Ζωίλος Β΄ της Ινδίας

Ο Ζωίλος Β΄ ο Σωτήρ ήταν Ινδο-Έλληνας βασιλέας, που κυβέρνησε στο ανατολικό Πουντζάμπ. Από τους νομισματολόγους, ο Μποπεαράχτσι χρονολογεί τη βασιλεία του π. το 55 - 35 π.Χ., μία ημερομηνία που υποστηρίζεται περίπου από τον R.C. Senior. Είναι πιθανό ότι μερικά από τα νομίσματά του εκδόθηκαν από έναν ξεχωριστό βασιλιά, τον Ζωίλο Γ΄.

Ο Ζωίλος φαίνεται να ήταν ένας από τους ηγέτες, που διαδέχθηκαν τον τελευταίο σημαντικό Ινδο-Έλληνα βασιλιά Απολλόδοτο Β΄ τον Μέγα στα ανατολικά τμήματα τού βασιλείου εκείνου. Όλοι αυτοί οι βασιλείς χρησιμοποιούν τα ίδια σύμβολα με τον Απόλλωνα, την Αθηνά Παλλάδα (μαχόμενη), κατά τον τύπο του Μενάνδρου Α΄ και συνήθως επίσης το ίδιο με αυτόν επίθετο Σωτήρ. Είναι, επομένως, πιθανό να ανήκαν στην ίδια δυναστεία και ο Ζωίλος Β΄ θα μπορούσε επίσης να είχε σχέση με τον προηγούμενο βασιλιά Ζωίλο Α΄, αλλά η έλλειψη γραπτών πηγών καθιστά αβέβαιες όλες αυτές τις υποθέσεις. Ίσως ήταν ο Βακτριανός σύμμαχος του Μάρκου Αντωνίου και της Κλεοπάτρας Ζ΄, που αναφέρεται από τον Βιργίλιο στο όραμά του για τη Μάχη του Ακτίου στην Αινειάδα VIII, 688: Hinc ope barbarica variisque Antonius armis, victor ab Aurorae populis et litore rubro, Aegyptum viresque Orientis et ultima secum Bactra Vehit. (Με βαρβαρικό πλούτο και ποικίλα όπλα ο Αντώνιος νίκησε τους λαούς της Ανατολής και των Ινδικών ακτών· έτσι την Αίγυπτο, τη δύναμη της Ανατολής και τη μακρινή ακόμη Βακτρία έφερε μαζί του).

Νομίσματα του Ζωίλου Β΄ 
Ο Ζωίλος Β΄ εξέδωσε αργυρές δραχμές, με τη μορφή του με διάδημα και την παλλάδα Αθηνά, σε μάλλον ακατέργαστη κατασκευή και δύο είδη χάλκινα νομίσματα με διάφορες αξίες: "Απόλλωνας, με τρίποδο και μικρό ελέφαντα" και "Ελέφαντας και τρίποδο".

Ο Ζωίλος Γ΄, ένας ξεχωριστός βασιλιάς; 

Τα πορτρέτα που αποδίδονται στον Ζωίλο Β΄ θα μπορούσαν να χωριστούν σε δύο ομάδες. Το ένα απεικονίζει έναν φαλακρό άνδρα με κοίλα μάγουλα, το άλλο έναν φαινομενικά νεότερο άνδρα με μαλλιά στο μέτωπο (φράντζα) και στρογγυλά μάγουλα. Επειδή τα νομισματικά στοιχεία δείχνουν ότι το νεότερο πορτρέτο είναι μεταγενέστερο, η πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι αποδίδονται σε έναν νεότερο βασιλιά, τον Ζωίλο Γ΄ Σωτήρα, ο οποίος μπορεί να ήταν γιος και διάδοχος του πρεσβύτερου Ζωίλου Β΄. 

Συγκεκριμένα, το έμβλημα του νομισματοκοπείου, που είναι χαρακτηριστικό των νομισμάτων του Ζωίλου με πλήρη μαλλιά στο κεφάλι, είναι ένα μεταγενέστερο έμβλημα νομισματοκοπείου (χτυπήθηκε μετά), που χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια ως τους τελευταίους Ινδο-Έλληνες βασιλείς Στράτωνα Β΄ και Στράτωνα Γ΄, υποδηλώνοντας μία μεταγενέστερη βασιλεία για τον Ζωίλο Γ΄.  Αυτό το έμβλημα νομισματοκοπείου όμως δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ από τον φαλακρό Ζωίλο Β΄ ή κάποιον βασιλιά πριν από αυτόν.

Ινδο-Σκυθικές απομιμήσεις 
Ο Ινδο-Σκύθης βασιλιάς Μπανταϋάσα αντέγραψε επίσης νομίσματα του Ζωίλου Β΄, ή του υποτιθέμενου Ζωίλου Γ΄, αναφέροντας μόνο το όνομά του (στη γραφή Kharoshthi) στα νομίσματά του.

Συλλαβογράμματα Καρόστι
Πολλά από τα συλλαβογράμματα των νομισμάτων του Ζωίλου Β΄ βρίσκονται σε γραφή Kharoshti, υποδεικνύοντας ότι πιθανότατα κατασκευάστηκαν από έναν Ινδό νομισματοκόπο. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό πολλών από τους Ινδο-Έλληνες βασιλείς του ανατολικού Πουντζάμπ, όπως του Στράτωνος Α΄, του Απολλοδότου Β΄ και μερικές φορές του Απολλοφάνη και του Διονυσίου. Επιπλέον, τα συλλαβογράμματα είναι συχνά πανομοιότυπο στα νομίσματά τους, υποδεικνύοντας ότι ο νομισματοκόπος, ή το μέρος του νομισματοκοπείου, ήταν το ίδιο.

Τα νομίσματα των Ζωίλου Β΄ συνδυάζουν ελληνικά γράμματα με συλλαβογράμματα Καρόστι, που δείχνει ότι ορισμένοι από τoυς τεχνίτες μπορεί να ήταν ιθαγενείς Ινδοί. Τα συλλαβογράμματα Kharoshthi είναι για τα: sti, ji, ra, ga, gri, ha, stri, ri, bu, a, di, stra και śi. Οι τύποι "Απόλλωνας και τρίποδο" και "Ελέφαντας και τρίποδο" έχουν μόνο συλλαβογράμματα Χαρόστι, ενώ οι τύποι πορτρέτου συνήθως συνδυάζουν γράμματα ελληνικά και συλλαβογράμματα Χαρόστι. Το συλλαβόγραμμα 62 (παρακάτω) έχει αποδειχθεί ότι είναι έμβλημα νομισματοκοπείου και εμφανίζεται μόνο στα νεότερα πορτρέτα, που μπορεί να ανήκουν στον Ζωίλο Γ΄.

Χώροι εύρεσης 

Τα νομίσματα της Ζωίλου Β΄ έχουν βρεθεί στα σύνολα νομισμάτων (θησαυρούς) Sutlej και Sialkot ΙΙ, και στον θησαυρό του  Παντζάμπ ανατολικά της Jhelum (Όσ. Μποπεαράχτσι, Ρ138).

Επίσης, 25 νομίσματα του Ζωίλου Β΄ βρέθηκαν κάτω από τα θεμέλια ενός ορθογώνιου ναΐσκου του 1ου αι. π.Χ. στο βουδιστικό μοναστήρι Dharmarajika, κοντά στην Tάξιλα.  

Δύο νομίσματα του Ζωίλου Β΄ βρέθηκαν επίσης στον θηααυρό Bara κοντά στο Πεσαβάρ, μαζί με νομίσματα των Ινδο-Σκυθών βασιλέων Άζη Α΄, Αζιλίση και Άζη Γ΄.

Επισημάνσεις σε νομίσματα 
Ένα νόμισμα του Ζοίλου Β΄ χτυπήθηκε επάνω σε νόμισμα του Απολλοδότου Β΄.

Δείτε επίσης 
 Ελληνο-βακτριανό βασίλειο
 Σελευκιδική Αυτοκρατορία
 Ελληνοβουδισμός
 Ινδο-Σκύθες
 Ινδο-Παρθικό Βασίλειο
 Kushan Empire

Σημειώσεις

Βιβλιογραφικές αναφορές 
 Οι Έλληνες στη Βακτρία και την Ινδία, WW Tarn, Cambridge University Press.
 Ινδο-ελληνικά νομίσματα, RB Whitehead, 1914.

Έλληνες Βασιλείς Βακτρίας & Ινδίας