Μπαρτολομέο Μοντάνια

Ο Μπαρτολομέο Μοντάνια (Bartolomeo (ή Bartolommeo) Montagna,  1450; - 11 Οκτωβρίου 1523) ήταν Ιταλός αναγεννησιακός ζωγράφος που εργάστηκε κυρίως στη Βιτσέντσα . Δημιούργησε επίσης έργα στη Βενετία, τη Βερόνα και την Πάδοβα . Είναι πιο διάσημος για τις πολλές Μαντόνες του και τα έργα του είναι γνωστά για τις απαλές μορφές τους και την απεικόνιση της εκκεντρικής μαρμάρινης αρχιτεκτονικής. Θεωρείται ότι επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τον Τζοβάννι Μπελλίνι, στο εργαστήριο του οποίου μπορεί να είχε εργαστεί περίπου το 1470. Ο Μπενεντέττο Μοντάνια, ένας παραγωγικός χαράκτης, ήταν γιος και μαθητής του και δραστηριοποιήθηκε μέχρι το 1540 περίπου. Αναφέρθηκε στο βιβλίο Vite του Τζόρτζο Βαζάρι ως μαθητής του Αντρέα Μαντένια, αλλά αυτό αμφισβητείται ευρέως από ιστορικούς της τέχνης.

Βιογραφία 
Γεννήθηκε ως Μπαρτολομέο Τσινκάνι (Bartolomeo Cincani) και αργότερα άλλαξε το όνομά του σε Μπαρτολομέο Μοντάνια.  Η πρώτη γνωστή γραπτή καταγραφή της ύπαρξής του χρονολογείται το 1459 και αναφέρεται ως ανήλικος.  Η πρώτη γνωστή τεκμηρίωση του ως ενηλίκου είναι το 1480 ως μάρτυρας μιας διαθήκης.  Οι διαφορές στα δύο έγγραφα σχετικά με την περιουσία του πατέρα του από τα 1467 και 1469 υποδηλώνουν ότι ενηλικιώθηκε  μεταξύ αυτών των δύο ετών.  Λόγω της έλλειψης επίσημης τεκμηρίωσης για τη γέννησή του και τη σύγχυση σχετικά με την ηλικία της νόμιμης ενηλικίωσης στη Βιτσέντσα εκείνη την εποχή, υπάρχει πολλή συζήτηση σχετικά με την πραγματική χρονολογία γέννησής του.  Μερικοί μελετητές συμφώνησαν περίπου στο 1450, ενώ άλλοι τον τοποθετούν γύρω στο 1453-1454. 

Η οικογένειά του προερχόταν από τη Μπρέσια της Ιταλίας και αργότερα μετακόμισε στο Μπίρον περίπου το 1450 πριν εγκατασταθεί στη Βιτσέντσα περίπου το 1460.  Ο αδελφός του, Μπαλντισσέρα (Baldissera), ήταν χρυσοχόος.  Για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και μέχρι τον θάνατό του ήταν κάτοικος της Βιτσέντσα και έζησε σε ένα σπίτι που αγόρασε ακριβώς απέναντι από την Εκκλησία του Σαν Λορέντσο το 1484. Από το 1469-1475 ο Μοντάνια βρισκόταν στη Βενετία πριν επιστρέψει στη Βιτσέντσα, όπου και ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ως ζωγράφος.  Το 1509, μετακόμισε από τη Βιτσέντσα στην Πάδοβα, πιθανώς λόγω του πολέμου στη Βιτσέντσα, και παρέμεινε εκεί μέχρι το 1514. 

Η ταυτότητα της συζύγου του είναι άγνωστη, αλλά είχαν τρεις γιους.  Ένας από τους γιους του, ο Μπενεντέττο Μοντάνια, ήταν επίσης καλλιτέχνης διάσημος για τα χαρακτικά του. Οι άλλοι δύο γιοι του, ο Φιλίππο και ο Πάολο αναφέρονται σε ορισμένες συμβάσεις, αλλά απουσιάζουν από τη διαθήκη του.  Ο Μοντάνια πέθανε στις 11 Οκτωβρίου 1523.  Άφησε την πλειονότητα των περιουσιακών του στοιχείων και την πρακτική του στον γιο του, Μπενεντέττο.

