باقر پرهام

باقر پَرهام (۹ تیرِ ۱۳۱۴ – ۷ خردادِ ۱۴۰۲) مترجم و پژوهشگرِ جامعه‌شناسی و فلسفه بود. وی از سال ۲۰۰۰ میلادی در ساکرامنتو، کالیفرنیا سکونت داشت.

زندگی 
باقر پرهام در خانوادهٔ تنگدستی در رودبارِ گیلان زاده شد. پدرش دهقانی بی‌زمین بود. تحصیلاتش را از مکتب شروع کرد. به همین سبب آغاز تحصیلات رسمی او در مدرسه از کلاس دوم شروع شد؛ یعنی چون خواندن و نوشتن را در مکتبخانه آموخته بود او را در کلاس دوم پذیرفتند. تحصیلات ابتدایی را در دبستان سیروس رودبار گذراند. چون پدرش که کارمند شرکت نفت شده بود به رشت منتقل شد، او نیز با خانواده به رشت رفت. پایه ششم را ابتدا در مدرسه مژدهی رشت شروع کرد ولی چون می‌خواست در رشته ادبی تحصیل کند به دبیرستان نوربخش رشت منتقل شد. ششم ادبی را در سال ۱۳۳۵ به پایان رساند و به تهران رفت تا برای شرکت در امتحان ورودی دانشسرای عالی آماده شود. در امتحان ورودی دانشسرای عالی در دو رشته قبول شد: رشته زبان فرانسه و رشته فلسفه و علوم تربیتی که دومی را انتخاب کرد. در سال‌های ۱۳۳۵ تا پاییز ۱۳۳۸، در دانشسرای عالی تحصیل کرد. پس از دریافت لیسانس در رشتهٔ فلسفه و علوم تربیتی، برای اجرای تعهد پنج سال دبیری به کاشان رفت و در دبیرستان‌های آن شهر مشغول تدریس شد.

پیش از آن که به کاشان برود، چند ماهی در پژوهشی در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی شرکت کرده بود. در سال ۱۳۴۳ وارد این مؤسسه شد. در سال ۱۳۴۶ بورس تحصیلی دولت فرانسه را دریافت کرد. اوایل پاییز سال ۱۹۶۷ به پاریس اعزام شد و در حومهٔ شمال غربی پاریس به دانشگاه نانتر پاریس رفت و در رشته جامعه‌شناسی برای دورهٔ دکترا ثبت نام کرد. اما مدتی بعد بورسیه را رها کرد و به ایران بازگشت. در آغاز سال تحصیلی ۱۳۵۰ با یک بورس تحصیلی دیگر مجدداً عازم پاریس شد و در مدرسه عالی مطالعات علوم اجتماعی پاریس ثبت نام کرد. آلن تورن استاد راهنمایش بود. پس از بیست و شش ماه از رساله دکترایش با موضوع «بازسازی مناطق زلزله‌زده فردوس» دفاع کرد و در مقابل هیئت داوران دانشگاه دکارت پاریس در اواسط زمستان ۱۳۵۲ با اخذ درجه ”بسیار خوب” تحصیلاتش را به پایان رساند و به ایران بازگشت.

شورای استادان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران تصویب کرد که او به سمت استادیار جامعه‌شناسی در آنجا منصوب شود. درخواست دانشکده برای کسب موافقت به شورای دانشگاه تهران فرستاده شد. دانشگاه نیز موافقت کرد ولی ساواک با انتصاب او در آن سمت مخالفت کرد.

فعالیتِ سیاسی 
 پرهام گرچه با حزب توده ایران سر سازگاری نداشت ولی او را به اتهام مرام اشتراکی محکوم کرده و به زندان قصر فرستادند.
 پرهام از اعضای کانون نویسندگان ایران بود.

درگذشت 
باقر پرهام ۷ خردادِ ۱۴۰۲ در ۸۷ سالگی در ساکرامنتو، کالیفرنیا درگذشت.

