رآکتور تحقیقاتی تهران

رآکتورتحقیقاتی تهران راکتوری با توان ۵ مگاوات است، که در سال ۱۹۶۷، توسط ایالات متحده آمریکا در مرکز تحقیقات اتمی تهران در دانشگاه تهران ساخته شد.

هسته مرکزی این راکتور در عمق ۸ متری استخری با ظرفیت ۵۰۰ هزار لیتر آب سبک قرار دارد.راکتور تحقيقاتي تهران يک راکتور از نوع استخری با کندکننده و خنک کننده آب سبک است، که برای مقاصد تحقیقاتی، آموزش و تولید رادیو ایزوتوپ‌‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. راکتور تحقيقاتي تهران از سال ۱۳۴۶ و در ابتدا با سوخت‌های صفحه‌ای با غنای بالا (بيش از ۹۰٪) مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در راستای برنامه RERTR  آژانس بين‌المللی انرژی اتمی برای كاهش غنای سوخت راكتورهای تحقيقاتی به دليل نگرانی‌های موجود در مورد گسترش سلاح‌های هسته‌ای، سوخت راكتور تهران در سال ۱۳۷۲ به سوخت‌های صفحه‌ای U3O8-Al با غنای حدود ۲۰٪ تبديل شد.

قلب راکتور تهران حاوی دو نوع مجتمع سوخت صفحه‌ای استاندارد (SFE) و كنترلی (CFE) با غناي حدود ۲۰٪، محفظه‌های تابش‌دهی و گرافیت (به عنوان بازتابنده نوترون) است، که در یک صفحه مشبک ۶×۹ قرار گرفته‌اند. مجتمع‌های سوخت صفحه‌ای استاندارد دارای ۱۹ صفحه سوخت هستند، درحالی‌كه مجتمع‌های سوخت كنترلی تنها دارای ۱۴ صفحه سوخت هستند، تا فضای كافی برای ورود ميله‌های كنترل فراهم شود. كنترل راكتور از طريق وارد يا خارج كردن چهار ميله کنترل اصلی،  و يک میله کنترل تنظیمی كه به ترتيب حاوی آلياژ Ag–In–Cd و فولاد ضدزنگ هستند انجام می‌شود. بخش ديگری از كنترل نيز توسط ويژگی ذاتی سيستم، و منفی بودن ضرايب دمايی راكتيويته تأمين می‌گردد.

استخر بتونی و مملو از آب راكتور از دو قسمت تشكيل شده است، كه قلب راكتور می‌تواند در هر يك از آن دو قسمت مورد بهره‌برداری قرار گيرد. در ديواره يكی از اين دو قسمت، تجهيزات آزمايشگاهی، نظير ۷ عدد بيم‌تيوب با سطح مقطع‌های مختلف، تيوب‌های پنوماتيكی ربيت و نيز ستون حرارتی قرار گرفته‌اند. به علاوه، امكان تابش‌دهی نمونه در محفظه‌های تابش‌دهی درون قلب نيز وجود دارد.

برداشت حرارت از قلب راکتور تهران به وسیله جریان ناشی از گرانش آب استخر با آهنگ اسمی ۵۰۰ مترمكعب بر ساعت از درون قلب، شبکه نگهدارنده قلب و پلنیوم به سمت تانک تأخیری صورت می­‌گیرد. سپس آب از درون تانک تأخیری به درون مبدل حرارتی پمپ شده و پس از خنک شدن مجدد، به استخر بازگردانده می‌­شود.

راکتور تحقيقاتی تهران گستره‌ای از سرويس‌های آموزشی، تابش‌دهی و توليد راديوايزوتوپ‌ها را برای مراكز درمانی، علمي و صنعتی ارائه می‌دهد. يكي از اهداف اصلی اين راكتور ارائه خدمات به دانشمندان، مهندسان و دانشجويان در زمينه علوم هسته‌ای است. از راکتور تحقيقاتی تهران می‌توان برای فعاليت‌های آزمايشگاهی، شامل مطالعات قلب راكتور و انجام آزمايشات راكتور، مطالعات پراكندگی نوترون، حفاظ‌سازی، .راديوگرافی نوترون و فعالسازی نوترونی بهره برد.

سوخت 
در نوامبر ۱۹۶۷ یک شرکت آمریکایی ۵٫۸۵ کیلوگرم اورانیوم ۹۳ درصد را برای راآکتور فراهم آورد. در می۱۹۸۷، ایران برای تغییر هسته راکتور جهت تغییر سوخت آن از اورانیوم ۹۳ درصد به اورانیوم ۲۰ درصد غنی شده ۲۳۵-u قراردادی با آرژانتین امضا کرد. ارزش این قرار۵٫۵ میلیون دلار بود و پس آز آن نیز آرژانیتن ۱۱۵٫۸ کیلوگرم اورانیوم ۲۰ درصد برای ایران فراهم کرد.

منابع

بیشتر بخوانید 

 پرتال رسمی سازمان انرژی اتمی ایران
 پرتال پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای
 مرکز تحقیق و توسعه علوم و مهندسی مواد
 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
 مرکز فناوری‌های کوانتومی ایران

انرژی هسته‌ای در ایران
پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای ایران