ژاله قائم‌مقامی

عالمتاج قائم‌مقامی متخلص به ژاله (اسفند ۱۲۶۲، فراهان – ۵ مهر ۱۳۲۶، تهران) شاعر ایرانی بود. وی مادر حسین پژمان بختیاری می‌باشد. در دوران عمرش اشعار بسیاری گفته که آنها را سوزانده و از بین برده است. مقدار ناچیزی که از اشعارش باقی مانده توسط پسرش حسین پژمان بختیاری، جمع آوری و چاپ شد. اشعار این زن شاعر نشان می دهد که چقدر پاکدامن و طرفدار حقوق زن بوده و عفت و پاکی را با صراحت در گفتار درهم آمیخته است. اگر اشعارش را از بین نبرده بود، یکی از سرآمدان شاعران این مملکت بود. اگر چه با همین مقدار هم مقام او بسیار بالا است.

زندگی‌نامه 
ژاله در اسفندماه ۱۲۶۲ خورشیدی در فراهان زاده شد. مادرش مریم یا گوهر ملک دختر معین الملک بود و پدرش میرزا فتح‌الله نوه قائم مقام فراهانی. او در پنج سالگی خواندن فارسی و عربی را نزد یک شیخ آغاز کرد و تا پانزده سالگی دروس دیگر را آموخت.

در پانزده سالگی همراه خانواده اش به تهران رفت و در سال ۱۳۱۷ ق. با دوست پدرش، علی‌مرادخان بختیاری (علی‌مراد خان میرپنج بختیاری، خواهرش همسر سردار اسعد بود ) که در خدمات لشکری و نظامی بود- و دخترانش از ژاله بزرگتر بودند - به ناچار ازدواج کرد و پسرش، حسین پژمان بختیاری را به دنیا آورد. ازدواج آن‌ها پس از دو یا سه سال به جدایی انجامید. پژمان ابتدا تحت سرپرستی پدرش بزرگ شد و با مرگ علی‌مرادخان سرپرستی او بر عهده علی‌قلی خان سردار اسعد و جعفرقلی خان سردار اسعد درآمد تا آن که در ۲۷ سالگی نزد مادرش رفت و تا پایان عمر ژاله با وی بود.

ژاله ۲۳ ساله بود که نهضت مشروطه به وقوع پیوست، اما او بیشتر شاعری بود درون گرا، چنان که حتی به دلیل شرایط تاریکی که در آن می زیست و اشعار زنانه و سنت شکنی که سروده بود شاعری خود را از دیگران و حتی از فرزندش مخفی می‌کرد.

به گفته پژمان، ژاله اواخر عمر را باخواندن کتاب‌های ادبی، تاریخ و نجوم سپری کرد و در ۵ مهر ۱۳۲۵ ساعت یک بعدازظهر در سن ۶۳ سالگی درگذشت و در امامزاده حسن در جنوب غرب تهران به خاک سپرده شد.

نمونه اشعار 
(۱)

(۲)

(۳)

(۴)

(۵)

پانویس

منابع 
 یاسمن(نعیمه)آرنگ. بیدار خاموش: نقد و بررسی زندگی و شعر ژاله قائم مقامی شاعر آیینه‌ها، تهران: نشر برزآفرین، 1393
  برگرفته از اندیشه‌نگاران زن در شعر مشروطه، ص ۱۲۹
 درباره ژاله قائم مقامی- شاعر نقشی با خیال آمیخته
 ژاله قائم مقامی، اولین شاعر فمینیست دوران مشروطیت
 زنی با زبانی چو شمشیر
 ژاله عالمتاج قائم مقامی

پیوند به بیرون 

اهالی هزاوه
خاندان قائم‌مقامی
درگذشتگان ۱۳۲۶
درگذشتگان ۱۹۴۷ (میلادی)
زادگان ۱۳۰۱ (قمری)
زادگان ۱۸۸۳ (میلادی)
زنان دوره قاجار
شاعران زن اهل ایران
اهالی فراهان
اهالی اراک
شاعران سده ۱۹ (میلادی) اهل ایران
شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران