Arrazoibide

Arrazoibidea, arrazoiketa edo arrazoitzea emaitza berriak (konklusioak, erabakiak, ...) dakartzan prozesu kognitiboa da, logikaren arauetan eta esperientzian oinarritua, erabaki bat hartu, argudioak eman zein egitate zientifikoak eta teoremak frogatzearren. Modu formalean (matematika nahiz logika baliatuz) nahiz informalean (hizkuntza naturala erabiliz, esaterako) egin daiteke. Funtsean, arrazoibideak dedukziozkoak, abdukziozkoak nahiz indukziozkoak izan daitezke.

Zentzu zabal batean, arazoak konpontzeko ahalmenari deitzen zaio. Ondorioak ateratzeko eta ekintzengandik modu konsziente batean ikasteko balio du arrazoimenak. Mota desberdinak aipatu daitezke:

 Argudiaketa arrazoibidea: ahoz argudiatzeko ahalmena.
 Arrazoibide logiko edo kausala

Arrazoibide hipotetiko-deduktiboa 

Arrazoibide mota hau ezagutza zientifikoaren eta akademikoaren oinarria da.  Arrazoibide mota hau, arrazoibideetatik konplexuena eta intelektualenatzat hartzen da.

Arrazoibide logikoa 
Honela deitzen zaio, ondorio bat premisa batzuen bitartez lortutako  prozesu mentalari. Arrazoibideak zuzenak ala okerrak izan daiezke.

   Zuzenak: oinarri nahikoa baldinbadute eta haren premisak ondorio bat eskaintzen dutenean.

 Okerrak: falazia bezala ezagutuak.

Arrazoibide ez logikoa 
Arrazoibide ez logikoa edo informala, arrazoimen logiko-formala baino aukera eta konponbide gehiago ditu.

Kanpo estekak 

Kognizioa