Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων που οφείλονται σε αυξημένα ανδρογόνα στις γυναίκες. Τα σημεία και συμπτώματα του PCOS περιλαμβάνουν ακανόνιστη ή καθόλου έμμηνη ρύση, βαριές περιόδους, υπερβολική τριχοφυία σώματος και προσώπου, ακμή, πυελικό πόνο, δυσκολία εγκυμοσύνης και περιοχές παχιού, πιο σκούρου και βελούδινου δέρματος. Σχετιζόμενες καταστάσεις περιλαμβάνουν διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκία, αποφρακτική άπνοια ύπνου, καρδιακές παθήσεις, διαταραχές διάθεσης και καρκίνο του ενδομητρίου.  Μερικές φορές αναφέρεται ως ασθένεια πολυκυστικών ωοθηκών όταν υπάρχει υπερηχογραφική ένδειξη της παρουσίας κύστεων ωοθηκών.

Το PCOS οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν την παχυσαρκία, την έλλειψη σωματικής άσκησης και το οικογενειακό ιστορικό κάποιου με την πάθηση. Η διάγνωση βασίζεται σε δύο από τα ακόλουθα τρία ευρήματα: αμηνόρροια, υψηλά επίπεδα ανδρογόνων και κύστεις ωοθηκών. Οι κύστες μπορεί να ανιχνευθούν με υπερήχους.  Άλλες καταστάσεις που προκαλούν παρόμοια συμπτώματα περιλαμβάνουν τις υπερπλασία των επινεφριδίων, υποθυρεοειδισμό και υψηλά επίπεδα προλακτίνης στο αίμα.

Το PCOS δεν έχει θεραπεία όσον αφορά το 2020. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως απώλεια βάρους και άσκηση. Τα αντισυλληπτικά χάπια μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση της περιοδικότητας της εμμήνου ρύσης, της υπερβολικής τριχοφυίας και της ακμής.  Η μετφορμίνη και τα αντι-ανδρογόνα μπορεί επίσης να βοηθήσουν.  Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλες τυπικές θεραπείες ακμής και τεχνικές αποτρίχωσης. Οι προσπάθειες για τη βελτίωση της γονιμότητας περιλαμβάνουν απώλεια βάρους, κλομιφαίνη ή μετφορμίνη.  Η εξωσωματική γονιμοποίηση χρησιμοποιείται από ορισμένους σε περιπτώσεις που άλλα μέτρα δεν είναι αποτελεσματικά.

Το PCOS είναι η πιο κοινή ενδοκρινική διαταραχή στις γυναίκες ηλικίας 18 έως 44 ετών. Επηρεάζει περίπου 2% έως 20% αυτής της ηλικιακής ομάδας ανάλογα με τον τρόπο που ορίζεται. Όταν κάποιος είναι στείρος λόγω έλλειψης ωορρηξίας, το PCOS είναι η πιο κοινή αιτία. Η παλαιότερη γνωστή περιγραφή αυτού που τώρα αναγνωρίζεται ως PCOS χρονολογείται το 1721 στην Ιταλία.

Σημάδια και συμπτώματα 
Κοινά σημεία και συμπτώματα του PCOS περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

 Διαταραχές της εμμήνου ρύσεως : Το PCOS προκαλεί κυρίως ολιγομηνόρροια (λιγότερες από εννέα εμμηνορροϊκές περιόδους σε ένα χρόνο) ή αμηνόρροια (χωρίς εμμηνορροϊκές περιόδους για τρεις ή περισσότερους διαδοχικούς μήνες), αλλά μπορεί επίσης να εμφανιστούν και άλλοι τύποι εμμηνορροϊκών διαταραχών.
 Υπογονιμότητα : Αυτό γενικά προκύπτει άμεσα από χρόνια ανωορρηξία (έλλειψη ωορρηξίας). 
 Υψηλά επίπεδα ανδρικών ορμονών : Γνωστό ως υπερανδρογονισμός, τα πιο συνηθισμένα σημάδια είναι η ακμή και η τριχοφυία (αρσενικό μοτίβο ανάπτυξης μαλλιών, όπως στο πηγούνι ή στο στήθος), αλλά μπορεί να προκαλέσει υπερμηνόρροια (βαριές και παρατεταμένες εμμηνορροϊκές περιόδους), ανδρογενή αλωπεκία ( αυξημένη αραίωση μαλλιών ή διάχυτη τριχόπτωση) ή άλλα συμπτώματα. Περίπου τα τρία τέταρτα των γυναικών με PCOS (βάσει των διαγνωστικών κριτηρίων του NIH / NICHD 1990) έχουν ενδείξεις υπερανδρογονιμίας.
 Μεταβολικό σύνδρομο : Αυτό εμφανίζεται ως τάση για κεντρική παχυσαρκία και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με  αντίσταση στην ινσουλίνη.  Τα επίπεδα ινσουλίνης στον ορό, αντίστασης στην ινσουλίνη και ομοκυστεΐνης είναι υψηλότερα σε γυναίκες με PCOS.

