2016ko Eurovision Abesti Lehiaketa

2016ko Eurovision Abesti Lehiaketa urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 61. edizioa izan zen. Stockholmeko Globen Arena aretoan ospatu zen, Suedian. Eurovision Suedian ospatzen den seigarren aldia izan zen, azkenengoz 2013an Malmö hirian ospatu zelarik. Stockholmen hirugarren aldiz ospatu zen. Finalerdiak maiatzak 10 eta 12an ospatu ziren, eta final handia maiatzak 14an. Aurkezleak Petra Mede, 2013ko auzkezle izandakoa, eta Måns Zelmerlöw, aurreko urteko lehiaketako garailea, izan ziren.

Abestien sailkapena egiteko puntu sistemak 1975eko ediziotik izan duen aldaketa nabarmenena izan zuen. Azkenengo urteetan herrialde bakoitzak 12, 10, 8-1 zizkion hamar abesti gustokoenei, tokiko epaimahi profesional baten eta ikusleen telebozketaren sailkapenak %50ean konbinatzearen ondorio. 2016tik aurrera, herrialdez herrialdeko epaimahi bakoitzak, alde batetik, eta telebozketa bakoitzak, bestetik, guztiz bereizeita, 12, 10, 8-1 puntu ematen ditu. Horrela, herrialde bakoitzak bi aldiz ematen ditu 12, 10, 8-1 puntu.

Lehiaketako garailea Jamala bakarlari tatariar-ukrainarra izan zen, "1944" kantuarekin. Abestiak 1940. hamarkadan Sobietar Batasunak Krimeako tatariarrak herbesteratzeaz hitz egiten du, eta honek polemika piztu zuen. Lehiaketaren arauen arabera abestiek ezin dituzte mezu politikoak eduki olerkietan, eta Errusiak abestiaren bere ustezko natura politikoa salatua zuen Krimea Errusiara atxikitzearen gatazkarekin uztartuz. Europako Irrati-Telebista Batasunak abestia aztertu ostean parte hartu zezakeela erabaki zuen ostera, gertaera historikoez hitz egiten duela epaituz. Polemika areagotu egin zen, botoak aurkezteko orduan, azkeneko momentuan, Ukraina eta Errusia baitziren garaipena lortu zezaketeen bi herrialde bakarrak.

Ukrainak lortutako bigarren garaipena izan zen, aurretik 2004an irabazi zuelarik. Kantuaren errepika Krimeako tatareraz izanik, hizkuntza hau Eurovisionen entzuten zen lehen aldian, 2007tik lehenik guztiz ingelesez ez zegoen abesti batek irabazi zuen. Bigarren postua Australiako ordezkaria zen Dami Im-entzat izan zen, "Sound of Silence" kantuarekin, epaimahi profesionalen gustokoena izan zelarik. Errusia ordezkatzen zuen Sergey Lazarev, "You Are the Only One" kantuarekin, hirugarren izan zen, telebozketaren gustokoena izan zelarik.

42 herrialde izan ziren partaide guztira. Bosnia-Herzegovina lehiaketara itzuli zen hiru urteko eten baten ostean, eta baita Bulgaria eta Kroazia, bi urte ostean, eta Ukraina, urte baten ostean. Bestalde Portugalek partaidetzari uko egin zion. Australiak aurreko urtean ezohiko gonbidapena jaso zuen Europako Irrati-Telebista Batasunaren eskutik lehiaketaren 60. urtebetetzea ospatzeko, eta partaidetzaren arrakastaren ondorioz, berriz ere gonbidapena luzatu zitzaion. Hasiera batean Errumaniak ere parte hartu behar zuen, eta ordezkaria aukeratua zuen, baina lehiaketatik kanpo utzi zen telebista errumaniarrak Europako Irrati-Telebista Batasunarekin zeukan zor ekonomikoa zela eta.

Lehiaketa 
Lehiaketak bi finalerdi eta final bat izan zituen. Big 5 taldeko herrialdeak (Alemania, Erresuma Batua, Espainia, Frantzia eta Italia) eta herrialde antolatzailea (Suedia) zuzenki sailkatuak zeuden finalera. Gainontzako herrialdeak bi finalerdien artean banatu ziren, finalerdi bakoitzeko hamar lehen sailkatuak lortuko zutelarik finalerako pasea.

Lehen finalerdia 
Finalerdiko partaideez gain, Espainia, eta Frantzia eta Suediari ere egokituko zitzaien botoa ematea:

Bigarren finalerdia 
Finalerdiko partaideez gain, Alemania, eta Erresuma Batua eta Italiari ere egokituko zitzaien botoa ematea:

Finala 
26 herrialdek hartu zuten parte finalean, eta 42 herrialdek eman zuten botoa.

Artista partaideez gain, Justin Timberlake nazioarteko izarrak "Rock Your Body" eta "Can't Stop the Feeling!" abestu zituen. Gainera, aurkezleek "Love Love Peace Peace" Eurovisionen parodia abestu zuten, eta aurreko urteko irabazle izan zen Måns Zelmerlöwek "Fire in the Rain" eta "Heroes" abestu zituen.

Gertakariak

Ikurrinaren debekua 
2016ko apirilaren 29ean, ekitaldirako sarrerak erosteko webgunean, antolatzaileek aretoan sartzeko «espresuki» debekatutako banderen zerrenda bat argitaratu zuten, beraien artean ikurrina agertzen zelarik, estaturik gabeko herrialde edo errekonozimendurik gabeko estatueen bandera batzuekin batera eta baita Estatu Islamikoa talde armatuaren banderarekin batera. Honek oihartzun handia izan zuen Euskal Herriko hedabideetan, eta Euskal Autonomia Erkidegoko alderdi politiko nagusi guztiek bere kexua azaldu zuten. EH Bilduren Espainiar Kongresuko ordezkariek Madrilgo Suediar Anbaxadorearekin hitzordu bat eskatu zuten "ikurrinaren kriminalizazioa" salatuz. Iñigo Urkullu lehendakariak errektifikazioa eskatu zuen eta Espainiak erantzun emateko lehiaketa uztea "ez legokeela gaizki" iradoki zuen. Espainiar Estatuan ere oihartzuna izan zuen debekuak, Espainiako Gobernuak bandera "legezko, legitimo eta konstituziozko" bati errespetua eskatuz, eta baita errektifikazio bat.

Europako Irrati-Telebista Batasunak protestei lehenik emandako erantzuna aretoan Nazio Batuen Erakundean kide diren herrialdeen banderak, Europar Batasunarena eta LGBT kolektiboen "ostadar" bandera besterik onartzen ez dituela izan zen, eta zerrendak onartuta ez zeuden banderen "adibide" batzuk besterik erakusten zituela. Beranduago dokumentua argitaratzeko intentziorik ez zeukatela esan zuen, eta zerrenda selektibo bat argitaratzearen "sentsibilitate" gabezia onartu zuen, barkamena eskatuz "irainduta" sentitutako guztiei. Sarrera salmenta zerbitzuari bandera "adibideen" zerrenda webgunetik "berehala" erretiratzeko eskatu zion erakunde antolatzaileak, baina bandera politika orokorra berdin mantendu zen.

Azkenik, maiatzak 6an, Europako Irrati-Telebista Batasunak banderen politika erlaxatzea adostu zuen, eta partaide diren abeslarien lurralde eta probintzietako banderak baimentzeaz gain, beste banderak ere "tolerantziaz" onartzea erabaki zen, eramaleek lehiaketaren "politikotasun eza" errespetatzen badute eta telebista kameren ikuspegiari nahita oztopatzen ez badute.

Hala eta guztiz ere, zale euskaldun batzuek arazoak izan zituzten finalean ikurrina eramateagatik. Antolakuntzako segurtasun zerbitzuak ikurrina kendu zioten eta aretoa uztera behartzen saiatu ziren. Zaleek momentuan Espainiako enbaxadara deitu zuten eta Espainiako kontsula bertan izanik, honen esku-hartzearen bitarte, ikurrina bueltatzea eta bere lekuen gelditu ahal izatea lortu zuten. Espainiako enbaxadak jarraian salaketa formal bat jarri zuen antolakuntzaren aurka. Beste zale euskaldun batzuek ez zuten arazorik izan ikurrinarekin aretora sartzeko eta saio emisioaren une batzuetan ikurrina ikusi ahal izan zen jendartean une batzuetan.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Eurovision 2016 webgune ofiziala

Eurovision Abesti Lehiaketa
2016ko musika
Suediako musika