مقدس اردبیلی

احمد بن محمد اردبیلی نجفی، معروف به مقدس اردبیلی یا محقق اردبیلی، عالم و فقیه شیعه امامیه در قرن دهم هجری بود. او در محلهٔ نیار شهر اردبیل به دنیا آمد. او از شاگردان جلال‌الدین دوانی بود.

تحصیل 
فراگیری علوم دینی را از دوران کودکی آغاز کرد. پس از گذراندن دروس مقدماتی، به نجف رفت و علوم نقلی و فقه را از سید علی صائغ فرا گرفت.
پس از مدتی، به شیراز مهاجرت کرد و نزد جمال‌الدین محمود به تحصیل علوم عقلی مشغول گردید. وی در زهد و تقوا به درجه‌ای رسید که به «مقدس» شهرت یافت و در تحقیق و ژرف‌نگری علمی به اندازه‌ای تبحر داشت که به «محقق» معروف شد.

شاگردان 
 شیخ حسن
 سید محمد
 میر فیض الله عبدالقاهر حسینی تفرشی
 میرعلام تفرشی
 ظهیرالدین علی فمی تفرشی
 عنایت الله کوهپایه‌ای
 ملا عبدالله شوشتری

تألیفات 
 استیناس المعنویة
 بحرالمناقب
 حاشیه بر شرح تجرید
 حدیقة الشیعة (در انتساب این کتاب به محقق تردیدهایی وجود دارد)
 رساله خراجیه
 زبدة البیان فی آیات الاحکام
 مقالة فی الامر بالشی
 مناسک حج (فارسی)
 اثبات واجب و اصول الدین (به زبان فارسی)
 مجمع الفایدة و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان

در دربار صفوی 
وی از جمله عالمانی است که در پرتو رابطه با دربار صفوی در گسترش تشیع و حل مشکلات شیعیان تلاش‌های فراوانی را به ثمر نشاند. هر چند که او به در خواست شاه عباس صفوی برای ترک نجف و مهاجرت به ایران پاسخ منفی داد، برای مصالح تشیع و شیعیان همواره به دربار صفوی تذکراتی می‌داد که تاریخ برخی از آن وقایع را نقل کرده‌است.

در گفتار دیگران 
سید مصطفی تفرشی از معاصران او می‌نویسد:

شیخ حر عاملی می‌نویسد:

درگذشت 
اردبیلی در رجب سال ۹۹۳ در نجف درگذشت و در کنار حرم علی بن ابیطالب به خاک سپرده شد.
ابیات زیر سر در مقبره مقدس اردبیلی نقش بسته‌است:
تا نجف شد آفتاب دین و دولت را مقام/ خاک او دارد شرف بر زمزم بیت الحرام

پانویس

منابع 
 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۱، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵.

پیوند به بیرون 
 شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد

افراد سلسله صفوی
اهالی اردبیل
اهالی ایران صفوی در سده ۱۶ (میلادی)
خاک‌سپاری‌ها در حرم امام علی
درگذشتگان ۱۵۸۵ (میلادی)
درگذشتگان ۹۹۳ (قمری)
روحانیان شیعه سده ۱۰ (قمری)
زادگان سده ۱۶ (میلادی)
عارفان اهل ایران
فقیهان اهل ایران
فقیهان
مراجع تقلید درگذشته
مراجع تقلید شیعه اهل استان اردبیل