امامزاده

امامزاده به فرزند یا نوادهٔ یکی از امامان شیعه و نیز مقبرهٔ آن‌ها گفته می‌شود. شیعیان معتقدند که این امامزاده‌ها قدرت معجزه و شفا دادن به بیماری‌ها را دارند تعداد بسیاری امامزاده در ایران و تعدادی در عراق وجود دارند. سادات موسوی از جمله امامزاده‌های ایران محسوب می‌شوند. 

بقاع امامزاده‌ها در ایران را سازمانی به نام سازمان اوقاف و امور خیریه اداره می‌کند.

تاریخچه 
مورخان شیعه علل متعددی را در خصوص مهاجرت گسترده فرزندان امامان شیعه به ایران ذکر کرده‌اند. مهمترین آن‌ها عبارتند از: 
 امنیت موجود در ایران بعد از سده ۲ هجری قمری، به علت دوری مسافت از بغداد و شام
 محبوبیت در بین مردم ایران به ویژه در مناطق شیعه‌نشین و فضای مناسب برای ترویج و تبلیغ مذهب تشیع و مسائل فقهی و شرعی
 جذب نیرو برای قیام علویان زیدی

وجود امام‌زاده‌ها و سایر عناصر مذهبی، گاهی باعث ایجاد یا گسترش شهر یا روستا در اطراف خود شده‌اند. این شهرها یا روستاها در مواقعی حتی نام همان امام‌زاده را به عنوان نام برگزیده‌اند. از آن جمله می‌توان به شهر مشهد، که نام کنونی آن اشاره به کشته شدن علی بن موسی الرضا در آن‌جا دارد یا شهرهای شهرضا، صالح‌آباد یا پیشوا که تا قبل از دوران پهلوی امام‌زاده جعفر نامیده می‌شد که از نام امام‌زاده‌های مدفون در آن‌ها گرفته شده‌است. شهر قم نیز پس از درگذشت فاطمه معصومه در آنجا اهمیت و گسترش یافت.

امام‌زاده‌ها در ایران 

بر اساس برخی آمار منتشر شده تعداد مقبره امام‌زادگان ایران در اوایل انقلاب اسلامی یک هزار و پانصد مقبره بوده و بنابر آمارهای رسمی تا سال ۱۳۹۰ بالغ بر ۱۰ هزار و پانصد مقبره رسیده‌است. تعداد امام‌زاده‌ها در طول ۳۰ سال ۷ برابر شده و این بدان معناست که طی سال‌های گذشته به‌طور میانگین، سالانه تعداد ۳۰۰ امام‌زاده جدید در ایران مورد شناسایی قرار گرفته‌است.این در حالیست که بالغ بر ۸۰۰۰ عدد از این امام‌زاده‌ها فاقد سند و شجره‌نامه هستند.

امام‌زاده‌های جعلی 
بسیاری از امام‌زاده‌های ایران فاقد سند و شجره‌نامه هستند و بر صحت تاریخی آن‌ها نقدهایی وارد شده‌است، که از معروفترین آن‌ها می‌توان به بی‌بی شهربانو، امام‌زاده قاسم و امام‌زاده قلقلی اشاره کرد.

تخریب امام‌زاده‌های جعلی 
به گفته مدیرکل اوقاف گیلان، تا کنون ۱۳ امام‌زاده جعلی در این استان تخریب شده‌است.

مجلس 
نمایندگان مجلس از عدم برخورد مسئولان سازمان اوقاف با امام‌زاده‌های بدون شجره انتقاد کردند و این سازمان را تهدید به پیگیری طرح تحقیق و تفحص کردند.

