Αποψίλωση δασών στη Νιγηρία

Το 2005, η Νιγηρία είχε το υψηλότερο ποσοστό αποψίλωσης δασών στον κόσμο σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών. Η Νιγηρία έχει μεγάλη αφθονία βιοποικιλότητας κάτι που την κάνει να ευδοκιμεί καλά, αλλά κατά τη δεκαετία του 1950, μεγάλες εκτάσεις γης διατηρήθηκαν ως προστατευόμενες περιοχές, αλλά δυστυχώς δεν υπάρχουν πλέον. Η βιοποικιλότητα έχει καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό από την αποψίλωση, την υποβάθμιση, την καταπάτηση και τη μετατροπή της γης σε άλλες χρήσεις λόγω της αύξησης της ζήτησης του ταχέως αυξανόμενου πληθυσμού στη χώρα.  

Μεταξύ 2000 και 2005, ο ρυθμός μεταβολής των δασών αυξήθηκε από 31,2% σε 3,12% ετησίως. Η Νιγηρία έχασε το 14% του πρωτογενούς δάσους της μεταξύ 2002 και 2020.
 Το δάσος έχει χρησιμοποιηθεί για υλοτομία, εξαγωγή ξυλείας, γεωργία και ιδίως για τη συλλογή ξύλων που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα που παραμένει προβληματική στη Δυτική Αφρική. Η υψηλή ζήτηση για καυσόξύλα που αποτελεί πηγή ενέργειας για μαγείρεμα και πηγή εσόδων κυρίως στην αγροτική περιοχή αύξησε το ποσοστό αποψίλωσης των δασών.

Η αποψίλωση των δασών έχει πολλές αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, όπως η ερημοποίηση, η απώλεια οικοσυστήματος, η απώλεια της βιοποικιλότητας, η υποβάθμιση της γης, η διάβρωση του εδάφους κ.λπ. Η αποψίλωση των δασών απειλεί τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος και θέτει σε κίνδυνο την οικονομία και τους πολίτες μιας χώρας. Μια πιθανή απάντηση στην αποψίλωση των δασών είναι να εκπαιδευτεί η κοινωνία σχετικά με την αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων, τη διαχείριση των δασών, τη βελτιωμένη τεχνολογία, την εναλλακτική πηγή ενέργειας κ.λπ.

Ιστορία 
Η Νιγηρία  διαθέτει μεγάλη βιοποικιλότητα και είναι μια από τις πλουσιότερες περιοχές βιοποικιλότητας στον κόσμο. Η χώρα ευδοκιμεί ιδιαίτερα λόγω αυτής της πτυχής.

Πριν από την εποχή της ανεξαρτησίας, πραγματοποιήθηκαν μαζικές αποψιλώσεις στα δάση, περίπου 96.518 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης που αντιπροσωπεύουν το 27% της συνολικής δασικής κάλυψης και μόλις το 10% της συνολικής έκτασης διατηρήθηκε ως προστατευόμενη περιοχή. Εξήντα έξι εκατοστημόρια (66%) των δασικών αποθεμάτων βρίσκονται στην περιοχή Σαβάνα της χώρας, το 20% εμπίπτει στις υγρές τροπικές δασικές ζώνες στη νότια Νιγηρία και το 4% είναι βάλτοι γλυκού νερού και μαγγρόβια δάση του παράκτιου νότου της χώρας.

Όταν η Νιγηρία απέκτησε την Ανεξαρτησία της το 1960 και έγινε κυρίαρχο κράτος, κληρονόμησε οκτώ εθνικά πάρκα, 445 δασικές περιοχές, 12 προστατευμένα φυσικά καταφύγια από τους αποικιακούς διαχειριστές για την προστασία και τη διατήρηση της δασικής βιοποικιλότητας στη χώρα. Δυστυχώς, αυτές οι τεράστιες περιοχές που διατηρούνταν από τη δεκαετία του 1950 δεν υπάρχουν πλέον. Αυτή η κληρονομιά έχει καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό, οι προστατευόμενες περιοχές έχουν αποψιλωθεί, υποβαθμιστεί, καταστραφεί και έχουν μετατραπεί σε άλλες χρήσεις γης, ως αποτέλεσμα της αυξημένης πίεσης του ταχέως αυξανόμενου πληθυσμού στη χώρα.

