Ναρτσίζα Ζμιχόφσκα

Η Ναρτσίζα Ζμιχόφσκα (πολωνικά: Narcyza Żmichowska) (4 Μαρτίου 1819, Βαρσοβία – 24 Δεκεμβρίου 1876, Βαρσοβία) ήταν Πολωνή μυθιστοριογράφος και ποιήτρια. Είναι γνωστή και από το ψευδώνυμο Γκαμπριέλα. Η Ζμιχόφσκα θεωρείται πρόδρομος του φεμινισμού στη Πολωνία. 

Το πρώτο μυθιστόρημα της Ζμιχόφσκα, το Poganka (Παγανιστής), δημοσιεύτηκε το 1846. Είναι γνωστό ότι στο πρώτο μυθιστόρημα της εκφράζει το ενδιαφέρον της στην Παουλίνα Ζμπίσεφσκα, μια φίλη της. Η αγγλική μετάφραση του βιβλίου εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις του Πανεπιστημίου του Βορείου Ιλινόι το 2012 σε μετάφραση της δρ. Ούρσουλα Φίλιπς. Το 1960 το πανεπιστήμιο του Βρότσουαφ εξέδωσε τις επιστολές που είχε γράψει η Ζμιχόφσκα με παραλήπτες την οικογένεια της και τους φίλους της, σε πέντε τόμους. Στις επιστολές της εξέφρασε το ενδιαφέρον της για τον παντρεμένο άνδρα Έντβαρντ Ντέμποφσκι. Αυτό προκάλεσε ένα γνωστό σκάνδαλο. Η φιλία της με τη συγγραφέα και ακτιβίστρια Μπιμπιάνα Μορατσέφσκα (η οποία ήταν ανύπαντρη από δική της επιλογή, όπως η Ναρτσίζα) διήρκεσε 32 χρόνια.

Βιογραφία 
Η Ζμιχόφσκα έπιασε δουλειά ως παιδαγωγός για τον οίκο ευγενών Ζαμόισκι το 1838. Σε ταξίδι με τον εργοδότη της στο Παρίσι, επανενώθηκε με τον αδερφό της, τον Έραζμ, ο οποίος ήταν Πολωνός επαναστατικός που εξορίστηκε από τη ρωσική Πολωνία (ο όρος ρωσική Πολωνία αναφέρεται στις περιοχές της πρώην Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας που προσαρτήθηκαν από τη Ρωσική Αυτοκρατορία κατά τον τρίτο διαμελισμό της Πολωνίας στα τέλη του 18ου αιώνα) μετά την αποτυχημένη Νοεμβριανή Εξέγερση, την οποία κατέστειλε ο Αυτοκρατορικός Στρατός. Οι πολιτικές και κοινωνικές απόψεις του αδερφού της επηρέασαν σημαντικά τη Ναρτσίζα. Ακολουθώντας τη συμβουλή του, η Ναρτσίζα σπούδασε στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας και έγινε μια από τις πρώτες γυναίκες που εντάχθηκαν στη Γαλλική Ακαδημία.

Η παραμονή στη Γαλλία άλλαξε ολοκληρωτικά τον χαρακτήρα της Ζμιχόφσκα. Άρχισε να εκφράζει δημόσια τις ριζοσπαστικές της απόψεις για τις γυναίκες. Ο μεγαλοαστικός περίγυρος της την αποκαλούσε «εκκεντρική». Χάρη στην τέλεια γνώση γαλλικών που απέκτησε, η Ναρτσίζα κατάφερε να βρει εύκολα δουλειά στην κατεχόμενη Πολωνία. Η Ναρτσίζα έγινε παιδαγωγός των τεσσάρων παιδιών του Στανίσουαφ Κισιελέτσκι, σε ένα κτήμα κοντά στη Γουόμζα. Η Ναρτσίζα έκανε συχνά ταξίδια στη Βαρσοβία, όπου συναντιόταν με άλλους διανοούμενους. Άρχισε να γράφει στο περιοδικό Pierwiosnek (Πρίμουλα), καθώς και σε διάφορα άλλα περιοδικά, όπως τα Pielgrzym (η αρχισυντάκτρια του περιοδικού ήταν η Ελεονώρα Ζιεμιέτσκα) και Przegląd Naukowy, στο οποίο αρθρογραφούσαν και άλλες γυναίκες. Εκείνη την εποχή στη Ρωσική Πολωνία επικρατούσε καθεστώς λογοκρισίας. Η Ζμιχόφσκα ίδρυσε μια ομάδα σουφραζετών, η οποία δραστηριοποιήθηκε στη Βαρσοβία το 1842-1849. Η ομάδα αυτή συμμετείχε και σε αντιτσαρικές δραστηριότητες. Συνελήφθη από τους Ρώσους στο Λούμπλιν και καταδικάστηκε σε τρία χρόνια φυλάκιση για τη συμμετοχή της στην Ένωση του Πολωνικού Λαού, το 1849.

Εργογραφία 
 Poganka (Ο Παγανιστής) 
 Książka pamiątek (Το Βιβλίο των Αναμνηστικών)
 Dwoiste życie (Διπλή Ζωή)
 Czy to powieść;  (Είναι αυτό ένα Μυθιστόρημα;) 
 Ścieżki przez życie (Μονοπάτια μέσα στη Ζωή) 
 Biała róża (Λευκό Ρόδο) 
 Wolne chwile Gabryelli (Οι ελεύθερες στιγμές της Γκαμπριέλας)
 Wykład nauk przeznaczonych do pomocy w domowym wychowaniu panien (Διαλέξεις για την ανατροφή των κοριτσιών)
 Wybór powieści (Συλλογή μυθιστορημάτων)

Παραπομπές 

Πολωνές μυθιστοριογράφοι
Πολωνές ποιήτριες
Πολωνές συγγραφείς
Πολωνοί φεμινιστές
Ενταφιασμοί στο Κοιμητήριο Ποβόνσκι