Θηλυκότητα

Η θηλυκότητα είναι ένα σύνολο χαρακτηριστικών, συμπεριφορών και ρόλων που γενικά συνδέονται με τις γυναίκες και τα κορίτσια. Αν και η θηλυκότητα είναι κοινωνικά κατασκευασμένη, μερικές έρευνες δείχνουν ότι ορισμένες συμπεριφορές που θεωρούνται θηλυκές, επηρεάζονται βιολογικά.    Σε ποιο βαθμό η θηλυκότητα επηρεάζεται βιολογικά ή κοινωνικά, υπόκειται σε συζήτηση. Η θηλυκότητα διαχωρίζεται από τον ορισμό του βιολογικού θηλυκού φύλου, καθώς τόσο οι άνθρωποι με αρσενική ανατομία όσο και οι άνθρωποι με θηλυκή ανατομία, μπορούν να εμφανίζουν θηλυκά στοιχεία χαρακτήρα και θηλυκές συμπεριφορές. 

Χαρακτηριστικά που θεωρούνται στερεοτυπικά ως θηλυκά, περιλαμβάνουν την πραότητα, την ενσυναίσθηση, την ταπεινότητα, και την ευαισθησία.   Ωστόσο τα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη θηλυκότητα διαφέρουν μεταξύ των κοινωνιών και των ανθρώπων  και επηρεάζονται από μια ποικιλία κοινωνικών και πολιτιστικών παραγόντων.

Συμπεριφορά και προσωπικότητα 
Χαρακτηριστικά όπως η στοργή, η γλυκύτητα,  η υποστηρικτικότητα,  η πραότητα,   η θαλπωρή,  η παθητικότητα, η συνεργατικότητα, η εκφραστικότητα,  η σεμνότητα, η ταπεινότητα, η ενσυναίσθηση,  η τρυφερότητα, η ευαισθησία,  η συναισθηματικότητα, η ευγένεια, η αφοσίωση και η κατανόηση  έχουν αναφερθεί ως θηλυκά. Τα αντιπροσωπευτικά χαρακτηριστικά της θηλυκότητας ποικίλλουν μεταξύ των κοινωνιών.  

Η σχέση μεταξύ της γυναικείας κοινωνικοποίησης και των ετεροφυλοφιλικών σχέσεων έχει μελετηθεί από ερευνητές, καθώς η θηλυκότητα σχετίζεται με τη σεξουαλική έλξη των ανδρών προς τις γυναίκες.  Η θηλυκότητα συνδέεται μερικές φορές με τη σεξουαλικοποίηση.   Η σεξουαλική παθητικότητα θεωρείται μερικές φορές θηλυκή, ενώ η σεξουαλική αφοσίωση και η σεξουαλική επιθυμία θεωρούνται αρρενωπές.  

Οι μελετητές έχουν λογομαχήσει για το κατά πόσο η ταυτότητα φύλου και οι συγκεκριμένες συμπεριφορές των φύλων οφείλονται στην κοινωνικοποίηση, έναντι των βιολογικών παραγόντων.     Πιστεύτεται ό,τi κοινωνικές αλλά και βιολογικές επιρροές αλληλεπιδρούν αμοιβαία κατά τη διάρκεια της εξέλιξης του ατόμου.    Μελέτες που έγιναν για την έκθεση των προγεννητικών ανδρογόνων, έχουν δώσει κάποια στοιχεία ότι η θηλυκότητα και η αρρενωπότητα προσδιορίζονται μερικώς βιολογικά.     Άλλες πιθανές βιολογικές επιρροές περιλαμβάνουν την εξέλιξη, τα γoνίδια, τα επιγονίδια και τις ορμόνες (τόσο κατά την ανάπτυξη όσο και κατά την ενηλικίωση).       

Το 1959, ερευνητές όπως ο John Money και ο Anke Erhardt πρότειναν τη θεωρία της προγεννητικής ορμόνης. Η έρευνά τους υποστηρίζει ότι τα σεξουαλικά όργανα ''κατακλύζουν'' στην κυριολεξία το έμβρυο με ορμόνες μέσα στη μήτρα, με αποτέλεσμα τη γέννηση ενός ατόμου με έναν διακριτό αρρενωπό ή θηλυκό εγκέφαλο. Αυτό προτάθηκε από κάποιους για να «προβλέψουν τη μελλοντική εξέλιξη της συμπεριφοράς του ατόμου σε αρρενωπή ή θηλυκή κατεύθυνση».  Αυτή η θεωρία, ωστόσο, παραμένει αμφιλεγόμενη.   Το 2005, η επιστημονική έρευνα που διερευνούσε τις διαφορές των βιολογικών φύλων στην ψυχολογία, έδειξε ότι οι προσδοκίες των φύλων και τα στερεότυπα, επηρεάζουν τη συμπεριφορά ενός ατόμου και ότι η ταυτότητα φύλου μπορεί να αναπτυχθεί από την ηλικία των τριών ετών.  Ο Money ισχυρίστηκε ότι η ταυτότητα φύλου διαμορφώνεται κατά τα πρώτα τρία χρόνια του παιδιού. 

Οι άνθρωποι που παρουσιάζουν ένα συνδυασμό αρρενωπών και θηλυκών χαρακτηριστικών θεωρούνται ανδρόγυνοι, και οι φεμινιστές φιλόσοφοι εξέφρασαν έντονα την ανησυχία τους ότι η ασάφεια των φύλων μπορεί να θολώσει την ταξινόμηση των φύλων.   Οι σύγχρονες αντιλήψεις για τη θηλυκότητα βασίζονται όχι μόνο στις κοινωνικές δομές, αλλά και στις εξατομικευμένες επιλογές των γυναικών.  

Η Mary Vetterling-Braggin, υποστηρίζει ότι όλα τα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη θηλυκότητα, προέκυψαν από πρώιμες σεξουαλικές συναντήσεις των ανθρώπων, που από την πλευρά των ανδρών υπήρχε κυρίως εξαναγκασμός και από την πλευρά των γυναικών απροθυμία, λόγω των αρσενικών και θηλυκών ανατομικών διαφορών.  Άλλοι, όπως οι Carole Pateman, Ria Kloppenborg και Wouter J. Hanegraaff, υποστηρίζουν ότι ο ορισμός της θηλυκότητας είναι το αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο οι γυναίκες πρέπει να συμπεριφέρονται, ώστε να διατηρήσουν το πατριαρχικό κοινωνικό σύστημα .   

Στη σχολή της αναλυτικής ψυχολογίας του Carl Jung, το anima και το animus είναι τα δύο πρωταρχικά ανθρωπόμορφα αρχέτυπα του ασυνείδητου μυαλού. Το anima και το animus περιγράφονται από τον Jung ως στοιχεία της θεωρίας του συλλογικού ασυνείδητου, μιας περιοχής του ασυνείδητου που ξεπερνά την προσωπική ψυχή. Στο ασυνείδητο του άνδρα, βρίσκει έκφραση ως θηλυκή εσωτερική προσωπικότητα: Αnima. Αντίστοιχα, στο ασυνείδητο της γυναίκας, εκφράζεται ως μια αρρενωπή εσωτερική προσωπικότητα: Αnimus.

Ένδυση και εμφάνιση 
Στις δυτικές κουλτούρες, το ιδανικό της γυναικείας εμφάνισης παραδοσιακά περιλάμβανε μακρυά, ρέοντα μαλλιά, καθαρό δέρμα, στενή μέση και ελάχιστες ή καθόλου τρίχες του σώματος ή τρίχες του προσώπου.   Σε άλλους πολιτισμούς, ωστόσο, ορισμένες προσδοκίες είναι διαφορετικές. Για παράδειγμα, σε πολλά μέρη του κόσμου, οι τρίχες κάτω από τις μασχάλες δεν θεωρούνται μη θηλυκές. Στη σημερινή εποχή, το χρώμα ροζ συνδέεται έντονα με τη θηλυκότητα, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1900 το ροζ ήταν συνδεδεμένο με τα αγόρια και το μπλε με τα κορίτσια. 

