آکانتوستگا

آکانتوستگا یا خارتاق  (به معنی تاق یا سقف خاردار)، از چهاراندامان گیاه‌خوار مربوط به دوره دونین پسین بود.

خارتاق از چهاراندامان معروف دونین است. این جانور چهار اندام داشت که به هشت انگشت دست یا پا ختم می‌شدند، اما ویژگی‌هایی ابتدایی هم داشت، از جمله میله‌باله‌هایی در امتداد بالا و پایین دمش. اسکلت آب‌ششی خارتاق تکامل‌یافته بود و بنابراین احتمالاً، علاوه بر تنفس به کمک کیسه‌ی هوا، از آب‌شش هم برای تنفس استفاده می‌کرد. گوش خارتاق شبیه گوش دیگر چهاراندامان بود و استخوان‌های رکابی داشت. در ماهی‌ها، استخوان‌هایی مشابه به‌کار آب‌شش‌ها کمک می‌کردند.

به‌نظر نمی‌رسد که اندام‌های خارتاق توان حمل وزنش را داشته‌اند و بنابراین احتمالاً در نقش پارو به‌کار می‌رفته‌اند. تصور می‌شود خارتاق شکارچی کمین‌گیری بوده که در رودهای کم‌عمق می‌زیسته‌است.

این جانور ۳۶۰ میلیون سال پیش می‌زیسته که بیش از ۶۰ سانتی‌متر طول داشت‌است. سنگوارهٔ خارتاق در شرق گرینلند کشف شده‌است و در سال ۱۹۵۲ به وسیله اریک جارویک نام‌گذاری شد. گونه خاص این جنس آکانتوستگا گونری نام دارد.

منابع 

تاریخ طبیعی گرینلند
چهاراندامان
دوونین گرینلند
دیرین‌شناسی در گرینلند
سنگواره‌های توصیف‌شده در ۱۹۵۲ (میلادی)
سنگواره‌های گرینلند
گونه‌های انتقالی
ماهی‌تاقان
مهره‌داران پیشاتاریخ
مهره‌داران دوونین آمریکای شمالی