فهرست نویسندگان کودک و نوجوان

نویسندگان کودک و نوجوان، کسانی هستند که به گونه‌ای حرفه‌ای یعنی تمام‌وقت یا به گونه‌ای آزاد و پاره وقت آثاری در زمینهٔ ادبیات کودکان در قالب نثر یا نظم پدیدمی‌آورند.

در کل، شروع کننده این سبک داستان نویسی هانس کریستین آندرسن نویسنده دانمارکی بوده است و نخستین کسی که در جهان به گونه‌ای حرفه‌ای به آفرینش ادبیات کودکان پرداخت. هانس کریستین آندرسن از افسانه‌های عامیانه و پریان استفاده کرد و با بازآفرینی آن‌ها گونه‌ای افسانه معروف به افسانه‌های نو را پدیدآورد؛ از این پس کسانی دیگر پیدا شدند که برای کودکان داستان می‌نوشتند و نام خود را بر روی آن می‌گذاشتند. اما از سدهٔ نوزدهم بود که این پیشه در جهان غرب رسمیت یافت. آلیس در سرزمین عجایب یکی از خیال‌پردازی‌های برجسته‌ای است که نام نویسنده‌اش لوئیس کارول را که در حقیقت ریاضی‌دان بود همچنین استیون هاوکینگ و همسر او جین هاوکینگ پنج رمان با موضوع علمی در بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰ برای کودکان و نوجوانان منتشر کردند که هاوکینگ نیز در واقع دانشمند کیهان‌شناسی نظری بود، در تاریخ ادبیات کودکان جهان برجسته شد. سدهٔ بیستم اما نویسندگان ادبیات کودکان به جریانی شناخته شده تبدیل شدند. این پدیده نه تنها در کشورهای پیشرفته آمریکایی و اروپایی که به تدریج به کشورهای آسیایی مانند چین، ژاپن، هند، ترکیه و ایران هم رسید.

نویسندگان ادبیات کودکان در ایران از ۱۳۰۰ توانستند آثاری در این زمینه پدید بیاورند. جبار باغچه‌بان از نخستین ایرانیانی است که به سبک جدید برای کودکان آثاری آفرید. اما جریان نویسندگی برای کودکان و نوجوانان در ایران از سال‌های ۱۳۴۰ به بعد با پایه‌گذاری شورای کتاب کودک و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به جریانی رسمیت یافته تبدیل شد. در این دوره نشریه‌ها و رادیو و تلویزیون در ترویج ادبیات کودکان و شناخت نویسندگان ادبیات کودکان تأثیر عمده‌ای داشتند. همچنین آثار انقلابی که نویسندگان آرمان‌خواه می‌نوشتند در گسترش ادبیات کودکان و شناخت نویسندگان این موضوع تأثیر داشت. در این میان صمد بهرنگی که آموزگار روستاهای دوردست آذربایجان شده بود، با نوشتن داستان‌هایی که درونمایه طبقاتی و برجسته کردن نقش و عواطف کودکان فرودست روستایی و حاشیه شهری داشت، موجی از نویسندگان جوان را به دنبال خود پدیدآورد که می‌خواستند مانند او بنویسند. در کنار این جریان کم‌کم از ابتدای دهه ۵۰ نیروهای مذهبی نیز به نوشتن برای کودکان علاقه نشان دهند و جریانی ویژه در ادبیات کودکان پدیدآورند. از شناخته شده‌ترین نویسندگان مذهبی این دوره می‌توان از محمود حکیمی نام برد. با این همه در همین دوره نویسندگان دیگری بودند که نه به جریان انقلابی چپ و نه مذهبی وابسته بودند و بیشتر می‌خواستند برای کودکان داستان‌هایی دل‌پذیر بنویسند. عباس یمینی شریف و ایرج جهانشاهی از این گروه‌است. از این دوره کودکان ایرانی با آثاری آشنا شدند که نویسندگان آن نیز ایرانی بودند. برخی از برجسته‌ترین این نویسندگان پیشه اصلی‌شان آموزگاری یا کار در آموزش و پرورش بود. در این دوره نویسندگانی مانند علی اشرف درویشیان و منصور یاقوتی، نسیم خاکسار برای نوشتن آثاری انقلابی برای کودکان دستگیر و گاه برای سال‌ها زندانی شدند. نویسندگی کودک و نوجوان در ایران از دههٔ ۱۳۴۰ با آثاری که صمد بهرنگی، عباس یمینی شریف، مهدی آذر یزدی، قدسی قاضی نور و دیگران پدیدآوردند نهاد نویسندگی کودک و نوجوان را در جامعه ایران جا انداختند.

