Γ-υδροξυβουτυρικό οξύ

Το γάμμα-υδροξυβουτυρικό οξύ ή γ-υδροξυβουτυρικό οξύ (GHB), επίσης γνωστή και ως 4-υδροξυβουτανοϊκό οξύ, είναι φυσικός νευροδιαβιβαστής και ψυχοτρόπος ουσίας. Είναι πρόδρομος του GABA, του γλουταμινικού οξέος και της γλυκίνης σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου. Δρα στο υποδοχέα GHB και είναι ασθενής αγωνιστής των GABAB υποδοχέων. Το GHB έχει χρησιμοποιηθεί στην ιατρική ως γενικό αναισθητικό και ως θεραπεία για την καταπληξία, τη ναρκοληψία και τον αλκοολισμό. Χρησιμοποιείται επίσης παράνομα ως τοξίνη, ως βελτιωτικό αθλητικής απόδοσης, ως χάπι βιασμού και ως ψυχαγωγικό ναρκωτικό.

Χρησιμοποιείται συνήθως με τη μορφή άλατος, όπως γ-υδροξυβουτυρικό νάτριο (NaGHB, οξυβικού νάτριο ή Xyrem) ή γ-υδροξυβουτυρικό κάλιο (KGHB, οξυβικού κάλιο). Το GHB παράγεται επίσης ως αποτέλεσμα ζύμωσης και βρίσκεται σε μικρές ποσότητες σε μερικές μπύρες και κρασιά, βόειο κρέας και μικρά εσπεριδοειδή. 

Η ανεπάρκεια ηλεκτρικής ημι-αλδεϋδικής αφυδρογονάσης είναι μια ασθένεια που προκαλεί τη συσσώρευση του GHB στο αίμα.

Ιατρική χρήση 
Οι μόνες κοινές ιατρικές χρήσεις για το GHB σήμερα είναι στη θεραπεία της ναρκοληψίας  και, πιο σπάνια, του αλκοολισμού,   αν και η χρήση του για τον αλκοολισμό δεν υποστηρίζεται από στοιχεία από τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές .  Μερικές φορές χρησιμοποιείται εκτός ετικέτας για τη θεραπεία της ινομυαλγίας .   Το GHB είναι το δραστικό συστατικό του συνταγογραφούμενου φαρμάκου οξυβουτικό νάτριο (Xyrem). Το οξυβουτικό νάτριο έχει εγκριθεί από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων για τη θεραπεία της καταπληξίας που σχετίζεται με τη ναρκοληψία  και την υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας (EDS) που σχετίζεται με τη ναρκοληψία. 

Το GHB έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει αξιόπιστα τον ύπνο αργών κυμάτων    και μειώνει την τάση για ύπνο REM σε τροποποιημένες δοκιμές καθυστέρησης ύπνου.

Ψυχαγωγική χρήση 

Το GHB είναι κατασταλτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος που χρησιμοποιείται για τοξίκωση.  Έχει πολλά ονόματα. Τα αποτελέσματά της έχουν περιγραφεί ανεκδοτικά ως συγκρίσιμα με τη χρήση αιθανόλης (αλκοόλης) και MDMA, όπως ευφορία, αποφλοίωση, αυξημένη λίμπιντο και καταστάσεις εμπαθογένεσης . Μια ανασκόπηση που συνέκρινε την αιθανόλη με το GHB κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι κίνδυνοι των δύο φαρμάκων ήταν παρόμοιοι . Σε υψηλότερες δόσεις, το GHB μπορεί να προκαλέσει ναυτία, ζάλη, υπνηλία, διέγερση, διαταραχές της όρασης, καταστολή της αναπνοής, αμνησία, απώλεια αισθήσεων και θάνατο. Μία πιθανή αιτία θανάτου από την κατανάλωση GHB είναι η τοξικότητα από πολλά φάρμακα. Η συγχορήγηση με άλλα κατασταλτικά του ΚΝΣ όπως το αλκοόλ ή οι βενζοδιαζεπίνες μπορεί να οδηγήσει σε ένα πρόσθετο αποτέλεσμα (ενίσχυση), καθώς όλα συνδέονται με θέσεις υποδοχέα γάμμα-αμινοβουτυρικού οξέος (ή "GABA"). Τα αποτελέσματα του GHB μπορούν να διαρκέσουν από 1,5 έως 4 ώρες ή περισσότερο εάν έχουν καταναλωθεί μεγάλες δόσεις.  Η κατανάλωση GHB με αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει αναπνευστική ανακοπή και έμετο σε συνδυασμό με βαθύ ύπνο, κάτι που μπορεί να συμβάλει σε θανατηφόρο έκβαση.  

