ویلیام همیلتون

سر ویلیام روآن همیلتون  (۴ اوت ۱۸۰۵ در دوبلین – ۲ سپتامبر ۱۸۶۵ در نزدیکی دانسینک)، ریاضیدان و فیزیک‌دان ایرلندی بود.

زندگی علمی 
همیلتون در دوبلین ریاضی تحصیل کرد و سال ۱۸۲۷ (یعنی در ۲۲ سالگی)، استاد ستاره‌شناسی و ستاره‌شناس سلطنتی (Royal Astronomer) ایرلند شد. در ابتدا به فیزیک نور و خواص هندسی‌اش پرداخت. در هجده سالگی همیلتون موفق به کشف قاعده همیلتون در مکانیک شد، که بر طبق آن کنش ثابت باقی می‌ماند:

با استفاده از حسابان تغییر می‌توان به وسیله این قاعده، در ریاضی معادله اویلر-لاگرانژ را، که در مکانیک لاگرانژی مورد استفاده قرار می‌گیرد، اثبات کرد.

همیلتون بعدها به چهارگان‌ها پرداخت، که امروزه از جمله در گرافیک کامپیوتری و نظریه نسبیت کاربرد دارد.

از لحاظ زبانشناسی نیز همیلتون در هفت سالگی به‌طور باور نکردنی زبان عبری بلد بود و تا قبل از تولد سیزده سالگیش هم او در مجموع ۱۲ زبان از جمله زبانهای کلاسیک و مدرن اروپایی، فارسی، عربی، هندو، سانسکریت، و مالایایی را آموخته بود. او همچنین تا آخر عمرش همیشه خود را برای تفریح و سرگرمی با متنهای فارسی و عربی مشغول می‌کرد.

زندگی‌نامه 
همیلتون از نوابغ ایرلندی بود که در پنج سالگی متون لاتینی و یونانی و عبری را می‌خواند و ایتالیایی و فرانسوی را در ۸ سالگی و عربی و سانسکریت را در ۱۰ سالگی آموخت و در ۱۴ سالگی برای سفیر ایران خطابه خوشامدی به زبان فارسی تهیه کرد. این استعداد بی مانند به زودی متوجه علوم گردید به طوری که در ۱۷ سالگی هامیلتون تمام حساب انتگرال را به خوبی می‌دانست و خسوف و کسوف را به خوبی پیش‌بینی می‌کرد و در ۲۲ سالگی استاد نجوم گردید. کارهای او به‌خصوص مربوط به مبحث نور، دستگاه‌های اشعه و مبحث دینامیک است. وی ملاحظات گائوس را در فضای سه بعدی تعمیم داد و در سال ۱۸۴۳ اولین اکتشافات خود را دربارهٔ کوآترنیون‌ها یعنی جبر فضایی که تعمیم جبر گائوس و کوشی می‌باشد به آکادمی سلطنتی ایرلند تقدیم کرد. تقریباً در همین اوقات، ریاضی‌دان آلمانی هرمان گراسمان همین فکر را نه تنها در مورد فضای سه بعدی بلکه به فضای n بعدی تعمیم داد.

جستارهای وابسته 

 مکانیک همیلتونی
 نگاشت خطی همیلتونی

منابع 

ویلیام همیلتون
اخترشناسان اهل ایرلند
اعضای فرهنگستان علوم پروس
اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
اعضای مکاتبه‌ای فرهنگستان علوم سن پترزبورگ
اعضای وابسته خارجی آکادمی ملی علوم
افراد ایرلندی اسکاتلندی‌تبار
افراد مرتبط با کالج ترینیتی
انگلیکان‌های اهل ایرلند
اهالی ایرلند در سده ۱۹ (میلادی)
اهالی شهرستان دوبلین
برندگان مدال پادشاهی
دانشمندان اهل انگلستان
دانشمندان فیزیک نظری
دانش‌آموختگان کالج ترینیتی
درگذشتگان ۱۸۶۵ (میلادی)
ریاضی‌دانان اهل ایرلند
ریاضی‌دانان اهل بریتانیا
ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
ریاضی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل بریتانیا
زادگان ۱۸۰۵ (میلادی)
شوالیه‌های اهل ایرلند
فیزیک‌دانان اهل انگلستان
فیزیک‌دانان اهل ایرلند
فیزیک‌دانان اهل بریتانیا
فیزیک‌دانان نور
نابغه‌های محاسبات
گردانندگان رصدخانه دانسینک