گنجشک

گُنْجـِشْکْ به پرندگان خانوادهٔ گنجشکان گفته می‌شود، که خود در راستهٔ گنجشک‌سانان می‌گنجند. گنجشک خانگی معروف‌ترین گونهٔ گنجشک است که در تعداد بسیار زیاد در همۀ قاره‌های جهان و بیشتر در مناطق شهری زندگی می‌کند. گنجشک پرنده‌ای است کوچک با نوک کلفت و مخروطی و پاهای نسبتاً کوتاه که اغلب پر و بال رنگارنگ ندارد. گنجشک‌ها بیشتر به‌صورت اجتماعی به سر می‌برند و به‌طور گروهی زادوولد می‌کنند. در بیشتر گونه‌ها دودیسی جنسی (تفاوت نر و ماده) دیده می‌شود. در سوراخ‌های درختان، شکاف دیوار و صخره‌ها لانه می‌سازند. بیشتر از دانه‌ها و مواد گیاهی و گاه جانوری تغذیه می‌کنند. معمولاً گنجشک‌هایی که در شهرها زندگی می‌کنند از نوع گنجشک خانگی و گنجشک درختی هستند.

گونه‌ها 
فهرست زیر شامل گونه‌های گنجشک به تفکیک سرده است:
 سردۀ چشم‌سفید دارچینی (Hypocryptadius)
 چشم‌سفید دارچینی
 سردۀ گنجشک‌های راستین (true sparrows)
 گنجشک تاغی، Passer ammodendri
 گنجشک خانگی، Passer domesticus
 گنجشک ایتالیایی، Passer italiae
 گنجشک سینه‌سیاه، Passer hispaniolensis
 گنجشک بلوچی، Passer pyrrhonotus
 گنجشک سومالی، Passer castanopterus
 گنجشک حنایی، Passer rutilans
 گنجشک پشت‌ساده، Passer flaveolus
 گنجشک رودخانه‌ای، Passer moabiticus
 گنجشک ایاگو، Passer iagoensis
 گنجشک بزرگ، Passer motitensis
 گنجشک کنیا، Passer rufocinctus
 گنجشک کردفان، Passer cordofanicus
 گنجشک شلی، Passer shelleyi
 گنجشک سقطرا، Passer insularis
 گنجشک عبد الکوری، Passer hemileucus
 گنجشک دماغه، Passer melanurus
 گنجشک سرخاکستری شمالی، Passer griseus
 گنجشک سوینسون، Passer swainsonii
 گنجشک نوک‌طوطی، Passer gongonensis
 گنجشک سواحلی، Passer suahelicus
 گنجشک سرخاکستری جنوبی، Passer diffusus
 گنجشک بیابانی، Passer simplex
 گنجشک درختی، Passer montanus
 گنجشک طلایی سودان، Passer luteus
 گنجشک طلایی عربی، Passer euchlorus
 گنجشک بلوطی، Passer eminibey
 سردۀ گنجشک‌های صخره (petronias or rock sparrows)
 گنجشک صخره‌ای خال‌زرد، Petronia pyrgita
 گنجشک گلوزرد، Petronia xanthocollis
 گنجشک صخره‌ای گلوزرد، Petronia superciliaris
 گنجشک صخره‌ای درختی، Petronia dentata
 گنجشک کوهی، Petronia petronia
 سردۀ گنجشک خاکی (Carpospiza)
 گنجشک خاکی، Carpospiza brachydactyla
 سردۀ گنجشک برفی (snowfinches)
 گنجشک برفی بال‌سفید، Montifringilla nivalis
 گنجشک برفی تبتی، Montifringilla adamsi
 گنجشک برفی دمگاه‌سفید، Montifringilla taczanowskii
 گنجشک برفی پدر داوید، Montifringilla davidiana
 گنجشک برفی گردن‌حنایی، Montifringilla ruficollis
 گنجشک برفی بلنفورد، Montifringilla blanfordi
 گنجشک برفی افغانستانی، Montifringilla theresae

زیستگاه 
زیستگاه مناطق مسکونی، کشاورزی، و به ندرت دور از محل آدمی زندگی می‌کند. در سوراخ‌ها و پرچین‌ها، روی شاخه‌های درخت و در مناطق مختلف لانه می‌سازد. گنجشک امروزه تقریباً در همه جای جهان یافت می‌شود. بیشتر گنجشک‌ها آوازی دلفریب و موزیکال دارند. اغلب گنجشک‌ها لانه خود را در بوته‌زارها و علفزارها می‌سازند، اما نوعی گنجشک لانه‌اش را در جاهای بلندتری نسبت به گنجشکان دیگر می‌سازد. گاهی لانه را بر فراز درختان همیشه‌سبز تا ۸ متر ارتفاع می‌سازد. لانه آنها از خار و خاشاک و الیاف گیاهی، و گاهی از شاخه‌های کوچک درختان است. همچنین می‌توان گنجشک‌هارا در باغ‌های کشاورزی یافت.

موسم تخم‌گذاری 
موسم تخم‌گذاری و جفت‌گیری گنجشک‌ها معمولاً از نیمه فصل بهار آغاز می‌شود و تا اواخر بهار ادامه دارد. ماده از ۴ تا ۶ تخم سفیدرنگ با نشانه‌های قهوه‌ای می‌گذارد. گنجشک‌هایی که در ناحیه‌های معتدل به سر می‌برند، گاه با فرارسیدن پاییز و زمستان به سوی ناحیه‌های گرمسیر مهاجرت می‌کنند.

نگارخانه

پانویس

منابع 
 دکتر:، العلوی، هادی، «(عالم الطیور و الحیوانات) »، دارالعودة، بیروت، لبنان، چاپ پنجم سال ۱۹۹۸ میلادی به (عربی).
 عطاءالله، سمیر، (موسوعة المعلومات العامة) . دار عطاءالله للنشر والتوزیع، بیروت، لبنان، چاپ هشتم، سال انتشار ۱۹۸۴ میلادی به (عربی).
 
 سایت مجله دلگرم. خواص گوشت گنجشک

آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کنستانتین ساموئل رافینسکوئه
پرندگان بر پایه نام رایج
تیره‌های پرندگان
گنجشک‌سانان
گنجشک‌ها