Irantzu Lekue

Irantzu Lekue (Gasteiz, Araba, 1987ko abuztuaren 28a) artista garaikidea eta aktibista kulturala da. Artibismoa eta arte irisgarria lantzen ditu bereziki, instalazio artistiko, bideoarte, margolan eta eskulturen bitartez. Santander Fundazioko Videotalentos saria eta Aipamen bereia lortu zituen eta Fundacion Canal-eko Memorias fotograficas saria jaso du ere.

Ibilbidea 

Aurkeztutako azken lan eta erakusketen bidez, biolentzia matxista, feminismoa, oroimen historikoa eta arrazakeriaren inguruko hausnarketak plazaratu ditu, besteak beste. Aurreko garai batean ostera, barne sentimenduak izan zituen hizpide, identitatea, bakardadea, bullying-a edota bizitza eta heriotzaren inguruan lan eta gogoetak aurkeztuz.

Gasteizko Martxoak 3ko memoria gunean kokatutako eskultura da aurkeztutako bere azken artelana. 

Erakusketa kolektiboetan parte hartu izan du, Granadan, Valladoliden, Madrilen, Bilbon edota Gasteizen. Indibidualki, “Mientras hay vida…” eta “IndiaSensations” erakusketak aurkeztu ditu Gasteizko Montehermoso Kultur Gunean.

Artibismoa 

#6000zpt instalazio artistikoa aurkeztean, Gasteiz anitz eta koloredun baten aldeko manifestua aurkeztu zuen Irantzu Lekuek. Gora Gasteiz! egitasmoaren baitan burutu zuen artibismo ekimen parte hartzailea.

“Printzea eta herria” manifestuak bi gai aztertzen zituen. Artea eta kulturaren egoeraren inguruko gogoeta plazaratzen zuen batetik eta, bestetik, Javier Maroto Gasteizko alkate ohiari kritika gogorra egiten zion hauteskunde atarian garatutako kanpaina “arrazista” eta baztertzailearengatik.

{{esaera2|Hiri honek greenetik gero eta gutxiago dauka eta grisetik are eta gehiago, “Printzea eta herria” instalazioa gurea denaren defentsaren alegoria da; aniztasunaren defentsa. Herria da “nahikoa da” esan behar duena, matxinatu behar dena, itotze hau ezin duena gehiago jasan.

#6000zpt 

Instalazio artistikoa. Gasteiztarrek artistari emandako zapatekin eginiko lana. Instalazioa Gasteizko erdiguneko Plazarik garrantzitsuenean burutu zen, Andra Mari Zuriaren Plazan. Goizeko zortzietan hasi zituen lanak Lekuek, zenbait kideren laguntzarekin. Andre Maria Zuriaren plazako Green Capital-aren belar eskultura izan zen abiapuntua. Bertatik, bi lerro abiarazi zituzten; irudika daitezkeen oinetako mota guztiak lerrokatuta sortutako marrak: haurren zapatatxoak, mendiko botak, takoidunak, txankletak, kirola egitekoak, etxekoak, txarolezkoak, hoteletako txinalak… Zapaten bidez forma organikoak irudikatu zituen Lekuek, bizirik dagoen organismo baten formak, alegia.

Euriaren etengabeko mehatxupean, zapata ilarak plazaren beheko partea hartuz joan ziren. Plaza bete, eta norabide zehatza hartu: udaletxerantz. Hara gerturatu ahala, kolore biziak beltzez tindatu ziren, udala seinalatzen zuen gezi beltz handi bat bihurtu arte. Mezua indartzeko, kolore askotako zapatak kokatu zituzten geziaren aurrean, udalaren politikei bizkarra emanez.

Hamaikak baino lehen, prest zegoen dena. Martxoaren 12an hasitako bidearen amaierara heldu zen Lekue. Orduan hasi zen herritarrek emandako zapatak biltzen, hiru aldarrikapen bateratzeko: arte eta kultura sortzaileen lana aldarrikatu eta horiei balioa eman; ekimen artistikoaren baliagarritasuna defendatu gizarte plural bat lortzeko; eta, azkenik, hiri plural bat aldarrikatu Maroto alkatearen jarreraren aurka.

Hamaikak pasatxo, Lekuek arte ekintza inauguratu zuen; Imanol Martinez Herviasek bi melodia jo zituen biolarekin, artelanaren parte gisa.

Zapata guztiak Caritas eta Afanis elkarteentzat izan ziren.

Krea eraikina

Krea eraikineko rangolia 
2014ko abenduaren 30ean, rangoli bat margotu zuen Krea Adierazpen Garaikide aretoan. Bi helbururekin egin zuen: Gasteizko eta Arabako kultura politiken «utzikeria» salatzeko eta IndiaSensations egitasmoa martxan jartzeko.

