Ευαγγέλιο της Μαρίας

Το Ευαγγέλιο της Μαρίας είναι ένα αποκρυφικό βιβλίο που ανακαλύφθηκε το 1896 σε έναν κώδικα παπύρου του 5ου αιώνα γραμμένο στα Σαχιδικά Κοπτικά. Αυτός ο Κώδικας του Βερολίνου αγοράστηκε στο Κάιρο από τον Γερμανό διπλωμάτη Καρλ Ράινχαρντ.

Αν και το έργο είναι ευρέως γνωστό ως Ευαγγέλιο της Μαρίας, δεν ταξινομείται τεχνικά ως ευαγγέλιο με σχολαστική συναίνεση, επειδή "ο όρος 'ευαγγέλιο' χρησιμοποιείται ως ετικέτα για οποιοδήποτε γραπτό κείμενο που επικεντρώνεται κυρίως στην καταγραφή των διδασκαλιών ή / και δραστηριοτήτων του Ιησού κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής του.

Ιστορία 
Ο Κώδικας του Βερολίνου, επίσης γνωστός ως Κώδικας Ακμίμ (), περιέχει επίσης το Απόκρυφο του Ιωάννη (), τη Σοφία του Ιησού Χριστού και μια περίληψη της Πράξης του Πέτρου (). Και τα τέσσερα έργα που περιέχονται στο χειρόγραφο είναι γραμμένα στη Σαχιδική διάλεκτο της Κοπτικής. Δύο άλλα κομμάτια του Ευαγγελίου της Μαρίας έχουν ανακαλυφθεί από τότε, και τα δύο γραμμένα στα ελληνικά (Papyrus Oxyrhynchus L 3525 και Papyrus Rylands 463). Ο Papyrus Oxyrhynchus L 3525 "...στην πραγματικότητα βρέθηκε από τους Γκρένφελ και Χαντ κάποια στιγμή μεταξύ του 1897 και του 1906, αλλά δημοσιεύθηκε το 1983," από τον Π. Τζ. Πάρσονς.

Τα δύο κομμάτια δημοσιεύθηκαν το 1938 και το 1983 αντίστοιχα, και η κοπτική μετάφραση δημοσιεύτηκε το 1955 από τον Ουόλτερ Τιλ.

Οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν ότι το αρχικό ευαγγέλιο γράφτηκε στα ελληνικά κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια του 2ου αιώνα. Ωστόσο η καθηγήτρια θεολογίας Κάρεν Κινγκ στη Σχολή Θεολογίας του Χάρβαρντ υποστηρίζει ότι γράφτηκε την εποχή του Χριστού.

Το Ευαγγέλιο της Μαρίας δεν περιλαμβάνεται στη λίστα των αποκρυφικών βιβλίων του τμήματος πέντε του Γκελασιανού Διατάγματος ().

Ποια Μαρία; 
Οι μελετητές δεν συμφωνούν πάντα ποιο από τα άτομα της Καινής Διαθήκης που ονομάζεται Μαρία είναι ο κεντρικός χαρακτήρας του Ευαγγελίου της Μαρίας. Ο Στέφεν Τζ. Σούμεϊκερ και ο Φ. Στάνλεϊ Τζόουνς πρότειναν ότι μπορεί να είναι η Μαρία η μητέρα του Ιησού. Η Μπάρμπαρα Τζ. Σίλβερτσεν υποδηλώνει εναλλακτικά ότι μπορεί να είναι αδελφή του Ιησού - ένα άτομο που έχει χαθεί σε μεγάλο βαθμό στην ιστορία. Η Σίλβερτσεν σημειώνει ότι ενώ κανένα από τα κανονικά Ευαγγέλια δεν ταυτίζει τις αδελφές του Ιησού με το όνομά του (Κατά Μάρκον 6:3, Κατά Ματθαίον 13:56), μια από τις αδελφές του αναγνωρίζεται ως «Μαρία» στο Ευαγγέλιο του Φίλιππου.

Τα επιχειρήματα υπέρ της Μαρίας Μαγδαληνής βασίζονται στην ιδιότητά της ως γνωστού οπαδού του Ιησού, την παράδοση του πρώτου μάρτυρα της ανάστασής του και της εμφάνισής της σε άλλα παλαιοχριστιανικά γραπτά. Αναφέρεται ότι συνοδεύει τον Ιησού στα ταξίδια του (Κατά Λουκάν 8:2) και αναφέρεται στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου ως παρών στη σταύρωσή του (Κατά Ματθαίον 27:56). Στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη, καταγράφεται ως η πρώτη μάρτυρας της ανάστασης του Ιησού (Κατά Ιωάννην 20:14–16).

Ο Kίνγκ υποστηρίζει επίσης την ονομασία της Μαρίας Μαγδαληνής ως κεντρικής μορφής στο Ευαγγέλιο της Μαρίας. Συνοψίζει: «Ακριβώς οι παραδόσεις της Μαρίας ως γυναίκας, ως υποδειγματικής μαθήτριας, μάρτυρας της διακονίας του Ιησού και κάποια που παραδοσιακά βρισκόταν σε διαμάχη με τον Πέτρο, την έκανε τη μοναδική φιγούρα που θα μπορούσε να παίξει όλους τους ρόλους που απαιτούνται για να μεταφέρει τα μηνύματα και τις έννοιες του Ευαγγελίου της Μαρίας».

Ο Ρίτσαρντ Βαλαντάσης γράφει στο The Beliefnet Guide to Gnosticism and Other Vanished Christianists ότι η Μαρία εδώ είναι η Μαρία Μαγδαληνή. Ο Βαλαντάσης διευκρινίζει ότι αυτό δεν "επιβεβαιώνει έναν επίγειο γάμο μεταξύ της και του Ιησού - αντιθέτως - αλλά ανοίγει ένα απίστευτο παράθυρο στον πνευματικό κόσμο του δεύτερου αιώνα μ.Χ." Η ιδέα ότι θα υπήρχε ένα ευαγγέλιο από τη Μαρία Μαγδαληνή είναι «αμφιλεγόμενη», ωστόσο επειδή ο Ανδρέας αντιτάχθηκε στην περίεργη κατάσταση των αποκαλύψεων της Μαρίας από τον Ιησού. Ο Πέτρος υποστήριξε, όπως αναφέρει ο Βαλαντάσης, ότι «ο Ιησούς δεν θα είχε αποκαλύψει τόσο σημαντικές διδασκαλίες σε μια γυναίκα» και ότι «το ανάστημά της δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο από αυτό των αρσενικών αποστόλων».

Περιεχόμενα 
Το μεγαλύτερο μέρος του Ευαγγελίου της Μαρίας περιλαμβάνεται στον Κώδικα του Βερολίνου, αλλά παρόλα αυτά, λείπουν έξι σελίδες χειρόγραφων στην αρχή του εγγράφου και τέσσερις σελίδες χειρογράφων στη μέση. Ως εκ τούτου, η αφήγηση ξεκινά στη μέση μιας σκηνής, αφήνοντας το σκηνικό και τις συνθήκες ασαφείς. Ο Κινγκ πιστεύει, ωστόσο, ότι οι αναφορές στο θάνατο του Σωτήρα και στη σκηνή των αναθέσεων των αποστολών των μαθητών αργότερα στην αφήγηση δείχνουν ότι το κείμενο στην πρώτη ενότητα του κειμένου είναι μια εμφάνιση του Χριστού μετά την Ανάσταση.

Καθώς ανοίγει η αφήγηση, ο Σωτήρας συμμετέχει σε διάλογο με τους μαθητές του, απαντώντας στις ερωτήσεις τους σχετικά με τη φύση της ύλης και τη φύση της αμαρτίας. Στο τέλος της συζήτησης, ο Σωτήρας αναχωρεί αφήνοντας τους μαθητές απογοητευμένους και ανήσυχους. Σύμφωνα με την ιστορία, η Μαρία μιλάει με λόγια παρηγοριάς και ενθάρρυνσης. Τότε ο Πέτρος ζητά από τη Μαρία να μοιραστεί μαζί τους οποιαδήποτε ειδική διδασκαλία έλαβε από τον Σωτήρα. Πες μας τα λόγια του Σωτήρα που θυμάσαι - τα οποία γνωρίζεις (αλλά) δεν τα γνωρίζουμε, ούτε τα έχουμε ακούσει.". Η Μαρία ανταποκρίνεται στο αίτημα του Πέτρου εξηγώντας μια συνομιλία που είχε με τον Σωτήρα σχετικά με τα οράματα.(Η Μαρία) είπε: «Είδα τον Κύριο σε ένα όραμα και του είπα: "Κύριε, σε είδα σήμερα σε ένα όραμα.". Απάντησε και μου είπε: "Μακάρια είσαι, που δεν αμφισβήτησες το ότι με είδες. Γιατί εκεί που βρίσκεται ο νους, υπάρχει ο θησαυρός." Του είπα, "Λοιπόν, Κύριε, κάποιος που βλέπει ένα όραμα το βλέπει μέσω της ψυχής ή μέσω του πνεύματος;"».Στη συνομιλία, ο Σωτήρας διδάσκει ότι ο εσωτερικός εαυτός αποτελείται από ψυχή, πνεύμα / λογική και ένα τρίτο μυαλό που βρίσκεται μεταξύ των δύο που χρησιμοποιούν την όραση. Στη συνέχεια, το κείμενο διακόπτεται και λείπουν οι επόμενες τέσσερις σελίδες. Όταν η αφήγηση συνεχίζεται, η Μαρία δεν θυμάται πλέον τη συζήτησή της με τον Σωτήρα. Αντιθέτως, αφηγείται την αποκάλυψη που της δόθηκε στο όραμά της. Η αποκάλυψη περιγράφει την ανάβαση μιας ψυχής, η οποία καθώς περνά στο δρόμο της για την τελική της ανάπαυση, αρχίζει διάλογο με τέσσερις δυνάμεις που προσπαθούν να την σταματήσουν.

Οι απόστολοι ως τόσο δεν δέχθηκαν την γνησιότητα του οράματός της:«Αλλά ο Ανδρέας απάντησε και είπε στους αδελφούς, "Πείτε, τι πιστεύετε για αυτό που είπε. Γιατί δεν πιστεύω ότι το είπε ο Σωτήρας. Σίγουρα αυτές οι διδασκαλίες είναι άλλων ιδεών."».Ο Πέτρος την αντιτάχθηκε επίσης και ρώτησε τους άλλους μαθητές: «Μιλούσε τότε κρυφά με μια γυναίκα, αντί με εμάς, και όχι ανοιχτά; Θα γυρίσουμε πίσω και όλοι θα την ακούσουμε; Μήπως την προτιμούσε από εμάς;».

Ερμηνεία 
Το Ευαγγέλιο της Μαρίας συχνά ερμηνεύεται ως Γνωστικό κείμενο. Σύμφωνα με τον Φεμ Πέρκινς, με βάση δεκατρία έργα, το Ευαγγέλιο ακολουθεί μια μορφή παρόμοια με άλλους γνωστούς Γνωστικούς διαλόγους που περιέχουν έναν λόγο αποκάλυψης που πλαισιώνεται από αφηγηματικά στοιχεία. Οι διάλογοι αφορούν γενικά την ιδέα του Σωτήρα ως υπενθύμιση στους ανθρώπους του δεσμού τους με τον Θεό και της αληθινής ταυτότητας, καθώς και τη συνειδητοποίηση του πιστού ότι η λύτρωση συνίσταται στην επιστροφή στον Θεό και στην ελευθερία από την ύλη μετά το θάνατο.

Σύμφωνα με τον Μπαρτ Έρμαν, «Η Μαρία (Μαγδαληνή) είχεε υψηλό καθεστώς μεταξύ των αποστόλων του Ιησού. Ο Λευΐ αναγνωρίζει στην πραγματικότητα ότι ο Ιησούς την αγαπούσε περισσότερο από ότι αγαπούσε όλους τους άλλους αποστόλους. Η Μαρία ισχυρίστηκε ότι είχε συνομιλία με τον Ιησού, και ο Ανδρέας και ο Πέτρος το αμφισβήτησαν. "Τέσσερις σελίδες χάνονται από το χειρόγραφο", οπότε δεν υπάρχει κανένας τρόπος να γνωρίζει κανείς ακριβώς τι συνέβη.».

Ο Ντε Μπορ, ωστόσο, προτείνει ότι το Ευαγγέλιο της Μαρίας δεν θα πρέπει να διαβαστεί ως ένα συγκεκριμένο Γνωστικό κείμενο, αλλά ότι πρέπει να «ερμηνευθεί υπό το φως ενός ευρύτερου χριστιανικού πλαισίου». Υποστηρίζει ότι το Ευαγγέλιο πηγάζει από μια μονιστική άποψη της δημιουργίας και όχι από τη δυαδική κεντρική της Γνωστικής θεολογίας και επίσης ότι οι απόψεις του Ευαγγελίου τόσο για τη φύση όσο και για την αντίθετη φύση μοιάζουν περισσότερο με τις Εβραϊκές, Χριστιανικές και Στωικές πεποιθήσεις. Προτείνει ότι η ψυχή δεν πρέπει να απελευθερωθεί από τις "δυνάμεις του υλικού", αλλά από τις "δυνάμεις της αντίθετης φύσης". Ισχυρίζεται επίσης ότι ο κύριος σκοπός του Ευαγγελίου είναι να ενθαρρύνει τους φοβισμένους μαθητές να βγουν έξω και να κηρύξουν το ευαγγέλιο.

Δείτε επίσης 

 Αποκρυφισμός
 Ευαγγέλιο του Φιλίππου
 Ιερό Βιβλίο του Μεγάλου Αόρατου Πνεύματος
 Ελληνικό Ευαγγέλιο των Αιγυπτίων
 Ευαγγέλιο του Ιακώβου
 Οι Ζωές των Προφητών
 Ευαγγέλιο του Ιούδα
 H Σοφία του Ιησού Χριστού

Παραπομπές 

Γνωστικά κείμενα
Απόκρυφα κείμενα της Καινής Διαθήκης