دانشگاه امام صادق

دانشگاه امام صادق یک دانشگاه خصوصی اسلامی در تهران است. هدف این دانشگاه که در سال ۱۳۶۱ تأسیس شده، پر کردن شکاف بین تحقیقات اسلامی و مطالعات مدرن به ویژه علوم انسانی است.

سیستم آموزشی این دانشگاه، ترکیبی از علوم حوزوی و علوم جدید است. هدف از تأسیس این دانشگاه، آموزش نیروی انسانی با توانایی علمی در یکی از رشته‌های دانشگاهی همراه و همسو با دانش دینی برای مدیریت در سمت‌های کلیدی و اصلی جمهوری اسلامی اعلام شده‌است.

این دانشگاه به نام «مرکز مطالعات مدیریت ایران» قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، شعبهٔ مطالعات مدیریت دانشگاه هاروارد بوده که توسط دو نفر از کارآفرینان مشهور زمان، یعنی حبیب لاجوردی و محمدتقی برخوردار، برای تربیت نسل جدید مدیران و کارشناسانی که با علوم روز دنیا آشنا باشند، شکل گرفت.

این مؤسسه غیردولتی بود و به صورت هیئت امنایی که متشکل از دوازده کارآفرین و مدیر صنعتی برجسته بود، مدیریت می‌شد.

پس از وقوع انقلاب، اموال و کارخانه‌جات افرادی همچون حبیب لاجوردی و محمدتقی برخوردار و برخی دیگر از اعضای هیئت امنای آن توسط انقلابیون مصادره شد و مؤسسهٔ «هاروارد» تصرف شد و نام آن به «امام صادق» تغییر پیدا کرد و مدیریت آن نیز حسینعلی منتظری واگذار گردید و ایشان محمدرضا مهدوی کنی را به عنوان نماینده خود، در آنجا تعیین کرد.

تا اواسط سال ۱۳۹۳، ریاست این مجموعه بر عهدهٔ محمدرضا مهدوی کنی بود. پس از درگذشت محمدرضا مهدوی کنی، فرزندش محمدسعید مهدوی کنی طی ۳ سال و تا ۱۷ مهرماه ۱۳۹۷، ریاست این دانشگاه را بر عهده داشت.

در تاریخ ۱۷ مهرماه ۱۳۹۷، بنا بر تصویب هیئت امناء طی حکمی از سوی صادق لاریجانی رئیس هیئت امناء، حسینعلی سعدی برای یک دورهٔ سه ساله به عنوان رئیس دانشگاه امام صادق تعیین شد. وی هم‌اکنون ریاست این دانشگاه را بر عهده دارد.

دانشگاه امام صادق یک دانشگاه غیرانتفاعی است که هزینه‌های خود را از سرمایه‌گذاری‌های هلدینگ جامعة الامام الصادق و مجموعه کارخانجات نساجی جامعه، کارخانهٔ مصادره شدهٔ داروسازی لقمان، پاساژ نور و میلاد نور در تهران، کمک‌های دولتی و تعدادی از بازاری‌های تهران تأمین می‌کند.

اگرچه این دانشگاه در وزارت علوم غیرانتفاعی محسوب می‌شود، اما هیچ‌گونه شهریه‌ای از دانشجویان خود دریافت نمی‌کند و امکانات رفاهی مانند خوابگاه در واحد برادران رایگان است. همچنین هزینه‌های تغذیهٔ آن نیز به میزان سایر دانشگاه‌های دولتی است.

این دانشگاه طی چند سال با سطح‌بندی دانشجویان مقطع دکتری، از برخی از آنان که در ارزشیابی علمی رتبه «ب» یا «ج» کسب می‌کردند شهریهٔ تحصیلی دریافت می‌کرد. به خاطر این شهریه‌های سنگین مورد انتقاد دانشجویان قرار گرفت که در نهایت از سال ۱۳۹۶ اقدام به پذیرش دانشجویان دکتری به صورت رایگان و تنها در گروه «الف» نمود.

