عتبات عالیات

عَتَبات عالیات یا عتبات، اصطلاحی است که شیعیان دوازه امامی آن را برای اشاره به آرامگاه‌های امامان خود در عراق به کار میبرند. این آرامگاه‌ها در شهرهای کربلا، نجف، سامرا و کاظمین قرار دارند.

واژهٔ «عَتَبَة» در زبان عربی به‌معنای آستان و درگاه است. در این عبارت، واژهٔ عتبه که به صورت جمع (عَـتَـبات) به کار رفته، دارای صفتی شده (عالیات) که در زبان عربی باید با موصوفِ خود (عتبه) تطابق داشته باشد؛ بنابراین، در اینجا صفت هم به‌صورت جمع آمده‌است. این قاعدهٔ تطابق صفت با موصوف مربوط به زبان عربی است و در زبان پارسی (فارسی) لازم نیست رعایت شود.

عتبات در شهرهای کربلا، کاظمین، نجف و سامرا واقع شده‌اند و شامل آرامگاه‌های شش تن از پیشوایان شاخهٔ دوازده امامی شیعه می‌شوند.
 علی بن ابیطالب: نجف
 حسین بن علی: کربلا
 عباس بن علی: کربلا
 علی‌اکبر: کربلا
 موسی کاظم: کاظمین
 محمد تقی: کاظمین
 علی نقی: سامرا
 حسن عسکری: سامرا

در خلال سدهٔ نوزدهم میلادی، عتبات عالیات مهم‌ترین کانون‌های تحصیل و آموزش شیعی بودند.

در دوره صدام حسین در عراق سفر به عتبات عالیات ممنوع اعلام شد و شیعیان زیادی در حسرت زیارت جان سپردند تا اینکه با سقوط صدام به دست ائتلاف در سال 1381، موج زیارت شیعیان از عتبات عالیات شروع شد.

با آنکه زیارت اربعین از سال 61 هجری قمری وجود داشته است اما بعد از سقوط صدام در سال 81 شمسی روز به روز به جمعیت زوار اربعین افزوده شد. بصورتی که در سال 1402 جمعیتی بالغ بر 30 میلیون نفر در روزهای منتهی به اربعین به کربلا رفتند.

منابع 
لغتنامهٔ دهخدا، سرواژه‌های عتبه و عتبات.
 NEGUIN YAVARI: Shiʿa holy places in Iraq، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.

پیوند به بیرون 
ستاد بازسازی عتبات عالیات
ستاد بازسازی عتبات عالیات شهرستان نایین
ویکی‌پدیا و ستاد بازسازی

اصطلاحات اسلامی
تشیع و سیاست
تشیع
شهرهای مقدس
شیعه دوازده‌امامی