Μιρόσουαφ Χερμασέφσκι

Ο Μιρόσουαφ Χερμασέφσκι (πολωνικά: Mirosław Hermaszewski, 15 Σεπτεμβρίου 1941 - 12 Δεκεμβρίου 2022) ήταν Πολωνός πρώην κοσμοναύτης, πιλότος μαχητικών αεροσκαφών και συνταξιούχος αξιωματικός της Πολωνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Έγινε ο πρώτος, και μέχρι σήμερα παραμένει ο μοναδικός, Πολωνός υπήκοος στο διάστημα, όταν πέταξε με το σοβιετικό διαστημικό σκάφος Soyuz 30 το 1978. Ήταν ο 89ος άνθρωπος που έφτασε στο διάστημα.

Βιογραφία 
Ο Χερμασέφσκι γεννήθηκε σε μια πολωνική οικογένεια στο Λιπνίκι, στο παρελθόν στο Βοεβοδάτο Βόουλιν της Πολωνίας, αλλά εκείνη την εποχή μέρος του Ράιχσκομισαριατ της Ουκρανίας, και από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου βρισκόταν στην Ουκρανία. Ο νεότερος από τα επτά παιδιά του Ρόμαν Χερμασέφσκι και της Καμίλα Μπιελάφσκα, ο Μιρόσουαφ είναι επιζών της σφαγής της Βολυνίας κατά τη διάρκεια της οποίας Ουκρανοί εθνικιστές δολοφόνησαν 19 μέλη της οικογένειάς του, συμπεριλαμβανομένου του πατέρα του. Ο Χερμασέφσκι διέφυγε από τον ίδιο τον θάνατο όταν ο Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός επιτέθηκε στο Λιπνίκι το βράδυ της 26-27 Μαρτίου 1943. Τη στιγμή της σφαγής, ο Χερμασέφσκι ήταν μόλις 18 μηνών. Το νεότερο θύμα από την οικογένειά του ήταν 1,5 ετών, ενώ ο παλαιότερος - ο παππούς του Χερμασέφσκι - ήταν 90 ετών.

Παρότι έκτοτε τόνισε την ανάγκη της απομάκρυνσης από τα εθνικιστικά συναισθήματα και της αποδοχής της ευθύνης για τη γενοκτονία, ο Χερμασέφσκι καταδικάζει επίσης τις διακρίσεις του ουκρανικού έθνους στο σύνολό του βάσει των ενεργειών του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού και των Ουκρανών χωρικών που τους βοήθησαν στις δολοφονίες. Σε μια συνέντευξη του Απριλίου 2015 με το NaTemat.pl σχετικά με τις σφαγές, ανάφερε:

Ο Χερμασέφσκι επισημαίνει ότι αφού η μητέρα του μόλις δραπέτευσε ζωντανή από το Λιπνίκι, ήταν γυναίκες της Ουκρανίας από ένα γειτονικό χωριό που την γνώρισαν που της έδωσαν καταφύγιο και τη φρόντιζαν κατά την εθνοκάθαρση των Πολωνών και των Εβραίων από την περιοχή. Υπενθύμισε επίσης πώς του είπε η μητέρα του για πολλούς Ουκρανούς που πήραν τους Πολωνούς και τους φρόντιζαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. 

Μετά την ενσωμάτωση της πρώην πολωνικής επικράτειας στην Ουκρανική ΣΣΔ στο τέλος του πολέμου, αυτοί που είχαν απομείνει από την οικογένεια του Χερμασέφσκι απελάθηκαν βίαια στο Βόουουφ κοντά στο Βρότσουαφ, όπου ολοκλήρωσε το δημοτικό και το γυμνάσιο. Από νεαρή ηλικία ενδιαφερόταν για την αεροπορία, ως επιδέξιος αυτοδίδακτος μοντελιστής. Το 1960, ολοκλήρωσε ένα μάθημα ολισθητικής πλοήγησης στην Αερολέσχη του Βρότσουαφ.