پیشینه 
در سال ۱۳۴۸، حبیب لاجوردی، از مدیران و کارآفرینان آن زمان، تصمیم به ایجاد و ادارهٔ مرکز مطالعات مدیریت ایران برای تربیت مدیران کارآمد در تمامی زمینه‌های اقتصادی و صنعتی با همکاری دانشگاه هاروارد گرفت و «مرکز مطالعات مدیریت ایران» تأسیس شد و دروس حوزه مطالعات مدیریت با نظارت استادان دانشگاه هاروارد در آن تدریس می‌شد.

محمدتقی برخوردار نیز که به عنوان پدر صنایع خانگی ایران شناخته می‌شد، همچون حبیب لاجوردی به مسئلهٔ مدیریت توجه بسیار داشت و او نیز نقش مهمی در بنیان‌گذاری نهاد دانشگاه هاروارد در ایران داشت. برخوردار همچنین دارای یک کرسی در هیئت امنای این دانشگاه بود. به علاوه، دوازده نفر از افراد برجستهٔ اقتصادی ایران از جمله سیاوش ارجمند (گروه صنعتی ارج)، هدایت‌الله بهبهانی (شرکت صنعتی جنرال)، حسن خسروشاهی (گروه صنعتی مینو)، محمود رضایی (شرکت مس سرچشمه)، عبدالعلی فرمانفرماییان (نفت پارس) عضو هیئت امنای این دانشگاه بودند.

در این مرکز و بر اساس برنامه درسی فشرده، بر روی ۶۰۰ موضوع در حوزه‌های مختلف مدیریتی با حضور استادان ایرانی و استادان دانشگاه هاروارد بحث می‌شد. بیشتر این بحث‌ها به زبان انگلیسی بود. این دانشگاه تا وقوع انقلاب اسلامی، توانست چند گروه دانش‌آموخته در حوزهٔ مدیریت تحویل دهد.

پس از وقوع انقلاب اسلامی، در جریان مصادره اموال و دارایی‌ها، تمامی اموال، کارخانه‌ها و شرکت‌های مربوط به ۵۳ صاحب سرمایه و صنعت، از جمله خاندان لاجوردی و محمدعلی برخوردار، و همچنین از اعضای هیئت امنا مانند برادران ارجمند، برداران رضایی، خاندان خسروشاهی و عبدالعلی فرمانفرماییان توسط انقلابیون مصادره شد. اعضای خاندان لاجوردی نیز، از جمله حبیب، به علت حملات گروه‌های انقلابی، ناگزیر ایران را ترک کردند.

با وقوع انقلاب، دانشگاه امام صادق نخستین دانشگاهی که پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و در دوره انقلاب فرهنگی شکل گرفته‌است. این دانشگاه، در سال ۱۳۶۱ با تصرف مؤسسهٔ «هاروارد» و تغییر نام آن به «امام صادق»، تغییر هیئت امنا و استادان و ساختار درسی و آموزشی آن، و همچنین دادن مالکیت آن به حسینعلی منتظری ، شروع به کار کرد. در واقع این دانشگاه در همان نهادی است که قبل از انقلاب به دانشگاه هاروارد تعلق داشت. ساختمان دانشگاه توسط «مهندسین مشاور عبدالعزیز فرمانفرمائیان و همکاران» به سرپرستی نادر اردلان طراحی شده‌است.

اهداف 
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران در حکومت پهلوی، ایدهٔ تشکیل یک دانشگاه اسلامی در مباحثه‌های روحانیونی چون مرتضی مطهری، محمد بهشتی، محمد جواد باهنر، محمدرضا مهدوی کنی و سید محمود طالقانی و دیگران پدید آمد. بعد از انقلاب زمینهٔ انجام این اندیشه هموار گشت و نهایتاً در سال ۱۳۶۱ و در حین اجرای انقلاب فرهنگی تأسیس شد.

