Quidditch (kirola)

Quidditch 2005ean sorturiko kirol berria da, Harry Potter liburu sailean agertzen den Quidditch kirolaren antzirudiko antolaturikoa. Erratz gainean jarrita doazen zazpinako bi talderen artean jokatzen da hockey pista baten tamainako zelaian. Taldeak gizon eta emakumeen arteko mixtoak izaten dira.

Euskal Herrian bi talde eratu dira, Bizkaia Boggarts eta Gasteiz Gamusins, eta 2015ean Euskal Quidditch Liga antolatu zen.

Historia 
Lehenengo partida Estatu Batuetako Vermont estatuko Middleburyko Unibertsitatean antolatu zen.

Arauak

Materiala 
 Erratza: Qudditcharen material bitxiena da, jokalarientzako handicap handia dena, bertan jezarrita egon behar baitu partida guztian. Jezarrita egotea esaterakoan hanka artean izatea esan nahi da, eta ezin du erabat lurrean egon.
 Baloiak: Hiru baloi mota daude, guztira bost baloi direnak, quaffle bat, hiru bludger eta snitch bat.
 Quaffle-a: Boleiboleko baloi bat izan ohi da, erabat puztuta ez dagoena, eta ehiztari eta zaindariek bakarrik erabil dezakete. Aurkariaren uztaietan sartzea dute helburu.
 Bludger-a: Baloi erreko baloia izan ohi da, hau ere erabat puztuta ez dagoena eta jotzaileek eraman dezakete soilik. Baloiarekin aurkaria "nokeatzea" dute helburu, jokalariak erratza utzi, daukan baloia askatu eta uztaietara joan dadin berriz jokoan sartu ahal izateko. Nahigabe norbere taldekoa joz gero honek ere berdina egin behar du.
 Snitch-a: Galtzerdi batean sarturiko tenis pilota bat da eta inpartziala den jokalari baten gerrian kokatzen da, atzealdean. Bilatzaileak berau harrapatzen saiatzen dira eta lortzen badute 30 puntu jasotzen ditu taldeak.
 Uztaiak: Zelaiaren alde banatan hiru uztai kokatzen dira altuera desberdinetan, 1m, 1'4m eta 2m, eta bakoitzaren artean bi erratzetako distantzia egon behar da. Ehiztari eta zaindariek quaffle-a uztaietan sartzen badute 10 puntu jasotzen ditutaldeak. Era berean "nokeatuta" erratzetik jeitsi den jokalariak bere aldeko uztaia ukitu behar du jokore itzultzeko.

Jokoa 
Zazpi jokalaritako bi taldek hasten dute partida, beren arean sartuan eta begiak itxita, snitch-a non dagoen jakin ez dezaten. Baloiak zelaiaren erdian lerrokaturik egoten dira. Epaile nagusiak snitch desagertu dela ikustean "brooms up!" oihukatu eta jokalariak baloien bila joaten dira. Bilatzaileak zelai ertzean egoten dira, jokoan parte hartu gabe, eta hamar minutu pasatakoan zelaira sartzen dira snitcha harrapatzera.

Nahi beste aldaketa egin ditzake talde bakoitzak.

Jokoa bizia da, gol bakoitzaren ondoren gola jaso duen taldearen eskutan izaten baita quaffle-a, eta ehiztariak beren zelaira itzultzen baitira. Partidek 20 eta 50 minutu artean irauten dute, bilatzaileen trebetasun eta erresistentziaren arabera. Snitch-a harrapatzean bukatzen da partida eta lortu duen taldeak 30 puntu jasotzen ditu.

Faltak eta ez legezko jokaldiak 
Gainerako kirolen antzekoak dira. Plakajean legezkoak dira belaunen gainean eta sorbalden azpian egiten badira, baina jokalari mota bakoitzak bere motakoari egin diezaioke soilik (zaindariak eta ehiztariak maila berekoak dira kasu honetan). Bultza egin daiteke baina esku bakarrarekin. Falta bat gertatzen denean epaileak jokoa gelditzen du eta jokalariek erratzak eta baloiak utzi egin behar dituzte.

Falta gehienek txartel horia jasotzen dute. Jokalariak orduan penalizazio eremura joan behar du eta bertan minutu batez egon, edo aurkariak gola sartu arte, lehenago gertatzen dena. Falta gogorra bada edo bi xartel hori jaso baditu jokalari berak, txartel gorria erakusten dio epaileak eta jokalaria egotzia izaten da. Ondorioz taldeak jokalaria aldatu behar du.

Genero berdintasuna 
Jokoa sortu zenetik genero berdintasunaren alde egin izan du. Talde bakoitzak genero berdineko lau jokalari egon daitezke. Generoa ebazteko jokalari bakoitzak onartzen duena hartzen da kontutan, ez bakarrik sexu fisiko ofiziala.

Txapelketak

Selekzio artekoak 
 IQA Munduko Kopa: 2012an abiatu zen, bi urtetik behin jokatzen da eta Estatu Batuetako selekzioak irabazi zuen Frantziako selekzioaren aurka.
 Europako Jokoak: 2015ean izan zuen lehenengo ekitaldia eta Frantziako selekzioak 90*-50 garaitu zuen Erresuma Batuko selekzioa.
 Eskualdearteko Kopa: 2018an izan zuen lehenengo ekitaldia eta Euskal Herriko selekzioak 100*-500 garaitu zuen Galiziako selekzioa.

Taldeen artekoak 
 Europako Quidditch Kopa: 2012an abiatu zen txapelketa eta urtero jokatu izan da, 2013an ezik.
 Espainiako Quidditch Kopa: 2016an abiatu zen, urtero jokatzen da.
 Euskal Quidditch Liga: 2015ean abiatu zen liga Bizkaia Boggarts eta Gasteiz Gamusins taldeekin.
 Euskal Quidditch Kopa: 2018an abiatu zen Bizkaia Boggarts, Gasteiz Gamusins eta Golden Dragons taldeekin.

Euskal Herriko taldeak 

  Bizkaia Boggarts
  Gasteiz Gamusins

  Golden Dragons

Kataluniako taldeak 
  Barcelona Eagles
  Nightmare Grims Tarragona
  UAB Ashwinders
  Bocs Folls Manresa

Espainiako beste taldeak

Galizia 
  Lumos Compostela
  A Coruña-ko Dementores
  Pontevedra QC
  Lucus Centauri (Lugo)
  Dinosaur's Army (Vigo)

Gaztela eta Leon 
  Blue Gryffins Burgos

Madrilgo Erkidegoa 
  Madrid Lynx
  Madrid Wolves

Valentziako Erkidegoa 
  Buckbeak Riders (Valentzia)
  Levante Phoenix (Valentzia)
  Quimeras Alicante

Murtziako Erkidegoa 
  Hipogrifos Murcia

Andaluzia 
  Malaka Vikings
  Sevilla Warriors
  Almería Basilisks
  Thestrals Granada
  The Darkness (Roquetas)

Erreferentziak

Kanpo estekak 
  RTVE, Repor saioa

 
Kirolak
Pilota kirolak
Talde kirolak