مسجد عمرو بن عاص

مسجد جامع عمرو بن العاص  اولین مسجدی است که در مصر و نیز در تمام آفریقا بنا شده‌است. این مسجد در وقت بنا ۵۰ ذراع مساحت داشت در ۳۰ ذراع و آن را شش در بود. این مسجد به امر صحابی عمروعاص ساخته شد که فاتح مصر خود او بود. جنبی از مسجد مقبره پسر عمرو بن العاص است که به عبدالله موسوم بود. و زمانی معاویه امر به توسیع مسجد داد و اکنون مساحت آن بیست و چهار ذراع معماری است. خلیفه مأمون هم یک بار امر به توسیع مسجد داد. صلاح‌الدین ایوبی مسجد را به سال ۵۶۴ هجری از نو ساخت و از کسانی که در این مسجد دروس و خطب و مواعظ داشته‌اند امام شافعی، لیث بن سعد، ابوطاهر سلفی و إبن هشام است.

بنای مسجد بزرگ عمرو بن عاص نمونه بارزی از ویژگیهای معماری مذهبی قرنهای ۱-۳ق/ ۷-۹م را نشان می‌دهد. این نخستین مسجد مصر بود که در ۲۰ ق/۶۴۱م در فسطاط بنا گردید و در زمان معاویه، در ۵۳ق/۶۷۳م گسترش یافت و ۴ مناره در ۴ گوشه آن ساخته شد. صحن آن به شکل مربع، و دارای رواقهایی در اطراف بود. شبستان آن ۱۰۰ ستون مرمری داشت که از ویرانه‌های بناهای عصر روم و بیزانس جمع‌آوری گردیده بود. این مسجد دارای تزیینات موزاییکی بود که در طی قرون ۴- ۵ق/۱۰-۱۱م از میان رفت. بنای این مسجد چندین بار به هنگام تعمیر گسترش داده شد، اما طرح آن همان طرح قرن ۲ق/۹م باقی‌مانده‌است.

منابع 
 بکر، سید، عبدالمجید، (اشهر المساجد فی الاسلام)  مطابع سحر، جده، عربستان سعودی:، چاپ أول، انتشار سال ۱۹۸۵ میلادی. (به عربی).
 

ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
مسجدهای کامل‌شده در ۱۷۹۶ (میلادی)
ساختمان‌های مذهبی کامل‌شده در ۱۸۷۵ (میلادی)
فتح مصر به‌دست مسلمانان
لندمارک‌ها در مصر
مسجدهای سده ۱۸ (میلادی)
مسجدهای سده ۱۹ (میلادی)
مسجدهای سده ۷ (میلادی)
مسجدهای قاهره
مسجدهای کامل‌شده در ۱۸۷۵ (میلادی)
مسجدهای کامل‌شده در ۶۴۱ (میلادی)
معماری عربی
مسجدهای جامع