Gaitasun digital

Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko gaitasuna, gaitasun digitala, edo konpetentzia digitala
 pertsonek jarduera bat burutzeko bakarkako eta gizarte-betekizunetarako dituzten ahalmenen multzoa da, teknologiaren erabilpenari lotuen dauden ahalmen multzoa hain zuzen.

Horrela definitu zuten gaitasun digitala Europar Parlamentuak eta Europar Kontseiluak, 2006. urteko dokumentu batean:

<p>

<p>
Hainbat trebetasun eta abileziekin batera, teknologia modu etikoan eta legearen baitan erabiltzeko beharra azpimarratzen dute Europar Parlamentuak eta Europar Kontseiluak.

Europako Batzordeak gaitasun digitalak zeharkakotzat eta orokortzat hartzen ditu eta oso garrantzitsutzat jotzen ditu ikaste prozesuetan, lan egiteko gaitasun kontuetan, parte hartze edo bazterkeria kontuetan, ekonomia- eta teknologia-berrikuntza kontuetan, sorkuntza kontuetan eta enpresa-lehiakortasun kontuetan.

Gaitasun digitalaren dimentsioak 

Europako Zientzien eta Ezagueraren Komisioak DigComp 2.0 izeneko esparruan, konpetentzia digitala bost alorretan banatuta deskribatzen du:

1) Datuak jasotzeko eta informazioa kudeatzeko oinarrizko alfabetatzea: informazioa argi ulertzeko eta ondo bideratzeko, jakin behar da formatu digitaletan dauden datuak bilatzen, aurkitzen, bereizten. Jakin behar da datuen garrantzia baloratzen, modu kritikoan. Jakin beharko da mamitsuena eta axalekoa bereizten. Informazio iturrien fidagarritasuna baloratzen ere jakin beharko.

Gainera, formatu digitaletan dagoen informazioa eskuratzen jakiteaz gain, informazioa sailkatzen eta gordetzen ere jakin beharko.

2) Komunikazioa eta lankidetza: teknologiaren bidez komunikazioa, elkarkidetza, elkarreragina lortu beharko da, kontziente izanda kultura aniztasuna egoten dela leku gehienetan, baita Interneten ere, eta besteak beste, belaunaldien arteko aldeak ere badaudela. Konpetentzia digitala izateko jakin behar da parte hartzen gizartearen hainbat forotan, zenbait zerbitzu publiko zein pribatuen bidez. Herritartasun edo hiritartasun parte hartzailea aipatzen du The European Commission's science and knowledge service horrek. Pertsonak gai izan beharko dute beren identitate digitala eta beren pribatutasuna zaintzeko eta kudeatzeko.

3) Eduki digitalak sortu, editatu eta argitaratu: gaitasun digitalaren dimentsio bat da ez bakarrik informazioa batzen eta kudeatzen jakitea, baita informazioa, edukiak, sortzen, editatzen eta behar bezala argitaratzen jakitea ere. Horretarako ezagutu behar editatzeko eta argitaratzeko hainbat tresna eta, argitaratzerakoan, esate baterako copyright, copyleft eta beste argitaratze-lizentziak eta haien baldintzak jakin behar. Argitaratu eta editatzeko fitxategi digitalen hainbat formatu ezagutu behar dira, eta formatuen arteko bihurketak egiten jakitea ere komeni.

4) Seguritatea: gaitasun digitalaren parte bat da, --teknologia testuinguruetan--, gailuak, edukiak eta pertsonen pribatutasuna zaintzen jakitea. Pertsonen osasuna eta ongizate psikologikoa zaintzen jakitea. Kontziente izatea teknologiak ongizatean daukan garrantziaz. Teknologia batzuetara iristeko ezintasunak gizarte-bazterkeria dakarrela jakitea.

Jakin behar da teknologia hauek natura-ingurugiroan eta gizarte-ingurugiroan zer-nolako garrantzia daukaten.

5) Problemak konpontzea: gaitasun digitalaren dimentsio bat da beharrak eta problemak identifikatzea eta konpontzea edo gutxienez konpontzen laguntzea. Testuinguru digitalean sortzen diren problemak identifikatzea edota konpontzen laguntzea. Jakin behar tresna digitalak erabiltzen prozesu berritzaile edo produktu berritzaileetara bideratzeko. Jakin behar da teknologia berrietan sortzen diren etengabeko berrikuntzak ikasten eta ikaste prozesu horretan etengabeko eguneratze prozesuan moldazen.

Hitzez, hitzik gabe eta modu digitalean komunikatzeko konpetentzia 

Konpetentzia digitala eta komunikazio konpetentzia elkartu egin ziren mendebaldeko Heziberri 2020 planean. Honela definitzen zuten EAEko Berritzegune Nagusiko teknikariek:

Bibliografia 
 Iruskieta, Mikel; Maritxalar, Montse; Arroyo-Sagasta, Amaia; Camacho, Abel. (ed.) (2019). IKTak eta konpetentzia digitalak hezkuntzan. UEU eta UPV/EHU argitaratzaileak. Bilbo.
 Román-Mendoza, E. (2018).  Aprender a aprender en la era digital: tecnopedagogía crítica para la enseñanza del español LE/L2. Routledge. 
  ARROYO SAGASTA, Amaia. (Doktore tesia). Docentes y escuelas que aprenden en la red. Estudio sobre la competencia digital, entornos personales de aprendizaje y entorno organizacional de aprendizaje de Arizmendi Ikastola. UNED. 2017.
  FERRARI, Anusca (egilea). PUNIE, Yves & BREČKO, Barbara N. (editoreak). DIGCOMP: A Framework for Developing and Understanding Digital Competence in Europe. Institute for Prospective Technological Studies, Joint Research Centre of the European Commission. 2013.  (pdf) - ISSN 1831-9424 (online).
  CARRETERO GOMEZ, Stephanie; VUORIKARI, Riina; PUNIE, Yves: DigComp 2.1: The Digital Competence Framework for Citizens with eight proficiency levels and examples of use. Publications Office of the European Union. ISBN: 978-92-79-68006-9 (pdf), 978-92-79-68005-2 (print), 978-92-79-74173-9 (ePub); ISSN: 1831-9424 (online), 1018-5593 (print).
  Instituto Nacional de Tecnologías Educativas y Formación del Profesorado (INTEF): Marco Común de Competencia Digital Docente. 2017.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Gaitasun (hezkuntza).
 Komunikazio konpetentzia.
 Ingurune digitala.
 Norberaren Ikas Alorra.

Kanpo estekak 
 EAEko Berritzegune Nagusia: Irakasleen konpetentzia digitala. (Ziberbizikidetza)
  DigCompEdu.
  DigCompOrg.
  DigComp - Materialak.
  DigComp2
  DigComp2.1
 Gaitasun digitalak neurtzeko IKANOS autodiagnostiko testa. Argibideak.
 Gaitasun digitalak, IKANOS autodiagnostiko testa.
 Eusko Jaurlaritza. Hezkuntza Saila. Berritzegune Nagusia. IKT Taldea. Irakasleen Konpetentzia Digitala. 2015.
 Berritzegune Nagusia: Irakasleen konpetentzia digitalen mapa. (Maparekin batera, goiko menuan, beste bost fitxaː 1. Informazioa, 2. Komunikazioa, 3. Edukia Sortzea, 4. Segurtasuna eta 5. Arazoak ebaztea).
 B01 Bilbo-Abando Berritzegunea: "Konpetentzia digitala. Estekak".

Curriculuma
Hezkuntza
Didaktika