Αυστροπολωνικός Πόλεμος

Ο Αυστροπολωνικός Πόλεμος ήταν μέρος του Πολέμου του Πέμπτου Συνασπισμού το 1809 (ένας συνασπισμός της Αυστριακής Αυτοκρατορίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Ιρλανδίας κατά της Πρώτης Γαλλικής Αυτοκρατορίας και της Βαυαρίας του Ναπολέοντα Α΄). Σε αυτόν τον πόλεμο, οι πολωνικές δυνάμεις του συμμαχικού με τον Ναπολέοντα Δουκάτου της Βαρσοβίας και επικουρούμενες από δυνάμεις του Βασιλείου της Σαξονίας, πολέμησαν κατά της Αυστριακής Αυτοκρατορίας. Μέχρι τον Μάιο, η Ρωσική Αυτοκρατορία προσχώρησε στον πόλεμο εναντίον της Αυστρίας. Πολωνικά στρατεύματα άντεξαν την αυστριακή επίθεση στη Βαρσοβία, νικώντας τους στο Ράσιν, και στη συνέχεια εγκατέλειψαν τη Βαρσοβία προκειμένου να ανακτήσουν τμήματα της Πολωνίας πριν από τον διαμελισμό, συμπεριλαμβανομένης της Κρακοβίας και του Λβουφ, αναγκάζοντας τους Αυστριακούς να εγκαταλείψουν τη Βαρσοβία σε μάταιη αναζήτηση.

Ο πόλεμος 
Ο στρατός του Δουκάτου αποδυναμώθηκε καθώς το γαλλικό σώμα που το φρουρούσε στάλθηκε στην Ισπανία το 1808, και μόνο οι πολωνικές δυνάμεις του Δουκάτου παρέμειναν σε αυτό. Με την έναρξη του Πολέμου του Πέμπτου Συνασπισμού, το αυστριακό σώμα υπό τον Αρχιδούκα Φερδινάνδο Κάρολο Ιωσήφ της Αυστρίας-Έστε εισέβαλε στο έδαφος του Δουκάτου της Βαρσοβίας (πολωνικό κράτος που δημιουργήθηκε από τον Ναπολέοντα) στις 14 Απριλίου 1809, εμπλέκοντας τους Πολωνούς υπερασπιστές στρατιώτες υπό τον Πρίγκιπα Γιούζεφ Πονιατόφσκι).

Μετά τη Μάχη του Ράσιν στις 19 Απριλίου, όπου τα πολωνικά στρατεύματα του Πονιατόφσκι έφεραν μια αυστριακή δύναμη διπλάσιο από τον αριθμό τους σε ακινητοποίηση (αλλά καμία πλευρά δεν νίκησε την άλλη αποφασιστικά), οι πολωνικές δυνάμεις υποχώρησαν, επιτρέποντας στους Αυστριακούς να καταλάβουν την πρωτεύουσα του Δουκάτου, Βαρσοβία, καθώς ο Πονιατόφσκι αποφάσισε ότι θα ήταν δύσκολο να υπερασπιστεί την πόλη, και αντίθετα αποφάσισε να κρατήσει το στρατό του κινητό στο πεδίο και να προσελκύσει τους Αυστριακούς αλλού, διασχίζοντας την ανατολική (δεξιά) όχθη του Βιστούλα. Πράγματι, η πρωτεύουσα του Δουκάτου καταλήφθηκε από τον αυστριακό στρατό με ελάχιστη αντίσταση, αλλά ήταν μια Πύρρειος νίκη, αφού ο αυστριακός διοικητής εξέτρεψε τις περισσότερες δυνάμεις του εκεί εις βάρος άλλων μετώπων. Ο Πρίγκιπας Έστε φρουρούσε τη Βαρσοβία με 10.000 στρατιώτες και χώρισε τις υπόλοιπες δυνάμεις του, στέλνοντας 6.000 σώματα στη δεξιά όχθη του Βιστούλα, και τα υπόλοιπα προς το Τόρουν και άλλους στόχους στην αριστερή όχθη.

Σε μια σειρά μαχών (Ραντζίμιν, Γκρόχουφ και Οστρούβεκ), οι πολωνικές δυνάμεις νίκησαν μέρη του αυστριακού στρατού, αναγκάζοντας τους Αυστριακούς να υποχωρήσουν στη δυτική πλευρά του ποταμού. Πρώτα, μια μεγάλη επίθεση σε γέφυρες στο προάστιο Πράγκα της Βαρσοβίας από μια Αυστριακή δύναμη 6.000 ατόμων που διέσχισε τον ποταμό νωρίτερα σταματήθηκε από 1.000 Πολωνούς οχυρωμένους αμυνόμενους. Λίγο αργότερα, οι αυστριακές δυνάμεις που πολιορκούσαν την Πράγκα ηττήθηκαν από τον Στρατηγό Μίχαου Σοκολνίτσκι, πρώτα στη Μάχη του Γκρόχουφ (στις 26 Απριλίου), και αργότερα, όταν ο Αυστριακός Στρατός προσπάθησε να ακολουθήσει τους Πολωνούς του Σοκολνίτσκι, κατατροπώθηκε στις 2 και 3 Μαΐου στη Μάχη της Γκούρα Καλβάρια (στην οποία οι Πολωνοί κατέστρεψαν επίσης τη μερικώς χτισμένη γέφυρα των Αυστριακών μαζί με τον μηχανικό εξοπλισμό τους). Αυτό άφησε στους Πολωνούς την υπεροχή της δεξιάς όχθης.

Τις επόμενες εβδομάδες η Μείζων Πολωνία υπερασπίστηκε από το Σώμα του Στρατηγού Γιαν Χένρικ Ντομπρόφσκι, ενώ ο Πονιατόφσκι άφησε μόνο μια μικρή δύναμη ελέγχου που φρουρούσε τις γέφυρες στο Βιστούλα και μετακίνησε τις υπόλοιπες δυνάμεις του προς τα νότια. Ο Φερδινάνδος έκανε μερικές ακόμη προσπάθειες, προσπαθώντας να δημιουργήσει μια γέφυρα στην άλλη πλευρά του Βιστούλα, αλλά αυτές συντρίφθηκαν. Οι πολωνικές δυνάμεις εμπόδισαν με επιτυχία τους Αυστριακούς να διασχίσουν τον ποταμό και, παραμένοντας κοντά στο Βιστούλα για να ελέγξουν την κατάσταση, εισέβαλαν στο αδύναμα αμυντικό έδαφος της Αυστρίας προς τα νότια, στο πίσω μέρος των αυστριακών δυνάμεων, λαμβάνοντας μέρος των πρόσφατα διαμελισμένων πολωνικών εδαφών. Οι πολωνικές δυνάμεις κατέλαβαν τις μεγάλες πόλεις Λούμπλιν (14 Μαΐου), Σαντόμιες (18 Μαΐου), Ζάμοστς (20 Μαΐου) και Λβουφ (27 Μαΐου). Μια πολωνική διοίκηση και στρατιωτικοί σχηματισμοί οργανώθηκαν γρήγορα στα κατεχόμενα εδάφη, ενώ οι Στρατηγοί Γιαν Χένρικ Ντομπρόφσκι και Γιούζεφ Ζαγιόντσεκ διέταξαν τις μονάδες να επιβραδύνουν τους Αυστριακούς στη δυτική όχθη του Βιστούλα.

Τελικά ο κύριος Αυστριακός Στρατός υπό τον Αρχιδούκα Φερδινάνδο Κάρολο Ιωσήφ, ανίκανος να προχωρήσει περαιτέρω στην αριστερή όχθη, και κινδυνεύοντας να κοπούν οι γραμμές τροφοδοσίας του από τον Πονιατόφσκι, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πολιορκία του Τόρουν, να εγκαταλείψει την ίδια τη Βαρσοβία (την 1η Ιουνίου) και μετακινηθεί νότια, σχεδιάζοντας να εμπλακεί σε μάχη με τον πολωνικό στρατό προς τα νότια στη Γαλικία και κάποια στιγμή να συγχωνευτεί με τον κύριο Αυστριακό Στρατό που ενεργούσε περαιτέρω προς τα δυτικά. Ο Πονιατόφσκι αποφάσισε να μην εμπλέξει στις αυστριακές δυνάμεις, επικεντρώνοντας αντ΄ αυτού στη κατάληψη όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους της Γαλικίας.

Εν τω μεταξύ, οι ρωσικές δυνάμεις κινήθηκαν επίσης στη Γαλικία, προσπαθώντας να εμποδίσουν τους Πολωνούς να κερδίσουν πάρα πολύ δύναμη και ελπίζοντας να καταλάβουν ορισμένα αυστριακά εδάφη χωρίς πρόθεση να τα επιστρέψουν μετά τον πόλεμο. Θεωρητικά, οι ρωσικές δυνάμεις τιμούσαν μια διάταξη στη Συνθήκη του Τιλσίτ η οποία ζητούσε από τη Ρωσία να ενταχθεί στο πλευρό της Γαλλίας σε περίπτωση αυστριακής παραβίασης της ειρήνης, αλλά οι ρωσικές και αυστριακές δυνάμεις εξακολουθούσαν να θεωρούν η μία την άλλη de facto συμμάχους. Ο διοικητής στο θέατρο, Σεργκέι Γκολίτσιν, είχε οδηγίες να βοηθήσει τους Πολωνούς όσο το δυνατόν λιγότερο.

Οι Αυστριακοί κατάφεραν να νικήσουν τον Ζαγιόντσεκ στη Μάχη του Γέντλινσκ στις 11 Ιουνίου και πήραν πίσω το Σαντόμιες (στις 18 Ιουνίου) και το Λβουφ, αλλά δεν μπόρεσαν να εμπλακούν σε μάχη με τον Πονιατόφσκι, ο οποίος εν τω μεταξύ είχαν καταλάβει τις Κιέλτσε και Κρακοβία (15 Ιουλίου). Το σώμα του Ζαγιόντσεκ θα ενωθεί με τον Πονιατόφσκι στις 19 Ιουνίου και με τους Ντομπρόφσκι και Σοκολνίτσκι στις 3 και 4 Ιουλίου. Οι Αυστριακοί τελικά αναχαιτίστηκαν και ηττήθηκαν από τους Γάλλους στη Μάχη του Βάγκραμ (5 Ιουλίου - 6 Ιουλίου).

Επακόλουθα 
Ο Στρατηγός Γιούζεφ Πονιατόφσκι έγινε εθνικός ήρωας στην Πολωνία μετά από αυτήν την εκστρατεία. Έλαβε επίσης μια τελετουργική σπάθα από τον Ναπολέοντα για τις νίκες του.

Μετά τη Συνθήκη του Σενμπρούν, το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους που απελευθερώθηκε από τις πολωνικές δυνάμεις (έδαφος που είχε προσαρτηθεί από την Αυστριακή Αυτοκρατορία κατά τη διάρκεια των διαμελισμών της Πολωνίας αρκετές δεκαετίες πριν) ενσωματώθηκε στο Δουκάτο της Βαρσοβίας.

Παραπομπές

Πηγές 
 Wojna austriacko-polska , Εγκυκλοπαίδεια WIEM (πολωνικά)
 Μπρονίσουαφ Παβουόφσκι, Historia wojny polsko-austriackiej 1809 roku, αρχική έκδοση Βαρσοβία 1935, επανέκδοση Bellona, 1999,  (πολωνικά)
 Κάμιλ Ρόσιακ, W sto dziewięćdziesiąt lat po zgonie księcia Pepi... – część 2, Avatarea, 12/2003 (πολωνικά)
 Μπόουντεν, Σκότι & Τάρμποξ, Τσάρλι. Armies on the Danube 1809. Arlington, Texas: Empire Games Press, 1980. (αγγλικά)
 napoleon-series.org Austrian Generals 1792–1815 by Digby Smith, compiled by Leopold Kudrna (ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2010). Μια εξαιρετική πηγή για πλήρη ονόματα των Αυστριακών στρατηγών (αγγλικά)
 Cairn.Info Non-Belligerent Belligerent Russia and the Franco-Austrian War of 1809 του Αλεξάντερ Μικαμπερίντζε (ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2013). (αγγλικά)

Ναπολεόντειοι Πόλεμοι
Πόλεμοι της Μοναρχίας των Αψβούργων
Πόλεμοι της Πολωνίας