Ιρανικές βουλευτικές εκλογές (2020)

Στις 21 Φεβρουαρίου 2020 διεξήχθη ο πρώτος γύρος των βουλευτικών εκλογών στο Ιράν, για τις 290 έδρες της 11ης Συνέλευσης του Ιρανικού Κοινοβουλίου. Η προσέλευση ήταν πολύ χαμηλή, μόνο 42,32% από τους σχεδόν 58 εκατομμύρια εγγεγραμμένους ψηφοφόρους ήρθαν στις κάλπες. Οι 279 από τις 290 έδρες καλύφθηκαν στον γύρο του Φεβρουαρίου. Ο δεύτερος γύρος των εκλογών, για τις 11 εναπομείνουσες έδρες, είχε προγραμματιστεί για τον Απρίλιο, αλλά αναβλήθηκε λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. 

Στις εκλογές συμμετείχαν 7.148 υποψήφιοι από τους οποίους οι 666 (9,32%) ήταν γυναίκες. Οι κύριες πολιτικές δυνάμεις ήταν οι «Συντηρητικοί», οι οποίοι κέρδισαν τις περισσότερες έδρες του Κοινοβουλίου, και οι «Μεταρρυθμιστές». Για τη διεξαγωγή των εκλογών, γύρω στα 55.000 εκλογικά κέντρα σε όλην την χώρα άνοιξαν από τις 8.00 π.μ. για να δεχτούν τους εκλογείς. 

 Εκλογικό σύστημα 
Τα 290 μέλη του Ιρανικού Κοινοβουλίου εκλέγονται με δημοκρατικές άμεσες εκλογές, με μυστική ψηφοφορία, για τετραετή θητεία. Τα 285 μέλη εκλέγονται με πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα δύο γύρων από 207 εκλογικές περιφέρειες, από τις οποίες μερικές είναι μονοεδρικές και άλλες πολυεδρικές. Ένας υποψήφιος που πληρεί τις δύο προϋποθέσεις: α) έχει συγκεντρώσει πάνω από 25% των ψήφων και β) έχει κερδίσει τον μεγαλύτερο αριθμό ψήφων από όλους τους υποψήφιους στην περιφέρειά του, ανακηρύσσεται νικητής από τον πρώτο γύρο των εκλογών, κερδίζει την έδρα και δεν χρειάζεται να συμμετάσχει στον δεύτερο γύρο. Ο δεύτερος γύρος των εκλογών γίνεται για να καλυφθούν οι έδρες που δεν καλύφθηκαν στον πρώτο γύρο, επειδή κανένας από τους υποψήφιους μιας περιφέρειας δεν συγκέντρωσε το 25% των ψήφων. Στον δεύτερο γύρο συμμετέχει αριθμός υποψηφίων διπλάσιος του αριθμού των εδρών που πρέπει να καλυφθούν, δηλαδή δύο υποψήφιοι ανά έδρα: οι δύο που κέρδισαν τις περισσότερες ψήφους στον πρώτο γύρο. 

Οι πέντε από τις έδρες προορίζονται να καλυφθούν από εκπροσώπους των πέντε εθνικών μειονοτήτων της χώρας: α) οι Ζωροαστριανοί, β) οι Εβραίοι, γ) oi Ασσύριοι - Χαλδαίοι Χριστιανοί, δ) οι Αρμένιοι Χριστιανοί στα βόρεια του Ιράν και ε) οι Αρμένιοι Χριστιανοί στα νότια.

Η προσέλευση στην ψηφοφορία δεν είναι υποχρεωτική. Δικαίωμα ψήφου έχουν όλοι οι Ιρανοί πολίτες ηλικίας άνω των 18 ετών.

