دمشق

دَمِشْق مرکز استان دمشق و پایتخت جمهوری عربی سوریه می‌باشد. شهر دمشق پس از حَلب دومین شهر پرجمعیت سوریه است. این شهر از یک سوی با تپه‌های سنگی و شیب‌دار احاطه شده. رودخانه برادا از میان شهر می‌گذرد.

تاریخ 
دمشق در هزاره سوم پیش از میلاد تأسیس شد. به این ترتیب، دمشق یکی از قدیمی‌ترین شهرهای خاورمیانه است، و تا پیش‌از جنگ داخلی سوریه، قدیمی‌ترین شهر پرجمعیت جهان که همچنان موقعیت خود را حفظ کرده، محسوب می‌شد. این شهر تاکنون شاهد ظهور و سقوط امپراتوری‌های گوناگونی بوده‌است.

دمشق در طول سده‌های متمادی نام‌های خاصی داشته‌است. اولین نام آن جلق و سپس جیرون بوده‌است. پس از آن ارم و همچنین عذرا، بیت رامون، عین الشرق، باب‌الکعبه، فسطاط المسلمین و مدینة الیاسمین نیز از نام‌های دیگر آن بوده‌است.

در منطقه دمشقِ قدیم، خیابانی به نام «مستقیم» وجود دارد. در انجیل گفته‌شده که پولس قدیس پس از «کور شدن» در راه دمشق، در آن خیابان ساکن شد.

جنگ داخلی سوریه 
با گذشت بیش از ۱۱ سال از آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ میلادی، در دمشق زندگی «عادی» به‌نظر می‌رسد. با این وجود، به دلیل شرایط جنگ داخلی، در سال ۲۰۱۴ میلادی، دمشق به ردیف «چهارمین شهر ارزان دنیا» از میان ۱۳۱ شهر مهم دنیا سقوط کرد.

جمعیت 
در سرشماری سال ۲۰۱۹ میلادی، جمعیت شهر دمشق که خود یک استان مستقل به‌شمار می‌رود حدود ۲/۰۷۹/۰۰۰ نفر تخمین زده شده‌است.

در ۳۱ دسامبر سال ۲۰۱۱ جمعیت این شهر (این استان) برابر با ۱٬۷۵۴٬۰۰۰ تخمین زده شده اشت.

به علت ورود بخش قابل توجهی از آواره شدگان سوری به استان دمشق و استان ریف دمشق، جمعیت این دو استان در مجموع در سال ۲۰۱۵ حدود ۵ میلیون نفر تخمین زده شده‌است.

مناطق 

منطقه «قدیم دمشق» در حد فاصل منطقه مسیحی‌نشین و یهودی‌نشین، در مرکز شهر واقع شده‌است. خیابان‌های منطقه قدیم دمشق سنگ‌فرش هستند.

«ابورمانه» مرفه‌نشین‌ترین منطقه دمشق است. بسیاری از سفارت‌خانه‌های خارجی در این منطقه در غرب دمشق واقع شده‌اند و ثروتمندترین اهالی دمشق در این محله زندگی می‌کنند. ساختمان مرکزی ستاد کل ارتش سوریه در این منطقه قرار دارد. در این محله خیابان المَهدی قرار دارد که چندین مجتمع امنیتی و نظامی در آن واقع شده‌اند. سفارت ایالات متحده آمریکا در دمشق در خیابان المنصور در منطقه «ابورمانه» واقع شده‌است.

همچنین منطقه مرُفه‌نشین «مزعه» از دیگر مناطق مهم دمشق است. مقر حزب بعث سوریه، سفارت روسیه در دمشق و تعدادی از کلوب‌های شبانه در این منطقه قرار دارند.

سفارت کانادا و سفارت ایران در منطقه پُر رفت‌وآمد «مَزه» در مرکز دمشق واقع شده‌اند. در این منطقه چندین ساختمان دولتی قرار دارد و تعدادی از مقامات عالی‌رتبه حکومت بشار اسد هم در این محله سکونت دارند.

میدان امویه در مرکز دمشق، مرکز ساختمان تلویزیون دولتی سوریه است. از دیگر میدان‌های مهم دمشق، می‌توان به میدان مرجه در مرکز شهر دمشق و در نزدیکی ایستگاه تاریخی خط آهن حجاز اشاره کرد. میدان مرجه در انتهای غربی منطقه «قدیم دمشق» و در مجاور بازار حمیدیه واقع شده‌است. مرکز رایزنی فرهنگی ایران، دفتر سازمان حج و زیارت و بعثه علی خامنه‌ای، رهبر حکومت جمهوری اسلامی در نزدیکی میدان مرجه دمشق قرار دارند.

میدان حجاز در مرکز دمشق واقع شده‌است. ساختمان راه‌آهن سوریه در نزدیکی این میدان قرار دارد.

«قابون»، «جوبر» و «حجرالاسود» از دیگر محلات شهر دمشق هستند. منطقه «رُکن‌الدین» نیز یکی از محلات مرکزی شهر دمشق است. میدان شمدین در منطقه رکن‌الدین واقع شده‌است.

«زینبیه» از دیگر محلات شهر دمشق است. مدفن سیده زینب، نوه محمد، پیغمبر اسلام، در این محله قرار دارد و از زیارتگاه‌های شیعیان است. «الشاغور» از دیگر مناطق شیعه‌نشین است که در مرکز دمشق واقع شده‌است.

خیابان بغداد از خیابان‌های مرکزی شهر دمشق است. این خیابان از یک‌سو به میدان سبع بحرات وصل می‌شود. بانک مرکزی سوریه در نزدیکی این میدان واقع شده‌است.

«باب مصلی» از دیگر مناطق شهر دمشق است. این منطقه مرکز حمل و نقل بین‌شهری و مملو از مغازه‌ها و مراکز خرید است.

میدان عباسیین در شرق دمشق واقع شده‌است. این منطقه، سابقاً یکی از محلات اعیان‌نشین شهر بود.

کاخ ریاست‌جمهوری سوریه که مجموعه‌ای از دو کاخ جداگانه است، یکی به نام «کاخ مردم» بر بلندی‌های کوه قاسیون در شمالِ‌غربی دمشق، و دیگری به نام «کاخ مهاجرین» در محله مهاجرین در شمال شرقی دمشق واقع شده‌اند.

از دیگر مناطق دمشق، غار منسوب به اصحاب کهف است که البته در درستی آن اختلاف است.

حومه 
منطقه «کفرسوسه» در حومه جنوبِ غرب دمشق واقع شده. ساختمان جدید وزارت کشور سوریه در این منطقه قرار دارد. شهرک «جدید الفضل» در حومه جنوب غربی دمشق واقع شده‌است. همچنین منطقه «معضمیه» از دیگر مناطق در حومه جنوبِ غرب دمشق است.

از مناطق حومه جنوبی دمشق می‌توان به منطقه «حجر الاسود» و «یرموک» اشاره کرد. یرموک، نام بزرگ‌ترین ارودگاه آوارگان فلسطینی در سوریه است که بسیاری از ساکنین آن را فلسطینی‌ها و بخشی از اهالی آن را سوری‌ها تشکیل می‌دهند.

در حومه جنوب‌شرقی دمشق منطقه «جَرمانا» واقع شده‌است. جرمانا، منطقه‌ای عمدتاً دُروزی و مسیحی‌نشین است. نیروگاه تشرین، در این منطقه واقع شده که ازسوی پیمانکاران ایرانی ساخته شد.

در حومه شمال شرقی دمشق مناطق دوما، «جوبر»، «حموریه»، «زملکا»، «عین ترما» و «عربین» واقع شده‌اند.

همچنین منطقه «معربا» در حومه شمالی دمشق قرار دارد. در این منطقه روسپی‌گری در کلوب‌های شبانه رواج دارد.

منطقه «پروژه دُمر» با شهربازی و پارک آبی بر بلندی کوه قاسیون در حومه شمالِ‌غربی دمشق واقع شده‌است.

در حاشیه شرقی شهر دمشق، منطقه کشاورزی غوطه واقع شده‌است.

«مرکز تحقیقات نظامی» و «مرکز گارد ریاست‌جمهوری سوریه» در منطقه «جمرایا» واقع شده‌اند.

فرهنگ و هنر 

سوریه از پایگاه‌های مهم رشد تمدن اسلامی بوده‌است. مسجد جامع اموی دمشق با ۱۴۰۰ سال قدمت از جمله جاذبه‌های مهم گردشگری در شهر دمشق محسوب می‌شود. در سال ۲۰۰۸ میلادی، دمشق به عنوان پایتخت فرهنگی جهان عرب برگزیده شد.

در بخش قدیمی شهر دمشق، بازدید از حمام‌های سُنتی، هتل بوتیک‌ها، خانه‌های تاریخی از جمله کاخ العظم، خانه جبری و خانه عنبر توصیه‌شده‌اند.

از رویدادهای مهم فرهنگی در شهر دمشق می‌توان به جشنواره فیلم دمشق اشاره کرد. همچنین خانه اپرای دمشق از مراکز مهم فرهنگی دمشق محسوب می‌شود.

یکی از مهم‌ترین گالری‌های هنری خاورمیانه، به نام ایام در دمشق واقع شده‌است.

صنایع دستی 
پارچه‌های رومیزی آغابانی که از ابریشم، نخ‌های طلا و نقره ساخته می‌شوند، از صنایع دستی معروف دمشق هستند.

ورزش 
دمشق میزبان تیم‌های الجیش، الوحده و الجمد در لیگ برتر فوتبال سوریه است.

امکانات شهری 
فرودگاه بین‌المللی دمشق در حاشیه جنوبی شهر دمشق واقع شده‌است. فرودگاه دمشق از طریق جاده‌ای به طول ۲۱ کیلومتر به شهر دمشق منتهی می‌شود

دانشگاه دمشق و موزه ملی دمشق در منطقهٔ برامکه در مرکز شهر دمشق قرار دارند. تالار اپرای دمشق در «میدان امویه» در مرکز دمشق واقع شده‌است.

مهم‌ترین بازار دمشق، بازار حمیدیه نام دارد که همچنین به نام «بازار شام» نیز معروف است. بازار حمیدیه در مرکز شهر دمشق و در مقابل «میدان مرجه» واقع شده‌است. ستون‌های رومی به جای مانده از دوران بیزانس را هنوز می‌توان در میان رواق‌های بازار دمشق دید.

بزرگ‌ترین بیمارستان دمشق بیمارستان مجتهد می‌باشد.

راه‌های اصلی منتهی به دمشق 
جاده حُمص به دمشق از کوه‌های قلمون می‌گذرد و از شمال به شهر دمشق منتهی می‌شود.

شاه‌راه پالمیرا به دمشق منتهی می‌شود. پالمیرا در استان حُمص و در ۲۱۰ کیلومتری دمشق واقع شده‌است.

شهرهای اطراف 

معلولا یکی از مهم‌ترین شهرهای مسیحی‌نشین در شمالِ‌غرب دمشق محسوب می‌شود که دارای کلیساها، صومعه‌های تاریخی و از زیارت‌گاه‌های مهم مسیحیان است.

نگارخانه

منابع

پیوند به بیرون 

آثار باستانی در استان ریف دمشق
بنیان‌گذاری‌های هزاره هفتم (پیش از میلاد) در آسیا
جوامع مسلمان صوفی در سوریه
دمشق
سلوکیان
شام (سرزمین)
شهرهای دارای میراث جهانی یونسکو
شهرهای راه ابریشم
محوطه‌های باستان‌شناختی در سوریه
محوطه‌های باستان‌شناختی یونان باستان در سوریه
معماری عثمانی
مقاله‌های نیازمند یادکرد
مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در هزاره ۲ (پیش از میلاد)
مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در هزاره ۷ (پیش از میلاد)
میراث جهانی در خطر
میراث جهانی یونسکو در سوریه
هلال حاصل‌خیز