Uhartehiriko gaztelua

Uhartehiriko gaztelua Uhartehirin (Nafarroa Beherea) dagoen gaztelua da, Biduze ibaiaren er­tzean. Uhart sendiak sortua eta egoitza nagusia, hauek 1833an Pierre Berdolyri (Martial Berdolyren aitari) saldu zioten.

Hasieran Erdi Aroko dorretxea izanda, eraikinak zenbait zaharberritze izan ditu.

Jatorriz­ko eraikina lauki‑formako eraikina da, eta kuku‑leihoek zehar­ka­tzen dituzten horma mardulak ditu. Geroago zabal­du egin zuten, eta solairuak gehitu ziz­kioten. Bar­nean, XVII. eta XVIII. mendeko ­tximiniak daude. Sarrerako atearen gainean latinez­ko bi inskripzio daude; horietako batek 1699. urtea adierazten du, ziurrenik az­keneko al­diz al­daketak egin zituzten urtea.

1996ko martxoaren 27etik monumentu historiko izendapena du.

Uhartetarren presen­tzia 
 1249an uhartetarrek Teodebal­doren eta San Luisen guru­tzadan parte hartu zuten.
 1370. urtean, Nafarroako gerra zibiletan.
 1370ean, Karlos Gaiztoarekin batera egin zuten borroka.
 1415ean, Karlos Prestuarekin egin zuten borroka.

lüküzetarrekin borroka egin zuten erlijio‑gerretan ere.

1789an, Jean Ber­nard Uhart diputatu izendatu zuten; Zuberoako nobleziaren ordez­karia izan zen Estatu Jeneraletan.

XIX. mendean, Gustave Clement Uhart Baionako az­piprefek­tua eta idazlea izan zen. Pirinioetako memorialean serialak argitaratu zituen. Euskal­dunak eta ilustrazio moder­noak, Jakes Bela eta haren lanak.

Abesti bat gogoan 
Uhartetarrek herriaren gogamenetan iraun dute abestiei esker. Jaun Baruak aspal­di. Kanta hori, dudarik gabe, Armand Jean Uhart jaunaren eta Maria Place Arboueten ez­kon­tza zela eta sortu zuten, 1758. urtean.
 
Jaun Baruak aspal­din
Xederak hedatu ditin
Xori eijer bat ha­tzaman dizu
Pabeko seroren komentin
Orai harekin biziren duzu,
aspal­dian gogoan bei­tzin»
Jaon barua, orai, zü,
Felizita­tzen zütügü,
Zeren beitüzü Mus de la Plazaren
prima eijerra esposatü;
Andre hori hirus düzü:
zuri ezteizügü dolü.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Nafarroa Behereko gazteluak
Uhartehiriko eraikinak
1518an amaitutako eraikinak
Nafarroa Behereko monumentu historikoak
Uhartehiriko monumentuak