Οικονομία της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου

Η οικονομία της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου κυριαρχείται από τον τομέα των υπηρεσιών (69% του ΑΕΠ το 2007), ο οποίος περιλαμβάνει τον δημόσιο τομέα, το εμπόριο, τον τουρισμό και την εκπαίδευση. Η βιομηχανία συμβάλλει στο 22% του ΑΕΠ και η γεωργία στο 9%.  Η οικονομία της ΤΔΒΚ λειτουργεί σε μια ελεύθερη αγορά, με σημαντικό μέρος του διοικητικού κόστους να χρηματοδοτείται από την Τουρκία. Η ΤΔΒΚ χρησιμοποιεί την τουρκική λίρα ως νόμισμά της, η οποία συνδέει την οικονομική της κατάσταση με την οικονομία της Τουρκίας.

Από το 2014, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ΤΔΒΚ ήταν 15.109 δολάρια ΗΠΑ και το ΑΕΠ ήταν 4,039 δισεκατομμύρια δολάρια. Η οικονομία αναπτύχθηκε κατά 4,9% το 2014 και 2,8% το 2013, πράγμα που σημαίνει ότι η ΤΔΒΚ αναπτύσσεται ταχύτερα από την Κυπριακή Δημοκρατία. Η ΤΔΒΚ σημείωσε οικονομική ανάπτυξη και μείωση της ανεργίας κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2010, με το ποσοστό ανεργίας το 2015 να ήταν 7,4%,  από 8,3% το 2014. Το ποσοστό πληθωρισμού τον Ιούνιο του 2015 ήταν 3,18%.

Εμπάργκο, χρέος και ρόλος της Τουρκίας

Λόγω του διεθνούς καθεστώτος και του εμπάργκο στα λιμάνια της, η ΤΔΒΚ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τουρκική στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη. Όλες οι εξαγωγές και οι εισαγωγές της ΤΔΒΚ πρέπει να πραγματοποιούνται μέσω της Τουρκίας, εκτός εάν παράγονται τοπικά, από υλικά που προέρχονται από την περιοχή (ή εισάγονται μέσω ενός από τους αναγνωρισμένους λιμένες του νησιού) όταν μπορούν να εξαχθούν μέσω ενός από τους νόμιμους λιμένες.

Το συνεχιζόμενο κυπριακό πρόβλημα επηρεάζει αρνητικά την οικονομική ανάπτυξη της ΤΔΒΚ. Η Κυπριακή Δημοκρατία, ως η διεθνώς αναγνωρισμένη οντότητα, έχει ανακηρύξει κλειστά τα αεροδρόμια και τα λιμάνια της περιοχής. Όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ και της ΕΕ σέβονται το κλείσιμο αυτών των λιμένων και αερολιμένων σύμφωνα με τη δήλωση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η τουρκική κοινότητα υποστηρίζει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει χρησιμοποιήσει τη διεθνή της θέση για να εμποδίσει τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ της ΤΔΒΚ και του υπόλοιπου κόσμου.

Υπάρχουν τριετή προγράμματα χρηματοοικονομικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και ΤΔΒΚ.  Το 2013 η Τουρκία μετέφερε 430 εκατομμύρια τουρκικές λίρες στον τουρκοκυπριακό προϋπολογισμό, που αποτελεί το 5,7% του ΑΕΠ και το ένα έβδομο του κρατικού προϋπολογισμού. Η βοήθεια από την Τουρκία μειώθηκε από το 7,1% του προϋπολογισμού το 2004. Επιπλέον, το 2013 σημειώθηκε έλλειμμα στον προϋπολογισμό στο 7,2% του ΑΕΠ και πίστωση ύψους 6,6% του ΑΕΠ ελήφθη από την Τουρκία. Μεταξύ του 2004 και του 2013, η ΤΔΒΚ είχε διαρκώς έλλειμμα στον προϋπολογισμό της, με κορύφωση το 14,0% του ΑΕΠ το 2009. Αυτό οδήγησε σε συνεχή δανεισμό από την Τουρκία, φτάνοντας το 12,2% του ΑΕΠ το 2009 το μέγιστο. Τον Δεκέμβριο του 2014, η ΤΔΒΚ είχε συνολικό χρέος 23 εκατομμυρίων τουρκικών λιρών, 7,5 εκατομμύρια λιρών ήταν εξωτερικό χρέος προς την Τουρκία. Αυτό ανερχόταν σε 1,5 φορές το ΑΕΠ.

Οικονομική ανάπτυξη

Παρά τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν από την έλλειψη διεθνούς αναγνώρισης, η οικονομία της ΤΔΒΚ αναπτύχθηκε με εντυπωσιακή πρόοδο. Οι ονομαστικοί ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ της οικονομίας το 2001-2005 ήταν 5,4%, 6,9%, 11,4%, 15,4% και 10,6%, αντίστοιχα. Ο πραγματικός ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ το 2007 εκτιμάται σε 2%.  Αυτή η ανάπτυξη ενισχύθηκε από τη σχετική σταθερότητα της τουρκικής λίρας και από την έκρηξη στον τομέα της εκπαίδευσης και των κατασκευών.

