مصطفی رشید پاشا

مصطفی رشید پاشا (به ترکی:Mustafa Reşid Paşa؛ زاده ۱۳ مارس ۱۸۰۰، قسطنطنیه، امپراتوری عثمانی - درگذشته ۱۷ دسامبر ۱۸۵۸)، سیاستمدار عثمانی در قرن نوزدهم بود که شش بار به سمت رئیس‌الوزرایی امپراتوری عثمانی انتخاب شد. وی یکی از بنیانگذاران و تدوین کنندگان اصلی تنظیمات عثمانی بود.

رشید پاشا از سنین جوانی و با ارتباطات خانوادگی به خدمات دولتی گمارده شد. وی در سالهای ۱۸۳۴ و ۱۸۳۶ به ترتیب سفارت عثمانی در فرانسه و انگلستان را عهده‌دار گردید و در سال ۱۸۳۷ تحت حکومت محمود دوم به عنوان وزیر خارجه انتخاب شد؛ وی در سالهای ۱۸۳۸ و ۱۸۴۱ دگربار به ترتیب سفیر دولت عثمانی در لندن و پاریس گردید. در طول این دوران اقامت در اروپا، به یادگیری زبان فرانسوی همت گماشت و با سیاستمداران اروپایی ارتباط و دوستی برقرارکرد.

عبدالمجید یکم (فرزند محمود دوم)، راه اصلاحات پدر را ادامه داد و رشید پاشا نیز مأمور تهیه طرح‌های اصلاحی جدید گردید و بدینوسیله «خط شریف» که شامل برنامه‌های اصلاحی بود و طراح اصلی آن نیز شخص رشید پاشا بود در ۳ نوامبر ۱۸۳۹ اعلام گردید. در این طرح بر ضرورت رعایت حقوق برابر همه ساکنین امپراتوری و به خصوص اقلیت مسیحی و یهودی تأکید شده‌بود. هرچند تمام این طرح‌ها مطابق برنامه اعلام شده اجرا نشد اما حرکت جدیدی بود و رشید پاشا را به عنوان شخصی مدرن و طرفدار اصلاحات معرفی کرد.
اصلاحات رشید پاشا شامل ۱- الغای تجارت برده‌داری ۲- تدوین قوانین جدید تجاری و جنایی و ۳- یک رشته اصلاحات اداری به منظور برقرار کردن نظام شایسته‌سالارانه و کاهش بی‌نظمی‌های اداری بود.
وی از هواداران دولت‌های بریتانیا و فرانسه بود و در هنگام آغاز جنگ کریمه در ۱۸۵۳ وزیرالوزرای دولت عثمانی به شمار می‌رفت.

منابع 

 دانشنامه بریتانیکا
 ویکی‌پدیای انگلیسی

پیوند به بیرون 
 krugosvet.ru

افراد جنگ کریمه اهل امپراتوری عثمانی
پاشاها
ترک‌های عثمانی
درگذشتگان ۱۸۵۸ (میلادی)
دریافت‌کنندگان صلیب بزرگ لژیون دونور
دیپلمات‌های سده ۱۹ (میلادی)
زادگان ۱۷۷۹ (میلادی)
زادگان ۱۸۰۰ (میلادی)
سفیران امپراتوری عثمانی در بریتانیا
سفیران امپراتوری عثمانی در فرانسه
وزیران اعظم سده ۱۹ (میلادی) امپراتوری عثمانی
وزیران امور خارجه امپراتوری عثمانی