Οι γυναίκες με PCOS τείνουν να έχουν κεντρική παχυσαρκία, αλλά οι μελέτες διαφωνούν με το εάν το σπλαχνικό και υποδόριο κοιλιακό λίπος είναι αυξημένο, αμετάβλητο ή μειωμένο σε γυναίκες με PCOS σε σχέση με αναπαραγωγικά φυσιολογικές γυναίκες με τον ίδιο δείκτη μάζας σώματος. Σε κάθε περίπτωση, ανδρογόνα, όπως οι τεστοστερόνη, ανδροστανολόνη (διϋδροτεστοστερόνη) και δεκανοϊκή νανδρολόνη έχουν βρεθεί ότι αυξάνουν την εναπόθεση σπλαχνικού λίπους τόσο σε θηλυκά ζώα όσο και σε γυναίκες.

Αν και το 80% των γυναικών με PCOS παρουσιάζουν παχυσαρκία, το 20% των γυναικών που έχουν διαγνωστεί με τη νόσο είναι μη παχύσαρκες ή «λεπτές» γυναίκες. Ωστόσο, οι παχύσαρκες γυναίκες που πάσχουν από PCOS έχουν υψηλότερο κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών όπως υπέρταση, αντίσταση στην ινσουλίνη, μεταβολικό σύνδρομο και υπερπλασία του ενδομητρίου.

Αίτια 
Το PCOS είναι μια ετερογενής διαταραχή αβέβαιης αιτίας. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι είναι γενετική ασθένεια. Τέτοια στοιχεία περιλαμβάνουν την οικογενειακή συσσώρευση περιπτώσεων, μεγαλύτερη συμφωνία στα μονοζυγωτικά σε σύγκριση με τα διζυγωτικά δίδυμα και κληρονομικότητα των ενδοκρινικών και μεταβολικών χαρακτηριστικών του PCOS.   Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι η έκθεση σε υψηλότερα από τα τυπικά επίπεδα ανδρογόνων και της αντι-Μυλεριανής ορμόνης (AMH) στη μήτρα αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης PCOS στη μετέπειτα ζωή.

Γενετικά 
Το γενετικό συστατικό φαίνεται να κληρονομείται με αυτοσωμικό κυρίαρχο τρόπο με υψηλή γενετική διείσδυση αλλά μεταβλητή εκφραστικότητα στις γυναίκες. Αυτό σημαίνει ότι κάθε παιδί έχει 50% πιθανότητα να κληρονομήσει τις γενετικές παραλλαγές προδιάθεσης από έναν γονέα και, εάν μια κόρη λάβει την παραλλαγή, η κόρη θα έχει την ασθένεια σε κάποιο βαθμό.    Η γενετική παραλλαγή μπορεί να κληρονομηθεί είτε από τον πατέρα είτε από τη μητέρα και μπορεί να μεταδοθεί και στους δύο γιους (που μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί φορείς ή μπορεί να έχουν συμπτώματα όπως πρώιμη φαλάκρα ή / και υπερβολική τριχοφυία) και κόρες, οι οποίες θα δείξει σημάδια PCOS. Ο φαινότυπος φαίνεται να εκδηλώνεται τουλάχιστον εν μέρει μέσω αυξημένων επιπέδων ανδρογόνων που εκκρίνονται από τα ωοθυλάκια των ωοθηκών από γυναίκες με το αλληλόμορφο. Το ακριβές γονίδιο που έχει επηρεαστεί δεν έχει αναγνωριστεί ακόμη. Σε σπάνιες περιπτώσεις, οι μεταλλάξεις ενός γονιδίου μπορούν να προκαλέσουν τον φαινότυπο του συνδρόμου. Η τρέχουσα κατανόηση της παθογένεσης του συνδρόμου υποδηλώνει, ωστόσο, ότι είναι μια πολύπλοκη πολυγονική διαταραχή.

Παρόλο που το όνομα υποδηλώνει ότι οι ωοθήκες είναι κεντρικές για την παθολογία της νόσου, οι κύστες είναι σύμπτωμα παρά αιτία της νόσου. Ορισμένα συμπτώματα του PCOS θα επιμείνουν ακόμη και αν αφαιρεθούν και οι δύο ωοθήκες. Η ασθένεια μπορεί να εκδηλωθεί ακόμη και αν απουσιάζουν οι κύστες. Από την πρώτη περιγραφή του από τους Στάιν και Λέβενταλ το 1935, τα κριτήρια διάγνωσης, συμπτωμάτων και αιτιολογικών παραγόντων αποτελούν αντικείμενο συζητήσεων. Οι γυναικολόγοι το αντιλαμβάνονται συχνά ως γυναικολογικό πρόβλημα, με τις ωοθήκες να είναι το κύριο όργανο που επηρεάζεται. Ωστόσο, οι πρόσφατες πληροφορίες δείχνουν ότι πρόκειται για διαταραχή πολλών συστημάτων, με το κύριο πρόβλημα να βρίσκεται στην ορμονική ρύθμιση στον υποθάλαμο, με τη συμμετοχή πολλών οργάνων. Το όνομα PCOD χρησιμοποιείται όταν υπάρχουν υπερηχογραφικά στοιχεία. Ο όρος PCOS χρησιμοποιείται λόγω του γεγονότος ότι υπάρχει ευρύ φάσμα πιθανών συμπτωμάτων και οι κύστεις στις ωοθήκες εμφανίζονται μόνο στο 15% των ανθρώπων.

