محمد متوسلانی

محمد متوسلانی (زاده ۱۷ مهر ۱۳۱۴) هنرپیشه، فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده و کارگردان ایرانی است. او به همراه منصور سپهرنیا و گرشا رئوفی گروه کمدی معروف سینمای ایران در دهه چهل خورشیدی را به وجود آورد. در ۱۳۳۷ با بازی در فیلم «طوفان در شهر ما» به کارگردانی ساموئل خاچیکیان وارد سینما شد و با کارگردانی فیلمهایی مانند سازش و ذبیح در دهه پنجاه شهرت خود را بیشتر کرد. سال ۱۳۶۸ در هشتمین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی فجر برای فیلم‌نامهٔ «جستجوگر» دیپلم افتخار گرفت و برای همین فیلم نامزد دریافت بهترین کارگردانی شد.

زندگی 
محمد متوسلانی در ۱۷ مهر ۱۳۱۴ در تهران به دنیا آمد. از دانشگاه تهران فوق دیپلم زبان و ادبیات انگلیسی گرفت در همین دانشگاه زیر نظر بلچر دورهٔ تئاتر را گذراند.
بعدها با مراجعه به استویو های فیلمسازی و ارائه عکس به انها از استودیو عصر طلایی با او تماسی گرفته شد .قرارددادی نوشت با رقم دویست تومان.در روز فیلمبرداری متوجه شد باید در نقشی منفی کنار ملک مطیعی بازی کند.اعلام انصراف کرد .

بازیگری
تا روزی در سراج جاده ابعلی در کنار پاتوق دوغ ابعلی خاچیکیان را دید و او پیشنهاد بازی در فیلم طوفان در شهر ما را داد.و این اولین بازی او در سینما شد.......بدنبال این اتفاق این سه نفر در کنار یکدیگر قرار گرفتند...متوسلانی.سپهرنبا.گرشا
بعد از ان فیلم خسرو پرویزی که در ان زمان منتقد سینما بود از متوسلانی خواست قصه ایی به او بدهد که بر مبنای ان سه نفر باشد.او ۲۴ ساعت از زندگی سه جوان بیکار را نوشت و پرویزی انرا به سناریو تبدیل کرد.فیلم بی ستاره ها ساخته شد و نشان دهنده استقبال از این گروه ۳نفر بود .این فیلم باعث تثیبت نسبی گروه سه نفره شد که طی چند سال بعد فیلمهای انان جزو پرفروشهای دهه ۴۰ و ۵۰ بود......سومین فیلم انان در استودیو اژیر فیلم خاچیکیان ساخته شد.اولین سناریوی متوسلانی با کارگردانی اقامالیان...متوسلانی در این فیلم سعی کرد سه نفر از هم جدا باشند تا مثل دیگر گروه های کمدی مثلا لورل و هاردی وابسته نباشند تا بعد از جدایی دچار شکست شوند.برای همین در بچه محل از هم جدا بودند و متوسلانی به محله ایی میامد که گرشا و سپهرنیا در انجا کاسب بودند و او عاشق خواهر گرشا میشد و ازدواج میکرد...ناگفته نماند بچه های محل استقبال چندانی نداشت.

کارگردانی
که بعد از ان متوسلانی فیلم خودش ترس و تاریکی را تهیه و کارگردانی کرد که به لحاظ فروش کاملا شکست خورد......
متوسلانی دبیر شد و بدهی های فیلم خود را پرداخت میکرد...تا بعد مدتی که سپهرنیا به او میگوید میثاقیه تهیه کننده بزرگ و نامی گفته که اگر قصه ایی بر اساس انها باشد او میسازد.متوسلانی طرحی را به او میدهد به اسم سه تفنگدار که میثاقیه میپسندد و میدهد شباویز انرا کارگردانی کند و بسیار موفق و پرفروش میشود که این میشود اغاز موفقیت واقعی این گروه در دو دهه.بعد از ان صابر رهبر فیلمی از انها میسازد سه نخاله پروفروشترین فیلم سال که تثببت گروه موفق تجاری میشود .صابر قرارداد میبندد با انها سه قرار داد اما سناریو ندارد .قرار داد فسخ و با عصر طلایی کار میکنند .چند فیلم.بعد ان متوسلانی فیلم دومش سه کاراگاه خصوصی را با میثاقیه مییازد.فیلم موفقی میشود .او تعداد زیادی را کارگردانی میکند که جزو بهترینهای گروه است.انها با میثاقیه چند محصول مشترک تولید میکنند.در ژاپن و ترکیه. 

