آخن

اکس-لا-شاپل  یا آخن ()  شهری در ایالت نوردراین-وستفالن، در شمال‌غرب آلمان، نزدیکی مرزهای هلند و بلژیک جای گرفته‌است. جمعیت اکس-لا-شاپل در سال ۱۸۹۰ از مرز ۱۰۰٬۰۰۰ نفر گذشت و به جمع کلان‌شهرهای آلمان پیوست.
تاریخ اکس-لا-شاپل به دوره رومیان می‌رسد. شارلمانی آن را به پایتختی برگزید و از ۹۳۶ تا ۱۵۳۱م پادشاهان بزرگ آلمان در آن تاجگذاری کردند.
آخن در منطقه مرزی هلند و بلژیک واقع شده و با شهرهایی مانند کلن، دوسلدورف، دویسبورگ، بن، مونشن‌گلادباخ، کرفلد و لورکوزن در آلمان، لیژ در بلژیک و ماستریخت، هیرلن و رورموند در هلند هم‌جوار است.

کلیسای جامع اکس-لا-شاپل به عنوان نماد شهر آخن در سال ۱۹۷۸ به عنوان اولین بنای تاریخی آلمان در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

دانشگاه فنی اکس-لا-شاپل که یکی از بزرگترین دانشگاه‌های فنی اروپاست در این شهر واقع شده‌است.

موقعیت جغرافیایی 
شهر آخن در نقطه امتداد مرزهای آلمان، هلند و بلژیک واقع شده‌است. این شهر ۲۳٬۸ کیلومتر مرز مشترک با بلژیک و ۲۱٬۸ کیلومتر مرز مشترک با هلند دارد. این شهر در حوضه آبریز رود ماس قرار دارد.

نام 
این شهر بخاطر مرزی بودن و نزدیکی به حوزه‌های زبانی گوناگون، در هر یک از زبان‌های منطقه نامی دیگر یا تلفظی دیگر پیدا کرده‌است. جدول زیر شامل نام‌ها و تلفظ‌های مختلف این شهر است. در منابع فارسی مثل عمده شهرهای آلمان نام این شهر از زبان فرانسوی گرفته شده‌است.

گویش 
لهجه محلی آخن که با نام Aachener Platt – Öcher () شناخته می‌شود، جزء زبان ریپواری است.

سرزمین‌ها و شهرهای همسایه 
شهرهای هرزوگنراس، وورسلن، اشوایلر، اشتولبرگ و روتگن در ناحیه آخن، رئران، کلمی و پلومبیر در استان لیژ بلژیک، و شهرهای والس، گولپن-ویتم، سیمپلولد و هیرلن در استان لیمبورخ در هلند از منطقه‌های هم‌مرز آخن هستند.

شهرهای خواهر 
آخن با شهرهای زیر خواهر است:
 ۱۹۵۵  لیژ، بلژیک
 ۱۹۶۷  رنس، فرانسه
 ۱۹۷۹  هلیفکس، انگلستان
 ۱۹۸۵  تولدو، اسپانیا
 ۱۹۸۶  ننگبو، چین
 ۱۹۸۸  ناومبورگ، آلمان
 ۱۹۹۳  آرلینگتون، ایالات متحده آمریکا
 ۱۹۹۹  کیپ تاون، آفریقای جنوبی
 ۲۰۰۱  کلادنو، جمهوری چک
 ۲۰۰۵  کوستروما، روسیه
 ۲۰۱۰  بالتیمور، شهرستان کورک، ایرلند
 ۲۰۱۳  ساری یر، ترکیه

جستارهای وابسته 
 فهرست شهرهای آلمان

منابع 
ویکی‌پدیای آلمانی

 
۷۶۵ (میلادی)
آخن (شهرستان)
ایالت‌های امپراتوری مقدس روم
پایانه‌های مرزی آلمان و بلژیک
تاریخ یهودیان آلمان
مکان‌های زیارتی کاتولیک
سده ۱ (میلادی)
سکونتگاه‌های دارای چشمه آب گرم در آلمان
شهرستان‌ها در نوردراین-وستفالن
شهرک‌های نوردراین-وستفالن
شهرها و شهرک‌های امپراتوری روم در آلمان
شهرهای امپراتوری روم
شهرهای دانشگاهی آلمان
شهرهای نوردراین-وستفالن
ماده فرانسه
مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱ (میلادی)