گردیزی

ابوسعید عبدالحیّ بن ضحاک بن محمود گَردیزی جغرافی‌دان و تاریخ‌نگار برجستهٔ ایرانی نیمه اول قرن پنجم هجری، در روزگار سلطنت عبدالرشید غزنوی، پسر سلطان محمود غزنوی، بود. از احوال او اطلاعاتی در دست نیست جز این که منسوب به گردیز در یک منزلی غزنه بر جادهٔ هند است(مرکز استان پکتیا افغانستان). گردیزی در غزنین سکونت داشت و در همین شهر کتاب خود را نوشت. در اواخر زندگی، ابوریحان بیرونی (درگذشتهٔ ۴۴۰ ه‍.ق) با او دیدار کرد. اثر برجستهٔ او زین الاخبار مشهور به تاریخ گردیزی پیرامون سال ۴۴۰ هجری قمری نگاشته شده‌است، و مشتمل است بر تاریخ عالم و اسلام از قدیم‌ترین روزگار تا اندکی بعد از ۴۴۰ مقارن با پایان پادشاهی مودود غزنوی، پسر سلطان محمد غزنوی، که به نثری پخته نوشته شده‌است. از مختصات کلام گردیزی رعایت جانب ایجاز، ذکر رئوس حوادث و اجتناب از اطناب و عدم ورود در جزئیات است. با آن که در کلام گردیزی لغات تازی کم نیست، اما شیوهٔ نگارش او کهنه و نزدیک به نثر سامانی است.

جستارهای وابسته 
 زین‌الاخبار

منابع 

 * اثرآفرینان، زندگینامهٔ نام‌آوران فرهنگی ایران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
 هاشم رضی، متون شرقی و سنتی زرتشتی، جلد دوم، انتشارات بهجت، 
 شورای گسترش زبان فارسی 

اهالی ایران در سده ۱۱ (میلادی)
اهالی خراسان
تاریخ‌نگاران اهل افغانستان
تاریخ‌نگاران اهل ایران
تاریخ‌نگاران سده ۱۱ (میلادی)
جغرافی‌دانان اسلام در قرون وسطی
جغرافی‌دانان سده ۱۱ (میلادی)
جغرافی‌دانان فارسی‌زبان دوران قرون وسطی
درگذشتگان ۱۰۶۱ (میلادی)
نویسندگان ادبیات فارسی سده ۱۱ (میلادی)