Αγγέλα Καστρινάκη

Η Αγγέλα Καστρινάκη  είναι Ελληνίδα καθηγήτρια της Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, με πλούσιο λογοτεχνικό, ερευνητικό και επιστημονικό έργο. Έχει διατελέσει πρόεδρος του Τμήματος Φιλολογίας (Ιαν. 2013 - Αυγ. 2016) και Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης(2018-2021).

Πρώτα χρόνια - σπουδές 

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1961. Όλη η εγκύκλια παιδεία της πραγματοποιήθηκε στη Σχολή Μωραΐτη με δασκάλους τους Αλέξη Δημαρά, Βασίλη Κρεμμυδά, Γιάννη Δάλλα, Στέλλα Μαραγκουδάκη, Σ. Ν. Φιλιππίδη κ.ά.

Φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) τα έτη 1979-1984, ακολουθώντας την κατεύθυνση της Κλασικής Φιλολογίας, με καθηγητές τους Μανόλη Ανδρόνικο, Δ. Ν. Μαρωνίτη, Ν. Χουρμουζιάδη, Κυρ. Τσαντσάνογλου, Δημ. Λυπουρλή, Ελένη Τσαντσάνογλου, Μ. Ζ. Κοπιδάκη, Δανιήλ Ιακώβ κ.ά. Κατά τη διάρκεια των σπουδών της εξέδιδε το φοιτητικό περιοδικό Πάροδος.

Διατριβή εκπόνησε στο ίδιο πανεπιστήμιο υπό την καθοδήγηση του Παν. Μουλλά, με θέμα: Οι περιπέτειες της νεότητας. Η αντίθεση των γενεών στην ελληνική πεζογραφία (1890-1945). Την υποστήριξε τον Δεκέμβριο του 1994 λαμβάνοντας τον βαθμό άριστα παμψηφεί.

Σταδιοδρομία - Ακαδημαϊκή καριέρα 
Τα έτη 1990-1994 δίδαξε Ιστορία της Νέας ελληνικής λογοτεχνίας στη Σχολή Ξεναγών στο Ρέθυμνο και στο Ηράκλειο. Από το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 1995-1996 διδάσκει στο Τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, αρχικά ως συμβασιούχος με το ΠΔ 407/1980, από τον Φεβρουάριο του 2000 ως Επίκουρη καθηγήτρια. Από το 2010 είναι καθηγήτρια πρώτης βαθμίδας στο ίδιο Τμήμα.

Έργο

Eπιστημονικά έργα 

 Οι περιπέτειες της νεότητας. Η αντίθεση των γενεών στην ελληνική πεζογραφία (Διδακτορική διατριβή, 1995)
 Η φωνή του γενέθλιου τόπου (1997)
 Η λογοτεχνία στην ταραγμένη δεκαετία 1940-1950 (2005).
 «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας», μελέτη στο Κοσμάς Πολίτης, Λεμονοδάσος (2010)
 «“Σαν τις μυγδαλιές”: σύμβολα και θέματα στην Κερένια κούκλα», μελέτη στο Κ. Χρηστομάνος, Η κερένια κούκλα (2013)
 «Έρως νάρκισσος – έρως θείος: όψεις του έρωτα στο έργο του Παπαδιαμάντη», μελέτη στο  Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Ήτον πνοή, ίνδαλμα αφάνταστον, όνειρον…,          Διηγήματα  ερωτικά (2017).
 Μίλα, Πηνελόπη! Λογοτεχνικές μεταμορφώσεις της μυθικής ηρωίδας στην Ελλάδα και τον Δυτικό κόσμο, από τον 19ο αιώνα ως τις μέρες μας (2023)

Επίσης, πλήθος άρθρα, κυρίως για την πεζογραφία του 20ού αιώνα και τη σχέση της με τα ιδεολογικά ρεύματα κάθε εποχής.

