ترابری ریلی

راه‌آهن یا ترابری ریلی، یک روش ترابری هدایت شده بر روی زمین است. راه‌آهن برای قطارها طراحی شده تا بدین‌وسیله بتوان مسافر و کالا جابه‌جا کرد. راه‌آهن دو ریل هم‌راستا دارد که معمولاً از فولاد است. این ریل‌ها با ریل‌بند (تراورس)های چوبی یا بتنی (و در گذشته فولادی) به هم پیوسته می‌شوند که این ریل‌بندها، ریل‌ها را در بازه‌ای یکسان از همدیگر نگه می‌دارد.

تعریف کلی 

ترابری ریلی یکی از روش‌های ترابری بر روی زمین است که در مصرف انرژی بسیار به صرفه عمل می‌کند. ریل‌ها رویه‌ای بسیار صیقلی و محکم فراهم می‌کنند که چرخ‌های قطار می‌توانند با کمترین اصطکاک ممکن بر روی آن‌ها بغلتند. این روش با خود راحتی و صرفه‌جویی در انرژی مصرفی به همراه دارد. معمولاً بخش پیشین قطارها هم با شکلی خمیده و هواپویا (آیرودینامیک) ساخته می‌شود تا در مصرف انرژی صرفه‌جویی شود. روی‌هم‌رفته، تحت شرایط مناسب، قطار برای بردن حجم مشخصی از کالا یا مسافر، ۵۰ تا ۷۰ درصد کمتر انرژی نیاز دارد تا ترابری جاده‌ای. افزون بر این، ریل‌ها و ریل‌بندها باهم وزن قطار را به‌طور یکسان پخش می‌کنند که در پی آن با هر محور/چرخ بار بیشتری می‌توان حمل کرد تا در ترابری جاده‌ای.
ترابری ریلی همچنین از امن‌ترین و کم‌جاگیرترین شیوه‌های ترابری است. یک خط راه‌آهن دوریلی می‌تواند در یک زمان مشخص از یک بزرگراه چهارخطه هم بیشتر مسافر یا کالا جابه‌جا کند.

ایمنی 
از حوادث احتمالی می توان به خروج از ریل(پرش از مسیر)،برخورد با قطار دیگر،یا برخورد با خودرو ها یا وسایل نقلیه دیگر یا عابران پیاده در تقاطع های هم سطح اشاره کرد که اکثریت حوادث را شامل می شوند.برای به حداقل رساندن خطر تصادفات، مهمترین اقدامات ایمنی قوانین سختگیرانه عملیاتی هستند، به عنوان مثال. سیگنالینگ راه آهن، و دروازه ها یا جداسازی درجه در گذرگاه هاروش های دیگری برای افزایش ایمنی هستند.سوت‌ها،زنگ‌ها یا بوق‌های قطار وجود قطار را هشدار می‌دهند، و همچنین سیگنال‌های کنار مسیر فاصله بین قطارها را حفظ می‌کنند.از روش های دیگر برای افزایش ایمنی ایجاد پلتفرم هایی برای جدا سازی ریل قطار از سکو است.این موارد از نفوذغیرمجاز به ریل قطار که می‌تواند منجر به حوادثی شود که باعث آسیب جدی یا مرگ شود، جلوگیری می‌کند، و همچنین مزایای دیگری مانند جلوگیری از تجمع زباله در ریل که می‌تواند خطر آتش‌سوزی را به همراه داشته باشد، فراهم می‌کند.
در بسیاری از شبکه های بین شهری به طور مثال شینکانسن ژاپن،قطارها در خطوط راه آهن اختصاصی بدون هیچ گونه تقاطع همسطح حرکت می کنند که به طور موثر احتمال برخورد با خودروها، وسایل نقلیه دیگر یا عابران پیاده را از بین می برد و احتمال برخورد با قطارهای دیگر را تا حد زیادی کاهش می دهد و همچنین از اتلاف وقت جلوگیری می کند.

تاثیرات اجتماعی و اقتصادی راه آهن

انرژی
حمل و نقل ریلی از نظر مصرف انرژی کارآمد امابرای حمل و نقل مکانیزه زمینی سرمایه بر هستند.

