Σχέσεις Βόρειας Μακεδονίας-ΝΑΤΟ

Η Βόρεια Μακεδονία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Το 1995, η χώρα εντάχθηκε στον Συνεταιρισμό για την Ειρήνη. Από τότε ξεκίνησε να συμμετέχει σε διάφορες αποστολές του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της Διεθνής Δύναμης Αρωγής για την Ασφάλεια και της Αποστολής Αποφασιστικής Υποστήριξης στο Αφγανιστάν. Στη Σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ 2008 (Βουκουρέστι), η Ελλάδα άσκησε βέτο στην πρόσκληση της χώρας να συμμετάσχει. Ωστόσο, οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ συμφώνησαν ότι η Βόρεια Μακεδονία θα μπορούσε να λάμβανε πρόσκληση όταν θα επιλυόταν το Μακεδονικό ονοματολογικό ζήτημα. Μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών τον Ιούνιο του 2018 με την οποία η χώρα μετονομαζόταν, οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των χωρών μελών στο ΝΑΤΟ υπέγραψαν πρωτόκολλο για την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ στις 6 Φεβρουαρίου 2019. Η συνθήκη επικυρώθηκε από όλες τις χώρες μέλη πριν τεθεί σε ισχύ. Η χώρα έγινε μέλος του ΝΑΤΟ στις 27 Μαρτίου 2020.

Ιστορικό 
Η Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας (τότε χρησιμοποιούσε το συνταγματικό όνομα Δημοκρατία της Μακεδονίας και στους διεθνείς οργανισμούς την ονομασία πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας) εντάχθηκε στον Συνεταιρισμό για την Ειρήνη το 1995. Το 1999 άρχισε το Σχέδιο Δράσης Ένταξης στην Ουάσιγκτον, μαζί με άλλες οκτώ χώρες (Αλβανία, Βουλγαρία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ρουμανία, Σλοβενία, Σλοβακία).

Στη Σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ 2008 (Βουκουρέστι), η Ελλάδα έθεσε βέτο για την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας, ωστόσο οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ συμφώνησαν ότι η χώρα θα μπορούσε να πάρει πρόσκληση όταν θα επιλυόταν το Μακεδονικό ονοματολογικό ζήτημα. Η Ελλάδα θεώρησε ότι το συνταγματικό όνομα της γειτονικής της χώρας συνεπαγόταν με εδαφικές φιλοδοξίες στο δική της μέρος από τη Μακεδονία. Μετά το βέτο, η Ελλάδα έκανε προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, για τη χρήση της ονομασίας πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας σαν μια αποδεχτή επιλογή με την οποία η χώρα θα μπορούσε να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, ενώ η Ελλάδα αντιστάθμισε ότι ήταν συλλογική απόφαση του ΝΑΤΟ να μην προσκαλέσει τη Δημοκρατία της Μακεδονίας και ως εκ τούτου η προσωρινή συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ των δύο χωρών δεν παραβιάστηκε. Επιπλέον, η Ελλάδα έθεσε βέτο στην είσοδο της Βόρεια Μακεδονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω του ονοματολογικού ζητήματος. Η πρώην Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Χίλαρι Κλίντον, ζήτησε από τη Δημοκρατία της Μακεδονίας και την Ελλάδα να βρουν μια αποδεκτή λύση για τη διαφωνία της ονομασίας, ώστε η Δημοκρατία της Μακεδονίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Το 2014, πριν την 65η επέτειο από την ίδρυση του, το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε ότι δεν θα προσφέρει πρόσκλησή ένταξης σε καμία νέα χώρα εκείνη τη χρονιά. Μερικοί αναλυτές υποστήριξαν ότι αυτή η απροθυμία οφειλόταν εν μέρει στο νέο κλίμα ασφαλείας μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Υπήρχε συνεχής συζήτηση για το πως η Ρωσία θα εκλάμβανε την ένταξη της Δημοκρατίας της Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ.

Μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών τον Ιούνιο του 2018 με την οποία η Δημοκρατίας της Μακεδονίας μετονομαζόταν σε Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, το ΝΑΤΟ συμφώνησε να εξετάσει την επέκταση μιας πρόσκλησης προς τη χώρα για να συμμετάσχει στη σύνοδο κορυφής της στις 11-12 Ιουλίου. Στις 11 Ιουλίου 2018, το ΝΑΤΟ προσκάλεσε τη χώρα να αρχίσει ενταξιακές συνομιλίες, λέγοντας ότι μπορούσε να ενταχθεί όταν το θέμα με την ονομασία θα επιλυόταν. Οι επίσημες διαπραγματεύσεις άρχισαν στις 18 Οκτωβρίου 2018. Στις 6 Φεβρουαρίου 2019, οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των χωρών μελών στο ΝΑΤΟ υπόγραψαν ένα πρωτόκολλο για την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ.

Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Ζόραν Ζάεφ, μαζί με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, ανάφερε στις 3 Ιουνίου 2019 στα Σκόπια ότι ανέμενε η διαδικασία επικύρωσης να ολοκληρωνόταν στα τέλη Οκτωβρίου. Ωστόσο, έως τον Δεκέμβριο του 2020 η διαδικασία επικύρωσης της συνθήκης προσχώρησης δεν ολοκληρώθηκε. Το ΝΑΤΟ διαβεβαίωσε τη Βόρεια Μακεδονία ότι η διαδικασία επικύρωσης ήταν σε καλό δρόμο. Η Βόρεια Μακεδονία αναμένεται να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ στις αρχές του 2020, με τον οργανισμό να καθησυχάζει τη χώρα ότι η διαδικασία της ένταξης θα προχωρήσει. Παρόλο που μέχρι τη συνέλευση του ΝΑΤΟ το 2019 στο Λονδίνο δεν είχε επικυρωθεί η συνθήκη από όλα τα κράτη μέλη, στη χώρα δόθηκε έδρα μαζί με τα άλλα μέλη του ΝΑΤΟ και εκπροσωπήθηκε από τον πρωθυπουργό της χώρας, Ζόραν Ζάεφ. Στις 11 Φεβρουαρίου 2020, η Συνέλευση της Βόρειας Μακεδονίας ενέκρινε ομόφωνα την Βορειοατλαντική Συνθήκη, με 114 ψήφους υπέρ, καμία εναντίον και καμία αποχή. Λόγω της πολιτικής της κρίσης, η Ισπανία ήταν η τελευταία χώρα που επικύρωσε το πρωτόκολλο προσχώρησης, στις 20 Μαρτίου 2020. Στη συνέχεια η Βόρεια Μακεδονία υπέγραψε τη συνθήκη προσχώρησης και τελικά έγινε κράτος-μέλος στις 27 Μαρτίου 2020.

Διαδικασία διαπραγμάτευσης

Διαδικασία επικύρωσης

Note

Κοινή γνώμη 

Κατά τη διάρκεια του πολέμου του Κοσσυφοπεδίου το 1999, η κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Μακεδονίας διατήρησε μια θέση υπέρ του ΝΑΤΟ. Η πλειοψηφία του πληθυσμού της Δημοκρατίας της Μακεδονίας επέκρινε την κυβερνητική στάση και αντιτάχθηκε στην επέμβαση του ΝΑΤΟ στο Κοσσυφοπέδιο εξαιτίας των φόβων για το αλυτρωτισμό από τους Αλβανούς της χώρας, την ασταθή οικονομία, τη διακοπή του εμπορίου από τον πόλεμο και τη σλαβική αλληλεγγύη με τους Σέρβους. Ο πρωθυπουργός Λιούμπτσο Γκεοργκιέβσκι δήλωσε κατά τη διάρκεια του πολέμου ότι το αντινατοϊκό συναίσθημα ήταν η «δεύτερη μεγαλύτερη απειλή» για τη χώρα μετά την άφιξη Αλβανών προσφύγων από το Κοσσυφοπέδιο. Ο αλβανικός πληθυσμός της χώρας στήριξε το ΝΑΤΟ και την παρέμβασή του για να βοηθήσει τους Αλβανούς του Κοσσυφοπεδίου.

Το 2008, μια δημοσκόπηση μετά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ έδειξε ότι το 82,5% των Μακεδόνων πολιτών αντιτάχθηκε στην αλλαγή του συνταγματικού ονόματος της χώρας για να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ γενικά το 2008 υποστηρίχθηκε από το 85,2% του πληθυσμού. Διεξήχθησαν εκλογές μετά τη σύνοδο κορυφής του 2008, με αποτέλεσμα την περαιτέρω στήριξη του κεντροδεξιού κόμματος που ήταν υπέρ του ΝΑΤΟ, Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση - Δημοκρατικό Κόμμα για τη Μακεδονική Εθνική Ενότητα. Οι εκλογές υπονομεύθηκαν από τη βία που επέσυρε κριτική από τα μέλη του ΝΑΤΟ.

Σε μια κρατική έρευνα το 2010, το 80,02% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι θα ψηφίσουν για να γίνει η Δημοκρατία της Μακεδονίας μέλος του ΝΑΤΟ εάν πραγματοποιούταν δημοψήφισμα για την ένταξη. Σε άλλη έρευνα, περίπου το 65% των εθνοτικών Μακεδόνων εξέφρασαν την άποψη ότι αντιτίθενται στην αλλαγή ονόματος του κράτους ως τίμημα για την ένταξη στο ΝΑΤΟ.

Σε δημοσκόπηση του 2016, περίπου το 68% των εθνοτικών Μακεδόνων υποστήριξε την ένταξη στο ΝΑΤΟ, ενδεχομένως υπό το όνομα της πΓΔΜ. Οι Αλβανοί της Βόρειας Μακεδονίας διαθέτουν έντονα φιλονατοϊκά αισθήματα.

Δείτε ακόμη
 Μακεδονικό ονοματολογικό ζήτημα

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Σχέσεις ΝΑΤΟ-Βόρειας Μακεδονίας

Διεθνείς σχέσεις της Βόρειας Μακεδονίας
ΝΑΤΟ