Σοφία Τολστάγια

Η Κόμισσα Σοφία Αντρέιβνα Τολστάγια (το γένος Μπερς [Behrs], ) (22 Αυγούστου 1844 - 4 Νοεμβρίου 1919), ήταν Ρωσίδα ημερολογιογράφος και σύζυγος του Ρώσου συγγραφέα, Κόμη Λέων Τολστόι.

Βιογραφία 
Η Σοφία Μπερς ήταν μία από τις τρεις κόρες του Γερμανού παθολόγου Αντρέι Ευσταφιέβιτς Μπερς (1808-1868) και της Ρωσίδας συζύγου του, Λιούμποφ Αλεξάντροβνα Ισλαβίνα (1826-1886). Ο προπάππους της από την πλευρά της μητέρας της, ο Κόμης Πιοτρ Ζαβαντόφσκι, ήταν ο πρώτος Υπουργός Παιδείας στην ιστορία της Ρωσίας. Η Σοφία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στον Λέοντα Τολστόι το 1862, όταν ήταν 18 ετών. Στα 34, ο Τολστόι ήταν 16 έτη μεγαλύτερός της. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1862 το ζευγάρι άρχισε να δεσμεύεται επίσημα, αφού ο Τολστόι έδωσε στη Σοφία γραπτή πρόταση γάμου. Παντρεύτηκαν μια εβδομάδα αργότερα στη Μόσχα. Τη στιγμή του γάμου τους, ο Λέων Τολστόι ήταν γνωστός ως μυθιστοριογράφος μετά τη δημοσίευση του έργου  Οι Κοζάκοι. Τις παραμονές του γάμου τους, ο Τολστόι έδωσε στη Σοφία τα ημερολόγιά του, που περιέγραφαν λεπτομερώς τις σεξουαλικές σχέσεις του με γυναίκες υπηρέτριες.  Στην Άννα Καρένινα, ο 34χρονος Κωνσταντίνος Λεβίν, ένας ημι-αυτοβιογραφικός χαρακτήρας συμπεριφέρεται παρόμοια, ζητώντας από την 19χρονη αρραβωνιαστικιά του Κίτι να διαβάσει τα ημερολόγιά του και να μάθει για τις προηγούμενες αμαρτίες του. Το ημερολόγιο περιελάμβανε το γεγονός ότι ο Τολστόι γέννησε ένα παιδί από μια γυναίκα, που παρέμεινε στο κτήμα Γιάσναγια Πολιάνα. Στην Σόνια της Άννι Έντουαρντς: Η ζωή της κόμισσας Τολστόι, περιγράφει τη Σοφία να έχει βαθύ φόβο ότι ο Τολστόι θα επανερχόταν σε σχέση με την άλλη γυναίκα. 

Η οικογένεια του Τολστόι είχε δεκατρία παιδιά, οκτώ από τα οποία επέζησαν από την παιδική τους ηλικία.  Η οικογένεια ήταν ευημερούσα, λόγω της αποτελεσματικής διαχείρισης του κτήματος του Τολστόι και των πωλήσεων των έργων του, καθιστώντας δυνατή την επαρκή διαβίωση για την οικογένεια. Η Σοφία ενήργησε ως αντιγραφέας του Πολέμου και της Ειρήνης, αντιγράφοντας και κάνοντας επεξεργασία στο χειρόγραφο επτά φορές από την αρχή έως το τέλος της νύχτας στο σπίτι υπό το φως των κεριών, αφού τα παιδιά και οι υπηρέτες είχαν κοιμηθεί, χρησιμοποιώντας ένα στυλό μελάνης και μερικές φορές χρειαζόταν μεγεθυντικό φακό, για να διαβάσει τις σημειώσεις του σύζυγού της.

Το 1887, η Τολστάγια ανέκτησε το ενδιαφέρον για τη σχετικά νέα τέχνη της φωτογραφίας, την οποία είχε μάθει να εξασκεί στην ηλικία των 16 ετών. Τράβηξε πάνω από 1.000 φωτογραφίες, που τεκμηρίωναν τη ζωή της, συμπεριλαμβανομένου του Τολστόι, και της παρακμής της προ-σοβιετικής Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Έγραφε ημερολόγια και τεκμηρίωσε τη ζωή της με τον Λέοντα Τολστόι σε μια σειρά ημερολογίων, που δημοσιεύθηκαν στην αγγλική μετάφραση τη δεκαετία του 1980. Η Τολστάγια έγραψε επίσης τα απομνημονεύματά της, στα οποία έδωσε τον τίτλο «Η ζωή μου».

