گاه‌شماری رومی

گاه‌شماری رومی، گاه‌شماری است که در روم باستان استفاده می‌شده و اقتباس شده از گاه‌شماری یونانی است. در روم باستان ابتدا گاه‌شماری برپایهٔ گام‌های ماه و فصل‌های زراعی ایجاد شد که در آن هرسال ۳۰۴ روز و دارای شش ماه سی روزه و ۴ ماه ۳۱ روزه (جمعاً ۱۰ ماه) بود که بعد از به تخت نشستن نوما پومپیلیوس، دومین پادشاه روم، با افزوده شدن دو ماه فوریه و ژانویه هر سال به ۱۲ ماه تقسیم شد.

سال به ۱۲ ماه قمری تقسیم می شده‌است و تقریباً هر سه سال یکبار برای نگه داشتن سال خورشیدی یکماه اضافی کبیسه -کبیسه شمسی قمری- می شده‌است. مبدا این تقویم تاریخ بنای شهر روم یعنی ۷۵۳ پ میلاد می‌باشد. که مبنای تقویم جولیانی و میلادی نیز بوده‌است.

تاریخچه 
گاه‌شماری رومی در ابتدا قمری بوده که احتمالاً از گاه‌شماری یونانی اقتباس شده‌است. با توجه به میانگین ۲۹٫۵ روزه در هر دورهٔ گام‌های ماه، تعداد روزها در هر ماه ۲۹ یا ۳۰ روز در نظر گرفته می‌شده‌است.

نویسندگانی رومی، این گاه‌شمار را اختراع رموس و رمولوس بنیان‌گذار روم باستان در ۷۵۳ قبل از میلاد می‌دانند (گرچه گاه‌شمار او قمری نبود). در گاه‌شمار نسخهٔ رموس و رمولوس هر سال ۱۰ ماه داشت و سال با اعتدال بهاری آغاز می‌شد.

تعداد روزهای سال در این گاهشماری جمعاً ۳۰۴ روز می‌شود. اسامی ماه‌ها از کوئین‌تیلیس تا دسامبر مبتنی بر اعداد هستند. در تقویم کوئین‌تیلیس ماه پنجم بوده و از واژه لاتین کوئینک (quinque) به معنی پنج مشتق شده‌است. سکس‌تیلیس ماه ششم و «سکس» در لاتین به معنی شش است. و به همین ترتیب سپتم: هفت؛ اُکتو: هشت؛ نُوِم: نُه و دِسِم (دِکِم): ده.

دومین پادشاه روم نوما پومپیلیوس ماه‌های ژانویه و فوریه را به ده ماه قبلی اضافه کرد.

اگرچه نوما قصد ایجاد تقویم ۳۵۴ روزهٔ قمری داشت، در روم باستان اعداد فرد خوش‌یمن بودند. پس به جای ۵۰ روز، ۵۱ روز به تقویم ۳۰۴ روزهٔ رومولوس اضافه شد (جمعاً ۳۵۵ روز) و سپس از تمام ماه‌های سی روزه، یک روز برداشته شد تا سرانجام ۵۷ روز بین دو ماه جدید تقسیم شود. ژانویه دارای ۲۹ روز شد و فوریهٔ ۲۸ روز. در نهایت از ۱۱ ماهی که تعداد روزهایشان فرد بود چهار تا ۳۱ روزه و هفت تا نیز ۲۹ روزه بودند.

جستارهای وابسته 
 روم باستان
 گاهشماری
 گاهشماری گریگوری

منابع 

 Wikipedia contributors, "Roman calendar," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Roman_calendar&oldid=419612013 (accessed March 21, 2011).

گاه‌شماری رومی
زمان در ایتالیا
گاه‌شماری‌ها