نیزک ترخان

نیزک ترخان یا نیزک طرخان مرزبان بلخ در زمان حملهٔ عرب‌های مسلمان به ایران بود که با عرب‌ها جنگید و پس از هر بار شکست سر به شورش برداشت تا سرانجام کشته‌شد.

سرگذشت 
در سال ۸۷ ه‍.ق قتیبة بن مسلم قصد داشت که شهر بلخ را تصرف کند. نیزک ترخان، آیین اسلام را نپذیرفت و به دفاع از شهر پرداخت. ولی سرانجام شکست خوردخ و زندانی شد. در این زمان او بصورت ظاهری اسلام را پذیرفت، ولی زمانی که قتیبة به بخارا لشکرکشی کرد، نیزک نیز اسلام رهاکرده و به آیین زرتشتی بازگشت. او سپاهی گردآوری کرد، تا برای جنگ با مسلمانان آماده شود. قتیبة با سپاهی بزرگ به او حمله کرد و نیزک باز هم اسلام را بصورت ظاهری پذیرفت. ولی بار دیگر از اسلام برگشت و به جنگ با مسلمانان پرداخت. او بخشی از سپاه مسلمانان را شکست داد و شماری از شهرهای اشغال شده را آزاد کرد.

قتیبة که خبر خروج دوبارهٔ نیزک را شنید خشمگین شد و سوگند خورد که نان نخورد تا زمانی که از خون نیزک و پیروان و افرادش آسیاب خون گرداند. پس سپاهی بزرگ گردآورد و به به نیزک حمله‌ور شد. او شهرها را یکی پس از دیگری تصرف و مردم آن شهرها را نیز قتل‌عام کرد، آن‌چنان‌که در روز نخست شش هزار تن را سر برید و در دیگر روزها نیز چنین کرد و از آسیابی که احداث کرده بود، گندم آرد کرده و نان پخت و از آن خورد تا به سوگندش عمل کرده‌باشد.

سرانجام نیزک و افرادش را نیز شکست داده و اسیر کرد. قتیبة دستور داد تا نیزک، فرزندان و همهٔ خویشان و وابستگان و هواخواهانش را یک جا کشتند. و چون این‌گونه به عهد خویش وفاکرده بود در مسجد جامع نماز شکر خواند.

منابع 
 هاشم رضی، متون شرقی و سنتی زرتشتی، جلد دوم،

برای مطالعه بیشتر 
 
 
 
 

حمله اعراب به ایران
شورش‌ها علیه خلافت اموی
قانون‌گذاران سده ۷ (میلادی) در آسیا
قانون‌گذاران سده ۸ (میلادی) در آسیا
مرزبان‌های ساسانیان
هپتالیان