کرکس نشسته

وگا درخشان ترین ستاره صورت فلکی شمالی لیرا است.  این نام بایر α Lyrae است که به لاتین Alpha Lyrae و به اختصار Alpha Lyr یا α Lyr است.  این ستاره در فاصله 25 سال نوری (7.7 پارسک) از خورشید نسبتاً نزدیک است و یکی از درخشان ترین ستارگان در همسایگی خورشید است.  این ستاره پنجمین ستاره درخشان در آسمان شب و دومین ستاره درخشان در نیمکره شمالی آسمان پس از آرکتوروس است.

کرکس نشسته، وَنَنْد، نَسر واقع یا آلفا شلیاق (α Lyr) (به انگلیسی:Vega)پنجمین ستارهٔ پرنور آسمان شب است. این ستاره زمانی ستارهٔ قطبی زمین بود و در ۱۲۰۰۰ سال دیگر نیز ستارهٔ قطبی خواهد شد، درست همان زمانی که انحراف آن به  برسد. این ستاره در پیکر آسمانی دیگ‌پایه (شلیاق) قرار گرفته‌است و به همراه دو ستارهٔ دیگر تشکیل مثلث تابستانی را می‌دهند. ونند را در ایران باستان نگهبان دروازه‌ها و گذرگاه‌های رشته‌کوه البرز می‌دانستند.

در سال ۱۹۸۳ توسط ماهواره اخترشناختی فروسرخ (IRAS) کشف شد که این ستاره را هاله‌ای از گرد و غبار فراگرفته که شاید در آینده از آن غبار، سیاره‌هایی تشکیل شوند. کرکس نشسته به طور گسترده‌ای توسط اخترشناسان مورد مطالعه قرار گرفته است و همین موضوع باعث‌شده تا به طور قطعی، این ستاره، تبدیل به دومین ستاره مهم آسمان پس از خورشید باشد. کرکس نشسته اولین ستاره‌ به استثنای خورشید بود که از آن عکس گرفته شد و همچنین، اولین ستاره‌ای بود که طیف آن ثبت شد. کرکس نشسته همچنین یکی از اولین ستاره‌هایی بود که فاصله آن از طریق اندازه‌گیری اختلاف‌منظر تخمین زده‌شد. این ستاره تحت عنوان خط پایه برای کالیبره کردن مقیاس روشنایی شیدسنجی مورد استفاده و کمک قرار می‌گیرد و یکی از اولین ستارگانی بود که برای تعریف نقطهٔ صفر در سیستم فوتومتریک یو‌بی‌وی از آن استفاده شد.

وگا به طور گسترده توسط اخترشناسان مورد مطالعه قرار گرفته است، که منجر به آن شده است که آن را "مسلماً مهم ترین ستاره بعدی در آسمان پس از خورشید" نامیده اند.[18]  وگا ستاره قطب شمال در حدود 12000 سال قبل از میلاد بود و دوباره در حدود سال 13727 خواهد بود، زمانی که انحراف آن +86 درجه و 14 دقیقه خواهد بود.[19]  وگا اولین ستاره غیر از خورشید بود که تصویر و طیف آن عکسبرداری شد.[20][21]  این یکی از اولین ستاره هایی بود که فاصله آن از طریق اندازه گیری اختلاف منظر تخمین زده شد.  وگا به عنوان خط پایه برای کالیبراسیون مقیاس روشنایی فتومتریک عمل کرده است و یکی از ستارگانی بود که برای تعریف نقطه صفر برای سیستم نورسنجی UBV استفاده شد.

وگا تنها حدود یک دهم سن خورشید است، اما از آنجایی که جرم آن 2.1 برابر است، طول عمر مورد انتظار آن نیز یک دهم عمر خورشید است.  هر دو ستاره در حال حاضر به نقطه میانی عمر دنباله اصلی خود نزدیک می شوند.  در مقایسه با خورشید، وگا دارای فراوانی کمتری از عناصر سنگین‌تر از هلیوم است. [13]  وگا نیز یک ستاره متغیر است که درخشندگی آن کمی متفاوت است.  با سرعت 236 کیلومتر بر ثانیه در خط استوا به سرعت در حال چرخش است.  این امر باعث می شود که استوا به دلیل اثرات گریز از مرکز به سمت بیرون برآمده باشد و در نتیجه، تغییر دما در سراسر فتوسفر ستاره وجود دارد که در قطب ها به حداکثر می رسد.  از زمین، وگا از جهت یکی از این قطب ها مشاهده می شود.[22]

منابع 

 گروه اخترشناسی روجا
 Bright Star Catalogue
 ویکی‌پدیای انگلیسی:

کرکس نشسته
اجرام اچ‌آر
اجرام اچ‌آی‌پی
اجرام بایر
اجرام فلمستید
اجرام کاتالوگ هنری دراپر
اجرام گلیز و جی‌جی
ستارگان
ستارگان دارای نام خاص
ستارگان رشته اصلی کلاس A
ستارگان لاندا گاوران
ستاره‌های قطبی شمال
ستاره‌های موجود در فهرست نظرسنجی بن
صورت فلکی شلیاق
قرص‌های پیرا-ستاره‌ای
متغیرهای دلتا سپری