استرلاب گوی‌شکل

استرلاب گوی‌شکل یا حَلقه‌دار  گونه‌ای از استرلاب است که حلقه‌هایی فلزی و متداخل دارد و در منابع عربی از آن با نام ذات‌الحِلَق یا اسطرلاب الکری یاد می‌کنند.

دانشمندان قدیم ایران این ابزار رصد ستاره‌شناسان را این‌گونه تعریف کرده‌اند: مجموع حلقه‌های بسیاری است فلزین یا چوبین یا از مُقوا که آسمان و حرکات کواکب را نماید و در مرکز حلقه‌ها کره‌ای خرد که نمایندهٔ زمین است.

نخستین توصیف استرلاب کروی توسط دانشمند ایرانی، ابوالعباس نیریزی انجام شده‌است. اخترشناسان ایرانی و عرب، حلقه‌دارهای یونانی را در سدهٔ ۸ میلادی بهبود بخشیدند و ستاره‌شناس ایرانی، ابواسحاق فَزاری، کتابی ویژهٔ این افزار به نام «ذات‌الحلق» نوشت.

گفته می‌شود مخترع عرب، عباس بن فرناس، در سدهٔ نهم نوعی دیگر از استرلاب حلقه‌دار را ساخت که به خلیفه محمد اول هدیه داده شد.

جستارهای وابسته 

 اسطرلاب
 آسمان‌نما
 تلسکوپ

منابع 

ابزارهای اخترشناسی
اختراع‌ها در دانمارک
اختراع‌های ایرانی
اختراع‌های باستان
اختراع‌های چینی
اختراع‌های کره‌ای
اختراع‌های یونانی
تاریخ اخترشناسی
تاریخ تجهیزات علمی
تاریخ ستاره‌بینی
ستاره‌شناسی یونان باستان
نشان‌های نجابت خانوادگی