سبک هندی

شعر به سبک هندی نمونه‌ای از سرایش شعر در ادبیات فارسی است که از قرن نهم هجری به بعد به‌وجود آمد. به علت استقبال دربار ادب پرور هند از شاعران پارسی گوی، و همچنین به علت عدم توجه پادشاهان صفوی به اشعار متداول مدحی، گروهی از گویندگان به هندوستان رفتند و در آنجا به کار شعر و شاعری پرداختند. به عقیده حمیدیان اگر مهاجرت و اقامت شعرا از نیمه دوم سده دهم به هند نمی‌بود سبک مشهور به هندی با همه ویژگی‌های آن چونان که در شعر عرفی‌ها و نظیری‌ها پدید است رخ نمی‌نمود. در سخن شعرای ساکن ایران نیز اگر از این رنگ، ته‌رنگی دیده می‌شود بی‌شک به تأثیر مهاجرین بزرگ در ایشان است. اینان به‌واسطهٔ دوری از مرکز زبان و تمایل به اظهار قدرت در بیان مفاهیم و نکات دقیق و حس نوجویی و تفنن دوستی و به سبب تأثیر زبان و فرهنگ هندی و دیگر عوامل محیط، سبکی به وجود آوردند که سبک هندی نامیده می‌شود. برخی از ادبا این سبک را سبک اصفهانی نیز نامیده‌اند. این سبک تقریباً از قرن نهم تا سیزدهم هجری ادامه داشت و از ویژگی‌های آن، تعبیرات و تشبیهات و کنایات ظریف و دقیق و باریک و ترکیبات و معانی پیچیده و دشوار را می‌توان نام برد.

سبک هندی از رودکی شروع می‌شود اما برخی نقطه آغاز آن را از زمان خاقانی می‌دانند. بسامد سبک هندی اما در سروده‌های رودکی و خاقانی بسیار پایین است. بابا فغانی را حافظ کوچک می‌نامند و او نیز از فعالان در عرصه سبک هندی به‌شمار می‌آید.

عوامل پیدایش سبک هندی 
 مذهب
 سفر به هند
 توسعهٔ اصفهان
 رفاه اقتصادی
فتوحات غزنویان و راهیابی زبان فارسی به هندوستان
 علاقهٔ شاهان صفوی به فرهنگ

ویژگی‌های سبک هندی 
 خیال‌پردازی به افراط؛
 فراوانی تمثیل و ارسال المثل که شاعران سبک هندی برای توجیه ادعاهای عجیب و غریب خود از تمثیل استفاده می‌کنند؛
 به کار بردن لغات محاوره و الفاظ بازاری در شعر؛
 بیان احوال شخصی و عواطف و احساسات مربوط به زن و فرزند و خویشاوندان.
تزاحم تصویری یا ایماژ های مرکب و تودرتو.

سرایندگان سبک هندی 
از میان گویندگانی که به این سبک شعر سروده‌اند نام اینان در خور ذکر است:
 ظهوری ترشیزی
 زینب النسا بیگم
 کلیم کاشانی
 صائب تبریزی
 نظیری نیشابوری
 عرفی شیرازی
 عبدالقادر بیدل دهلوی
 غنی کشمیری
 وحید قزوینی
 طالب آملی
 ناطق مکرانی
 صابر کرمانی
 تأثیر تبریزی
 قاسم مشهدی
 مسیح کاشانی
 سلیم تهرانی
 محمد واعظ قزوینی
 رفیع مشهدی
 حزین لاهیجی
 قدسی مشهدی
 غلامرضا قدسی
 دانش مشهدی
 ظفرخان حسن
 محمدعلی شیرازی
 نجیب کاشانی
 میرنجات اصفهانی
 امیری فیروزکوهی
 یاور همدانی
 محمد قهرمان

تک بیتی‌ها 
از گویندگان این سبک، تک بیتی‌های نغز و دلاویزی برجای مانده‌است که اغلب صورت ضرب‌المثل پیدا کرده‌است.

؛

؛

؛

؛

؛

؛

؛

پانویس

منابع 
 سبک‌شناسی شعر، سیروس شمیسا، نشر میترا، چاپ سوم، ۱۳۸۶|سایت خانهٔ کتاب
 سبک‌شناسی شعر پارسی از رودکی تا شاملو، محمد غلامرضایی، انتشارات جامی، چاپ پنجم، ۱۳۹۵|سایت خانهٔ کتاب
 سبک هندی و ناگفته‌های آن|پایگاه مجلات تخصصی نور
 سبک هندی و جایگاه آن در ادبیات فارسی|پایگاه مجلات تخصصی نور
 سبک‌شناسی در شعر: سبک هندی، مهدی نصیری دهقان، انتشارات امیرصدرا، چاپ اول، ۱۳۹۷|سایت خانهٔ کتاب
 چهار فرضیه در علل نبود تفکر بنیادین در شعر سبک هندی|وب‌سایت کهن‌نامهٔ ادب فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
 سبک هندی|وب‌سایت رشد
 دوگانگی سبکی در سبک هندی|پایگاه مجلات تخصصی نور
 نگاهی جامعه‌شناختی به انسجام‌گریزی غزل سبک هندی|پایگاه مجلات تخصصی نور
 سبک هندی و جایگاه آن در ادبیات فارسی|وب‌سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
 دورۀ بازگشت و سبک هندی، احمد خاتمی، انتشارات پایا، تهران، ۱۳۸۵|وب‌سایت خانهٔ کتاب

سبک هندی