Εξεγέρσεις των γκέτο

Οι εξεγέρσεις των γκέτο κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ήταν μια σειρά από ένοπλες εξεγέρσεις εναντίον του καθεστώτος της ναζιστικής Γερμανίας μεταξύ 1941 και 1943 στα νεοσυσταθέντα εβραϊκά γκέτο σε όλη την ναζιστική Ευρώπη. Μετά τη γερμανική και σοβιετική εισβολή στην Πολωνία το Σεπτέμβριο του 1939, οι Πολωνοεβραίοι είχαν στοχευθεί από την αρχή. Μέσα σε λίγους μήνες στην κατεχόμενη Πολωνία, οι Γερμανοί δημιούργησαν εκατοντάδες γκέτο στα οποία ανάγκασαν τους Εβραίους να ζήσουν. Τα νέα γκέτο αποτελούσαν μέρος της γερμανικής επίσημης πολιτικής για την απομάκρυνση των Εβραίων από τη δημόσια ζωή με σκοπό την οικονομική εκμετάλλευση. Ο συνδυασμός υπερβολικού αριθμού κρατουμένων, ανθυγιεινών συνθηκών και έλλειψης τροφής οδήγησε σε υψηλό ποσοστό θανάτου μεταξύ αυτών. Στις περισσότερες πόλεις τα εβραϊκά υπόγεια κινήματα αντίστασης αναπτύχθηκαν σχεδόν αμέσως, αν και η γκετοποίηση περιόρισε σοβαρά την πρόσβασή τους σε πόρους. 

Οι μαχητές των γκέτο πήραν τα όπλα κατά τη διάρκεια της πιο θανατηφόρας φάσης του Ολοκαυτώματος, γνωστή ως Επιχείρηση Ράινχαρντ (ξεκίνησε το 1942), ενάντια στα σχέδια των Ναζί να απελάσουν όλους τους κρατούμενους - άνδρες, γυναίκες και παιδιά - σε στρατόπεδα, με σκοπό τη μαζική εξόντωσή τους.

Ιστορία 
Η ένοπλη αντίσταση προσφέρθηκε σε περισσότερες από 100 τοποθεσίες και στις δύο πλευρές των πολωνικών-σοβιετικών συνόρων του 1939, συντριπτικά στην ανατολική Πολωνία. Μερικές από αυτές τις εξεγέρσεις ήταν πιο μαζικές και οργανωμένες, ενώ άλλες ήταν μικρές και αυθόρμητες. Οι πιο γνωστές και μεγαλύτερες από όλες τις εξεγέρσεις των Εβραίων κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος πραγματοποιήθηκαν στο Γκέτο της Βαρσοβίας μεταξύ 19 Απριλίου και 16 Μαΐου 1943 και στο Μπιαουίστοκ τον Αύγουστο. Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Γκέτο της Βαρσοβίας, 56.065 Εβραίοι είτε σκοτώθηκαν επί τόπου είτε συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν με τρένα του Ολοκαυτώματος σε στρατόπεδα εξόντωσης πριν το Γκέτο καταστραφεί. Στο Γκέτο του Μπιαουίστοκ, μετά από απελάσεις στις οποίες 10.000 Εβραίοι οδηγήθηκαν στα τρένα του Ολοκαυτώματος και άλλα 2.000 δολοφονήθηκαν τοπικά, η υπόγεια αντίσταση του γκέτο πραγματοποίησε εξέγερση με αποτέλεσμα τον αποκλεισμό του γκέτο που διήρκεσε για έναν ολόκληρο μήνα. Υπήρξαν και άλλες τέτοιες εξεγέρσεις που οδήγησαν στη ολοκληρωτική πυρπόληση των γκέτο, όπως στην Κολομίγια (τώρα στην Ουκρανία) και μαζικοί πυροβολισμοί γυναικών και παιδιών, όπως στο Μίζοτς.

Επιλεγμένες εξεγέρσεις των γκέτο κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος 
Οι εξεγέρσεις ξέσπασαν σε 5 μεγάλες πόλεις, 45 επαρχιακές πόλεις, 5 μεγάλα στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης, καθώς και σε τουλάχιστον 18 στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας. Περιλαμβάνονται αξιοσημείωτες εξεγέρσεις των γκέτο: 

 Εξέγερση του Γκέτο της Λάχβα: 3 Σεπτεμβρίου 1942 
 Εξέγερση του Γκέτο του Μίζοτς: 14 Οκτωβρίου 1942 
 Εξέγερση του Γκέτο του Μινσκ Μαζοβιέτσκι: 10 Ιανουαρίου 1943 
 Εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας: 19 Απριλίου - 16 Μαΐου 1943, που οργανώθηκε από την Εβραϊκή Οργάνωση Μάχης και την Εβραϊκή Στρατιωτική Ένωση 
 Εξέγερση του Γκέτο της Τσενστοχόβα:25-30 Ιουνίου 1943 
 Εξέγερση του Γκέτο του Μπέντζιν, γνωστή και ως εξέγερση στο Γκέτο του Μπέντζιν-Σοσνόβιετς: 3 Αυγούστου 1943 
 Εξέγερση του Γκέτο του Μπιαουίστοκ: 16-17 Αυγούστου 1943, που διοργανώθηκε από την Αντιφασιστική Στρατιωτική Οργάνωση 

Σε κάποιο βαθμό, η τελική εκκαθάριση άλλων Γκέτο αντιμετωπίστηκε επίσης με ένοπλη εξέγερση: 

 Γκέτο της Βίλνα 
 Γκέτο της Κρακοβίας 
 Γκέτο του Λβουφ 
 Γκέτο του Λοτζ 
 Γκέτο του Λούτσκ 
 Γκέτο του Μαρτσινκόνις 
 Γκέτο του Μινσκ 
 Γκέτο του Πινσκ 
 Γκέτο της Ρίγα 
 Γκέτο του Σοσνόβιετς

Δείτε επίσης 

 Γκέτο των Ναζί 
 Οίκος των Μαχητών των Γκέτο 
 Θεωρία ναζιστικού ελέγχου των όπλων 
 The Forty Days of Musa Dagh

Παραπομπές

Πηγές 
 Εβραϊκή ένοπλη αντίσταση και εξεγέρσεις στον ιστότοπο του Γιαντ Βασέμ. Ανακτήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2014.
  

 
Ιστορία των Εβραίων στη Ναζιστική Γερμανία

Ιστορία των Εβραίων στην Πολωνία
Ιστορία των Εβραίων στην Ουκρανία
Ολοκαύτωμα στην Πολωνία