نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران

نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران نشان نظام جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۵۹ است. از این نشان در پرچم ایران و اسناد رسمی کشور استفاده می‌شود؛ همچنین از این نشان به عنوان بخشی از نشان‌وارهٔ نهادهای حاکمیتی (همچون قوهٔ قضائیه و نیروهای مسلح) بهره برده شده‌است.

ویژگی‌های نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران 
نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران در واقع یک نشان‌واره از عبارت اسلامی لا اله الا الله است و طراحی آن به گونه‌ای است تا به صورت کلمه الله دیده شده و همچنین مشابه گل لاله باشد. روییدن لالهٔ سرخ بر مزار سربازی که جانش را در راه پاسداری از میهن فدا کرده، باوری نزد برخی ایرانیان است و احتمالاً به اسطوره‌شناسی ایران بازمی‌گردد. اخیراً لالهٔ سرخ نمادی از شهادت در نظر گرفته می‌شود. بیان شده اجزاء این نشان چهار هلال و یک شمشیر بوده که روی هم رفته به پنج جزء اصول پنج‌گانهٔ مذهب تشیع اشاره می‌کنند که جزء مهمتر آن (توحید) در وسط قرارگرفته و ظاهر متفاوت‌تری دارد. همچنین رکن اصلی این نماد (شمشیر) نماد از ایستادگی و استقامت است. بالای شمشیر نیز حرکت تشدید آمده‌است که در زبان عربی و فارسی نمایانگر تکرار یک حرف می‌باشد. همچنین تقارن کامل این شکل نشان از وجود تعادل در جهان است. دایره‌ای بودن واژه الله نشان از زمین است و تلاش برای ایجاد حکومتی توحیدی در آن که از اهداف انقلاب اسلامی ایران است. برخی بر این باورند که نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران (☫) در واقع از خاندا (☬) که نشان رسمی سیک است ایده گرفته است. این نشان توسط حمید ندیمی طراحی شد و در ۹ مهٔ ۱۹۸۰ برابر با ۱۹ اردیبهشت ۱۳۵۹ به صورت رسمی مورد تأیید روح‌الله خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. این آرم در یونیکد در گروه نمادهای متفرقه جای گرفته و با نویسهٔ U+262B (☫) با نام FARSI SYMBOL شناخته می‌شود.

تاریخچه 

پس از انقلاب ۱۳۵۷، در آغاز نشان شیر و خورشید به کار می‌رفت. در ۱۰ اسفند ۱۳۵۷، آیت‌الله خمینی خواستار برچیده شدن نشان شیر و خورشید شد. پس از این سخنرانی، دولت موقت مسابقه‌ای عمومی برای طراحی نشان جمهوری اسلامی ایران برگزار کرد. اگرچه نشان کنونی نیز به این مسابقه ارسال شد، ولی نشان دیگری اثر صادق تبریزی که شامل ستاره‌ها و مشت‌هایی گره‌کرده بود، در تاریخ ۱۰ بهمن ۱۳۵۸ از سوی شورای انقلاب پذیرفته شد و بر روی سندهای حکومتی و اسکناس‌های اول انقلاب چاپ شد. رسمیت این نشان دیری نپایید و در تاریخ ۱۹ اردیبهشت ۱۳۵۹، نشان کنونی جمهوری اسلامی ایران که پیشتر به تصویب شورای انقلاب رسیده بود از سوی خمینی، رهبر ایران تصویب‌گردید. با وجود طراحی و تصویب این دو نشان، شیر و خورشید تا سال ۱۳۵۹ بر روی برخی اسناد دولتی به کار می‌رفت که اعتراض خمینی را در ۶ تیر ۱۳۵۹ برانگیخت. وی در ۷ تیر ۱۳۵۹ برای تغییر نشان‌ها و آرم‌های شاهنشاهی مهلتی ۱۰ روزه تعیین کرد. همچنین پرچم کنونی ایران که دارای نشان جمهوری اسلامی ایران  است، در ۱۵ تیر ۱۳۵۹ از سوی شورای انقلاب تصویب‌ شد.

شباهت به نشان آیین سیک در هند 
صحبت‌هایی مبنی بر شباهت این آرم با آرم خاندا مربوط به سیک‌های هند در پرچم جمهوری اسلامی ایران مطرح است.

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 جمهوری اسلامی ایران
 پرچم ایران
 سرود ملی ایران
 شیر و خورشید
 آیین سیک
 خاندا (نماد سیک)

پیوند به بیرون 
 طراح آرم جمهوری اسلامی کیست؟ +عکس خبرگزاری تسنیم

منابع 

آثار ۱۹۷۹ (میلادی)
آرم‌های ملی
بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۰ (میلادی) در ایران
فرهنگ در ایران
نشان‌های ایران
ایران
نمادهای ملی ایران
ویکی‌سازی رباتیک