1934ko Iraultza Asturiasen

Asturiasko 1934ko meatzarien iraultza, Espainia mailan egon zen 1934ko Iraultzaren zati garrantzitsuena izan zen. CEDAko gobernuaren aurkako matxinada moduan hasi zen eta denbora laburrean indar eta botere handia lortu zituen.

Asturiasen izan zen eta Espainiako gobernuaren aurka matxinada bat egin eta gero, gobernuak bidalitako gudarosteen aurka guda galdu zuen. Espainiako gudaroste errepublikarraren zati handi bat, mairuak osatuta zegoen, hauek orduko Espainiar Marokotik zetozen. Gudarostearen buruzagi nagusiena Francisco Franco izan zen eta errepresio izugarria jazo zuten iraultza egiten ahalegindu ziren milaka pertsonek eta beren familiek.

Aurrekariak 

1934ko Iraultza 1934ko urrian Espainiako hainbat eskualdetan izandako altxamendua izan zen, Espainiako Bigarren Errepublikako zentro eta eskuineko agintarien aurka, CEDAren gobernuaren aurka, sozialistak, komunistak eta anarkistak elkarturik. Asturiasen izan zuen eragin handiena, baina Katalunian eta Euskadin ere eragin nabarmena izan zuen. Gobernuak marokoar tropak eta Legioa bidali zituen Francisco Francoren zuzendaritzapean. Hildako asko egon ziren, errepresio oso gogorra izan baitzen: fusilatuak, torturatuak, kartzelatuak...langile buru askori heriotza zigorra ezarri zitzaien, baina Alcalá-Zamorak kommutatu zituen.

Altxamenduaren helburua Espainiako Bigarren Errepublika kentzea zen, horren ordez Errepublika Sozialista bat ezarriz.

Matxinada 

Espainiako hainbeste lekuetan 1934ko Iraultzak eztanda egin zuenean, Asturiasen egoera askoz ere gogorragoa izan zen. Aldez aurretik, bat egin zuten sozialistek, anarkistek eta komunistek mugimenduari ekiteko, eta lurralde hartan benetako iraultza-egoera bizi izan zen. Hogeita lau ordutan, Asturiasko langile eta meatzariek meatzaldeetako Guardia Zibilen kuartel gehienak hartu zituzten. Okupatu ere egin zuten Trubiako arma-fabrika, Oviedo, Avilés eta Gijóngo meatzaldeetako langile-taldeen laguntzaz. Bitartean, langileen patruilek Pajaresko mendatea okupatu zuten gobernuak bidalitako militarren etorrerari garaiz aurre egiteko. Aldi berean, herriaren hornidurarako eta borrokalari gehiago hartzeko zerbitzuak antolatu zituzten langileen batzordeek matxinaturiko aldeetan, hiriak hartu eta gobernuak bidalitako militarrei ganoraz aurre egin ahal izateko. Halatan, langileen benetako aginte iraultzailea eratu zen Asturiasen eta gobernuaren indarrei aurre egiteko prest zegoen Estatu txiki baten antzera jardun zuten.

Asturiasko iraultza-saioa bultzatu zutenek ez zuten amore eman eta Gobernuak Francisco Franco jeneral eta Gerra Ministerioaren aholkulariaren eskutan utzi zuen haren errepresioa. Kolonietako tropak, beren ankerkeriak famatu zituen legionarioak eta gudari afrikarrak, bidaltzea erabaki zuen Francok.

Langileen erakundeen arteko hitzarmena Asturiasen, martxoa

Ekintza bateraturako deia, apirila 
Behean idatzita dagoen moduan, denbora aurrera joan ahala, giroa gero eta "beroago" zegoen langile elkarteetan. Hau da Asturiasko langile elkarteei egin zitzaien ekintza bateraturako deia:

Oviedoko Batzorde Iraultzailearen bandoa, urria

Langileen eskaerak

Iraultzaren amaiera 

Asturiasko langileen erresistentzia gotorlekuek bi astean iraun zuten, Espainiako armadako elite-tropen aurrean. Errepresioa izugarria izan zen: milatik gora hildako, hiru milatik gora zauritu. 30.000 lagun sartu zituzten kartzelan. 1936ko uztaileko altxamenduaren saio txiki bat bezala ikusten dute gaur egun historialari askok.

Gerra Zibila baino lehenago urteetako gertakari ezagunenetarikoa izan zen. Nahiz eta geroago amnistia orokor bat egon bi aldeko partaideei, bi aldeek gorrotoz eta mesfidatiz egon ziren gerra eztanda egin zuen arte. Alde batetik eskuinak eta beste aldean ezker ideologiakoak.

Amnistiaren zain 

1939ko hauteskunde orokorretan, ezkertiarrek zuten helburu nagusienen artean, preso politikoentzat amnistia lortzea izan zen. Honen ondorioz, Fronte Popularrak hauteskundeak irabazi eta gero, Asturiaseko mehatzari iraultzaile eta preso politikoak kartzelatik atera ziren gobernu berriak egindako amnistiari esker.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Greba orokorrak
1934ko gatazkak
Espainiako Bigarren Errepublika
Asturiasko historia
Lanaren Konfederazio Nazionala
Espainiako grebak
Meatze-grebak