Ιζέρ (νομός)

Η Ιζέρ (γαλλικά: Isère, αρπιτανικά: Isara) είναι γαλλικός νομός που βρίσκεται στα νοτιοανατολικά της Γαλλίας, στην περιοχή Ωβέρνη-Ρον-Αλπ. Το όνομά του προέρχεται από τον ποταμό Ιζέρ, παραπόταμο της αριστερής όχθης του Ροδανού.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Οικονομικών Μελετών (INSEE) και το Ταχυδρομείο του αποδίδουν τον κωδικό 38. Πρωτεύουσα είναι η Γκρενόμπλ και υπονομαρχίες οι κοινότητες Λα Τουρ-ντυ-Πεν και Βιέν.

Η Ιζέρ καλύπτει ένα μεγάλο μέρος της πρώην επαρχίας του Ντωφινέ. Οι κάτοικοι ονομάζονται Ιζερουά (ζ).

Τοπωνυμία 
Η προέλευση της λέξης Ιζέρ δεν είναι σαφώς προσδιορισμένη και οι απόψεις των ιστορικών και γλωσσολόγων διίστανται, έτσι μπορεί να προέρχεται:

 από τον κελτικό όρο Isar, που σημαίνει «σίδηρος», ο οποίος ήταν κατά πάσα πιθανότητα άφθονος κατά μήκος των οχθών του ποταμού Ιζέρ στην πρωτοϊστορική εποχή ή
 από τον γαλατικό όρο Isara, που σημαίνει «ορμητικός, γρήγορος», ο οποίος χαρακτηρίζει τον αλπικό ποταμό πριν από τη ρύθμιση της ροής (χάρη, μεταξύ άλλων, στο φράγμα Σεβρίλ που τέθηκε σε λειτουργία το 1953, χωρίς να έχει αποσοβηθεί οριστικά ο κίνδυνος πλημμύρας).

Αυτό το όνομα του ποταμού απαντάται σε πολλά μέρη της Ευρώπης, όπως Isar στη Βαυαρία ή Yser στη Φλάνδρα, ακόμη και Ουάζ (Isara, σύμφωνα με τον Καίσαρα). Η κελτική προέλευση του όρου δεν είναι βέβαιη, επειδή αυτό το όνομα του ποταμού απαντάται και σε περιοχές που υποθέτουμε ότι δεν επηρεάστηκαν από την κελτική κουλτούρα (Βένετο, Θράκη, Λιθουανία κ.α.)  αλλά χωρίς βεβαιότητα.

Γεωγραφικά στοιχεία 

Ο νομός Ιζέρ είναι τμήμα της διοικητικής περιοχής Ωβέρνη-Ρον-Αλπ. Έχει έκταση 7.431 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Διοικητικά αποτελείται από 3 διαμερίσματα και περιλαμβάνει 512 κοινότητες. Ο πληθυσμός του νομού είναι 1.252.912 κάτοικοι (στην απογραφή του 2016). Πρωτεύουσα του νομού είναι η  Γκρενόμπλ (158.180 κάτοικοι) και υπονομαρχίες οι κοινότητες Λα Τουρ-ντυ-Πεν (8.023 κάτοικοι) και Βιέν (29.454 κάτοικοι).

Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα της Γαλλίας και συνορεύει με τη μητρόπολη της Λυών και τους νομούς Ρον, Αιν, Σαβοΐα, Ωτ-Αλπ, Ντρομ, Αρντές και Λουάρ.

Οι κύριοι ποταμοί της Ιζέρ είναι ο ποταμός Ιζέρ και ο Ροδανός. Στο νομό υπάρχουν πολλές λίμνες. 

