ایوبیان

ایوبیان (، )، یک دودمان  کرد تبار مسلمان سنی مذهب بود که صلاح‌الدین ایوبی در سال ۱۱۷۱ میلادی به مرکزیت مصر بنیاد گذاشت و نخستین سلسله دوران  سلطنت مصر به‌شمار می‌رود. صلاح الدین یک مسلمان سنی کرد تبار بود که به عنوان سردار نورالدین زنگی، سلطان سوریه، خدمت می‌کرد. او رهبری لشکر نورالدین را در حمله به مصر و بیرون راندن صلیبیون از آنجا برعهده گرفت و پس از آن، وزیر خلیفه فاطمی، عاضد، شد. پس از مرگ نورالدین زنگی و عاضد، صلاح الدین خود را سلطان مصر خواند و امپراتوریی ایجاد کرد که مناطق مصر، شام، یمن، حجاز، طرابلس، برقه، جنوب آناتولی و کردستان در شمال عراق را تحت سلطه گرفت. صلاح الدین اولین حاکمی بود که به علت وسعت قلمرو و در اختیار داشتن منطقه حجاز، صاحب لقب افتخاری خادم حرمین شریفین شد و پس از او تمام سلاطین مصر، تا زمان عثمانی، این لقب را گرفتند.

با آغاز درگیری بین نورالدین زنگی و شاوَر که با صلیبیون همراه شده بود، نورالدین در سال ۱۱۶۶ م اسدالدین شیرکوه و بردارزاده‌اش صلاح‌الدین را به مصر فرستاد تا علاوه بر شکست نیروهای متحد شاور و صلیبیون حکومت مصر را به‌دست بگیرند. اما پس از پایان یافتن جنگ و صلح بین طرفین، خلیفهٔ فاطمی، العاضِد، اسدالدین را به عنوان وزیر خود برگزید ولی پس از یک سال، با مرگ شاور و شیرکوه، صلاح‌الدین وارث مقام عموی خود شد و سرانجام، با مرگ آخرین خلیفهٔ فاطمی، حکومت مصر در سال ۱۱۷۳ م به صلاح‌الدین رسید. با وجود آنکه این تغییر عظیم به سهولت تمام انجام شد، اما بین صلاح‌الدین و فرمانده‌اش؛ یعنی نورالدین زنگی اختلافاتی به وجود آمد. با مرگ نورالدین، صلاح‌الدین پس از چندی استقلال کامل خود را اعلان نمود و با حمایت خلیفه عباسی خود را سلطان معرفی کرد.

پس از اعلان استقلال، صلاح‌الدین فتوحات خود را در شام، جزیره، حجاز و یمن آغاز نمود و توانست دمشق را مسخر کند و به عنوان پایتخت خود برگزیند؛ اما علی‌رغم وجود خاندان زنگی، متصرفاتش را وسعت داد تا آنکه بین سال‌های ۱۱۷۴ تا ۱۱۷۶ میلادی حدود مملکت خود را تا رود فرات گسترش داد و این مناطق را بین فرزندان و برداران به عنوان امارت‌های ایوبی تقسیم کرد. وی پس از تثبیت حاکمیت ایوبیان در شام، خود را آماده نبرد با پادشاهی اورشلیم و صلیبیون کرد که در این زمان بر اراضی مقدس حکم می‌راندند. وی پس از شکست صلیبیون در نبرد حطین، توانست اکثر مناطق و شهرهای فلسطین همچون اورشلیم، عکا، یافا، حیفا، صیدا، بیروت، اشکلون و … را که در دستان صلیبیون بودند، بازپس بگیرد. پس از این اتفاق بود که وی و جانشینانش همچون العادل، الکامل، الصالح ایوب و المعظم توران‌شاه درگیر سلسله جنگ‌های صلیبی (از جنگ سوم تا جنگ هفتم صلیبی) از جانب مسیحیان لاتین شدند و توانستند صلیبیون را در بیشتر نبردها شکست دهند و عقب رانند و اکثر مناطق را ــ به جز عکا که پایتخت پادشاهی اورشلیم بود و تا سال ۱۲۹۱ قدرت خود را حفظ کرد ــ برای جهان اسلام نگه دارند. تا آن که با کودتای ممالیک، آخرین سلطان ایوبی، المعظم توران‌شاه، به قتل رسید و سلطنت ایوبیان در سال ۱۲۶۰ میلادی از میان رفت. برخی از امارت‌های ایوبی برای مدتی در مقابل ممالیک و مغولان ایستادگی کردند که در نهایت آخرین امارت ایوبی یعنی حمات به دست ممالیک سقوط کرد تا سلسله ایوبیان به‌طور کامل از بین برود.

سقوط 
مهم‌ترین دلیل سقوط ایوبیان حمله مغولان بود اما ظهور ممالیک و سقوط حلب هم تأثیرات زیادی بر آن گذاشت.

فرمانروایان ایوبی

شاخه‌های بعدی ایوبیان 
 ایوبیان یمن
 ایوبیان حماه
 ایوبیان حلب
 ایوبیان حمص
 ایوبیان دمشق
 ایوبیان دیار بکر

منابع 

ویکی‌پدیای عربی.

 
اردن در قرون وسطی
انحلال‌های دهه ۱۲۶۰ (میلادی) در آسیا
انحلال‌های دهه ۱۳۴۰ (میلادی) در آسیا
انحلال‌های سده ۱۳ (میلادی) در آفریقا
انحلال‌های سده ۱۴ (میلادی) در مصر
ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۱۷۱ (میلادی)
ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۲۶۰ (میلادی)
ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۳۴۱ (میلادی)
بنیان‌گذاری‌های ۱۱۷۱ (میلادی) در آسیا
بنیان‌گذاری‌های ۱۱۷۱ (میلادی) در مصر
بنیان‌گذاری‌های دهه ۱۱۷۰ (میلادی) در آسیا
بنیان‌گذاری‌های سده ۱۲ (میلادی) در آفریقا
تاریخ آفریقای شمالی
تاریخ جزیره (میان‌رودان)
تاریخ سرزمین شام
تاریخ مردم کرد
تاریخ نوبه
دودمان‌های مسلمان
سلسله‌های کرد
سوریه در قرون وسطی
فلسطین در قرون وسطی
قاهره قرون وسطی
کردستان
کشورهای پیشین در آفریقا
کشورهای پیشین در خاورمیانه
لبنان در قرون وسطی