هدف از تأسیس دانشگاه امام صادق، فراهم آوردن محیطی به منظور تحقیق حول علوم اجتماعی و انسانی با توجه به مبانی اسلامی و در کنار آن تربیت اشخاص متخصص و متعهد به جمهوری اسلامی برای حل مسائل مبتلا به کشور پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود. پس از ملاقات مسئولین، استادان و دانشجویان دانشگاه با رهبر جمهوری اسلامی در سال ۱۳۸۴ و تأکید وی بر این که وظیفه این دانشگاه تولید علم است، اهداف دانشگاه تغییر محسوسی کرد، تا جایی که شعار «تربیت اسلامی و مرجعیت علمی» به عنوان شعار دانشگاه انتخاب شد. در سال ۱۳۹۳، این شعار به شعار کوتاه‌تر «دانشگاه اسلامی مرجع» تغییر کرد.

هیئت امنا و هیئت مؤسس 

اعضای هیئت مؤسس دانشگاه: محمدرضا مهدوی کنی، سید علی خامنه‌ای، محمد امامی کاشانی، ابراهیم امینی، محمدعلی نوید، سید رحیم خانیان، حسینعلی منتظری، نوری همدانی، معینی، محمد یزدی و ابراهیم اسرافیلیان بودند. مطابق با اساسنامهٔ اولیهٔ دانشگاه، حسینعلی منتظری، ریاست عالیه این دانشگاه را بر عهده داشت اما پس از ماجرای خلع وی از جانشینی رهبر انقلاب اسلامی، از این سمت استعفا داد و مسئولیت هیئت امنا برعهده‌یمحمدرضا مهدوی کنی گذاشته شد و وی به همراه تنی چند از اعضای هیئت مؤسس، هیئت امناء جامعه‌الامام الصادق را برعهده گرفت.

همچنین دیگر اعضای هیئت امنای این دانشگاه علی مشکینی و محمدرضا مهدوی کنی بوده‌اند که به ترتیب در سال‌های ۱۳۸۷ و ۱۳۹۳ فوت کرده‌اند.

در سال ۱۳۹۴ با دستور سید علی خامنه‌ای اعضای هیئت امنای جدید به صورت زیر انتخاب شدند: محمدباقر باقری کنی، صادق لاریجانی، سید احمد علم‌الهدی، محمدسعید مهدوی کنی، احمد واعظی، سید عباس موسویان، سیدمصطفی میرلوحی، عباس حقانی، سید علا میرمحمدصادقی، علی رضائیان و محمدهادی همایون.

رشته‌های تحصیلی 
پردیس برادران
 دانشکدهٔ الهیات، معارف اسلامی و ارشاد
 دانشکدهٔ معارف اسلامی و اقتصاد
 دانشکدهٔ معارف اسلامی و علوم سیاسی
 دانشکدهٔ معارف اسلامی و حقوق شامل گرایش‌های خصوصی، جزا و عمومی
 دانشکدهٔ معارف اسلامی و مدیریت شامل گرایش‌های بازرگانی، دولتی، صنعتی و مالی
 دانشکدهٔ معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات
 مرکز آموزش دروس حوزوی
 مرکز زبان: شامل زبان‌های عربی- انگلیسی- فرانسوی- ایتالیایی- اسپانیایی- روسی

پردیس خواهران
 دانشکدهٔ معارف اسلامی و علوم تربیتی
 دانشکدهٔ معارف اسلامی و فلسفه و کلام اسلامی
 دانشکدهٔ معارف اسلامی و حقوق
 دانشکدهٔ معارف اسلامی و فقه وحقوق

پذیرش دانشجو 
از ویژگی‌های این دانشگاه شیوهٔ گزینش داوطلبان تحصیل در این دانشگاه است. پس از عبور از مرحله آزمون کتبی که از راه کنکور سراسری صورت می‌پذیرد، واحد گزینش دانشگاه با توجه به معیارهای دینی، علمی، اخلاقی و سیاسی اقدام به گزینش دانشجویان می‌نماید.
این مرحله از گزینش، علاوه بر مصاحبه حضوری، شامل تحقیق میدانی از محل سکونت داوطلب و بررسی سوابق سیاسی، فرهنگی و اجتماعی وی نیز می‌شود.