کتاب‌شناسی

ترجمه 
 امیل دورکیم. دربارهٔ تقسیم کار اجتماعی، تهران: کتابسرای بابل، ۱۳۶۹، 400 صفحه. 
 امیل دورکیم. صور بنیانی حیات دینی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۸۳، 626 صفحه. 
 داریوش شایگان. هانری کربن‌: آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی‌، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز، ۱۳۷۱، 548 صفحه. 
 کارل مارکس. نبردهای طبقاتی در فرانسه از ۱۸۴۸ تا ۱۸۵۰، تهران: نشر مرکز، 200 صفحه. 
 ریمون آرون. مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۴، 804 صفحه. 
 ریچارد سنت. اقتدار، تهران: انتشارات شیرازه، 300 صفحه. 
 کارل مارکس. هیجدهم برومر لوئی بناپارت، تهران: نشر مرکز، 210 صفحه. 
 ریمون بودون. مطالعاتی در آثار جامعه‌شناسان کلاسیک، تهران: نشر مرکز، ۱۳۸۳.
 ژان هیپولیت. مقدمه بر فلسفه تاریخ هگل، تهران: انتشارات آگاه، 154 صفحه. 
 ژان وال. ناخشنودی آگاهی در فلسفه هگل، تهران: انتشارات آگاه.
 کارل مارکس. گروندریسه، مبانی نقد اقتصاد سیاسی، ترجمه با احمد تدین، چاپ اول ۱۳۶۳
 کریستیان دولاکامپانی. تاریخ فلسفه در قرن بیستم، تهران: نشر آگه.
 گئورگ ویلهلم فریدریش هگل. استقرار شریعت در مذهب مسیح، تهران: انتشارات آگاه، 160 صفحه. 
 گئورگ ویلهلم فریدریش هگل. پدیدارشناسی جان، تهران: انتشارات کندوکاو، ۱۳۹۰.
 گئورگ ویلهلم فریدریش هگل. پیشگفتار پدیدارشناسی جان، تهران: انتشارات آگاه.
 گابریل گارسیا مارکز. ماجرای اقامت پنهانی میگل لیتین در شیلی، تهران: انتشارات سپهر خرد، 184 صفحه. 
 لئو اشتراوس. حقوق طبیعی و تاریخ، تهران: انتشارات آگاه، 416 صفحه. 
 میشل فوکو. نظم گفتار، تهران: نشر آگه، ۱۳۷۹، 82 صفحه. 
 یوسف اسحاق‌پور. بر مزار صادق هدایت، تهران: انتشارات باغ آینه، ۱۳۷۳، 104 صفحه. 
 هانری مندراس و ژرژ گورویچ. مبانی جامعه‌شناسی، تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۹
 روژه گارودی. در شناخت اندیشهٔ هگل، تهران: انتشارات آگاه، ۱۳۶۲
 آستولف لویی لئونور مارکی دو کوستین. نامه‌های روسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۹۹، 394 صفحه. 
 ژرژ گورویچ. مطالعاتی دربارهٔ طبقات اجتماعی، تهران: انتشارات اندیشه احسان، ۱۳۹۹، 268 صفحه.

تألیف 
 گسترش مدارس غیرانتفاعی و شهریه‌بگیر در تهران ۱۳۷۳–۱۳۷۴ (پایان‌نامه)
 با نگاه فردوسی
 باهم‌نگری و یکتانگری: مجموعهٔ مقالات
 جامعه و دولت

منابع 

اعضای کانون نویسندگان ایران
اهالی رودبار
پژوهشگران اهل ایران
جامعه‌شناسان اهل ایران
جامعه‌شناسان اهل رودبار
درگذشتگان ۱۴۰۲
دور از وطن‌های اهل ایران در ایالات متحده آمریکا
زادگان ۱۳۱۴
مترجمان اهل ایران