Πριβά

Το Πριβά (γαλλικά: Privas) είναι κοινότητα στα νοτιοανατολικά της Γαλλίας, πρωτεύουσα του νομού Αρντές, στην περιοχή Ωβέρνη-Ρον-Αλπ.

Είναι η μικρότερη από όλες τις πρωτεύουσες νομών της Γαλλίας. Είναι η πέμπτη μεγαλύτερη κοινότητα στο νομό, με 8.305 κατοίκους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2016. 

Το Πριβά είναι γνωστό για την κρέμα που παρασκευάζεται από τα τοπικά κάστανα και για τα γλυκά μαρόν γκλασέ του.

Οι κάτοικοι ονομάζονται Πριβαντουά (ζ).

Γεωγραφικά στοιχεία 

Το Πριβά βρίσκεται στο κέντρο του νομού Αρντές, σε υψόμετρο 200 έως 750 μέτρα, στα νότια του Κεντρικού Ορεινού Όγκου (Μασίφ Σαντράλ), στην περιοχή Ωβέρνη-Ρον-Αλπ. Αποτελούσε τμήμα της πρώην διοικητικής περιοχής Ρον-Αλπ και πριν τη σύσταση των γαλλικών νομών ήταν στο κέντρο του Βιβαραί.

Είναι πρωτεύουσα του νομού Αρντές, με πληθυσμό 8.305 κατοίκους (2016) και το κέντρο της ευρύτερης περιοχής που συγκεντρώνει 20.737 κατοίκους (2015).

Η απόσταση της πόλης από το Παρίσι είναι 489 χιλιόμετρα κατ'ευθεία γραμμή ( 601 οδικώς) και από την κοντινή Βαλάνς 42 χιλιόμετρα οδικώς.

Η έκταση είναι 12,14 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Η πόλη βρίσκεται στους πρόποδες του ηφαιστειακού οροπεδίου του Κουαρόν, στην κοιλάδα του ποταμού Ουβέζ, στο κέντρο του νομού Αρντές, λίγα χιλιόμετρα δυτικά του ποταμού Ροδανού.  Στην άκρη της πόλης βρίσκεται η συμβολή του μικρού ποταμού Μεζαγιόν με τον Ουβέζ, ένα από τα πολλά υδάτινα ρεύματα από τα οποία διασχίζεται η πόλη. 

Παρόλο που δεν βρίσκεται μέσα στο πάρκο, το Πριβά είναι μια από τις πύλες του Περιφερειακού Φυσικού Πάρκου των βουνών της Αρντές. Το κοινοτικό δάσος του Πριβά καλύπτει έκταση περίπου 32 εκταρίων.

Το κλίμα χαρακτηρίζεται από πολύ ζεστό και ξηρό καλοκαίρι, με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες και χιονόπτωση τον χειμώνα.

Ιστορία 
Αρχαιότητα και Μεσαίωνας

Κατά την αρχαιότητα, ο γαλατικός λαός των Ελούων είχε εγκατασταθεί στο νότιο τμήμα του νομού Αρντές, στα σύνορα με την περιοχή των Σεγουσιανών, που κατείχαν κυρίως την περιοχή της Βαλάνς. 

Τα πρώτα ίχνη της πόλης πιστοποιούνται στον οικισμό Λακ, όπου πρόσφατες αρχαιολογικές ανασκαφές αποκάλυψαν μια βίλα της πρώιμης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και μια νεκρόπολη του πρώιμου Μεσαίωνα. Οι μήτρες κατασκευής νομισμάτων που ανακαλύφθηκαν τον 19ο αιώνα στις πλαγιές του Μον-Τουλόν δεν αρκούν για να συνάγουμε αρχαία μόνιμη κατοίκηση.