متوسلانی حدود ۲۰ فیلم را کارگردانی میکند .که تعدادی مربوط به گروه سه نفره است.بعد از کارگاه خصوصی او سه ناقلا در ژاپن را کارگردانی میکند.بعد از ان بیشتر تعداد تولید میثاقیه را متوسلانی کارگردانی میکند. او در دهه ۵۰ به امریکا میرود که تحصیل سینما کند .و عملا گروه از هم می پاشد.علیرغم موفقیت تجاری انها.متوسلانی که راس گروه در نوشتن و کارگردانی است دوست دارد به سینمای جدی تری بپردازد.راهی امریکا میشود.

همراه موج نو
بعد از برگشت از امریکا که عایدی انچنانی برای متوسلانی ندارد..فیلم موفق سازش را میسازد .سناریو مشترک با بهبهانی.فیلمی موفق در نقد اجتماعی و تزویر شهری در قصه ایی با محوریت شوراهای محلی که پدیده تازه ایی در زندگی شهری است.با بازی وثوقی و ارمان .فیلم توانست جوایز متعددی را در فستیوال سپاس بدست آورد .و عملا متوسلانی به کارگردانان موج نو پیوست.فیلم سازش فیلمی  کمدی انتقادی بود که بسیار موفق عمل کرد......
نکته جالب در این فیلم که نشان دهنده جدی بودن ان  برای متوسلانی است.. انتخاب اول  نقش نامزد وثوقی خانم  ارام است که متوسلانی بعد از چند سکانس میگوید چندان قیافه دخترانه ایی ندارد و بجای ان نوش افرین بازیگر این نقش میشود .ارام در فیلم بعدی متوسلانی ذبیح بازی میکند.
بعد این فیلم ذبیح اثری جدی بود به نویسندگی ابراهیم مکی .اینبار هم وثوقی برای متوسلانی بازی کرد و به اصرار کارگردان وثوقی در این فیلم سبیل داشت که علیرغم مخالفت وثوقی بعد موفقیت فیلم به متوسلانی اقرار میکند نظر و انتخاب سبیل برای او چقدر درست بوده است.ابی در تیتراژ این فیلم یکی از معروفتیرین ترانه های خود را خوانده بنام پوست شیر با اهنگسازی مرحوم واروژان.فیلمی موفق که توانست جوایزی را در فستیوال سپاس کسب کند.قصه باج گیری بنام ذبیح که بر اساس زندگی واقعی یکی از باج گیران شهر اراک ساخته شده .او به زندان می افتد و بعد از ازادی توسط پسرش که نمیداند او پدرش است کشته میشود....

بعد انقلاب
فیلم کمدی معروف کفشهای میرزا نوروز به کارگردانی اوست.یکی از کمدهای خوب بعد از انقلاب که سناریوی انرا بیضایی نوشته.با طرح و موضوعی شیرین در زمان تاریخی .و با بازبگران بزرگ انزمان ساخته شده ...نصیریان.کشاورز.امیر سلیمانی و....

