Saroi

Saroi zelaia edo bazka lekua ondoan duen borda da. Ardien bazkalekua, bereziki etxolaren ingurukoa. Saroia biribilean mugatutako lurra da, erdian harri bat duena (haustarri deitua), eta artaldearen babeslekua izaten zen. Udan saroi garaienetara igotzen ziren artaldeak. Neguan, berriz, saroi babestuen eta handienetara joaten ziren. Lurraldea antolatzeko sistema zaharrenetakoa izan zen.

Jatorriz, saroiak auzotar guztienak ziren, baina denbora aurrera joan ahala, norbanakoen jabetza bilakatu ziren.

Itxura 
Zerutik ikusita oraindik-orain posible da saroiak ikustea: zirkuluak dira. Erdian mugarri batek beste lau puntu kardinaletan markatzen zuten saroiaren mugak. Denborarekin, askotan, saroietan baserriak sortu ziren.

Sinonimoak 
Saroiek izen desberdinak izan dituzte lurraldez lurralde:

 Saroi esaten zaie Gipuzkoan eta Nafarroan
 Korta edo kortabaso Bizkaian eta Araban
 Ola Zuberoan
 Seles izena ere erabiltzen da.

Historia 
Idatzizko historia abiatu zenetik dago horien testigantza. Luis Mari Zaldua Etxabe Euskal Filologian doktoreak hogei urte daramatza Hego Euskal Herriko saroiak ikertzen, eta 2.000 inguru dauzka dokumentatuta. XI. mendeko garaian kokatu du bere burua: «Erdi Aro berantiarreko lehen gizaldietako ekonomia, neurri handi batean, abeltzaintzan oinarritzen zen; batez ere, behien zaintzan. Jarduera horretarako saroiak sistemaren oinarriak ziren». Orreagako, Iruñeko eta Ziortzako monasterioek azienda handiak zituzten, eta horiek bazka zezaten saroi ugari zeuzkaten euren jabetzan.

Galeria

Erreferentziak

Kanpo estekak 
 Luis Mari Zaldua Etxaberen "Saroiak eta kortak - Mendialdeko antzinako gizartearen oinordeak" liburua (2006)
 Luis Mari Zaldua Etxaberen "Saroeak Urnietan" liburua (1996)
 Lander Muñagorriren "Basoko antzinako soilgune biribilak"" lana Berrian, 2018/10/04.

Abereentzako eraikinak
Herri arkitektura
Nekazaritza arkitektura
Erdi Aroko arkitektura
Euskal Herriko Erdi Aroa