Το Ίδρυμα Διατήρησης της Νιγηρίας (NCF) ανέφερε ότι η Νιγηρία έχει χάσει πάνω από το 96% της φυσικής της δασικής κάλυψης και το ποσοστό αποψίλωσης είναι ένα ανησυχητικό ποσοστό 11,1% ετησίως. Αυτό το διαδεδομένο πρόβλημα της αποψίλωσης, του κατακερματισμού και της μετατροπής της γης για γεωργικούς σκοπούς και άλλες χρήσεις, επηρέασε αρνητικά τη δασική βιοποικιλότητα στη χώρα.

Το 2005, 12,2% που αντιστοιχεί σε 27.400.000 στρέμματα είχε αποψιλωθεί στη Νιγηρία. Μεταξύ 1990 και 2000, η Νιγηρία είχε χάσει κατά μέσο όρο 409.700 εκτάρια δασών κάθε χρόνο, που ισούται με μέσο ετήσιο ποσοστό αποψίλωσης 2,38%. Μεταξύ 1990 και 2005, η Νιγηρία έχασε συνολικά το 35,7% της δασικής κάλυψης ή περίπου 6.145.000 εκτάρια.

Επίπτωση
.
Η αποψίλωση των δασών είναι μια διαδικασία όπου η βλάστηση περιορίζεται χωρίς ταυτόχρονη αναφύτευση για οικονομικούς ή κοινωνικούς λόγους. Η αποψίλωση των δασών έχει αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον όσον αφορά τη διάβρωση του εδάφους , την απώλεια οικοσυστημάτων βιοποικιλότητας, την απώλεια άγριων ζώων, την υποβάθμιση της γης και την αυξημένη ερήμωποιήση μεταξύ πολλών άλλων αρνητικών επιπτώσεων. Η αποψίλωση των δασών έχει επίσης επιπτώσεις στις κοινωνικές πτυχές της χώρας, ιδίως σε οικονομικά ζητήματα, τη γεωργία, τις συγκρούσεις και, το σημαντικότερο, στην ποιότητα ζωής. Σύμφωνα με στοιχεία που ελήφθησαν από το 2000 έως το 2005 στη Νιγηρία, η οποία βρίσκεται στη δυτική περιοχή της Αφρικής, έχει τα μεγαλύτερα ποσοστά αποψίλωσης στον κόσμο, έχοντας χάσει το 55,7% των πρωτογενών δασών τους. Το Mongabay ορίζει τα πρωτογενή δάση ως δάση χωρίς ορατά ίχνη ανθρώπινων δραστηριοτήτων του παρελθόντος ή του παρόντος.  

Το ετήσιο ποσοστό αποψίλωσης στη Νιγηρία είναι 3,5%, δηλαδή περίπου 350.000-400.000 εκτάρια ετησίως. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών απαριθμεί τις απαιτήσεις της βιώσιμης διαχείρισης των δασών ως: έκταση των δασικών πόρων, βιολογική ποικιλομορφία, υγεία και ζωτικότητα των δασών, παραγωγικές λειτουργίες των δασικών πόρων, προστατευτικές λειτουργίες των δασικών πόρων, κοινωνικοοικονομικές λειτουργίες και ένα νομικό, πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο. Πολλές πτυχές του περιγράμματος δεν πληρούνται επί του παρόντος και θα συνεχίσουν να έχουν επιζήμια αποτελέσματα εάν δεν αντιμετωπιστούν γρήγορα.

