Πάουλ Κρέτσμερ

Ο Πάουλ Κρέτσμερ (Paul Kretschmer) (Βερολίνο, 2 Μαΐου 1866 - Βιέννη, 9 Μαρτίου 1956) ήταν Γερμανός γλωσσολόγος ο οποίος μελέτησε την πρώιμη ιστορία και τις σχέσεις ινδοευρωπαϊκών γλωσσών και κυρίως της ελληνικής και έδειξε πώς αυτές επηρεάστηκαν από μη ινδοευρωπαϊκές γλώσσες όπως τα Ετρουσκικά.

Βιογραφία 
Ο Πάουλ Κρέτσμερ ήταν γιος του καθηγητή, ζωγράφου ρωπογραφιών και ειδικού ενδυμασίας, Albert Kretschmer (1825 έως 1891) και αδελφός του ιστορικού γεωγράφου Konrad Kretschmer (1864 έως 1945).

Ο Κρέτσμερ γεννήθηκε στο Βερολίνο όπου και σπούδασε από το 1884 ινδοευρωπαϊκές σπουδές με τον Johannes Schmidt, την αρχαιολογία με τον Carl Robert και την κλασική φιλολογία με τον Χέρμαν Ντιλς. Το 1889 έγραψε τη διατριβή του για την ελληνική γραμματική για να αποκτήσει το διδακτορικό του τίτλο και το 1891 αποφοίτησε ως καθηγητής στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσολογία. Το 1897 έγινε αναπληρωτής καθηγητής συγκριτικής Ινδοευρωπαϊκής γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μάρμπουργκ. Το 1899 έγινε καθηγητής γενικής συγκριτικής γλωσσολογίας στο Ινδο-Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Βιέννης, το οποίο ήταν ξεχωριστό από το Ινστιτούτο της Ανατολής, όπου, μέχρι την αποχώρησή του το 1937, δίδαξε και ερεύνησε κυρίως την ελληνική γλώσσα και την ιστορία της.

Μαζί με τον Franz Skutsch, ίδρυσε το περιοδικό Glotta το 1908, το οποίο ήταν αφιερωμένο στη σπουδή της ελληνικής και της λατινικής γλώσσας.

Μεταξύ των μαθητών του περιλαμβάνονταν ο Έλληνας γλωσσολόγος Νικόλαος Π. Ανδριώτης και ο κλασικός φιλόλογος και παιδαγωγός Richard Meister.

Το 1917, ο Κρέτσμερ δημοσίευσε ένα βιβλίο με ελληνικές λαϊκές ιστορίες στη σειρά βιβλίων Märchen der Weltliteratur (Παραμύθια της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας), η οποία ιδρύθηκε από τον Friedrich von der Leyen. Είχε προηγουμένως χρησιμοποιήσει παραμύθια ως παραδείγματα με τα οποία εξερεύνησε σύγχρονες ελληνικές διαλέκτους στα νησιά της Λέσβου και της Κέρκυρας.

Ο Kretschmer έχει λάβει, μεταξύ άλλων, το βραβείο της προόδου από το Ίδρυμα Bopp, καθώς και επίτιμους διδακτορικούς τίτλους από τα Πανεπιστήμια της Αθήνας και της Σόφιας. Το 1902 έγινε αντεπιστέλλον μέλος της Αυστριακής Ακαδημίας και το 1909 πλήρες μέλος της. Ήταν, επίσης, μέλος επτά άλλων ακαδημιών. Το 1936 ο Kretschmer εξελέγη στην Αμερικανική Ακαδημία Τεχνών και Επιστημών.  Δημοσίευσε περισσότερους από 250 εργασίες και παραιτήθηκε από την καθηγητική του έδρα λίγο πριν από τον θάνατό του. Ετάφη στο κοιμητήριο του Grinzing.

Βραβεία 

 1892 : Βραβείο χορηγίας από το Ίδρυμα Bopp
 Επίτιμο διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο Αθηνών
 Επίτιμο διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο της Σόφιας

