Καθεδρικός Ναός της Κοιμήσεως (Μόσχα)

Ο καθεδρικός ναός της Κοιμήσεως (, ή Uspensky sobor), επίσης γνωστός ως ο καθεδρικός ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου είναι ρωσική ορθόδοξη εκκλησία αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. 

Βρίσκεται στη βόρεια πλευρά της πλατείας του Καθεδρικού Ναού του Κρεμλίνου της Μόσχας  όπου ένα στενό δρομάκι τη χωρίζει από το «Παλάτι του Πατριάρχη με την Εκκλησία των Δώδεκα Αποστόλων». Στα νοτιοδυτικά, επίσης χωρισμένο με ένα στενό πέρασμα από την εκκλησία, βρίσκεται το «Πολυεδρικό ανάκτορο». Ο καθεδρικός ναός θεωρείται η μητρική εκκλησία της Μοσχοβίτικης Ρωσίας. Στη σημερινή του μορφή κατασκευάστηκε μεταξύ 1475–79 μετά από εντολή του Μεγάλου Δούκα της Μόσχας Ιβάν Γ΄ από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Φιοραβάντι. Από το 1547 έως το 1896 γινόταν εκεί η στέψη του Ρώσου μονάρχη. Επιπλέον, είναι ο τόπος ταφής για τους περισσότερους Μητροπολίτες της Μόσχας και τους Πατριάρχες της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Επίσης λειτουργεί ως μέρος των Μουσείων του Κρεμλίνου της Μόσχας.

Ιστορία

Πρώιμη περίοδος 
Οι αρχαιολογικές έρευνες του 1968 έδειξαν ότι ο χώρος του σημερινού καθεδρικού ναού ήταν ένα μεσαιωνικό νεκροταφείο, με μια ξύλινη εκκλησία του 12ο αιώνα. Αυτή  αντικαταστάθηκε από μια ασβεστολιθική κατασκευή που χτίστηκε γύρω στο 1326,  η οποία έχει αναφερθεί σε ιστορικά αρχεία.

Τον 14ο αιώνα, ο μητροπολίτης Πέτρος έπεισε τον Ιβάν Α (Ιβάν Καλίτα) ότι έπρεπε να χτίσει έναν καθεδρικό ναό στη Θεοτόκο στη Μόσχα, όπως ήταν ο Καθεδρικός Ναός της Κοίμησης στην πρωτεύουσα Βλαντίμιρ. Η κατασκευή του καθεδρικού ναού ξεκίνησε στις 4 Αυγούστου 1326 και ο καθεδρικός ναός ολοκληρώθηκε και καθαγιάστηκε στις 4 Αυγούστου 1327. Εκείνη την εποχή η Μόσχα έγινε η πρωτεύουσα του πριγκιπάτου Βλαντιμίρ-Σούζνταλ.

Μέχρι το τέλος του 15ου αιώνα ο παλιός καθεδρικός ναός είχε ερειπωθεί και το 1472 οι αρχιτέκτονες της Μόσχας Κρίβτσοφ και Μίσκιν ξεκίνησαν την κατασκευή ενός νέου καθεδρικού ναού. Δύο χρόνια αργότερα, τον Μάιο του 1474, το κτήριο πλησίαζε στην ολοκλήρωσή του, όταν κατέρρευσε εξαιτίας σεισμού.

