Τεστ Φινκμπέινερ

Το Τεστ Φινκμπέινερ (Finkbeiner test) ελέγχει αν ένα κείμενο περιγράφει μία γυναίκα επιστήμονα με στερεοτυπικά θηλυκούς τρόπους, π.χ. αναφέροντας την οικογενειακή τους κατάσταση. Το τεστ αυτό δημιουργήθηκε από την επιστημονική δημοσιογράφο Κρίστι Ασβάντεν (Christie Aschwanden) για να βοηθήσει τους επιστημονικούς δημοσιογράφους να αποφεύγουν τις προκαταλήψεις φύλου στα άρθρα τους. Πήρε το όνομά του από την δημοσιογράφο Αν Φινκμπέινερ (Ann Finkbeiner) που το 2008 κέρδισε το Βραβείο Επιστημονικής Επικοινωνίας.

Δημιουργήθηκε κατ΄αναλογία του τεστ Μπέκντελ (Bechdel test) που μετρά την αντιπροσώπευση των γυναικών στη μυθοπλασία. Το τεστ Φινκμπέινερ αποτελεί παράδειγμα θετικής δράσης γιατί τα γραπτά κείμενα μπορούν να κάνουν τους ανθρώπους να βλέπουν τις γυναίκες στην επιστήμη διαφορετικά από τους άντρες και μάλιστα με αρνητικό ή άδικο τρόπο.

Χαρακτηριστικά 
Το τεστ Φινκμπέινερ είναι μία λίστα που πρότεινε η δημοσιογράφος Κρίστι Ασβάντεν (Christie Aschwanden) για να βοηθήσει τους δημοσιογράφους να δημιουργούν άρθρα για τις γυναίκες στην επιστήμη χωρίς προκαταλήψεις φύλου. Προκειμένου να επιτύχει στο τεστ ένα άρθρο θα πρέπει να μην αναφέρει:

 ότι είναι γυναίκα
 το επάγγελμα του συζύγου της
 τους διακανονισμούς για την ανατροφη των παιδιών της
 πως ανατρέφει τα παιδιά της
 ότι φοβήθηκε τον ανταγωνισμό στο πεδίο της
 με ποιον τρόπο αποτελεί πρότυπο για τις άλλες γυναίκες
 ότι είναι «η πρώτη γυναίκα που...»

Αντεστραμμένο τεστ Φινκμπέινερ 
Το «αντεστραμμένο τεστ Φινκμπέινερ» είναι μία άσκηση κατά την οποία ζητάται από μαθητές να γράψουν ένα άρθρο για έναν άντρα επιστήμονα που θα αποτύγχανε στο τεστ Φινκμπέινερ αν αφορούσε μία γυναίκα.

Ιστορία 
Η Ασβάντεν ανέφερε για πρώτη φορά το τεστ στις 5 Μαρτίου 2013 σε άρθρο της στο διαδικτυακό γυναικείο περιοδικό Double X Science  κατ΄αναλογία του τεστ Μπέκντελ -που χρησιμεύει στο να καταδεικνύει τις προκαταλήψεις φύλου στη μυθοπλασία- ως απάντηση στην σεξιστική παρουσιάση των γυναικών επιστημόνων στα Μ.Μ.Ε.. Η Ασβάντεν έδωσε στο τεστ το όνομα της δημοσιογράφου Αν Φινκμπέινερ που το 2008 κέρδισε το Βραβείο Επιστημονικής Επικοινωνίας η οποία αργότερα έγραψε ένα άρθρο για το επιστημονικό ιστολόγιο The Last Word on Nothing σχετικά με την απόφασή της να μη γράψει στο τελευταίο της άρθρο για μία γυναίκα αστρονόμο «σαν γυναίκα».

