Βασίλειος της Νάπολης

Ο Βασίλειος ήταν βυζαντινός αξιωματούχος, πρωτοσπαθάριος, δουξ της Νάπολης και δουξ Καμπανίας, άκμασε τον 7ο αιώνα.

Η μόνη πρώιμη μεσαιωνική ιστορική πηγή που αναφέρεται στον Βασίλειο είναι το Χρονικό των Δούκων του Μπενεβέντο, του Σαλέρνο, της Κάπουας και της Νάπολης. Σε αυτό, ονομάζεται Δούξ της Νάπολης, ο οποίος ανέβηκε σε αυτή τη θέση από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Κωνστα Β΄ , έμεινε σε αυτή την θέση για πέντε χρόνια από το 661 έως το 666.

Σύμφωνα με τους σύγχρονους ιστορικούς, οι οποίοι χρησιμοποίησαν στην έρευνά τους άλλες πηγές που κάλυπταν την ιστορία της Ιταλικής χερσονήσου στα μέσα του 7ου αιώνα, ο Βασίλειος πιθανότατα ήταν ντόπιος, γεννημένος στην Νάποληκαι μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 660 υπηρετούσε στον βυζαντινό στρατό. Εκείνη την εποχή, η επικράτεια της Καμπανίας, της οποίας η μεγαλύτερη πόλη ήταν η Νάπολη, δέχτηκε επίθεση επανειλημμένα από τους Λομβαρδούς Δούκες του Μπενεβέντο. Αυτή η συνεχής απειλή το 661 ανάγκασε την πόλη να μεταβιβάσει όλη τη διαχείριση της στα χέρια ενός στρατιωτικού. Ένα τέτοιο άτομο αποδείχθηκεο  Βασίλειος, ως τότε ήταν, ίσως, ο στρατιωτικός κυβερνήτης της Νάπολης. Πριν από αυτό (περίπου από την εποχή της καταστολής της εξέγερσης του John Compsin το 618) η πόλη ήταν υπό τον έλεγχο των τοπικών επισκόπων. Στα έργα ιστορικών της σύγχρονης εποχής, αναφέρονται αρκετά άτομα, τον 6ο-7ο αιώνα, όπου φέρονται να κατέχουν τη θέση του Δούκα της Νάπολης. Ωστόσο, οι σύγχρονοι μεσαιωνικοί θεωρούν ότι η Βασίλειος είναι το πρώτο άτομο που είχε επίσημα έναν τέτοιο τίτλο. Παλαιότεροι αξιωματούχοι (όπως ο Μαυρέντιος, ο Gudescalc και ο Γκουντουίνος) ήταν είτε δουξ  είτε στρατηγοί της Καμπανίας .

Η πρώτη αναφορά του Βασιλείου ως Δούκα της Νάπολης χρονολογείται στην περίοδο όχι αργότερα από τις 31 Αυγούστου 661. Το 663, οι αλλαγές στη διοίκηση της Νάπολης εγκρίθηκαν προσωπικά από τον αυτοκράτορα Κωνστα Β΄. Στην «Ιστορία των Λομβαρδών» του Πολ Ντίκον και του «Liber Pontificalis» αναφέρεται ότι ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, ο οποίος τότε διεξήγαγε πόλεμο με τον βασιλιά της Λομβαρδίας Γκρίμοαλντ ήταν ο πρώτος των ανατολικών αυτοκρατόρων που επισκέφτηκαν τη Ιταλική χερσόνησο. Ο Κωνστας Β΄ ήρθε στη Νάπολη δύο φορές: την πρώτη φορά στην αρχή του ταξιδιού, τη δεύτερη φορά στο δρόμο για τη Σικελία, μετά την επίσκεψή του στη Ρώμη. Ενώ στη Νάπολη, ο αυτοκράτορας αναδιοργάνωσε το σύστημα διαχείρισης των βυζαντινών περιοχών στην Καμπανία. διόρισε τον Βασίλειο ως ηγέτη αυτών των εδαφών, μεταφέροντας υπό την κυριαρχία του όχι μόνο τη Νάπολη και τα περίχωρα της, αλλά και τις πόλεις Κούμα , Αμάλφι, Γκαέτα,Σορέντο και αρκετές άλλες. Διοικητικά, το Δουκάτο της Νάπολης υπήχθη στο Εξαρχάτο της Ραβέννας, του οποίου ο κυβερνήτης ήταν ο εκπρόσωπος του βυζαντινού αυτοκράτορα στην Ιταλία.

Δεν υπάρχουν στοιχεία για τη θητεία του Βασιλείου σε μεσαιωνικές πηγές. Δεν έχει καν αναφερθεί αν πολέμησε το 663 στη Μάχη του Φόρινου, η οποία ήταν ανεπιτυχής για τους Βυζαντινούς, αν και οι πηγές αναφέρουν τη συμμετοχή στρατευμάτων από τη Νάπολη. Υποτίθεται ότι παρόλο που, μετά από εντολή του Κωνστα Β, ο Βασίλειος έπρεπε να συντονίζει όλες τις ενέργειές του με τον Έξαρχο της Ραβέννας Θεόδωρο, στην πραγματικότητα ο δούκας είχε πολύ μεγάλη ανεξαρτησία στη διαχείριση των εδαφών που του είχαν ανατεθεί.

Είναι γνωστό ότι από τη δεκαετία του 660 τα νομίσματα που παράγονται στο δουκάτο περιέχουν το πορτρέτο του βυζαντινού αυτοκράτορα και επιγραφές στα λατινικά και στα ελληνικά. Πιθανότατα, ο αυτοκράτορας Κωνστας Β' έδωσε την άδεια στον Βασίλειο για την κοπή αυτών των νομισμάτων. Έτσι, η Νάπολη έγινε μία από τις τρεις ιταλικές πόλεις (μαζί με τη Ραβέννα και τη Ρώμη), οι οποίες έλαβαν το δικαίωμα από τους αυτοκράτορες του Βυζαντίου να φτιάξουν τα δικά τους νομίσματα. Η κατάσταση αυτή στην Νάπολης υπήρχε μέχρι το 1870.

Ο Βασίλειος πέθανε το 666. Υποτίθεται ότι μετά τον θάνατό του, οι ίδιοι οι Ναπολιτάνοιί ευγενείς επέλεξαν από τις τάξεις τους έναν νέο δούκα, τον Θεοφυλάκτο Α, και ο αυτοκράτορας αργότερα ενέκρινε  αυτήν την επιλογή.

Παραπομπές

Πηγές 
 
 
 

Βυζαντινοί διοικητές της Νάπολης
Βυζαντινοί δούκες
Βυζαντινοί στρατηγοί
Βυζαντινοί του 7ου αιώνα
Δούκες της Νάπολης