المپیاد جهانی فیزیک

المپیاد جهانی فیزیک (International Physics Olympiad - IPhO) مسابقه‌ای است بین‌المللی در فیزیک و برای دانش آموزان دبیرستانی. اولین دوره این مسابقات در سال ۱۹۶۷ در شهر ورشو کشور لهستان برگزار شد. از آن تاریخ به بعد این المپیادها به جز سه سال (۱۹۷۳، ۱۹۷۸، و ۱۹۸۰) همه ساله در یکی از کشورهای جهان برگزار شده‌است. مسابقات شامل آزمون‌های نظری و آزمایشگاهی فشرده‌است. مسابقه نظری ۵ ساعت طول می‌کشد و شامل سه پرسش است. معمولاً این سؤالات شامل بیش از یک بخش هستند (مثلاً هر سؤال از چند بخش تشکیل شده). امتحان عملی (آزمایشگاهی) ممکن است دو یا پنج ساعت طول بکشد که حداکثر پنج ساعت است.

حضور ایران 
ایران اولین بار سال ۱۹۸۹ شرکت کرد. ایران تا پایان سال ۲۰۱۹ موفق به دریافت ۱۲۸ مدال شامل کسب ۳۶ طلا و ۵۷ نقره و ۳۵ برنز (و ۱۲ دیپلم افتخار) شده‌است. ایران در سال ۲۰۱۹ به علت میزبانی اسرائیل در این رقابت‌ها شرکت نکرد.

ساختار مسابقات 
این مسابقه به مدت دو روز طول می‌کشد. یک روز به مسائل نظری اختصاص داده می‌شود (سه مسئله که شامل حداقل چهار حوزه فیزیک در قبلاً در مدارس متوسطه تدریس شده‌است که شامل ۳۰ امتیاز است). یک روز دیگر به مسائل تجربی (آزمایشگاهی)(یک یا دو مسئله که شامل ۲۰ امتیاز است) اختصاص داده شده‌است. بین این دو روز حداقل یک روز استراحت داده می‌شود.

در هر دو مورد زمان اختصاص داده شده برای حل مشکلات (مسئله‌ها) پنج ساعت است. هر تیم متشکل از دانش آموزان از مدارس متوسطه عمومی و فنی (و نه دانشگاه‌ها و کالج‌ها) کشور مورد نظر است. دو شرط برای شرکت وجود دارد: هنوز به دانشگاه وارد نشده باشند و باید زیر ۲۰ سال باشند. به‌طور معمول هر تیم متشکل از پنج دانش آموز و دو ناظر است.

توزیع مدال 

حداقل نمرات مورد نیاز برای کسب مدال المپیاد و مقاله عنوان توسط سازمان با توجه به قوانین زیر انتخاب می‌شوند: مدال طلا باید به بالای ۸ درصد از شرکت کنندگان تعلق می‌گیرد. مدال نقره یا مدال طلا باید به بالای ۲۵ درصد تعلق می‌گیرد. مجموع کل مدال‌ها (شامل برنز) بهتر باید به ۵۰٪ تعلق می‌گیرد. تقدیر و مجموع کل مدال‌ها به بالای ۶۷٪ تعلق می‌گیرد. تمام شرکت کنندگان دیگر گواهی شرکت دریافت خواهند کرد. شرکت کنندگان با بالاترین امتیاز (برنده مطلق) یک جایزه ویژه دریافت می‌کند (علاوه بر مدال طلا).

میزبانی ایران 
ایران در سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷ میلادی) میزبان سی و هشتمین دوره المپیاد جهانی فیزیک بود. سی و هشتمین دوره المپیاد جهانی فیزیک از روز جمعه ۲۲ تیر ماه با حضور ۶۹ تیم در خمینی شهر اصفهان آغاز شد. مراسم اختتامیه این المپیاد با معرفی برگزیدگان و اهدای۳۸ مدال طلا، ۴۶ مدال نقره، ۵۱مدال برنز و۸۰ دیپلم افتخار به دانش آموزان برتر شرکت‌کننده انجام شد. سی و هشتمین دوره المپیاد جهانی فیزیک در حالی به کار خود خاتمه داد که تیم چین با بیشترین مدال بر سکوی اول این دوره از مسابقات علمی جهانی قرار گرفت و تیم‌های کره و روسیه نیز به مقام‌های دوم و سوم دست یافتند. بر اساس گزارش‌ها تیم ایران، میزبان این دوره از مسابقات با کسب مقام هفتم، مهمانان خود را بدرقه و پرچم مسابقات را به مسوولان ویتنام جهت برگزاری المپیاد سی و نهم اهدا کرد. در مراسم اختتامیه سی و هشتمین المپیاد جهانی فیزیک که در دانشگاه صنعتی اصفهان واقع در خمینی شهر به اتمام رسید، تیم دانش آموزان فیزیکدان ایران با کسب ۲ مدال طلا، ۲ مدال نقره و یک مدال برنز، رتبه هفتم این المپیاد را از آن خود ساخت. در المپیاد جهانی فیزیک، محمد مهدی آصف زاده و محمد حلاجیان مدال طلا، امین رضایی زاده و محمد علی امامی مدال نقره و علیرضا شهبازی مدال برنز را برای جمهوری اسلامی ایران به ارمغان آوردند. ایران دوباره سال ۲۰۲۴ میزبان خواهد بود.

ایران در المپیادهای قبلی

المپیاد فیزیک در گذشته و آینده 

List of venues

جستارهای وابسته 
 باشگاه دانش‌پژوهان جوان
 المپیادهای علمی جهان

منابع

پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی المپیاد جهانی فیزیک 
 مرجع المپیاد فیزیک ایران

المپیادهای علمی جهان
المپیادهای علمی
رقابت‌های علمی
رویدادهای سالانه
رویدادهای فیزیک