موسی خورنی

موسی خورنی  تاریخ‌نگار، فیلسوف، الهی‌دان، مترجم و شاعر و نویسنده ارمنی در سده ۵ میلادی بود.

موسی خورنی کتاب «تاریخ ارمنستان» را نگاشته که اطلاعات مفیدی راجع به جغرافیای جهان کهن و به‌ ویژه ارمنستان و ایران می‌دهد.

زندگی‌نامه 
او در ناحیهٔ غربی ارمنستان، دهکدهٔ خورنگ متولد شد سال تولد او را بین سال‌های ۴۰۵ تا ۴۱۰ میلادی می‌دانند. موسی خورنی تحصیلات خود را در کلیسای افس شروع کرد و نزد استاد معروف عصر، یعنی مسروپ ماشتوتس و مخترع خط ارمنی، او علوم ریاضی، طبیعی، فلسفه، مسائل مذهبی، و زبان‌های ارمنی، سریانی و یونانی را آموخت و سرانجام در سال ۴۳۱ میلادی عازم مرکز علم آن زمان، یعنی اسکندریه شد. وی در اسکندریه به فراگیری فلسفه، حکمت و فن خطابه پرداخت و زبان یونانی را تکمیل کرد و سپس عازم روم و آتن شد و بعد از مدتی اقامت در آتن حدود سال ۴۴۰ میلادی از طریق قسطنطنیه به ارمنستان بازگشت.

آثار 
تألیفات و ترجمه‌های موسی خورنی را می‌توان در سه گروه تقسیم‌بندی کرد اگر چه کلیهٔ آثار وی به دست نیامده‌است.

متون فلسفی 

بررسی مؤسس، ده قاطیغوریاس ارسطو، مسائل یووانالا، بررسی منطقی مسائل مورد اختلاف فلاسفهٔ یونانی مکتب ملیتوس و فیلسوف ارمنی آتنی، فلسفهٔ داود شکست ناپذیر، کتاب هری شامل درس‌هایی از فن خطابه و ترجمهٔ خطابهٔ گریگور نازانزین از یونانی به ارمنی است.

متون مذهبی 
آفرین به گروه دوشیزگان ریپسیمه، تاریخ گروه دوشیزگان ریپسیمه، نیایش ویژهٔ خداوند.

متون تاریخی و جغرافیایی 
اثر شناخته شدهٔ تاریخ ارمنستان که حدود سال‌های ۴۸۲ میلادی تألیف شد، ترجمهٔ زندگی اسکندر از زبان یونانی به ارمنی و سرانجام کتاب مشهورش به نام جغرافیای موسی خورنی که بر اساس کتاب شهرستان‌های ایران و با توجه به جغرافیای بطلمیوس به زبان ارمنی تألیف شده‌است.

جستارهای وابسته 
 مترجمان مقدس
 جغرافیای موسی خورنی
 فهرست تاریخ‌نگاران ارمنی
 تاریخ ارمنستان (کتاب)

پانویس

منابع 
 
 
 
 

 
 
 
 
 

ادبیات ارمنی
ادبیات قرون وسطی
ارمنی‌های شاهنشاهی ساسانی
اهالی ارمنستان باستان
اهالی ارمنستان در سده ۵ (میلادی)
تاریخ ارمنستان
تاریخ‌نگاران ارمنی‌تبار
تاریخ‌نگاران اهل ارمنستان
تاریخ‌نگاران سده ۵ (میلادی)
درگذشتگان دهه ۴۹۰ (میلادی)
زادگان دهه ۴۱۰ (میلادی)
قدیسان اهل ارمنستان
مترجمان سده ۵ (میلادی)
مسیحیان شاهنشاهی ساسانی
نویسندگان اهل ارمنستان