Συνθήκη του Σαφάρ

Η Συνθήκη του Σαφάρ έθεσε ένα επίσημο τέλος στην παρατεταμένη κατάρρευση της δυναστείας των Χαδανιδών. Υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 969 / Ιανουάριο 970 μεταξύ των Βυζαντινών στρατοπεδαρχών Πέτρου και του πρώην υπουργού των Χαμδανιδών και αντάρτη, Καρκούγια. Μετά το τέλος του Χαμδανίδη εμίρη Σέιφ αλ-Ντάουλα το 967, η εξέγερση τύλιξε γρήγορα τους Χαμδανίδες και η δυναστεία διαλύθηκε στο χάος και την αναταραχή. Οι Ρωμαίοι είδαν αυτό ως ευκαιρία να πάρουν τελικά τον έλεγχο του Χαλεπίου. Ο Πέτρος σύντομα έφθασε στο Χαλέπι, πιθανώς χωρίς εντολές από την Κωνσταντινούπολη, και κατέλαβε την πόλη τον Ιανουάριο του 970.

Όροι 
Η συνθήκη υπογράφηκε κάποια στιγμή τον μήνα Σαφάρ το 359 έτος Εγίρας, σύμφωνα με το ισλαμικό ημερολόγιο (που αντιστοιχεί στις 14 Δεκεμβρίου 969-11 Ιανουαρίου 970 μ.Χ.) μεταξύ του Πέτρου και του Καρκούγια (Qarquya).  Καθιέρωσε το εμιράτο του Χαλεπίου ως Ρωμαϊκό υποτελές κράτος. Στο πλαίσιο των όρων της συνθήκης, δημιουργήθηκε μία αμυντική συμμαχία μεταξύ Κωνσταντινούπολης και Χαλεπίου. Όσοι είχαν μεταστραφεί σε άλλη θρησκεία δεν θα διώκονταν από τις δύο πλευρές· στρατοί από άλλα μουσουλμανικά κράτη δεν θα επιτρέπονταν να διέρχονται από το Χαλέπιο· φόροι θα αποσταλούν στην Κωνσταντινούπολη· και ο Αυτοκράτορας θα διόριζε μελλοντικούς εμίρηδες. Η συνθήκη αποδείχθηκε ότι έχει μακροχρόνια επιρροή για ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. 

Σύμφωνα με τους όρους της, το μεγαλύτερο μέρος της βόρειας Συρίας τέθηκε υπό Ρωμαϊκή κυριαρχία.  Τα νέα σύνορα άρχιζαν βόρεια της Τρίπολης και της Άρκας (στο σύγχρονο Λίβανο), στη συνέχεια προχωρούσαν ανατολικά μέχρι τον ποταμό Ορόντη. Από εκεί ακολουθούσαν τη πορεία του προς τα βόρεια, αλλά προφανώς κάπως προς τα δυτικά του πραγματικού ποταμού, καθώς πόλεις όπως η Σαϊζάρ και η Ραφανίγια προφανώς δεν ήταν υπό Ρωμαϊκό έλεγχο. Κατά μήκος των συνόρων, οι Άραβες διατήρησαν τον έλεγχο των Χάμα, Γιουσιγιάχ, Σαμαμίγια, Απάμειας και Καφαρτάμπ.   Στη συνέχεια τα σύνορα περνούσαν στα υψίπεδα ανατολικά του ποταμού Αφρίν, αφήνοντας την εύφορη κοιλάδα του στους Ρωμαίους. Οι Άραβες διατηρούσαν τον έλεγχο του ορεινού όγκου Γιαμπάλ αλ-Σουμάκ με τις πόλεις της Μααράτ αλ-Νουμάν και Μααράτ Μισρίν, τη Χαλκίδα της Συρίας, το ανατολικό τμήμα της Γιαμπάλ Χαλάκα και το μεγαλύτερο μέρος των Γιαμπάλ Σιμάν με το αλ-Αταρίμπ και το αλ-Μπαλάτ, το Αρχάμπ, το Μπασουφάν και το Κιμάρ. Το Γιαμπάλ αλ-Άλλα, το Γιαμπάλ Μπαρίσα, το δυτικό τμήμα της Γιαμπάλ Χαλάκα και το φρούριο-μοναστήρι Καλάτ Σιμάν, σχημάτιζαν τη Ρωμαϊκή πλευρά των συνόρων.   Τα σύνορα στη συνέχεια ακολουθούσαν την άκρη της πεδιάδας, δυτικά των Γιαμπάλ Μπαρσάγια, Ουάμπι Αμπί Σουλαϋμάν, Αζάζ, και Κιλίς, μέχρι το πέρασμα του Σουνυάμπ, που βρίσκεται -κατά τον Ερνστ Χόνιγκμανν- στις πηγές του ποταμού Κουβάϋκ. Από εκεί τα σύνορα στρέφονταν ανατολικά, περνώντας βόρεια από τα Ναφούντα, Αγουάνα, και Ταλλ Καλίντ στον ποταμό Σαντζούρ, τον οποίο στη συνέχεια ακολουθούσαν μέχρι τη συμβολή του με τον Ευφράτη.  

Ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας θα αναγνώριζε τον Καρκούγια ως τον νόμιμο εμίρη και τον υποδιοικητή του Μπακιούρ ως διάδοχό του. Στη συνέχεια, ωστόσο, ο Αυτοκράτορας θα ονόμαζε τόσο τον εμίρη όσο και τον καδή από τους κατοίκους της πόλης.  Ωστόσο σε αντάλλαγμα το Χαλέπιο και η επικράτειά του έγιναν υποτελή στους Ρωμαίους με το να πληρώνουν 700.000 αργυρά ντιρχάμ ετησίως, ή έναν κεφαλικό φόρο ενός χρυσού ντινάρ (ίσου με 16 ντιρχάμ).  Επιπλέον, ένας αυτοκρατορικός αξιωματούχος εγκαταστάθηκε στην πόλη για να εισπράξει φόρο 10% για όλα τα εμπορεύματα, που εισάγονταν από τη Ρωμαϊκή επικράτεια  και οι εμίρηδες του Χαλεπίου αναγκάστηκαν να απαγορεύσουν στους στρατούς από άλλα μουσουλμανικά κράτη να διέρχονται από την επικράτειά τους, να παρέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες σχετικά με εκείνους τους στρατούς που κινούνταν εναντίον των Ρωμαίων και να παρέχουν στρατιωτική βοήθεια σε οποιονδήποτε Ρωμαϊκό στρατό επιχειρούσε στη Συρία.  Η νομική κατάσταση των Χριστιανών στην επικράτεια του Χαλεπίου ήταν εγγυημένη και κάθε σκλάβος ή ληστής που έφευγε από το Ρωμαϊκό έδαφος έπρεπε να επιστραφεί, μαζί με κάθε μουσουλμάνο κατάσκοπο, που ερχόταν για να συλλέξει εμπιστευτικές πληροφορίες σχετικά με τους Ρωμαίους.

Συνέπειες 
Με τη διασφάλιση του άμεσου ελέγχου επί του Χαλεπίου, οι Ρωμαίοι επωφελήθηκαν επίσης άμεσα από μια νέα εισροή εμπορίου στην περιοχή. Η άμυνα της Αντιόχειας ενισχύθηκε επίσης τώρα μεγάλως. Η συνθήκη τηρήθηκε γενικά από τους Χαμδανίδες και τους Ρωμαίους για τα επόμενα πενήντα χρόνια, παρά τις προσπάθειες του Φατιμιδικού Χαλιφάτου να καταλάβει το Χαλέπιο.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Πηγές 

 
 Todt, Klaus-Peter; Vest, Bernd Andreas (2014). Tabula Imperii Byzantini, Band 15: Syria (Syria Prōtē, Syria Deutera, Syria Euphratēsia) (in German). Vienna: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. ISBN 978-3-7001-7090-7.

Δείτε επίσης
 Κατάλογος Βυζαντινών συνθηκών

Αραβοβυζαντινοί Πόλεμοι
Συνθήκες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας