Σανταχμπία

Σανταχμπία (Sadachbia) είναι η ιδιαίτερη ονομασία του αστέρα γ (γάμμα) Υδροχόου (Gamma Aquarii, συντομογραφικά γ Aqr). Είναι φασματοσκοπικώς διπλός αστέρας στον αστερισμό Υδροχόο. Ως αστέρας τέταρτου μεγέθους, είναι εύκολα ορατός σε σχετικώς σκοτεινές τοποθεσίες τις ασέληνες νύκτες μεγάλου μέρους του έτους (είναι ο όγδοος σε φωτεινότητα αστέρας του Υδροχόου), στο βόρειο μέρος του αστερισμού του. Με βάση μετρήσεις της παραλλάξεώς του από την αποστολή HIPPARCOS, απέχει από τη Γη, και γενικότερα από το Ηλιακό Σύστημα, περίπου 164 έτη φωτός.

Στην πραγματικότητα ο γ Υδροχόου αποτελείται από τρεις αστέρες-μέλη. Το σύνολο αναφέρεται ως WDS J22217-0123 στον Κατάλογο Διπλών Αστέρων της Ουάσινγκτον. Ο WDS J22217-0123A είναι ο φασματοσκοπικώς διπλός (δύο αστέρες πολύ κοντά ο ένας στον άλλο, οι γ Υδροχόου Aa και Ab) και o συνοδός (B) φέρει την ονομασία καταλόγου UCAC2 31430071..

Ονομασίες
γ Υδροχόου είναι η ονομασία του αστέρα κατά Bayer. Είναι επίσης γνωστός ως 48 Υδροχόου (48 Aql, ονομασία κατά Φλάμστηντ). Φέρει την ιδιαίτερη ονομασία Σανταχμπία, παραφθορά της αραβικής φράσεως سعد الأخبية (sa‘d al-’axbiyah), που σημαίνει «τύχη των σκηνών». Στη γλώσσα χίντι των Ινδιών ο αστέρας αποκαλείται Satabhishaj (= «εκατό γιατροί»), ενώ στη γλώσσα των Ταμίλ ονομάζεται Σανταγιάμ (Sadhayam). Στον κατάλογο αστέρων του Αλ Αχσασί αλ Μουακέτ, ο γ Υδροχόου αναφέρεται ως Αούλ αλ Αχμπίγια (أول ألأجبية, awwil al ahbiyah), ονομασία που αποδόθηκε στη λατινική ως Prima Tabernaculorum, δηλαδή «ο πρώτος (αστέρας) των σκηνών». Στις 21 Αυγούστου 2016 η ομάδα εργασίας επί των ονομάτων αστέρων (WGSN) της Διεθνούς Αστρονομικής Ενώσεως ενέκρινε επισήμως το όνομα Σανταχμπία (Sadachbia) μόνο για τον γ Υδροχόου Aa.

Στην παραδοσιακή κινεζική αστρονομία, η ονομασία 墳墓 (Fén Mù), που σημαίνει τύμβος ή στέγη, αναφέρεται σε μια μικρή ομάδα αστέρων (κινεζικό αστερισμό), που αποτελείται από τους γ, ζ, η και π Υδροχόου. Ετσι η παραδοσιακή κινεζική ονομασία για τον γ είναι 墳墓二 (Fén Mù èr), δηλαδή «ο Δεύτερος (αστέρας) του τύμβου».

Αστροφυσικά δεδομένα 
Ο γ Υδροχόου είναι φασματοσκοπικώς διπλός αστέρας με περίοδο περιφοράς 58,1 ημέρες.

Ο συνδυασμένος φασματικός τύπος του γ Υδροχόου είναι A0 V και η ενεργός θερμοκρασία (μέτρο της επιφανειακής θερμοκρασίας) του γ Υδροχόου Aa ανέρχεται σε περίπου 10.500 K, σχεδόν διπλάσια από εκείνη του Ήλιου, κάτι που του δίνει το απόλυτα λευκό χρώμα των αστέρων τύπου Α με δείκτη χρώματος (B−V) = −0,060. Το απόλυτο μέγεθος του Aa είναι +0,10, τιμή που αντιστοιχεί σε φωτιστική ισχύ (λαμπρότητα) 75,2 φορές μεγαλύτερη εκείνης του Ήλιου.

Η μάζα του είναι περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερη της ηλιακής. Είναι πιθανώς αστέρας τύπου λ Βοώτου, δηλαδή φτωχός σε στοιχεία της ομάδας του σιδήρου. Περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του σχετικώς γρήγορα, με προβαλλόμενη ταχύτητα στον ισημερινό του 80 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο. Το σύστημα του γ Υδροχόου A πλησιάζει τη Γη και το Ηλιακό Σύστημα με μέση ταχύτητα 15 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο (54.000 χιλιόμετρα την ώρα).

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Φωτογραφία του γ Υδροχόου από τον Aladin

Αστέρες κύριας ακολουθίας τύπου A
Φασματοσκοπικώς διπλοί αστέρες
Υδροχόος (αστερισμός)