Ψυχαγωγικές δόσεις 1-2 γραμμαρίων γενικά παρέχουν αίσθηση ευφορίας και μεγαλύτερες δόσεις δημιουργούν επιβλαβή αποτελέσματα, όπως μειωμένη κινητική λειτουργία και υπνηλία.  Το άλας νατρίου του GHB έχει αλμυρή γεύση.  Έχουν επίσης αναφερθεί και άλλες μορφές άλατος όπως το ασβέστιο GHB και το μαγνήσιο GHB,  αλλά το άλας νατρίου είναι μακράν το πιο κοινό.

Το GHB μπορεί να κατασκευαστεί με λίγη γνώση της χημείας, καθώς περιλαμβάνει την ανάμιξη των δύο προδρόμων του, της γ-βουτυρολακτόνης και ενός υδροξειδίου αλκαλίου όπως το υδροξείδιο του νατρίου, για το σχηματισμό του άλατος GHB. Λόγω της ευκολίας κατασκευής και της διαθεσιμότητας των προδρόμων της, δεν παράγεται συνήθως σε παράνομα εργαστήρια όπως άλλα συνθετικά ναρκωτικά, αλλά σε ιδιωτικές κατοικίες από παραγωγούς χαμηλού επιπέδου.

Το GHB είναι "άχρωμο και άοσμο".

Χρήση σε πάρτι 
Το GHB έχει χρησιμοποιηθεί ως ναρκωτικό του κλαμπ, πιθανότατα αρχίζοντας τη δεκαετία του 1990, καθώς μικρές δόσεις GHB μπορούν να προκαλέσουν ευφορία και πιστεύεται ότι είναι αφροδισιακά.   Οι αργκό όροι για το GHB περιλαμβάνουν υγρή έκσταση, γλειφιτζούρια, υγρό Χ ή υγρό Ε λόγω της τάσης του να παράγει ευφορία και κοινωνικότητα και τη χρήση του σε χορευτικά πάρτι. 

Μέχρι το 2009, αυτή η χρήση είχε μειωθεί, πιθανώς λόγω των προσπαθειών για τον έλεγχο της διανομής του GHB και των αναλόγων του, ή λόγω του στενού εύρους δοσολογίας και των παρενεργειών όπως σύγχυση, ζάλη, θολή όραση, εξάψεις, έντονη εφίδρωση, έμετος και απώλεια συνείδησης σε υπερβολική δόση.  Η πτωτική τάση ήταν ακόμη εμφανής το 2012.

Αθλητισμός 
Μερικοί αθλητές έχουν χρησιμοποιήσει το GHB ή τα ανάλογα του επειδή διατίθενται στο εμπόριο ως αναβολικοί παράγοντες, αν και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυξάνει το μυ ή βελτιώνει την απόδοση.

Χρήση ως χάπι βιασμού 

Το GHB έγινε γνωστό στο ευρύ κοινό ως χάπι βιασμού μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990.    Το GHB είναι άχρωμο και άοσμο και έχει χαρακτηριστεί ως «πολύ εύκολο να προστεθεί στα ποτά».  Όταν καταναλώνεται, το θύμα θα αισθανθεί γρήγορα υπνηλία και μπορεί να χάσει τις αισθήσεις του. Κατά την ανάρρωση μπορεί να υπάρχει μειωμένη ικανότητα ανάκλησης γεγονότων που έχουν συμβεί κατά την περίοδο δηλητηρίασης. Σε αυτές τις καταστάσεις είναι συχνά δύσκολη η απόδειξη και ο προσδιορισμός του δράστη του βιασμού.  

