Βορτιοξετίνη

Η βορτιοξετίνη, που πωλείται με τα εμπορικά σήματα Trintellix και Brintellix μεταξύ άλλων, είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της μείζονος κατάθλιψης.  Η αποτελεσματικότητα θεωρείται παρόμοια με αυτή των άλλων αντικαταθλιπτικών.  Στο Ηνωμένο Βασίλειο, συνιστάται μόνο σε άτομα που δεν έχουν βελτιωθεί επαρκώς σε δύο άλλα αντικαταθλιπτικά. Λαμβάνεται από το στόμα.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν δυσκοιλιότητα και ναυτία. Σοβαρές παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν αυτοκτονία σε άτομα κάτω των 25 ετών, σύνδρομο σεροτονίνης, αιμορραγία, μανία και σύνδρομο απρόσφορης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμήνης.  Σύνδρομο απόσυρσης μπορεί να εμφανιστεί εάν η δόση μειωθεί γρήγορα.  Η χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού δεν συνιστάται γενικά. Κατατάσσεται ως διαμορφωτής σεροτονίνης.  Ο τρόπος λειτουργίας του δεν είναι απολύτως σαφής, αλλά πιστεύεται ότι σχετίζεται με την αύξηση των επιπέδων σεροτονίνης. 

Εγκρίθηκε για ιατρική χρήση στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2013. Το 2017, ήταν η 312η πιο συχνά συνταγογραφούμενη φαρμακευτική αγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από ένα εκατομμύριο συνταγές.

Ιατρικές χρήσεις 
Η βορτιοξετίνη χρησιμοποιείται ως θεραπεία για τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Η αποτελεσματικότητα φαίνεται να είναι παρόμοια με άλλα αντικαταθλιπτικά.  Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν άλλες θεραπείες έχουν αποτύχει. Μια ανασκόπηση του Cochrane το 2017 σχετικά με τη βορτιοξετίνη έδειξε ότι η θέση της στη θεραπεία της σοβαρής κατάθλιψης είναι ασαφής λόγω των χαμηλών ποιοτικών στοιχείων και ότι απαιτείται περισσότερη μελέτη συγκρίνοντας τη βορτιοξετίνη με τα SSRI που είναι η τυπική αγωγή πρώτης γραμμής.

Η βορτιοξετίνη χρησιμοποιείται επίσης εκτός σήματος για το άγχος. Μια ανασκόπηση του 2016 διαπίστωσε ότι δεν ήταν χρήσιμη στη γενικευμένη διαταραχή άγχους σε δόσεις 2,5, 5 και 10 mg (δεν δόθηκαν δοκιμές 15 και 20 mg). Μια μετα-ανάλυση του 2019 διαπίστωσε ότι η βορτιοξετίνη δεν παρήγαγε στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα έναντι του εικονικού φαρμάκου στα συμπτώματα, την ποιότητα ζωής και τα ποσοστά ύφεσης της γενικευμένης διαταραχής άγχους, αλλά ήταν καλά ανεκτή.

Παραπομπές 
Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν με τη βορτιοξετίνη είναι ναυτία, διάρροια, ξηροστομία, δυσκοιλιότητα, έμετος, μετεωρισμός, ζάλη και σεξουαλική δυσλειτουργία. Ωστόσο, με τη μοναδική εξαίρεση της ναυτίας, αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίστηκαν σε λιγότερο από το 10% των συμμετεχόντων στη μελέτη που έλαβαν το ενεργό φάρμακο, με έως και 8% των συμμετεχόντων που έλαβαν εικονικό φάρμακο να αναφέρουν τις ίδιες παρενέργειες.

Εάν συνταγογραφείται βορτιοξετίνη παράλληλα με τους παραδοσιακούς εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI) ή άλλα σεροτονινεργικά φάρμακα, αυτό μπορεί να προκαλέσει το δυνητικά απειλητικό για τη ζωή σύνδρομο σεροτονίνης.