Παρούσα κατασκευή 
Μετά την καταστροφή, ο Ιβάν Γ ' κάλεσε τότε τον Αριστοτέλη Φιοραβάντι, έναν διάσημο αρχιτέκτονα και μηχανικό από τη Μπολόνια της Ιταλίας, να έρθει στη Μόσχα και του ανέθεσε το έργο να σχεδιάσει τον καθεδρικό ναό από την αρχή σύμφωνα με τις παραδόσεις της ρωσικής αρχιτεκτονικής.  Ο καθεδρικός ναός της Κοίμησης στο Βλαντίμιρ υπήρξε για άλλη μια φορά ως πρότυπο για το κτίριο και έτσι ο Φιοραβάντι ταξίδεψε στο Βλαντίμιρ προκειμένου να μελετήσει τις ρωσικές μεθόδους κατασκευής. Σχεδίασε ένα ελαφρύ και ευρύχωρο αριστούργημα, που συνδύαζε το πνεύμα της Αναγέννησης με τις ρωσικές παραδόσεις. Τα θεμέλια για τον νέο καθεδρικό ναό τέθηκαν το 1475 και το 1479 ο νέος καθεδρικός ναός καθαγιάστηκε από τον μητροπολίτη Γερόντι. Το εσωτερικό ήταν ζωγραφισμένο με τοιχογραφίες και στολισμένο με πολλές εικόνες, συμπεριλαμβανομένης της Θεοτόκου του Βλαντίμιρ και της Βλαχερνίτισσας. 

Ο σχεδιασμός της νέας εκκλησίας, με τους πέντε τρούλους της (συμβολικά του Ιησού Χριστού και των Τεσσάρων Ευαγγελιστών) αποδείχθηκε εξαιρετικά δημοφιλής και χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο για πολλές άλλες εκκλησίες σε όλη τη Ρωσία.

Το 1547, έγινε η στέψη του πρώτου Ρώσου τσάρου, Ιβάν του Τρομερού, σε αυτόν τον καθεδρικό ναό.  Από το 1721 ήταν ο χώρος της στέψης των Ρώσων αυτοκρατόρων. Η τελετουργική εγκατάσταση των  μητροπολιτών και των πατριαρχών της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας πραγματοποιήθηκε επίσης σε αυτόν τον καθεδρικό ναό και οι τάφοι τους βρίσκονται εδώ.

Ο καθεδρικός ναός υπέστη πολλές καταστροφές στην ιστορία του, συμπεριλαμβανομένων πυρκαγιών το 1518, 1547, 1682 και 1737,  και λεηλασίες από τους στρατούς της Πολωνικής -Λιθουανικής Κοινοπολιτείας κατά την περίοδο των ταραχών το 1612. Κατά τη διάρκεια της γαλλικής κατοχής της Ρωσίας, λεηλατήθηκε και χρησιμοποιήθηκε ως στάβλος αλόγων.

Ανακαινίστηκε πλήρως το 1894-1895 και από το 1910-1918. Στις 21 Νοεμβρίου 1917, ο καθεδρικός ναός ήταν ο χώρος για την εγκατάσταση του Τύχωνα (Μπελάβιν), του Μητροπολίτη Μόσχας, ως πρώτου πατριάρχη του αποκατεστημένου Πατριαρχείου της Μόσχας . Ωστόσο, μετά τη Ρωσική Επανάσταση του 1917, η νέα μπολσεβίκικη κυβέρνηση έκλεισε όλες τις εκκλησίες στο Κρεμλίνο της Μόσχας και μετέτρεψε τον καθεδρικό ναό σε μουσείο. Με ειδική άδεια του Βλαντιμίρ Λένιν, το τελευταίο Πάσχα (λειτουργία του Πάσχα) πραγματοποιήθηκε το 1918. Η τελευταία στιγμή αυτής της λειτουργίας του Πάσχα ήταν το θέμα ενός ημιτελούς πίνακα του Πάβελ Κόριν με τίτλο Αντίο στη Ρωσία. Οι περισσότεροι από τους θησαυρούς της εκκλησίας μεταφέρθηκαν στο οπλοστάσιο του Κρεμλίνου ή πουλήθηκαν στο εξωτερικό.

Το κτίριο επισκευάστηκε το 1949/50, το 1960 και το 1978.

Το 1990, ο καθεδρικός ναός της Κοίμησης επιστράφηκε στην εκκλησία για περιοδικές θρησκευτικές λειτουργίες, λίγο πριν τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Αποδόθηκε στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία το 1991.

