Γκάμπιζα

Η Γκάμπιζα (επίσης γνωστή ως Γκαμπιέτα ή Γκαμπέτα) είναι το πνεύμα της φωτιάς στη λιθουανική μυθολογία. Είναι η προστάτιδα του σπιτιού και της οικογένειας. Το όνομά της προέρχεται από το γκάουμπτι (για κάλυψη, για προστασία)  ή από την Αγία Αγάθη ( , Gafiya).  Η Γκάμπιζα  αναφέρεται μόνο σε μια λίστα λιθουανών θεών από τον χριστιανό θεολόγο Γιαν Λαζίκι στην πραγματεία του για την ειδωλολατρία (που δημοσιεύθηκε το 1615). Εμφανίζεται στη λιθουανική λαογραφία. 

Η Γκάμπιζα θα μπορούσε να πάρει ζωόμορφες μορφές γάτας, πελαργού ή κόκορα,  ή θα μπορούσε να εμφανιστεί ως γυναίκα ντυμένη με κόκκινο χρώμα. Η Γκάμπιζα ήταν πολύ σεβαστή και την φρόντιζε σαν ένα ζωντανό πλάσμα. Οι άνθρωποι τάιζαν τη Γκάμπιζα προσφέροντας της ψωμί και αλάτι. Η φωτιά έπρεπε να κοιμηθεί - οι γυναίκες κάλυπταν τα κάρβουνα με στάχτη κάθε βράδυ, έτσι ώστε η φωτιά να μην περιπλανιέται.  Ακριβώς όπως η Γκάμπιζα ήταν η προστάτιδα του σπιτιού, η μητέρα του νοικοκυριού ήταν η προστάτιδα της φωτιάς.  Μερικές φορές ένα μπολ με καθαρό νερό έμεινε κοντά στην εστία, ώστε η Γκάμπιζα να μπορεί να πλυθεί.  Αν θύμωνε, η Γκάμπιζα θα "πήγαινε βόλτα" καίγοντας το σπίτι. Πολλές λαογραφίες περιγράφουν την κακή μοίρα εκείνων που προσβάλλουν τη Γκάμπιζα, σκοντάφτοντας, φτύνοντας ή ουρώντας πάνω της. 

Η Μάτκα Γκάμπια είναι η λιθουανική θεά του σπιτιού, εστία και προστάτης της φροντίδας τους. Πιθανότατα προέρχεται από την Γκάμπιζα.

Παραπομπές 

Θεότητες της οικίας και της εστίας
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις