مناطق شهرداری تبریز

شهر تبریز به ۱۰ منطقهٔ شهرداری تقسیم شده است.

این شهر با ۲۴۴٫۵۱ کیلومتر مربع وسعت، چهارمین شهر بزرگ ایران (به لحاظ مساحت) پس از تهران و اصفهان و مشهد محسوب می‌شود.

جمعیت تبریز نیز براساس آخرین سرشماری رسمی در ۱۳۹۵ خورشیدی (۲۰۱۶) بالغ بر ۱٬۵۸۴٬۸۵۵ نفر بوده که این رقم در سال ۲۰۲۲ به ۱٬۶۴۳٬۹۶۰ نفر افزایش یافته است.

جمعیت و مساحت هریک از مناطق شهری تبریز به شرح زیر است:

دورهٔ قاجار (دارالسلطنهٔ تبریز) 
شهر تبریز زمانی که ولیعهدنشین قاجاریان بود، به ۲۰ محلهٔ اصلی تقسیم شده بود که برخی از این محله‌ها خودشان نیز به چندین محلهٔ کوچک‌تر تقسیم می‌شدند. این شهر تا سال ۱۲۶۹ خورشیدی، پرجمعیت‌ترین شهر ایران و بزرگ‌تر از تهران بود. نقشهٔ ۲۰ محلهٔ اصلی تبریز در سال ۱۲۵۹ خورشیدی:

تغییرات جمعیتی 
تبریز تا پیش از سال ۱۹۶۴ (۱۳۴۳ خورشیدی)، دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران محسوب می‌شد. این شهر در سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱ خورشیدی) با ۱٬۶۴۳٬۹۶۰ نفر جمعیت براساس آمار سازمان ملل متحد، پنجمین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران، مشهد، اصفهان و شیراز و ۳۴۴ امین شهر پرجمعیت جهان به شمار می‌رود. تغییرات جمعیتی تبریز بین سال‌های ۱۹۵۰ تا ۲۰۲۱ به شرح زیر است:

منطقهٔ ۱ تبریز 

منطقهٔ ۱ (شرق) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی شرق تبریز (منطقهٔ ۱) عبارتند از:
 ایده‌لو
 بیلانکوه
 پل سنگی
 راهنمایی
 سیلاب
 صالح‌آباد (سیابان، سیاوان)
 عباسی
 قوشخانه (سیلاب قوشخانه)
 کوی حصارک
 کوی گلکار
 کوی وحدت
 گلپارک
 ولیعصر
 یوسف‌آباد

ادارات و سازمان‌های دولتی واقع در شرق تبریز (منطقهٔ ۱) عبارتند از:
 ادارهٔ جهاد کشاورزی شهرستان تبریز
 ادارهٔ کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان
 ادارهٔ کل بهزیستی استان
 ادارهٔ کل بیمهٔ تأمین اجتماعی استان
 ادارهٔ کل دادگستری استان
 ادارهٔ کل راهنمایی و رانندگی استان
 ادارهٔ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان
 ادارهٔ کل منابع طبیعی استان
 بنیاد شهید و امور ایثارگران استان
 بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان
 جمعیت هلال احمر استان
 سازمان توسعه و عمران عون بن علی
 سازمان قطار شهری
 سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان
 شرکت آب منطقه‌ای استان
 شرکت امور سرمایه‌گذاری و مشارکت
 شرکت توزیع نیروی برق تبریز
 شهرداری منطقهٔ ۱
 شهرداری منطقهٔ ۵

منطقهٔ ۲ تبریز 

منطقهٔ ۲ (جنوب شرق) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی جنوب شرق تبریز (منطقهٔ ۲) عبارتند از:
 آبرسان
 ائل‌گلی (ایل‌گلی، شاه‌گلی)
 بزرگمهر
 بهارستان
 پرواز
 حافظ
 دادگستری
 رجایی‌شهر و ویلاشهر
 زعفرانیه
 شمس‌آباد
 شهید رجایی
 کوی فردوس
 گلشهر
 مخابرات
 میرداماد
 ولیعصر جنوبی
 یاغچیان

ادارات و سازمان‌های دولتی واقع در جنوب شرق تبریز (منطقهٔ ۲) عبارتند از:
 ادارهٔ کل اوقاف و امور خیریهٔ استان
 ادارهٔ کل هواشناسی استان
 دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه
 سازمان پارکها
 سازمان فرهنگی و هنری شهرداری
 شرکت آب و فاضلاب استان
 شرکت آب و فاضلاب روستایی استان
 شرکت مخابرات استان
 شهرداری منطقهٔ ۲
 مدیریت نقشه‌برداری استان
 مرکز صدا و سیمای استان
 معاونت مدیریت و برنامه‌ریزی استانداری

منطقهٔ ۳ تبریز 

منطقهٔ ۳ (جنوب) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی جنوب تبریز (منطقهٔ ۳) عبارتند از:
 اسلام‌آباد
 امامیه
 تجلایی
 چرنداب
 حکیمی (حکیم نظامی، آخر شهناز)
 خیابان
 دانش
 زنگوله‌باغ
 ساری زمین
 طالقانی (شهرک سفیر امید)
 کوی دانشگاه
 لکلر
 مارالان
 منظریه

ادارات و سازمان‌های دولتی واقع در جنوب تبریز (منطقهٔ ۳) عبارتند از:
 ادارهٔ کل آموزش و پرورش استان
 ادارهٔ کل پست استان
 سازمان آمار و فناوری اطلاعات شهرداری
 سازمان پایانه‌های مسافربری
 سازمان تاکسیرانی
 سازمان عمران
 سازمان زیباسازی شهرداری
 سازمان پیشگیری و مدیریت بحران
 شرکت خانه‌سازی پیش‌ساختهٔ آذربایجان
 شهرداری تبریز
 کمیتهٔ امداد امام خمینی استان

منطقهٔ ۴ تبریز 

منطقهٔ ۴ (غرب) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی غرب تبریز (منطقهٔ ۴) عبارتند از:
 آخونی
 احراب (اهراب)
 اسکویی
 امیرباغی (باغ امیر)
 امیرخیز
 جمشیدآباد
 چشمه‌لی داغ
 چوخورلار
 چوسدوزان (چوستدوزان)
 حکم‌آباد
 حیدرآباد
 رضوانشهر
 شتیل باغی
 شهرک شهید بهشتی
 قره‌آغاج
 قمتپه (قوم‌تپه)
 قوروخ باغی
 کوچه‌باغ
 کوره‌باشی
 کوی فیروز
 لاک دیزک (لاک دیزج)
 ملاعلی‌اکبر
 وزیرآباد

ادارات و سازمان‌های دولتی واقع در غرب تبریز (منطقهٔ ۴) عبارتند از:
 ادارهٔ کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان
 سازمان جهاد کشاورزی استان
 سازمان خدمات موتوری شهرداری
 سازمان ورزش
 شرکت گاز استان
 شرکت واحد اتوبوسرانی تبریز و حومه
 شهرداری منطقهٔ ۴

منطقهٔ ۵ تبریز 

منطقهٔ ۵ (شمال شرق) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی شمال شرق تبریز (منطقهٔ ۵) عبارتند از:
 الهیه
 فرشته 
 نصر
 بارنج
 باغمیشه
 خلعت‌پوشان
 رشدیه
 شهید بهشتی
 کرکج
 مرزداران
 ولی‌امر

هیچ اداره و سازمان دولتی در شمال شرق تبریز (منطقهٔ ۵) مستقر نیست.

منطقهٔ ۶ تبریز 

منطقهٔ ۶ (شمال غرب) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی شمال غرب تبریز (منطقهٔ ۶) عبارتند از:
 آناخاتون
 الوار علیا
 خانه‌های سازمانی نیروی هوایی
 خطیب
 شنب غازان (شام غازان)
 شهرک امام خمینی (خانه‌سازی)
 شهرک راه‌آهن
 قراملک
 قره‌لر باغی
شهرک شهید صیاد شیرازی

ادارات و سازمان‌های دولتی واقع در شمال غرب تبریز (منطقهٔ ۶) عبارتند از:
 ادارهٔ کل آموزش فنی و حرفه‌ای استان
 ادارهٔ کل پشتیبانی امور دام استان
 ادارهٔ کل راه و ترابری استان
 ادارهٔ کل راه‌آهن آذربایجان
 ادارهٔ کل فرودگاه‌های استان
 ادارهٔ کل گمرکات استان
 شهرداری منطقهٔ ۶

جغرافیا 
شهرداری منطقهٔ شش تبریز، قسمت بزرگی از نواحی شمال‌غربی شهر تبریز را دربرمی‌گیرد. محدودهٔ حوزهٔ استحفاظی این منطقه از سمت شمال از میدان شهید بابایی تا شهرک شهید صیاد شیرازی ادامه می‌یابد و فرودگاه بین‌المللی شهید مدنی تبریز و پایگاه دوم شکاری شهید فکوری را شامل می‌شود. از سمت جنوب به بزرگراه شهید بابایی و باغات محلهٔ حکم‌آباد منتهی می‌شود. از سمت غرب به بزرگراه کارگر و سرحد غربی شهرداری منطقهٔ چهار ختم می‌شود و از سمت شرق نیز از جادهٔ روستای مایان و سه‌راهی مرند تا میدان راه‌آهن را شامل می‌شود. محلهٔ تاریخی شنب غازان، محلهٔ تاریخی قراملک، شهرک راه‌آهن، شهرک شهید بهشتی (خانه‌های سازمانی شرکت ماشین‌سازی تبریز) در این منطقه قرار گرفته‌اند.

شهرداری 
ساختمان شهرداری منطقهٔ شش تبریز، در ضلع شرقی بزرگراه کارگر واقع شده‌است. شمار پرسنل این شهرداری در سال ۱۳۸۶ خورشیدی، ۱۰۶ نفر بوده است.

منطقهٔ ۷ تبریز 

منطقهٔ ۷ (جنوب غرب) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی جنوب غرب تبریز (منطقهٔ ۷) عبارتند از:
 آخماقیه (شهرک شهید چمران)
 اشرفی لاله (لاله)
 برادران
 بهاران
 خلجان
 دیزل‌آباد
 رسالت
 رواسان
 شهرک اندیشه
 شهید باکری
 قوروخ کوشنی
 کوجووار
 کوی لاله
 کوی مکرر
 نور

ادارات و سازمان‌های دولتی واقع در جنوب غرب تبریز (منطقهٔ ۷) عبارتند از:
 ادارهٔ کل کتابخانه‌های عمومی استان
 سازمان آرامستان‌ها
 شهرداری منطقهٔ ۳
 شهرداری منطقهٔ ۷
 کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان

مراکز تفریحی 
منطقهٔ ۷ شهرداری تبریز، به دلیل واقع‌شدن در ابتدای ورودی جنوب غربی تبریز، بوستان‌های متعددی را در خود گنجانده‌است. از جملهٔ این بوستان‌ها می‌توان به بوستان‌های آخماقیه، پونک، چشم‌انداز، ستارخان، صفا و نیلوفر اشاره کرد.

مراکز فرهنگی 
«کتابخانهٔ عمومی شهید خلیل فاتح» که به تازگی افتتاح گردیده است، تنها کتابخانهٔ عمومی در سطح منطقهٔ ۷ تبریز محسوب می‌گردد.

«خانهٔ فرهنگ اندیشه» نیز یکی دیگر از مراکز فرهنگی منطقهٔ ۷ تبریز است که در تیرماه سال ۱۳۸۵ خورشیدی افتتاح شده است.

صنعت 
منطقهٔ ۷ شهرداری تبریز، یکی از مراکز بزرگ صنعتی در شهر تبریز و حتی در کل ایران محسوب می‌شود. مراکز متعدد صنعتی، از جمله کارخانجات شرکت تراکتورسازی ایران، پالایشگاه نفت تبریز، نیروگاه حرارتی و گازی تبریز، پتروشیمی تبریز و ... در این منطقه فعالیت می‌کنند.

منطقهٔ ۸ تبریز 

منطقهٔ ۸ (مرکز) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی مرکز تبریز (منطقهٔ ۸) عبارتند از:
 بازار
 بالاحمام
 تربیت
 خاقانی
 راست‌کوچه (راسته‌کوچه)
 مقصودیه

ادارات و سازمان‌های دولتی واقع در مرکز تبریز (منطقهٔ ۸) عبارتند از:
 اتاق بازرگانی، صنایع و معادن تبریز
 ادارهٔ کل امور اقتصادی و دارایی استان
 ادارهٔ کل ثبت احوال استان
 ادارهٔ کل ثبت اسناد و املاک استان
 ادارهٔ کل حمل و نقل و پایانه‌های استان
 ادارهٔ کل دخانیات استان
 استانداری آذربایجان شرقی
 سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی
 سازمان حمل و نقل و ترافیک
 شرکت برق منطقه‌ای آذربایجان
 شرکت عمران و توسعهٔ آذربایجان
 فرمانداری تبریز
 فرماندهی نیروی انتظامی استان

