حیدر علی‌اف

حیدر علی رضا اوغلی علی‌اف (؛ ۱۰ مه ۱۹۲۳ – ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳) سیاستمدار جمهوری آذربایجان بود. از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۳ میلادی عنوان ریاست جمهوری آذربایجان را بعهده داشت. وی صاحب عنوان رسمی «رهبر بزرگ» و «رهبر ملی مردم آذربایجان» است. قبل از او ابوالفضل ایلچی‌بیگ و پس از او پسرش الهام علی‌اف رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان است.

ابتدای زندگی و تحصیلات 
حیدر علی‌اف فرزند علیرضا در تاریخ ۱۰ مه سال ۱۹۲۳ در شهر نخجوان در یک خانواده کارگری متولد شد. به ادعای برخی رسانه‌ها وی اصالتی کردتبار داشته‌است. وی در سال ۱۹۳۹ پس از پایان تحصیلات متوسطه در دانشسرای تربیت معلم نخجوان، وارد رشته معماری دانشگاه صنعت آذربایجان ("آکادمی دولتی نفت آذربایجان" کنونی) شد؛ اما به دلیل آغاز جنگ، او موفق به اتمام تحصیل نگردید. حیدر علی اف در اکتبر سال ۱۹۸۷ به نشانه اعتراض به خط مشی سیاسی دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی و شخص میخائیل گورباچف دبیرکل آن کمیته، از سمتهای خود استعفا کرد.

«دیوید رمنیک» در فصل دوازدهم کتاب خود «آرامگاه لنین: آخرین روزهای امپراتوری شوروی» ، که برنده جایزه پولیتزر نیز شده‌است، با اشاره به ملاقات خود با حیدر علی‌اف در سال ۱۳۶۸، و قبل از فروپاشی شوروی، می‌نویسد:

رئیس‌جمهوری حیدر علی‌اف 
در ماه‌های مه و ژوئن سال ۱۹۹۳ با پیدایش خطر جنگ داخلی و از دست رفتن استقلال کشور بخاطر تشدید کامل بحران حکومتی، مردم آذربایجان با اصرار خواستار روی کار آمدن حیدر علی اف شد. رهبران وقت آذربایجان ناگزیر رسماً از حیدر علی اف به باکو دعوت کردند. حیدر علی اف در تاریخ ۱۵ ژوئن سال ۱۹۹۳ رئیس شورای عالی آذربایجان انتخاب و به موجب مصوبه مورخ ۲۴ ژوئیه مجلس ملی، کفیل رئیس‌جمهوری آذربایجان شد. حیدر علی اف در روز سوم اکتبر با دستیابی به آراء عمومی مردم، به مقام ریاست جمهوری آذربایجان انتخاب شد. او، در انتخابات ریاست جمهوری مورخ ۱۱ اکتبر که با حضور گسترده مردم برگزار می‌گردید، با کسب ۷۶٫۱ درصد آراء، مجدداً رئیس‌جمهوری آذربایجان انتخاب شد. حیدر علی‌اف که، با طرح کاندیداتوری وی جهت شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۵ اکتبر سال ۲۰۰۳ اعلام موافقت کرده بود، بعلت بروز مشکلاتی در وضع جسمانی از شرکت در این انتخابات خودداری نمود.

علی مطهری، به نقل از هاشمی رفسنجانی می‌گوید پس از فروپاشی شوروی، حیدر علی اف پیشنهاد الحاق آذربایجان به ایران را داده‌است که آن زمان هاشمی رفسنجانی رد کرده‌است.

مرگ 
حیدر علی‌اف در ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳، در سن ۸۰ سالگی در یک بیمارستان در کلیولند آمریکا درگذشت.

پست‌ها و سمت‌ها 
 از سال ۱۹۴۱ مسئول بخش اشتغال کمیساریای خلق امور داخلی جمهوری خودمختار سوسیالیستی شوروی نخجوان
 سال ۱۹۴۴ استخدام در ارگان امنیت دولتی
 سال ۱۹۶۴ معاون رئیس کمیته دولتی امنیت وابسته به شورای وزیران جمهوری آذربایجان شوروی
 سال ۱۹۶۷ ریاست کمیته دولتی امنیت وابسته به شورای وزیران جمهوری آذربایجان شوروی
 ارتقا به درجه سرتیپی
 سال ۱۹۶۹ دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست آذربایجان
 سال ۱۹۸۲ عضویت در دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
 سال ۱۹۸۲ معاون اول رئیس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی و یکی از رهبران اتحاد جماهیر شوروی
 ۲۰ سال نماینده شورای عالی (مجلس) اتحاد جماهیر شوروی
 ۵ سال معاونت رئیس شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی
 سال ۱۹۹۰ نماینده مردم در مجلس شورای عالی آذربایجان
 سالهای ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۳ ریاست مجلس عالی جمهوری خودمختار نخجوان
 سال ۱۹۹۲ رئیس حزب آذربایجان نوین در شهر نخجوان
 سال ۱۹۹۳ معاونت رئیس شورای عالی جمهوری آذربایجان

جوایز و افتخارات 
 چهار بار مفتخر به دریافت نشان لنین و نشان ستاره سرخ
 دو بار عنوان قهرمان سوسیالیستی کار
 دارنده جوایز بین‌المللی، دکترای افتخاری دانشگاه‌های معتبر کشورهای مختلف

منابع 

 
 :حیدر علی‌اف

اعضای استعفاداده حزب کمونیست اتحاد شوروی
اعضای پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
افسران کاگ‌ب
انکارکنندگان نسل‌کشی ارمنی‌ها
اهالی نخجوان
حیدر علی‌اف
خاک‌سپاری‌ها در پارک مفاخر باکو
دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی باکو
علی اف، حیدر
دریافت‌کنندگان صلیب بزرگ لژیون دونور
دریافت‌کنندگان نشان جنگ میهنی درجه یک
دریافت‌کنندگان نشان سنت اندرو
دریافت‌کنندگان نشان لنین
رئیس‌جمهورهای جمهوری آذربایجان
رهبران به قدرت رسیده از طریق کودتا
علی اف، حیدر
سیاستمداران اهل اتحاد شوروی
سیاستمداران اهل جمهوری آذربایجان
سیاستمداران حزب آذربایجان نوین
سیاستمداران حزب کمونیست جمهوری آذربایجان (اتحاد شوروی)
قهرمانان کار سوسیالیست