Prostaglandina

Prostaglandinak eikosanoideen taldeko substantziak dira, hormonen antzera jarduten dutenak (nahiz eta zentzu hertsian hormonak ez izan, ez baitira guruin endokrinoetan ekoizten) eta efektu fisiologiko anitzak eragiten dituztenak. Semenen aurkitu ziren estreinakoz 1935ean, baina geroago gorputzeko ia organo guztietan daudela egiaztatu da.

Izena 
Prostaglandina izena prostatatik dator, hasiera batean uste baitzen substantzia horiek prostatak ekoizten zituela. Geroago ikerlariek prostaglandinak beste ehun eta organo batzuetan ere ekoizten zirela ikusi arren hasierako izena mantendu da.

Egitura kimikoa eta biosintesia 
Egitura kimikoari dagokionez 20 karbono dituzten gantz-azido oxidatuak dira, prozesu horretan eraztun ziklopentano bat eratzen zaiela.

Substantzia hauek azido arakidonikotik eratzen dira, zelula mintzetan dagoen gantz-azido batetik hain zuzen ere.

Motak 
Gaur egun hainbat prostaglandina mota ezagutzen dira, letra ezberdinez izendatzen direnak (PGA, PGE, PGD, PGF...). Bakoitzaren zeregina berezkoa da.

Funtzioak 

Hauek dira garrantzitsuenak:

 hantura prozesuetan parte hartzen dute (E taldeko prostagladinek). Hanturaren bitartekoak dira, hantura eragiten dituzten eragileek -infekzioek, traumatismoek...- askatzen dituztenak

 urdailean azido gastrikoen jariaketa gutxitzen dute eta mukosa gastrikoaren garapena bultzatzen dute

 gihar leunen uzkurtzea eragiten dute. Semenen dauden prostaglandinek, esaterako, umetokiaren uzkurdura sortzen dute, espermatozoideen mugimendua umetoki-tronpetan zehar errazten duena.

 giza gorputzaren tenperatura erregulatzen dute

 giltzurrunetan ere jarduten dute, kanporatu behar diren substantzien eliminazio-prozesua erraztuz

 plaketen pilaketa eragiten dute, eta baita kontrako efektua (despilaketa) ere

 batzuek presio arteriala igotzen dute (odol hodien dilatazioa eraginez) eta beste batzuek, aldiz, jaitsi egiten dute (odol hodien basokonstrikzioa sortuz) 

Aspirina botikak prostaglandinen sintesia inhibitzen du. Prostaglandinek urin gastrikoaren jariaketa erregulatzen dutenez, eta urdaileko mukosa gastrikoa ere garatzen dutenez, aspirinak -prostaglandinak kentzerakoan- urdaila nabarmen kaltetzen du, zauriak eta ultzerak sortuz.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Eikosanoideak
Hanturak