Αυτά τα θηλυκά ιδανικά της ομορφιάς, έχουν κριθεί ως περιοριστικά, ανθυγιεινά, και μάλιστα ρατσιστικά.   Συγκεκριμένα, η συχνότητα της ανορεξίας και άλλων διατροφικών διαταραχών στις δυτικές χώρες, έχει κατηγορηθεί για το σύγχρονο θηλυκό ιδανικό του αδύνατου σώματος.  

Σε πολλές μουσουλμανικές χώρες, οι γυναίκες είναι υποχρεωμένες να καλύπτουν τα κεφάλια τους με ένα hijab (μαντήλα). Θεωρείται σύμβολο της θηλυκής σεμνότητας και ηθικής.

Στην ιστορία 

Τα πολιτιστικά πρότυπα ποικίλλουν ανάλογα με το τι θεωρείται θηλυκό. Για παράδειγμα, στη Γαλλία τον 16ο αιώνα, τα ψηλά τακούνια θεωρούνταν ένα αρρενωπό είδος παπουτσιού, αν και σήμερα θεωρούνται αποκλειστικά θηλυκά.  

Στην αρχαία Αίγυπτο, τα εφαρμοστά φορέματα και τα διχτυωτά φορέματα που ηταν κεντημένα με χάντρες θεωρούνταν γυναικεία ενδυμασία, ενώ κρουαζέ φορέματα, αρώματα, καλλυντικά και περίτεχνα κοσμήματα φορούσαν άνδρες και γυναίκες. Στην Αρχαία Περσία, τα ενδύματα ήταν γενικά για άντρες και για γυναίκες, αν και οι γυναίκες φορούσαν πέπλα και μαντήλες. Οι γυναίκες στην Αρχαία Ελλάδα φορούσαν ιμάτια και στην Αρχαία Ρώμη οι γυναίκες φορούσαν μανδύες.

Τροποποίηση του σώματος 
Η αλλοίωση του σώματος είναι η σκόπιμη μεταποίηση του ανθρώπινου σώματος για αισθητικούς ή μη ιατρικούς σκοπούς.  Ένας τέτοιος σκοπός υπήρξε για να προκαλέσει τα αντιληπτά θηλυκά χαρακτηριστικά στις γυναίκες. 

Για αιώνες στην αυτοκρατορική Κίνα, τα μικρότερα πέλματα θεωρούνταν αριστοκρατικό χαρακτηριστικό στις γυναίκες. Η πρακτική της πρόσδεσης των ποδιών είχε σκοπό να ενισχύσει αυτό το χαρακτηριστικό, αν και έκανε το περπάτημα δύσκολο και επώδυνο.   

Σε μερικά μέρη της Αφρικής και της Ασίας, οι δακτύλιοι του λαιμού φοριούνται για να επιμηκύνουν το λαιμό. Σε αυτές τις κουλτούρες, ένας μακρύς λαιμός χαρακτηρίζει τη γυναικεία ομορφιά.  Οι γυναίκες Padaung της Βιρμανίας και Tutsi του Μπουρούντι, για παράδειγμα, ασκούν αυτή την μορφή αλλαγής του σώματος.

Στους άνδρες 
Σε πολλές κουλτούρες, (συνήθως κουλτούρες επηρεασμένες από τα δυτικά πρότυπα) οι άνδρες που εμφανίζουν χαρακτηριστικά που θεωρούνται θηλυκά, συχνά στιγματίζονται και χαρακτηρίζονται ως αδύναμοι.  Οι θηλυκοί άνδρες συσχετίζονται συχνά με την ομοφυλοφιλία   αν και η θηλυκότητα ή οποιαδήποτε μορφή έκφρασης φύλου δεν συνδέεται απαραίτητα με τη σεξουαλικότητα ενός ανθρώπου.  Επειδή οι άνδρες πιέζονται να είναι αρρενωποί και ετεροφυλόφιλοι, οι θηλυκοί άνδρες θεωρούνται γκέι ή queer εξαιτίας του πώς εκτελούν τον ρόλο του φύλου τους. Αυτή η υπόθεση περιορίζει τον τρόπο με τον οποίο κάποιος μπορεί να εκφράσει το φύλο και τη σεξουαλικότητά του.   

