Νίθαυρη Ρεθύμνης

Η Νίθαυρη (επίσημο: η Νίθαυρις) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Αμαρίου, στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου της Κρήτης. Απέχει 53 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένη σε υψόμετρο 500 μ. Η οικονομία του χωριού βασίζεται στην κτηνοτροφία και παράγονται γαλακτοκομικά προϊόντα.

Ιστορία 
Ο Στέργιος Σπανάκης αναφέρει ότι το όνομα είναι προελληνικό. Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Itavri. Στην ενετική απογραφή του 1583 από τον Καστροφύλακα αναφέρεται ως Itavri ή Lithavri με 237 κατοίκους και 327 οφειλόμενες αγγαρείες και στην απογραφή του Βασιλικάτα του 1630 αναφέρεται ως Itavri. 
Στην απογραφή του 1834 η οποία πραγματοποιήθηκε από τους Αιγυπτίους καταγράφηκαν 13 χριστιανικές οικογένειες και 2 τουρκικές να διαμένουν στο χωριό. Στην απογραφή του 1881 είχε 252 χριστιανούς και 21 Τούρκους κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 357 κατοίκους. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου. Το 1925 ορίστηκε έδρα ομώνυμης κοινότητας μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, οπότε και προσαρτήθηκε στον Δήμο Κουρητών.

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Το χώριο βρίσκεται στους πρόποδες του Ψηλορείτη με θέα προς το Λιβυκό πέλαγος και την κοιλάδα του Αμαρίου. Στην κεντρική πλατεία βρίσκεται πέτρινη βρύση. Ο κύριος ναός της ενορίας είναι ο τρίκλιτος ναός του Αγίου Νεκταρίου. Πριν την κατασκευή του ενοριακός ναός ήταν του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, του 1900. Ο κοιμητηριακός ναός είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Έξω από το χωριό βρίσκεται ο τοιχογραφημένος ναός της Παναγίας Ασφενταμιανής, πιθανόν καθολικό παλιάς μονής, της οποίας τα κελιά σώζονται ακόμη γύρω από την εκκλησία. Σήμερα ο ναός λειτουργεί ως αγίασμα.

To 1882 ιδρύθηκε στο χωριό σχολείο, το οποίο από το 1889 αναγνωρίστηκε ως πρωτοβάθμια. Στεγάζοταν σε μία οικία στο Κατωχώρι. Το 1901 ολοκληρώθηκε το κτίριο του διδακτηρίου, το οποίο αντικαταστάθηκε το 1924 από νεότερο. Το σχολείο συνέχισε λειτουργεί μέχρι το 2010, οπότε και συγχωνεύθηκε με το τετραθέσιο σχολείο του Φουρφουρά.

Διοικητικά 
Η Νίθαυρη αναφέρεται επίσημα το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίηση του Κλεισθένης Ι, μαζί με τον οικισμό Βαθιακό αποτελούν την κοινότητα Νιθαύρεως που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Κουρητών του δήμου Αμαρίου και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 405 κατοίκους.

Δείτε: Κοινότητα Νιθαύρεως

Μεταφορές 
Το χωριό διασχίζει η Επαρχιακή Οδός 13, γνωστή και ως Αμαριώτικος Δρόμος, που το ενώνει με το Ρέθυμνο (Περιβόλια, Πρασιές) και το υπόλοιπο Αμάρι (Απόστολοι, Γεωργική Σχολή, Βιζάρι, Φουρφουράς, Κουρούτες,  Αποδούλου, Βαθιακό, Πλάτανος, Άρδακτος, Λοχριά). Η αναβάθμιση του δρόμου αυτού είναι υπό μελέτη.

Παραπομπές 

Χωριά του νομού Ρεθύμνης
Δήμος Αμαρίου