جمهوری خلق آذربایجان

جمهوری خلق آذربایجان  نخستین تلاش موفق برای تأسیس دولتی سکولار و دمکراتیک در جهان اسلام بود. این جمهوری که در ۲۸ مه سال ۱۹۱۸ در گنجهٔ آذربایجان توسط سیاست‌مداران ملی‌گرای شورای ملی آذربایجان بعد از انحلال روسیه تزاری و بعد از منحل شدن جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی اعلام استقلال کرد در نتیجه حمله دولت شوروی برچیده شد و دولتی بود نسبتاً کم عمر (۲۳ ماه). مرزهای این جمهوری از شمال به روسیه و جمهوری دمکراتیک گرجستان و از غرب به اولین جمهوری ارمنستان و از جنوب به ایران محدود می‌شد. جمعیت این جمهوری ۲٫۸۶ میلیون بود و نخست گنجه به پایتختی گزیده شد چون باکو در آن زمان تحت کنترل بلشویک‌ها بود. این جمهوری نخستین جمهوری در جهان اسلام محسوب می‌شود که حق رای را برای زنان برابر با مردان مساوی اعلام کرد. جمهوری خلق آذربایجان اولین دانشگاه نوین آذربایجان را در باکو دایر کرد.

حزب مساوات اکثریت اعضای مجلس را تشکیل می‌داد و احزاب دیگر همچون احرار، اتحاد، سوسیال دمکراتهای مسلمان (هِمّت) در مجلس نماینده داشتند. نماینده‌هایی از اقلیت‌های ارمنی (۲۱ نماینده از مجلس ۱۲۰ نفری)، روسی، لهستانی، یهودی و آلمانی در مجلس بودند. بعضی از نماینده‌ها از اندیشه‌های پان اسلامی و پان ترکی حمایت می‌کردند.

با توجه به تحولات وسیعی که در زبان ترکی آذربایجانیِ کشور آذربایجان رخ داده و کلماتی مانند «جومهوریّت» در آن منسوخ شده و کلمهٔ «رسپوبلیکا» امروزه به جایش به کار می‌رود، در متون کنونی این جمهوری را «Azərbaycan Demokratik Respublikası» (آذربایجان دموکراتیک رسپوبلیکاسی) می‌نامند؛ ولی نام رسمی‌اش در زمان خود، «آذربایجان خالق جومهوریّتی» (جمهوری خلق آذربایجان) بود.

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 تهاجم ارتش سرخ به جمهوری دمکراتیک آذربایجان
 اردوی اسلام قفقاز
 گور دسته جمعی قوبا
 دولت جمهوری دمکراتیک آذربایجان
 ایران بزرگ

منابع 
Wikipedia contributors, "Azerbaijan Democratic Republic," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Azerbaijan_Democratic_Republic&oldid=189677698 (accessed March ۵، ۲۰۰۸).
ویکی‌پدیای آذری

انحلال‌های ۱۹۲۰ (میلادی)
انحلال‌های ۱۹۲۰ (میلادی) در جمهوری آذربایجان
ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۸ (میلادی)
ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۹۲۰ (میلادی)
بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۸ (میلادی) در جمهوری آذربایجان
تاریخ آذربایجان
تاریخ جمهوری آذربایجان
جمهوری دمکراتیک آذربایجان
سیاست پیشین دوره میان‌دوجنگ
کشورهای پیشین در اروپا
جمهوری آذربایجان در سده ۲۰ (میلادی)
کشورهای تاریخی ترک‌تبار