محقق حلی

ابوالقاسم جعفر بن حسن بن یحیی بن سعید حلی فقیه، اصولی و شاعر بزرگ شیعی و مشهور به محقق حلی و محقق اول در سال ۶۰۲ در حله به دنیا آمد.

وی یکی از بزرگ‌ترین و نامورترین فقیهان عصر خویش و دارای عظمت و اعتبار خاص در میان مجتهدان می‌باشد، به حدی که وقتی کلمه «محقق» را بدون قرینه و نشانه‌ای در میان فقها ذکر می‌کنند، شخصیت تحقیقی و علمی او مورد نظر است.

مقدمات و علوم دینی را نزد پدرش فراگرفت و از عالمان دیگر شیعه نیز بهره‌ها برد و در علوم و معارف اسلامی از جمله در فقه، اصول، کلام و پاره‌ای دانش‌های دیگر تسلط کامل یافت.

اساتید 
 پدرش شمس‌الدین حسن حلی
 ابن زهره حلی
«محقق حلی، شاگرد جد و پدر خویش، و سید فخار بن معد موسوی و ابن زهره بوده‌است این اشتباه است» زیرا محقق ابن زهره را که در ۵۸۵ درگذشته است درک نکرده‌است، بعید نیست که پدر محقق شاگرد ابن زهره بوده‌است.
 تاج‌الدین حسن بن علی دربی
 مفیدالدین محمد بن جهم حلی
 سید مجدالدین علی بن حسن عریضی
 سدیدالدین سالم بن محفوظ
 سید فخار موسوی
 نجیب‌الدین محمد بن جعفر بن أبی البقاء هبة الله بن نما حلی

شاگردان 
 علامه حلی
 ابن داوود حلی
 عبدالعزیز السرایا صفی‌الدین حلی
 سید غیاث‌الدین عبدالکریم، معروف به «ابن طاووس»
 سید جلال‌الدین محمد بن علی بن طاووس
 ابوزکریا نجیب‌الدین، معروف به «ابن سعید هذلی حلی»

آثار 
 شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام
 المختصر النافع فی فقه الامامیة
 النافع فی مختصر الشرائع
 المعتبر فی شرح مختصر النافع
 المعارج فی اصول الفقه
 نهج الوصول الی معرفة علم الاصول
 تلخیص الفهرست
 استحباب التیاسر لاهل العراق
 شرح نکت النهایة (در فقه امامیه)
 الکهنة در منطق
 مختصر المراسم
 المسائل الغریة
 المسائل المصریة
 المسلک فی اصول الدین
 معارج الاحکام در اصول فقه
 نکت النهایة

در عرصه شعر و ادب 
محقق حلی از گروه فقیهان شاعر است. اشعار او حاوی نکات اخلاقی، عرفانی، حکمت‌آمیز و به صورت مشاعره، مکاتبه و خطاب به پدر و دوستانش سروده‌است.

از دیدگاه دیگران 
علامه حلی، خواهرزاده محقق و شاگرد نامی‌اش می‌گوید:

شیخ حسن فرزند شهید ثانی، مشهور به «صاحب معالم» او را بدین گونه یاد می‌کند:

علامه نوری دربارهٔ او می‌گوید:

درگذشت 
وی در ۱۳ جمادی‌الثانی سال ۶۷۶ در شهر حله درگذشت. سبب مرگ او را، سقوط از پشت‌بام خانه‌اش نوشته‌اند.

پانویس

منابع 
 شبکه اطلاع رسانی اجتهاد
 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۱، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵.

جستارهای وابسته 
 علامه حلی
 ابن ادریس حلی
 محقق ثانی
 محقق ثالث

اهالی حله
درگذشتگان ۱۲۷۷ (میلادی)
روحانیان شیعه اهل عراق
روحانیان شیعه سده ۷ (قمری)
زادگان ۱۲۰۵ (میلادی)
شیعیان اهل عراق
عراقی‌های سده ۱۳ (میلادی)