Μετά από πολλά χρόνια ενός ολοένα και πιο προβληματικού γάμου - το ζευγάρι διαφωνούσε σχετικά με την επιθυμία του Τολστόι να παραδώσει όλη την ιδιωτική του περιουσία  - ο Λέων άφησε απότομα τη Σοφία το 1910, σε ηλικία 82 ετών, με την κόρη τους Αλεξάνδρα και τον γιατρό του, Ντουσάν Μακοβίτσκι (Dušan Makovický). Ο Τολστόι πέθανε 10 ημέρες αργότερα σε έναν σιδηροδρομικό σταθμό και η Σοφία κρατήθηκε μακριά από αυτόν (όπως απεικονίζεται στην ταινία Ο τελευταίος σταθμός). Μετά το θάνατο του συζύγου της, η Σοφία συνέχισε να ζει στο Yasnaya Polyana και επέζησε της Ρωσικής Επανάστασης   σχετικά ειρηνικά. Πέθανε το 1919. 

Με το πρόσφατο αυξημένο ενδιαφέρον για τη Σοφία Τολστάγια, δημοσιεύθηκαν μερικά νέα βιογραφικά έργα, με βάση τα απομνημονεύματά της  και τα ημερολόγιά της:

 Ούρσουλα Κέλλερ /Νατάλια Σαραντάκ: Sofya Andreyevna Tolstaya: Ein Leben an der Seite Tolstojs. Φρανκφούρτη, Γερμανία, 2009
 Νίνα Νικτίνα. Σόφια Τολστάγια. Μόσχα, 2010
 Αλεξάνδρα Ποπόφ. Σοφία Τολστόι. Βιογραφία. Ελεύθερος Τύπος, 2010

Στη λαϊκή κουλτούρα 
Υποδύθηκε από την Ελένη Μίρεν στη τανία Ο Τελευταίος Σταθμός του 2009, με βάση το βιογραφικό μυθιστόρημα του 1990 με το ίδιο όνομα του Τζέι Παρίνι,  και τον Λέοντα Τολστόι υποδύθηκε ο Κρίστοφερ Πλούμερ. Και οι δύο ηθοποιοί ήταν υποψήφιοι για Academy Awards στις αντίστοιχες κατηγορίες τους. Η ζωή της κυκλοφόρησε σε επεισόδια επίσης τον Αύγουστο του 2010 από το BBC Radio 4 με τίτλο A Simple Life.

Έργα 

 Τα τελευταία ημερολόγια της κόμισσας Τολστόι 1891-1897 Λονδίνο, Victor Gollancz, 1929 - μετάφραση από τον Αλεξάντερ Βερθ
 Αυτοβιογραφία της Σοφίας Αντρίεβνα Τολστόι online στο archive.org
 Τα απομνημονεύματα της Σόφιας Τολστόι, την οποία είχε τίτλο «Η ζωή μου» - στο Πανεπιστήμιο της Οτάβα
 Ποιος πρέπει να κατηγορήσει (), Οκτώβριος 1994/10, 6-59. Γερμανική μετάφραση: Eine Frage der Schuld, Ζυρίχη 2008.
 Τραγούδι χωρίς λέξεις (, αδημοσίευτο στη Ρωσία. Γερμανική μετάφραση: Lied ohne Worte, Ζυρίχη 2010.
 Cathy Porter (tr), Τα ημερολόγια της Σοφίας Τολστόι (Λονδίνο: HarperCollins, 2010).

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 

 Ουρσούλα Κέλερ, Νατάλια Σαραντάκ Sofja Andrejewna Tolstaja. Ein Leben an der Seite Tolstojs , Φρανκφούρτη, Μ. Λειψία: Insel Verlag (2009)
 Lew Tolstoj - Sofja Tolstaja: Eine Ehe in Briefen . Εκδ. και trans. από τα Ρωσικά από την Ουρσούλα Κέλερ, Νατάλια Σαραντάκ. Βερολίνο: Insel Verlag (2010) 
 Λέα Μπενταβίντ-Βαλ. Τραγούδι χωρίς λόγια: οι φωτογραφίες και τα ημερολόγια της κόμισσας Σοφία Τολστόι. Ουάσιγκτον, DC: National Geographic (2007)
 Άννα Έντουαρντς. Σόνια: Η ζωή της κόμισσας Τολστόι (1981)
 Cynthia Asquith . Παντρεμένος με τον Τολστόι (1960)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Συγγραφείς και οι γυναίκες τους: Μαζί στην αγάπη, τη δουλειά και την κληρονομιά , rbth.ru, 20 Ιανουαρίου 2014

Ρώσοι φωτογράφοι
Ρώσοι απομνημονευματογράφοι
Ρωσίδες συγγραφείς
Λέων Τολστόι