Martyrium

latindar hitza (martirioa edo martiritza euskaraz, grezierazko  -martyrion hitzetik eratorria, bere esanahia greziarreraz "lekukotza" edo "testigantza") erlijio eraikin mota bat adierazten du, hots, "kristau fedearen testigantza ematen duen lekua da, nahiz Kristoren bizitzaren atal bat izan edo martiri baten hilobia izan.

Martiriumak orokorrean, neurri txikikoak izan ziren eta hasierako elizan IV. mende hasieran, ohikoak. Arkitektura aldetik, mota ezberdineko diseinu ugari zeuden baina horietako askotan, zorupean, eremu induskatu bat izaten zuten, eta fenestella izeneko irekidura txiki baten bitartez santu baten erlikietara hurbil zitekeen. 

Hauetako eraikin batzuk eliza bihurtu ziren edo aldamenean elizak eraiki zituzten. 

Martyrium esanguratsuen artean, Konstantino enperadoreak agindutako Jerusalemgo Hilobi Santuaren Eliza dugu, jatorritik Kristoren hilobia eta heriotza gurtzen zuten tokian hain zuzen ere. Beste alde batetik Vatikanoko San Petri basilika dugu, baita San Paulo Harresiz Kanpokoa ere. Hauek guztiak gaur egun guztiz eraldatuta daude.

Jatorrizko gutxi gorabeherako itxura mantendu duten Martyriak honako hauek dira:
 Koloniako San Gereon basilika handituaren erdigunea, IV. mendekoa.
 Bi cellae trichorae-ak, Erromako San Calixto Katakonbetako hiru absideak.
 Santo Stefano Rotondo Erroman, V. mendekoa.
 San Lorenzo basilika (Milan), ziurrenik, IV. mendekoa.
 San Simon Estilitaren eliza Aleppon, V. mendekoa, gaur egun hondatuta.

Irudi galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Kristau arkitektura
Eraikin erlijiosoak