Κινηματογράφος του Ουζμπεκιστάν

Η ιστορία του κινηματογράφου του Ουζμπεκιστάν μπορεί να χωριστεί σε δύο περιόδους: τον κινηματογράφο του Σοβιετικού Ουζμπεκιστάν (1924-1991) και τον κινηματογράφο του ανεξάρτητου Ουζμπεκιστάν (1991 – σήμερα). Ταινίες της Σοβιετικής  περιόδου προβλήθηκαν είτε στη ρωσική γλώσσα ή του Ουζμπεκιστάν. Οι πιο αναγνωρισμένες ταινίες της σοβιετικής περιόδου περιλαμβάνουν ταινίες όπως το «Maftuningman» (1958), «Mahallada duv-duv gap» (1960) και «Shum bola» (1977).

Ένα Τμήμα Κινηματογράφου δημιουργήθηκε το 1920 στην τότε αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία του Τουρκεστάν και το 1924 δημιουργήθηκαν τα πρώτα κινηματογραφικά στούντιο στη Μπουχάρα ως συνεταιριστική επιχείρηση μεταξύ του στούντιο Σεβζάπκινο στη Ρωσία και της Επιτροπής του Διαφωτισμού της Σοβιετικής Δημοκρατίας της Μπουχάρα. Η εταιρεία παραγωγής Μπουκκινό, ως μια κινηματογραφική Ρωσο-Μπουχαρινή εταιρεία, ιδρύθηκε επίσης το 1924 και παρήγαγε την πρώτη χαρακτηριστική ταινία στο σημερινό Ουζμπεκιστάν, «The Minaret of Death» από τον Βιατσέσλαβ Βισκόβσκι (1925), μια εξωτική ταινία με επιτυχία σε όλη τη Σοβιετική Ένωση και εξήχθη ακόμη και στο εξωτερικό. Αργότερα, η Μπουκκινό συγχωνεύτηκε με την Uzbekfilm, η οποία παρήγαγε αρχικά ως επί το πλείστον σοβιετική αντι-θρησκευτική προπαγάνδα με στόχο το Ισλάμ κατά τη διάρκεια της αντι-θρησκευτικής εκστρατείας της ΕΣΣΔ (1928–1941).

Δύο εξέχοντες σκηνοθέτες στη σοβιετική εποχή ήταν οι Νάμπι Γκανιέβ (1904–1952) και ο Σουλειμάν Χοντζάεφ (1892–1937). Ενώ ο Γκανιέβ, ο πρώτος σκηνοθέτης του Ουζμπεκιστάν στου οποίου οι ταινίες πρωταγωνίστησαν από την πλειοψηφία των Ουζμπεκικών ηθοποιών (σε προηγούμενες ταινίες, οι περισσότεροι ηθοποιοί ήταν Ρώσοι), συμμετείχαν σε σταλινική προπαγάνδα μέσω των ταινιών του και επέζησε από τον διωγμό, ο Χοντζάεφ έγινε θύμα της καταστολής του Στάλιν. Η ταινία του «Before Dawn» (1933) ήταν φαινομενικά μια κριτική για την Τσαρική Ρωσία, αλλά την απεικόνιζε ως αποικιακή δύναμη και οι Ουζμπέκοι που την αντιτάχθηκαν ως αντι-αποικιακοί αγωνιστές της ελευθερίας έκαναν τις αρχές ύποπτες ότι ο Χοντζάεφ υπαινίσονταν τη Σοβιετική Ένωση. Το 1937, η ταινία «The Oath» του Αλεξάντρ Ουλόσ'στεφ-Γκαρφ ήταν η πρώτη ταινία ομιλούμενη ταινία που γυρίστηκε στο Ουζμπεκιστάν. Σημείωσε επίσης το τέλος μιας εποχής κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εκκαθάρισης, παράγοντας λίγες νέες ταινίες.

Υπάρχουν πολλά κινηματογραφικά στούντιο στο Ουζμπεκιστάν. Το Uzbekfilm, που ιδρύθηκε το 1925, είναι το μεγαλύτερο και παλαιότερο στούντιο ταινιών στο Ουζμπεκιστάν. Πολύ λίγες ταινίες από το Ουζμπεκιστάν που δημιουργήθηκαν μετά την ανεξαρτησία του Ουζμπεκιστάν έχουν επιτύχει σε διεθνή κυκλοφορία. Σύμφωνα με τους κριτικούς των ταινιών, οι περισσότερες από τις σύγχρονες ταινίες του Ουζμπεκιστάν είναι φθηνές ταινίες χαμηλής ποιότητας.  Επί του παρόντος υπάρχουν δεκάδες κινηματογραφικές παραγωγές του Ουζμπεκιστάν που κατά μέσο όρο κάνουν 50 ταινίες το χρόνο. Οι κριτικοί του κινηματογράφου δηλώνουν ότι ενώ η ποσότητα των ουζμπεκικών ταινιών αυξάνεται, δεν μπορεί κανείς να πει το ίδιο για την ποιότητα αυτών των ταινιών. 
Κάποιοι χαρακτήρισαν αυτή την τάση ως «Μπολυγουντοποίηση» του Ουζμπεκικού κινηματογράφου.

Σκηνοθέτες του Ουζμπεκιστάν
Αλί Χάροϊεφ
Μελίς Αμπζαλόφ
Σουχράτ Άμπσοσοφ
Γιολντόζ Αζάμοφ

Ηθοποιοί του Ουζμπεκιστάν

Αλεξάντρ Αμπντουλόφ
Αλί Χάροϊεφ
Αλίσερ Ουζογκοβ
Ασάλ Σοντιγιέβα
Ντιλνοζα Κουμπαγιέβα 
Εργκάς Καρίμοφ
Τζαμσίντ Ζοκιροφ   
Μελίς Αμπζαλόφ
Σούχρατ Άμπσοσοφ
Σούκουρ Μπουρκάνοφ
Σιτόρα Φαρμανόβα
Τοχίρ Σοντίγκοφ
Γεφίμ Μπρόνφμαν

Κατάλογος ταινιών του Ουζμπεκιστάν

Οι παρακάτω είναι οι πιο αναγνωρισμένες ταινίες του Ουζμπεκιστάν:
Abdullajon (1991)
Armon (1986)
Hot Bread (2019)
Kelinlar qoʻzgʻoloni (1984)
Maftuningman (1958)
Mahallada duv-duv gap (1960)
Shum Bola (1977)
Suyunchi (1982)
Toʻylar muborak (1978)
Yor-yor (1964)
Scorpion (2018)

Δείτε επίσης
Κινηματογράφος της Κεντρικής Ασίας
Κινηματογράφος της Σοβιετικής Ένωσης
Κινηματογράφος του κόσμου

Παραπομπές

Πολιτισμός του Ουζμπεκιστάν
Ουζμπεκισταν