Η συχνότητα εμφάνισης σεξουαλικής δυσλειτουργίας είναι ελαφρώς υψηλότερη σε ασθενείς που λαμβάνουν βορτιοξετίνη από ό, τι σε άτομα που λαμβάνουν εικονικό φάρμακο και εμφανίζεται σε λιγότερο από το 10% των ασθενών που έλαβαν βορτιοξετίνη. Ως εκ τούτου, η βορτιοξετίνη μπορεί να είναι κατάλληλη για άτομα που έχουν υποστεί σεξουαλικές παρενέργειες από άλλα αντικαταθλιπτικά φάρμακα.

Φαρμακολογία

Φαρμακοδυναμική 
Η βορτιοξετίνη αυξάνει τις συγκεντρώσεις σεροτονίνης στον εγκέφαλο αναστέλλοντας την επαναπρόσληψή της στη σύναψη και ρυθμίζοντας (ενεργοποιώντας ορισμένους υποδοχείς ενώ μπλοκάρει ή ανταγωνίζεται, άλλους) ορισμένους υποδοχείς σεροτονίνης. Αυτό τη βάζει στην κατηγορία των ρυθμιστών και των διεγερτικών σεροτονίνης που περιλαμβάνει επίσης τη βιλαζοδόνη. Έχει αποδειχθεί ότι διαθέτει τις ακόλουθες φαρμακολογικές δράσεις:

Φαρμακοκινητική 
Η βορτιοξετίνη φτάνει τη μέγιστη συγκέντρωση στο πλάσμα (C max ) εντός 7 έως 11 ωρών μετά τη χορήγηση (T max ) και ο μέσος τελικός χρόνος ημίσειας ζωής του (T ½ ) είναι ≈ 66 ώρες.

Οι μέσες τιμές Cmax σταθερής κατάστασης ήταν 9, 18 και 33 ng / mL μετά από δόσεις των 5, 10 και 20 mg / ημέρα. Οι συγκεντρώσεις στο πλάσμα σε σταθερή κατάσταση επιτυγχάνονται συνήθως εντός δύο εβδομάδων.

Οι τιμές pKa της βορτιοξετίνης προσδιορίζονται ότι είναι 9,1 (± 0,1) και 3,0 (± 0,2) σύμφωνα με την Αυστραλιανή Δημόσια Έκθεση Αξιολόγησης για το υδροβρωμίδιο της βορτιοξετίνης.

Ιστορία 

Η βορτιοξετίνη ανακαλύφθηκε από επιστήμονες της Lundbeck, οι οποίοι ανέφεραν τη λογική και τη σύνθεση του φαρμάκου (τότε ονομάστηκε Lu AA21004) σε μια δημοσίευση του 2011.

Το 2007, η ουσία βρισκόταν σε κλινικές δοκιμές Φάσης II, και η Lundbeck και η Takeda συνήψαν συνεργασία με την οποία η Takeda πλήρωσε στη Lundbeck 40 εκατομμύρια δολάρια εκ των προτέρων, με υποσχέσεις έως 345 εκατομμύρια δολάρια σε ορόσημα και η Takeda συμφώνησε να πληρώσει το μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου κόστους ανάπτυξης του φαρμάκου. Οι εταιρείες συμφώνησαν να συν-προωθήσουν το φάρμακο στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία και ότι η Lundbeck θα λάβει δικαίωμα για όλες αυτές τις πωλήσεις. Η συμφωνία περιελάμβανε έναν άλλο υποψήφιο φάρμακο, την τεντατιοξετίνη (Lu AA24530), και θα μπορούσε να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει δύο άλλες ενώσεις της Lundbeck. 

Η βορτοξετίνη εγκρίθηκε από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για τη θεραπεία της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής (MDD) σε ενήλικες τον Σεπτέμβριο του 2013 και εγκρίθηκε στην Ευρώπη αργότερα εκείνο το έτος.

Παραπομπές 

Θειαιθέρες
Αγχολυτικά
Αντικαταθλιπτικά
Άρθρα με αλλαγμένο αναγνωριστικό EBI
Πιπεραζίνες
Αρωματικές ενώσεις