Ainar purpura

Ainar purpura (Erica cinerea) erikazeoen familiako zuhaixka adartsua da, 15–60 cm luze dena. Erica generoko txilar espezie-mota bat da.

Morfologia 

Hostoak, linealak, lantzeolatu-linealak edo erekto-patenteak, 2-7 x 0,3-1 mm artekoak dira. Loditsuak diren zurtoinetan, ezaugarri ez-ohikoa dena, lantzeolatuak izan daitezke. Gainera, hostoak bertizilatuak dira. Hostoa ardatzean tolesten da eta atzealdea ezkutatzen du, glabroak (ilegabeak) dira, baita ziliodunak ere. Batzuetan, hosto laguntzaileak ageri dira.

Infloreszentziak panikula-itxurakoak dira, haien baitan unbela-itxurako lukua dutelarik. Luku puntan 1-2 lore garatzen dira. Pedunkuluak 2-4 mm-takoak dira, iletsuak eta purpura kolorekoak. Pedunkuluetan 3 brakteola txiki daude (1-2,5 mm-takoak).

Loreari dagokiola, honelakoak dira lau atal nagusiak: sepaloak 2-3,5 mm-takoak, askeak eta lantzeolatuak, berde edo berde-purpura kolorekoak. Oro har, hostoen antzekoak. Korola 5-7,5 mm-takoa, urtzeolatua, purpura edo arrosa (zuria ere ikus daiteke). Lobuluak 0,8-1 mm-takoak. Estamineen harizpiak lobuluaren tamainakoak dira eta 0,5 mm-tako apendizeak dituzte. Obarioa, glabroa da eta 4 mm-tako estiloa du. Azken hau lodia eta leuna da.

Ainar purpuraren hazia 0,8-1 mm-takoa da, oboide edo elipsoidea. Gordetzen duen genoma diploideoa da, n=12 delarik.

Adarrek 3 bakteola txiki dituzte.

Loraketa 

Loraketa maiatzetik urrira bitartean gertatzen da. Bere loreak kolore morekoak dira eta loraldian ainar purpura duten mendiak kolore morez ikus daitezke. Polinizazioa erleen bidez gertatzen da (entomofiloak dira). Hala ere, Erica generoko landareak haizearen bitartez poliniza daitezke arrakasta gutxiagorekin.

Nahiz eta moreak izan, latinetik cinereak errauts kolorekoa esan nahi du. Fruitua kapsula txiki bat da, korola barnean ageri dena hau jada lehor dagoenean.

Banaketa 
Mendebaldeko eta erdialdeko Europan jatorria du. Madeiran ere aurki daiteke. Substratuari dagokiola, lurzoru silizeoak atsegin ditu, hezetasun gutxikoak. Basoak (oro har, hariztiak edo pinudiak) suntsitzean ageri diren txilardien osagai ohikoa da. Altitudeari dagokiola, tarte handian aurki daiteke, itsas mailatik 1.450 metrotaraino.

Euskal Herriari dagokiola, banaketa zabala du. Klima-mota ezberdinetako guneetan ageri da (bereziki eragin atlantikoa duen lurraldean ugaria da), hertsiki mediterranearra den horretan izan ezik, hots, Ebro ibaitik hegoaldera dagoen zonaldean eta Nafarroako hego-erdialdean ez dago.

Erabilerak 

Landare apaingarri ezaguna da. Erleak txilarren nektarraz elikatu ahal dira. Are gehiago, landare hauetatik lortutako eztia kalitate oso onekoa omen da, hainbat erabilera gastronomiko atxikitu zaiolarik. Medikuntzari dagokiola, medikuntza herrikoian diuretiko gisa erabili da (hala nola, zistitisan). Konifero landaketetan, lurzorua gaineztatzen duen landare gisa ikus daiteke.

Erreferentziak 

Lineok deskribatutako taxoiak