Μεγάλος λιμός της Εσθονίας (1695–97)

Ο μεγάλος λιμός της Εσθονίας (επίσης η μεγάλη πείνα) σκότωσε περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού της Εσθονίας και της Λιβονίας (70.000-75.000 άτομα) σε δύο χρόνια. 

Το κλίμα ήταν δυσμενές για τις καλλιέργειες το 1694 και το καλοκαίρι του 1695 ήταν κρύο και βροχερό, ακολουθούμενο από έναν παγετό στις αρχές του φθινοπώρου, που κατέστρεψε τις θερινές καλλιέργειες. Οι ψυχρές συνθήκες συνεχίστηκαν το 1696 και η βροχή έπεσε καθ 'όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού. Οι αγρότες, τα ορφανά και οι ηλικιωμένοι άρχισαν να πεθαίνουν μαζικά από την πείνα και το χιόνι, που έλιωσε την άνοιξη του 1697, αποκάλυψε πολλά πτώματα. Εν τω μεταξύ, οι ιδιοκτήτες και οι έμποροι εξήγαγαν σιτηρά στη Φινλανδία και τη Σουηδία, όπου οι καλλιέργειες είχαν επίσης αποτύχει. Περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού της Εσθονίας (70.000 έως 75.000 άτομα) πέθανε κατά τη διάρκεια του λιμού στη Σουηδική Εσθονία, το οποίο δεν έληξε μέχρι το 1698.

Γενικές κλιματολογικές συνθήκες 
Ο λιμός εμφανίστηκε σε μια περίοδο γνωστή ως η Μικρή εποχή των Παγετώνων. Κατά τη διάρκεια του 1690, το κλίμα στην Ευρώπη χαρακτηρίστηκε από κρύα άνοιξη και καλοκαίρια. Γενικά εκτιμάται ότι οι θερμοκρασίες ήταν 1,5 ° C χαμηλότερα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1690 από τον μέσο όρο κατά τη Μικρή εποχή των Παγετώνων. Αυτό επηρέασε άλλες χώρες. Η Γαλλία υπέστη το χειρότερο λιμό από τον Μεσαίωνα. Κομμάτια πάγου, που επέπλεαν, σχηματίστηκαν στον Τάμεση, ενώ η λίμνη Κωνσταντία και η λίμνη Ζυρίχη πάγωσαν τελείως.

Τοπικές επιπτώσεις στο κλίμα 

Κατά τα προηγούμενα έτη 1692 έως 1694, οι συγκομιδές στην Εσθονία ήταν κακές λόγω των συντομότερων από τις κανονικές καλοκαιρινές καλλιεργητικές περιόδους και μεγαλύτερων χειμώνων. Ως αποτέλεσμα, τα αποθέματα σπόρων μειώθηκαν.

Στη συνέχεια, το καλοκαίρι του 1695, η υπερβολική βροχή έπεσε, μειώνοντας σχεδόν συνεχώς από τις 24 Ιουνίου έως τις 29 Σεπτεμβρίου. Αυτή η υπερβολική βροχή κατέστρεψε τις καλλιέργειες και το σανό καθώς πλημμύριζε η χαμηλή γη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την έλλειψη σπόρων για τις επόμενες εποχές του φθινοπώρου και της άνοιξης. Ο χειμώνας του 1695-96 ήταν εξαιρετικά κρύος, ωστόσο το λιώσιμο των πάγων στις αρχές της άνοιξης ήταν σύντομο, όταν οι χειμερινές συνθήκες επέστρεψαν τον Μάρτιο του 1696, καθυστερώντας τη σπορά του μικρού διαθέσιμου σπόρου μέχρι τα τέλη Μαΐου. Οι έντονες βροχές επέστρεψαν το καλοκαίρι καταστρέφοντας τη συγκομιδή, με μόνο το ένα πέμπτο έως το ένα τέταρτο των σπόρων, που φυτεύτηκαν να συγκομίζονται. Σε ορισμένες περιοχές, η απόδοση της σοδειάς ήταν μόλις 3 τοις εκατό.

Μέχρι το τέλος του καλοκαιριού το 1696 πολλοί αγρότες ήταν άποροι και πεινασμένοι, οι εργάτες γης, οι υπηρέτες και ακόμη και κάποια μέλη των ευγενών αναγκάστηκαν να επαιτούν. Μέχρι το φθινόπωρο ο λιμός είχε επικρατήσει και μέχρι τον Οκτώβριο το ποσοστό θανάτων άρχισε να αυξάνεται. Ο χειμώνας του 1696-97 ήταν τόσο έντονος, που τα πτώματα δεν μπορούσαν να θαφτούν μέχρι την επόμενη άνοιξη. Υπολογίζεται ότι 70.000 άνθρωποι - το ένα πέμπτο ή το τέταρτο του εσθονικού πληθυσμού πέθανε κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Πείνας.

Περιφερειακός αντίκτυπος 
Η διαθεσιμότητα αλατιού, ένα ζωτικό συστατικό για τη διατήρηση του κρέατος και των ψαριών, επηρεάστηκε από το ψυχρότερο κλίμα. Η Πορτογαλία, η κύρια πηγή αλατιού στην περιοχή της Βαλτικής, επηρεάστηκε από την υπερβολική βροχή, που δυσχέρανε την παραγωγή αλατιού. Η έλλειψη αλατιού σήμαινε ότι δεν μπορούσε να διατηρηθεί το κρέας και τα ψάρια, μειώνοντας τα διαθέσιμα προς κατανάλωση αποθέματα.

Εκείνη την εποχή η Εσθονία και η Λιβονία θεωρούνταν οι σιτοβολώνες της Σουηδικής Αυτοκρατορίας και μεγάλες ποσότητες σιτηρών στάλθηκαν στη Σουηδία και τη Φινλανδία. Λόγω του χαμηλού καθεστώτος, που αυτές οι επαρχίες κατείχαν στην αυτοκρατορία, δόθηκε προτεραιότητα στην εκπλήρωση αυτών των ποσοστώσεων εξαγωγής. Η κυβέρνηση στη Στοκχόλμη αντέδρασε αργά στον αναπτυσσόμενο λιμό και δεν χαλάρωσε τις πολιτικές τους μέχρι το 1697, όταν ήταν πολύ αργά.

Συνέπεια 
Ο Μέγας Πέτρος ανέφερε την ανεπαρκή προμήθεια 250 ατόμων και αλόγων της συνοδείας του Πέτρου καθώς περνούσαν από την επαρχία κατά τη διάρκεια του λιμού το 1697 από τον Σουηδό Γενικό Διοικητή ως ένα από τα κύρια προσχήματα για την κήρυξη πολέμου εναντίον της Σουηδίας το 1700, τον Μεγάλο Βόρειο Πόλεμο.

Παραπομπές 

Λιμοί στην Ευρώπη
Κοινωνία της Εσθονίας