پارس (شاهنامه)

پارس (Pars) تحت عنوان سرزمین، کشور یا شهر به شکل محرز در جلد دوم شاهنامه و سرگذشت نوذر عنوان شده‌است. زمانیکه به نوذر مسلّم شد که تورانیان پایتخت ایران آمل را متصرف خواهند شد فرزندانش را خواست تا آنها را به دو علت از معرکه فراری دهد یکی اینکه حداقل این دو تن از نژاد کیان بر عرصه خاک باقی بمانند و دوم اینکه ایشان هرچه زودتر خودشان را به پارس برسانند شبستان یا خاندان سلطنت را از اسارت حتمی نجات دهند.

پیشینه پارس شاهنامه 
به عقیده تورانیان و بویژه شاه ترکان افراسیاب ریشه و بنهٔ ایرانیان از پارس بود  این موضوع زمانی در شاهنامه عنوان می‌شود که روز سوم جنگ نوذر با افراسیاب است نبردی که در آن شاه ایران به همراه ۱۲۰۰ تن دیگر به اسارت لشکر توران درآمد. لشکر افراسیاب  جناح شاپور نستوه را شکافتند و رخنه در حصار شهر میسر شد عن‌قریب به دهستان داخل می‌شدند. در همین بحبوحه افراسیاب ترکی  را از لشکرش فرا خواند بنام کروخان ویسه نژاد و چنین گفت:

منظور از مصرع آخر «بجوید بنه مردم بدتنه»، بدین قرار بود که شب قبل هنگام محاصره دهستان لشکر اندک ایرانیان متحد اعم از لشکر نوذر، قارن، شاپور؛ قارن شبانه نزد نوذر آمد اجازه خواست که به تعقیب کروخان برود تا ایشان روی‌پوشیدگان سپاه به چنگ نیاورند. ولی نوذر می‌دانست که با رفتن قارن فردا شکست حتمی خواهد بود راضی نشد ولی قارن و دیگران شبانه رفتند و نوذر نیز پاسی از نیمه شب گذشته پایتخت را رها کرد ولی فردا در بیابان گرفتار شد.

پارس در شاهنامه نام مرزبانی است که پس از مرگ یزدگرد شاپور خود را شایستهٔ جانشینی شاه می‌دانست.

فردوسی در بیت زیر، از برخی مدعیان سلطنت ایران پس از یزدگردشاپور، و از جمله از  پارس چنین  یاد کرده‌است:

پارس در شاهنامه  چند معنی میدهد یکی  به معنی پارسه سرزمینی در جنوب  از ایران است   که از نام تخت جمشید گرفته شد گرچه سپس پارس گفته  شد اما نام اصلی ان پارسه  بود   و نام قدیمی ان انشان بوده  و دیگر انکه برابر و معادل ایران است  نیک میدانیم که  همه همسایگان ایران  از ارمنها و هندیان و چینیان و سریانیان و عربها  و یهودیان و صائبه  و گرجیان  ایران و پارس را یکی میدانستند

جستارهای وابسته 
 شاهنامه

پانویس‌ها

منابع 
 شاهنامهٔ فردوسی
 پارسی نگاشتهٔ شاهنامه، نگارش: فرانک دوانلو، انتشارات آهنگ قلم، چاپ سوم، ۱۳۸۷ (با اندکی تغییر)
 * ش‍اه‍ن‍ام‍ه‌ ح‍ک‍ی‍م‌ اب‍وال‍ق‍اس‍م‌ ف‍ردوس‍ی‌ ب‍راس‍اس‌ ن‍س‍خ‍ه‌ م‍ع‍ت‍ب‍ر م‍س‍ک‍و و م‍ق‍اب‍ل‍ه‌ ب‍ا ن‍س‍خ‍ه‌ ژول‌ م‍ول‌ / م‍ق‍دم‍ه‌ ح‍س‍ی‍ن‌ م‍ح‍ی‌ال‍دی‍ن‌ال‍ه‍ی‌ق‍م‍ش‍ه‌ای‌ ؛ ت‍ص‍ح‍ی‍ح‌ ، ف‍ره‍ن‍گ‌ ل‍غ‍ات‌ و م‍ق‍اب‍ل‍ه‌ ن‍اه‍ی‍د ف‍رش‍ادم‍ه‍ر. ت‍ه‍ران‌: ن‍ش‍ر م‍ح‍م‍د(ص‌)‏‫، نوبت چاپ سوم زمستان ۱۳۷۹.

پیوندبه بیرون 

داستان‌های شاهنامه
جنگ‌های شاهنامه
اسطوره‌شناسی ایرانی
مرزبانان شاهنامه