Τζιρόλαμο Σαβόλντο

Ο Τζιρόλαμο Σαβόλντο (Girolamo Savoldo, ονομαζόμενος επίσης Τζιρόλαμο ντα Μπρέσια - Girolamo da Brescia, περ. 1480-1485 – μετά το 1548) ήταν Ιταλός ζωγράφος της ανώτερης Αναγέννησης που δραστηριοποιήθηκε κυρίως στη Βενετία, αν και εργάστηκε επίσης σε άλλες πόλεις της βόρειας Ιταλίας. Είναι γνωστός για τη λεπτή χρήση του χρώματος και του κιαροσκούρο και τον νηφάλιο ρεαλισμό των έργων του, τα οποία είναι κυρίως θρησκευτικά θέματα, με μερικά πορτρέτα, sτα οποία έχει επικεντρωθεί στα αξεσουάρ και τα παρελκόμενά τους "μερικά μάλιστα μοιάζουν με αποσπάσματα από μεγαλύτερες αφηγήσεις " 

Συνολικά είναι γνωστοί περίπου 40 πίνακες, έξι από αυτούς είναι πορτρέτα. μόνον λίγα σχέδια είναι γνωστά. Έχαιρε μεγάλης εκτίμησης όσο ζούσε, και ανατέθηκαν πολλές επαναλήψεις έργων, και αντίγραφα έγιναν από άλλους. Αλλά διέφυγε από τη γενική ενημέρωση και πολλά από τα έργα του αποδόθηκαν σε πιο διάσημους καλλιτέχνες, ειδικά στον Τζορτζόνε, από τους εμπόρους τέχνης. Η συνεισφοιρά του αναβίωσε τον 19ο αιώνα, αν και η χρονολόγηση πολλών έργων παραμένει αμφιλεγόμενη μεταξύ των ειδικών.

Βιογραφία 

Ο Σαβόλντο γεννήθηκε στη Μπρέσια, αλλά λίγα είναι γνωστά για τα πρώτα του χρόνια. Ορισμένες πηγές ισχυρίζονται ότι ήταν γνωστός ως Τζιρόλαμο Μπρεσάνο (Girolamo Bresciano) .  Μέχρι το 1506 βρισκόταν στην Πάρμα, και το 1508 είχε ενταχθεί στη συντεχνία ζωγράφων της Φλωρεντίας. Σε αυτήν την περίοδο τελείωσε το Ανάπαυση κατά τη φυγή από την Αίγυπτο (Άουγκσμπουργκ), ο Ηλίας παρενοχλούμένος από κοράκι ( Εθνική Πινακοθήκη, Ουάσιγκτον ), και μια Αποκαθήλωση.

Το 1515 ζωγράφισε το πορτρέτο ενός ντυμένου πολεμιστή, που παραδοσιακά ταυτίζεται με τον Γκάστον του Φουά . Επίσης από την ίδια περίοδο είναι το μαρτύριο του Αγίου Αντωνίου . Σε αυτό το έργο, το οποίο βρίσκεται στο Μουσείο Τέχνης του Timken, ο Σαβόλντο παρουσιάζει τον Άγιο Αντώνιο με τα χέρια του ενωμένα σε προσευχή, εκφεύγοντας από ένα καταχθόνιο όραμα σε ένα φως της ημέρας, σε ποιμαντικό τοπίο. Όπως και άλλοι ζωγράφοι της Βόρειας Ιταλίας εκείνης της εποχής, ο Σαβόλντο ενδιαφερόταν για τη φλαμανδική ζωγραφική, ιδιαίτερα τα εφιαλτικά τέρατα του Φλαμανδού καλλιτέχνη Ιερωνύμου Μπος, τα οποία επηρέασαν την απεικόνιση των βασανιστών σε αυτό το έργο. Καθώς ο Άγιος φεύγει, τα χέρια του δείχνουν προς ένα μοναστήρι, υπενθυμίζοντας ότι ήταν ο πατέρας του κινήματος του μοναχισμού. Αυτά τα έργα εκτιμήθηκαν ιδιαίτερα από τους επιτρόπους από τη Βενετία, όπου ο Σαβόλντο μετεγκαταστάθηκε πριν από το 1521. 

Στις 15 Ιουνίου 1524, υπέγραψε συμβόλαιο για ένα ρετάμπλ για την εκκλησία του San Domenico στο Πέζαρο  (σήμερα βρίσκεται στην Πινακοθήκη Μπρέρα του Μιλάνου ). Το 1527, ολοκλήρωσε τον Άγιο Ιερώνυμο για την οικογένεια Αβερόλντι της Μπρέσια, πιθανώς αυτό που βρισκεται στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου . Από το 1530 χρονολογείται μια Γέννηση στην Εθνική Πινακοθήκη στην Ουάσιγκτον, η οποία φαίνεται να επηρεάζεται από τη λαμπρή ζωγραφική του ίδιου θέματος από τον σύγχρονό του, Κορρέτζο. Το 1533 ο Σαβόλντο ζωγράφισε μια Μαντόνα με τέσσερις Αγίους στην εκκλησία της Σάντα Μαρία στο Όργκανο (στη Βερόνα ), ενώ το 1537–38 εκτέλεσε το ρετάμπλ για τον κύριο βωμό της Σάντα Κρότσε στη Μπρέσια (καταστράφηκε κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ). Από το 1540 χρονολογούνται δύο πίνακες με τη Γέννηση για την εκκλησία του San Giobbe της Βενετίας και την εκκλησία του San Barnaba της Μπρέσια, καθώς και ο περίφημος πίνακας Μαγδαληνή.

Οι μαθητές του Σαβόλντο στη Βενετία περιελάμβαναν τον Πάολο Πίνο. Ο Σαβόλντο μπορεί να πέρασε κάποια χρόνια από τη ζωή του στο Μιλάνο και είναι γνωστό ότι δημιούργησε έργα ζωγραφικής για τον δούκα του Μιλάνου Φραγκίσκο Β΄ Σφόρτσα το 1534.  Ο Σαβόλντο είχε Ολλανδή γυναίκα. Η ακριβής ημερομηνία του θανάτου του δεν είναι γνωστή: το 1548 αναφέρθηκε ότι ζούσε ακόμα στη Βενετία, αν και  vecchione ("γεροντάκι"). Μετά το θάνατό του, ξεχάστηκε σχεδόν εντελώς για τρεις αιώνες. Η εκ νέου ανακάλυψη του έργου του ξεκίνησε στα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ιστορικός τέχνης Creighton Gilbert αναφέρει ότι ο Σαβόλντο ήταν «ένας από τους τελευταίους καλλιτέχνες που ανέβηκαν στις τάξεις των μεγάλων δασκάλων της ανώτερης Αναγέννησης».

Επισκόπηση 

Οι πίνακες του Σαβόλντο δείχνουν εκλεκτικές επιρροές και συνδυάζουν τον ενετικό χρωματισμό με τη μοντελοποίηση της Λομβαρδίας για να αποκτήσουν ήσυχο λυρισμό. Φαίνεται να επηρεάζεται από τους Τιτσιάνο και Λορέντσο Λόττο και, κατά την ανησυχία του με σαφώς καθορισμένα σχήματα στο φως, από τους Τζοβάννι Ματτίστα Τσίμα και Φλαμανδούς ζωγράφους. Μεταξύ των καλλιτεχνών της εποχής του, ήταν ασυνήθιστος για την έντονη προτίμησή του για συνθέσεις που έδειχναν ένα μόνο σχήμα, ή λίγες μορφές σε ήσυχο περιβάλλον.  Το σώμα των έργων του δεν είναι μεγάλο, περιλαμβάνει περίπου 40 πίνακες και δέκα σχέδια. 

Ο Σαβόλντο ήταν αξιοσημείωτος κατά τη διάρκεια της ζωής του για το τελέντο του στις νυκτερινές απεικονίσεις Ο Άγιος Ματθαίος και ο Άγγελος (1534? Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης), το οποίο ο Andrea Bayer απεκάλεσε «μία από τις πιο υποβλητικές νυκτερινές σκηνές στην ιταλική ζωγραφική»,  προϊδεάζει τον Καραβάτζο στον διάσημο πίνακα του παρεκκλησίου Contarelli στη Ρώμη, με λαμπρό φόρεμα που βρίσκεται σε αντίθεση με το σκούρο φόντο.

Η Μαρία Μαγδαληνή (περίπου 1535–40 · Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη), μία από τις πολλές εκδόσεις που ζωγράφισε ο Σαβόλντο για αυτό το θέμα, είναι αριστούργημα των εφέ φωτισμού. Η Μαγδαληνή είναι τυλιγμένη σε έναν λευκό σατέν μανδύα που καλύπτει το κεφάλι της, αφήνοντας το πρόσωπό της σε σκιά, με την ασημένια έκταση του ενδύματος να "ανακουφίζεται" από την υπεροχή της εμφάνισης ενός κόκκινου μανικιού.

Επιλεγμένα έργα 

 Μαρτύριο του Αγίου Αντωνίου (περ. 1515-1520), Μουσείο Τέχνης Timken, Σαν Ντιέγκο, Καλιφόρνια, ΗΠΑ
 Ο Πειρασμός του Αγίου Ιερωνύμου (περ. 1515-1530), Μουσείο Πούσκιν, Μόσχα
 Ο Ηλίας στην έρημο (περ. 1520), Εθνική Πινακοθήκη, Ουάσιγκτον, ΗΠΑ
 Ο Άγιος Αντώνιος και ο Άγιος Παύλος ως Ερημίτες (1520), Πινακοθήκη της Ακαδημίας, Βενετία
 Ο Άγιος Ματθαίος και ο Άγγελος (1534), Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ
 Ρετάμπλ του Αγίου Δομήνικου του Πέζαρο (1524–1526), Πινακοθήκη Μπρέρα, Μιλάνο
 Τωβίας και Άγγελος (περ. 1527), Γκαλλερία Μποργκέζε, Ρώμη
 Πορτρέτο ντυμένου πολεμιστή (περ. 1529). Μουσείο του Λούβρου, Παρίσι
 Μεταμόρφωση (γ. 1530) Πινακοθήκη Ουφίτσι, Φλωρεντία
 Λατρεία των Ποιμένων (περ. 1540), Πινακοθήκη Tosio Martinengo, Μπρέσια
 Πορτρέτο νεαρού φλαουτίστα (περ. 1540), Πινακοθήκη Tosio Martinengo, Μπρέσια
 Μαρία Μαγδαληνή (1535–1540) Getty Center, Λος Άντζελες; Εθνική Πινακοθήκη, Λονδίνο ; Συλλογή Contini-Bonacossi / Ουφίτσι, Φλωρεντία,  Πινακοθήκη του ΒερολίνουΒερολίνο

Δείτε επίσης
 Κατάλογος Ιταλών ζωγράφων

Παραπομπές

Πηγές 
 Bayer, A., & Metropolitan Museum of Art (New York, N.Y.). (2005). North of the Apennines: Sixteenth-century Italian painting in Venice and the Veneto. New York: Metropolitan Museum of Art. 
 
 
 Gilbert, Creighton . "Savoldo, Giovanni Girolamo." Grove Art σε απευθείας σύνδεση. Oxford Art Online . Πανεπιστημιακός Τύπος της Οξφόρδης. Ιστός. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουνίου 2013.
 Hartt, Frederick, History of Italian Renaissance Art, (2η έκδοση) 1987, Thames & Hudson (US Harry N Abrams),
 Penny, Nicholas, National Gallery Catalogs (νέα σειρά): The Sixteenth Century Italian Paintings, Volume I, 2004, National Gallery Publications Ltd,

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Web Gallery of Art Biography and Images
 Μουσείο Τέχνης Timken - Μαρτύριο του Αγίου Αντωνίου
 Painters of reality: the legacy of Leonardo and Caravaggio in Lombardy, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Savoldo (see index))

Ιταλοί ζωγράφοι