تک‌گروه

تک‌گروه یا هاپلوگروه  مجموعه‌ای از هاپلوتیپ‌های مشابه هستند که دارای نیای مشترک و جهش‌های ژنی پلی‌مرفیسم تک‌نوکلئوتید هستند. جهش‌های ژنی را می‌توان به عنوان یک تک‌گروه در نظر گرفت. هر جهش یک هاپلوتیپ را تشکیل می‌دهد که از مجموع هاپلوتیپ‌های مشابه یک هاپلوگروه یا تک‌گروه ایجاد می‌شود. به عبارتی، اگر دو یا سه جهش در ژنها صورت بگیرد، می‌توان این جهش‌ها را در یک هاپلوگروه به صورت هاپلوگروه C ،B ،A و... قرار داد.

تک‌گروه‌ها شاخه‌ای از دانش ژنتیک انسانی هستند و هر تک‌گروه مطابق با مهاجرت‌های اولیهٔ بشر به قاره‌ها یا مناطق جغرافیایی مختلف است. در ژنتیک انسانی، تک‌گروه‌هایی که بیشترین پژوهش روی آنها انجام گرفته شده تک‌گروه‌های دی‌ان‌ای کروموزومِ Y (که از پدر به پسر منتقل می‌شوند) و تک‌گروه‌های دی‌ان‌ای میتوکندری (که از مادر به فرزندان منتقل می‌شوند) هستند.به بیانی دیگر Y-DNA صرفاً در امتداد خط پدری، از پدر به پسر منتقل می‌شود، در حالی که mtDNA از خط مادری، از مادر به فرزندان هر دو جنس منتقل می‌شود. هیچکدام دوباره ترکیب نمی‌شوند و بنابراین Y-DNA و mtDNA تنها با جهش تصادفی در هر نسل تغییر می‌کنند و هیچ آمیختگی میان مواد ژنتیکی والدین وجود ندارد.

هر هاپلوگروپ از یک هاپلوگروپ (یا پاراگروپ) پیشین سرچشمه می‌گیرد و بخشی از آن باقی می‌ماند. به این ترتیب، هر گروه مرتبط از هاپلوگروپ‌ها را می‌توان دقیقاً به عنوان یک سلسله مراتب تودرتو مدل کرد، که در آن هر مجموعه (هاپلوگروپ) نیز زیرمجموعه ای از یک مجموعه گسترده تر است (در مقابل، مدل‌های دو والدینی، مانند درختان خانواده انسان). .

هاپلوگروه‌ها معمولاً با یک حرف اولیه الفبا شناسایی می‌شوند و اصلاحات شامل ترکیب‌های اعداد و حروف اضافی است، مانند (به عنوان نمونه) A → A1 → A1a.

شکل‌گیری تک‌گروه

ژنتیک جمعیت برپایهٔ تک‌گروه

تک‌گروه‌های دی‌ان‌ای کروموزومِ Y 

گروه‌های بدون جهش ژنی M168
 A
 B
گروه‌های با جهش ژنی M168
 D
 E
 E1b1a
 E1b1b
گروه‌های با جهش ژنی M89
 F
 G
 H
 IJK
 R
 R1a
 R1b

جستارهای وابسته 
 منشاء آفریقایی انسان مدرن
 مهاجرت انسان‌های اولیه
 هاپلوگروپ G-M285

منابع

پیوند به بیرون 

 وب‌گاه جغرافیای ملی، پروژهٔ ژنوگرافی، زبان: انگلیسی
 دانشگاه استنفورد، ایران: شبکهٔ سه‌قاره‌ای مهاجرت براساس کروموزومِ Y (فایل پی‌دی‌اف)، زبان: انگلیسی
 تنوع دی‌ان‌ای میتوکندری و کروموزومِ Y در قفقاز (فایل پی‌دی‌اف)، زبان: انگلیسی

ژنتیک کلاسیک
دی‌ان‌ای
ژنتیک جمعیت
فرگشت انسان
تبارزایی