Γενεακή θεωρία των Στράους και Χάου

Η γενεακή θεωρία των Στράους και Χάου είναι μια ιστοριογραφική υπόθεση, η οποία διατυπώθηκε από τον Γουίλιαμ Στράους και τον Νιλ Χάου.

Όροι
Γενιά (Generation): το σύνολο όλων των ανθρώπων που έχουν γεννηθεί μέσα σε ένα διάστημα περίπου 20 ετών ή, με άλλα λόγια, κατά την διάρκεια μιας φάσης της ανθρώπινης ζωής (παιδική ηλικία-εφηβεία [γέννηση-20], πρώιμη ενήλικη ζωή [20-40], μέση ενήλικη ζωή [40-65], ύστερη ενήλικη ζωή [65-θάνατος]). Οι άνθρωποι κάθε γενιάς μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά και αισθάνονται ότι ανήκουν στην «ίδια γενιά» με τους εν ευρεία εννοία συνομηλίκους τους. Ο ορισμός βασίζεται σε κλασικούς συγγραφείς, όπως οι Πολύβιος, Ιμπν Χαλντούν, Τζον Στιούαρτ Μιλ, Ογκίστ Κοντ και Χοσέ Ορτέγα ι Γκασέτ.

Καμπή (Turning): Ιστορική περίοδος με κοινά κοινωνικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά, που διαρκεί περίπου 20-22 έτη. Υπάρχουν 4 είδη καμπών: Κορυφή, Αφύπνιση, Εκτύλιξη, Κρίση.
Κορυφή (High): Η περίοδος που ακολουθεί την Κρίση. Κατά την διάρκειά της, οι θεσμοί είναι ισχυροί, ενώ ο ατομικισμός είναι ανίσχυρος. Η κοινωνία έχει αυτοπεποίθηση όσον αφορά την κατεύθυνσή της (αν και μειοψηφικές τάσεις μπορεί να ασφυκτιούν).
Αφύπνιση (Awakening): Η περίοδος που ακολουθεί την Κορυφή. Κατά την διάρκειά της, οι θεσμοί δέχονται επίθεση στο όνομα του ατομικού αυτοπροσδιορισμού. Κουρασμένοι από την κανονική λειτουργία των θεσμών, οι άνθρωποι επιδιώκουν ένα αίσθημα «αυθεντικής ύπαρξης» και «πνευματικότητας».
Εκτύλιξη (Unraveling): Η περίοδος που ακολουθεί την Αφύπνιση. Κατά την διάρκειά της, οι θεσμοί είναι ανίσχυροι, ενώ ο ατομικισμός είναι ισχυρός. Πρόκειται για το αντίθετο της Κορυφής.
Κρίση (Crisis):  Η περίοδος που ακολουθεί την Εκτύλιξη. Κατά την διάρκειά της, οι θεσμοί καταστρέφονται μέσα σε εξεγέρσεις ή πολέμους. Οι θεσμοί ανοικοδομούνται στην Κορυφή που ακολουθεί.

Κύκλος (Cycle ή Saeculum): Ιστορική περίοδος που αποτελείται από 4 πλήρεις Καμπές και διαρκεί περίπου 80-90 έτη.

Γενεακό αρχέτυπο (Generational archetype): Μια γενιά ιδωμένη υπό το πρίσμα των κοινών αντιλήψεων, εμπειριών και συμπεριφορών της σε θέματα οικογένειας, ρίσκου, κουλτούρας, αξιών και πολιτικής συμμετοχής, καθώς επίσης και της κοινής της εξέλιξης στον βίο. Υπάρχουν 4 είδη γενεακών αρχετύπων: Προφήτης, Νομάς, Ήρωας, Καλλιτέχνης. Οι γενιές υπό την αρχετυπική τους έννοια διακρίνονται επίσης σε 2 κατηγορίες ανάλογα με τον ρόλο που διαδραματίζουν στη διαμόρφωση του ιστορικού γίγνεσθαι: επικρατείς και υπολειπόμενες.
Προφήτης (Prophet): Οι Προφήτες μεγαλώνουν ως κακομαθημένα παιδιά της εποχής μετά την Κρίση (Κορυφή), ενηλικιώνονται ως νεαροί σταυροφόροι μιας Αφύπνισης, επικεντρώνονται στα ήθη και τις αρχές ως μεσήλικες (Εκτύλιξη), και καλούνται να διαχειριστούν μια νέα Κρίση στην τρίτη ηλικία.
Παραδείγματα:  Transcendental Generation, Missionary Generation, Baby Boomers.
Νομάς (Nomad): Οι Νομάδες μεγαλώνουν χωρίς ιδιαίτερη προστασία (Αφύπνιση), ενηλικιώνονται μέσα στην αποξένωση (Εκτύλιξη), γίνονται πραγματιστές ηγέτες ως μεσήλικες κατά την Κρίση, και μετατρέπονται σε ανθεκτικούς ηλικιωμένους στην εποχή μετά την Κρίση (Κορυφή).
Παραδείγματα: Gilded Generation, Lost Generation, Generation X
Ήρωας (Hero): Οι Ήρωες μεγαλώνουν ως προστατευμένα παιδιά (Εκτύλιξη), ενηλικιώνονται ως νεαροί οπτιμιστές με ομαδικό πνεύμα (Κρίση), αναδύονται ως μεσήλικες με μεγάλη αυτοπεποίθηση (Κορυφή), και γίνονται πολιτικά ισχυροί ηλικιωμένοι που αντιμετωπίζουν μια νέα Αφύπνιση.
Παραδείγματα: Republican Generation, G.I. Generation, Millennials

Καλλιτέχνης (Artist): Οι Καλλιτέχνες μεγαλώνουν ως υπερπροστατευμένα παιδιά μέσα στην Κρίση, ενηλικιώνονται ως κομφορμιστές (Κορυφή), γίνονται τυπολάτρες ενήλικες (Αφύπνιση), και μετατρέπονται σε ηλικιωμένους με αμφιβολίες κατά την Εκτύλιξη της νέας Αφύπνισης.
Παραδείγματα: Progressive Generation, Silent Generation, Generation Z

Επικρατής γενιά (Dominant generation): Η γενιά που διαμορφώνει την ιστορία, είναι δηλαδή πιο ανεξάρτητη στις επιλογές της. Εδώ ανήκουν οι Προφήτες και οι Ήρωες.

Υπολειπόμενη γενιά (Recessive generation): Η γενιά που διαμορφώνεται από την ιστορία, είναι δηλαδή πιο εξαρτημένη στις επιλογές της. Εδώ ανήκουν οι Νομάδες και οι Καλλιτέχνες.

Ανάλυση

Σύμφωνα με την θεωρία, η ιστορική εξέλιξη συνδέεται με την διαδοχή γενεακών αρχετύπων. Κάθε γενιά αντιπροσωπεύει ένα τέτοιο αρχέτυπο και η είσοδός της σε κάθε φάση του ανθρώπινου βίου (γέννηση, ενηλικίωση, μέση ηλικία, γήρας) αναδιατάσσει το κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό κλίμα. Έτσι υπάρχει μια διαρκής μετάβαση από μια περίοδο κανονικής λειτουργίας των θεσμών σε μια περίοδο αμφισβήτησής τους, που οδηγεί με τη σειρά της σε μια περίοδο αποδυνάμωσής τους και εν τέλει σε μια περίοδο κρίσης, μέσα από την οποία αναδύεται μια νέα περίοδος κανονικότητας.

Καθώς κάθε γενιά προχωρά στην επομένη φάση της ζωής και αποκτά νέους κοινωνικούς ρόλους, η νοοτροπία της κοινωνίας αλλάζει και δίνει ώθηση στην νέα Καμπή. Έτσι, για παράδειγμα, οι Κορυφές έρχονται μετά από Κρίσεις (όταν η κοινωνία θέλει να ανασυνταχθεί και να προχωρήσεις), ενώ οι Εκτυλίξεις έρχονται μετά από Αφυπνίσεις (όταν η κοινωνία θέλει να χαλαρώσει και να απολαύσει).

Πρόκειται ουσιαστικά για μια διαδοχή Κρίσεων και Αφυπνίσεων, δηλαδή περίοδων που σημαδεύονται από ριζικές αλλαγές. Οι Κρίσεις (π.χ. η Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930) είναι περίοδοι πολιτικής και οικονομικής αναταραχής. Η κοινωνία επικεντρώνεται στην αλλαγή του εξωτερικού κόσμου, δηλαδή των θεσμών και του δημόσιου βίου. Οι Αφυπνίσεις (π.χ. τα κινήματα της δεκαετίας του 1960) είναι περίοδοι πολιτισμικής και θρησκευτικής αμφισβήτησης. Η κοινωνία επικεντρώνεται στην αλλαγή του εσωτερικού κόσμου, δηλαδή των αξιών και του ιδιωτικού βίου.

Τα ιστορικά γεγονότα διαμορφώνουν μια γενιά στην παιδική, εφηβική και πρώιμη ενήλικη ζωή της• στην συνέχεια, τα μέλη της γενιάς αυτής, ως γονείς και ηγέτες, διαμορφώνουν την ιστορία. Οι Strauss και Howe παρομοιάζουν τις Καμπές με τις εποχές της εύκρατης ζώνης: από την Κορυφή (Άνοιξη) περνάμε στην Αφύπνιση (Καλοκαίρι) και από την Εκτύλιξη (Φθινόπωρο) περνάμε στην Κρίση (Χειμώνας).

Πίνακες

Πολιτική χρήση 

Η θεωρία έχει επηρεάσει την διαμόρφωση της αμερικανικής πολιτικής, καθώς ηγέτες και αναλυτές από όλο το πολιτικό φάσμα έχουν τονίσει την σημασία της.

Ο πρώην Αντιπρόεδρος των Η.Π.Α. Αλ Γκορ, συναπόφοιτος του William Strauss από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ αποκάλεσε το βιβλίο «Generations» το πιο συναρπαστικό βιβλίο που διάβασε ποτέ για την Αμερικανική Ιστορία.

Ο Στηβ Μπάνον, πρώην ειδικός σύμβουλος σε θέματα διακυβέρνησης και στρατηγικής του προέδρου των Η.Π.Α. Ντόναλντ Τραμπ, είναι επίσης ένθερμος υποστηρικτής της θεωρίας.

Μιλένιαλ

Οι Strauss και Howe ήταν εκείνοι που εισηγήθηκαν τον όρο «Millennials» για να χαρακτηρίσουν την γενιά που γεννήθηκε μεταξύ του 1982 και του 2004, την οποία σύγκριναν με την Σπουδαιότερη Γενιά (Greatest Generation) και πρόβλεψαν επιτεύγματα αντίστοιχου βεληνεκούς.

Έργα

Οι Strauss και Howe έχουν αναπτύξει τη θεωρία τους στα παρακάτω έργα:

Generations (1991)
13th Gen: Abort, Retry, Ignore, Fail? (1993)
The Fourth Turning: An American Prophecy (1997)
Millennials Rising: The Next Great Generation (2000)

Κριτική 

Η θεωρία έχει δεχθεί τρεις βασικές κριτικές:
ότι είναι γενικευτική και δεν λαμβάνει υπόψη ότι υπάρχουν άνθρωποι και ομάδες που δεν ανταποκρίνονται στα γενεακά της αρχέτυπα. Οι συγγραφείς απαντούν ως εξής σε αυτή την κριτική: «Ποτέ δεν έχουμε πει ότι κάθε ξεχωριστή γενιά θα είναι μονόχρωμη. Προφανώς και θα περιλαμβάνει όλα τα είδη ανθρώπων. Αλλά εξετάζοντας τις γενιές ως κοινωνικές μονάδες, θεωρούμε το [μοντέλο μας] το ίδιο τουλάχιστον ισχυρό και, κατά την άποψή μας, ισχυρότερο σε σχέση με άλλες κοινωνικές κατηγοριοποιήσεις όπως η οικονομική τάξη, η φυλή, το φύλο, η θρησκεία και τα πολιτικά κόμματα».
ότι δεν προχωρά σε ασφαλείς προβλέψεις για τις μελλοντικές Καμπές. Εντούτοις, οι συγγραφείς τονίζουν ότι ποτέ δεν αξίωσαν μια τέτοια προβλεπτική ικανότητα για το μοντέλο τους και ότι η σύγκριση των Καμπών με τις εποχές στην οποία έχουν προβεί, αναγνωρίζει ακριβώς αυτή την εγγενή αβεβαιότητα για τους ακριβείς χρόνους.
ότι είναι μια γενεακή ανάλυση του αγγλοσαξωνικού κόσμου και ιδίως των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ωστόσο, οι συγγραφείς έχουν δηλώσει ότι έλαβαν υπόψη τους και παρόμοιους κυκλικούς ρυθμούς σε άλλες χώρες.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Discussion forum of the Strauss and Howe generation theory

Θεωρίες της Ιστορίας
Δημογραφία
Πολιτισμός των Ηνωμένων Πολιτειών
Γενεακές θεωρίες