شمال

شُمال یا اَپاختَر، یکی از چهار جهت اصلی است که در نقشه‌ها به‌طور قراردادی معمولاً به سوی بالا است. شمال نقطه مقابل جنوب است و °۹۰ با خاور و باختر اختلاف زاویه دارد و خود در زاویه °۰ جای دارد.

ریشه‌شناسی 
شمال واژه‌ای عربی و فارسی آن اَپاختَر یا گاهی هودَر است.
در زبان پارسی میانه، خشکی‌های شمال غربی کره زمین را وُروبَرشت و خشکی‌های شمال شرقی را وُروژَرشت می‌نامیدند.

در بُندَهِش آمده که برای هر جهت اصلی یک سپاهبد گمارده شده و سپاهبد شمال، ستاره هفت‌اورنگ (محتملاً نگهبان شمال) است.

واژه آپاختر در پارسی نوین به باختر تبدیل شده و برای غرب به کار می‌رود.

جستارهای وابسته 
 جهت‌یابی
 شمال مغناطیسی
 میل مغناطیسی

منابع 

گرایش (هندسه)