مهر (داورزن)

مِهر روستایی از توابع بخش باشتین و در شهرستان داورزن استان خراسان رضوی ایران است. این روستا در فاصله 45 کیلومتری غرب شهر سبزوار و در 15 کیلومتری شرق شهر داورزن در مسیر جاده سبزوار به تهران قرار دارد.

این روستا ۵۷ درجه و ۸ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۱۷ دقیقه عرض شمالی و در ارتفاع ۱۰۴۱ متری از سطح دریا قرار گرفته است .

مهر : ده بخش داورزن* ، دهستان کاه . این روستای باستانی در مسیر جاده اصلی تهران قرار دارد . از غرب به صَدخَرو ، از شرق به ریوَند ، از جنوب به کوشکباغ و طَزَز و از شمال به کوه های بُهُنگر محدود می شود. درکتاب فرهنگ جغرافیای ایران ، رودخانه ی مهر یکی از رودهای ییلاقی سبزوار معرفی شده است .اسناد موجود دراداره کُلّ صنایع و معادن خراسان بیانگر این است که جنس کوه های شمال مِهر ، از مارن های سبز ماسه سنگ است و یا از باندهای ژیپسی پوشیده شده است. دارای معادن مس با رگه های 9% و کرومیت می باشد . بیهقی آن را از توابع رَبع مزینان خوانده است و به خامه ِ آن اشاره کرده  و می نویسد : «از قلم تحریر در خراسان و مازندران ، بهترین آن در دیه مِهر بیهق خیزد و آنگاه آنکه دردیه ششتمد باشد و ...»

مِهر در لغت معانی گوناگون دارد ، از جمله نام دیگر خورشید ، یکی از ماه های ایرانی ، و به معنی عشق و محبّت و نیز الهه عشق و دوستی است که به آن میترا نیز گفته می شود .از آثار باستانی این روستا آتشکده ی آذربُرزین مِهر است . فردوسی به نقل از دقیقی برپایی آن را به گشتاسپ نسبت داده است و آن را نخستین آتشکده معرفی می کند. این  آتشکده به نام کشاورزان در شرق مملکت ودر کوه های ریوَند بنا شده و به خانه دیو معروف است.

ردپای اهمیت تاریخی روستای مهر را در شواهد و قراین تاریخی دیگری نیز می توان مشاهده کرد . مثلاً احداث آتشکده آذربرزین مهر یکی از سه آتشکده با اهمیت ایران در دوران ساسانیان در نزدیکی این روستای سبزوار ، نشانه ای همیشگی درتاریخ روستای مهر است تا همگان بدانند اهمیت فرهنگی و اجتماعی این منطقه حتی به قرن ها پیش از اسلام باز می گردد.

روستای مهر در دوره اسلامی نیز ادامه حیات داد که از این دوره نیز کاروانسرای زیبای این روستا نشانه دیگری است که هرچند این بنا در سالهای گذشته مورد بی توجهی مسئولین و بسیاری از مردم منطقه قرار گرفته است ، لیکن امیدمی رود با فعالیت های رسانه ای وتلاش گروه های مردمی که اخیراً در حال شکل گیری است ، این کاروانسرای تاریخی به زودی به یک مرکز تفریحی و اقامتگاهی زیبا و گردشگرپذیر در مسیر جاده آسیایی تهران – سبزوار – مشهد  تبدیل  شود. 
 

هردو بنای زیبای نامبرده در روستای مهر تنها بخشی از جاذبه های گردشگری این منطقه هستند. حال آنکه روستای مهر که در دامنه کوه های بُهُنگر و ریوند قرار دارد ، به نسبت مناطق حاشیه کویر ، از جاذبه های طبیعی مناسبی نیز برخوردار است به عنوان مثال وجود یک رودخانه فصلی زیبا دراین روستا به جذابیت گردشگری آن یاری رسانده است.

جمعیت 

این روستا در دهستان مهر قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۸٬۳۶۱ نفر (۳۹۴ خانوار) بوده‌است.

آتار تاریخی 
از آثار تاریخی این روستا می‌توان به رباط شاه عباسی اشاره کرد که دارای معماری خاص می‌باشد. همچنین می‌توان از چهارتاقی خانه دیو به عنوان یکی از جاهای احتمالی آتشکدهٔ آذربرزین مهر نام برد که یکی از سه آتشکدهٔ مهم ایران در دوره ساسانی بوده‌است. از جمله آثار باستانی این روستا می‌توان به میل خسرو مهر اشاره کرد. از جمله مشاهیر این روستا می‌توان به حاج شیخ شهید اشاره کرد.

منابع 
فرهنگ اماکن و جغرافیای تاریخی بیهق (سبزوار) / نویسنده : محمود محمّدی (کارشناس ارشد در زمینه تاریخ و تمدن ملل اسلامی) ، نشرآژند ، 81

فرهنگ جغرافیایی ایران ، 208/9

ابن فُندُق ، تاریخ بیهق ، صص 39 – 279

زنجانی ، محمود ، فرهنگ جامع شاهنامه ، ص 9

مهر