رفعت هاشم‌پور

رفعت هاشم‌پور (۷ آبان ۱۳۱۰ – ۶ اسفند ١۴٠٠) گوینده و دوبلور پیشکسوت ایرانی بود.

وی از سال ۱۳۳۷ وارد عرصهٔ دوبله شد و طی سال‌های متمادی در قبل و بعد از انقلاب ایران در تعداد بسیار زیادی از فیلم‌های سینمایی خارجی و ایرانی گویندگی کرده بود.

زندگینامه 
رفعت هاشم‌پور در سال ۱۳۱۰ در شهرستان اردبیل متولد شد و پس از طی تحصیلات مقدماتی (فارغ‌التحصیل هنرستان هنرپیشگی) برای تحصیل در رشتهٔ بازیگری تئاتر وارد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران گردید و در این رشته با درجهٔ لیسانس فارغ‌التحصیل گردید. با این که وی در رشتهٔ بازیگری تحصیل کرده بود، امّا فعالیت هنری خویش را، به دعوت هوشنگ لطیف‌پور، با دوبله آغاز نمود. وی کار دوبله را از نیمهٔ دههٔ ۱۳۳۰ و به‌طور حرفه‌ای از سال ۱۳۳۷ آغاز نمود و در کنار آن در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۳۸ تا ۱۳۴۶ به عنوان معلم در آموزش و پرورش نیز مشغول به تدریس شد. ویژگی‌های خاص صدای پراحساس، مصمم، دلنشین و حماسی او در کنار استعداد شگرف و توانایی مثال‌زدنی‌اش در هنر گویندگی باعث شد که او که خیلی زود مدارج پیشرفت در این عرصه را بپیماید و از همان نخستین سال‌های فعالیتش در نقش‌های اصلی و به‌جای بزرگترین بازیگران بین‌المللی نظیر آنا مانیانی، ویوین لی، اینگرید برگمن، سوزان هیوارد، ریتا هیورث، ملینا مرکوری، لانا ترنر، اوا گاردنر، ایرنه پاپاس، جینا لولوبریجیدا، کاپوسین، ژان مورو، آن بنکرافت، کیم نواک، اورسولا اندرس، فی داناوی و... در فیلم‌های ایرانی به‌جای شهلا ریاحی، فخری خوروش، آذر شیوا و... گویندگی کند و حتی گویندهٔ ثابت برخی از این بازیگران باشد.

رفعت هاشم‌پور در دوران فعالیتش در دوبله با دیگر دوبلور معروف ایرانی، یعنی جلال مقامی آشنا شده و با وی ازدواج نمود.

فعالیت‌های حرفه‌ای 
بدون تردید یکی از زیباترین و به‌یادماندنی‌ترین و مهربان ترین گویندگی‌های رفعت هاشم‌پور که صدایش را در اذهان بسیاری ماندگار ساخته‌است، گویندگی او به‌جای ویوین لی در نقش اسکارلت در فیلم بسیار معروف و جاودانهٔ «بربادرفته» (ساختهٔ ویکتور فلمینگ) می‌باشد. نقش‌گویی هاشم‌پور به‌جای این کارکتر به حدی درخشان بود که امروزه کمتر کسی در ایران می‌تواند اسکارلت اوهارا را بدون صدای گویندۀ فارسی زبانش به یاد بیاورد.

نکتهٔ بارز در دوبلهٔ  فیلم «می‌خواهم زنده بمانم»، گویندگی‌ رفعت هاشم‌پور به‌جای سوزان هیوارد (به نقش باربارا گراهام) می‌باشد. وی به تصدیق بسیاری از همکارانش به هنگام دوبله چنان در نقش خود فرو رفته بود که بارها به گریه افتاد. 

از نمونه‌های برجستهٔ گویندگی رفعت هاشم‌پور، در دوبلهٔ فیلم «معجزه‌گر» به‌جای آن بنکرافت (به نقش «آنی سالیون، معلم هلن کلر) می‌باشد که به یکی از اجراهای ماندگار در تاریخ دوبله بدل شد.

