جلولا

جلولا(به کُردی: گەڵاڵە) یکی از شهرهای کردنشین اقلیم کردستان عراق که شهری مرزی است و با شهر گیلانغرب در ایران هم مرز است و ارتباط جاده‌ای دارد .در مرکز استان دیالی عراق است. زبان مردم این شهر کُردی کلهری و سورانی است.

جغرافیا 
جلولا توسط حکومت اقلیم کردستان اداره می‌شود و نیروهای پیشمرگه امنیت آن را تأمین می‌کنند. در جنوب باختری خانقین و در کرانه رود دیالی یا همان سیروان و و در نزدیکی مرز ایران و عراق و رو به روی شهر گیلانغرب جای گرفته‌است. راه بازرگانی ایران و عراق از این شهر می‌گذرد.

زبان 
مردم این شهر به زبان‌ کردی با گویش های کلهری و سورانی تکلم می کنند.

تاریخ 
سپاهیان مسلمان عرب به فرمان دهی هاشم عتبه پور در ۷ دسامبر ۶۳۷ زایانی با سپاه ایرانی یزدگرد ساسانی درافتادند. این نبرد در گلاله روی داد. ادوارد براون در جلد ۱ تاریخ ادبیات، صفحه سیصد می‌نویسد: همین‌که سیل ایرانیان جدید الاسلام و اسرای ایرانی به‌سوی عربستان سرازیر گشت، عمر نگران شد. دینوری در صفحه صد و سی و شش کتاب خود می‌گوید: چون عمر اوضاع‌واحوال را بدین منوال دید گفت: بار خدایا! از شر فرزندان این اسرای جلولا به تو پناه می‌برم.

شناسه‌های شهر 
 نام شهر واژه‌ای کردی گەڵاڵە می‌باشد.
 کردنشین است: کلهرها، ساکنان همیشگی و کرد تبار این شهرند و نیمی از جمعیت آن نیز سورانی ها هستند .

پیوند به بیرون 
 جلولاء، سلسة الفتوحات الإسلامیة، وجدی غنیم، موقع طریق الإسلام
 جلولاء.. حنث مَن حلفوا بالنار، (فی ذکری وقوعها: ۱۲ من ذی القعدة ۱۶هـ)، إسلام أون لاین
 پهلوی - به عربی
 اشغال فلات ایران به دست عرب‌های مسلمان - به عربی

منابع 

ویکی عربی

جوامع ترکمان در عراق
مناطق مسکونی در استان دیاله
مناطق مسکونی کردنشین در عراق