درمنه (سرده)

دِرمَنه‌، یوشان، ترخ  جنسی از گیاهان شامل ۲۰۰ تا ۴۰۰ گونه گیاه از تیره کاسنیان هستند که کپه‌های خوشه‌ای و گل‌هایی معمولاً تلخ دارند.

بخشی از گونه‌ها 
 برنجاسف جنوبی L. – برنجاسف کوهی
 افسنتین – درمنه
 Artemisia adamsii Besser
 درمنه آفریقای جنوبی – African Wormwood, African Sagebrush
 برنجاسف آلاسکایی Rydb. – Alaska Wormwood
 Artemisia alba
 Artemisia alcockii Pamp.
 برنجاسف الوشن Hultén – Aleutian Wormwood
 Artemisia amoena Poljakov
 گندواش (گندواش)

 Artemisia araxina Takht.
 برنجاسف درختی - Tree Wormwood
 علف جگن کوچک Nutt. – برنجاسف کوچک، Low Sagebrush, Black Sage
 Artemisia arctica Less. – برنجاسف شمالی
 Artemisia arctisibirica Korobkov
 علف جگن ساحلی DC.
 Artemisia arenicola Krasch. ex Poljakov
 برنجاسف درختی (Madeira wormwood ?)
 درمنه چینی H.Lév. & Vaniot
 Artemisia argyrophylla Ledeb.
 برنجاسف دوساله Lam.
 Artemisia aschurbajewii C.G.Aro
 برنجاسف دوساله Less. – Oahu Wormwood
 Artemisia austriaca Jacq.
 Artemisia avarica Minat.
 Artemisia badhysi Krasch. & Lincz. ex Poljakov
 Artemisia balchanorum Krasch.
 Artemisia baldshuanica Krasch. & Zaprjag.
 Artemisia bargusinensis Spreng.
 Artemisia bejdemaniae Leonova
 برنجاسف دوساله Willd. – Biennial Sagewort, Biennial Wormwood
 علف جگن بیگلو Gray – Bigelow Sage, Bigelow Sagebrush

 برنجاسف شمالی Pall.
 Artemisia borotalensis Poljakov
 علف جگن ساحلی Lundstr. ex Kindb.
 Artemisia caespitosa Ledeb.
 درمنه آمریکایی Less. – Coastal Sagebrush, California Sagebrush
 Artemisia camelorum Krasch.
 علف جگن ساحلی L. – Field Wormwood
 علف جگن سیمین Pursh – Silver Sagebrush
 علف جگن ساحلی – Canada Wormwood
 Artemisia capillaris Thunb.
 درمنه کاروثی Wood ex Carruth. – Carruth Sagewort, Carruth's Sagebrush
 Artemisia caucasica Willd.
 درمنه چامائملیفولیا Vill.
 درمنه سانتونیکا O. Berg & C. F. Schmidt – Santonica, Levant Wormseed
 Artemisia ciniformis Krasch. & Popov ex Poljakov
 برنجاسف (???)
 Artemisia commutata Besser
 Artemisia compacta Fisch. ex DC.
 Artemisia cuspidata Krasch.
 Artemisia czukavinae Filatova
 Artemisia daghestanica Krasch. & Poretzky
 Artemisia demissa Krasch.
 Artemisia depauperata Krasch.
 Artemisia deserti Krasch.
 Artemisia desertorum Spreng.
 Artemisia diffusa Krasch. ex Poljakov
 Artemisia dimoana Popov
 Artemisia dolosa Krasch.
 گیاه رؤیایی (برنجاسف) Bess. – Douglas' Mugwort, Douglas' Sagewort
 ترخون
 Artemisia dubia Wall.
 Artemisia dubjanskyana Krasch. ex Poljakov
 Artemisia dumosa Poljakov
 Artemisia elongata Filatova & Ladygina
 Artemisia eremophila Krasch. & Butkov ex Poljakov
 Artemisia eriantha Ten.
 Artemisia feddei H.Lév. & Vaniot
 Artemisia fedtschenkoana Krasch.
 Artemisia ferganensis Krasch. ex Poljakov
 علف جگن ماسه‌ای Torr. – Sand Sagebrush, Sand Sagebush, Silvery Wormwood
 Artemisia flava Jurtzev
 Artemisia franserioides Greene – Ragweed Sagebrush
 Artemisia freyniana (Pamp.) Krasch.
 علف جگن دشتی Willd. – Fringed Sagebrush, Fringed Sagewort, Prairie Sagewort

 Artemisia fulvella Filatova & Ladygina
 Artemisia furcata Bieb. – Forked Wormwood
 Artemisia galinae Ikonn.
 Artemisia glabella Kar. & Kir.
 درمنه ایتالیایی – Glacier Wormwood, Alpine Mugwort
 Artemisia glanduligera Krasch. ex Poljakov
 ترخون Pall. ex Willd.
 Artemisia glaucina Krasch. ex Poljakov
 Artemisia globosa Krasch.
 Artemisia globularia Cham. ex Bess. – Purple Wormwood
 Artemisia glomerata Ledeb. – Cudweed Sagewort, Pacific Alpine Wormwood
 Artemisia gmelinii Webb ex Stechmann – Gmelin's Wormwood
 برنجاسف خاکستری Nutt.
 Artemisia gorjaevii Poljakov
 Artemisia gracilescens Krasch. & Iljin
 Artemisia gurganica (Krasch.) Filatova
 Artemisia gypsacea Krasch. , Popov & Lincz. ex Poljakov
 Artemisia halodendron Turcz. ex Besser
 Artemisia halophila Krasch.
 Artemisia heptapotamica Poljakov
 Artemisia hippolyti Butkov
 Artemisia hololeuca M.Bieb. ex Besser
 Artemisia hulteniana Vorosch.
 Artemisia incana (L.) Druce
 Artemisia insulana Krasch.
 Artemisia insularis Kitam.
 Artemisia integrifolia L.
 Artemisia issykkulensis Poljakov
 Artemisia jacutica Drobow
 Artemisia japonica Thunb.
 Artemisia juncea Kar. & Kir.
 Artemisia karatavica Krasch. & Abolin ex Poljakov
 Artemisia karavajevii Leonova
 Artemisia kaschgarica Krasch.
 Artemisia kauaiensis (Skottsberg) Skottsberg – Kauai Wormwood
 Artemisia keiskeana Miq.
 Artemisia kelleri Krasch.
 Artemisia kemrudica Krasch.
 Artemisia knorringiana Krasch.
 Artemisia kochiiformis Krasch. & Lincz. ex Poljakov
 Artemisia koidzumii Nakai
 Artemisia kopetdaghensis Krasch. ex Poljakov
 Artemisia korovinii Poljakov
 Artemisia korshinskyi Krasch. ex Poljakov
 Artemisia krushiana Bess. – Krush's Wormwood
 افسنتین Boiss. & Buhse
 Artemisia kuschakewiczii C.G.A.Winkl.
 Artemisia laciniata Willd. – Siberian Wormwood
 Artemisia laciniatiformis Kom.
 Artimisia lactiflora
 Artemisia lagocephala (Besser) DC.
 Artemisia lagopus Fisch. ex Besser
 Artemisia latifolia Ledeb.
 Artemisia ledebouriana Besser
 Artemisia lehmanniana Bunge
 Artemisia leontopodioides Fisch. ex Besser
 Artemisia lessingiana Besser
 Artemisia leucodes Schrenk
 Artemisia leucophylla (Turcz. ex Besser) Pamp.
 Artemisia leucotricha Krasch. ex Ladygina
 برنجاسف خاکستری Bess. – Columbia River Wormwood
 Artemisia lipskyi Poljakov
 Artemisia littoricola Kitam.
 Artemisia longifolia Nutt. – Longleaf Sagebrush, Longleaf Wormwood
 برنجاسف خاکستری Nutt. – Gray Sagewort, Prairie Sage, White Sagebrush
 Artemisia macilenta (Maxim.) Krasch.
 Artemisia macrantha Ledeb.
 Artemisia macrobotrys Ledeb. – Yukon Wormwood
 Artemisia macrocephala Jacq. ex Besser
 Artemisia macrorhiza Turcz.
 Artemisia maracandica Bunge
 برنجاسف پیرزن L. – برنجاسف کوهی
 علف جگن ساحلی Spreng.
 Artemisia martjanovii Krasch. ex Poljakov
 Artemisia mauiensis (Gray) Skottsberg – Maui Wormwood
 Artemisia maximovicziana Krasch. ex Poljakov
 Artemisia medioxima Krasch. ex Poljakov
 Artemisia messerschmidtiana Besser
 برنجاسف لیمویی Bess. – برنجاسف میشو، خاراگوش میشو
 Artemisia mogoltavica Poljakov
 Artemisia mongolica (Besser) Fisch. ex Nakai
 Artemisia mongolorum Krasch.
 Artemisia montana (Nakai) Pamp.
 Artemisia mucronulata Poljakov
 Artemisia multisecta Leonova
 Artemisia namanganica Poljakov
 Artemisia nesiotica Raven – Island Sagebrush
 Artemisia nigricans Filatova & Ladygina
 Artemisia norvegica Fries – Norwegian Mugwort
 Artemisia nova A. Nels. – Black Sagebrush
 Artemisia obscura Pamp.
 Artemisia obtusiloba Ledeb.
 Artemisia oelandica (Besser) Krasch.
 Artemisia olchonensis Leonova
 Artemisia oliveriana J.Gay ex Besser
 برنجاسف Pamp.
 Artemisia packardiae J. Grimes & Ertter – Packard's Wormwood, Succor Creek Sagebrush
 Artemisia pallasiana Fisch. ex Besser
 درمنه سان‌دیگو Gray – San Diego Sagewort
 Artemisia palustris L.
 Artemisia pannosa Krasch.
 Artemisia papposa Blake & Cronq. – Owyhee Sage, Owyhee Sagebrush
 Artemisia parryi Gray – خاراگوش پَری
 Artemisia pattersonii Gray – خاراگوش پَترسون
 Artemisia pectinata Pall.
 Artemisia pedatifida Nutt. – برنجاسف پای پرنده
 Artemisia pedemontana Balb.
 درمنه ایرانی Boiss.
 Artemisia pewzowii C.G.A.Winkl.
 Artemisia phaeolepis Krasch.
 Artemisia polysticha Poljakov
 Artemisia pontica L. – خاراگوش رومی
 Artemisia porrecta Krasch. ex Poljakov
 Artemisia porteri Cronq. – خاراگوش پاتر
 Artemisia prasina Krasch. ex Poljak.
 برنجاسف جنوبی Krasch.
 Artemisia prolixa Krasch. ex Poljak.
 Artemisia punctigera Krasch. ex Poljakov
 برنجاسف خاکستری Besser
 Artemisia pycnocephala (Less.) DC. – خاراگوش کرانه
 Artemisia pycnorhiza Ledeb.
 Artemisia pygmaea Gray – برنجاسف کوتوله
 Artemisia quinqueloba Trautv.
 Artemisia remotiloba Krasch. ex Poljakov
 Artemisia rhodantha Rupr.
 برنجاسف ریجیدا (Nutt.) Gray – برنجاسف گَرها
 Artemisia rothrockii Gray – برنجاسف تیمبرلین
 Artemisia rubripes Nakai
 علف جگن ساحلی L. – خاراگوش صخره، بومادران کوهی
 Artemisia rutifolia Stephan ex Spreng.
 Artemisia saissanica (Krasch.) Filatova
 Artemisia saitoana Kitam.
 Artemisia salsoloides Willd.
 Artemisia samoiedorum Pamp.
 Artemisia santolina Schrenk
 Artemisia santolinifolia Turcz. ex Besser
 Artemisia santonica L.
 Artemisia saposhnikovii Krasch. ex Poljak.
 Artemisia schischkinii Krasch.
 Artemisia schmidtiana – Satiny Wormwood
 Artemisia schrenkiana Ledeb.
 Artemisia scoparia Waldst. & Kit. – خاراگوش سرخ‌ساقه
 Artemisia scopiformis Ledeb.
 Artemisia scopulorum Gray – Alpine Sagebrush, Dwarf Sagebrush
 Artemisia scotina Nevski
 Artemisia senjavinensis Bess. – خاراگوش قطبی
 برنجاسف Turcz. ex Besser
 Artemisia semiarida (Krasch. & Lavrenko) Filatova
 Artemisia senjavinensis Besser
 Artemisia sericea Weber ex Stechm.
 Artemisia serotina Bunge
 Artemisia serrata Nutt. – خاراگوش اره‌ای
 Artemisia spinescens (syn. Picrothamnus desertorum) – Bud Brush, Bud Sage
 Artemisia sieversiana Willd.
 Artemisia skorniakowii C.G.A.Winkl.
 Artemisia sogdiana Bunge
 Artemisia songarica Schrenk
 Artemisia spicigera K.Koch
 Artemisia splendens Willd.
 Artemisia stelleriana Bess. – Hoary Mugwort
 Artemisia stenocephala Krasch. ex Poljak.
 Artemisia stenophylla Kitam.
 Artemisia stolonifera (Maxim.) Kom.
 Artemisia subarctica Krasch.
 Artemisia subchrysolepis Filatova
 Artemisia sublessingiana Krasch. ex Poljakov
 Artemisia subsalsa Filatova
 Artemisia subviscosa Turcz. ex Besser
 Artemisia succulenta Ledeb.
 Artemisia suksdorfii خاراگوش ساحلی
 Artemisia sylvatica Maxim.
 Artemisia szowitziana (Besser) Grossh.
 Artemisia tanacetifolia L.
 Artemisia taurica Willd.
 Artemisia tenuisecta Nevski
 Artemisia terrae-albae Krasch.
 Artemisia tianschanica Krasch. ex Poljak.
 Artemisia tilesii Ledeb. – Tilesius' Wormwood
 Artemisia tomentella Trautv.
 Artemisia tournefortiana Rchb.
 Artemisia transbaicalensis Leonova
 Artemisia transiliensis Poljakov
 Artemisia trautvetteriana Besser
 Artemisia tridentata Nutt. – Big Sagebrush, Blue Sage, Black Sage, Basin Sagebrush
 Artemisia triniana Besser
 Artemisia tripartita Rydb. – Threetip Sagebrush
 Artemisia turanica Krasch.
 Artemisia turcomanica Gand.
 Artemisia umbelliformis Lam. – Alps Wormwood
 Artemisia unalaskensis Rydb.
 Artemisia vachanica Krasch. ex Poljak.
 Artemisia valida Krasch. ex Poljak.
 Artemisia verlotiorum Lamotte – افسنتین چینی
 اکلیپتا پرستراتا Willd.
 برنجاسف L. – برنجاسف

ویژگی‌های بوته درمنه 
درمنه، گیاهی است بوته‌ای و خودرو از خانوادهٔ کاسنی‌ها که دارای برگ و گلی معطر و خاصیت دارویی است. شکل بوته‌ای و اعضای چوبی که قاعدهٔ ساقه‌های آن‌ها سخت و چوبی، محصور در برگ‌های کوچک پوشیده از کرک سفید می‌باشد. بلندی آن یک وجب تا یک یا یک اونیم متر در گونه‌های مختلف متفاوت است؛ بعضی گونه‌ها روی زمین گستره و بعضی افراشته‌اند. معمولاً گل‌های آن خوشبو و طعم آن تلخ می‌باشد. این گیاه هم در نواحی کوهستانی و هم در صحرا می‌روید.

خواص درمانی درمنه 
سه تا چهار گرم گرد غنچه‌های ناشکفتهٔ آن را با عسل یا مربا یا شیر مخلوط کنید و صبح ناشتا بخورید یا ۱۰ گرم از گرد آن را در پانصد گرم آب جوش دم کنید و آب آن را صاف کرده سه قسمت کنید و صبح، ظهر و شب بنوشید. برای دفع کرم‌های دراز روده خیلی مؤثر است. دوازده گرم از آن را دم کنید و آبش را بنوشید و هم به موضع بمالید. جهت درمان گزیدگی عقرب و رتیل مفید است. با شاخه‌های آن هر روز دندانها را خلال کنید. برای تقویت لثه‌ها و دندان‌ها تا حدودی اثر مفید دارد. ضماد خاکستر آن با روغن زیتون یا روغن زنبق برای جلوگیری از ریختن مو و تسریع در رشد مو مؤثر است.

عوارض درمنه 
مضر معده و عصب می‌باشد و سردرد می‌آورد و مصلح آن ترمس – مستکی است.

منابع 

 گونیلی، ابوالحسن: فرهنگ اصطلاحات کشاورزی، انتشارات پیام، تهران ۱۳۵۲ خورشیدی، ص۷۸.
 ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۶.

درمنه
سرده‌های کاسنیان
گل‌ستاره‌ایان
گیاهان دارویی