فیلم‌شناخت

بازیگر 

 طوفان در شهر ما (۱۳۳۷)
 تپه عشق (۱۳۳۸)
 بی‌ستاره‌ها (۱۳۳۸)
 شیرفروش (۱۳۳۹)
 بچه‌های محل (۱۳۳۹)
 ترس و تاریکی (۱۳۴۲)
 سه تفنگدار (۱۳۴۳)
 ستاره صحرا (۱۳۴۳)
 جاهل‌ها و ژیگول‌ها (۱۳۴۳)
 سه کارآگاه خصوصی (۱۳۴۴)
 سه تا نخاله (۱۳۴۴)
 سه تا بزن‌بهادر (۱۳۴۴)
 سه ناقلا در ژاپن (۱۳۴۵)
 سه قهرمان (۱۳۴۵)
 سه بمب آتشین (۱۳۴۵)
 ولگردها (۱۳۴۶)
 سه جوانمرد (۱۳۴۶)
 پسران علاءالدین (۱۳۴۶)
 هفت دختر برای هفت پسر (۱۳۴۷)
 قدرت عشق (۱۳۴۷)
 سه دیوانه (۱۳۴۷)
 ریکاردو (۱۳۴۷)
 جنجال پول (۱۳۴۷)
 آواره‌های تهران (۱۳۴۷)
 غول بیابانی (۱۳۴۸)
 سه فراری (۱۳۴۸)
 پسران قارون (۱۳۴۸)
 یک چمدان سکس (۱۳۵۰)
 شیادان (۱۳۵۰)
 سه دلاور بی‌باک (۱۳۵۰)
 سه دلاور (۱۳۵۰)
 سه تا جاهل (۱۳۵۰)
 یک میلیونر و دو مفلس (۱۳۵۱)
 اعجوبه‌ها (۱۳۵۱)
 حلقه‌های ازدواج (۱۳۵۶)
 دل و دشنه (۱۳۷۳)
 بانی چاو (۱۳۷۴)
 شب روباه (۱۳۷۵)
 زمهریر (۱۳۸۸)
 گناهکاران (۱۳۹۰)
 مستانه (۱۳۹۳)
• ارثیه فامیلی (۱۳۹۹)

کارگردان 
 ترس و تاریکی (۱۳۴۲)
 سه کاراگاه خصوصی (۱۳۴۴)
 سه ناقلا در ژاپن (۱۳۴۵)
 ولگردها (۱۳۴۶)
 هفت دختر برای هفت پسر (۱۳۴۷)
 یک چمدان سکس (۱۳۵۰)
 شیادان (۱۳۵۰)
 یک میلیونر و دو مفلس (۱۳۵۲)
سازش (۱۳۵۳)
ذبیح (۱۳۵۴)
غارتگران (مجموعه تلویزیونی ۱۳۵۷)
کفش‌های میرزا نوروز (۱۳۶۴)
جستجوگر (۱۳۶۸)
دو روی سکه (۱۳۷۱)
هر چی تو بخوای (۱۳۸۵)

نویسنده 
 بچه‌های محل (۱۳۳۹)
 ترس و تاریکی (۱۳۴۲)
 سه تفنگدار (۱۳۴۳)
 سه کاراگاه خصوصی (۱۳۴۴)
 سه تا نخاله (۱۳۴۴)
 سه ناقلا در ژاپن (۱۳۴۵)
 ولگردها (۱۳۴۶)
 یک چمدان سکس (۱۳۵۰)
 شیادان (۱۳۵۰)
 سه دلاور (۱۳۵۰)
 سازش (۱۳۵۳)
 حلقه‌های ازدواج (۱۳۵۶)
 دوروی سکه (۱۳۷۱)

تهیه‌کننده 
 بچه‌های محل (۱۳۳۹)
 ترس و تاریکی (۱۳۴۲)
 ولگردها (۱۳۴۶)
 دو روی سکه (۱۳۷۱)

تدوین 
 ترس و تاریکی (۱۳۴۲)
 یک میلیونر و دو مفلس (۱۳۵۱)

حضورافتخاری 
آسمون جل (۱۳۳۸)
فریاد نیمه شب (۱۳۴۰)

تلوزیون 
معین پزشک (۱۳۷۵)
شب روباه (۱۳۷۸)
گاهی به پشت سر نگاه کن (۱۳۹۴)
درجستجوی آرامش (۱۳۹۶)

منابع

پیوند به بیرون 
 
 

متوسلانی، محمد
بازیگران مرد فیلم اهل ایران
زادگان ۱۳۱۴
فیلم‌نامه‌نویسان اهل ایران
کارگردانان فیلم اهل ایران
نویسندگان مرد اهل ایران
تهیه‌کنندگان فیلم اهل ایران
تدوین‌گران اهل ایران