Μέλχιορ Βανκόβιτς

Ο Μέλχιορ Βανκόβιτς (πολωνικά: Melchior Wańkowicz) (10 Ιανουαρίου 1892 - 10 Σεπτεμβρίου 1974) ήταν Πολωνός αξιωματικός του στρατού, δημοφιλής συγγραφέας, πολιτικός δημοσιογράφος και εκδότης. Είναι πιο διάσημος για την αναφορά του στις Πολωνικές Ένοπλες Δυνάμεις στη Δύση κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τη συγγραφή ενός βιβλίου για τη Μάχη του Μόντε Κασίνο.

Βιογραφία 
Ο Μέλχιορ Βανκόβιτς γεννήθηκε στο Καλουζίτσε στο Κυβερνείο Μινσκ της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, τώρα Κολιουζίτσα στο Ραγιόν Μπιγιεράζινο στην Περιφέρεια του Μινσκ της Λευκορωσίας. Παρακολούθησε σχολείο στη Βαρσοβία και στη συνέχεια σπούδασε στο Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο στην Κρακοβία, από το οποίο αποφοίτησε το 1922. Ήταν ακτιβιστής του πολωνικού κινήματος ανεξαρτησίας και αξιωματικός της Ένωσης Ενόπλων (Związek Strzelecki). Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου πολέμησε στο Πολωνικό Σώμα της Ρωσίας, υπό τον Στρατηγό Γιούζεφ Ντόβμπορ-Μουσνίτσκι.

Μετά τον πόλεμο εργάστηκε ως δημοσιογράφος, για μια εποχή εργαζόμενος ως επικεφαλής του τμήματος Τύπου στο Υπουργείο Εσωτερικών της Πολωνίας. Το 1926 ίδρυσε έναν εκδοτικό οργανισμό, τον «Rój». Εργάστηκε επίσης στη διαφημιστική επιχείρηση, επινοώντας ένα δημοφιλές σύνθημα για τη διαφήμιση προϊόντων ζάχαρης - «cukier krzepi» (Η ζάχαρη αναζωογονεί). Έγραψε τρία βιβλία κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου, όλα τους αποκτώντας αυξανόμενη φήμη και δημοτικότητα. Λίγες δεκαετίες αργότερα επινόησε ένα άλλο διάσημο σύνθημα - το «LOTem bliżej» («πιο κοντά με την LOT»), διαφημίζοντας την πολωνική αεροπορική εταιρεία LOT Polish Airlines.

Μετά τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία έζησε για λίγο στη Ρουμανία, όπου έγραψε για τα γεγονότα του Πολωνικού Σεπτεμβρίου. Αργότερα, από το 1943 έως το 1946 ανέλαβε την πιο διάσημη προσπάθειά του - έγινε ανταποκριτής πολέμου για τις Πολωνικές Ένοπλες Δυνάμεις στη Δύση. Αργότερα έγραψε μια ιστορία για τη Μάχη του Μόντε Κασίνο, του πιο διάσημου βιβλίου του. Μία από τις κόρες του, η Κριστίνα Βανκόβιτς, πέθανε ως μέλος της πολωνικής αντίστασης του Εσωτερικού Στρατού κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης της Βαρσοβίας το 1944.

Από το 1949 έως το 1958 έζησε στις Ηνωμένες Πολιτείες και μετά επέστρεψε στην κομμουνιστική Πολωνία. Αντιτάχθηκε στο κομμουνιστικό καθεστώς, γράφοντας και διαλέγοντας για τις Πολωνικές Ένοπλες Δυνάμεις στη Δύση (των οποίων η συμμετοχή ελαχιστοποιήθηκε από την κυβέρνηση, η οποία προσπάθησε να τονίσει τον ρόλο του ευθυγραμμισμένου με τον σοβιετικό, στρατό του Βερολίνου). Το πιο γνωστό έργο του είναι ένα βιβλίο τριών τόμων για τη Μάχη του Μόντε Κασίνο, ένα αφιέρωμα στους στρατιώτες του στρατού του Άντερς - ένα βιβλίο που εκδόθηκε στην Πολωνία μόνο σε συντομευμένη, λογοκριμένη μορφή (μέχρι την πτώση του κομμουνισμού το 1990).

Αφού συνδύασε την Επιστολή των 34 το 1964, διαμαρτυρόμενος για τη λογοκρισία, καταπιέστηκε από την κυβέρνηση - απαγορεύτηκε η δημοσίευση των έργων του και συνελήφθη ο ίδιος, κατηγορούμενος για συκοφαντία της Πολωνίας και «διάδοση αντι-πολωνικής προπαγάνδας στο εξωτερικό» (εν μέρει λόγω της δημοσίευσης ορισμένων από τα έργα του από το Radio Free Europe, αλλά το κύριο αποδεικτικό στοιχείο ήταν μια ιδιωτική επιστολή προς την κόρη του που ζούσε στις ΗΠΑ) και καταδικάστηκε σε φυλάκιση τριών ετών. Ωστόσο, η ποινή δεν εκτελέστηκε ποτέ και αποκαταστάθηκε το 1990, μετά την πτώση του κομμουνισμού στην Πολωνία.

Ο Βανκόβιτς πέθανε στις 10 Σεπτεμβρίου 1974 στη Βαρσοβία.

Έργα 

 Anoda-katoda
 Bitwa o Monte Cassino (τ. 1-3 1945–47)
 COP - ognisko siły (1938)
 Czerwień Amarant
 De profundis
 Drogą do Urzędowa (1955)
 Dwie prawdy (δύο βιβλία συνδυασμένα σε μία έκδοση: «Hubalczyki» και «Westerplatte»)
 Dzieje rodziny Korzeniewskich
 Hubalczycy (1959)
 Karafka La Fontaine'a (τ. 1 1972, τ. 2 μ. 1980)
 Kaźń Mikołaja II
 Klub trzeciego miejsca (1949)
 Κουντλίμ (1947)
 Monte Cassino (Bitwy o Monte Cassino, 1957)
 Na tropach Smętka (1936)
 Od Stołpców po Kair (1969)
 Opierzona rewolucja (1934)
 Πολιτική και Ameryka
 Prosto od krowy (1965)
 Przez cztery klimaty 1912-1972 (1972)
 Αναφορά zagraniczne
 Strzępy epopei
 Szczenięce lata (1934)
 Szkice spod Monte Cassino (1969)
 Szpital w Cichiniczach (1925)
 Sztafeta (1939)
 Tędy i owędy (1961)
 Tworzywo (Νέα Υόρκη 1954, wyd. Πολωνία 1960)
 W kościołach Meksyku (1927)
 W ślady Kolumba
 Walczący Gryf (1963)
 Westerplatte (1959)
 Wojna i pióro (1974)
 Wrzesień żagwiący (1947)
 Ziele na kraterze (1951, wyd. Πολωνία 1957)
 Zupa na gwoździu (1967)

Κληρονομιά 
Μια ιδιωτική σχολή δημοσιογραφίας στην Οδό Νόβι Σφιατ στη Βαρσοβία, η Ανώτατη Σχολή Δημοσιογραφίας, που ιδρύθηκε το 1995, πήρε το όνομά της από τον Βανκόβιτς.

Δείτε επίσης 

 Γκαβέντα, ένα είδος πολωνικής λαϊκής λογοτεχνίας

Παραπομπές

Πηγές 
 Μιετσίσουαφ Κουζίνα, O Wańkowiczu nie wszystko, Βαρσοβία, 1975
 Κσίστοφ Κακολέφσκι, Wańkowicz krzepi, Βαρσοβία, 1977
 Αλεξάντρα Ζιοουκόφσκα-Μποέμ, Blisko Wańkowicza, Κρακοβία, 1975, 1978, 1988,
 Αλεξάντρα Ζιοουκόφσκα-Μποέμ, Z miejsca na miejsce, Κρακοβία, 1983, Βαρσοβία, 1986, 1997,
 Αλεξάντρα Ζιοουκόφσκα-Μποέμ, Na tropach Wańkowicza, Βαρσοβία, 1989, 1999,
 Αλεξάντρα Ζιοουκόφσκα-Μποέμ, Process M. Wańkowicza 1964 roku, Βαρσοβία, 1990,
 Αλεξάντρα Ζιοουκόφσκα-Μποέμ, Na tropach Wańkowicza po latach, Βαρσοβία, 2009. . Δείτε:  
 Αλεξάντρα Ζιοουκόφσκα-Μποέμ, Melchior Wańkowicz: Master of the Written Word της Πολωνίας, Lanham, MD 2013, Βλέπε:  , .
 Αλεξάντρα Ζιοουκόφσκα-Μποέμ, Wokół Wańkowicza, Βαρσοβία, PIW 2019,

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Αλληλογραφία μεταξύ Βανκόβιτς και Γέζι Γκιέντροϊτς Sarmatian Review Σεπτέμβριος 1999
 Μπογκούσουαφ Βουοντάβιετς, Melchior Wankowicz (πολωνικά)
 Μέλχιορ Βανκόβιτς στο culture.pl (πολωνικά)
 Μέλχιορ Βανκόβιτς (1892–1974), Gazeta Wyborcza, 2004-12-22 (πολωνικά)
 Μέλχιορ Βανκόβιτς, βιογραφία στο "Tworzywo", σε απευθείας σύνδεση με το μηνιαίο Wyższa Szkoła Dziennikarska im Melchiora Wańkowicza (πολωνικά)
 Μέλχιορ Βανκόβιτς  στην Εγκυκλοπαίδεια WIEM (πολωνικά)

Πολωνοί δημοσιογράφοι
Δημοσιογράφοι του 20ού αιώνα
Πολωνοί του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Ενταφιασμοί στο Κοιμητήριο Ποβόνσκι