Εργογραφία 

 Μονογραφίες

 Beiträge zur griechischen Grammatik (Συνεισφορές στην ελληνική γραμματική) . Διατριβή. C. Bertelsmann, Gütersloh 1889.
Die griechischen Vaseninschriften ihrer Sprache nach untersucht (Ελληνικές επιγραφές αγγείων: η γλώσσα τους κατά την έρευνα) . Gütersloh 1894 (επανεκτύπωση: Olms, Hildesheim 1969; LaVergne, 2011).
 Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache (Εισαγωγή στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1896; 2η, αμετάβλητη. Έκδοση 1970.
 Die Entstehung der Koine (Η προέλευση της Κοινής) . C. Gerold’s Sohn, Βιέννη 1900.
 Der heutige lesbische Dialekt verglichen mit den übrigen nordgriechischen Mundarten (Η σημερινή λεσβιακή διάλεκτος σε σύγκριση με τις άλλες βορειοελληνικές διαλέκτους) . Alfred Hölder, Βιέννη 1905. (= Μελέτες νεοελληνικής διαλέκτου. 1). Επανεκτύπωση: Kraus Reprint, Nendeln, Λιχτενστάιν 1975.
 Wortgeographie der hochdeutschen Umgangssprache (Γλωσσική γεωγραφία της υψηλής γερμανικής γλώσσας) . 2 τόμοι Vandenhoeck & Ruprecht, Γκέτινγκεν 1916/1918.

 Συνεργασία

 Νεοελληνικά παραμύθια . Diederichs, Jena 1917 (επανεκτύπωση: 1941, 1965 με τον τίτλο Ελληνικές λαϊκές ιστορίες )

 Άρθρα

 Indogermanische Accent- und Lautstudien (Μελέτες για τον ινδοευρωπαϊκό τονισμό και τη φωνητική) . Σε: Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung auf dem Gebiete der Indogermanischen Sprachen (Περιοδικό για τη συγκριτική γλωσσική έρευνα στον τομέα των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών) 31/3, 1892, σελ. 325–472.
 Zur griechischen Wortkunde (Για την ελληνική λεξικολογία) . Σε: Wiener Eranos. Zur fünfzigsten Versammlung deutscher Philologen und Schulmänner in Graz (Για την πέμπτη συνάντηση Γερμανών φιλολόγων και μαθητών στο Γκρατς . Βιέννη) 1909, σελ. 118-124.
 Die erste thrakische Inschrift (Η πρώτη θρακική επιγραφή) . Σε: Glotta 6, 1915, σελ. 74-9.
 Der Götterbeiname Grabovius auf den Tafeln von Iguvium (Το θεϊκό όνομα Grabovius στα δισκία του Iguvium) . Σε: Fetschrift Adalbert Bezzenberger, για την 14η Απρίλιος 1921 . Göttingen 1921, σελ. 89-96.
 Beiträge zur griechischen Lautlehre aus Vaseninschriften  (Συνεισφορές στην ελληνική φωνολογία από επιγραφές αγγείων) . Σε: Ἀντίδωρον: Festschrift Jacob Wackernagel zur Vollendung des 70. Lebensjahres am 11. Dezember 1923 gewidmet von Schülern, Freunden und Kollegen (Αφιέρωμα Γενεθλίων του Jacob Wackernagel με την ολοκλήρωση των 70 ετών του στα 11. Αφιερωμένο τον Δεκέμβριο του 1923 από μαθητές, φίλους και συναδέλφους). Göttingen 1923, σελ. 190-196.
 Alakšanduš, König von Viluša (Alakšanduš, Βασιλιάς της Viluša) . Σε: Glotta 13, 1924, σελ. 205-213.
 Die protoindogermanische Schicht . Σε: Glotta 14, 1925, σελ. 300-19.
 Das nt-Suffix (Το επίθημα nt). Σε: Glotta 14, 1925, σελ. 84-106.
 Sprache (Γλώσσα) Σε: Alfred Gercke, Eduard Norden (ed. ): Εισαγωγή στις κλασικές σπουδές . 3. Εκδ. Υπό συν. Ιούλιος Μπέλοχ. Ι-ΙΙΙ. Teubner, Λειψία / Βερολίνο 1927, τόμος 1, σελ. 1-21. (1. Έκδοση 1910).
 Makedon. áliza (Μακεδονικό Άλιζα). Σε: Glotta 15, 1927, σελ. 305–6.
 Zur Frage der griechischen Namen in den hethitischen Texten (Σχετικά με το ερώτημα των ελληνικών ονομάτων στα κείμενα των Χετταίων) . Σε: Glotta 18, 1930, σελ. 161–70.
 Nordische Lehnwörter im Altgriechischen (Βόρειες δάνειες λέξεις στα αρχαία ελληνικά) . Σε: Glotta 22, 1933, σελ. 100-22.
 Zur ältesten Sprachgeschichte Kleinasiens (Σχετικά με την παλαιότερη γλωσσική ιστορία της Μικράς Ασίας) . Σε: Glotta 21, 1933, σελ. 76-100.
 Die Hypachäer . Σε: Glotta 21, 1933, σελ. 213-57.
 Die Hypachäer (Γλωσσική προϊστορία των Βαλκανίων) . Σε: Revue internationale des études balkaniques 2/1, 1934/1935, σελ. 41–48.
 Zum Balkan-Skythischen (Σχετικά με τους Βαλκάνιους Σκύθες). Σε: Glotta 24/1, 1935, σελ. 1-56.
 Nochmals die Hypachäer und Alakšanduš . Σε: Glotta 24, 1936, σελ. 203-34.
 Die Stellung der lykischen Sprache (Η θέση της λυκικής γλώσσας) . Σε: Glotta 27, 1939, σελ. 256-61; 28, 1940, 101-16.
 Die vorgriechischen Sprach- und Volksschichten (Τα προελληνικά γλωσσικά και πληθυσμιακά στρώματα) . Σε: Glotta 28, 1940, σελ. 231-78; 30, 1943, σελ. 84-218.
 Die tyrrhenischen Inschriften der Stele von Lemnos (Οι Τυρρηνικές επιγραφές στη στήλη της Λήμνου) . Σε: Glotta 29, 1942, σελ. 89-98.
 Die ältesten Sprachschichten auf Kreta (Τα παλαιότερα γλωσσικά στρώματα στην Κρήτη) . Σε: Glotta 31, 1948, σελ. 1-20.
 Kontamination lautähnlicher Worte (Σύμφυρση ομόηχων λέξεων) . Σε: Die Sprache 2/3, 1951, σελ. 150–5.
 Die Leleger und die ostmedierrane Urbevölkerung (Οι Λέλεγες και οι πρώτοι πληθυσμοί της Ανατολικής Μεσογείου) . Σε: Glotta 32, 1953, σελ. 161-204.
 Achäer in Kleinasien zur Hethiterzeit (Οι Αχαιοί στη Μικρά Ασία κατά τη χεττιτική περίοδο) . Σε: Glotta 33, 1954, σελ. 1-25.

