Μάρκο Μπαζαΐτι

Ο Μάρκο Μπαζαΐτι (Marco Basaiti (περ. 1470–1530) ήταν αναγεννησιακός ζωγράφος που εργάστηκε κυρίως στη Βενετία και ήταν σύγχρονος των Τζοβάννι Μπελλίνι και Τζοβάννι Μπαττίστα Τσίμα.  Έχει αναφερθεί από διάφορα ονόματα όπως  Marco Baxaiti, Marcus Basitus και Marcus Baxiti. (Ο Τζόρτζο Βαζάρι πίστευε ότι ο Marco Basarini και ο Marco Basaiti ήταν δύο καλλιτέχνες, αλλά μεταγενέστερες πληροφορίες αποκαλύπτουν ότι αυτοί οι δύο ήταν στην πραγματικότητα ο ίδιος ζωγράφος.)   Υπάρχει μικρή τεκμηρίωση για τον Μάρκο Μπαζαΐτι, εκτός από τις ζωγραφικές του υπογραφές και ένα κατάστιχο συντεχνίας του 1530 που τον καταγράφει ως ζωγράφο μορφών. 

Τα έργα του είναι κυρίως πορτρέτα και συχνά επικεντρώνονται σε θρησκευτικά θέματα.   Δεν υπάρχει γνωστός πίνακας που να αποδίδεται στον Μάρκο Μπαζαΐτι με μυθολογικό θέμα.  Παρόλο που εκπαιδεύονται στο ύφος του 1400, η σταδιοδρομία του Μάρκο Μπαζαΐτι ξεκίνησε από την αρχή του αναγεννησιακού ύφους του 1500 που τον ανάγκασε να προσπαθήσει να προσαρμόσει το ύφος του ώστε να παραμείνει επίκαιρος.

Προσωπική ζωή, εκπαίδευση και επιρροές 
Ο Μάρκο Μπαζαΐτι γεννήθηκε περίπου το 1470,  είτε στη Βενετία   είτε στο Φρίουλι .   Η οικογένειά του ήταν αλβανικής       ή πιθανώς ελληνικής καταγωγής, όπως ανέφερε ο Βαζάρι.        Σε κάθε περίπτωση, αυτό εξηγεί την ποικιλία των ονομάτων που είναι γνωστά από το "Basaiti" επειδή η ελληνική και η αλβανική κοινότητα, καθώς και άλλες ξένες κοινότητες, ως επί το πλείστον, παρέμεναν κλειστές και δεν εμφανίζονταν συχνά στα ενετικά αρχεία.  Μια διαθήκη με ημερομηνία 1526 μπορεί να παρέξει αποδεικτικά στοιχεία για την οικογένειά του, αλλά συζητείται η σχέση μεταξύ του Μπαζαΐτι και αυτής της διαθήκης.   Λόγω αυτής της έλλειψης τεκμηρίωσης, δεν είναι γνωστά πολλά για τη ζωή του Μπαζαΐτι, εκτός από ότι οι μελετητές μπορούν να μάθουν για τον καλλιτέχνη μέσω της τέχνης του. 

Υπάρχουν στοιχεία ότι ο Μπαζαΐτι εκπαιδεύτηκε με τον Μπαρτολομέο Βιβαρίνι, καθώς οι πρώιμοι πίνακες του Μπαζαΐτι πιστεύεται ότι αντικατοπτρίζουν το ύφος και τη σύνθεση του Βιβαρίνι. Όταν απεβίωσε ο Βιβαρίνι στα τέλη του 1490, πιστεύεται ότι ο Μπαζαΐτι άρχισε να συνεργάζεται με τον Αλβίζε Βιβαρίνι, ανεψιό του Μπαρτολομέο. Αυτό υποστηρίζεται από το γεγονός ότι, όταν ο Αλβίζε πέθανε το 1505, στον Μπαζαΐτι ανατέθηκε να ολοκληρώσει το ρετάμπλ με τίτλο Ο Άγιος Αμβρόσιος ένθρονος με Αγίους, που ο Αλβίζε είχε αφήσει ημιτελές. Συνήθως, μόνον από μείζονες βοηθούς, που απασχολούνται στο εργαστήριο, θα είχε ζητηθεί να κάνουν αυτό το είδος εργασίας, κάτι που υποδηλώνει ότι ο Μπαζαΐτι ήταν στενά συνδεδεμένος με τον Αλβίζε μέχρι τότε. Επιπλέον, το έργο του Μπαζαΐτι φαίνεται να επηρεάζεται στιλιστικά και από τους δύο Βιβαρίνι, υπονοώντας περαιτέρω τη σχέση μεταξύ του Μπαζαΐτι και αυτών των δύο Δασκάλων. 

Ο Μπαζαΐτι επηρεάστηκε από μια πλειάδα μεγάλων καλλιτεχνών που έζησαν σε αυτήν την εποχή. Για παράδειγμα, άρχισε να ενσωματώνει πιο εκτεταμένα τοπία στο υπόβαθρό του, εμπνευσμένο από τον Τζοβάνι Μπελίνι.   Στην πραγματικότητα, μερικά από τα παλαιότερα έργα του Μπελίνι είχαν αποδοθεί στον Μπαζαΐτι για μεγάλο χρονικό διάστημα.  Μια άλλη πιθανή επιρροή για τα πιο περίπλοκα υπόβαθρα του Μπαζαΐτι είναι το έργο των ζωγράφων των Κάτω Χωρών. Συγκεκριμένα, έχει σημειωθεί ότι μετά την παραμονή του Άλμπρεχτ Ντύρερ στη Βενετία, το ύφος του Μπαζαΐτι μετατοπίστηκε κάπως προς πιο περίπλοκα και δραματικά τοπία με λιγότερη έμφαση στις μορφές του πίνακα. Αυτό το ύφος μπορεί να το δει κανείς στον Θρήνο για τον Νεκρό Χριστό και τον Άγιο Ιερώνυμο στην έρημο .  Το τελευταίο πιστεύεται ότι είναι αντίγραφο ενός πίνακα ζωγραφικής του Τσίμα, ο οποίος παρουσιάζεται ως μια ακόμη σημαντική καλλιτεχνική επιρροή στη ζωή του Μπαζαΐτι. Ως επί το πλείστον, ο Μπαζαΐτι επικεντρώθηκε σε θρησκευτικά θέματα που σπάνια επεκτείνονται σε μυθολογικά ή ιστορικά θέματα.   Παρ 'όλα αυτά το ύφος του φαίνεται αρκετά σύγχρονο, με πολύπλοκη σύνθεση και σωστές αναλογίες

Πρώιμη περίοδος (1495–1510) 

Περισσότερα από τα μισά από τα γνωστά έργα του Μπασαίτη προέρχονται από αυτήν την πρώτη περίοδο στη σταδιοδρομία του. Αυτή η περίοδος έρχεται αμέσως μετά την εκπαίδευσή του και χαρακτηρίζεται από ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο στυλ καθώς ο Μπαζαΐτι πειραματίζεται με την τέχνη του για να βρει το δικό του προσωπικό στυλ. Αυτή η εποχή χαρακτηρίζεται από το πορτρέτο ενός νεαρού άνδρα (1495) που αντιπροσωπεύει τον πρώτο του ολοκληρωμένο πίνακα ως ανεξάρτητος ζωγράφος. 

Υφολογικά υπάρχουν ισχυρές επιρροές από τους δύο προτεινόμενους μέντορες του στη σύνθεση των ζωγραφικών του έργων, με τον Μπαρτολομέο να επηρεάζει συγκεκριμένα τον μελλοντικό  σχεδιασμό του. Αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά του περιλαμβάνουν δυνατές γεωμετρικές μορφές και έντονη αντίθεση στο φωτισμό. Επιπλέον, σύμφωνα με το ύφος των προτεινόμενων ως δασκάλων του, οι πίνακες του Μπαζαΐτι συχνά διαθέτουν έντονα χρωματισμένα ενδύματα και δροσερούς τόνους δέρματος. Πράγματι, τα πρώτα έργα του Μπαζαΐτι μοιάζουν πολύ με μερικούς από τους καθιερωμένους μαθητές του Αλβίζε, όπως ο Γιάκοπο ντα Βαλέντσα (Jacopo da Valenza), ο οποίος επιβεβαιώνει περαιτέρω τη σχέση μεταξύ Μπαζαΐτι και Αλβίζε. 

Γύρω στο 1500, η επιρροή της Σχολής του Αντονέλλο γίνεται λιγότερο ευδιάκριτη. οα παρασκήνιο του Μπαζαΐτι γίνεται πιο ανεπτυγμένο, αποδεικνύοντας την επιρροή των Τζοβάννι Μπελλίνι και των καλλιτεχνών του Βορρά.   Αυτή η εξέλιξη μπορεί να φανεί σε πίνακες όπως το Πορτρέτο ενός νεαρού άνδρα (1505), όπου, σε αντίθεση με το πρώτο του πορτρέτο ενός νεαρού άνδρα (1495), το παρασκήνιο πίσω από τη μορφή έχει αφαιρεθεί εντελώς και το τοπίο έχει μεγαλύτερη σημασία . Εκτός από την ανάπτυξη μιας πιο σύνθετης σύνθεσης τοπίου, ο Μπαζαΐτι φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο για τη χωρική συνέπεια μετά το 1500. 

Αυτή η αλλαγή σε πιο εκφραστικά τοπία συνέπεσε με τη διαμονή του Ντύρερ στη Βενετία κατά τη διάρκεια του 1505-1506. Έχει προταθεί ότι το στυλ τοπίου που υιοθέτησε ο Μπαζαΐτι επηρεάζεται περισσότερο από τους πίνακες των ζωγράφων των Κάτω Χωρών παρά από τον Μπελλίνι. 

Καθώς ο Μπαζαΐτι συνέχισε να αναμιγνύει τα στυλ του Αλβίζε και του Μπελλίνι, οι πίνακές του γίνονται συγκρίσιμοι με αυτούς του Τσίμα. Ωστόσο, ο Μπαζαΐτι έφθασε σε αυτό το μείγμα στυλ μετά τον Τσίμα και δεν ήταν ποτέ σε θέση να ασκήσει την ίδια επιρροή.

Ενδιάμεση περίοδος (1510–1520) 

Αυτή η περίοδος αντιπροσωπεύει τον πιο συνεκτικό χρόνο στιλιστικά για τους πίνακες του Μπαζαΐτι. Ήταν μια ευημερούσα δεκαετία για τον ζωγράφο και περιελάμβανε αρκετές μεγάλες παραγγελίες, όπως το ψηλό ρετάμπλ στον ναό  Sant'Andrea della Certosa, το Κάλεσμα των υιών του Ζεβεδαίου.   Αυτός ο πίνακας ιδιαίτερα σηματοδότησε την αρχή της ώριμης περιόδου του και θεωρείται από τον Βαζάρι και πολλούς μεταγενέστερους κριτικούς ως ένας από τους καλύτερους πίνακές του.  Σε αντίθεση με τα πορτρέτα που μέχρι τώρα ήταν η κύρια καλλιτεχνική του προσπάθεια, το Κάλεσμα των υιών του Ζεβεδαίου είναι αφηγηματικός πίνακας, που απαιτεί πιο περίπλοκη σύνθεση και περιλαμβάνει λεπτομερές και εκτεταμένο τοπίο. Αν και ο Μπασαίτι προσπάθησε να συνθέσει αφηγηματικούς πίνακες αργότερα, κανένας δεν ήταν τόσο επιτυχημένος όσο αυτός ο πρώτος.

Ένα άλλο αξιοσημείωτο παράδειγμα της δουλειάς του Μπαζαΐτι με αφηγηματικά κομμάτια είναι η Αγωνία του Χριστού. Αυτό αντιπροσωπεύει μια μεγάλη παραγγελία του ρετάμπλ των Φοσκάρι στον San Giobbe. Αυτό το ρετάμπλ έχει δημιουργηθεί όπως οι επόμενοι παρόμοιοι πίνακες του Μπελλίνι και η επιρροή του στη ζωγραφική του Μπαζαΐτι είναι εμφανής. 

Αργότερα, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι πίνακες του Μπαζαΐτι έγιναν πιο εστιασμένοι και επανήλθαν σε πίνακες με μία μορφή, καθώς οι περιπλοκές των αφηγηματικών ζωγραφικών αποδείχθηκαν πολύ δύσκολες. Όπως φαίνεται στον Αναστηθέντα Χριστό και στον Ευλογημένο Λυτρωτή, ενώ παραμένουν πολλές πτυχές της αρχικής επιτυχίας του Μπαζαΐτι , ο πίνακας  διαθέτει μόνο μία κύρια μορφή.