ریل ها سطوح صاف و سختی را فراهم می کنند که چرخ های قطار می توانند روی آن بچرخند و اصطکاک نسبتاً کمی ایجاد شود. به عنوان مثال، یک واگن معمولی مدرن می تواند تا ۱۱۳ تن بار را روی دو بوژی چهار چرخ جابجا کند.این مسیر وزن قطار را به طور یکنواخت توزیع می کند و بارهای قابل توجهی را در هر محور و چرخ نسبت به حمل و نقل جاده ای امکان پذیر می کند که منجر به استهلاک کمتر درمسیر دائمی می شود.این می تواند در مقایسه با سایر اشکال حمل و نقل، مانند حمل و نقل جاده ای، که به اصطکاک بین تایرهای لاستیکی و جاده بستگی دارد، در مصرف انرژی صرفه جویی کند.همچنین قطارها نسبت به باری که حمل می کنند، ناحیه پیشانی کوچکی دارند که باعث کاهش مقاومت هوا و در نتیجه مصرف انرژی کمتر می شود.
علاوه بر این، وجود مسیری که چرخ ها را هدایت می کند باعث می شود قطارهای بسیار طولانی توسط یک یا چند موتور کشیده شوند و توسط یک اپراتور به حرکت درآیند.حتی در اطراف منحنی ها، که امکان صرفه جویی در مقیاس را هم در نیروی انسانی و هم در استفاده از انرژی فراهم می کند. در مقابل، در حمل و نقل جاده ای، بیش از دو مفصل باعث  اثر دم ماهی شده ( fishtailing effect) و وسیله نقلیه را ناامن می کند.

نوسازی
راه‌آهن محور شکل‌گیری مدرنیته و ایده‌های پیشرفت است.روند مدرنیزاسیون در قرن نوزدهم شامل گذار از دنیای فضایی به جهانی زمان محور بود.آگاهی از زمان ضروری بود و همه باید می دانستند که چه ساعتی است، در نتیجه برج های ساعت برای ایستگاه های راه آهن، ساعت در مکان های عمومی، ساعت های جیبی برای کارگران راه آهن و برای مسافران ساخته شد.جدول‌های زمانی چاپ شده برای مسافران راحت‌تر بود، اما جدول‌های زمانی دقیق‌تر، به نام سفارش‌های قطار، حتی برای خدمه قطار، کارگران تعمیر و نگهداری، پرسنل ایستگاه و برای خدمه تعمیر و نگهداری ضروری‌تر شد.اگر آب و هوای بد سیستم را مختل می کرد، تلگراف ها اصلاحات و به روز رسانی های فوری را در سراسر سیستم ارسال می کردند. همانطور که راه‌آهن‌ها به‌عنوان سازمان‌های تجاری استانداردها و مدل‌هایی را برای کسب‌وکارهای بزرگ مدرن ایجاد کردند، جدول زمانی راه‌آهن نیز با کاربردهای بی‌شمار مانند برنامه اتوبوس‌ها، کشتی‌ها و هواپیماها، برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی، برنامه‌های مدارس و کارخانه‌ها وفق داده شد.

ملت سازی 
محققان راه‌آهن را به تلاش‌های موفق ملت‌سازی توسط دولت‌ها مرتبط می‌دانند. 
در سال ۱۸۵۰، پس از سه دهه آشفتگی سیاسی، پرتغال شروع به سرمایه گذاری در کارهای عمومی عمده، به ویژه در ساخت شبکه راه آهن ملی کرد. این استراتژی از پیشنهادهای تکنوکرات های سن سیمونی پیروی می کرد که مهندسان پرتغالی از دهه ۱۸۲۰ با آنها همراه بودند. علاوه بر این، این امر در پاسخ به غفلت طولانی مدت سیستم حمل و نقل پرتغال، که مانع از ارتباطات و تجارت بین مناطق مختلف پادشاهی و با اسپانیا همسایه شده بود، رخ داد. هدف اصلی این سرمایه گذاری مدرن کردن سیستم حمل و نقل ملی، جذب بخش بزرگی از ترافیک بین اروپا، آفریقا و آمریکا به بندرهای پرتغالی و به طور کلی قرار دادن کشور در مسیر پیشرفت بود. در پایان قرن نوزدهم، کل مسافت پیموده شده شبکه ریلی پرتغال از ۲۳۰۰ کیلومتر فراتر رفت.

واژگان ترابری ریلی 
واژگان (اصطلاحات) استاندارد شده فارسی در این شاخه (مصوبه فرهنگستان زبان و ادب فارسی) به این قرار است:

 پناه‌راه: دالان یا فضای سرپوشیده در مجاورت کوه برای جلوگیری از ریزش بهمن در بستر راه‌آهن.
 جاده آهن
 آمادگاه
 ایستگاه چندگانه
 ایمن‌گاه
 بارکف
 بارگُنج
 برش‌راه
 برقی کردن راه‌آهن
 بلیط تمام مسیر
 بلیط ویژه
 پارسنگ
 تالار گذر
 ترابر
 تراورس
 توشه
 خط سرعت‌افزایی
 خط گذر
 خطرو
 خودکشند
 دالانه
 دیرانه
 ذخیره جا
 ریل‌بند
 ریل‌بست
 زمان اوج
 زمان تخلیه
 قطار تندرو (سریع‌السیر)
 سوزن ریل
 سیم بالاسر
 سینی دوار
 شاخک برقرسان
 شدآمد
 شیبک
 ضربه‌گیر
 عمر بازدید
 فاصله گذر
 فرست
 فرست کردن
 قطار
 قطار بارگُنجی
 قطار تماشا
 قطار توربینی
 قطار خیابانی
 قطار دوسر
 کالای گذری
 گذرانه
 مسافر گذری
 مسیر موقت
 هزارچرخ
 واگن
 واگن خدمت
 واگن پهلوگرد
 واگن توشه‌بر
 دگاژ
 موتور به جلو 
 آتکورد
 مانور
 تلاقی

نگارخانه

جستارهای وابسته 
 راه‌آهن ایران
 راه‌آهن افغانستان
 راه‌آهن تاجیکستان
 راه‌آهن آسیای مرکزی
 اتحادیه بین‌المللی راه‌آهن‌ها
 راه‌آهن ترکیه
 راه‌آهن روسیه
 راه‌آهن هند
 راه‌آهن چین
 تونل کانال مانش

منابع 

Wikipedia contributors, "Rail transport," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rail_transport&oldid=1141531518 (accessed February 27, 2023).

منابعی برای مطالعه بیشتر 

 
 Burton, Anthony. Railway Empire: How the British Gave Railways to the World (2018) excerpt
 Chant, Christopher. The world's railways: the history and development of rail transport (Chartwell Books, 2001).
 Faith, Nicholas. The World the Railways Made (2014) excerpt
 Freeman, Michael. "The Railway as Cultural Metaphor: ‘What Kind of Railway History?’ Revisited." Journal of Transport History 20.2 (1999): 160-167.
 Mukhopadhyay, Aparajita. Imperial Technology and ‘Native’Agency: A Social History of Railways in Colonial India, 1850–1920 (Taylor & Francis, 2018).
 Nock, O. S. Steam railways in retrospect (1966) online
 Nock, O. S. Railways at the zenith of steam, 1920-40 (1970) online
 Nock, O. S. Railways in the years of preeminence 1905-1919 (1971) online
 Nock, O. S. Railways in the formative years, 1851-1895 (1973) online
 Nock, O. S. Railways in the transition from steam, 1940-1965  (1974) online
 Nock, O. S. Railways then and now: a world history  (1975) online
 Nock, O. S. Railways of Western Europe  (1977) online
 Nock, O. S. Railways of Asia and the Far East  (1978)
 Nock, O. S. World atlas of railways   (1978) online
 Nock, O. S. Railways of the USA (1979) online
 Nock, O. S. 150 years of main line railways  (1980) online
 Pirie, Gordon. "Tracking railway histories." Journal of Transport History 35.2 (2014): 242–248.
 Sawai, Minoru, ed. The Development of Railway Technology in East Asia in Comparative Perspective (#Sringer, 2017)
 Trains Magazine. The Historical Guide to North American Railroads (3rd ed. 2014)
 Wolmar, Christian. Blood, iron, and gold: How the railroads transformed the world (Public Affairs, 2011).

پیوند به بیرون 

ترابری ریلی
زیرساخت
قطارها