Γκουτκά

Το Γκουτκά (μαράτι: गुटखा), ή τεμάχιο μασήματος βετέλ, είναι ένα παρασκεύασμα καπνού για μάσημα από θρυμματισμένο καρύδι αρίκα (που ονομάζεται επίσης καρύδι βετέλ), καπνό, κατεχού, κερί παραφίνης, ασβέστιο και γλυκές ή αλμυρές γεύσεις, στην Ινδία, το Πακιστάν και άλλες ασιατικές χώρες, καθώς και στη Νότια Αμερική.

Περιέχει καρκινογόνες ουσίες, θεωρείται υπεύθυνο για τον καρκίνο του στόματος και άλλες σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και ως εκ τούτου υπόκειται στην Ινδία με τους ίδιους περιορισμούς και προειδοποιήσεις με τα τσιγάρα. Το γκουτκά είναι πολύ εθιστικό και γνωστό καρκινογόνο και αποτελεί αντικείμενο πολλών αντιπαραθέσεων στην Ινδία. Πολλά κράτη έχουν επιδιώξει να περιορίσουν την τεράστια δημοτικότητά του, φορολογώντας τις πωλήσεις του γκουτκά σε μεγάλο βαθμό ή απαγορεύοντας το. Το γκουτκά κατασκευάζεται στην υποήπειρο και εξάγεται σε μερικές άλλες χώρες και συχνά διατίθενται στο εμπόριο με το πρόσχημα ενός «ασφαλέστερου» προϊόντος από τα τσιγάρα και τον καπνό. Αναφέρεται ότι έχει τόσο διεγερτική όσο και χαλαρωτική επίδραση. Πωλείται σε ολόκληρη τη Νότια Ασία και σε ορισμένες περιοχές του Ειρηνικού σε μικρά πακέτα/σακουλάκια αλουμινίου και κονσέρβες ατομικού μεγέθους, που κοστίζουν μεταξύ 2 και 10 ρουπιών το καθένα. Καταναλώνεται ευρέως στην Ινδία, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές και την περιοχή των Μαντέσι του Νεπάλ. Το γκουτκά καταναλώνεται τοποθετώντας μία πρέζα ανάμεσα στα ούλα και το μάγουλο και πιπιλίζοντας απαλά και μασώντας, παρόμοια με το μάσημα του καπνού.

Χαρακτηριστικά 
Το γκουτκά είναι μια εμπορικά παραγόμενη μορφή άκαπνου καπνού. Οι κατασκευαστές προσθέτουν γλυκές ή αλμυρές γεύσεις, καθιστώντας το πιο ελκυστικό για τις γυναίκες και τους νέους σε ορισμένες περιοχές. Οι συνδυασμοί των συστατικών του γκουτκά ποικίλλουν ανάλογα με τις τοπικές προτιμήσεις. Τα μπαχαρικά μπορεί να περιλαμβάνουν μουστάρδα, κουρκουμά, γλυκάνισο, κάρδαμο, σαφράν και γαρίφαλο. Εκτός από το καρύδι αρίκα, η νικοτίνη, το ασβέστιο, η παραφίνη και το κατεχού, μπορούν να δεθούν με χιλιάδες χημικά. Είναι μια πουδρώδη, κοκκώδη, ανοιχτή καφέ έως λευκή ουσία. Μέσα σε λίγες στιγμές ανάμειξης με το σάλιο, το γκουτκά αρχίζει να διαλύεται και να γίνεται βαθύ κόκκινο. Μπορεί να προσδώσει στον χρήστη του μία «ένταση» κάπως πιο έντονη από αυτή του μασήματος, εισπνοής και καπνίσματος του καπνού.

Επιδράσεις 

Η δημιουργική διαφήμιση από καπνοβιομηχανίες και η έλλειψη προσβάσιμων πληροφοριών για το κοινό οδηγεί σε πολλούς χρήστες γκουτκά να αγνοούν τους κινδύνους που μπορεί να προκαλέσει. Συχνά οι χρήστες πιστεύουν ότι το γκουτκά μπορεί να λειτουργήσει ως πεπτικό βοήθημα, να σκοτώσει τα μικρόβια και γενικά να δώσει μια αίσθηση ευεξίας. Στην πραγματικότητα, το 34,4% των καπνιστών έχουν στραφεί στη χρήση άκαπνου καπνού ως τρόπο διακοπής καπνίσματος. Εκτός από τον καρκίνο του κεφαλιού, του στόματος, του λαιμού, του οισοφάγου, άλλων καρκίνων της αεροπεπτικής οδού και της οδοντικής νόσου του καρυδιού αρίκα, το κύριο συστατικό του γκουτκά είναι γνωστό ότι προκαλεί σοβαρές διαταραχές του στοματικού βλεννογόνου. Η στοματική υποδόρια ίνωση είναι μια κακοήθης κατάσταση που εξασθενεί σοβαρά τον οργανισμό και δεν έχει καμία θεραπεία. Το μεταβολικό σύνδρομο, η υπέρταση, ο διαβήτης και η παχυσαρκία έχουν επίσης συνδεθεί με τη χρήση του. Η χρήση από έγκυες γυναίκες αυξάνει τον κίνδυνο χαμηλών ποσοστών γεννήσεων στα νεογνά. Από το 2015 ήταν το τέταρτο πιο κοινό εθιστικό προϊόν παγκοσμίως. Το μάσημα του καρυδιού αρίκα έχει ισχυριστεί ότι δημιουργεί μια αίσθηση ευεξίας, ευφορίας, θερμής αίσθησης του σώματος, εφίδρωσης, σιελόρροιας, τρέμουλου, αυξημένης εγρήγορσης, ανοχής στην πείνα και αυξημένης ικανότητας και αντοχής στη δουλειά. Όταν ένα άτομο μασά γκουτκά, το μείγμα εισέρχεται απευθείας στο σύστημα μέσω της στοματικής κοιλότητας, η οποία απορροφά περίπου 28 καρκινογόνες χημικές ουσίες συμπεριλαμβανομένης της νικοτίνης. 

Η χρήση άκαπνου καπνού είναι εξαιρετικά εθιστική. Η νικοτίνη στον άκαπνο καπνό απορροφάται ευκολότερα από το κάπνισμα τσιγάρων, κάτι που ενισχύει τον εθισμό σε αυτόν. Το γκουτκά μετατρέπει το σάλιο σε έντονο κόκκινο χρώμα και όταν μασιέται πολύ και αρκετά συχνά λεκιάζει και τα δόντια του χρήστη. Το σάλιο γενικά εκτοξεύεται σε έναν τοίχο ή στο έδαφος, προκαλώντας ένα κόκκινο λεκέ που είναι αρκετά ανθεκτικό στα στοιχεία. Ορισμένοι ιδιοκτήτες κτιρίων έχουν καταφέρει να το καταπολεμήσουν ζωγραφίζοντας τοιχογραφίες θεών στους τοίχους τους, με την ιδέα ότι τα άτομα που μασάνε γκουτκά δεν θα φτύσουν έναν θεό.

