جعفر سبحانی

جعفر سبحانی تبریزی (زادهٔ ۲۰ فروردین ۱۳۰۸ در تبریز)، متکلم، مرجع تقلید، اصولی، مفسر و از استادان حوزه علمیه قم است. سبحانی از مدیران دارالتبلیغ اسلامی و نویسندگان مجله مکتب اسلام در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی ایران و نماینده مردم آذربایجان شرقی در مجلس خبرگان قانون اساسی بود. وی مؤسس «مرکز تخصصی کلام اسلامی» در حوزه علمیه قم است و آثار متعددی دربارهٔ علوم اسلامی نوشته‌است.

تحصیلات 
پس از فراغت از تحصیلات ابتدایی، در مکتب‌خانه میرزا محمود فاضل به فراگیری متون ادب پارسی پرداخت و کتاب‌هایی مانند:گلستان، بوستان، تاریخ معجم، نصاب الصبیان، ابواب الجنان و… پرداخت. سپس در ۱۴ سالگی رهسپار مدرسه علمیه طالبیه تبریز گردید و به آموختن مقدمات علوم و سطوح پرداخت. علوم ادبی را نزد حسن نحوی و علی‌اکبر نحوی و بخشی از مطول، منطق منظومه و شرح لمعه را از محمدعلی مدرس خیابانی آموخت. سبحانی، در آن زمان سخت مشغول تعلیم و تعلم دروس مقدمات، و مباحثه و تألیف بود. یادگار قلمی ایشان در آن زمان با اینکه نوجوانی هفده ساله بود، دو کتاب است که اینک موجود می‌باشد: ۱. معیارالفکر (درمنطق) ۲. مهذب البلاغة (در علم معانی، بیان و بدیع)

در مهرماه ۱۳۲۵ به قم رفت و به تکمیل سطوح، همت گماشت. باقی‌مانده فرائد الاُصول را نزد میرزا محمد مجاهدی تبریزی و احمد کافی آموخت و کفایة الاصول را هم نزد محمدرضا گلپایگانی فراگرفت.

به غیر از تحصیل دروس فقه و اصول، به آموختن فلسفه و کلام و تفسیر نیز اشتغال داشت.
از همین رو در تبریز از سید محمد بادکوبه‌ای استفاده کرد و از او شرح قواعد العقائد را آموخت. سپس در حوزه علمیه قم مطالعات فلسفی‌اش را با شرکت در درس‌های منطق و فلسفه سید محمدحسین طباطبایی تکمیل نمود و در سال‌های ۱۳۲۸ تا ۱۳۳۰ شرح منظومه و پس از آن بخش اعظم اسفار را نزد او فرا گرفت. او بعد از انتشار کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم به خواست سید محمد حسین طباطبایی، این کتاب را به عربی ترجمه کرد که نخستین جلد آن با مقدمه سید محمد حسین طباطبایی به چاپ رسید. کتاب «تهذیب‌الاصول وی تقریر درس‌های سید روح‌الله خمینی است.

استادان 
 سید حسین طباطبایی بروجردی (۱۲۵۴–۱۳۴۰ خورشیدی) که در آن روزها مبحث وقت از کتاب صلاة را تدریس می‌کرد.
 سید محمد حجت کوه‌کمری که در آن زمان تدریس خارج بیع را آغاز کرده بود.
 سید روح‌الله موسوی خمینی
 سید محمدکاظم شریعتمداری
 سید محمدحسین طباطبایی
 سید محمدتقی خوانساری
 میرزا محمد مجاهدی تبریزی
 میرزا احمد کافی
 محمدرضا گلپایگانی
 سید محمد بادکوبه‌ای
 سیدمحمد محقق داماد

فعالیت‌های سیاسی 
در جریان واقعه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و دستگیری روح‌الله خمینی، سبحانی از کسانی بود که نامه اعتراضی فضلای حوزه قم به هیئت دولت وقت را امضا کرد. همچین از امضاکنندگان نامه‌ای به حسنعلی منصور، نخست‌وزیر وقت در اسفند ۱۳۴۲ش بود که طی آن به ادامه زندانی‌شدن خمینی و جمعی از علما اعتراض شد. وی در جریان انتقال خمینی از ترکیه به نجف اشرف نیز متن تلگرام علما در حمایت از وی را امضا کرد. جعفر سبحانی بعد از درگذشت سید مصطفی خمینی، به پدرش، روح‌الله خمینی تسلیت گفت.

فعالیت‌های اجتماعی 
 شرکت در تأسیس مجله مکتب اسلام
 شرکت در تدوین قانون اساسی
 بنیانگذار تفسیر موضوعی قرآن
 تأسیس مؤسسه تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق (این مؤسسه با انگیزه فراهم آوردن کتابخانه‌ای ویژه برای محققین و مؤلفین تأسیس شد).
 ایجاد رشته تخصصی کلام اسلامی در حوزه علمیه قم

مرجعیت 
جعفر سبحانی با درگذشت شیخ جواد تبریزی در ۲۹ آبان ۱۳۸۶ و به درخواست گروهی از مردم آذربایجان، رساله عملیه خود را منتشر کرد.

تدریس 
جعفر سبحانی از دوران جوانی تاکنون به تدریس علوم اسلامی اشتغال داشته‌است. وی علاوه بر تدریس‌های خصوصی در مؤسسه امام صادق، در حوزه علمیه قم، حرم فاطمه معصومه و مدرسه حجتیه و در تابستان‌ها در مشهد به تدریس فقه، اصول فقه، کلام و تفسیر می‌پردازد و درس وی یکی از شلوغ‌ترین دروس حوزه علمیه محسوب می‌گردد و تعداد شاگردان حاضر شده در درس اصول فقه جعفر سبحانی در سالیان اخیر به بیش از ششصد نفر می‌رسد. با توجه به تدریس طولانی مدت (بیش از ۷۰ سال) سبحانی موفق شده تعداد زیادی از طلاب را با علوم اسلامی آشنا گرداند.

تالیفات 
تالیفات وی عبارتند از:

پانویس

منابع 
 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۵، چ ۱، نشر معروف، قم: ۱۳۸۴.

پیوند به بیرون 

 وبگاه آیت‌الله جعفر سبحانی(عربی)
 وبگاه آیت‌الله جعفر سبحانی(فارسی)
 شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد
 

اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
اعضای حزب جمهوری خلق مسلمان ایران
افراد زنده
اهالی تبریز
برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
دریافت‌کنندگان نشان دانش (جمهوری اسلامی)
روحانیان اهل ایران
روحانیان شیعه اهل ایران
زادگان ۱۳۰۸
زادگان ۱۹۲۹ (میلادی)
عالمان شیعه
فقیهان اهل ایران
فقیهان شیعه اهل آذربایجان شرقی
فقیهان شیعه دوازده‌امامی زنده
فقیهان شیعه دوازده‌امامی
متکلمان
مراجع تقلید زنده
مراجع تقلید شیعه اهل استان آذربایجان شرقی
مراجع تقلید و روحانیون اهل آذربایجان ایران
نمایندگان مجلس خبرگان قانون اساسی
نویسندگان آذری‌تبار اهل ایران
نویسندگان متون دینی اهل ایران