Ενοξαπαρίνη

Η νατριούχος ενοξαπαρίνη είναι αντιπηκτικό φάρμακο (αραιωτικό αίματος). Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία και την πρόληψη της εν τω βάθει φλεβοθρόμβωσης (DVT) και της πνευμονικής εμβολής (PE), συμπεριλαμβανομένων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά από ορισμένους τύπους χειρουργικών επεμβάσεων.  Χρησιμοποιείται επίσης σε άτομα με οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (ACS) και έμφραγμα του μυοκαρδίου. Χορηγείται με ένεση ακριβώς κάτω από το δέρμα ή σε φλέβα. Χρησιμοποιείται επίσης κατά την αιμοκάθαρση.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν αιμορραγία, πυρετό και πρήξιμο των ποδιών. Η αιμορραγία μπορεί να είναι σοβαρή ειδικά σε εκείνους που υποβάλλονται σε οσφυονωτιαία παρακέντηση. Η χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης φαίνεται να είναι ασφαλής για το μωρό. Η ενοξαπαρίνη ανήκει στην οικογένεια φαρμάκων ηπαρίνης χαμηλού μοριακού βάρους.

Η ενοξαπαρίνη παρασκευάστηκε για πρώτη φορά το 1981 και εγκρίθηκε για ιατρική χρήση το 1993. Συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η ενοξαπαρίνη πωλείται με πολλές επωνυμίες και διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο.  Η ενοξαπαρίνη παράγεται από ηπαρίνη. Το 2017, ήταν η 299η πιο συχνά συνταγογραφούμενη φαρμακευτική αγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από ένα εκατομμύριο συνταγές.

Ιατρικές χρήσεις 

 Θεραπεία ασταθούς στηθάγχης (UA) και εμφράγματος μυοκαρδίου χωρίς κύμα Q (NQMI), που χορηγείται ταυτόχρονα με ασπιρίνη
 Προφύλαξη DVT στη χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης γόνατος
 Προφύλαξη DVT στη χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης ισχίου
 Προφύλαξη DVT σε χειρουργεία στην κοιλιά
 Θεραπεία DVT με ή χωρίς πνευμονική εμβολή
 Θεραπεία ενδονοσοκομειακού DVT, με έμφραγμα μυοκαρδίου με ανύψωση τμήματος ST (STEMI)

Παρακολούθηση 
Η ενοξαπαρίνη έχει προβλέψιμη απορρόφηση, βιοδιαθεσιμότητα και κατανομή, επομένως δεν γίνεται συνήθως παρακολούθηση. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η παρακολούθηση μπορεί να είναι επωφελής για ειδικούς πληθυσμούς, για παράδειγμα άτομα με νεφρική ανεπάρκεια ή εκείνα που είναι παχύσαρκα. Σε αυτήν την περίπτωση, οι μονάδες anti-Xa μπορούν να μετρηθούν και η δοσολογία να προσαρμοστεί ανάλογα.

Παράγοντας αντιστροφής 
Η θειική πρωταμίνη είναι λιγότερο αποτελεσματική στην αναστροφή της ενοξαπαρίνης σε σύγκριση με την ηπαρίνη, με μέγιστη εξουδετέρωση περίπου 60% της δράσης κατά του παράγοντα Xa.

Εγκυμοσύνη 

 Η ενοξαπαρίνη είναι φάρμακο κατηγορίας Β της εγκυμοσύνης σύμφωνα με τον FDA που σημαίνει ότι η ενοξαπαρίνη δεν αναμένεται να προκαλέσει βλάβη στο αγέννητο μωρό όταν χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Αυτή η δήλωση βασίζεται σε αναπαραγωγικές μελέτες που περιλαμβάνουν εγκυμονούντες αρουραίους και κουνέλια. Κατά τη διάρκεια αυτών των μελετών σε ζώα δεν παρατηρήθηκαν γενετικές ανωμαλίες ή τοξικές επιδράσεις στο αγέννητο έμβρυο λόγω της ενοξαπαρίνης. Ωστόσο, η ανταπόκριση ενός ανθρώπου στην ενοξαπαρίνη μπορεί να είναι διαφορετική από αυτήν ενός μικρού ζώου, επομένως η ενοξαπαρίνη πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μόνο εάν υπάρχει συγκεκριμένη ανάγκη.
 Η ενοξαπαρίνη δεν διασχίζει τον πλακούντα, επομένως είναι απίθανο ένα αγέννητο μωρό να εκτεθεί σε αυτό.
 Μερικοί θάνατοι εμβρύων έχουν αναφερθεί από γυναίκες που χρησιμοποίησαν ενοξαπαρίνη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά δεν είναι σαφές εάν η ενοξαπαρίνη προκάλεσε αυτούς τους θανάτους.
 Η έγκυος γυναίκα με ενοξαπαρίνη θα πρέπει να παρακολουθείται τακτικά για αιμορραγία και / ή «υπερβολική αντιπηκτική αγωγή» ειδικά όταν πλησιάζει η ημερομηνία τοκετού. Ο κίνδυνος αιμορραγίας είναι υψηλότερος κατά τη διάρκεια του τοκετού εάν το άτομο εξακολουθεί να χρησιμοποιεί ενοξαπαρίνη και αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του μωρού ή / και της μητέρας.
 Τα φιαλίδια πολλαπλών δόσεων ενοξαπαρίνης Lovenox περιέχουν 15 mg βενζυλικής αλκοόλης ανά 1 mL ως συντηρητικό. Πρόωρα βρέφη στα οποία έχει χορηγηθεί μεγάλη ποσότητα βενζυλικής αλκοόλης (99-405 mg / kg / ημέρα) έχουν βιώσει «σύνδρομο αναισθητοποίησης».
 Παρόλο που η ενοξαπαρίνη χρησιμοποιείται για την πρόληψη θρόμβων στο αίμα, είναι απαραίτητο να θυμόμαστε ότι μόνο η εγκυμοσύνη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πήξης μιας γυναίκας.

Παρενέργειες 
Όχι συχνές (<1%)

 Σε άτομα με ασταθή στηθάγχη ή έμφραγμα μυοκαρδίου χωρίς κύμα Q:
 Κολπική μαρμαρυγή, καρδιακή ανεπάρκεια, πνευμονικό οίδημα, πνευμονία : ≥ 0,5%

Συχνές (> 1%)

 Θρομβοκυτταροπενία, δηλαδή μπορεί να σχετίζεται με θρομβοπενία που προκαλείται από ηπαρίνη (0,5-5,0% των ατόμων που έλαβαν θεραπεία για τουλάχιστον πέντε ημέρες)
 Αυξήσεις των αμινοτρανσφερασών στον ορό: 5,9% -6,1%
 Σε άτομα που υποβάλλονται σε κοιλιακή ή ορθοκολική χειρουργική επέμβαση:
 Αιμορραγία, αναιμία, εκχύμωση : ≥ 2%
 Σε άτομα που υποβάλλονται σε αντικατάσταση ισχίου ή γόνατος:
 Πυρετός, ναυτία, αναιμία, οίδημα, περιφερικό οίδημα: ≥ 2%
 Σε άτομα με σοβαρά περιορισμένη κινητικότητα κατά τη διάρκεια οξείας ασθένειας:
 Δύσπνοια, θρομβοπενία, σύγχυση, διάρροια, ναυτία: ≥ 2%
 Σε άτομα που υποβάλλονται σε θεραπεία για θρόμβωση βαθιάς φλέβας:
 Αιμορραγία στο σημείο της ένεσης, πόνος στο σημείο της ένεσης, αιματουρία : ≥ 2%

Συχνότητα υπό διερεύνηση

 Τοπικές αντιδράσεις: τοπικός ερεθισμός, πόνος, αιμάτωμα, εκχύμωση, ερύθημα
 Αιμορραγία
 Υπερκαλιαιμία
 Αυξημένες τρανσαμινάσες
 Αιμορραγία

Προειδοποίηση κουτιού 
Ο FDA εξέδωσε μια αναθεώρηση στην προειδοποίηση κουτιού για την ενοξαπαρίνη τον Οκτώβριο του 2013. Η αναθεώρηση συνιστά προσοχή σχετικά με το πότε τοποθετούνται και αφαιρούνται οι καθετήρες σπονδυλικής στήλης σε άτομα που λαμβάνουν ενοξαπαρίνη για σπονδυλική παρακέντηση ή νευροαξονική αναισθησία. Ίσως χρειαστεί να καθυστερήσει η χορήγηση αντιπηκτικών σε αυτά τα άτομα προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος αιματωμάτων της σπονδυλικής στήλης ή επισκληριδίων αιματωμάτων, τα οποία μπορεί να εκδηλωθούν ως μόνιμη ή μακροχρόνια παράλυση.  Άτομα που διατρέχουν κίνδυνο αιματωμάτων μπορεί να παρουσιάσουν μόνιμους επισκληριδικούς καθετήρες, ταυτόχρονη χρήση φαρμάκων που επιδεινώνουν αιμορραγικές καταστάσεις όπως μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) ή παρελθόν ιατρικό ιστορικό επισκληριδίων ή σπονδυλικής διάτρησης, νωτιαίου τραυματισμού ή παραμορφώσεων της σπονδυλικής στήλης.  Το FDA συνιστά να παρακολουθούνται άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο για αιμορραγία και νευρολογικές αλλαγές.

Φαρμακολογία

Μηχανισμός δράσης 
Η ενοξαπαρίνη συνδέεται και ενισχύει την αντιθρομβίνη (ένα κυκλοφορούν αντιπηκτικό) για να σχηματίσει ένα σύμπλοκο που απενεργοποιεί μη αναστρέψιμα τον παράγοντα πήξης Xa. Έχει λιγότερη δραστικότητα έναντι του παράγοντα IIa (θρομβίνη) σε σύγκριση με την μη κλασματοποιημένη ηπαρίνη (UFH) λόγω του χαμηλού μοριακού βάρους της.

Φαρμακοκινητική 
Απορρόφηση: Βιοδιαθεσιμότητα (υποδόρια ένεση) ~ 100%

Κατανομή: Όγκος κατανομής (δραστηριότητα κατά του παράγοντα Xa) = 4,3 λίτρα

Μεταβολισμός: Η ενοξαπαρίνη μεταβολίζεται στο συκώτι σε θραύσματα χαμηλού μοριακού βάρους είτε με αποθείωση είτε με αποπολυμερισμό.

Αποβολή: Μια εφάπαξ δόση υποδόριας ένεσης ενοξαπαρίνης έχει χρόνο ημιζωής αποβολής 4,5 ώρες. Περίπου το 10-40% των ενεργών και αδρανών θραυσμάτων από μία δόση απεκκρίνεται από τα νεφρά.  Οι προσαρμογές της δόσης με βάση τη νεφρική λειτουργία είναι απαραίτητες σε άτομα με μειωμένη νεφρική λειτουργία.

Παραπομπές 

Βασικά Φάρμακα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Άρθρα με αλλαγμένο αναγνωριστικό EBI
Αντιπηκτικά