Υδροχλωροθειαζίδη

Η υδροχλωροθειαζίδη είναι χημική δραστική ουσία, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως ως διουρητικό φάρμακο (εμπορική ονομασία: Diuren) για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης και του πρηξίματος λόγω συσσώρευσης υγρών. Άλλες χρήσεις περιλαμβάνουν τη θεραπεία του άποιου διαβήτη (diabetes insipidus) και της νεφρικής σωληναριακής οξέωσης και τη μείωση του κινδύνου για πέτρες στα νεφρά σε άτομα με υψηλά επίπεδα ασβεστίου στα ούρα. Για την υψηλή αρτηριακή πίεση θεωρείται μερικές φορές ως θεραπεία πρώτης γραμμής. Η υδροχλωροθειαζίδη λαμβάνεται από το στόμα και μπορεί να συνδυαστεί με άλλα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση σε ένα μόνο χάπι για αύξηση της αποτελεσματικότητας. 

Οι πιθανές παρενέργειες περιλαμβάνουν κακή λειτουργία των νεφρών, ανισορροπίες ηλεκτρολυτών, συμπεριλαμβανομένου του χαμηλού καλίου στο αίμα και, λιγότερο συχνά, χαμηλού νατρίου στο αίμα, ουρική αρθρίτιδα, υψηλού σακχάρου στο αίμα και αίσθημα ζάλης με την ορθόσταση. Ενώ οι αλλεργίες στην υδροχλωροθειαζίδη αναφέρονται ότι εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα με αλλεργίες στα σουλφοναμιδικά φάρμακα, αυτή η συσχέτιση δεν υποστηρίζεται καλά. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά δεν είναι φάρμακο πρώτης γραμμής σε αυτήν την περίπτωση.

Ανήκει στην κατηγορία θειαζιδικών φαρμάκων και δρα μειώνοντας την ικανότητα των νεφρών να συγκρατούν νερό. Αυτό αρχικά μειώνει τον όγκο του αίματος, μειώνοντας την επιστροφή του αίματος στην καρδιά και συνεπώς την καρδιακή παροχή.  Πιστεύεται ότι μειώνει μακροπρόθεσμα την περιφερειακή αγγειακή αντίσταση. 

Δύο εταιρείες, η Merck και η Ciba, δηλώνουν ότι ανακάλυψαν το φάρμακο που κυκλοφόρησε στο εμπόριο το 1959. Βρίσκεται στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο οποίος περιλαμβάνει τα ασφαλέστερα και πιο αποτελεσματικά φάρμακα που χρειάζονται σε ένα σύστημα υγείας. Διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο και είναι πολύ φτηνό. Το 2018, ήταν το δεκατοτρίτο πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, με περισσότερες από 40 εκατομμύρια συνταγές.

Ιατρικές χρήσεις 
Η υδροχλωροθειαζίδη χρησιμοποιείται συχνά για τη θεραπεία της υπέρτασης, της συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας, του συμπτωματικού οιδήματος, του άποιου διαβήτη και της νεφρικής σωληναριακής οξέωσης. Χρησιμοποιείται επίσης για την πρόληψη του σχηματισμού λίθων στους νεφρούς σε εκείνους που έχουν υψηλά επίπεδα ασβεστίου στα ούρα τους.  

Μια ανασκόπηση του 2019 διαπίστωσε ότι ήταν λιγότερο αποτελεσματική από τη χλωραταλιδόνη, αλλά είχε επίσης λιγότερες παρενέργειες. 

Η υδροχλωροθειαζίδη χρησιμοποιείται επίσης μερικές φορές για την πρόληψη της οστεοπενίας και για τη θεραπεία του υποπαραθυρεοειδισμού, της υπερασβεστουρία, νόσος του Ντεντ και της νόσου του Μενιέρ. Για τον άποιο διαβήτη, η επίδραση των θειαζιδικών διουρητικών οφείλεται πιθανώς σε επαγόμενη από υπογκαιμία αύξηση στην εγγύς απορρόφηση νατρίου και νερού, μειώνοντας έτσι την παροχή νερού στις ευαίσθητες στην αντιδιουρητική ορμόνη θέσεις στα σωληνάρια συλλογής και αυξάνοντας την ωσμωτικότητα των ούρων.   

Οι θειαζίδες χρησιμοποιούνται επίσης στη θεραπεία της οστεοπόρωσης. Οι θειαζίδες μειώνουν την απώλεια οστού προάγοντας την κατακράτηση ασβεστίου στους νεφρούς και διεγείροντας άμεσα τη διαφοροποίηση των οστεοβλαστών και τον σχηματισμό οστού. 

