Αιγυπτιακό δημοψήφισμα (2019)

Ένα συνταγματικό δημοψήφισμα διεξήχθη στην Αίγυπτο από τις 20 έως τις 22 Απριλίου 2019, με την ψηφοφορία στο εξωτερικό να διεξάγεται μεταξύ 19 και 21 Απριλίου. Οι προτεινόμενες αλλαγές επιτρέπουν στον πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι να παραμείνει στην εξουσία μέχρι το 2030. Με βάση την προηγούμενη έκδοση του συντάγματος, θα είχε αποκλειστεί από το να είναι ξανά υποψήφιος στις επόμενες εκλογές, οι οποίες επρόκειτο να διεξαχθούν το 2022. Οι αλλαγές εγκρίθηκαν από το 88,83% των ατόμων που ψήφισαν, με ποσοστό συμμετοχής 44%.

Προετοιμασία 
Τα σχέδια τροποποίησης του συντάγματος προετοιμάστηκαν από τη Γενική Διεύθυνση Πληροφοριών (Mukhabarat) γύρω στον Δεκέμβριο του 2018, με σχεδόν καθημερινές συναντήσεις με επικεφαλής τον γιο του αλ Σίσι, Μαχμούτ, αναπληρωτή διευθυντή του Mukhabarat. Ορισμένες συνεδριάσεις παρακολούθησε επίσης ο Αμπάς Καμέλ, διευθυντής του Mukhabarat. Τα αρχικά σχέδια ήταν να παραταθεί η προεδρική θητεία σε έξι χρόνια, διατηρώντας το ανώτατο όριο δύο θητειών και να αποδυναμωθούν οι εξουσίες του Κοινοβουλίου.  

Οι υπηρεσίες ασφαλείας σχεδίασαν «ευρείες εκστρατείες σύλληψης πολιτικών δημόσιων προσώπων από όλο το πολιτικό φάσμα» ως μέθοδο «μη [ανοχής σε] διαφωνία σε οποιαδήποτε κλίμακα σχετικά με τις τροπολογίες».

Προτεινόμενες τροποποιήσεις 
Το άρθρο 140 τροποποιείται για να παρατείνει την προεδρική θητεία από τέσσερα σε έξι χρόνια και το άρθρο 241 τροποποιείται για να επιμηκύνει την ισχύουσα θητεία του ελ Σίσι και να του επιτρέψει να είναι υποψήφιος για νέα θητεία. Άλλες αλλαγές αποκαθιστούν την ικανότητα του Προέδρου να διορίζει Αντιπροέδρους (οι οποίοι είχαν καταργηθεί το 2012) και να ενισχύσει τις εξουσίες του Προέδρου στο δικαστικό σώμα με τροποποιήσεις στα άρθρα 185, 189 και 193, καθιστώντας τον Πρόεδρο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου για τις δικαστικές αρχές, οι οποίες θα ορίζουν τον εισαγγελέα και τους δικαστικούς ηγέτες, καθώς και να δίνει στον πρόεδρο την εξουσία να διορίζει άμεσα τον επικεφαλής του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου. 

Δύο τροπολογίες ενσωματώνουν περαιτέρω τον ρόλο του στρατού στην κυβέρνηση, με μια προτεινόμενη αλλαγή στο άρθρο 200 να δηλώνει ότι ο στρατός πρέπει να «διαφυλάξει το σύνταγμα και τη δημοκρατία, να διατηρήσει τους βασικούς πυλώνες του κράτους και τον πολιτικό χαρακτήρα του και να υποστηρίξει τα κέρδη του τους ανθρώπους και τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των ατόμων ". Μια αναθεώρηση του άρθρου 234 θα καθιστούσε μόνιμη απαίτηση τον ρόλο του στρατού να επιλέγει τον υπουργό Άμυνας. 

Περαιτέρω τροποποιήσεις καθιστούν το κοινοβούλιο διθάλαμο σώμα, με την καταργηθείσα το 2014 Άνω Βουλή να αποκαθίσταται ως Γερουσία, η οποία θα αποτελείται από 120 εκλεγμένα μέλη και 60 διορισμένα από τον πρόεδρο. Οι αλλαγές στο άρθρο 102 μειώνουν τον αριθμό των μελών της Κάτω Βουλής από 596 σε 450, με τουλάχιστον 112 έδρες να προορίζονται για γυναίκες. 

Στις 16 Απριλίου 2019, το Κοινοβούλιο ενέκρινε τις αλλαγές στο Σύνταγμα. 22 βουλευτές ψήφισαν κατά των αλλαγών, με έναν βουλευτή να ψηφίζει "παρών". Οι αλλαγές έπρεπε να τεθούν σε δημοψήφισμα εντός 30 ημερών.

Εκστρατεία 
Οι προτάσεις υποστηρίχθηκαν από τον βουλευτή του Κόμματος των Ελεύθερων Αιγυπτίων Μοχάμεντ Αμπού Χαμέντ, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι ο ελ Σίσi χρειαζόταν περισσότερο χρόνο να μείνει στην εξουσία προκειμένου να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις. 

Πολλά πολιτικά κόμματα, μεταξύ των οποίων το Κόμμα Σοσιαλιστικής Λαϊκής Συμμαχίας, το Αιγυπτιακό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, το Κόμμα του Συντάγματος, το Κόμμα Μεταρρύθμισης και Ανάπτυξης, το Κόμμα Ελευθερίας της Αιγύπτου, το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Αιγύπτου, το Κόμμα Εθνικής Συμφιλίωσης, το Συντηρητικό Κόμμα και το Κόμμα Αξιοπρέπεια (καθώς και οι βουλευτές της Συμμαχίας 25-30) συναντήθηκαν στις 5 Φεβρουαρίου 2019 για να σχηματίσουν την Ένωση για την Υπεράσπιση του Συντάγματος, η οποία δρομολόγησε μια εκστρατεία με τρεις άξονες για να καταψηφιστούν οι τροπολογίες (συγκέντρωση υπογραφών, δημιουργία "πλατφόρμας μέσων" και προσφυγή στα δικαστήρια κατά των τροπολογιών). Το μέλος του κόμματος του Συντάγματος Χαλέντ Νταβούντ ισχυρίστηκε ότι οι προτάσεις ήταν η διατήρηση της εξουσίας, ενώ το Πολιτικό Δημοκρατικό Κίνημα εξέφρασε την αντίθεσή του στις τροπολογίες. Άλλα κόμματα και οργανώσεις που αντιτάχθηκαν επίσης στις τροπολογίες ήταν το Αραβικό Δημοκρατικό Νασεριστικό Κόμμα και οι Επαναστατικοί Σοσιαλιστές .  

Η Διεθνής Επιτροπή των Δικαστών ζήτησε την απόρριψη των αλλαγών, σημειώνοντας ότι η αλλαγή στο άρθρο 140 σχετικά με τη διάρκεια της προεδρικής θητείας παραβιάζει την καθιερωμένη ρήτρα του άρθρου 226, απαγορεύοντας τις αλλαγές στα κείμενα που αφορούν στην επανεκλογή του Προέδρου, εκτός αν παρέχονται περισσότερες εγγυήσεις. 

Μια καμπάνια που ονομάζεται «Bātil» («μηδενικό και άκυρο») ξεκίνησε την εβδομάδα της 7ης Απριλίου για να αντιταχθεί τις προτεινόμενες τροποποιήσεις. Ωστόσο, ο ιστότοπος της καμπάνιας μπλοκαρίστηκε στις 9 Απριλίου 2019, αφού συγκεντρώθηκαν πάνω από 60.000 υπογραφές εναντίον των αλλαγών. σύμφωνα με τα NetBlocks, η κυβέρνηση δέσμευσε στη συνέχεια πάνω από 34.000 άλλους ιστοχώρους προκειμένου να περιορίσει την πρόσβαση στον ιστότοπο της καμπάνιας. 

Οι αντίπαλοι των τροπολογιών αντιμετώπισαν καταστολή από την κυβέρνηση, σύμφωνα με την Al-Monitor, η οποία ανέφερε για μια μυστική ομάδα λαϊκών ομάδων που κρατούσαν πανό και χρησιμοποιούσαν γκράφιτι για να αντιταχθούν στις προτάσεις. 

