روان‌گردان

نگاره‌های گوناگون از مراقبه (از راست به چپ پادساعت‌گرد): سوامی ویوکاناندای هندو، مانک بودایی هوسان هوال، بودانجین کینکونگ تائوئیست، سنت فرانسیس مسیحی، صوفیان مسلمان در ذکر، و اصلاح‌گر اجتماعی ناراینه گوروداروهای روان‌نما، روان‌گردان یا روان‌گشا  به دسته‌ای از ترکیبات شیمیایی گفته می‌شود که موجب تأثیر بر مغز و سلسله اعصاب می‌شوند، و از این رو به این علت که آگاهی و روان فرد را تغییر می‌دهند، در دستهٔ سایکواکتیوِ توهم‌زا جای می‌گیرند.

این ترکیبات که با اثر آگونیستی روی گیرنده‌های سروتونین تأثیر خود را نمایان می‌کنند، دسته‌ای از داروهای توهم‌زا هستند که به صورت تخصصی توهم‌زای سروتونرژیکی نامیده می‌شوند. اثر اصلی آن‌ها تغییر دادن شناخت و ادراک فرد است.

ال اس دی، مسکالین، دی‌متیل‌تریپتامین، قارچ سیلوسایبین از معروف‌ترین ترکیبات روانگردان محسوب می‌شوند.

بسیاری از روان‌گردان‌ها در سرتاسر دنیا غیرقانونی محسوب می‌شوند، اما با این حال مصرف درمانی و تفننی این مواد در مناطق مختلف دنیا رایج است.

نمونه‌گان 
 توهم‌زاهای تریپتامین مانند: دی‌ام‌تی (موجود در آیاهواسکا)، سیلوسایبین، سیلوسین، ایبوگین، ۵-مئو دی‌ام‌تی.
 توهم‌زاهای لایزرژآمیدها مانند: ال‌اس‌دی، ۱پی-ال‌اس‌دی.
 فنتیل‌آمینها همچو: اکستازی، مسکالین، برومو-دراگون‌فلای.
 سری 2C مانند: ۲سی-بی، ۲سی-سی، ۲سی-دی، ۲سی-ئی، ۲سی-جی، ۲سی-اچ، ۲-سی-آی، ۲سی-ان، ۲سی-او، ۲سی-پی، ۲سی-تی-۲، ۲سی-تی-۷، ۲سی-تی-۱۳، ۲سی-تی-۱۵، ۲سی-ت-۱۷، ۲سی-تی-۲۱، ۲سی-بی فلای، ۲سی‌بی فلای-ان‌بی‌اوام‌ای، ۲سی-اس‌ایی، بی‌اودی (روانگردان)، بی‌اوبی (روانگردان) BOB.
 سری DOx هم‌چو: دی‌اوبی (روانگردان) DOB، دی‌اوسی (روانگردان) DOC، دی‌اوآی (روانگردان) DOI، دی‌اوام (روانگردان) DOM، دی‌اوان (روانگردان) DON.
 سری ۲۵-ان‌بی: ۲۵آی-ان‌بام

جستارهای وابسته 
 دارو
 سایکواکتیوها
 توهم‌زاها
 روان‌گردان درمانی
 بد تریپ (تجربه ناخوشایند روان‌گردان)
 سایکدلیا
 موسیقی سایکدلیک

منابع 

 
مواد روان‌گردان