Ελληνική Αστρονομική Εταιρεία

Η Ελληνική Αστρονομική Εταιρεία (ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ.), στα αγγλικά Hellenic Astronomical Society (Hel.A.S.), είναι ο επιστημονικός μη κερδοσκοπικός σύλλογος των επαγγελματιών αστρονόμων στην Ελλάδα. Έδρα της είναι το Τμήμα Φυσικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο κυριότερος σκοπός της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ.  είναι να προάγει την έρευνα στην αστρονομία και στους στενά συνδεόμενους με αυτή επιστημονικούς κλάδους στην Ελλάδα, καθώς και η ενίσχυση τόσο της δευτεροβάθμιας όσο και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην αστρονομία. Τακτικά μέλη της είναι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος στην αστροφυσική και συναφείς τομείς, ενώ έχει επίσης έκτακτα, συνεργαζόμενα και επίτιμα μέλη.

Ιστορία 
Η ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. ιδρύθηκε επίσημα στις 25 Μαΐου 1993. Ο Γιάννης Σειραδάκης, καθηγητής αστρονομίας στο ΑΠΘ, ήταν η κινητήρια δύναμη πίσω από το σχεδιασμό του Καταστατικού της Εταιρείας (στο οποίο συνεισέφεραν επίσης και οι κκ. Δ. Συναχόπουλος, Σ. Αυγολούπης, Χ. Βάρβογλης, Β. Μπαρμπάνης, Σ. Περσίδης, Ν. Σπύρου) καθώς και τα πρώτα της οργανωτικά βήματα. Η τελική μορφή του Καταστατικού παρουσιάστηκε στο 1ο Ελληνικό Αστρονομικό Συνέδριο που έλαβε χώρα στις 21-23 Σεπτεμβρίου 1992 στην Αθήνα και υποστηρίχθηκε από 66 ιδρυτικά μέλη. Τον Ιανουάριο του 1994 ο αριθμός των μελών της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. έφτασε τα 140 και οι πρώτες εκλογές του Διοικητικού Συμβουλίου έγιναν στις 2 Ιουνίου 1994. Ο σημερινός αριθμός των μελών της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. είναι περίπου 300 με το 40% αυτών να εργάζονται εκτός της Ελλάδας. Η ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. είναι συνεργαζόμενη επιστημονική εταιρεία (affiliate member) με την Ευρωπαϊκή Αστρονομική Εταιρεία.

Διοίκηση 

Πρόεδροι της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. διετέλεσαν οι ακόλουθοι καθηγητές Πανεπιστημίου:

 Γεώργιος Κοντόπουλος (ΕΚΠΑ), 1994-1996 και 1996-1998
 Γιάννης Χ. Σειραδάκης (ΑΠΘ), 1998-2000 και 2000-2002
 Παύλος Λασκαρίδης (ΕΚΠΑ), 2002-2004 και 2004-2006
 Κανάρης Τσίγκανος (ΕΚΠΑ), 2006-2008 και 2008-2010
 Νικόλαος Κυλάφης (Παν. Κρήτης), 2010-2012 και 2012-2014
 Λουκάς Βλάχος (ΑΠΘ), 2014-2016
 Απόστολος Μαστιχιάδης (ΕΚΠΑ), 2016-2018 και 2018-2020
 Βασίλης Χαρμανδάρης (Παν. Κρήτης), 2020-2022 και 2022-σήμερα

Εκδόσεις και συνέδρια 
Η ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. εκδίδει ετησία από την ίδρυσή της ένα επιστημονικό περιοδικό, τον Ίππαρχο, και από τον Μάρτιο του 1998 ένα μηνιαίο ηλεκτρονικό δελτίο (electronic newsletter), το οποίο διανέμεται στα μέλη της και είναι επίσης διαθέσιμο στον ιστότοπο της Εταιρείας.

Η ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. διοργανώνει επίσης από την ίδρυσή της ένα διεθνές επιστημονικό συνέδριο αστροφυσικής κάθε δύο χρόνια σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδος.

Στις 7 Ιούνιου του 2021 το Δοικοιητικό Συμβούλιο της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. αποφάσισε να τιμήσει την μνήμη του Γιάννη Χ. Σειραδάκη, πρώην Προέδρου της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ., και να ονομάσει τη μία από τις 4 προσκεκλημένες ομιλίες του διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου που διοργανώνει ως "John H. Seiradakis Plenary Lecture". Ομιλητές υπήρξαν οι:

 2021 - Dr. Francisco (Paco) Colomer, JIVE Director (Ολλανδία)
 2023 - Prof. Dr. Michael Kramer, Director Max Planck Institute for Radioastronomy (Γερμανία)
Στις 26 Ιουνίου 2023 στα πλαίσια του 16ου Συνεδρίου της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ.  και με αφορμή τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Εταιρείας, διοργανώθηκε ειδική τελετή κατά την οποία τιμήθηκαν όλοι οι πρώην Πρόεδροι της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ.

Βραβεία 
Η ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. απονέμει το βραβείο καλύτερης διδακτορικής διατριβής σε θέματα αστρονομίας κάθε δύο έτη. Ο βραβευμένος, που πρέπει να είναι μέλος της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. προσκαλείται στο Συνέδριο της Εταιρείας όπου και παρουσιάζει τα αποτελέσματα της εργασίας του. Οι ακόλουθοι διδάκτορες και έχουν λάβει το βραβείο:

 2023: Ραφαέλ Σκαλίδης (Πανεπιστήμιο Κρήτης)
 2021: Γεώργιος Βαλογιάννης (Πανεπιστήμιο Κορνέλ, ΗΠΑ)
2019: Γεώργιος Βασιλόπουλος (MPE & Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου, Γερμανία)
2017: Ιωάννης Λιοδάκης (Παν. Κρήτης) και Αντώνιος Ναθαναήλ (ΕΚΠΑ)
 2015: Μαρία Πετροπούλου (ΕΚΠΑ)
 2013: Εμμανουήλ Παπαστεργής (Πανεπιστήμιο Κορνέλ, ΗΠΑ)
 2000: Σπύρος Βασιλάκος (ΕΚΠΑ)
1999: Εμμανουήλ Ξυλούρης (ΕΚΠΑ)
1998: Μάρκος Γεωργανόπουλος (Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, ΗΠΑ)
Το Σεπτέμβριο του 2020 το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας, μετονόμασε το βραβείο σε "Βραβείο Καλύτερης Διδακτορικής Διατριβής - Αιμίλιος Χαρλαύτης", αποδεχόμενο μια ευγενική χορηγία από την οικογένεια του Δρ. Αιμίλιου Χαρλαύτη, αστροφυσικού και ενεργού μέλους της Εταιρείας που έφυγε από τη ζωή σε νεαρή ηλικία. 

Η ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. και τα μέλη της στηρίζουν επίσης συστηματικά  τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Αστρονομίας-Αστροφυσικής και Διαστημικής με θέματα για μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου που διοργανώνει κάθε χρόνο η Εταιρεία Αστρονομίας και Διαστήματος του Βόλου.

Παραπομπές

Αστρονομικές Εταιρείες