مزینان

مزینان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان داورزن در استان خراسان رضوی ایران است.

مزینان زادگاه دکتر علی شریعتی روشنفکر و جامعه شناس معاصر و محمدتقی شریعتی اسلام شناس معاصر است.

موقعیت 

مزینان در ۶ کیلومتری جنوب غربی داورزن و در ۲۹۵ کیلومتری شهر مقدس مشهد قرار دارد. 
مزینان با ارتفاع ۸۱۰ متر از سطح دریا و اقلیم نیمه بیابانی، تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های سرد دارد. مزینان از شمال غربی به روستای بهمن‌آباد، از جنوب به روستای غنی آباد و از شرق به ارتفاعات پیرامون محدود می‌شود.

پیشینه 

مزینان شهری باستانی در ولایت بیهق، ربع نیشابور خراسان بوده‌است.

براساس لغت نامه دهخدا :
 

در کتاب تاریخ بیهق آمده است:
 

مزینان از دیرباز دارالحُکم یا دادگاهی محلی داشته و بزرگان آنجا مورد وثاق منطقه بوده، برای حلّ و فصل دعاوی خود به آن مراجعه می‌نموده‌اند.

آثار تاریخی 

بافت قدیمی این روستا که در چهارچوب باروی قدیمی دوره قاجار قرار گرفته، به وسیله سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده‌است. این روستا دارای یک مجموعه تاریخی شامل: کاروانسرا، دو مسجد تاریخی، مدرسه علمیه، باروی قدیمی و دو تپه باستانی می‌باشد.
 آرامگاه کلاته مزینان 
 کاروانسرای مزینان 
 مسجد جامع مزینان 
 مسجد پایین قلعه مزینان 
 تپه بلقوز
 هیئت حسینی بالا  
 مدرسه شریعتمدار: این مدرسه مربوط به دوره قاجار است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۰۹۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.پلان کلی ابن بنا مدرسه‌ای است دو ایوانی با حیاط مرکزی، ده حجره در اطراف حیاط، دو مدرسه در ضلع مقابل ورودی و اتاق‌های مربوط به اساتید و رئیس مدرسه و آشپزخانه، کتابخانه و سرویس بهداشتی. مساحت کل زمین مدرسه ۸۱۰ متر مربع است؛ حیاط آن، ۲۲۹ متر مربع است و زیربنا با زیرزمین، ۶۵۰ متر مربع می‌باشد.

زبان و مذهب 
مردم مزینان به زبان فارسی سخن می‌گویند، مسلمان و پیرو مذهب شیعه جعفری هستند؛ که می‌توان از آن به عنوان دروازه ورودی فرهنگی و مذهبی خراسان رضوی نام برد.

جمعیت 
براساس نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵، مزینان ۱۷۹۴ نفر جمعیت داشته‌است که سال ۱۳۸۵، به حدود ۱۸۳۵ نفر افزایش یافته‌است. جمعیت مزینان بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰، ۱۸۰۸ نفر (۴۸۳ خانوار) و با احتساب دهستان مزینان ۵۵۴۲ نفر بوده‌است.

آیین ها
 نخل گردانی و تعزیه

مشاهیر 
 محمد تقی شریعتی 
 علی شریعتی 
 ابوعلی الحسن بن عباس مروزی
 ابوسعد المزینانی

ابوالحسن علی بن زید بیهقی معروف بابن فندق، مزینانی‌ها را مردمانی هنرمند و با مروت می‌داند و در معرفی بیت حکام مزینان می‌گوید:

جاده ابریشم 
جاده ابریشم یا راه ابریشم شبکه راه‌های متصل شده‌ای به منظور بازرگانی در قاره آسیا بود که شرق و غرب و جنوب آسیا را بهم و به شمال آفریقا و شرق اروپا متصل می‌کرد. این راه از شهرستان توان هوانگ در چین به ولایت کانسو می‌آمد و از آنجا داخل ترکستان شرقی امروزی می‌شد و از طریق بیش‌بالیغ و آلمالیغ و اترار به سمرقند و بخارا می‌رسید. در بخارا قسمت اصلی آن از راه مرو، سرخس، نیشابور، سبزوار، گرگان به ری می‌آمد و از ری به قزوین و زنجان و تبریز و ایروان می‌رفت و از ایروان به طرابوزانیا به یکی از بنادر شام منتهی می‌گردید. مزینان در مسیر این راه تاریخی قرار دارد و گفته‌اند امام هشتم شیعیان از این مسیر به سمت نیشابور و توس عزیمت نمود به همین خاطر در چند سال اخیر هم‌زمان با ولادت با سعادت این امام همام مراسم استقبال با هنرمندی تعزیه خوانان مزینانی و حضور مسئولین فرهنگی و محلی شهرستان‌های سبزوار و داورزن برگزار می‌شود.

کاریز 
کاریز مزینان در جنوب غربی مزینان واقع شده و مشهور است که به دست طاهر آبشناس از سرداران مأمون عباسی ساخته شده‌است. طول این کاریز ۱۷ کیلومتر می‌باشد که یکی از طولانی‌ترین کاریزهای موجود در کشور است و دارای ۳۱۷ عدد چاه می‌باشد که به وسیله نقب‌های زیر زمینی به هم متصل شده‌اند. عمق مادر چاه کاریز ۱۳۰متر می‌باشد؛ با توجه به اینکه متوسط عمیقترین مادر چاه‌های کاریزهای موجود در کشور ۱۲۰ متر است؛ از این حیث نیز کاریز مزینان از کاریزهای استثنایی کشور است.

منابع 

مزینان