Κωστάντζα Μότσαρτ

Η Μαρία Κονστάντσε Τσεσίλια Γιοζέφα Γιοχάννα Αλοΰσια Μότσαρτ (γερμανικά: Maria Constanze Cäcilia Josepha Johanna Aloysia Mozart), το γένος Βέμπερ (Weber), (5 Ιανουαρίου 1762 - 6 Μαρτίου 1842) ήταν Αυστριακή εκπαιδευμένη τραγουδίστρια. Παντρεύτηκε δύο φορές. Ο πρώτος σύζυγός της ήταν ο Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ. Ο δεύτερος σύζυγός της ήταν ο Γκέοργκ Νίκολαους φον Νίσεν. Εκείνη και ο Μότσαρτ είχαν έξι παιδιά: τον Καρλ Τόμας Μότσαρτ, τον Φραντς Ξάφερ Βόλφγκανγκ Μότσαρτ και τέσσερα άλλα που πέθαναν ως νήπια. Έγινε βιογράφος του Μότσαρτ από κοινού με τον δεύτερο σύζυγό της.

Πρώτα χρόνια 
Η Κονστάντσε Βέμπερ γεννήθηκε στο Τσελ ιμ Βίζενταλ, μία πόλη κοντά στο Λέραχ στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, στα νοτιοδυτικά της Γερμανίας και μετά στην Πέραν Αυστρία. Η μητέρα της ήταν η Τσεσίλια Βέμπερ, το γένος Σταμ. Ο πατέρας της, Φρίντολιν Βέμπερ εργάστηκε ως "διπλός μπασίστας, υποβολέας και μουσικός αντιγράφος".  Ο αδελφός του Φρίντολιν ήταν ο πατέρας του συνθέτη Καρλ Μαρία φον Βέμπερ. Η Κονστάντσε είχε δύο μεγαλύτερες αδελφές, τη Γιοζέφα και την Αλοΰσια και μία νεότερη, τη Σοφί. Και οι τέσσερις εκπαιδεύτηκαν ως τραγουδιστές και η Γιοζέφα και η Αλοΰσια είχαν και οι δύο διακεκριμένη μουσική καριέρα και αργότερα έπαιξαν στις πρεμιέρες ορισμένων έργων του Μότσαρτ.

Κατά το μεγαλύτερο μέρος της ανατροφής της Κονστάντσε, η οικογένεια ζούσε στην πατρίδα της μητέρας της, στο Μάνχαϊμ, ένα σημαντικό πολιτιστικό, πνευματικό και μουσικό κέντρο της εποχής. Ο 21χρονος Μότσαρτ επισκέφθηκε το Μάνχαϊμ το 1777 κατά τη διάρκεια μίας περιοδείας για αναζήτηση εργασίας με τη μητέρα του και ανέπτυξε στενή σχέση με την οικογένεια Βέμπερ. Ερωτεύτηκε, όχι την 15χρονη Κονστάντσε, αλλά την Αλοΰσια.  Ενώ ο Μότσαρτ βρισκόταν στο Παρίσι, η Αλοΰσια απέκτησε θέση ως τραγουδίστρια στο Μόναχο και η οικογένεια της την συνόδευε εκεί. Απέρριψε τον Μότσαρτ όταν πέρασε από το Μόναχο κατά την επιστροφή του στο Σάλτσμπουργκ. 

Η οικογένεια μετακόμισε στη Βιέννη το 1779, ακολουθώντας πάλι την Αλοΰσια καθώς συνέχιζε την καριέρα της. Ένα μήνα μετά την άφιξή τους, ο Φρίντολιν πέθανε.  Μέχρι τη στιγμή που ο Μότσαρτ μετακόμισε στη Βιέννη το 1781, η Αλοΰσια είχε παντρευτεί τον Γιόζεφ Λάνγκε, ο οποίος συμφώνησε να βοηθήσει τη Τσεσίλια Βέμπερ με ένα ετήσιο επίδομα και πήρε επίσης ενοίκους στο σπίτι της για να καλύψει τις ανάγκες της. Το σπίτι όπου ζούσαν οι Βέμπερ (στο δεύτερο όροφο) βρισκόταν στο Am Peter 11, και έφερε ένα όνομα (όπως τα σπίτια συχνά την εποχή εκείνη): Zum Auge Gottes («το μάτι του Θεού»).

Γάμος με τον Μότσαρτ 
Κατά την πρώτη άφιξή του στη Βιέννη στις 16 Μαρτίου 1781,  ο Μότσαρτ έμεινε στο σπίτι του Τευτονικού Τάγματος με το προσωπικό του προστάτη του, αρχιεπίσκοπο Ιερόνυμους Κολορρέντο. Τον Μάιο, "ήταν υποχρεωμένος να φύγει" και επέλεξε να διαμείνει στο νοικοκυριό Βέμπερ, με την πρόθεση αρχικά "να μείνει εκεί μόνο μια εβδομάδα." 

