فهرست قهرمانان لیگ فوتبال ایران

قهرمانان لیگ فوتبال ایران، باشگاه‌های فوتبالی هستند که از سال ۱۳۴۹ تاکنون در بالاترین دستهٔ لیگ فوتبال ایران شرکت کرده و به مقام نخست رسیده‌اند. قهرمان لیگ ایران، به عنوان نمایندهٔ فوتبال ایران جواز شرکت در معتبرترین رقابت‌های باشگاهی فوتبال آسیا – هم‌اکنون لیگ قهرمانان آسیا، پیشتر جام باشگاه‌های آسیا – را هم به‌دست می‌آورد. پنج دورهٔ لیگ کشوری در ایران برگزار شده‌است و ۷ باشگاه موفق به قهرمانی لیگ ایران شده‌اند. هفت باشگاه قهرمانان لیگ ایران عبارتند از: تاج/استقلال تهران، پرسپولیس، پاس تهران، سایپا تهران/کرج، سپاهان اصفهان، فولاد خوزستان و استقلال خوزستان.

در کل باشگاه فوتبال پرسپولیس با ۱۵ عنوان قهرمانی، پرافتخارترین باشگاه در لیگ فوتبال ایران است. باشگاه استقلال ۹ بار، پاس و سپاهان هر کدام ۵ بار، سایپا ۳ بار، فولاد ۲ بار و استقلال خوزستان ۱ بار قهرمانی را تجربه کرده‌اند.

از ۱۳۴۹ تاکنون، لیگ فوتبال ایران با نام‌ها و به شکل‌های مختلفی برگزار شده‌است. هم‌اکنون لیگ برتر فوتبال ایران تحت عنوان جام خلیج فارس بالاترین و معتبرترین سطح لیگ فوتبال در ایران است و هر فصل آن در ۲ سال پیاپی با شرکت ۱۶ تیم از سراسر کشور و به‌صورت دوره‌ای و رفت و برگشت برگزار می‌گردد.

پیشینه 

فوتبال باشگاهی در ایران سابقهٔ زیادی دارد اما برگزاری مسابقاتی منظم و در سطح کشوری، با فراز و نشیب‌های زیادی همراه بوده‌است. نخستین جرقه‌های لیگ فوتبال در ایران در سال‌های ۱۳۳۶ زده‌شد و یک سری مسابقات باشگاهی با نام جام قهرمانی ایران برگزار شد. گفته می‌شود باشگاه فوتبال تاج تهران در سال ۱۳۳۶، جم آبادان در سال ۱۳۳۹ دارایی در سال ۱۳۴۱، پاس در سال ۱۳۴۶ و ۱۳۴۷ و پیکان در سال ۱۳۴۸ در این مسابقات قهرمان شدند اما این مسابقات چندان منظم نبود.

نخستین دوره لیگ فوتبال باشگاهی کشوری در ایران ک به‌طور منظم برگزار شد، جام منطقه‌ای ایران ۱۳۴۹ بود. این مسابقات با شرکت ۲۲ تیم در ۸ منطقهٔ کشور برگزار شد و تاج با قهرمانی در این مسابقات، قهرمان نخستین لیگ منظم و کشوری در ایران لقب گرفت. سال بعد یک دورهٔ دیگر نیز از جام منطقه‌ای برگزار شد که در آن پرسپولیس قهرمان جام شد.

در دههٔ ۵۰، جام تخت جمشید لیگ فوتبال اصلی در ایران بود که نخستین دورهٔ آن در سال ۱۳۵۲ با قهرمانی پرسپولیس آغاز شد و ۵ دوره به‌صورت دوره‌ای و رفت‌وبرگشتی برگزار گردید. ۲ دوره اول این جام با شرکت ۱۲ تیم و ۳ دوره بعدی آن با ۱۶ تیم برگزار شد. در این زمان به جز تهران که باشگاه‌هایش قهرمان بلامنازع این رقابت‌ها بودند، گیلان و خوزستان از مراکز مهم بودند.

در حالی که ششمین دوره جام تخت جمشید در حال برگزاری بود، انقلاب ایران اتفاق افتاد و این مسابقات را نیمه‌کاره گذاشت. به دنبال انقلاب، لیگ ایران به مدت ۱۱ سال تعطیل شد. در زمان جنگ ایران و عراق و تعطیلی لیگ کشوری، از سال ۶۴ لیگ‌های استانی شروع به فعالیت کردند. مسابقات جام قدس بدون شرکت باشگاه‌ها و با تیم‌های استانی برگزار شد که استان تهران و استان اصفهان موفق به قهرمانی شدند. پس از جنگ، یک دوره از جام قدس در سال‌های ۶۹–۱۳۶۸ به صورت لیگ کشوری و با شرکت ۲۲ تیم که شامل ۴ تیم از تهران و ۱۸ تیم از شهرستان‌ها بود با قهرمانی استقلال به پایان رسید که نخستین لیگ بعد از انقلاب محسوب می‌شود.

در سال ۱۳۷۰، لیگ فوتبال ایران با نام جام آزادگان دوباره زنده شد و پاس نخستین قهرمان آن شد. ۱۰ دوره از جام آزادگان تا سال ۱۳۸۰ برگزار شد. در دههٔ ۷۰ خوزستان که هنوز اثرات جنگ بر آن باقی بود، از صحنه کنار رفت و خراسان و آذربایجان به عنوان مراکز جدید استعداد فوتبال ایران سر برآوردند اما همچنان هیچ باشگاه خارج از تهرانی موفق به قهرمانی نشده‌بود.

در سال ۱۳۸۰، لیگ حرفه‌ای ایران آغاز به‌کار کرد و پرسپولیس در نخستین دورهٔ آن قهرمان شد. این مسابقات تحت عنوان لیگ برتر فوتبال ایران جام خلیج فارس از سال ۱۳۸۰ تاکنون در حال برگزاری است. در این دوره برای نخستین بار تیم‌های شهرستانی موفق به قهرمانی در لیگ ایران شدند. سپاهان از اصفهان، فولاد و استقلال خوزستان از اهواز تنها قهرمانان شهرستانی لیگ ایران هستند. تیم پرسپولیس در طول دوران لیگ برتر با ۸ قهرمانی بیش از هر باشگاه دیگری قهرمان این لیگ شده‌است و این باشگاه تنها تیمی است که موفق شده در ۵ دورهٔ پشت سرهم قهرمان لیگ برتر فوتبال شود.

فهرست

جشن قهرمانی

آمار

بر پایه

جستارهای وابسته 
 فوتبال در ایران
 لیگ فوتبال ایران
 ساختار لیگ فوتبال ایران
 فهرست آقای‌گل‌های لیگ فوتبال ایران
 فهرست مربیان برنده لیگ فوتبال ایران

یادداشت‌ها

یادکردها

منابع

پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی سازمان لیگ فوتبال ایران

آمار باشگاه‌های فوتبال ایران

فوتبال در ایران

ایران

لیگ آزادگان (دسته یک)

لیگ برتر خلیج فارس

لیگ‌های فوتبال در ایران