به‌طور کلی گزینش دانشگاه، سه معیار را در پذیرش دانشجو لحاظ می‌کند:
 معیار علمی: دانشجویانی شرط حضور در مرحلهٔ مصاحبه را می‌یابند که مدرک پیش دانشگاهی در هر سه رشته اصلی کنکور را داشته و در آزمون کنکور سراسری رتبه نسبتاً خوب کسب کنند.
 معیار مصاحبه: دانشجویانی که معیار علمی را داشته، به مصاحبه حضوری در دانشگاه دعوت می‌شوند. در این مرحله از گزینش، توان علمی (زبان عربی و انگلیسی و دروس عمومی)، اطلاعات دینی و اطلاعات سیاسی داوطلب سنجیده می‌شود.
 معیار تحقیقات محلی: پروندهٔ داوطلب، پس از کسب نمرهٔ قبولی در مصاحبه، وارد جریان تحقیقات محلی می‌شود؛ که پس از بررسی این سه معیار، یک نمرهٔ کلی به هر داوطلب تعلق می‌گیرد که آن نمره، ملاک نهایی پذیرش دانشجو قرار خواهد گرفت.

ویژگی‌ها 
دانشجویان این دانشگاه در کنار مباحث علمی ملزم به فراگیری جدی زبان‌های انگلیسی در قالب ۲۴ واحد آموزشی و همچنین مکالمهٔ عربی در قالب ۱۶ واحد آموزشی بسته به رشتهٔ تحصیلی خود مازاد بر ۱۶ آموزشی واحد قواعد عربی می‌باشند.

از ابتدای تأسیس دانشگاه، بخش قابل توجهی از مجموعهٔ دروس کلیهٔ رشته‌های دانشگاه به دروس حوزوی و معارف اسلامی اختصاص یافت؛ یعنی کلیهٔ دانشجویان این دانشگاه، علاوه بر دروس تخصصی رشته‌های خود، درس‌هایی همچون قواعد عربی، فقه، اصول فقه، تدبر و تفسیر در قرآن کریم، فلسفه، اخلاق، اندیشه اسلامی (با محوریت کتب مرتضی مطهری) را نیز می‌خوانند.

خویشاوندسالاری خانوادهٔ مهدوی‌کنی در دانشگاه 
محمدرضا مهدوی کنی که رئیس مادام‌العمر دانشگاه بود و همسر خود را از بدوِ تاسیسِ واحدِ خواهرانِ دانشگاه امام صادق، به عنوان رئیس آنجا اعلام کرده‌بود، برادرش (محمدباقر باقری کنی) را به عنوان قائم مقام رئیس دانشگاه منصوب کرد. علی باقری‌کنی و مصباح‌الهدی باقری‌کنی که هر دو، برادرزادهٔ مهدوی‌کنی هستند، فارغ‌التحصیل و عضو هیئت علمی این داشگاه می‌باشند.
محمد سعید مهدوی‌کنی که تنها پسر مهدوی‌کنی و فارغ‌التحصیل و عضو هیئت علمی این دانشگاه است، ریاست هستهٔ گزینش دانشگاه را نیز برعهده داشت و همسرش نیز در این دانشگاه کار می‌کرد. صدیقه مهدوی‌کنی ، دختر مهدوی‌کنی، به عنوان قائم مقام مادرش در واحد خواهران مشغول به کار بود و فرزندش یعنی زهیر انصاریان که خود فارغ‌التحصیل و عضو هیئت علمی این دانشگاه است و مدتی نیز مدیرت ادارهٔ گزینش دانشجویان این دانشگاه را برعهده داشت.
ضحی انصاریان که فارغ‌التحصیل این دانشگاه است، در واحد خواهران مشغول به کار است. دختر دیگر مهدوی‌کنی نیز فارغ‌التحصیل و عضو هیئت علمی این دانشگاه و مدیر گزینش واحد خواهران و نیز مدیر مدارس دخترانهٔ غیرانتفاعی وابسته به دانشگاه است. همسرش سید مصطفی میرلوحی نیز عضو هیئت علمی و مدیر کل روابط عمومی و امور بین‌الملل دانشگاه بود. فرزند میرلوحی نیز دانشجو این دانشگاه است.

پس از تغییر ریاست دانشگاه، بسیاری از اعضای خانواده مهدوی کنی از سمتهای خود استعفا دادند یا کنار گذاشته شدند.

