شهرستان آذرشهر

آذَرشَهر یا توفارقان یکی از شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی ایران است. مرکز آن، شهر آذرشهر است. شهرستان آذرشهر یکی از قدیمی‌ترین بخش‌های شهرستان تبریز بوده که در گذشته دهخوارقان نامیده می‌شد به‌طوری که در سال ۱۳۰۶ شهرداری شهر آذرشهر مرکز شهرستان تشکیل و شروع به کار نموده‌است. آذرشهر در سال ۱۳۷۶ رسماً به شهرستان تبدیل شد.

آذرشهر در حدود ۵۰ کیلومتری جنوب غربی تبریز واقع شده‌است.

آذرشهر در شرق دریاچه ارومیه (اورمو گولو) واقع و از شمال محدود است به شهرستان اسکو، از جنوب به شهرستان عجب‌شیر و از غرب به دریاچه ارومیه. این شهر در جلگه و مسیر مراغه – تبریز قرار دارد. و بلندترین کوه شهرستان کوه کرکس در روستای هفت چشمه (هفت کانی) با ارتفاع ۲۵۸۰ متر واقع شده‌است.

نام 
آذرشهر تا ۱۳۱۶ش دهخوارقان نامیده می‌شد، ولی برحسب پیشنهاد فرهنگستان ایران و تصویب وزارت معارف وقت، در این سال نام آن به آذرشهر تغییر یافت. امّا در اسفند ۱۳۲۵ش با تصویب وزارت کشور بار دیگر نام دهخوارقان بر آن نهاده شد. در سال‌های پس از آن مجدداً نام آذرشهر متداول گردید. خوار در معنای لغوی به زمین پست و هموار گفته می‌شود و این واژه در همین معنی در جای‌نام‌هایی چون خوارِ ری(گرمسار کنونی) دیده می‌شود. روستاهای مختلفی در ایران از قدیم خوارگان نام داشتند به معنی مجموعه زمین‌های پست و هموار. این نام دردوره‌های بعدی در این جای‌نام‌ها به صورت خوارقان و خرقان درآمد و در مورد شهری که امروزه آذرشهر نام گرفته شکل دهِ خوارگان (روستای زمین‌های هموار) در شکل دهخوارقان باقی ماند این نام به صورت «توفارقان» هم تلفظ می‌شود که طبق گفتهٔ بعضی اهالی به معنی «دیوار خونین» که شکل تغییر یافته کلمه «دووارقان» است.

جمعیت 
در زیر، روستاهای این شهرستان به‌ترتیب جمعیت، بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ آمده‌اند.

روستاهای با جمعیت بیش از ۱٬۰۰۰ نفر

روستاهای با جمعیت بین ۵۰۰ تا ۱٬۰۰۰ نفر

روستاهای با جمعیت کم‌تر از ۵۰۰ نفر

بخش‌ها 
این شهرستان از لحاظ تقسیمات اداری شامل سه بخش است:
 بخش مرکزی شهرستان آذرشهر
 دهستان شیرامین
 دهستان قبله داغی
 دهستان قاضی‌جهان
 دهستان ینگجه
شهرها: آذرشهر
 بخش گوگان
 دهستان تیمورلو
 دهستان دستجرد
شهرها: گوگان، تیمورلو
 بخش ممقان
 دهستان شهرک
شهرها: ممقان

جستارهای وابسته 

روستای تاریخی مجارشین

قاضیجهان

پیوند به بیرون

منابع 

 لغتنامهٔ دهخدا.

آذرشهر