Για τη μείωση της πολυφαρμακίας και για τη μείωση των παρενεργειών, η υδροχλωροθειαζίδη χρησιμοποιείται συχνά σε συνδυασμούς σταθερής δόσης με πολλές άλλες κατηγορίες αντιυπερτασικών φαρμάκων όπως, αναστολείς ΜΕΑ, αναστολείς υποδοχέως αγγειοτασίνης και β-αναστολείς. 

Η χρήση της υδροχλωροθειαζίδης απαγορεύεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό κατά του Ντόπινγκ για την ικανότητά της να καλύπτει τη χρήση φαρμάκων που βελτιώνουν την απόδοση.

Παρενέργειες 

 Υποκαλιαιμία ή τα χαμηλά επίπεδα καλίου στο αίμα είναι περιστασιακά παρενέργειες. Συνήθως μπορεί να αποφευχθεί με συμπληρώματα καλίου ή με συνδυασμό υδροχλωροθειαζίδης με καλιοσυντηρητικό διουρητικό 
 Άλλες διαταραχές στα επίπεδα των ηλεκτρολυτών του ορού, όπως υπομαγνησιαιμία (χαμηλό μαγνήσιο), υπονατριαιμία (χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο) και υπερασβεστιαιμία (υψηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο) 
 Υπερουριχαιμία (υψηλά επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα). Όλα τα θειαζιδικά διουρητικά συμπεριλαμβανομένης της υδροχλωροθειαζίδης μπορούν να αναστέλλουν την απέκκριση του ουρικού οξέος από τα νεφρά, αυξάνοντας έτσι τις συγκεντρώσεις του ουρικού οξέος στον ορό. Αυτό μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα ουρικής αρθρίτιδας. 
 Υπεργλυκαιμία, υψηλό σάκχαρο στο αίμα 
 Υπερλιπιδαιμία, υψηλή χοληστερόλη και τριγλυκερίδια 
 Πονοκέφαλο 
 Ναυτία / έμετος 
 Φωτοευαισθησία 
 Αύξηση βάρους 
 Παγκρεατίτιδα 

Τα ένθετα συσκευασίας, με βάση τις αναφορές περιπτώσεων και τις μελέτες παρατήρησης, αναφέρουν ότι μια αλλεργία σε ένα σουλφανιδικό φάρμακο προδιαθέτει τον ασθενή να έχει διασταυρούμενη ευαισθησία με ένα θειαζιδικό διουρητικό. Μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας το 2005 δεν βρήκε στοιχεία που να υποστηρίζουν διασταυρούμενη ευαισθησία. 

Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μη μελανωματικού καρκίνου του δέρματος. Τον Αύγουστο του 2020, η Αυστραλιανή Διοίκηση Θεραπευτικών Προϊόντων ζήτησε την ενημέρωση των πληροφοριών προϊόντων για φάρμακα που περιέχουν υδροχλωροθειαζίδη, ώστε να περιλαμβάνουν λεπτομέρειες σχετικά με τον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος.

Μηχανισμός δράσης 
Η υδροχλωροθειαζίδη ανήκει στην κατηγορία θειαζιδικών διουρητικών. Μειώνει τον όγκο του αίματος ενεργώντας στους νεφρούς για να μειώσει την επαναπορρόφηση νατρίου (Na + ) στο άπω εσπειραμένο σωληνάριο. Ο κύριος τόπος δράσης στο νεφρώνα εμφανίζεται σε έναν συν-μεταφορέα νατρίου-χλωρίου, όπου προσδένεται ανταγωνιστικά στη θέση του χλωρίου στον μεταφορέα. Εμποδίζοντας τη μεταφορά του Na + στο άπω εσπειραμένο σωληνάριο, η υδροχλωροθειαζίδη προκαλεί νατριούρηση και ταυτόχρονα απώλεια νερού. Τα θειαζιδικά διουρητικά αυξάνουν την απορρόφηση του ασβεστίου σε αυτό το τμήμα με τρόπο που δεν σχετίζεται με τη μεταφορά νατρίου. Επιπλέον, με άλλους μηχανισμούς, η υδροχλωροθιαζίδη πιστεύεται ότι μειώνει την περιφερειακή αγγειακή αντίσταση.

Παραπομπρές 

Βασικά Φάρμακα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Σουλφοναμίδες
Αντιυπερτασικοί παράγοντες
Άρθρα με αλλαγμένο αναγνωριστικό EBI
Οργανικές ετεροκυκλικές αμίνες
Αρωματικές αμίνες
Οργανικές ενώσεις χλωρίου
Διουρητικά