دانش آموختگان 
 سعید جلیلی | سید محمد حسینی | غلامحسین اسماعیلی | خسرو تهرانی | حجت عبدالملکی | حجت‌الله ایوبی | احسان خاندوزی | حسام‌الدین آشنا | علی صالح‌آبادی | وحید یامین‌پور | علی باقری کنی | احمد وحیدی | پیمان جبلی | وحید جلیلی | سید محمدصالح هاشمی گلپایگانی | میثم مطیعی | میثم لطیفی | عبدالله رمضان زاده | کاظم جلالی | غضنفر رکن‌آبادی | محمدهادی زاهدی‌وفا | داود منظور | روح‌الله احمدزاده | علی‌محمد مؤدب | عادل پیغامی | محمدجواد جاوید | محمدصادق کوشکی  علی بهادری جهرمی

حواشی 

 هک پایگاه خبری دانش‌آموختگان توسط داعش: در سال ۱۳۹۳ پایگاه خبری دانش‌آموختگان دانشگاه امام صادق توسط داعش هک شد و داعش این را رسماً اعلام کرد.
 هک وب‌سایت دانشگاه در سالگرد هواپیمای اکراینی: در سال ۱۳۹۹ در سالگرد کشته شدن ۱۷۶ سرنشین هواپیمای اوکراینی بر اثر شلیک موشک‌های سپاه پاسداران، وب‌سایت این دانشگاه هک و این پیام در صفحهٔ آن نوشته شد: «هیچ‌وقت نمی‌بخشیم، هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنیم، خواهان عدالت هستیم. منتظر ما باشید.»
 مخالفت با رفت و آمد دانشجویان برای ندیدن برخی صحنه‌ها در خیابان: مصطفی میرلوحی در مصاحبه‌ای از مخالفت محمدرضا مهدوی کنی با رفت و آمد دانشجویان تهرانی گفته‌است. او ماجرا را اینگونه می‌گوید که «می‌گفتیم حاج آقا خوابگاه کم داریم و اجازه بدهید تهرانی‌ها به خانه‌هایشان بروند می‌فرمودند نه. اینها در مسیر رفتن به خانه در این خیابان و مسیر، چیزهایی که می‌بینند آن تربیتی که می‌خواهم تا هفت سال نمی‌شود. زمانی که بخواهند گلی را تربیت کنند به یک شاخه می‌بندند تا بگیرد و قوام پیدا کند تا طوفان‌ها و حوادث این گل را از پای در نیاورد.».

 گروه هکری بلک ریوارد اعلام کرده که سایت دانشگاه امام صادق را هک کرد و اسناد و اطلاعات به‌دست آمده از هک دانشگاه را در منتشر خواهد کرد این گروه در کانال تلگرامی خود نوشته‌است: «دانشگاه امام صادق، پل مدیریت برای آقازاده‌ها و مرکز تربیت نیرو برای مفت‌خوری در نهادهای قدرت، هک شد و این آغاز پیام است!»

تسنیم هم با انتشار اسکرین‌شات صفحه اول دانشگاه امام صادق، هک شدن آن را تأیید کرد.

پانویس

منابع 
 روزنامه شرق ،  به تاریخ ۹۵/۰۱/۲۹ ، صفحه ۶

پیوند به بیرون 

 سایت دانشگاه
لیست کتاب‌های منتشر شده توسط دانشگاه امام صادق 
 دانشکده‌ها و بخش‌ها، سایت دانشگاه امام صادق 
 بیانیه رسالت دانشگاه امام صادق 
 نامه سید رضا برقعی مدرس به آیت‌الله مهدوی کنی
 تصویری از دانشکده مدیریت (دانشگاه فعلی امام صادق) در زمان پهلوی

بنیان‌گذاری‌های ۱۳۶۱ در ایران
بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۲ (میلادی) در ایران
دانشگاه امام صادق
دانشگاه‌های ایران
دانشگاه‌های تهران
دانشگاه‌های شیعیان دوازده‌امامی
دانشگاه‌های علوم اسلامی شیعی
نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۲ (میلادی)