Τσεβάπι

Το τσεβάπι (κυριλλικά: ћевапи), ή τσεβάπτσιτσι (επίσημο υποκοριστικό, κυριλλικά: ћевапчићи) είναι ψητό πιάτο κρέατος που τρώγεται παραδοσιακά στις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης (συγκεκριμένα στα Βαλκάνια). Θεωρείται εθνικό πιάτο της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, και είναι επίσης κοινό στην Κροατία, τη Σερβία, το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία, το Κοσσυφοπέδιο, τη Σλοβενία, την Αυστρία και την Αλβανία. 

Το τσεβάπι προέρχεται από τα Βαλκάνια και την οθωμανική εποχή, εκπροσωπώντας μια τοπική σπεσιαλιτέ παρόμοιο με το κεφτέ κεμπάπ.

Συνήθως σερβίρονται σε ομάδες πέντε με δέκα πιάτων σε ένα πιάτο ή σε πίτα (λέπινιε ή σόμουν), συχνά με κομμένα κρεμμύδια, κρέμα, καϊμάκι, αϊβάρ, φέτα, κόκκινο πιπέρι και αλάτι. Το βοσνιακό τσεβάπι φτιάχνεται από δύο τύπους μοσχαρίσιου κρέατος, αναμειγνένες με το χέρι και σχηματισμένα με μια χοάνη, ενώ το σχηματισμένο τσεβάπι είναι ψημένο. Το σερβικό τσεβάπτσιτσι φτιάχνεται από κρέας αρνιού, μοσχαριού ή χοιρινού ή από μείγμα αυτών.

Ονομασίες 
Η λέξη τσεβάπ προέρχεται από την τουρκική λέξη κεμπάπ. Η λέξη χρησιμοποιείται μερικές φορές σε συνδυασμό με το νοτιοσλαβικό υποκοριστικό επίθημα - čići. Οι ονομασίες στις γλώσσες τις περιοχής είναι: Αλβανική: Qebapa / Qofte, , βοσνιακά: ćevapi/ćevapčići, , , , , Σλοβενικά: čevapčiči. Η λέξη τσεβάπι είναι πληθυντικός της λέξης τσεβάπ. Η ονομασία χρησιμοποιείται σπάνια σε ενική μορφή καθώς μια τυπική μερίδα αποτελείται από πολλά πιάτα.

Ιστορία 

Κατά τη διάρκεια της οθωμανικής διοίκησης, οι χαϊδούκοι (αντάρτες, παράνομοι) έφτιαχναν το χαϊντούτσκι τσεβάπ, το οποίο παρασκευαζόταν εύκολα. Αποτελούνταν από κομμάτια κρέατος και καπνιστό λαρδί σε ένα σουβλάκι ψημένο πάνω από τη φωτιά. Η συνταγή του λεσκοβάτσκι τσεβάπ ("τσεβάπ του Λεσκοβάτς"), μια τοπική σπεσιαλιτέ της Σερβίας, βασίζεται στην παραδοσιακή πλιεσκάβιτσα, η οποία σχηματίζεται ως τσεβάπ.

Το Λέσκοβατς έχει μια μακρά ιστορία όσον αφορά τις ψησταριές. Στο Βελιγράδι, εισήχθη για πρώτη φορά από το Λέσκοβατς στη δεκαετία του 1860, στο καφάνα "Ράγιτς" (Rajić) στη μεγάλη αγορά (σημερινό Στουντέντσκι Τργκ), απ'όπου γρήγορα εξαπλώθηκε σε όλη τη πόλη και μετά στη Σερβία. Η βιομηχανία γρήγορα πολλαπλασιάστηκε, καθώς το τσεβάπι έγινε δημοφιλές έδεσμα στη κοινότητα.

Τα τσεβάπτσιτσι σερβίρονταν σε καταστήματα, γνωστά ως τσεβάμπντζιγια. Σύμφωνα με μελέτη του 1927-28 στο Βελιγράδι, οι άνθρωποι είτε έτρωγαν στο εστιατόριο είτε έξω (στον καλντρμά), και συχνά το έπαιρναν για το σπίτι. Τα καταστήματα το σέρβιραν από νωρίς το πρωί έως τις 10 το πρωί. Συχνά το πιάτο αγοραζόταν ως πρωινό.

