Bigarren Mundu Gerraren kronologia

Bigarren Mundu Gerraren kronologia gatazka armatu horrekin zerikusia duten gertaera garrantzitsuenen kronologia da. Gertaerak atalka daude hemen:

Kronologiak 
 Bigarren Mundu Gerraren aurreko gertaeren kronologia
 Bigarren Mundu Gerraren kronologia (1939)

1940 

 Martxoaren 12an - Sobietar Batasunak eta Finlandiak Neguko Gerrari amaiera eman zion bake hitzarmena sinatu zuten. Finlandiak Kareliako istmoa eta beste lurralde batzuk eman behar izan zizkien sobietarrei.
 Apirilaren 3an - Katingo sarraskia hasi zen: Sobietar Batasuneko Barne Arazoetarako Nazio Batzordeak milaka poloniar gerra-preso hil zituen.
 Apirilaren 9an - Weserübung operazioaren hasiera: Alemaniak Norvegia eta Danimarka inbaditu zituen. Kopenhage 12 ordu baino lehen hartua izan zen.
 Maiatzaren 10ean - Frantziako guduaren hasiera: Alemaniak Herbehereak, Belgika, Luxenburgo eta Frantzia inbaditu zituen. Erresuma Batuan Winston Churchill lehen ministro bilakatu zen, Neville Chamberlainen ordez.
 Maiatzaren 15ean - Herbehereetako armadak kapitulatu zuen.
 Maiatzaren 20an - Heinz Guderian buru zuen Alemaniako 19. armada gorputza Mantxako kanalera iritsi zen. Horren ondorioz, 287.000 britaniar soldadu, 172.000 frantziar soldadu eta belgikar armadaren hondarrak Dunkerque aldean bakarturik gelditu ziren.
 Maiatzaren 27an - Dunkerquen bakarturik zeuden soldadu aliatuen ebakuazio masiboa (Dinamo operazioa) hasi zen.
 Maiatzaren 28an - Leopoldo III.a erregeak Belgikako armadaren errenditzea onartu zuen. Erabaki hau bere gobernuari eta beste aliatuei kontsultatu gabe hartu zuen.
 Ekainaren 4an - Alemaniar osteak Dunkerquen sartu ziren. Aurreko zazpi egunetan 338.226 soldadu aliatu ebakuatuak izan ziren, Dunkerqueko portu eta hondartzetatik abiaturik.
 Ekainaren 5ean - Alemaniar panzerrek Sommeko frantziar lerroa, Amiens eta Atlantikoko itsasertzaren artekoa, hautsi zuten.
 Ekainaren 10ean - Italiak gerra aldarrikapena egin zien Erresuma Batua eta Frantziari. Norvegia errenditu zen.
 Ekainaren 14an - Alemaniar tropek Paris hartu zuten.
 Ekainaren 22an - Frantziak armistizioa sinatu zuen Alemania Naziarekin.
 Uztailaren 10ean - Ingalaterrako guduaren hasiera: Luftwaffek hegoaldeko Galesko portuak eraso zituen.
 Uztailaren 16an - Hitlerrek Ingalaterrako inbasioa prestatzea (Seelöwe operazioa) erabaki zuela jakinarazi zuen. Inbasioa gauzatzeko, ordea, Mantxako kanalean Luftwaffe nagusitzea ezinbestekotzat jotzen zen.
 Irailaren 13an - Libiatik abiaturik, Italiak Egiptoren inbasioa hasi zuen.
 Irailaren 17an - Alemaniak Ingalaterrako inbasioa sine die atzeratu zuen
 Irailaren 27an - Alemania, Italia eta Japoniak Hiruko Hitzarmena sinatu zuten Berlinen, elkarri laguntza militarra emateko eta, bai Europan, bai Asian, ordena berria elkarlanean ezartzeko. Hitzarmen horren bitartez, Erresuma Batuaren alde gerran sartzeko asmoa kendu nahi zieten Estatu Batuei.
 Urriaren 28an - Albaniatik abiaturik, Italiak Grezia inbaditu zuen.
 Abenduaren 9an - Britainiarrek italiarren aurkako erasoaldia, Compass operazioa, hasi zuten Egipton.

