اوبونتو

اوبونتو  یک توزیع گنو/لینوکس بر مبنای (پایه) دبیان است که تقریباً به صورت کامل از نرم‌افزارهای آزاد یا متن باز تشکیل شده‌است. اوبونتو در حال حاضر در نگارش‌های میزکار و کارساز منتشر می‌شود. تمامی نگارش‌ها می‌توانند به تنهایی روی رایانه (کامپیوتر) یا در ماشین مجازی اجرا شوند.

اوبونتو توزیعی با تأکید بر راحتی استفاده برای کاربران، به خصوص کاربران تازه‌کار است که با راحتی و زیبایی خود توانسته رشد بالایی در جذب کاربر داشته باشد. این توزیع، برای آسان کردن کاربرد سیستم‌عامل گنو/لینوکس و نرم‌افزار آزاد برای همهٔ اقشار جامعه تلاش کرده و پشتیبانی نسبتاً خوبی از تمام زبان‌های زنده دنیا از جمله زبان پارسی دارد.

اوبونتو هر ۶ ماه، یک نگارش پایدار با پشتیبانی ۹ ماهه و هر دو سال یک بار (در ماه چهارم سال‌های زوج میلادی)، نگارشی با پشتیبانی بلندمدت (LTS) ۵ ساله ارائه می‌کند.

از ۲۱ آوریل ۲۰۲۲، جدیدترین نگارش پایدار با پشتیبانی بلندمدت ۲۲٫۰۴ با اسم رمز «عروس دریایی خرشانس» یا «Jammy Jellyfish» است که تا سال ۲۰۲۷ به صورت عمومی و تا سال ۲۰۳۲ به صورت تجاری پشتیبانی می‌شود.

اوبونتو زیر نظر مارک شاتلورث به دست جامعهٔ کاربری‌اش و با حمایت شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف توسعه می‌یابد.

نام‌گذاری 
اوبونتو فلسفهٔ اخلاق، با تمرکز بر تعلّقات و روابط مردم با یک‌دیگر است. این واژه مربوط به زبان بانتو است که در آفریقای جنوبی است. اوبونتو یک مفهوم کلاسیک آفریقایی است که معادل فارسی آن را می‌توان در این شعر سعدی یافت: «بنی آدم اعضای یک پیکرند، که در آفرینش ز یک گوهرند».

یک فعّال صلح آفریقایی اوبونتو را این چنین ترجمه می‌کند: «چیزی که من هستم، به سبب چیزی است که همهٔ ما هستیم».

نلسون ماندلا، اوبونتو را چنین توضیح داده‌است: «یک جنبه از جنبه‌های اوبونتو این است که مثلاً اگر مسافری در روستایی توقّف کرد، لازم نیست درخواست غذا یا آب دهد. هنگام توقف، مردم به او غذا داده و او را سرگرم می‌کنند. اوبونتو به این معنا نیست که مردم نباید به دنبال ثروت باشند، بلکه به این نکته توجّه دارد که آیا می‌خواهید این کار را به قصد بهبود جامعه انجام دهید یا خیر».

این معنا، چراغ راه اوبونتو و پدید آورندهٔ شعار و فلسفهٔ این توزیع است.

تاریخچه 
نام اصلی این پروژه، no-name-yet.com بود
شاتلورث در آغاز پروژه به استفاده از دامنه no-name-yet.com پرداخت.
نخستین نگارش اوبونتو در ۲۰ اکتبر ۲۰۰۴ ارائه شد و به عنوان شاخه‌ای از دبیان گنو/لینوکس با ارائه نگارشی جدید در هر شش ماه، آغاز به کار کرد.
برخلاف برخی از توزیع‌های دیگر دبیان مانند لینسپایر و لیبرانت، اوبونتو به فلسفه دبیان پایبند بوده و تقریباً همیشه به جای تکیه بر نرم‌افزار مالکیتی به عنوان مدل تجاری خود، به فلسفهٔ نرم‌افزار آزاد تکیه می‌کند.

بسته‌های اوبونتو عموماً معادل با بسته‌های شاخهٔ «ناپایدار» دبیان هستند که برای مدیریتشان از اپت استفاده می‌شود. با وجود اشتراک‌های بسیار در نفرات و کارهای گروه بسته‌بندی دبیان و اوبونتو، بسته‌های این دو توزیع لزوماً با هم سازگار نیستند.

بنا بر اعلام پایگاه وب اوبونتو، هزینه‌های مالی توسعهٔ اوبونتو به دلیل استفاده از افراد داوطلب، صفر بوده و زیرساخت‌های مورد نیاز برای توسعهٔ اوبونتو، عموماً از سمت شرکت کنونیکال اهدا شده یا با حمایت‌های مالی شرکت‌ها و سازمان‌های دیگر تأمین می‌شوند.

ویژگی‌ها 

اوبونتو به‌طور پیش‌فرض دارای دسکتاپ گنوم است و همچنین شامل طیف گسترده‌ای از نرم‌افزار است که شامل نرم‌افزارهای گنوم، مجموعه لیبره آفیس، فایرفاکس، موزیلا تاندربرد، Transmission و چند بازی سبک مانند سودوکو و مین‌روب می‌شود. نرم‌افزارهای دیگر می‌توانند از طریق اوبونتو سافت‌ویر (که قبلا مرکز نرم‌افزار اوبونتو بود) و مدیر بسته اپت نصب شوند. مدیر پرونده پیش‌فرض در اوبونتو، مدیر پرونده گنوم (ناتیلوس) است. همچنین تمامی نرم‌افزار های کاربردی نصب شده در اوبونتو به‌صورت پیش‌فرض، نرم‌افزار آزاد هستند و فقط برخی درایورهای دستگاه انحصاری برای کارکرد درست سخت‌افزار در اوبونتو گنجانده شده‌اند. یکی از اهداف مورد توجه در توزیع اوبونتو، تأکید بر دسترسی و جهانی‌سازی است. به همین منظور این توزیع برای بیش از ۵۵ زبان از جمله فارسی موجود است. همچنین کار با اوبونتو راحت است و حتی کاربران ناآشنا هم، به‌راحتی به محیط آن عادت می‌کنند.

سخت‌افزار 
در جدول‌های زیر، سخت‌افزار توصیه‌شده و سخت‌افزار حداقلی برای کارکرد نسخه‌های اوبونتو و طعم‌های آن آورده شده‌اند. همچنین بهتر است که کارت گرافیک انویدیا را به‌دلیل پشتیبانی‌نکردن شرکت سازنده از هسته لینوکس، نداشته باشید چون با مشکلاتی روبرو خواهید شد.

سخت‌افزار توصیه‌شده 
جدول زیر مشخصات سخت‌افزار توصیه شده نسخه‌های اوبونتو و طعم‌های آن را نشان می‌دهد. این مشخصات بهترین عملکرد اوبونتو را ارائه می‌دهند.

سخت‌افزار حداقلی 
جدول زیر مشخصات سخت‌افزار حداقلی نسخه‌های اوبونتو و طعم‌های آن را نشان می‌دهد. این مشخصات بهترین عملکرد اوبونتو را ارائه نمی‌دهند و ممکن است با کُندی روبرو شوید. نسخه‌هایی که در جدول بالا ذکر شده و در جدول پایین نیست، اطلاعاتی از حداقل‌ترین سخت‌افزار موردنیاز آنها در دسترس نیست.

انتشارها 

انتشارهای اوبونتو توسط کنونیکال ال‌تی‌دی دو بار در سال ساخته می‌شوند. توسعه‌دهندگان سیستم‌عامل اوبونتو، از ماه و سال انتشار به عنوان یک شماره نگارش استفاده می‌کنند. نخستین انتشار اوبونتو، برای نمونه، اوبونتو ۴٫۱۰ بود و در ۲۰ اوت ۲۰۰۴ منتشر شد. در نتیجه، شماره‌های نگارش برای نگارش‌های آینده مشروط هستند به اینکه اگر آن انتشار تا یک ماه متفاوت (حتی یک سال) که برنامه‌ریزی شده به تأخیر بیافتد، شماره نگارش بر این اساس تغییر می‌کند. ۶ نسخۀ آخر اوبونتو به این شرح است:

طعم‌ها 
طعم در اصطلاح اوبونتو، به هر یک از زیرتوزیع‌های رسمی‌ای می‌گویند که تیم اوبونتو توسعه داده و پشتیبانی کرده، ولی اکثراً به جای میزکار گنوم از میزکارهای دیگری استفاده می‌کند.

طعم‌های رسمی 

همچنین اوبونتو چند طعم رسمی مانند ادوبونتو داشت که اکنون متوقف شده‌اند. بعضی از طعم‌ها هم قبلاً توسط شرکت کنونیکال پشتیبانی می‌شدند، مانند اوبونتو تاچ که اکنون توسط جامعه UBports نگهداری و پشتیبانی می‌شود.

طعم‌های غیررسمی 
طعم‌های غیررسمی طعم‌هایی هستند که هنوز در مرحله و انتظار به رسمیت شناخته شدن به عنوان طعم‌های رسمی هستند.

