ولسوالی مرغاب

ولسوالی مرغاب

مرغاب شهرستانی واقع در شمال شرق ولایت غور، است که در فاصله ۱۳۰ کیلومتری شمال آن ولایت موقعیت دارد. این منطقه به اساس درخواست مردم مرغاب به تاریخ ۹ جوزا ۱۳۹۸ توسط رئیس‌جمهور غنی بحیث  ولسوالی با مرکزیت شورابه منظور و تأسیس شد.

مرغاب دارای ۳۲ قریه بوده و نفوس آن در زمان تأسیس آن ۲۱٬۰۵۱ تخمین شده‌است.

جغرافیا 
مرغاب منطقه ای وسیع است در شمال فیروز کوه (مرکز ولایت غور) که شمالا محاط است به ولسوالی کوهستانات سرپل، شرقاً وصل است به ولسوالی لعل و سرجنگل، غربا وصل است به ولسوالی چهارسده، جنوبا متصل است به ولسوالی دولت یار و جنوب غربا وصل است به شهر فیروزکوه.

دره طولانی و پرخم و پیچ مرغاب، دریای بزرگ و خروشانی را در خود جا داده‌است که بنام دریای مرغاب یاد می‌شود و از جمله دریاهای مشهور کشور به حساب می‌آید. کوهای سربه فلک کشیده، جنگلات مختلف طبیعی واین دریای بزرگ، فضای طبیعی این منطقه را خاصیت و منظره ویژه و جالبی بخشیده‌است.

مناظر طبیعی مرغاب به دلیل داشتن کوه‌های سر به فلک کشیده و موجودیت رود مرغاب از جمله مناطق دیدنی و سیاحتی غور به‌شمار می‌رود؛ در کوه‌های مرغاب حیوانات وحشی از قبیل آهو، گرگ روباه نیز وجود دارد.

روستاها 
سپرف

خاراگرد

جندک_بالا

دره چات

سندیز

دره تخت

خاک دختر

خیلی راغ
 
چارگانه

سپرمان

 شی تخت

ریچن

کمپیرک

کوه کشته

گلاردیز

نوک دیز

حکومت 
مرغاب در جغرافیای سیاسی افغانستان به حیث یک واحد اداری است. مردم مرغاب در تاریخ مبارزات سیاسی کشور علیه روس ها  ونیز در مقاومت علیه طالبان نقش بارز وبرزنده ای ایفا نموده اند.

مقتدرترین حزب در مرغاب حزب جمعیت اسلامی افغانستان است. تا هنوز دو والی از ولسوالی مرغاب در غور حکومت کرده‌است که هردوی شان عضو حزب جمعیت واز طرف آن حزب معرفی شده بودند.
 مولوی محمد موسی
 محمد سلیم خلیلی

مردم 
مردمان ساکن منطقه مرغاب که جمعیت چهل هزار نفوس را تشکیل می‌دهند به صورت عموم از قوم تاجیک اند و به زبان فارسی صحبت می‌نمایند.

فرهنگ 
رسم و رواج این مردم کاملاً رنگ آریایی دارد، تجلیل از نوروز، لباس نو پوشیدن در نوروز، رنگ کردن درختان و تبریکی دادن سال نو، نشانه‌های فرهنگ سابق آریایی است که هنوز پابرجا است.

اکثر قریه‌ها در مسیر دریای مرغاب موقعیت داشته و تعدادی مردم در دامنه کوها و دشت‌ها به شکل صحرا نشین زنده گی می‌کنند، همچنان اهالی اطراف دریای مرغاب در فصل‌های خزان وزمستان در داخل دره مرغاب زنده گی می‌کنند ودر فصل بهار و تابستان در دامنه‌های کوه کوچ می‌کنند؛ کوچ کردن به دامن طبیعت وزنده گی چند ماه در دامنه کوها و صحرا نشینی یکی از رسوم سابق بوده که بیشتر بخاطر جمع‌آوری محصولات حیوانی صورت می‌گیرد.

اقتصاد 
در داخل دره مرغاب به دلیل آب وهوای مناسب انواع درختان مثمر وغیر مثمر رشد و نمو می‌کند. چهار مغز، سیب، انگور، توت، زردآلو، آلو به وفرت یافت می‌شود. مردم مرغاب زراعت پیشه بوده و در زمین‌های للمی؛ گندم، جو و نخود کشت می‌کنند.

میوه جات (چهارمغز)
چهارمغز یکی از میوه های با ارزش و مهم است که فواید زیاد داشته و استفاده چهار مغز بخصوص در زمستان با دیگرمیوه های خشک بیشتر رواج دارد.
گفته می شود، درخت چهار مغز، درخت  بومی افغانستان بوده وقدامت درخت آن به صد ها سال قبل بر می گردد.
درخت چهار مغز در اکثرمناطق مرغاب به صورت وافر وجود داشته ونوعیت آن بهترین چهار مغز می باشد. عمر بعضی از درختان چهار مغز به ایضافه تر از دو صد سال نیز می‌رسد. 
چهار مغز مرغاب بر علاوه تکافوی نیاز مندیهای منطقه به ولایات همجوار نیز صادر می‌شود.
« جوز بازی» از جمله سرگرمی های معروف اطفال منطقه مرغاب است.

نظر حافظ ابرو درباره مرغاب 
شهاب‌الدین عبدالله بن لطف‌الله مشهور به حافظ ابرو (متوفای ۸۳۳ یا ۸۳۴ ق) از مورخان و جغرافیه‌نگاران مشهور منطقه است. کتاب «جغرافیای حافظ ابرو» یکی از منابع معتبر و مهم در جغرافیا به حساب می‌آید. در این کتاب ذیل مدخل آب مرغاب آمده‌است:
”آب مرغاب: منبع آن کوهستان جُرزوان[گرزوان] است و بعد از آن به غرجستان در آید و غرجستان کوهستانِ سخت است و این آب در میانهٔ آن کوه می‌رود… و چون از غرجستان بیرون آید به شمال بادغیس گذرد، از شرق به غرب، مایل به شمال «(حافظ ابرو، ۱۳۷۵، جلد اول: ۱۶۷). همچنان در همین کتاب آمده‌است که:
» در غرجستان درغاله‌ها است از بالای کوه که سر درغاله است تا پایان که به «رود مرغاب» می‌رسد، چشمه‌سارهاست و هرجا اندک همواری است، مردمِ آن ولایت، بدان همواری‌ها درخت‌ها نشانیده‌اند و غلهٔ آن اکثر دَیمَه باشد بر بالای کوه… درخت‌های خودرو از امرود و لانه وغیره باشد و در درغاله‌ها، درخت جوز بسیار بود و در «تهٔ مرغاب» درخت انجیر بسیار بود“(حافظ ابرو،1349: 36).

امروز هم مناطق مرغاب و چهارسده درختان چارمغز و امرود کوهی فراوان دارد و زمین زراعتی به خاطر تنگ بودن درهٔ مرغاب، بسیار اندک است. لغت‌نامهٔ دهخدا «درغاله» را به معنای راهی باریک که از میان کوه بگذرد، درج کرده‌است که تا امروز نیز از این راه‌ها در کوه‌های مرغاب استفاده می‌شود و به نام «رگ»، «خازه» و «پله» یاد می‌شود.

رود مرغاب 
رود مرغاب

منابع 

http://www.wolesi.website/pvd/showdoc.aspx?Id=9606

https://www.pajhwok.com/en/2019/11/26/senate-approves-marghab-district-creation-ghor
 شناس نامه غور، چاپ ۹۸.
 لهجه فارسی فیروزکوه، ولی جان لودین - نویسنده پایان‌نامه تحصیلی- دانشگاه غور

مرغاب
مرغاب