Στρατιωτική σταδιοδρομία 
Ο Χερμασέφσκι ολοκλήρωσε το πρόγραμμα πλοήγησης αεροπλάνου στο Γκρούντζιοντζ το 1961, και το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς άρχισε να σπουδάζει για να γίνει πιλότος μαχητικών στη «Σχολή των Αετιδέων» στο Ντέμπλιν. Εκεί ειδικεύτηκε στο εκπαιδευτικό αεροσκάφος PZL TS-8 Bies και στη συνέχεια κέρδισε δικαίωμα να πετάξει με το μαχητικό αεροσκάφος MiG-15. Αφού αποφοίτησε από την ακαδημία τον Μάρτιο του 1964 στην κορυφή της τάξης του, ανατέθηκε στο σύνταγμα αεράμυνας στο Πόζναν με το βαθμό του ανθυπολοχαγού (podporucznik) και στη συνέχεια σπούδασε στην Ακαδημία Γενικού Επιτελείου στη Βαρσοβία, όπου έμαθε να πετάει με το MiG-21. Στα χρόνια που ακολούθησαν, συνέχισε να εκπαιδεύεται ενώ υπηρετούσε στην Πολωνική Πολεμική Αεροπορία ως διοικητής μοίρας και ταγμάτων στο Σουούπσκ, τη Γκντίνια και το Βρότσουαφ. Το 1971, αποφοίτησε από τη Στρατιωτική Ακαδημία Κάρολ Σφιερτσέφσκι.

Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του σταδιοδρομίας, ο Χερμασέφσκι πιλοτάρισε ανεμόπτερα και εκπαιδευτικά αεροσκάφη, όπως τα προαναφερθέντα TS-8 Bies, το CSS-13, το PZL TS-11 Iskra και το PZL-130 Orlik, διάφορα αεροπλάνα με παλινδρομικό κινητήρα όπως το Yak-18, καθώς και μια πληθώρα αεριωθούμενων- όπως τα MiG-15, MiG-17, πολωνικά παράγωγα του τελευταίου, διάφορες εκδόσεις των MiG-21, F-16, F-18, Mirage 2000-5, Su-27, MiG-29 και άλλα.

Πρόγραμμα Interkosmos 

Το 1976, επιλέχθηκε από μια ομάδα 500 Πολωνών στρατιωτικών πιλότων για να συμμετάσχει στο διαστημικό πρόγραμμα Interkosmos. Η ομάδα των υποψηφίων, οι οποίοι αρχικά δεν ενημερώθηκαν για το ότι είχαν επιλεχθεί και δοκιμαστεί ψυχολογικά, μειώθηκε σε 120 άτομα, στη συνέχεια μόλις σε πέντε και τελικά από μια επιλογή μόνο ελάχιστων πιλότων, τελικά επελέγη ο Χερμασέφσκι, με τον Ζένον Γιανκόφσκι ως αναπληρωματικό, για να συμμετάσχει στην αποστολή Soyuz 30. Για περίοδο σχεδόν δύο ετών, παρακολούθησαν εκτενή εκπαίδευση για θεωρητική εμπειρία, φυσική αντοχή και αντίσταση στο ψυχικό στρες (μεταξύ διαφόρων άλλων παραγόντων) στο Κέντρο Εκπαίδευσης Κοσμοναυτών Γιούρι Γκαρκάριν στο Star City, κοντά στη Μόσχα. Εκτός από την εκπαίδευση σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, πραγματοποιήθηκαν ψυχολογικές δοκιμές, καθώς και σε ένα σημείο οι υποψήφιοι έπρεπε να ολοκληρώσουν 998 εξετάσεις σε μία ημέρα.