Είναι επίσης δύσκολο να προσδιοριστεί πόσο συχνά χρησιμοποιείται το GHB για τη διευκόλυνση του βιασμού, καθώς είναι δύσκολο να εντοπιστεί σε δείγμα ούρων μετά από μια μέρα και πολλά θύματα μπορεί να ανακαλέσουν τον βιασμό μόνο μετά από καιρό. Ωστόσο, μια μελέτη του 2006 πρότεινε ότι «δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδεικνύουν εκτεταμένη χρήση χαπιών βιασμού» στο Ηνωμένο Βασίλειο, και ότι σε λιγότερο από το 2% των περιπτώσεων εμπλέκεται το GHB, ενώ στο 17% εμπλέκεται κοκαΐνη,   και έρευνα στις Κάτω Χώρες που δημοσιεύθηκε το 2010 διαπίστωσε ότι το ποσοστό βιασμού που σχετίζεται με ναρκωτικά όπου χρησιμοποιήθηκε το GHB φαίνεται ότι υπερεκτιμήθηκε πολύ από τα μέσα ενημέρωσης.   

Υπήρξαν πολλές περιπτώσεις υψηλού προφίλ χρήσης GHB ως χάπι βιασμού που έλαβαν εθνική προσοχή στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στις αρχές του 1999, ένα 15χρονο κορίτσι, η Σαμάνθα Ριντ από το Ρόκγουντ, Μίσιγκαν, πέθανε από δηλητηρίαση από το GHB. Ο θάνατος της Ριντ ενέπνευσε τη νομοθεσία με τίτλο «Νόμος Απαγόρευσης χαπιών-βιασμών Χίλορι Τ. Φαριάς και Σαμάνθα Ριντ του 2000". Αυτός είναι ο νόμος που έκανε το GHB ελεγχόμενη ουσία του Προγράμματος 1. 

Το GHB μπορεί να ανιχνευθεί στα μαλλιά.  Η εξέταση μαλλιών μπορεί να είναι χρήσιμο εργαλείο σε δικαστικές υποθέσεις ή για πληροφόρηση του ίδιου του θύματος.  Τα περισσότερα κιτ δοκιμής ούρων δοκιμάζονται μόνο για χάπια βιασμού που είναι βενζοδιαζεπίνες και το GHB δεν είναι βενζοδιαζεπίνη . Για την ανίχνευση GHB στα ούρα, το δείγμα πρέπει να ληφθεί εντός τεσσάρων ωρών από την κατάποση GHB και δεν μπορεί να ελεγχθεί στο σπίτι.

Παρενέργειες 
Στους ανθρώπους, το GHB έχει αποδειχθεί ότι μειώνει το ποσοστό αποβολής του αλκοόλ. Αυτό μπορεί να εξηγήσει την αναπνευστική ανακοπή που έχει αναφερθεί μετά από κατάποση και των δύο φαρμάκων.  Μια ανασκόπηση των λεπτομερειών 194 θανάτων που αποδόθηκαν ή σχετίζονται με το GHB για περίοδο δέκα ετών διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι προέρχονταν από αναπνευστική καταστολή που προκλήθηκε από αλληλεπίδραση με αλκοόλ ή άλλα φάρμακα.

Θάνατοι 
Μία δημοσίευση διερεύνησε 226 θανάτους που αποδόθηκαν στο GHB.  Από τους 226 θανάτους, 213 είχαν καρδιακή αναπνοή και 13 είχαν θανατηφόρα ατυχήματα. Σε 71 θανάτους (34%) δεν υπήρχαν άλλες τοξικές ουσίες. Τα μεταθάνατια επίπεδα γ-υδροξυβουτυρικού στο αίμα ήταν 18–4400 mg / L (διάμεση τιμή = 347) σε θανάτους αρνητικούς για άλλες ουσίες.

