Οπότσνο

Το Οπότσνο (πολωνικά: Opoczno) είναι πόλη του Πόβιατ Οπότσνο στο ανατολικό τμήμα του Βοεβοδάτου Λοτζ στη νότια-κεντρική Πολωνία. Προηγουμένως ανήκε διοικητικά στο Βοεβοδάτο Πιότρκουφ (1975-1998). Ο πληθυσμός του είναι 21.635 κάτοικοι (2016). Έχει μια μακρά και πλούσια ιστορία και στο παρελθόν ήταν ένα από τα σημαντικότερα αστικά κέντρα της βορειοδυτικής Ελάσσονος Πολωνίας. Επί του παρόντος, το Οπότσνο είναι μια σημαντική διασταύρωση οδών και σιδηροδρόμων. Η προστάτιδα της πόλης είναι η Αγία Καικιλία και η πόλη είναι διάσημη σε όλη την Πολωνία για τη λαογραφία της.

Τοποθεσία 
Το Οπότσνο βρίσκεται στον ποταμό Βανγκλάνκα, στη βορειοδυτική γωνιά της ιστορικής Ελάσσονος Πολωνίας, στο όριο μεταξύ του υψίπεδου της Ελάσσονος Πολωνίας και της πεδινής Μασοβίας. Η πόλη και ο δήμος της έχουν συνολική έκταση 190 χλμ2, γεγονός που την καθιστά μία από τις μεγαλύτερες κοινότητες του βοεβοδάτου. Στην Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία, το Οπότσνο ήταν μέρος της Βοεβοδάτου Σαντόμιες και για αιώνες ήταν η έδρα ενός μεγάλου πόβιατ. Στη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία (και από το 1950 έως το 1975), ανήκε στο Βοεβοδάτο Κιέλτσε έως την 1η Απριλίου 1938 και στη συνέχεια στο Βοεβοδάτο Λοτζ.

Ιστορία

Βασίλειο της Πολωνίας 
Η πρώτη αναφορά του Οπότσνο προέρχεται από το 1284, όταν ο πρίγκιπας Λέσεκ Β΄ ο Μέλας έγραψε σε έγγραφα ότι το χωριό ανήκε στην εκκλησία του Σαντόμιες. Σύμφωνα με τον ιστορικό Φ. Κίρικ, η ιστορία του Οπότσνο ως πόλη χρονολογείται από τα μέσα του 13ου αιώνα, όταν του δόθηκε καθεστώς πόλης από τον Δούκα του Σαντόμιες, Μπολέσλαφ Ε΄ του Αγνού. Για άγνωστο λόγο, το Οπότσνο παρήκμασε στα τέλη του 13ου αιώνα και μετατράπηκε σε χωριό, με την ονομασία Staromieście (Παλιά πόλη) ή Παλαιό Οπότσνο.

Η ευημερία για το Οπότσνο ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Βασιλιά Καζίμιρ Γ΄ του Μέγα. Το 1347 αποφάσισε να μετακινήσει το χωριό σε άλλη τοποθεσία, και να ιδρύσει τη λεγόμενη Νέα Πόλη, που βρίσκεται νοτιοδυτικά της Παλιάς Πόλης. Το νέο Οπότσνο είχε αρχική έκταση των 6 εκταρίων και περιβαλλόταν από αμυντικό τείχος. Η Παλιά Πόλη, μαζί με την αρχαία εκκλησία της Μαρίας Μαγδαληνής παρέμειναν έξω από το τείχος. Χτίστηκε μια νέα εκκλησία του Αγίου Βαρθολομαίου, μαζί με ένα βασιλικό κάστρο, που βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της πόλης. Το Οπότσνο απέκτησε τα δικαιώματα του Μαγδεβούργου του το 1365, και ο πρώτος του σταρόστα ήταν το Σόμπεκ του Βισκόβιτς. Το αμυντικό τείχος είχε μήκος 940 μέτρων, με δύο πύλες. Το Οπότσνο αναπτύχθηκε γρήγορα, λόγω βολικής τοποθεσίας κατά μήκος δύο πολυσύχναστων εμπορικών διαδρομών - από το Κίεβο έως το Βρότσουαφ και από το Τόρουν έως το Σαντόμιες. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Βασιλιάς Καζίμιρ Γ΄ ο Μέγας ευνόησε το Οπότσνο σε σχέση με άλλες πόλεις, επειδή ήταν η γενέτειρα της θρυλικής ερωμένης του, Εστέρκα. Στο δεύτερο μισό του 14ου αιώνα, το Οπότσνο ευημερούσε, και το 1360, ονομάστηκε η πρωτεύουσα ενός νεοσύστατου κομητείας, πράγμα που σήμαινε ότι δεν ήταν υποκείμενο πλέον στο Καστελάνο του Ζάρνουφ. Περίπου το 1405, χτίστηκε το συγκρότημα ενός νοσοκομείου μαζί με μια εκκλησία του Αγίου Πνεύματος.

