روغن بزرک

روغن بَزرَک یا روغن کتان روغنی گیاهیِ بی‌رنگ تا مایل به زرد است که از دانه‌های خشک و رسیدۀ گیاه کتان گرفته شده است؛ این روغن به دلیل خاصیت تشکیل‌دهنده پلیمر ، می‌تواند به‌تنهایی مورد استفاده قرار گیرد که در این صورت روغن بزرک خام نمایده می شود یا می‌تواند در ترکیب با روغن‌های دیگر، به‌عنوان یک چسب اتصال‌دهنده رنگدانه در رنگ‌های روغن مخلوط و به کارگرفته شود.

روغن بزرک افزون بر کاربرد در جلا دادن چوب و نقاشی‌های رنگ و روغن مصرف دارویی و خوراکی دارد.

این روغن در قدیم شناخته‌‌شده‌ترین دارو برای درمان سرماخوردگی، سوختگی و درد معده بوده‌است. این روغن یک ماده مفید است؛ و ۹۰ درصد یا بیشتر  اسیدهای چرب اشباع‌نشده دارد؛ که ۷۶ درصد از آن از اسید چرب سیرنشده آلفا اسید لینولنیک است که در گروه اسیدهای چرب امگا-۳ قرار دارد.

مهم‌ترین منبع چربی‌های امگا-۳ در گیاهان روغنی مثل بزرک و مهم‌ترین منبع آن در جانوران ماهی‌ها و غذاهای دریایی هستند. اثرات مثبت امگا۳ در درمان کلسترول بالا، سکته، دیابت، کاهش وزن، پوکی استخوان‌ها، افسردگی، شیزوفرنی، بیش فعالی، آسم، سرطان روده بزرگ، سرطان سینه، سرطان پروستات مشاهده شده که دلیل آن ایجاد تعادل نسبت امگا۶- به امگا-۳ است. امروزه روغن بزرک در ساخت ژل‌های دارویی و تحت عنوان ژل‌های امگا-۳ وارد بازارهای جهانی می‌شود. تبدیل روغن بزرک به این محصول دارویی ارزش افزوده‌ای تا ۳۰ برابر دانهٔ روغن‌گیری نشده ایجاد می‌کند.

کشت بزرک در ایران کاهش یافته‌است.

مقایسه با دیگر روغن‌ها

خطر احتراق سرخود 
روغن بزرک بخاطر دارا بودن اسید لینولن می‌تواند در وضعیت اکسیداسیون سریع در گرمای بالا، مثلا با تابش آفتاب یا در ماشین لباس‌خشک‌کنی (پارچه آغشته) خودبخود آتش بگیرد. 

افزودن روغن ترپنتین در کارگاه‌های نجاری، این خطر را دوچندان می‌کند. به همین خاطر نقاش‌ها و نجار ها، افزار آغشته را می‌شویند یا در ظرف روغن در حالت شناور  قرار می‌دهند.

جستارهای وابسته 
 تخم کتان
 کتان

منابع 

 ملازاده، مرتضی. مرجع جامع گیاهان زراعی جلد دوم (گیاهان صنعتی). انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی.
 

ابزارهای هنر
روغن‌ها
روغن‌های گیاهی
کتان
مکمل‌های غذایی
وسایل نقاشی