Μετά την ανάγνωση των προτεινόμενων τροπολογιών, ο πολιτικός αναλυτής και αρθρογράφος Μαγκέντ Μαντούρ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι αλλαγές στο σύνταγμα "θα επαναπροσδιορίσουν το αιγυπτιακό πολιτικό σύστημα και θα αφαιρέσουν το τελευταίο προσκήνιο του διαχωρισμού των εξουσιών ή την υποταγή του στρατού στην εκλεγμένη κυβέρνηση. Η Αίγυπτος πρόκειται να γίνει στρατιωτική δικτατορία τόσο στο όνομα όσο και στην πράξη. "

Διεξαγωγή 
Ένας δικαστής που είναι υπεύθυνος για ένα εκλογικό τμήμα στο Κάιρο, εξέθεσε διάφορα θέματα σχετικά με την διενέργεια των εκλογών, συμπεριλαμβανομένου του συνδυασμού ψηφοδελτίων μη εγγεγραμμένων και εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, μελών του φιλοκυβερνητικού Κόμματος του Μέλλοντος του Έθνους στα εκλογικά κέντρα (και ως δημοσκόποι), δωροδοκία με φαγητό και ανύπαρκτη εποπτεία κατά την καταμέτρηση των ψηφοδελτίων.

Αποτελέσματα 

Πηγή: Ahram Online

Αντιδράσεις 
Λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο Σίσι σχολίασε σε ένα tweet, ευχαριστώντας τον αιγυπτιακό λαό για την θετική ψήφο»: «Το θαυμάσιο θέαμα που προσέφεραν οι Αιγύπτιοι που συμμετείχαν στο δημοψήφισμα... θα καταγραφεί στο ιστορικό αρχείο του έθνους μας». 

Η εφημερίδα «New Arab» ανέφερε: «Τα κυβερνητικά μέσα ενημέρωσης, οι επιχειρηματίες και οι βουλευτές είχαν πιέσει για μια θετική ψήφο και για υψηλή συμμετοχή, με πολλούς να προσφέρουν ελεύθερες βόλτες και παράδοση τροφίμων στους ψηφοφόρους, ενώ οι αρχές απείλησαν να επιβάλλουν πρόστιμο σε όποιον μποϊκοτάρει το τριήμερο δημοψήφισμα.  Η Διεθνής Αμνηστία και η Διεθνής Επιτροπή των Δικαστών είχαν προηγουμένως προτρέψει την αιγυπτιακή κυβέρνηση να αποσύρει τις τροπολογίες, επειδή «θα υπονόμευε την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και θα επεξέτεινε τις στρατιωτικές δίκες για τους πολίτες. Εάν εγκριθούν, οι τροποποιήσεις θα αποδυναμώσουν το κράτος δικαίου, θα εξαλείψουν περαιτέρω τις εγγυήσεις δίκαιης δίκης και θα κατοχυρώσουν την ατιμωρησία των μελών των ενόπλων δυνάμεων». 

Ενώ ο πρόεδρος της Εθνικής Εκλογικής Επιτροπής Λασίν Ιμπραήμ μίλησε για τις «δυνάμεις του σκότους και του κακού» που μποϊκοτάρισαν το δημοψήφισμα προκειμένου να «καταστραφεί η δημοκρατική ατμόσφαιρα στην οποία έλαβε χώρα» ο γνωστός Αιγύπτιος συγγραφέας Αλάα Αλ Ασουάνι, στην αραβική υπηρεσία της Deutsche Welle , ανέφερε τους λόγους για τους οποίους το δημοψήφισμα ήταν «άκυρο, αντισυνταγματικό και αντιδημοκρατικό, περιγράφοντας τον ελ Σίσι ως“στρατιωτικό δικτάτορα (ديكتاتور عسكري) που ασκεί πρωτοφανή καταπίεση πάνω στο λαό.” 

Το BBC δήλωσε ότι οι αιγυπτιακές αρχές δεν του έδωσαν τη διαπίστευση για να καλύψει ειδησεογραφικά την ψηφοφορία.

Παραπομπές 

Αιγυπτιακο
2019 δημοψηφισμα