شهرستان زرین‌دشت

شهرستان زرین‌دشت یکی از شهرستان‌های استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر حاجی‌آباد است.

جمعیت 
جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۷۳٬۱۹۹ تن بوده‌است.

جغرافیای شهرستان 
شهر حاجی‌آباد مرکز شهرستان زرین دشت در جنوب شرقی استان فارس و بر روی طول جغرافیایی ۵۴ درجه و ۲۰ دقیقه و عرض جغرافیایی ۲۸ درجه و ۲۰ دقیقه قرار دارد. ارتفاع آن نسبت به سطح دریا ۱۱۵۰ متر است. مرزهای جغرافیایی این شهرستان به ترتیب محدود است: از شمال به شهرستان‌های داراب و فسا، از مشرق به شهرستان‌های داراب و لارستان، از جنوب به شهرستان لارستان و از مغرب به شهرستان‌های فسا، جهرم و جویم. این شهرستان ۴۶۲۶ کیلومتر مربع وسعت دارد که ۳/۷ کل مساحت خاکی استان فارس را به خود اختصاص داده‌است. فاصلهٔ آن تا شیراز ۲۷۰کیلومتر است. این شهرستان شامل دو بخش مرکزی و ایزد خواست و پنج دهستان ایزد خواست شرقی، ایزد خواست غربی، دبیران و زیرآب است. این شهرستان ۱۶۵ آبادی دارد که ۶۱ از آن‌ها مسکونی و بقیّه خالی از سکنه است.

آب و هوای این شهرستان گرم و خشک است، ولی با وجود سدهای آبی و دریاچه‌ها و برکه‌ها به طبیعت آن افزوده‌است.

دین اکثریت مردم، اسلام و مذهبشان شیعهٔ دوازده امامی است.

زبان اصلی آن‌ها فارسی است. اما مردم چند روستای شهرستان زرین دشت ازجمله دروا، تل ریگی و گلوگاه به زبان ترکی قشقایی و نیمی از مردم شهر دبیران به زبان عربی سخن می‌گویند.

محصولات زراعی آن گندم، پنبه، جو، هندوانه، خیار، خربزه، کنجد، بادمجان می‌باشد. کاشت محصولات تابستانه مانند بادمجان و بامیه وانواع سبزیجات و میوه جات تابستانه هندوانه، خربزه و از این نیز رایج است.

محصولات باغی آن خرما، و زیتون است.

دراین محل، گوشت قرمز و طیور نیز تولید می‌شود.

در سال‌های پر باران مشاهده می‌شود که در مناطق بیابانی و دامنه‌ها و کوه‌ها گیاهان داروئی رشد نموده‌است؛ و همچنین انوع قارچ محلی و… «به زبان آمیانه:هَکال، دُل و اغر» از جمله مواد غذایی موجب بارش باران است. از سبزیجات بهاره نیز می‌توان به سلمه وسمسیل اشاره کرد

از صنایع دستی این شهرستان، می‌توان به قالی و گلیم اشاره کرد. همچنین، در زمان‌های گذشته صنعت سفالگری نیز در این منطقه رواج داشته‌است.

توصیف شهرستان 
 زرین دشت با ۵۳۰۰ کیلومتر مربع در جنوب شرقی استان فارس و در بین قسمت چین خورده زاگرس قرار گرفته و در آن تاقدیس و ناودیس‌های زیادی دیده می‌شود، حداکثر ارتفاع آن ۱۶۹۰ و حداقل ۱۰۵۰ مت است. میانگین بارندگی ۲۲۹ میلی‌متر و بیشتر بارندگی آن در آذر ماه تا فروردین ماه و به‌طور کلی در دی و بهمن ماه است. درجه حرارت سالیانه ۴۵/۲۲ درجه سانتی گراد و حداکثر درجه حرارت بیش از ۴۵ درجه سانتی گراد می‌باشد حداقل دما در دی ماه ۷/۳ و میزان تبخیر سالانه ۴/۱۲۱ میلی‌متر است. قرار گرفتن زرین دشت در گسل‌های زاگرس به عنوان یک منطقه‌ای زلزله خیز محسوب می‌شود. آخرین زلزله بزرگ شهرستان در سال ۱۳۸۲ که دو زلزله با شدت ۶/۵ و ۸/۵ در مقیلس ریشتر رخ داده که موجب خسارت زیادی به خصوص در دبیران - شهرپیر و دره شور گردید. از جمله گسل‌های شناخته شده بر اساس مطالعات زمین‌شناسی شکستگی است که در ۵ کیلومتری جنوب شرقی حاجی‌آباد با جهت شرقی و غربی به طول ۲۰ کیلومتر از جنوب شهر می‌گذرد می‌توان نام برد. (برگرفته از پایگاه خبری روستای فرج بیگی)
 این شهرستان که در اوایل سده ۲۱ میلادی از شهرستان داراب جدا و خود به شهرستانی جداگانه تبدیل و  از تحصیلات بالا برخوردارند و تا ۵۰ درصد بانوان در مشاغل دولتی، و خصوصی مشغول بکارند.

