Νιτροφουραντοΐνη

Η νιτροφουραντοΐνη, που πωλείται με την επωνυμία Furolin μεταξύ άλλων, είναι αντιβιοτικό φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία λοιμώξεων της ουροδόχου κύστης, λοιμώξεων του αυτιού, περιορισμένων λοιμώξεων του δέρματος, αλλά δεν είναι τόσο αποτελεσματικό για τις λοιμώξεις των νεφρών. Λαμβάνεται από το στόμα.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν ναυτία, απώλεια όρεξης, διάρροια και πονοκεφάλους. Μπορεί να εμφανιστούν σπάνια μούδιασμα, πνευμονικά προβλήματα ή ηπατικά προβλήματα. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε άτομα με νεφρικά προβλήματα και σε άτομα με ανεπάρκεια του ενζύμου G6PD.  Ενώ φαίνεται να είναι γενικά ασφαλές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κοντά στον τοκετό. Ενώ λειτουργεί συνήθως επιβραδύνοντας την ανάπτυξη των βακτηρίων, μπορεί να οδηγήσει σε βακτηριακό θάνατο στις υψηλές συγκεντρώσεις που βρίσκονται στα ούρα.

Η νιτροφουραντοίνη πωλήθηκε για πρώτη φορά το 1953. Είναι στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Διατίθεται ως γενικό φάρμακο. Το 2017, ήταν το 185ο πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με πάνω από τρία εκατομμύρια συνταγές.

Ιατρικές χρήσεις 
Οι τρέχουσες χρήσεις περιλαμβάνουν τη θεραπεία απλών λοιμώξεων του ουροποιητικού συστήματος (UTI) και την προφύλαξη έναντι λοιμώξεων του ουροποιητικού σε άτομα που είναι επιρρεπή σε υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις.

Η αύξηση της βακτηριακής αντοχής στα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται συνήθως, όπως οι φθοροκινολόνες και η τριμεθοπρίμη / σουλφαμεθοξαζόλη, έχει οδηγήσει σε αυξημένο ενδιαφέρον για τη χρήση νιτροφουραντοΐνης. Η αποτελεσματικότητα της νιτροφουραντοΐνης στη θεραπεία των ουρολοιμώξεων σε συνδυασμό με το χαμηλό ποσοστό βακτηριακής αντοχής σε αυτήν τη καθιστά έναν από τους παράγοντες πρώτης γραμμής για τη θεραπεία μη επιπλεγμένων λοιμώξεων του ουροποιητικού όπως συνιστάται από την Εταιρεία Μολυσματικών Νόσων της Αμερικής και την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων.

Η νιτροφουραντοΐνη δεν συνιστάται για τη θεραπεία της πυελονεφρίτιδας, της προστατίτιδας, και του ενδοκοιλιακού αποστήματος, λόγω της εξαιρετικά κακής διείσδυσης σε ιστούς και των χαμηλών επιπέδων στο αίμα.

Αντιβακτηριακή δραστικότητα 
Η νιτροφουραντοΐνη έχει αποδειχθεί ότι έχει καλή δραστικότητα κατά:

 Ε. Coli
 Staphylococcus saprophyticus
 Κοαγκουλάση αρνητικοί σταφυλόκοκκοι της πήξης
 Enterococcus faecalis
 Staphylococcus aureus
 Streptococcus agalactiae
 Είδη Citrobacter
 Είδη Klebsiella
 Είδη Bacillus subtilis

Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία λοιμώξεων που προκαλούνται από αυτούς τους οργανισμούς.

Πολλά ή όλα τα στελέχη των ακόλουθων γενών είναι ανθεκτικά στη νιτροφουραντοΐνη:

 Εντεροβακτηρίδιο
 Πρωτέας
 Ψευδομόναδα

Ο έλεγχος ευαισθησίας στα αντιβιοτικά πρέπει πάντα να πραγματοποιείται για να διευκρινιστεί περαιτέρω το προφίλ αντοχής του συγκεκριμένου στελέχους βακτηρίων που προκαλεί τη λοίμωξη.

Εγκυμοσύνη 
Η νιτροφουραντοΐνη κατατάσσεται στην κατηγορία εγκυμοσύνης Β στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην κατηγορία εγκυμοσύνης Α στην Αυστραλία.  Είναι ένα από τα λίγα φάρμακα που χρησιμοποιούνται συνήθως στην εγκυμοσύνη για τη θεραπεία των ουρολοιμώξεων. Ωστόσο, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στα τέλη της εγκυμοσύνης λόγω του πιθανού κινδύνου αιμολυτικής αναιμίας στα νεογέννητα. Τα νεογνά των γυναικών που έλαβαν αυτό το φάρμακο στα τέλη της εγκυμοσύνης είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης νεογνικού ίκτερου.

Τα στοιχεία ασφάλειας στην αρχή της εγκυμοσύνης είναι μικτά όσον αφορά το 2017.  Το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων δηλώνει ότι, ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά το πρώτο τρίμηνο άλλες επιλογές μπορούν να προτιμηθούν.  Παραμένουν θεραπεία πρώτης γραμμής στο δεύτερο τρίμηνο. Μια μετα-ανάλυση του 2015 δεν διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο από τη χρήση του πρώτου τριμήνου σε μελέτες κοόρτης που ήταν μια μικρή αύξηση δυσπλασιών σε μελέτες ελέγχου περιπτώσεων.

Παρενέργειες 
Οι πιο συχνές παρενέργειες της νιτροφουραντοΐνης είναι η ναυτία, ο πονοκέφαλος και ο μετεωρισμός. Οι λιγότερο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες (που εμφανίζονται σε λιγότερο από 1% αυτών που λαμβάνουν το φάρμακο) περιλαμβάνουν:

 Γαστρεντερικό: διάρροια, δυσπεψία, κοιλιακό άλγος, δυσκοιλιότητα, έμεση
 Νευρικό: ζάλη, υπνηλία, αμβλυωπία
 Αναπνευστικό: οξεία αντίδραση πνευμονικής υπερευαισθησίας
 Αλλεργικές: κνησμός, κνίδωση
 Δέρμα: απώλεια μαλλιών
 Διάφορα: πυρετός, ρίγη, κακουχία

Οι ασθενείς πρέπει να ενημερώνονται ότι η νιτροφουραντοΐνη χρωματίζει τα ούρα καφέ αυτό είναι εντελώς ακίνδυνο.

Πνευμονοτοξικότητα 
Η πνευμονοτοξικότητα που προκαλείται από τη νιτροφουραντοΐνη μπορεί να κατηγοριοποιηθεί σε οξείες, υποξείες και χρόνιες πνευμονικές αντιδράσεις. Οι οξείες και υποξείες αντιδράσεις πιστεύεται ότι οφείλονται σε αντίδραση υπερευαισθησίας και συχνά υποχωρούν όταν διακόπτεται το φάρμακο. Οι οξείες αντιδράσεις εκτιμάται ότι εμφανίζονται σε περίπου μία στις 5000 γυναίκες που λαμβάνουν το φάρμακο. Αυτές οι αντιδράσεις συνήθως αναπτύσσονται 3-8 ημέρες μετά την πρώτη δόση νιτροφουραντοΐνης, αλλά μπορεί να εμφανιστούν από μερικές ώρες έως μερικές εβδομάδες μετά την έναρξη του φαρμάκου. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, δύσπνοια, ρίγη, βήχα, θωρακικό πόνο πλευριτικού τύπου, κεφαλαλγία, πόνο στην πλάτη και επιγαστρικό πόνο. Η ακτινογραφία του θώρακα θα δείχνει συχνά μονόπλευρες ή αμφοτερόπλευρες διηθήσεις παρόμοιες με πνευμονικό οίδημα. Η θεραπεία περιλαμβάνει διακοπή της νιτροφουραντοΐνης, η οποία θα οδηγήσει σε βελτίωση των συμπτωμάτων εντός 24 ωρών.

Οι χρόνιες πνευμονικές αντιδράσεις που προκαλούνται από τη νιτροφουραντοΐνη περιλαμβάνουν διάχυτη διάμεση πνευμονίτιδα, πνευμονική ίνωση ή και τα δύο. Αυτή η ασυνήθιστη αντίδραση μπορεί να εμφανιστεί 1 μήνα έως 6 χρόνια μετά την έναρξη του φαρμάκου και συνήθως σχετίζεται με τη συνολική δόση του. Αυτή η αντίδραση εκδηλώνεται με προοδευτική δύσπνοια. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσετε τη νιτροφουραντοΐνη ως πιθανή αιτία συμπτωμάτων και να διακόψετε το φάρμακο όταν προκύψει η υποψία πνευμονικών παρενεργειών, καθώς μπορεί να είναι αναστρέψιμες εάν το φάρμακο σταματήσει νωρίς.

Ηπατοτοξικότητα 
Σπάνια εμφανίζονται ηπατικές αντιδράσεις, συμπεριλαμβανομένης της ηπατίτιδας, του χολοστατικού ίκτερου, της χρόνιας ενεργού ηπατίτιδας και της ηπατικής νέκρωσης. Η εμφάνιση χρόνιας ενεργού ηπατίτιδας μπορεί να είναι ύπουλη και οι ασθενείς θα πρέπει να παρακολουθούνται περιοδικά για αλλαγές στις βιοχημικές εξετάσεις που θα έδειχναν ηπατική βλάβη. Αυτές οι αντιδράσεις εμφανίζονται συνήθως μετά από έκθεση στο φάρμακο για περισσότερο από 6 εβδομάδες. Εάν παρατηρηθούν σημεία ηπατικής ανεπάρκειας σε έναν ασθενή που λαμβάνει νιτροφουραντοΐνη, το φάρμακο θα πρέπει να διακόπτεται. Δεν συνιστάται εκ νέου πρόκληση με το φάρμακο σε μεταγενέστερη ημερομηνία, καθώς η αντίδραση μπορεί να έχει συστατικό υπερευαισθησίας και να επαναληφθεί κατά την επαναχορήγηση του φαρμάκου.

Νευροπάθεια 
Η νευροπάθεια είναι μια σπάνια παρενέργεια της λήψης νιτροφουραντοΐνης. Οι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν μούδιασμα και μυρμήγκιασμα με μοτίβο γαντιού-κάλτσας, το οποίο μπορεί ή όχι να βελτιωθεί κατά τη διακοπή του φαρμάκου.

Αντενδείξεις 
Η νιτροφουραντοΐνη αντενδείκνυται σε ασθενείς με μειωμένη νεφρική λειτουργία (CrCl <60 ml / min) λόγω συστηματικής συσσώρευσης και υποθεραπευτικών επιπέδων στο ουροποιητικό σύστημα. Ωστόσο, μια αναδρομική ανασκόπηση υποδηλώνει ότι τα δεδομένα για αυτήν την αποκοπή είναι ιχνά και το κατώφλι CrCl <40 ml / λεπτό θα ήταν καταλληλότερο. Πολλές από τις σοβαρές παρενέργειες αυτού του φαρμάκου είναι πιο συχνές στους ηλικιωμένους και σε άτομα με νεφρική δυσλειτουργία, καθώς αυτό προκαλεί τη διατήρηση του φαρμάκου στο σώμα και την επίτευξη υψηλότερων συστημικών επιπέδων. Έτσι, το φάρμακο δεν συνιστάται για τους ηλικιωμένους σύμφωνα με τα κριτήρια AGS Beers του 2012.

Η νιτροφουραντοΐνη αντενδείκνυται επίσης σε μωρά έως την ηλικία ενός μήνα, καθώς έχουν ανώριμα ενζυματικά συστήματα στα ερυθρά αιμοσφαίρια τους (αστάθεια γλουταθειόνης), οπότε η νιτροφουραντοΐνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται επειδή μπορεί να προκαλέσει αιμολυτική αναιμία. Για τον ίδιο λόγο, η νιτροφουραντοΐνη δεν πρέπει να χορηγείται σε έγκυες γυναίκες μετά την 38η εβδομάδα κύησης. Η νιτροφουραντοΐνη αντενδείκνυται σε ασθενείς με ανεπάρκεια αφυδρογονάσης 6-φωσφορικής γλυκόζης (G6PD) λόγω του κινδύνου ενδοαγγειακής αιμόλυσης που οδηγεί σε αναιμία.

Φαρμακολογία 
Οι οργανισμοί λέγεται ότι είναι ευαίσθητοι στη νιτροφουραντοΐνη εάν η ελάχιστη ανασταλτική τους συγκέντρωση είναι 32 μg/ml ή λιγότερο. Η μέγιστη συγκέντρωση νιτροφουραντοΐνης στο αίμα μετά από από του στόματος δόση 100 mg νιτροφουραντοΐνης είναι μικρότερο από 1 μg/ml και μπορεί να μην είναι ανιχνεύσιμη. Η βιοδιαθεσιμότητά της είναι περίπου 90% και η απέκκριση των ούρων είναι 40%,  ενώ η διείσδυση στους ιστούς είναι αμελητέα. Το φάρμακο είναι καλά συγκεντρωμένο στα ούρα: το 75% της δόσης μεταβολίζεται γρήγορα από το ήπαρ, αλλά το 25% της δόσης απεκκρίνεται στα ούρα αμετάβλητο, επιτυγχάνοντας αξιόπιστα επίπεδα 200 μg / ml ή περισσότερο. Σε μελέτες σκύλων, η πλειονότητα της απέκκρισης των ούρων γίνεται μέσω σπειραματικής διήθησης με κάποια σωληναριακή έκκριση. Υπάρχει επίσης σωληναριακή απορρόφηση η οποία αυξάνεται με την οξίνιση των ούρων. Ωστόσο, η δραστικότητα της νιτροφουραντοΐνης εξαρτάται επίσης από το pΗ και η μέση ανασταλτική συγκέντρωση αυξάνεται απότομα με αυξημένο pΗ πάνω από 6. Η νιτροφουραντοΐνη δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία λοιμώξεων εκτός από την απλή κυστίτιδα.

Στις συγκεντρώσεις που επιτυγχάνονται στα ούρα (> 100 μg/ml), η νιτροφουραντοΐνη είναι βακτηριοκτόνο. Είναι βακτηριοστατικό έναντι των πιο ευαίσθητων οργανισμών σε συγκεντρώσεις μικρότερες από 32 μg/ml.

Η νιτροφουραντοΐνη και τα αντιβιοτικά κινολόνης είναι αμοιβαία ανταγωνιστικά in vitro. Δεν είναι γνωστό εάν αυτό έχει κλινική σημασία, αλλά ο συνδυασμός πρέπει να αποφεύγεται.

Μηχανισμός δράσης 
Η νιτροφουραντοΐνη συμπυκνώνεται στα ούρα, οδηγώντας σε υψηλότερα και πιο αποτελεσματικά επίπεδα στο ουροποιητικό σύστημα από ό,τι σε άλλους ιστούς ή διαμερίσματα. Με 100 mg από του στόματος δόση, τα επίπεδα στο πλάσμα είναι συνήθως μικρότερα από 1 μg / ml ενώ στα ούρα φτάνουν τα 200 μg / ml.

Το φάρμακο δρα καταστρέφοντας το βακτηριακό DNA, καθώς η ανοιγμένη μορφή του είναι πολύ αντιδραστική. Αυτό καθίσταται εφικτό με την ταχεία αναγωγή της νιτροφουραντοΐνης στο εσωτερικό του βακτηριακού κυττάρου από φλαβοπρωτεΐνες (νιτροφουράνιο ρεδουκτάση) σε πολλαπλά αντιδραστικά ενδιάμεσα που προσβάλλουν ριβοσωμικές πρωτεΐνες, DNA, αναπνοή, πυροσταφυλικό μεταβολισμό και άλλα μακρομόρια εντός του κυττάρου. Η νιτροφουραντοΐνη ασκεί μεγαλύτερες επιδράσεις στα βακτηριακά κύτταρα από τα κύτταρα θηλαστικών επειδή τα βακτηριακά κύτταρα ενεργοποιούν το φάρμακο πιο γρήγορα. Δεν είναι γνωστό ποια από τις δράσεις της νιτροφουραντοΐνης είναι κυρίως υπεύθυνη για τη βακτηριοκτόνο δράση της. Ο ευρύς μηχανισμός δράσης για αυτό το φάρμακο είναι πιθανόν υπεύθυνος για τη χαμηλή ανάπτυξη αντοχής στη δράση του, καθώς το φάρμακο επηρεάζει πολλές διαφορετικές διαδικασίες σημαντικές για το βακτηριακό κύτταρο.

Παραπομπές 

Βασικά Φάρμακα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Ηπατοτοξίνες
Αντιβιοτικά
Άρθρα με αλλαγμένο αναγνωριστικό EBI
Νιτροενώσεις
Φουράνια
Κετόνες
Οργανικές ετεροκυκλικές αμίνες
Καρβαμίδια