Η παλιά πόλη Πριβά αναπτύχθηκε γύρω από την εκκλησία του Σαιν-Τομά στην Πλας ντε λα Ρεπυμπλίκ (πλατεία Δημοκρατίας). Το κάστρο του Πριβά πιστοποιείται μόνο από τον 13ο αιώνα και βρισκόταν στην σημερινή θέση του κολεγίου-μοναστηριού των Ρεκολέτ. Το κάστρο καταστράφηκε το 1621 και το 1629 και σήμερα δεν υπάρχει πια.

Τον 12ο αιώνα, το Πριβά εξαρτιόταν από τους κόμητες της Βαλάνς, οι οποίοι με τη σειρά τους ήταν υποτελείς στους κόμητες της Τουλούζης. Ο Αιμάρ του Πουατιέ, το 1281 και ο γιος του το 1309, χορήγησαν καταστατικό χάρτη στο Πριβά, προσφέροντας οικονομικά, φορολογικά και στρατιωτικά δικαιώματα στην πόλη.

Τον 13ο αιώνα, η πόλη επεκτάθηκε στο οροπέδιο στα ανατολικά σε δύο νέες συνοικίες: Κλω και Μαζέλ.

Θρησκευτικοί πόλεμοι

Τον 16ο αιώνα, η Μεταρρύθμιση εξαπλώθηκε βαθιά και γρήγορα στο Πριβά. Στην αρχή, το κίνημα ήταν δημοφιλές και ένας μεγάλος αριθμός ευγενών και αστών προσχώρησαν γρήγορα σε αυτές τις ιδέες. Το Πριβά διαδραμάτισε εξέχοντα ρόλο κατά τη διάρκεια των θρησκευτικών πολέμων, έγινε ένα σημαντικό προτεσταντικό κέντρο και ένα σύμβολο αντίστασης στη μοναρχία. Αυτό του έδωσε τον τίτλο του «Προπυργίου της Μεταρρύθμισης».

Από κρατικής πλευράς οργανώθηκε μια πολύ σκληρή καταστολή. Πολλοί κάτοικοι εξοντώθηκαν, μερικοί έφυγαν στη Γενεύη. Ωστόσο, παρά τις διώξεις, το κίνημα εξαπλώθηκε και για σχεδόν 70 χρόνια, η καθολική λατρεία δεν υφίστατο πλέον στο Πριβά, ακόμη και η εκκλησία καταστράφηκε το 1570. Ένας πάστορας ήρθε από την Ελβετία και οργάνωσε την Μεταρρυθμισμένη Εκκλησία του Πριβά. Η πόλη πλέον αναφερόταν ως τη Γενεύη της Γαλλίας. Η βασιλική φρουρά εκδιώχθηκε από την πόλη. Δεν υπήρξε σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου στο Πριβά. Αντίθετα, μόλις οι ειδήσεις των σφαγών στο Παρίσι και σε άλλες περιοχές έφτασαν, η πόλη πήρε τα όπλα.

Το 1566, η βαρονία του Πριβά διασπάστηκε ανάμεσα στις δύο κόρες της Ντιάνας του Πουατιέ, βαρόνης του Σαλανσόν και του Πριβά. Η μεγαλύτερη έλαβε το Πριβά, το οποίο στη συνέχεια πωλήθηκε στον Ζακ ντε Σαμπώ, έναν Προτεστάντη ηγέτη ο οποίος έγινε ο πρώτος Ουγενότος άρχοντας του Πριβά. Ο γάμος της κόρης του με έναν Καθολικό, τον βαρόνο του Λεστράνζ, ενώ η πόλη προτιμούσε για σύζυγό της τον άρχοντα του Μπριζόν, ηγέτη Προτεστάντη ώστε να διατηρηθεί ο έλεγχος και η προτεσταντική ταυτότητα του Πριβά, προκάλεσε εξέγερση των Ουγενότων και άρχισε ο λεγόμενος «πόλεμος των εραστών», που μαίνονταν στην περιοχή ανάμεσα στους Καθολικούς και τους Ουγενότους. 

