ریاضیات قدیمه در جهان اسلام

ریاضیات در دوران طلایی اسلام به دلیل نیاز به محاسبه اوقات شرعی و روشهای تقسیم ارث و املاک شروع شد. مسلمانان آثار علمی کشور های دیگر چون یونان ، مصر  و هند را مطالعه و سپس به عربی ترجمه کردند. با خواندن این کتاب ها خودشان در علوم مختلف از جمله ریاضی صاحب نظر شدند و پیشرفت های چشمگیری کردند.

مسلمانان بطور خلاصه موارد ذیل را به ریاضیات باستانی افزودند:

 تکمیل فرمت عددنویسی ریاضی
 تکمیل سیستم ارزش گذاری مکانی اعداد
 تکمیل سیستم دهدهی
 تکمیل روشهای چهار عمل اصلی و جذر بر روی کاغذ
 افزودن علم جبر -مثلثات -هندسه تحلیلی و محاسبات عددی 

رسیدن علم ریاضی به اروپا بین قرون ۱۰ تا ۱۲ میلادی حاصل کار دانشمندان ریاضی دان اسلامی بود

جبر 
به شیوه رسمی و مدون با محمد بن موسی خوارزمی یکی از دانشمندان دارالحکمه بغداد آغاز گردید. در آثار خوارزمی سنت‌های ریاضی در یونان، مصر و هند با هم ترکیب شده‌است.

خوارزمی جبر یونانی دیوفانتس را که بصورت هندسی و با اعداد صحیح بود به دانشی واقعی مشتمل بر اعداد صحیح و گنگ و انواع اندازه ها را شامل میشد تبدیل کرد

مهم‌ترین اثر خوارزمی، الجبر و المقابله است.که از زبان عربی به زبان لاتین ترجمه شده و این کتاب تا قرن ۱۶ میلادی در دانشگاه های اروپا بحیث کتاب نصاب بنیادی تدریس می گردید.

پس از خوارزمی، ابویوسف کندی به تکمیل جبر روی آورد. در عصر ترجمه، آثار آپولونیوس، نیکوماخوس و ارشمیدس به عربی ترجمه شد. 

ابوالوفا بوزجانی، نخستین شارح کتاب خوارزمی بود، که به تکمیل مبحث معادلات پرداخت. ابن‌سینا، شرحی بر آثار دیوفانت نوشت. نصیرالدین طوسی، کتاب‌هایی در زمینه ریاضی تألیف نمود. عمر خیام  تألیفات ریاضی مشتمل بر تحقیق در اصل موضوع اقلیدس و حساب و جبر دارد. غیاث‌الدین جمشید کاشانی، کاشف کسر اعشاری و محاسبات عددی بود که اندازه دقیقتری از عدد پی را به دست آورد. معروف‌ترین چهره ریاضی در قرن دهم، بهاءالدین عاملی است. در نزد مسلمین، ریاضیات به علم عدد، هندسه و جبر تقسیم می‌شده‌است.

ابو الوفاء،  ثابت بن قره، فارابی،  ابن بنای مراکشی، ابن حمزه مغربی، ابو کامل مصری و ابراهیم ابن سنان وغیره اکتشافات زیادی در علم ریاضی انجام دادند.

دانسته‌های این دوران رفته رفته راه خود را به ممالک غرب پیدا کردند و در شکل‌گیری رنسانس تأثیرات محسوسی گذاشتند. به‌طور نمونه، لئوناردو فیبوناچی را مسئول معرفی شیوه عددنویسی هندو-عربی منتج این دوران، و جایگزین کردن سیستم عددنویسی رومی در اروپا با این شیوه دانسته‌اند. 

یا در باب اعداد کسری، محمدبن حصار را مبدع خط کسری دانسته‌اند، که در اروپا Vinculum نام گرفت.

حل معادلات درجه سوم 

عمرخیام معادله درجه سوم را از طریق هندسی یعنی محل برخورد یک سهمی و یک دایره حل کرد. حالت خاصی از این روش را قبلا یونانیان بکار برده بودند ولی روش عمرخیام عام بود. روش عمر خیام همچنین اولین کار جدی هندسه تحلیلی بشمار میرود.

شرف الدین طوسی روش نوینی برای یافتن امکان وجود ریشه معادله درجه سوم ارایه کرد که خود حایض اهمیت است

جستارهای وابسته 
 دوران طلایی اسلام

منابع 

 

تاریخ ریاضیات
تاریخ علوم مسلمانان
دوران طلایی اسلام
ریاضیات اسلامی