Κοιλάδα Καντίσα

Η κοιλάδα Καντίσα (   ), επίσης γνωστή ως το φαράγγι Καντίσα ή Ουάντι Καντίσα (), είναι  φαράγγι που βρίσκεται εντός των περιοχών Μπεσάρε και Ζγκάρτα στο Βόρειο Κυβερνείο του Λιβάνου. Η κοιλάδα σχηματίστηκε από τον ποταμό Καντίσα, ο οποίος αναφέρεται ως Ναρ Αμπού Αλί όταν φτάνει στην Τρίπολη. Καντίσα σημαίνει "Άγιος" στα Αραμαϊκά, και η κοιλάδα μερικές φορές ονομάζεται Ιερή Κοιλάδα. Έχει υπάρξει καταφύγιο για χριστιανικές μοναστικές κοινότητες για πολλούς αιώνες. Η κοιλάδα βρίσκεται στους πρόποδες του όρους αλ-Μάκμαλ στο βόρειο Λίβανο, τμήμα της οροσειράς του Λιβάνου.

Η ακεραιότητα της κοιλάδας κινδυνεύει λόγω της καταπάτησης ανθρωπίνων οικισμών, παράνομων κατασκευών και ασυνεπούς δραστηριότητας διατήρησης. Αν και δεν περιλαμβάνεται ακόμη στον κατάλογο "σε κίνδυνο" της UNESCO, υπήρξαν προειδοποιήσεις ότι οι συνεχιζόμενες παραβιάσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε αυτό το βήμα.

Γεωγραφία 
Ο ιερός ποταμός, Ναρ Καντίσα, διασχίζει την κοιλάδα για 35 χιλιόμετρα από την πηγή του σε μια σπηλιά λίγο πιο κάτω από το Δάσος των Κέδρων του Θεού, στην οροσειρά του Λιβάνου. Οι πλαγιές της κοιλάδας είναι απόκρημνοι βράχοι που περιέχουν πολλές σπηλιές, συχνά ύψους πάνω από 1000 μέτρα και είναι δύσκολη η πρόσβαση σε αυτές. Το πιο γραφικό τμήμα της κοιλάδας εκτείνεται για περίπου είκοσι χιλιόμετρα μεταξύ Μπσαρί (Αραβικά: ), πατρίδα του Χαλίλ Γκιμπράν και η Τουρζά (Αραβικά: ).

Εδώ επίσης ρέει ο Ιερός Ποταμός, ο Ναχ Καντίσα, η πηγή του οποίου βρίσκεται σε ένα ιερό βουνό που αναφέρεται στις Γραφές.

Οι Κέδροι του Θεού 
Η κοιλάδα Καντίσα βρίσκεται κοντά στο δάσος των κέδρων του Θεού, επιζώντες των αρχαίων κέδρων του Λιβάνου, τα πιο πολύτιμα δομικά υλικά του αρχαίου κόσμου. Το δάσος λέγεται ότι περιέχει 375 μεμονωμένα δέντρα, δύο από τα οποία φέρονται να είναι άνω των 3000 ετών, δέκα πάνω από 1000 χρόνια, και τα υπόλοιπα τουλάχιστον ηλικίας αιώνων. Ο Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) περιγράφεται στα αρχαία έργα της βοτανικής ως το παλαιότερο δέντρο στον κόσμο. Θαυμάζονταν από τους Ισραηλίτες, οι οποίοι το έφεραν στη γη τους για να χτίσουν τον Πρώτο και το Δεύτερο ναό στην Ιερουσαλήμ. Ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι τα διάσημα δάση κέδρου άρχισαν να εξαφανίζονται την εποχή του Ιουστινιανού τον 6ο αιώνα μ.Χ.

Ιστορία 

Τα πολλά φυσικά σπήλαια της κοιλάδας Καντίσα έχουν χρησιμοποιηθεί ως καταφύγια και για ταφές από την Παλαιολιθική περίοδο. Το Αάσι Χαούκα (σπήλαιο) ειδικότερα, κοντά στη Χαούκα, στο Λίβανο, απέδωσε αρχαιολογικά αντικείμενα που δείχνουν παλαιολιθικές, ρωμαϊκές και μεσαιωνικές περιόδους χρήσης.

Από τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού η Ιερή Κοιλάδα έχει χρησιμεύσει ως καταφύγιο για όσους αναζητούν μοναξιά. Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι η κοιλάδα Καντίσα έχει μοναστικές κοινότητες συνεχώς από τα πρώτα χρόνια του χριστιανισμού. Ήταν επίσης μερικές φορές προορισμός για μουσουλμάνους μυστικιστές, ή Σούφι, που τον επισκέφθηκαν επίσης για διαλογισμό και μοναξιά.

Οι πρώτες χριστιανικές κοινότητες που ξέφυγαν από τους διωγμούς βρήκαν καταφύγιο στη Καντίσα. Μεταξύ αυτών των ομάδων ήταν οι Ιακωβίτες (Συριακοί Ορθόδοξοι ), Μελχίτες (Βυζαντινοί Καθολικοί ), Νεστοριανοί, Αρμένιοι, ακόμη και Αιθίοπες. Οι Μαρωνίτες, ωστόσο, είναι η κυρίαρχη χριστιανική ομάδα στην κοιλάδα. Από τα τέλη του 7ου αιώνα, οι Μαρωνίτες κατέφυγαν στην κοιλάδα από τις αρχικές τους κατοικίες στη Λεβαντίνη. Εκείνη την εποχή, φοβόντουσαν διώξεις από τους Ιακωβίτες, οι οποίοι δεν ήταν Χαλκηδόνες, και που δίωκαν τους Χαλκηδόνες Μαρωνίτες, και από ισλαμικές επιθέσεις. Η εγκατάσταση των Μαρωνιτών εντατικοποιήθηκε τον 10ο αιώνα μετά την καταστροφή της Μονής του Αγίου Μαρώνου. Οι Μαρωνίτες μοναχοί ίδρυσαν το νέο τους κέντρο στο Κανούμπιν, στην καρδιά της Καντίσα, και μοναστήρια απλώθηκαν γρήγορα στους γύρω λόφους. Ο πρώιμος Μαρωνιτικός οικισμός στην κοιλάδα συνδύαζε τόσο την κοινότητα όσο και την ερημιτική ζωή.

Οι Μαμελούκοι σουλτάνοι Μπαϊμπάρ και Καλαούν ηγήθηκαν εκστρατιών το 1268 και το 1283, αντίστοιχα, εναντίον των φρουρίων-σπηλαίων, των μοναστηριών και των γύρω χωριών. Παρά τις επιθέσεις αυτές, το μοναστήρι Ντέιρ Κανούμπιν επρόκειτο να γίνει έδρα του Μαρωνίτη Πατριάρχη τον 15ο αιώνα και να παραμείνει έτσι για 500 χρόνια. Τον 17ο αιώνα, η φήμη των Μαρωνιτών μοναχών για την ευσέβεια ήταν τέτοια που πολλοί Ευρωπαίοι ποιητές, ιστορικοί, γεωγράφοι, πολιτικοί και κληρικοί επισκέφτηκαν και ακόμη εγκαταστάθηκαν στην Κοιλάδα. Το πρώτο τυπογραφείο στη Μέση Ανατολή ιδρύθηκε το 1585 στη Μονή Κοζάγια στην κοιλάδα Καντίσα και το 1610 εκτύπωσε το πρώτο του βιβλίο, το βιβλίο των Ψαλμών στη συριακή γλώσσα. Χρησιμοποίησε συριακούς χαρακτήρες. Επίσης, αυτό το τυπογραφείο ήταν το πρώτο που εκτύπωσε στην αραβική γλώσσα

Οι μούμιες της Καντίσα 
Οκτώ καλά διατηρημένες φυσικές μούμιες Μαρωνιτών χωρικών που χρονολογούνται γύρω στο 1283 μ.Χ. αποκαλύφθηκαν από τους Φατί Μπαρούντι, Πιέρ Αμπί Αούν, Πάουλ Καχαβάγια και Αντουάν Γκαούτς, μια ομάδα σπηλαιολόγων από την επιστημονική οργάνωση GERSL στην κοιλάδα Καντίσα μεταξύ 1989 και 1991. Αυτά βρέθηκαν στη σπηλιά Ασί-αλ Χαντάθ μαζί με άφθονα τέχνεργα.

Μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς 
Το 1998, η ΟΥΝΕΣΚΟ πρόσθεσε την κοιλάδα στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς, λόγω της σπουδαιότητάς της ως τόπου μερικών από τους πρώτους χριστιανικούς μοναστικούς οικισμούς στον κόσμο, και το συνεχιζόμενο παράδειγμα της πρώιμης χριστιανικής πίστης.

Χριστιανικός μοναχισμός στην κοιλάδα 

Η κοιλάδα Καντίσα (Ιερή) είναι η τοποθεσία μερικών από τις αρχαιότερες χριστιανικές μοναστικές κοινότητες της Μέσης Ανατολής. Τα φυσικά σπήλαια της κοιλάδας, που ήταν άνετα, διάσπαρτα και δύσκολα προσβάσιμα, παρείχαν μοναχούς και ερημίτες επαρκώς απομονωμένες και φιλόξενες συνθήκες για να ζήσουν τη χριστιανική μοναξιά, στοχασμό και αφοσίωση. Πολλές από τις σπηλιές και ανωμαλίες στις πλαγιές προσαρμόστηκαν για να χρησιμεύσουν ως μεμονωμένες κατοικίες (κελιά), παρεκκλήσια, και μοναστήρια, και τέτοια κτίρια σκαλίστηκαν περαιτέρω από τα βράχια της κοιλάδας. Ορισμένα έχουν εσωτερικούς χώρους καλυμμένους με τοιχογραφίες και προσόψεις. Γύρω από τις σπηλιές υπάρχουν πεζούλια που γίνονται από τους ερημίτες για καλλιέργεια σιτηρών, σταφυλιών και ελιών.

Ενώ υπάρχουν πολλά μοναστήρια στην κοιλάδα, υπάρχουν πολλά κύρια μοναστικά συγκροτήματα:

Μονή Κανούμπιν 
Η Μονή Κανούμπιν (Deir Qannubin, دير قنوبين), βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά της κοιλάδας Καντίσα. Είναι το παλαιότερο των Μαρωνιτικών μοναστηριών. Αν και η ίδρυσή του αποδίδεται συχνά στον Αυτοκράτορα Θεοδόσιο το 375 μ.Χ., είναι πιο πιθανό ότι ιδρύθηκε από έναν μαθητή του Αγίου Θεοδόσιου του Κενόβιτου. Ως επί το πλείστον, είναι σκαλισμένο στην πλαγιά του βράχου - μοναστικά κελιά, εκκλησία, μοναστήρι και καταλύματα για ταξιδιώτες.

Η μονή ήταν στο παρελθόν έδρα του Πατριάρχη των Μαρωνιτών.

Μονή του Αγίου Αντωνίου της Κοζάγια 

Η Μονή Κοζάγια (Deir Mar Antonios Qozhaya, دير مارانطﻮنيوﺱ ﻗﺰحيا) βρίσκεται στην απέναντι πλευρά της κοιλάδας από τη Μονή Κανούμπιν. Σύμφωνα με την παράδοση ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα από τον Άγιο Ιλαρίωνα, προς τιμήν του αιγυπτιακού αναχωρητή, του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου, αν και οι πρώτες καταγραφές χρονολογούνται από περίπου το 1000 μ.Χ. Καταστράφηκε τον 16ο αιώνα αλλά γρήγορα αποκαταστάθηκε. Περιλαμβάνει διάδρομο, αίθουσα συσκέψεων και παρεκκλήσι, με έναν μύλο και έναν αριθμό ερημητήριων σκαλισμένα στους κοντινούς βράχους.

Μονή της Παναγίας της Χαούκα 
Το Σαϊντέτ Χαούκα βρίσκεται σε υψόμετρο 1150μ. Μεταξύ των μοναστηριών Κανούμπιν και Κοζάγια, στη βάση ενός τεράστιου σπηλαίου. Ιδρύθηκε στα τέλη του 13ου αιώνα από χωρικούς της Χαούκα. Το ερημητήριο φαίνεται να βρίσκεται σε μια μεγάλη προεξοχή στο μεσαίο επίπεδο, όπου υπάρχει δεξαμενή νερού που τροφοδοτείται από κανάλια. Το ανώτερο επίπεδο, προσβάσιμο μόνο από σκάλα, είναι ένα σπήλαιο μήκους 47 μέτρων, όπου ο πλούτος των μεσαιωνικών κεραμικών και βελών που έχουν βρεθεί υποδηλώνει τη χρήση του ως καταφύγιο. Στο Αασί Χαούκα βρέθηκαν επίσης ίχνη οχυρώσεων σε υψόμετρο 1170 μέτρο. Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι αυτό το σπήλαιο χρησιμοποιείται σε παλαιολιθικούς, ρωμαϊκούς και μεσαιωνικούς χρόνους.

Μοναστήρι του Μαρ Σάρκις 

Η Μονή Μαρ Σάρκις, που ονομάζεται επίσης Ρας Αλ Ναρ, με θέα προς το Έντεν, Κφαρσχάμπ, Μπανέ και Χαντάθ Ελ Τζεμπέχ. Δεδομένης της εξαιρετικής θέσης του με θέα στην κοιλάδα σε υψόμετρο 1500 μέτρων, το μοναστήρι ονομάζεται το Άγρυπνο Μάτι της Καντίσα. Είναι αφιερωμένο στους Αγίους Σάρκις και Μπάκχος (Άγιοι Σέργιος και Βάκχος). Το όνομα Ρας Αλ Ναρ σημαίνει την κορυφή του ποταμού, καθώς βρίσκεται κοντά στην πηγή Μαρ Σάρκις, ο κύριος τροφδότης του ποταμού Κλαγινσιέ που ενώνεται με τον ποταμό Κανούμπιν στην κοιλάδα.

Η πρώτη εκκλησία των Αγίων Σάρκις και Μπάκχος χτίστηκε στα μέσα του 8ου αιώνα μ.Χ. στα ερείπια ενός Χαναανικού ναού αφιερωμένου σε θεό της γεωργίας. Δίπλα σε αυτήν, μια άλλη εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία χτίστηκε το 1198 μ.Χ. Αρκετά κτίρια προστέθηκαν από το 1404 έως το 1690, όταν ο Πατριάρχης Εστεφάν Ντουαΐχι αποκατέστησε μέρος των κτιρίων.

Μοναστήρι Μαρ Λισά 

Το Μαρ Λίσα ή Αγίας Ελίσα (دير مار ﺃليشع), που αναφέρθηκαν για πρώτη φορά τον 14ο αιώνα, μοιράζεται σε δύο κοινότητες, μια μοναχική τάξη Μαρωνιτών και το τάγμα των Καρμηλιτών. Αποτελείται από τρία ή τέσσερα μικρά κελιά, μια τραπεζαρία και μερικά γραφεία. Η κοινόχρηστη εκκλησία περιλαμβάνει τέσσερα παρεκκλήσια σκαλισμένα στο βράχο.

Άλλα μοναστήρια 
Άλλα μοναστικά ιδρύματα στην Καντίσα είναι το Μοναστήρι του Μαρ Γκρίγκις, με το Παρεκκλήσι του Μαρ Χαλίτα, το Μοναστήρι του Μαρ Γιουχάννα, το Μοναστήρι του Μαρ Αμπούν, με το Ερημητήριο του Μαρ Σάρκη, και το Μοναστήρι του Μαρτ Μούρα και άλλα.

Υπάρχει μια άλλη ομάδα μοναστηριών στην γειτονική κοιλάδα Χανττσίτ (Ουάντι Χουλάτ). Αυτά ιδρύθηκαν από μονοφυσίτες Αιθίοπες μοναχούς που εκδιώχθηκαν από τη γειτονική πόλη Έχντεν και έμειναν εκεί προτού οι κοινότητές τους διασκορπιστούν αλλού. Περιλαμβάνουν τα συγκροτήματα μοναστηριακών μοναστηριών των Ντέιρ εσ-Σαχίμπ, Μαρ Αντόνιος, Μαρ Σεμάανε και Μαρ Ασία, καθώς και τα απομονωμένα παρεκκλήσια Μαρ Μπόχνα και Μαρ Χμούνα.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Qadisha.org
 Destination Lebanon: Qadisha (περιλαμβάνει φυλλάδιο με φωτογραφίες και χάρτη)
 Μονή Μαρωνίτη Μαρ Αντωνίου Κοτζάγια
 Φυσικό καταφύγιο Horsh Ehden
 Δήμος Zgharta-Ehden
 Ανεπίσημος ιστότοπος για τη Zgharta και τον Ehden
 Ανεπίσημος ιστότοπος για το Bsharri
 Wadi Qannoubine, Kadisha Valley το 360
 Οικογενειακό δέντρο Ehden 

Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς στο Λίβανο
Κοιλάδες της Ασίας