Σταδιοδρομία 
Επειδή η ημερομηνία γέννησης του Μοντάνιαείναι άγνωστη, υπάρχει επίσης συζήτηση για το πότε ακριβώς ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του και πόσον ετών ήταν εκείνη την εποχή.  Καθ 'όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, τα έργα του χαρακτηρίζονται από απλή, λακωνική φύση.  Οι μορφές του φαίνονται συχνά σοβαρές και πλαστικές.

Πρώιμα έργα (1480-1499) 

Η πρώτη του γνωστή τεκμηριωμένη επιτροπή ήταν για δύο πίνακες ζωγραφικής για τη Μεγάλη Σχολή του Αγίου Μάρκου (Scuola Grande di San Marco) στη Βενετία . Οι πίνακες συνάφθηκαν για να απεικονίσουν τον μυθικό Κατακλυσμό και μια άλλη σκηνή από τη Γένεση, ωστόσο η σημερινή τους κατάσταση είναι άγνωστη καθώς καταστράφηκαν σε πυρκαγιά το 1485. Η επόμενη γνωστή καταγραφή εργασίας του Μοντάνια είναι σε ένα ρετάμπλ στο νοσοκομείο της Βιτσέντσα, του οποίου η τρέχουσα τοποθεσία είναι επίσης άγνωστη. 

Ο πρώτος διασωζόμενος πίνακάς του χρονολογείται τον Σεπτέμβριο του 1487 (όπως αναγράφεται στο πίσω μέρος του έργου) για έναν πίνακα της Παναγίας και του Βρέφους με τον Άγιο Σαβαστιανό και τον Άγιο Ρόκκο.  Ένα μικρό έργο που προορίζεται για ιδιωτική χρήση, απεικονίζει τις μορφές σε ένα μαρμάρινο περίβλημα με φόντο ένα τοπίο της Βιτσέντσα.  Αυτός ο πίνακας δείχνει επίσης την πρώτη γνωστή χρήση του τραχείτη (πυριγενές πέτρωμα, αντίστοιχο του συηνίτη) από τον Μοντάνια, μια μοναδική υφή μαρμάρου, η οποία απεικονίζεται στα περισσότερα έργα του.  Περίπου αυτήν την περίοδο, ανατέθηκε επίσης να κάνει το υψηλό ρετάμπλ του Αγίου Βαρθολομαίου της Βιτσέντσα, του οποίου η ακριβής χρονολογία συζητείται συχνά. Αυτό δείχνει επιρροές από πολλά έργα του Τζοβάννι Μπελλίνι που βρίσκονται στη Βενετία και είναι επίσης χρονολογημένα.  Το 1490 ζωγράφισε ένα ρετάμπλ για την Τσερτόζα ντι Παβία (Certosa di Pavia) στην Πάδοβα, απεικονίζοντας την Παναγία και το Βρέφος Ενθρονους με τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή και τον Ιερώνυμο.  Το 1491 ζωγράφισε το ρετάμπλ, το ημιθόλιο και άλλες τοιχογραφίες για την ρητορική αφιερωμένη στον Άγιο Βλάσιο στην εκκλησία του Αγίων Ναζαρίου και Κελσίου στη Βερόνα .  Το ημιθόλιο απεικονίζει τον Άγιο Βλάσιο με συντρόφους και τα τείχη απεικονίζουν άλλες σκηνές από τους θρύλους του Αγίου Βλασίου. Αυτά τα έργα είναι γνωστά για τις ρεαλιστικές ισχνές τους μορφές. Από το 1497-1499 πληρώνονταν κάθε μήνα για να εργαστεί σε ένα ρετάμπλ για την οικογένεια Squarzi. Η τελική πληρωμή του ήταν σε μορφή ακινήτου που διατηρούσε μέχρι το 1503.  Αυτό βρισκόταν σε ένα παρεκκλήσιο στην Εκκλησία του Σαν Μικέλε και είχε τον τίτλο Παναγία Βρεφοκρατούσα Ένθρονη με Αγίους. Τα περιγράμματα αυτού του πίνακα είναι πολύ τολμηρά σε σύγκριση με τα άλλα έργα του και περιλαμβάνουν λεπτομερείς ενδυμασίες. 

Τα πρώτα του έργα χαρακτηρίζονται γενικά από τη χρήση αρχιτεκτονικής από τραχείτη και από μια συγκεκριμένη τοποθέτηση του χεριού της Παναγίας, δείχνοντας τον μέσο και τον παράμεσο δάχτυλο που αγγίζουν και διαχωρίζονται ευρέως από το δείκτη και το ροζ δάχτυλο. Επίσης, διακρίνονται συνήθως από τη συμμετρία, την οργάνωση, το εξίσου κατανεμημένο φως και την ποιότητα που μοιάζει με πλαστικό στα σχήματα.

Έργα ωριμότητας (1499 - 1507) 
Ένα ρετάμπλ στο Άγιο Μιχαήλ της Βιτσέντσα ( Virgin and Child with Four Saints and Music-Making Angels ) από το 1499 θεωρείται από πολλούς ιστορικούς τέχνης ως σημείο καμπής στο στυλ του Μοντάνια. Αυτή η εξέλιξη στο ύφος του χαρακτηρίζεται από την αλλαγή του τόνου και τη χρήση πιο ζεστών και πλουσιότερων χρωμάτων.  Αυτή η συγκεκριμένη ζωγραφική απεικονίζει μια υπαίθρια σκηνή και είναι παραλλαγή έργου του Τζοβάννι Μπελλίνι.  Περίπου εκείνη την περίοδο ολοκλήρωσε επίσης ένα άλλο ρετάμπλ σε ύφος του Μπελλίνι για τον Άγιο Βαρθολομαίο στη Βιτσέντσα, την Παναγία Βρεφοκρατούσα με τις Αγίες Μόνικα και Μαρία. Το 1500 ο Μοντάνια ολοκλήρωσε μια Pieta στην εκκλησία "Madonna del Monte." Ο πίνακας απεικονίζει την Παναγία να κρατά το πτώμα του Χριστού και τη Μαρία Μαγδαληνή να φιλά τα πόδια του. Συνοδεύονται από τον Άγιο Ιωάννη και τον Άγιο Ιωσήφ . Ο πίνακας έχει θαμπά χρώματα και γίνεται χρήση συνεχών γραμμών ως συνθετικού στοιχείου, μια αυξανόμενη τάση στους αναγεννησιακούς πίνακες.  Αυτός ο πίνακας χαρακτηρίζεται από μια λιγότερο άκαμπτη μορφή από τα προηγούμενα έργα του Μοντάνια. Την ίδια χρονιά ολοκλήρωσε επίσης την Παναγία και τον Άγιο Ιωσήφ Λατρεύοντας τον Χριστό στην Εκκλησία του Ορτζάνο. Αυτός ο πίνακας  απεικονίζει το βρέφος Ιησού να στέκεται, πλαισιωμένο από τις απαλές μορφές της Παναγίας και του Αγίου Ιωσήφ. 

Περίπου εκείνη την εποχή ο Επίσκοπος της Βιτσέντζα, Καρδινάλιος Μπαττίστα Ζένο, ανέθεσε επίσης στο  Μοντάνια να δημιουργήσει έναν πίνακα ζωγραφικής της Παναγίας και του Βρέφους με Οκτώ Αγίους για τον Καθεδρικό Ναό της Βιτσέντσα . Αυτή η εργασία χάθηκε μετά το 1779, αλλά τεκμηριώνεται σε πολλές εγγραφές.  Το 1504 ο Μοντάνια ταξίδεψε στη Βερόνα για να ολοκληρώσει τοιχογραφίες για τη χοροστάσιο και τους θόλους του παρεκκλησίου του Σαν Μπάτζο απεικονίζει πολλές σκηνές του Αγίου Βλασίου. Λόγω της επιτυχίας αυτού του έργου, το 1507 ανατέθηκε να κάνει το ρετάμπλ για την Εκκλησία του Αγίου Σεβαστιανού στη Βερόνα, που απεικονίζει την Παναγία και το Βρέφος Ενθρονισμένους με τον Άγιο Σεβαστιανό και τον Άγιο Ιερώνυμο. Αυτό το έργο χαρακτηρίζεται από έντονα χρωματισμένη αρχιτεκτονική, παράξενο σχήμα θρόνου και περίτεχνα ενδύματα.  Αφού επέστρεψε στη Βιτσέντσα, η Μοντάνα ολοκλήρωσε τον πίνακα της Παναγίας μεταξύ του Αγίου Αντωνίου και του Ιωάννη του Ευαγγελιστή για τον Σαν Λορέντσο. Αυτό θεωρείται συχνά το ανώτατο σημείο των δημιουργιών του Μοντάνια.

Το ύφος του Μοντάνια εκείνη την εποχή φημίζεται για τις εκκεντρικές του ιδιότητες παρά την τάση ενός πιο ώριμου ύφους που υιοθετήθηκε από τους συνομηλίκους του.  Οι πίνακες του συχνά περιελάμβαναν φωτεινά χρώματα, διακοσμητική αρχιτεκτονική, λεπτομερή υφάσματα και έντονες γωνίες.  Παρά τα φωτεινά χρώματα και τις έντονες γωνίες, οι ανθρώπινες μορφές που απεικονίζονται σε αυτά ήταν συχνά πιο γεμάτες και πιο απαλές.

Ύστερα έργα (1507-1522) 
Ο τελευταίος χρονολογημένος γνωστός πίνακας του Μοντάνια χρονολογείται από το 1507 αν και υπάρχουν πολλοί πίνακες που έχουν χρονολογηθεί από μελετητές μετά από αυτό το διάστημα. Οι πίνακες από τα τελευταία 15 χρόνια της ζωής του θεωρούνται συχνά κατώτεροι από τους υπόλοιπους της σταδιοδρομίας του.  Το ύφος του ήταν αισθητά διαφορετικό στα χρόνια που πέρασε στην Πάδοβα (1509-1514), απεικονίζοντας περισσότερα τοπία, ηλιοβασιλέματα και θερμά χρώματα ενσωματωμένα στη χαρακτηριστική του αρχιτεκτονική εμφάνιση.  Το ύφος του ήταν πιο ασυνεπές, αλλά συχνά περιελάμβανε πληρέστερες μορφές, βαθύτερες σκιές και λιγότερο γωνιακές λεπτομέρειες.  Παραδείγματα έργων της εποχής του Μοντάνια στην Πάδοβα που παρουσιάζουν αυτό το ύφος είναι η Εκταφή του Αγίου Αντωνίου για τη Σχολή του Αγίου Αντωνίου (Scuola di San Antonio) και η Παναγία και το Βρέφος με Τέσσερις Αγίους στην Αγία Μαρία στο Βάντσο. Το 1517 ο Μοντάνιαεπέστρεψε στη Βιτσέντσα. Το 1522 του ανατέθηκε από τη Σχολή του Αγίου Ιακώβου (Scuola di San Giuseppe) να ζωγραφίσει ένα ρετάμπλ για την Κολόνια Βενέτα (δήμος στην επαρχία της Βερόνα).  Αυτό απεικονίζει την Παναγία, το Βρέφος, τρεις βοσκούς, τον Άγιο Ιωσήφ και τον Άγιο Σεβαστιανό.

Επιρροές 
Δεν υπάρχει γραπτή καταγραφή για την εκπαίδευση του Μοντάνια ως ζωγράφου, αλλά υπάρχουν πολλές εικασίες και συζητήσεις σχετικά με τις επιρροές του.  Στη δεύτερη έκδοση του  Vite, ο Τζόρτζο Βαζάρι αναγράφει ότι ο Μοντάνιαέμαθε να σχεδιάζει από τον Αντρέα Μαντένια, αλλά δεν διευκρινίζει αν το έκανε ως πραγματικός μαθητής ή αν μελετούσε ιδιωτικά τα έργα του Μαντένια.  Γενικά συμφωνείται ότι ο Μοντάνια επηρεάστηκε από τους Τζοβάννι Μπελλίνι, Αντονέλλο ντα Μεσσίνα και Αλβίζε Βιβαρίνι. Είναι γενικά αποδεκτό ότι ο Μπελίνι είχε την πιο ισχυρή επιρροή στα έργα του Μοντάνια,  αλλά αν ήταν στην πραγματικότητα μαθητής οποιουδήποτε από αυτούς τους καλλιτέχνες και με ποια σειρά συζητείται πολύ.  Η χρήση περίπλοκων και γωνιακών υφασμάτων του Μοντάνια συνδέεται με τα έργα του Βιβαρίνι.  Τα έργα του εμπνευσμένα από τον Αντονέλλο χαρακτηρίζονται από στρογγυλεμένες φόρμες, ενώ αυτά που εμπνέονται από τον Μπελλίνι έχουν λεπτότερες και πιο έντονες μορφές.  Η μετάβασή του στη χρήση φωτεινότερων και πλουσιότερων χρωμάτων αργότερα στη ζωή αποδίδεται επίσης στην επιρροή του Μπελλίνι.  Ένα σχέδιο με προηγουμένως εσφαλμένη μετάφραση αποδόθηκε στον Μοντάνια, αλλά σήμερα έχει αναγνωριστεί ως δώρο από τον Μπελλίνι στον Μοντάνια  Ωστόσο, αυτό δεν επιβεβαιώνει τον Μπελίλνι ως πδάσκαλο ηουΜοντάναι, καθώς ήταν κοινό στους καλλιτέχνες της αΑαγέννησης να δώίδουνο ένας στον άλλο σχέδια.  Πολλοί από τους πίνακες τουΜοντάνιαδ ανείζονται συνθέσεις από αυτούς τους καλλιτέχνες, μια κοινή πρακτική στην ιταλική αναγεννησιακή ζωγραφική .

Κατάλογος έργων 

Μόνιμες Συλλογές που διατηρούν έργα του Μπερτολομέο Μοντάνια

 Παναγία Βρεφοκρατούσα (περ. 1490-1510) - Ρέικσμουζεουμ, Άμστερνταμ 
 Παναγία Βρεφοκρατούσα  (περ. 1485-1523) - Μουσείο Τέχνης Walters, Βαλτιμόρη 
 Παναγία Βρεφοκρατούσα,  Παναγία Βρεφοκρατούσα  - Δημοτικά μουσεία, Μπελλούνο
 Παναγία, Ιησούς και αρκετοί Άγιοι, Παναγία Βρεφοκρατούσα και Άγιος Ιερώνυμος, Άγιος Σεβαστιανος και Άγιος Ρόκκο - Ακαδημία Καρράρα, Μπέργκαμο 
 Παναγία Βρεφοκρατούσα και δύο Άγιοι(1515) Αναστημένος Χριστός και Μαρία Μαγδαληνή - Μουσεία του Βερολίνου 
 Κεφάλι και χέρια μιας Παναγίας που προσεύχεται - Βρέμη 
 Άγιος Σεβαστιανός (πενάκι και καφέ μελάνι / χαρτί) - Μουσείο Fitzwilliam, Κέιμπριτζ
 Παναγία Βρεφοκρατούσα Ένθρονη - Γλασκώβη 
 Παναγία Βρεφοκρατούσα με Άγιο(περ. 1483-1499) - Πινακοθήκη Γουόκερ, Λίβερπουλ 
 Αγία οικογένεια (περ. 1500, λάδι / ξύλο) - Πινακοθήκη Κουρτώ, Λονδίνο 
 Άγιος Ζήνωνας, Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής και γυναίκα Μάρτυς (περ. 1495, λάδι / ξύλο / καμβά) Παναγία Βρεφοκρατούσα (περ. 1485-1487, τέμπερα / ξύλο). Παναγία Βρεφοκρατούσα (περ. 1504-1506, λάδι / ξύλο / καμβά) - Εθνική Πινακοθήκη, Λονδίνο 
Άγιος Ιερώνυμος - Άγιος Παύλος- Μουσείο Poldi Pezzoli, Μιλάνο 
 Παναγία Βρεφοκρατούσα με Αγίους (1498, λάδι / καμβά)  Άγιος Ιερώνυμο (περ. 1500, λάδι / καμβά) - Πινακοθήκη Μπρέρα, Μιλάνο 
 Παναγία λατρεύει το Βρέφος (λάδι / ξύλο) Αγία Ιουστίνα της Πάδοβας (περ. 1490-1500, θραύσμα πετρελαίου / ξύλου) - Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη 
 Άγιος Ιερώνυμος μετανοών - Εθνική Πινακοθήκη του Καναδά, Οττάβα 
 Χριστός που μεταφέρει τον σταυρό (περ. 1503, λάδι / ξύλο). Το περιστατικό στην ιστορία του Vestal Claudia ( τέμπερα / ξύλο), Ο γάμος του Αντιόχου και της Στρατονίκης (περ. 1490-1495, τέμπερα / ξύλο), η Παναγία Βρεφοκρατούσα (περ. 1480-1489, τέμπερα / ξύλο) - Ασμόλειο μουσείο  Οξφόρδη 
 Ecce Homo (περ. 1500, λάδι / ξύλο);  Τρία παιδιά που παίζουν μουσικά όργανα - Λούβρο, Παρίσι 
 Λατρεία του Βρέφους Ιησού - Μουσείο Καλών Τεχνών, Στρασβούργο
 Τοπίο με κάστρο (περ. 1495-1505, λάδι / ξύλο) - Εθνικό Μουσείο Δυτικής Τέχνης, Τόκιο 
 Ο Ιησούς μεταξύ Αγίου Ρόκκο και Αγίου Σεβαστιανού. Παναγία με τους Αγίους Σεβαστιανό και Ιερώνυμο - Βενετία 
 Παναγία Βρεφοκρατούσα με τον Άγιο Ιωσήφ (περ. 1520, τέμπερα / καμβά) - Μουσείο Κορρέρ, Βενετία 
 Ο Άγιος Πέτρος Ευλογών με Δωρητή (περ. 1505, λάδι / ξύλο) - Πινακοθήκη της Ακαδημίας, Βενετία 
 Παναγία Βρεφοκρατούσα - Δημοτικά μουσεία, Βερόνα 
 Παρθένος Μαρία με Βρέφος ανάμεσα στις Αγίες Λουκία και Μαγδαληνή (ζωγραφική βωμού) - Καθεδρικός ναός της Βιτσέντσα, Βιτσσέντσα
 Παναγία Βρεφοκρατούσα μετον Άγιο Ιωάννη,  Παναγία Βρεφοκρατούσα, Παναγία με τέσσερις Αγίους (λάδι / ξύλο) Γέννηση ; Παναγία με τον Άγιο Ιωάννη και τον Άγιο Ιερώνυμο. Χριστός που φέρει το σταυρό (λάδι / ξύλο) Παναγία, Αγία Οικογένεια ; Παναγία Βρεφοκρατούσα και ο Άγιος Ιωάννης ως παιδί, Παναγία Βρεφοκρατούσα με τις Αγίες Μόνικα και Μαρία (περ. 1482, λάδι / ξύλο) - Δημοτικά μουσεία, Βιτσέντσα
 Παναγία Βρεφοκρατούσα (περ. 1490, λάδι / ξύλο) - Εθνική Πινακοθήκη, Ουάσινγκτον DC 
 Παναγία Βρεφοκρατούσα (τέμπερα/ πάνελ) - Μουσείο Τέχνης Γούστερ, MA

Δείτε επίσης
 Κατάλογος Ιταλών ζωγράφων

Παραπομπές 

Ιταλοί ζωγράφοι
Ιταλοί αναγεννησιακοί ουμανιστές