Οσσετοί

Οι Ο(σ)σετοί ή Ο(σ)σέτες (οσσετικά: ир, ирæттæ, ирон, , σίδερο, дигорӕ, дигорӕнттӕ, дигорон) είναι μια ιρανική εθνοτική ομάδα των βουνών του Καυκάσου, αυτόχθονες στην εθνογλωσσική περιοχή γνωστή ως Οσσετία. Μιλούν οσσετικά, μια ανατολικοϊρανική (αλανική) γλώσσα της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας, με τους περισσότερους κατοίκους να έχουν επαρκή γνώση και των ρωσικών ως δεύτερης γλώσσας. Αν και η οσσετική γλώσσα σχετίζεται με τις ινδοευρωπαϊκές ως προς την προέλευσή της, δεν είναι αμοιβαία κατανοητή με οποιαδήποτε άλλη γλώσσα της οικογένειας σήμερα.  

Οι Οσσετοί κατοικούν ως επί το πλείστον στην Οσετία, η οποία είναι πολιτικά διαιρεμένη μεταξύ της Βόρειας Οσετίας –Αλανίας στη Ρωσία, και της Νότιας Οσετίας, ενός ντε φάκτο ανεξάρτητου κράτους με μερική αναγνώριση, που ενσωματώνεται στενά στη Ρωσία και διεκδικείται από τη Γεωργία. Οι πιο κοντινοί συγγενείς τους, οι Γιας, ζουν στην περιοχή Γιασζάγκ στο βορειοδυτικό τμήμα της κομητείας Γιας-Νάζκουν-Σόλνοκ στην Ουγγαρία. 

Οι Οσσετοί είναι ως επί το πλείστον Ανατολικοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί, με σημαντικές μειονότητες που υποστηρίζουν το Ουατσντίν ή το Ισλάμ.

Ετυμολογία 
Οι Οσσετοί και η Οσσετία έλαβαν το όνομά τους από τους Ρώσους, οι οποίοι υιοθέτησαν τη γεωργιανή ονομασία Osi (ოსი, εν.) (πληθ. Osebi (ოსები)) και Oseti ("η χώρα των Osi" (ოსეთი)), που χρησιμοποιείται από τον Μεσαίωνα για τον μοναδικό ιρανόφωνο πληθυσμό του Κεντρικού Καυκάσου και πιθανότατα βασίζεται στον παλιό αυτοπροσδιορισμό των Αλανών "As". Δεδομένου ότι οι Οσσετοί δεν είχαν καμία ενιαία ονομασία για τον εαυτό τους στη μητρική τους γλώσσα, αυτοί οι όροι έγιναν αποδεκτοί από τους ίδιους τους Οσετούς ήδη πριν από την ένταξή τους στη Ρωσική Αυτοκρατορία. 

Αυτή η πρακτική τέθηκε υπό αμφισβήτηση από τον νέο οσσετικό εθνικισμό στις αρχές της δεκαετίας του '90, όταν η διαμάχη μεταξύ των οσσετικών υποομάδων Ντίγκορ και Ιρόν σχετικά με το καθεστώς της διαλέκτου ντίγκορ ανάγκασε τους Οσσετούς διανοούμενους να αναζητήσουν μια νέα εθνική ονομασία, που να τους περιλαμβάνει όλους. Αυτό, σε συνδυασμό με τις συνέπειες της σύγκρουσης Γεωργίας-Οσετίας, οδήγησε στη διάδοση του όρου "Αλανία", του ονόματος της μεσαιωνικής σαρματικής συνομοσπονδίας, στην οποία οι Οσσετοί εντοπίζουν την καταγωγή τους, και στην ένταξη αυτής της ονομασίας στον επίσημο δημοκρατικό τίτλο της Βόρειας Οσετίας το 1994.