Αρχιτεκτονική 

Ο Καθεδρικός Ναός της Κοιμήσεως είναι ένα τεράστιο κτήριο με έξι κολόνες, με πέντε αψίδες και πέντε τρούλους. Διαμορφώθηκε σύμφωνα με τον καθεδρικό ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου στο Βλαντίμιρ, καθώς χρησιμοποίησε εκτεταμένα τοιχοποιία από ασβεστόλιθο σε ψηλή ασβεστολιθική βάση και σχεδιάστηκε ως τρίκλιτη εκκλησία με θολωτό σταυρωτό τρούλο. Είναι χτισμένο από καλά διακοσμημένες λευκές πέτρες. Ωστόσο, ο Φιοραβάντι δεν χρησιμοποίησε θολωτούς πρόβολους, όπως ήταν συνηθισμένο στη ρωσική αρχιτεκτονική, αλλά εισήγαγε τα σταυροθόλια και τις εγκάρσιες καμάρες. Για το πάνω τμήμα του κτηρίου, χρησιμοποίησε ειδικά κατασκευασμένα τούβλα, μεγαλύτερα από το τυπικό ρωσικό μέγεθος, τα οποία μείωσαν το βάρος και επέτρεψαν τη δημιουργία πιο λεπτών στηριγμάτων αψίδας. Έτσι, το ανατολικότερο ζεύγος κολόνων μπροστά από τις αψίδες είναι τυπικά ρωσικές με τη χρήση τεράστιων ορθογώνιων ανοιχτών πεσσών, ενώ οι υπόλοιπες τέσσερις είναι απλούστερες κορινθιακές κολόνες. Το λεπτό σχήμα αυτών των κολόνων συμβάλλει σημαντικά στο ελαφρύ, ευρύχωρο αποτέλεσμα του εσωτερικού χώρου.

Στο εσωτερικό, η διακόσμηση της εκκλησίας κυριαρχείται από τις τοιχογραφίες της. Το τεράστιο τέμπλο χρονολογείται από το 1547, αλλά οι δύο υψηλότερες βαθμίδες του είναι μεταγενέστερες προσθήκες του 1626 και του 1653/1654 υπό τον Πατριάρχη Νίκωνα. Εκτός από τη λειτουργική του χρήση, το τέμπλο χρησίμευε επίσης ως ένα είδος τείχους με τρόπαια, καθώς οι Ρώσοι Τσάροι θα πρόσθεταν στη συλλογή του τις σημαντικότερες εικόνες από πόλεις, που είχαν κατακτήσει. Μία από τις παλαιότερες, εικόνες με την προτομή του Αγίου Γεωργίου χρονολογείται από τον 12ο αιώνα και μεταφέρθηκε στη Μόσχα από τον τσάρο Ιβάν Δ ' κατά την κατάκτηση της πόλης Βελίκυ Νόβγκοροντ το 1561.

Ωστόσο, μια από τις σημαντικότερες εικόνες της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η Θεοτόκος του Βλαντίμιρ, που φυλασσόταν στον Καθεδρικό Ναό από το 1395-1919 βρίσκεται τώρα στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ.

Κοντά στη νότια είσοδο του καθεδρικού ναού βρίσκεται ο θρόνος του Μονομάχου του Ιβάν IV (1551).

Στις τέχνες 
Η πλατεία μπροστά από τον καθεδρικό ναό είναι ο χώρος για τη διάσημη σκηνή της στέψης στην όπερα του Μουσόργκσκι Μπόρις Γκοντούνοφ.

Σημειώσεις

Βιβλιογραφία 

 Κλάιν, Μίνα. Το Κρεμλίνο: Ακρόπολη της Ιστορίας . Εκδοτική Εταιρεία Macmillan (1973).ISBN 0-02-750830-7
 Τρόπκιν, Αλέξανδρος. Το Κρεμλίνο της Μόσχας: ιστορία του μοναδικού μνημείου της Ρωσίας . Εκδοτικός Οίκος "Russkaya Zhizn" (1980). ASIN: B0010XM7BQ

 Κτίρια και κατασκευές στη Μόσχα
Καθεδρικοί ναοί στη Ρωσία
 Αξιοθέατα στη Ρωσία
Χριστιανικοί ναοί στη Ρωσία

Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις