Μάρθα του Αρμανιάκ

Η Μάρθα του Αρμανιάκ (μετά τις 18 Φεβρουαρίου 1347 - 23 Οκτωβρίου 1378) ήταν το μικρότερο από τα τρία παιδιά του Ιωάννη Α΄ του Αρμανιάκ και της δεύτερης συζύγου του Βεατρίκης του Κλερμόντ. Η Μάρθα ήταν η πρώτη σύζυγος του Ιωάννη Α΄ της Αραγωνίας αλλά δεν έγινε ποτέ βασίλισσα επειδή ο πεθερός της Πέτρος Δ΄ της Αραγωνίας πέθανε μετά από αυτήν. Ο μεγαλύτερος αδελφός της Ιωάννης Β΄ του Αρμανιάκ διαδέχθηκε τον πατέρα του, η αδελφή της Ιωάννα του Αρμανιάκ παντρεύτηκε τον Ιωάννη του Μπερί, ένα από τα παιδιά τους ήταν η Μαρία του Μπερί. Οι παππούδες της από μητέρα ήταν ο Ιωάννης του Σαρολαί και η Ιωάννα, κόρη του Ρενώ Β΄ του Νταρζί & Κατέ, οι γονείς του Ιωάννη του Σαρολαί ήταν ο Ροβέρτος του Κλερμόν και η Βεατρίκη της Βουργουνδίας, κυρία του Μπουρμπόν. Ο Ροβέρτος του Κλερμόν ήταν γιος του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου του Αγίου και της Μαργαρίτας της Προβηγκίας. Οι παππούδες από πατέρα της Μάρθας ήταν ο Βερνάρδος ΣΤ΄ του Αρμανιάκ και η Σεσίλη του Ροντέζ. Η Μάρθα δεν καταγράφεται σε έναν κατάλογο της οικογένειας της στις 18 Φεβρουαρίου 1347 κάτι που δείχνει ότι γεννήθηκε μετά από την ημερομηνία αυτή.

Γάμος

Η Μάρθα προτάθηκε ως σύζυγος στον Πέτρο Β΄ του Αλανσόν (1370), ο ίδιος ωστόσο προτίμησε να παντρευτεί τη Μαρία υποκόμισσα του Μπόμοντ-ο-Μαίν. Την ίδια εποχή ο Πέτρος Δ΄ της Αραγωνίας αναζητούσε συμμαχία με τον Φίλιππο ΣΤ΄ της Γαλλίας με στόχο να αποτρέψει τον πόλεμο με το Στέμμα της Καστίλης. Η συμφωνία είχε προβλέψει να παντρευτεί ο γιος και διάδοχος του Πέτρου Δ΄ Ιωάννης Α΄ της Αραγωνίας με τη μικρότερη κόρη του Φιλίππου ΣΤ΄ Ιωάννα (1370), δεν έγινε τελικά επειδή η Ιωάννα πέθανε στο ταξίδι της στη Βαρκελώνη (1371). Ο Ερρίκος Β΄ της Καστίλης έγινε χρήσιμος σύμμαχος στον βασιλιά της Γαλλίας Κάρολο Ε΄ που τον είχε βοηθήσει να ανέβει στον θρόνο της Καστίλης όπως αποδεικνύεται τον Ιούνιο του 1372 με τον θρίαμβο απέναντι στους Άγγλους στη "μάχη του Λα Ροσέλ". Ο πατέρας της Μαρίας Ιωάννης που ήταν Οξιτανός φεουδαρχικός κυρίαρχος και υποτελής του βασιλιά της Γαλλίας αναγνώρισε ότι θα μπορούσε να τον προστατέψει από την απειλή της Καστίλης. 

Ο κόμης του Αρμανιάκ βρήκε την ευκαιρία να βελτιώσει τη θέση του στη Γαλλία σε βάρος των αντιπάλων του κομήτων του Φουά. Οι διαπραγματεύσεις για τον γάμο της κόρης του Μάρθας με τον γιο και διάδοχο του Πέτρου Δ΄ Ιωάννη με την υπογραφή της γαμήλιας συμφωνίας (27 Μαρτίου 1373). Η προίκα της Μάρθας έφτασε στο αστρονομικό ποσό των 150.000 λιρών, έγινε δεκτή στα σύνορα με ενθουσιασμό όπως περιγράφει ο μικρότερος αδελφός του συζύγου της Μαρτίνος της Αραγωνίας. Ο γάμος έγινε στη Βαρκελώνη (24 Ιουνίου 1373), αμέσως μετά η Μάρθα έγινε δούκισσα της Τζιρόνα και κόμισσα της Σερβέρα. Η Μάρθα είχε ήρεμο και συμβιβαστικό χαρακτήρα σε αντίθεση με τον σύζυγο της ταίριαζε περισσότερο στον πεθερό της. Η πεθερά της Ελεονώρα της Σικελίας συμπεριφερόταν στη Μάρθα σαν να ήταν κόρη της αλλά όταν πέθανε ο Πέτρος Δ΄ παντρεύτηκε σε τέταρτο γάμο τη Σίβυλλα της Φορτιά, ο γάμος αυτός προκάλεσε μεγάλο σκάνδαλο στη βασιλική αυλή. Ο σύζυγος της είχε άσχημες σχέσεις με τη θετή του μητέρα σε αντίθεση με τη Μάρθα που είχε καλές σχέσεις μαζί της, μαζί της απέκτησε :

 Ιάκωβος (Βαλένθια, 24 Ιουνίου 1374 - Βαλένθια, 22 Αυγούστου 1374)
 Ιωάννα (1375 - 1407), παντρεύτηκε στη Βαρκελώνη τον Ματθαίο, κόμη της Φουα (4 Ιουνίου 1392), διεκδίκησε με τον σύζυγο της τον θρόνο της Αραγωνίας μετά τον θάνατο του πατέρα της. Ο Ματθαίος της Φουα επιτέθηκε στα Αραγωνέζικα εδάφη αλλά αποκρούστηκε από τον νέο βασιλιά Μαρτίνο, η Ιωάννα πέθανε αμέσως μετά άτεκνη.
 Ιωάννης (Βαρκελόνη, 23 Ιουλίου 1376 - 31 Ιουλίου 1376)
 Αλφόνσος (1377)
 Ελεονώρα (Σαραγόσα, 13 Ιουλίου 1378 - Σαραγόσα, 1378)

Η Μάρθα πέθανε στη Σαραγόσα (13 Ιουλίου 1378), ο θάνατος της ίσως να σχετίζεται με τη γέννηση του τελευταίου της παιδιού που πέθανε λίγο αργότερα. Ο Ιωάννης Α΄ και η Μάρθα έμειναν παντρεμένοι πέντε χρόνο, έκαναν ένα παιδί κάθε χρόνο αλλά μόνο το ένα η Ιωάννα έφτασε στην ενηλικίωση. Τάφηκε στη μονή του Αγίου Φραγκίσκου, ο σύζυγος της Ιωάννης πέθανε 9 χρόνια αργότερα. Ο Ιωάννης Α΄ παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο τη Γιολάντα του Μπαρ, έκανε επίσης πολλά παιδιά αλλά μόνο ένα έφτασε στην ενηλικίωση η Γιολάντα της Αραγωνίας, βασίλισσα της Νάπολης. Η Ιωάννα, το μοναδικό παιδί της Μάρθας που επέζησε θα προσπαθήσει να διεκδικήσει τον θρόνο της Αραγωνίας.

Παραπομπές

Πηγές

Aurea L. * Santos Wall, Martha Armanyach, Duchess of Gerona, Madrid, Tip. File, 1930.
Aurea L. * Santos Wall, Mata of Armagnac, Duchess of Girona, Barcelona, Rafael Dalmau ( episodes of history, 88), 1967.
Joseph M. Madurell and Marimon, " The Marriage of Prince John and Martha of Armagnac, Catalan University Studies, 19 ( 1934).
Rafael Olivar Bertrand, Royal Wedding between France and the Crown of Aragon: political marriage of princes of Aragón and Catalonia, with respect to France, in the fourteenth century, Barcelona, Alberto Martin, 1947.
Joseph Trenchs, " The fish kills the princess table of Armagnac : the whims and fancies of a princess, " Go to Colloquium in History of Food in the Crown of Aragon. Middle Ages. Acts, vol. 2, Lleida, Lleida Studies Institute, 1995

Γάλλοι ευγενείς του Μεσαίωνα