Βιλμ Χόζενφελτ

Ο Βίλχελμ Άνταλμπερτ Χόζενφελτ (γερμανικά: Wilhelm Adalbert Hosenfeld) (2 Μαΐου 1895 - 13 Αυγούστου 1952) ήταν Γερμανός, αρχικά δάσκαλος σχολείου και ακολούθως αξιωματικός του Γερμανικού Στρατού, ο οποίος μέχρι το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου είχε ανέβει στο βαθμό του Hauptmann (Λοχαγός). Βοήθησε να κρυφτούν ή να σωθούν πολλοί Πολωνοί, συμπεριλαμβανομένων των Εβραίων, στην κατεχόμενη ναζιστική-γερμανική Πολωνία. Βοήθησε τον Εβραίο πιανίστα και συνθέτη Βουαντίσουαφ Σπίλμαν να επιβιώσει κρυμμένος στα ερείπια της Βαρσοβίας, κατά τους τελευταίους μήνες του 1944, μια πράξη που απεικονίστηκε στην ταινία του 2002 Ο Πιανίστας. Συνελήφθη από τον Κόκκινο Στρατό και πέθανε σε σοβιετική αιχμαλωσία το 1952.

Τον Οκτώβριο του 2007, ο Χόζενφελτ τιμήθηκε μετά θάνατον από τον Πρόεδρο της Πολωνίας Λεχ Κατσίνσκι με τον Σταυρό του Διοικητή του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας. Τον Ιούνιο του 2009, ο Χόζενφελτ αναγνωρίστηκε μετά θάνατον στο Γιαντ Βασσέμ (επίσημο μνημείο του Ισραήλ για τα θύματα του Ολοκαυτώματος) ως ένας από τους Δικαίους των Εθνών.

Πρώιμη ζωή και Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος 
Ο Χόζενφελτ γεννήθηκε στην οικογένεια ενός ευσεβούς Ρωμαιοκαθολικού δασκάλου που ζούσε κοντά στη Φούλντα. Η οικογενειακή του ζωή είχε καθολικό χαρακτήρα και η χριστιανική φιλανθρωπική εργασία τονίστηκε κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής του. Επηρεάστηκε από την Καθολική Δράση και την κοινωνική εργασία εμπνευσμένη από την Εκκλησία, καθώς και από την πρωσική υπακοή, από τον γερμανικό πατριωτισμό και, κατά τη διάρκεια του γάμου του, από τον αυξανόμενο ειρηνισμό της γυναίκας του, Άνεμαρι. Επηρεάστηκε επίσης από το κίνημα Wandervogel  και τους υποστηρικτές του. Από το 1914, είχε ενεργή θητεία στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και αφού τραυματίστηκε σοβαρά το 1917, έλαβε τη Δεύτερη Τάξη του Σιδηρού Σταυρού.

Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος 

Ο Χόζενφελτ στρατολογήθηκε στη Βέρμαχτ τον Αύγουστο του 1939 και τοποθετήθηκε στην Πολωνία από τα μέσα Σεπτεμβρίου του 1939 μέχρι τη σύλληψή του από τον Σοβιετικό Στρατό στις 17 Ιανουαρίου 1945. Ο πρώτος προορισμός του στην Πολωνία ήταν το Παμπιανίτσε, όπου ασχολήθηκε με την κατασκευή και τη λειτουργία ενός στρατοπέδου αιχμαλώτων πολέμου. Στη συνέχεια, τοποθετήθηκε στο Βένγκρουφ τον Δεκέμβριο του 1939, όπου παρέμεινε έως ότου μετακινήθηκε το τάγμα του 30 χιλιόμετρα από το Γιάντουφ στα τέλη Μαΐου του 1940. Τελικά μεταφέρθηκε στη Βαρσοβία τον Ιούλιο του 1940, όπου πέρασε τον υπόλοιπο πόλεμο, ως επί το πλείστον στο Wach-Bataillon (τάγμα φρουράς) 660, μέρος του Wach-Regiment Warschau (Σύνταγμα Φρουράς της Βαρσοβίας), στο οποίο υπηρέτησε ως αξιωματικός του προσωπικού και ως αθλητικός αξιωματικός του τάγματος. Ήταν υπεύθυνος για αθλητικές εκδηλώσεις στο Στάδιο Στρατού της Βαρσοβίας.

Ήταν μέλος του Ναζιστικού Κόμματος από το 1935, όμως καθώς περνούσε ο χρόνος, ο Χόζενφελτ απογοητεύτηκε με το κόμμα και τις πολιτικές του, ειδικά καθώς είδε πώς αντιμετωπίστηκαν οι Πολωνοί, και ιδιαίτερα οι Εβραίοι. Αυτός και αρκετοί συνάδελφοι του στο Γερμανικό Στρατό ένιωσαν συμπάθεια για όλους τους λαούς της κατεχόμενης Πολωνίας. Ντροπιασμένος για το τι έκαναν μερικοί από τους συμπατριώτες τους, προσέφεραν βοήθεια σε όσους μπορούσαν όποτε ήταν δυνατόν.

Ο Χόζενφελτ έγινε φίλος με πολλούς Πολωνούς και μάλιστα προσπάθησε να μάθει τη γλώσσα τους. Παρευρέθηκε επίσης στη Λειτουργία, έλαβε τη Θεία Κοινωνία και έκανε εξομολόγηση σε πολωνικές εκκλησίες, παρόλο που αυτό απαγορευόταν. Οι ενέργειές του για λογαριασμό των Πολωνών ξεκίνησαν ήδη από το φθινόπωρο του 1939, όταν κατά των κανονισμών επέτρεψε στους Πολωνούς αιχμαλώτους πολέμου να έχουν πρόσβαση στις οικογένειές τους και μάλιστα ώθησε με επιτυχία για την πρόωρη απελευθέρωση τουλάχιστον ενός. Κατά τη διάρκεια του χρόνου του στη Βαρσοβία, ο Χόζενφελτ χρησιμοποίησε τη θέση του για να δώσει καταφύγιο σε ανθρώπους, ανεξάρτητα από το ιστορικό τους, συμπεριλαμβανομένου τουλάχιστον ενός πολιτικά διωγμένου αντιναζιστή εθνοτικού Γερμανού, ο οποίος κινδύνευε να εκδιωχθεί, ακόμη και να συλληφθεί από τη Γκεστάπο, φτιάχνοντας τους τα χαρτιά που χρειάζονταν και τις δουλειές στο αθλητικό γήπεδο που ήταν υπό την εποπτεία του. Ο Χόζενφελτ παραδόθηκε στους Σοβιετικούς στο Μπουόνιε, μια μικρή πολωνική πόλη περίπου 30 χιλιόμετρα δυτικά της Βαρσοβίας, με τους άντρες μιας ομάδας της Βέρμαχτ που ηγούταν.

Φυλάκιση και θάνατος 
Καταδικάστηκε σε 25 χρόνια σκληρής εργασίας για φερόμενα εγκλήματα πολέμου, λόγω της μονάδας του. Σε επιστολή του 1946 προς τη σύζυγό του στη Δυτική Γερμανία, ο Χόζενφελτ ονόμασε τους Εβραίους που είχε σώσει και την παρακάλεσε να επικοινωνήσει μαζί τους και να τους ζητήσει να κανονίσουν την απελευθέρωσή του.

Το 1950, ο πιανίστας Βουαντίσουαφ Σπίλμαν έμαθε το όνομα του Γερμανού αξιωματικού που του είχε προσφέρει βοήθεια το 1944. Μετά από πολλή αναζήτηση ψυχής, ο Σπίλμαν ζήτησε τη μεσολάβηση ενός άνδρα τον οποίο προσωπικά θεωρούσε «μπάσταρδο», τον Γιάκουμπ Μπέρμαν, επικεφαλής της Πολωνικής Μυστικής Αστυνομίας. Αρκετές ημέρες αργότερα, ο Μπέρμαν επισκέφτηκε το σπίτι του Σπίλμαν και είπε ότι δεν μπορούσε να κάνει τίποτα. Πρόσθεσε, «Εάν ο Γερμανός σου ήταν ακόμα στην Πολωνία, τότε θα μπορούσαμε να τον βγάλει. Αλλά οι σύντροφοί μας στη Σοβιετική Ένωση δεν θα τον αφήσουν να φύγει. Λένε ότι ο αξιωματικός σας ανήκε σε ένα απόσπασμα που εμπλεκόταν στην κατασκοπεία - οπότε δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα ως Πολωνοί και είμαι ανίσχυρος».

Ο Σπίλμαν δεν πίστεψε ποτέ τους ισχυρισμούς του Μπέρμαν για αδυναμία. Σε συνέντευξή του με τον Βολφ Μπήρμαν, ο Σπίλμαν χαρακτήρισε τον Μπέρμαν ως «πανίσχυρο από τη χάρη του Στάλιν». Ο Χόζενφελτ πέθανε σε ένα σοβιετικό στρατόπεδο φυλάκισης στις 13 Αυγούστου 1952, λίγο πριν τις 10:00 το βράδυ, από ρήξη της θωρακικής αορτής, που πιθανώς υπέστη κατά τη διάρκεια βασανιστηρίων.

