Aza-tximeleta

Aza-tximeleta (Pieris brassicae) Pieridae familiako tximeleta da. Zuria da, Linnaeusek 1758an aurkitua.

Lepidoptero honen larba Brassicaceae familiako hostoetaz elikatzen da. Artropodo honen harrak kalte handiak eragiten dizkio azari, laborantzan izurrite garrantzitsua delarik.

Europa, iparraldeko Afrika eta Asiatik hedatuta dago, baita Himalaiaz haratuago ere.

Kontserbazio egoerari dagokionez, ez da IUCNren Zerrenda Gorrian aurkitzen.

Banaketa area 
Ia Paleartiko osoan agertzen den lepidopteroa da, Europa, Afrika iparraldea eta Asian agertzen da, Himalaia, Txina, Errusia eta Japonian adibidez. Ipar Amerikan oso ale gutxi aurkitu dira eta ez da bertan finkaturiko animaliatzat hartzen. Zeelanda Berrian arazo larriak sortzen ditu nekazaritzan, plaga potentzial gisa hartzen da.

Deskripzioa 
Ale helduek (imagoek) 50-60 mm luze dira, arrak emeak baino txikiagoak direlarik. Zuriak dira batez ere, kosta apikaletan ilunak diren arren. Emeen kasuan, aurreko hegoetan bi puntu beltz ageri dira. Atzeko hegoen aurreko zatian ere puntu beltz bat ageri zaie. Alde bentralean, kolore berde zurbila hartzen dute, sastraka artean mimetizatzeko.

Arrautzak luzexkak eta horiak dira, gehienez 1,5 mm-ko luzera eta 0,5 mm-ko zabalera izaten dute. Larbek jaiotzean kolore grisa izaten duten arren, denborarekin kolore horiko hiru marra longitudinal agertzen dira, bat bizkarraldearen erdian eta beste biak espirakuluen gainean. Gorputzean zehar setak aurkezten dituzte. Itxura, usai nazkagarriarekin batera, harrapakariak uxatzeko erabiltzen dute.

Bizi zikloa 

Aza-tximeletek bi errunaldi izaten dituzte urteko. Ugalketa garaia udaberrian hasten da -lehen errunaldia- eta uda osoa irauten du -bigarren errunaldia-. Emeak 20-100 arrautza erruten ditu brasikazeoen hostoetan. Bi aste baino lehen arrautzek eklosionatu egiten dute.

Gainontzeko tximelen kasuan ez bezala, larbak taldean bizi dira. Lehen mudaren ostean, larbek landare osoa okupatzen dute, talde txikiagoetan banatuta. Muda bakoitzean, tamaina emendioa gertatzen da, elikagai beharrak ere hala egiten duelarik.

Larbak, beldar izenez ere ezagunak, uda hasieran parekatzen dira. Beldar hauek udazken hasiera arte elikatzen dira, ondoren krisalida bihurtu eta negua pasatzen duelarik.

Subespezieak 

 Pieris brassicae azorensis Rebel, 1917
 Pieris brassicae brassicae Linnaeus, 1758
 Pieris brassicae cyniphia Turati, 1924
 Pieris brassicae cypria Verity, 1908
 Pieris brassicae italorum Stauder, 1921
 Pieris brassicae nepalensis Gray, 1846
 Pieris brassicae ottonis Rober, 1907
 Pieris brassicae subtaeniata Turati, 1929
 Pieris brassicae wollastoni Butler, 1886

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Pieridae
Izurriteak
Euskal Herriko lepidopteroak
1758. urtean deskribatutako taxoiak
Lineok deskribatutako taxoiak
Europako lepidopteroak
Nekazaritzako izurrite intsektuak