Φασαήλ Α΄

Ο Φασαήλ Α΄, εβραϊκά פַצָאֵל‎, Fatza'el από την Ηρωδιανή Δυναστεία ήταν αδελφός του Ηρώδη Α΄ του Μεγάλου, βασιλιά της Ιουδαίας. Στα ελληνικά αποδίδεται και ως Φασάηλος.

Βιογραφία

Τα πρώτα έτη
Γεννήθηκε στην Ιουδαία, όταν βασιλείς ήταν οι Ασμναίοι/Μακκαβαίοι. Η αριστοκρατική οικογένειά του καταγόταν από τους Εδομίτες. Ήταν γιος του Αντιπάτρου του Ιδουμαίου, ο οποίος ήταν στενός σύμβουλος του Υρκανού Β΄ της Ιουδαίας· μητέρα του ήταν η Κύπρος Α΄, συγγενής του Αρέτα Γ΄ των Ναβαταίων (Αράβων της Πέτρας). Νεότερος αδελφός του ήταν ο Ηρώδης ο Μέγας.

Ο Φασαήλ και ο Ηρώδης άρχισαν τη σταδιοδρομία τους υπό τον πατέρα τους, που διορίστηκε procurator (φοροεισπράκτορας) της Ιουδαίας για τη ρωμαϊκή Δημοκρατία από τον Ιούλιο Καίσαρα. Ο Αντίπατρος διόρισε τον Φασαήλ κυβερνήτη της Ιερουσαλήμ και τον Ηρώδη κυβερνήτη της Γαλιλαίας. Όταν ο Ηρώδης κλήθηκε για δίκη από το Σανχεντρίν (Συνέδριο), ήρθε με στρατό στην Ιερουσαλήμ και έκανε πόλεμο. Ο Αντίπατρος και ο Φασαήλ κατάφεραν να τον πείσουν να αρκεστεί σε απειλές.

Όταν ο Μάρκος Αντώνιος ήταν στη Βιθυνία το 41 π.Χ., έφθασαν σε αυτόν κατηγορίες εναντίον των δύο αδελφών, τους οποίους μισούσαν πολλοί Ιουδαίοι. Ο έξυπνος Ηρώδης επέτυχε να διαλύσει τις κατηγορίες. Ωστόσο οι Σύνεδροι ήταν αδύνατο να είναι ευχαριστημένοι με τις διοικήσεις του Ηρώδη και του Φασαήλ. Πάλι έφεραν κατηγορίες εναντίον τους στον Μ. Αντώνιο στην Αντιόχεια. Ξανά οι κατηγορίες αποδείχθηκαν φρούδες, καθώς ο Μ. Αντώνιος χρεωστούσε στον Αντίπατρο, τον οποίο παρακαλούσε ακόμη και ο Υρκανός Β΄. Αυτό οδήγησε τον Μ. Αντώνιο να διορίσει τέσσερις διοικητές (τετράρχες).

Η εξέγερση του Αντίγονου και η πτώση του Φασαήλ
Εν τω μεταξύ ο Αντίγονος Β΄ Ματταθίας (ανιψιός του Υρκανού Β΄) προσπάθησε να καταλάβει τον θρόνο της Ιουδαίας και στην Ιερουσαλήμ υπήρχαν συχνά συγκρούσεις μεταξύ των οπαδών του και αυτών των δύο αδελφών, που έγιναν ιδιαίτερα επικίνδυνοι στην Εβραϊκή εορτή του Shavuot. Ο Φασαήλ υπερασπίστηκε τα τείχη και ο Ηρώδης το ανάκτορο, έτσι εκτόπιζαν τους αντιπάλους τους. Όμως ο Αντίγονος Β΄ ζήτησε τη συνδρομή της Παρθικής αυτοκρατορίας. Παρά την προειδοποίηση του Ηρώδη, ο Φασαήλ και ο Υρκανός Β΄ παρασύρθηκαν στο στρατόπεδο του Μπαρζαφάρνη, ηγέτη των Πάρθων, υπό τον πρόσχημα ειρηνευτικών συνομιλιών. Οι δύο τους αιχμαλωτίστηκαν από τον Μπαρζαφάρνη και παραδόθηκαν στον Αντίγονο Β΄, ο οποίος ακρωτηρίασε πρώτα τον Υρκανό Β΄. Ο Φασαήλ, για να αποφύγει την ατίμωση αυτή, έσπασε το κεφάλι του, αφού πιο πριν είχε την ευχαρίστηση να μάθει ότι ο Ηρώδης είχε διαφύγει από την Ιερουσαλήμ και ήταν ασφαλής.

Υστεροφημία
Ο Φλάβιος Ιώσηπος επανεί τον Φασαήλ ως γενναίο και ευγενή άνδρα. Ο ομώνυμος γιος του Φασαήλ Β΄, που φαίνεται να γεννήθηκε μετά το τέλος του πατέρα του, παντρεύτηκε την εξαδέλφη του Σαλάμψιο, κόρη του Ηρώδη και είχε πέντε παιδιά. Ο ίδιος ο Ηρώδης με την (6η σύζυγό του) Παλλάδα έκανε γιο, που τον ονόμασε Φασαήλ Γ΄. Επίσης τίμησε τη μνήμη του αδελφού του με το να ονομάσει μία πόλη, βορειο-ανατολικά της Ιεριχούς, Φασαηλίδα.

Οικογένεια
Είχε τέκνο:
 Φασαήλ Β΄. Νυμφεύτηκε την εξαδέλφη του Σαλάμψιο, κόρη του Ηρώδη Α΄ του Μεγάλου, βασιλιά της Ιουδαίας από τη 2η σύζυγό του Μαριάμνη Α΄ των Ασμοναίων/Μακκαβαίων, ανιψιά του Αντίγονου Β΄. Είχε παιδιά:
 Αντίπατρος Δ΄.
 Ηρώδης ΣΤ΄.
 Αλέξανδρος Γ΄
 Αλεξάνδρα, παντρεύτηκε τον Τίμιο από την Κύπρο.
 Κύπρος Γ΄, παντρεύτηκε τον εξάδελφό της Ηρώδη Αγρίππα Α΄ της Ιουδαίας, γιο του Αριστόβουλου Δ΄ διαδόχου της Ιουδαίας και αδελφού της Σαλάμψιο.

Αναφορές

Ηρωδιανή Δυναστεία