Κατά τη διάρκεια της Πολωνικής Χρυσής Εποχής, οι καλές εποχές συνεχίστηκαν, καθώς τόσο στο Βασίλειο της Πολωνίας όσο και στην Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία, το Οπότσνο ήταν ένα από τα σημαντικότερα αστικά κέντρα του Βοεβοδάτου Σαντόμιες. Το 1405, ένα νοσοκομείο άνοιξε εδώ, και το 1550, με την άδεια του Βασιλιά Σιγισμούνδου Β΄ Αυγούστου, κατασκευάστηκαν έργα ύδρευσης. Το 1599, προστέθηκε η τρίτη πύλη στο αμυντικό τείχος. Εκείνη την εποχή, το Οπότσνο είχε έως και 90 τεχνίτες, με αρκετές συντεχνίες, όπως τσαγκάρηδες, σιδηρουργούς, σαγματοποιούς και χαλκουργούς. Το 1646, μια συναγωγή άνοιξε για την εβραϊκή μειονότητα. Η περίοδος ευημερίας έληξε κατά τη διάρκεια της σουηδικής εισβολής στην Πολωνία (1655-1660), όταν το Οπότσνο μαζί με το κάστρο του κάηκε ολοσχερώς από τους εισβολείς και οι περισσότεροι από τους κατοίκους του δολοφονήθηκαν. Πολλές αψιμαχίες και μάχες μεταξύ Πολωνών και Σουηδών εισβολέων έγιναν εκείνη την εποχή στο Πόβιατ Οπότσνο. Στις 9 Σεπτεμβρίου 1655, το τάγμα του Στέφαν Τσαρνιέτσκι επιτέθηκε στους Σουηδούς καβαλάρδηες κοντά στο Ινόβουουτς. Τρεις μέρες αργότερα, οι Πολωνοί επιτέθηκαν σε σουηδικές μονάδες υπό τον Άρβιντ Βίτενμπεργκ, οι οποίες ξεκουράζονταν στο Οπότσνο. Στις 16 Σεπτεμβρίου 1655, πραγματοποιήθηκε η Μάχη του Ζάρνουφ, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την ήττα της Πολωνίας. Μετά την εισβολή, η καταστροφή του Οπότσνο ολοκληρώθηκε, με μόνο 15 σπίτια να στέκονται στην πόλη το 1660. Όλοι οι τεχνίτες σκοτώθηκαν και η ανάπτυξη της πόλης σταμάτησε για πολλά χρόνια. Παρόμοια ήταν η τύχη άλλων πόλεων του πόβιατ. Στη Ντζεβίτσα, παρέμειναν μόνο 21 σπίτια και 22 σπίτια στο Οντζίβουου.

19ος αιώνας 
Μέχρι το 1795, το Οπότσνο ανήκε στο Βοεβοδάτο Σαντόμιες της Ελάσσονος Πολωνίας. Μετά τους διαμελισμούς της Πολωνίας, η πόλη προσαρτήθηκε από την Μοναρχία των Αψβούργων και το 1815 έγινε μέρος της Πολωνίας του Συνεδρίου, υπό το ρωσικό έλεγχο. Εκείνη την εποχή, η πόλη χωρίστηκε σε καθολικές και εβραϊκές περιοχές. Ο πληθυσμός αποδεκατίστηκε από συχνές εκδηλώσεις χολέρας, οι οποίες επέστρεψαν αρκετές φορές μέχρι το 1890. Το 1834, το Πόβιατ Οπότσνο δημιουργήθηκε εκ νέου, και μέχρι τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Οπότσνο ανήκε στο Κυβερνείο Ράντομ. Το 1828, ο πληθυσμός της πόλης ήταν περίπου 3.500 κάτοικοι, με 342 σπίτια. Και οι δύο πολωνικές εξεγέρσεις στην Πολωνία του Συνεδρίου (Νοεμβριανή Εξέγερση και Ιανουαριανή Εξέγερση) οδήγησαν σε τσαρικές καταπιέσεις, οι οποίες ήταν ιδιαίτερα σκληρές τη δεκαετία του 1860. Το Οπότσνο ήταν ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της εξέγερσης και η πόλη καταλήφθηκε προσωρινά από τους αντάρτες στις 31 Ιανουαρίου 1863. Στις αρχές του 1863, και το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς, πραγματοποιήθηκαν πολλές συγκρούσεις εδώ.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, ξεκίνησε η διαδικασία εκβιομηχάνισης και ανάπτυξης, η οποία οδήγησε στην κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής από το Κολούσκι έως το Σκαρζίσκο-Καμιένα (1885). Αρκετές νέες επιχειρήσεις και καταστήματα άνοιξαν, με το μεγαλύτερο να είναι ο κατασκευαστής πλακιδίων Dziewulski i Lange (D✡L), ο οποίος σήμερα είναι γνωστός ως Opoczno SA, που ιδρύθηκε στην Πολωνία του Συνεδρίου από τον Γιαν Ντζιεβούλσκι και τους αδελφούς Γιούζεφ και Βουαντίσουαφ Λάνγκε το 1883-86. Στα πρώτα στάδια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πραγματοποιήθηκαν εδώ έντονες μάχες μεταξύ Αυστρογερμανικών και Ρωσικών μονάδων. Στις 15 Μαΐου 1915, τα αυστριακά στρατεύματα εισήλθαν στο Οπότσνο, μαζί με τους Πολωνούς Λεγεωνάριους του Γιούζεφ Πιουσούτσκι. Οι Αυστριακοί, μεταξύ των οποίων πολλοί Τσέχοι στρατιώτες, παραδόθηκαν χωρίς μάχη τον Οκτώβριο του 1918.