 Βιβλιογραφία 

 Bihl, Wolfdieter (2009). Ανατολικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης. Έρευνα μεταξύ Μαγκρέμπ και Ανατολικής και Νότιας Ασίας: Οι καθηγητές και οι καθηγητές . Βιέννη / Κολωνία / Βαϊμάρη: Böhlau. Σ. 69 στ.
 DBE - Γερμανική βιογραφική εγκυκλοπαίδεια (2006). Δεύτερη, αναθεωρημένη και διευρυμένη έκδοση. Τόμος 6 Kraatz - Menges. Εκδότης Rudolf Vierhaus. Μόναχο: Saur. Σ. 59.
 Solta, Georg Renatus (1982). "Kretschmer, Paul". Σε: Ιστορική Επιτροπή της Βαυαρικής Ακαδημίας Επιστημών (επιμέλεια). Νέα γερμανική βιογραφία. Τόμος 13 Krell - Laven . Βερολίνο: Duncker και Humblot. Σελ. 15-16. https://www.deutsche-biographie.de/pnd118888455.html
 Kronasser, Heinz. Paul Kretschmer (2ος) Μάιος 1866 έως 9. Μάρτιος 1956). Στο: Archive for Orient Research 17 (1954–1956). Σελ. 479-481.
 Lochner von Hüttenbach, Fritz Freiherr (2003). "Ιστορική Γλωσσολογία". Σε: Acham, Karl (επιμ.). Ιστορία των αυστριακών ανθρωπίνων επιστημών. Τόμος 5: Γλώσσα, λογοτεχνία και τέχνη'' . Βιέννη: Passagen-Verlag. Σ. 50 στ.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Έργα του Paul Kretschmer στον κατάλογο της Εθνικής Γερμανικής Βιβλιοθήκης  
 Kretschmer, Paul W.. Hessische Biografie. (Stand: 2. Mai 2020). In: Landesgeschichtliches Informationssystem Hessen (LAGIS). 
 Δωρεάν διαθέσιμη πρωτότυπη έκδοση του "Wortgeographie der hochdeutschen Umgangssprache" από το 1918 στο OpenLibrary
 Ψηφιοποιημένη έκδοση της «Εισαγωγής στην Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας»

Αναφορές 

Μέλη της Πρωσικής Ακαδημίας Επιστημών
Ινδοευρωπαϊστές
Γερμανοί γλωσσολόγοι