 Προϋποθέσεις υποψηφιότητας 
Οι υποψήφιοι πρέπει να είναι Ιρανοί πολίτες, ηλικίας από 30 ως 75 ετών, να έχουν πτυχίο Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος ή άλλον ισοδύναμο τίτλο, να έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική στρατιωτική τους θητεία και να έχουν αποδείξει την πίστη τους στο Ισλάμ. Ένας υποψήφιος μπορεί να συμμετέχει στις εκλογές ως ανεξάρτητος πολιτικός, ή ως εκπρόσωπος ενός κόμματος, ή δύο κομμάτων, ή περισσότερων. 

 Ιστορικό 
Στο Ιράν υπάρχουν πάνω από 100 πολιτικά κόμματα, αλλά τα δύο μεγάλα πολιτικά ρεύματα που κινούν τα Ιρανικά κόμματα είναι μόνο δύο: οι  και οι  . Σε αυτές τις εκλογές, αντιπροσωπευτικός εκπρόσωπος των Συντηρητικών ήταν ο πρώην δήμαρχος της Τεχεράνης, ο Μοχάμαντ Μπάγκερ Γκάλιμπαφ, ο οποίος περιέγραψε τον εαυτό του ως «τεχνοκράτη». Αυτοί υποστήριξαν δημόσια την πυρηνική συμφωνία του 2015 μεταξύ του Ιράν και των παγκόσμιων δυνάμεων. Οι υπερσυντηρητικοί είναι η σκληροπυρηνική παράταξη των συντηρητικών που απέρριψαν την πυρηνική συμφωνία και αντιτίθενται στις διαπραγματεύσεις με την Δύση. Το άλλο μεγάλο κίνημα, οι Μεταρρυθμιστές, υποστηρίζουν τη διεύρυνση των ελευθεριών και της δημοκρατίας και τη συνεργασία με τη Δύση, και υποστήριξαν τον Ρουχανί στις εκλογές του 2017.

Συνολικά 14.444 άτομα υπέβαλλαν υποψηφιότητα για τις εκλογές. Το Συμβούλιο Φυλάκων, ένα ισχυρό δεδεκαμελές σώμα που εποπτεύει τις εκλογές, απέρριψε σχεδόν τους μισούς: 7.296 υποψήφιους. Τα μέλη του Συμβουλίου Φυλάκων είναι ως επί το πλείστον υπερσυντηρητικοί που απέρριψαν τους μεταρρυθμιστές υποψήφιους. Κατόπιν αυτής της απόρριψης, η συντριπτική πλειοψηφία των υποψηφίων ήταν συντηρητικοί, ενώ οι μεταρρυθμιστές περιορίστηκαν κατά πολύ και αμφισβήτησαν την δυνατότητα διεξαγωγής δίκαιων εκλογών στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Σε πολλές από τις περιφέρειες οι Μεταρρυθμιστές δεν είχαν κανέναν υποψήφιο. Συχνά έγινε λόγος και για μποϊκοτάζ των εκλογών από την αντιπολίτευση.

Η προεκλογική περίοδος του πρώτου γύρου άρχισε στις 13 Φεβρουαρίου, και οι υποψήφιοι είχαν μόνο μία εβδομάδα για να εκστρατεύσουν.

 Συμμετοχές: Πολιτικοί συνδυασμοί – Συμμαχίες – Κόμματα 

 Συμμαχικό Συμβούλιο των Ισλαμικών Επαναστατικών Δυνάμεων – «Υπερήφανο Ιράν» 
Είναι μία  συμμαχία που ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2019. Το Ρέτερς περιέγραψε τη συμμαχία ως τη «μεγαλύτερη σκληροπυρηνική ομάδα», που «φάνηκε πως θα κυριαρχήσει» στο Κοινοβούλιο. Κορυφαίος υποψήφιος της συμμαχίας ήταν ο Μοχάμαντ Γκάμπερ Γκάλιμπαφ και αρχηγός ο Γκολάμ Αλί Χαντάντ Άντελ. 

 Συμμαχία για το Μέλλον του Ιράν 
Είναι μία  πολιτική συμμαχία οκτώ κομμάτων που σχηματίστηκε για τις τρέχουσες εκλογές, με επικεφαλής τον Φάρατζ Κομιτζάνι.

 Φίλοι του Χασεμί 
Είναι μία ''' πολιτική συμμαχία που σχηματίστηκε για τις εκλογές του 2020. Ονομάστηκε προς τιμήν των οπαδών του Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί, του πρώην Προέδρου του Ιράν που πέθανε το 2017 σε ηλικία 82 ετών. Η ιδέα της συμμαχίας ανακοινώθηκε πρώτα από το Ιρανικό Κόμμα Οικοδόμων, και σύντομα υποστηρίχθηκε από το Κόμμα Μέτρου και Ανάπτυξης του Ρουχανί. Πρόκειται για τεχνοκράτες που υποστηρίζουν τα ιδανικά της Ισλαμικής Δημοκρατίας αλλά επιδιώκουν, επίσης, κοινωνική και πολιτική αλλαγή. Η ελπίδα ότι θα δυναμώσει η φωνή τους στο Κοινοβούλιο εξανεμίστηκε όταν το Συμβούλιο Φυλάκων απέρριψε τους περισσότερους από τους υποψήφιους της συμμαχίας. Κατόπιν αυτού η συμμαχία είχε υποψήφιους μόνο για τις 12 από τις 30 έδρες της Τεχεράνης, αλλά συνάπτοντας συνεργασίες με μερικά μικρότερα κόμματα κατάφεραν να υποβάλλουν υποψηφιότητες για όλες τις έδρες της Τεχεράνης.

Άλλα πολιτικά κόμματα

Αποτελέσματα 
Στον πρώτο γύρο των εκλογών η προσέλευση ψηφοφόρων ήταν 42,32%: 24.512.404 ψήφισαν από τους 57.918.159 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους. Στον πρώτο γύρο εκλέχτηκαν τα 279 μέλη, από τα οποία οι 262 ήταν άντρες και οι 17 (5,86%) γυναίκες. Στον δεύτερο γύρο 22 υποψήφιοι διεκδίκησαν 11 έδρες, και ως τώρα έχουν ανακοινωθεί τα αποτελέσματα για τις 10 ενώ αναμένεται η ανακοίνωση για την εντέκατη. 

Η εκπροσώπηση μεταρρυθμιστών και ανεξάρτητων στην 11η Συνέλευση είναι πολύ μικρή: οι μεταρρυθμιστές είναι μόνο 20 (7%) και οι ανεξάρτητοι μόνο 37 (13%), ενώ η συντριπτική πλειοψηφία, το 80%, είναι συντηρητικοί. Από τα 290 μέλη, οι 63 είναι ανεξάρτητοι πολιτικοί, οι 128 εκπροσώπησαν ένα μόνο κόμμα και οι 93 εκπροσώπησαν δύο κόμματα.

Αναλυτικά αποτελέσματα
Ακολουθούν τα αναλυτικά αποτελέσματα των Ιρανικών βουλευτικών εκλογών.

Τεχεράνη

Ανατολικό Αζερμπαϊτζάν

Αρνταμπίλ, Ίλαμ, Αλμπόρζ και Μπουσέχρ

Βόρειο Χορασάν, Χορασάν Ραζαβί, Νότιο Χορασάν

Γκιλάν, Λορεστάν, Μαζαντάραν

Δυτικό Αζερμπαϊτζάν

Ίσφαχαν, Τσαρμαχάλ και Μπαχτιάρι

Καζβίν, Κομ, Κουρδιστάν, Κερμάν

Κέρμανσαχ, Κογκίλουγεχ, Μπόγιεραχμάντ, Γκολεστάν

Σιστάν και Βαλουχιστάν, Φαρς

Χουζεστάν, Ζαντζάν, Σεμνάν

Χορμοζγκάν, Μαρκάζι, Χαμαντάν, Γιαζντ

Προσέλευση ανά περιφέρεια

Παραπομπές 

Εκλογές στο Ιράν