عبدالحسین آذرنگ

عبدالحسین آذرنگ (زادهٔ ۱۵ آذر ۱۳۲۵) نویسنده، پژوهش‌گر، مترجم، ویراستار، مدرس و دانشنامه‌نگار کُرد اهل ایران است. آذرنگ در شورای علمی دانشنامهٔ ایران عضویت دارد و عضو مشاور چند دانشنامهٔ دیگر نیز هست.

زندگی و فعالیت 
عبدالحسین آذرنگ در روز ۱۵ آذرماه ۱۳۲۵ در محلهٔ چهارراه اجاق در شهر کرمانشاه در خانواده‌ای کُرد به دنیا آمد. خانوادهٔ او خانواده‌ای با پیشینهٔ نیمه زمین‌دار و نیمه دیوانی و از خاندان زنگنه بود که به مدت چند قرن حکومت شهر کرمانشاه و منطقهٔ جنوب کردستان ایران را در دست داشتند. پدرش غلامحسین آذرنگ کارمند دادگاه استیناف بود و چندین کتاب در زمینهٔ علم حقوق و همچنین داستان‌هایی در مطبوعات محلی کرمانشاه منتشر کرده‌بود. او نگارش اثری دربارهٔ تاریخ کرمانشاه را نیز آغاز کرده‌بود که ناتمام مانده و به چاپ نرسیده‌است.

عبدالحسین آذرنگ دورهٔ ابتدایی را در دبستان کورش و دورهٔ متوسطه را در دبیرستان کزازی در کرمانشاه به پایان برد. در دانشکده‌های ادبیات و علوم انسانی دانشگاه‌های شیراز و اصفهان، و در دانشکدهٔ علوم تربیتی دانشگاه تهران در رشته‌های اقتصاد، تاریخ، دانش‌شناسی و علم اطلاعات تحصیل کرد و دوره‌هایی را در زمینهٔ نویسندگی و نشر در خارج از کشور گذراند. از ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۵ در مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین، و از ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۰ در مؤسسهٔ تحقیقات و برنامه‌ریزی علمی و آموزشی به کار اشتغال داشت و مدتی هم مدیر انتخابی مرکز مدارک علمی در همان مؤسسه بود. از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۳ به ترجمه و ویرایش کتاب اشتغال ورزید و از ۱۳۶۳ به جمع دانشنامه‌نگاران پیوست. او از آن سال تا این زمان (۱۴۰۰) به دانشنامه‌نگاری ادامه داده‌است. هم‌اکنون مدیر بخش مفاهیم جدید و تاریخ معاصر در دانشنامۀ ایران است، و وظایف مدیریت بخش علمی، تحقیق، تألیف، ترجمه و ویرایش مقاله‌های دانشنامه‌ای و نیز تربیت پژوهش‌گر برای نگارش مقاله‌های دانشنامه‌ای را بر عهده دارد.

آذرنگ در کنار اشتغالات و مسئولیت‌هایش، از ۱۳۷۰ تا کنون به صورت پاره‌وقت تدریس هم کرده‌است. مباحث تاریخ تمدن، چاپ و نشر، ویرایش و دانشنامه‌نگاری را به تناوب در دانشگاه آزاد، دانشگاه تهران، دانشگاه علوم پزشکی، مرکز نشر دانشگاهی، اتحادیهٔ ناشران و نیز در چند مرکز پژوهشی و دانشنامه‌ای درس داده‌است.

آذرنگ صاحب یک دختر (ماندانا آذرنگ) و دو نوهٔ دختری است. کوهنورد و شناگر است، بیش از ۵۰ سال تا این زمان (۱۴۰۰) حدود نیم قرن سابقهٔ کوهنوردی دارد و به قله‌های بسیاری صعود کرده‌است.

دیدگاه 
از آذرنگ بیش از ۷۰ کتاب تألیفی و ترجمه‌ای و چند صد مقاله منتشر شده‌است؛ جدا از مقاله‌های بسیاری که برای دانشنامه‌های مختلف نوشته و از این دسته ۶۰ مقاله در کتاب شصت چهره از میان قاجاریان ومعاصران (تهران، کتاب بهار، ۱۳۹۹) انتشار یافته‌است. از میان کتاب‌های او ۱۶ کتاب دربارهٔ مباحث نظری و مسائل نشر کتاب و ویرایش است. او نشر را موثرترین شاخهٔ تولید فرهنگی می‌داند و برای آن نقش فرهنگ‌آفرین و تمدن‌ساز قائل است. ویرایش را، بر خلاف برداشت‌های رایج، شاخه‌ای از ادبیات ندانسته، آن را در قلمرو علم ارتباطات جای داده و بر نقش آن از دیدگاه ارتباطی و انتقال پیام تأکید ورزیده‌است. به لحاظ کثرت و وسعت دامنهٔ نوشته‌هایش در زمینهٔ نشر و ویرایش به او «نظریه‌پرداز حوزهٔ نشر و ویرایش» لقب داده‌اند.
آذرنگ همچنین در گردآوری و تدوین چندین کتاب همکاری و بر انتشار شماری از آثار هم نظارت داشته‌است. تأکید اصلی یادداشت‌های روزانهٔ در دست تدوین او بر مسائل و رویدادهای فرهنگی است.