Μια αναφορά έχει δείξει ότι η υπερβολική δόση οξυβικού νατρίου μπορεί να είναι θανατηφόρα, με βάση τους θανάτους τριών ασθενών στους οποίους χορηγήθηκε το φάρμακο.  Ωστόσο, για δύο από τις τρεις περιπτώσεις, οι συγκεντρώσεις GHB μετά το θάνατο ήταν 141 και 110 mg / L, το οποίο βρίσκεται εντός του αναμενόμενου εύρους συγκεντρώσεων για το GHB μετά το θάνατο και η τρίτη περίπτωση ήταν ένας ασθενής με ιστορικό σκόπιμης υπερδοσολογίας με φάρμακα.  Η τοξικότητα του GHB υπήρξε ζήτημα σε ποινικές δίκες, όπως και στο θάνατο της Φελίσια Τανγκ, όπου η υπεράσπιση ισχυρίστηκε ότι ο θάνατος οφειλόταν στο GHB, όχι σε φόνο.

Το GHB παράγεται στο σώμα σε πολύ μικρές ποσότητες και τα επίπεδα στο αίμα μπορεί να ανέβουν μετά το θάνατο σε επίπεδα που κυμαίνονται σε 30–50 χλστγρ / λίτρο.  Επίπεδα υψηλότερα από αυτό βρίσκονται στους θανάτους GHB. Τα επίπεδα χαμηλότερα από αυτό μπορεί να οφείλονται στο GHB ή σε μεταγενέστερες ενδογενείς αυξήσεις.

Νευροτοξικότητα 
Σε πολλές μελέτες, το GHB έχει βρεθεί ότι επηρεάζει τη χωρική μνήμη, τη μνήμη εργασίας, τη μάθηση και τη μνήμη σε αρουραίους με χρόνια χορήγηση.    Αυτές οι επιδράσεις σχετίζονται με μειωμένη έκφραση του υποδοχέα NMDA στον εγκεφαλικό φλοιό και πιθανώς και σε άλλες περιοχές.  Επιπλέον, η νευροτοξικότητα φαίνεται να προκαλείται από οξειδωτικό στρες .

Εθισμός 
Παρόλο που έχουν αναφερθεί θάνατοι λόγω απόσυρσης από GHB, οι αναφορές είναι ασαφείς και απαιτείται περαιτέρω έρευνα.  Ένα κοινό πρόβλημα είναι ότι το GHB δεν αφήνει ίχνη στο σώμα μετά από σύντομο χρονικό διάστημα, περιπλέκοντας τη διάγνωση και την έρευνα.  Ο εθισμός εμφανίζεται όταν η επαναλαμβανόμενη χρήση διαταράσσει την κανονική ισορροπία των εγκεφαλικών κυκλωμάτων που ελέγχουν τις ανταμοιβές, τη μνήμη και τη γνώση, οδηγώντας τελικά σε καταναγκαστική λήψη ναρκωτικών.  

Οι αρουραίοι που αναγκάζονταν να καταναλώνουν μαζικές δόσεις GHB προτιμούν κατά διαστήματα το διάλυμα GHB από το νερό, αλλά, μετά από πειράματα σε αρουραίους, σημειώθηκε ότι «κανένας αρουραίος δεν έδειξε κανένα σημάδι απόσυρσης όταν το GHB τελικά απομακρύνθηκε στο τέλος της περιόδου των 20 εβδομάδων» ή κατά τη διάρκεια περιόδων εθελοντικής αποχής.

