Δρόμος του κεχριμπαριού

Ο δρόμος του κεχριμπαριού ήταν μια αρχαία εμπορική οδός για τη μεταφορά κεχριμπαριού από τις παράκτιες περιοχές της Σικελίας και αργότερα από τη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική Θάλασσα στη Μεσόγειο Θάλασσα. Τα προϊστορικά εμπορικά δρομολόγια μεταξύ Βόρειας και Νότιας Ευρώπης καθορίστηκαν από το εμπόριο κεχριμπαριού.

Ως σημαντικό εμπόρευμα, που μερικές φορές ονομάστηκε «χρυσός του Βορρά», το κεχριμπάρι μεταφέρθηκε από τις ακτές της Βόρειας Θάλασσας και της Βαλτικής Θάλασσας μέσω των ποταμών Βιστούλα και Δνείπερου στην Ιταλία, την Ελλάδα, τη Μαύρη Θάλασσα, τη Συρία και την Αίγυπτο, για μια περίοδο χιλιάδων ετών.

Αρχαιότητα 
Το παλαιότερο εμπόριο κεχριμπαριού ξεκίνησε από τη Σικελία. Το εμπόριο κεχριμπαριού της Σικελίας κατευθύνθηκε στην Ελλάδα, τη Βόρεια Αφρική και την Ισπανία. Το κεχριμπάρι της Σικελίας ανακαλύφθηκε επίσης στις Μυκήνες από τον αρχαιολόγο Ερρίκο Σλήμαν. Αυτό το κεχριμπάρι εμφανίστηκε επίσης σε τοποθεσίες στη νότια Ισπανία και την Πορτογαλία και η διανομή του είναι παρόμοια με εκείνη του ελεφαντόδοντου, οπότε είναι πιθανό ότι το κεχριμπάρι από τη Σικελία έφτασε στην Ιβηρική χερσόνησο μέσω επαφών με τη Βόρεια Αφρική (Πανεπιστήμιο της Γρανάδας υπό τη διεύθυνση του Μερθέντες Μπουρίγιο-Μπαρόσο). Μετά από ελάττωση της κατανάλωσης και του εμπορίου κεχριμπαριού στις αρχές της Εποχής του Χαλκού, περίπου το 2.000 π.Χ., η επιρροή του κεχριμπαριού της Βαλτικής πήρε σταδιακά τη θέση της Σικελίας σε όλη την Ιβηρική χερσόνησο, ξεκινώντας από το 1000 π.Χ.. Τα νέα στοιχεία προέρχονται από διάφορες αρχαιολογικές και γεωλογικές τοποθεσίες στην Ιβηρική χερσόνησο.

Τουλάχιστον από τον 16ο αιώνα π.Χ., το κεχριμπάρι μεταφέρθηκε από τη Βόρεια Ευρώπη στην περιοχή της Μεσογείου. Το διακοσμητικό στο στήθος του Αιγύπτιου Φαραώ Τουταγχαμών (περίπου 1333-1324 π.Χ.) περιέχει μεγάλες χάντρες από κεχριμπάρι της Βαλτικής. Ο Χάινριχ Σλήμαν βρήκε κεχριμπάρι από τη Σικελία στις Μυκήνες, όπως φαίνεται από τη φασματοσκοπική έρευνα. Η ποσότητα κεχριμπαριού στον Βασιλικό Τάφο της Κάτνα της Συρίας, είναι απαράμιλλη για γνωστές τοποθεσίες της δεύτερης χιλιετίας π.Χ. στο Λεβάντε και την Αρχαία Εγγύς Ανατολή. Το κεχριμπάρι στάλθηκε από τη Βόρεια Θάλασσα στο ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς ως προσφορά. Από τη Μαύρη Θάλασσα, το εμπόριο θα μπορούσε να συνεχιστεί στην Ασία κατά μήκος του Δρόμου του Μεταξιού, μιας άλλης αρχαίας εμπορικής οδού.

Στα ρωμαϊκά χρόνια, μια κύρια διαδρομή υπήρχε νότια από τις ακτές της Βαλτικής (σύγχρονη Λιθουανία), ολόκληρο το μήκος Βορρά-Νότου της σύγχρονης Πολωνίας (πιθανότατα μέσω του οικισμού Μπισκούπιν της Εποχής του Σιδήρου), μέσω της γης των Βόιων (σύγχρονη Τσεχία και Σλοβακία) στην κορυφή της Αδριατικής Θάλασσας (Ακυληία από τον σύγχρονο κόλπο της Βενετίας). Μαζί με το κεχριμπάρι, άλλα προϊόντα, όπως η γούνα και το δέρμα των ζώων, το μέλι και το κερί, εξάγονταν στη Ρώμη με αντάλλαγμα ρωμαϊκό γυαλί, ορείχαλκο, χρυσό και έγχρωμα μέταλλα, όπως κασσίτερος και χαλκός, στην πρώιμη περιοχή της Βαλτικής. Καθώς αυτός ο δρόμος ήταν μια προσοδοφόρα εμπορική οδός που συνέδεε τη Βαλτική με τη Μεσόγειο, κατασκευάστηκαν ρωμαϊκές στρατιωτικές οχυρώσεις κατά μήκος της διαδρομής για την προστασία των εμπόρων από γερμανικές επιδρομές.

Οι παλαιές πρωσικές πόλεις Κάουπ και Τρούσο στη Βαλτική ήταν τα σημεία εκκίνησης της διαδρομής προς το νότο. Στη Σκανδιναβία, ο δρόμος του κεχριμπαριού πιθανότατα ανέδυσε τον ακμάζων πολιτισμό της σκανδιναβικής εποχής του Χαλκού, φέρνοντας επιρροές από τη Μεσόγειο Θάλασσα στις βορειότερες χώρες της Ευρώπης.

Το Όμπλαστ του Καλίνινγκραντ αναφέρεται περιστασιακά στα ρωσικά ως  , που σημαίνει «περιοχή κεχριμπαριού».

Γνωστοί δρόμοι του κεχριμπαριού ανά χώρα

Πολωνία 
Ο κοντινότερος (και πιθανώς παλαιότερος) δρόμος απόφευγε τις αλπικές περιοχές και οδηγούσε από τις ακτές της Βαλτικής (σήμερα Λιθουανία και Πολωνία), μέσω των Μπισκούπιν, Μίλιτς, Βρότσουαφ, της Κοιλάδας Κουόντζκο (λιγότερο συχνά μέσω της Πύλης της Μοραβίας), διέσχισε τον Δούναβη κοντά στο Καρνούς στην Επαρχία Νωρικόν, πήγαινε νοτιοδυτικά δίπλα από τις Πτούι, Τσέλιε, Ήμονα και Ναύπορτον και έφτανε στις Πάντοβα και Ακυληία στην ακτή της Αδριατικής. Μία από τις παλαιότερες κατευθύνσεις του τελευταίου σταδίου του δρόμου του κεχριμπαριού στα νότια του Δούναβη, που αναφέρετε στον μύθο για τους Αργοναύτες, χρησιμοποίησε τους ποταμούς Σάβος και Κούπα, καταλήγοντας σε έναν σύντομο ηπειρωτικό δρόμο από το Ναύπορτον προς την Tarsatica (Τσατ, Ριέκα) στην ακτή της Αδριατικής.

Γερμανία 

Αρκετοί δρόμοι συνέδεαν τη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική Θάλασσα, ιδίως την πόλη του Αμβούργου με το Πέρασμα Μπρένερ, προχωρώντας νότια προς το Μπρίντιζι (στη σημερινή Ιταλία) και την Αμβρακία (σημερινή Ελλάδα).

Ελβετία 
Η ελβετική περιοχή δείχνει έναν αριθμό αλπικών δρόμων, που συγκεντρώνονται γύρω από την πρωτεύουσα Βέρνη και πιθανότατα προέρχονται από τα σύνορα του ποταμού Ροδανού και του Ρήνου.

Ολλανδία 
Ένα μικρό τμήμα, συμπεριλαμβανομένων των Μπάαρν, Μπάρνεφελτ, Άμερσφοορτ και Αμερόνχεν, συνέδεαν τη Βόρεια Θάλασσα με τον Κάτω Ρήνο.

Βέλγιο 
Ένα μικρό τμήμα οδηγούσε νότια από την Αμβέρσα και την Μπρυζ στις πόλεις Μπρεν-λ΄Αλό και Μπρεν-λε-Κομτ, όπου αρχικά οι δύο τους ονομάστηκαν «Μπρένια-Μπρένα». Η διαδρομή συνεχίστηκε ακολουθώντας τον ποταμό Μεύση προς τη Βέρνη στην Ελβετία.

Νότια Γαλλία και Ισπανία 
Διαδρομές που συνδέονταν με τοποθεσίες εύρεσης κεχριμπαριού στο Αμπάρ (κοντά στο Μπορντώ), οδηγούν στο Μπεάρν και στα Πυρηναία. Διαδρομές που συνδέουν τις τοποθεσίες εύρεσης κεχριμπαριού στη βόρεια Ισπανία και στα Πυρηναία ήταν μια εμπορική διαδρομή προς τη Μεσόγειο Θάλασσα.

Σύγχρονη χρήση του «δρόμου του κεχριμπαριού» 
Υπάρχει μια τουριστική διαδρομή που εκτείνεται κατά μήκος της ακτής της Βαλτικής από το Καλίνινγκραντ έως τη Λετονία, που ονομάζεται "Amber Road".

Οι τοποθεσίες του «δρόμου του κεχριμπαριού» είναι:

 Μουσείο Κεχριμπαριού Μιζγκίρις στη Νίντα
 Κόλπος του Κεχριμπαριού στο Γουόντκραντε
 Μουσείο Ελάσσονος Ιστορίας της Λιθουανίας
 Συλλογή Κεχριμπαριού στο Κάρκλε, Λιθουανία
 Μουσείο Κεχριμπαριού της Παλάνγκα
 Ανοιχτό εργαστήριο κεχριμπαριού στην Παλάνγκα
 Μουσείο Κεχριμπαριού στο Γκντανσκ

Στην Πολωνία, ο αυτοκινητόδρομος βορρά-νότου Α1 ονομάζεται επίσημα Αυτοκινητόδρομος Κεχριμπαριού.

Η Διαδρομή Κεχριμπαριού EV9 είναι μια διαδρομή ποδηλασίας μεγάλων αποστάσεων μεταξύ του Γκντανσκ της Πολωνίαςς και της Πούλα της Κροατίας, που ακολουθεί την πορεία του δρόμου του κεχριμπαριού.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 OWTRAD-επιστημονική περιγραφή του δρόμου του κεχριμπαριού στην Πολωνία
 Έργο παραδοσιακών εμπορικών διαδρομών παλαιού κόσμου (OWTRAD)
 Γιοάννες Ρίχτερ - «Die Bernsteinroute bei Backnang» (αρχείο pdf)

Κεχριμπάρι
Εμπορικοί δρόμοι
Ευρωπαϊκή ιστορία
Προϊστορική Πολωνία
Προϊστορική Λιθουανία