لیلا زانا

لیلا زانا (به ترکی و کردی: Leyla Zana) (زاده ۳ مه ۱۹۶۱) از زندانیان سیاسی و چهره‌های فعال حقوق بشر و حقوق زنان کرد تبار در ترکیه است.

زندگی 
لیلا در ۳ مه ۱۹۶۱ در سیلوان دیاربکر در کردستان ترکیه چشم به جهان گشود.مدرسه ابتدایی را رها کرد زیرا نمی توانست زبان آموزشی ترکی را بفهمد و به دلیل ممنوعیت زبان کردی , به زبان مادری اش هم حق تکلم نداشت.او در ۱۴ سالگی با مهدی زانا، یک فعال سیاسی کرد که حدود ۲۰ سال از او بزرگتر بود و شهردار دیاربکر شد ازدواج کرد. همسر او پس از کودتای نظامی ۱۹۸۰، ۱۶ سال را در زندان گذراند،. او با یادگیری زبان ترکی با دو فرزندش در دوران تحصیلشان، فعالیت سیاسی خود را آغاز و در سال ۱۹۹۱ اولین زن کردی شد که به پارلمان ترکیه انتخاب شد.

در انتخابات دیاربکر در سال ۱۹۹۱ زانا به عنوان نماینده پارلمان انتخاب شد. پس از ادای سوگند در پارلمان وی که هدبندی به سه رنگ سرخ، زرد و سبز (نماد پرچم کردی) به سر داشت به کردی گفت: «من باید در راستای اینکه دو ملت کرد و ترک در یک نظام دموکراتیک با هم زندگی کنند تلاش بنمایم». تا اوت ۲۰۰۲ حکومت محدودیت‌های شدیدی را مورد زبان کردی در آموزش و رسانه‌ها وضع نموده‌بود.

در هنگام سوگند یاد کردن لیلا مجلسیان ترک با داد زدن وی را تروریست و تجزیه‌طلب نامیدند و خواهان دستگیری او شدند. البته به دلیل مصونیتش به خاطر نمایندگی مجلس، حکومت تا سه سال نتوانست وی را زندانی کند.

در سال ۱۹۹۴ به همراه سه قانونگدار کرد تبار دیگر هاتیپ دیجله، اورهان دوغان و سلیم ساداک، حزب تازه‌بنای دموکراسی را تأسیس نمودند که در همان آغاز ممنوع‌الفعالیت شدند.

وی از سال ۱۹۹۱ عضو پارلمان این کشور بود و به جرم صحبت کردن به زبان کردی در سال ۱۹۹۴ در حین ادای سوگند در پارلمان ترکیه به ۱۴ سال حبس محکوم شد. او پس از ده سال حبس، در سال ۲۰۰۴ آزاد شد.
لیلا زانا در سال ۱۹۹۵ از جانب پارلمان اروپا برنده جایزه ساخاروف شده بود، اما تا ۲۰۰۴ که از زندان آزاد شد موفق به دریافت آن نشد.

هم‌اینک وی دبیرکل انجمن جنبش دمکراتیک در ترکیه‌است که جریانی میانه‌رو به‌شمار می‌رود و در میان کردها از موضعی قوی برخوردار است. در انتخابات عمومی مجلس ترکیه در سال ۲۰۱۱ او دوباره به مجلس ترکیه راه یافت.
به تازگی دوباره به ده سال زندانی از سوی دولت ترک محکوم شده‌است.

منابع

پیوند به بیرون 

 زانا در وبگاه عفو بین‌الملل
 در وبگاه عفو بین‌الملل (uk)
 
 در وبگاه انجمن قلم
 
 لیلا زانا از وبگاه کریس کوچرا 
 در وبگاه بی‌بی‌سی
  

افراد زنده
اهالی سیلوان
پرونده‌های دادگاه حقوق بشر اروپا مربوط به ترکیه
دریافت‌کنندگان جایزه ساخاروف
زادگان ۱۹۶۱ (میلادی)
زنان اهل ترکیه در سیاست
زنان اهل ترکیه
زنان سیاستمدار سده ۲۱ (میلادی)
زنان کرد اهل ترکیه
زنان کرد در سیاست
زندانیان اهل ترکیه
زندانیان ترکیه
زندانیان عقیدتی عفو بین‌الملل زندانی‌شده توسط ترکیه
زندانیان وجدان عفو بین‌الملل
سیاستمداران اهل ترکیه
سیاستمداران حزب جامعه دموکراتیک
سیاستمداران کرد اهل ترکیه
سیاست‌مداران کرد
فعالان حقوق اقلیت‌ها
فعالان حقوق بشر اهل ترکیه
فعالان دموکراسی اهل ترکیه
فعالان سیاسی اهل ترکیه
فعالان کرد
فمینیست‌ها
کردهای اهل ترکیه
نمایندگان دوره بیست و پنجم مجلس ترکیه