Jose Zapirain Irastorza (Txapillo)

Jose Zapirain Irastorza (Donostia, Gipuzkoa, 1842 - 1914ko abuztuaren 27a) euskal idazlea eta bertsolaria. Donostian sortu eta bizi izan zen. Bretxako plazan jaioa. Udal langilea eta zapataria izateaz gain, poemak idatzi zituen. Euskal-Erria aldizkarian poema ugari argitaratu zituen, 1882urtetik 1913urtera. Euskaltzale sutsu eta saiatua, umoretsua eta bertso zaharrak buruan gordetzeko dohain paregabea omen zeukan Txapillok. Donostiar-donostiarra, Lore-jokoak eta Euskal festak Donostian antolatzen hasi orduko, Zapirain izan zen bertsolariak ekartzeko arduraduna. Bertso saio mordoa antolatu eta zuzendu zuen, ez bakarrik Donostian, baita Gipuzkoan, Nafarroan eta Lapurdin ere.

Bizitza 
Donostiako Parte Zaharrean jaioa, Bretxako plazan jaio zen; bere etxeak harresiaren parean zetorren Santa Ana kalera begiratzen zuen. Joxemaritar petoa zen. Donostiako Udaleko zaindari izan zen lanbidez, Antzoki zaharreko atezaina, baina Konstituzioko plazan ere izan zuen zapata tailer-denda. Udaletxea gaurko liburutegian zegoenean, bilerak bukatuta, Zapirainen lantegia izaten omen zen zinegotzien berriketa leku. Pelotazale amorratua, harresiko frontoian errebote partidak egin omen zituen. Bilintxen lagun handia izan zen Zapirain, elkarrekin ordu luzeak pasatzen omen zituzten txolartean, kontu zaharrak berritzen eta bertsotan. Bilintxen ibilera guztien berri zeukan Zapirainek, eta haren poema eta kantu gehienak buruz ikasiak zituen.

1860 urtean, Santa Maria basilikan, Faustina Heraufset Aranburu donostiarrarekin ezkondu zen eta "Puyuelo" kalean bere semeekin bizi ziren. Bere semea, Ramón Zapirain Heraufset, oso ezaguna izan zen Donostian. Euskal Billera elkartearen sortzaileetako bat izan zen eta Euskal festak ere antolatzen zituen.
Txapillo, beste askorekin batera, Unión Artesana elkartearen sortzailetako bat izan zen.
Lagun asko zituen eta 1914ko abuztuaren 27an, 72 urterekin hil zenean, oroimen hitz hunkigarriak eskaini zizkioten Euskal-Erria aldizkariko orrialdeetatik zenbaki berezi batean.
 Toribio Altzagak, Juan Ignazio Urangak, Rosario Artolak eta Pepe Artolak. Jose Manuel Lujanbio Txirritak bertso batzuk eskaini zizkion:

1996ko otsailaren 19an, Donostiako Udaletxean, Aiete auzoan bere oroimenez kale bat jartzea erabaki zuten:Txapillo kalea

Idazlea

Poesia 

1882-1913 bitarte poema asko idatzi zituen aldizkari desberdinetan: Euskal-Erria aldizkarian, La Vasconian, Principe de Viana, Bertsolaria. Gaiaren aldetik, Bilintx poeta erromantikoa zen eta Zapirain, ordea, satira erabiltzen zuena.

Lanen zerrenda

Olerkiak 

 Adiyo esatera, La Vasconia - La Baskonia. 13 (1906, 449.zk.) 275
 Adiyo!, Euskal-Erria. 37 (1897 ) 566-567
 Aita Santuari, Euskal-Erria. 18 (1888 ) 333
 Bat egiñik gaude euskaran, La Vasconia - La Baskonia. 9 (1901, 293.zk.) 54 
 Euskal-Erria-ri, Euskal-Erria. 49 (1903 ) 505 
 Euskal-erria, La Vasconia - La Baskonia. 11 (1904, 371.zk.) 178 
 Euskeraren izkera gatik, Euskal-Erria. 69 (1913 ) 41
 Ez! Ez zera aztuko!, Euskal-Erria. 55 (1906 ) 200-201 
 Ez! Ez zera aztuko!, La Vasconia - La Baskonia. 13 (1906, 468.zk.) 567 
 Eziñ azturik beñere Ramon Artola, Euskal-Erria. 63 (1910 ) 167 
 Gazte gaztetan jarriak dama bati, Euskal-Erria. 6 (1882 ) 182  '''
 Gernika-ko Arbola-ri bere oñetan, Euskal-Erria. 64 (1911 ) 70  Gernikako arbolari, Euskal-Erria. 28 (1893 ) 91-92  Gernikako arbolari oroitz bat, La Vasconia - La Baskonia. 14 (1907, 497.zk.) 456  Gernikako arbolari oroitz bat, Euskal-Erria. 8 (1883 ) 212 Gora euskera!, Bertsolaria. 1 (1932, 44.zk.) 274-275  Gernikako arbolari oroitz bat, Euskal-Erria. 8 (1883 ) 212 Gernikako arbolari oroitz bat, Euskal-Erria. 8 (1883 ) 212''

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Amiarma.es
 Bagera.eus
 Bidegileak Arzak
  Euskal-Erria
  Euskal-Erria
  Euskal-Erria
 Euskal-Erria

XX. mendeko Donostiako idazleak
Donostiapedia
XIX. mendeko jaiotzak
Donostiako bertsolariak
XIX. mendeko Donostiako idazleak
Donostian hildakoak