Ο μπαμπάς λείπει σε ταξίδι για δουλειές

Το Ο μπαμπάς λείπει σε ταξίδι για δουλειές (, Отац на службеном путу) είναι μια γιουγκοσλαβική ταινία του 1985 του Σέρβου σκηνοθέτη Εμίρ Κουστουρίτσα. Το σενάριο γράφτηκε από τον Βόσνιο Αμπντουλάχ Σιντράν. Ο υπότιτλος της ταινίας είναι Μια ιστορική ταινία αγάπης και η παραγωγή της έγινε από τις παραγωγής του Σεράγεβο Centar Film and Forum.

Γυρισμένη στη μεταπολεμική Γιουγκοσλαβία κατά την περίοδο αναθέρμανσης των σχέσεων της χώρας με την ΕΣΣΔ, η ταινία αφηγείται την ιστορία από την οπτική ενός αγοριού, του Μάλικ, του οποίου ο πατέρας, Μέσα (Μίκι Μανόιλοβιτς) στέλνεται σε στρατόπεδο εργασίας. Η ταινία Ο μπαμπάς λείπει σε ταξίδι για δουλειές απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Καννών του 1985 και προτάθηκε για Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας.

Πλοκή 
Τον Ιούνιο του 1950, ο μέθυσος της γειτονιάς Τσίκα Φράνιο τραγουδάει καντάδες. Τραγουδά μεξικάνικα τραγούδια από αυτοσυντήρηση, θεωρώντας ότι είναι ασφαλέστερο να αποφύγει τραγούδια που προέρχονται κάποια από τις δύο παγκόσμιες υπερδυνάμεις - τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική Ένωση - στο τότε ψυχροπολεμικό κλίμα. Η Γιουγκοσλαβία αντιμετωπίζει μια κατάσταση έντονης εσωτερικής καταστολής από το καθεστώς, που προσπαθεί να εντοπίσει και να απομακρύνει τους εχθρούς του. Τα παιδιά της περιοχής, μεταξύ των οποίων και ο ο Μάλικ, σκαρφαλώνουν στα δέντρα και παίζουν. Η μητέρα του Μάλικ, Σένα, του λέει ότι ο πατέρας του λείπει σε επαγγελματικό ταξίδι,  ενώ ο Μάλικ εξελίσσσεται σε χρόνιο υπνοβάτη. Ο πατέρας του, ο κρατικός υπάλληλος Μέσα, στην πραγματικότητα έχει σταλεί σε στρατόπεδο εργασίας από τον γαμπρό του, τον Ζίγιο, αδερφό της Σένα, ο οποίος έχει ακόμη υψηλότερη θέση στην κομμουνιστική ιεραρχία. Ο Μέσα είχε κάνει μια παρατήρηση σχετικά με μια πολιτική γελοιογραφία στην εφημερίδα Politika που σατίριζε τη ρήξη Τίτο-Στάλιν.

Μετά από λίγο, η σύζυγος και τα παιδιά του Μέσα πάνε και τον βρίσκουν στο Ζβόρνικ. Ο Μάλικ συναντά τη Μάσα, κόρη ενός Ρώσου γιατρού. Την ερωτεύεται, αλλά τη βλέπει για τελευταία φορά όταν την παίρνει ένα ασθενοφόρο.

Στο γάμο του θείου του Φαχρό από την πλευρά της μητέρας του, ο Μάλικ διαπιστώνει ότι ο πατέρας του διατηρεί εξωσυζυγικές σχέσεις με μια πιλότο. Αργότερα, εκείνη προσπαθεί να αυτοκτονήσει χρησιμοποιώντας το σύρμα από το καζανάκι μιας τουαλέτας. Η Σένα συμφιλιώνεται με τον αδερφό της Ζίγιο, ο οποίος πάσχει πλέον από διαβήτη.

Αντιδράσεις 
Ο συγγραφέας Ντανίλο Κις περιέγραψε την ταινία ως «καλλιτεχνικό και ηθικό επίτευγμα». 

Στην εφημερίδα New York Times, η Janet Maslin ανέφερε ότι η ταινία προσφέρει ένα "χιουμοριστικό και λεπτομερές πορτρέτο" των ηρώων της.  Ο κριτικός του περιοδικού Time Richard Corliss είπε ότι αξίζει κανείς να δει την ταινία παρά την έλλειψη λαμπερών σκηνικών και ηρώων.  Το περιοδικό Variety αποκάλεσε την ταινία «πολύ πνευματώδες σχόλιο» και τη συνέκρινε με τις τσεχοσλοβακικές κωμωδίες της δεκαετίας του 1960.  Ο Τζον Σάιμον από τη National Review περιέγραψε την ταινία ως "μια ταινία αδιάκοπης τιμιότητας και ανεπιτήδευτης νοημοσύνης, γεμάτη χιούμορ, πόνο, σάτιρα και συμπόνια - ένας ασυναγώνιστος συνδυασμός". 

Στον Οδηγό ταινιών του 2015, ο Leonard Maltin απένειμε στην ταινία τριάμισι αστέρια, επαινώντας την ως "συναρπαστική".  Το 2016, το περιοδικό Χόλιγουντ Ρεπόρτερ την κατέταξε ως 26η καλύτερη ταινία που έχει κερδίσει χρυσό φοίνικα, επικαλούμενο το γεγονός ότι δείχνει πώς «το χιούμορ και η σχεδόν μυστικιστική δύναμη της οικογένειας υπερισχύει όλων».

Διακρίσεις 
Η ταινία Ο μπαμπάς λείπει σε ταξίδι για δουλειές σημάδεψε την πρώτη φορά που ο Εμίρ Κουστουρίτσα απέσπασε τον χρυσό φοίνικα, την υψηλότερη διάκριση στο Φεστιβάλ των Καννών. Ο ίδιος κέρδισε και δεύτερο χρυσό φοίνικα το 1995 για την ταινία Underground.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 
 Κριτική της ταινίας από το Σινεφίλια

Ευρωπαϊκές ταινίες
Πολιτικές ταινίες
Ταινίες ενηλικίωσης
Νικητές Χρυσού Φοίνικα
Ταινίες του 1985