طعم‌های متوقف شده

توسعه 

قله توسعه دهندگان اوبونتو یا (UDS) جمعی از توسعه دهندگان نرم‌افزار هستند که برای تصمیم‌گیری دربارهٔ نسخه جدید اوبونتو دور هم جمع می‌شوند.
در شروع یک سیکل توسعه‌ای جدید، توسعه دهندگان اوبونتو از سرتاسر جهان جمع می‌شوند تا به بررسی شکل و هدف نهایی نسخه بعدی اوبونتو کمک کنند. قله توسعه‌دهندگان اوبونتو به روی عموم باز است، اما این یک کنفرانس، نمایشگاه یا رویداد شنونده محور نیست. بلکه یک فرصت برای توسعه‌دهندگان اوبونتو (که معمولاً به صورت بر خط  مشارکت می‌کردند) است تا با همدیگر بر روی کارهای خاص کار کنند.

پذیرش و برخورد

نصب‌شده از اول 
کریس کِنیون، نایب رئیس او ایی اِم  در شرکت کنونیکال گفت که به خاطر نبود ثبت نام، هر عدد تهیه شده برای استفاده اوبونتو حدسی می‌باشد. در ژوئن سال ۲۰۰۹، زد دی نِت  گزارش داد، «در سر تا سر جهان، اوبونتو با ۱۳ میلیون کاربر فعال سریعتر از هر توزیع دیگری در حال رشد است». در پاییز ۲۰۱۱ کنونیکال برآورد کرد که اوبونتو بیش از ۲۰ میلیون کاربر در سرتاسر جهان دارد.

در یک نظرسنجی برخط برای توزیع‌های لینوکس در سال ۲۰۱۲، اوبونتو و مشتقاتش بیش از ۵۱ درصد آرای کلی را دریافت کرد که زیر شاخه‌های لینوکس مینت کمتر از ۱۶٪ آرا را به خود نسبت دادند.
شمارش مرورگرها نشان می‌دهد که اوبونتو محبوبترین توزیع لینوکس برای کلاینت‌های وب می‌باشد که بین ۰٫۵ تا ۰٫۷۲ از ترافیک اینترنت را تولید می‌کنند. به هر حال این اندازه‌گیری‌ها هدفی برای نمونه سازی خطا و انحراف  هستند.

محبوبیت اوبونتو در بین سرویس دهنده‌های وب به سرعت در حال افزایش است. به طوری که در ژوئیه ۲۰۱۲، اوبونتو سومین توزیع محبوب لینوکس در فروشگاه‌ها پس از سنت‌اواس و دبیان (که اوبونتو بر پایه آن است) است. نظر به اینکه در سال ۲۰۱۲، صفحه اوبونتو در دیستروواچ دومین صفحه پر بازدید در بین صفحات توزیع‌های لینوکس پس از صفحه لینوکس مینت است. هر چند، دیسترو واچ معیار معتبری برای سهم توزیع‌ها یا کیفیت آن‌ها نمی‌باشد.

انتقادات به اوبونتو

جست‌وجوی آمازون در اوبونتو 
در پی فعال بودن پیش‌فرض لنز جست‌وجوی آمازون یونیتی در واسط کاربری اوبونتو ۱۲٫۱۰، ریچارد استالمن اوبونتو را در پایگاه وب بنیاد نرم‌افزارهای آزاد دارای «مشکل جاسوسی» دانست و از خوانندگان خواست آن را از توزیع‌های پیشنهادیشان حذف و در گردهمایی‌های نصب و جشن‌های آزادی نرم‌افزار، اوبونتو را نصب یا پیشنهاد نکرده، در عوض بگویند که از اوبونتو به دلیل جاسوسی باید دوری کرد. نوشتهٔ استالمن، واکنش جونو بیکن مدیر وقت جامعه کاربری کنونیکال را به دنبال داشت که نوشتهٔ او را انتشار «ترس، تردید و شک» دانست.

یک سال و نیم بعد و در جریان انتشار اوبونتو ۱۴٫۰۴، این ویژگی به صورت پیش‌گزیده خاموش شد و تیم اوبونتو به خاطر روشن بودن بدون اجازهٔ این ویژگی از کاربران اوبونتو عذرخواهی کرد. با تغییر رابط کاربری پیش‌گزیدهٔ اوبونتو از یونیتی به پوستهٔ گنوم در اوبونتو ۱۸٫۰۴، این ویژگی به طور کامل از اوبونتو حذف شد.

طبقه‌بندی بسته‌ها و پشتیبانی از آن‌ها 

اوبونتو نرم‌افزارها را به چهار دسته تقسیم می‌کند تا تفاوت‌های مجوز و سطح پشتیبانی را نشان دهد:

نرم‌افزارهای Main و Universe، نیازمندی‌های اجازه‌نامهٔ اوبونتو را برآورده می‌سازند و تقریباً با رهنمودهای نرم‌افزار آزاد دبیان مطابقت دارند.

در دسترس بودن نرم‌افزارهای سوم‌شخص 
برخی از نرم‌افزارهای اوبونتو، به دلیل مشکلات پروانه یا مشکلات قانونی پخش در مناطق خاص، امکان قرارگیری به صورت پیش‌گزیده روی اوبونتو را ندارند. این بسته‌ها در فرابستهٔ افزودنی‌ها-محدودشده-اوبونتو وجود دارند که کاربر می‌تواند به اختیار و با مسئولیت خود، نصبشان کند. از جملهٔ این بسته‌ها می‌توان به تعدادی رمزینهٔ پخش پرونده‌های صوتی و تصویری، قلم‌های شرکت مایکروسافت و استخراج‌کنندهٔ بایگانی‌های فشردهٔ rar اشاره کرد.

جامعه‌های محلی (لوکوها) 

در تلاش برای جلب نظر کاربرانی که کمتر فنی هستند و به منظور ترویج حس پشتیبانی جامعه در اطراف توزیع، جوامع محلی، که به عنوان "LoCos» شناخته می‌شوند، در سراسر جهان ایجاد شده‌اند. در اصل، هر کشور یک تیم LoCo داشت. با این حال، در برخی مناطق، به ویژه ایالات متحده، هر ایالت یا استان می‌تواند یک تیم به پا کند. شورای LoCo تیم‌ها بر اساس تلاش خود برای کمک به توسعه یا ارتقاء اوبونتو تصویب می‌کند.

حمایت فروشنده‌های رایانه 
تعدادی از فروشنده‌های رایانه، رایانه‌هایی با اوبونتوی از پیش نصب شده را ارائه می‌دهند که عبارتند از:
 شرکت دل 
 جلیس آی تی 
 هِیس 
 لوتوس کامپیوترز 
 اوهاوا کامپیوترز 
 شرکت شارپ 
 سیستم ۷۶ 
 تسکو 
 لنوو

اوبونتو و دبیان 
اوبونتو یک انشعاب از دبیان است و هدف اصلی آن ایجاد یک توزیع به-روزتر و آسان‌تر برای کاربران متوسط و غیر-فنی است. دلیل اصلی آغاز پروژهٔ اوبونتو انتقاد به روند محافظه‌کارانه انتقال بسته‌های نرم‌افزار از شاخه «ناپایدار» دبیان به شاخه «آزمایشی» و در نهایت به شاخه «پایدار» دبیان بود.

بسته‌های نرم‌افزار اوبونتو از شاخهٔ «ناپایدار» دبیان برداشته شده و پس از ایجاد تغییرات مختص اوبونتو و گذراندن مراحل آزمایش، در نسخهٔ پایدار اوبونتو قرار می‌گیرند. به همین دلیل بسته‌های نرم‌افزار اوبونتو عموماً جدیدتر از «دبیان پایدار» هستند.

پشتیبانی فنی 

همانند تمام سیستم‌عامل‌های شبه-یونیکس و بسیاری از پروژه‌های متن-باز، بحث‌های مربوط به توسعه سیستم، شامل اجزای مختلف سیستم و معماری‌های پردازنده تحت پشتیبانی، و همین‌طور پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و مشکلات کاربران، به‌طور اصلی از طریق لیست‌های پست‌سپاری انجام می‌شود:
 پشتیبانی کاربران اوبونتو
 لیست تمام لیست‌های پستی

جستارهای وابسته 
 اوبونتو (فلسفه)
 اوبونتو سرور
 اوبونتو تاچ
 اوبونتو تی‌وی
 زوبونتو
 کوبونتو
 لوبونتو
 ادوبونتو

منابع

واژه‌نامه

کتاب‌شناسی

پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی اوبونتو ایران

مطالعه بیش‌تر 
 چرا اوبونتو از فایرفاکس ESR استفاده نمی‌کند؟

اوبونتو
توزیع‌های تجاری لینوکس
توزیع‌های لینوکس ایکس۸۶–۶۴
توزیع‌های لینوکس
توزیع‌های مبتنی بر دبیان
سیستم‌عامل‌های آرم
سیستم‌عامل‌های آزاد
لوح فشرده زنده
نرم‌افزارهای ۲۰۰۴ (میلادی)
نوشتارهای صوتی