Βασιλική Σουηδική Όπερα

Η Βασιλική Σουηδική Όπερα (Σουηδικά: Kungliga Operan) είναι ένα συγκρότημα κτηρίων Όπερας και Μπαλέτου με έδρα τη Στοκχόλμη της Σουηδίας.

Τοποθεσία και περιβάλλον 
Το κτίριο είναι στο κέντρο της Στοκχόλμης, στο Δήμο Νόρρμαλ, και στα ανατολικά της Πλατείας Γουσταύος Αδόλφος, απέναντι από το πρώην Παλάτι του Εστεμμένου Πρίγκιπα του θρόνου, και τωρινό Υπουργείο Εξωτερικών. Βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του ποταμού Νόρρστρομ και συνδέεται με το Βασιλικό Παλάτι μέσω της γέφυρας Νόρρμπρο.

Περαιτέρω ιστορικά αλλά και αρχιτεκτονικά σημαντικά κτίρια στη γειτονιά είναι το Παλάτι Σάγκερ, η επίσημη κατοικία του πρωθυπουργού της Σουηδίας και το κτίριο του Κοινοβουλίου.

Ιστορία 
Η Όπερα ιδρύθηκε από τον βασιλιά Γουσταύο Γ’. Στις 18 Ιανουαρίου 1773, έλαβε χώρα η πρώτη της παράσταση, με τον τίτλο «Thetis and Phelée» και με πρωταγωνιστές τον Κάρολο Στένμποργκ και την Ελισάβετ Όλιν. Αυτή ήταν η πρώτη φόρα που η όπερα παιζόταν στην Σουηδική γλώσσα.

Εντούτοις, το πρώτο Θέατρο Όπερας άνοιξε το 1782 και λειτούργησε μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Και τα δύο θέατρα ονομάζονται επίσημα «Βασιλική Όπερα» (Ωστόσο οι όροι «Γουσταύια Όπερα» και «Οσκάρια Όπερα», ή η «Παλαιά» και η «Νέα» Όπερα χρησιμοποιούνται όταν απαιτείται διευκρίνιση ανάμεσα στα 2 κτήρια).

Η Γουσταύια Όπερα 

Η αρχική Όπερα της Στοκχόλμης, ήταν έργο του αρχιτέκτονα Κάρολου Φρειδερίκου Άντελκραντζ και του ανατέθηκε από τον βασιλιά Γουσταύο Γ’, ο οποίος ήταν ισχυρός υποστηρικτής και μεγάλος προστάτης των τεχνών. Η Σουηδική Όπερα είχε αρχικά εγκατασταθεί στη Μπόλσεουτ, αλλά υπήρχε ανάγκη να διαχωριστεί από το θέατρο και να δημιουργηθούν ξεχωριστά κτίρια. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1775 και το θέατρο εγκαινιάστηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1782 με μια παράσταση από τον Γερμανό συνθέτη Γιόχαν Γκότλιμπ Νάουμαν με την σύνθεση του «Cora och Alonzo» (Η Κόρα και ο Αλόνζο). Ήταν επίσης το μέρος για δημόσιους χορούς μεταμφιεσμένων, εκδηλώσεις εμπνευσμένες από τους περίφημους χορούς της όπερας στο Παρίσι, η οποία ήταν ανοιχτή σε όσους φορούσαν μάσκα και ήταν κάπως φημισμένοι.

Το κτίριο ήταν πολύ επιβλητικό με το κέντρο της κορινθιακής τετραστυλικής στοάς να στηρίζει τέσσερα αγάλματα και να επικαλύπτεται από το βασιλικό στέμμα. Η αίθουσα τεσσάρων επιπέδων είχε οβάλ σχήμα, είχε εξαιρετική ακουστική και οπτική θέα. Το πολυτελές φουαγιέ περιείχε νεοκλασικά μενταγιόν και κολώνες.

Σε αυτό το φουαγιέ στις 16 Μαρτίου 1792, κατά την διάρκεια ενός χορού μεταμφιεσμένων, ο βασιλιάς Γουσταύος Γ' πυροβολήθηκε από τον Ιάκωβο Ιωάννη Άνκαρστρομ και πέθανε 13 ημέρες αργότερα. (Αυτός ο φόνος, ενέπνευσε τις όπερες «Γουσταύος Γ’» του Ντανιέλ Φρανσουά Εσπρί Ωμπέρ και την όπερα του Βέρντι με τον τίτλο «Χορός Μεταμφιεσμένων».) Μετά τη δολοφονία του μονάρχη, η όπερα έκλεισε μέχρι την 1η Νοεμβρίου 1792. Όταν άνοιξε ξανά, ορισμένοι θεωρήθηκαν αυτό το γεγονός αποτροπιαστικό. Ο γιος του Γουσταύου Γ’, ο βασιλιάς Γουσταύος Δ’ Αδόλφος της Σουηδίας, δεν αγαπούσε την Όπερα, πιθανώς λόγω της δολοφονίας του πατέρα του, και δεν του άρεσε το γεγονός ότι η σκηνή της δολοφονίας του πατέρα του χρησιμοποιήθηκε ως τόπος διασκέδασης και αναψυχής. Λίγο αργότερα, ένα ανούσιο έργο που εκτελέστηκε για χάρη της βασίλισσας Φρειδερίκης του Μπάντεν το 1806, έγινε η αίτια να κλείσει ξανά. Έμεινε κλειστό μέχρι το 1809 που ο βασιλιάς εκθρονίστηκε. Ωστόσο σε πλήρη λειτουργία και οργάνωση ήρθε ξανά τον Μάιο του 1812.

Η Οσκάρια Όπερα 
Η παλιά όπερα κατεδαφίστηκε το 1892 για να δώσει τη θέση της στην κατασκευή μιας νέας Όπερας που σχεδίασε ο Άξελ Τζόχαν Άντερμπεργκ, η οποία ολοκληρώθηκε επτά χρόνια αργότερα και εγκαινιάστηκε από τον Βασιλιά Όσκαρ Β΄ με μια παραγωγή σουηδικής όπερας (η παράδοση αυτή έχει εδραιωθεί αρκετά σταθερά κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα), την όπερα «Estrella de Soria» του Φραντς Μπέρβαλντ.

Το νέο σπίτι είχε τα γράμματα Κουνγκλ και είχε το όνομα «Teatern», κυριολεκτικά δηλαδή «Βασιλικό Θέατρο» (το οποίο έκανε το βασιλικό Δραματικό Θέατρο που ιδρύθηκε αργότερα να προσθέσει τη διάκριση «δραματικό» στο όνομα του). Το κτίριο ονομάζεται τώρα απλά «Operan» (Όπερα), γραμμένο με χρυσά γράμματα πάνω από τη μεσαία καμάρα στην μπροστινή πρόσοψη. Πρόκειται για ένα μεγαλοπρεπές νεοκλασικό κτίριο με ένα υπέροχο χρυσό φουαγιέ (Guldfoajén) και μια κομψή μαρμάρινη μεγάλη σκάλα που οδηγεί σε μια αίθουσα τριών επιπέδων κάπως μικρότερη από το παλιό θέατρο. Σήμερα έχει 1.200 θέσεις. Οι περισσότερες παραγωγές τραγουδούν τώρα στην πρωτότυπη γλώσσα (με σουηδικούς υπότιτλους), με λίγες μόνο στα σουηδικά.

Η Βασιλική Σουηδική Οικογένεια του Βασιλιά Κάρολου ΙΣΤ’ Γουσταύου διατηρεί το Βασιλικό θεωρείο δεσμευμένο, που βρίσκεται στην πρώτη βαθμίδα στο αμφιθέατρο πάνω από το ορχήστρα.

Μπάντα, καλλιτέχνες και καλλιτεχνική ηγεσία 
Διάσημοι τραγουδιστές που έχουν συμμετάσχει συνολικα στο Θέατρο Όπερας περιλαμβάνουν: τον Γιούσσι Μπέρλινγκ, τον Γκόστα Γουίνμπεργκ, τον Νικολάι Γκέντα, τον Πίτερ Ματέι, την Τζένη Λίντ, την Μπίργκιτ Νίλσον, την Ελισάβετ Σόντερστρομ, Φριτς Άρλμπεργκ, Άννα Σοφία φον Όττεν, Κατερίνα Νταλάϊμαν και η Νίνα Στεμμέ.

Η ορχήστρα της Βασιλικής Σουηδικής Όπερας, χρονολογείται από το 1526. Οι βασιλικές καταγραφές οικιακής χρήσης από το 1526 αναφέρουν δώδεκα μουσικούς, συμπεριλαμβανομένων μουσικών πνευστών μουσικών οργάνων και ενός τυμπανιστή (δεν υπάρχει κανένα έγχορδο μουσικό όργανο). Κατά συνέπεια, η Βασιλική Σουηδική Ορχήστρα είναι μια από τις παλαιότερες ορχήστρες στην Ευρώπη.

Ο Άρμας Τζάρνφελτ βρισκόταν στο μουσικό προσωπικό από το 1905 και ανέλαβε να γίνει διευθυντής μεταξύ 1923-1933 και 1938-1946. Το Βασιλικό Σουηδικό Μπαλέτο, ιδρύθηκε από τον Βασιλιά Γουσταύο Γ’ της Σουηδίας το 1773.

Ο σημερινός γενικός διευθυντής της Βασιλικής Σουηδικής Όπερας είναι η Σουηδή μέτζο-σοπράνο Μπριγκίτα Σβέντεν. Αυτή τη στιγμή έχει συμβληθεί στη θέση μέχρι το 2022. Τον Νοέμβριο του 2020, η εταιρεία ανακοίνωσε το διορισμό του Μάικλ Κάβαναγκ ως του επόμενου καλλιτεχνικού διευθυντή της, το καλοκαίρι του 2021, με αρχικό συμβόλαιο 5 ετών. Ο πιο πρόσφατος διευθυντής της εταιρείας ήταν ο Λόρενς Ρενέ, ο οποίος κατείχε τη θέση από το 2012  έως το 2017. Τον Ιανουάριο του 2020, η Βασιλική Σουηδική Όπερα ανακοίνωσε το διορισμό του Άλαν Γκλίμπερτ ως του επόμενου μουσικού σκηνοθέτη, με ισχύ από την άνοιξη του 2021. Ο Γκλίμπερτ είχε την πρώτη του φιλική συμμέτοχη με την εταιρεία το 2012.

Παραπομπές

Πηγές 
 Beauvert, Thierry, Όπερες του Κόσμου, The Vendome Press, Νέα Υόρκη, 1995.ISBN 0-86565-978-8
 Zeitz, Karyl Lynn, Όπερα: ο οδηγός για τα μεγάλα σπίτια της Δυτικής Ευρώπης, Σάντα Φε, Νέο Μεξικό: Εκδόσεις John Muir, 1991.ISBN 0-945465-81-5
 Georg Nordensvan, "Svensk teater och svenska skådespelare". (Σουηδικά)

Εξωτερικές συνδέσεις 

Έντβαρντ Αρμάς Τζάρνφελτ  
Φωτογραφίες της Βασιλικής Σουηδικής Ορχήστρας
Λόρενς Ρενέ
Opera News 

Στοκχόλμη
Αίθουσες συναυλιών στη Σουηδία