Χακόμπ Χοβνατανιάν

Ο Χακόμπ Χοβνατανιάν ή Γιάκοβ Αβνατάμοφ (αρμενικά: Հակոբ Մկրտումի Հովնաթանյան και ρωσικά: Яков Никитич Авнатамов, Ρωσική Αυτοκρατορία, 1806 – Περσία, 1881) ήταν Αρμένιος ζωγράφος του 19ου αιώνα, ο οποίος έζησε και έδρασε στη Ρωσική και την Περσική Αυτοκρατορία. Έχει χαρακτηριστεί ως ο «Ραφαήλ της Τιφλίδας».

Βιογραφία 
Ο Χοβνατανιάν γεννήθηκε το 1806 στην Τιφλίδα της σημερινής Γεωργίας (η οποία εκείνη την περίοδο αποτελούσε έδαφος της τσαρικής Ρωσίας) και ήταν γόνος της ομώνυμης αρμενικής καλλιτεχνικής οικογένειας, γενάρχης της οποίας ήταν ο Ναγκάς Χοβνατάν που έζησε τον 17ο αιώνα και διακρίθηκε ως ζωγράφος, ποιητής και μουσικός.  

Σε γενικές γραμμές δεν υπάρχουν επαρκή βιογραφικά στοιχεία για τον Χοβνατανιάν. Ο ίδιος ασχολήθηκε κυρίως με την προσωπογραφία, η οποία αποτελούσε την κύρια πηγή βιοπορισμού του, καθώς φιλοτεχνούσε πορτραίτα κατά παραγγελία, ενώ τα πρώτα του έργα χρονολογούνται στα τέλη της δεκαετίας του 1820. Με την πάροδο των ετών, η συγκεκριμένη δραστηριότητα προσέδωσε στον Χοβνατανιάν αναγνώριση, ωστόσο τη δεκαετία του 1860 επλήγη επαγγελματικά εξαιτίας της διάδοσης της φωτογραφίας. 

Ακολούθως μετανάστευσε στην Περσική Αυτοκρατορία των Κατζάρ, όπου συνέχισε τις καλλιτεχνικές του δραστηριότητες μέχρι και το τέλος της ζωής του. Μεταξύ των πελατών του, συμπεριλαμβανόταν και ο σάχης του Ιράν, στην αυλή του οποίου προσελήφθη. Απεβίωσε το 1881 στην Τεχεράνη ή την Ταμπρίζ (όπου ζούσε η κόρη του) και θάφτηκε στον αρμενικό αποστολικό ναό της Τεχεράνης. Αδελφός του ήταν ο, επίσης ζωγράφος, Αγάθων Χοβνατανιάν.

Έργο 
Ο Χοβνατανιάν ασχολήθηκε κατά κύριο λόγο με την προσωπογραφία. Τα έργα του έχουν επιρροές από τις δυτικές τάσεις, αλλά και από ανατολίτικα στοιχεία και διακρίνονται από την τάση ρεαλισμού που συνδυάζεται με εκκοσμικευτικά και μοντέρνα (για εκείνη τη χρονική περίοδο) στοιχεία. Ως πηγή έμπνευσής του αναφέρεται η μεσαιωνική αρμενική ζωγραφική, καθώς και η αρμενική λαϊκή καλλιτεχνική παράδοση. Ο ίδιος αναγνωρίζεται ως ο πρωτοπόρος της προσωπογραφίας στην αρμενική ζωγραφική. Υπολογίζεται πως κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο Χοβνατανιάν φιλοτέχνησε περίπου 500 πορτραίτα, από τα οποία ωστόσο σώζονται γύρω στα πενήντα. Έργα του βρίσκονται μεταξύ άλλων, στην Εθνική Πινακοθήκη της Αρμενίας του Γερεβάν, στο Γεωργιανό Μουσείο Καλών Τεχνών της Τιφλίδας, στο Μουσείο Ανατολικής Τέχνης της Μόσχας και σε ιδιωτικές συλλογές.

Αναγνώριση 
Το 1967, ο Σοβιετικός Αρμένιος σκηνοθέτης Σεργκέι Παρατζάνοφ δημιούργησε ντοκιμαντέρ μικρού μήκους αφιερωμένο στον Χοβνατανιάν. Επιπλέον, το επίθετο του ζωγράφου έχει δοθεί σε έναν κρατήρα της Σελήνης.

Πίνακες

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Adalian, Rouben Paul (2010). Historical Dictionary of Armenia (β΄ έκδοση). Scarecrow Press.
 Slaby, Helmut (1982). Bindenschild und Sonnenlöwe. Die Geschichte der österreichisch-iranischen Beziehungen bis zur Gegenwart. Akademische Druck- u. Verlagsanstalt.

Αρμένιοι ζωγράφοι
Ρώσοι ζωγράφοι
Προσωπογράφοι