عصر (سوره)

سوره عصر یکی از سوره‌های قرآن کتاب مقدس دین اسلام است. بیشتر مفسرین بر این گمانند که این سوره در در شهر مکه نازل شده باشد اما بعضی مفسران بر نزول این سوره در مدینه در سال اول هجرت تأکید دارند. این سوره در شکل فعلی اش دارای ۳ آیه است و از نظر تعداد آیات جزو سوره‌های کوتاه قرآن یا مفصلات قرار می‌گیرد. این سوره با قسم خداوند به عصر آغاز می‌شود، در آیهٔ بعد هشداری در زمینه خسران همه انسان‌ها داده‌می‌شود. اما در آیهٔ سوم کسانی که ایمان آورده‌اند، عمل صالح انجام می‌دهند و دیگران را به حق توصیه می‌کنند و به صبر فرا می‌خوانند را از خسران دیدگان مستثنی می‌کند. آنگلیکا نویورت آیهٔ سوم را الحاقی می‌داند.

نسخه دیگری از این سوره از قول علی بن ابی طالب موجود است که با آنچه در قرآن فعلی وجود دارد فرق می‌کند.

مبانی نام گذاری 
وجه تسمیه این سوره بخاطر وجود عبارت عصر در آیه اول و قسم خوردن خدا به آن است. با توجه به مضمون دو آیه بعد انتظار می‌رود که منظور از کلمه عصر، دوران محمد و زمان طلوع اسلام باشد.

محتوای سوره 

در این سوره سخن از زیانکار بودن همه انسان‌ها به میان می‌آید، و فقط یک گروه را که: ایمان آورده‌اند، عمل صالح انجام می‌دهند، یکدیگر را به حق سفارش می‌کنند و یکدیگر را به صبر توصیه می‌کنند را استثنا کرده و زیانکار نمی‌داند. به بیان دیگر این سوره همراهی علم و عمل را موجب سعادت و نجات بشر می‌داند.

آیات الحاقی 
به گفتهٔ آنگلیکا نویورت، با توجه به ساختار ادبی و کیفیت فنی سوره، سورهٔ عصر در ابتدا دو آیه داشته‌است و آیه سوم بعداً به آن اضافه شده‌است. آیهٔ سوم در واقع «استثنا بر قاعده» است و مؤمنان را از گروه اول [انسان در خسران] استثنا می‌کند. نحوهٔ الحاق نشان می‌دهد که از اواخر دورهٔ مکه است.

نسخه‌های دیگر 
نسخهٔ دیگری از این سوره از قول علی بن ابی طالب نقل شده‌است که چنین است:

دیدگاه سنتی اسلامی

شأن نزول 
در چندین تفسیر شأن نزول این سوره علی بن ابی‌طالب ذکرشده است.

نزول 
این سوره در سال اول بعثت بعد از سوره انشراح نازل شده‌است. در بعضی منابع از نزول این سوره در سال اول هجرت نیز یاد شده‌است.

فضیلت سوره 
مسلمانان صدر اسلام وقت خداحافظی و جداشدن از یکدیگر سوره عصر می‌خواندند

در حدیثی از جعفر صادق روایت شده: علامه طباطبایی مفسر شیعه در تفسیر المیزان می‌نویسد:امام شافعی عالم سنی می‌گوید:

در ادبیات 
این سوره در اشعار مولانا در دفتر سوم مثنوی معنوی بدین صورت ذکر شده‌است:

امید مجد سوره عصر را چنین منظوم کرده‌است:

جستارهای وابسته 
 قرآن
 سوره‌های مکی

منابع 

 
 برگزیده تفسیر نمونه، جلد ۵، ناصر مکارم شیرازی
 آشنایی با سوره‌ها (شناخت سوره‌های قرآن)، جواد محدثی، ۱۳۷۴، قم، دفتر تبلیغات اسلامی

پیوند به بیرون 

سوره‌های قرآن
سوره‌های مکی قرآن