1941 

 Otsailaren 9an - Basamortuan barrena aurrera zihoazen britainiar tropek El Agheila (Zirenaikaren hego-mendebaldea, Libia) hartu zuten, Compass operazioari amaiera emanez. Erasoaldi honek iraun zuen hamar asteetan, aliatuek 800 km egin zuten aurrera eta 130.000 italiar atzitu zituzten.
 Martxoaren 31n - Erwin Rommel buru zuen Afrika Korpsek britainiarren aurkako kontraerasoa abiatu zuen Zirenaikan.
 Apirilaren 6an - Alemania, Italia, Errumania eta Hungariako osteek Jugoslavia eta Grezia (Marita operazioa) inbaditu zituten.
 Apirilaren 11n - Iparraldeko Afrikan, britainiar tropak ekialdeko Libiaraino atzerarazi ostean, Rommelek Tobrukeko setioa hasi zuen.
 Apirilaren 17an - Jugoslaviako armada erabat suntsiturik zegoen, eta Bosnia-Herzegovinako azken erresistenzia guneetan ere, armak utzi zituzten. Bi astez, Ardatzeko indarrek 334.000 gatibu atzituak zituzten.
 Apirilaren 28an - Grezia errenditu zen. Maitland Wilson buru zuten britainiar, zeelanda berritar, australiar eta poloniar tropak Peloponesotik atera ziren.
 Maiatzaren 20an - Alemaniarrek Kretaren aurkako erasoa, Merkur operazioa, hasi zuten. Helburua uharteko aireportuak kontrolatzea zen, Rommelen Afrika Korpsi laguntza eman ahal izateko.
 Ekainaren 1ean - Alemaniarrek garaipena lortu zuten Kretako guduan. Britainiar osteek uhartea ebakuatu zuten.
 Ekainaren 22an - Bizargorri Operazioaren hasiera: alemaniar armadak Sobietar Batasuna inbaditu zuen. Walther von Brauchitsch buru zuten 145 dibisiok (3.000.000 soldadu baino gehiago) parte hartu zuten inbasioan.
 Irailaren 15ean - Leningradeko setioa hasi zen.
 Abenduaren 7an - Japoniak Hawain kokakutako Pearl Harborko estatubatuar base militarra airez eraso zuen. Bi orduan amerikarrek 18 gerraontzi eta 188 hegazkin galdu zituzten. 2.403 estatubatuar hil eta 1.178 zauritu ziren.
 Abenduaren 8an - Estatu Batuek gerra aldarrikapena egin zioten Japoniari.
 Abenduaren 11n - Alemania eta Italiak gerra aldarrikapena egin zieten Estatu Batuei.

