علی بن عباس مجوسی اهوازی

علی بن عباس مجوسی اهوازی  در زبان لاتین به نام Haly Abbas شناخته می‌شود پزشک و روانشناس برجستهٔ ایرانی سده چهارم هجری و از اعضای دارالحکمه بود. 

وی در اهواز  متولد شد و علم پزشکی را نزد ابوماهر فارسی (موسی بن سیّار) آموخت ، پس از ابوماهر او خود به مطالعه کتاب‌های پیشینیان پرداخت. چون اجداد او بر دین زرتشتی بودند او را مجوسی نامیده‌اند.

مجوسی از بزرگ‌ترین پزشکان دولت آل بویه بود و پزشک مخصوص عضدالدوله دیلمی فنا خسرو گردید. فناخسرو به پزشکی علاقه‌مند بود و بیمارستانی در شیراز و سپس بیمارستان العضدی در بغداد را تأسیس نمود که مجوسی در آن مشغول به کار گردید.

بزرگترین اثر وی کتاب مَلِکی است که تقدیم به فناخسرو نمود. این کتاب منظمتر و خلاصه تر از کتاب الحاوی رازی و کاربردی تر از کتاب قانون ابن سینا می‌باشد که بعد از آن منتشر گردید. این کتاب در ۲۰ فصل نگاشته شده‌است ،که ۱۰ فصل اول آن مقدمات نظری و ۱۰ فصل دیگر بر جنبه‌های عملی پزشکی تأکید دارند.

کتاب ملکی دو بار به لاتین ترجمه گشت. ترجمه اول در سال ۱۰۸۷ میلادی توسط کنستانتین آفریقایی و ترجمه دوم که ترجمه کاملتری بود در سال ۱۱۲۷ میلادی توسط استفان پیزایی انجام شد.
روش علمی مورد استفاده او در مورد پدیده‌های طبیعی در کتاب ملکی شباهت زیادی به روش امروزی مورد استفاده در تحقیقات پزشکی دارد. کتاب ملکی موضوعات مختلفی مانند: آناتومی، فیزیولوژی، بیماری‌های روانی و علوم اعصاب را پوشش می‌دهد. او همچنین بر اخلاق در پزشکی و رابطه سالم بین پزشک و بیمار تأکید دارد.

از تاریخ درگذشت مجوسی و شرح حال وی تفصیلی در دست نیست. همین قدر می‌دانیم که تا سال ۳۸۳ ه‍.ق زنده بوده‌است.

علوم اعصاب 
وی در کتاب خویش آناتومی اعصاب و فیزیولوژی عصبی را توضیح داد و نخستین کسی بود که بیماری‌های روانی مختلفی شامل خودبیمارانگاری، کما، همی‌پارزی، کما، مننژیت، یادزدودگی، خستگی و اندوه عشق را مورد بحث قرار داد. وی مراقبت از سلامتی را از طریق تغذیه مقدم بر داروها می‌شمرد.

جستارهای وابسته 
 پزشکی در جهان اسلام

منابع 

 صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات ایران (جلد یکم)، انتشارات فردوس، چاپ هفدهم
 روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بستهٔ خبری شماره ۷، آبان ۱۳۸۸.
 دهخدا: ابن المجوس.

اهالی اهواز
اهالی ایران در سده ۱۰ (میلادی)
پزشکان اهل ایران
پزشکان سده ۱۰ (میلادی)
پزشکان سده‌های میانه اسلامی
پزشکان قرون وسطی اهل ایران
داروسازان سده‌های میانه ایران
درگذشتگان ۹۹۴ (میلادی)
روان‌شناسان اهل ایران
مسلمانان سده ۱۰ (میلادی)