Αντρέα Σανσοβίνο

Ο Αντρέα νταλ Μόντε Σανσοβίνο ή Αντρέα Κοντούτσι ντελ Μόντε Σαν Σαβίνο (Andrea dal Monte Sansovino / Andrea Contucci del Monte San Savino, περ. 1467-1529) ήταν Ιταλός γλύπτης της Αναγεννήσεως. Μαθητής του ήταν ο Τζάκοπο Σανσοβίνο, με τον οποίο δεν είχαν συγγενική σχέση.

Βιογραφικά στοιχεία
Ο Αντρέα νταλ Μόντε Σανσοβίνο ήταν γιος του Ντομένικο Κοντούτσι από το Μόντε Σαν Σαβίνο και γεννήθηκε στην πόλη αυτή της Τοσκάνης (κοντά στο Αρέτσο), από όπου και το όνομά του, το οποίο συνήθως αναφέρεται ως Σανσοβίνο.

Ο Αντρέα Σανσοβίνο υπήρξε μαθητής του Αντόνιο ντελ Πολλαγουόλο και τα πρώτα του έργα είναι αντιπροσωπευτικά της τεχνοτροπίας της Φλωρεντίας του 15ου αιώνα. Αυτά είναι μία τερακότα στην κόγχη του ιερού της Σάντα Κιάρα στη γενέτειρά του Μόντε Σαν Σαβίνο, τα μαρμάρινα ανάγλυφα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και της Στέψεως της Παναγίας, μια «Πιετά», ένας «Μυστικός δείπνος» και μερικά αγαλματίδια στο Παρεκκλήσιο Κορμπινέλλι του Ναού του Αγίου Πνεύματος στη Φλωρεντία, όλα φιλοτεχνημένα μεταξύ των ετών 1488 και 1491.

Από το 1493 μέχρι το 1500 ο Αντρέα Σανσοβίνο εργάσθηκε στην Πορτογαλία για λογαριασμό του βασιλιά της, και μερικά γλυπτά του σώζονται ακόμα στον μοναστηριακό ναό της Κοΐμπρα. Αυτά τα ανάγλυφα εμφανίζουν ισχυρή επίδραση από τον Ντονατέλλο. Τα πρώτα γνωστά έργα του μετά την επιστροφή του στην Ιταλία είναι μία «Μαντόνα» και ένας Ιωάννης Βαπτιστής στον Καθεδρικό Ναό της Γένοβας. Η έναρξη μιας περιόδου του καλλιτέχνη κατά την οποία υιοθετεί ένα πιο «παγανιστικό» ύφος διαφαίνεται στο άγαλμα «Ο Άγιος Ιωάννης βαπτίζων τον Χριστό», που βρίσκεται πάνω από τις ανατολικές θύρες του Βαπτιστηρίου της Φλωρεντίας (1505). Αυτό το σύμπλεγμα ωστόσο ολοκληρώθηκε από το λιγότερο ικανό χέρι του Βιντσέντσο Ντάντι, γλύπτη από την Περούτζα. Την ίδια περίοδο ο Αντρέα Σανσοβίνο δημιούργησε τη μαρμάρινη κρήνη στη Βολτέρρα, με τα θαυμάσια ανάγλυφα των Τεσσάρων Αρετών και της Βαπτίσεως του Κυρίου.

Το 1504 ο Σανσοβίνο προσκλήθηκε στη Ρώμη από τον Πάπα Ιούλιο Β΄ προκειμένου να φιλοτεχνήσει το μνημείο του καρδιναλίου Μάντσι (Manzi) στη Σάντα Μαρία ιν Αρακοέλι (επηρεασμένο από τη λομβαρδική τεχνοτροπία του Αντρέα Μπρένιο), αλλά και (λίγο αργότερα) εκείνα των καρδιναλίων Ασκάνιο Σφόρτσα και Τζιρόλαμο Μπάσσο ντελλά Ροβέρε στον ναό της Σάντα Μαρία ντελ Πόπολο. Τα αρχιτεκτονικά μέρη αυτών των μνημείων και ο γλυπτός τους διάκοσμος χαρακτηρίζονται από εξαιρετική χάρη και είναι δουλεμένα με τη μικρότερη λεπτομέρεια, αλλά τα ανακεκλιμένα ομοιώματα εμφανίζουν την απαρχή μιας παρακμής του γούστου. Οι τάφοι αυτοί κατέστησαν πρότυπα για πολλά χρόνια, αντιγραφόμενα από τους περισσότερους μεταγενέστερους γλύπτες, με εντεινόμενες τις ατέλειές τους.

Το 1512, ζώντας ακόμα στη Ρώμη, ο Σανσοβίνο φιλοτέχνησε ένα πολύ όμορφο σύμπλεγμα της Παναγίας με το Θείο Βρέφος και την Αγία Άννα, που σήμερα βρίσκεται πάνω από μία από τις πλευρικές Άγιες Τράπεζες του Ναού του Αγίου Αυγουστίνου. Από το 1513 έως το 1528 εργαζόταν στο Λορέτο, όπου ορθομαρμάρωσε το εξωτερικό της Αγίας Οικίας με λευκό μάρμαρο, στο οποίο σμίλεψε ανάγλυφα και αγαλματίδια στα ανοίγματα μεταξύ του μαρμάρου και των στύλων. Μικρό μέρος αυτής της γλυπτικής ήταν έργο του Σανσοβίνο: το μεγαλύτερο μέρος φιλοτεχνήθηκε από τον Ραφφαέλλο ντα Μοντελούπο, τον Νικκολό Τριμπόλο και άλλους εκ των βοηθών και μαθητών του Σανσοβίνο. Μολονότι η γενική εμφάνιση είναι πλούσια και μεγαλόπρεπη, τα επιμέρους γλυπτά είναι χωρίς πρωτοτυπία και αδύναμα, με εκείνα που φιλοτέχνησε πρώτα ο ίδιος ο Σανσοβίνο να είναι τα καλύτερα.

Εικόνες έργων του

Παραπομπές

Πηγές
 Huntley, George Haydn: Andrea Sansovino, sculptor and architect of the Italian Renaissance, 1971, ISBN 0-8371-5609-2
 Vasari, Giorgio: Βίοι

Ιταλοί γλύπτες