Forum Gallorum

Forum Gallorum antzinako erromatar hiria izan zen, antzinako baskoi herrixka batean eratua.

Haren kokapen zehatza ezezaguna da. Antoninoren Ibilbidean, non mansio moduan agertzen zen, Zaragoza eta Leskarreren arteko bidean zegoen. Aditu batzuek uste dute egungo Gurrea de Gállegon zegoela, Sotón ibaiaren harana zelatatzen. Bertan erromatar zubi baten aztarnak daude. Beste batzuek iparralderago, Ayerbe herriaren inguruan zegoela uste dute.

Kasu honetan, Bizkaiko Foruaren kasuan bezala, "forum" izenak, komertzio gune bat deskribatzen du, hau da, inguruko herrixka eta herrietako biztanleek eta kanpotarren sal-erosketak egiteko puntu bat.  

Galiarrei buruzko toponimia Ebro erdiko ibarreko lau herriren izenetan ageri da. Horietako hiru Antoninoren ibilbidean aipatzen den Caesaraugusta -Beneharnum  (Zaragaoza- Bearno) bidean zeuden, Ebroko ibarreko erdialdeko eremua eta Akitania lotzen zituena. Bide hori, K.a. I. mendearen amaieran dagoeneko erabili egiten zen, Gállego ibaiaren ibilbide bera egiten zuen  hein handi batean. Bere izena, ziurrenik, Gallicus izenetik eratorria da, haren ibilbideari jarraituz, Galietara iritsi ahal zelako, ziurrenik. Mapan bide horretan agertzen diren bi mansio ibai honen ertzean eraiki ziren, Forum Gallorum eta Gallicum (segur aski Ayerbe eta San Mateo de Gállego). Forum Gallorumek, seguruenik, arrazoi komertzialengatik Galietatik etorritako jendearen izena zuen. Forum hitzaren erabileratik abiatuta interpretatu da hori, eta hemen, forum hitza merkatu gisa ulertu behar da .

Itailako Forum Gallorum eta bertako bataila 
Beste Forum Gallorum bat egon zen Italia iparraldean eta gudu batek herri horren izena hartu du: Froum Gallorumeko gudua.  K.a. 43ko apirilaren 14an,  herrixka horretatik hurbil, Marko Antonio eta Errepublikako legioen artean libratu zen, Cayo Vibio Pansa Caetronianus kontsularen agindupean, Aulo Hircioren laguntzarekin. Zesarren hilketaren ondoren eta Senatuaren eta Marko Antonioren artean boterearen eta gobernuaren auziak konpontzen saiatu ondoren, gatazka saihestezina bihurtu zen. Antoniok Cayo Vibio Pansa Caetronianusen armadarekin talka egin zuen Forum Gallorumen.  Cayo Vibio Pansaren tropak garaituak izan ziren eta jenerala larri zauritu zen. Antonio armada garaituaren atzetik joan zen, baina Aulio Hirciok hura harrapatu eta Marko Antoniorentzat garaipena hondamendi bihurtu zen. M. Antonio, zalditeriarekin, kanpamendura joan zen ekimena eta borroka galdu ondoren.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Baskoien hiriak
Espainiako erromatar hiriak