گویندگی‌هایش به‌جای کیم نواک در فیلم «سرگیجه» (دوبلهٔ اول)، جینا لولوبریجیدا در فیلم «سلیمان و سبا» (دوبلهٔ اول)، جو وان فلیت در فیلم «رود وحشی»، النور پارکر (به نقش بارونِس شریدر) در فیلم «اشک‌ها و لبخندها»، لانا ترنر در فیلم «مادام ایکس»، اینگرید برگمن در فیلم «قتل در قطار سریع‌السیر شرق»، لوئیز فلچر (به نقش پرستار رچد) در «دیوانه از قفس پرید»، ایرنه پاپاس (به نقش هند) در فیلم «محمد رسول‌الله» (ساختهٔ مصطفی عقاد)، جان فرانسیس (به نقش ایوت) در مجموعهٔ تلویزیونی «ارتش سری»، جین فوندا در مجموعهٔ تلویزیونی در «عروسک‌ساز» و شخصیت صفیه (با بازی سلما مصری) در فیلم «بازمانده» (ساختهٔ سیف‌الله داد) از دیگر اجراهای شاخص و به‌یادماندنی اوست که بهترین نمونه‌های گویندگی را از خود به‌جا گذاشت.

رفعت هاشم‌پور، فعالیت به عنوان سرپرست گویندگان را نیز از سال ۱۳۵۳ در تلویزیون آغاز کرد و تا سال‌های پس از انقلاب از جمله با فیلم «چوپانان کویر» (ساختۀ حسین محجوب) که نخستین فعالیت سینمایی مستقل او به عنوان سرپرست گویندگان بود، ادامه داد. وی همچنین به عنوان سرپرست گویندگان در برخی مجموعه‌های تلویزیونی نیز فعال بود که از مهم‌ترین فعالیت‌هایش در این زمینه، مدیریت دوبلاژ سریال پر بینندۀ «قصه‌های جزیره» در اواسط دهۀ هفتاد خورشیدی بود. در این سریال خود او ابتدا به‌جای نقش دیگری حرف می‌زد، اما در ادامه ترجیح داد که به‌جای شخصیت هتی کینگ (با نقش‌آفرینی جکی باروز) حرف بزند که این نقش‌گویی او نیز بسیار مورد توجه قرار گرفت.

دیگر فعالیت او در اواخر دوران کاریش، گویندگی در فیلم «راه رفتن مرد مرده» به‌جای سوزان ساراندون بود که در ایران با نام «آخرین گام‌های یک محکوم به مرگ» (که نام رمانی می‌باشد که فیلم از روی آن تهیه شده‌است) نمایش داده شد.

وی در زمینۀ گویندگی فیلم‌های مستند هم تسلط خود را به نمایش گذاشته‌است.

رفعت هاشم‌پور از اواخر دهۀ هفتاد به بعد رفته رفته به ندرت گویندگی می‌کرد و در عوض بیشتر به آموزش دوبله به هنرجویان جوان پرداخت. وی در دههٔ ۱۳۸۰ سریال «پادشاهان قصرهای پوشالی» را مدیریت کرد كه با كارآموزان و دوبلورهای تازه‌كار دوبله شد. وی بعد از اعتصاب گویندگان در سال ۱۳۸۴، بنا به دلایل شخصی و در اقدامی خودخواسته از دوبله کناره‌گیری کرد.

درگذشت 
رفعت هاشم‌پور جمعه ۶ اسفند ۱۴۰۰ براثر کهولت سن در کرج درگذشت. جلال مقامی، همسر وی، با انتشار تصویری از او در صفحه شخصی اینستاگرامشان، خبر درگذشت وی را تأیید کرد.

