زبان ولوف

وُلوف (Wolof làkk، وࣷلࣷفْ لࣵکّ) یکی از زبان‌های آفریقایی است که در سنگال، گامبیا و موریتانی رایج است. ولوف یک زبان سنگامبیایی و از خانواده زبان‌های اطلسی و زیرشاخه زبان‌های نیجر-کنگو است.

تقسیمات 

زبان ولوف رایج‌ترین زبان در سنگال است. (نه تنها زبان قوم ولوف بلکه زبان تقریباً ۴۵ درصد از جمعیت سنگال، و همچنین زبان مردم غیرولوف)

این زبان که همچنین در کشورهای گامبیا و موریتانی رایج است، دربردارنده یک گسترش فرهنگی است. این به خاطر وحدت آن است؛ ولوف زبانان در مناطق مختلف جغرافیایی زبان یکدیگر را به خوبی می‌فهمند و تفاوت آنها چیزی جز لهجه نیست.

تاریخ آموزش زبان ولوف 
اولین آثار نوشتاری از دستور زبان و زبان‌شناسی ولوف در اوایل قرن بیست و یکم توسط مهاجران ایجاد شده‌است. معلم فرانسوی Jean Dar اولین دیکشنری فرانسوی-ولوف را در سال ۱۸۲۵ منتشر کرد و در سال بعد از آن، یک دستور زبان وولوف را به انتشار گذاشت.

نوشتار 
امروزه، زبان ولوف بیشتر به خط لاتین و با قوانین خاصی برای احترام و رعایت صداهای خاص این زبان نوشته می‌شود. ف

زبان ولوف مدتها به الفبای عربی و با نام «ولوفال» نوشته می‌شد. اما امروزه با گسترش الفبای لاتین و آموزش رسمی در مدارس، استفاده از الفبای عربی محدود شده و تنها در مدارس اسلامی دیده می‌شود. با این وجود، دولت سنگال و وزارت آموزش و پرورش آن کشور در راستای استانداردسازی الفبای ولوفال، در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ میلادی قدمهای جدی برداشت، و الفبای واحد عربی برای تمامی زبان‌های این کشور، منجمله ولوف را تنظیم کرد. اما دولت سنگال از تصویب حکمی برای رسمیت بخشیدن به الفبای عربی خودداری نمود چرا که قصد بر این بود که تلاش برای استانداردسازی الفبای عربی، پروسه‌ای بین‌المللی، در منطقهٔ غرب آفریقا بماند، و نه یک پروژهٔ ملی. از زمان استانداردسازی الفبای ولوفال، بیش از ۲۰ هزار نفر معلم و دانش‌آموزان آنها در مدارس مذهبی به این الفبا آموزش دیده شدند.

سیستم شمارش ولوف سیستم ده‌دهی است ولی از یک سیستم پنج پنجی نیز کمک می‌گیرد. برای مثال عدد بیست و شش در ولوف نوشته می‌شود: «ñaar fukk ak juróom benn / ݧَارْ فُکّ جُرࣸومْ بࣹنّ» که یعنی: (۲×۱۰) + ۵ + ۱ = ۲۶)

الفبا

الفبای لاتین ولوف 

ولوف بر خلاف بیشتر زبان‌های آفریقایی جزو زبانهای نواخت بر نیست.

الفبای ولوفال 
الفبای ولوفال دارای ۲۳ حرف می‌باشد. حروفی مثل «ص» و «ث» که در عربی کاربرد دارند، در زبان ولوف وجود ندارند. در این الفبا همین‌طور دونگارههایی با میم «م» و «ن» برای نشان دادن همخوان‌های پیش دماغی (مثل «مبـ»، «نجـ») وجود دارد.

الفبای ولوفال همین‌طور شامل ۹ حرکت برای نشان دادن واکه‌ها می‌باشد (در حالی که عربی و فارسی ۳ حرکت بیشتر ندارند). واکه‌ها همین‌طور می‌توانند کوتاه یا کشیده باشند. واکه‌های کشیده با ترکیبی از حرکات نه‌گانه و یکی از حروف «الف»، «و»، یا «ی» نشان داده می‌شود.

در نوشتن ولوفال، نشان دادن همهٔ حرکات، منجمله حرکات سکون (◌ْ) و تشدید (◌ّ) اجباری می‌باشد. معنی واژگان با تشدید یا سکون می‌تواند عوض شود. به‌طور مثال، واژهٔ «دَگْ» (به لاتین dag) به معنی خدمت‌گذار سلطنتی، و واژهٔ «دَگّ‎» (به لاتین dagg) به معنی بریدن می‌باشد.

مثال 
برای شنیدن تلفظ کلمات "[pronunciation|اینجا]"کلیک کنید.

تأثیرات زبانی 
نفوذ اسلام در سنگال، بیانگر تأثیر زبان عربی بر ولوف، به ویژه وازگان مذهبی، است. فرانسوی‌ها نیز تأثیر مهمی با استعمار و تحصیل دراین زبان داشتند. اگر ریشه فرانسوی در بعضی کلمات مانند oto و almet واضح هستند اما در موارد دیگر جالب تر و موشکافانه تر هستند. مانند "fok nga" برای "il faut que tu". چند کلمه نیز از ریشه بربر هستند مانند واژه "tabaski" به معنای عید قربان مسلمانان که از واژه "tafaska"زبان بربر گرفته شده‌است.

فرهنگ در زبان ولوف

ادبیات 
یک ترجمه از کتاب عهد جدید (انجیل) در سال ۱۹۸۷ منتشر شد و دومین چاپ آن در سال ۲۰۰۴ معروف شد.

نویسنده سنگالی باباکار بوری دیوپ رمان Doomi Golo را در سال ۲۰۰۲ به زبان ولوف منتشر کرد.

موسیقی 
گروه سنگالی Lemzo Diamono، فعالیت از سال ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۸، گاهی از ترانه‌هایی به زبان ولوف استفاده کرده‌اند. همچنین می‌توان زبان ولوف را در آهنگ موفق «هفت ثانیه» از Youssou N'Dour و Neneh Cherry، منتشر شده در سال ۱۹۹۴، شنید. در سالهای بعد آهنگ‌های زیادی به این زبان منتشر شد از جمله: آهنگ گروه Les Colocs، آهنگ Julia Sarr در آلبوم Set Luna در سال ۲۰۰۵ و ….

سینما 
سینمای ولوف را می‌توان از سینمای کشورهای سنگال، موریتانی و گامبیا مورد بررسی قرار داد. کارگردان Ousmane Sembène در چندین فیلم خود به سنگال اشاره کرده‌است: Emitaï ۱۹۷۱ ،Faat Kiné.

همچنین زبان ولوف را در سینمای کشورهای دیگر دیده می‌شود. مانند فیلم آلمانی-الجزایری-فرانسوی به نام Little Senegal توسط Rachid Bouchareb در سال ۲۰۰۱، برای شخصیت اصلی فیلم که یک سنگالی است که برای جستجوی نشانه‌هایی از اجداد برده خود به آمریکا می‌رود و… در این سالهای اخیر نیز بازیگر سنگالی-فرانسوی عمر سی فعالیت گسترده‌ای در نشان دادن فرهنگ کشور و زبان خود در فیلم‌های موفقی مانند: دست‌نیافتنی‌ها و فیلم Yao داشته‌است.

زبان‌های سنگال

پانویس

منابع 
https://fr.wikipedia.org/wiki/Wolof_(langue)

زبان‌های ایزو ۱–۶۳۹
زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
زبان‌های سنگال
زبان‌های گامبیا
زبان‌های موریتانی
ولوف