Μετά από λίγο, έγινε φανερό στην Τσεσίλια Βέμπερ ότι ο Μότσαρτ φλερτάρε την Κονστάντσε, τώρα 19 και για λόγους κοσμιότητας, του ζήτησε να φύγει.  Ο Μότσαρτ μετακόμισε στις 5 Σεπτεμβρίου σε δωμάτιο τρίτου ορόφου στο Γκράμπεν.

Η φιλία συνεχίστηκε, όχι εξ ολοκλήρου ομαλά. Η αλληλογραφία που επιβιώνει δείχνει ότι ο Μότσαρτ και η Κονστάντσε διέκοψαν τη σχέση τους για λίγο τον Απρίλιο του 1782, για ένα επεισόδιο που αφορούσε ζήλια (η Κονστάντσε είχε επιτρέψει σε έναν άλλο νεαρό άνδρα να μετρήσει την κνήμη της σε ένα παιχνίδι σαλονιού).  Ο Μότσαρτ αντιμετώπισε επίσης μεγάλη δυσκολία για να πάρει άδεια για το γάμο από τον πατέρα του, Λεόπολντ. 

Ο γάμος έγινε τελικά σε μια ατμόσφαιρα κρίσης. Ο Ντάνιελ Χαρτς υποδηλώνει ότι τελικά η Κονστάντσε συγκατοίκησε  με τον Μότσαρτ, γεγονός που θα την είχε ντροπιάσει με βάση τα ήθη της εποχής.  Ο Μότσαρτ έγραψε στον Λεόπολντ στις 31 Ιουλίου 1782, "Όλες οι καλές και καλοπροαίρετες συμβουλές που έχετε στείλει αποτυγχάνουν να αντιμετωπίσουν την υπόθεση ενός άνδρα που έχει ήδη προχωρήσει μέχρι τώρα με μια κοπέλα. Η περαιτέρω αναβολή είναι άσκοπη." Ο Χαρτς αναφέρει, "Η αδερφή της Κονστάντσε, Σοφί, είχε δηλώσει με δάκρυα ότι η μητέρα της θα έστελνε την αστυνομία να φέρει πίσω την Κονστάντσε αν δεν επέστρεφε μόνη της [πιθανώς από το διαμέρισμα του Μότσαρτ]."  Στις 4 Αυγούστου, ο Μότσαρτ έγραψε στη Βαρόνη φον Βάλνστετεν, ρωτώντας: «Μπορεί η αστυνομία να εισέλθει εδώ στο σπίτι κάποιου με αυτόν τον τρόπο; Ίσως είναι μόνο μία απάτη της κυρίας Βέμπερ για να πάρει την κόρη της πίσω. Εάν όχι, δεν ξέρω καλύτερα θεραπεία από το να παντρευτείς την Κονστάντσε αύριο το πρωί ή αν είναι δυνατόν σήμερα." 

Ο γάμος έγινε όντως εκείνη την ημέρα, στις 4 Αυγούστου 1782. Στο συμβόλαιο γάμου, η Κονστάντσε "παραχωρεί στον γαμπρό της πεντακόσια γκούλντεν που [...] ο τελευταίος έχει υποσχεθεί να αυξήσει με χίλια γκούλντεν", με το σύνολο" να περάσει στον επιζόντα". Επιπλέον, όλες οι κοινές εξαγορές κατά τη διάρκεια του γάμου έπρεπε να παραμείνουν κοινή ιδιοκτησία και των δύο.  Μία μέρα μετά τον γάμο, η συγκατάθεση του πατέρα του Βόλφγκανγκ έφτασε στο ταχυδρομείο.

Το ζευγάρι είχε έξι παιδιά, εκ των οποίων μόνο δύο επέζησαν από την παιδική ηλικία.

 Ράιμουντ Λέοπολντ (17 Ιουνίου - 19 Αυγούστου 1783).
 Καρλ Τόμας (1784 - 1858).
 Γιόχαν Τόμας Λέοπολντ (18 Οκτωβρίου - 15 Νοεμβρίου 1786). 
 Τερέζια Κονστάντσια Άντελχαϊντ Φρηντερίκε Μαρία Άννα (1787 - 1788). 
 Άννα Μαρία (16 Νοεμβρίου 1789), θνησιγενής. 
 Φραντς Ξάφερ Βόλφγκανγκ (1791 - 1844).

Μετά το θάνατο του Μότσαρτ 

Ο Μότσαρτ πέθανε το 1791, αφήνοντας χρέη και βάζοντας την Κονστάντσε σε δύσκολη θέση. Σε αυτό το σημείο οι επιχειρηματικές δεξιότητες της Κονστάντσε έδωσαν αποτελέσματα: απέκτησε σύνταξη από τον αυτοκράτορα, οργάνωσε κερδοφόρες αναμνηστικές συναυλίες και ξεκίνησε μία εκστρατεία για τη δημοσίευση των έργων του συζύγου της.  Αυτές οι προσπάθειες σταδιακά κατέστησαν την Κονστάντσε οικονομικά ασφαλή και τελικά πλούσια.  Έστειλε τον Καρλ και τον Φραντς στην Πράγα για να εκπαιδευτούν από τον Φραντς Ξάφερ Νίμετσεκ, με τον οποίο συνεργάστηκε στην πρώτη πλήρη βιογραφία του Μότσαρτ.

