Orribeltz berdexka

Orribeltz berdexka (Panaeolus papilionaceus edo Panaeolus sphinctrinus) Bolbitiaceae familiako perretxiko txiki marroixka da, gorozkietan sortzen dena. Panaeolus generoaren espezie tipoa, mundu osotik hedaturik dago. Onddo horri orribeltz berdeska, orribeltz ezkilaire edo orribeltz nabarra esaten zaio

Sinonimoak Panaeolus papilionaceus var. papilionaceus, Agaricus calosus, Panaeolus campanulatus, Galerula campanulata, Agaricus campanulatus, Panaeolus retirugis edo Panaeolus sphinctrinus)

Deskribapena 
Kapela: 1,5 eta 3 cm. arteko diametrokoa, parabolikoa edo konikoa, opakua, leuna, ertzak errezel zuri baten hondarrak ditu. Kolorea gris-errautsetik beltzaranera eguraldi lehorrarekin eta gris-oliba denbora hezearekin, higrofanoa.

Orriak: Itsatsiak, meheak, nahiko estu, ia beltzak, ertz zurixkekin.

Hanka: Gehienez ere 10 cm-ko altuera eta 3 mm-ko lodiera, zilindrikoa, zurruna, hutsa, gris-kedar kolorekoa, goian zuria irinaren antzekoa.

Haragia: Grisaxka, mehea, trinkotasun gutxikoa, zaporegabea eta usaingabea.

Etimologia: Panaeolus terminoa, grezieratik dator “panaiolos” hitzetik, “pas pasa pan” = dena, eta “aiólos” = hainbat koloretakoak. Orriengatik. Sphinctrinus epitetoa ere grezieratik dator “sphinctr”=  esfinter, oso lotuta edo estu dagoena.

Toxikotasuna 
Janezina. Ziurrenik propietate haluzinogenoak izango ditu. Psilocybe-ak bezala. Heriotza eragin dezake haurrengan.

Nahasketa arriskua 
Beste Panaeolus batzuekin: Panaeolus fimicola-rekin, baina honek ez du errezel arrastorik. Panaeolus retirugis arrosa-purpura kolorekoa. Anellaria semiovata (=separata) honek eraztun iraunkorra du.

Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean. Ondo ongarritutako zelaietan edo abere-gorotzetan.

Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Ipar Afrika, Erdialdeko eta Hego Amerika, Asiako iparraldea, Australia, Zeelanda Berria.

Erreferentziak

Kanpo estekak 

Panaeolus
Onddo ez jangarriak
Onddo haluzinogenoak
Europako onddoak
Ipar Amerikako onddoak
Afrikako onddoak
Asiako onddoak
Ozeaniako onddoak