Σα τέλη Ιουνίου 1978, μαζί με τον Σοβιετικό κοσμοναύτη Πιότρ Κλιμούκ από τη Λευκορωσία, ο Χερμασέφσκι πέταξε από το Κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ για να περάσει οκτώ ημέρες στο διαστημικό σταθμό Salyut 6 (από τις 17:27 στις 27 Ιουνίου έως τις 16:31 στις 5 Ιουλίου 1978). Ο τελευταίος εκπλήρωσε το ρόλο του μηχανικού καταστρώματος, ενώ ο πρώτος (έχοντας πραγματοποιήσει δύο διαστημικές αποστολές μέχρι αυτό το σημείο) υπηρέτησε ως διοικητής. Λίγα λεπτά πριν από την έναρξη του διαστημικού σκάφους τους, ο Χερμασέφσκι είπε:

Κατά τη διάρκεια της τροχιάς τους, οι Κλιμούκ και Χερμασέφσκι πραγματοποίησαν διάφορα πειράματα γεωεπιστήμης και φωτογράφισαν τη Γη σε τροχιά 126 φορές. Κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στο διαστημικό σταθμό, οι Χερμασέφσκι και Κλιμούκ - μερικές φορές με τη βοήθεια των Βλαντίμιρ Κοβαλιόνοκ και Αλεξάντρ Ιβαντσένκοφ, των δύο άλλων κοσμοναύτων που ήταν ήδη στο Salyut 6 πριν από την άφιξη της αποστολής Soyuz 30 - διεξήγαγαν συνολικά έντεκα διαφορετικά πειράματα στο διάστημα που είχαν προγραμματιστεί διεθνώς ως μέρος του προγράμματος.

Προσγειώθηκαν στις στέπες του Καζακστάν, 300 χλμ δυτικά του Τσελίνογκραντ. Μετά τη διαστημική πτήση, ο Χερμασέφσκι έφτασε στο κύρος ήρωα στις χώρες του Ανατολικού Μπλοκ (ειδικά της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας) και απονεμήθηκε με πολλές υψηλές τιμές, συμπεριλαμβανομένου του τίτλου που σπάνια που δινόταν σε ξένους του Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης για τη συμμετοχή του στην αποστολή. Μια μαζική εκστρατεία ενημέρωσης και προπαγάνδας γύρω από την αποστολή Soyuz 30 και τους συμμετέχοντες της ξεκίνησε από την πολωνική κυβέρνηση σε συντονισμό με την ΕΣΣΔ και άλλα συμμαχικά κράτη στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Το 1985, συνίδρυσε την Ένωση Ερευνητών Διαστήματος. Ο Χερμασέφσκι αργότερα έγινε Πρόεδρος της Πολωνικής Αστροναυτικής Εταιρείας (θέση που κατείχε από το 1986 έως το 1990).

Προσωπική ζωή και θάνατος 

Στις 12 Δεκεμβρίου 2022, ο Χερμασέφσκι πέθανε σε ηλικία 81 ετών. Ο γαμπρός του, Τσαρνέτσκι, είπε στα μέσα ενημέρωσης ότι πέθανε σε νοσοκομείο της Βαρσοβίας λόγω επιπλοκών από χειρουργική επέμβαση στην οποία είχε υποβληθεί το ίδιο πρωί.

Διακρίσεις και βραβεία

Δείτε επίσης 

 Αλεξέι Λεόνοφ
 Πιότρ Κλιμούκ
 Ζένον Γιανκόφσκι

Σημειώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Επίσημος ιστότοπος (πολωνικά)
 Βιογραφία του Μιρόσουαφ Χερμασέφσκι στο Spacecrafts

Πολωνοί αστροναύτες
Πολωνοί πιλότοι
Στρατηγοί του Πολωνικού Λαϊκού Στρατού
Στρατηγοί της Πολωνικής Πολεμικής Αεροπορίας
Ξένοι Ήρωες της Σοβιετικής Ένωσης
Διοικητές του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Αποδέκτες του Χρυσού Σταυρού της Αξίας (Πολωνία)
Αποδέκτες του Τάγματος του Λένιν
Αποδέκτες του Τάγματος του Σταυρού του Γκρούνβαλντ, 1η τάξη
Αποδέκτες του Τάγματος του Χαμόγελου