Μνήμη 
Ο γιος του Σπίλμαν, Άντζεϊ Σπίλμαν, είχε ζητήσει από καιρό το Γιαντ Βασσέμ να αναγνωρίσει τον Βιλμ Χόζενφελτ ως Δίκαιο των Εθνών, μη Εβραίο που διακινδύνευσε τη ζωή τους για να σώσει τους Εβραίους. Μαζί του, η οικογένεια Σπίλμαν και χιλιάδες άλλοι ζήτησαν να τιμηθεί ο Χόζενφελτ με αυτόν τον τρόπο για τις πράξεις καλοσύνης του καθ΄ όλη τη διάρκεια του πολέμου. 

Το 2002, Ο Πιανίστας, μια ταινία βασισμένη στα απομνημονεύματα του Σπίλμαν με το ίδιο όνομα, απεικόνισε τη διάσωση από τον Χόζενφελτ του Βουαντίσουαφ Σπίλμαν. Τον Χόζενφελτ υποδύθηκε ο Τόμας Κρέτσμαν.

Τον Οκτώβριο του 2007, ο Χόζενφελτ τιμήθηκε μετά θάνατον από τον Πρόεδρο της Πολωνίας Λεχ Κατσίνσκι με τον Σταυρό του Διοικητή του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας (πολωνικά: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski).

Στις 25 Νοεμβρίου 2008, το Γιαντ Βασσέμ αναγνώρισε μετά θάνατον τον Χόζενφελτ ως Δίκαιο των Εθνών. Στις 19 Ιουνίου 2009, Ισραηλινοί διπλωμάτες έδωσαν το βραβείο στο γιο του Χόζενφελτ, Ντέτλεφ, στο Βερολίνο.

Στις 4 Δεκεμβρίου 2011, μια αναμνηστική πινακίδα στα πολωνικά και στα αγγλικά αποκαλύφθηκε στη Λεωφόρο Νιεποντλεγκουόστσι 223 στη Βαρσοβία, το μέρος όπου ο Χόζενφελτ ανακάλυψε τον Σπίλμαν, παρουσία της κόρης του Χόζενφελτ, Γιορίντε.

Βραβεία και διακοσμήσεις 

 Σιδηρούς Σταυρός του 1914, 2η τάξη (1917)
 Σταυρός Διοικητή του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας (Πολωνία, Οκτώβριος 2007)
 Δίκαιος των Εθνών (25 Νοεμβρίου 2008)

Δείτε επίσης 

 Όσκαρ Σίντλερ
 Καρλ Πλάγκε
 Άλμπερτ Γκύρινγκ
 Τζον Ράμπε
 Ραούλ Βάλενμπεργκ

Παραπομπές

Πηγές 
 Βόγκελ, Τόμας, επιμέλεια: Wilm Hosenfeld: "Ich versuche jeden zu retten" —Das Leben eines deutschen Offiziers in Briefen und Tagebüchern (Wilm Hosenfeld: «Προσπαθώ να σώσω τον καθένα [που μπορώ] - Η ζωή ενός Γερμανού αξιωματικού σε επιστολές και ημερολόγια»). Συντάχθηκε και με σχόλια από τον Τόμας Βόγκελ, Militärgeschichtlichen Forschungsamt (MGFA: Ινστιτούτο Έρευνας Στρατιωτικής Ιστορίας) . Deutsche Verlags-Anstalt, Μόναχο, 2004. (γερμανικά)
 Σπιλμαν, Βουαντίσουαφ. Ο Πιανίστας: Η εξαιρετική αληθινή ιστορία της επιβίωσης ενός ανθρώπου στη Βαρσοβία, 1939-1945. Picador, 2η έκδοση, 2002  (ISBN), (ISBN). Αυτό το βιβλίο περιλαμβάνει έναν πρόλογο του Άντζεϊ Σπίλμαν, αποσπάσματα από το ημερολόγιο του Χόζενφελτ και έναν επίλογο με τη μορφή μιας έκθεσης του Βολφ Μπήρμαν.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Βιλμ Χόζενφελτ, ένας άνθρωπος θάρρους
 - Η ιστορία του Βιλμ Χόζενφελτ
 Σχόλιο για τον Χόζενφελτ σε συνδυασμό με την ταινία του Ρομάν Πολάνσκι Ο Πιανίστας
 Σελίδα για τον Βιλμ Χόζενφελτ και τον Πιανίστα στον ιστότοπο του εγγονού του Χόζενφελτ
 "Dziennik" 13 Οκτωβρίου 2007  μεταθανάτιο βραβείο της Αναγέννησης της Πολωνίας (πολωνικά)
 Βιλμ Χόζενφελτ  στον ιστότοπο του Γιαντ Βασσέμ

Γερμανοί Ρωμαιοκαθολικοί
Γερμανοί Δίκαιοι των Εθνών
Καθολικοί Δίκαιοι των Εθνών
Αποδέκτες του Σιδηρού Σταυρού (1914), 2η τάξη
Διοικητές του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Βουαντίσουαφ Σπίλμαν