Ελεύθερνα Ρεθύμνου

Η Ελεύθερνα (μέχρι το 1933 Αναχουρδομέτοχα) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητος του Δήμου Ρεθύμνης στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Βρίσκεται 24 χλμ. ανατολικά από το Ρέθυμνο, σε υψόμετρο 370 μ. στις βόρειες υπώρειες του Ψηλορείτη. Πήρε το όνομά του από την αρχαία πόλη Ελεύθερνα. Απέχει πέντε χιλιόμετρα από τη Μονή Αρκαδίου. Είναι χαρακτηρισμένη ήδη από το 1972 ως “τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους” και ως προστατευόμενος αρχαιολογικός χώρος.

Ιστορία 
Το χωριό αναφέρεται για πρώτη φορά στην απογραφή του 1881, ως Αναχούρδω Μετόχια, στον δήμο Μαργαριτών. Το χωριό σύμφωνα με την απογραφή έχει αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, 181 κατοίκους. Το 1900 αναφέρεται ως Αναχουρδομέτοχα στον δήμο Ελευθεραιών (Μαργαριτών), με 234 κατοίκους. Στην απογραφή του 1920 αναφέρονται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου. Αρχικά εντάχθηκε στην κοινότητα Πρινέ, αλλά το 1930 ορίστηκε έδρα ομώνυμης κοινότητας η οποία διατηρήθηκε μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, οπότε και προσαρτήθηκε στον Δήμο Αρκαδίου. Με το σχέδιο Καλλικράτης προσαρτήθηκε στον δήμο Ρεθύμνης.

Δείτε: Κοινότητα Ελευθέρνης

Δημογραφία 
Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Αξιοθέατα 
Κοντά στο χωριό βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας πόλης Ελεύθερνα, από την οποία πήρε το όνομά του το χωριό. Ο αρχαιολογικός χώρος έγινε επισκέψιμος για το κοινό το 2008, ενώ η ανασκαφή συνεχίζεται και σημαντικά ευρήματα διαρκώς έρχονται στο φως ,
Τον Ιανουάριο του 2011 το σχέδιο κατασκευής Αρχαιολογικού Μουσείου στην Ελεύθερνα βάσει μελέτης του αρχαιολόγου Νίκου Σταμπολίδη έλαβε ομόφωνη έγκριση από τη Διεύθυνση Μουσείων Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού. Προβλέπεται η κατασκευή πολυχώρου αποθηκών και προβολής των εκθεμάτων με συνολικό εμβαδόν 1630 τ.μ., εκ των οποίων περίπου τα 900 θα είναι ο όροφος εκθεμάτων με αίθριο, ενώ τα 730 υπόγειο-αποθήκες.. Το μουσείο κατασκευάστηκε σύμφωνα με τα σχέδια και εγκαινιάστηκε στις 19 Ιουνίου 2016

Επίσης κοντά στο χωριό βρίσκονται τα ερείπια του μονόχωρου ναού της Αγίας Άννας, με σπαράγματα αγιογραφιών στους τοίχους. H οικία του Πέτρου Μαρκαντωνάκη έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Πρόκειται για τυπικό δείγμα τοπικής λαϊκής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα στην Κρήτη με καταβολές στην παράδοση της Βενετοκρατίας.

Παραπομπές 

Χωριά του νομού Ρεθύμνης
Δήμος Ρεθύμνης