Kutxabankek artista salatu zuen, baina artistak abiatutako kanpainarenostean, salaketa kendu zuen geroago.

Arte irisgarria edo arte inklusiboa 

Lekuek garrantzi berezia ematen dio bere lana mugarik gabe zabaltzeari, eta zailtasun orori aurre egiteko bere ahalegina egiten saiatu da sorkuntzen bidez. Horregatik, arte irisgarri edo arte inklusiboa ari da lantzen. “Obra piktorikoak ikusi ezin dituen pertsona batek, adibidez, ezin du lan hori sentitu. Baina pertsona horrek berak artelanak hauteman ditzake bolumenarekin eta ehundurekin jolasteko aukera eskaintzen bazaio, soinuak eta usainak erabiltzen baditugu, eta artelanetara hurbiltzeko eta lan horiek ukitzeko baimena ematen badiogu”. Lan artistikoak urrunetik aztertzera behartu gaituztela salatzen du Lekuek, eta artearen “ikuspuntu esklusibista” horrekin bukatu nahi izan du, “artea pertsona guztiengana ailegatzeko eta, ikusmenaz gainera, beste zentzumen batzuk ere lantzeko”.

Eremu horretan, ikusleak artelan materiko-piktorikoak, argazkiak, bideoak, soinuak, Indiako objektuak, materialak, usainak eta eskulturak aurkituko ditu, besteak beste”.  “Bisitariak usaintzera, ikustera, entzutera eta ukitzera” gonbidatzen ditu Lekuek arte irizgarri edo arte inklusiboaren bitartez. 

IndiaSensations erakusketan, adibidez, Indian egindako marrazkiak berregin zituen irudiei bolumena emanez, ukimenaren bidez formak nabarmentzeko, horrela, “pertsona guztiei artea dastatzeko aukera eman nahian”. Eta ildo horri segika, arte irisgarria deritzonean murgildu dela adierazi du. Lekueren ustez, normalena museoetara joan eta ezer ukitzeko aukerarik ez izatea da, baina argi du berak artea guztion-tzat sortu nahi duela. Horregatik, “mugarik gabeko instalazio artistikoa” eraiki nahi izan du.

Lanak eta sariak

Sariak 

2014
 El poder de la naturaleza: lehen saria, Memorias Fotograficas lehiaketan. Antolatzailea: Fundación Canal eta Photoespaña.

2013
 Huellas de identidad: lehen saria, Videotalentos lehiaketan. Antolatzaileak: Openbank eta Fundación Banco Santander.

2013
 Un imaginario de la escultura: argazki finalista, Valladolideko Museo Nacional de Escultura museoan ikusgai.

2013
 Lehen saria, Videotalentos lehiaketan. Antolatzaileak: Fundación Banco Santander eta Openbank.

2013
 Beldur Barik lehiaketan, aipamen berezia.

Lanak 
 Alternatiben herria: arteak mundua alda dezake?. Bilbo. 2014-10-14.
 IndiaSensations. Oihaneder kulturgunea, Gasteiz. 2015-10-11 / 2015/11/16.
 Dancing 2 gether. Ignacio Aldecoa kultura etxea. Gasteiz. 2015-09-24 / 2015-09-26.
 Pintzea eta Herria. Instalazio artistiko efimeroa, Gasteizko erdigunean. 2015-04-17.
 ART MADRID. In/be/out/side art. Circulo de Bellas artes. Madril. 2015-02-01 / 2015-03-01.
 Krea eraikinean Rangolia. Salaketa ekimena. Gasteiz. 2014-12-30.
 Inmersiones jardunaldietako hizlari gonbidatua. Gasteiz. 2012-12-15.
 Zuloa Irudian lan dosierraren erakusketa, Inmersiones 2012. 2012-11-15.
 Sparks erakusketa. Fuencarral aretoa eta Plaza Callao (Madril). 2012-06-18.
 Mientras hay vida. Oihaneder kulturgunea, Gasteiz. 2011.
 Desde el cuerpo talde erakusketa, La batalla del cancer instalazioa. Centro Cultural Churriana de la Vega (Granada). 2008-06-28.
 Desde el cuerpo erakusketa. Proceso de cicatrización serie piktorikoa. Centro Cultural Churriana de la Vega (Granada). 2008-06-28.
 Decisión eskulturaren behin betiko instalazioa. Parque de Atarfe (Granada). 2008-06-20.

Erreferentziak 

Gasteiztarrak
Arabako artistak
Emakume artistak