Έχουν γίνει πολλές καταστροφές στη γη της Νιγηρίας μέσω της διαδικασίας αποψίλωσης, συμβάλλοντας κυρίως στη συντριπτική τάση της ερημοποιήσης. Η ερημοποίηση είναι η καταπάτηση της ερήμου στη γη που ήταν κάποτε γόνιμη. Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το 1901 έως το 2005 ανέφερε ότι υπήρξε αύξηση θερμοκρασίας στη Νιγηρία κατά 1,1 ° C, ενώ η παγκόσμια μέση αύξηση θερμοκρασίας ήταν μόνο 0,74 ° C. Η ίδια μελέτη διαπίστωσε επίσης την ίδια χρονική περίοδο ότι η ποσότητα των βροχοπτώσεων στη χώρα μειώθηκε κατά 81 χλσ. Παρατηρήθηκε ότι και οι δύο αυτές τάσεις είχαν ταυτόχρονα μεγάλες αλλαγές στη δεκαετία του 1970.

Ο συνδυασμός εξαιρετικά υψηλών ποσοστών αποψίλωσης, αυξημένων θερμοκρασιών και μείωσης των βροχοπτώσεων συμβάλλει στην ερημοποιήση της χώρας. Οι εκπομπές άνθρακα από την αποψίλωση των δασών λέγεται επίσης ότι αντιπροσωπεύουν το 87% των συνολικών εκπομπών άνθρακα της χώρας.

Η μεγάλη βιοποικιλότητα της Νιγηρίας από 864 είδη πτηνών, 285 θηλαστικών, 203 ερπετών, 117 αμφίβιων, 775 ψάριων και 4.715 είδη φυτών θα επηρεαστούν επίσης έντονα από τις αρνητικές επιπτώσεις της αποψίλωσης.  Ο αριθμός των σπάνιων γορίλλων του Κρος Ρίβερ  έχει μειωθεί σε περίπου 300 άτομα λόγω λαθροθηρίας από ντόπιους κάτοικους.  Αν και μεγάλο μέρος των κινήτρων της αποψίλωσης προέρχεται από οικονομικούς λόγους, αυτό έχει επίσης οδηγήσει σε πολλά οικονομικά προβλήματα σε μια ήδη ασταθή χώρα. Μαζί με τα οικονομικά ζητήματα, η αποψίλωση των δασών συνέβαλλε έτσι ώστε η γη να μην έχει και τόσο γεωργική παραγωγή που αποτελεί μέρος της επιβίωσης πολλών ανθρώπων. Ζητήματα όπως αυτά και το ίδιο το περιβάλλον έχουν συμβάλει σε πολλές συγκρούσεις στη χώρα, ακόμη και δολοφονίες περιβαλλοντικών ακτιβιστών, όπως ο Ken Saro-Wiwa, υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.

Μεγάλο μέρος της αποψίλωσης στη Νιγηρία προέρχεται από τη ζήτησή της για καύσιμα. Το 90% του πληθυσμού της Νιγηρίας δήλωσε ότι βασίστηκε στην κηροζίνη ως την κύρια πηγή ενέργειας για μαγείρεμα, αλλά επειδή είναι ακριβό και συχνά μη διαθέσιμο, το 60% είπε ότι χρησιμοποίησε καυσόξυλα. Η χρήση καυσόξυλων για μαγείρεμα είναι υψηλότερη στις αγροτικές περιοχές της χώρας όπου συγκεντρώνεται περισσότερος πληθυσμός.  Υπάρχουν επίσης κίνητρα για τους ανθρώπους που ζουν σε αγροτικές περιοχές που εμπλέκονται στη διαδικασία της αποψίλωσης των δασών, διότι αποτελεί πηγή εισοδήματος σε πολλούς από αυτούς. Τα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα φτώχειας στη χώρα συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με το θέμα της αποψίλωσης των δασών.

Αν και τα εθνικά πάρκα και τα δασικά αποθέματα έχουν αυξηθεί στη χώρα, μόνο το 3,6% της Νιγηρίας προστατεύεται από τις κατηγορίες IV της IUCN.  Η τρέχουσα κατάσταση του περιβάλλοντος επιτρέπεται από το Υπουργείο Δασών που δεν έχει εφαρμόσει πολιτικές διαχείρισης των δασών για να βοηθήσει τις προσπάθειες μείωσης της αποψίλωσης από τη δεκαετία του 1970. Χωρίς προσπάθειες διατήρησης ή εκπαίδευσης, η κοινωνία δεν γνωρίζει πώς να χειριστεί σωστά τους πεπερασμένους φυσικούς πόρους. Έχουν γίνει πολύ λίγα βήματα για να προσπαθήσουν να μειώσουν τα ποσοστά αποψίλωσης και να σταματήσουν την παράνομη υλοτομία.

Η αποψίλωση των δασών σε όλο τον κόσμο απειλεί τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος, αλλά είχε ιδιαίτερα κακές επιπτώσεις στη Νιγηρία λόγω των υψηλών ποσοστών τους. Η αποψίλωση των δασών θέτει σε κίνδυνο όλες τις πτυχές του περιβάλλοντος, της οικονομίας και των πολιτών της χώρας.

Λύση

Πιθανή λύση 
Οποιαδήποτε λύση στο πρόβλημα της αποψίλωσης στη Νιγηρία πρέπει να είναι μια προσέγγιση που ενσωματώνει και στοχεύει επιθετικά όλες τις πτυχές που σχετίζονται με το πρόβλημα. Η διδασκαλία θα πρέπει να περιλαμβάνει τομείς ενεργειακών εναλλακτικών λύσεων, βελτιωμένη τεχνολογία, διαχείριση δασών, οικονομική παραγωγή, γεωργία και ασφάλεια των ντόπιων που εξαρτώνται από τη γη. Οι εναλλακτικές λύσεις ενέργειας περιλαμβάνουν την υδροηλεκτρική ενέργεια, την ηλιακή ενέργεια και την αιολική ενέργεια. Η ηλιακή ενέργεια είναι μια εξαιρετική επιλογή για τη Νιγηρία και θα έχει εξαιρετικά αποτελέσματα λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Η Νιγηρία έχει ήδη τοποθετήσει ανεμογεννήτριες σε ορισμένες από τις πολιτείες της, αλλά όσο περισσότερο ακολουθείται αυτή η προσέγγιση, τόσο περισσότερη ενέργεια θα παράγεται με περιβαλλοντικά υγιή και αποτελεσματικό τρόπο. Κάθε μία από αυτές τις προτάσεις γίνεται αποδεκτές παγκοσμίως ως καλές εναλλακτικές λύσεις για τις τρέχουσες μεθόδους παραγωγής ενέργειας και έχουν ενθαρρυνθεί από πολλές περιβαλλοντικές οργανώσεις. Η βελτίωση της τεχνολογίας των μαγειρικών συσκευών θα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για τη Νιγηρία, η οποία επί του παρόντος έχει πολλά νοικοκυριά που χρειάζονται καυσόξύλα για τις μεθόδους μαγειρέματος τους. Το 2005, μια ομάδα χωρών, που ονομάζεται Coalition for Rainforest Nations, ανέπτυξε ένα πρόγραμμα για τη μείωση των ποσοστών αποψίλωσης που συμβάλλουν στις εκπομπές CO2. Το πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί για όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες με τροπικά δάση. Οι αναπτυσσόμενες χώρες λαμβάνουν χρήματα με την επιτυχή ολοκλήρωση της μείωσης των εκπομπών της χώρας τους.   Μια παρόμοια ιδέα έχει σχεδιαστεί από το REDD, μειώνοντας τις εκπομπές από την αποψίλωση των δασών και την υποβάθμιση των δασών στις αναπτυσσόμενες χώρες. Στην REDD οι χώρες μπορούν να λάβουν πολύ περισσότερα χρήματα με τη μορφή πιστώσεων άνθρακα που μπορούν να δαπανηθούν σε πιο περιβαλλοντικά ασφαλείς πρακτικές.

Δείτε επίσης 
Περιβαλλοντικά θέματα στο Δέλτα του Νίγηρα

Παραπομπές

Περιβαλλοντικές καταστροφές