منطقه هشت، مهم‌ترین آثار تاریخی و باستانی شهر تبریز، همانند بازار تبریز، مسجد کبود، مسجد جامع تبریز، ارگ تبریز، کاخ شهرداری تبریز و ... را در خود جای داده است. محله‌های قدیمی شهر تبریز همانند «راسته‌کوچه»، «چهارمنار»، «سنجران»، «میارمیار»، «دوه‌چی»، «سرخاب»، ایچری‌ارمنستان و نیز همهٔ دروازه‌های تاریخی شهر تبریز، شامل «دمیرقاپی»، «درب باغمیشه»، «درب سرخاب»، «درب دوه‌چی»، «درب استانبول»، «درب گجیل»، «قالاقاپوسی»، «درب نوبر» و «درب خیابان» در این منطقه ساخته شده‌اند. ولی بر اثر حوادث طبیعی، تنها درب خیابان سالم باقی مانده است و بقیهٔ درب‌ها به طور کلی ویران شده‌اند و هم‌اکنون اثری از آن‌ها برجای نمانده است.

همچنین، محله‌های ثروتمندنشین شهر تبریز که اشراف و بزرگان شهر در آن‌ها سکونت داشته‌اند و دارند، در این منطقه واقع شده‌اند. از میان این محله‌ها می‌توان به کوی امام جمعه، کوی اسلامیه، کوی انگج، کوچه حرمخانه، کوی عین‌الدوله، کوی کرباسی، کوی کلکته‌چی، کوی مجتهد، کوی مجیدالملک، کوی مسجد جامع، کوی میارمیار و کوی ارمنستان اشاره کرد.

برطبق شواهد، درگذشته ایپک‌یولی (راه ابریشم) از این منطقه عبور می‌کرده است و باعث رونق تبریز بوده است. مهم‌ترین کلیساهای ارامنهٔ آذربایجان، همچون کلیساهای «مریم مقدس»، «سن‌ونسان»، «کاتولیک‌ها» و ... در این منطقه واقع شده‌اند. مهم‌ترین موزه‌های استان آذربایجان شرقی و شهر تبریز، همانند «موزه آذربایجان»، «موزه مشروطه»، «موزه قرآن و کتابت»، «موزه فرش» و «موزه ارامنه» نیز در این منطقه واقع شده‌اند.

منطقهٔ ۹ تبریز 

منطقهٔ ۹ (خاوران) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی خاوران (منطقهٔ ۹) عبارتند از:
 خاوران
 فتح‌آباد

ادارات و سازمان‌های دولتی واقع در خاوران (منطقهٔ ۹) عبارتند از:
 شهرداری منطقهٔ ۹

منطقهٔ ۹ در سال ۱۳۸۸ تأسیس شده است. این منطقه شامل شهرک خاوران و حوزه اطراف آن است.

منطقهٔ ۱۰ تبریز 

منطقهٔ ۱۰ (شمال) تبریز یکی از مناطق ده‌گانهٔ شهرداری تبریز است. تغییرات جمعیت این منطقه براساس سرشماری‌های اخیر مرکز آمار ایران به شرح زیر است:

محله‌های اصلی شمال تبریز (منطقهٔ ۱۰) عبارتند از:
 ارم
 جهودیلر
 حسن‌آباد
 خلیل‌آباد
 سرخاب
 شتربانی (دوه‌چی)
 شربت‌زاده
 ششگلان
 علی‌نژاد
 محمدیه
 منبع

ادارات و سازمان‌های دولتی واقع در شمال تبریز (منطقهٔ ۱۰) عبارتند از:
 سازمان صنعت، معدن و تجارت استان
 شهرداری منطقهٔ ۱۰

منطقهٔ ۱۰ در سال ۱۳۸۸ تأسیس شده است.

منابع

پیوند به بیرون 
 شهرداری منطقهٔ یک تبریز 
 شهرداری منطقهٔ دو تبریز 
 شهرداری منطقهٔ سه تبریز 
 شهرداری منطقهٔ چهار تبریز 
 شهرداری منطقهٔ پنج تبریز 
 شهرداری منطقهٔ شش تبریز 
 شهرداری منطقهٔ هفت تبریز 
 شهرداری منطقهٔ هشت تبریز 
 شهرداری منطقهٔ نه تبریز 
 شهرداری منطقهٔ ده تبریز 

بخش‌های تبریز