Semion Dezhniov

Semion Ivanovitx Dezhniov (; Veliki Ústiug, Errusiar Inperioa, 1605 aldean - Mosku, Errusiar Inperioa, 1673) errusiar esploratzailea izan zen. 1648an Siberiako ekialdeko muturrera iritsi zen espedizioaren burua izan zen; Bering itsasartean barrena itsastatu eta Asia ez zegoela Alaskari loturik aurkitu zuen.

Biografia 
Ez da ezarri Semyon-en jaioteguna. Historialariek ez dakite ia ezer beren bizitza pertsonalari buruz. Ikertzaileek bidaiari errusiarra 1605ean jaio zela iradokitzen dute. Veliky Ustyug Dezhneven jaioterritzat hartzen da. Hemen eraiki zen aitzindariaren omenezko monumentua.

Semyon nekazari familia xume batean hazi zen. Txiki-txikitatik lan fisikora ohituta egon zen, behin baino gehiagotan aitarekin ofizioetara joan zen. Dezhnevek oso ondo menderatzen zituen armak, bazekien nola konpondu eta jarri arrantza-aparailuak. Denborarekin, Semyonek ontzigintzaren oinarrizko kontzeptuak ikasi zituen. Dezhnevek bere heziketa osoa jaso zuen hainbat eskulan eginez. 

Olenyok ibaian eta Vilyuy ibaian zerbitzatu zuen. 1670ean, 47.164 errublo eskoltatu zituen (soldadu batek urtean 5 errublo inguru kobratzen zituen) Moskuren tributuan, eta han hil zen 1672. urtearen amaieran.

Expedizioak 
1642an, gutxi gorabehera, errusiarrak Artikoan itsasoratzen zen 'Pogycha ibai' bati buruz hitz egiten entzuten hasi ziren. Inguruan, martazko larruak, mortsazko bolia eta zilarrezko minerala zeuden. 1646an harrapatzeko ahalegin batek porrot egin zuen. 1647an, Fedot Alekseyevek, Moskuko merkatari baten agenteak, espedizio bat antolatu zuen eta Dezhnyov ekarri zuen gobernuko funtzionarioa zelako. Espedizioa itsasora iritsi zen, baina ezin izan zuen Chukchi penintsula inguratu, ur gaineko izotz lodia zela eta itzuli behar izan zuelako.

Hurrengo urtean berriro saiatu ziren (1648). Fedot Alekseyevi beste bi batu zitzaizkion, Andreev eta Afstafiev, Guselnikov merkataritza-etxearen izenean, bere ontzi eta gizonekin; Alekseyevek, berriz, bost ontzi eman zituen, eta gehienak gizonak. Gerasim Ankudinovek ere bat egin zuen espedizioarekin, bere ontziarekin eta 30 gizonekin. Dezhnyovek 18 edo 19 urteko bere gizonak errekrutatu zituen irabazi pribaturako larruak biltzeko, garai hartan ohi zen bezala. Talde osoa 89-121 lagunek osatzen zuten, ohiko koch ontzietan zihoazenak. Gutxienez emakume bat, Alekseyeven emazte yakuta, talde honekin zegoen.

1648ko ekainaren 20an (estilo zaharra, ekainaren 30a, estilo berria) Srednekolymsketik abiatu ziren eta ibaian behera Artikora nabigatu zuten. Hurrengo urtean, gatibuek jakin zuten bi koche hondoratu zirela eta bertakoek bizirik atera zirenak hil zituztela. Beste bi koxkor galdu egin ziren, eta ez dago horren berririk. Irailaren 20a baino lehenagoko uneren batean (a.e.) "harrizko proiekzio handia" inguratu zuten. Hemen hondoratu zen Ankudinoven koch-a, eta bizirik atera zirenak gainerako bi ontzietara eraman zituzten. Urriaren hasieran ekaitza hasi zen eta Fedot-en koch-a desagertu egin zen. 1653/4 urtean, Dezhnyovek Kolymatik lagundu zion Koryaks indigena zen Fedot-en emakume yakuta erreskatatu zuen. Fedot eskorbutoz hil zela esan zuen, bere lagunetako batzuk Koryaksek hil zituela, eta gainerakoak ontzi txikietan ihes egin zutela, helmuga ezezagunekin.

Dezhnyoven koch-a ekaitzak eraman zuen, eta azkenean Anadyrren hegoaldean hondoratu zen. Gainerako 25 gizonak 10 astez ibili ziren herrialde ezezagun batean, Anadyr ibaiaren bokalera iritsi ziren arte. Hamabi gizon Anadyrera igo ziren, 20 egunez ibili ziren, ez zuten ezer aurkitu eta itzuli egin ziren. Gizonik indartsuenetako hiru Dezhnyoven ondora itzuli ziren, eta inoiz ez zen besteen berririk izan. 1649ko udaberrian edo udaren hasieran, gainerako 12 gizonek ur gaineko egurrez egindako itsasontziak eraiki zituzten eta Anadyr ibaian gora egin zuten. Ziur aski tundratik basora ateratzen saiatuko ziren, zebellinak eta egurra lortzeko. Ibaian gora 320 bat miliatara zimov 'ye (neguko kuartelak) bat eraiki zuten Anadyrsketik gertu, eta tokiko yukaghirei zergak ezarri zizkieten.

1649an, errusiarrak, Kolyman, Kolymako Anyuy ibaiaren besotik igo ziren, eta bere burualdetik Pogycha-Anadyr ibaiaren bururaino joan zitekeela ikasi zuten. 1650ean Stadukhin eta Semyon Motorak ibilbide hau jarraitu zuten eta Dezhnyov kanpamentura iritsi ziren. Lurreko ibilbidea goi mailakoa zen, eta Dezhnyoven itsas ibilbidea ez zen inoiz gehiago erabili. Dezhnyovek bertakoen zergak arakatzen eta biltzen eman zituen hurrengo urteak. Kolymako kosako gehiago iritsi ziren; Motora hil egin zen eta Stadukhin hegoaldera joan zen Penzhina ibaia aurkitzeko. Dezhnyovek morsa kolonia bat aurkitu zuen Anadyrren bokalean, eta azkenean bi tona morsa marfil baino gehiago hartu zituen, Anadyrsken aurkitutako larru apurrak baino askoz baliotsuagoa.

1659an, Dezhnyovek bere autoritatea Kurbat Ivanovi eman zion, Baikal aintzirako aurkitzailea. 1662an Jakutsken zegoen. 1664an Moskura iritsi zen eta Iparraldeko morsa letagin 4,6 tona saldu ondoren, gizon aberats bihurtu zen. Gainera, ikertzaile gisa zituen merituengatik, jauntxokeri titulua eman zitzaion.

Tributuak 
Dezhniov lurmuturra (Eurasiako gailurrik ekialdekoena), Dejnev kraterra Martitzen dagoen bezala eta 1971an eraiki zen Semyon Dezhnev 97A icebreaker proiektua bere omenez izendatu ziren.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Errusiako esploratzaileak
Kosakoak
Moskun hildakoak