Clarice Lispector

Clarice Lispector (Xexelnyk edo beste grafia batean Txetxelnyk, Ukraina, 1920ko abenduaren 10a - Rio de Janeiro, Brasil,1977ko abenduaren 9a) brasildar idazlea izan zen. Idazle berritzailea izan zen, Brasilgo XX. mendeko prosan berebiziko garrantzia izan zuena; nazioartean ere txalotua izan zen, haren eleberriak, ipuinak eta kazetaritza lanak zirela-eta.

Bizitza 
Judutar jatorriko Mania Krimgold eta Pinkhas Lispectoren laugarren alaba izan zen. Jaio eta berehala Brasilen kokatu zen familia, Errusiako Gerra Zibiletik ihesean eta juduen aurkako pogrom ugarietatik ihesi. Honela laburbiltzen du Iñigo Roque Eguzkitzak Clarice Lispectorren sorrera, Clariceren familia Brasilera alde egin baino lehenagoko garai gogorrak:
"Clarice hein batean progrom horietako baten fruitua izan zen, Urriko Iraultzaren ondoko gerra zibilean. [...]. Soldadu batzuek bortxatu egin zuten haren ama, eta sifilia kutsatu zioten. Garai hartako Ukrainan uste zabaldua zenez umea izanda senda zitekeela gaitza, gurasoek Clarice munduratzea erabaki zuten. Alabaren jaiotzak ez zuen, ordea, ama osatu, ez eta gerora alabak idatzitakoek ere (Lispector sinetsirik zegoen literaturak senda zezakeela)".

Ikasketak Recifeko eskolan egin zituen. Ama hil zenean, 1930. urtean, aitak Rio de Janeirora alde egitea erabaki zuen. Han, zuzenbide ikasketak burutu zituen eta kazetetan idatzi zuen. Ikaskide izandako Maury Gurgel Valenterekin ezkondu zen eta, haren karrera diplomatikoa zela-eta, Italian, Frantzian, Suitzan eta beste hainbat tokitan bizi zen. Bi seme zituela, 1959. urtean banandu eta Brasilera itzuli zen, Rio de Janeirora hain zuzen. Bertan idazteko jarduera berreskuratu zuen. 1966. urtean, etxean zegoela, zigarreta batek eragindako istripu baten ondorioz, erredura larriak jasan zituen eta eskuineko eskua galtzeko zorian egon zen. 1977an hil zen, minbiziz, 56 urte zituela .

Itzulpen lan asko egin zituen. Ingeles eta frantses hizkuntzak menperatzen zituen; italiera eta alemanean ere maila egokia zuen eta, azkenik, yiddish erabiltzeko gauza zen. Baina bere lan literario guztiak portugesez egin zituen, hura baitzen bere bihotzeko hizkuntza, adierazi zuen bezala.

Lanak 
 Perto do Coração Selvagem, 1943
 O Lustre, 1946
 A cidade Sitiada, 1949
 Alguns Contos, 1952
 Laços de família, 1960
 A Maçã no Escuro, 1961
 A Legião Estrangeira, 1964
 A Paixão segundo GH, 1964
 Uma Aprendizagem ou O Livro dos Prazeres, 1969
 Felicidade Clandestina, 1971
 A Imitação da Rosa, 1973
 Água viva, 1973
 A Via Crucis do Corpo, 1974
 Onde Estivestes de Noite?, 1974
 De Corpo Inteiro, 1975
 Visão do esplendor, 1975
 A hora da estrela, 1977
 Para Não Esquecer, 1978
 Um Sopro de Vida, 1978
 A Bela e a Fera, 1979
 A Descoberta do Mundo, 1984

Haurrentzako liburuak:
 O Mistério do Coelhinho Pensante, 1967
 A Mulher que Matou os Peixes, 1969
 A Vida Ïntima de Laura, 1974
 Quase de Verdade, 1978
 Como Nasceram as Estrelas, 1984

Euskarara ekarriak:
 Zorion klandestinoa, itzultzailea, Iñigo Roque Eguzkitza 2015
 Zorion ezkutua, itzultzailea, Danele Sarriugarte, 2013

Erreferentziak

Kanpo loturak 
 *  Webgune ofiziala
 Clarice Lispector, gipuzkoakultura.net
 Euskarari ekarriak: Clarice Lispector, ekarriak.armiarma.eus
 Bihotz basatiarenak Berria, 2020.12.06 Joannes Jauregi

Emakume idazleak
Portugesezko idazleak
Brasilgo haur literaturako idazleak
Brasilgo ipuingileak
Brasilgo idazleak
Brasilgo itzultzaileak
Brasilgo juduak
Brasilgo eleberrigileak
Minbiziak hildakoak
Emakume eleberrigileak
XX. mendeko emakume idazleak
Yiddish hiztunak