Πανεπιστήμιο Μάζαρυκ

Το Πανεπιστήμιο Μάζαρυκ (τσεχ. Masarykova univerzita, λατιν. Universitas Masarykiana Brunensis) είναι το δεύτερο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Τσεχίας και το μεγαλύτερο στην πόλη Μπρνο. Είναι δημόσιο πανεπιστήμιο, που ιδρύθηκε το 1919 και σήμερα αποτελείται από εννέα σχολές και έχει 35.115 φοιτητές. Πήρε το όνομά του από το επώνυμο του ιστορικά πρώτου προέδρου μιας ανεξάρτητης Τσεχοσλοβακίας, του Τόμας Μάζαρυκ, ο οποίος ηγήθηκε της κινήσεως για την ίδρυση ενός δεύτερου πανεπιστημίου στην Τσεχία, μετά το Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα, που είχε ιδρυθεί αιώνες πριν.

Το 1960 το Πανεπιστήμιο μετονομάσθηκε σε «Πανεπιστήμιο Γιαν Εβανγκελίστα Πούρκινιε» (Jan Evangelista Purkyně) προς τιμή του Γ.Ε. Πούρκινιε, ενός Τσέχου ανατόμου και φυσιολόγου. Το 1990, μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, ξαναπήρε την παλαιά του ονομασία.

Ιστορία
Το Πανεπιστήμιο Μάζαρυκ ιδρύθηκε στις 28 Ιανουαρίου 1919 με 4 σχολές: τη Νομική, την Ιατρική, τη Σχολή Θετικών Επιστημών και τη Σχολή Τεχνών. Ο Τόμας Μάζαρυκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου και αργότερα ο πρώτος Πρόεδρος της της Τσεχοσλοβακίας, συνεισέφερε πολύ στην ίδρυση του νέου Α.Ε.Ι. καθώς πίστευε ότι έπρεπε να υπάρχει και ένα δεύτερο πανεπιστήμιο στη χώρα, ώστε να αναπτυχθεί συναγωνισμός μεταξύ τους. Η ίδρυσή του πάντως έγινε δυνατή μόνο μετά την πτώση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, εξαιτίας της αντιστάσεως του ελεγχόμενου από Γερμανούς δημοτικού συμβουλίου του Μπρνο, που φοβόταν τη μεταφορά ισχύος στους Τσέχους κατοίκους της πόλεως. Το Μπρνο ήταν τότε δίγλωσση πόλη. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 1905 είχε λάβει χώρα μια διαδήλωση προς υποστήριξη της ιδρύσεως πανεπιστημίου στο Μπρνο.

Από την αρχή το νέο πανεπιστήμιο υπέφερε από έλλειψη χρημάτων για την ανάπτυξή του. Η εύθραυστη κατάσταση των δημόσιων οικονομικών το 1923-1925, και πάλι με τη διεθνή ύφεση το 1933-1934, οδήγησε σε προτάσεις για την κατάργηση των Σχολών των Τεχνών και των Θετικών Επιστημών. Αμφότερες οι σχολές ωστόσο επεβίωσαν μέχρι τις 17 Νοεμβρίου 1939, οπότε ολόκληρο το ίδρυμα έκλεισε εξαιτίας της γερμανικής κατοχής της χώρας. Υπήρξαν εκτελέσεις και βασανισμοί μερικών καθηγητών του Πανεπιστημίου Μάζαρυκ από τις κατοχικές αρχές, ιδίως από τη Σχολή Θετικών Επιστημών, που έχασε το ένα τέταρτο του διδακτικού προσωπικού του. Πολλές από τις εκτελέσεις έγιναν το 1942 στο στρατόπεδο Μαουτχάουζεν.

Η αναβίωση του πανεπιστημίου μετά το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου συνοδεύθηκε από την εγκαθίδρυση κομμουνιστικού καθεστώτος το 1948, οπότε ένα ποσοστό φοιτητών και φοιτητριών εκδιώχθηκε από το πανεπιστήμιο λόγω αντικομμουνιστικών φρονημάτων, κυμαινόμενο από 5% στην Παιδαγωγική Σχολή μέχρι 46% στη Νομική, η οποία έκλεισε το 1950. Το 1953 η Παιδαγωγική Σχολή ανεξαρτητοποιήθηκε από το πανεπιστήμιο. Τον Αύγουστο του 1960 η κυβέρνηση με διάταγμα έκλεισε τη Φαρμακευτική Σχολή και μετονόμασε το ίδρυμα σε Πανεπιστήμιο Γιαν Εβανγκελίστα Πούρκινιε στο Μπρνο.

Το 1964 η Παιδαγωγική Σχολή επανεντάχθηκε στο πανεπιστήμιο και πέντε χρόνια αργότερα, το 1969, επανιδρύθηκε και η Νομική Σχολή.

Το Πανεπιστήμιο μετονομάσθηκε σε Πανεπιστήμιο Μάζαρυκ στο Μπρνο το 1990 και το 2006 επανήλθε στην αρχική του ονομασία παραλείποντας τη φράση «στο Μπρνο». Το πανεπιστήμιο αναπτύχθηκε μετά το 1990 με την προσθήκη τεσσάρων νέων σχολών (βλ. πίνακα).

Μία νέα πανεπιστημιόπολη κατασκευάσθηκε στο προάστιο Μποχούνιτσε, στα νοτιοδυτικά του κέντρου του Μπρνο, από το 2002 έως το 2015. Αυτή φιλοξενεί το μεγαλύτερο μέρος της Ιατρικής Σχολής, τη Σχολή Σπουδών Αθλητισμού, μέρος της Σχολής Θετικών Επιστημών, καθώς και ερευνητικές εγκαταστάσεις, όπως το «Κεντροευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας και το Ερευνητικό Κέντρο Τοξικών Ουσιών.

Το 2013 το πανεπιστήμιο υπέγραψε μια μακροπρόθεσμη εκμίσθωση από τον δήμο του Μπρνο ενός παλαιού κινηματογράφου («Cinema Scala») που είχε κλείσει το 2011. Η αίθουσα, γνωστή πλέον ως «University Cinema Scala», φιλοξενεί σήμερα διάφορες εκδηλώσεις του πανεπιστημίου, όπως επίσημες τελετές, διαλέξεις και συνέδρια. Η διαχείριση της αίθουσας γίνεται από την εταιρεία «Aeropolis».

Σπουδές

Το 2014 το Πανεπιστήμιο Μάζαρυκ είχε περισσότερους από 35.000 φοιτητές και φοιτήτριες, και περισσότερους από 2.200 διδάσκοντες. Απονέμει πτυχία σε πάνω από 200 διαφορετικά προγράμματα σπουδών, μεταπτυχιακά διπλώματα ειδικεύσεως (master) σε 290 προγράμματα και διδακτορικά σε 130 προγράμματα. Μερικά από αυτά τα προγράμματα προσφέρονται στην αγγλική ή στη γερμανική γλώσσα, καθώς και σε συνδυασμένη μορφή.

Το Γραφείο Διεθνών Σπουδών διευκολύνει την είσοδο και την έξοδο από τη χώρα ξένων για σπουδές. Το ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 το Πανεπιστήμιο είχε περισσότερους από χίλιους αλλοδαπούς φοιτητές και φοιτήτριες. Οι φοιτητές και φοιτήτριες με ειδικές ανάγκες υποβοηθούνται από το «Κέντρο Τειρεσίας» (Teiresiás).

Το πανεπιστημιακό «Μουσείο Μέντελ» εγκαινιάσθηκε το 2007 και είναι αφιερωμένο στην εκλαΐκευση του επιστημονικού έργου και ζωής του Γκρέγκορ Μέντελ, που διεξήγαγε τα πειράματά του στη μονή Αγίου Θωμά των Αυγουστινιανών όπου βρίσκεται σήμερα το Μουσείο. Εκεί γίνονται και οι «Διαλέξεις Μέντελ» από κορυφαίους παγκοσμίως επιστήμονες της γενετικής, της μοριακής βιολογίας, της βιοχημείας, της μικροβιολογίας και της ιατρικής. (Πάντως υπάρχει και ξεχωριστό Πανεπιστήμιο Μέντελ στην πόλη.)

Η «Διάλεξη της Ελευθερίας», ένα δημόσιο «ντιμπέιτ» πάνω σε ένα τρέχον κοινωνικό ζήτημα με εξέχουσες προσωπικότητες λαβαίνει χώρα ετησίως στο University Cinema Scala κατά τη Διεθνή Ημέρα Φοιτητών από το 2014.

Επιστημονική έρευνα

Το Πανεπιστήμιο Μάζαρυκ είναι προσανατολισμένο στην εντατική επιστημονική έρευνα και, μαζί με άλλα Α.Ε.Ι., συμμετέχει στο Κεντροευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (CEITEC]]), ένα ερευνητικό κέντρο για βασική και εφαρμοσμένη έρευνα στο πεδίο των βιοεπιστημών.

Το Πανεπιστήμιο έχει στην ιδιοκτησία του και λειτουργεί τον Πολικό Σταθμό Μέντελ στην Ανταρκτική. Ο σταθμός αυτός, που κατασκευάσθηκε το 2005 και το 2006, διεξάγει βασική βιολογική, γεωλογική και κλιματολογική έρευνα, αλλά είναι επανδρωμένος μόνο τα καλοκαίρια του Νότιου Ημισφαιρίου

Το Γραφείο Μεταφοράς Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Μάζαρυκ ιδρύθηκε το 2005 και αποσκοπεί στην ανάπτυξη πρακτικών εφαρμογών των ερευνητικών αποτελεσμάτων, να υποστηρίξει και να διευκολύνει τη συνεργασία ανάμεσα στην επιστημονική κοινότητα και τη βιομηχανία.

Αξιοσημείωτα πρόσωπα

Στο Πανεπιστήμιο Μάζαρυκ έχουν φοιτήσει και έχουν διδάξει αρκετά αξοσημείωτα πρόσωπα. Μερικά από αυτά είναι τα παρακάτω:

Πρώην φοιτητές
 Γίρι Γκρύγκαρ, αστρονόμος
 Λούμπος Κόχουτεκ, αστρονόμος
 Ότακαρ Μπορόβκα, μαθηματικός
 Λέο Άιτινγκερ, ψυχίατρος
 Ρενάτα Λαξόβα, παιδίατρος και γενετίστρια
 Γιάροσλαβ Μαλίνα, ανθρωπολόγος
 Γιόζεφ Άουγκουστα, παλαιοντολόγος
 Πετρ Νέτσας, διατελέσας πρωθυπουργός της Τσεχίας
 Τόμας Γιούλινεκ, ιατρός και υπουργός Υγείας της Τσεχίας
 Οντρέι Λίσκα, υπουργος Παιδείας και επικεφαλής του Πράσινου Κόμματος της Τσεχίας
 Γιάροσλαβ Σαμπάτα, ψυχολόγος, ακτιβιστής των ανθρώπινων δικαιωμάτων
 Φράντισεκ Βλάτσιλ, σκηνοθέτης και σεναριογράφος
 Μίλαν Ούχντε, θεατρική συγγραφέας και μετέπειτα πρόεδρος της τσεχικής βουλής
 Antonín Tučapský, συνθέτης
 Γιαν Σκάσελ και Ίβαν Μπλάτνυ, ποιητές
 Σάρκα Κάσπαρκοβα, αθλήτρια του στίβου
 Γίρι Χόλικ και Γιόζεφ Άουγκουστα, αθλητές και μετέπειτα προπονητές του χόκεϊ επί πάγου

Διδάξαντες
 Ρόμαν Γιάκομπσον (1896-1982), Ρώσος γλωσσολόγος και θεωρητικός της λογοτεχνίας. 
 Γιάροσλαβ Κρέιτσι (1892-1956), νομικός και πρωθυπουργός του Προτεκτοράτου της Βοημίας και Μοραβίας
 Ματίας Λερχ (1860-1922), μαθηματικός
 Άρνε Νόβακ (1880-1939), ιστορικός της λογοτεχνίας
 Αντονίν Μπάρτονεκ (1926-2016), κλασικός φιλόλογος και ειδικός στον Μυκηναϊκό πολιτισμό
 Φέλιξ Μαρία Ντάβιντεκ (1921-1988), κρυφός επίσκοπος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας
 Φράντισεκ Βλάτσιλ (1924-1999), σκηνοθέτης και σεναριογράφος
 Μπόχουσλαβ Σομπότκα (γενν. 1971), νομικός και πρωθυπουργός της Τσεχίας
 Πετρ Χόραλεκ (γενν. 1986), αστρονόμος-αστροφωτογράφος και καλλιτέχνης
 Τόμας Σπίντλικ (1919-2010), Καρδινάλιος, θεολόγος και προσωπικός πνευματικός του Πάπα Ιωάννη Παύλου του Β΄
 Ζντένεκ Μερίνσκυ (1948-2015), αρχαιολόγος

Δείτε επίσης
 Πανεπιστήμιο του Μπρνο, για έναν κατάλογο όλων των πανεπιστημίων στην πόλη Μπρνο

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Επίσημος ιστότοπος
 Νέα του πανεπιστημίου

Μαζαρυκ