Israel-Palestina Gatazka

Israel-Palestina Gatazka Israelek eta Palestinako Estatuak XX. mendearen erdialdeaz geroztik elkarren aurka duten gatazka da.

Aurrekariak 
 XIX. mendearen bukaera – 1917: Otomandar Inperioaren nagusitasuna, Siriako Aiatolako arabiarrak inperioaren menpe zeuden arabiarren multzoaren barruan ikusiak ziren, bereizi gabe. Aldi horretan, ezberdintasunak erlijiozkoak ziren, eta ez naziotasunezkoak.

 1917 – 1948: Palestinako britainiar agintearen garaian, hala Palestinako arabiarrak nola juduak britainiar agintearen menpe zeuden. Garai hartan, immigrante juduak Europatik etorri ziren eta desoreka demografikoa sortu zen. Liskarra Palestinako arabiar-judutar gatazka izenaz zen ezaguna arabiarren eta britainiarren artean, eta Eretz Israelgo judu-arabiar gatazka izenaz juduen artean.

Historia 
Israel-Palestina Gatazkak aldi nagusi hauek izan ditu:
 1948 – 1967: Israelgo estatua eta Sei eguneko gerra arteko aldia izan zen. Gero, 1948ko Arabiar-israeldar Gerra ren ondoren, hiru aldeak hiru entitate politiko ezberdinetan bizi ziren: Israelgo estatua, Gazako zerrenda Egiptok kontrolatuta eta Mendebaldeko Erribera, Jordaniara batu zena.

 1967: Sei Eguneko Gerra: Siria, Egipto, Jordania, Irak eta Israelen arteko gatazka.
 Lehen eguna: Israelek goizalean alde guztietatik egindako aire erasoek arabiarrek zituzten hegazkinen bi heren suntsitu zituzten.
 Bigarren eguna: paraxutisten brigadaren Komando Nagusiak Scopus mendia (Jerusalem) berreskuratu zuen.
 Hirugarren eguna: Jerusalemgo Hiri Zaharra eskuratzea, Zisjordaniaren menpe Israelgo gobernu militarrak jarrita.
 Laugarren eguna: Israel Suezko kanala eremuraino iritsi zen.
 Bosgarren eguna: borrokek batez ere iparraldean jarraitzen zuten.
 Seigarren eguna: su-etena aldarrikatu zen, Israelek Golan okupatu zuen eta Jerusalem desmilitarizatu zuen.

 1967 – 1993: Sei Eguneko Gerratik Osloko itunak arteko aldia. Gatazkaren partaideek Palestinaren banaketaz hitz egin zuten, orduan Israelen menpe zegoena.

 1993 – 2000: Osloko itunen eta bigarren Intifada arteko aldia. Israel eta ia soberanoa zen Palestinako Aginte Nazionala entitate politikoak zeuden.

 2000 – 2005: Bigarren Intifada eta Gazako zerrendatik Israelen aldebakarreko atzera-egitea arteko aldia.

 2005 – egun: Gazako zerrendatik Israelen aldebakarreko atzera-egitea ondorengo aldia. Atzera-egitea ondoren, Hamasek Fatah etsai politikoari Gazako zerrendako agintea kendu zion.

 2014 Israel-Palestina Gatazkan

 2015 Israel-Palestina Gatazkan

Bake mugimenduak 
 Gush Shalom
 Breaking the Silence
 Women Wage Peace

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Israel-Palestina gatazka
Islamari buruzko eztabaidak
Proxy gerrak
antisionismoa
Gatazka irekiak
Nazionalismo judua