Λουκρητία των Έστε

Η Λουκρητία των Έστε (16 Δεκεμβρίου 1535-12 Φεβρουαρίου 1598) ήταν Ιταλίδα πριγκίπισσα του Οίκου των Έστε. Ήταν μια από τις πιο μορφωμένες γυναίκες της γενιάς της, και προστάτιδα επιστημόνων και καλλιτεχνών.

Ζωή

Πρώτα χρόνια
Γεννημένη στη Φεράρα στις 16 Δεκεμβρίου 1535, ήταν το τρίτο παιδί και η δεύτερη κόρη του Έρκολε Β΄ των Έστε, του Δούκα της Φεράρα και της Ρενέ της Γαλλίας. Οι εκ πατρός παππούδες της ήταν ο Αλφόνσος Α΄ των Έστε και η διάσημη Λουκρητία Βοργία. Οι εκ μητρός παππούδες της ήταν ο Βασιλιάς Λουδοβίκος ΙΒ΄ της Γαλλίας και η Άννα της Βρετάνης. Η Λουκρητία πήρε το όνομά της από την εκ πατρός γιαγιά της.

Εξαιτίας των προσπαθειών της Δούκισσας Ρενέ, η οποία προσκάλεσε ταλαντούχους δασκάλους στο δουκάτο της Φεράρα για τα παιδιά της, η Λουκρητία, μαζί με τις αδελφές της Άννα και Ελεονόρα, έλαβαν εξαιρετική εκπαίδευση. Οι πριγκίπισσες μελέτησαν αρχαίες και σύγχρονες γλώσσες, κλασική λογοτεχνία, φιλοσοφία και ποίηση, μουσική και φωνητική. Οι δάσκαλοι της Λουκρητίας ήταν οι ανθρωπιστές Olympia Fulvia Morata, Franciscus Portus, Aonio Paleario και Bartolomeo Ricci. Αγαπούσε το θέατρο και ήταν προστάτιδα πολλών επιστημόνων και τεχνών, μεταξύ των οποίων ήταν ο φιλόσοφος Φραγκίσκος Πατρίκιος και ο ποιητής Τορκουάτο Τάσσο, ο οποίος αφιέρωσε το ποίημα "O figlie di Renata (Ω κόρες της Ρενάτα)" στη Λουκρητία και την Ελεονώρα, τη μικρότερη αδερφή της.

Η ζωή της Λουκρητίας άλλαξε λίγο μετά το θάνατο του πατέρα της το 1559, όταν η μητέρα της επέστρεψε στην πατρίδα της. Η πριγκίπισσα αγαπούσε τις τελετές του βασιλείου και σύντομα προκάλεσε κουτσομπολιά για τη συμπεριφορά της. Μπήκε σε μια σχέση με τον καπετάνιο της φρουράς του Ducal, Κόμη Έρκολε Κοντράρι, μια σχέση που συνέχισε ακόμη και μετά τον γάμο της. Μαθαίνοντάς το αυτό, στις 2 Αυγούστου 1575, ο αδερφός της Αλφόνσος διέταξε να μεταφερθούν και οι δύο στο Παλάτι του Δούκα στη Φεράρα και, όταν τους έφεραν, διέταξε να στραγγαλιστεί ο Κόμης Κοντράρι μπροστά στην αδερφή του. Ωστόσο, αυτό δεν επηρέασε τις συνήθειες της Λουκρητίας: μετά από λίγο καιρό, μπήκε σε μια νέα ερωτική σχέση με τον Κόμη Λουίτζι Μοντεκούκουλι.

Δυστυχισμένος γάμος
Η Λουκρητία παρέμεινε άγαμη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε ηλικία 35 ετών, συμφώνησε να παντρευτεί τον 20χρονο Φραντσέσκο Μαρία Β΄ ντελλα Ρόβερε, κληρονόμο του Ουρμπίνο. Η απόφαση της πριγκίπισσας αφορούσε τα συμφέροντα της οικογένειάς της: σε περίπτωση απουσίας αρρένων κληρονόμων στον κύριο κλάδο του Οίκου των Έστε, οι τίτλοι τους πρέπει να επιστρέψουν στα παπικά κράτη. Ο Δούκας Αλφόνσο Β΄ δεν είχε [αιδιά παρά το γεγονός ότι έχει παντρευτεί δύο φορές. Ο μόνος που θα μπορούσε να τον διαδεχθεί, ήταν ο ξάδερφος τους, Τσέζαρε ντ'Έστε. Έτσι, η γαμήλια ένωση μεταξύ των Οίκων των Έστε και του ντελλα Ρόβερε έπρεπε να μαρτυρήσει την αμοιβαία υποστήριξη μεταξύ των δύο δυναστειών, εάν ήταν απαραίτητο.