Προς το τέλος του 1797, συνάντησε τον Γκέοργκ Νίκολαους φον Νίσεν, έναν Δανό διπλωμάτη και συγγραφέα, ο οποίος αρχικά ήταν ο ενοικιαστής της. Οι δύο άρχισαν να ζουν μαζί τον Σεπτέμβριο του 1798  και παντρεύτηκαν στο Πρέσμπουργκ (σήμερα Μπρατισλάβα) το 1809. Από το 1810 έως το 1820, ζούσαν στην Κοπεγχάγη και στη συνέχεια ταξίδεψαν σε όλη την Ευρώπη, ιδίως τη Γερμανία και την Ιταλία. Εγκαταστάθηκαν στο Σάλτσμπουργκ το 1824. Και οι δύο εργάστηκαν σε μία βιογραφία του Μότσαρτ. Η Κονστάντσε τη δημοσίευσε τελικά το 1828, δύο χρόνια μετά το θάνατο του δεύτερου συζύγου της.

Κατά τα τελευταία χρόνια της Κονστάντσε στο Σάλτσμπουργκ, είχε τη συντροφιά των δύο επιζώντων αδελφών της, της Αλοΰσια και της Σοφί, επίσης χήρες, οι οποίες μετακόμισαν στο Σάλτσμπουργκ και έζησαν τη υπόλοιπη ζωή τους εκεί.

Αντιμετώπιση από βιογράφους 
Σύμφωνα με το Λεξικό Γκρόουβ για τη Μουσική και τους Μουσικούς, η Κονστάντσε αντιμετωπίστηκε σκληρά και άδικα από έναν αριθμό βιογράφων της: "Η επιστημονική έρευνα στις αρχές του 20ου αιώνα την επέκρινε σοβαρά ως ακατανόητη, ασυνήθιστη και ακόμη και άπιστη και ως μία ανάρμοστη σύζυγος στον Μότσαρτ που τον παραμελούσε. Τέτοιες εκτιμήσεις (ακόμα και σήμερα) δεν βασίστηκαν σε κανένα επαρκές στοιχείο, μολύνθηκαν με τον αντι-φεμινισμό και πιθανότατα ήταν λανθασμένες από κάθε άποψη. "  Τα παράπονα για την αδικία στην Κονστάντσε εμφανίζονται επίσης σε αρκετές πρόσφατες βιογραφίες του Μότσαρτ: Μπράουμπενρενς (1990), Σόλομον (1995) και Χάλλιγουελ (1998).

Κληρονομιά 
Το Βασιλικό Ωδείο των Βρυξελλών διατηρεί διάφορα έγγραφα αυτόγραφων από την Κονστάντσε Μότσαρτ, συμπεριλαμβανομένων επιστολών στον γιο της Φραντς Ξάφερ Βόλφγκανγκ Μότσαρτ, καθώς και ένα μικρό εικονογραφημένο άλμπουμ de Souvenirs, με ημερομηνία 1789, αλλά καλύπτει την περίοδο 1801-1823 στην οποία συνέλλεγε αναμνήσεις, εντυπώσεις και εντυπώσεις. ποιήματα (αναφ. Ταμείο Jean-Lucien Hollenfeltz, B-Bc-FH-163).

Δείτε επίσης 

 Βιογραφίες του Μότσαρτ - για τον πιθανό ρόλο της Κονστάντσε στην έναρξη μιας ποικιλίας βιογραφικών μύθων για τον πρώτο της σύζυγο
 Johann Traeg - Η εικασία του Cliff Eisen για το πώς η Κονστάντσε αντιμετώπισε γρήγορα την οικονομική της κατάσταση μετά το θάνατο του συζύγου της μέσω μιας γρήγορης πώλησης χειρογράφων σε αυτόν τον τοπικό έμπορο

Παραπομπές

Πηγές 

 
 
 
 
 Grove Dictionary of Music and Musicians. On-line edition, copyright 2007 by Oxford University Press.

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Braunbehrens, Volkmar (1986) Μότσαρτ στη Βιέννη: 1781–1791, Timothy Bell Trans, HarperPerennial.ISBN 0-06-097405-2
 Carr, Francis (1983) Μότσαρτ & Κωνστάντζε . Λονδίνο: Murray. (1983)
 Davenport, Marcia (1932) Μότσαρτ, The Chautauqua Press.
 
 Gärtner, Heinz (1991) Constanze Mozart: μετά το Requiem . Πόρτλαντ: Amadeus Press (1991)
 Glover, Jane (2005) Οι γυναίκες του Μότσαρτ .
 3-518-37098-7 
 0-908031-71-8 
 Servatius, Viveca, Constanze Mozart. Eine Biographie. Böhlau Verlag 2018.ISBN 978-3-205-20596-8

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Ιστότοπος για τον Constanze Mozart (in German)
 Γενεαλογία Constanze Mozart, Rodovid

Αυστριακοί μουσικοί
Οικογένεια Μότσαρτ
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις