لیگ برتر خلیج فارس

لیگ برتر خلیج فارس یا لیگ برتر فوتبال ایران مسابقات لیگ حرفه‌ای و بالاترین سطح باشگاهی لیگ فوتبال ایران است که پس از جام آزادگان آغاز به کار کرد و در حال حاضر با حضور ۱۶ تیم برگزار می‌شود. نخستین دورهٔ این رقابت‌ها در تاریخ ۱۱ آبان ۱۳۸۰ با حضور ۱۴ تیم برگزار شد.

در این لیگ طی بیست و دو دوره گذشته، تیم‌های پرسپولیس (هشت بار)، سپاهان (پنج بار)، استقلال (چهار بار)، فولاد خوزستان (دو بار) و پاس تهران، سایپا و استقلال خوزستان (هر کدام یک بار) به مقام قهرمانی رسیده‌اند.

در رده‌بندی اعلام شده از سوی فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار فوتبال در سال ۲۰۱۲ این لیگ، به عنوان «سی و ششمین لیگ قدرتمند جهان» و «چهارمین لیگ قدرتمند آسیا» انتخاب شده‌است. افزون بر این در رده‌بندی اعلام شده توسط این فدراسیون، لیگ برتر ایران رده چهل و هفتم جهان و چهارم آسیا را در قرن ۲۱ میلادی (۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲) کسب کرده‌است.

موفق‌ترین تیم‌ها 
بیشترین تعداد قهرمانی در ۲۲ دوره لیگ برتر را به ترتیب تیم‌های پرسپولیس (۸ بار)، سپاهان (۵ بار) و استقلال (۴ بار) داشته‌اند. همچنین، بیشترین حضور در سه تیم بالای جدول را به ترتیب تیم‌های استقلال (۱۷ بار)، پرسپولیس (۱۳ بار) و سپاهان (۱۱ بار) داشته‌اند. فهرست ۱۰ تیم برتر این مسابقات به لحاظ تعداد قهرمانی و سپس تعداد مقام‌های کسب‌شده، به شرح زیر است:

تیم‌ها

شمار

تیم‌های کنونی 
۱۶ تیم زیر در دوره بیست و دوم (فصل ۰۳–۱۴۰۲) حاضر هستند.

جدول کلی 
نکات:۱- گل‌های بازی‌هایی که نتایجش با رای کمیته انضباطی تعیین شده‌است در جدول لحاظ نشده‌است. ۲- کسر امتیازهای انضباطی در مجموع امتیازها لحاظ نشده‌است.

۲- تیم‌های استقلال، پرسپولیس، سپاهان و ذوب‌آهن، چهار تیمی هستند که پیشینه حضور در همه ادوار لیگ برتر را دارند.

منبع:

پایان فصل

نحوه برگزاری و حامیان مالی

رقابت‌ها 
از دورهٔ سیزدهم لیگ برتر به بعد، ۱۶ تیم در این رقابت‌ها حاضر هستند، که به‌صورت رفت و برگشت در زمین خودی و حریف به میدان می‌روند، به این ترتیب هر تیم ۳۰ بازی انجام خواهد داد. پیروزی در هر دیدار سه امتیاز و تساوی یک امتیاز برای تیم میزبان و یک امتیاز برای تیم میهمان دارد، در حالی که برای شکست امتیازی در نظر گرفته نمی‌شود. به این ترتیب هر تیمی که بیشترین امتیاز را در طول فصل کسب کند به‌عنوان قهرمان شناخته می‌شود، و دو تیم پایانی جدول رده‌بندی به لیگ آزادگان سقوط می‌کنند.
همچنین در مواردی که امتیازها مساوی شوند تفاضل گل و در صورت برابر بودن مقدار تفاضل گل، تعداد گل‌های زده ترتیب جدول رده‌بندی را مشخص می‌کند.

گزینش برای لیگ قهرمانان آسیا 
 از سال ۱۳۸۷ تا سال ۱۳۹۰ چهار تیم از ایران به‌طور مستقیم در مرحلهٔ گروهی لیگ قهرمانان آسیا حضور داشتند.
 در سال ۱۳۹۰ چهار سهمیهٔ مستقیم ایران، به دو سهمیهٔ مستقیم و دو سهمیه در پلی‌آف تغییر یافت.
 در سال ۱۳۹۱ سهمیه‌های ایران به سه سهمیهٔ مستقیم و یک سهمیهٔ پلی‌آف تغییر پیدا کرد.
 در سال ۱۳۹۷ سه سهمیهٔ مستقیم و یک سهمیهٔ پلی‌آف ایران، به دو سهمیهٔ مستقیم و دو سهمیه در پلی‌آف تغییر یافت.

حامیان مالی 

 شرکت سان استار حامی مالی در ازای تبلیغات در دورهٔ چهاردهم لیگ خلیج فارس.
 شرکت ام‌تی‌ان ایرانسل حامی مالی در ازای استفاده از نام جام ایرانسل در کنار نام خلیج فارس، در دورهٔ یازدهم لیگ خلیج فارس.
 شرکت آل‌اشپورت حامی مالی در ازای استفاده از توپ‌های فوتبال تولیدی این شرکت در مسابقات و کنفرانس‌های مطبوعاتی قبل و بعد از بازی‌ها، در دورهٔ دهم و یازدهم لیگ خلیج فارس.

نشان‌واره

پوشش تصویری 
شبکهٔ سه صدا و سیمای ایران به همراه شبکه ماهواره‌ای جام جم، شبکه ورزش و صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و همچنین شبکه‌های استانی اقدام به پخش زنده این رقابت‌ها می‌کنند.
همچنین پخش آنلاین مسابقات لیگ برتر توسط سایت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایت تلوبیون صورت می‌گیرد.

بازیکنان

بازیکنان خارجی 

هر تیم به‌طور همزمان اجازه استفاده از چهار بازیکن خارجی در هر یک از دیدارهای لیگ خلیج فارس را دارد و در صورت استفاده بیش از چهار بازیکن، از طرف سازمان لیگ برتر و کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال ایران متخلف اعلام شده و جریمه می‌شود. از آغاز دورهٔ هشتم و نهم لیگ، بستن قرارداد جدید با دروازه‌بان‌های خارجی ممنوع اعلام شده بود، اما به دلیل انتقادات فراوان کارشناسان فوتبال و درخواست تعداد زیادی از مربیان تیم‌های لیگ برتری برای تغییر این قانون، از ابتدای دورهٔ دوازدهم لیگ برتر به بعد، سازمان لیگ برتر فوتبال با ایجاد تغییراتی در این قانون، ضمن موافقت با درخواست مربیان مبنی بر لغو ممنوعیت جذب دروازه‌بان خارجی، تیم‌های لیگ برتری را ملزم به جذب دروازه‌بان‌های ملی‌پوش خارجی کرد.

در آغاز دوره بیستم تیم‌ها حق بستن قرارداد با بازیکنان جدید خارجی را نداشتند و فقط با بازیکنان خارجی فصل قبل خود می‌توانستند فصل را شروع کنند.

محرومیت 
هر بازیکن بلافاصله بعد از دریافت چهار کارت زرد یا یک کارت قرمز در طی یک دوره از برگزاری رقابت‌ها مشمول محرومیت از حضور در دیدار بعدی می‌گردد و در صورت ایجاد تشنج یا درگیری‌های شدید در میدان‌های فوتبال به کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال احضار شده و در شرایطی که توضیحاتش به این کمیته قابل قبول و منطقی نباشد، مشمول جریمه‌های دیگری (از قبیل جریمه‌های نقدی و محرومیت از چند بازی بعدی) نیز می‌گردد. اگر بازیکنی در آخرین بازی فصل کارت قرمز دریافت کند اولین بازی فصل بعدی را از دست خواهد داد ولی کارت‌های زرد به فصل بعدی موکول نمی‌شود.
در ادوار گذشته محرومیت با تعداد کارت زرد متفاوت بوده‌است که در جدول زیر به آن پرداخته شده‌است.

نتایج خاص

بازی‌های برگزار نشده و نیمه تمام

آمارها

باشگاه‌های قهرمان به تفکیک فصول

برترین گلزنان لیگ برتر فوتبال ایران

آقای گل‌های لیگ برتر

مربیان قهرمان

بازیکنان قهرمان

قهرمانی‌های متوالی

قهرمانی زود هنگام

تفکیک دوره‌ها بر اساس میانگین گل 
تا پایان بیست و دومین دوره لیگ برتر ۴٬۶۶۲ بازی در این مسابقات انجام شده و ۱۲٬۲۳۶ گل به ثمر رسیده‌است که میانگین ۲٫۶۲ گل در هر بازی می‌باشد. به‌جز دوره هجدهم، بیستم و بیست و یکم لیگ برتر در بقیه ادوار لیگ، میانگین به ثمر رسیدن حداقل دو گل در این بازی‌ها به ثبت رسیده‌است.

منبع:

تفکیک تیم‌ها بر اساس تعداد بازی گل‌زده

بیشترین تعداد بازی گل‌زده در مجموع ادوار لیگ برتر 
در ادوار لیگ برتر استقلال با گلزنی در ۴۹۰ بازی بیش از هر تیمی موفق به گلزنی شده‌است. پرسپولیس نیز با گلزنی در ۴۸۳ بازی در رده دوم این جدول قرار گرفته‌است. تیم‌های سپاهان و ذوب‌آهن هم در رده‌های بعدی این جدول هستند.

نکته: در این جدول تیم‌هایی ذکر شده‌اند که حداقل در ۲۵۰ بازی از بازی‌های لیگ برتر موفق به گلزنی شده‌اند.

تفکیک تیم‌ها بر اساس کلین‌شیت 
تیم استقلال با ثبت ۲۶۲ کلین‌شیت تا پایان بیستمین و یکمین دوره لیگ برتر بهترین عملکرد را در این زمینه داشته‌است. تیم‌های پرسپولیس و سپاهان هم به‌ترتیب با ۲۵۶ و ۲۵۰ کلین‌شیت در رتبه دوم و سوم این رده‌بندی قرار دارند.

بهترین و بدترین

کسب امتیاز 

 امتیازهای کسر شده لحاظ نشده‌است

منبع:

خط حمله 

منبع:

خط دفاعی 

منبع:

برد 

 منبع:

باخت 

منبع

مساوی 

منبع

تفاضل گل 

منبع

سریع‌ترین گل‌ها 

منبع

نکته: سریع‌ترین گل تاریخ فوتبال باشگاهی ایران را هادی عبدالله‌زاده در سال ۱۳۷۸ در بازی ابومسلم و ایرسوتر در ثانیه پنج بازی به ثمر رسانده‌است.

داوران 
تعداد ۱۱۶ داور بازی‌های لیگ برتر را قضاوت کرده‌اند. ترکی، فغانی و قهرمانی سه داوری هستند که بیش از بقیه داوران بازی‌های این مسابقات را سوت زده‌اند.

 در این لیست داورانی ذکر شده‌اند که حداقل صد بازی در لیگ برتر سوت زده‌اند.

تعداد بیشترین داوری در طول یک فصل از لیگ برتر

حضور بانوان در ورزشگاه‌ها 
اولین حضور بانوان در لیگ برتر خلیج فارس در بازی میان استقلال و مس کرمان در ورزشگاه آزادی تهران در هفته سوم از بیست و دومین دوره این رقابت‌ها صورت گرفت.

رکوردها
استقلال در فصل ۰۳-۱۴۰۲ به اولین تیم لیگ برترتبدیل شد که تعداد گل هایش در تاریخ لیگ به عدد هزار گل رسید و تعداد گلهایش چهار رقمی شد

جستارهای وابسته 
 جام حذفی فوتبال ایران
 سوپر جام فوتبال ایران
 لیگ فوتبال ایران

نکات

منابع

پیوند به بیرون 

 آمار لیگ برتر ایران شامل کلیه بازی‌ها، نتایج، اخطارها، پروفایل بازیکنان و ... - انگلیسی پرشین لیگ

بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۱ (میلادی) در ایران
خلیج فارس
لیگ برتر خلیج فارس
لیگ برتر فوتبال ایران
لیگ‌های دسته برتر فوتبال در آسیا
لیگ‌های فوتبال در ایران
لیگ‌های ورزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۱ (میلادی)
مسابقات فوتبال ایران