Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου στη Σοβιετική Ένωση

Οι Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου στη Σοβιετική ένωση είναι μια αναφορά για τους αιχμάλωτους πολέμου του ιταλικού στρατού και της τύχης τους στη Σοβιετική Ένωση του Ιωσήφ Στάλιν κατά τη διάρκεια και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Χαρακτηριστικά
Πάνω από 60.000 Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου συνελήφθησαν από τον Κόκκινο Στρατό στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σχεδόν όλοι τους συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια της αποφασιστικής επίθεσης «Επιχείρηση Little Saturn» τον Δεκέμβριο του 1942, η οποία εξόντωσε τον ιταλικό στρατό στη Ρωσία.

Στο απόγειο του, ο ιταλικός στρατός στη Σοβιετική Ένωση αποτελούνταν περίπου από 235.000 άνδρες και δρούσε μεταξύ Δεκεμβρίου 1942 και Φεβρουαρίου 1943 για την υποστήριξη των γερμανικών δυνάμεων που μάχονταν στη Σοβιετική Ένωση και γύρω από το Στάλινγκραντ. Σε αυτήν την περίοδο, το συνολικό ποσοστό αγνοουμένων Ιταλών στρατιωτών ανήλθε σε 84.830. Σύμφωνα με τα σοβιετικά αρχεία, 54.400 Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου έφτασαν ζωντανοί στα σοβιετικά στρατόπεδα αιχμαλώτων, 44.315 κρατούμενοι πέθαναν σε αιχμαλωσία μέσα στα στρατόπεδα, τα περισσότερα από τα οποία το χειμώνα του 1943.

Μια λίστα με τα ονόματα των στρατιωτών, γραμμένη στο Κυριλλικό αλφάβητο, συμπεριλαμβανομένης της ημερομηνίας και του τόπου θανάτου, δόθηκε από τις ρωσικές αρχές μετά το 1989 . 10.085 κρατούμενοι επαναπατρίστηκαν μεταξύ 1945 και 1954. Η ατομική μοίρα 30.430 στρατιωτών, οι οποίοι πέθαναν κατά τη διάρκεια της μάχης και της απόσυρσης ή μετά τη σύλληψη τους, είναι λιγότερο γνωστή. Εκτιμάται περίπου ότι περίπου 20.000 άντρες έχασαν τη ζωή τους λόγω των συγκρούσεων και 10.000 άντρες πέθαναν από τη στιγμή που έγιναν αιχμάλωτοι μέχρι τη στιγμή που εγγράφηκαν μέσα στα στρατόπεδα.

Οι ρωσικές πηγές καταγράφουν θανάτους σε 28.000 από τους 49.000 Ιταλούς αιχμαλώτους πολέμου
(σύμφωνα με αυτούς) στη Σοβιετική Ένωση 1942-1954.

Ο δρόμος για τα στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου
Το ταξίδι για τα στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου κάλυπτε εκατοντάδες χιλιόμετρα και έγινε κυρίως με τα πόδια. Αναφέρθηκαν από επιζώντες ως πορείες "Νταβάι!" (μια ρωσική έκφραση ώθησης, που σημαίνει «συνεχίστε να κινείστε!»). Οι κρατούμενοι συνοδεύονταν από τον στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού, και συχνά από αντάρτες που δεν έδειχναν κανένα έλεος για εκείνους που έπεφταν παγωμένοι ή εξαντλημένοι. Η μεταφορά ολοκληρώθηκε με τη χρήση εμπορευματικών τρένων, όπου πολλοί κρατούμενοι πέθαναν από τις εξαιρετικά κρύες θερμοκρασίες και την έλλειψη τροφής.

Στρατόπεδα, θεραπεία και αιτίες θανάτου
Τα περισσότερα στρατόπεδα βρίσκονταν στην Ανατολική πλευρά της ευρωπαϊκής Ρωσίας, όπου οι περισσότεροι Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου κρατήθηκαν σε δύσκολες συνθήκες. Άλλοι ήταν γνωστοί μόνο με τους αριθμούς αναφοράς τους, ως «Lager 58 / c» και «Lager 171». Οι ασθένειες που σχετίζονταν με τον Τύφο και την πείνα ήταν οι κύριες αιτίες θνησιμότητας μέσα στα στρατόπεδα.  Αναφέρθηκαν περιστατικά βίας από τα σοβιετικά στρατεύματα και από αντάρτες σε άοπλους κρατουμένους, αλλά οι επιζώντες κατέθεσαν επίσης αναφορές καλών σχέσεων μεταξύ στρατιωτών των δύο αντιτιθέμενων εθνών, ειδικά στην πρώτη γραμμή και συμπόνια από τους Ρώσους αμάχους.
   
Οι Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου στη Σοβιετική Ένωση υπέστησαν πολλές προπαγάνδες. Η προπαγάνδα δόθηκε από τους Ιταλούς κομμουνιστές που είχαν εγκαταλείψει τον φασισμό στην Ιταλία και πήγαν στη Σοβιετική Ένωση, γνωστοί στην Ιταλία ως fuoriusciti, «άνθρωποι που έφυγαν από το σπίτι». Παρά τις απειλές όμως, οι περισσότεροι κρατούμενοι, ειδικά αν δεν είχαν συμβιβασθεί προηγουμένως με τον φασισμό, αντιστάθηκαν στην προπαγάνδα. Οι συνθήκες των φυλακισμένων βελτιώθηκαν πολύ με την άνοιξη του 1943 λόγω της ανησυχιών της Σοβιετικής Κυβέρνησης για μια καλύτερη διοίκηση των στρατοπέδων, αυξάνοντας απότομα τον εφοδιασμό τροφίμων και τον αριθμό των στρατιωτών που επιβίωσαν.

Εγκληματίες πολέμου
Οι περισσότεροι από τους επιζώντες επέτρεψαν να επιστρέψουν στην Ιταλία το 1945-1946. Την ίδια χρόνια, μια ομάδα Ιταλών αξιωματικών υπό κράτηση κατηγορήθηκαν για εγκλήματα πολέμου και καταδικάστηκαν σε πολυετή ποινή καταναγκαστικής εργασίας. Μετά το θάνατο του Στάλιν οι κατηγορίες αποδείχθηκαν ψευδείς και απελευθερώθηκαν το 1954.

Οι Ιταλοί στη Σοβιετική Ένωση δεν ενήργησαν ως στρατεύματα κατοχής και συνεπώς ήταν απίθανο να κάνουν φρικαλεότητες εναντίον κομμάτων και πολιτών. Σοβιετικοί που πιάστηκαν αιχμάλωτοι από το ιταλικό εκστρατευτικό σώμα στη Ρωσία, το οποίο δρούσε από τον Ιούλιο του 1941 έως τον Ιούνιο του 1942, παραδόθηκαν στους Γερμανούς και υπέστησαν σκληρή μεταχείριση από τους Ναζί. Μετά την ίδρυση του ARMIR, οι σοβιετικοί αιχμάλωτοι κρατήθηκαν από τις ιταλικές δυνάμεις υπό λογικές συνθήκες. Για παράδειγμα, οι σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου τροφοδοτήθηκαν με τυποποιημένες μερίδες φαγητού του ιταλικού στρατού.

Μεταπολεμικοί Λόγοι
Το ζήτημα των Ιταλών αιχμαλώτων πολέμου στη Σοβιετική Ένωση παρέμεινε ένα καυτό πολιτικό θέμα στην μεταπολεμική Ιταλία. Δεν διερευνήθηκε ποτέ σοβαρά λόγω της απροθυμίας των σοβιετικών αρχών να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με το πεπρωμένο των δεκάδων χιλιάδων αγνοουμένων στρατιωτών. Η υπόθεσή τους χρησιμοποιήθηκε με ορχηστρικό τρόπο από τα κεντροδεξιά κόμματα που κατηγόρησαν τη Σοβιετική Ένωση ότι δεν επέστρεψε τους αιχμαλώτους πολέμου στη Ιταλία αρνούμενη την αντικομμουνιστική προπαγάνδα από την αριστερά κατά τις πρώτες δημοκρατικές εκλογές στην Ιταλία (1948). Αμερόληπτες πληροφορίες που στηρίζουν το μέγεθος της τραγωδίας και μια αντικειμενική ιστορική πληροφόρηση ήρθε μόνο μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης καθώς το δημόσιο συμφέρον για την Ιταλία είχε ήδη ξεθωριάσει.

Δείτε επίσης
Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου στην Αυστραλία
Ιταλική συμμετοχή στο Ανατολικό Μέτωπο
Στρατιωτική ιστορία της Ιταλίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Θύματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Θύματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου από τη Σοβιετική Ένωση

Παραπομπές

Ιστορία της Ιταλίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο