Κεμεραλτί

Το Κεμεραλτί (πληρέστερα, το Κεμεραλτί Τσάρσισι) είναι μια ιστορική περιοχή (παζάρι) της περιοχής της Σμύρνης, στην Τουρκία. Παραμένει ένα από τα πιο ζωντανά μέρη της Σμύρνης.

Τοποθεσία 
Η περιοχή καλύπτει μια τεράστια περιοχή, που εκτείνεται από το επίπεδο της Αγοράς της Σμύρνης (οι συνοικίες Ναμάζγκαχ, Μεζαρλικμπασί και Ικιστεσμελίκ), μέχρι την παραλία κατά μήκος της πλατείας Κονάκ.

Οριοθετείται από τους δρόμους της λεωφόρου Φεβζιπασά στα βορειοανατολικά, την οδό Εσρεφπασά στα νοτιοδυτικά και την οδό Χαλίλ Ριφάτ Μπασάου στα νοτιοανατολικά, περιτριγυρισμένη από κορυφογραμμές του Καντιφεκαλέ.

Ιστορία 
Το παζάρι σχηματίστηκε αρχικά γύρω από έναν μακρύ δρόμο. Στα μεσαιωνικά χρόνια, ονομαζόταν δρόμος των Μεβλεβήδων, σε σχέση με την παρουσία ενός «ντάργκα» (ένα κτήριο σχεδιασμένο για συγκεντρώσεις μιας αδελφότητας Σούφι). Κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα, αυτός ο δρόμος ήταν γεμάτος, γεγονός που επέτρεψε να επεκταθεί το παζάρι. Σήμερα, ο δρόμος, που τώρα ονομάζεται Anafartalar Caddesi ("δρόμος Αναφαρταλάρ"), ελίσσεται, για να ολοκληρώσει τον κύκλο ενός ρηχού εσωτερικού κόλπου σε μια πλατιά καμπύλη.

16ος αιώνας 
Ένα ορόσημο στην ανάπτυξη του παζαριού ήταν το κτήριο το 1592 του Τζαμιού Χισάρ ("Φρούριο Τζαμί"). Αυτό είναι το παλαιότερο, πιο σημαντικό οθωμανικό ορόσημο στη Σμύρνη (αν και χτίστηκε από τον Αϊντίνογλου Γιακούπ Μπέη, απόγονος της δυναστείας, που είχε ιδρύσει το Μπεϊλίκ, του οποίου η οικογένεια (οι Αϊντινίντς) είχε ελέγξει την Σμύρνη  πριν από την οθωμανική κατάκτηση). Το "Φρούριο" στο όνομα του τζαμιού αναφέρεται στον προκάτοχό του, το Κάστρο των Γενουάτων ή το Φρούριο του "Σαν Πιέτρο", που παλαιότερα ονομάζονταν Νέον Κάστρον στα Βυζαντινά χρόνια, που βρισκόταν στην ίδια θέση. Τα τελικά ερείπια του κάστρου αφαιρέθηκαν κατά την κατασκευή νέων λιμενικών εγκαταστάσεων (1867-1876).

17ος αιώνας 
Η ίδια η αγορά δημιουργήθηκε με το γέμισμα μεταξύ των ετών 1650–1670 των πιο ρηχών σημείων του εσωτερικού κόλπου. Η διαδικασία απόκτησης εδάφους από τον κόλπο συνεχίστηκε το 1744 με την κατασκευή του Κιζλαραγκάσι Χαν, ενός εντυπωσιακού καραβανσεράι (και το οποίο επιβιώνει μέχρι σήμερα) που εμφανίστηκε ως πυρήνας της αγοράς, μαζί με δύο παλαιότερα πανδοχεία (χάνια), ένας όρος που υποδηλώνει ένα καραβανσεράι με πιο έντονα αστικά χαρακτηριστικά, που δεν έχουν επιβιώσει μέχρι σήμερα. Αυτοί ήταν το «Μεγάλο Βεζίρ  Χαν» που κατασκευάστηκε από τον μεγάλο βεζίρη Κιοπρουλού Φαζίλ Αχμέτ Πασά τον 17ο αιώνα, και το γειτονικό «Μικρό Βεζίρ Χαν», που κατασκευάστηκε από τον διάδοχό του Μερζιφονλού Καρά Μουσταφά Πασά. Ένα άλλο ιστορικά σημαντικό πανδοχείο (που δεν υπάρχει πλέον) ήταν το "Τζεζαγίρ Χαν" (κυριολεκτικά "Πανδοχείο του Αλγέρι "), από το οποίο το υπερβολικό εργατικό δυναμικό της δυτικής Ανατολίας είχε αποσταλεί κάθε χρόνο στο οθωμανικό προτεκτοράτο του Αλγέρι για αιώνες.

18ος-19ος αιώνας 
Το υπόλοιπο τμήμα του εσωτερικού κόλπου καλύφθηκε με λάσπη κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα. Η ακτογραμμή μπροστά από το Κεμεραλτί  πήρε τη σημερινή της ευθεία μορφή στις αρχές του 19ου αιώνα, αν και μέρος της γης κατά μήκος του αγκυροβόλιου παρέμεινε αχρησιμοποίητο μέχρι το τέλος αυτού του αιώνα. Το 1829, οι Σαρί Κισλά, (οι Κίτρινοι Στρατώνες), οι κυριότεροι οθωμανικοί στρατώνες της πόλης, γιγαντιαίοι για την εποχή τους, χτίστηκαν αμέσως πάνω στην παραλία, και μια ιδιωτική κατοικία (κονάκι, konak), που βρίσκεται ελαφρώς διαγώνια πίσω από τους στρατώνες, επεκτάθηκε και μετατράπηκε σε αρχοντικό του κυβερνήτη, οριοθετώντας την πλατεία Κονάκ, που πήρε το όνομά της από το αρχοντικό, και η οποία με τη σειρά της έδωσε το όνομα στην κεντρική μητροπολιτική περιοχή της Σμύρνης (Konak) και στο επίπεδο στο οποίο θεωρείται ότι το Κεμεραλτί  ξεκινάει.

20ος αιώνας 

Μετά τη Μεγάλη Φωτιά της Σμύρνης το 1922 και στη συνέχεια, εκατοντάδες πανδοχεία, που το Κεμεραλτί  είχε στις αρχές του 20ου αιώνα (και είναι ορατά σε ένα χάρτη του 1905, που σχεδίασαν Γάλλοι χαρτογράφοι για λογαριασμό διεθνών ασφαλιστικών εταιρειών), μόνο δώδεκα παρέμειναν, πλήρως ή εν μέρει. Τα περισσότερα καταστράφηκαν.

Το αρχοντικό του κυβερνήτη εξακολουθεί να υπάρχει, αν και οι Κίτρινοι Στρατώνες κατεδαφίστηκαν το 1955 με οδηγίες του τότε Πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές, ο οποίος ήθελε να δει την πλατεία Κονάκ να αναμορφωθεί, για τη συνεχιζόμενη λύπη πολλών Σμυρνιών, που είχαν έρθει να υιοθετήσουν το υπερβολικά μεγάλο κτήριο ως ένα από τα κύρια ορόσημα της πόλης τους.

21ος αιώνας 
Αν και η απώλεια της κατασκευής υποδημάτων στη δεκαετία του 1990 άφησε κενό στην επιχείρηση μέχρι τη δεκαετία του 2000, τελικά οι εμπορικές δραστηριότητες στο Κεμεραλτί  ανέκαμψαν με την αύξηση του πληθυσμού της Σμύρνης κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2010.  Το 2020, το Κεμεραλτί  συγκαταλέχθηκε στον προσωρινό κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Τουρκίας ως μέρος του «Του ιστορικού λιμανιού της Σμύρνης».

Τζαμιά 
Το Κεμεραλτί  φιλοξενεί το Τζαμί Μπασντουράκ, το Τζαμί Χισάρ, το Τζαμί Κεμεραλτί, το Τζαμί Κεστανεπαζάρι, το Τζαμί Σαλεπτσιόγλου και το Τζαμί Σαντιρβαναλτί.

Συναγωγές 
Το 2004, το Παγκόσμιο Ταμείο Μνημείων πρόσθεσε την "Κεντρική Συναγωγή της Σμύρνης" ως # 81 στην ετήσια λίστα των Παγκόσμιων Μνημείων Παρακολούθησης. Το ταμείο αναφέρει:Κρυμμένα πίσω από τοίχους και κήπους, στα σοκάκια του πολύχρωμου ιστορικού παζαριού, οι Συναγωγές της Κεντρικής Σμύρνης είναι μια απαράμιλλη απόδειξη για την πλούσια εβραϊκή κληρονομιά της πόλης. Η παλαιότερη συνοικία στη Σμύρνη, το Κεμεραλτί  χρονολογείται από τους ρωμαϊκούς χρόνους και φιλοξενεί την πυκνότερη συγκέντρωση εβραϊκών ορόσημων σε όλη την Τουρκία. Τα έξι τζαμιά που περιβάλλουν το συγκρότημα της συναγωγής αποδεικνύουν τους αιώνες της ειρηνικής συγκατοίκησης μεταξύ των τοπικών οθωμανικών και εβραϊκών κοινοτήτων. Ένας οργανισμός πολιτιστικής κληρονομιάς, το «Σχέδιο της Σμύρνης» (που σχεδιάστηκε και χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από το Ίδρυμα Μορδεχάι Κιριάτι, τον δήμο Σμύρνης-Κονάκ, τον Σύλλογο Πολιτιστικής Κληρονομιάς Σεφαρδιτών της Σμύρνης (ISCHA) και τους Αμερικανούς Φίλους του μουσείου Εβραϊκής Κληρονομιάς της Σμύρνης      ) αποκαλεί τη Σμύρνη "τη μοναδική πόλη στον κόσμο, όπου διατηρείται ένα ασυνήθιστο σύμπλεγμα συναγωγών με τυπικό μεσαιωνικό ισπανικό αρχιτεκτονικό στυλ." Στο απώγειό του, υπήρχαν 34 συναγωγές στη Σμύρνη, «δημιουργώντας ένα ιστορικό αρχιτεκτονικό συγκρότημα μοναδικό στον κόσμο». Εκεί, οι Σεφαρδίτες Εβραίοι, που αρχικά εκδιώχθηκαν από την Ισπανία και την Πορτογαλία (π.χ., με το Διάταγμα της Αλάμπρα (ή το Διάταγμα της Απομάκρυνσης) της 31ης Μαρτίου 1492) ήρθαν στη Σμύρνη με την εβραϊκή κληρονομιά των Σεφαρδικών Εβραίων, την Ισπανοεβραϊκή γλώσσα (Λαντίνο), τις λατρευτικές παραδόσεις των Σεφαρδιτών.

Αυτή η κληρονομιά περιλάμβανε Σεφαριδικές αρχιτεκτονικές μορφές συναγωγών, που προέρχονταν από τη μεσαιωνική Ισπανία. Το Παγκόσμιο Ταμείο Μνημείων σημειώνει ότι οι συναγωγές της Σμύρνης συχνά χαρακτηρίζονται από μια «τριπλή διάταξη» της κιβωτού Τορά, «που δημιουργεί μια μοναδική αρμονική ατμόσφαιρα». Η κεντρική τοποθέτηση του bimah (ανυψωμένη πλατφόρμα) μεταξύ τεσσάρων στηλών χωρίζει τις συναγωγές σε εννέα μέρη.  Το Σχέδιο της Σμύρνης σημειώνει ότι αυτό το στιλ διαθέτει κεντρική σκηνή πάνω στην οποία η κιβωτός για την Τορά στηρίζεται στο ιερό σημείο στον ανατολικό τοίχο. Περιλαμβάνει μια κεντρική πλατφόρμα, υποστηριζόμενη από τέσσερις πυλώνες, που μοιάζουν με θόλο για οροφή. Το κάθισμα γύρω από τη σκηνή επιτρέπει σε μέλη μιας εκκλησίας να βλέπουν τα πρόσωπα του άλλου και να προσθέτει στη συγκλονιστική εμπειρία της δημόσιας προσευχής (σε αντίθεση με το αρχιτεκτονικό στυλ Ασκενάζι, όπου το καθιστικό βρίσκεται σε σειρές, που περιορίζουν την επαφή με τα μάτια).

Μια ταινία ντοκιμαντέρ με την ονομασία Κρυμμένα Μυστικά των Αρχαίων Συναγωγών της Σμύρνης παρουσιάζει μια ιστορία και μαγνητοσκοπεί μερικές από τις συναγωγές.  Ένα δεύτερο ντοκιμαντέρ με τίτλο Σχετικά με την αντιπροσωπεία της Σμύρνης δείχνει μερικές από τις συναγωγές εν μέσω συζητήσεων από Ισραηλινούς Εβραίους για το πώς να τις διατηρήσουν. 

Εκτός από τις συναγωγές, υπήρχαν τουλάχιστον τέσσερα εβραϊκά μεζαρλί  (mezarliği) (νεκροταφεία): Γκιουρτσεσμέ, Μπαχρίμπαμπα, Μπουρνόβας και Αλτιντά. Κύριο αξιοθέατο του Γκιουρτσεσμέ είναι "ο τάφος του Ραβίνου Παλάγκι, ο οποίος μεταφέρθηκε σε αυτό το νεκροταφείο από τον αρχικό του νεκροταφείο, τη δεκαετία του 1920 ... και άνθρωποι από όλο τον κόσμο έρχονται να προσευχηθούν στον τάφο του" ως "προσκύνημα στον τάφο του Ραβίνου Παλάγκι."  Το 2013, ένα νέο, ίσως πέμπτο εβραϊκό νεκροταφείο.

Υφιστάμενες συναγωγές 
Από τις 34 συναγωγές, οκτώ παραμένουν σήμερα στην περιοχή Κεμεραλτί  Τσάρσισι της Σμύρνης (κυρίως στην Χάβρα Σοκάγκι ) και άλλες 10 σε κοντινή απόσταση. Κάποιες παραμένουν άθικτες, κάποιες σε ερείπια και άλλες βρίσκονται σε διαδικασία αποκατάστασης. "Αυτές οι συναγωγές αποτελούν ζωντανή μαρτυρία για την ιστορία της κοινότητας στη Σμύρνη, η οποία ήταν μια από τις πιο θεαματικές του είδους της και είχε την πιο πνευματική και πολιτιστική επιρροή σε όλες τις εβραϊκές κοινότητες της διασποράς τον 17ο και 18ο αιώνα."

Οι υπόλοιπες συναγωγές μέσα ή κοντά στο παζάρι είναι:

 Συναγωγή Ασκενάζι (20ος αιώνας, μη ανακαινισμένη, ανενεργή) 
 Συναγωγή Μπέιτ Χιλέλ (Συναγωγή Αβραάμ Παλάτσι) (19ος αιώνας, ανακαινισμένη 2014,  ανενεργή) 
 Συναγωγή Μπικούρ Χολίμ (18ος αιώνας, ανακαινισμένη, ενεργή) 
 Συναγωγή Άλγκαζι (18ος αιώνας, αναπαλαιωμένη, ενεργή) 
 Συναγωγή Ετζ Χαγίμ (14ος-15ος αιώνας, προγραμματισμένη αποκατάσταση) 
 Συναγωγή Χέβρα (17ος αιώνας,  μη ανακαινισμένη, ανενεργή)  
 Συναγωγή Λος Φορεστέρος (17ος αιώνας,  μη ανακαινισμένη, ανενεργή)  
 Συναγωγή της Πορτογαλίας (17ος αιώνας,  μη ανακαινισμένη, ανενεργή)  
 Συναγωγή Σενόρα (17ος αιώνας, ανακαινισμένη, ενεργή) 
 Συναγωγή Σαλόμ (17ος αιώνας, αποκατεστημένη, ενεργή)

Κοντινές συναγωγές 
Στη συνοικία Μελαντία ή Καρατάσι :

 Συναγωγή Μπέιτ Ισραέλ (αποκατεστημένη, ενεργή, του 20ου αιώνα) 
 Συναγωγή Ρος Χα-Χαρ (19ος αιώνας, ανακαινισμένη, ενεργή) 

Στην Καρσιγιάκα ή Κορδελιό :

 Συναγωγή Καχάλ  Καντός (του 19ου αιώνα)

Παραπομπές 

Εβραϊκές κοινότητες στην Τουρκία
Παζάρια
Αξιοθέατα στην Τουρκία
Παζάρια στην Τουρκία
Ενδεικτικός κατάλογος Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς