Γκιγιώμ Ντυφαί

Ο Γκιγιώμ Ντυφαί (Guillaume Du Fay επίσης Dufay, Du Fayt, γενν. 5 Αυγούστου 1397 – 27 Νοεμβρίου 1474) ήταν Γάλλος συνθέτης, Φλαμανδικής καταγωγής, της πρώιμης Αναγέννησης. Μια κεντρική φιγούρα στη σχολή της Βουργουνδίας, θεωρήθηκε από τους συγχρόνους του ως ένας από τους καλύτερους συνθέτες στην Ευρώπη, στα μέσα του 15ου αιώνα. Το μοναδικά αντιστικτικό και περίπλοκο μοτέτο «Nuper rosarum flores» επιδεικνύει την επιρροή της ανταλλαγής μουσικών ιδεών μεταξύ καλλιτεχνών από όλο τον κόσμο κατά την περίοδο της πρώιμης Αναγέννησης.

Ζωή

Πρώιμα χρόνια 
Από τα στοιχεία που αναγράφονται στη διαθήκη του, γεννήθηκε πιθανότατα στο Beersel, κοντά στις Βρυξέλλες, το παράνομο παιδί ενός άγνωστου ιερέα και μιας γυναίκας με το όνομα Marie Du Fayt. Μετακόμισε με τον γιο της στο Καμπραί νωρίς στη ζωή της, παραμένοντας με έναν συγγενή που ήταν κανόνας του καθεδρικού ναού. Η σύνδεση μεταξύ της οικογένειας Ντυφαί και του Καθεδρικού Ναού του Καμπραί είναι ο μόνος λόγος για τον οποίο είναι γνωστή μεγάλη ποσότητα πληροφοριών σχετικά με την πρώιμη ζωή του Ντυφαί, καθώς το =ίδρυμα διατηρεί λεπτομερή αρχεία για όλα τα σχετιζόμενα πρόσωπα. Τα μουσικά του χαρίσματα παρατήρησαν οι αρχές του καθεδρικού ναού, οι οποίες του έδωσαν εκτενή εκπαίδευση στη μουσική. Σπούδασε με τον Rogier de Hesdin κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 1409 και ήταν καταχωρημένος ως χορωδός στον καθεδρικό ναό κατά το 1409-12. Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών σπούδασε με τον Νικολά Μαλίν και οι αρχές εντυπωσιάστηκαν με το ταλέντο του αγοριού επειδή του έδωσαν το δικό του αντίγραφο του Doctrinale Puerorum του Villedieu το 1411, ένα ασυνήθιστο γεγονός για έναν νεαρό. Τον Ιούνιο του 1414, σε ηλικία περίπου 16 ετών του είχε ήδη δοθεί θέση στο παρεκκλήσι στο St. Géry,  κοντά στο Καμπραί. Αργότερα εκείνο το έτος σύμφωνα με το ύφος της μουσικής που συνθέτει και μια μεταγενέστερη σχέση με την αυλή του Malatesta,  μέλη της οποίας συνάντησε στο ταξίδι, πιθανότατα πήγε στο Συμβούλιο της Κονστάντζ. Ίσως έμεινε εκεί μέχρι το 1418, οπότε επέστρεψε στο Καμπραί.

Από το Καμπραί στη Σαβοΐα 
Από το Νοέμβριο του 1418 έως το 1420 ήταν υποδιάκονος στον καθεδρικό ναό του Καμπραί Το 1420 έφυγε από το Καμπραί για την Ιταλία - πρώτα στο Ρίμινι και στη συνέχεια στο Πεσάρο, όπου εργάστηκε για την οικογένεια Μαλατέστα. Πολλές από τις συνθέσεις του μπορούν να χρονολογηθούν σε αυτή την περίοδο. Περιέχουν επίσημες αναφορές στην Ιταλία. Εκεί συναντήθηκε με τους συνθέτες Hugo και Arnold de Lantins, οι οποίοι ήταν επίσης μεταξύ των μουσικών της οικογένειας Malatesta. Το 1424 ο Ντυφαί επέστρεψε στο Καμπραί, λόγω της ασθένειας και του επακόλουθου θανάτου του συγγενή με τον οποίο έμενε η μητέρα του . Ωστόσο, το 1426 επέστρεψε στην Ιταλία. Στην Μπολόνια, εισήλθε στην υπηρεσία του Καρδινάλιου Louis Aleman, παπικού απεσταλμένου. Ενώ στην Μπολόνια έγινε διάκονος και το 1428 χειροτονήθηκε ιερέας.

Ο καρδινάλιος Αλέμαν εκδιώχθηκε από τη Μπολόνια από την αντίπαλη οικογένεια Canedoli το 1428, και ο Ντυφαί έφυγε επίσης, πηγαίνοντας στη Ρώμη. Έγινε μέλος της Παπικής Χορωδίας, το πιο διάσημο μουσικό ίδρυμα στην Ευρώπη, υπηρετώντας πρώτα τον Πάπα Μαρτίνο Ε', και μετά τον θάνατο του το 1431, τον Πάπα Ευγένιο Δ'. Πλέον η φήμη του είχε εξαπλωθεί και έγινε ένας από τους πιο σεβαστούς μουσικούς στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, τιμητικές διακρίσεις με τη μορφή ευεργεσιών ήρθαν σε αυτον από εκκλησίες της πατρίδας του. Το 1434 διορίστηκε «maistre de chappelle» στη Σαβοΐα, όπου υπηρέτησε ρον δούκα Αμεδαίος Η΄. Είχε εγκαταλείψει τη Ρώμη εξαιτίας μιας κρίσης στα οικονομικά της παπικής χορωδίας, προσπαθώντας παράλληλα να ξεφύγει από την αναταραχή και την αβεβαιότητα κατά τη διάρκεια του αγώνα μεταξύ του παπισμού και του Συμβουλίου της Βασιλείας. Το 1435 ήταν και πάλι στην υπηρεσία του παπικού παρεκκλησίου, αλλά αυτή τη φορά βρισκόταν στη Φλωρεντία - ο Πάπας Ευγένιος εκδιώχθηκε από τη Ρώμη το 1434 με την ίδρυση μιας εξεγερσιακής δημοκρατίας εκεί, συμπαθούσας του Συμβουλίου της Βασιλείας και το συμβιβαστικού κινήματος. Το 1436 ο Ντυφαί συνέθεσε το πανηγυρικό μοτέτο «Nuper rosarum flores», μία από τις πιο διάσημες συνθέσεις του, αφιερωμένη και εκτελεσμένη στον καθεδρικό ναό της Santa Maria del Fiore στη Φλωρεντία, με τον διάσημο θόλο του Filippo Brunelleschi. Ο Ευγένιος εκείνη τη στιγμή έζησε στην εξορία στη γειτονική εκκλησία της Santa Maria Novella.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Ντυφαί άρχισε επίσης τη μακροχρόνια συνεργασία του με την οικογένεια Este στην Ferrara, από τους σημαντικότερους μουσικούς προστάτες της Αναγέννησης, με τους οποίους πιθανότατα είχε εξοικειωθεί κατά τις ημέρες της συναναστροφής του με την οικογένεια Malatesta. Το Ρίμινι και η Φερράρα δεν είναι μόνο γεωγραφικά κοντά, αλλά οι δύο οικογένειες συσχετίστηκαν με γάμο και ο Ντυφαί συνέθεσε τουλάχιστον μία μπαλάντα για τον Niccolò III, Μαρκήσιο της Ferrara. Το 1437 ο Du Fay επισκέφθηκε την πόλη. Όταν ο Niccolò πέθανε το 1441, ο επόμενος Μαρκήσιος διατήρησε την επαφή με τον Ντυφαί και όχι μόνο συνέχισε την οικονομική στήριξη του συνθέτη, αλλά αντέγραψε και διένειμε μέρος της μουσικής του.

Επιστροφή στο Καμπραί 
Ο αγώνας μεταξύ του παπισμού και του Συμβουλίου της Βασιλείας συνεχίστηκε κατά τη δεκαετία του 1430 και προφανώς ο Ντυφαί συνειδητοποίησε ότι η θέση του θα μπορούσε να απειληθεί από τη διένεξη, ιδίως επειδή ο Πάπας Ευγένιος καταδικάστηκε το 1439 από το Συμβούλιο και αντικαταστάθηκε από τον Δούκα Αμεδαίο της Σαβοΐας που πήρε το όνομα Πάπας (Αντιπάπας) Φήλιξ Ε'. Αυτή τη στιγμή ο Ντυφαί επέστρεψε στην πατρίδα του, φτάνοντας στο Καμπραί τον Δεκέμβριο εκείνου του έτους. Προκειμένου να γίνει κανόνας στο Καμπραί χρειάστηκε πτυχίο δικαίου, το οποίο απέκτησε το 1437. Μπορεί να σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο το 1436. Ένα από τα πρώτα έγγραφα που τον αναφέρουν στο Καμπραί χρονολογείται στις 27 Δεκεμβρίου 1440, όταν έλαβε την παράδοση 36 παρτίδων κρασιού για το πανηγύρι του Αγίου Ιωάννου του Ευαγγελιστή.

Ο Ντυφαί επρόκειτο να παραμείνει στο Καμπραί από τη δεκαετία του 1440 και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ήταν επίσης στην υπηρεσία του Δούκα της Βουργουνδίας. Στο Καμπραί συνεργάστηκε με τον Nicolas Grenon σε μια πλήρη αναθεώρηση της λειτουργικής μουσικής συλλογής του καθεδρικού ναού, η οποία περιελάμβανε τη συγγραφή μιας εκτενούς συλλογής πολυφωνικής μουσικής για λειτουργίες. Εκτός από το μουσικό του έργο, δραστηριοποιήθηκε στη γενική διοίκηση του καθεδρικού ναού. Το 1444 πέθανε η μητέρα του Μαρία και θάφτηκε στον καθεδρικό ναό. και το 1445 ο Ντυφαί μετακόμισεε στο σπίτι του προηγούμενου κανόνα, το οποίο επρόκειτο να παραμείνει η κύρια κατοικία του για το υπόλοιπο της ζωής του.

Ταξίδια στη Ιταλία 
Μετά την παραίτηση του τελευταίου αντιπάπα (Φήλιξ Ε') το 1449, , ο αγώνας μεταξύ των διαφόρων φατριών εντός της Εκκλησίας άρχισε να θεραπεύεται και ο Ντυφαί άφησε άλλη μια φορά το Καμπραί. Πήγε στο Τορίνο το 1450, λίγο πριν από το θάνατο του δούκα Αμεδαίου, αλλά επέστρεψε στο Καμπραί αργότερα εκείνο το έτος. Το 1452 επέστρεψε ξανά στη Σαβοΐα. Αυτή τη φορά έμεινεi για έξι χρόνια και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου προσπάθησε να βρει μια απασχόληση που θα του επέτρεπε να μείνει στην Ιταλία. Πολυάριθμες συνθέσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός από τους τέσσερις Lamentationes που συνέθεσε κατά την πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1453, η περίφημη λειτουργία του βασισμένη στο «Se la face ay pale», καθώς και μια επιστολή προς τον Lorenzo de Medici επιβιώνουν από αυτή την περίοδο. Δεν μπόρεσε να βρει μια ικανοποιητική θέση για τη συνταξιοδότησή του και επέστρεψε βόρεια το 1458. Ενώ στη Σαβοΐα υπηρέτησε περισσότερο ή λιγότερο επισήμως ως χοράρχης για τον Louis, δούκα της Σαβοΐας, αλλά ήταν πιο πιθανό να είχε τελετουργικό ρόλο καθω΄ς τα αρχεία του παρεκκλησίου δεν τον αναφέρουν.

Τελικά χρόνια στο Καμπραί 
Όταν επέστρεψε στο Καμπραί για τα τελευταία του χρόνια, διορίστηκε κανόνας του καθεδρικού ναού. Ήταν πλέον ο πιο γνωστός συνθέτης στην Ευρώπη. Για άλλη μια φορά απέκτησε στενούς δεσμούς με την αυλή της Βουργουνδίας και συνέχισε να συνθέτει μουσική γι 'αυτήν. Επιπλέον έλαβε πολλούς επισκέπτες, μεταξύ των οποίων οι Busnois, Ockeghem, Tinctoris και Loyset Compère, γεγονότα καθοριστικά για την ανάπτυξη του πολυφωνικού ύφους της επόμενης γενιάς. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου πιθανότατα έγραψε τη λειτουργία του με βάση το L'homme armé, καθώς και το chanson στο ίδιο τραγούδι. Η τελευταία σύνθεση μπορεί να ήταν εμπνευσμένη από το αίτημα του Φιλίππου του Καλού για μια νέα σταυροφορία εναντίον των Τούρκων που πρόσφατα κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη. Έγραψε επίσης μια λειτουργία Ρέκβιεμ γύρω στο 1460, η οποία χάθηκε.

Θάνατος 
Μετά από μια ασθένεια αρκετών εβδομάδων ο Ντυφαί πέθανε στις 27 Νοεμβρίου του 1474. Ζήτησε να του τραγουδήσουν το μοτέτο «Ave regina celum» καθώς πέθαινε που περιείχε αιτήματα για έλεος που παρεμβάλλονταν μεταξύ στίχων του αντιφώνου, αλλά ο χρόνος ήταν ανεπαρκής γι 'αυτο. Ο Ντυφαί θάφτηκε στο παρεκκλήσι του St. Etienne στον καθεδρικό ναό του Καμπραί. Το πορτραίτο του ήταν χαραγμένο στην επιτύμβια του. Μετά την καταστροφή του καθεδρικού ναού χάθηκε η επιτύμβια στήλη, αλλά βρέθηκε το 1859 (χρησιμοποιήθηκε για να καλύψει ένα πηγάδι) και τώρα βρίσκεται στο μουσείο Palais des Beaux Arts στη Λιλ.

Παραπομπές 

Γάλλοι συνθέτες