قزل‌آلای رنگین‌کمان

قزل‌آلای رنگین‌کمان یا گل‌ماهی رنگین‌کمان نوعی ماهی از خانوادهٔ آزادماهیان (Salmonidae) است.

این ماهی از راستهٔ آزادماهی‌سانان (Salmoniformes)، از جنس قزل‌آلاها (Oncorhynchus) است.

از لحاظ ظاهری دارای بدنی کشیده و باله‌های توسعه یافته‌است که تعداد آن‌ها ۸ عدد می‌باشد و شامل دو باله سینه‌ای، دو باله شکمی، یک باله مخرجی و دو باله پشتی است. یکی از باله‌های پشتی بالای بدن و در وسط قرار دارد و دارای شعاع می‌باشد. باله پشتی دیگر کوچک و بدون شععاع و بر روی ساقه دمی قرار داشته که به نام بالچه چربی معروف است که مشخصه اصلی کلیه آزاد ماهیان می‌باشد.
قزل‌آلای رنگین کمان دهان بزرگی دارد که هنگام صید طعمه به علت آزاد بودن استخوان فکی تا حد زیادی باز شده و طعمه‌های بزرگ را شکار می‌کند.
رنگ اصلی سر و حاشیه بدن ماهی به رنگ زرد روشن است که در بالای خط جانبی لکه‌های تیره فراوانی دیده می‌شود. رنگ بدن ان در رودخانه‌های مختلف تغییر می‌کند و در رودخانه‌هایی که در سایه واقع گردیده‌است بسیار تیره می‌گردد.
طول این ماهی به ۴۰ سانتی متر و وزن ان به ۱٫۳ کیلو گرم می‌رسد. این ماهی دارای ۶۳-۶۱ مهره، ۱۹ خار آبششی، ۴۸ عدد زوائد باب‌المعده‌ای است. همچنین مانند بیشتر قرل‌آلاها دندان‌های تیزی دارد که بر روی استخوان خیش در سقف دهان قرار گرفته‌اند.

زیستگاه 
زیستگاه اصلی آن از رودخانه کاسکوکوئیم در آلاسکا شروع شده و به سمت جنوب ادامه یافته و به منطقه باها در کالیفرنیا می‌رسد. پراکنش این ماهی در ایران در حوزه دریای خزر، رودخانه‌های دجله، کارون، تجن و دریاچه نمک می‌باشد. به‌طور کلی قزل آلای رنگین کمان متعلق به آب‌های سرد و شفاف، بستر سنگی، سنگلاخی و شنی است. این ماهی در شرایط طبیعی در رودخانه‌ها و دریاچه‌های سرد و خنک زیست می‌کند.

واریته‌ها 
دو واریته اصلی از آن وجود دارد. یکی از این واریته‌ها که مهاجر دریا می‌باشد قزل آلای پولاد سر نامیده می‌شود. این ماهی در اغلب رود خانه‌هایی که به اقیانوس آرام می‌ریزند وجود دارد. واریته دیگر ساکن آب شیرین است که البته این نوع واریته به چندین نژاد تقسیم می‌شود.

درجه حرارت 
دمای مناسب برای رشد بهینه ماهی قزل آلای رنگین کمان بین ۱۷-۱۵ درجه سانتی گراد است. در این دما حداکثر توانایی در گوارش و جذب غذا و بالاترین میزان فعالیت آنزیمی را داراست و درجه حرارت‌های پایین تر مقداری از فعالیت‌های آنزیمی را کاهش داده و رشد ماهی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اکسیژن 
غلظت اکسیژن مناسب برای ماهیان سردابی در شرایط طبیعی ۷ میلی گرم در لیتر بوده و حداقل اکسیژنی که ماهی می‌تواند تحمل کند بستگی به مدت زمان کمبود اکسیژن دارد.

ph 
یکی دیگر از مهم‌ترین فاکتورهای شیمیایی تعیین‌کننده رشد و تولید مثل ماهی پ-هاش می‌باشد. دامنه ۵/۸ -۵/۶ بهترین بازه می‌باشد.

co۲ 
تمام آب‌های طبیعی دارای مقداری گاز کربنیک هستند که در حالت تعادل میزان ۲ میلی گرم در لیتر می‌باشد. برای قزل آلای رنگین کمان همین میزان ۲ میلی گرم در لیتر مناسب می‌باشد.

تغذیه 
ماهیان سردابی به دلیل دارا بودن روده کوتاه رژیم غذایی گوشتخواری دارند. تغذیه قزل آلا به‌طور طبیعی از لارو حشرات آبزی، سخت پوستان، نرمتنان، ماهیان ریز و سایر موجودات مستقر در رودخانه می‌باشد.

تولید مثل 
زمان تخم ریزی آن فصل بهار می‌باشد. البته قابل ذکر است که فصل تخم ریزی به تناسب محل و درجه حرارت متفاوت می‌باشد. هنگام بلوغ تغییراتی در ظاهر ماهی‌ها مشاهده می‌شود. در جنس نر، رنگ بدن تیره شده و فم کاهی انحنا پیدا می‌کند.

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 فهرست ماهی‌ها

پیوند به بیرون 
 آشنایی با گونه های ماهی قزل آلا

منابع 

- رینز، ارل. ترجمه:عمادی، حسین. ۱۳۷۴. راهنمای تکثیر و پرورش قزل آلا و ماهی آزاد. مؤسسه فنی پرورش ماهی.
- صادقی، ناصر. ۱۳۸۰. پرورش قزل آلای رنگین کمان. نقش مهر.
- ستاری، مسعود. شاهسونی، داور. شفیعی، شهنام. ۱۳۸۲. ماهی‌شناسی (۲). حق شناس.
- Kath ellen, F.ladewig and michelle morat.۱۹۹۵.rainbow.trout
- Gall. G.A.E. and P.A. Crandell. ۱۹۹۲. The rainbow trout. Aquaculture ۱۰۰:۱-۱۰.
- www.fishbase.com
 Wikipedia contributors, «Rainbow trout,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rainbow_trout&oldid=187690341 (accessed January 30, 2008).
 برابرهای علمی بر پایهٔ: عطری، مرتضی، واژه‌نامه علوم زیستی، دوجلدی، همدان: اداره انتشارات دانشگاه بوعلی‌سینا، ۱۳۸۴.

زیاگان رشته‌کوه راکی
زیاگان سیرا نوادا (ایالات متحده)
زیاگان کانادا
فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
قزل‌آلاها
گونه‌های امن NatureServe
ماهیان آب شیرین آسیا
ماهیان آب شیرین آمریکای شمالی
ماهیان آب شیرین ایالات متحده آمریکا
ماهیان تجاری
ماهیان توصیف‌شده در ۱۷۹۲ (میلادی)
ماهیان مهاجم
ماهی‌های آب سرد
ماهی‌های اقیانوس آرام
ماهیان پاکستان
ماهیان کانادا
مقاله‌های نیازمند توجه متخصص ماهی‌ها