Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία είναι ένα σύνολο  πολιτικών πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που πρωταρχικό στόχο έχουν να καταστήσουν την Ευρώπη ουδέτερη για το κλίμα το 2050.   Θα υποβληθεί επίσης σχέδιο αξιολόγησης επιπτώσεων για την αύξηση του στόχου μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της ΕΕ για το 2030 σε τουλάχιστον 50% και προς 55% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Αυτός ο ενδιάμεσος στόχος μείωσης εκπομπών το 2030 αντιπροσωπεύει μεσοσταθμική παγκόσμια μειώση, ενώ οι προηγμένες οικονομίες αναμένεται να συνεισφέρουν περισσότερο.

Το σχέδιο είναι η επανεξέταση κάθε υφιστάμενου νόμου σχετικά με τα πλεονεκτήματα του κλίματος και επίσης η εισαγωγή νέας νομοθεσίας για την κυκλική οικονομία, την ανακαίνιση κτιρίων, τη βιοποικιλότητα, τη γεωργία και την καινοτομία. 

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία θα είναι η «στιγμή της Σελήνης» της Ευρώπης, καθώς το σχέδιο θα κάνει την Ευρώπη την πρώτη ουδέτερη για το κλίμα ήπειρο.  Η Von der Leyen διόρισε τον Frans Timmermans ως Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Στις 13 Δεκεμβρίου 2019, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να συνεχίσει το σχέδιο, με την εξαίρεση της Πολωνίας. Στις 15 Ιανουαρίου 2020, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε επίσης υπέρ της συμφωνίας, με αιτήματα για πιο φιλόδοξους στόχους.

Στόχοι 
Ο πρωταρχικός στόχος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση να γίνει η πρώτη «κλιματικά ουδέτερη» ήπειρος στον κόσμο έως το 2050. Οι επιμέρους στόχοι  εκτείνονται σε πολλούς διαφορετικούς τομείς, όπως: του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, της αγροτικής παραγωγής και των τροφίμων, της ενέργειας, των μεταφορών, της βιομηχανίας, των κατασκευών.

Το σχέδιο περιλαμβάνει δυνητικά τιμολόγια άνθρακα για χώρες που δεν μειώνουν την ίδια ρύπανση με τα αέρια του θερμοκηπίου. Ο μηχανισμός για να επιτευχθεί αυτό ονομάζεται Μηχανισμός προσαρμογής συνόρων άνθρακα (CBAM).  Περιλαμβάνει επίσης:

 ένα σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία, 
 επισκόπηση και πιθανή αναθεώρηση (όπου απαιτείται) όλων των σχετικών μέσων πολιτικής που σχετίζονται με το κλίμα, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος εμπορίας εκπομπών ,
 μια στρατηγική Farm to Fork, καθώς και μια αλλαγή εστίασης από τη συμμόρφωση στις επιδόσεις (η οποία θα επιβραβεύσει τους αγρότες για τη διαχείριση και αποθήκευση άνθρακα στο έδαφος, βελτιωμένη διαχείριση θρεπτικών συστατικών, μείωση των εκπομπών, κλπ),
 αναθεώρηση της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας που εξετάζει προσεκτικά τις επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων και τις φορολογικές απαλλαγές... ( αεροπορία, ναυτιλία ),
 μια βιώσιμη και έξυπνη στρατηγική κινητικότητας και 
μια στρατηγική της ΕΕ για τα δάση που θα έχει ως βασικό στόχο μια αποτελεσματική αναδάσωση και την διατήρηση και αποκατάσταση των δασών στην Ευρώπη.

Στηρίζεται επίσης στο πρόγραμμα Horizon Europe, για να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην προώθηση εθνικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων. Μέσω συνεργασιών με τη βιομηχανία και τα κράτη μέλη, θα υποστηρίξει την έρευνα και την καινοτομία στις τεχνολογίες μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των μπαταριών, του καθαρού υδρογόνου, της παραγωγής χάλυβα χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, των κυκλικών βιολογικών τομέων και του δομημένου περιβάλλοντος.

Η ΕΕ σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει τις πολιτικές που ορίζονται στην Πράσινη Συμφωνία μέσω ενός επενδυτικού σχεδίου - InvestEU, το οποίο προβλέπει τουλάχιστον 1 τρισεκατομμύριο ευρώ σε επενδύσεις. Επιπλέον, για να επιτύχει η ΕΕ τους στόχους της που καθορίζονται στη συμφωνία, εκτιμάται ότι περίπου 260 δισεκατομμύρια ευρώ απαιτούνται  ετησίως έως το 2030 σε επενδύσεις.

