Βυζαντινο-Βουλγαρικοί Πόλεμοι

Οι Βυζαντινο-Βουλγαρικοί Πόλεμοι ήταν σειρά συγκρούσεων μεταξύ της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τη μια πλευρά, και της Πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας (681-1018) ή της Δεύτερης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας (1185-1395), από την άλλη. Ο πόλεμος ξεκίνησε με την εμφάνιση των Βουλγάρων στα Ανατολικά Βαλκάνια, οι οποίοι επεκτάθηκαν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα και αυτό αποτέλεσε κίνδυνο για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Έπειτα από περίπου 685 χρόνια ο πόλεμος έληξε, με την αποδυνάμωση και την κατάκτηση των δύο αυτοκρατοριών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Αρχή του πολέμου με την εγκατάσταση των Βουλγάρων στα Βαλκάνια 
Η εμφάνιση του βουλγαρικού φύλου στα βόρεια σύνορα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, το 681, αναστάτωσε την αυτοκρατορία και τον αυτοκράτορα της εποχής εκείνης Κωνσταντίνο Δ΄. Ο ιδρυτής της Πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας, Ασπαρούχ, κατάφερε γρήγορα να επεκτείνει το νέο κράτος μέχρι τα Σκόπια κάνοντας πρωτεύουσα του. Ο Κωνσταντίνος Δ΄ αποδέχθηκε την κυριαρχία του νέου κράτους και θεώρησε σωστό να τους δίνει και ετήσιο φόρο για να συντηρήσουν το κράτος. Ενθαρρυμένοι οι Βούλγαροι ξεκίνησαν τις εκστρατείες τους με τον Κρούμο φτάνοντας έως την Κατερίνη και την περιοχή του σημερινού Βόλου. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έπειτα από συνεχείς ήττες, ξεκίνησε την αντεπίθεση. Οι αυτοκράτορες, Λέων ΣΤ΄ και Κωνσταντίνος Ζ΄, ξεκίνησαν εκστρατείες ανακτώντας τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία και επανέφεραν την ησυχία στην περιοχή.

Ο Συμεών και η ενδυνάμωση της Βουλγαρίας 
Λίγα χρόνια αργότερα και ενώ τα πράγματα είχαν ησυχάσει, οι Βούλγαροι με τον πανίσχυρο Συμεών Α΄ της Βουλγαρίας ξεκίνησαν πάλι τις εκστρατείες και τις επιδρομές. Ο Ρωμανός Α΄ και έπειτα ο Ρωμανός Β΄ τους αντιμετώπισε αλλά δεν κατάφεραν να κατορθώσουν κάτι αξιοσημείωτο. Ο Βόρις Α΄ έφτασε την Πρώτη Βουλγαρική Αυτοκρατορία στο απόγειο της ακμής της, κάνοντας τη μια από τις υπερδυνάμεις των Βαλκανίων. Αργότερα, κι ενώ οι δύο αντίπαλοι αυτοκράτορες της Βουλγαρίας και του Βυζαντίου, Πέτρος Α΄ της Βουλγαρίας και Νικηφόρος Β΄ Φωκάς αντίστοιχα, συνεχίζουν τις μάχες, πεθαίνουν και οι δύο τον ίδιο χρόνο, ενώ οι Ρως καταλαμβάνουν τη Βουλγαρία, μετά από πρόσκληση των Βυζαντινών.

Η προσάρτηση της Βουλγαρίας στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία 
Διάδοχοι τους είναι ο Βόρις Β΄ για τη Βουλγαρία και ο Ιωάννης Α΄ Τσιμισκής για το Βυζάντιο. Ο Ιωάννης Α΄ Τσιμισκής, μαζί με τους στρατηγούς του, Πέτρο Φωκά και Βάρδα Σκληρό, κατατροπώνουν τους Βούλγαρους και τους Ρως, υπό τον Σβιατοσλάβ Α΄, στη Μάχη της Αρκαδιούπολης (970), στη Μεγάλη Πρεσλάβα και στο Δορύστολο. Όλη η ανατολική Βουλγαρία ενσωματώνεται στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Λίγα χρόνια αργότερα, στη Δυτική Βουλγαρία ξεσπάει επανάσταση η οποία ανακτά τμήμα της Ανατολικής Βουλγαρίας ενώ οι επιδρομές του Σαμουήλ της Βουλγαρίας έφτασαν μέχρι τη Λάρισα και τη Βοιωτία. Ο βυζαντινός αυτοκράτορας, Βασίλειος Β΄, κατατρόπωσε οριστικά τον Σαμουήλ στη Μάχη του Σπερχειού και στην τελική Μάχη του Κλειδίου, παίρνοντας το όνομα Βουλγαροκτόνος. Έτσι τελείωσε ο πρώτος πόλεμος μεταξύ Βυζαντινών και Βουλγάρων, το 1018.

