Agustindar Errekoletoen komentua (Martzilla)

Agustindar Errekoletoen komentua Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Martzilla udalerrian kokatutako XV. mendeko kristiau komentu bat da. Andre Mariaren komentua, eraikin ezberdinek osatzen duten multzo arkitektonikoa da. Komentua XVIII. mendearen amaieran hasi zen eraikitzen, estilo barrokoa eta neoklasikoa nahastuz. Eliza, konplexu arkitektonikoaren erdian dago, gurutze latindarraren itxura eta kanpoalderantz begira dagoen gurutzeri nabea.

Antzinean zistertar monasterio izandakoa, XIX. mendean agustindarren eskuetan amaitu zen. Desamortizazioan hustua, 1865ean fraideak itzuli ziren.

Historia 
Toki horretan Antsa erreginak, Antso VI.a Jakitunaren emazteak, moja zistertarren monasterio bat sortu zuen 1160 inguruan. Errege horren baieztapen baten arabera 1181. urtean, hiribilduarekin berarekin hornitu zuten, eta beste ondasun batzuk zituen Gesalatz eta Deierri ibarretan, ondoren koroari salduak 1252an. Antso VII.a Azkarraren alaba den Zuria andrearen abadiatuaren azpian, badirudi garai bikainena ezagutu duela. Ondoren, komentu diziplina lasaitzen joan zen eta eraikinak ia abandonatuta geratu ziren, komunitatea desegin zen arte 1405ean eta monasterioa Olibako monasterioara gehitu zen arte.

Horrela, gero eta garrantzi handiagoko monjeen priorerria bihurtu zen. 1422an errenta berriak gehitu zitzaizkion, eta, azkenik, abadia bihurtu zen 1605ean, errege-patronatu gisa; bere abadea, ordutik, elizaren besoaren zati izan zen Nafarroako Erresumako Gorteetan. Ekonomia osasuntsu bati esker, 1755ean egoitza berriak eraiki ahal izan ziren, eta antzinakoak bertan behera utzi ziren, hondamendi egoeran. 1809ko eta 1820ko aldarrikapenek parentesi bana ezarri zuten komentuko bizitzan, eta etenaldi hori behin betiko eten zen komunitatea deuseztatu eta 1835ean bere ondasunak desamortizatu zirenean. Agustindar Errekoletoek, ondoren, 1864an, antzinako monastika-gelak erosi zituzten, eta bertan misio-mintegi bat ezarri zuten.

1891. urtean ikastetxea zabaltzea proiektatu zen, hegal berri bat eraikiz. Zailtasun ugari izan zirenez, haren zati bat egitea ezinezkoa izan zen 1931ra arte, orduan eraiki baitzen etorkizuneko eraikinaren oinarria. Bigarren Errepublika eta 1936ko gerra zirela-eta, lanak gelditu ondoren, 1940ko urriaren hasieran berrabiarazi ziren. 1999an erabat birmoldatu zen.

1982ko urriaren 13an ikastetxea Nafarroako Unibertsitateko Teologia Fakultatean afiliatu zen.

Eraikina 
XVIII. mendeko azken laurdenean estilo barroko-klasizistan eraikitako adreiluzko multzo arkitektonikoa da. 1774ko maiatzaren 15ean Iruñeko Gotzaina zen Juan Lorenzo Irigoien Dutari monasterioko lehen harria bedeinkatu eta jarri zuen. Elizak, konplexu arkitektonikoaren erdian kokatua, gurutze latindarreko oinplanoa, gurutzadura irteneko nabea eta burualde laukizuzen sakona ditu. Gurutzadurak izkina oktogonalak ditu, eta kupula erdiesferikoak estaltzen du; gainerako atalak, berriz, kupula eliptiko beheratuez estaltzen dira. Hormetan pilastra erritmikoak ageri dira, ordena konposatuan binakatuta. Iztukuzko motibo apaingarri soilek hizkuntza rococo eta protoneoklasikoko juntagailu bat erakusten dute, gurutzadurako alflanetako horma-hobien gainean errokoko kartelei eusten dieten aingeruak eta argiztapen-okuluen inguruan saritutako girnaldak nabarmenduz.

XIX. mendearen bigarren erdialdeko erretaulak neobarrokoak dira. Handienak Andre Maria Zuriaren irudi gotiko hispanoflamenkoa du (XV. mendearen bigarren erdia), aurpegi gozokoa eta tunikan angelu tolestuak dituena, polikromia barrokoa duena.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Martzilla
 Aragoiko Erribera
 Nafarroa Garaia

Kanpo estekak 

Nafarroako monasterioak
Martzillako eraikinak
Nafarroako komentuak