Τομείς πολιτικής

Καθαρή ενέργεια 
Προκειμένου η Ευρωπαϊκή Ένωση να επιτύχει τον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας, ένας στόχος είναι να απαρρυθμιστεί το ενεργειακό της σύστημα με στόχο την επίτευξη «μηδενικών καθαρών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου έως το 2050».  Η σχετική οδηγία για την ενέργεια προορίζεται να εξεταστεί και να προσαρμοστεί εάν προκύψουν προβληματικοί τομείς. Πολλοί άλλοι ισχύοντες και παρόντες κανονισμοί θα αναθεωρηθούν επίσης.  Το 2023, τα κράτη μέλη θα ενημερώσουν τα κλιματικά και εθνικά ενεργειακά τους σχέδια για να συμμορφωθούν με τον στόχο της ΕΕ για το κλίμα το 2030.  Οι βασικές αρχές περιλαμβάνουν:

 να «δώσουμε προτεραιότητα στην ενεργειακή απόδοση»
 να «αναπτύξει έναν τομέα ενέργειας που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ανανεώσιμες πηγές»,
 να εξασφαλίσει έναν προσιτό ενεργειακό εφοδιασμό της ΕΕ
 και να έχουμε μια «πλήρως ολοκληρωμένη, διασυνδεδεμένη ψηφιακή αγορά ενέργειας της ΕΕ». 

Το 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη στρατηγική της για ένα πιο πράσινο, καθαρότερο ενεργειακό μέλλον. Η στρατηγική της ΕΕ για την ολοκλήρωση του ενεργειακού συστήματος χρησιμεύει ως πλαίσιο για μια ενεργειακή μετάβαση, το οποίο περιλαμβάνει μέτρα για την επίτευξη ενός πιο κυκλικού συστήματος, και μέτρα για την εφαρμογή μεγαλύτερης άμεσης ηλεκτροδότησης καθώς και για την ανάπτυξη καθαρών καυσίμων (συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου  ). Η Ευρωπαϊκή Συμμαχία Καθαρού Υδρογόνου έχει επίσης ξεκινήσει, καθώς το υδρογόνο μπορεί να διαδραματίσει ιδιαίτερο ρόλο σε αυτήν τη σεισμική αλλαγή.

Βιώσιμη βιομηχανία 
Ένας άλλος τομέας στόχος για την επίτευξη των κλιματικών στόχων της ΕΕ είναι η εισαγωγή της βιομηχανικής πολιτικής για την κυκλική οικονομία. Τον Μάρτιο του 2020, η ΕΕ ανακοίνωσε τη βιομηχανική της στρατηγική με στόχο να «ενδυναμώσει τους πολίτες, να αναζωογονήσει τις περιφέρειες και να έχει τις καλύτερες τεχνολογίες».  Τα βασικά σημεία αυτού του τομέα πολιτικής περιλαμβάνουν την ενίσχυση των σύγχρονων πτυχών των βιομηχανιών, τον επηρεασμό της εξερεύνησης και τη δημιουργία «φιλικών προς το κλίμα» αγορών αγαθών κυκλικής οικονομίας. Αυτό συνεπάγεται περαιτέρω την «απαλλαγή από τον άνθρακα και τον εκσυγχρονισμό βιομηχανιών έντασης ενέργειας όπως ο χάλυβας και το τσιμέντο ». 

Προβλέπεται επίσης μια πολιτική « βιώσιμων προϊόντων » η οποία θα επικεντρωθεί στη μείωση της σπατάλης υλικών. Αυτό έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι τα προϊόντα θα επαναχρησιμοποιηθούν και θα ενισχυθούν οι διαδικασίες ανακύκλωσης.  Τα υλικά που εστιάζονται ιδιαίτερα περιλαμβάνουν « κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, κατασκευές, οχήματα, μπαταρίες, ηλεκτρονικά και πλαστικά ».  Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι επίσης της γνώμης ότι «θα πρέπει να σταματήσει να εξάγει τα απόβλητά της εκτός της ΕΕ» και, ως εκ τούτου, «θα επανεξετάσει τους κανόνες σχετικά με τη μεταφορά αποβλήτων και τις παράνομες εξαγωγές»   Η ΕΕ ανέφερε επίσης ότι «η Επιτροπή θα προτείνει επίσης την αναθεώρηση των κανόνων για τα οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους με σκοπό την προώθηση πιο κυκλικών επιχειρηματικών μοντέλων.

