عالم‌آرای عباسی

تاریخ عالم‌آرای عباسی کتابی دربارهٔ تاریخ پادشاهان صفوی از زمان شاه اسماعیل یکم تا پایان پادشاهی شاه عباس یکم است که توسط یکی از دبیران دربار صفوی به نام اسکندر بیگ ترکمان در زمان سلطنت شاه عباس یکم نوشته شده‌است.

نویسنده خود بسیاری از وقایع زمان شاه اسماعیل دوم تا انتهای سلطنت شاه عباس یکم را از نزدیک مشاهده کرده و حتی در برخی از رخدادها دخیل بوده‌است. بخش‌های مربوط به سلطنت شاه اسماعیل یکم تا انتهای سلطنت شاه طهماسب یکم به صورت مختصر و وقایع پس از آن به صورت مشروح در کتاب ذکر شده‌است. وقایع زمان شاه عباس اول نیز به صورت مشروح و سال به سال در کتاب مرقوم شده‌است. نویسنده تلاش کرده در مورد روایت رخدادها بی‌طرفی و واقع‌نگری را رعایت کند اما نمی‌توان تأثیر برخی ملاحظات سیاسی را در نقل وقایع نادیده گرفت.

این کتاب در کل مهم‌ترین سند تاریخی دوران شاه عباس یکم و پنج سال ابتدای سلطنت شاه صفی محسوب می‌گردد. بخش‌های مربوط به سلطنت شاه صفی به صورت کتابی مجزا به نام «ذیل تاریخ عالم آرا» به چاپ رسیده‌است و همراه با کتاب اصلی چاپ نشده‌است.

این کتاب به نثری ساده و محکم نوشته شده‌است و از مهمترین و بهترین کتاب‌های تاریخی ایران محسوب می‌شود.

به‌طور نمونه در کتاب تاریخ عالم‌آرای عباسی در رابطه با فتح هرموز چنین آمده‌است:

جستارهای وابسته 
 جنبش جنوب ایران
 روز ملی خلیج فارس
 امپراتوری پرتغال
 جنگ‌های ایران و پرتغال
 جنگ‌های انگلو-ایران
 مقیم خلیج فارس سرای بریتانیا در خلیج فارس
 اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان (کتاب)

پانویس

منابع 
 مقدمه چاپ جدید عالم آرای عباسی، ایرج افشار، تهران، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۲.
 نوایی، عبدالحسین، متون تاریخی به زبان فارسی، سازمان سمت، ۱۳۷۵.

شاهنشاهی صفویه
کتاب‌های تاریخی درباره ایران
کتاب‌های تاریخی سده ۱۱ (قمری)
کتاب‌های تاریخی سده ۱۷ (میلادی)
کتاب‌های تاریخی صفویان
کتاب‌های زبان فارسی
کتاب‌های فارسی
نثر فارسی درسی