احمد خانی

احمد خانی (۱۷۰۷–۱۶۵۱ م) نویسنده، شاعر و فیلسوف کُردتبار بود. وی سراینده یکی از برجسته‌ترین داستانهای عاشقانه به زبان کردی به نام مم و زین است. خانی به دلیل سرودن این مجموعه و استفاده از درونمایه عاشقانه در شعرهایش در ادبیات کردی از جایگاه ویژه ای برخوردار است.

احمد خانی از ایل خانی بود و در ناحیه حکاری در شمال کردستان یا (شرق ترکیه) امروزی به دنیا آمد. آن ناحیه به‌طور کلی جزیره بوتان نامیده می‌شد. وی از ۱۴ سالگی به نوشتن پرداخت و بعداً از دغوبایزید به ریتکان مهاجرت کرد. داستان منظوم مم و زین را در سن ۴۱ سالگی به پایان رساند.

خانی به زبان‌های کردی، فارسی و عربی تسلط داشت و در سال ۱۶۸۳ میلادی یک فرهنگ عربی-کردی به نام «نوبهار» برای کمک به کودکان عربی‌آموز نوشت.

خانی در شهر دغوبایزید در ترکیه درگذشت و مزار او به نام تربت خانی زیارتگاه مردم است.

آثار 
 مم و زین: منظومه‌ای عاشقانه و عارفانه به کرمانجی در قالب مثنوی
 دیوان خانی: مشتمل بر غزلیات و قصیده‌ها
 عقیده ایمان (عه‌قیده‌یا ئیمانێ): مثنوی به کردی کرمانجی در باب عقیده
 نوبارا بچووکان: لغت‌نامه عربی کردی برای کودکان

میراث 
جان دوست نویسنده کرد رمان تاریخی میرنامه را در خصوص زندگی احمد خانی نوشته‌است.

جستارهای وابسته 
 فهرست مشاهیر کرد

منابع 

 

اهالی استان حکاری
تاریخ‌نگاران کرد
دانشمندان کرد
درگذشتگان ۱۷۰۷ (میلادی)
زادگان ۱۶۵۰ (میلادی)
ستاره‌شناسان کرد
شاعران کرد
خانی، احمد
شاعران کردی کرمانجی
فرهنگ‌نویسان
فرهنگ‌نویسان کرد
فیلسوفان کرد
کردهای اهل ترکیه
کردهای اهل عثمانی
محققان کرد
ملی‌گرایان کرد
نویسندگان کرد
نویسندگان مرد کرد