برخی از نویسندگان برجستهٔ ادبیات کودکان در جهان 
 هانس کریستین آندرسن
 ژول ورن
 رولد دال
 میشل انده
 آسترید لیندگرن
 ماریا گریپه
 الیزابت دامی
 لیز پیشون

نویسندگان ادبیات کودکان ایران از سال 1300 تا به امروز 
 جبار باغچه بان
 مهدی آذریزدی
 فريده فرجام
 پروین دولت‌آبادی
 احمدرضا احمدی
 صمد بهرنگی
 محمود حکیمی
 عباس یمینی شریف
 منصور یاقوتی
 علی اشرف درویشیان
 نسیم خاکسار
 داریوش عبادالهی
 امین فقیری
 نادر ابراهیمی
 بهرام بیضایی

برخی از نویسندگان ادبیات کودکان ایران از سال 1375 تا به امروز 
 احمد شاملو
 نادر ابراهیمی
 مهدی آذریزدی
 احمدرضا احمدی
 محمدرضا سرشار
 محمدرضا بایرامی
 فریبا کلهر
 هوشنگ مرادی کرمانی
 امیرحسین فردی
 مصطفی رحماندوست
 طاهره ایبد
 منوچهر احترامی
 فرهاد حسن‌زاده
 مهدی رجبی
 شکوه قاسم‌نیا
 حسین ابراهیمی الوند
 توران میرهادی
 بیوک ملکی
 بابک نیک طلب
 مهدی حجوانی
 محسن هجری
 احمد اکبرپور
 سیامک گلشیری
 داود غفارزادگان
 کمال بهروزکیا
 رضی هیرمندی
 افشین علا
 یحیی علوی فرد
 حمیدرضا نجفی
 عرفان نظرآهاری
 گلی امامی
 افسانه شعبان نژاد
 ایرج جهانشاهی
 محمد قاضی
 علی‌اصغر سیدآبادی
 محمدرضا شمس
 حمیدرضا شاه‌آبادی
 فریدون عموزاده خلیلی
 محمود برآبادی
 محمدرضا یوسفی
 آتوسا صالحی
 آرمان آرین
 سوسن طاقدیس
 جمال اکرمی
 عبدالمجید نجفی
 مژگان کلهر
 فریدون عموزاده خلیلی
 محسن هجری
 جمشید خانیان
 سید علی کاشفی خوانساری
 ناصر یوسفی
 عباس جهانگیریان
 محمدهادی محمدی
 مرجان فولادوند
 لاله جعفري

منابع 

 محمد هادی محمدی، زهره قایینی، تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلدهای پنج، شش و هفت، تهران، نشر چیستا- ۱۳۸۳
 دونا نورتون، از روزن چشم کودک، گروه مترجمان، تهران، نشر قلمرو، ۱۳۸۲
 سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
 سادات اخوی، محمد و علی کاشفی خوانساری، چهره‌های ادبیات کودکان و نوجوانان، تهران، روزگار، ۱۳۷۹
 شجری، رضا، بررسی اجمالی و تحلیلی، ادبیات کودکان در ایران از آغاز تا دهه هفتاد، تهران، عیاران، ۱۳۷۴
 https://www.iranketab.ir/profile/3615-سولماز-خواجه-وند
 http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do

پیوند به بیرون 
 تاریخ ادبیات کودکان ایران

ادبیات
کودکان
نویسندگان ادبیات کودک و نوجوان
فهرست‌های نویسندگان