Και οι δύο δημοσιογράφοι συμφωνούν ότι το τεστ «θα πρέπει να εφαρμόζεται κυρίως στα επιστημονικά προφίλ γενικού ενδιαφέροντος που θα μπορούσε κανείς να δει στο The New York Times ή στο Nature που υποτίθεται πως επικεντρώνονται στα επιστημονικά επιτεύγματα». Ο σκοπός του τεστ είναι η αποφυγή της υπερβολικής έμφασης ή πριμοδότησης του φύλου της γυναίκας επιστήμονα. Ακόμα και η Φινκμπέινερ που προσπαθεί να «αγνοεί το φύλο» στα κείμενά της, αντιμετώπισε την τάση να επικεντρώνεται στο φύλο. Στην παρουσίαση μίας αστρονόμου κάποτε ανέφερε πως ήταν η «πρώτη» που κέρδισε κάποιο βραβείο. Όταν κάποιος αναγνώστης την προέτρεψε να τηρήσει τη δέσμευσή της, εκείνη αφαίρεσε την αναφορά. Η τάση επίσης να διακρίνονται οι γυναίκες ως «πρότυπα» μπορεί να αλοιώσει την ισότητα φύλου στον τρόπο που εκλαμβάνονται οι ειδήσεις. Οι μαθητές αναφέρουν επιστήμονες και μέντορες και των δύο φύλων ως «πρότυπα». Η ιδιότητα του προτύπου δεν έχει σχέση με το φύλο ή την ταυτότητα φύλου κάποιου. Έτσι, με το να δίνεται έμφαση στο φύλο στα κείμενα που παρουσιάζουν μέλη περιθωριοποιημένων ομάδων ή μειοψηφιών ενισχύεται η υποτιθέμενη διαφορετικότητα διαιωνίζοντας έτσι τις προκαταλήψεις φύλου στην επιστήμη.

Υποδοχή 
Το τεστ αναφέρθηκε στην κριτική του επικήδειου άρθρου για την πυρηνική φυσικό Υβόννη Μπρίλ στους New York Times που δημοσιεύθηκε στις 30 Μαρτίου 2013 και ξεκινούσε με τα λόγια: «Έφτιαχνε εκπληκτικό μοσχαράκι στρογκανόφ, ακολούθησε τον άντρα της από δουλειά σε δουλειά και πήρε οκτώ χρόνια άδεια για να μεγαλώσει τα τρία παιδιά της.» Λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση το κείμενο διορθώθηκε με βάση την κριτική και η διορθωμένη εκδοχή ξεκινούσε με τα λόγια: «Υπήρξε μια εξαιρετική πυρηνική φυσικός που ακολούθησε τον άντρα της από δουλειά σε δουλειά...».

Ένα άλλο άρθρο των New York Times για την βιοχημικό Τζένιφερ Ντούντνα που δημοσιεύθηκε στις 11 Μαΐου 2015 δέχτηκε ανάλογη κριτική με βάση το τεστ Φινκμπέινερ όπως και ένα άρθρο της The Globe and Mail για την αστροφυσικό Βικτώρια Κάσπι που δημοσιεύθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2016. Το ίδιο έγινε και με το βιβλίο A Tangled Tree που αναφέρονταν στις γυναίκες επιστήμονες μόνο εν συντομία.

Η καθηγήτρια ψυχολογίας του πανεπιστημίου του Μίτσιγκαν Σούζαν Γκέλμαν επικρότησε την τάση να αναφέρονται οι γυναίκες επιστήμονες χωρίς να δίνεται έμφαση στο φύλο τους, αλλά αμφιβάλλει αν το τεστ θα πρέπει να αποκλείει κάθε αναφορά στην προσωπική ζωή θεωρώντας πως αντίθετα θα πρέπει να ερωτώνται και οι άντρες επιστήμονες για την προσωπική τους ζωή. Το ίδιο πιστεύουν και άλλοι. Επίσης ο Βασούντεβαν Μακούνθ αναφέρει ότι σε χώρες όπου οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται έντονα στην επιστήμη θα ήταν καλό να παρακαμφθούν ορισμένοι όροι του τεστ με την ελπίδα να βγουν στην επιφάνεια τα συστημικά εμπόδια. «Η χρησιμότητα του τεστ εδράζεται στον μύθο ενός εξισορροπημένου πεδίου, κάτι που δεν υπάρχει στην Ινδία».

Βλέπε επίσης 

 Τεστ Μπέκντελ, που αφορά ταινίες και άλλα
 Τεστ Μάκο Μόρι, που αφορά έργα μυθοπλασίας γενικά

Παραπομπές 

Επιστήμες
Επιστήμη
Γυναίκες επιστήμονες
Ανθρώπινα δικαιώματα
Γυναίκες στην κοινωνία