جوایز و افتخارات 
تا کنون چند جایزهٔ علمی، فرهنگی و چندین لوح تقدیر و سپاس به آذرنگ اعطا شده‌است، از جمله:
 به عنوان «منتقد، مترجم و کتاب‌شناس» (۱۳۷۸)
 جایزهٔ خادمان نشر(۱۳۸۲)
 جایزۀ ترویج علم ایران (۱۳۹۴)
 جایزۀ بهترین کتاب سال(۱۳۹۶)
 جایزهٔ فستیوال گلاویژ (سلیمانیه، ۱۳۹۶)
 جایزۀ پژوهش فرهنگی سال(۱۳۹۷)

آثار 
از آذرنگ تا کنون بیش از ۷۰ کتاب تألیفی و ترجمه‌ای و صدها مقاله در نشریه‌های مختلف منتشر شده‌است، از جملهٔ آثار تألیفی او:

تألیف 
 فرهنگ اصطلاحات دکومانتاسیون
 آشنایی با چاپ و نشر
 شبکه برای انتقال دانش فنی و حرفه‌ای
 شمه‌ای از اطلاعات و ارتباطات
 شمه‌ای از کتاب، کتابخانه و نشر کتاب
 شمه‌ای از انتشار کتاب در ایران
 تاریخ تمدن
 تاریخ ترجمه در ایران
 مبانی نشر کتاب
 تاریخ و تحول نشر: از آغاز چاپ کتاب در ایران تا آستانۀ انقلاب
 نشر مطلوب: کندوکاوی در راه دست یافتن به آن
 نشر کتاب در کشاکش با مانع‌ها و چالش‌ها
 نشر کتاب، و تمدن
 چند نوشتار و گفتار در نشر کتاب و ویرایش
 گام‌های اصلی در نشر کتاب
 بازاندیشی در مباحثی از نشر و ویرایش
 نشر و انقلابی در راه
 در قلمرو نشر، ویرایش و دانشنامه‌نگاری
 آشنایی با ویراستاری و نشر
 تاریخ شفاهی نشر ایران (اثر مشترک)
 از این سو و آن سو
 باب آشنایی با ریچارد رُرتی
 سقوط‌ها، فروپاشی‌ها
 استادان و نااستادانم
 شصت چهره از میان قاجاریان و معاصران

ترجمه 
 تکنولوژی و بحران محیط زیست 
 چند بحث و نظر دربارۀ تکنولوژی
 راهنمای نمایه‌سازی مدارک و گسترش اصطلاحنامۀ فرهنگی
 راهنمای سازماندهی و ادارهٔ مراکز اسناد و اطلاعات
 اصطلاحنامۀ علم اطلاع‌رسانی(ترجمۀ مشترک)
 اصطلاحنامۀ فرهنگ، ارتباطات و اطلاعات(ترجمۀ مشترک)
 انتقال تکنولوژی: راهبری برای خوداتکایی علمی و فنی کشورهای خاورمیانه
 تاریخ تمدن: از کهن‌ترین روزگار تا سدۀ ما
 تاریخ تمدن و فرهنگ جهان
 تاریخچۀ جغرافیا در تمدن اسلامی(ترجمۀ مشترک)
 تاریخ علم
 تاریخ علم: انقلاب در علوم
 تاریخ و فلسفۀ علم
 تاریخ پیدایش علم جدید
 تاریخ علم و فن‌آوری (ترجمۀ مشترک)
 تاریخ فلسفۀ غرب
 برگزیده‌ای از مقاله‌های استیس
 فلسفه و امید اجتماعی(ترجمۀ مشترک)
 تاریخ فلسفهٔ کاپلستون(ج۹، ترجمهٔ مشترک)
 پدیدهٔ جهانی شدن
 کشور شدن کشور
 ماکجاآباد
 تاریخ‌نگاری در سدۀ بیستم
 برآمدن عباسیان: ایدئولوژی مذهبی و اقتدار سیاسی(ترجمۀ مشترک)
 زندگی و زمانۀ محمدعلی فروغی

منابع 

 بیوگرافی عبدالحسین آذرنگ در پایگاه دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
 کتابشناسی عبدالحسین آذرنگ در پرتال جامع علوم انسانی
 صفحه اختصاصی عبدالحسین آذرنگ در شبکه اجتماعی فیسبوک

کتاب‌شناسی 
 آذرنگ، عبدالحسین. ۱۳۹۰. استادان و نااستادانم، تهران: مؤسسهٔ فرهنگی-هنری جهان کتاب، چاپ اول.

افراد زنده
اهالی کرمانشاه
ایل زنگنه
برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
پژوهشگران فرهنگ اهل ایران
زادگان ۱۳۲۵
زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
کارکنان مایکروسافت
آذرنگ
کردهای اهل ایران
مترجمان اهل ایران
نویسندگان اهل کرمانشاه
نویسندگان دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
نویسندگان دانشنامه ایرانیکا
نویسندگان دانشنامه جهان اسلام
نویسندگان کرد اهل ایران
نویسندگان مرد اهل ایران