Υποομάδες 

 Οι Ιρόν στα ανατολικά και νότια σχηματίζουν μια μεγαλύτερη ομάδα Οσετών. Μιλούν την διάλεκτο ιρόν. Χωρίζονται σε διάφορες υποομάδες. 
 Οι Κουντάρ είναι η νότια ομάδα Οσσετών. 
 Οι Τουάλ βρίσκονται στο κεντρικό τμήμα της Οσετίας (βλέπε επίσης Ντβαλ). 
 Οι Χσαν βρίσκονται στα ανατολικά της Νότιας Οσετίας. 
 Οι Ντίγκορ στα δυτικά. Ζουν στο Ντίγκορ, στο Ιράφ και σε ορισμένους οικισμούς στην περιοχή Καμπαρντίνο-Μπαλκάρια και στο Μοζντόκ. Μιλούν τη διάλεκτο ντίγκορ.

Πολιτισμός

Μυθολογία 
Οι λαϊκές πεποιθήσεις των Οσσετών έχουν τις ρίζες τους στη σαρματική καταγωγή και τη χριστιανική τους θρησκεία, με τους ειδωλολατρικούς θεούς να έχουν μετατραπεί σε χριστιανούς αγίους. Το έπος Ναρτ χρησιμεύει ως η βασική ειδωλολατρική μυθολογία της περιοχής.

Ιστορία

Προϊστορία (Πρωτο-Αλανοί) 
Οι Οσσετοί κατάγονται από τους Αλανούς, μια φυλή Σαρματών(υποομάδα των Σκυθών της ιρανικής εθνογλωσσικής ομάδας). Οι Αλανοί ήταν ο μόνος κλάδος των Σαρματών, που κράτησαν τον πολιτισμό τους ενόψει μιας γοτθικής εισβολής (περίπου 200 μ.Χ.). Όσοι γλίτωσαν έχτισαν ένα μεγάλο βασίλειο μεταξύ των ποταμών Ντον και Βόλγα. Μεταξύ 350 και 374 μ.Χ., οι Ούννοι κατέστρεψαν το βασίλειο των Αλανών και ο λαός διχοτομήθηκε. Το ένα μισό κατέφυγε προς τα δυτικά, όπου συμμετείχαν στις βαρβαρικές εισβολές στη Ρώμη, ίδρυσαν βραχύβια βασίλεια στην Ισπανία και τη Βόρεια Αφρική και εγκαταστάθηκαν σε πολλά άλλα μέρη, όπως στη γαλλική Ορλεάνη. Οι άλλοι μισοί κατέφυγαν στα νότια και εγκαταστάθηκαν στις πεδιάδες του Βόρειου Καυκάσου, όπου ίδρυσαν το μεσαιωνικό βασίλειο της Αλανίας.

Μεσαίωνας 
Τον 8ο αιώνα, ένα ενοποιημένο βασίλειο των Αλανών, που αναφέρεται σε πηγές της περιόδου ως Αλανία, εμφανίστηκε στον Βόρειο Καύκασο περίπου στη θέση της πρώην Κιρκασίας και της σύγχρονης Βόρειας Οσετίας–Αλανίας. Στο αποκορύφωμά της, η Αλανία ήταν μια συγκεντρωτική μοναρχία με ισχυρή στρατιωτική δύναμη και είχε μια ισχυρή οικονομία, που επωφελήθηκε από τον Δρόμο του Μεταξιού . 

Μετά τις εισβολές των Μογγόλων της δεκαετίας του 1200, οι Αλανοί εξαναγκάστηκαν να φύγουν από τη μεσαιωνική πατρίδα τους νότια του ποταμού Ντον στη σημερινή Ρωσία. Λόγω αυτού, οι Αλανοί μετανάστευσαν προς τα βουνά του Καυκάσου, όπου θα σχημάτιζαν τρεις εθνογραφικές ομάδες. τους Ιρόν, τους Ντίγκορ και τους Κουντάρ. Ο λαός των Γιας ήταν μια τέταρτη ομάδα, που μετανάστευσε τον 13ο αιώνα στην Ουγγαρία.

Σύγχρονη ιστορία 

Στην πιο πρόσφατη ιστορία, οι Οσσετοί συμμετείχαν στη σύγκρουση Οσετίας-Ινγκουσετίας (1991-1992) και Γεωργίας-Οσετίας (1918-1920, αρχές 1990) και στον πόλεμο της Νότιας Οσετίας το 2008 μεταξύ Γεωργίας και Ρωσίας. 

Σημαντικά γεγονότα: 

 1774 - Η Οσετία γίνεται μέρος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. 
 1801 - Ακολουθώντας τη Συνθήκη του Γκεόργκιεφσκ, το σύγχρονο έδαφος της Νότιας Οσετίας γίνεται μέρος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας μαζί με τη Γεωργία. 
 1922 - Η Σοβιετική Ένωση δημιούργησε την Αυτόνομη Περιφέρεια της Νότιας Οσετίας ως μέρος της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Γεωργίας και της Βόρειας Οσσετικής Αυτόνομης Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας ως μέρος της Ρωσικής Σοβιετικής Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας. 
 20 Σεπτεμβρίου 1990 - Δημιουργήθηκε η ανεξάρτητη Δημοκρατία της Νότιας Οσετίας. Αν και παρέμεινε μη αναγνωρισμένη, αποσπάστηκε από τη Γεωργία ντε φάκτο. Τα τελευταία χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης, οι εθνοτικές εντάσεις μεταξύ Οσετών και Γεωργιανών στην πρώην Αυτόνομη Περιφέρεια της Νότιας Οσετίας της Γεωργίας (καταργήθηκε το 1990) και μεταξύ Οσετών και Ινγκουσετών στη Βόρεια Οσετία εξελίχθηκαν σε βίαιες συγκρούσεις, που άφησαν αρκετές εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες και δημιούργησαν μεγάλο κύμα προσφύγων και στις δύο πλευρές των συνόρων.

Θρησκεία 
Πριν από τον 10ο αιώνα, οι Οσσετοί ήταν αυστηρά παγανιστές. Εκχριστιανίστηκαν μερικώς από Βυζαντινούς ιεραπόστολους στις αρχές του 10ου αιώνα. Μέχρι το 13ο, οι περισσότεροι Οσσετοί ήταν Ανατολικοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί  ως αποτέλεσμα της γεωργιανής επιρροής και του ιεραποστολικού έργου. 

Το Ισλάμ εισήχθη κατά τον 16ο και 17ο αιώνα από τα μεταστραφέντα μέλη της κιρκασιανής φυλής Καμπαρντίν (οι οποίοι είχαν εισαχθεί σε αυτή τη θρησκεία από Τατάρους κατά τη διάρκεια του 15ου αιώνα), οι οποίοι είχαν λάβει εδάφη στη Δυτική Οσετία κατειλημμένα από τους Ντίγκορ. Ωστόσο, το Ισλάμ δεν εξαπλώθηκε επιτυχώς στον υπόλοιπο λαό της Οσετίας. 

Το 1774 η Οσετία έγινε μέρος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, η οποία ενίσχυσε σημαντικά τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό στέλνοντας εκεί Ρώσους Ορθόδοξους ιεραπόστολους. Ωστόσο, οι περισσότεροι από τους ιεραπόστολους που επελέγησαν ήταν εκκλησιαστές από ανατολικές ορθόδοξες κοινότητες, που ζούσαν στη Γεωργία, συμπεριλαμβανομένων Αρμενίων και Ελλήνων, καθώς και Γεωργιανών. Ρώσοι ιεραπόστολοι δεν εστάλησαν, καθώς θα το θεωρούσαν οι Οσσετοί πολύ ενοχλητικό. 

Σήμερα, η πλειοψηφία των Οσετών τόσο από τη Βόρεια όσο και από τη Νότια Οσετία ακολουθούν την Ανατολική Ορθοδοξία. Ο Ασσιανισμός (Ουατσντίν ή Ασντίν), η εθνική θρησκεία της Οσετίας, είναι επίσης διαδεδομένος μεταξύ των Οσετών, με τελετουργικές παραδόσεις όπως θυσίες ζώων, ιερά, μη χριστιανούς αγίους κ.λπ. Υπάρχουν ναοί, γνωστοί ως κουβαντόν, στα περισσότερα χωριά. Σύμφωνα με την ερευνητική υπηρεσία Sreda, η Βόρεια Οσετία είναι το κύριο κέντρο του Οσσετιανού Παγανισμού και το 29% του πληθυσμού ανέφερε ότι ασκεί παγανιστική λατρεία στη ρωσική απογραφή του 2012. Ο Ασσιανισμός αυξάνεται σε δημοτικότητα από τη δεκαετία του '80. 

Σύμφωνα με εκτίμηση του 2013, έως και το 15% του πληθυσμού της Βόρειας Οσετίας ασκεί το Ισλάμ.

Οικονομία 
Οι Βόρειοι Οσετοί εξάγουν ξυλεία και καλλιεργούν κυρίως καλαμπόκι. Οι νότιοι Οσσετοί είναι κυρίως βοσκοί προβάτων, αιγών και βοοειδών. Τα παραδοσιακά προϊόντα τους περιλαμβάνουν δερμάτινα είδη, καλύμματα γούνας, στιλέτα και μεταλλικά σκεύη.

Δημογραφικά στοιχεία 
Εκτός της Νότιας Οσετίας, υπάρχει επίσης ένας σημαντικός αριθμός Οσετών, που ζουν στο Τριαλέτι στη βορειοκεντρική Γεωργία. Μεγάλη διασπορά Οσσετών ζουν στην Τουρκία και έχουν επίσης εγκατασταθεί στο Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Σουηδία, τη Συρία, τις Ηνωμένες Πολιτείες (κυρίως Νέα Υόρκη, Φλόριντα και Καλιφόρνια), τον Καναδά (Τορόντο), την Αυστραλία (Σίδνεϊ) και όλες τις άλλες χώρες σε όλο τον κόσμο.

Ρωσική απογραφή του 2002 
Η συντριπτική πλειονότητα των Οσετών ζουν στη Ρωσία (σύμφωνα με τη ρωσική απογραφή του 2002): 

Βόρεια Οσετία – Αλανία - 445.300
Μόσχα - 10.500
 Καμπαρντίνο-Μπαλκάρια - 9.800 
Κράι Σταυρούπολης - 7.700
Κράι Κρασνοντάρ - 4.100
Καρατσάι-Τσερκεσία - 3.200
Αγία Πετρούπολη - 2.800
Περιφέρεια Ροστόφ - 2.600
Περιφέρεια Μόσχας - 2.400

Γενετική 
Οι Οσσετοί είναι μια μοναδική εθνοτική ομάδα του Καυκάσου, που μιλούν μια ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, που περιβάλλεται κυρίως από καυκάσιες εθνογλωσσικές ομάδες, ενώ οι άλλες μη Καυκάσιες φυλές περιλαμβάνουν τους Καρατσάι και τους Μπάλκαρ. Τα δεδομένα Y-απλοομάδας δείχνουν ότι οι Βόρειοι Οσσετοί είναι περισσότερο παρόμοιοι με άλλες ομάδες του Βόρειου Καυκάσου και οι Νότιοι Οσσετοί με άλλες ομάδες του Νοτίου Καυκάσου, από ό,τι μεταξύ τους. Όσον αφορά το μιτοχονδριακό DNA, οι Οσσετοί είναι πολύ πιο παρόμοιοι με κάποιες ιρανικές ομάδες από ό,τι με καυκάσιες ομάδες. Προτείνεται λοιπόν ότι υπάρχει μια κοινή προέλευση των Οσετών από τους Πρωτο-Ιρανούς, ακολουθούμενη από μεταγενέστερες μεταναστευτικές ροές αρρένων από τους Καυκάσιους γείτονές τους.

Συλλογή

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ossetians.com - ένας ιστότοπος για διάσημους Οσετούς 
Πληθυσμιακές ομάδες στον Καύκασο
Πληθυσμιακές ομάδες στη Συρία
Πληθυσμιακές ομάδες στην Τουρκία
Πληθυσμιακές ομάδες στη Ρωσία