Eresoinka

Eresoinka Eusko Jaurlaritzak 1937an —Espainiako Gerra Zibilaren garaian— sortutako talde folklorikoa zen. Talde hartan emakumeek zein gizonek hartu zuten parte. Ikuskizunaren barruan mota askotako adierazpideak erabiltzen ziren: euskal dantzak, musika tresna autoktonoak, abesbatza... Eresoinkaren helburu nagusia publizitatezkoa zen: garaiko Eusko Jaurlaritzak Hego Euskal Herriaren egoera munduan azaldu nahi zuen, herri katoliko eta tradizional hau faxisten erasopean zela jakinarazteko. Taldeak arrakasta handia izan zuen, eta Europako antzokietan jokatu zuen, besteak beste Parisen, Bruselan, Amsterdamen eta Londresen. Ikuskizuna Ameriketako Estatu Batuetan ere eskaintzeko asmoa zuten, baina 1939an, hara zihoazela, Bigarren Mundu Gerra hasi zen, eta Ameriketara eramaten zituen transatlantikoak Europara itzuli behar izan zuen. Azkenik, dirua agortu zenez, taldea desegin zuten.

Eresoinkan izen handiek hartu zuten parte: Gabriel Olaizola, abesbatzaren zuzendaria, Pepita Enbil, Mariano González García, ondoren Luis Mariano bezala ezaguna egingo zen kantaria... Jon Oñatibia, Jon Bilbao, Jesus Elosegi eta beste intelektual asko ekimeneko partaideak izan ziren.

Historia 
Eusko Jaurlaritzak Arte Ederretako zuzendari izandako Jose Maria Uzelai, erbesteratu zenean, berak eta Manuel Sota idazleak euskal abestiak eta dantzak Europan zehar erakusteko ikuskizun bat sortzea erabaki zuten. Taldea sortzeko agindua Jose Antonio Agirrek berak eman zuen 1937an. Gerraren joera Hego Euskal Herrian oso garbi zegoen eta borroka diplomazia mundura eraman behar zen. Abesbatza sortzeko enkargua Gabriel Olaizolari eman zion eta horretarako Parisen zeuden Felipe Urkolari eta Rafael Pikabeari laguntza eskatu zien. Taldea sortzeko lehenengo urratsak Saran eman ziren; bertan 110 artista inguru bildu ziren eta ikuskizuna prestatzeari ekin zioten. Lanak 1937ko irailean hasi ziren. Artistak Sarako hotel eta etxe desberdinetan aurkitu zuten alojamendua: lehendabizikoak Paul Dutournierrek bere Hôtel de la Posten jaso zituen; Garipuy familiak ere beste asko jaso zituen Hôtel Euskaldunak. Proba-saioak Ihartza-enean egin ziren.

Lehenengo aurkezpena Parisen egin zen, 1937ko azaroaren 20an, Sainte-Geneviève elizan. Hortik aurrera ikuskizuna behin eta berriro egin zen Parisen eta Europak beste hiriburuetara eraman zuten: Brusela, Haga, Londres, Hilversum, Amersfoort, Brujas, Utrecht, Haarlem, Rotterdam, Tarbes... Eta, jakina, Ipar Euskal Herrian: Biarritz, Donibane Garazi, Baiona. Garrantzi berezia izan zuen Parisen 1937ko abenduaren 18tik 20ra, Salle Pleyelen; emanaldi horietara Jose Antonio Agirre, Manuel Irujo, Espainiako Errepublikaren ordezkariak, Kataluniako Generalitateko ordezkariak hurbildu ziren ikuskizuna ikusteko.

Eresoinka Euskal Herriko benetako enbaxada kulturala bihurtu zen. Horrek Parisetik gertu kokatzea behartu zien, Paristik gertu dagoen Saint-Germain-en-Layen, Belloy gazteluan hain zuzen.

1939an, mundu gerraren hasierarekin batera, ekimena bertan behera gelditu zen eta partaideak sakabanatu ziren.

Ikus, gainera 
 Pepita Enbil
 Gabriel Olaizola
 Elai Alai (filma)
 Jesus Elosegi
 Jose Maria Uzelai
 Jon Oñatibia
Aurora Abasolo
Maria Etxabe Aldai

Erreferentziak

Bibliografia 
 Jose Antonio Arana Martija: Eresoinka, embajada cultural vasca, 1937-1939. Gasteiz: Eusko Jaurlaritza, 1986. 269.or.
 Philippe Oyhamburu: De Tbilissi à Getaria, en passant par New York, Suite (1995-2007) des Chroniques saltimbanques (1942-1994), 2008.
 Txomin Laxalt: Eresoinka, le chœur d'un peuple libre, Pays Basque Magazine 57 zk. (2009). 66-69 or.

Diskografia 
 Chorale Eresoinka, Bakearen Ikurra. CD formatoa. Argitaratzailea: Agorila. Erreferentzia: AG CD 556.

Kanpo estekak 
 Aurtxoa seaskan kanta herrikoia Eresoinkaren bertsioaz:
  "Chorale mythique Eresoinka": 
  Idoia Estornes Zubizarreta Auñamendi Entziklopedian: 
  Eresoinka Auñamendi entziklopedian. Abesbatzaren argazki bat ere badauka.
 Bakearen ikurra Eresoinkaren diskoa, Spotifyn.

Euskal Herriko frankismoaren erbesteratuak
Euskal Herriko dantzak
Euskal Herriko abesbatzak