Αντονιάτσο Ρομάνο

Ο Αντονιάτσο Ρομάνο (Antoniazzo Romano, πραγματικό όνομα: Αντόνιο ντι Μπενεντέττο Άκουλο ντελι Άκουιλι, (Antonio di Benedetto Aquilo degli Aquili), περ. 1430 – περ. 1510) ήταν Ιταλός ζωγράφος της Πρώιμης Αναγέννησης, ηγετική προσωπικότητα της Ρωμαϊκής σχολής κατά την τελευταία περίοδο του 15ου αιώνα. «Απέκτησε ειδικότητα να ζωγραφίζει ή να ερμηνεύει παλαιότερες εικόνες, ή να δημιουργεί νέες εικόνες λατρείας με αρχαϊκό ύφος»,  ιδιαίτερα χρησιμοποιώντας πολύ συχνά χρυσαφένιο φόντο, κάτι που ήταν ασυνήθιστο εκείνη την περίοδο.

Βιογραφία 

Ο Αντονιάτσο Ρομάνο γεννήθηκε στο Κολόννα (Colonna), Rione (διοικητικό διαμέρισμα) της Ρώμης .

Αρχικά επηρεάστηκε από τον διακοσμητικό τρόπο των Μενότσο Γκοτσόλιi και Φρα Αντζέλικο , καθώς και από τους ζωγράφους του Λατίου. Το πρώτο καταγεγραμμένο έργο του χρονολογείται το 1461, ένα αντίγραφο της θαυματουργής  Παναγίας Βρεφοκρατούσας του Αγίου Λουκά στη Βασιλική της Σάντα Μαρία Ματζόρε της Ρώμης, για τον αρχιτέκτονα του Πέζαρο, Αλεσσάντρο Σφόρτσα.

Από το 1464 εργάστηκε για την παπική αυλή, δημιουργώντας αρχικά ένα τρίπτυχο της Παναγίας Βρεφοκρατούσας με τους Αγίους στο Ριέτι . Το 1467 ολοκλήρωσε τη διακόσμηση του ταφικού παρεκκλησίου του Καρδινάλιου Βησσαρίωνος στην εκκλησία της Σάντι Απόστολι, που βρίσκεται όχι μακριά από το σπίτι όπου γεννήθηκε. Στο κέντρο της διακόσμησης υπήρχε μια εικόνα της Παναγίας, σήμερα στο παρεκκλήσι του Αγίου Αντωνίου, ένα αντίγραφο της βυζαντινής εικόνας στη Σάντα Μαρία ιν Κοσμεντίν, την εκκλησία των Ελλήνων στη Ρώμη. Αυτή η εικόνα στο Σάντι Απόστολι είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα παραδείγματα της σημαντικής παραγωγής Παρθένων του Αντονιάτσο, που γενικά προήλθε από βυζαντινά μοντέλα: ήταν πράγματι πολύ περιζήτητος αντιγραφέας. Αργότερα εργάστηκε σε μια σειρά τοιχογραφιών στη Μονή Tor de 'Specchi στη Ρώμη, με ιστορίες για τη ζωή της S. Francesca Romana και για τη διακόσμηση των δημόσιων αιθουσών του Παλάτσο Βενέτσια.

Το 1470 η Αντονιάτσο εργάστηκε στη διακόσμηση του παλατιού του Βατικανού με καλλιτέχνες όπως οι Περουτζίνο, Μελότσο ντα Φορλί και ο Ντομένικο Γκιρλαντάιο. Μέσω της επιρροής τους, οι μορφές του απέκτησαν πιο ήπιες εκφράσεις και τα ενδύματά τους ήταν διανθισμένα με διακοσμητικά μοτίβα, διατηρώντας πάντοτε πολλά μεσαιωνικά χαρακτηριστικά.

Στη Santa Maria sopra Minerva ζωγράφισε, για λογαριασμό του ναού, έναν περίφημο Ευαγγελισμό (1500). Ο πίνακας δείχνει τον Δομινικανό Καρδινάλιο Χουάν ντε Τορκουεμάδα (Juan de Torquemada) (1468) που παρουσιάζει φτωχά κορίτσια προικισμένα από τη Συντεχνία του Ευαγγελισμού. Ο Καρδινάλιος Τορκουεμάδα  ίδρυσε αυτό τη συντεχνία, η οποία ήταν αφιερωμένη στην Παναγία.

Στα χρόνια μεταξύ του 1475 και του 1480, η παραγωγή των εικόνων Αγίας Τράπεζας και των πάνελ με εικόνες της Παναγίας αυξήθηκε ως αποτέλεσμα της ενθάρρυνσης της λατρείας της Παναγίας από τον Πάπα Σίξτο Δ΄. Τα μετέπειτα έργα του δείχνουν αυξανόμενο μανιερισμό στα χαρακτηριστικά τους, τα οποία αργότερα έγιναν αντικείμενο μίμησης από διάφορους ζωγράφους, των οποίων τα έργα είχαν αποδοθεί συχνά στον Αντονιάτσο.

Ο Αντονιάτσο Ρομάνο ήταν ένας από τους τρεις ιδρυτές της Ακαδημίας του Αγίου Λουκά (Accademia di San Luca), της συντεχνίας ζωγράφων και εκονογράφων στη Ρώμη, και υπέγραψε το καταστατικό το 1478.

Τμήμα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας με τον Δωρητή από το Μουσείο Καλών Τεχνών του Χιούστον του Τέξας επιλέχθηκε ως το αριστούργημα τέχνης Χριστουγεννιάτικη σφραγίδα από τηνΤαχυδρομική Υπηρεσία των ΗΠΑ για το 1991.

Σημαντικά έργα 

 Ιστορίες της St. Francesca Romana (1468) Fresco, Tor de 'Specchi Monastery, Ρώμη
 Virgin and Child Enthroned (περ. 1470) - Τοιχογραφία, Santa Maria della Consolazione, Ρώμη
 Παναγία Βρεφοκρατούσα μετά των Αγίων Πέτρου και Παύλου (γ. 1474) San Pietro, Φόντι, Ιταλία
 Ευαγγελισμός (1485) - Ξύλο, Santa Maria sopra Minerva, Ρώμη
 Παναγία Ένθρονη με τον Χριστό και έναν Άγιο (1487) - Λάδι σε πάνελ, 166 x 165 cm, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Ρώμη
 Γέννηση με τους Αγίους Λαυρέντιο και Ανδρέα (1480–1485) - Τέμπερα σε πάνελ, 142 x 176 cm, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Ρώμη

Δείτε επίσης
 Κατάλογος Ιταλών ζωγράφων

Παραπομπές

Πηγές 
 Claudio Rendina, Enciclopedia di Roma, Newton Compton, Ρώμη.
 Ρομπέρτο Λονγκί, στο φαβορί του Antoniazzo Romano, «Vita artistica. Studi di Storia dell'arte », 1927, 2, 11-12, σελ. 250, επανεκτυπώθηκε στο Edizione delle opere complete di Roberto Longhi, vol. ΙΙ. Saggi e ricerche 1925-28, Firenze, 1967, I, σελ. 245–256
 Anna Cavallaro, Antoniazzo Romano e gli antoniazzeschi. Una generazione di pittori nella Roma del Quattrocento, Udine, Ed. Campanotto, 1992
 Gerardo de Simone, Melozzo e Roma, saggio στο Melozzo da Forlì. L'umana bellezza tra Piero della Francesca e Raffaello, cura di D. Benati, M. Natale, A. Paolucci, catalogo della mostra (Forlì, Musei S. Domenico, 2011), Silvana Editoriale, 2011, σελ. 37–51, e schede σελ. 192–199 ε 222-223
 Gerardo de Simone, Η χρήση πηγών Trecento στο Antoniazzo Romano και Lorenzo da Viterbo, στο "Predella", 35, 2014 [2015], ed. από τη Louise Bourdua, on line ( http://www.predella.it/index.php/component/content/article/51-issue-35/290-35-monograph-5-de-simone.html  ) ea stampa ( Predella Monografie, αρ. 9, 2014, ETS Edizioni, Πίζα)
 Antoniazzo Romano. Pictor Urbis. 1435 / 1440-1508, catalogo della mostra a cura di Anna Cavallaro e Stefano Petrocchi (Roma, Galleria nazionale di Palazzo Barberini, 2013-2014), Cinisello Balsamo (Μιλάνο) 2013

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Italian Paintings: Sienese and Central Italian Schools, κατάλογος συλλογής που περιέχει πληροφορίες σχετικά με τον Ρομάνο και τα έργα του (βλ. Ευρετήριο, πλάκες 61-63).

Ιταλοί ζωγράφοι