Ελεονώρα ντι Γκαρθία του Τολέδου

Η Ελεονώρα ντι Γκαρθία του Τολέδου ή Ελεονώρα Άλβαρεθ (Μάρτιος 1553 - 10 Ιουλίου 1576), ήταν η κόρη του Γκαρσία Άλβαρεθ του Τολέδου, 4ου Μαρκησίου του Villafranca. Η Ελεονώρα γεννήθηκε στη Φλωρεντία, όπου την ανέθρεψαν ο Κόζιμο Α΄ των Μεδίκων, Μέγας Δούκας της Τοσκάνης και η σύζυγός του Ελεονώρα του Τολέδου, θεία και συνονόματή της. Αφού παντρεύτηκε με τον γιο τους Πέτρο σε ηλικία 15 ετών, άνθισε κάτω από την προστασία της μεγαλύτερης αδερφής του Πέτρου, της καλλιτεχνικής Ισαβέλλας, σε μια ζωηρή και έξυπνη καλλονή. Ο γάμος της, όπως και της Ισαβέλλας, δεν ήταν επιτυχής και ακολούθησε το παράδειγμα τξς κουνιάδας της, παίρνοντας εραστές. Γι' αυτό το λόγο, ο Πέτρος την μετέφερε το 1576 στο καταφύγιο της επαρχίας του Καφαγκιόλο, όπου την στραγγάλισε μέχρι θανάτου με λουρί σκύλου. Ο διάδοχος του Κόζιμο, Φραγκίσκος Α΄ των Μεδίκων ενέκρινε σιωπηρά τη δολοφονία, και ο Πέτρος δεν προσήλθε ποτέ στη δικαιοσύνη για αυτό.

Μέχρι πρόσφατα, λίγα ήταν γνωστά για τη Ελεονώρα, και δεν πολλά πορτραίτα της δεν ταυτοποιήθηκαν. Τα γεγονότα της ζωής της προέκυψαν από την αυξανόμενη μελέτη σχετικά με την Ισαβέλλα των Μεδίκων με την οποία είχε πολλά κοινά.

Πρώτα χρόνια
Γεννημένη στο δικαστήριο της Φλωρεντίας τον Μάρτιο του 1553, η Ελεονώρα ήταν κόρη του Γκαρσία Άλβαρεθ του Τολέδου και της Βιττόρια ντ'Ασκάνιο Κολόννα. Ο πατέρας και η μητέρα της έμεναν στη Φλωρεντία επειδή ο Γκαρσία ήταν υπεύθυνος για τα κάστρα της Valdichiana στην περιοχή. Όταν η μητέρα της πέθανε λίγους μήνες αργότερα, η Ελεονώρα έμεινε στη φροντίδα της θείας της, Ελεονώρας, Δούκισσας της Φλωρεντίας. Η Ελεονώρα και ο Κόζιμο την μεγάλωσαν με αγάπη στο βασίλειο των Μεδίκων, όπου παρέμεινε για το υπόλοιπο της ζωής της.

Μετά τον θάνατο της Ελεονώρας της Φλωρεντίας το 1562, η κόρη του Κόζιμο, Ισαβέλλα, την αντικατέστησε ως η πρώτη κυρία της Φλωρεντίας. Έδρασε ως υποκατάστατη σύζυγος και ανέλαβε επίσης την επίβλεψη της ανατροφής της μικρής Ελεονώρας. Το κοκκινομάλλικο κορίτσι, που είχε μια φυσική γοητεία, ήταν δημοφιλής στην οικογένεια των Μεδίκων. Ως παιδί αποκαλούταν με το παρατσούκλι Ντιανόρα . Στην ηλικία των πέντε ετών, αναφέρθηκε ως παρηγοριά για τη δεύτερη κόρη του Κόζιμο Λουκρητία των Μεδίκων, με την οποία έγιναν αχώριστες, όταν η Λουκρητία ήταν χωριστά από τον σύζυγό της, Αλφόνσο. Η Λουκρητία πέθανε το 1561, αφήνοντας την Ισαβέλλα ως τη μόνη επιζήσασα κόρη του Κόζιμο. ο δούκας, ωστόσο, λάτρευε πολύ την Ελεονώρα, και της φερόταν σαν δική του κόρη. Γοητεύτηκε από τη ζωντάνια και το φυσικό σθένος της - καθώς η Ελεονώρα ήταν λάτρης της ιππασίας- παρόλο που περιστασιακά την υπενθύμιζε να συμπεριφέρεται με περισσότερη σύνεση.

Λόγω της στενής οικογενειακής και πολιτικής σχέσης μεταξύ του Οίκου των Μεδίκων και της οικογένειας του Τολέδο, διοργανώθηκε γάμος μεταξύ της Ελεονώρας και του γιου του Κόζιμο, Πέτρου, με τον οποίο είχε μεγαλώσει και ο οποίος ήταν παρόμοιας ηλικίας. Το ζευγάρι έπεσε το 1568 όταν η Ελεονώρα ήταν 15 ετών, με την έγκριση του Φιλίππου Β΄. Ο Γκαρθία Άλβαρεθ της πρόσφερε προίκα 40.000 χρυσών δουκάτων.Παντρεύτηκαν στο Palazzo Vecchio τον Απρίλιο του 1571 και αναφέρθηκε ότι ο Πέτρος έπρεπε να αναγκαστεί να ολοκληρώσει την ένωση. Στις 10 Φεβρουαρίου 1573 η Ελεονώρα γέννησε έναν γιο, τον Κόζιμο ("Κοζιμίνο"), ο οποίος ήταν ο μοναδικός άνδρας κληρονόμος των Μεδίκων σε αυτή τη γενιά μέχρι το θάνατό του τρία χρόνια αργότερα, τον Αύγουστο του 1576, ένα μήνα μετά το θάνατο της μητέρας του.

Παντρεμένη ζωή
Για την Ελεονώρα, ο γάμος έφερε τόσο πλεονεκτήματα όσο και μειονεκτήματα. Αφενός, σταθεροποίησε τη σχέση της με μια από τις πλουσιότερες οικογένειες στην Ευρώπη και της επέτρεψε να παραμείνει σε βασίλειο όπου οι γυναίκες είχαν συχνά περισσότερη ελευθερία, ή τουλάχιστον διακριτική ευχέρεια, από ότι αλλού. Από την άλλη πλευρά, ο Πέτρος ήταν ο λιγότερο σταθερός από τους απογόνους των Μεδίκων, δείχνοντας από νεαρή ηλικία μια σκληρή και ενοχλημένη ιδιοσυγκρασία που ενοχλούσε τους γονείς του. Σύμφωνα με τον ιστορικό, Μέρφι, είχε μαθητικές δυσκολίες, ήταν βίαιος και οξύθυμος, ενώ η συμπεριφορά του προκλήθηκε από τον πρώιμο θάνατο της μητέρας του και την ελευθερία στην οποία μεγάλωσε. Ως αποτέλεσμα, ο γάμος, σε αντίθεση με αυτόν του Κόζιμο και της Ελεονώρας, δεν ήταν ποτέ σωματική και συναισθηματική επιτυχία. Σε αυτό μοιάζει με εκείνο της Ισαβέλλας των Μεδίκων, της οποίας προστατευόμενη ήταν η Ελεονώρα και του Πάολο Τζορντάνο Ορσίνι. Ο Δούκας Κόζιμο πάντρεψε την αγαπημένη του κόρη Ισαβέλλα στον Οίκο του Ορσίνι για πολιτικούς λόγους, για να ενισχύσει τη θέση του στα σύνορα της νότιας Τοσκάνης. Αν και η Ισαβέλλα είχε δύο παιδιά από τον Πάολο, είχε επιλέξει να μην ζήσει στο κάστρο του συζύγου της στο Μπρατσιάνο ή στη Ρώμη, όπου ασκούσε τις πολιτικές και ερωτικές του υποθέσεις. Αντ' αυτού, με την άδεια του Κόζιμο, είχε παραμείνει στη Φλωρεντία, καλλιεργώντας ένα καλλιτεχνικό σαλόνι στη Villa Baroncelli της στο νότιο τμήμα της πόλης, ενώ αρεσκόταν στο να παίρνει εραστές. Η Ελεονώρα έγινε μέρος του κύκλου της Ισαβέλλας και έγινε διάσημη για την ομορφιά και τη ζωντάνια της. Όπως και η Ισαβέλλα, χρηματοδότησε φιλανθρωπικά ιδρύματα και τέχνες, ως προστάτης της λογοτεχνικής Accademia degli Alterati. .  Παραμελημένη από τον σύζυγό της, ακολούθησε επίσης το παράδειγμα της Iσαβέλλας αποκτώντας εραστές. Κάτω από τον φιλελεύθερο Κόζιμο, μια τέτοια συμπεριφορά ήταν ανεκτή όσο διατηρήθηκε η διακριτική ευχέρεια και οι γάμοι είχαν πολιτικά πλεονεκτήματα. Οι αντίστοιχοι σύζυγοι των γυναικών έκαναν δικές τους εξωσυζυγικές σχέσεις, ζώντας σε μεγάλο βαθμό ξεχωριστές ζωές.

