دوره متوسطه دوم

دورهٔ متوسطهٔ دوم  (در آمریکا)  (در انگلستان) (و یا به اصطلاح عامیانه دورهٔ نظری) به محل تعلیم، مکتب و مدرسه‌ای گفته می‌شود که دانش‌آموزان در آن تحصیل کنند. این دوره که چهار سال تحصیلی بود شامل سال اول دورهٔ دوم متوسطه (دهم)، سال دوم دورهٔ دوم متوسطه (یازدهم) و سال سوم دورهٔ دوم متوسطه (دوازدهم) می‌شود و سال چهارم دورهٔ متوسطه همان پیش‌دانشگاهی نظام قدیم بود.

در نظام قدیم سال اول دبیرستان عمومی بود و دانش آموز پس از پایان اتمام دوره راهنمایی باید سال اول دبیرستان را می‌گذراند بعد انتخاب رشته نماید.

در ضمن این دوره را دانش آموزان به‌طور عامیانه نظری هم می‌گفتند، برای مثال سال‌های دبیرستان را سال‌های اول، دوم، سوم و چهارم نظری می‌نامیدند که به‌طور خلاصه و حسب عادت عامه به سیستم سابق، دبیرستان و نظری نامیده می‌شود.

در پایان این مقطع، گواهینامهٔ اتمام دورهٔ متوسطهٔ دوم (معادل دیپلم) به دانش‌آموزان اعطا می‌گردد.

نظری 
این شاخه خود به چهار بخش «ادبیات وعلوم انسانی»، «ریاضی و فیزیک»، «علوم تجربی» و «علوم و معارف اسلامی» تقسیم‌بندی شده و آموزش داده می‌شود.
دروس‌تخصصی‌رشته‌ها عبارتند از:

معارف:احکام ، تاریخ، جغرافیا، جامعه‌شناسی، عربی، اقتصاد، ریاضی‌وآمار و روان‌شناسی، فلسفه

ریاضی:شیمی، ریاضیات، فیزیک

تجربی:شیمی، زیست‌شناسی، فیزیک، ریاضی، زمین‌شناسی

انسانی: عروض فارسی، فلسفه، عربی، جامعه شناسی، اقتصاد، روان‌شناسی ، منطق ، تاریخ ایران باستان ،تاریخ ایران در عصر اسلامی ، تاریخ معاصر ، جغرافیا ایران ، جغرافیا سیاسی و  …

فنی و حرفه‌ای و کاردانش 
این دو شاخه به زیر شاخه‌های صنعت، خدمات، کشاورزی و هنر تقسیم می‌شوند.

تغییرات در کتاب‌ها 
از جمله تغییرات در کتاب‌های درسی این دوره نسبت به دورهٔ معادل پیشین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 در این دوره کتاب‌های جدیدالتألیفی مثل سلامت و بهداشت، تفکر و سواد رسانه‌ای، کارگاه کارآفرینی و تولید، انسان محیط زیست و آمادگی دفاعی به همهٔ رشته‌ها افزوده شده‌است.
 دانش‌آموزان رشتهٔ ریاضی و فیزیک ملزم به مطالعهٔ کتاب زمین‌شناسی شده‌اند.
 حجم قابل توجهی از زیست‌شناسی این دوره برای رشتهٔ تجربی که در نظام قدیم وجود داشت (مثل قانون مندل در ژنتیک و بخش‌هایی از میکروب‌شناسی و غیره) حذف شده‌است؛ همچنین فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژه‌هایی معادل شده را برای برخی اصطلاحات تخصصی این رشته جایگزین کرده‌است.
 بخش‌هایی مانند انتگرال و کاربردهای مشتق تکمیلی از رشتهٔ ریاضی و فیزیک حذف شده‌است.
 برخی حذفیات در کتاب‌ها و مطالب تخصصی در رشتهٔ انسانی.
 ساده‌سازی و کاربردی کردن آموزش عربی در همهٔ رشته‌ها نسبت به کتاب‌های پیشین که بیشتر قاعده‌محور بودند.
 کاربردی کردن آموزش زبان انگلیسی نسبت به کتاب‌های پیشین که بیشتر گرامر محور بودند.

در ایران 

از مدرسه‌های دورهٔ دوم متوسطه مشهور و قدیمی تهران می‌توان به دبیرستان فیروزبهرام، دبیرستان علامه حلی، دارالفنون، دبیرستان هدف، دبیرستان البرز، دبیرستان کمال اشاره کرد. همچنین از مدارس معروف مذهبی تهران می‌توان به دبیرستان روزبه، دبیرستان مفید، دبیرستان علوی، دبیرستان صالح، دبیرستان نیکان اشاره کرد.
از مهم‌ترین مدارس دوره دوم متوسط شهر کرج می‌توان به دبیرستان دولتی دهخدا کرج اشاره کرد.

در سیستم آموزش قدیم ایران، دبیرستان (دورهٔ دوم متوسطه) یک دوره ۴ ساله و سپس یک دورهٔ سه ساله و یک سال پیش‌دانشگاهی بود.

علت نامیده شدن این دورهٔ تحصیلی به متوسطه آن است که این دوره بین تحصیلات ابتدایی و عالی(دانشگاه) قرار می‌گیرد.
 مجموعه دبیرستان‌های علامه حلی
 گروه فرهنگی هدف
 دبیرستان کمال

در افغانستان 
لیسه واژه‌ای  در افغانستان به معنای دبیرستان به کار می‌رود.

در افغانستان، به دوره آموزشی دبیرستان، لیسه گفته می‌شود که عبارت از صنف (کلاس)های دهم، یازدهم و دوازدهم است.

جستارهای وابسته 
 کشتار دبیرستان کلمباین
 دیپلم دبیرستان
 دبیرستان له‌روزه
 دوره متوسطه اول
 آموزش متوسطه
 دانش‌آموز

منابع 

Wikipedia contributors, "Secondary education in France," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=High_school&oldid=208870691

اصطلاحات مدرسه
انواع مدرسه
جوانی
دبیرستان‌ها
دبیرستان‌های ایالات متحده آمریکا
دبیرستان‌های کانادا
سازمان‌های آموزشی و پژوهشی
مدرسه‌ها
نوجوانی