Απόσυρση 
Το GHB έχει επίσης συσχετιστεί με στερητικό σύνδρομο το οποίο περιλαμβάνει αϋπνία, άγχος και τρόμο που συνήθως υποχωρεί εντός τριών με 21 ημερών.    Το σύνδρομο απόσυρσης μπορεί να είναι σοβαρό παράγοντας οξύ παραλήρημα και μπορεί να απαιτήσει νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας για τη διαχείριση.  Η διαχείριση της εξάρτησης από GHB περιλαμβάνει την εξέταση της ηλικίας του ατόμου, των συννοσηροτήτων και των φαρμακολογικών οδών του GHB.  Η βασική αγωγή για σοβαρή απόσυρση είναι η υποστηρικτική φροντίδα και οι βενζοδιαζεπίνες για τον έλεγχο του οξέος παραληρήματος, αλλά συχνά απαιτούνται μεγαλύτερες δόσεις σε σύγκριση με το οξύ παραλήρημα άλλων αιτιών (π.χ.> 100 mg / d διαζεπάμης ). Η βακλοφαίνη έχει προταθεί ως εναλλακτική ή συμπληρωματική αγωγή στις βενζοδιαζεπίνες με βάση ανεκδοτικά στοιχεία και ορισμένα δεδομένα ζώων.  Ωστόσο, υπάρχει λιγότερη εμπειρία με τη χρήση βακλοφαίνης για την απόσυρση από GHB και απαιτείται πρόσθετη έρευνα στον άνθρωπο. Το βακλοφαίνη προτάθηκε για πρώτη φορά ως συμπλήρωμα επειδή οι βενζοδιαζεπίνες δεν επηρεάζουν τους υποδοχείς GABA Β και συνεπώς δεν έχουν διασταυρούμενη ανοχή με το GHB ενώ η βακλοφαίνη, το οποίο λειτουργεί μέσω των υποδοχέων GABA B, είναι ανθεκτικό με το GHB και μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό στην ανακούφιση των αποτελεσμάτων απόσυρσης GHB.

Υπερβολική δόση 
Η υπερδοσολογία του GHB μπορεί μερικές φορές να είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί λόγω των πολλαπλών επιδράσεών της στο σώμα.    Το γ-υδροξυβουτυρικό τείνει να προκαλεί ταχεία απώλεια αισθήσεων σε δόσεις άνω των 3500 mg, με εφάπαξ δόσεις άνω των 7000 mg που προκαλούν συχνά απειλητική για τη ζωή αναπνευστική καταστολή και υψηλότερες δόσεις προκαλούν βραδυκαρδία και καρδιακή ανακοπή . Άλλες παρενέργειες περιλαμβάνουν σπασμούς (ειδικά όταν συνδυάζονται με διεγερτικά ) και ναυτία / έμετο (ειδικά όταν συνδυάζονται με αλκοόλ). 

Το GHB μπορεί να ποσοτικοποιηθεί σε αίμα ή πλάσμα για να επιβεβαιώσει τη διάγνωση δηλητηρίασης σε νοσοκομειακούς ασθενείς,  για να αποδείξει ότι υπάρχει μειωμένη ικανότητα για οδήγηση ή για να βοηθήσει σε μια ιατροδικαστική έρευνα σε φαρμακευτικό επίπεδο. Οι συγκεντρώσεις GHB στο αίμα ή στο πλάσμα συνήθως κυμαίνονται από 50-250 mg / L σε άτομα που λαμβάνουν το φάρμακο θεραπευτικά (κατά τη διάρκεια της γενικής αναισθησίας), 30-100 mg / L σε όσους συνελήφθησαν για μειωμένη οδήγηση, 50–500 mg / L σε μεθυσμένους ασθενείς και 100-1000 mg / L σε θύματα θανατηφόρας υπερδοσολογίας. Τα ούρα είναι συχνά το προτιμώμενο δείγμα για σκοπούς ρουτίνας παρακολούθησης κατάχρησης ναρκωτικών. Τόσο η γ-βουτυρολακτόνη (GBL) όσο και η 1,4-βουτανοδιόλη μετατρέπονται σε GHB στο σώμα.

Ενδογενής παραγωγή 
Τα κύτταρα παράγουν γ-υδροξυβουτυρικό με αναγωγή της ηλεκτρικής ημιαλδεΰδης μέσω της ηλεκτρικής αναγωγάσης της ημιαλδεΰδης (SSR). Αυτό το ένζυμο φαίνεται να επάγεται από επίπεδα cAMP,  σημαίνει ουσίες που αυξάνουν το cAMP, όπως η φορσκολίνη και η βινποκετίνη, μπορεί να αυξήσουν τη σύνθεση και την απελευθέρωση της GHB. Αντιστρόφως, η ενδογενής παραγωγή GHB σε εκείνους που λαμβάνουν βαλπροϊκό οξύ θα αναστέλλεται μέσω αναστολής της μετατροπής από ημιαλδεϋδη ηλεκτρικού οξέος σε GHB.  Άτομα με τη διαταραχή γνωστή ως ανεπάρκεια ηλεκτρικής αφυδρογονάσης σεμιλδεΰδης, επίσης γνωστή ως γ-υδροξυβουτυρική οξυουρία, έχουν αυξημένα επίπεδα GHB στα ούρα, στο πλάσμα του αίματος και στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό . 