Παθογένεση 

Οι πολυκυστικές ωοθήκες αναπτύσσονται όταν οι ωοθήκες διεγείρονται ώστε να παράγουν υπερβολικές ποσότητες ανδρογόνων ορμονών, ιδίως τεστοστερόνης, είτε με έναν είτε με συνδυασμό των ακόλουθων (σχεδόν σίγουρα σε συνδυασμό με γενετική ευαισθησία):

 την απελευθέρωση υπερβολικής ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH) από την πρόσθιο υπόφυση
 μέσω υψηλών επιπέδων ινσουλίνης στο αίμα ( υπερινσουλιναιμία ) σε γυναίκες των οποίων οι ωοθήκες είναι ευαίσθητες σε αυτό το ερέθισμα

Οι γυναίκες με PCOS παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα υποθαλαμικών παλμών GnRH, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε αύξηση της αναλογίας LH/FSH.

Η πλειονότητα των γυναικών με PCOS έχουν αντίσταση στην ινσουλίνη και/ή είναι παχύσαρκες. Τα αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης συμβάλλουν ή προκαλούν τις ανωμαλίες που παρατηρούνται στον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-ωοθήκης που οδηγούν σε PCOS. Η υπερινσουλιναιμία αυξάνει τη συχνότητα παλμών GnRH, κυριαρχία LH έναντι της FSH, αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων των ωοθηκών, μειωμένη ωρίμανση των ωοθυλακίων και μειωμένη σύνδεση στη σφαιρίνη δέσμευσης φυλετικών ορμονών. Περαιτέρω, η υπερβολική ινσουλίνη, που δρα μέσω του υποδοχέα παρουσία της σηματοδότησης cAMP, ρυθμίζει την δραστικότητα της 17α-υδροξυλάσης μέσω της ΡΙ3Κ, ενώ η δραστικότητα της 17α-υδροξυλάσης είναι υπεύθυνη για τη σύνθεση προδρόμων ανδρογόνων. Οι συνδυασμένες επιδράσεις της υπερινσουλιναιμίας συμβάλλουν σε αυξημένο κίνδυνο PCOS. Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι συνηθισμένο εύρημα στις γυναίκες με κανονικό βάρος καθώς και υπέρβαρες γυναίκες.

Ο λιπώδης ιστός διαθέτει αρωματάση, ένα ένζυμο που μετατρέπει την ανδροστενεδιόνη σε οιστρόνη και την τεστοστερόνη σε οιστραδιόλη. Η περίσσεια λιπώδους ιστού στις παχύσαρκες γυναίκες δημιουργεί το παράδοξο της ύπαρξης τόσο περίσσειας ανδρογόνων (τα οποία είναι υπεύθυνα για την τριχοφυία και την αρενοποίηση) όσο και οιστρογόνων (που αναστέλλουν την FSH μέσω αρνητικής ανατροφοδότησης). 

Το PCOS μπορεί να σχετίζεται με χρόνια φλεγμονή, με αρκετούς ερευνητές να συσχετίζουν τους φλεγμονώδεις μεσολαβητές με την ωορρηξία και άλλα συμπτώματα του PCOS. Ομοίως, φαίνεται να υπάρχει σχέση μεταξύ PCOS και αυξημένου επιπέδου οξειδωτικού στρες.

Διάγνωση 
Δεν έχουν όλες οι πάσχουσες από PCOS πολυκυστικές ωοθήκες (PCO), ούτε όλες οι γυναίκες με κύστεις ωοθηκών έχουν PCOS, αν και ο πυελικός υπέρηχος είναι σημαντικό διαγνωστικό εργαλείο, δεν είναι το μόνο. Η διάγνωση είναι απλή χρησιμοποιώντας τα κριτήρια του Ρότερνταμ, ακόμη και όταν το σύνδρομο σχετίζεται με ευρύ φάσμα συμπτωμάτων.

Ορισμός 
Συνήθως χρησιμοποιούνται δύο ορισμοί:

NIH 

 Το 1990, ένα εργαστήριο συναίνεσης που χρηματοδοτήθηκε από το NIH / NICHD πρότεινε ότι ένα άτομο έχει PCOS εάν έχει όλα τα ακόλουθα:

 ολιγομηνόρροια
 σημάδια περίσσειας ανδρογόνων (κλινικά ή βιοχημικά)
 αποκλεισμός άλλων διαταραχών που μπορεί να οδηγήσουν σε ανωμαλία της εμμήνου ρύσεως και υπερανδρογονισμό

Ρότερνταμ 

 Το 2003, ένα εργαστήριο συναίνεσης που χρηματοδοτήθηκε από την ESHRE / ASRM στο Ρότερνταμ έδειξε ότι το PCOS είναι παρόν εάν πληρούνται 2 από τα 3 κριτήρια, ελλείψει άλλων οντοτήτων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αυτά τα ευρήματα

 ολιγομηνόρροια και / ή αμηνόρροια
 υπερβολική δραστηριότητα ανδρογόνων
 πολυκυστικές ωοθήκες (με γυναικολογικό υπερηχογράφημα )

Ο ορισμός του Ρότερνταμ είναι ευρύτερος, συμπεριλαμβάνοντας πολλές περισσότερες γυναίκες, με τις πιο αξιοσημείωτες να είναι γυναίκες χωρίς περίσσεια ανδρογόνων. Οι επικριτές λένε ότι ευρήματα που ελήφθησαν από τη μελέτη γυναικών με περίσσεια ανδρογόνων δεν μπορούν κατ 'ανάγκη να επεκταθούν σε γυναίκες χωρίς περίσσεια ανδρογόνων.

Εταιρεία περίσσειας PCOS ανδρογόνων 

 Το 2006, η Εταιρεία Περίσσειας Ανδρογόνων PCOS πρότεινε την ενίσχυση των διαγνωστικών κριτηρίων ως ακολούθως:

 υπερβολική δραστηριότητα ανδρογόνων
 ολιγοαγγείωση / ωορρηξία και / ή πολυκυστικές ωοθήκες
 αποκλεισμός άλλων οντοτήτων που θα προκαλούσαν υπερβολική δραστηριότητα ανδρογόνων

Τυπική αξιολόγηση 

 Ιστορικό, ειδικά για την εμμηνόρροια, την παχυσαρκία, την υπερτρίχωση και την ακμή. Ένας κανόνας κλινικής πρόβλεψης διαπίστωσε ότι αυτές οι τέσσερις ερωτήσεις μπορούν να διαγνώσουν το PCOS με ευαισθησία 77,1% ( διάστημα εμπιστοσύνης 95% [CI] 62,7% –88,0%) και ειδικότητα 93,8% (95% CI 82,8% –98,7%).
 Γυναικολογική υπερηχογραφία, ειδικά ψάχνοντας για μικρά ωοθυλάκια. Αυτά πιστεύεται ότι είναι το αποτέλεσμα της διαταραγμένης ωοθηκικής λειτουργίας με αποτυχημένη ωορρηξία, που αντικατοπτρίζεται από τη σπάνια ή απούσα εμμηνόρροια που είναι χαρακτηριστική της κατάστασης. Σε έναν κανονικό εμμηνορροϊκό κύκλο, ένα ωάριο απελευθερώνεται από ένα κυρίαρχο θυλάκιο - στην ουσία, μια κύστη που εκρήγνυται για να απελευθερώσει το ωάριο. Μετά την ωορρηξία, το υπόλοιπο των ωοθυλακίων μετατρέπεται σε ωχρό σώμα που παράγει προγεστερόνη, το οποίο συρρικνώνεται και εξαφανίζεται μετά από περίπου 12-14 ημέρες. Στο PCOS, υπάρχει η λεγόμενη «ωοθυλακική διακοπή», δηλαδή αρκετά θυλάκια αναπτύσσονται σε μέγεθος 5-7 mm, αλλά όχι περισσότερο. Κανένα ωοθυλάκιο δεν φτάνει το μεγάλο μέγεθος (16 mm ή περισσότερο). Σύμφωνα με τα κριτήρια του Ρότερνταμ, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως για τη διάγνωση, 12 ή περισσότερα μικρά θυλάκια θα πρέπει να εμφανίζονται σε ωοθήκη κατά την υπερηχογραφική εξέταση. Πιο πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον 25 ωοθυλάκια σε μια ωοθήκη για να το χαρακτηρίσουν ως ότι έχει πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών (PCOM) σε γυναίκες ηλικίας 18-35 ετών. Τα θυλάκια μπορεί να είναι προσανατολισμένα στην περιφέρεια, δίνοντας την εμφάνιση μιας «σειράς μαργαριταριών». Εάν δεν υπάρχουν διαθέσιμα μηχανήματα υπερηχογραφίας υψηλής ανάλυσης, όγκος ωοθηκών τουλάχιστον 10 ml θεωρείται ως αποδεκτός ορισμός της μορφολογίας των πολυκυστικών ωοθηκών αντί του αριθμού των ωοθυλακίων. 
 Η λαπαροσκοπική εξέταση μπορεί να αποκαλύψει παχιά, λεία, λευκή μαργαριτάρι εξωτερική επιφάνεια της ωοθήκης. (Αυτό συνήθως θα ήταν τυχαίο εύρημα εάν η λαπαροσκόπηση πραγματοποιήθηκε για κάποιο άλλο λόγο, καθώς δεν αποτελεί ρουτίνα η εξέταση των ωοθηκών με αυτόν τον τρόπο για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση του PCOS.)
 Τα επίπεδα ανδρογόνων στον ορό (αίμα) (ορμόνες που σχετίζονται με την ανάπτυξη των ανδρικών χαρακτηριστικών), συμπεριλαμβανομένης της ανδροστενεδιόνης και της τεστοστερόνης μπορεί να είναι αυξημένα. Επίπεδα θειικής δεϋδροεπιανδροστερόνης (DHEA-S) άνω των 700-800 µg / dL υποδηλώνουν ιδιαίτερα δυσλειτουργία των επινεφριδίων επειδή το DHEA-S παράγεται αποκλειστικά από τα επινεφρίδια. Το επίπεδο ελεύθερης τεστοστερόνης θεωρείται ότι είναι το καλύτερο μέτρο, με το ~ 60% των ασθενών με PCOS να εμφανίζουν ανώτερα από τα φυσιολογικά επίπεδα. Ο δείκτης ελεύθερου ανδρογόνου (FAI) του λόγου της τεστοστερόνης προς τη σφαιρίνη που δεσμεύει τις ορμόνες του φύλου (SHBG) είναι υψηλός   και προορίζεται να είναι προγνωστικός παράγοντας της ελεύθερης τεστοστερόνης, αλλά αποτελεί κακή παράμετρο για αυτό και δεν είναι καλύτερος από την τεστοστερόνη μόνο ως δείκτης για PCOS, πιθανώς επειδή ο FAI συσχετίζεται με τον βαθμό παχυσαρκίας.

Ορισμένες άλλες αιματολογικές εξετάσεις είναι ενδεικτικές αλλά όχι διαγνωστικές. Η αναλογία LH ( ωχρινοτρόπου ορμόνη ) προς FSH ( ορμόνη διέγερσης ωοθυλακίων ), όταν μετριέται σε διεθνείς μονάδες, αυξάνεται σε γυναίκες με PCOS. Συνήθεις αποκοπές για τον χαρακτηρισμό ασυνήθιστα υψηλών λόγων LH / FSH είναι 2: 1  ή 3: 1 όταν ελέγχονται την ημέρα 3 του εμμηνορροϊκού κύκλου. Το μοτίβο δεν είναι πολύ ευαίσθητο. Αναλογία 2: 1 ή υψηλότερη υπήρχε σε λιγότερο από 50% των γυναικών με PCOS σε μία μελέτη. Υπάρχουν συχνά χαμηλά επίπεδα σφαιρίνης που συνδέεται με τις ορμόνες του φύλλου,  ιδίως σε παχύσαρκες ή υπέρβαρες γυναίκες. Η αντιμυλέρια ορμόνη (AMH) αυξάνεται στο PCOS και μπορεί να γίνει μέρος των διαγνωστικών κριτηρίων της.

Διαφορική διάγνωση 
Θα πρέπει να διερευνηθούν και άλλες αιτίες ακανόνιστης ή απουσίας εμμηνόρροιας και υπερτριχοφυίας, όπως υποθυρεοειδισμός, συγγενής υπερπλασία των επινεφριδίων (ανεπάρκεια 21-υδροξυλάσης), σύνδρομο Cushing, υπερπρολακτιναιμία, νεοπλάσματα έκκρισης ανδρογόνων και άλλες διαταραχές της υπόφυσης ή των επινεφριδίων.

Διαχείριση 
Οι κύριες θεραπείες για το PCOS περιλαμβάνουν: αλλαγές στον τρόπο ζωής και φάρμακα.

Οι στόχοι θεραπείας μπορούν να χωριστούν σε τέσσερις κατηγορίες:

 Μείωση των επιπέδων αντίστασης στην ινσουλίνη
 Αποκατάσταση της γονιμότητας
 Θεραπεία της τριχοφυίας ή της ακμής
 Αποκατάσταση της τακτικής εμμήνου ρύσεως και πρόληψη της υπερπλασίας ενδομητρίου και του καρκίνου του ενδομητρίου

Διατροφή 
Όταν το PCOS σχετίζεται με αυξημένο βάρος ή παχυσαρκία, η επιτυχής απώλεια βάρους είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος αποκατάστασης της κανονικής ωορρηξίας / εμμήνου ρύσεως. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Αμερικανικής Ένωσης Κλινικών Ενδοκρινολόγων προτείνουν στόχο επίτευξης απώλειας βάρους 5 έως 15% ή περισσότερο, το οποίο βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και όλες τις ορμονικές διαταραχές. Ωστόσο, πολλές γυναίκες δυσκολεύονται να επιτύχουν και να διατηρήσουν σημαντική απώλεια βάρους. Μια επιστημονική ανασκόπηση το 2013 διαπίστωσε παρόμοιες μειώσεις στο βάρος και τη σύνθεση του σώματος και βελτιώσεις στο ποσοστό εγκυμοσύνης, την κανονικότητα της εμμήνου ρύσεως, την ωορρηξία, τον υπερανδρογονισμό, την αντίσταση στην ινσουλίνη, τα λιπίδια και την ποιότητα ζωής, με απώλεια βάρους ανεξάρτητα από τη σύνθεση της διατροφής. Ωστόσο, μια δίαιτα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, στην οποία σημαντικό μέρος των συνολικών υδατανθράκων λαμβάνονται από φρούτα, λαχανικά και πηγές ολικής αλέσεως, έχει οδηγήσει σε μεγαλύτερη κανονικότητα της εμμήνου ρύσεως από μια υγιεινή διατροφή που αντιστοιχεί σε μακροθρεπτικά συστατικά. 

Η ανεπάρκεια βιταμίνης D μπορεί να διαδραματίσει κάποιο ρόλο στην ανάπτυξη μεταβολικού συνδρόμου, επομένως ενδείκνυται η θεραπεία αυτής της ανεπάρκειας. Ωστόσο, μια συστηματική ανασκόπηση του 2015 δεν βρήκε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα συμπληρώματα βιταμίνης D μείωσαν τις μεταβολικές και ορμονικές δυσλειτουργίες στο PCOS. Όσον αφορά το 2012, οι παρεμβάσεις που χρησιμοποιούν συμπληρώματα διατροφής για τη διόρθωση των μεταβολικών ελλείψεων σε άτομα με PCOS είχαν δοκιμαστεί σε μικρές, μη ελεγμένες και μη τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές. Τα προκύπτοντα δεδομένα δεν επαρκούν για να προτείνουν τη χρήση τους.

Φάρμακα 
Τα φάρμακα για PCOS περιλαμβάνουν αντισυλληπτικά από το στόμα και μετφορμίνη. Τα από του στόματος αντισυλληπτικά αυξάνουν την παραγωγή σφαιρίνης που δεσμεύει τις ορμόνες του φύλου, γεγονός που αυξάνει τη σύνδεση της ελεύθερης τεστοστερόνης. Αυτό μειώνει τα συμπτώματα της υπερτρίχωσης που προκαλείται από την υψηλή τεστοστερόνη και ρυθμίζει την επιστροφή σε κανονικές εμμηνορροϊκές περιόδους. Η μετφορμίνη είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται συνήθως στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 για τη μείωση της αντίστασης στην ινσουλίνη και χρησιμοποιείται εκτός ετικέτας (στο Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, ΑΕ και ΕΕ) για τη θεραπεία της αντίστασης στην ινσουλίνη που εμφανίζεται στο PCOS. Σε πολλές περιπτώσεις, η μετφορμίνη υποστηρίζει επίσης τη λειτουργία των ωοθηκών και επιστρέφει στην κανονική ωορρηξία. Η σπιρονολακτόνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τα αντιανδρογόνα αποτελέσματά της και η τοπική κρέμα εφλορνιθίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μείωση των μαλλιών του προσώπου. Μια νεότερη κατηγορία φαρμάκων αντίστασης στην ινσουλίνη, οι θειαζολιδινοδιόνες (γλιταζόνες), έχουν δείξει ισοδύναμη αποτελεσματικότητα με τη μετφορμίνη, αλλά η μετφορμίνη έχει πιο ευνοϊκό προφίλ παρενεργειών. Το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Κλινικής Αριστείας του Ηνωμένου Βασιλείου συνέστησε το 2004 στις γυναίκες με PCOS και δείκτη μάζας σώματος άνω των 25 να λαμβάνουν μετφορμίνη όταν άλλη θεραπεία δεν έχει αποφέρει αποτελέσματα. Η μετφορμίνη μπορεί να μην είναι αποτελεσματική σε κάθε τύπο PCOS, και ως εκ τούτου υπάρχει κάποια διαφωνία σχετικά με το εάν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως γενική θεραπεία πρώτης γραμμής. Εκτός από αυτό, η μετφορμίνη σχετίζεται με πολλές δυσάρεστες παρενέργειες: όπως κοιλιακό άλγος, μεταλλική γεύση στο στόμα, διάρροια και έμετος. Η χρήση στατινών στη διαχείριση του υποκείμενου μεταβολικού συνδρόμου παραμένει ασαφής.

Μπορεί να είναι δύσκολο να μείνει έγκυος μια γυναίκα με PCOS επειδή προκαλεί ακανόνιστη ωορρηξία. Τα φάρμακα που επάγουν τη γονιμότητα κατά τη προσπάθεια σύλληψης περιλαμβάνουν τον επαγωγέα ωορρηξίας κλομιφαίνη ή την παλμική λευπρορελίνη. Η μετφορμίνη βελτιώνει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας γονιμότητας όταν χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με κλομιφαίνη. Τα στοιχεία από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές υποδηλώνουν ότι όσον αφορά τη ζωντανή γέννηση, η μετφορμίνη μπορεί να είναι καλύτερη από το εικονικό φάρμακο και η μετφορμίνη συν κλομιφαίνη μπορεί να είναι καλύτερη από την κλομιφαίνη μόνο, αλλά και στις δύο περιπτώσεις οι γυναίκες μπορεί να είναι πιο πιθανό να παρουσιάσουν γαστρεντερικές παρενέργειες με μετφορμίνη.

Η μετφορμίνη πιστεύεται ότι είναι ασφαλής για χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ( κατηγορία εγκυμοσύνης Β στις ΗΠΑ). Μια ανασκόπηση το 2014 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση μετφορμίνης δεν αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών γενετικών ανωμαλιών σε γυναίκες που έλαβαν μετφορμίνη κατά το πρώτο τρίμηνο. Η λιραγλουτίδη μπορεί να μειώσει το βάρος και την περιφέρεια της μέσης περισσότερο από άλλα φάρμακα.

Υπογονιμότητα 
Δεν έχουν όλες οι γυναίκες με PCOS δυσκολία να μείνουν έγκυες. Για όσες δυσκολεύονται, η ωορρηξία ή η αραιή ωορρηξία είναι μια κοινή αιτία. Άλλοι παράγοντες περιλαμβάνουν αλλαγμένα επίπεδα γοναδοτροπινών, υπερανδρογοναιμίας και υπερινσουλιναιμίας. Όπως οι γυναίκες χωρίς PCOS, οι γυναίκες με PCOS που έχουν ωορρηξία μπορεί να είναι στείρες λόγω άλλων αιτίων, όπως φραγμός των σαλπίγγων λόγω ιστορικού σεξουαλικά μεταδιδόμενων ασθενειών.

Για εκείνες τις γυναίκες που μετά την απώλεια βάρους εξακολουθούν να μην έχουν ωορηξία ή για λεπτές γυναίκες χωρίς ωορηξία, τότε τα φάρμακα λετροζόλη και κιτρική κλομιφαίνη είναι οι κύριες θεραπείες που χρησιμοποιούνται για την προώθηση της ωορρηξίας. Προηγουμένως, η αντιδιαβητική αγωγή μετφορμίνη συνιστώταν για τη θεραπεία την ανωοθηλακιορηξίας, αλλά φαίνεται λιγότερο αποτελεσματική από τη λετροζόλη ή την κλομιφαίνη.

Κατάθλιψη 
Αν και οι γυναίκες με PCOS είναι πολύ πιο πιθανό να έχουν κατάθλιψη από τις γυναίκες χωρίς, τα στοιχεία για τη χρήση αντικαταθληπτικών σε γυναίκες με PCOS παραμένουν ασαφή.

Υπερτρίχωση και ακμή 
Όταν είναι κατάλληλο (π.χ., σε γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία που χρειάζονται αντισύλληψη), ένα συνηθισμένο αντισυλληπτικό χάπι είναι συχνά αποτελεσματικό στη μείωση της υπερτρίχωσης. Τα προγεστογόνα όπως η νοργεστρέλη και η λεβονοργεστρέλη πρέπει να αποφεύγονται λόγω των ανδρογόνων επιδράσεών τους.  Η μετφορμίνη σε συνδυασμό με ένα από του στόματος αντισυλληπτικό μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από τη μετφορμίνη ή το από του στόματος αντισυλληπτικό από μόνο του.

Άλλα φάρμακα με αντι-ανδρογόνα αποτελέσματα περιλαμβάνουν τις φλουταμίδη και σπιρονολακτόνη, οι οποίες μπορούν να βελτιώσουν την υπερτρίχωση. Η μετφορμίνη μπορεί να μειώσει την υπετρίχωσης, ίσως μειώνοντας την αντίσταση στην ινσουλίνη και χρησιμοποιείται συχνά εάν υπάρχουν άλλα χαρακτηριστικά όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, διαβήτης ή παχυσαρκία που θα πρέπει επίσης να ωφεληθούν από τη μετφορμίνη. Η εφλορνιθίνη (Vaniqa) είναι ένα φάρμακο που εφαρμόζεται στο δέρμα σε μορφή κρέμας και δρα απευθείας στα θυλάκια των μαλλιών για να εμποδίσει την ανάπτυξη των μαλλιών. Εφαρμόζεται συνήθως στο πρόσωπο.  Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν αναστολείς της 5-άλφα αναγωγάσης (όπως η φιναστερίδη και η ντουταστερίδη ) Δουλεύουν εμποδίζοντας τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε διυδροτεστοστερόνη (η τελευταία εκ των οποίων είναι υπεύθυνη για τις περισσότερες αλλοιώσεις της ανάπτυξης των μαλλιών και την ανδρογόνο ακμή ).

Εμμηνορροϊκή ανωμαλία 
Εάν η γονιμότητα δεν είναι ο πρωταρχικός στόχος, τότε η εμμηνόρροια μπορεί συνήθως να ρυθμιστεί με ένα αντισυλληπτικό χάπι. Ο σκοπός της ρύθμισης της εμμήνου ρύσεως, στην ουσία, είναι για την ευκολία της γυναίκας και ίσως για την αίσθηση ευεξίας της. Δεν υπάρχει ιατρική απαίτηση για κανονικές περιόδους, αρκεί να εμφανίζονται αρκετά συχνά. 
Εάν δεν είναι επιθυμητός ένας κανονικός εμμηνορροϊκός κύκλος, τότε δεν απαιτείται απαραίτητα θεραπεία για έναν ακανόνιστο κύκλο. Οι περισσότεροι ειδικοί λένε ότι, εάν μια εμμηνορροϊκή αιμορραγία εμφανίζεται τουλάχιστον κάθε τρεις μήνες, τότε το ενδομήτριο (επένδυση της μήτρας) φεύγει αρκετά συχνά για να αποτρέψει τον αυξημένο κίνδυνο ανωμαλιών ή καρκίνου του ενδομητρίου. Εάν η εμμηνόρροια εμφανίζεται λιγότερο συχνά ή καθόλου, συνιστάται κάποια μορφή αντικατάστασης προγεστογόνου. Μια εναλλακτική λύση είναι το προγεστογόνο από το στόμα που λαμβάνεται ανά διαστήματα (π.χ. κάθε τρεις μήνες) για να προκαλέσει μια προβλέψιμη εμμηνορροϊκή αιμορραγία.

Πρόγνωση και συναφείς καταστάσεις 
Η διάγνωση του PCOS υποδηλώνει αυξημένο κίνδυνο για τα ακόλουθα:

 Η υπερπλασία του ενδομητρίου και ο καρκίνος του ενδομητρίου (καρκίνος της επένδυσης της μήτρας) είναι δυνατοί, λόγω της υπερσυσσώρευσης του επιθηλίου της μήτρας, και επίσης της έλλειψης προγεστερόνης με αποτέλεσμα την παρατεταμένη διέγερση των κυττάρων της μήτρας από τα οιστρογόνα. Δεν είναι σαφές εάν αυτός ο κίνδυνος οφείλεται άμεσα στο σύνδρομο ή από τη σχετιζόμενη παχυσαρκία, υπερινσουλιναιμία και υπερανδρογονισμό.
 Αντίσταση στην ινσουλίνη / διαβήτης τύπου 2. Μια ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2010 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι γυναίκες με PCOS έχουν αυξημένο επιπολασμό της αντίστασης στην ινσουλίνη και του διαβήτη τύπου 2, ακόμη και όταν ελέγχουν τον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ). Το PCOS κάνει επίσης μια γυναίκα ως υψηλότερου κινδύνου για διαβήτη.
 Υψηλή αρτηριακή πίεση, ιδιαίτερα σε παχυσαρκία ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης 
 Κατάθλιψη και άγχος
 Δυσλιπιδαιμία - διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων - χοληστερόλη και τριγλυκερίδια. Οι γυναίκες με PCOS εμφανίζουν μειωμένη αφαίρεση υπολειμμάτων που προκαλούν αθηροσκλήρωση, φαινομενικά ανεξάρτητα από την αντίσταση στην ινσουλίνη / διαβήτη τύπου II. 
 Καρδιαγγειακές παθήσεις,  με μετα-ανάλυση που υπολογίζει διπλάσιο κίνδυνο αρτηριακής νόσου στις γυναίκες με PCOS σε σχέση με γυναίκες χωρίς PCOS, ανεξάρτητα από τον ΔΜΣ.
 Εγκεφαλικά επεισόδια 
 Αύξηση βάρους
 Αποβολή
 Άπνοια ύπνου, ιδιαίτερα εάν υπάρχει παχυσαρκία
 Μη αλκοολική λιπώδης ηπατική νόσος, και πάλι ιδιαίτερα εάν υπάρχει παχυσαρκία
 Μελανίζουσα ακάνθωση (μπαλώματα σκουρόχρωμου δέρματος κάτω από τα χέρια, στην περιοχή της βουβωνικής χώρας, στο πίσω μέρος του λαιμού) 
 Αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα 
 Ορισμένες μελέτες αναφέρουν υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης PCOS στους τρανς άνδρες (πριν από τη λήψη τεστοστερόνης ), αν και δεν έχουν βρει όλοι την ίδια σχέση. Τα άτομα με PCOS εν γένει, σύμφωνα με πληροφορίες, είναι πιο πιθανό να βλέπουν τον εαυτό τους ως «σεξουαλικά αδιαφοροποίητο» ή «ανδρόγυνο» και «λιγότερο πιθανό να ταυτιστούν με ένα γυναικείο φύλο» 

Ο κίνδυνος καρκίνου ωοθηκών και καρκίνου του μαστού δεν αυξάνεται σημαντικά συνολικά.

Επιδημιολογία 
Ο επιπολασμός του PCOS εξαρτάται από την επιλογή των διαγνωστικών κριτηρίων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι επηρεάζει 116 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως από το 2010 (3,4% των γυναικών). Μια άλλη εκτίμηση δείχνει ότι το 7% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας επηρεάζεται. Μια άλλη μελέτη που χρησιμοποίησε τα κριτήρια του Ρότερνταμ διαπίστωσε ότι περίπου το 18% των γυναικών είχαν PCOS και ότι το 70% από αυτές ήταν προηγουμένως αδιάγνωστες.

Τα υπερηχογραφικά ευρήματα των πολυκυστικών ωοθηκών βρίσκονται στο 8-25% των γυναικών που δεν έχουν προσβληθεί από το σύνδρομο. 14% των γυναικών υπό από του στόματος αντισυλληπτικά βρέθηκαν να έχουν πολυκυστικές ωοθήκες.  Οι κύστεις των ωοθηκών είναι επίσης μια κοινή παρενέργεια των ενδομήτριων συσκευών που απελευθερώνουν λεβονοργεστρέλη (IUDs).

Ιστορία 
Η κατάσταση περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1935 από τους Αμερικανούς γυναικολόγους Άιρβινγκ Στάιν και Μίκαελ Λέβενταλ, από τους οποίους προέρχεται το αρχικό του όνομα του συνδρόμου Stein – Leventhal.

Η πρώτη δημοσιευμένη περιγραφή ενός ατόμου με αυτό που τώρα αναγνωρίζεται ως PCOS ήταν το 1721 στην Ιταλία. Οι σχετικές με κύστεις αλλαγές στις ωοθήκες περιγράφονται το 1844.

Παραπομπές 

Ανθρώπινη αναπαραγωγή
Γυναικολογικές παθήσεις
Σελίδες που περιέχουν διαδικτυακές παραπομπές χωρίς URL
πολυκυστικων