بابازار

بابازار به مرد گرداننده و رئیس مراسم زار در کرانه‌های جنوبی ایران گفته می‌شود. مامازار هم لقب زن گرداننده مراسم زار است.

تاریخچه 
تاریخچه حضور باد زار در جنوب ایران و انجام این مراسم به سال‌های دور بازمی‌گردد.وقتی سیاهان آفریقایی با کشتی‌ها و لنج‌های باری مسافر این دیار شدند، سرنوشتشان ماندن در این دیار شد و موسیقی زار هجای انتظار و راهی برای گریز از تنهایی‌شان.

مردم ساحل‌نشین جنوب ایران، ارواح و جن‌ها را به صورت باد می‌پندارند زار موجودی رحمانی خداپرست با ادیان مختلف می باشد که هدف او کمک به خلق است و میخواهد شخص ماری(دارنده ی زار) از خطر اجنه کافر دور باشد.

درمان بیماران اهل هوا به دست «بابازار» و «ماما زار»‌ها است.راه درمانشان ابتدا بررسی و گرفتن چکاپ و در نهایت انجام امور درمانی است، اما متاسفانه در این وادی افراد زیادی تحت عنوان بابازار هستند و مشغول کلاهبرداری از مردم می باشند که در شهر آبادان به وفور یافت می شود.

چرب کردن و یا تدهینه عارض اشتباه است اگر بیماری به اهل هوا و بابا مراجعه کند و بابا یا ماما اشتباه تشخیص دهند که طرف زار دارد و بجای ان عارض را چرب کنند آن عارض قدرتش ده برابر شده و بیمار نگون بخت با مصیبت درمان خواهد شد.

در هرکجای ایران دستورات مختلف است اما مشهورترین دستور که مربوط به بابا محمد ابوجاسم از اهالی شادگان می باشد ابتدا بیمار بررسی و بعد امور مربوطه انجام میدهند تا بیمار مشکلش حل شود و با توجه به شرایطی خیلی کم برای بیمار مراسم میگیرند.

در باور جنوب ایران زار یک باد است و بادها موجوداتی غیرمادی هستند که با تسخیر فرد، او را دچار درد و بیماری می‌کنند. علت بیماری موقت و غیر پزشکی زار این است زار میخواهد بفهماند که در زندگی کسی پشت ماری او بوده و کمک کرده حق را از ظالم بگیرد و رزق و روزی افزایش یابد و زندگی بهتر شود و ماری بفهمد و تا زمانی شخصی بیمار نشود هرگز به سمت دکتر نمیرود زار بخاطر همین در زندگی شخص گره می اندازد تا پیگیر علت مشکلات نزد دعانویس و ملا برود در نهایت جواب نگیرد نزد بابازار مراجعه کند و بفهمد زار دارد و از زار تشکر کند.

اجرای مراسم زار 

اصل مراسم زار، در خوزستان انجام می شود ؛ در مراسم زار هیچکسی بی اجازه ی بابازار یا مامازار حق ورود به مراسم را ندارد و اگر کسی زار نداشته باشد و بصورت افتخاری دعوت شود امکان گرفتن زار دارد.

مجلس بازی 
به مراسمی که برای بیمار ترتیب می‌دهند، مجلس بازی گفته می‌شود و در این مراسم زار شخص به بدن او نازل می شود و شخص از خود بی خود شده و به هر زبانی ممکن است صحبت کند.

زیرآمدن زار به خود زار وابسته هست ممکن است کسی 3 ربع زده باشد ولی نازل نشود مراسم گرفتن ملاک نزول زار نخواهد بود. 

زارها مراسم مختلفی طلب می کنند و حتی ممکن است کسی زار سید داشته باشد و تنها طلب وی زیارت کربلا یا مشهد باشد.

اهل هوا 
اهل هوا به کسانی گفته می‌شود که حداقل یک بار دچار باد شده باشند و مجلس بازی با حضور و همراهی آن‌ها و به هدایت و رهبری بابا یا ماما برگزار می‌شود و به کسی هم که باد او را تسخیر می‌کند مرکب باد می‌گویند.

بادها 
بادها اعم از کافر و مسلمان به چند گروه عمده تقسیم می‌شوند و بعضی از آن‌ها نیز به دسته‌های دیگری تقسیم می‌شوند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
 باد زار: زار انواع مختلف و طوایف مختلف با زبان های متفاوت دارد ممکن است هندی یا عربی یا افریقایی و... صحبت کند.
 نوبان: نوبان گروهی از طایفه زار است که خود حموله و زیر شاخه های متفاوتی دارد و اگر کسی دستور نوبان داشته باشد به بابا باشد به وی بابازار نوبان می گویند.
 سیحوت: سیحوت جزو سپاهیان و عساکره زار هستند و تماما جنگجو و مبارز هستند.
 باد جن: جن موجودیست که در قران نیز به ان اشاره شده و اگر کسی را لمس کند و اسیب ببینید می گویند شخص مس جن شده.
 باد سرخ: موکل نوعی جادو هست که هنگامی بر شخص نازل شود قوه بینایی فرد به رنگ  فرمز در خواهد امد.

از بین این بادها بحری و نوبان شیوع بیشتری دارند، اما باد جن هم در بعضی نقاط مثل لنگه، قشم و هرمز دیده شده‌است.

حتی زیارت‌گاهی به نام شاه‌پریان در بندرعباس هست، که بنا به قول متولی آن و بعضی از زایران اغلب مراجعان و زایران، افراد مبتلا به باد و به اصطلاح جن زده‌ها هستند.

بابا و مامای هرکدام از این بادها با دیگری فرق دارد. مثلاً بابای زار  بحری و بابای نوبان و یا بابازار هندی و... باهم فرق دارند.

باد به صورت یک جن وارد بدن شخص مبتلا می‌شود. شخص مبتلا بعد از این که به دکتر و دعانویس مراجعه کرد و نتیجه‌ای نگرفت، به بابای زار مراجعه می‌کند. حتی اگر بیمار قبل از دکتر و دعا‌نویس پیش بابای زار برود، بابا خودش به او امر می‌کند که ابتدا پیش دکتر برود و اگر نتیجه‌ای حاصل نشد، نزد او برگردد. بعد از آن بابای زار کارش را شروع می‌کند.

منابع 

اسطوره‌شناسی ایرانی
شیطان‌شناسی