Pausanias (geografoa)

Pausanias (, Pausanías; c. 110 – c. 180) greziar bidaiari, geografo eta historialaria izan zen.

Biografia 
Badirudi Lidiakoa zela (Asia Txikia), beharbada bere idazlanetan behin baino gehiagotan aipatzen duen Magnesia Sipilokoan jaioa. K. o. II. mendean bizi izan zen. Grezian, Mazedonian, Italian eta Asia zein Afrikako lur batzuetan zehar bidaiatu zen.

Marko Aurelioren garaian lan garrantzizko bat idatzi zuen, Greziako deskribapena (antzinako grezieran , Hellados Periegesis), hamar liburukitan; obra honek oso xeheki aipatzen ditu arte-monumentuak eta haiekin erlazionatutako elezaharrak. Bidaietan ikusi eta ikertutakoa batzen du. Garai modernoetako aurkikuntza arkeologikoek haren oharren zehaztasuna bermatu dute.

Beste meritu batzuen artean, Platonen hilobia aurkitu izana egotzi zaio, honek sortu zuen Akademian, Atenas zaharraren kanpoaldean.

Literatur balio handirik ez izan arren, balio handiko iturria da Antzinako Greziaren topografia, monumentuak eta lekuan lekuko gurtzei buruzko informazio historikoari dagokionez.

Osorik iritsi da guganaino, eta lehen turismo-gidatzat hartua da. Atenasen egin zuen egotaldia kontatzen du, eta Olinpiar Jokoak, doriar tenpluak eta Greziar mitologia deskribatzen ditu.

XVIII. mendean bidaiari europarrek, batez ere britainiar eta alemanek, Greziara bidaiatzen hasi eta zibilizazio hura berraurkitzen dutenean, gida gisa erabiltzen dute Pausaniasen liburua. Honi esker, Olinpiaren, Delfosen eta oro har Greziako aztarnategi nagusien kokalekua aurkitu zen.

Besteak beste, gainera, Itsaso Hila aztertzen lehena izan zen, eta izena eman ziona.

Greziako deskribapena idazlana 

Greziako deskribapena liburuak honako lurralde hauei eskainiak dira, hurrenez hurren:

 I. liburua: Atika eta Megara
 II. liburua: Korinto, Argolida, bai eta Egina eta inguruko islak
 III. liburua: Lazedemonia
 IV. liburua: Mesenia
 V. liburua: Elide eta Olinpia
 VI. liburua: Elide (bigarren zatia)
 VII. liburua: Akaia
 VIII. liburua: Arkadia
 IX. liburua: Beozia
 X. liburua: Fozida eta Lokrida
Pausaniasen deskribapenek bi alde nagusi izaten dituzte: batetik, leku fisikoen eta monumentuen deskribapenak daude, bidean barrena begiz ikusten eta deskribatzen dituenak. Bestetik, ordea, badira istorioak, historiak, mitoak ere, deskribapen horien edergarri eta osagarri elezaharrak eta pasarte historikoak nahasiz.

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  Greziaren deskribapena: aurkibidea. Testua gehienbat itzulpen automatikoz eginda dago.
 Greziaren deskribapena. I. liburua: Atika eta Megara.
 Greziaren deskribapena. II. liburua: Korinto eta Argolida''.
  Pausanias. Jatorrizko obra osoa eta frantses itzulpena.
  Testua Perseus Projectean.
 Jatorrizko grezierazko testua ingelesezko oharrekin eta loturak Perseus Project-ean.
  Pausaniasen lanean lekukotutako fitonimo batzuez
  Juan Pablo Sánchez Hernández, "La patria de Pausanias (Notas de lectura a Paus. V, 13, 7): Magnesia del Sípilo y Esmirna".
  Juan Pablo Sánchez Hernández, "Pausanias, la transformación del Oriente heleno y la crisis de la República romana (Notas A Paus. VIII, 27, 1)", Myrtia, 23, 2008, 121-134. or.. Kontsulta: 2013-12-30.

Antzinako Greziako geografoak
Mitografoak
II. mendeko historialariak
II. mendeko biografiak