Τζιοβάνι Σάντι

Ο Τζιοβάνι Σάντι (Giovanni Santi, 1435 - 1 Αυγούστου 1494) ήταν Ιταλός ζωγράφος, διακοσμητής και πατέρας του Ραφαήλ. Ήταν ζωγράφος της Αυλής του δούκα του Ουρμπίνο και ζωγράφισε διάφορους πίνακες για το ιερό ναών. Πέθανε στο Ουρμπίνο.

Ζωή και ζωγραφική 
Ο Σάντι γεννήθηκε το 1435 στο Κολμπορντόλο, στο δουκάτο του Ουρμπίνο. Εργάστηκε ως μικροέμπορος για κάποιο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια μαθήτευσε στον Πιέρο ντέλλα Φραντσέσκα και επηρεάστηκε από τον Φιορέντσο ντι Λορέντσο. Φαίνεται να ήταν βοηθός και φίλος του Μελότσο ντα Φορλί. Ήταν ζωγράφος της Αυής του Δούκα του Ουρμπίνο Φεντερίκο ντα Μοντεφέλτρο και ζωγράφισε διάφορα διακοσμητικά στοιχεία ιερού ναών, δύο εκ των οποίων βρίσκονται στο Μουσείο του Βερολίνου, μία Madonna στην εκκλησία του Αγίου Φραγκίσκου στο Ουρμπίνο, μία στην εκκλησία Santa Croce στο Fano, μία στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου και ένα άλλο σε γκαλερί στο Ουρμπίνο. Επίσης, ένας Ευαγγελισμός στην Πινακοθήκη Μπρέρα στο Μιλάνο, ένας αναστημένος Χριστός στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης και ένας Ιερώνυμος στο Λατερανό. 

Η φήμη της Αυλής του Ουρμπίνο καθιερώθηκε από τον Φεντερίκο ντα Μοντεφέλτρο. Η Αυλή του Federico ήταν περισσότερο λογοτεχνική παρά καλλιτεχνική, αλλά ο Σάντι ήταν και ποιητής και ζωγράφος και είχε γράψει ένα έμμετρο χρονικό της ζωής του Φεντερίκο. Επίσης έγραφε τα κείμενα και σχεδίαζε την διακόσμηση για ψυχαγωγικές εκδηλώσεις της Αυλής. Το ποίημά του για τον Φεντερίκο τον δείχνει να γνωρίζει τους πιο εξελιγμένους ζωγράφους της Βόρειας Ιταλίας, καθώς και τους πρώιμους Φλαμανδούς. Στην πολύ μικρή Αυλή του Ουρμπίνο ήταν πιθανότατα πολύ πιο κοντά στον στενό κύκλο της Οικογένειας από τους περισσότερους ζωγράφους της Αυλής. 

Τον Φεντερίκο, ο οποίος πέθανε το 1482, τον διαδέχτηκε ο γιος του, Τζουντομπάλντο ντα Μοντεφέλτρο, ο οποίος παντρεύτηκε την Ελιζαμπέτα Γκοντσάγκα. Υπό την ηγεμονία του, η Αυλή του παρέμεινε κέντρο λογοτεχνικής παιδείας. Το 1483 γεννήθηκε ο γιος του Σάντι, Ραφαήλ. Ο Σάντι πέθανε στο Ουρμπίνο το 1494.

Ποίηση και κατάλογος ζωγράφων του 15ου αιώνα 
Η ποίησή του περιλαμβάνει ένα έπος προς τιμή ενός από τους προστάτες του, του Φεντερίκο ντα Μοντεφέλτρο, που ακολουθείται από μια αναφορά στη ζωγραφική. Εκεί μαρτυρείται μια επίσκεψη του Δούκα στη Μάντοβα, όπου εξεπλάγη από τις ικανότητες του Αντρέα Μαντένια και στη συνέχεια σχολιάζει ότι «Σε αυτή την υπέροχη και ευγενική τέχνη / τόσοι πολλοί έχουν γίνει διάσημοι στον αιώνα μας / που κάνουν τους άλλους να φαίνονται φτωχοί» . 

Ο Σάντι κατόπιν απαριθμεί διάσημους ζωγράφους, γνωστούς σε αυτόν, σε μια αξιοσημείωτη συνοπτική λίστα 27 μεγάλων Ιταλών και Φλαμανδών ζωγράφων του τέλους του 15ου αιώνα, όπως θα γνώριζε ένας ζωγράφος. Η λίστα του Σάντι (όχι με την ίδια σειρά): 

 Φρα Αντζέλικο 
 Ντομένικο Γκιρλαντάιο 
 Πιέρο και Αντόνιο Πολιαούλο 
 Σάντρο Μποττιτσέλλι 
 Λεονάρντο Ντα Βίντσι 
 Φιλιππίνο Λίππι 
 Περουτζίνο 
 Λούκα Σινιορέλλι 
 Τζεντίλε Μπελλίνι 
 Τζιοβάνι Μπελλίνι 
 Αντρέα Μαντένια 
 Αντρέα ντελ Καστάνιο 
 Κόσιμο Τούρα 
 Πιέρο ντέλλα Φραντσέσκα 
 Έρκολε ντε Ρομπέρτι 
 Φραντσέσκο ντι Πεζέλλο ή Πεζελλίνο 
 Μαζάτσο 
 Πάολο Ουτσέλλο 
 Πιζανέλλο 
 Ντομένικο Βενετσιάνο 
 Μελότσο ντα Φορλί 
 Τζεντίλε ντα Φαμπριάνο 
 Αντονέλλο ντα Μεσσίνα 
 Γιαν βαν Άικ 
 Ρόχιερ φαν ντερ Βάιντεν

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 Schmarsow, Giovanni Santi (Berlin, 1887)
 Poetry and list derived from Painting and Experience in Fifteenth Century Italy. Michael Baxandall. Oxford University Press 1980.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ο Τζιβάνι Σάντι στο Panopticon Virtual Art Gallery
 The Gubbio Studiolo and its conservation, volumes 1 & 2, από τη Βιβλιοθήκη του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης (πλήρως διαθέσιμο online σε μορφή PDF), το οποίο περιέχει υλικό για τον Τζιοβάνι Σάντι

Ραφαήλ
Ιταλοί ζωγράφοι
Ζωγράφοι της Αναγέννησης