Gidoi

Gidoia (Heg.), konta-haria edo gertakizuna, komiki gehienek, film gehienek eta telesaio eta irratsaio askok oinarritzat hartzen duten testu-tipo bat da. Hari-idazleek asmatzen dute film edo irratsaioaren trama eta testu batean idazten dute zer gertatuko den, nola, non, etab. Pertsonaien arteko elkarrizketak izaten dira konta-harietako parte garrantzitsua. Horretaz gain hari-idazleek kontalari baten edo batzuen off-ahotsa eta beste hainbat baliabide erabil ditzakete.

Teknikak 
Konta-hariak idaztea teknika berezkoa da, berezko ezaugarri dituena beste idazkuntza batzuen aldean. Ikasketak egiten direnean hainbat gauza aztertzen dira formaren alderditik, hala nola eskaleta, eszenaren barne-egitura edo elkarrizketak egituratzeko moduak.

Beste lanketa-puntu batzuk kontakizunak egituratzeari buruzkoak dira. Esate baterako, zinema-eredu klasikoenetan, Bordwell eta Thomsonen ildoak betetzen direla esan ohi da:

 Ekintza pertsonaia indibidualen erabakietatik bideratzen da. Pertsonaiak dira akzioaren kausa.
 Pertsonaien arrazoi psikologikoetan ardazten da kontakizuna: erabakiak, premiak, izaerak...
 Pertsonaiaren nahia da istorioaren motor nagusia, pertsonaiak helburu bat lortzeko duen grina.

Beste paradigma narratibo bat Syd Field hari-idazleak proposaturikoa da:

 Lehen ekitaldia, aurkezpena.
 Bigarren ekitaldia, gatazka.
 Hirugarren ekitaldia, argipena.

Ekitaldi batetik bestera igarotzean, plot points edo biratze-puntuak gertatu behar dira Fieldsen iritziz.

Fieldsen ideien gainean lan egin duen beste bat Linda Seger da, eta honek elementu pare baten garrantzia azpimarratzen du: Pizgarria (pisuzko ekintza bat, edo istorioaren barneko fase garrantzitsu bat hasten den unea), eta klimaxa, ekintza argitzen den unea, bilbearen punturik gorena. Klimax adibide onak lirateke: Hilketa bat, heriotza, misterio bat argitzen den unea...

Antzerki-haria 
Antzerki-haria, istorio-haria edo libretoa antzezlan baten egileak idazten duen liburuxka da, libreto-multzoaren ohiko izena, antzezlan dramatiko baten edo musikal baten testua jasotzen duena da, jendaurrean antzezteko idatzia, eta, ziur aski, kasuak antzezle eta antzerki-taldeko beste kide batzuentzako ohar eta jarraibideekin.

Antzerki-harien motak 

 Antzezlearen konta-haria edo pertsonaiaren konta-haria.
 Zuzendariaren konta-haria, agerraldi-zuzendariaren hari teknikoa.
 Oroitarazlearen liburua, hari tekniko mota bat da.
 Argi-libretoa, argiztatzaileen hari teknikoa.
 Jantzi-libretoa, jostunentzat eta eszenografia-tresnaren zenbait alderdirentzat.
 Sarrera-emailearen libretoa, sarrera-emaileren liburu teknikoa.
 Tresneriaren libretoa.

Konta-hariaren atalak 
Konta-hari batek hiru atal ditu:

 Agertokiak
 Pertsonaiak
 Elkarrizketa

Konta-haritik antzezpenera 
Konta-haria antzezpen bihurtzeko, ez bakarrik saioak dira beharrezkoak. Teknika erabilia da italiar mahaiarena (gaztelaniaz mesa italiana esaten da) edo read-through delakoa (ingelesezko terminoa), non antzezleak hari-idazleekin eta ekoizpen zein zuzendaritza taldeko beste langile batzuekin biltzen diren, mahai baten inguruko lan-saioan, konta-hariaren irakurketa kolektiboa egiteko.

Gidoiak idazteko softwarea 
Gidoiak idazteko edozein testu prozesadore erabil daiteke, hala ere, gidoiak propio idazteko softwarea ere garatu egin da. Enpresa batzuek online zerbitzuak eskaintzen dituzte, beste batzuek deskargatzeko softwarea... Hona zerrenda bat:

Arc; Arc Studio; Arc Studio Pro 
Casuality
Celtx
DramaQueen
DubScript
Fade In
Final Draft 10
Highland 2
KIT Scenarist
Milanote
Movie Magic Screenwriter
Page 2 Stage. 
Prewrite
Scrivener
Slugline 
Squibler
Storyist (Mac OS)
Story Touch 
StudioBinder
Trelby
WriterDuet (online)

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Hari-idazle

Kanpo-estekak 

Testu tipologia
Gidoien idazketa
Zinemagintza
Telebistako terminologia