Η ανασύσταση της Βουλγαρίας και η πτώση Βουλγαρίας και Βυζαντίου από τους Οθωμανούς 
Από αυτήν τη στιγμή μέχρι το 1185 υπήρξαν πολλές απόπειρες επανάστασης των Βουλγάρων χωρίς κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα. Το 1185, οι Βούλγαροι επαναστάτες κέρδισαν και ίδρυσαν τη Δεύτερη Βουλγαρική Αυτοκρατορία με αρχηγό και πρώτο αυτοκράτορα τον Πέτρο Δ΄ της Βουλγαρίας. Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ισαάκιος Β΄ Άγγελος δεν κατάφερε να καταπνίξει την επανάσταση και τελικώς αναγνώρισε την κυριαρχία της Δεύτερης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας. Μετά τον θάνατο του Πέτρου Δ' της Βουλγαρίας ξεκινάει μια νέα γενιά για τη Δεύτερη Βουλγαρική Αυτοκρατορία με τον Οίκο των Ασέν. Ο πανίσχυρος Καλογιάν της Βουλγαρίας έκανε την αρχή με τις εκστρατείες στον ελλαδικό χώρο και, στη συνέχεια, ο πανίσχυρος Ιβάν Ασέν Β΄ έφτασε τη Δεύτερη Βουλγαρική Αυτοκρατορία στο απόγειο της ακμής της και εδαφικά και πολιτικά. Λίγο πιο πριν όμως από τον Ιβάν Ασέν Β΄, την περίοδο διακυβέρνησης του Μπόριλ στη Βουλγαρία και του Αλέξιου Ε΄ Δούκα στο Βυζάντιο, ξεκινάει η Δ΄ Σταυροφορία με σκοπό την κατάκτηση των Ιερών Τόπων από τους Άραβες αλλά τελικά η σταυροφορία οδηγήθηκε στην Κωνσταντινούπολη κατακτώντας την το 1204 και ιδρύοντας τη Λατινική Αυτοκρατορία. Το 1261 ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος με τον στρατηγό Αλέξιο Στρατηγόπουλο μπήκαν στην Κωνσταντινούπολη χωρίς μάχη, με αποτέλεσμα να αποχωρήσουν οι Λατίνοι από τη Θράκη. Από το 1270 συνεχίστηκαν οι μάχες μεταξύ Βουλγάρων και Βυζαντινών μέχρι την εμφάνιση των Οθωμανών Τούρκων. Το 1395 η Δεύτερη Βουλγαρική Αυτοκρατορία υποτάχθηκε ολοκληρωτικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία υπό τον Βαγιαζήτ Α΄.

Κύριες μάχες μεταξύ Βυζαντίου και Βουλγαρίας 
Παρακάτω καταγράφονται 34 μάχες των Βυζαντινών με τους Βουλγάρους.

Πηγές

Ιστορία του Ελληνικού έθνους - κεφ. Βυζάντιο - Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος
Βυζαντινο-Βουλγαρικοί Πόλεμοι - τόμος Α' - εκδ. Περισκόπιο - Νίκος Γιαννόπουλος
Βυζαντινή Εποποιία - Τόμοι Α,Β - Βιβλία: Αυτοκράτωρ Νικηφόρος Φωκάς, Αυτοκράτωρ Ιωάννης Τσιμισκής, Αυτοκράτωρ Βασίλειος Β' ο Βουλγαροκτόνος - εκδ. Βεργίνα, εκδ. Δημιουργία

Οι πόλεμοι σε βίντεο στο Youtube 

 Οι πόλεμοι Βυζαντίου-Βουλγαρίας σε βίντεο

Πόλεμοι της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
 
Πόλεμοι της Πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας
Πόλεμοι της Δεύτερης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας
Συγκρούσεις του 10ου αιώνα
Συγκρούσεις του 11ου αιώνα
Συγκρούσεις του 12ου αιώνα
Συγκρούσεις του 13ου αιώνα
Συγκρούσεις του 14ου αιώνα
Πόλεμοι των Βαλκανίων