به دلیل

مراکز هنری و کتابخانه‌ها 
تنها یک کتابخانه عمومی دولتی در سطح شهرستان و در مرکز شهر حاجی‌آباد وجود دارد. در این کتابخانه ۱۴ هزار جلد کتاب وجود دارد. که خوشبختانه با توجه به وجود تعداد زیادی دوست دار کتاب اعم از خانم و آقا، هر هفته با نظر به برنامه‌ریزی قبلی جلسه و گردهمایی تشکیل شده و کتاب‌هایی معرفی و در مورد کتاب‌های خوانده شده‌ای که در جلسات قبل معرفی شده، نقد و بررسی به عمل می‌آید.

عظمت کوه‌ها 
ارتفاعات شهرستان با جهت شمال غربی به جنوب شرقی است. از میان ارتفاعات شهرستان کوه بن دشت ۱۹۳۷ متر و کوه گچ در حد فاصل گلکویه و پنج چاه ۱۹۲۵ متر و کوه زیر آب قدیم با ۱۹۰۰ متر، و کوه دبیران با ۱۸۰۰ متر، و سیاه کوه در شمال غربی حاجی‌آباد با ۱۴۳۰ متر می‌توان نام برد.
کوه گر ۱۶۵۰متر در دره شور

آثار باستانی و مناطق دیدنی شهرستان 
 میل نقاره خانه - واقع در روستای چاه سبز
 دریاچه فصلی شهرپیر
 پیست موتورسواری شهرپیر
 تنگ بیمارون شهرپیر
 دشت بنه دهنو واقع در دشت ایزدخواست همجوار با روستای شهرپیر

 بنه دهنو- واقع در دشت ایزدخواست همجوار با روستای شهرپیر
 قلعه مزایجان - واقع در روستای مزایجان
 برکه سفید مزایجان - واقع در روستای مزایجان
 چشمه آب گرم درمو - واقع در روستای مزایجان
 چشمه آب گرم پلیچو - واقع در روستای مزایجان
 کوه نمک مزایجان - واقع در روستای مزایجان
 غار شهید پگاه - واقع در روستای مزایجان
 آتشکده مزرو - واقع در روستای مزایجان
 تل سفیدک - واقع در شهر حاجی‌آباد
 قعله چاه سبز - واقع در روستای چاه سبز
 دره بیست کنارو-واقع در روستای دره شور
 دره انجیر تک-واقع در روستای دره شور
 کت مهدی - در همجواری روستای دهنو
 دشت بنه (معروف به بنه‌های بندشت)-واقع در روستای بندشت
 چشمه کوچک نینه و چشمهٔ سیته (به تقمم که متأسفانه داره از بین میره)-چشمه نینه واقع در حوالی گلوگاه، چشمه سینه واقع در ابتدای ورودی حاجی‌آباد و خیابان گلزار شهدا
 دره چال زندانیان (به زبان آمیانه، چاه زندون)-واقع در ورودی حاجی‌آباد از سمت گلوگاه
 آرامگاه و حرم امامزادگان شاه فرج‌الله و حبیب‌الله و پارک امامزاده-واقع در مرکز شهر حاجی‌آباد، منطقه امامزاده
 آرامگاه شهدای گمنام-واقع در مرکز شهرحاجی اباد-منطقه بسیجیان
 نخلستان‌های دیدنی-واقع در مرکز شهرحاجی آباد
 پارک زیتون (پارکی انبوع از درخت زیتون، در کنار محیطی با امکانات تفریحی برای فرزندان)-واقع در مرکز شهر حاجی‌آباد، منطقه فرهنگیان
 امامزاده ای در روستای حاجی طاهره، درحوالی حاجی‌آباد
 امامزاده صاحب زمان، در حوالی بخش ایزدخواست
 کوه زیبای بنام کمر زرد، در حاجی‌آباد.
 بزرگ‌ترین کوه آتشفشان دیدنی این شهرستان بنام، سیاه کوه (که در دل خود آتشی خاموش جای داده‌است)
 امامزاده محمد در ابتدای روستای خسویه
 دره چاله سلیمی درکوه‌های جنوبی حاجی
 اثارقنات‌هایی دیدنی درشرق وغرب شهرحاجی آباد مرکزشهرستان

منابع 

 
زرین‌دشت