Καθετήρας

Ο καθετήρας είναι ένας λεπτός σωλήνας κατασκευασμένος από υλικά ιατρικής ποιότητας που εξυπηρετεί ένα ευρύ φάσμα λειτουργιών. Μπορεί να εισαχθεί στο σώμα για τη θεραπεία ασθενειών ή την εκτέλεση χειρουργικής επέμβασης. Με την τροποίηση του υλικού ή την προσαρμογή του τρόπου κατασκευής του, είναι δυνατή η προσαρμογή του για καρδιαγγειακές, ουρολογικές, γαστρεντερικές, νευροαγγειακές και οφθαλμικές εφαρμογές. Η διαδικασία εισαγωγής του καθετήρα ονομαζεται καθετηριασμός.

Τις περισσότερες φορές, ένας καθετήρας είναι ένας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας (μαλακός καθετήρας), αν και οι καθετήρες είναι διαθέσιμοι με διάφορα επίπεδα ευκαμψίας ανάλογα με την χρήση. Ένας καθετήρας που παραμένει στο σώμα αναφέρεται ως μόνιμος. Ένας καθετήρας, ο οποίος εισάγεται, παραμένει στο σώμα μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία (π.χ. αποστράγγιση ούρων) και μετά απομακρύνεται ονομάζεται διαλείπων καθετήρας. Ένας καθετήρας που τοποθετείται εξωτερικά του σώματος αναφέρεται ως εξωτερικός.

Οι καθετήρες μπορούν να εισαχθούν σε μια κοιλότητα του σώματος, αγωγό ή αγγείο, εγκέφαλο, δέρμα ή λιπώδη ιστό. Λειτουργικά, επιτρέπουν την αποστράγγιση, τη χορήγηση υγρών ή αερίων, την πρόσβαση με χειρουργικά όργανα και επίσης εκτελούν μια μεγάλη ποικιλία άλλων εργασιών ανάλογα με τον τύπο του καθετήρα. Ειδικοί τύποι καθετήρων χρησιμοποιούνται σε προκλινικές ή κλινικές μελέτες για τη δειγματοληψία λιπόφιλων και υδρόφιλων ενώσεων, συνδεδεμένων και μη συνδεδεμένων με πρωτεΐνες φαρμάκων, νευροδιαβιβαστών, πεπτιδίων και πρωτεϊνών, αντισωμάτων, νανοσωματιδίων και νανοφορέων, ενζύμων και κυστιδίων.

Χρήσεις 

Η τοποθέτηση ενός καθετήρα σε ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματος μπορεί να επιτρέψει:

 στην περίπτωση του ουροκαθετήρα την αποστράγγιση ούρων από την ουροδόχο κύστη. Στην περίπτωση αυτή χρησιμοποιούνται π.χ., ο διαλείπων καθετήρας ή ο καθετήρας Φόλεϊ ακόμα και όταν η ουρήθρα έχει υποστεί βλάβη.

 την αποστράγγιση ούρων από το νεφρό με διαδερμική νεφροστομία

 την αποστράγγιση στην περίπτωση συγκέντρωσης υγρών, π.χ. στο ενδοκοιλιακό απόστημα

 την αποστράγγιση του αέρα από τους πνεύμονες (πνευμοθώρακας)

 τη χορήγηση ενδοφλέβιων υγρών, στη φαρμακευτική αγωγή ή στην παρεντερική διατροφή με περιφερικό φλεβικό καθετήρα ή κεντρικό φλεβικό καθετήρα

 την αγγειοπλαστική, αγγειογραφία, σεπτοστομία με μπαλόνι, ρινοπλαστική με μπαλόνι, ηλεκτροφυσιολογικό έλεγχο καρδιάς, κατάλυση καθετήρα. Συχνά χρησιμοποιείται η τεχνική Σέλντινγκερ.

 την άμεση μέτρηση της αρτηριακής πίεσης σε μια αρτηρία ή φλέβα

 την άμεση μέτρηση της ενδοκράνιας πίεσης

 τη χορήγηση αναισθητικών φαρμάκων στον επισκληρίδιο χώρο, στον υπαραχνοειδή χώρο, ή γύρω από μια μεγάλη δέσμη νεύρων όπως το βραχιόνιο πλέγμα

 τη μεταφορά γονιμοποιημένων εμβρύων από εξωσωματική γονιμοποίηση ή σπέρμα, κατά τη διάρκεια της τεχνητής γονιμοποίησης, στη μήτρα

 τη χορήγηση οξυγόνου, πτητικών αναισθητικών παραγόντων και άλλων αναπνευστικών αερίων στους πνεύμονες χρησιμοποιώντας τραχειακό σωλήνα

 την υποδόρια χορήγηση ινσουλίνης ή άλλων φαρμάκων, με τη χρήση σετ έγχυσης και αντλίας ινσουλίνης

Υλικά 
Για την κατασκευή καθετήρων χρησιμοποιούνται διάφορα πολυμερή, συμπεριλαμβανομένου του καουτσούκ σιλικόνης, του νάιλον, της πολυουρεθάνης, του τετραφθαλικού πολυαιθυλενίου (PET), του λατέξ και των θερμοπλαστικών ελαστομερών. Η σιλικόνη είναι μία από τις πιο κοινές επιλογές εμφύτευσης επειδή είναι αδρανής και μη αντιδραστική στα σωματικά υγρά και σε μια σειρά ιατρικών υγρών με τα οποία μπορεί να έρθει σε επαφή. Από την άλλη πλευρά, το πολυμερές είναι αδύναμο μηχανικά και έχουν συμβεί σοβαρά σπασίματα στους καθετήρες. Γι' αυτό το λόγο, για παράδειγμα, η σιλικόνη χρησιμοποιείται στους καθετήρες Φόλεϊ, όπου έχουν αναφερθεί σπασίματα που συχνά απαιτούσαν χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του άκρου που είχε απομείνει στην ουροδόχο κύστη.

Τα πολυϊμίδια χρησιμοποιούνται για την κατασκευή αγγειακών καθετήρων όταν εισάγονται σε μικρά αγγεία στο λαιμό, στο κεφάλι και στον εγκέφαλο.

Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι καθετήρων για την ουροδόχο κύστη. Ένας τυπικός σύγχρονος διαλείπων καθετήρας είναι κατασκευασμένος από πολυουρεθάνη και διατίθεται σε διαφορετικά μήκη και μεγέθη για άνδρες, γυναίκες και παιδιά.

Ορισμένοι καθετήρες έχουν λεπτή υδρόφιλη επίστρωση επιφάνειας. Όταν βυθιστεί σε νερό, αυτή η επίστρωση διογκώνεται σε μία λεία, ολισθηρή ταινία καθιστώντας τον καθετήρα ασφαλέστερο και πιο άνετο στην τοποθέτηση. Δεδομένου ότι ο καθετήρας γίνεται πολύ ολισθηρός στον χειρισμό, χρησιμοποιούνται συσκευές ροπής για τον έλεγχο της κατεύθυνσης και την περιστροφή του. Ο καθετήρας αυτός χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, στην αγγειοπλαστική.

Παραπομπές 

Ιατρικές συσκευές