Στις 18 Φεβρουαρίου 1570 πραγματοποιήθηκε η γαμήλια τελετή στη Φεράρα, μετά την οποία το ζευγάρι αναχώρησε για το Πέζαρο. Ως προίκα, η Λουκρητία έλαβε το ποσό των 150.000 δουκάτων. Η σχέση της με τον πεθερό της ήταν καλή: ο δούκας Γκιουμπάλντο δεν παρενέβη στα χόμπι της νύφης του για ποίηση, μουσική και θεατρικές παραστάσεις. Μετά το θάνατο του πατέρα του στις 28 Σεπτεμβρίου 1574, ο Φραντσέσκο έγινε δούκας. Η σχέση της Λουκρητίας με τον μικρότερο σύζυγό της ήταν πάντα δύσκολη: χωρίς δισταγμό, ο Δούκας επεσήμανε ότι η αποτυχία παραγωγής απογόνων ήταν μόνο σφάλμα της Λουκρητίας λόγω της μεγάλης ηλικίας της, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος την είχε μολύνει με σύφιλη.

Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, η Λουκρητία βρήκε μια μεγάλη πηγή παρηγοριάς στη φιλία της με τον Τορκουάτο Τάσσο. Μετά από οκτώ χρόνια γάμου και μέσω της διαμεσολάβησης του Καρδινάλου Κάρλο Μπορρομέο, το ζευγάρι του Ουρμπίνο κατάφερε τελικά να χωρίσει. Στις 31 Αυγούστου 1578, η Αγία Έδρα επέτρεψε στους συζύγους να ζήσουν χωριστά, αλλά ο γάμος τους δεν ακυρώθηκε. Η Λουκρητία επέστρεψε στη Φερράρα, ενώ στην πραγματικότητα συνέχισε να είναι η σύζυγος του Δούκα του Ουρμπίνο. Μόνο μετά το θάνατό της, ο Φραντσέσκο μπόρεσε να συνάψει νέο γάμο, με τη Λιβία ντελλα Ρόβερε στον οποίο είχε κληρονόμο.

Μετέπειτα ζωή
Ξεκινώντας από το 1575, η Λουκρητία είχε όλο και πιο τεταμένες και δύσκολες σχέσεις με τα μέλη της οικογένειάς της, αφού ο εραστής της Κόμης Ερκόλε Κοντράρι σκοτώθηκε από τον αδερφό της Αλφόνσο μετά την ανακάλυψη της σχέσης τους. Η Λουκρητία έγινε υπερασπίστρια του συμφέροντος της Αγίας Έδρας εναντίον της οικογένειάς της και του Δουκάτου της Φεράρα, και αυτό σε μια κρίσιμη πολιτική φάση, μετά τη δημοσίευση, το 1567, του "Papal Bull Prohibitio alienandi et infeudandi civitates et loca Sanctae Romanae Ecclesiae", στον οποίο απαγορεύτηκε σε νόθους κληρονόμους να κληροδοτήσουν εκκλησιαστικά φέουδα.

Ο θάνατος του Αλφόνσου το 1597 χωρίς απογόνους τερμάτισε τον κύριο κλάδο του Οίκου των Έστε, ο οποίος κυβέρνησε τη Φερράρα από τον 12ο αιώνα. Η Λουκρητία ήταν ένας σημαντικός και αποφασιστικός σύμμαχος του Παπισμού. Ήταν εντελώς εχθρική προς τον διορισμένο κληρονόμο του αδελφού της, Τσέζαρε. Ωστόσο, ο Τσέζαρε, εμπιστευόμενος την εγγύτητα της Λουκρητίας και τις επαφές της με τη Ρώμη και υποτιμώντας το μίσος που είχε για αυτόν και τη δυναστεία των Έστε,την έστειλε να συναντήσει τον Καρδινάλιο Πιέτρο Αλομπραντίνι, τον παπικό κληρονόμο που είχε οριστεί να αναλάβει τη θέση της Φεράρα. Η συνάντηση, γνωστή ως Σύμβαση Φαένζα πραγματοποιήθηκε στη Φαένζα στις 13 Ιανουαρίου 1598. Συμφωνήθηκε ότι η Αγία Έδρα θα έπαιρνε αποτελεσματικό έλεγχο όχι μόνο στη Φερράρα αλλά και σε άλλα εδάφη που δεν ήταν παπικά φέουδα με βεβαιότητα και που θα μπορούσαν να είχαν παραμείνει στους Έστε, όπως τα Comacchio, Lugo, Bagnacavallo και Conselice. Εγκαταλειμμένος από τους ξένους συμμάχους του, ο Τσέζαρε αναγκάστηκε να αποδεχτεί αυτούς τους σκληρούς όρους και έπρεπε να φύγει από τη Φεράρα. Ωστόσο, τουλάχιστον η Λουκρητία μπόρεσε να διατηρήσει για την οικογένειά της τα δουκάτα της Μόντενα και του Ρέτζιο, των οποίων η επένδυση εξασφάλισε ο Ροδόλφος Β΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Θάνατος
Τα τελευταία χρόνια της ζωής της, η Λουκρητία αντιμετώπισε προβλήματα υγείας. Πέθανε στη Φεράρα στις 12 Φεβρουαρίου 1598 σε ηλικία 62 ετών. Τάφηκε στη νεκρόπολη των Έστε στο μοναστήρι Corpus Domini μαζί με τα αδέλφια, τους γονείς και τους παππούδες της.

Πηγές
  
 
  
  
 
 Tonelli, Luigi, Tasso, Torino, Paravia, 1935

Παραπομπές 

Οίκος των Έστε
Δούκισσες του Ουρμπίνο