Το 1629, στα πλαίσια της εξάλειψης των εξεγέρσεων των Ουγενότων στη νότια Γαλλία, ο βασιλικός στρατός υπό τον καρδινάλιο Ρισελιέ και τον Λουδοβίκο ΙΓ' επέλεξαν να καταλάβουν το Πριβά για να καταστείλουν την εξέγερση και κυρίως επειδή ήταν στρατηγικός στόχος, όντας στο κέντρο μιας σειράς προτεσταντικών οχυρών στο Λανγκεντόκ. Η πολιορκία του Πριβά διήρκεσε 15 ημέρες, τα στρατεύματα κατέλαβαν την πόλη, τη λεηλάτησαν και την έκαψαν. 

18ος αιώνας

Τον 18ο αιώνα, η χώρα αναδιοργανώθηκε και η πόλη γνώρισε μια σχετική ευημερία. Στα θρησκευτικά θέματα, το Έδικτο των Βερσαλλιών περί ανεκτικότητας του Λουδοβίκου ΙΣΤ' επέτρεψε στον Προτεστανισμό να αναβιώσει. Από πολιτική άποψη, δημιουργήθηκαν οι Τάξεις του Βιβαραί, μια επιτροπή αποτελούμενη από δέκα ευγενείς και εκπροσώπους των πόλεων της περιοχής, η οποία ασχολούνταν κυρίως με φορολογικά θέματα. Ωστόσο, ωφελήθηκε επίσης η γεωργία, η βιομηχανία και η δημιουργία οδικού δικτύου. Αυτή την εποχή εμφανίστηκε η βιομηχανία μεταξιού στο Πριβά, καθώς επίσης και οι φυτείες μουριάς.

Πρωτεύουσα του νομού

Το 1790, κατά τη σύσταση των γαλλικών νομών, το Πριβά έγινε πρωτεύουσα του νομού Αρντές εναλλάξ με τις κοινότητες Αννοναί, Ωμπενά, Μπουρ-Σαιντ-Αντρεόλ και Τουρνόν-συρ-Ρον. Η πρώτη συνέλευση του νέου νομού πραγματοποιήθηκε στο Πριβά, αλλά η εναλλαγή δεν έγινε ποτέ και το Πριβά έγινε de facto η μόνη πρωτεύουσα. 

19ος αιώνας

Μετά τη νίκη των συμμάχων στη μάχη του Βατερλώ τον Ιούνιο του 1815, το Πριβά και το μεγαλύτερο μέρος του νομού Αρντές καταλήφθηκαν από Αυστριακά στρατεύματα από τον Ιούνιο του 1815 έως το Νοέμβριο του 1818.

Η επανάσταση του 1848 έγινε ευνοϊκά αποδεκτή στην πόλη και έγινε λειτουργία προς τιμήν των θυμάτων των τριών ημερών της επανάστασης.

Οικονομία 

Τον 18ο και 19ο αιώνα, στην περιοχή είχε αναπτυχθεί η καλλιέργεια του μεταξοσκώληκα και η κατασκευή μεταξωτών υφασμάτων και η πόλη είχε αρκετούς μύλους επεξεργασίας μεταξιού. Η εξόρυξη σιδηρομεταλλεύματος ήταν επίσης μια σημαντική δραστηριότητα, στην κοιλάδα Ουβέζ στα δυτικά του Πριβά. Όμως η εξόρυξη υποχώρησε μέχρι το σημείο εξαφάνισης από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και η βιομηχανία μεταξιού εξαφανίστηκε ως επί το πλείστον μετά το 1945. Η πόλη συνδεόταν με το κύριο σιδηροδρομικό δίκτυο με περιφερειακή σιδηροδρομική γραμμή και υπήρχαν τραμ προς τις κοινότητες Ωμπενά και Λε Πουζέν. Αυτές οι σιδηροδρομικές επικοινωνίες δεν υπάρχουν πλέον. 

Τα πιο γνωστά προϊόντα του Πριβά σήμερα είναι τα κάστανα. Μικρές ποσότητες κρασιού παράγονται επίσης στην περιοχή. 

Ως πρωτεύουσα του νομού, η πόλη διαθέτει πολλές διοικητικές θέσεις εργασίας. Ωστόσο, η τοπική απασχόληση στην πρωτεύουσα μειώνεται από τη δεκαετία του 1990 λόγω της συγχώνευσης πολλών υπηρεσιών εντός των νομών Αρντές και Ντρομ. 

Ο τουρισμός είναι ένας πιο ζωντανός τομέας για απασχόληση. Το Πριβά διαθέτει καταλύματα σε ξενοδοχεία, πανσιόν και κάμπινγκ. Υπάρχουν πολλές διαδρομές πεζοπορίας και άλλες δραστηριότητες αναψυχής. Με εύκολη πρόσβαση τόσο στην κοιλάδα του Ροδανού όσο και στα φαράγγια της Αρντές, η τουριστική δραστηριότητα αυξάνεται στην περιοχή.

Πολιτισμός

Το Εθνικό Φεστιβάλ Αρχαιολογίας του Πριβά 

Αυτή η εθνική εκδήλωση διοργανώνεται από την ένωση CARTA (Αρχαιολογικός και ερευνητικός χάρτης της περιοχής της Αρντές) σε συνεργασία με την πόλη Πριβά. Πρόκειται για μια συνάντηση μεταξύ επαγγελματιών και ερασιτεχνών γύρω από αρχαιολογικά θέματα, αλλά και για την προώθηση της αρχαιολογίας στο ευρύ κοινό.

Σπεσιαλιτέ 
Το Πριβά βρίσκεται στην καρδιά του Βιβαραί (σήμερα νομός Αρντές), μια περιοχή γνωστή για τις γαστρονομικές της σπεσιαλιτέ, όπως πολλά είδη αλλαντικών (ζαμπόν, σαλάμι, λουκάνικο) και τυριών. Επίσης παρασκευάζονται επιδόρπια και είδη ζαχαροπλαστικής όπως το ψωμί με κυδώνια και ιδιαίτερα τα παρασκευάσματα με βάση τα κάστανα, που έχουν Ελεγχόμενη ονομασία προέλευσης.

Μαρόν γκλασέ και κρέμα κάστανου 
Στη Γαλλία, το πρώτο εργαστήριο παρασκευής μαρόν γκλασέ δημιουργήθηκε στο Πριβά από τον επιχειρηματία Κλεμάν Φωζιέ το 1882, για να αξιοποιηθεί μια σημαντική πρώτη ύλη της Αρντές, νομός με σημαντική παραγωγή κάστανων. Το ίδιο έτος ο Φωζιέ ανέπτυξε μια μέθοδο βιομηχανικής παραγωγής και τρία χρόνια αργότερα, για να χρησιμοποιήσει τα κατεστραμμένα κάστανα δημιούργησε την κρέμα κάστανου της Αρντές.

Αξιοθέατα 

Μερικά από τα αξιοθέατα του Πριβά

 Η εκκλησία του Σαιν-Τομά

 Η γέφυρα Λουδοβίκου ΙΓ' στον ποταμό Ουβέζ, χαρακτηρισμένη ως ιστορικό μνημείο από το 1933.
 Ένας γαλατο-ρωμαϊκός οδοδείκτης, ιστορικό μνημείο από το 1903.
 Ο πύργος της Ντιάνας του Πουατιέ, του οποίου η πόρτα και ο πυργίσκος αναφέρονται ως ιστορικά μνημεία από το 1935.
 Το Δημαρχείο

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Η επίσημη σελίδα της κοινότητας (γαλλικά)
 Γραφείο Τουρισμού του Πριβά (επιλογή γλώσσας)

Πόλεις της Γαλλίας
Πόλεις του Ρον-Αλπ