Tα πράγματα άλλαξαν μετά τον θάνατο του Κόζιμο, τον οποίο διαδέχθηκε ο πολύ διαφορετικός Φραγκίσκος των μεδίκων. Αν και διατήρησε τη δική του ερωμένη, την Μπιάνκα Καπέλλο, ταλαιπωρώντας τη σύζυγό του Ιωάννα της Αυστρίας, ο μεγαλύτερος γιος του Κόζιμο ήταν ένας πολύ λιγότερο κοινωνικός και ανεκτικός κυβερνήτης από τον πατέρα του. Αντί να παρευρεθεί σε κοινωνικές εκδηλώσεις και να συμμετάσχει στην καλλιτεχνική ζωή της Φλωρεντίας, προτίμησε να ακολουθήσει την επιστήμη, μένοντας κλειδωμένος συχνά στο εργαστήριό του στο Καζίνο του Αγίου Μάρκου για να πραγματοποιήσει πειράματα στην αλχημεία, δηλητήρια και κατασκευή πορσελάνης. Δυστυχώς, για την Ισαβέλλα, ο αδερφός της δεν έβλεπε τον τρόπο ζωής της τόσο επιεικώς όσο ο Κόζιμο. Ενώ συνέχισε να καλλιεργεί τις θετικές σχέσεις μεταξύ του οίκου του συζύγου της και της Φλωρεντίας, ήταν λιγότερο πρόθυμος να αγνοήσει τη συμπεριφορά της Ισαβέλλας και της Ελεονώρας και στις τις των συζύγων τους, για τους οποίους η μοιχεία τους ήταν ζήτημα τιμής και όχι ζήλια. 

Έντεκα χρόνια νεότερη από την Ισαβέλλα, η Ελεονώρα ήταν κάπως λιγότερο συνετή στις ερωτικές της περιπέτειες. Για παράδειγμα, το 1573, η δεύτερη σύζυγος του Κόζιμο, η Καμίλα Μαρτέλλι, κατηγόρησε την Ελεονώρα ότι φλέρταρε με έναν υπηρέτη. Αργότερα, το 1575, η Ελεονώρα ομολόγησε με δάκρυα στον πρεσβευτή της Ferrarese, Έρκολε Κορτίλε, ότι ο σύζυγός της αρνήθηκε να κοιμηθεί μαζί της, προτιμώντας τη συντροφιά ιερόδουλων. Ο Κορτίλε ανέφερε τη συνομιλία στον δούκα. "Είναι πραγματικά η πιο ατυχής και δυστυχισμένη πριγκίπισσα που έζησε ποτέ", έγραψε, "ειδικά επειδή ήταν μια τόσο όμορφη και επιτυχημένη". Ούτε η Ελεονώρα ούτε η Ισαβέλλα, ωστόσο, δεν αντιλήφθηκαν τον κίνδυνο που τους έθεσε το νέο καθεστώς ή το άκρο της συνωμοσίας που άρχισε να στρέφεται εναντίον τους.

Θάνατος
Στις 11 Ιουλίου 1576, ο Πέτρος των Μεδίκων έστειλε ένα σημείωμα στον αδερφό του, Μέγα Δούκα Φραγκίσκο, από το Villa Medici στο Cafaggiolo, βόρεια της Φλωρεντίας: «Χθες το βράδυ στις έξι συνέβη ένα ατύχημα στη γυναίκα μου και πέθανε. Να είσαι ήρεμος και να μου γράψεις τι πρέπει να κάνω και αν πρέπει να επιστρέψω ή όχι." Την επόμενη μέρα, ο Φραγκίσκος έγραψε στον αδερφό του Φερδινάνδο στη Ρώμη:" Χθες βράδυ, περίπου στις πέντε, ένα πραγματικά τρομερό ατύχημα συνέβη στη Δόνα Ελεονώρα. Βρέθηκε στο κρεβάτι, στραγγαλισμένη, και ο Δον Πέτρος και οι άλλοι δεν ήρθε εγκαίρως για να την σώσουν».

Στην πραγματικότητα, ο θάνατος της Eλεονώρας δεν ήταν ατύχημα: ο Πέτρος τη δολοφόνησε εν ψυχρώ, με τη συναίνεση ​​του Φραγκίσκου. Ήταν 23 ετών. Έξι ημέρες αργότερα, με παρόμοιο τρόπο, η καλύτερη φίλη της, Ισαβέλλα, στραγγαλίστηκε από τον σύζυγό της, Πάολο Τζορντάνο, και έναν βοηθό στην απομακρυσμένη βίλα των Μεδίκων στο Cerreto Guidi. Ο Φραγκίσκο ανακοίνωσε το θάνατο της αδερφής του ως ατύχημα. Στις 29 Ιουλίου, ο πρέσβης του Δουκάτου της Φεράρα έγραψε στον Αλφόνσο Β΄:

Ο Aγκοστίνο Λαπίνι κατέγραψε ότι όλοι ήξεραν πολύ καλά ότι η Ελεονώρα είχε δολοφονηθεί. "Ήταν όμορφη, ευγενική, χαριτωμένη, γοητευτική", έγραψε, "και πάνω απ 'όλα είχε δύο μάτια στο κεφάλι της που ήταν σαν δύο πανέμορφα αστέρια". Ο Μπαστιάνο Αρντίτι κατέγραψε ότι «κατατέθηκε σε ένα κουτί, στο San Lorenzo, χωρίς άλλες τελετές».

Αρχικά, ο Μεγάλος Δούκας Φραγκίσκος δήλωσε ότι η Ελεονώρα πέθανε από καρδιακή προσβολή. Αλλά οι Ισπανοί ήταν εξοργισμένοι με αυτήν τη μεταχείριση μιας τόσο υψηλόβαθμης ευγενούς. Υπό πίεση, ο Φραγκίσκος παραδέχτηκε τελικά την αλήθεια. Έγραψε στον Φίλιππο Β΄ Ισπανίας, υπέρ του οποίου εξαρτάται ο τίτλος του: "Αν και στην επιστολή σας είπα για το ατύχημα της Δόνας Ελεονόρας, πρέπει ωστόσο να πω στην Καθολική Αυτού Μεγαλειότητα ότι ο Λόρδος Πέτρος ο αδερφός μας της πήρε ο ίδιος την ζωή λόγω της προδοσίας που διέπραξε μέσω συμπεριφοράς που δεν είναι αρεστή για μια κυρία ... Ευχόμαστε η Αυτού Μεγαλειότητα να γνωρίζει την αλήθεια ... και με την πρώτη ευκαιρία θα γίνει η διαδικασία μέσω της οποίας θα μάθει για ποιους ακριβώς λόγους ενήργησε ο Λόρδος Πέτρος".

Η «διαδικασία» που είχε κατά νου ο Φραγκίσκος ήταν η τεκμηριωμένη συμπεριφορά του εραστή της Ελεονώρας, Μπερναντίνο Αντινόρι, που συχνά τον είχαν δει δημόσια μαζί της. Ο Φραγκίσκος είχε φυλακίσει τον Αντινόρι, ήρωα της Μάχης του Lepanto και μέλος του διάσημου Τάγματος του Αγίου Στεφάνου, στην Έλβα τον Ιούνιο του 1576, αφού τον είχε φυλακίσει για λίγο νωρίτερα το έτος για φιλονικίες. Οι ερωτικές επιστολές και τα ποιήματα που έγραψε ο Αντίνορι, που εκθείαζαν την ομορφιά και τις γοητείες της Ελεονώρας με λεπτομέρεια, "βρέθηκαν κρυμμένα στο σκαμνί της". Ο Αντινόρι στραγγαλίστηκε στο κελί του δύο μέρες πριν η Ελεονώρα συναντήσει την ίδια μοίρα. Υπήρχε επίσης μια πολιτική διάσταση στις δολοφονίες, επειδή ο Αντινόρι και ένας άλλος γνωστός της Ελεονώρας, ο Πιερίνο Ριντόλφι- σύμφωνα τουλάχιστον με την ομολογία του Ριντόλφι υπό βασανιστήρια - εμπλέκονταν σε μια  βεντέτα εναντίον των Μεδίκων. Για το λόγο αυτό, ο Φραγκίσκος έπεισε τον εαυτό του ότι οι φίλοι της Ελεονώρας είχαν επίσης διαπράξει προδοσία.

Η έγκριση τoυ Φραγκίσκου σήμαινε ότι ο Πέτρος δεν οδηγήθηκε ποτέ στη δικαιοσύνη για τη δολοφονία της Ελεονώρας, παρά τις διαμαρτυρίες του αδερφού της Πέδρο Άλβαρεθ ντε Τολέδο ότι ο θάνατός της ήταν απαράδεκτος. Ωστόσο, λίγο περισσότερο από ένα χρόνο μετά τη δολοφονία, ο Φραγκίσκος εξόρισε τον Πέτρο στο ισπανικό βασίλειο, όπου πέρασε σε μεγάλο βαθμό το υπόλοιπο της ζωής του, επισκεπτόμενος τη Φλωρεντία μόνο για να ζητήσει χρήματα για να πληρώσει τα χρέη του. Ο Φραγκίσκος έστειλε τον Πέτρο μακριά "για να δει αν θα υψωθεί ένας νοικοκύρης πάνω από την αδράνεια στην οποία σπατάλησε μάταια τα καλύτερα χρόνια της νεότητας του". Ο Πέτρος πέθανε το 1604, βουτηγμένος στα χρέη.

Πηγές
Langdon, Gabrielle. Medici Women: Portraits of Power, Love, and Betrayal. Toronto: University of Toronto Press, 2007. .
Murphy, Caroline P. Isabella de' Medici: The Glorious Life and Tragic End of a Renaissance Princess. London: Faber and Faber, 2008. .
Pilliod, Elizabeth. Pontormo, Bronzino, Allori: A Genealogy of Florentine Art. New Haven (CT): Yale University Press, 2001. .

Παραπομπές 

Οίκος των Μεδίκων