El Pueblo Vasco (Donostiako egunkaria)

El Pueblo Vasco Donostian 1903-1936 bitartean argitaratutako egunkaria izan zen.

Historia 

El Pueblo Vasco Donostian argitaratu zen 1903ko abuztuaren 1etik, 1936ko uztailaren 16 edo 17ra arte. Bere burua definitzerakoan egunkari independientea zela nabarmentzen zuen; izan ere azpitituluan Diario independiente agertzen zuen.

Bere ibilbidean norabide aldaketak izan zituen, monarkiaren defendatzailea izan zen eta hala agertu zen bereziki hauteskunde kanpainetan edo errege familiaren Donostiako egonaldietan. Errepublika aldarrikatu zenean autonomiaren alde jarri zen. Hasieratik izan zen euskara
eta foruen defendatzailea. Abertzaletasunaren inguruan mugitzen zen eta arrazoi honengatik polemika handiak izan zituen La Voz de Guipúzcoa egunkariarekin.

Nazioarteko politikari dagokionez, Lehen Mundu Gerran aliatuen aldeko jarrera hartu zuen. eta Espainiaren neutraltasunaren alde azaldu zen.

El Pueblo Vascoren sortzailea Rafael Pikabea Legia izan zen, enpresagizona, politakaria eta kazetaria. El Pueblo Vasco izenburuarekin bi egunkari sortu zituen, bata Bilbon 1902an eta beste hau Donostian 1903an. Egunkarian idazten zituen kolaborazioetan Altzibar izengoitiarekin sinatzen zuen.
Egunkaria honen alderdi berritzaileena informazio grafikoa izan zen, Pikabeak El Pueblo Vascoren enpresan Novedades aldizkari grafikoa sortu zuen 1909an, Gipuzkoan argitaratu zen lehenengo aldizkari grafikoa. Horretaz gain, 1912tik aurrera egunkariaren egoitza Donostia erdialdeko eraikin eder batean egon zen, Garibai kaleko 34ean. Garaiko egunkari ospetsuen eredua jarraitu zuen eta kultur ekipamendu berri bat izan zen. Nabarmentzekoak dira bertan zegoen Novedades zine aretoa eta baita ere erakusketa aretoa, besteak beste aipagarriak izan ziren Elias Salaberria, Darío Regoyos eta Pablo Urangaren erakusketak.

Zuzendarien artean Herminio Madinabeitia eta Juan de la Cruz aipatu behar dira. Juan de la Cruz 1910 arte egon zen Donostian, ondoren Bilboko El Pueblo Vascoren zuzendaria izan zen, eta Donostian Pedro Pujolek ordezkatu zuen. Kolaboratzaileen taldean izen ospetsuak zituzten: Azorín, Jose Maria Salaberria
Jose Mari Donosty, Adrián Loyarte, Maeztu, Grandmontagne, Pio Baroja, Mourlane Michelena, Wenceslao Fernández-Flórez eta Ramon Montenegro “Cyrano” umorista.

Kirol saileko burua Laureano Albizu izan zen,musika gaietan Jose Maria Agesta, Lushe-Mendi
eta zezenketen kronikaria Manuel de los Santos.
Irakurle berriak irabazteko hainbat jarduera antolatzen zituzten, besteak beste, eleberri, kartel eta argazki lehiaketak.

1911n La Ilustración Española y Americana erosi eta erabat berritu zuen

1915ean Pikabeak El Noticiero arratsaldeko egunkaria sortu zuen, zortzi urte ondoren, 1923an La Noticiak ordezkatuko zuen.

1920an Juan Bautista Acevedo kanariarra izendatu zuten zuzendari, urtebete egin ondoren zuzendaritza utzi zuen eta bere ordezkoa Felipe Urkola Oyarzun izan zen, Novedades aldizkariko kolaboratzailea eta Euzkadiko zuzendari ohia.

1920ko hamarkadan egunkariak hobekuntza handiak ezagutu zituen , argazkien aldetik eta baita ere igandetako zenbaki bereziekin. Horretaz gain euskaraz idatzitako artikuluak azaldu ziren eta John ZabaloTxikiren ilustrazioak.

1928an Novedades aldizkaria berragertu zen Rafal Pikabea semeak zuzendua

1930etik aurrera El Pueblo Vascok urte zailak izan zituen, El Díaren sorrerak eragin handia izan zuen eta salmentak asko jaitsi ziren. 1933an Tierra Vasca izeneko egunkaria inprimitzen hasi ziren baina erabat defizitarioa izan zen. 1934ean El Pueblo Vascoren inprenta Mendeurrenaren Plazara aldatu zen eta bulegoak Askatasunaren etorbidean kokatu zituzten, Garibai kaleko lokalak sortu berria zen El Diario Vascori alokatu zitzaizkion.
Handik urtebetera, 1936ean Gerra Zibilaren hasieran El Pueblo Vasco argitaratzeari utzi zitzaion eta garaiko donostiar egunkarien artean Frente Popular izeneko gerra egunkaria sortu zuten.

Egunkariaren bildumari dagokionez Donostiako Liburutegi Nagusian 10. zenbakitik, hau da, 1903ko abuztuaren 10etik 11.627. zenbakira, 1936ko ekainaren 30
bitartera argitaratu ziren zenbakiak daude. 1924ko abuztua ezik.

Bibliografia 
  Arantxa Arzamendi: «Catálogo de publicaciones periódicas donostiarras: 1800-1936». Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria, 38. urtea, XXV liburukia, 1. zenbakia, 1990eko urtarrila-ekaina.
  Biblioteca Municipal de Donostia-San Sebastián: catálogo de publicaciones periódicas; dirección Eulalia San Agustín; coordinación Arantxa Arzamendi ; realización Arantxa Arzamendi y Eki Servicios Bibliotecarios. - Donostia: Asociación de Bibliotecarios de Gipuzkoa, 1992.
 Maddi Elorza Insausti:Iraganaren ispilu: Euskal Herria eta Novedades aldizkaria 1909-1919, 1928-1929. Kutxa Fundazioa, 2011
 Unai Belaustegi: II. Errepublika eta Gerra Zibila. Kronika Donostiatik = II República y Guerra Civil. Crónica donostiarra. Donostia Kultura, 2016

Erreferentziak

Kanpo estekak 
El Pueblo Vasco, Donostiako Udal Liburutegien Liburutegi Digitalean.

Desagertutako Euskal Herriko egunkariak
Donostiako egunkariak
Gaztelaniazko egunkariak