Zista

Zista ( grekerazko κίστη edo alemanezko Kiste hitzetik), batzuetan trikuharri-kutxa edota harkutxa ere deitua, hilobi megalitiko txiki bat da, hildakoen gorpuak edo horien errautsak biltzen dituena, batzuekin zenbait hornidurekin batera, harlauza txikiek inguratuta.

Horrelakoak Europan eta Ekialde hurbilean (Asia mendebaldean) aurki daitezke . Beste egitura batzuen barruan ager daitezke, ala nola: Cairn bat, tumulu bat eta harrespil baten barruan. Neolitikotik Erromatartze garaira arte erabili ziren mota horretako egiturak. Azken kasuan, ezin da megalitoen artean klasifikatu, kutxa itxurako hilobia, adreiluz egina izaten baita.

Hilobi megalitikoen artean, batzuetan zaila da erabakitzea egitura bat trikuharri sinplea edo zista den. Kasu horietan, irizpidea da, zista trikuharriak baino txikiagoa dela. Teresa Andrés arkeologoak, 1972ean, metro karratu bateko azalera abiapuntutzat hartu zuen bata ala bestea bereizteko. Tipologikoki (formaren aldetik) trikuharria eta zista nahiko berdinak dira, baina ohiko ezberdintasun bat hau da: zista batean, gorpuzki berriak sartzeko, estalkia ken daiteke, eta trikuharri batean, aldiz, zutik dauden harlauzetako bat kendu behar da.

Brontze Aro hasierako garaian, Iberiar penintsulako hego-ekialdean, Argar kulturaren baitan, hildakoak ziztatan ehorzten zituzten ere, harrizko sei lauzez ostatutako kutxatan. Kasu horretan, zista, etxearen azpian jartzen zen.

Adibide batzuk

Euskal Herria

Erreferentziak

Bibliografia 
 Altuna J. et al. (1982). Carta Arqueológica de Guipúzcoa, Munibe,  34. lib. Aranzadi zientzia elkartea. ISSN 0027-3414.
 Barrero Hidalgo, B. et al.: Catálogo de monumentos megalíticos en Navarra. Homenaje a Francisco Ondarra (1925-2005). Cuadernos de arqueología, 13 (2005). Universidad de Navarra. 11-86 or.

Kanpo estekak 
 Gipuzkoako monumentu megalitikoen eta aztarnategien bilatzailea
 Euskal Herriko Atlas Megalitikoa
 Euskal Kultura Ondarea osatzen duten elementuen inguruko informaziorako eta geolokalizaziorako sarbidea. Arkeologia
 Megalitos pirenaicos. Arqueología y megalitismo en el Pirineo Occidental
 Geografía de Navarra. Monumentos Megalíticos de Navarra

Monumentu megalitikoak
Heriotzaren arkeologia
Arkeologia
Arkeologia terminologia