Μουχάμαντ Α΄ των Μεγάλων Σελτζούκων

Ο Μουχάμαντ Α΄ των Μεγάλων Σελτζούκων ή Μουχάμαντ Α΄ Ταπάρ (1082 - 1118), Σουλτάνος των Μεγάλων Σελτζούκων (1105 - 1118) ήταν ένας από τους γιους του Μαλίκ Σαχ Α΄. Το προσωνύμιο "Ταπάρ" μεταφράζεται στα Τούρκικα ως "αυτός που αποκτά, βρίσκει". Διαδέχτηκε τον ανεψιό του Μαλίκ Σαχ Β΄ σαν Σελτζούκος Σουλτάνος στη Βαγδάτη και έγινε θεωρητικά ο αρχηγός της οικογένειας αφού ο μικρότερος αδελφός του Αχμέντ Σαντζάρ που κυβερνούσε το Χορασάν είχε μικρότερη δύναμη.

Άνοδος
Ο Μουχάμαντ Α΄ συμμάχησε με τον Φαχρ αλ-Μουλκ Ραντβάν στη μάχη του ποταμού Αβώρ εναντίον του Σουλτάνου του Ρουμ Κιλίτζ Αρσλάν Α΄ (1107), στη μάχη ο Κιλίτζ Αρσλάν Α΄ ηττήθηκε και σκοτώθηκε. Ακολούθησε η σύγκρουση με τον ετεροθαλή αδελφό του Μπερκιαρούκ, πήρε τον τίτλο του "Μαλίκ" και του έδωσε να κυβερνήσει την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν. Ο Μουχάμαντ Α΄ έντονα δυσαρεστημένος επαναστάτησε ξανά και δραπέτευσε στην Αρμενία, αργότερα ο Μπερκιαρούκ άρρωστος και εξαντλημένος αποφάσισε να μοιράσει το Σουλτανάτο με τον Μωάμεθ (1104). Με τον πρόωρο θάνατο του Μπερκιαρούκ την επόμενη χρονιά (1105) ο Μουχάμαντ Α΄ παρέμεινε μόνος Σουλτάνος των Σελτζούκων.

Εκστρατεία στους Νιζαρίτες
Ο Μουχάμαντ Α΄ ξεκίνησε εκστρατεία για να κατακτήσει το κάστρο του Αλαμούτ (1106), ζήτησε από τον Μπαβανδίδη κυβερνήτη Σαχριγιάρ Δ΄ (1039 - 1114) να συμμετέχει στην εκστρατεία του απέναντι στους Νιζαρίτες που κυβερνούσαν το κάστρο. Ο Σαχριγιάρ Δ΄ θεώρησε το περιεχόμενο της επιστολής άκρως προσβλητικό και αρνήθηκε κατηγορηματικά. Ο Μουχάμαντ Α΄ έστειλε τον Αμιρ Τσαβλί να καταλάβει το Σάρι αλλά συνάντησε απρόσμενα τον στρατό του Σαχριγιάρ Δ΄ και του γιου του Καρίν Γ΄ και ηττήθηκε. Ο Μουχάμαντ Α΄ έστειλε νέα επιστολή στον Σαχριγιάρ Δ΄ στην οποία του ζητούσε να στείλει έναν από τους γιους του στην αυλή των Σελτζούκων στο Ισφαχάν. Ο Σαχριγιάρ Δ΄ έστειλε τον γιο του Αλι Α΄, ο Μουχάμαντ εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από τον νέο που του ζήτησε να του δώσει σύζυγο την κόρη του, ο Αλι Α΄ αρνήθηκε προτείνοντας τον μεγαλύτερο αδελφό του και διάδοχο Καρίν Γ΄. Ο Καρίν Γ΄ έφτασε αμέσως μετά στην αυλή του Μουχάμαντ Α΄ στο Ισφαχάν και παντρεύτηκε την κόρη του.

Ο Αχμάντ Ιμπν Νιζάμ Αλ-Μουλκ νέος βεζίρης

Ο γιος του παλιού διάσημου βεζίρη Νιζάμ αλ-Μουλκ Αχμάντ Ιμπν Νιζάμ Αλ-Μουλκ έφτασε στην αυλή του Μουχάμαντ Α΄ για να διαμαρτυρηθεί σχετικά με τον κυβερνήτη του Χαμαντάν (1107). Ο Μουχάμαντ Α΄ τον διόρισε νέο βεζίρη, αντικατέστησε τον προηγούμενο που εκτελέστηκε για τη συμμετοχή του σε αίρεση, ο διορισμός οφείλεται βασικά στην καλή φήμη του πατέρα του και πήρε σταδιακά όλους τους τίτλους του. Ο Μουχάμαντ Α΄ και ο Αχμάντ Ιμπν Νιζάμ Αλ-Μουλκ προχώρησαν σε εκστρατεία στο Ιράκ στην οποία νίκησαν και σκότωσαν τον Σαΐφ αλ-Ντάουλα που είχε τον τίτλο του "βασιλιά όλων των Αράβων". 

Ο Μουχάμαντ Α΄ έστειλε ξανά τον Αχμάντ να κατακτήσει το κάστρο του Αλαμούτ από τους Νιζαρίτες (1109) αλλά απέτυχε και οπισθοχώρησε. Ο Αχμάντ Ιμπν Νιζάμ Αλ-Μουλκ αντικαταστάθηκε στη θέση του βεζίρη αλλά οι πληροφορίες από τότε σχετικά με την τύχη του διαφέρουν. Ο ιστορικός Αλι Ιμπν Αλ-Άτιρ (1160 - 1233) γράφει ότι έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του σαν ιδιώτης στη Βαγδάτη, άλλοι γράφουν ότι φυλακίστηκε 10 χρόνια από τον Μουχάμαντ Α΄.
Ο Μουχάμαντ Α΄ πέθανε (1118), τον διαδέχτηκε ο γιος του Μαχμούτ Β΄ και εκείνον με τη σειρά του όταν πέθανε (1131) ο θείος του Αχμέντ Σαντζάρ.

Παραπομπές

Πηγές
Muir, William. "Buweihid Dynasty, Bagdad under Seljuqs, Toghril Beg, Al-Muktadi and four following Caliphs, Crusades, Capture of Jerusalem, End of Fatimids". The Caliphate, its rise, decline and fall.
Madelung, W. (1984). "ĀL-E BĀVAND (BAVANDIDS)". Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 7. London u.a.: Routledge & Kegan Paul.
Bosworth, C. Edmund (1984). "AḤMAD B. NEẒĀM-AL-MOLK". Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 6. London et al.: C. Edmund Bosworth. 
Bosworth, C. E. (1968). "The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)". In Frye, R. N. (ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods. Cambridge: Cambridge University Press.

|-

Σελτζούκοι Σουλτάνοι