20ος αιώνας 
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η πόλη είχε νοσοκομείο, βιβλιοθήκη, σχολεία, σιδηροδρομικό σταθμό (χτίστηκε το 1885), ταχυδρομείο, τηλεγραφικό σταθμό, διοικητικά γραφεία, εκκλησίες και συναγωγή. Επίσης, εκείνη την εποχή το βασιλικό κάστρο, που καταστράφηκε από τους Σουηδούς το 1650, ανοικοδομήθηκε. Στις 2 Αυγούστου 1919, το Οπότσνο εντάχθηκε στο Βοεβοδάτο Κιέλτσε, στο οποίο παρέμεινε μέχρι τις 31 Μαρτίου 1939, όταν μεταφέρθηκε στο Βοεβοδάτο Λοτζ (βλ. Εδαφικές αλλαγές των πολωνικών βοεβοδάτων την 1η Απριλίου 1938). Πριν από το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο πληθυσμός της πόλης ήταν περίπου 11.000 κάτοικοι.

Στα πρώτα στάδια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το Οπότσνο ήταν ο τόπος σφοδρής μάχης κατά την εισβολή στην Πολωνία. Η Βέρμαχτ μπήκε στην πόλη την Πέμπτη 7 Σεπτεμβρίου 1939, στις 2 μ.μ., μετά από έναν ισχυρό βομβαρδισμό από την Luftwaffe. Την περιοχή του Οπότσνο υπερασπίστηκε ο Στρατός της Πρωσίας, ο οποίος συγκεντρώθηκε μεταξύ του Πιότρκουφ Τριμπουνάλσκι και του Τομάσουφ Μαζοβιέτσκι. Ο Βίλχελμ Φριτς φον Ρέτιγκ, ο πρώτος στρατηγός που σκοτώθηκε στον πόλεμο, σκοτώθηκε εδώ λίγες μέρες μετά την έναρξη του πολέμου, στις 10 Σεπτεμβρίου, στο δρόμο μεταξύ Ινόβουουτς και Οπότσνο.

Το Οπότσνο ήταν ένα από τα κύρια κέντρα αντιγερμανικής αντίστασης. Η περιοχή της πόλης γνώρισε την πρώτη υπόγεια δραστηριότητα ήδη από την άνοιξη του 1940, όταν η «κομματική μονάδα του πολωνικού στρατού» του Ταγματάρχη Χένρικ Ντομπζάνσκι έδρασε εκεί. Η περιοχή του Εσωτερικού Στρατού στο Οπότσνο είχε περισσότερους από 2.000 στρατιώτες (την 1η Δεκεμβρίου 1944). Το 1940, άνοιξε ένα εβραϊκό γκέτο, το οποίο φιλοξένησε αρκετές χιλιάδες ανθρώπους, που μεταφέρθηκαν βίαια από άλλες περιοχές. Το γκέτο εκκαθαρίστηκε τον Ιανουάριο του 1943, όταν οι κάτοικοί του μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης της Τρεμπλίνκα. Η γερμανική κατοχή έληξε στις 17 Ιανουαρίου 1945, όταν η Βέρμαχτ εκδιώχθηκε από τον Κόκκινο Στρατό, με 150 Σοβιετικούς στρατιώτες να σκοτώνονται κατά τη διάρκεια των μαχών στην πόλη. Δύο εβδομάδες αργότερα, άνοιξε το πρώτο λύκειο στην ιστορία του Οπότσνο. Μέχρι το 1975, το Οπότσνο ανήκε στο Βοεβοδάτο Κιέλτσε. Το 1958-1964, χτίστηκε ένα νέο νοσοκομείο και τον Σεπτέμβριο του 1960, η πόλη γιόρτασε την 600η επέτειό της.

Αξιοθέατα 
Ανάμεσα στα πιο ενδιαφέροντα σημεία ενδιαφέροντος της πόλης είναι το κάστρο του Οπότσνο. Η προέλευσή του χρονολογείται από τα μέσα του 14ου αιώνα, όταν ο Βασιλιάς Καζίμιρ Γ΄ ο Μέγας ξεκίνησε την κατασκευή ορισμένων κάστρων σε όλη την Πολωνία. Το κάστρο του Οπότσνο βρισκόταν μέσα στα τείχη της πόλης και ήταν η έδρα ενός σταρόστα. Κάηκε στη μεγάλη πυρκαγιά τον 15ο αιώνα και το σημερινό του σχήμα είναι αποτέλεσμα της ανακατασκευής του αρχικού συγκροτήματος. Ένα άλλο ενδιαφέρον αξιοθέατο είναι ο Οίκος της Εστέρκα. Σύμφωνα με τον μύθο, η Εστέρκα ήταν Εβραία ερωμένη του Καζίμιρ του Μέγα, κόρη ενός ράφτη από το Οπότσνο και το σπίτι στο οποίο φέρεται να μεγάλωσε βρίσκεται στην πλατεία της αγοράς του Οπότσνο. Το σπίτι ανακατασκευάστηκε το 1893 και διατηρεί ακόμη τις αυθεντικές λατινικές επιγραφές του 16ου αιώνα, μαζί με το οικόσημο του Βοεβοδάτου Σαντόμιες, στο οποία ανήκε το Οπότσνο για αιώνες. Το σπίτι λειτουργεί σήμερα ως βιβλιοθήκη.

Ένα άλλο αξιοθέατο στο Οπότσνο είναι ένα μνημείο για τα θύματα του Ολοκαυτώματος που αποκαλύφθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2012. Το μνημείο φέρει επιγραφή λαξευμένη με πέτρα: «Στη μνήμη των Εβραίων κατοίκων του Πόβιατ Οπότσνο, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν σε αυτήν την πλατεία στις 27 Οκτωβρίου 1942 και στάλθηκαν από τους Γερμανούς στο στρατόπεδο θανάτου στην Τρεμπλίνκα» και φέρει την ένδειξη «Στην 70η επέτειο αυτών των εκδηλώσεων, την πόλη και τους ανθρώπους της πόλης και του Πόβιατ Οπότσνο».Στις 16 Νοεμβρίου 2012, η πλάκα έγινε στόχος νυχτερινού βανδαλισμού, ανασηκώθηκε με λοστό, ανατράπηκε και κομματιάστηκε. Η σοκαρισμένη κοινότητα το ξαναχτίστηκε σε λίγο χρόνο με πρόσθετη πέτρινη βάση και η δεύτερη τελετουργική αποκάλυψη πραγματοποιήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2012, παρουσία του δημάρχου του Οπότσνο, καθώς και πολλών κρατικών αξιωματούχων και βουλευτών, καθολικών ιερέων και του Αρχιραβίνου της Πολωνίας, Μίχαελ Σούντριχ.

Αθλητισμός 
Το Οπότσνο είναι η έδρα αθλητικού συλλόγου Κεράμικα Οπότσνο, ο οποίος ιδρύθηκε το 1945. Για οκτώ σεζόν (1996-2004), η ομάδα ποδοσφαίρου συμμετείχε στην δεύτερη εθνική κατηγορία.

Αξιοσημείωτοι κάτοικοι 

 Έντμουντ Μπιερνάτσκι (1866-1911), ιατρός
 Γκζέγκος Μπότσιεκ (γενν. το 1991), πετοσφαιριστής
 Άνταμ Κστσοτ (γενν. το 1989), δρομέας μεσαίων αποστάσεων
 Βουοντζίμιες Πεζίνσκι (1877-1930), συγγραφέας και δραματουργός
 Γκζέγκος Πιέχνα (γενν. το 1976), ποδοσφαιριστής
 Πάτρικ Ντομίνικ Στίμπερ (γενν. το 1979), μουσικός heavy metal

Αδελφοποιημένες πόλεις 
Το Οπότσνο είναι αδελφοποιημένο με:

  Οπότσνο, Τσεχία
  Μπίττσα, Σλοβακία
  Σουντερβέ, Λιθουανία
  Ρουνταμίνος, Λιθουανία

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημος ιστότοπος του Οπότσνο
 Ανεπίσημος ιστότοπος του Οπότσνο

Πόλεις του Βοεβοδάτου Λοτζ
Πόλεις της Πολωνίας
Πόβιατ Οπότσνο
Ελάσσων Πολωνία
Βοεβοδάτο Σαντόμιες
Κυβερνείο Ράντομ
Βοεβοδάτο Κιέλτσε (1919-1939)
Βοεβοδάτο Λοτζ (1919-1939)
Τοποθεσίες του Ολοκαυτώματος στην Πολωνία