Julita Berrojalbiz

Julia («Julita») Berrojalbiz (Ajangiz, Bizkaia, 1923ko otsailaren 19a - Bilbo, Bizkaia, 1998ko azaroaren 1a) irakaslea eta euskaltzalea izan zen, Bizkaiko ikastolen mugimenduaren bultzatzailea.

Andereño aitzindaria 
1923an jaio zen Ajangizko baserri batean, Gernikatik gertu. Ama, Teresa, etxekoandrea zen, eta aitak, Juan Pedro Berrojalbizek, teologia ikasitakoa zen. Ohiturak zintzilikatu zituen, nekazaritzara pasatu zen eta urtetan bake epaile izan zen. Juli edo Julita, denek ezagutzen zuten bezala, hiru anai-arrebetatik handiena izan zen.

Felix Obieta apaiza funtsezkoa izan zen Julitak euskararekiko interesa izan zezan. Bost urte zituela Eskola Publikoan hasi zen, gaztelaniaz hitz bakar bat ere ez zekiela. Handik bost urtera, Bilbora joan eta batxilergoa egin zuen Gasteizen. Hasieran medikuntza egin nahi zuen arren, irakasle-ikasketak amaitu zituen. Izan ere, azkenean Bilbon ireki zen lehen ikastolako irakasle izan zen.

Irakasle-ikasketak egin ondoren, Bilbon kokatu zuen bizitokia. 1957tik aurrera aurreneko ikastoletan aritu zen. Maria Angeles Garai zen aitzindaria garai hartan.

1965eko abenduan, Lehen Hezkuntzako Eskola Liburuaren ezarpena eta nahitaezkotasuna ezarri ziren ikastetxe publiko eta pribatu guztietarako. Julia Berrojalbiz andereñoa Euskaltzaindiara jo zuen irakaskuntza elebiduna legeztatzeko laguntza eske. Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntzarekin, Resurrección María de Azkue ikastola ireki zen Bilbon, 1966an. Lehen Hezkuntzako zuzendari nagusiak baimena eman ondoren, haurrei hizkuntza ofizialean eta euskaraz irakastea zuen helburu. Ikastolak arrakasta handia izan zuen hasiera-hasieratik; ondoren, Begoñazpi Ikastola eta Lauro Ikastola sortu ziren.

Begoñazpi Ikastolan izan ondoren, Julita 1972an Loiuko Lauro Ikastolaren sortzaileetariko bat izan zen.

Ohorezko euskaltzaina 
Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 1967an; eta ohorezko euskaltzain, aldiz, 1998an. 1968an Arantzazuko Batzarrean parte hartu zuten lau emakumetako bat izan zen (besteak Julene Azpeitia, Libe Altuna eta Miren Goñi izan ziren).

Aitortzak 

 2023: Martxoaren 24an, euskara batuak "herriaren garapenean izan duen balioa" azpimarratzeko eta euskara batuaren sorreran bultzatzaile izan zirenak oroitzeko, Euskaltzaindiak eta Orereta Ikastolak Errenteria eta Donostia lotuko zuen 8.000 lagunek osatutako giza-kate erraldoi bat antolatu zuten. Euskara batuaren sorreran eta gorpuztean nabarmendutako 15 pertsona oroituko zituen ekimenak: Koldo Mitxelena, Resurreccion Maria Azkue, Pierre Broussain, Jose Maria Satrustegi, Julia Berrojalbiz, Xabier Kintana, Raimundo Olabide, Julene Azpeitia, Luis Villasante, Henrike Knörr, Arantxa Urretabizkaia, Arturo Campion, Gabriel Aresti, Jean-Louis Davant eta Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi.
 2016: Bilbon Julita Berrojalbiz izeneko kalea dago 2016ko martxoaren amaieratik. Begoñan dago kalea, Gurutz auzoan Mallonako galtzadetatik hurbil. Kale batzuen izen frankista 2016an kendu zirenean, Aita Remigio Vilariñoren kaleari Julita Berrojalbiz izena emanzioten. Izen hori Bilboko alkate Juan María Aburtok proposatu zuen eta geroago herritarren babesa jaso zuen. Udalak jaso zituen 638 proposamenetatik 235ek Lauro ikastolaren sortzaile zen Julita Berrojalbizen alde egin zuten. Kalea txikia da, ataririk ez du, elizatxo bat baino ez dauka, baina Pagasarriko mendialdea ikusteko kokapen bikaina da.

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 María Ángeles Garai
 Elbira Zipitria
 Karmele Esnal

Kanpo estekak 

Ajangiztarrak
Ikastolen bultzatzaileak
Bizkaiko irakasleak
Euskaltzain ohorezkoak
Euskararen sustatzaileak
Bilbon hildakoak
Emakume aitzindariak