تریاس

دورهٔ تریاس (Triassic) یا تریاسیک یا تریاسه یا سه‌چینه‌ای، نخستین دوره از دوران میانه زیستی که در حدود ۲۵۱ تا ۲۰۱ میلیون سال پیش بوده‌است و کوتاه‌ترین دوره در دوران میانه زیستی است. نام این دوره اولین بار در سال ۱۸۳۴ (میلادی) و توسط دانشمندی در آلمان بکار گرفته شد. علت نام‌گذاری این دوره به تریاس این است که رسوبات این دوره از سه چینهٔ کاملاً مشخص به نام‌های کوپر، موشل کاک و بونت ساندشتین تشکیل شده‌است که به ترتیب بخش بالایی، میانی و زیرین را تشکیل می‌دهند. این دوره به سه قسمت پیشین، میانه و پسین تقسیم شده است.

در دورهٔ تریاس آب و هوا بسیار گرم بوده‌است و بیابانها گسترش یافتند. دلایل نشان‌دهندهٔ این گرما نیز ترک‌های گلی در رسوبات، رسوباتی چون نمک و گچ که از حاصل از تبخیر هستند و اکسید شدن فلزات و مواردی دیگر هستند. در میان تنوع زیستی در این دوران بی‌مهرگانی مانند نوعی شاخ قوچی (آمونیت) و همچنین خزندگان بسیار فراوان شدند. با وجود آب و هوای خشک، سرخس و درخت آروکاریا در خشکی و جلبک در دریا نیز از گیاهان متداول آن دوره هستند. همچنین اولین حشره و اولین پستاندار در این دوره به وجود آمدند. در این دوره خشکی بزرگ پانگه‌آ به دو خشکی بزرگ یعنی گندوانا و لوراسیا تقسیم شد.

دوره تریاس ایران 
غیر از دو ناحیهٔ باختر دریاچهٔ ارومیه (جلفا) و آباده که از پرمین به تریاس تدریجی یا با وقفه‌های رسوبی بسیار کوتاه زمان می‌دانند. 

در سایر نقاط ایران شرایط سکویی زمان پالئوزوییک تا اواخر تریاس میانی و به عبارت بهتر، تا اوایل تریاس پسین ادامه یاف ته ت؛ ولی در این زمان (نزدیک به آشکوب نورین)، شرایط دریایی کم ژرفای 1TR و 2TR دستخوش تغییرات زیاد شده که با تشکیل حوضه‌های کولابی- مردابی نزدیک به دریا، چین‌خوردگی، پیدایی ارتفاعات، تکاپوهای آتشفشانی و ای‌گیری توده‌های نفوذی همراه بو ده‌است. نشانه‌های یاد شده که دستاورد نوعی کوهزایی سراسری چین‌خوردگی بودند، با فاز کوه‌زایی سیمرین پیشین دیگر نواحی جهان در خور قیاس و نامگه‌اند. در ایران، نشانه‌های زیر را می‌توان بخشی از پیامدهای این کوهزایی دانست:

- تکوین و تکامل اشتقاق تتیس جوان در محل تقریبی راندگی اصلی زاگرس.

- جدایش ورق ایران از ورق زاگرس و همگرایی آن به سوی اوراسیا با هدف بستن اشتقاق تتیس کهن.

- تشکیل حوضه‌های رسوبی کم ژرفا از نوع باتلاقی- دریاچه‌ای در گستره‌های وسیعی از البرز، ایران مرکزی و کپه‌داغ (غیر از زاگرس)، مساعد برای رشد گیاهان و انباشت شیل و سنگ ماسه‌های حاوی بقایای فراوان گیاهی برای تشکیل رسوب‌های زغال دار ایران.

- پیدایی بخشی از سنگ‌های آتشفشانی بازیک و قلیایی ایران که گاهی در اثر دگرسانی تأخیری به زون‌ها یا عدسی‌های بوکسیت و لاتریت با ارزش اقتصادی تبدیل شده‌اند.

- جای‌گیری پاره‌ای از توده‌های نفوذی ایران نظیر بخشی از گرانیت‌های مشهد، گرانیت لاهیجان و ماسوله و…

- دگرگون و دگرشکل کردن سنگ‌های تریاس میانی و کهن که از بارزترین نشانه‌های کوه‌زا بودن فاز سیمرین پیشین است و به ویژه در جنوب خاوری زون سنندج - سیرجان، مشهد و… نشانه‌های بیشتری دارد.

- همزاد و وابسته به فعالیت ماگمایی ناشی از رخداد سیمرین پیشین بودن پاره‌ای ذخایر سرب، روی و باریتین، به ویژه فلوریت‌های ایران.

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 رویداد انقراض پرمین-تریاس
 رویداد انقراض تریاس-ژوراسیک
 مقیاس زمانی زمین‌شناسی
 دایناسور

منابع 

 دوره‌های زمین‌شناسی دوره مزوزوئیک-آفتاب
 دانشنامه رشد
 رخدادهای زمین ساختی ایران

 
دوران‌های زمین‌شناسی
دوره‌های زمین‌شناسی
دیرین‌شناسی در ۱۸۳۴ (میلادی)
زمین‌گاه‌شناسی میانه‌زیستی