Η παρενδυσία και το drag είναι δύο δημόσιες ερμηνείες της θηλυκότητας από τους άνδρες που έχουν γίνει ευρέως γνωστοί και κατανοητοί σε πολλούς δυτικούς πολιτισμούς. Οι άνδρες που φορούν ρούχα που σχετίζονται με τη θηλυκότητα αποκαλούνται συχνά παρενδυτικοί .  Μία drag queen είναι ένας άνδρας που φοράει φανταχτερά γυναικεία ενδύματα και συμπεριφέρεται με υπερβολικά θηλυκό τρόπο για λόγους ψυχαγωγίας.

Φεμινιστικές απόψεις 
Φεμινιστές φιλόσοφοι όπως η Τζούντι Μπάτλερ και η Σιμόνε ντε Μπωουίρ  υποστηρίζουν ότι η θηλυκότητα και η αρρενωπότητα δημιουργούνται μέσω επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών του φύλου. Αυτές οι συμπεριφορές αναπαράγουν και ορίζουν τις παραδοσιακές κατηγορίες του βιολογικού φύλου ή/και του κοινωνικού φύλου.  

Πολλοί φεμινιστές του δεύτερου κύματος απορρίπτουν αυτό που άλλοι θεωρούν ως περιοριστικά πρότυπα της γυναικείας ομορφιάς, που δημιουργήθηκαν για την υποταγή και αντικειμενοποίηση των γυναικών και την αυτοπεποίθηση από τον αναπαραγωγικό ανταγωνισμό.  

Άλλοι, όπως οι lipstick φεμινίστριες και κάποιες άλλες φεμινίστριες του τρίτου κύματος, υποστηρίζουν ότι ο φεμινισμός δεν πρέπει να υποτιμά το θηλυκό πολιτισμό και τη θηλυκή ταυτότητα και ότι τα σύμβολα της θηλυκής ταυτότητας, όπως το μακιγιάζ, τα υποδηλωτικά ρούχα και η σεξουαλική γοητεία, μπορούν να είναι έγκυρα και εμψυχωτικές επιλογές και για τα δύο φύλα.   

Η Julia Serano σημειώνει ότι τα αρρενωπά κορίτσια και οι αρρενωπές γυναίκες αντιμετωπίζουν πολύ λιγότερη κοινωνική αποδοκιμασία σε σχέση με τα θηλυκά αγόρια και τους θηλυκούς άνδρες, το οποίο αποδίδει στον σεξισμό. Η Σεράνο υποστηρίζει ότι το να θέλουν οι γυναίκες να είναι όπως και οι άνδρες, είναι σύμφωνη με την ιδέα ότι η αρρενωπότητα έχει περισσότερη αξία στο σύγχρονο πολιτισμό από ότι η θηλυκότητα, ενώ η προθυμία κάποιων ανδρών να εγκαταλείψουν την αρρενωπότητα τους και να προτιμήσουν την θηλυκότητα, απειλεί άμεσα την έννοια της ανδρικής ανωτερότητας, καθώς και την ιδέα ότι οι άνδρες και οι γυναίκες πρέπει να είναι αντίθετοι. Για να υποστηρίξει την άποψή της, η Serano αναφέρει τον πολύ μεγαλύτερο έλεγχο και τη περιφρόνηση που βίωσαν οι παρενδυτικοί άνδρες σε σύγκριση με την κοινωνική αντιμτώπιση που δέχθηκαν οι γυναίκες που φορούν ανδρικά ρούχα, καθώς και την έρευνα που δείχνει ότι οι γονείς είναι πιο πιθανό να ανταποκριθούν αρνητικά στους γιους οι οποίοι αγαπούν τις κούκλες και το μπαλέτο ή φορούν βερνίκια νυχιών, απ' ό,τι σε κόρες που παρουσιάζουν αρρενωπές συμπεριφορές.

Δείτε επίσης 
 Αρρενωπότητα
 Ανδρογυνισμός

Παραπομπές 

Γυναίκα
Έμφυλοι ρόλοι
Κοινωνικό φύλο