Πριν από τη δεκαετία του 1930, το τσεβάπι διαδόθηκε σε όλη τη Γιουγκοσλαβία, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Σερβίας και της Περιφέρεια Μακεδονίας. Μέχρι το 1932, τα τσεβάπτσιτσι θεωρούταν τοπική σπεσιαλιτέ στη νότια Σερβία, τα Σκόπια και το Ιπέκιο. Το 1933, εμφανίστηκε ο πρώτος πωλητής φαγητών του δρόμου στο Μάριμπορ της βόρειας Σλοβενίας, ο οποίος ήρθε από το Λέσκοβατς και σέρβιρε ψητό κρέας, συμπεριλαμβανομένων των τσεβάπτσιτσι. Το 1940, δέκα κομμάτια κόστιζαν ένα γιουγκοσλαβικό δηνάριο. Στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, τα τσεβάπτσιτσι και άλλα ανατολίτικα πιάτα εισήλθαν στην κροατική κουζίνα. Τα ψητά κρέατα στον τύπο του Λέσκοβατς, συμπεριλαμβανομένου του τσεβάπτσιτσι, έχουν γίνει σήμερα μέρος της καθημερινής διατροφής στη Σλοβενία. Σήμερα, τα τσεβάπτσισι είναι διαθέσιμα και στις κοινότητες της διασποράς των εθνών της πρώην Γιουγκοσλαβίας.

Σήμερα, τα καταστήματα που σερβίρουν τσεβάπι λέγονται τσεβαμπτζίνιτσα, σερβ. ćevabdžinica (πλ. ćevabdžinice).

Το Λέσκοβατς διοργανώνει ετήσιο φεστιβάλ ψησταριάς, το Φεστιβάλ Σχάρας του Λέσκοβατς, ως επίδειξη των τσεβάπι και άλλων ψητών κρεάτων.

Προετοιμασία 

Συνήθως σερβίρεται από 5-10 κομμάτια σε ένα πιάτο ή σε μια πίτα (λεπίνιε ή σόμουν), συχνά με ψιλοκομμένο κρεμμύδι, ξινή κρέμα, καϊμάκι, αϊβάρ, τυροκομείο, κόκκινο πιπέρι και αλάτι. Είναι κατασκευασμένο από δύο τύπους βοδινού κρέατος με κιμά, ο οποίος αναμειγνύεται με το χέρι και σχηματίζεται με μια χοάνη ενώ το τσεβάπι έπειτα ψήνεται. Το σέρβικο τσεβάπι σχηματίζεται από βόειο κρέας, αρνί ή χοιρινό, ή ένα μείγμα τους.

Στην Αυστρία, τη Ρουμανία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία, το τσεβάπτσιτσι σερβίρεται γενικά ως γρήγορο φαγητό, με μουστάρδα αναμεμειγμένη με ψιλοκομμένα ωμά κρεμμύδια και πατάτες ή πατάτες τηγανητές.

Ποικιλίες 

 Σαράγιεφσκι τσεβάπ: Τσεβάπ από το Σεράγεβο της Βοσνίας. Φτιάχνεται το βόειο κρέας το οποίο σερβίρεται σε μια παραδοσιακή πίτα από το Σεράγεβο που ονομάζεται σόμουν.
 Τράβνιτσκι τσεβάπ: Τσεβάπ από το Τράβνικ της Βοσνίας. Φτιάχνεται από μείγμα βοδινού, μοσχαρίσιου, πρόβειου και αρνίσιου κρέατος.
 Μπανιαλούτσκι τσεβάπ: Τσεβάπ από το Μπάνια Λούκα της Βοσνίας. Φτιάχνεται από μείγμα βοδινού και αρνίσιου κρέατος.
 Τουζλάνσκι τσεβάπ: Τσεβάπ από την Τούζλα της Βοσνίας. Φτιάχνεται από μείγμα βοδινού, πρόβειου και αρνίσιου κρέατος. Συνήθως, ένας απλός ζωμός βοείου κρέατος χύνεται πάνω από το σόμουν πριν από την κατανάλωση του, κάνοντας το πιάτο πολύ ζουμερό.
 Νοβοπαζάρσκι τσεβάπ: Τσεβάπ από τη Νόβι Παζάρ στο Σάντζακ της Σερβίας. Φτιάχνεται από βοδινό ή αρνίσιο κρέας ή από μείγμα των δύο.
 Λεσκοβάτσκι τσεβάπ: Τσεβάπ από το Λέσκοβατς της Σερβίας. Φτιάχνεται από μοσχαρίσιο κρέας.

Υπάρχουν παραλλαγές στην περιεκτικότητα σε κρέας και καρυκεύματα. Το πιάτο διατηρείται απλό και παραδοσιακά σερβίρεται με πίτα με κρεμμύδια και/ή καϊμάκι και γιαούρτι ως ορεκτικό.

Δείτε επίσης 

 Μίτσι, ένα ρουμανικό πιάτο
 Κεμπάπτσε
 Καμπάμπ κουμπιντέ

Παραπομπές 

Μπάρμπεκιου
Βαλκανική κουζίνα
Αλβανική κουζίνα
Κουζίνα Βοσνίας και Ερζεγοβίνης
Βουλγαρική κουζίνα
Κροατική κουζίνα
Κουζίνα της Βόρειας Μακεδονίας
Μαυροβουνιακή κουζίνα
Σερβική κουζίνα
Σλοβενική κουζίνα
Κουζίνα του Κοσσυφοπεδίου
Ρουμάνικη κουζίνα
Εθνικά πιάτα