Ο νομός περιλαμβάνει τις ακόλουθες φυσικές περιοχές:

 στα βόρεια βρίσκονται οι Τερ φρουάντ (Ψυχρές περιοχές) και το ασβεστολιθικό οροπέδιο της Ιλ-Κρεμιέ στις όχθες του Ροδανού και στους πρόποδες της οροσειράς Ζυρά.
 στη δυτική πλευρά εκτείνεται η κοιλάδα του Ροδανού στους πρόποδες του Μασίφ Σαντράλ.
 στο κέντρο-ανατολικά, η οροσειρά της Σαρτρέζ.
 στο κέντρο, ο άξονας βορρά-νότου αποτελείται από την κοιλάδα του Γκρεζιβωντάν, που οδηγεί από τη Γκρενόμπλ στο Σαμπερί.
 στην αριστερή όχθη του ποταμού Ιζέρ υψώνονται οι οροσειρές Βερκόρ, Μπελντόν, Γκραντ Ρους και Εκρέν, όπου βρίσκεται η κορυφή Πικ Λορί, το υψηλότερο σημείο του νομού, το οποίο ανέρχεται στα 4.088 μέτρα. Χάρτης του νομού Ιζέρ.

Κλίμα 

Ο νομός Ιζέρ υπόκειται σε ένα πολύ διαφοροποιημένο κλίμα ανάλογα με το υψόμετρο και την έκθεση των περιοχών: Το νότιο τμήμα του νομού είναι εκτεθειμένο σε ατλαντικές, ηπειρωτικές, αλπικές και μεσογειακές επιρροές. Μέρος του νομού που χαρακτηρίζεται από το μεγάλο υψόμετρο, μέχρι και περισσότερα από 4.000 μέτρα στην οροσειρά των Εκρέν, έχει ορεινό κλίμα και πολλές χιονοπτώσεις.

Περιβάλλον 
Ο νομός Ιζέρ, ειδικά για βιογεωγραφικούς λόγους, έχει μια εξαιρετικά πλούσια περιβαλλοντική κληρονομιά. Από τη δεκαετία του 1990, ο νομός είναι πρωτοπόρος σε μια πολιτική αποκατάστασης και προστασίας των βιολογικών διαδρόμων, με δράσεις για τις οποίες του απονεμήθηκε βραβείο και δίπλωμα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος το 2011.

Έχει τρία φυσικά πάρκα, το Περιφερειακό Φυσικό Πάρκο Σαρτρέζ, το Περιφερειακό Φυσικό Πάρκο Βερκόρ και το Εθνικό Πάρκο Εκρέν, που ανήκει εν μέρει στην Ιζέρ.

Ιστορία 

Από τη Μέση Παλαιολιθική έως τη νανοτεχνολογία των αρχών του 21ου αιώνα, τα εδάφη του νομού Ιζέρ υπήρξαν η σκηνή πολλών γεγονότων, όπως μεταξύ άλλων: το θρυλικό πέρασμα των Άλπεων από τον Αννίβα, η ρωμαϊκή κατάκτηση και ήττα των Αλλοβρόγων, η μάχη της Βεζεράνς το 524 ανάμεσα στους Βουργουνδούς που κατείχαν την περιοχή και τους Φράγκους που την εποφθαλμιούσαν, η δημιουργία, επέκταση και πώληση του Ντωφινέ, οι απαρχές της Γαλλικής Επανάστασης με την εξέγερση κατά την Ημέρα του Τούβλων, η βιομηχανική επανάσταση της Ιζέρ, η αντίσταση στις οροσειρές κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, γεγονότα που αποτελούν σελίδες της ιστορίας του νομού.

Η δημιουργία του νομού 
Ο νομός Ιζέρ είναι ένας από τους αρχικά 83 νομούς (πλέον 101) που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης στις 4 Μαρτίου 1790, σύμφωνα με το νόμο της 22ας Δεκεμβρίου 1789, με την κατάργηση των παλαιών επαρχιών.

Δημιουργήθηκε από ένα τμήμα της επαρχίας Ντωφινέ, στην οποία ανήκε με τους νομούς Ντρομ και Ωτ-Αλπ. Τα όρια του νομού επανειλημμένα τροποποιήθηκαν και αρκετές κοινότητες του νομού μεταφέρθηκαν διοικητικά στο νομό Ρον.

Έως το 2015, η Ιζέρ ήταν νομός της περιοχής Ρον-Αλπ. Την 1η Ιανουαρίου 2016 η περιοχή Ρον-Αλπ συγχωνεύτηκε με την περιοχή Ωβέρνη και πλέον αποτελούν τη νέα διοικητική περιοχή Ωβέρνη-Ρον-Αλπ.

Οικονομία 

Η Ιζέρ είναι ένας ιδιαίτερα αστικοποιημένος νομός, με ποικίλες οικονομικές δραστηριότητες. Στο παρελθόν, αυτές οι δραστηριότητες υποστηρίχθηκαν από την ύπαρξη διαθέσιμων και ανανεώσιμων ενεργειακών πόρων: ο λευκός άνθρακας που κατέστησε δυνατή την ανάπτυξη πολυάριθμων βιομηχανικών δραστηριοτήτων. Οι οικονομικές δραστηριότητες αναπτύχθηκαν επίσης από την εκμετάλλευση των δασικών και των γεωργικών πόρων και την εκμετάλλευση ανθρακωρυχείων από την Πρώτη Αυτοκρατορία και περισσότερο στη στροφή του 19ου αιώνα και του 20ού αιώνα.

Αλλά η ποιότητα των δικτύων μεταφορών, το υψηλό επίπεδο προσόντων των εργαζομένων, μιας παλιά και σημαντική μετανάστευση εργαζομένων, ιδίως από την Ιταλία, είναι όλα τα άλλα στοιχεία που οδήγησαν στην ανάπτυξη της δραστηριότητας και τις πιο πρόσφατες αλλαγές.

Μεγάλες εταιρείες είναι παρούσες σε πολλούς τομείς: χαρτοβιομηχανία, μεταλλουργία, ηλεκτρονικά εξαρτήματα, κεφαλαιουχικά αγαθά, χημικά προϊόντα, αυτοκινητοβιομηχανία, ηλεκτρικές συσκευές, αγροτικές επιχειρήσεις κ.α. Λίγοι τομείς δραστηριότητας λείπουν. Στην Ιζέρ υπάρχουν αρκετές εγκαταστάσεις πυρηνικών σταθμών.

Οι γεωργικές δραστηριότητες δεν είναι αμελητέες στο νομό, παράγονται αγροτικά προϊόντα σε διάφορους τομείς: φρούτα γύρω από το Ιλ-Κρεμιέ, καρύδια στη Γκρενόμπλ και διαφόρων τύπων τυριά μερικά από τα οποία  προστατεύονται με ονομασία προέλευσης, όπως το Μπλέ του Βερκόρ- Σασενάζ και το Σαιν-Μαρσελέν.

Η Γκρενόμπλ, σημαντικό διοικητικό και πανεπιστημιακό κέντρο, έχει αναπτύξει πολλές θέσεις εργασίας σχετικές με το εμπόριο και τις υπηρεσίες, με ιδιαίτερη επίδραση της οικονομίας  γύρω από δραστηριότητες πληροφορικής, μηχανικής και παροχής συμβουλών, οι οποίες αποτελούν δυναμικούς τομείς δραστηριότητας. 

Ο τουρισμός είναι επίσης ένας σχετικά σημαντικός παράγοντας στην οικονομία του νομού, με περισσότερες από 20 πίστες σκι και αρκετές φημισμένες αλπικές χιονοδρομικές περιοχές. Ο κύκλος εργασιών των χιονοδρομικών κέντρων υπερβαίνει τα 110 εκατομμύρια ευρώ, ο τρίτος μεγαλύτερος στη Γαλλία, μετά τους νομούς Σαβοΐας (περισσότερα από 550 εκατομμύρια ευρώ) και Άνω Σαβοΐας (περισσότερα από 310 εκατ. ευρώ).

Διοικητική διαίρεση 

Ο νομός Ιζέρ χωρίζεται σε 3 διοικητικά διαμερίσματα, 29 καντόνια και 512 κοινότητες:

Πόλεις 

Οι κυριότερες πόλεις του νομού Ιζέρ

Η ιταλική κοινότητα 
Κατά την εποχή του Β' Παγκοσμίου πολέμου, αρκετοί Ιταλοί μετανάστες εγκαταστάθηκαν στην Ιζέρ για να ξεφύγουν από το φασιστικό καθεστώς της χώρας τους ή να βρουν εργασία για να κερδίσουν τα προς το ζην. Η περιοχή Σαιν-Λωράν και οι πολλές πιτσαρίες στις όχθες του ποταμού  Ιζέρ στη Γκρενόμπλ είναι μάρτυρες. Εκείνη την εποχή δόθηκε στους Ιταλούς γη που θεωρούνταν άγονη, στις πλαγιές της οροσειράς της Σαρτρέζ. Αρκετοί κάτοικοι της Ιζέρ έχουν ιταλικό όνομα, πολλοί κατάγονται από την κοιλάδα της Αόστα, μια γαλλόφωνη περιοχή της Ιταλίας.

Τουρισμός-Αξιοθέατα 

Ο νομός Ιζέρ, έδαφος της παλαιάς επαρχίας Ντωφινέ, ανάμεσα στις Άλπεις και την κοιλάδα του Ροδανού, έχει μια πλούσια φυσική κληρονομιά. Τα θαυμάσια τοπία των ορεινών όγκων, από τη Σαρτρέζ στο Βερκόρ, οι λίμνες που προσφέρονται για άσκηση ναυτικών δραστηριοτήτων και τα τρία φυσικά πάρκα του, το Περιφερειακό Φυσικό Πάρκο Σαρτρέζ, το Περιφερειακό Φυσικό Πάρκο Βερκόρ και το Εθνικό Πάρκο Εκρέν, καθιστούν την περιοχή ιδανικό προορισμό για λάτρεις της φύσης και των υπαίθριων δραστηριοτήτων. Η Ιζέρ έχει επίσης πόλεις με πλούσια κληρονομιά, όπως η Βιέν, η Γκρενόμπλ και το Κρεμιέ, τυπικά αλπικά χωριά, περίφημα χιονοδρομικά κέντρα, τη γαστρονομία και τις παραδόσεις της που ελκύουν κάθε εποχή πολλούς επισκέπτες. 

Ο νομός Ιζέρ διαθέτει πολλά χιονοδρομικά κέντρα, όπως τα Αλπ ντ'Υέζ, Λε Ντεζ Αλπ, οι εγκαταστάσεις των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1968 του Σαμρούς, Βιλάρ ντε Λαν, Ωτράν, Βωζανί και πολλά άλλα. Είναι ο τρίτος μεγαλύτερος χειμερινός προορισμός για σκι στη Γαλλία, μετά από τους νομούς Σαβοΐας και Άνω Σαβοΐας. 

Επίσης ο νομός φιλοξενεί το Ικάρ Καπ, ένα ετήσιο πρωτάθλημα ελεύθερης πτήσης στις πλαγιές της οροσειράς Σαρτρέζ, με αλεξίπτωτα πλαγιάς (παραπέντε) και αιωροπτερισμό, που πραγματοποιείται στην παγκοσμίου φήμης περιοχή αλεξίπτωτων πλαγιάς στο Λαμπέν.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 σελίδα του Γενικού Συμβουλίου (γαλλικά)
 σελίδα του Γραφείου Τουρισμού (επιλογή γλώσσας)

Νομοί της Γαλλίας
Νομοί της Ωβέρνης-Ρον-Αλπ