Η ακριβής λειτουργία του GHB στο σώμα δεν είναι σαφής. Είναι γνωστό, ωστόσο, ότι ο εγκέφαλος εκφράζει μεγάλο αριθμό υποδοχέων που ενεργοποιούνται από το GHB.  Αυτοί οι υποδοχείς είναι διεγερτικοί, ωστόσο, και επομένως δεν είναι υπεύθυνοι για τα ηρεμιστικά αποτελέσματα του GHB. Έχει αποδειχθεί ότι αυξάνουν τον κύριο διεγερτικό νευροδιαβιβαστή, το γλουταμικό .  Τα αντιψυχωσικά βενζαμίδης - αμισουλπρίδη, νεμοναπρίδη, κ.λπ. - έχει αποδειχθεί ότι συνδέονται με αυτούς τους ενεργοποιημένους από GHB υποδοχείς in vivo.  Άλλα αντιψυχωσικά δοκιμάστηκαν και δεν βρέθηκε να έχουν συγγένεια για αυτόν τον υποδοχέα.

Το GHB είναι πρόδρομος του GABA, του γλουταμινικού και της γλυκίνης σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου. 

Παρά την αποδεδειγμένη νευροτοξικότητά του, το GHB έχει νευροπροστατευτικές ιδιότητες και έχει βρεθεί ότι προστατεύει τα κύτταρα από την υποξία .

Φυσικό υποπροϊόν ζύμωσης 
Το γ-υδροξυβουτυρικό παράγεται επίσης ως αποτέλεσμα της ζύμωσης και έτσι βρίσκεται σε μικρές ποσότητες σε μερικές μπύρες και κρασιά, ιδίως στα κρασιά φρούτων. Η ποσότητα που βρίσκεται στο κρασί είναι φαρμακολογικά ασήμαντη και δεν επαρκεί για να προκαλέσει ψυχοδραστικά αποτελέσματα.

Φαρμακολογία 
Το γ-υδροξυβουτυρικό έχει τουλάχιστον δύο ξεχωριστές θέσεις σύνδεσης στο κεντρικό νευρικό σύστημα.  Το GHB δρα ως αγωνιστής στον διεγερτικό υποδοχέα GHB   και ως ασθενής αγωνιστής στον ανασταλτικό υποδοχέα GABAB.  Το GHB είναι που προκύπτει φυσικά δρα με παρόμοιο τρόπο με ορισμένους νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο των θηλαστικών.  Το GHB πιθανότατα συντίθεται από το GABA σε GABAεργικούς νευρώνες και απελευθερώνεται όταν οι νευρώνες πυροδοτούνται. 

Το GHB έχει βρεθεί ότι ενεργοποιεί τους οξυτοκινονεργικούς νευρώνες στον υπεροπτικό πυρήνα . 

Εάν ληφθεί από το στόμα, το ίδιο το GABA δεν διασχίζει αποτελεσματικά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό . 

Ο ρόλος του υποδοχέα GHB στα αποτελέσματα συμπεριφοράς που προκαλούνται από το GHB είναι πιο περίπλοκος. Οι υποδοχείς GHB εκφράζονται πυκνά σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένου του φλοιού και του ιππόκαμπου, και αυτοί είναι οι υποδοχείς για τους οποίους η GHB εμφανίζει την υψηλότερη συγγένεια. Υπήρξε κάπως περιορισμένη έρευνα για τον υποδοχέα GHB. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι η ενεργοποίηση του υποδοχέα GHB σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου οδηγεί στην απελευθέρωση του γλουταμικού, του κύριου διεγερτικού νευροδιαβιβαστή.  Φάρμακα που ενεργοποιούν επιλεκτικά τον υποδοχέα GHB προκαλούν κρίσεις απουσίας σε υψηλές δόσεις, όπως και οι αγωνιστές GHB και GABA B. 

Η ενεργοποίηση τόσο του υποδοχέα GHB όσο και του GABA B είναι υπεύθυνη για το εθιστικό προφίλ του GHB. Η επίδραση του GHB στην απελευθέρωση ντοπαμίνης είναι διφασική.  Οι χαμηλές συγκεντρώσεις διεγείρουν την απελευθέρωση ντοπαμίνης μέσω του υποδοχέα GHB.  Υψηλότερες συγκεντρώσεις αναστέλλουν την απελευθέρωση ντοπαμίνης μέσω υποδοχέων GABA Β όπως και άλλοι αγωνιστές GABA Β όπως η βακλοφαίνη και η φαινιμπούτη.  Μετά από την αρχική φάση αναστολής, η απελευθέρωση ντοπαμίνης αυξάνεται στη συνέχεια μέσω του υποδοχέα GHB. Τόσο η αναστολή όσο και η αύξηση της απελευθέρωσης ντοπαμίνης από το GHB αναστέλλονται από ανταγωνιστές οπιοειδών όπως ναλοξόνη και ναλτρεξόνη . Η δυνορφίνη μπορεί να παίζει ρόλο στην αναστολή της απελευθέρωσης ντοπαμίνης μέσω υποδοχέων κάπα οπιοειδών .

Ιστορία 
Ο Αλεξάντερ Ζάιτσεφ εργάστηκε σε αυτήν την χημική οικογένεια και δημοσίευσε το έργο του το 1874.   Η πρώτη εκτεταμένη έρευνα για το GHB και τη χρήση της στον άνθρωπο πραγματοποιήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 από τον Δρ. Χένρι Λάμποριτ για χρήση στη μελέτη του νευροδιαβιβαστή GABA.    Μελετήθηκε σε σειρά χρήσεων, συμπεριλαμβανομένης της μαιευτικής χειρουργικής και κατά τον τοκετό και ως αγχολυτικό. Υπήρξαν ανέκδοτες αναφορές ότι έχει αντικαταθλιπτικά και αφροδισιακά αποτελέσματα επίσης.   Μελετήθηκε επίσης ως ενδοφλέβιος αναισθητικός παράγοντας και κυκλοφόρησε για το σκοπό αυτό από το 1964 στην Ευρώπη, αλλά δεν υιοθετήθηκε ευρέως καθώς προκάλεσε επιληπτικές κρίσεις. Από το 2006, η χρήση αυτή επιτρέπεται ακόμη στη Γαλλία και την Ιταλία, αλλά δεν χρησιμοποιείται ευρέως.   Μελετήθηκε επίσης για τη θεραπεία του εθισμού στο αλκοόλ. ενώ τα στοιχεία για αυτήν τη χρήση είναι αδύναμα,   ωστόσο το οξυβικό νάτριο διατίθεται στην αγορά για αυτήν τη χρήση στην Ιταλία. 

Το GHB και το οξυβουτικό νάτριο μελετήθηκαν επίσης για χρήση στη ναρκοληψία από τη δεκαετία του 1960 και μετά.  

Τον Μάιο του 1990, το GHB εισήχθη ως συμπλήρωμα διατροφής και διατέθηκε στο εμπόριο σε αθλητές σωματοδόμησης, για βοήθεια με τον έλεγχο του βάρους και ως βοηθητικό ύπνο, και ως «αντικατάσταση» της l-τρυπτοφάνης, η οποία αποσύρθηκε από την αγορά τον Νοέμβριο του 1989 όταν παρτίδες μολυσμένες με ίχνη ακαθαρσιών  βρέθηκε να προκαλούν σύνδρομο ηωσινοφιλίας-μυαλγίας, αν και το σύνδρομο ηωσινοφιλίας-μυαλγίας συνδέεται επίσης με υπερφόρτωση τρυπτοφάνης.  Το 2001 οι πωλήσεις συμπληρωμάτων τρυπτοφάνης επιτράπηκαν να ξαναρχίσουν και το 2005 καταργήθηκε η απαγόρευση FDA για την εισαγωγή συμπληρωμάτων τρυπτοφάνης.  Μέχρι τον Νοέμβριο του 1989, 57 κρούσματα ασθένειας που προκλήθηκε από τα συμπληρώματα GHB είχαν αναφερθεί στα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, με άτομα που είχαν λάβει έως και τρία κουταλάκια του γλυκού GHB. Σεν υπήρχαν θάνατοι, αλλά εννέα άτομα χρειάζονταν φροντίδα σε μονάδα εντατικής θεραπείας .   Η FDA εξέδωσε προειδοποίηση τον Νοέμβριο του 1990 ότι η πώληση GHB ήταν παράνομη.  Το GHB συνέχισε να κατασκευάζεται και να πωλείται παράνομα και αυτό και τα ανάλογά του υιοθετήθηκαν ως χάπια κλαμπ και χρησιμοποιήθηκαν ως ναρκωτικό βιασμού, και η DEA έκανε κατασχέσεις και η FDA επανεκδόθηκε προειδοποιήσεις αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990.   

Ταυτόχρονα, η έρευνα σχετικά με τη χρήση του GHB με τη μορφή οξυβουτικού νατρίου είχε επισημοποιηθεί, καθώς μια εταιρεία με την ονομασία Orphan Medical είχε υποβάλει μια νέα ερευνητική αίτηση για χρήση του φαρμάκου και διεξήγαγε κλινικές δοκιμές με σκοπό την απόκτηση κανονιστικής έγκρισης για χρήση για τη θεραπεία της ναρκοληψίας .    

Ένα δημοφιλές παιδικό παιχνίδι, το Bindeez (επίσης γνωστό ως Aqua Dots, στις Ηνωμένες Πολιτείες), που παράγεται από την εταιρεία Μελβούρνη Moose, απαγορεύτηκε στην Αυστραλία στις αρχές Νοεμβρίου 2007 όταν ανακαλύφθηκε ότι η 1,4-βουτανοδιόλη (1,4-B), η οποία μεταβολίζεται σε GHB, είχε αντικατασταθεί από τον μη τοξικό πλαστικοποιητή 1,5-πεντανοδιόλη στη διαδικασία κατασκευής σφαιριδίων. Τρία μικρά παιδιά νοσηλεύτηκαν ως αποτέλεσμα της κατάποσης μεγάλου αριθμού χαντρών και το παιχνίδι ανακλήθηκε.

Νομικό καθεστώς 

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το GHB τοποθετήθηκε στο Πρόγραμμα Ι του νόμου περί ελεγχόμενων ουσιών τον Μάρτιο του 2000. Ωστόσο, στο οξυβικό νάτριο υπό IND ή NDA από το FDA των ΗΠΑ, θεωρείται ουσία του Προγράμματος III, αλλά με κυρώσεις διακίνησεις Προγράμματος Ι, ένα από τα πολλά φάρμακα που αναφέρονται σε πολλά προγράμματα.  

Στις 20 Μαρτίου 2001, η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα ναρκωτικά έθεσε το GHB στον πίνακα IV της σύμβασης του 1971 για τις ψυχοτρόπες ουσίες . 

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το GHB έγινε φάρμακο κατηγορίας Γ τον Ιούνιο του 2003. Τον Οκτώβριο του 2013 η ACMD συνέστησε την αναβάθμισή της από το πρόγραμμα IV στο πρόγραμμα II σύμφωνα με τις συστάσεις του ΟΗΕ. Η έκθεσή τους κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ελάχιστη χρήση του Xyrem στο Ηνωμένο Βασίλειο σήμαινε ότι οι συνταγογράφοι θα ενοχλούσαν ελάχιστα από τον επαναπρογραμματισμό.  Αυτή η συμβουλή ακολουθήθηκε και το GHB μεταφέρθηκε στο πρόγραμμα 2 στις 7 Ιανουαρίου 2015.

Παραπομπές 

Βιασμός
Υδροξυοξέα
Νευροδιαβιβαστές
Αναισθητικά
Υπνωτικά
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις