Burgiko arroila

Burgiko arroila Nafarroa Garaiko Pirinioak eskualdean kokatutako arroila bat da, Ezka ibaiak zeharkatutakoa. Burgi eta Obelba herrien artean dago, 3,30 kilometroko luzerarekin eta 6,20 kilometro koadroko azalerarekin. Zatirik sakonenetan, 600 metroko aldea dago ibaiaren mailaren eta gailurrik altuenen artean, eta azpimarratzekoak dira eskuinaldeko Belbun eta ezkerraldeko Virchen de Penya mendiak.

Natura 2000 sarekoa da, Natura Erreserba gisa.

Izena 
Izen ofiziala Burgiko arroila da, Burgi udalerriko toponimia txikia ofizialtzen duen apirilaren 18ko 149/1991 Foru Dekretuaren arabera. Izen hori Geografia Institutuak ere jasotzen du. Ez da nahastu behar Zigozeko arroilarekin; Salbaterra Escak ere parte hartzen du, eta, kasu honetan, Zigoze herrian dago.

2020ko ekainaren 10ean, Aragoiko Gobernuak turismo-informazioko seinaleak jarri zituen A-137 errepidean, arroilaren hegoaldetik eta Euskal Herria eta Aragoi arteko mugan sartzeko, "Salbaterra Ezkako iparraldeko arroila" izenarekin. Hala ere, izen ez-ofiziala da, eta, gainera, ez du erabilera historikorik, ezta egungoik ere. Hainbat adituk erantzun diote, besteak beste, Mikel Belaskok, toponimia helburu kulturalekin manipulatzea dela iritzita. Filologoak frogatu zuen bezala, urte horretara arte erregistrorik ez duen izena da, eta Burgiko arroila formarekin kontrastatzen du, ofiziala izateaz gain, XIX. mendean eta gaur egun kartografia ofizialetan erabiltzen zena, izen zehatzagoa izateaz gain, nahasmendura bultzatzen ez duena.

Eraketa 
Ibaia honako material hauen gainean sartu da: kareharrizko dolomiak, goi-kretazikoko kareharrizko eta dolomitikako hareharriak, eta beheko Paleozeno-Eozenoko tuparriak, dolomiak eta kareharriak. Antiklinal bikoitzeko egitura osatzen dute, hegoalderantz zamalkatuta.

Ezaugarriak 
Landaredi naturalak erreserba estaltzen du: artea, erkametza, pinu gorria eta pago arruntak, ezpel arruntak, ipurua, feniziar sabina, gurbitza eta gogortxua.

Fauna ugariaren multzoan, hegazti harkaiztarrek habia egiten dute labarretan, Pirinioetako sai arreen bigarren koloniarekin, 1984. urtean 90 bikoteko erroldarekin, arrano beltza, belatz handia, sai zuria, ugatza, belatz gorria, erroia, belatxinga mokogorria, beletxikia, malkar-sorbeltza, haitz-enara, txoloma eta harkaitz-zozo urdina.

Irudiak

Erreferentziak

Ikus, gainera 

 Ezka

Kanpo estekak 

Euskal Herriko arroilak
Burgiko geografia
Erronkaribarko geografia
Aragoiko geografia
Euskal Herriko natura eremuak
Natura 2000 Euskal Herrian