توانیر

شرکت مادرتخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر) شرکتی زیرمجموعهٔ وزارت نیروی ایران است که مسئولیت «توسعهٔ تأسیسات تولید، انتقال و عمده‌فروشی برق» را در این کشور برعهده دارد. در حال حاضر آرش کردی مدیریت عامل این مجموعه را برعهده دارد.

تاریخچه 
توسعهٔ سریع صنعت برق در ایران فکر ایجاد وزارت‌خانه‌ای برای تأمین آب و برق موردنیاز کشور را ایجاد کرد و برهمین‌اساس در ۲۲ اسفند ۱۳۴۲ «وزارت آب و برق» تأسیس شد. در تیرماه ۱۳۴۴ قانون توسعهٔ مؤسسات برق غیردولتی به تصویب مجلس شورای ملی و مجلس سنا (مجلسِینِ وقت) رسید. همین‌طور، براساس مادهٔ ۲ قانون سازمان برق ایران، در سال ۱۳۴۶ به وزارت آب و برق اجازه داده شد تا کشور را از نظر تأمین برق بدون الزام به پیروی از تقسیمات کشوری به مناطقی تقسیم و به‌تدریج نسبت به تأسیس شرکت‌های برقِ منطقه‌ای اقدام کند.

در سال ۱۳۴۸ نیز شرکت توانیر با مسئولیت توسعهٔ تأسیسات تولید، انتقال و عمده‌فروشی برق تشکیل شد.

در ۲۸ بهمن ۱۳۵۳، با محول‌کردن برنامه‌ریزی جامع و هماهنگ کردن فعالیت انرژی در سطح کشور به وزارت آب و برق، این وزارت به وزارت نیرو تغییرنام یافت و در همان سال و سال بعد، تغییراتی در اساسنامهٔ «شرکت توانیر» ایجاد شد. پس از انقلاب ایران (۱۳۵۷) و با شرایط جدیدی که در صنعت برق از نظر کیفی و کمّی ایجاد شد، مسئلهٔ تغییرات در ساختار صنعت برق اهمیت ویژه‌ای یافت و سرانجام «شرکت توانیر» در مهرماه سال ۱۳۷۴ به «سازمان مدیریت تولید و انتقال نیروی برق ایران (توانیر)» تبدیل و وظایف و مأموریت‌های معاونت امور برقِ وزارت نیرو به این سازمان محول و پست مدیرعامل این سازمان به معاونت امور برق داده شد.

بالاخره در جلسهٔ مورخ ۲۷ آذر سال ۱۳۸۱ هیئت وزیران، بنا به پیشنهاد وزارت نیرو و تأیید سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی، در ساختار شرکت توانیر تغییراتی ایجاد و اساسنامهٔ آن به نام شرکت مادر تخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر) به تصویب رسید.

شرکت‌های زیر مجموعه توانیر شامل ۱۶ شرکت برق منطقه‌ای و ۳۹ شرکت توزیع برق هستند.

شرکت‌های زیرمجموعه

شرکت‌های برق منطقه‌ای 
 شرکت برق منطقه‌ای آذربایجان
 شرکت برق منطقه‌ای اصفهان
 شرکت برق منطقه‌ای باختر
 شرکت برق منطقه‌ای تهران
 شرکت برق منطقه‌ای خراسان
 شرکت برق منطقه‌ای خوزستان
 شرکت برق منطقه‌ای زنجان
 شرکت برق منطقه‌ای سمنان
 شرکت برق منطقه‌ای سیستان و بلوچستان
 شرکت برق منطقه‌ای غرب
 شرکت برق منطقه‌ای فارس
 شرکت برق منطقه‌ای کرمان
 شرکت برق منطقه‌ای گیلان
 شرکت برق منطقه‌ای مازندران
 شرکت برق منطقه‌ای هرمزگان
 شرکت برق منطقه‌ای یزد

شرکت‌های توزیع نیروی برق 
 توزیع نیروی برق تهران بزرگ
 توزیع نیروی برق آذربایجان غربی
 توزیع نیروی برق آذربایجان شرقی
 توزیع نیروی برق استان اصفهان
 توزیع نیروی برق استان اردبیل
 توزیع نیروی برق استان ایلام
 توزیع نیروی برق استان البرز
 توزیع نیروی برق استان چهارمحال و بختیاری
 توزیع نیروی برق استان بوشهر
 توزیع نیروی برق استان خراسان رضوی
 توزیع نیروی برق خراسان جنوبی
 توزیع نیروی برق استان خوزستان
 توزیع نیروی برق استان خراسان شمالی
 توزیع نیروی برق استان سمنان
 توزیع نیروی برق استان زنجان
 توزیع نیروی برق استان فارس
 توزیع نیروی برق استان سیستان و بلوچستان
 توزیع نیروی برق استان قم
 توزیع نیروی برق استان قزوین
 توزیع نیروی برق استان کرمانشاه
 توزیع نیروی برق استان کردستان
 توزیع نیروی برق استان گلستان
 توزیع نیروی برق استان کهگیلویه و بویر احمد
 توزیع نیروی برق استان لرستان
 توزیع نیروی برق استان گیلان
 توزیع نیروی برق استان مرکزی
 توزیع نیروی برق استان مازندران
 توزیع نیروی برق استان همدان
 توزیع نیروی برق استان هرمزگان
 توزیع نیروی برق استان یزد
 توزیع نیروی شمال استان کرمان
 توزیع نیروی برق جنوب استان کرمان
 توزیع نیروی برق اهواز
 توزیع نیروی شهرستان اصفهان
 توزیع نیروی برق شیراز
 توزیع نیروی برق تبریز
 توزیع نیروی غرب مازندران
 توزیع نیروی شهرستان مشهد
 توزیع نیروی استان تهران

شرکت مدیریت شبکه برق ایران 
 سازمان توسعه برق ایران
 سازمان انرژیهای نو ایران (سانا)
 سازمان بهره‌وری انرژی ایران (سابا)
 مدیریت پروژه‌های نیروگاهی ایران (مپنا)
 توسعه صنایع نیروگاهی ایران

برخی مدیران سابق 
 محمد احمدیان
 محمد بهزاد
 همایون حائری
 محمدحسن متولی‌زاده

پیوند به بیرون 
 شرکت مادرتخصصی توانیر
 سازمان انرژی‌های نو ایران
 سازمان بهره‌وری انرژی ایران

منابع 

 اساسنامهٔ شرکت تولید و انتقال نیروی برق ایران (توانیر)

http://www.farsnews.ir/printable.php?nn=13940122000840

بنیان‌گذاری‌های ۱۳۴۸ در ایران
شرکت‌های برقی ایران
شرکت‌های مادر تخصصی ایران
وزارت نیرو (ایران)