Η ανάπτυξη ενισχύθηκε περαιτέρω από την άφιξη των Βορειοευρωπαίων αγοραστών σπιτιού, επενδύοντας σε βίλες διακοπών. Πάνω από 10.000 Βρετανοί, συμπεριλαμβανομένων των ομογενών αγόρασαν εξοχικές βίλες εκεί για να ζήσουν μόνιμα ή να επισκεφθούν τους καλοκαιρινούς μήνες. Αυτοί οι άποικοι δημιούργησαν πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια μεταξύ 2003 και 2007.

Μελέτες από την Παγκόσμια Τράπεζα δείχνουν ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην ΤΔΒΚ αυξήθηκε στο 76% του κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Κυπριακή Δημοκρατία με όρους προσαρμοσμένους στις ΣΔΙΤ το 2004 (22.300 δολάρια ΗΠΑ για την Κυπριακή Δημοκρατία και 16.900 δολάρια ΗΠΑ για την ΤΔΒΚ). Οι επίσημες εκτιμήσεις για το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε τρέχοντα δολάρια ΗΠΑ ανέρχονται σε 8.095 δολάρια ΗΠΑ το 2004 και 11.837 δολάρια ΗΠΑ το 2006.

Ανάπτυξη

Αν και η οικονομία της ΤΔΒΚ έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να εξαρτάται από νομισματικές μεταβιβάσεις από την τουρκική κυβέρνηση. Σύμφωνα με μια συμφωνία του Ιουλίου 2006, η Άγκυρα πρόκειται να παράσχει στη ΤΔΒΚ οικονομική ενίσχυση ύψους 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τρία χρόνια (2006-2008).  Πρόκειται για μια συνέχεια της συνεχιζόμενης πολιτικής σύμφωνα με την οποία η τουρκική κυβέρνηση διαθέτει περίπου 400 εκατομμύρια δολάρια ετησίως από τον προϋπολογισμό της για να βοηθήσει στην αύξηση του βιοτικού επιπέδου των Τουρκοκυπρίων.

Τουρισμός

Ο τουριστικός τομέας της ΤΔΒΚ σημείωσε υψηλά επίπεδα συνεχούς ανάπτυξης. 1,23 εκατομμύρια τουρίστες επισκέφτηκαν τη ΤΔΒΚ το 2013, εκ των οποίων 920.000 ήταν από την Τουρκία. Ο αριθμός των τουριστών διπλασιάστηκε από το 2006, με 570.000 τουρίστες. Τα έσοδα από τον τουρισμό ήταν 616 εκατομμύρια δολάρια, από 390 εκατομμύρια δολάρια το 2009 και 288 εκατομμύρια δολάρια το 2004. Ο αριθμός των τουριστικών καταλυμάτων αυξήθηκε σε 17.000 το 2011.

Τραπεζικές εργασίες
Ο τραπεζικός τομέας αυξήθηκε κατά 114% από το 2006 έως το 2011. Η TRNC Development Bank είναι μέλος του Συνδέσμου Χρηματοδοτικών Οργανισμών Ανάπτυξης στην Ασία και τον Ειρηνικό (ADFIAP).

Εξαγωγές και εισαγωγές
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου μετρά στατιστικά τα προϊόντα από τη Βόρεια Κύπρο ως προϊόντα προερχόμενα από την Τουρκία.

Το 2014, οι εξαγωγές της ΤΔΒΚ ήταν 130 εκατομμύρια δολάρια, μια αύξηση 11,9% από το 2013 και οι εισαγωγές ήταν 1,51 δισεκατομμύρια δολάρια, μια αύξηση 3,6% από το 2013. Ο κύριος εμπορικός εταίρος είναι η Τουρκία, από το 2014, όπου το 64,7% των τουρκοκυπριακών εισαγωγών προέρχεται από αυτήν και το 58,5% των τουρκοκυπριακών εξαγωγών προς την Τουρκία. Οι χώρες της Μέσης Ανατολής είναι ο προορισμός του 30,3% των τουρκοκυπριακών εξαγωγών και το μερίδιό τους στις εξαγωγές της ΤΔΒΚ έχει αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας μόνο το 17,8% το 2006. Το μερίδιο των εξαγωγών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση μειώθηκε σημαντικά από 15,0% το 2006 στο 6,2% το 2014, ενώ οι εισαγωγές από την Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 15,5% του συνόλου των εισαγωγών.

Ο γεωργικός τομέας είναι η πηγή της συντριπτικής πλειονότητας των εξαγόμενων αγαθών. Το 2013, το 32,4% των εξαγόμενων προϊόντων ήταν ακατέργαστα γεωργικά προϊόντα και το 50,8% μεταποιημένα γεωργικά προϊόντα. Το 8,7% των εξαγωγών ήταν ορυκτά, το 3,0% ήταν ένδυση και το 5,1% άλλα βιομηχανικά προϊόντα. Τα ακατέργαστα εσπεριδοειδή από μόνα τους αποτελούσαν το 19,1% όλων των εξαγωγών. Τα σημαντικότερα εξαγόμενα προϊόντα, με βάση τα έσοδα που παράγουν, είναι γαλακτοκομικά προϊόντα, εσπεριδοειδή, ρακί, συμπυκνωμένα εσπεριδοειδή, κοτόπουλα και πατάτες.

Παραπομπές

Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου