Ντουσάνκα Σίφνιος

Η Ντουσάνκα Σίφνιος (, 15 Οκτωβρίου 1933 - 14 Οκτωβρίου 2016), επίσης γνωστή ως Ντούσκα Σίφνιος, ήταν Σέρβα μπαλαρίνα και χορογράφος, που θεωρείται μία από τις πιο διακεκριμένες και διεθνώς πιο επιτυχημένες Σέρβες μπαλαρίνες. Το αποκορύφωμα της καριέρας της ήταν στη δεκαετία του 1960, που επιτεύχθηκε μέσω της δουλειάς της με τον Μωρίς Μπεζάρ όταν ήταν μια από τις πιο δημοφιλείς μπαλαρίνες στον κόσμο.

Πρώιμος βίος και εκπαίδευση 
Γεννήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 1933 στα Σκόπια, του Βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας (τώρα πρωτεύουσα της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας). Έγινε μέλος του Εθνικού Θεάτρου στο Βελιγράδι το 1951 και το 1953 αποφοίτησε από το γυμνάσιο μπαλέτου στην τάξη της Νίνα Κιρσάνοβα. Αργότερα, διδάχθηκε επίσης από σπουδαίους χορογράφους όπως τους Λέονιντ Λαβρόβσκι, Ασάφ Μεσέρερ και Βίκτωρ Γκζόβσκι.

Καριέρα

Εθνικό Θέατρο 
Παρατηρώντας το ταλέντο της Σίφνιος, η Κιρσάνοβα την έβαλε σχεδόν αμέσως να χωρεύει μόνη (σολίστ) και σύντομα έγινε πρώτη μπαλαρίνα (πρίμα). Οι πρώτες της παραστάσεις χορογραφήθηκαν από τον Ντιμιτρίγιε Πάρλιτς και συμπεριέλαβαν την Ευρυδίκη στον θεατρικό έργο Ορφέας από τον Ιγκόρ Στραβίνσκι και την Ιουλιέτα στο Ανίκα Πρέλιτς, περιλαμβάνουν μια σειρά από παραστάσεις πρώτης κατηγορίας όπως το Σουανχίλντ (από τον Λεό Ντελίμπ), Έλα (Ο Διάβολος στο Χωριό από τον Φραν Λότκα), Λα ρεϊνέ ντε ιλέ από τον Μωρίς Θιριέ και Λε Σιλφίντε από τον Σοπέν.

Ωστόσο, οι δύο πιο επιτυχημένοι ρόλοι της αυτής της περιόδου ήταν η Γκιζέλ, από τον Άντολφ Άνταμ και ο ρόλος του κοριτσιού στο  «Το Θαυμαστό Μανταρίνι», από τον Μπέλα Μπάρτοκ, το οποίο χορογραφήθηκε από τον Πάρλιτς το 1957, ενώ το Γκιζέλ αναβιώθηκε στο Βελιγράδι από τον Λαβρόβσκι και σηματοδότησε μια καμπή στην καριέρα της Σίφνιος. Χόρεψε 177 φορές στο Εθνικό Θέατρο και έκανε μια εκτεταμένη περιοδεία στην Ευρώπη: Βενετία, Εδιμβούργο. Βιέννη, Βίζμπαντεν, Φλωρεντία, Ρώμη, Ζυρίχη, Βερολίνο και Παρίσι, με την Γκιζέλ να γίνεται μεγάλη επιτυχία στο Θέατρο Μπολσόι στη Μόσχα.

Διεθνής καριέρα 
Το 1958 μετακόμισε στο Παρίσι και έγινε μέλος της εταιρείας χορού του Μιλόραντ Μισκόβιτς και στη συνέχεια στο Μπαλέτ Εουροπίο του Λεονίντ Μασίνε στη Ρώμη το 1959.

Μπολέρο και Μπαλέτο του 20ού αιώνα 
Στη Ρώμη το 1960 παρατηρήθηκε από τον Μωρίς Μπεζάρ και έγινε μέλος τού μπαλέτου χορού του, του 20ου αιώνα και μούσα του. Ειδικά για αυτήν, ο Μπεζάρ χορογράφησε το Μπολέρο του Μωρίς Ραβέλ, το οποίο σήμερα θεωρείται αριστούργημα του σύγχρονου μπαλέτου. Έκανε πρεμιέρα στις 10 Ιανουαρίου 1961, με την Σίφνιος να χορεύει στην επιτραπέζια επιφάνεια της σκηνής, ένα πρώτο βήμα στην απλότητα του τραγουδιού, περιτριγυρισμένο από καθισμένους άνδρες, οι οποίοι, με τη σειρά τους, συμμετέχουν αργά στον χορό, προσθέτοντας πολυπλοκότητα στην δομή της ενορχήστρωσης, με αποκορύφωμα μια κλιμακτική ένωση των χορευτών πάνω στο τραπέζι. Η Σίφνιος έγινε παγκοσμίως γνωστή. Μετά από αυτή, ο ρόλος εκτελέστηκε αργότερα από τις Μάγια Πλισέτσκαγια, Σιλβί Γκιουλέ, Γκράτσια Γκαλάντε, Ανγκέλε Άλμπρεχτ και, στην ανδρική έκδοση, από τον Χόρχε Ντον.

Ως κύρια χορεύτρια της εταιρείας, περιόδευσε στην Ευρώπη (Γαλλία, Γερμανία, Πολωνία, Ιταλία, Ισπανία, Μεγάλη Βρετανία, Βέλγιο), Αφρική (Τυνησία), Ασία (Ισραήλ, Λίβανος) και Λατινική Αμερική (Μεξικό, Αργεντινή, Κούβα), εκτελώντας τους ρόλους στο Λε κουατρέ φιλ Αϊμόν του Φερνάντ Σίρεν (1961), Ματιέρ του Αλμπάν Μπεργκ (1962), Ο Γάμος (1962) και Το Φλογοπούλι (1964) του Στραβίνσκι, Συμφωνία No. 9 του Μπετόβεν (1964), Λ'αρτ ντε λα μπαρέ από τον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ (1965), Καντάτες από τον Αντόν Γουέμπερν (1966) και Αμπράζας από τον Γουέρνερ Εγκ.

Εμφανίστηκε στο τηλεοπτικό μπαλέτο Λα Μπουτίκ Φαντάσκ των Τζιοατσίνο Ροζίνι και Οτορίνο Ρεσπίγκι, σε τηλεοπτικές χορευτικές εκδόσεις του Ο Μπλε Δούναβης από τους Γιόχαν Στράους Β´ και Τα Παραμύθια του Χόφμαν του Ζακ Όφφενμπαχ (για τη βαυαρική τηλεόραση) και στην ταινία Μπολέρο.

Ύστερη καριέρα 
Η Σίφνιος ήταν ανεξάρτητη χορεύτρια από το 1970, αλλά συνέχισε να εργάζεται με το μπαλέτο του 20ού αιώνα ως φιλοξενούμενη καλλιτέχνης. Αποσύρθηκε σε ηλικία 47 ετών.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 συν-χορογράφησε αρκετά μπαλέτα στο Βελιγράδι, συμπεριλαμβανομένης της αναβίωσης του Το Θαυμαστό Μανταρίνι το 2001 στο Εθνικό Θέατρο και του Λίντερμπαντ από τον Γκοάσταβ Μάλερ το 2002 στην Όπερα και Θέατρο Μαντλενιάνουμ.

Δημοσίευσε μια αυτοβιογραφία, την Beleške slavne balerine, το 2013 (Σημειώσεις μιας διάσημης μπαλαρίνας) παρόλο που δήλωσε σε μια συνέντευξη ότι δεν θεωρεί τον εαυτό της ως μπαλαρίνα αλλά ως «γυναίκα που χορεύει».

Βραβεύσεις 
Έλαβε ένα βραβείο για το επίτευγμα ζωής, την υψηλότερη διάκριση της «Ένωσης καλλιτεχνών μπαλέτου της Σερβίας» το 1998 και ήταν η αποδέκτης της «Ειδικής αναγνώρισης για την καλλιτεχνική συμβολή στον εθνικό πολιτισμό της Σερβίας», που έτυχε επίσημης εθνικής σύνταξης το 2007.

Η Όπερα Μαντλενιάνουμ έχει ονομάσει μια από τις αίθουσες της "Αίθουσα Σίφνιος", προς τιμήν της μπαλαρίνας. Η αίθουσα προορίζεται κυρίως για εκπαιδευτική εργασία μπαλέτου.

Ύφος 
Ήδη στην αρχή της καριέρας της παρουσίασε εξαιρετικό ταλέντο, εκφράζοντας μια υπέροχη κυριαρχία πάνω στην κλασική τεχνική μπαλέτου, τη γλυκύτητα και την ευκολία με την οποία έκανε ακόμη και τις πιο περίπλοκες χορογραφίες. Ο χορός της χαρακτηριζόταν από ασφαλή τεχνική, ομορφιά των γραμμών και χαρακτηριστική γοητεία. Αργότερα χόρευε μόνο το μοντέρνο ρεπερτόριο μπαλέτου και σταδιακά εξελίχθηκε σε μια δυνατή χορευτική προσωπικότητα η οποία, εκτός από τη λαμπρή τεχνική, διέθετε εσωτερική παρορμητικότητα που έδωσε ασυνήθιστη δύναμη στις δημιουργίες της.

Στην πρώτη πρόβα για το Μπολέρο, ο Μπεζάρ της είπε να βγάλει τα παπούτσια της. Συνέχισε να παίζει συχνά χωρίς παπούτσια, κερδίζοντας το ψευδώνυμο «η ξυπόλητη μπαλαρίνα».

Προσωπική ζωή 
Κατά τη συνάντησή της με τον σύζυγό της, τον Βέλγο μαέστρο Αντρέ Βάντερνουτ, η Σίφνιος είπε σε συνέντευξή της ότι το Μπολέρο της έδωσε επίσης έναν σύζυγο: «Πριν από μία από τις παραστάσεις, ο Μπεζάρ μου είπε να μην προσέχω κανέναν άλλο και να κοιτάζω μόνο τον μαέστρο. Τον άκουσα, παρακολούθησα τον μαέστρο, τον Βέλγο, και αργότερα τον παντρεύτηκα, κάναμε δύο παιδιά και έζησα τόσα πολλά πράγματα.». Είχαν δύο παιδιά, την κόρη τους, ηθοποιό Αλεξάντρα Βάντερνουτ,  και έναν γιο τον Πάτρικ Βάντερνουτ, εκπαιδευτή γκολφ.

Πέθανε στις 14 Οκτωβρίου 2016, μία ημέρα πριν από τα 83α γενέθλιά της, στις Βρυξέλλες, μετά από τέσσερις μήνες ασθένειας.

Παραπομπές 

Μπαλέτο