Εμπορία ανθρώπων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη αποτελεί πρωτίστως πηγή για τις γυναίκες και τα κορίτσια της Βοσνίας που υπόκεινται σε εμπορία προσώπων, ειδικά την εξαναγκαστική πορνεία στη χώρα, αν και είναι επίσης χώρα προορισμού και διέλευσης για αλλοδαπές γυναίκες και κορίτσια σε εξαναγκαστική πορνεία στη Βοσνία και τη Δυτική Ευρώπη. Υπήρξαν τέσσερα αναγνωρισμένα θύματα από τη Σερβία το 2009. Οι περισσότερες γυναίκες που διακινούνται εισήλθαν στη χώρα μέσω της Σερβίας ή του Μαυροβουνίου. Υπήρξαν αναφορές ότι ορισμένα κορίτσια, ιδιαίτερα οι Ρομά, διακινούνταν, χρησιμοποιώντας εξαναγκαστικό γάμο, με σκοπό την ακούσια οικιακή δουλεία, και ότι αγόρια και κορίτσια Ρομά υποβλήθηκαν σε εξαναγκαστική επαιτεία από οργανωμένες ομάδες. Υπήρχε μια υπόθεση που αφορούσε Βόσνιους που προσλήφθηκαν για εργασία και υπέστησαν εξαναγκαστικές συνθήκες στο Αζερμπαϊτζάν το 2009. Η έκθεση της ΜΚΟ ανέφερε ότι οι διακινητές χρησιμοποιούν συχνά διαμεσολαβητές για να φέρουν πελάτες σε ιδιωτικά διαμερίσματα, μοτέλ και βενζινάδικα όπου κρατούνται τα θύματα.

Η κυβέρνηση της Βοσνίας συμμορφώνεται πλήρως με τα ελάχιστα πρότυπα για την εξάλειψη της εμπορίας και κάνει σαφή πρόοδο στην καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Οι αρχές επιβολής του νόμου έκανα προσπάθειες κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, μειώνοντας σημαντικά τη χρήση των ποινών με αναστολή και επιβολή ισχυρότερες κυρώσεις για καταδικασθέντες διακινητές . Η κυβέρνηση χρησιμοποίησε προληπτικές συστηματικές διαδικασίες για τον εντοπισμό πιθανών θυμάτων καθ 'όλη τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, καταγράφοντας μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων εμπορίας ανθρώπων, τα οποία και τα παραπέμπψε σε παρόχους υπηρεσιών ΜΚΟ που χρηματοδότησε.

Το γραφείο του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ για την παρακολούθηση και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων έβαλε τη χώρα στην «Βαθμίδα 2» το 2017.  Αν και η κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι υπάρχει συμμόρφωση, η έκθεση σημείωσε την αδυναμία πλήρους τήρησης των ελάχιστων προτύπων για την εξάλειψη της εμπορίας ανθρώπων αλλά καταβάλλει σημαντικές προσπάθειες για να το επιτύχει.

Δίωξη
Η κυβέρνηση της Βοσνίας σημείωσε σημαντική πρόοδο στις προσπάθειές της για την καταπολέμηση της εμπορίας κατά την περασμένη χρονιά, εκδίδοντας μία από τις υψηλότερες ποινές για τη διακίνηση που διώχθηκε ποτέ στη Βοσνία. Η κυβέρνηση μείωσε επίσης τη χρήση ποινών με αναστολή και αύξησε τις ποινές για καταδίκους διακινητές. Η κυβέρνηση της Βοσνίας απαγορεύει την εμπορία σεξουαλικής και εργασιακής εκμετάλλευσης μέσω του άρθρου 186 του ποινικού της κώδικα, το οποίο προβλέπει ποινές φυλάκισης έως 10 ετών. Αυτές οι κυρώσεις είναι αρκετά αυστηρές και ανάλογες με αυτές που προβλέπονται για άλλα σοβαρά εγκλήματα, όπως ο βιασμός. Η κυβέρνηση τροποποίησε τον ποινικό της κώδικα το 2009, ορίζοντας ελάχιστη ποινή τριών ετών για την εμπορία και αυξάνοντας την ελάχιστη ποινή για υπαλλήλους που εμπλέκονται στην εμπορία. Η κυβέρνηση προχώρησε με επιτυχία μια υπόθεση εμπορίας που αφορούσε έναν υψηλόβαθμο διακινητή το 2009, καταδικάζοντας τον σε 12 χρόνια φυλάκισης και πρόστιμο 14.286 δολαρίων και διέταξε την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων άνω των 204.600 δολαρίων.

Το 2009, η εκυβέρνηση διερεύνησε 14 ύποπτες υποθέσεις εμπορίας και οι τοπικές αρχές διερεύνησαν 21 τέτοιες υποθέσεις. Η εθνική κυβέρνηση διέταξε τρεις υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται 12 ύποπτοι παραβάτες το 2009 και καταδικάστηκαν 11 παραβάτες. Οι ποινές για τους 11 καταδικασμένους εμπόρους σε δύο περιπτώσεις κυμαίνονταν από πέντε μήνες έως 12 χρόνια φυλάκισης. Έξι από αυτές τις ποινές είχαν διάρκεια άνω των τριών ετών και ένας ύποπτος αθωώθηκε. Τα δικαστήρια της Ομοσπονδίας διώκουν επτά υποθέσεις, καταδίκασαν 11 εμπόρους και εννέα από αυτούς τους επιβληθεί ποινή από ένα έως τρία χρόνια. Τέλος, στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας, οι αρχές προχώρησαν σε ποινική δίωξη εννέα υποθέσεις εμπορίας και καταδίκασαν πέντε παραβάτες, με αποτέλεσμα να δωθούν ποινές που κυμαίνονταν από ένα έως δύο χρόνια. Τα κρατικά και τοπικά δικαστήρια ανέστειλαν ποινές για δύο καταδικασμένους εμπόρους το 2009, μια αξιοσημείωτη μείωση από 14 ποινές που τέθηκαν σε αναστολή το 2008.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, πολλοί καταδικασθέντες παραβάτες δικαιούνταν εξόδους από τη φυλακή το σαββατοκύριακο. Έτσι, ορισμένοι καταδικασμένοι διακινητές το 2009 ενδέχεται να είχαν απελευθερωθεί τα σαββατοκύριακα, θέτοντας πιθανό κίνδυνο για τα θύματά τους. Υπήρξαν συνεχείς αναφορές για τη διευκόλυνση της εμπορίας της αστυνομίας και άλλων αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένης της αγνοίας ή της ενεργού προστασίας των εμπόρων ή των εκμεταλλευτών θυμάτων εμπορίας σε αντάλλαγμα για δωροδωκίες. 

Τον Μάρτιο του 2010, η κυβέρνηση συνέλαβε 16 υπόπτους, μεταξύ των οποίων ο αναπληρωτής δήμαρχος της Σρεμπρένιτσα, τοπικούς θρησκευτικούς αξιωματούχους, σχολικούς αξιωματούχους και αστυνομικούς για την εικαζόμενη συμμετοχή τους στο εμπόριο και την εξαναγκαστική πορνεία ενός κοριτσιού Ρομά. Η κυβέρνηση ανέφερε ότι όλοι οι ύποπτοι αφέθηκαν ελεύθεροι δύο ημέρες μετά τις συλλήψεις, επικαλούμενοι έλλειψη επαρκών αποδεικτικών στοιχείων για την κράτησή τους. Ο υπουργός Ασφαλείας ανακρίθηκε επίσης ως ύποπτος. Δύο τοπικοί αξιωματούχοι που ερευνήθηκαν από τον Εισαγγελέα του Κράτους για τη συμμετοχή τους τον Δεκέμβριο του 2007 στην εξαναγκαστική πορνεία τριών παιδιών απελευθερώθηκαν από την κράτηση στις 12 Φεβρουαρίου 2009.Η κυβέρνηση δεν έχει ακόμη καταδικάσει κανέναν κυβερνητικό αξιωματούχο για συνενοχή που σχετίζεται με το εμπόριο.

Η δίωξη είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση του προβλήματος της εμπορίας ανθρώπων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη επειδή, χωρίς αυτήν, το πρόβλημα εκφυλίζεται σε έναν κύκλο. Σε αυτήν την κατάσταση, τα θύματα επαναπατρίζονται στις χώρες καταγωγής τους μόνο για να μετακινηθούν, δημιουργώντας αυτό που καλεί κάποιος ως εργοστάσιο επαναπατρισμού.

Προστασία
Η κυβέρνηση της Βοσνίας σημείωσε πρόοδο στον εντοπισμό και την προστασία των θυμάτων εμπορίας το 2009. 
Η κυβέρνηση συνέχισε να παρέχει επαρκή χρηματοδότηση σε έξι τοπικές ΜΚΟ που παρείχαν καταφύγιο και ιατρική και ψυχολογική βοήθεια σε ξένα και εγχώρια θύματα κατά την περίοδο αναφοράς. Το 2009, η κυβέρνηση παρείχε 32.000 δολάρια για τη φροντίδα οικιακών θυμάτων και 71.400 δολάρια για φροντίδα σε ξένα θύματα εμπορίας, συμπεριλαμβανομένου του επαναπατρισμού. Η κυβέρνηση εφάρμοσε συστηματικές προληπτικές διαδικασίες για τον εντοπισμό και την παραπομπή τόσο αλλοδαπών όσο και εγχώριων θυμάτων σε παρόχους υπηρεσιών ΜΚΟ και κατέγραψε 46 θύματα εμπορίας το 2009, μια αύξηση από 29 που προσδιορίστηκαν το 2008. Οι κυβερνητικές χρηματοδοτούμενες ΜΚΟ παρείχαν καταφύγιο σε 18 θύματα κατά την περίοδο αναφοράς. Τα υπόλοιπα 28 θύματα έλαβαν υπηρεσίες από ΜΚΟ σε εξωτερικούς ασθενείς. Η κυβέρνηση ενθάρρυνε τα θύματα να βοηθήσουν στη διερεύνηση και δίωξη των διακινητών και στηρίχθηκε στην εθελοντική συνεργασία των θυμάτων ως μάρτυρες σε όλες τις διώξεις της το 2009. Ωστόσο, μια έκθεση του 2009 που εκδόθηκε από τον Δρ. Γκίλι Μακένζι του τμήματος οργανωμένου εγκλήματος της Ιντερπόλ, ανέφερε ότι η προστασία μαρτύρων στη Βοσνία παρέμεινε ανεπαρκής.

Η κυβέρνηση παρείχε νομικές εναλλακτικές λύσεις για την απομάκρυνση αλλοδαπών θυμάτων εμπορίας ανθρώπων σε χώρες όπου αντιμετωπίζουν δυσκολίες ή ανταπόκριση μέσω της παροχής βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων αδειών διαμονής. Το 2009, η κυβέρνηση παρείχε σε έξι θύματα άδειες παραμονής, μια αύξηση από τις δύο άδειες τον προηγούμενο χρόνο. Οι αστυνομικοί και οι μεθοριακοί αξιωματικοί συνέχισαν να χρησιμοποιούν συστηματικές διαδικασίες για τον εντοπισμό θυμάτων εμπορίας μεταξύ ευάλωτων πληθυσμών και η κυβέρνηση συνέχισε να εκπαιδεύει τους προξενικούς υπαλλήλους της στο εξωτερικό για τρόπους εντοπισμού πιθανών θυμάτων εμπορίας ατόμων που υποβάλλουν αίτηση για βίζα παραμονής. Η κυβέρνηση εξασφάλισε ότι τα αναγνωρισμένα θύματα δεν θα τιμωρηθούν για παράνομες πράξεις που διαπράττονται ως άμεσο αποτέλεσμα της εμπορίας τους. Ωστόσο, τα άγνωστα θύματα πιθανότατα απελάθηκαν κατά λάθος ή περιστασιακά εκδιώχθηκαν για μετανάστευση ή άλλες παραβιάσεις. Η κυβέρνηση απέτυχε να προστατεύσει την εμπιστευτικότητα ενός φερόμενου θύματος σωματεμπορίας ανηλίκων κατά την περίοδο αναφοράς, επιτρέποντας σε ορισμένα μέσα ενημέρωσης να αποκαλύψουν το πλήρες όνομα και τη φωτογραφία της. Ενώ η κυβέρνηση ανέφερε ότι οι αρχές παρέπεμψαν το θύμα σε ένα από τα καταφύγια για φροντίδα, η αποκάλυψη της ταυτότητάς της πιθανώς εμπόδισε την ικανότητα της κυβέρνησης να την προστατεύσει επαρκώς.

Πρόληψη
Οι πρωτοβουλίες πρόληψης που αναλαμβάνει η κυβέρνηση βασίζονται στην εφαρμογή του εθνικού σχεδίου καταπολέμησης της εμπορίας 2016-2019, το οποίο προβλέπει συγκεκριμένες προσπάθειες για τον εντοπισμό περιστατικών εμπορίας και την προστασία των θυμάτων σε συνεργασία με τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) και ΜΚΟ.  Για παράδειγμα, το Γραφείο του Κρατικού Συντονιστή συντονίζει και εποπτεύει μια ολοκληρωμένη εκστρατεία χρηματοδοτούμενη από τις ΜΚΟ που απευθύνεται σε νέους που αναζητούν εργασία στο εξωτερικό και περιλαμβάνει τηλεοπτικά σποτ και φυλλάδια. Η κυβέρνηση συνέχισε να χρηματοδοτεί τη λειτουργία μιας ανοικτής τηλεφωνικής γραμμής κατά της εμπορίαςτο 2009. Η συνεργασία με τον ΟΑΣΕ περιελάμβανε επίσης την εκπαίδευση εισαγγελέων και δικαστών για την αύξηση πρακτικών και θεωρητικών γνώσεων σχετικά με τα στοιχεία της εμπορίας ανθρώπων ως εγκλήματος, καθώς και τον ρόλο τους στην αντιμετώπιση ζητημάτων υποστήριξης θυμάτων και μαρτύρων στο δικαστικό σύστημα. Ο ΟΑΣΕ, από την πλευρά του, επικεντρώνεται στη συνεργασία με εγχώρια ιδρύματα και διεθνείς εταίρους για την ενίσχυση του νομοθετικού και πολιτικού πλαισίου για την εμπορία ανθρώπων στη χώρα.

Η κυβέρνηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης συνεχίζει επίσης να παρέχει εξειδικευμένη εκπαίδευση ευαισθητοποίησης σχετικά με το εμπόριο στα βοσνιακά στρατεύματα πριν από την ανάπτυξή τους σε διεθνείς ειρηνευτικές αποστολές. Σε συνεργασία με τη νορβηγική κυβέρνηση, ανέπτυξε ένα εγχειρίδιο για την αστυνομία, τους εισαγγελείς, τα κοινωνικά κέντρα και τους υπαλλήλους υγειονομικής περίθαλψης για την πρόληψη της εμπορίας παιδιών. Η κυβέρνηση δεν πραγματοποίησε εκστρατείες ευαισθητοποίησης που στοχεύουν ειδικά στη μείωση της ζήτησης για εμπορικές σεξουαλικές πράξεις ή καταναγκαστική εργασία.

Δείτε επίσης
Ανθρώπινα δικαιώματα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Εμπορία ανθρώπων στην Ευρώπη

Παραπομπές

Εμπορία ανθρώπων ανά χώρα