Συνεχίζοντας την έμφαση του στη χρήση τοπίων σε πίνακες, τα υπόβαθρα ενσωματώθηκαν περισσότερο στη συνολική εικόνα, αλλά η επιρροή του Μπελλίνι και των καλλιτεχνών των  Κάτω Χωρών είναι ακόμα εμφανής. Καθώς αναπτύχθηκε το ύφος του Μπαζαΐτι , το φως στις εικόνες του έγινε πιο απαλό και τα στοιχεία του πίνακα αναμίχθηκαν με μεγαλύτερη ρευστότητα.  Αυτή η σταδιακή αλλαγή προς πιο απαλές γραμμές και η έμφαση στον φυσικό φωτισμό ήταν το δημοφιλές ύφος που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της εποχής. Το ύφος του quattrocento, στο οποίο εκπαιδεύτηκε ο Μπαζαΐτι μειωνόταν σε δημοτικότητα, και οι προσπάθειές του να ενσωματώσει μερικές από τις νέες τεχνικές είναι ιδιαίτερα εμφανείς στα μετέπειτα έργα του.

Ύστερη περίοδος (1520–1530) 

Αυτή ήταν η τελευταία περίοδος του Μπαζαΐτι και δεν έχουν χρονολογηθεί πίνακες μετά το 1530. Ο Μπαζαΐτι εμφανίζεται σε ένα κατάστιχο από μια συντεχνία ζωγράφων το 1530, αλλά δεν υπάρχει καμία γνωστή αναφορά γι 'αυτόν μετά από αυτό το κατάστιχο και θεωρείται ότι πέθανε στα πρώτα χρόνια αυτής της δεκαετίας. Σύμφωνα με τις τρέχουσες εκτιμήσεις, θα πρέπει να ήταν 60 ετών περίπου τη στιγμή του θανάτου του. Σε αυτήν την τελευταία δεκαετία της ζωγραφικής καριέρας του, η σύνθεσή του έγινε ελαφρώς πιο ανεπτυγμένη και περισσότερο σε αρμονία με το σύγχρονο στυλ, αλλά παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό επηρεασμένο από το ύφος του quattrocento. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου επικεντρώθηκε κυρίως σε πορτρέτα, τα οποία ήταν ο τομέας όπου μπορούσε καλύτερα να προσαρμόσει το ύφος του στις μεταβαλλόμενες εποχές.  Τα τοπία άρχισαν να μειώνονται σημαντικά στους πίνακές του, αν και η παρουσία τους δεν εξαφανίστηκε ποτέ τελείως.

Μια εξαίρεση από αυτήν την τάση είναι η ζωγραφική Ο Θρήνος, που δείχνει για άλλη μια φορά την ικανότητα του Μπαζαΐτι να συνθέτει αφηγηματικές σκηνές. Ο Θρήνος συνδυάζει πολλές από τις επιρροές σε όλη τη ζωή του Μπαζαΐτι και δείχνει την πρόοδό του προς πιο οργανικό φωτισμό και τις φόρμες. 

Κάποιοι αποκαλούν τον Μπαζαΐτι έναν από τους τελευταίους δασκάλους της πρώιμης Αναγέννησης και τα έργα του δείχνουν ένα εκλεπτυσμένο στυλ quattrocento. Ωστόσο, παρά τις καλύτερες προσπάθειές του, τα έργα του θεωρούνται γενικά ένα βήμα πίσω από τις τάσεις της ενετικής ζωγραφικής εκείνης της εποχής.

Έργα 
Υπάρχουν περίπου 30 γνωστοί πίνακες που αποδίδονται αυτή τη στιγμή στον Basaiti  

Ο πίνακας είναι ταξινομημένος κατά χρονολογία και όσα στοιχεία έχουν εύρος χρονολήγησης ταξινομήθηκαν με βάση την παλαιότερη εκτιμώμενη χρονολόγηση. Εκείνα που δεν είχαν καθορισμένες χρονολογίες, αναφέρονται τελευταία.

Δείτε επίσης
 Κατάλογος Ιταλών ζωγράφων

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Marco Basaiti στην Artcyclopedia

Ιταλοί ζωγράφοι