Αγάπη Που 'γινες Δίκοπο Μαχαίρι

Το Αγάπη Που 'γινες Δίκοπο Μαχαίρι είναι ένα τραγούδι του 1955 σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι και στίχους του Μιχάλη Κακογιάννη, που γράφτηκε για την ταινία Στέλλα του Μιχάλη Κακογιάννη, στην οποία πρωταγωνιστούσαν η Μελίνα Μερκούρη και ο Γιώργος Φούντας. Η Μερκούρη ερμήνευσε για πρώτη φορά το τραγούδι κατά τη διάρκεια της ταινίας, ενώ στη δισκογραφία πέρασε αρχικά με μία ηχογράφηση της Ζωζώς Σαπουντζάκη το 1955, και ακολούθησε πλήθος άλλων εκτελέσεων.  

Στα πρώτα μέτρα του τραγουδιού χρησιμοποιείται η μελωδία από τραγούδι Ο Τρελός Τσιγγάνος του 1947, της Ιωάννας Γεωργακοπούλου και του Στελάκη Περπινιάδη, για το οποίο με τη σειρά του υπήρχε διαμάχη μεταξύ του Βασίλη Τσιτσάνη και της Γεωργακοπούλου για την πατρότητα της σύνθεσης.  

Σε ψηφοφορία του περιοδικού Δίφωνο τον Μάιο του 1999, ψηφίστηκε ως το δεύτερο καλύτερο ελληνικό τραγούδι του 20ού αιώνα.

Δημιουργία 
Σχετικά με τη δημιουργία του τραγουδιού, ο Κώστας Φέρρης αναφέρει χαρακτηριστικά: Το τραγούδι γράφτηκε γιά την ταινία "Στέλλα", κι ο Χατζιδάκις συνεργάστηκε στενά με τον Τσιτσάνη, που ήταν και ο εκτελεστής  των τραγουδιών. Για το συγκεκριμένο τραγούδι, ο Χατζιδάκις θέλησε να "δανειστεί" μια μελωδία του Τσιτσάνη, κι ο Τσιτσάνης του πρότεινε τον "Τρελλό τσιγγάνο" (Τρελλέ τσιγγάνε για που τραβάς). Ο λόγος ήταν περίπλοκος: Ο Τσιτσάνης, σε ανύποπτο χρόνο, είχε "χαρίσει" τον "Τρελλό Τσιγγάνο" στην Ιωάννα Γεωργακοπούλου. (Παρένθεση: Η Ιωάννα εισπράττει μέχρι σήμερα τα δικαιώματα του  "Τσιγγάνου", και αρνείται να "επιστρέψει" το τραγούδι στο όνομα του Τσιτσάνη.) Φαίνεται λοιπόν, πως για να της το "χαρίσει", συνέτρεχαν δύο λόγοι: (1) Η  τραγουδίστρια ήταν η φίρμα, και "τούκανε χάρη" να το τραγουδήσει. (2) Ο Τσιτσάνης δεν πίστευε στην εμπορικότητα του τραγουδιού, κι έτσι έβγαζε "τζάμπα" την υποχρέωση. Έλα ντε όμως που ο Τσιγγάνος έγινε σουξέ, κι ο Τσιτσάνης το σκυλομετάνιωσε... Έτσι, βρήκε την ευκαιρία που τού 'δωσε ο Χατζιδάκις, και του 'δωσε το δικό του μοτίβο να το κατοχυρώσει τώρα στ' όνομά του. Η συμφωνία κλείστηκε, κι ο Χατζιδάκις έγραψε ένα δικό του τραγούδι, που  χρησιμοποιεί στα πρώτα μέτρα τη μελωδία του "Τσιγγάνου".  

Ο Ηλίας Πετρόπουλος στο βιβλίο του Ρεμπέτικα Τραγούδια σημειώνει ότι το Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι είναι του Τσιτσάνη, ενώ "αργότερα ο Χατζιδάκις άφησε να εννοηθεί, εμπράκτως, ότι είναι δικό του τραγούδι. Η εφημερίδα Βραδινή έλυσε οριστικά το θέμα δημοσιεύοντας την ετικέτα του αρχικού δίσκου, όπου, βεβαίως, αναγράφεται το όνομα του Τσιτσάνη. Όμως, ασχέτως τούτου, στο τραγούδι διακρίνονται ευχερώς οι λόγιες επιδράσεις".  

Την άποψη ότι το τραγούδι Ο Τρελός Τσιγγάνος ήταν τραγούδι του Τσιτσάνη, το οποίο παραχώρησε στην Ιωάννα Γεωργακοπούλου, υιοθετεί και ο Κώστας Χατζηδουλής, λέγοντας ότι η μελωδία του χρησιμοποιήθηκε στα 1955, από το Μάνο Χατζιδάκι, στο τραγούδι Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι.  

Ο ίδιος ο Βασίλης Τσιτσάνης, σε συνέντευξή του στον Λευτέρη Παπαδόπουλο, σχολίαζε τα εξής: (Το Αγάπη Που 'γινες) Δεν είναι δικό μου. Ο Χατζιδάκις πήρε τη βασική μελωδία από το δικό μου, τον "Τρελό Τσιγγάνο" και το έγραψε. Τα λόγια είναι του Κακογιάννη.  

Η Ιωάννα Γεωργακοπούλου με τη σειρά της ισχυρίστηκε στην τηλεοπτική εκπομπή Βίοι Αγίων της Μαλβίνας Κάραλη ότι το 1955 ο Βασίλης Τσιτσάνης χωρίς καμία συνεννόηση μαζί της πούλησε τη μελωδία του Ο Τρελός Τσιγγάνος στον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος βασίστηκε σ' αυτήν για να δημιουργήσει το Αγάπη πού 'γινες δίκοπο μαχαίρι. Όταν η Γεωργακοπούλου πήγε στον κινηματογράφο και παρακολούθησε την Στέλλα, αντελήφθη την εις βάρος της κλοπή πνευματικών δικαιωμάτων και επιχείρησε να μιλήσει με τον Τσιτσάνη για το θέμα. Η συνέχεια δόθηκε στα δικαστήρια, όπου δικαίωσαν την Γεωργακοπούλου και της παραχώρησαν τμήμα των πνευματικών δικαιωμάτων του τραγουδιού.

Εκτελέσεις 
Η πρώτη εκτέλεση ανήκει στην Μελίνα Μερκούρη, η οποία ερμήνευσε το τραγούδι στην ταινία Στέλλα (Ιούνιος 1955). Με την φωνή της Μερκούρη κυκλοφόρησε στη δισκογραφία το 1958.  

Η πρώτη δισκογραφική κυκλοφορία έγινε με την φωνή της Ζωζώς Σαπουντζάκη το 1955, μαζί με το τραγούδι Ο Μήνας Έχει Δεκατρείς.  

Λίγο αργότερα (1960) ακολούθησε η ερμηνεία της Μαρίκα Νίνου, η οποία εικάζεται πως υπέφερε από φριχτούς πόνους κατά την ηχογράφηση του τραγουδιού.

Παραπομπές 

Ελληνικά τραγούδια
Τραγούδια του 1955
Τραγούδια γραμμένα για ταινίες

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Μελίνα Μερκούρη - Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι (η σκηνή από την ταινία Στέλλα) | YouTube

Ο Τρελλός Τσιγγάνος - Ιωάννα Γεωργακοπούλου & Στελάκης Περπινιάδης | YouTube