1942 

 Urtarrilaren 20an - Berlinen Wannseeko Konferentzia egin zen. Reinhard Heydrich buru zela, erregimen naziko 15 goi funtzionariok Europako juduen deuseztatzea antolatzeko elkartu ziren. Adolf Eichmann izendatu zuten Azken Konponbidearen arduradun.
 Maiatzaren 4tik - 8ra - Koral Itsasoko gudua. Estatubatuar gerra ontzidiak Port Moresby (Ginea Berria) erasotzea galerazi zion japoniarrari. Hala ere, USS Lexington hegazkin ontzia hondoratua izan zen.
 Maiatzaren 27an - Pragan txekiar partisanoek Reinhard Heydrich, Reicharen Segurtasuneko Bulego Nagusiaren zuzendaria eta Bohemia eta Moraviako protektoratuko babeslea, tirokatu zuten. Ekainaren 4an hil zen
 Ekainaren 4tik 6ra - Midwayko guduan estatubatuar ontzidia japoniarrari nagusitu zitzaion. Japoniar Itsas Armada Inperialak 4 hegazkin ontzi (Akagi, Kaga, Hiryu eta Soryu) galdu zituen. Estatu Batuen garaipena erabakigarria izan zen Pazifikoko Gerran.
 Uztailaren 1etik - 27ra - El-Alameingo lehen gudua: Afrika Korpsek El-Alameingo (Egipto) britainiar kokaguneei eraso zien. Aliatuek erasoaldiak geldiaraztea lortu zuten.
 Abuztuaren 7an - Estatu Batuetako marineak Guadalcanal eta Tulagin (Salomon Uharteak) lehorreratu ziren.
 Abuztuaren 17ean - Stalingradeko guduaren hasiera.
 Urriaren 23tik - Azaroaren 11ra - El-Alameingo bigarren gudua. Erwin Rommelen Africa Korps Bernard Montgomeryren VIII. gudaroste britainakoa borrokatu ziren. Aliatuen garaipenak Iparraldeko Afrikako kanpainaren norabidea aldatu zuen.
 Azaroaren 8an - Zuzi operazioaren hasiera: estatubatuar eta britaniar osteak Iparraldeko Afrikan (Casablanca, Oran eta Aljerren) lehorreratu ziren.

1943 

 Urtarrilaren 14an - Winston Churchill, Franklin Delano Roosevelt, Charles de Gaulle eta Henri Girauden arteko Casablancako konferentziaren hastea. 1943ko aliatuen estrategiak, Siziliako inbasioa besteak beste, adostu ziren eta, gerra amaitzeko, Ardatzeko potentziei baldintzagabeko errendizioa exijituko zitzaiela erabaki zen.
 Otsailaren 2an - Sobietarren erabateko garaipena Stalingraden: Friedrich Paulus buru zuen VI. armada alemana errenditu zen.
 Otsailaren 9an - Guadalcanalgo kanpainaren amaiera: Japoniarren azken erresistentzia guneak garaiturik, estubatuarrak nagusitu ziren.
 Maiatzaren 13an - Tunisiako italiar eta alemaniar indarrak errenditu ziren. Era horretan, Iparraldeko Afrikako gerra amaitu zen.
 Uztailaren 5ean - Zitadelle operazioaren hasiera: alemaniar tropek Kursk hiriaren inguruan zeuden sobietar indarrei eraso zieten. Erasoaldia, ordea, alferrikakoa izan zen, sobietarrak jakinaren gainean zeudelako.
 Uztailaren 10ean - Husky operazioaren hasiera: britainiar, estatubatuar eta kanadiar tropak, 160.000 soldadu denetara, Siziliako hego-ekialdean lehorreratu ziren. Horrela, Ardatzaren aurkako bigarren frontea ireki zuten Europan.
 Uztailaren 24an - Italiako Kontseilu Faxista Nagusiak Benito Mussolini kargugabetu zuen.
 Uztailaren 24tik - Abuztuaren 3ra - Gomorrah operazioa: britainiar eta estatubatuar hegazkinek Hanburgo bonbardatu zuten. Horren ondorioz, 40.000-50.000 pertsona hil eta milioi bat etxerik gabe gelditu ziren.
 Irailaren 3an - Aliatuak hegoaldeko Italiako Reggio di Calabrian lehorerratu ziren.
 Irailaren 8an - Pietro Badoglio jeneralak Italiaren errendizioaren berri eman zuen.
 Azaroaren 28tik abenduaren 1era - Stalin, Roosevelt eta Churchillen arteko Teherango konferentzia. Besteak beste, 1944ko maiatzean britainarrek eta estatubatuarrek iparraldeko Frantzia inbadituko zutela (Overlord operazioa) erabaki zuten.

1944 

 Urtarrilaren 17an - Montecassinoko guduaren hasiera. Alemanek defenditutako Gustav lerroa zeharkatzeko asmoz, Aliatuek egindako lehen erasoaldia izan zen. Alemaniarrek maiatzaren 19a arte eutsi zieten.
 Ekainaren 4an - Aliatuak Erroman sartu ziren.
 Ekainaren 6an - Normandiako Lehorreratzea (E eguna): 150.000 soldadu aliatu Normandiako hondartzetan lehorreratu ziren.
 Ekainaren 22an - Bragation operazioaren hasiera: alemaniarrak Bielorrusiako Sobietar Errepublika Sozialistatik egoztea helburu zuen sobietar armadaren erasoaldia hasi zen.
 Uztailaren 20an - Valkiria operazioa: Ekialdeko Prusiako kuartier nagusian, Rastenburgetik gertu, Claus von Stauffenberg koronela Hitler hiltzen saiatu zen. Atentatuak huts egin zuen, eta von Stauffenberg egun hartan bertan fusilatu zuten.
 Abuztuaren 1ean - Poloniar Armada alemaniarren aurka altxatu zen Varsovian. Sobietarrak iritsi baino lehen, hiria askatzea zen matxinadaren xedea.
 Abuztuaren 25ean - Aliatuak Parisen sartu ziren.
 Irailaren 17an - Market Garden operazioaren hasiera: Aliatuak alemaniarren esku zeuden Herbehereetako zubi garrantzitsuenak atzematen saiatu ziren.
 Abenduaren 16an - Ardenetako guduaren hastea: Gerd von Rundstedt buru zuten alemaniar indarrek Anberes hartzea helburu zuen erasoaldia jo zuten Ardenetako basoan.

1945 

 Urtarrilaren 17an - Sobietar Armadak Varsovia askatu zuen.
 Urtarrilaren 27an - Sobietar Armadak Auschwitz, nazien sarraski esparru handiena, askatu zuen. Orduko 7.000 gatibu baino ez zeuden bertan. Sarraski esparrua irekirik egon zen aldian (1940-1945) 1.100.000 pertsona hil ziren, %90 juduak.
 Otsailaren 4tik - 11ra - Jaltako Batzarra: Stalin, Roosevelt eta Churchill Jaltan batzartu ziren, gerra ondoko Europaren antolamendua eztabaidatzeko.
 Otsailaren 14a: britainiar eta estatubatuar hegazkinek Dresden bonbardatu zuten. 22.700 eta 25.000 zibil artean hil ziren.
 Apirilaren 1ean - Estatubatuar indarrek Okinawa uhartea inbaditu zuten.
 Apirilaren 28an - Italiar partisanoek Mussolini atzitu eta hil zuten.
 Apirilaren 30ean - Sobietar tropek Reichstag eta Berlingo beste eraikin ofizial batzuk hartu zituzten. Hitler eta Eva Braunek beren buruez beste egin zuten hiri horretako Führerbunkerrean.
 Maiatzaren 7an - Reimsen Alemaniak baldintzagabeko errendizioa sinatu zuen. Errenditzea biharamunean jarri zen indarrean.
 Maiatzaren 8an - Alemaniaren kapitulazioa berretsi zen. Gerra amaitu zen Europan.
 Abuztuaren 6an - Enola Gay izeneko Estatu Batuetako B-29 bonbaketariak uraniozko lehen bonba nuklearra bota zuen Hiroshiman. Bonbak hiriaren %60 suntsitu eta 90.000 lagun hil zituen. Beste asko ondoko hilabeteetan hil ziren, erradiazioen ondorioz.
 Abuztuaren 9an - Estatu Batuetako B-29 bonbaketari batek Fat Man izeneko plutoniozko bonba nuklearra bota zuen Nagasakin. 24.000 pertsona hil zituen (40.000, ondoko egunetan erradiazioen ondorioz hildakoak kontuan hartuz).
 Abuztuaren 14an - Hirohito enperadoreak Japoniaren kapitulazioaren berri eman zuen irratiz. Gerra amaitu zen Asian.
 Irailaren 2an - Tokioko Badian, USS Missouri korazatuan, Japoniaren errenditze ofiziala sinatu zen.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Bigarren Mundu Gerra
Bigarren Mundu Gerraren kronologia