایل دهستان شوهان در جنوب بخش مرکزی شهرستان ملکشاهی است و مسیر حرکت عشایر آن از مسیرهای میدان زیتون، چالاب، و چنگوله تا نزدیکی‌ها مرزهای عراق حرکت می‌کنند و در موسم پنجه به ارتفاعات کبیرکوه بازمی‌گردند. بر این اساس نواحی مرزی مهران و دهلران گرمسیر، و آبادی‌های شوهان مناطق سردسیر ایل شوهان محسوب می‌شوند.

گویش 
برخی گویش ایل شوهان را از کردی (کردی شوهانی)و برخی از زبان لری می‌دانند طوایفی از شوهان که در خراسان شمالی و تکاب و اسلام‌آباد غرب و در کردستان عراق و ترکیه ساکنند به زبان کردی کرمانجی تکلم می‌کنند.

تبار  
این ایل شامل ۹ طایفه به نامهای فلک ،کلیوند،سیدناصرالدین،قیطول،صفرلکی،کاوری،کرهر،بولیچ وشرف میباشد.

لایارد از ایل شوهان به عنوان لرهای پشتکوه یاد کرده است. برخی ایل شوهان را از طایفه چهارلنگ بختیاری دانسته که با ایل کاید خورده برادر هستند سکندر امان‌اللهی و جواد صفی نژاد شوهان ها را  از قوم لر می دانند که زبان آن ها لری شوهانی است.
فلک در ایل شوهان بزرگترین قوم عشیره‌ای در میان این ایل بزرگ می‌باشد.
فلک در ایل شوهان یکی از ایلات با سابقه استان ایلام در میان جمعیت مردمی می‌باشد. فلک دارای دو تیره حسنه و کزار و هم نژاد با طایفه قیطول که خانواده قیطاسی توشمالان ایل شوهان هستند.  در حال حاضر حشمت قیطاسی نوه حاج یعقوب قیطاسی رئیس سابق ایل شوهان بزرگ ایل شوهان است که مدتی عضو شورای شهر ایلام نیز بود.

سیر تاریخی

عالی خان شوهان_ جنگ با عثمانیها_ جنگ رنو_ دفاع مقدس
دلاوری وشجاعت در عین حال مهربانی و بی آلایشی همواره در طول تاریخ از خصیصه های این ایل بوده است تسلیم نبودن و نپذیرفتن ظلم بود که باعث شد که عالی خان شوهان معروف به عالی بهار جوانی غیور از این ایل با شنیدن این موضوع که خان قصد دارد در حق مردم ظلم و تجاوز کند و به ناحق بر زندگی مردم دست تعدی دراز کند (شاید هم دسیسه ای از طرف رقیبان برای حذف خان بود) خان را که بنا بر شواهد تاریخی کلبعلی خان فرزند اسماعیل خان والی کل لرستان شامل پشت کوه و پیشکوه در زمان تقریبی اوایل قاجار بود و به منطقه شوهان آمده بود در منطقه ای که بعدا به گردنه خان کشته معروف شد به قتل برساند

اعضای این ایل از اصلی ترین نیروهای والی در جنگها بودند و بارها به دفع حملات عثمانیها در غرب کشور پرداختند 
۱۲۸۷ ه.ق حسینقلی خان والی ایلام به دفع حملات عثمانیها پرداخت
۱۲۹۰ ه.ق حسینقلی خان بار دوم به عثمانیها حمله کرد
۱۳۲۶ ه.ق غلامرضا خان والی پس از دفع حملات عثمانیها عده ای تفنگچی از جمله از این ایل را در مهران چنگوله و دهلران مستقر کرد
در جنگ جهانی اول غلامرضا خان والی برای جلوگیری از ورود انگلیسیها از طریق عراق به ایلام ۱۳ هزار نیرو در مرز مستقر کرد و چندین قلعه بنا کرد
آنها همچنین دسته ای از نیروهای روسی را که از شمال وارد ایلام شده بودند غارت کردند 

تا زمان حکومت والیان منطقه باغسایی را برای ایران حفظ کردند و بعد از خروج والی از پشت کوه به خاطر سیاستهای متمرکز کردن قدرت در زمان رضا خان و رفتن به عراق با تحریک عوامل والی جنگ بین ایلات ایلام از جمله ایل شوهان با دولت مرکزی آغاز شد ولی با شکست عشایر در جنگ رنو که به کشته و به اسارت رفتن تعداد زیادی از این ایل که قلعه ایلام را تصرف کرده و تا گردنه رنو پیشروی کرده بودند پایان یافت. باغسایی به خاطر نفوذ والی به صورت ملک خصوصی والی ولی تحت نظر عثمانی در آمد و دولت مرکزی ایران این را پذیرفت

والیان پشت کوه برای حفظ نظم و برقراری امنیت اداره و سرپرستی طوایف و جمع آوری مالیات در مناطق مهم ضابطانی را معین می کردند قاسم بیگ و حسین خان از ضباط باغسایی در عهد حسن خان والی بودند، اسماعیل خان ، توشمال محسن از توشمالان شوهان قاسم بیگ شوهان ،کرم الله بلوچ،ولد بیگ ولدحیدر بیگ نشانگر و ((چند سال هم سیدان ولد حسین علی باپیروند کرد از جانب علی خان والی)) ضابط قریه باغسایی بودند.

در زمان دفاع مقدس با رشادتهای مردم شوهان و تقدیم بیش از ۲۰۰ شهید در استان ایلام جاده مواصلاتی مهران به دهلران و محور چنگوله حفظ شد و حماسه گرشیر شکل گرفت

منابع 

استان ایلام
ایل‌های کرد ایران