Afrosoricida

Afrosoricida (latin-grezierazko izen konposatua, "Afrikako satitsuen antza dutenak") Afrikan bizi diren ugaztun txikien klado bat da. Bere barnean sailkatzen dira Hegoaldeko Afrikako Chrysochloridae familia, Afrikako ekuatorean bizi diren Potamogalidae espezieak eta Madagaskarren soilik aurki daitezkeen tenrecak. XIX. eta XX. mendean zehar Insectivora eta Lipotyphla taldetan sailkatzen ziren, baina bi talde horiek polifiletikoak dira.

Izendapena 
Biologo batzuek Tenrecoidea edo Tenrecomorpha erabiltzen dute kladoa izendatzeko, eta Afrosoricida bera sinonimotzat dute; hala ere, familiaren gaineko taldeetan ez dago araurik izendapenaren preferentziaren inguruan. Simpsonen printzipioetan oinarritzen da hori, Asher & Helgenek laburtuta: "lehentasunak eta egonkortasuna izan behar dute goi-mailako taxon berriak izendatzeko oinarrizko printzipioak. Edozein kladok izan ditzakeen izenak ez lirateke aldatu behar, baldin eta aurreko izenak egonkortasuna arriskuan jartzen ez badu". "Afrosoricida" 1998an izendatu zuten lehen aldiz, Afrosorex Crociduraren barruan sailkatzen zen eta McDowellek Tenrecoidea erabili zuen tenrecak eta Chrysochloridae sailkatzeko. Gary Bronnerrek eta Paula Jenkinsek "Afrosoricida" aipatu zuten Wilson & Reeder-en kapituluan, "...desegoki gisa; izan ere, klado horrek ez du sorizidorik, eta Afrosorex sorizidoen azpigeneroarekin nahas dezake", baina hala mantendu zuten, kladoa literaturan egonkortu zela esanez. Asher & Helgenek taxon horien eta goi-mailako beste taxon batzuen egokitasunari buruzko eztabaida mantendu zuten, baita "Afrosoricida" mantentzearen aldeko ikuspuntuen gainean ere.

Biologia 
Oro har, 4 eta 39 cm arteko animalia txikiak izaten dira bai tenrecak zein beste ahaideak. Ez dago gorputz mota nabarmenik, eboluzionatu baitute Madagaskarren zein Afrika kontinentalean gorputz txikiko animalien txoko ekologikok okupatzeko. Hala ere, espezie batzuek badute antzekotasun ekologiko pixka bat trikuekin, Sorex motako satitsuekin edo igarabekin, eta ohiko izenak ere hala izaten dituzte beste hizkuntzetan. Ilajea leuna edo arantzaduna izan daiteke, eta ilearen kolorea ere alda daiteke, marroitik grisera, beste tonu batzuetara. Espezie gehienak gauekoak dira eta ikusmen txarra dute. Biboteak nahiko sentikorrak dira, eta oso bibrazio txikiak hauteman ditzakete lurrean harrapakinak aurkitzeko.

Sailkapena 
Tradizionalki, familia hauek Lipothyphlaren barruan sailkatu izan dira, triku, satitsu eta satorrekin batera. Hala ere, beti pentsatu izan zen Tenrecoidearen barruan sailkatutakoak ez zirela, benetan Lipothyphla bezalakoak. Adibidez, Robert Broomek idatzi zuen 1916an "burezurraren azterketak konfirmatzen du Chrysochloris ez dela Centetesen parekoa (hau da, Tenrec ecaudatus) eta ez dela Intsektiboroa". Iritzi hauek gaur egun babestuta daude ikerketa genetikoak direla eta, eta animalia hauek Afrotheriarekin lotuago daudela ikusi da. Batzuetan Afroinsectiphilia kladoaren barruan sailkatzen dira, Afrotheriaren azpiko taldeetako bat. 

Gaur egun bizirik dauden kideak horrela sailkatzen dira, Tenrecoidea gisa izendatuta:

Espezieak 
 Infraklasea Eutheria: ugaztun karenadunak.
 Afrotheria
 Kladoa Afroinsectiphilia
 Kladoa Afroinsectivora
 ordena Afrosoricida
 subordena Tenrecomorpha
 familia Potamogalidae (otter shrews)
 Generoa Micropotamogale
 Micropotamogale lamottei
 Micropotamogale ruwenzorii
 Generoa Potamogale
 Potamogale velox
 familia Plesiorycteropodidae
 Generoa †Plesiorycteropus
 †Plesiorycteropus madagascariensis
 †Plesiorycteropus germainepetterae
 familia Tenrecidae (tenrecs)
 subfamilia Geogalinae (1 espezie)
 Generoa Geogale
 Geogale aurita
 subfamilia Oryzorictinae (24 espezie)
 Generoa Microgale
 Microgale brevicaudata
 Microgale cowani
 Microgale drouhardi
 Microgale dryas
 Microgale fotsifotsy
 Microgale gracilis
 Microgale gymnorhyncha
 Microgale jenkinsae
 Microgale jobihely 
 Microgale longicaudata
 Microgale majori
 Microgale mergulus
 Microgale monticola
 Microgale nasoloi
 Microgale parvula
 Microgale principula
 Microgale pusilla
 Microgale soricoides
 Microgale taiva
 Microgale thomasi
 SubGeneroa Nesogale
 Nesogale dobsoni
 Nesogale talazaci
 Generoa Oryzorictes
 Oryzorictes hova
 Oryzorictes tetradactylus
 subfamilia Tenrecinae (5 espezie)
 leinua Setiferini
 Generoa Echinops
 Echinops telfairi
 Generoa Setifer
 Setifer setosus
 leinua Tenrecini
 Generoa Hemicentetes
 Hemicentetes nigriceps
 Hemicentetes semispinosus
 Generoa Tenrec
 Tenrec ecaudatus
 Subordena Chrysochloridea
 Familia Chrysochloridae
 subfamilia Chrysochlorinae (11 espezie)
 Generoa Carpitalpa
 Carpitalpa arendsi
 Generoa Chlorotalpa
 Chlorotalpa duthieae
 Chlorotalpa sclateri
 Generoa Chrysochloris
 SubGeneroa Chrysochloris
 Chrysochloris asiatica
 Chrysochloris visagiei
 SubGeneroa Kilimatalpa
 Chrysochloris stuhlmanni
 Generoa Chrysospalax
 Chrysospalax trevelyani
 Chrysospalax villosus
 Generoa Cryptochloris
 Cryptochloris wintoni
 Cryptochloris zyli
 Generoa Eremitalpa
 Eremitalpa granti
 subfamilia Amblysominae (10 espezie)
 Generoa Amblysomus
 Amblysomus corriae
 Amblysomus hottentotus
 Amblysomus marleyi
 Amblysomus robustus
 Amblysomus septentrionalis
 Generoa Calcochloris
 SubGeneroa Huetia
 Calcochloris leucorhinus
 SubGeneroa Calcochloris
 Calcochloris obtusirostris
 SubGeneroa incertae sedis
 Calcochloris tytonis
 Generoa Neamblysomus
 Neamblysomus julianae
 Neamblysomus gunningi

Erreferentziak

Kanpo estekak