Αντιπροσωπευτικά άρθρα της είναι

 "Ο Καζαντζάκης γνωστικός"
 «Οι συνέπειες της παμπάλαιας ιστορίας: ο Γ. Βιζυηνός και ο συμβολισμός της Πτώσης»
 «Τα οργισμένα νιάτα της ελληνικής πεζογραφίας» και «Οι χαμηλές φωνές» 
Εξέδωσε επίσης την αυτοβιογραφία του κριτικού και ιστορικού Αλέξανδρου Αργυρίου με τίτλο  Μνήμης και λήθης σημαντικά και ασήμαντα

Λογοτεχνικά έργα 

 Φιλοξενούμενη (1990), συλλογή διηγημάτων
 Εκδρομές με φίλες (1993), συλλογή διηγημάτων
 Τα όρια της ζεστασιάς (1999), συλλογή διηγημάτων
 Εκδοχές της Πηνελόπης (2002), συλλογή διηγημάτων
 Λογοτεχνία, μια σκανταλιά, μια διαφυγή ελευθερίας (2003), αυτοβιογραφικό δοκίμιο/αφήγημα
 Έρωτας στον καιρό της ειρωνείας (2008), μυθιστόρημα
 Και βέβαια αλλάζει! (2014), αυτοβιογραφικό δοκίμιο/αφήγημα
 Κάτι ν’ αλλάξει! Μα πώς; (2019), αυτοβιογραφικό δοκίμιο/αφήγημα
 6 γαλάζια μολύβια για τη Σμύρνη (2022), θεατρικό έργο

Μεταφράσεις 
Διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες, περιοδικά, συλλογικούς τόμους και ανθολογίες, και έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά, γερμανικά, τσέχικα και φινλανδικά.

Άλλα έργα 
Ως Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης προώθησε την αλλαγή του όρκου της Φιλοσοφικής Σχολής, που έγινε πλέον κοσμικός (χωρίς αναφορά σε θρησκεία), καθώς και την ίδρυση του εργαστηρίου «Κέντρο Γραφής» που εντέλλεται να υποβοηθά τους φοιτητές στη σωστή διάρθρωση του ακαδημαϊκού λόγου.

Πολιτική δράση 

Στα 15 της πήρε μέρος στο τότε «μαθητικό κίνημα» της Μεταπολίτευσης μέσα από την παράταξη ΔΗΜΑΚ, που πρόσκειτο στο ΚΚΕ εσωτερικού). Διετέλεσε μέλος της συντακτικής επιτροπής της εφημερίδας «Μαθητική Πορεία».

Στα 16 της έγινε μέλος του Ρήγα Φεραίου και αργότερα συμμετείχε στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού «Θούριος».

Το 1985 συμμετείχε στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού «Αριστερά Σήμερα» με διευθυντή τον πολιτικό επιστήμονα Γιάννη Βούλγαρη.

Κατά το δημοψήφισμα του 2015, συνέταξε το κείμενο «Ρήγας Φεραίος – ναι στην Ευρώπη» και αρθρογράφησε  υπέρ της παραμονής στο ευρώ και στην Ευρώπη.

Διακρίσεις 

 Για τη μελέτη της: "Η λογοτεχνία στην ταραγμένη δεκαετία 1940-1950", της απονεμήθηκε το Κρατικό βραβείο δοκιμίου 2005.
 Για τις μελέτες της: «Το 1922 και οι λογοτεχνικές αναθεωρήσεις»  και «H εμπειρία της νίκης και η μυθοποίηση της ήττας. Εικόνες του Τούρκου στο έργο του Καζαντζάκη»  τιμήθηκε το έτος 2000 με το Βραβείο ειρήνης και φιλίας Αμπντί Ιπεκτσί, για τα έτη 1998-1999 , που ήταν το δεύτερο βραβείο στην κατηγορία «πραγματείες και έρευνες».

Συμμετοχές

Συμμετοχή σε Εταιρείες 
Μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, Αντεπιστέλλον μέλος της Εταιρείας Κρητικών Ιστορικών Μελετών, Μέλος της Εταιρείας Σπουδών και Νεοελληνικού Πολιτισμού της Σχολής Μωραΐτη

Συμμετοχή σε ακαδημαϊκές επιτροπές 
- Μέλος της θεματικής επιτροπής για τις ανθρωπιστικές και νομικές επιστήμες στη Δράση Κάλλιπος «Ελληνικά Ακαδημαϊκά Συγγράμματα και Βοηθήματα» (2014-2016).

- Μέλος της επιτροπής αξιολόγησης υποψηφιοτήτων για μια θέση του Συμβουλίου Αξιολόγησης και Πιστοποίησης (ΣΑΠ) της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (Μάρτιος 2020).

- Μέλος της Κεντρικής Επιστημονικής Επιτροπής στη Δράση Κάλλιπος «Ελληνικά Ακαδημαϊκά Συγγράμματα και Βοηθήματα» (2020-).

Συμμετοχή σε κριτική επιτροπή βραβείων 
Συμμετοχή στην επταμελή επιτροπή του περιοδικού ''Διαβάζω'' για τα λογοτεχνικά βραβεία 2006 και 2007.

Άλλες δράσεις 
Η Αγγέλα Καστρινάκη έχει  οργανώσει πολλά συνέδρια προς τιμήν ανθρώπων του πνεύματος, όπως ο Παντελής Πρεβελάκης, ο Αλέξανδρος Αργυρίου, ο Κωνσταντίνος Χρηστομάνος, η Γαλάτεια Καζαντζάκη, ο Στυλιανός Αλεξίου κλπ. Το 2007-2008 έλαβε ερευνητικό πρόγραμμα με το οποίο κατάρτισε εργογραφία-βιβλιογραφία της Γαλάτειας Καζαντζάκη.

Έχει λάβει μέρος σε δεκάδες άλλα συνέδρια με θεματογραφία κυρίως λογοτεχνική, αλλά και πολιτική και ιστορική, σε φιλολογικά συμπόσια, σεμινάρια και παρουσιάσεις βιβλίων, συμμετοχή σε τηλεοπτικές εκπομπές και ταινίες, πλούσια αρθρογραφία σε εφημερίδες και περιοδικά, κριτικές επιστημονικών μελετών και μεταφράσεις ποιημάτων και πεζογραφημάτων ευρωπαίων κυρίως δημιουργών, από τα γαλλικά, τα ισπανικά, τα αγγλικά και τα γερμανικά. Ευρύτατη πανελλήνια απήχηση είχε η ομιλία της στην απονομή πτυχίων των φοιτητών της Φιλοσοφικής Σχολής στις 23 Ιουλίου 2019 για τη βία στην Κρήτη και συγκεκριμένα, για τη δολοφονία της αμερικανίδας βιολόγου, Σούζαν Ίτον).

Διευθύνει τη σειρά «Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις» των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης.

Έχει αρθρογραφήσει στις εφημερίδες Βήμα, Τα Νέα, Ελευθεροτυπία, Αυγή (Ενθέματα), Καθημερινή και στα περιοδικά Αντί, Η Αριστερά Σήμερα, Παλίμψηστον, Νέα Εστία, Ιστορικά, Θέματα Λογοτεχνίας κ.ά.

Ασχολείται με θέματα παιδείας που αναρτά στον προσωπικό της ιστότοπο με μεγάλη ανταπόκριση.

Οικογενειακή ζωή 
Η Αγγέλα Καστρινάκη είναι κόρη της Νέλλης Χατζιδάκη, χημικού μηχανικού, και του Νίκου Καστρινάκη, ηλεκτρολόγου μηχανικού. Θείος της υπήρξε ο Αλέξανδρος Αργυρίου, στη μεγάλη βιβλιοθήκη του οποίου διαμόρφωσε τις πρώτες της λογοτεχνικές προτιμήσεις. Το 1987 παντρεύτηκε με τον φιλόλογο και ιστορικό Αλέξη Πολίτη, με τον οποίο απέκτησε μια κόρη, την Άλκη Πολίτη, σήμερα σεναριογράφο και σκηνοθέτιδα.

Μένει στο Ρέθυμνο από το 1989.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Αγγέλα Καστρινάκη :"Και βέβαια αλλάζει" -ΜΕΤΑσυναντήσεις: Το αφήγημα της Μεταπολίτευσης
Η Αγγέλα Καστρινάκη στο Πρώτο Πρόγραμμα: "...Κάτι ν' αλλάξει! Μα πώς;"
«Αγγέλα Καστρινάκη: Έρως νάρκισσος, έρως θείος: όψεις του έρωτα στο έργο του Παπαδιαμάντη»
Αγγέλα Καστρινάκη | Η «Ελένη» του Σεφέρη | Από την έρευνα στη διδασκαλία
Αγγ. Καστρινάκη: Οι προβληματισμοί του Γ. Θεοτοκά μπροστά στον μεταπολεμικό μηδενισμό

Παραπομπές 

Καθηγητές Πανεπιστημίου Κρήτης
Έλληνες λογοτέχνες
Ελληνίδες συγγραφείς