Francisco Varela

Francisco Javier Varela (Santiago, Txile, 1946ko irailaren 7a – Paris, 2001eko maiatzaren 28a) txiletar neurobiologoa eta filosofoa izan zen.

Bizitza 

Francisco Varela biologiaren teoriaren eta zientzia kognitiboen inguruko hainbat lanen egilea da eta bere hasierako azterketa eremuez harago eragin teoriko handia izan du.

Humberto Maturanaren ikasle eta lankide izan zen eta antolakuntza biologikoaren teoria bat eratu zuen. Teoria honetan, bizitza eta autopoiesia lotzen zituen, hau da, prozesu sarea bat beregain berrituz doana etengabe. Valeraren ustez, zelula unitate bizi minimoena da, eta beraz, sistema autopoietiko baten adibide paradigmatikoa.

Bere lanek eragina izan zuten adimen artifizialaren ikerkuntzan, bereziki, bizitza artifizialaren ikerkuntzan.

2001ean hil zen C hepatitisaren ondorioz. Lau seme-alaba zituen, beraien artean Leonor Varela aktorea.

Lanak 
 1973 - De máquinas y seres vivos: Una teoría sobre la organización biológica (Humberto Maturanarekin batera). Editorial Universitaria, Santiago de Chile.
 1985 - El árbol del conocimiento: Las bases biológicas del entendimiento humano (Humberto Maturanarekin batera). Editorial Universitaria, Santiago.
 1988 - Connaître: Les Sciences Cognitives, tendances et perspectives. Editions du Seuil, París.
 1992 - The embodied mind. Cognitive Science and Human Experience, Evan Thompsonekin eta Eleanor Roschekin batera idatzia.
 1996 - Ética y Acción. Editorial Dolmen, Santiago.
 1997 - Un puente para dos miradas. Conversaciones con el Dalai Lama sobre las ciencias de la mente Editada con Jeremy Hayward. Editorial Dolmen, Santiago.
 1999 - Dormir, Soñar, Morir. Nuevas conversaciones con el Dalai Lama. Editorial Dolmen, Santiago.
 2000 - El Fenómeno de la Vida. Editorial Dolmen, Santiago.

Txileko filosofoak
Txileko biologoak
Santiago (Txile)
Adimen artifiziala
Budistak
Harvard Unibertsitateko ikasleak
Parisen hildakoak
Hepatitisaren ondorioz hildakoak