همام تبریزی

محمّد پسر فریدون هُمام تبریزی (زاده ۶۳۶ هجری تبریز - درگذشته صفر ۷۱۴) شاعر پارسی‌سرا و تاتی‌سرای و آذری سرای سده هشتم هجری در ایران است. او در غزل از خود توانائی بسیار نشان داده‌است.

هُمام شدیداً دوستدار سعدی شیرازی بوده و با او مکاتبه داشته و بنا بر برخی یادداشت‌ها، هنگامی که سعدی به آذربایجان سفر کرده، با همام نیز دیدار داشته. شماری از غزلیات او بر مبنای غزل‌هائی از سعدی، بر همان وزن و قافیه و ردیف ساخته شده‌اند.

همام و زبان آذری 
همام تبریزی به زبان بومی آن‌زمان تبریز و آذربایجان یعنی زبان آذری نیز ابیاتی اشعاری دارد از جمله:
 ملمعی از «همام تبریزی» به پارسی و آذری:

معنی بیت‌های آذری:
کدام آذردلی است که مست نشود
به مهرت هم برود جان خوشم از دست
لاف لبانت ز من دل و جان ببُرد
که زینسان مهرورزی زشت باشد زشت
مگویش کآن جوان بمرد و وارست
اگر خاک را واکَنی لاشه‌ام را ببینی / به بویت خفته باشم در آرامگاهم سرمست
 غزلی از «همام تبریزی» با این مطلع:

که بیت مقطع آن به زبان آذری است:

معنی: بهار و گل به چهره یار خوش است، بی یاران نه گل باشد نه بهاران.

منابع 
دربارهٔ همام و زبان آذری از زبان ایرانی آذری

ادبیات کهن فارسی
اهالی ایران در سده ۱۳ (میلادی)
اهالی ایران در سده ۱۴ (میلادی)
خاک‌سپاری‌ها در مقبرةالشعرا
درگذشتگان ۱۳۱۴ (میلادی)
زادگان ۱۲۳۸ (میلادی)
تبریزی، همام
شاعران ایران بزرگ
تبریزی، همام
شاعران سده ۱۳ (میلادی)
شاعران سده ۱۳ (میلادی) اهل ایران
شاعران سده ۱۴ (میلادی) اهل ایران
شاعران فارسی‌زبان
شاعران فارسی‌زبان سده ۷ (قمری)
شاعران فارسی‌زبان سده ۸ (قمری)
شاعران مرد اهل ایران
مردم شاهنشاهی ایلخانی
اهالی تبریز