اکسی‌بوتینین

اکسی‌بوتینین 

نامهای تجارتی: Ditropan - Exybutin

رده درمانی: آنتی اسپاسمودیک مجاری ادراری

رده فارماکولوژیک: نسل سوم آمین سنتتیک

اشکال دارویی: قرص ۵ میلی‌گرمی

استریو شیمی 
Oxybutynin شامل یک Stereocenter و شامل دو انانتیمر اس - و (S) فرم ۱ مخلوطی از (R):

مکانیسم اثر 
مکانیسم اثر آنتی اسپاسمودیک اکسی‌بوتینین از طریق افزایش ظرفیت مثانه و کاهش فرکانس انقباضات عضله دترسور اعمال می‌شود. این دارو، دارای اثرات آنتی موسکارینیک بر روی عضلهٔ صاف می‌باشد.
 نکته از کتاب کاتزونگ: بلوکرهای کولینورسپتورها یا آنتاگونیستهای گیرنده‌های کولینرژیک یا داروهای آنتی کولینرژیک، بر پایهٔ طیف عملکردشان (مسدود کردن گیرنده‌های نیکوتینی یا موسکارینی) به دو زیرگروه آنتاگونیست‌های موسکارینی و آنتاگونیست‌های نیکوتینی تقسیم می‌شوند که اکسی‌بوتینین جزو گروه آنتاگونیست‌های موسکارینی است.

موارد مصرف 
تنها مورد مصرف این دارو، به عنوان آنتی اسپاسمودیک در مثانه نوروژنیک می‌باشد.
 نکته از کتاب کاتزونگ: گلیکوپیرولات، مت اسکوپولامین و اکسی بوتینین، آنتاگونیست‌های موسکارینی هستند که در درمان فوریت ادرار (Urgency) در سیستیت خفیف و به منظور کاهش اسپاسمهای مثانه به دنبال جراحیهای اورولوژیک استفاده می‌شوند. البته گلیکوپیرلوت و مت‌اسکوپولامین اثرات کمتری بر روی CNS دارند.

شیوه مصرف 
 در بالغین: ۵ میلی‌گرم از راه خوراکی، ۲ تا ۳ بار در روز تجویز می‌شود. حداکثر دوزاژ دارو ۵ میلی‌گرم چهار بار در روز است.
 در کودکان بزرگتر از ۵ سال: ۵ میلی‌گرم از راه خوراکی دو بار در روز تجویز می‌شود. حداکثر دوزاژ دارو ۵ میلی‌گرم، سه بار در روز است.

موارد منع مصرف 
 انسداد ناقص یا کامل دستگاه گوارش
 گلوکوم
 سرطان پروستات
 میاستنی گراو
 ایلئوس آدینامیک
 مگاکولون
 کولیت اولسراتیو (کولیت اولسروز)
 بیماران مسن و ناتوان مبتلا به آتونی روده
 اوروپاتی انسدادی

توجه: از اکسی‌بوتینین در افراد مسن، مبتلایان به نوروپاتی اتونوم، بیماری کلیه و کبد و در ریفلاکس ازوفاژیتیس، باید با احتیاط استفاده کرد.

تداخلات دارویی 
 اثرات آنتی کولینرژیک این دارو، به دنبال مصرف سایر داروهای آنتی‌کولینرژیک، نظیر داروهای ضد افسردگی، فنوتیازینها و هالوپریدول تشدید می‌گردد.
 اثرات تضعیف‌کنندگی این دارو بر روی دستگاه عصبی مرکزی به دنبال مصرف سایر داروهای تضعیف‌کننده سیستم اعصاب مرکزی نظیر: آنتی هیستامینها، نارکوتیکها و داروهای آرامبخش و خواب‌آور تشدید می‌گردد.

عوارض جانبی 
 در دستگاه اعصاب مرکزی: سرگیجه، بی خوابی، خواب آلودگی، برافروختگی
 در دستگاه قلب و عروق: تپش قلب، تاکی کاردی
 در دستگاه تناسلی ادراری: ایمپوتانس (ناتوانی جنسی)، احتباس ادراری، اشکال در ادرار کردن
 در پوست: کهیر، راش، واکنش‌های شدید آلرژیک در بیماران حساس به آنتی کولینرژیکها.
 در دستگاه گوارش: تهوع، استفراغ، یبوست
 در سایر دستگاه‌ها: کاهش تعریق، تب، مهار ترشح شیر
 توجه مهم: در صورت ایجاد واکنش افزایش حساسیت یا علایم دیسترس تنفسی یا اشکالات عروقی یا بروز تحریک در سیستم اعصاب مرکزی، باید مصرف اکسی بوتینین را فوراً قطع نمود.

جستارهای وابسته 
 آنتی کولینرژیک

منابع 

 راهنمای کاربرد داروهای ژنریک ایران، دکتر رامین خدّام، چاپ هفتم، ۱۳۸۸، صفحات:۷۰۱و ۷۰۲
 داروهای ژنریک ایران و دسته‌بندی داروها، دکتر مصطفی صابر، چاپ هفتم، صفحه :۳۰۵
  (تکمیل اطلاعات جدول)
 فارماکولوژی کاتزونگ، فصل هفتم، بلوکرهای کولینورسپتورها و بازیاب‌های کولین‌استراز

آلکین‌ها
آمین‌ها
الکل‌های نوع سوم
ترکیب‌های سیکلوهگزیل
داروهای آنتی کولینرژیک
کربوکسیلات استرها
نشان‌های تجاری جانسون اند جانسون