Momo (eleberria)

Momo Michael Ende alemaniar idazleak alemanez idatzitako haur eta gazte literaturako fantasiazko eleberria da, 1973an argitaratua, Momo izeneko neskatoa protagonista duena. 1998an argitaratu zen euskaraz.

Jatorrizko izenburu osoa Momo oder Die seltsame Geschichte von den Zeit-Dieben und von dem Kind, das den Menschen die gestohlene Zeit zurückbrachte da, hots, "Momo, edo denbora-lapurren eta jendeari denbora itzuli zion neskaren istorio arraroa".

Laburpena 

Momo Erroma kanpoaldeko anfiteatro suntsitu batean bizi den neskatxa umezurtza da. Oso lagunkoia da, hitz gutxikoa eta entzule ona, entzute hutsarekin bere lagunen arazoak identifikatzen baititu, eta haiek arazo horien konponbideez ohartarazten. Nahiz eta baliabide gutxiko neska izan, pozik bizi da, lagun asko dituelako eta ez dagoelako inoiz bakarrik. Giro lasai horretan, grisezko gizonak azaldu dira: Denboraren Aurrezki Kutxaren ordezkariak dira eta denbora aurrezteko ideia zabaltzen dute. Jendea denbora aurrezte horretan obsesionatzen da, gerora erabili ahal izango dutelakoan. Horrela, denbora galtzea dirudien edozer gauza egiteari uzten zaio: artea, imaginazioa, loa... bizitza antzu eta nekeza bihurtzen da. Errealitatean, zenbat eta denbora gehiago aurreztuta, are gutxiago du jendeak, grisezko gizonek zigarro moduan erretzen baitute.

Momo izaera berezikoa da eta grisezko gizonek etsai nagusitzat daukate, ez baitute inor egoterik nahi euren eredu kontsumista hartatik kanpo, bera dagoen bezala.

Momo argia eta ausarta ere bada, Casiopea dortokaren laguntzarekin Grisezko gizonen diktadura amaitzen saiatzen da. Denboraren iturburura joan eta gizaki orori lapurtutako denbora guztia itzuliz, grisezko gizonak akabatu ditu.

Interpretazioa 

Liburuak gure gizartea kritikatzen du, gizakien berekoitasuna eta anbizio pertsonalak islatzen ditu eta horiek norberarentzat kalte bihurtu ohi dira azkenean. Kontsumismoa nahiko gogor kritikatzen du, edozein preziotan ekoitzi eta kontsumitzea, ahalik eta gauza gehien egin nahi izatea epe motzean, kontuan hartu gabe gizabanakoaren jakin-minaren eta isiltasunaren garrantzia. Mezu hori helarazi nahi da eleberriaren bitartez.

Bitxikeriak 

Eleberriak egungo gizartea ongi islatzen duenez, arazoak izan zituen Michael Endek argitaratzeko. Arazo horiekin guztiekin, 1973an argitaratu eta handik urtebetera, Alemaniako Haur eta Gazte Literatura Saria irabazi zuen.

Momo filma 

Momo pantaila handira eraman zuten 1986an, baina ez zuen arrakasta handirik izan. Filma euskaratua izan zen eta 2002an estreinatua.

Beste pertsonaia garrantzitsuak 

Beppo garbitzailea: Gizon lasai eta eroapen handikoa da, batzuetan egunak ematen ditu galderei erantzuteko, buelta asko ematen baitizkie gauzei eta horrek egiten du jakintsu. Hala ere, herrikoek erotzat daukate. Momoren lagunik hoberena da.

Gigi Cicerone: Girolamo izeneko ipuin kontalari arrakastatsua da eta bera ere Momoren lagunik onena da, Bepporekin batera.

Casiopea apoarmatua: Ordu maisuaren apoarmatua da. Bere oskolean letrak irudikatuz komunikatzen da eta bihozkadak izaten ditu, ordu erdi lehenagotik badaki zer gertatuko den.

Grisezko gizonak: Grisez jantzita doaz, guztiak berdin. Denboraren Aurrezki Kutxaren izenean aritzen dira iruzurrean. Inguruko biztanleei denboraren garrantzia azaltzen diete, sobera duten denbora Denboraren Aurrezki Kutxan sartzeko, horrekin interesak lortu, etorkizunerako denbora gehiago irabazteko. Soberako denbora hori guztia ez da inoiz aurrezten, grisezko gizonek dena erretzen edo gastatzen dutelako, hortaz bizi baitira, aurreztutako denbora guztia denbora galdua da. Gizartearen materialismoaren errepresentazioa dira.

Ordu maisua: Denbora kudeatzen duen gizona da. Momori grisezko gizonekin duen gatazketan laguntzen dio.

Erreferentziak 

Haur literaturako pertsonaiak
Haur eta gazteen liburuak
1973ko liburuak
Denbora fikzioan