حواشی

سازمان اوقاف و امور خیریه 
نماینده مردم رشت در مجلس، در مصاحبه‌ای گفت که سازمان اوقاف و امور خیریه یک زمین‌خوار بزرگ است و او معتقد است که زمین خواری‌های بزرگ در کشور ایران را سازمان‌ها و نهادها انجام می‌دهند و کمتر افراد حقیقی به دنبال زمین خواری هستند که در رأس آن‌ها سازمان اوقاف و امور خیریه است. وی همچنین در مصاحبه‌ای اعلام کرد که مستنداتی وجود دارد که سازمان اوقاف مجوز ساخت‌وساز به مستأجرین خود داده‌است.

افزایش تعداد امام‌زاده‌ها 
طبق آمار رسمی، بیش‌از ۸۰۰۰ امام‌زادهٔ قانونی و ثبت‌شده در ایران وجود دارد. اما مؤسسه دایرة المعارف بقاع متبرّکه ادّعا کرده تاکنون تعداد ۸۱۸۶ باب از بقاع متبرّکه را در کلّ کشور شناسایی نموده که در این اماکن تعداد ۱۰۶۹۱ تن از امامزادگان و پیامبران الهی مدفون هستند. همچنین تعداد بسیاری امام‌زاده نیز وجود دارند که به علُت خواب‌نما شدن افراد ساخته می‌شوند؛ بسیاری از آن‌ها را بعداً (همانند شمال کشور) مراجع قانونی تخریب می‌کند.

البته طبق اعلام بی‌بی‌سی فارسی، تعداد امامزاده‌های ثبت‌شده در ایران حدود ۱۱۰۰۰ است.

انتقاد رسانه‌های فارسی 
رسانه‌های فارسی‌زبان از جمله بی‌بی‌سی در گزارش‌هایی از افزایش تعداد امامزادگان در ایران انتقاد کردند؛ به‌گزارش بی‌بی‌سی، امامزاده‌های ایران در سال ۱۳۵۷، حدود ۱۵۰۰ بقعه برآورد شده‌بودند؛ اما با گذشت ۳۴ سال تعداد امامزاده‌ها حدود ۱۱ هزار بقعه رسیده و این به آن معناست که به‌طور متوسط، سالانه بیش از ۳۰۰ امامزاده در ایران شناسایی می‌شوند. اما در مقابل برخی علت افزایش تعداد بقاع را تفحصات میدانی جدید تحقیقات علمی را علت این افزایش می‌دانند.

امامزاده‌های جنجال‌برانگیز

امامزاده بیژن 
به نقل از بی‌بی‌سی، این امامزاده در استان مازندران واقع شده‌است. انتشار عکس تابلوی این امامزاده در اینترنت سبب شگفتی و گاه شوخی کاربران قرار گرفت. به گفته معاون سازمان اوقاف، نام اصلی این امامزاده سید محمد بوده‌است. با توجه به اینکه امام‌زاده سید محمد در محلی یا روستایی واقع شده بود که مردم این مکان را بی‌جن تلقی می‌کردند (یعنی مکانی بدون وجود جن)، بر همین اساس امام‌زاده سید محمد نیز در میان مردم به عنوان امامزاده بی‌جن و سپس در محاوره روزمره بیژن رواج یافت.

امامزاده قلقلی 
این امامزاده در نزدیکی گیلان است. علت نام آن‌هم این است که عده‌ای از مردم برای گرفتن به اصطلاح حاجت جلوی در ورودی آن قل می‌خورند.

امامزاده تراکتور 
این امامزاده در نزدیکی یاسوج است. علت نام آن‌هم این است که عده‌ای از مردم برای گرفتن به اصطلاح حاجت به تراکتور قفل و دخیل می‌بندند.

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 زیارت (اسلام)
 اماکن مقدس در تشیع
 سادات
 حسینیه

منابع

پیوند به بیرون 

اصطلاحات اسلامی
افراد ضرب‌المثلی
امامان شیعه
امامزاده‌ها
تشیع
خاندان اهل بیت
زیارتگاه‌ها در ایران
زیارت‌گاه‌های شیعه
معماری ایرانی
مقبره‌ها در ایران
سفرهای زیارتی اسلامی