چینوآ آچه‌به

آلبرت چینوالوموگو آچه‌به  معروف به «چینوآ آچه‌به» (زادهٔ ۱۶ نوامبر ۱۹۳۰ – درگذشتهٔ ۲۱ مارس ۲۰۱۳) نویسنده و شاعر نیجریه ای‌تبار بود. وی از معتبرترین نویسندگان قاره آفریقا بود. از او به‌عنوان «بنیانگذار ادبیات آفریقایی در زبان انگلیسی» یاد می‌شود. نخستین رمان او همه چیز فرو می‌پاشد در سال ۱۹۵۸ منتشر شد. این اثر به بیش از ۵۰ زبان جهان از جمله فارسی ترجمه شده و بیش از ده میلیون نسخه از آن فروش رفته‌است. آچه‌به در آثارش به تأثیرات دوره استعمار و همچنین فساد در آفریقا پرداخته‌است.

زندگی 
چینوا آچه‌به شانزدهم نوامبر ۱۹۳۰ (سی سال پیش از استقلال نیجریه) در شهر کوچک اگیدی در ایالت انامبرا، از شهرهای گوچک ایگبو زبان شرق نیجریه به دنیا آمد. وی پنجمین فرزند از شش فرزند ژانت و ایسایا اکافر آچه‌به است، که معلم جامعه کلیسای مسیونرها بود. والدینش نام آلبرت را از روی نام پرنس آلبرت، شوهر شهبانو ویکتوریا، روی پسر خود گذاشتند، اما نویسنده هنگام تحصیل در دانشگاه، اسم انگلیسی خود را کنار گذاشت و به جای آن اسم آفریقایی چینوا را انتخاب کرد که کوتاه شده چی نو الو مگو است، به معنی «ای روح من به یاری ام بشتاب».

آچه‌به در همان زادگاه خود به مدرسه کلیسا رفت که زبان آموزشی آن انگلیسی بود. آچه‌به کتاب‌های پدرش که کتاب‌های درسی مقدماتی و مذهبی بود را می‌خواند و در کنارش به قصه‌های محلی که مادر و خواهرش تعریف می‌کردند با شور شوق گوش می‌داد. پس از پایان دوره مدرسه اگیدی به دبیرستان‌های آبرومند اوموآهیا رفت و از همان آغاز مشتری پر و پا قرص کتابخانه پر مدرسه شد. آچه‌به در سال ۱۹۴۸ دبیرستان را تمام کرد و با استفاده از بورس تحصیلی در یونی ور سیتی کالج شهر ایبادان نام نوشت. بورس تحصلیی وی برای رشته پزشکی بود اما بعد از یک سال تغییر رشته داد و به دانشگاه علوم انسانی رفت. از طریق متن‌های ادبی دانشگاه به روشنی دریافت استعمارگران انگلیسی و نویسندگانش چه تصویر مخدوشی از فرهنگ آفریقا ارائه داده‌اند. تصویر ارائه شده تصویر مردمی است وحشی و خشن با غریره‌های پرشو و شهوانی و ذهنی ساده.

او خود می‌گوید: «و به خودم گفتم که این برداشت عام و مشهوری است، پس کسی هم باید پیدا شود و آفریقا را از درون نگاه کند» و چنین شد که آچیه دست به قلم برد.

درگذشت 
چینوا آچه‌به روز جمعه، ۲۱ مارس ۲۰۱۳ در سن ۸۲ سالگی در بیمارستانی در بوستون، ایالت ماساچوست، درگذشت. جسد او ۲۲ مه (حدود دو ماه پس از مرگش) از ایالات متحده به نیجریه فرستاده شد تا در زادگاهش به خاک سپرده شود.

خوصیات نوشتار 
آچه‌به در رمانهايش جامعه ایگبو را با تمام مساوات مداری پرخروش آن و مجادله‌هایی که یادآور گردهمایی شهری است تصویر می‌کند. در اگیدی دو فرهنگ به صورت مسالمت آمیز در کنار هم زندگی می‌کردند، در یک طرف، رسوم اجتماعی و سنت‌های دینی آفریقا را می‌بینیم و در طرف دیگر قدرت استعماری بریتانیا و مسیحیت را. اما آچه‌به، به جای آنکه میان این دو شیوه زندگی گرفتار آید و از هم بپاشد، کنجکاوانه در پی شناخت هر دو شیوه برآمد و مجذوب چشم‌انداز دوگانه شد که حاصل زیستن در محل تلاقی فرهنگ‌ها است.

آثار

رمان

مجموعه داستان‌های کوتاه

شعر

مقالات، نقد و تفسیر سیاسی

کتاب کودک

پیوند به بیرون 
 کارگاه نویسندگی خلاق برای تأمین معاش نویسنده‌ها خوب است فیروزه؛ گفتگو با چینوا آچی به

پانویس

منابع 

 ویکی‌پدیایی انگلیسی
 چینوا آچه‌به، پدر ادبیات مدرن آفریقا، درگذشت
 
 

استادان دانشگاه براون
استادان دانشگاه دور از وطن اهل نیجریه در ایالات متحده آمریکا
استادان کالج بارد
اعضای انجمن پادشاهی ادبیات انگلستان
اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
افراد مبتلا به پاراپلژی
افراد معلول
اهالی ایالت انامبرا
برندگان جایزه جهانی من بوکر
جستارنویسان اهل نیجریه
خاک‌سپاری‌ها در ایالت انامبرا
دانش‌آموختگان دانشگاه لندن
درگذشتگان ۲۰۱۳ (میلادی)
درگذشتگان حادثه رانندگی در ماساچوست
رمان‌نویسان اهل نیجریه
رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
زادگان ۱۹۳۰ (میلادی)
شاعران اهل نیجریه
فیلسوفان اهل نیجریه
مردان اهل نیجریه
مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
منتقدان ادبی اهل نیجریه
نویسندگان ادبیات کودک اهل نیجریه
نویسندگان ادبیات گمانه‌زن اهل نیجریه
نویسندگان انگلیسی‌زبان
نویسندگان داستان کوتاه اهل نیجریه
نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۰ (میلادی)
نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل نیجریه
نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل نیجریه
نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
دور از وطن‌های اهل نیجریه در ایالات متحده آمریکا
رمان‌نویسان ایگبو
شاعران ایگبو
نویسندگان داستان کوتاه ایگبو
آموزگاران ایگبو
جستارنویسان ایگبو
استادان دانشگاه ایگبو
نویسندگان اگزوفونیک
فعالان ایگبو
منتقدان ادبی ایگبو