Hauteskundeak Donostian

Francoren diktaduraren ondoren, udal erakunde kudeatzaileak izan zuen hirian ardura, hasieran Ramon Jauregik eta gero Iñaki Alkizak gidatua.

1979 
1979an egin ziren lehenengo hauteskunde demokratikoetan Euzko Alderdi Jeltzalea gailendu zen, eta Herri Batasuna bigarren postuan geratu zen. Jesus Mari Alkain jeltzaleak lortu zuen alkatetza, alderdi bozkatuena izan zelako, nahiz eta gehiengo absoluturik ez eduki.

1983 
1983ko hauteskundeetan Euzko Alderdi Jeltzaleak irabazi zuen berriz ere, eta haurreko hauteskundeetan baino zinegotzi bat gehiago lortu zuen. Euskadiko Alderdi Sozialistak emaitzak hobetu zituen eta Herri Batasuna aurreratu zuen, udalerriko bigarren indarra bihurtuz.

Ramon Labaien jelkideak lortu zuen alkatetza, gehiengo absoluturik gabe hark ere. Eusko Alkartasuna EAJtik banatu zenean, Donostian EAJren botoen gehiengoa eskuratu zuen alderdi abertzale berriak.

1987 
1987an Eusko Alkartasuna EAJren banaketak irabazi zituen hauteskundeak, eta Euzko Alderdi Jeltzalea seigarren postura jaitsi zen, inoizko emaitzarik txarrenak lortuz. Eusko Alkartasunako Xabier Albistur hautatu zuten alkate. Gutxiengoan egonda, Euskadiko Ezkerrarekin koalizio gobernua osatu zuen eta alkatetzan iraun zuen legealdi osoa.

1991 
1991ko hauteskundeetan Eusko Alkartasuna izan zen garaile berriro, baina behera egin zuen, eta Odón Elorza PSE-PSOEko hautagaiak kendu zion alkatetza, Alderdi Popularraren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen botoei esker. Elorzak alkatetzan jarraitu zuen 2011ra arte, legealdi bakoitzean desberdin: EAJrekin eta EArekin 1995ean, PPrekin 1999an, eta Ezker Batua-Berdeak-Aralarrekin 2007an.

1995 
1995ean Euskadiko Ezkerra eta PSOEren bateratzeak (PSE-EE) indarra eman zion Odon Elorzari. Hala ere, Alderdi Popularra izan zen lehen indarra udalerrian, PSE-EE. Odon Elorza aukeratu zuten alkate berriz ere, EAJren eta EAren sostenguari esker.

1999 
Euskal Herritarroken agerpenak eragin txikia izan zuen udal hauteskundeetan Donostian, eta Eusko Alkartasunaren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen koalizioa bigarren indarra izan zen arren, ez zuen espero bezainbeste eragina izan. Oraingoan, Euskadiko Alderdi Sozialistak irabazi zituen hauteskundeak, eta Odon Elorzak PPren botoak jaso zituen alkatetzan jarraitzeko. Ezker Batua-Berdeak zeukan zinegotzi bakarra galdu zuen.

2003 
Espainiako Auzitegi Nazionalak ezker abertzaleak hauteskundeetara aurkezturiko zerrendak legez kanpo utzi zituen, eta ezker abertzaleak boto baliogabearen alde egitea eskatu zien hautesleei. Hala, aipagarria izan zen baliogabeko botoek izan zuten gorakada, aurreko udal hauteskundeetan 522 (%0,52) boto baliogabe eman baitziren, eta 2003an 10.665 (%10,22). Boto baliogabe horiek zenbatu izan balira, ezker abertzaleak 3 eserleku izango zituzkeen udalbatzan. Bestalde, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Eusko Alkartasunaren arteko koalizioa berriro ere aurkeztu zen. Odon Elorza hautatu zuten Donostiako alkate laugarrenez.

2007 
Beste hainbat herri eta hiritan bezala, Espainiako epaileek galarazi eta baliogabetzat jo zituzten Eusko Abertzale Ekintzaren zerrenda, baita horrek lortutako botoak eta egokituko zitzaizkion zinegotziak ere. Baliogabeko botoak 11.029 (%12,93) izan ziren. Urte beretik Odon Elorza Ezker Batua-Berdeak-Aralarrekin zen udal gobernuan. Bestalde, EAJ eta EAren arteko koalizioa ez zen berritu, eta Ezker Batua-Berdeak eta Aralar koalizioan aurkeztu ziren. Odon Elorza berriz ere hautatu zuten alkate, PSE-EEren eta EB-B/Aralarren arteko akordioari esker.

2011 
2011n, ezker abertzaleak Eusko Alkartasunarekin eta Alternatibarekin sinatutako akordioarekin Bildu koalizio subiranista sortu zuten, eta 1999tik lehenengoz ezker abertzalea Donostiako udal hauteskundeetara aurkeztu ahal izan zen, legez kanpo emandako 8 urteei amaiera emanez. Koalizio berriak lehen postua lortu zuen Gipuzkoako hiriburuan (8 eserleku), PSE-EEk baino eserleku bat gehiago lortuz. Hasiera batean ez zegoen batere argi alkatea nor izango zen, Euzko Alderdi Jeltzaleak baitzuen giltza; baina azkenean, Juan Karlos Izagirre (Bildu) izendatu zuten alkate, Odon Elorza alkatetzan 20 urte eman ondoren.

2015 
2015ean Bildu Euskal Herria Bildu koalizio berria bihurtu zen, eta emaitzak okertu zituen: lehenengo postutik hirugarrenera jaitsi zen, eta alkatetza galdu zuen. Euzko Alderdi Jeltzaleak, berriz, nabari egin zuen gora, lehen indarra bihurtzeraino; eta Euskadiko Alderdi Sozialistak ere egin zuen gora, EH Bildu gaindituz. Bestalde, Alderdi Popularrak beheranzko joera mantendu zuen, zinegotzien erdia galduz; eta Irabazi koalizioa udalbatzan sartu zen.

Eneko Goia EAJko hautagaia alkate izendatu zuten bere taldearen botoekin, gehiengo soila lortuta, PSE-EEk boto zuria eman ondoren.

2019 
2019an Euzko Alderdi Jeltzaleak irabazi zituen hauteskundeak berriz ere, emaitza hobeak lortuz. Euskal Herria Bilduk aurreko emaitzak berdindu zituen, baina Euskadiko Alderdi Sozialistaren beherakada dela eta, udalbatzako bigarren indarra bihurtu zen. Aurreko hauteskundeetan Irabazi koalizioan aurkeztu ziren alderdiak (Ezker Anitza eta Equo) Ahal Dugurekin batera Elkarrekin Podemos koalizioa osatu zuten, eta Irabaziren emaitzak hobetu zituzten. Eneko Goia jelkidea hautatu zuten alkate bigarrenez, oraingoan gehiengo osoarekin PSE-EErekin osatutako koalizio gobernuari esker.

Erreferentziak

Ikus, gainera 
 Donostiako alkateen zerrenda
 Donostiako Udala

Kanpo estekak 

 Euskal Autonomi Erkidegoan egondako hauteskunde guztien datu basea
 Donostiako Hauteskundeak

Donostiako historia
Donostiako politika
Euskal Herriko hauteskundeak herriaren arabera