شهید بلخی

ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی، معروف به شهید بلخی (درگذشت ۳۲۵ هجری قمری) شاعر و متکلم و حکیم سده چهارم هجری است. او بنا به گفته ابن ندیم فیلسوفی بوده که علاوه بر تألیفاتی که داشت به مناظره با سایر فلاسفه از جمله زکریای رازی نیز دست می‌یازید. او استاد علوم اوایل (مجموعه معارف یونان) بود.

در خط نیز استاد بود و اشعار عربی هم داشت. او از بلخ به چغانیان نزد ابوعلی محتاج رفت. از جمله ممدوحان او نصر بن احمد سامانی و ابوعبدالله محمد بن احمد جیهانی وزیر سامانیان را ذکر کرده‌اند. 

شهید بلخی از پیشگامان شعر فارسی است و مانند رودکی نزد شعرای بعد از خود مورد احترام بوده و او را در ردیف رودکی قرار داده‌اند.

از اشعار او:

امروزه از اشعار وی بیش از صد بیت باقی نمانده است. او به فارسی و عربی شعر سروده است.

شهید در نگاه دیگران 
این شعر رودکی در مرثیهٔ اوست:

 

دقیقی نیز از او در کنار رودکی چنین یاد می‌کند:

فرخی سیستانی از دلاویزی و نغزی غزل او می‌گوید:

در جای دیگر فرخی اشاره به خوش‌نویسی شهید دارد:

منوچهری هم او را در کنار رودکی می‌ستاید:

خاقانی نیز می‌گوید:

محمد عوفی در جوامع الحکایات گوید: آورده‌اند که شهید[بلخیِ] شاعر روزی نشسته بود و کتابی می‌خواند. جاهلی درآمد و سلام کرد و گفت: «خواجه تنها نشسته‌ای!» گفت: «تنها اکنون شدم که تو آمدی، از آن‌که به‌سببِ تو از مطالعهٔ کتب بازماندم.»

در لباب‌الالباب عوفی، لغت فرس اسدی طوسی، ترجمان‌البلاغه رادویانی، الفهرست ابن ندیم، رسائل رازی، یتیمةالدهر ثعالبی و معجم‌الادباء یاقوت حموی و... یادکرد و شعرهایی از شهید آمده‌است.

پانویس

منابع 
 محمد دبیرسیاقی، پیشاهنگان شعر پارسی، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم، ۱۳۷۴، صفحهٔ ۸

جستارهای وابسته 

 پیشگامان شعر فارسی
 شاعران پارسی‌گوی

اهالی ایران در سده ۱۰ (میلادی)
درگذشتگان ۳۲۵ (قمری)
درگذشتگان ۹۳۵ (میلادی)
شاعران دوره سامانیان
شاعران فارسی‌زبان
شاعران فارسی‌زبان سده ۴ (قمری)
شاعران فارسی‌زبان سده ۳ (قمری)
شاعران مرد اهل ایران
صوفیان اهل ایران
اهالی بلخ
شاعران سده ۱۰ (میلادی) اهل ایران