Χρήση 
Η χρήση του γκουτκά και άλλων μορφών καπνού εδραιώνονται πολιτισμικά και η χρήση μπορεί να ξεκινήσει σε νεαρή ηλικία. Η χρήση άκαπνου καπνού είναι πιο συχνή στην Ινδία, όπου ο καρκίνος του στόματος αντιπροσωπεύει το 30 έως 40% των περιπτώσεων καρκίνου. Μόνο στη Βομβάη, οι αναφορές δείχνουν ότι το 40% των μαθητών και το 70% των φοιτητών καταναλώνουν γκουτκά σε τακτική βάση. Το Πακιστάν κατέχει τη δεύτερη θέση στην κατάταξη για κατανάλωση άκαπνου καπνού. Η χρήση του έχει επίσης αναφερθεί στην Ταϊλάνδη, τη Σρι Λάνκα, το Μπαγκλαντές, το Πακιστάν, τη Μαλαισία, την Καμπότζη, την Κίνα, την Ινδονησία και τη Νέα Γουινέα. Οι μετανάστες στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε περιοχές της Αφρικής, της Αυστραλίας και της Βόρειας Αμερικής έχουν φέρει μαζί τους τις συνήθειες τους. Το γκουτκά είναι άμεσα διαθέσιμο σε αυτές τις τοποθεσίες, ειδικά σε ασιατικές συνοικιακές αγορές σε μεγάλες κατοικημένες περιοχές. Οι μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου το δημόσιο φτύσιμο δεν είναι τόσο κοινωνικά αποδεκτό, μαθαίνουν να είναι διακριτικοί. Εκείνοι που βρίσκονται στους κατώτερους κοινωνικοοικονομικούς πληθυσμούς διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο, καθώς η πρόσβαση στην εκπαίδευση και τη θεραπεία είναι περιορισμένη. Η εύκολη πρόσβαση και το εξαιρετικά χαμηλό κόστος οδηγούν στον πρώιμο εθισμό και στην επικράτηση της χρήσης γκουτκά. Έχουν παρατηρηθεί προκαρκινικές βλάβες σε μικρά παιδιά και συμπτώματα καρκίνου εμφανίζονται συχνά σε ηλικία γυμνασίου ή κολεγίου. Το κάπνισμα δεν επιτρέπεται σε πολλά μέρη και, όταν γίνεται από παιδιά, αποδοκιμάζεται. Αντίθετα, η χρήση του γκουτκά, που είναι αόρατη σε όλους, είναι η μέθοδος επιλογής. Ένα άρθρο της The New York Times ανέφερε ότι το 2002 οι πωλήσεις του γκουτκά και του άκαπνου καπνού παάν, έφτασαν το 1 δισεκατομμύριο δολάρια το χρόνο.

Ινδία 
Πάνω από το 25% του πληθυσμού της Ινδίας χρησιμοποιούν προϊόντα καπνού, συμπεριλαμβανομένων τσιγάρων και πολλαπλών μορφών άκαπνου καπνού. Η Ινδία έχει τον μεγαλύτερο αριθμό χρηστών άκαπνου καπνού στον κόσμο. Οι φτωχότεροι πληθυσμοί επηρεάζονται σημαντικά λόγω των επιβλαβών συνεπειών από τη χρήση του και του επακόλουθου κόστους της ιατρικής περίθαλψης. Πολλές πολιτείες της Ινδίας προσπάθησαν να περιορίσουν τη χρήση και τη διάδοση του γκουτκά φορολογώντας τις πωλήσεις σε μεγάλο βαθμό ή απαγορεύοντας την. Έχουν απαγορεύσει την πώληση, κατασκευή, διανομή και αποθήκευση του γκουτκά και όλων των παραλλαγών του. Από τον Μάιο του 2013, το γκουτκά απαγορεύεται σε 24 πολιτείες και 3 ενωτικές επικράτειες. Ο ομοσπονδιακός νόμος για την ασφάλεια και κανονισμούς των τροφίμων (Απαγόρευση) 2011 επιτρέπει την απαγόρευση επιβλαβών προϊόντων όπως το γκουτκά για ένα έτος. Αυτό μπορεί να ανανεώνεται ετησίως, με αποτέλεσμα τη μόνιμη απαγόρευση. Η απαγόρευση επιβάλλεται από το κρατικό υπουργείο Υγείας, την κρατική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων και την τοπική αστυνομία. Η επιβολή του νόμου είναι γενικά χαλαρή και πολλά καταστήματα εξακολουθούν να πωλούν γκουτκά, αν και ενδέχεται να μην το έχουν σε κοινή θέα. Η επιβολή είναι αυστηρότερη σε ορισμένες περιοχές, όπως η Βομβάη και το Δελχί, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει παράνομη πώληση γκουτκά.

Το 2019, η κυβέρνηση του Δελχί επέκτεινε την απαγόρευση για ένα ακόμη έτος στα γκουτκά, παν μασάλα, αρωματικούς καπνούς, χαρά και παρόμοια προϊόντα που περιέχουν καπνό. Τον Σεπτέμβριο του 2012, η πολιτεία του Δελχί απαγόρευσε τα γκουτκά και παν μασάλα που περιέχουν καπνό και/ή νικοτίνη. Μετά την ειδοποίηση, οι κατασκευαστές του γκουτκά διαχώρισαν τα στοιχεία όπως τον καπνό από το γκουτκά και το παν μασάλα. Δεδομένου ότι ο όρος «τα γκουτκά και παν μασάλα περιέχουν καπνό» χρησιμοποιήθηκε στην ειδοποίηση. Τα στοιχεία όπως ο καπνός κατασκευάστηκαν και πωλήθηκαν σε ξεχωριστούς σάκους μετά την απαγόρευση. Η ειδοποίηση αναθεωρήθηκε τον Μάρτιο του 2015 για να γίνει πιο αυστηρή και απαγόρευσε όλα τα προϊόντα άκαπνου καπνού, συμπεριλαμβανομένης της διπλής συσκευασίας. Στους παραβάτες μπορούν να επιβληθούν πρόστιμα ή να καταδικαστούν σε φυλάκιση. Ο νόμος προβλέπει την επιβολή προστίμων έως και 25.000 ινδικών ρουπιών στην πώληση προϊόντων που είναι επιβλαβή για την υγεία.

Διαφήμιση 
Όπως το αλκοόλ και τα προϊόντα καπνού, απαγορεύεται η διαφήμιση του γκουτκά. Συχνά, οι καπνοβιομηχανίες διαφημίζουν το γκουτκά ως παν μασάλα, προκειμένου να μειώσουν την απαγόρευση της διαφήμισης προϊόντων καπνού. Οι υποκατάστατες διαφημίσεις χρησιμοποιούν συχνά διαφημίσεις παν μασάλα για την προώθηση προϊόντων γκουτκά με παρόμοιο όνομα και συσκευασία.

Σύμφωνα με τους κανονισμούς για την ασφάλεια και τα πρότυπα τροφίμων (Απαγόρευση και Περιορισμός στις Πωλήσεις), 2011 της Αρχής για την Ασφάλεια και τα Πρότυπα Τροφίμων της Ινδίας, η παραπλανητική διαφήμιση τέτοιων προϊόντων συνεπάγεται πρόστιμο 1.000.000 ρουπιών.

Σύμφωνα με το StraitsResearch, η αγορά παν μασάλα της Ινδίας αναμένεται να φθάσει τα 10.365 εκατομμύρια δολάρια έως το 2026. Η αγορά παν μασάλα της Ινδίας καθοδηγείται από τη σημαντική μετάβαση των καταναλωτών από προϊόντα καπνού σε παν μασάλα, επιθετική διαφήμιση και βολική συσκευασία και την ανάκληση της απαγόρευσης των προϊόντων παν μασάλα από την πολιτεία Μαχαράστρα.

Παραπομπές

Πηγές 
 Τζαβέντ Φ., Αλταμάς M., Κλίνγκε Μ., Ένγκστρομ Π.Ε. (2008). Περιοδοντικές παθήσεις και στοματολογικά συμπτώματα στους μασητές γκουτκά με και χωρίς διαβήτη τύπου 2. Acta Odontol Scand ; 66 (5): 268-73.
 Τζαβέντ Φ., Σοτέ M., Μαχμούντ A., Αλμάς K. Διαταραχές του στοματικού βλεννογόνου που σχετίζονται με τη συνήθη χρήση γκουτκά. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2010; 109: 857-64.
 Τζαβέντ Φ., Μπέλο Κορέα Φ.Ο., Σοτέ M., Ταπουνί Α.Ρ., Αλμάς K. Συστημικές συνθήκες που σχετίζονται με τη χρήση καρυδιών αρίκα: Μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας. Scand J Δημόσια Υγεία 2010; 38: 838–44.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Γλυκός αλλά θανατηφόρος εθισμός καταλαμβάνει τους νέους στην Ινδία, The New York Times, 13 Αυγούστου 2002
 Προειδοποίηση για καρκίνο από τον καπνό για μάσημα, BBC News, 26 Ιουλίου 1999
 Υγεία: Τα παιδιά αγοράζουν καρκινικά γλυκά, BBC News, 3 Μαρτίου 1999
 Εκστρατεία Αντί Γκουτκά, Ένωση Καρκινοπαθών
 Ruaab Pan Masala , Γκουτκά, 16 Ιουλίου 2018

Καπνός στην Ινδία
Καπνός στο Πακιστάν
Φυτικά και μυκητιακά διεγερτικά
Πολιτισμός των Ντεσί