Ζαν Ζυλεμά Αμυσά

Ο Ζαν Ζυλεμά Αμυσά (Jean Zuléma Amussat, 21 Νοεμβρίου 1796 – 13 Μαΐου 1856) ήταν Γάλλος χειρουργός.

Βιογραφικά στοιχεία
Ο Αμυσά γεννήθηκε στο Σαιν-Μαιξάν Λεκόλ, στον νομό Ντε-Σεβρ της Γαλλίας, και ήταν γιος γιατρού. Μετά τη στρατιωτική θητεία του σε ηλικία 17 ετών στους Ναπολεόντειους Πολέμους, πήγε στο Παρίσι έχοντας ήδη ιατρικές γνώσεις από τον πατέρα του, για να συνεχίσει τις σπουδές του στην ιατρική, παρά την έλλειψη χρημάτων. Συμμετέσχε σε ανατομικές εργασίες στο Νοσοκομείο Σαλπετριέρ και στο Σαριτέ.

Εξελίχθηκε σε ονομαστό γιατρό, του οποίου οι κυριότερες συνεισφορές υπήρξαν στον τομέα της ουρολογικής χειρουργικής. Αν και είχε φιλοδοξίες για πανεπιστημιακή σταδιοδρομία, μία μόλυνση λίγο έλειψε να τού στοιχίσει τη ζωή και συνακόλουθα προβλήματα υγείας τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει την πανεπιστημιακή, αλλά και τη σταδιοδρομία ως νοσοκομειακού γιατρού. Το μεγαλύτερο μέρος των επινοήσεών του έγινε έτσι κατά την ιδιωτική άσκηση της ιατρικής στο Παρίσι. Είναι γνωστός κυρίως για την ομώνυμη «μέθοδο του Amussat», που έγκειται στη συστροφή των αρτηριών για το σταμάτημα της αρτηριακής αιμορραγίας. Υπήρξε επίσης πρωτοπόρος της λιθοτριψίας, δηλαδή μιας «ελάχιστα επεμβατικής» μεθόδου για τον κατακερματισμό λίθων που σχηματίζονται στους νεφρούς ή μέσα στην ουροδόχο κύστη, οπότε τα συντρίμματά τους αποβάλλονται από την ουρήθρα. Αυτή η επέμβαση χρειάσθηκε την επινόηση ενός νέου ιατρικού εργαλείου, του λιθοτρίπτη, που σε άλλη μορφή είχε επινοηθεί από τον Αλ Ζαχράουι τον Μεσαίωνα και στα χρόνια του Αμυσά από τον Ζαν Σιβιάλ και τον Λερουά ντ' Ετιόλ. Με αυτόν τον λιθοτρίπτη μπορούσαν να αφαιρούν λίθους από την κύστη, αλλά όχι από τα νεφρά, ενώ αντιστρόφως η σύγχρονη λιθοτριψία (με υπερήχους) μπορεί να θρυμματίσει λίθους των νεφρών, αλλά όχι της ουροδόχου κύστης.

Εκτός των παραπάνω, ο Αμυσά εφάρμοσε πρώτος την καυτηρίαση των αιμορροϊδικών όγκων και πρωτοπόρησε στην εγχείρηση για τη διάνοιξη του παχέος εντέρου στο σημείο που δεν το καλύπτει το περιτόναιο.

Ονομάσθηκαν προς τιμή του
Ο Αμυσά έχει αρκετούς ιατρικούς όρους που συνδέονται με το όνομά του, όπως είναι οι ακόλουθοι:

 Πτυχή του Amussat: μη φυσιολογικές πτυχώσεις της μεμβρανώδους ουρήθρας, στο επίπεδο των αγωγών εκσπερματώσεως.
 Μέθοδος του Amussat: συστροφή των αρτηριών για το σταμάτημα της αρτηριακής αιμορραγίας
 Επέμβαση του Amussat: η εξωπεριτοναϊκή κολοστομία στην κοιλιακή περιοχή σε περιπτώσεις αποφράξεως του παχέος εντέρου
 Βαλβίδες του Amussat: σπειροειδείς βαλβίδες στο εσωτερικό του χοληδόχου πόρου

Μερική εργογραφία
 «Note sur la possibilité de sonder l'urètre de l'homme avec une sonde tout-à-fait droite, sans blesser le canal; ce qui à donné l'idée d'extraire les petits calculs urinaires encore contenus dans la vessie, et de briser le gros avec la pince d Hunter modifiée», Nouveau journal de médecine, τόμος 13 (1822)
 Quelques considérations sur l’étude de l’anatomie, διατριβή, 33 σελίδες, Παρίσι 1826, No. 186 (αναφέρεται στη χρήση πειραμάτων με ζώα στη φυσιολογία)
 Sur les sondes urétrales, 1827
 Lithotritie et lithotomie, 1827
 «Torsion des artères», Archives générales de médecine, τόμος 20, σσ. 606-610, Παρίσι 1829

Παραπομπές

Πηγές
 Το αντίστοιχο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 5, σελ. 201

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Ο Jean Zuléma Amussat στο Who Named It
 Συλλογή μουσειακών ιατρικών εργαλείων - ουρολογία

Γάλλοι χειρουργοί
Ιατροί του 19ου αιώνα