Φρεζύς

Το Φρεζύς (γαλλικά: Fréjus) είναι κοινότητα του νομού Βαρ στη διοικητική περιοχή Προβηγκία-Άλπεις-Κυανή Ακτή στη γαλλική Ριβιέρα, στη νοτιοανατολική Γαλλία.

Στα ανατολικά του βρίσκεται η κοινότητα Σαιν-Ραφαέλ, με την οποία σχηματίζουν μία ευρύτερη αστική περιοχή, γνωστή ως Φρεζύς Σαιν-Ραφαέλ, που είναι το οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο του ανατολικού νομού Βαρ. 

Ο πληθυσμός της πόλης ανέρχεται σε 53.168 κατοίκους (2016) και είναι το κέντρο ευρύτερης αστικής περιοχής με 92.598 κατοίκους (2011). 

Οι κάτοικοι αναφέρονται ως Φρεζυζιέν.

Τοπωνυμία
Το όνομα της πόλης προέρχεται από το όνομα της ρωμαϊκής αποικίας Forum Julii, (Αγορά του Ιουλίου), έγινε Forum Julium τον 2ο αιώνα, άλλαξε σε Foro Julii στον χάρτη του Πόιτινγκερ και εμφανίστηκε με το όνομα Frejurio το 1024. Το όνομα Φρεζύς αναφέρεται από το 1416. 

Η περιοχή που ονομάζεται Μαλπασέ πήρε το όνομα σε εποχή που ήταν επικίνδυνο να διασχίσει κάποιος αυτό το πέρασμα στην οροσειρά Εστερέλ λόγω των πολλών ληστών στους λόφους. 

Στα προβηγκιανά, διάλεκτο της οξιτανικής γλώσσας που παραδοσιακά ομιλούνταν στην περιοχή, το όνομα της πόλης γράφεται Frejús.

Γεωγραφικά στοιχεία

Το Φρεζύς βρίσκεται στο ανατολικό άκρο του νομού Βαρ, στην προσχωσιγενή πεδιάδα μεταξύ των ποταμών Αρζάν και Ρεράν, μεταξύ των οροσειρών των Μωρ στα δυτικά και Εστερέλ στα ανατολικά. Βρίσκεται σε λόφο με υψόμετρο από 0 έως 616 μέτρα. Βρέχεται από τον κόλπο του Φρεζύς, στη Μεσόγειο Θάλασσα. 

Εκτείνεται σε επιφάνεια 102 τετραγωνικών χιλιομέτρων και είναι η μεγαλύτερη πόλη του ανατολικού Βαρ. Ο πληθυσμός της πόλης ανέρχεται σε 53.168 κατοίκους (2016) και είναι το κέντρο ευρύτερης αστικής περιοχής με 92.598 κατοίκους (2011).

Το ιστορικό κέντρο βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και η αγροτική περιοχή της πεδιάδας του Αρζάν το χωρίζει από το παραθαλάσσιο θέρετρο Σαιντ-Αιγκύλφ. Το 54 % της περιοχής είναι μη γεωργικές φυσικές περιοχές,  σε μεγάλο βαθμό το δάσος Εστερέλ.

Η κοινότητα διαρρέεται από πολλά υδάτινα ρεύματα, τα κυριότερα από τα οποία είναι οι ποταμοί Ρεράν, Πεντεγκάλ που τη χωρίζει από το Σαιν-Ραφαέλ, Βαλσκύρ κ.ά. Από αυτούς ο πιο ορμητικός είναι ο Ρεράν, του οποίου το φράγμα Μαλπασέ έσπασε στις 2 Δεκεμβρίου 1959, σκοτώνοντας 423 ανθρώπους, μια από τις μεγαλύτερες γαλλικές αστικές καταστροφές του 20ού αιώνα.

Σε αντίθεση με γειτονικές πόλεις που έχουν βραχώδεις ακτές, η ακτογραμμή του Φρεζύς είναι επίπεδη και αποτελείται από παραλία με άμμο σχεδόν συνεχή σε μήκος 6 χιλιομέτρων μεταξύ του Σαιντ-Αιγκύλφ και του Σαιν-Ραφαέλ. 

Χάρτης του νομού Βαρ.

Ιστορία

Οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής ήταν Κελτο-Λίγυρες που εγκαταστάθηκαν γύρω από το φυσικό λιμάνι της Αίγυτνας. Τα ερείπια ενός αμυντικού τείχους εξακολουθούν να είναι ορατά. Εκείνη την εποχή το τοπίο ήταν διαφορετικό, το έδαφος εισχωρούσε 200 μέτρα μέσα στη γη. Οι Φωκαείς της Μασσαλίας εγκατέστησαν αργότερα ένα φυλάκιο στην περιοχή.

Ρωμαϊκή εποχή
Η πόλη βρισκόταν σε στρατηγικό σημείο σε ένα σημαντικό σταυροδρόμι που σχημάτιζαν η Ιουλία οδός (Via Julia Augusta, η οποία συνέδεε την Ιταλία με τον Ροδανό) και η Δομιτία οδός. Παρόλο που υπάρχουν μόνο λίγα ίχνη ενός οικισμού εκείνης της εποχής, είναι γνωστό ότι ο διάσημος ποιητής Κορνήλιος Γάλλος γεννήθηκε εκεί το 67 π.Χ.

Ο Ιούλιος Καίσαρ θέλοντας να υποσκελίσει τη Μασσαλία, ίδρυσε την πόλη ως Forum Julii που σημαίνει «Αγορά του Ιουλίου». Ονόμασε το λιμάνι της Claustra Maris (Θαλάσσιο φράγμα). Η ακριβής ημερομηνία της ίδρυσης του Forum Julii είναι αβέβαιη, αλλά ήταν σίγουρα πριν από το 43 π.Χ., καθώς φαίνεται στην αλληλογραφία του Πλάνκτου με τον Κικέρωνα το 49 π.Χ.

Στο Forum Julii ο Αύγουστος οδήγησε τις γαλέρες που πήρε από τον Μάρκο Αντώνιο κατά τη ναυμαχία του Ακτίου το 31 π.Χ. και μεταξύ του 29 και του 27 π.Χ., το Forum Julii έγινε αποικία για τους βετεράνους της όγδοης ρωμαϊκής λεγεώνας, προσθέτοντας το Αποικία του Αυγούστου (Octavanorum Colonia).

Ο Αύγουστος έκανε την πόλη πρωτεύουσα της νέας επαρχίας Ναρβωνικής Γαλατίας το 22 π.Χ., συμβάλλοντας στην ταχεία ανάπτυξη της πόλης, η οποία έγινε ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Μεσογείου. Το λιμάνι της ήταν η μόνη ναυτική βάση για τον ρωμαϊκό στόλο της Γαλατίας και μόνο το δεύτερο λιμάνι μετά την Όστια μέχρι τουλάχιστον την εποχή του Νέρωνα.

Στη συνέχεια, την εποχή του Τιβέριου, κατασκευάστηκαν τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης, που είναι ακόμα ορατά σήμερα: το αμφιθέατρο, το υδραγωγείο, ο φάρος, τα λουτρά και το θέατρο. Το Forum Julii είχε εντυπωσιακά τείχη μήκους 3,7 χιλιομέτρων που προστάτευαν έκταση 35 εκταρίων με πληθυσμό περίπου 6.000 κατοίκων. 

Η πόλη εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο για τη βιοτεχνία και τη γεωργική παραγωγή. Η γεωργία αναπτύχθηκε και ρωμαϊκές βίλες κατασκευάστηκαν στην περιοχή προς το Σαιν-Ραφαέλ. Η εξόρυξη του πράσινου ψαμμίτη και του μπλε πορφυρίτη και η αλιεία συνέβαλαν στην ακμάζουσα οικονομία.

Το 40 μ.Χ γεννήθηκε στο Forum Julii ο Γνάιος Ιούλιος Αγκρίκολα, ο οποίος αργότερα ολοκλήρωσε τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Βρετανίας. Ήταν πεθερός του ιστορικού Τάκιτου, του οποίου η βιογραφία του Αγκρίκολα αναφέρει ότι το Forum Julii ήταν μια «παλιά και ένδοξη αποικία». Η πόλη αναφέρθηκε επίσης αρκετές φορές στα γραπτά του Στράβωνα και του Πλίνιου του Πρεσβύτερου.

Στις αρχές του 69 η μάχη του Forum Julii διεξήχθη μεταξύ των στρατών των αντίπαλων αυτοκρατόρων Μάρκου Σάλβιου Όθωνα και του Βιτέλλιου. Η ακριβής θέση αυτής της μάχης δεν είναι γνωστή, αλλά στη συνέχεια ο Βιτέλλιος υποχώρησε στην Αντίπολη.

Κατά τον 4ο αιώνα δημιουργήθηκε η επισκοπή του Φρεζύς, η δεύτερη μεγαλύτερη της Γαλλίας μετά από αυτήν της Λυών. Το κτίριο της πρώτης εκκλησίας πιστοποιείται από το 374 με την εκλογή του επισκόπου. Ο Σαιν-Λεόνς έγινε Επίσκοπος το 433 και έγραψε: «Από το 374, στο συμβούλιο της Βαλένθια, ένας επίσκοπος διορίστηκε στο Φρεζύς αλλά ποτέ δεν ήρθε. Ήμουν ο πρώτος επίσκοπος αυτής της πόλης. Έκτισα τον καθεδρικό ναό με το βαπτιστήριο».

Η κατάλυση της Δυτικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (476 μ.Χ.) οδήγησε στην παρακμή των πόλεων της επικράτειάς της.

Μεσαίωνας
Το 572, η πόλη κατελήφθη από τους Λομβαρδούς και το 574 από τους Σάξονες συμμάχους τους. 

Το 890 Σαρακηνοί πειρατές εγκαταστάθηκαν στην οροσειρά των Μωρ, στο Φραξινέτ - σημερινό Γκαρντ-Φρενέ, και έκαναν επιδρομές καταληστεύοντας την περιοχή. Συνήθης πρακτική τους ήταν να συλλαμβάνουν κατοίκους και να ζητάνε λύτρα. Στα τέλη του 9ου αιώνα, λεηλάτησαν και κατέστρεψαν την πόλη Φρεζύς ολοσχερώς και οι κάτοικοι διέφυγαν στην ενδοχώρα. Η κατάσταση αυτή κράτησε μέχρι το 973, οπότε στη μάχη του Τουρτούρ ο Γουλιέλμος Α' της Προβηγκίας, με τη βοήθεια Βυζαντινών στη θάλασσα, τους νίκησε και τους εκδίωξε από την περιοχή.

Αξιοθέατα

 Από τους ρωμαϊκούς χρόνους έχει διασωθεί τμήμα του αρχαίου λιμανιού, η αρένα (αμφιθέατρο), το θέατρο, το υδραγωγείο κ.ά.

 Ο καθεδρικός ναός Σαιν-Λεόνς, με το βαπτιστήριο και μοναστήρι: Το συγκρότημα χρονολογείται από τον 11ο και 14ο αιώνα, αλλά το ίδιο το βαπτιστήριο χρονολογείται από τον 5ο αιώνα.
 Φυσικό πάρκο περίπου 40 εκταρίων δίπλα στη θάλασσα, παλιό αεροδρόμιο από το οποίο ξεκίνησε η πρώτη πτήση της Μεσογείου το 1913: από το Φρεζύς στην Μπιζέρτα (Τυνησία) από τον αεροπόρο Ρολάν Γκαρός.
 Η κινεζική παγόδα
 Το Μουσείο του Γαλλικού Ναυτικού.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Ιστοσελίδα του Γραφείου Τουρισμού (γαλλικά, αγγλικά)
 Η επίσημη σελίδα (γαλλικά)

Πόλεις της Προβηγκίας-Άλπεων-Κυανής Ακτής
Πόλεις της Γαλλίας