فیلمنامه

فیلمنامه یا سناریو  داستانی است که همراه با توضیح صحنه‌ها برای ساخت فیلم نوشته می‌شود. به نویسندهٔ فیلمنامه، فیلم‌نامه‌نویس می‌گویند. عناصر فیلمنامه از داستان و شخصیت‌ها، صحنه‌ها، سکانس‌ها، پرده‌ها، موسیقی، مکان‌ها، حالت‌ها،  دیالوگ ها و … تشکیل شده‌اند.
فیلمنامه یا اسکریپت؛ یک اثر نوشته شده توسط فیلم‌نامه‌نویس برای یک فیلم، برنامه تلویزیونی یا بازی ویدیویی است. این سریال‌ها می‌توانند کارهای اصلی یا سازگاری از قطعات موجود در نوشتن باشند. در آنها، جنبش، اعمال، بیان و گفت و گوهای شخصیت‌ها نیز نقل شده است. فیلمنامه‌ای که برای تلویزیون نوشته شده نیز به عنوان یک نمایش تلویزیونی شناخته می‌شود.

بخش‌های فیلم‌نامه

صحنه 
صحنه کوچک‌ترین واحد کنش دراماتیک در فیلمنامه ست. در هر صحنه دو عنصر زمان و مکان اهمیت دارد و حداقل یکی از این دو عنصر یا هر دو باید پیوستگی داشته باشد.
فیلمنامه به صورت صحنه‌های شماره‌گذاری شده نوشته می‌شود. از نظر شیوه نگارش هر «صحنه» شامل سه بخش است:* 
 سطر معرفی - نشان می‌دهد صحنه داخلی است یا خارجی و در چه زمانی و در چه مکانی اتفاق می‌افتد.
 شرح صحنه - ضمن توصیفی حداقلی مکان اتفاقات فیزیکی که در صحنه رخ می‌دهد شرح داده می‌شود.
 گفتگو - نام شخصیت، طرز بیان یا نام مخاطب که در پرانتز می‌آید و خودِ گفتگو.
گاه شیوهٔ انتقال به صحنهٔ بعد مانند برش، فید یا دیزالو… در پایان صحنه نوشته می‌شود.

سکانس 
سکانس، یک فصل از فیلمنامه است که می‌تواند از یک یا چند صحنه تشکیل شود و یک موضوع را دنبال می‌کند که با پایان یافتن آن موضوع، سکانس نیز عوض می‌شود.

نظر سید فیلد 
سید فیلد یکی از نظریه‌پردازان آمریکایی سینما در حوزهٔ فیلم‌نامه‌نویسی عقیده داشت که اگر بخواهیم فیلمنامه را به سه قسمت تقسیم کنیم و از آن‌ها با عنوان، شروع، میان و پایان نام ببریم اینگونه می‌توان توضیحش داد:
 شروع: ایجاد مخمصه. شخصیت اصلی چه می‌خواهد؟ چه چیز لازم دارد؟ باید چه بکند که به آنچه می‌خواهد برسد؟
 میان: تعارض، عمل و عکس‌العمل. شخصیت اصلی برای به دست آوردن آنچه که می‌خواهد تقلا می‌کند و معمولاً در انتهای قسمت میانه شکست می‌خورد. اما در اثنای این شکست شروع به درک نیازهای حقیقی‌اش می‌کند.
 پایان: تقلای نهایی، رفع مشکل و پیامد. پایان احساسی که در آن شخصیت اصلی پی می‌برد واقعاً به چه چیزی نیاز داشته‌است، چه به آنچه که می‌خواسته برسد یا نرسد.

انواع فیلمنامه 

 فیلم‌نامه کوتاه
 فیلم‌نامه بلند
 فیلم‌نامه سریالی
 فیلمنامه اقتباسی
 فیلمنامه مستند

مراحل نوشتن فیلمنامه 
 موضوع
 سوژه
 ایده
 ریخت شناسی
 طرح
 سیناپس
 تریتمنت
 صحنه بندی

در جشنواره‌ها 
 جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی
 جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی
 سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه جشنواره فیلم فجر

کتاب‌شناسی فیلم‌نامه‌نویسی در زبان فارسی 
در جدول زیر کتاب‌هایی که دربارهٔ فیلم‌نامه‌نویسی به زبان فارسی منتشر شده‌اند فهرست شده‌است:

به کتاب (هفت فیلمنامه) نوشته اصغر فرهادی نیز میتوان اشاره کرد.

کتاب‌شناسی فیلمنامه خارجی در زبان فارسی 
برخی از فیلمنامه‌های برجسته غیرفارسی به زبان فارسی ترجمه شده. چند نمونه از این قرار است:

کتاب‌شناسی فیلمنامه ایرانی 
برخی از فیلمنامه‌های ایرانی ماندگار شده و ارزش ادبی یافته. چند نمونه از این قرار است:

جستارهای وابسته 
 فهرست فیلم‌نامه‌نویسان اهل ایران
 فهرست فیلم‌نامه‌نویسان سینما و تلویزیون ایران

پیوند به بیرون 
 تالار فیلم‌نامه‌نویسان
 ۱۰۱ فیلمنامه برتر تاریخ سینما
 فیلم‌نامه‌های به زبان فرانسوی lecteursanonymes.org

پانویس 

کتاب خوب
خرید کتاب
فروشگاه کتاب

منابع

پیوند به بیرون 
 چند نمونه از فیلمنامه فرانسوی scenario-film.fr
 چند نمونه از فیلمنامه فرانسوی lecteursanonymes.or

فیلمنامه
ادبیات داستانی
اصطلاحات تلویزیون
تولید فیلم
سینما
فیلم‌سازی
فیلمنامه‌ها
گونه‌های ادبیات داستانی
واژگان فیلم و سینما
ویکی‌سازی رباتیک