Monjolose

Monjolose Ainhize-Monjolose udalerriko herri bat da, Euskal Herriko Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta, Garazi eskualdean.

Antzina, udalerri propioa izan zen, baina 1841ko abuztuaren 16an Ainhize udalerri zaharrarekin bat egin zuen Ainhize-Monjolose udalerria sortzeko.

Bertako biztanleak monjolostarrak dira.

Izena 
Monjolose beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 frantsesez: Mongelos ("monxeló" ahoskatua)
 okzitanieraz: Montgelós ("montxeló" ahoskatua)
 aragoieraz: Monchelós ("monxelóz" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
 Mongelos (1249, 1264, 1309 eta 1413)
 Mont gelos (1292, 1307 eta 1350)
 Montis gelosi (1304)
 Monjelos (1321, Kontuen Ganberako paperak)
 Mont gelos (1350)
 Mongelos en Cize (1477, Ohix notarioaren paperak)
 Saint-Jean de Mongelos (1703, Baionako elizbarrutiaren paperak)

Etimologia 
Brigitte Jobbé-Duvalek dio Mongelos toponimoa gaskoizko leku-izena da, mont ("mendi") eta gelós ("jeloskor"), hau da, "mendi jeloskorra", hitzek osatzen dutela.

Geografia 
Monjolose Arzubiko ibarran dago.

Ingurune naturala 
Udalerriko lurretan jaiotzen da Lakako erreka.

Auzoak 

 Bastida
 Xiltenea
 Ofizialdegia
 Martirenea
 Erretoraenea
 Harraldea

Historia 
Monjolose, Erdi Aroko bastida, 1240an sortu zuen Tibalt I.a Nafarroakoak, eta Nafarroako erregeen mende zegoen.

1512ko udazkenean, Joanes III.a Nafarroakoa Fernando II,a Aragoikoaren aurkako lehen erasoaldi bat egiten saiatu zen, ia Nafarroa osoa konkistatu zuena. Luis XII.a Frantziakoak eta nafarrek bidalitako tropa frantsesek lagunduta, bere armadak Zuberoa zeharkatu zuen (Maule eta Larraine zeharkatuz) Zaraitzun sartzeko. Aldi berean, Frantzisko I.a Frantziako izurdeak Biarnotik egin zuen erasoa, Donibane Garazitik sartuz. Bere bidean, Monjolose okupatu zuten gaztelarren aurkako gudu bat gertatu zen. Bere hurrengo porrota ikusita, Fernando II.a Aragoikoaren tropa inbaditzaileek Monjolose erre zuten Donibane Garazirantz ihes egin aurretik.

1841eko abuztuaren 16an, Ainhize eta Monjolose udalerriek bat egin zuten Ainhize-Monjolose udalerri berria sortzeko. Era berean, udalerri horren eta Lakarraren arteko lur-trukea egin zen.

Garraio 
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, line batek eskaintzen du zerbitzua.

Oharrak

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Ainhize-Monjolose
 Garazi
 Nafarroa Beherea

Kanpo estekak 

Nafarroa Behereko lehengo udalerriak
Ainhize-Monjolose