کارها 
از نمونه گویندگی‌های شاخص رفعت هاشم‌پور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 به‌جای سوزان هیوارد در فیلم‌هایی چون «خانهٔ بیگانگان»، «برف‌های کلیمانجارو»، «باغ شیطان»، «می‌خواهم زنده بمانم»، «جایی که عشق نیست»، «ظرف عسل»، «آوایی در قلب من»، و...
 به‌جای ایرنه پاپاس در فیلم‌هایی چون «توپ‌های ناوارون»، «زوربای یونانی»، «زِد» و «محمد رسول‌الله»
 به‌جای اوا گاردنر در فیلم‌هایی چون «پنجاه و پنج روز در پکن»، «هفت روز در ماه می»، «کتاب آفرینش» و «مایرلینگ»
 به‌جای فی داناوی در فیلم‌هایی چون «بانی و کلاید»، «آسمان خراش جهنمی»، «سه روز کندور» و «تمساح آلبینو»
 به‌جای اورسولا آندرس در فیلم‌هایی چون «دکتر نو»، «چهار نفر عازم تگزاس» و «تازه چه خبر پوسی کت؟»
 به‌جای سوفیا لورن در فیلم‌هایی چون «سقوط امپراطوری رُم»، «کنتسی از هنگ‌کنگ» و «یک روز به‌خصوص»
 به‌جای اینگرید برگمن در فیلم‌هایی چون «رولز رویس زرد» و «قتل در قطار سریع‌السیر شرق»
 به‌جای جینا لولوبریجیدا در فیلم‌هایی چون «سلیمان و ملکهٔ سبا» و «بندباز» (دوبله‌های نسخهٔ سینمایی)
 به‌جای لانا ترنر در فیلم‌هایی چون «تقلید زندگی» و «مادام ایکس»
 به‌جای ایوون دوکارلو در فیلم‌هایی چون «ده فرمان» و «دستهٔ فرشتگان»
 به‌جای کاپوسین در فیلم‌هایی چون «از شمال به آلاسکا» و «پلنگ صورتی»
 به‌جای لورن باکال در فیلم‌هایی چون «داشتن و نداشتن» و «آخرین تیرانداز»
 به‌جای جو وان فلیت در فیلم‌هایی چون «جدال در اوکی کرال» و «رود وحشی»
 به‌جای الن برستین در فیلم‌هایی چون «جن‌گیر» و «آلیس دیگر اینجا زندگی نمی‌کند»
 به‌جای آنا مانیانی در فیلم‌هایی چون «رُم شهر بی‌دفاع» و «راز سانتاویتوریا»
 به‌جای ویوین لی در «بر باد رفته»
 به‌جای هدی لامار در «سامسون و دلیله»
 به‌جای مارتا اسکات در «ساعات ناامیدی»
 به‌جای کیم نوواک در «سرگیجه» (دوبله نسخهٔ سینمایی)
 به‌جای هایا هاراریت در «بن هور»
 به‌جای آنجی دیکینسون در «ریو براوو»
 به‌جای ورا مایلز در «روانی»
 به‌جای باربارا لودن در «شکوه علفزار»
 به‌جای پالی برگن در «تنگهٔ وحشت»
 به‌جای آن بنکرافت در «معجزه‌گر»
 به‌جای دانیلا بیانکی در «از روسیه با عشق»
 به‌جای اونور بلکمن در «پنجه طلایی»
 به‌جای ملینا مرکوری در «توپكاپی»
 به‌جای النور پارکر در «آوای موسیقی» (در ایران: اشکها و لبخندها)
 به‌جای شلی وینترز در «شکارچیان پوست سر»
 به‌جای جیل ایرلند در «شهر خشن»
 به‌جای سندی دنیس در «غریبه‌ها در شهر» (دوبله اول)
 به‌جای جیل سنت جان در «الماس‌ها ابدی‌اند» 
 به‌جای لوئیز فلچر در «پرواز بر فراز آشیانه فاخته» (در ایران: دیوانه از قفس پرید)
 به‌جای سوزان ساراندون در «راه رفتن مرد مرده» (در ایران: آخرین گام‌های یک محکوم به مرگ)
 به‌جای شخصیت ناستازیا فیلیپوونا در فیلم روسی «ابله»
 به‌جای شخصیت زن دیوانه در فیلم ژاپنی «ریش قرمز»
 به‌جای شخصیت همسر استاکر در فیلم روسی «استاکر»
 به‌جای شخصیت مادر آمیتاب باچان (وی جی) در فیلم هندی «قانون»
 به‌جای جان فرانسیس (لیزا/ایوت) در سریال «ارتش سری»
 به‌جای جین فوندا در سریال «عروسک ساز»
 به‌جای جکی باروس (هتی کینگ) در سریال «قصه‌های جزیره»
 به‌جای آذر شیوا در اغلب فیلم‌ها از جمله در «سلطان قلبها»
 به‌جای شهلا ریاحی در اکثریت فیلم‌ها
 به‌جای فخری خوروش در «تاراج»، سریال‌های «پهلوانان نمی‌میرند» و «امام علی»
 به‌جای مهین شهابی در چند فیلم
 به‌جای اکرم محمدی در سریال «پدرسالار»
 به‌جای شخصیت صفیه (با بازی سلما مصری) در فیلم «بازمانده» ساختهٔ سیف الله داد
به جای فرزانه تاییدی در فیلم جهنم به اضافه من ساخته محمدعلی فردین مجموعه تلویزیونی سوروسوگ شبکه اول

منابع

پیوند به بیرون 
 رفعت هاشم پور در وبسایت سینمائی سوره
 رفعت هاشم پور در وبسایت سینمائی ایران اکت

هاشم پور، رفعت
صداپیشگان زن اهل ایران‏
زادگان ۱۳۱۰
درگذشتگان ۱۴۰۰
دانش‌آموختگان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران