Esfinge (animalia)

Esfinge (Sphingidae) zenbait tximeleta handi kolore bizikori ematen zaien izena da. Burua eta gorputza iletsua dute.

Bizi-zikloa 
Espezie gehienek belaunaldi bat baino gehiago izaten dituzte urtean.

Arrautza 
Ale emeek arrautza berdexka eta zeharrargiak erruten dituzte. Garapena oso aldakorra da, 3-21 egun artean iraun dezake.

Larba 
Esfingeen harrak sendoak eta ilegabeak dira, tamaina ertain-handikoak. Lepidoptero gehienetan bezala, 5 oin faltsu pare izaten dituzte. Atzealdean adar itxurako apendize bat izaten dute. Har hauek, tximeleten gehiengoa iluna izan arren, kolore berdeak eta marra diagonalak izaten dituzte.

Pupa 
Pupa fasea lur-azpian, harri artean edo kusku baten barnean pasatzen dute. Espezie gehienetan, fase hau negu garaian ematen da.

Heldua 
Esfinge gehienek proboszide luzea izaten dute loreen nektarra biltzeko, kolibrien antzera. Polinizatzaile onak izan ohi dira. Espezie gehienak gautarrak edo krepuskularrak diren arren, badira eguneko espezieak ere. 10-30 egun inguru bizi ohi dira.

Dibertsitatea 
200 genero eta 1450 especie inguru deskribatu dira. 
 Acherontia atropos. 13 cm inguru izaten da luze. Gaineko hegoak marroi ilunak, eta azpikoak horiak, zerrenda beltzekikoak, izaten ditu. Toraxaren gaineko aldean burezurraren antzeko irudi bat du, hori-beltza. Asian, Europan, Afrikan eta Ameriketan bizi da.
 Agrius convolvuli
 Ceratomia catalpae
 Daphnis nerii. Hego berdeak dituen tximeleta handi iletsua, 10 cm inguru luze dena. Afrikako eta Mediterraneo inguruko lurraldeak ditu ohiko bizileku, baina urte beroetan Danimarkaraino eta Suediaraino ere igotzen da.
 Deilephila elpenor
 Erinnyis ello
 Eumorpha pandorus
 Hippotion celerio
 Hyles euphorbiae
 Laothoe populi
 Macroglossum stellatarum, kolibri-esfinge bezala ezaguna.
 Manduca quinquemaculata
 Manduca sexta
 Mimas tiliae
 Sphinx ligustri

Erreferentziak

Kanpo estekak