رزن

رَزَن شهری در شمال شرقی استان همدان در غرب ایران است. این شهر مرکز شهرستان رزن و بزرگ‌ترین شهر این شهرستان می‌باشد که در مسیر جاده غرب به تهران قرار گرفته‌است.

شهر کنونی رزن به واسطه عبور جاده‌ای که از غرب ایران به تهران و شمال کشور وصل می شود و در دوران پهلوی اول ساخته شد گسترش یافت، سپس در دوران پس از انقلاب ۵۷ با ورود مهاجرانی از روستاهای اطراف گسترش بیشتری پیدا کرد و به شکل کنونی درآمد. شهر رزن در شمالی‌ترین نقطه استان همدان در دشت‌های دامنه رشته کوههای خرقان واقع شده‌است.

نام‌گذاری 
صاحب‌نظران بر این باورند که ریشه نام رزن کلمه «رزان» بوده‌است که به علت وجود باغ‌های انگور فراوان در این منطقه به این نام خوانده می‌شده‌است، (رَز به معنای انگور است)، که بعدها این نام به «رازان» و سپس رزن تغییر شکل داده‌است. همچنین روایت دیگری نیز نقل شده که رزن را برگرفته از کلمه رایزن می‌داند که در اصطلاح رایزن به معنی مهمان‌دار بوده‌است. نام این شهر ریشه‌ای فارسی دارد.

آب و هوا 
آب و هوای رزن سردسیر می‌باشد و نسبت به شهرهای دیگر استان هوای سرد تری دارد. اما در تابستان‌ها از آب و هوای نسبتاً معتدلی برخوردار است و میانگین درجه حرارت سالیانه آن به‌طور متوسط ۱۱ درجه سانتی گراد است. متوسط بارندگی سالیانه این شهرستان نیز حدود ۴۰۰ میلی‌متر محاسبه شده‌است و در مجموع با توجه به تقسیم‌بندی آب و هوایی آب و هوای شهرستان رزن سرد و معتدل کوهستانی محسوب می‌شود.

ترابری 
رزن در مسیر جادهٔ ۳۷ همدان - قزوین  قرار دارد و از این رو محل عبور وسائط نقلیه ای است که عمدتاً از استانهای غربی بخصوص کرمانشاه، ایلام و کردستان به سمت تهران، البرز و گیلان می روند یا بالعکس. همچنین مسیرهای فرعی منشعب از رزن به عنوان محورهای مواصلاتی به استانهای زنجان و مرکزی است.

مردم

جمعیت 
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۱۵۳۷۱ نفر بوده‌است.

تاریخ و فرهنگ

زبان 
مردم رزن آذری‌ هستند که به زبان ترکی آذربایجانی و فارسی صحبت می‌کنند، در ادارات و مدارس زبان فارسی رایج است.

گردشگری 
بنا بر گزارش سازمان میراث فرهنگی رزن ۹۱ مورد اثر تاریخی شناسایی شده دارد که ۵۳ اثر آن به ثبت ملی رسیده است.
 تخت خلیل: قلعه ای تاریخی با معماری خشتی مختص به دوران ساسانی که در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب غرب رزن در بر بلندای تپه ای در نزدیکی روستای کاج قرار دارد. ساخت این بنا مربوط به قرن هفتم و هشتم هجری است و در اثر بی توجهی محض سازمان میراث فرهنگی بخش های وسیعی از آن مخروبه شده و دیواره های باقی مانده نیز از استحکام کمی برخوردار است. به گفته منابع محلی آن دورانی که سازمان میراث فرهنگی می توانست تخت خلیل را احیا کند این کار را نکردند و بعد از مخروبه شدن اندک نگاهی به آن دارند.
 خانه تاریخی یگانه: بنای معروف به خانه یگانه با معماری دوران قاجار در حدود سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۱۰ توسط یکی از خوانین در بافت قدیمی جنوب شهر رزن ساخته شده است. این خانه دارای معماری منحصر بفرد دوران قاجار می باشد که در حال حاضر به دلیل مالکیت خصوصی بنا و توجه دیرهنگام سازمان میراث فرهنگی بخش های زیادی از سقف و دیواره های آن تخریب شده است. 
 بنای امام‌زاده اظهر: برج و آرامگاه، معروف به امام‌زاده اظهر بن علی در فاصلۀ ۵ کیلومتری شرق شهر رزن و در میانه گورستانی در کنار روستای درگزین قرار دارد. بنای امام‌زاده عبارت از برجی استوانه‌ای شکل که ۲۰ متر ارتفاع و ۱۹ ترک دارد. هشت متر از ارتفاع برج را ساختمان و بنای امام‌زاده تشکیل می‌دهد که بقعه گنبد این بنا مخروطی شکل است. این بنا در تاریخ ۱۳۲۷/۱۲/۲ به شمارۀ ۳۶۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
 

 بنای امام‌زاده هود: این اثر از بناهای دوران ایلخانی در قرن هشتم به‌شمار می‌آید. این بنا در ۳ کیلومتری شرق شهر رزن و در میان زمین های کشاورزی در اطراف روستای ینگی قلعه قرار گرفته است. پلان نما دوازده ضلعی و از آجر ساخته شده‌است. گنبد آن در گذشته های دور مشابه با بنای امامزاده اظهر به شکل مخروطی بوده اما پس از تخریب این گنبد، حدود یکصد سال پیش گنبد نیم دایره ای فعلی ساخته شده است. این بنا در تاریخ ۱۳۲۷/۱۲/۲ به شمارۀ ۳۶۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
 

 چشمه آبگرم قینرجه: این چشمه آبگرم در جنوبی ترین بخش رزن در ورودی شهر از سمت همدان در تپه های پشتیِ پارک ملت رزن قرار گرفته است. آب چشمه قینرجهٔ رزن حاوی املاح مفید معدنی است و به طور طبیعی قابلیت دسترسی به چشمه آبگرم برای عموم وجود دارد. این چشمه در حال حاضر در انتظار ثبت ملی می باشد.
 زیستگاه حیات وحش و ارتفاعات بقراطی: این منطقه در ۳۵ کیلومتری شمال غرب شهر رزن در نزدیکی روستای بابانظر است و یکی از زیستگاه‌های موجود پرندگان بومی مانند کبک، تیهو، باقرقره، در دامنه‌ها و حیواناتی مانند قوچ، میش وحشی، گرگ، روباه، شغال، خرگوش، احتمالاً کفتار و گورکن می‌باشد. قلهٔ اصلی رشته کوه بقراطی ۲۴۶۳ متر ارتفاع دارد. به دلیل وجود بسیاری از گیاهان دارویی، این منطقه مورد توجه بسیاری از گردشگران قرار گرفته و تنوع زیستی و مناظر فوق‌العاده زیبای گردشگری هر ساله در فصل بهار خیل عظیمی از کوهنوردان، گردشگران و جویندگان گیاهان دارویی را به این منطقه می‌کشاند.

کشاورزی و دامداری 
 شهرستان رزن سهم قابل توجهی در تولیدات کشاورزی در استان همدان را دارد، این شهرستان با تولید حدود ۱ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی رتبه نخست تولیدهای این بخش را در استان همدان از آن خود کرده‌است. انواع تولیدات کشاورزی این شهرستان شامل گندم، جو، سیب زمینی، دانه روغنی، یونجه، صیفیجات، رازیانه و غیره می‌باشد.
 رزن دارای انواع باغ‌های میوه از قبیل گردو و سیب و به‌خصوص باغات انگور می‌باشد که محصولات جانبی فراوانی از جمله شیره و کشمش از آن‌ها تولید می‌شوند.
 در شهرستان رزن واحدهای تولیدی گوشت طیور از جمله پرورش شترمرغ، بوقلمون، بلدرچین و تعداد زیادی واحد مرغ داری، گاوداری و دامداری فعالیت دارند که سهم قابل قبولی از تولید گوشت استان همدان را به خود اختصاص داده‌اند. در زمینه آبزی پروری نیز انواع استخر‌های پرورش ماهی قزل آلا در سطح شهرستان مشغول به کار هستند.

منابع 
 انسان‌شناسی و فرهنگ
رزن - انسان‌شناسی و فرهنگ

پانویس 

 اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
 مختصات و ارتفاع
 همشهری آنلاین
 فرمانداری شهرستان رزن  اطلاعات جغرافیایی و مختصات. بازبینی‌شده در ۵ دی ۱۳۹۰
 شهرداری رزن  تاریخچه شهر و موقعیت جغرافیایی. بازبینی‌شده در ۵ دی ۱۳۹۰
 سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان شهرستان رزن. بازبینی‌شده در ۵ دی ۱۳۹۰
 سازمان جهاد کشاورزی استان همدان سیمای شهر رزن. بازبینی‌شده در ۷ مرداد ۱۳۹۰
 سازمان صنایع و معادن استان همدان شهرک صنعتی رزن. بازبینی‌شده در ۲۷ فروردین ۱۳۹۰
 صداو سیمای مرکز همدان امام زاده‌های استان همدان. بازبینی‌شده در ۵ دی ۱۳۹۰
 پایگاه ملی داده‌های علوم زمین، معادن ایران معادن شهرستان رزن. بازبینی‌شده در ۵ بهمن ۱۳۸۹
 خبر گزاری ایرنا به نقل از مدیر جهاد کشاورزی شهرستان رزن. بازبینی‌شده در ۱۱ خرداد ۱۳۹۰
 خبر گزاری فارس به نقل از مدیر جهاد کشاورزی شهرستان رزن. بازبینی‌شده در ۱۷ خرداد ۱۳۹۰
 خبر گزاری فارس به نقل از رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان رزن. بازبینی‌شده در ۱۹ آذر ۱۳۹۰
 میراث آریا، خبرگزاری اجتماعی و فرهنگی به نقل از سرپرست معاونت صنایع‌دستی استان همدان. بازبینی‌شده در ۵ دی ۱۳۹۰
 ایران‌شناسی، زیارت و سیاحت معرفی شهر رزن. بازبینی‌شده در ۵ دی ۱۳۹۰
 انجمن اسب ایران مصاحبه بامسئول مرکز پرورش اسب اصیل عرب، ابراهیم سیا منصوری. بازبینی‌شده در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۰
 شناسنامهٔ آبادی‌های استان همدان (شهرستان رزن - بخش قروه درجزین و سردرود)، دفتر آمار و اطلاعات معاونت برنامه‌ریزی استانداری، همدان، ۱۳۸۶

پیوند به بیرون 
 وبگاه فرمانداری رزن
 وبگاه شهرداری رزن

پراکنش آذری‌ها
شهرستان رزن
شهرهای استان همدان
شهرهای شهرستان رزن