Γλώσσες της Πολωνίας

Η πολωνική γλώσσα είναι μια γλώσσα της Δημοκρατίας της Πολωνίας και είναι η κύρια γλώσσα που ομιλείται στην Πολωνία. Αυτή η γλώσσα περιλαμβάνει τόσο τις γλώσσες του αυτόχθονου πληθυσμού της χώρας όσο και τις γλώσσες των μεταναστών και των απογόνων τους. Η μόνη επίσημη γλώσσα της Πολωνίας, σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι η πολωνική. Η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού της χώρας τη μιλά ως μητρική γλώσσα ή ως γλώσσα επικοινωνίας στο σπίτι.

Οι κοινότητες κωφών χρησιμοποιούν την πολωνική νοηματική γλώσσα, η οποία ανήκει στη οικογένεια γερμανικής νοηματικής γλώσσας.

Η ποικιλία των γλωσσών που ομιλούνται από τον πολωνικό λαό και τις εθνοτικές ομάδες (εξαιρουμένων των πολωνικών), που έχουν ζήσει στην περιοχή για τουλάχιστον 100 χρόνια αναγνωρίζονται νομικά ως περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες, οι οποίες έχουν τους κατάλληλους κανόνες χρήσης. Σε διοικητικές περιοχές, όπου ο αριθμός των ομιλητών μειονοτικής γλώσσας ή ομιλητών περιφερειακής γλώσσας είναι 20% ή μεγαλύτερος, οι γλώσσες μπορούν να έχουν το καθεστώς βοηθητικής γλώσσας για τους ανθρώπους, ενώ η πολωνική είναι η επίσημη γλώσσα.

Σύμφωνα με τον νόμο της 6ης Ιανουαρίου 2005 για τις εθνικές και εθνοτικές μειονότητες και τις περιφερειακές γλώσσες, 16 άλλες γλώσσες έχουν αναγνωριστεί επίσημα με καθεστώς μειονοτικών γλωσσών: 1 περιφερειακή γλώσσα, 10 γλώσσες 9 εθνικών μειονοτήτων (οι μειονότητες που έχουν τις δικό τους ανεξάρτητο κράτος αλλού) και 5 γλώσσες 4 εθνοτικών μειονοτήτων (ομιλούνται από τα μέλη των μειονοτήτων που δεν έχουν ξεχωριστό κράτος αλλού). Οι εβραϊκές και Ρομά μειονότητες έχουν 2 αναγνωρισμένες μειονοτικές γλώσσες η καθεμία.

Οι ακόλουθες γλώσσες ομιλούνται επίσης στην Πολωνία:

Γλώσσες που χρησιμοποιούνται σε οικιακές επαφές 
Πληθυσμός ανά τύπο και αριθμό γλωσσών που χρησιμοποιήθηκαν σε οικιακές επαφές το 2011.

 Πολωνικά (37.815.606)
 Σιλεσικά (529.377)
 Κασουβικά (108.140)
 Αγγλικά (103.541)
 Γερμανικά (96.461)
 Λευκορωσικά (26.448)
 Ουκρανικά (24.539)
 Ρωσικά (19.805)
 Ρομανί (14468)
 Γαλλικά (10.677)
 Ιταλικά (10.295)
 Ρουθηνικά (6.279)
 Ισπανικά (5.770)
 Λιθουανικά (5.303)
 Βιετναμέζικα (3.360)
 Άλλες γλώσσες (31.800)
 Μη καθορισμένες (519.698)
 Σύνολο (38.511.824)

Γλώσσες που έχουν το καθεστώς της γλώσσας εθνικής μειονότητας 

 Αρμενικά 
 Λευκορωσικά
 Τσεχικά
 Γερμανικά
 Εβραϊκές γλώσσες: Γίντις και Εβραϊκά
 Λιθουανικά
 Ρωσικά
 Σλοβακικά
 Ουκρανικά

Γλώσσες που έχουν το καθεστώς της γλώσσας εθνοτικής μειονότητας 

 Καραϊμικά
 Ρουθηνικά, που ονομάζονται Λέμκο (Lemko) στην Πολωνία. Στα Πολωνικά: «Łemkowski», δείτε Λέμκοι
 Γλώσσες Ρομανί: χορηγείται επίσημη αναγνώριση στις γλώσσες δύο ομάδων: πολωνικά ρομανί και καρπαθικά ρομανί.
 Ταταρική, που ονομάζεται Τάρταρ (Tartar) από το Νόμο

Η επίσημη αναγνώριση παρέχει στους εκπροσώπους της μειονότητας ορισμένα δικαιώματα (υπό ορισμένους όρους που προβλέπονται από τους νόμους): της εκπαίδευσης στη γλώσσα τους, της καθιέρωσης της γλώσσας ως δευτεροβάθμιας διοικητικής γλώσσας ή της γλώσσας βοήθειας στις κοινότητες τους, οικονομικής υποστήριξης του κράτους στην προώθηση της γλώσσας και του πολιτισμού τους

Γλώσσες που έχουν το καθεστώς της περιφερειακής γλώσσας 

 Κασουβικά

Γλώσσες που έχουν καθεστώς βοηθητικής γλώσσας σε ορισμένες κοινότητες 
Το δίγλωσσο καθεστώς των γκμίνα (δήμος) στην Πολωνία ρυθμίζεται από τον Νόμο της 6ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με τις εθνικές και εθνοτικές μειονότητες και τις περιφερειακές γλώσσες, ο οποίος επιτρέπει σε ορισμένα γκμίνα με σημαντικές γλωσσικές μειονότητες να εισαγάγουν μια δεύτερη, βοηθητική γλώσσα που θα χρησιμοποιείται επίσημα παράλληλα με την πολωνική. Μέχρι στιγμής 44 γκμίνα το έχουν κάνει. Ο αριθμός σε παρένθεση αναφέρεται στον αριθμό γκμίνα που η γλώσσα διατηρεί αυτό το καθεστώς.

 Κασουβικά (5)
 Λιθουανικά (1)
 Γερμανικά (33)
 Λευκορωσικά (5)

Γλώσσες που ασκούν δικαιώματα ονομασίας δίγλωσσης διευθέτησης σε ορισμένες κοινότητες 
Επισήμως οποιαδήποτε επίσημα αναγνωρισμένη ή περιφερειακή ή μειονοτική γλώσσα μπορεί να εφαρμοστεί από μία κοινότητα για να έχει αυτό το δικαίωμα, ωστόσο μόνο 5 από τις γλωσσικές κοινότητες έχουν ασκήσει αυτήν την εξουσία. Αριθμός κοινοτήτων με δικαιώματα ονομασίας διπλής γλώσσας σε παρένθεση.

 Λευκορωσικά (27)
 Γερμανικά (359)
 Κασουβικά (827)
 Λιθουανικά (30)
 Ρουθηνικά (9)

Γλώσσες νέων κοινοτήτων διασπορών και μεταναστών 
Αυτές οι γλώσσες δεν αναγνωρίζονται ως μειονοτικές γλώσσες, καθώς ο νόμος του 2005 ορίζει τη μειονότητα ως «μια ομάδα Πολωνών πολιτών (...) που προσπαθούν να διατηρήσουν τη γλώσσα, τον πολιτισμό ή την παράδοσή τους, (...) της οποίας οι πρόγονοι ζούσαν στο παρόν έδαφος της Δημοκρατίας της Πολωνίας για τουλάχιστον 100 χρόνια»:

 Ελληνικά - γλώσσα της μεγάλης ελληνικής διασποράς στην Πολωνία της δεκαετίας του 1950.
 Βιετναμέζικα - η μεγαλύτερη κοινότητα μεταναστών στην Πολωνία, από τη δεκαετία του 1960, με δικές τους εφημερίδες, σχολεία, εκκλησίες, κ.λπ.

Νοηματικές γλώσσες 
Η πολωνική νοηματική γλώσσα είναι η γλώσσα της κοινότητας των κωφών στην Πολωνία. Προέρχεται από τη γερμανική νοηματική γλώσσα. Το λεξικό και η γραμματική του διαφέρουν από την πολωνική γλώσσα, αν και υπάρχει μια Μη αυτόματη κωδικοποιημένη έκδοση της πολωνικής γλώσσας γνωστή ως System Językowo-Migowy (SJM ή νοηματικά πολωνικά), η οποία χρησιμοποιείται συχνά από διερμηνείς στην τηλεόραση και από καθηγητές στα σχολεία. Το 2012, σύμφωνα με τον «Νόμο για τη Νοηματική Γλώσσα», η γλώσσα έλαβε επίσημο καθεστώς και μπορεί να επιλεγεί ως γλώσσα διδασκαλίας από εκείνους που τη χρειάζονται.

Μη αναγνωρισμένες περιφερειακές γλώσσες 

 Σιλεσικά - υπάρχει διαφωνία εάν η γλώσσα είναι μία από τις τέσσερις κύριες διαλέκτους της πολωνικής γλώσσας, ενώ άλλοι τη χαρακτηρίζουν ως ξεχωριστή γλώσσα, διαφορετική από την πολωνική. Η Ethnologue διακρίνει τη σιλεσική γλώσσα από την άνω σιλεσική διάλεκτο της πολωνικής γλώσσας. Έχουν γίνει προσπάθειες από ορισμένες σιλεσικές ομάδες που υποστηρίζουν τη χορήγηση νομικής αναγνώρισης (παρόμοια ή ίδια με εκείνη της κασουβικής γλώσσας) και το θέμα θεωρείται πολιτικό ζήτημα.
 Βιμισόρις - είναι μια απειλούμενη γλώσσα με πολύ λίγους ομιλητές, που προέρχονται από το Βιλαμοβίτσε, αλλά σε αντίθεση με την καραϊμική γλώσσα που έχει παρόμοια κατάσταση, ήταν πρακτικά άγνωστηο κατά την προετοιμασία του προαναφερθέντος νόμου.

Νεκρές και τεχνητές γλώσσες 
Μεταξύ των γλωσσών που χρησιμοποιούνται στην Πολωνία, η Ethnologue αναφέρει:

 μια τεχνητή γλώσσα - τη Διεθνή Βοηθητική Γλώσσα Εσπεράντο (δημιουργήθηκε στην Πολωνία)
 μια νεκρή γλώσσα - τα παλαιά πρωσικά

αλλά δεν αναφέρει δύο άλλες γνωστές εξαφανισμένες γλώσσες:

 Σλοβινσιανά - διάλεκτος της πομερανικής γλώσσας, νεκρή περίπου από τις αρχές του 20ού αιώνα, η οποία σχετιζόταν στενά με την κασουβική γλώσσα
 Σουδοβιανή γλώσσα, νεκρή περίπου από τα μέσα του 16ου (ή ίσως στα τέλη του 19ου αιώνα).

Δείτε επίσης 
 Διάλεκτοι της πολωνικής γλώσσας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 jezyki-mniejszosci.pl - ιστότοπος της πολωνικής κυβέρνησης σχετικά με τις μειονοτικές γλώσσες
 όλες οι πράξεις, οι διατάξεις και οι κανονισμοί που σχετίζονται με το θέμα των μειονοτήτων και των γλωσσών τους
 Πολωνικό κείμενο του νόμου της 6ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με τις εθνικές και εθνοτικές μειονότητες και τις περιφερειακές γλώσσες του ISAP
 Πολιτική για τις μειονότητες και τις περιφερειακές γλώσσες στην Πολωνία 

 
Πολιτισμός της Πολωνίας
Πολωνική γλώσσα