محمود محمود

محمود محمود (۱۲۶۱–۲۸ آبان ۱۳۴۴) با نام اصلی محمود پهلوی محقق، نویسنده، مترجم و از مِلّیون و آزادی‌خواهان پرحرارت و فعال صدر مشروطیت بود.

زندگی‌نامه 
محمود تحصیلات قدیم را نزد استادان در تبریز، تهران و تحصیلات جدید را در مدرسه آمریکایی تهران به پایان رسانید. در اوایل مشروطیت در سلک آزادیخواهان درآمد. عضو حزب دموکرات گردید و در آن هنگام مقالاتی به طرفداری از آزادی و مشروطه در مجلهٔ «آینده» و روزنامهٔ «ستارهٔ ایران» می‌نوشت. مدتی به کارهای دولتی اشتغال ورزید و در وزارت پست و تلگراف مقاماتی را طی نمود. در اوایل سلطنت رضاشاه پهلوی مدتی سرپرست محصلین وزارت پست و تلگراف در اروپا بود. در ۱۳۲۴ پس از روی کارآمدن قوام‌السلطنه به استانداری تهران رسید و در دوره پانزدهم از نجف‌آباد وکیل شد. او سالخورده‌ترین نماینده این دوره از مجلس بود و به عنوان رئیس سنی مجلس را در ۲۵ تیر ۱۳۲۶ افتتاح کرد.

در تشکیل حزب دموکرات با قوام‌السلطنه همکاری نزدیک داشت و یکی از عوامل مؤثر حزب به‌شمار می‌رفت. پس از پایان دوره پانزدهم از کارهای سیاسی کناره گرفت؛ و به تحقیق و تتبع در تاریخ پرداخت. محمود در تنظیم و تألیف بعضی از کتب مورخین بعد از شهریور ۲۰ دست داشت.

محمود در اواخر عمر از نعمت بینایی محروم گشت. وی روز جمعه ۲۸ آبان ماه ۱۳۴۴ خورشیدی در سن ۸۴ سالگی درگذشت و در آرامگاه ابن بابویه مدفون است.

پرویز محمود، آهنگساز مشهور ایرانی نیز فرزند اوست. خود محمود نیز خواهرزاده عسگر گاریچی تبریزی صاحب بزرگترین مؤسسه حمل و نقل در اوایل مشروطیت بود.

تغییر نام خانوادگی 
در سال‌های آغازین ثبت نام خانوادگی قرار بود از ثبت نام‌های تکراری خودداری شود. محمود محمود نام «پهلوی» را برای خویش برگزیده بود. پس از آن که رضاشاه همان نام را برای نام خانوادگی خود خواست و باخبر شد که کسی قبل از او این نام را انتخاب کرده، محمود تحت فشار مجبور شد آن نام‌خانوادگی را واگذار کند. او پس از آن نام خانوادگی دیگری نپذیرفت و به اعتراض نام خودش (محمود) را به عنوان نام‌خانوادگی انتخاب کرد.

تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم 
کتاب «تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم» در ۸ جلد از مهمترین تالیفات اوست. در مورد تألیف این کتاب چنین می‌نویسد:

کتاب وی از منابع اصلی تاریخ روابط ایران و انگلیس در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم پس از زایش است؛ با این حال به رغم این که وی در مقدمه خود وقایع نگاری کتاب را از قرن سیزده عنوان می‌کند، به دلایل نامعلومی کتاب با اشاره‌ای کوتاه به دوره مغولان و نگاهی اجمالی به تاریخ روابط دو کشور در دوره صفوی و زندیه شروع و از ابتدای دوره قاجار (قرن نوزدهم) شکل جدی و پر محتوا به خود می‌گیرد.

کتابشناسی

تالیفات 
 «تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم» (۸ جلد)
 آثار تربیتی در سه جلد با عنوان مستعار رسول نخشبی
 «تعلیم و تربیت اطفال در خانواده»
 «تعلیم و تربیت اطفال در مدارس»
 «تربیت ایرانی برای جامعهٔ ایرانی»
 یک سلسله مقالات تحت عنوان «قربانی‌های هند» در روزنامه ستاره

ترجمه‌ها 
 «شهریار» اثر نیکولو ماکیاولی
 «جنگ نفت» تألیف آنتوان موهر استاد دانشگاه اسلو

منابع 

 
 
 
 
 

استادان دانشگاه نابینا
استانداران تهران
اهالی تبریز
پژوهشگران اهل ایران
تاریخ‌نگاران اهل ایران
درگذشتگان ۱۳۴۴
درگذشتگان ۱۹۶۵ (میلادی)
زادگان ۱۲۶۱
زادگان ۱۸۸۱ (میلادی)
سیاستمداران آذری‌تبار اهل ایران
اعضای حزب دموکرات (دوران مشروطه)
مترجمان اهل ایران
خاک‌سپاری‌ها در ابن بابویه
مقاله‌های خرد سیاستمدار ایرانی
نمایندگان دوره پانزدهم مجلس شورای ملی
نمایندگان نجف‌آباد در مجلس شورای ملی
نویسندگان سیاسی اهل ایران
نویسندگان مرد اهل ایران
وزیران دولت ایران
نمایندگان مجلس شورای ملی