Κτίριο και ανακαίνιση 
Αυτός ο τομέας πολιτικής στοχεύει στη διαδικασία οικοδόμησης και ανακαίνισης όσον αφορά τις επί του παρόντος μη βιώσιμες μεθόδους. Πολλοί μη ανανεώσιμοι πόροι χρησιμοποιούνται επίσης στη διαδικασία. Έτσι, το σχέδιο επικεντρώνεται στην προώθηση της χρήσης ενεργειακά αποδοτικών μεθόδων δόμησης, όπως τα κτίρια προστασίας από το κλίμα, την αύξηση της ψηφιοποίησης και την επιβολή κανόνων σχετικά με την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων. Θα γίνει επίσης ανακαίνιση κοινωνικής στέγασης προκειμένου να μειωθεί η τιμή των λογαριασμών ενέργειας για όσους είναι λιγότερο ικανοί να χρηματοδοτήσουν αυτά τα κόστη.  Στόχος τους είναι να τριπλασιάσουν το ρυθμό ανακαίνισης όλων των κτιρίων για να μειώσουν τη ρύπανση που εκπέμπεται κατά τη διάρκεια αυτών των διαδικασιών.

Farm to Fork 
Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιρούνι» επιδιώκει το ζήτημα της βιωσιμότητας των τροφίμων καθώς και τη στήριξη που παρέχεται στους παραγωγούς, δηλαδή τους αγρότες και τους ψαράδες.  Οι μέθοδοι παραγωγής και μεταφοράς αυτών των πόρων είναι αυτές που η ΕΕ θεωρεί φιλική προς το κλίμα προσέγγιση, με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας επίσης. Η τιμή και η ποιότητα των προϊόντων θα στοχεύουν να μην παρεμποδίζονται κατά τη διάρκεια αυτών των πρόσφατα εγκριμένων διαδικασιών. Οι συγκεκριμένες περιοχές-στόχοι περιλαμβάνουν τη μείωση της χρήσης χημικών φυτοφαρμάκων, την αύξηση της διαθεσιμότητας των επιλογών υγιεινής διατροφής και την παροχή βοήθειας στους καταναλωτές να κατανοήσουν τις βαθμολογίες υγείας των προϊόντων και τη βιώσιμη συσκευασία. 

Στην επίσημη σελίδα του προγράμματος Farm to Fork αναφέρεται ο Frans Timmermans, ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, λέγοντας ότι:

"The coronavirus crisis has shown ...."

Το πρόγραμμα Farm to Fork περιλαμβάνει τους επόμενους στόχους:

 Το 25% της γεωργίας της ΕΕ να καταστεί βιολογικής καλλιέργειας έως το έτος 2030.
 Μείωση κατά 50% της χρήσης φυτοφαρμάκων έως το έτος 2030.
 Μείωση της χρήσης λιπασμάτων κατά 20% έως το έτος 2030.
 Μείωση της απώλειας θρεπτικών ουσιών κατά τουλάχιστον 50%.
 Μείωση της χρήσης αντιμικροβιακών/αντιβιοτικών στη γεωργία και στην υδατοκαλλιέργεια κατά 50% έως το 2030.
 Δημιουργία βιώσιμης επισήμανσης τροφίμων.
 Μείωση στα απόβλητα τροφίμων κατά 50% έως το 2030.
 Αφιέρωση στην Ε&Α που σχετίζεται με το ζήτημα 10  δισεκατομμύρια €.

Εξάλειψη της ρύπανσης 
Το «Σχέδιο δράσης για τη μηδενική ρύπανση» που σκοπεύει να εγκριθεί από την επιτροπή το 2021 σκοπεύει να μην επιφέρει ρύπανση από «όλες τις πηγές», καθαρίζοντας τον αέρα, το νερό και το έδαφος μέχρι το 2050.  Τα πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος πρέπει να πληρούνται πλήρως, επιβάλλοντας όλες τις βιομηχανικές δραστηριότητες να βρίσκονται σε περιβάλλον χωρίς τοξικά. Οι γεωργικές και αστικές βιομηχανίες πολιτικές διαχείρισης των υδάτων θα παραβλεφθούν ώστε να ταιριάζουν με την πολιτική «χωρίς ζημιά».  Επιβλαβείς πόροι όπως μικροπλαστικά και χημικές ουσίες, όπως φαρμακευτικά προϊόντα, που απειλούν το περιβάλλον στοχεύουν να αντικατασταθούν προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο στόχος.  Η στρατηγική «Farm to Fork» βοηθά στη μείωση της ρύπανσης από υπερβολικά θρεπτικά συστατικά και βιώσιμες μεθόδους παραγωγής και μεταφοράς.

Βιώσιμη κινητικότητα 
Η μείωση των εκπομπών από τις μεθόδους μεταφοράς είναι ένας άλλος στόχος στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Προτίθεται να εφαρμοστεί μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την « Αειφόρο και έξυπνη κινητικότητα ».  Αυτό θα αυξήσει την υιοθέτηση βιώσιμων και εναλλακτικών καυσίμων στις οδικές, θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές  και θα καθορίσει τα πρότυπα εκπομπών για οχήματα με κινητήρα καύσης.  Στοχεύει επίσης στη διάθεση βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων στις επιχειρήσεις και στο κοινό. Έξυπνα συστήματα διαχείρισης κυκλοφορίας και εφαρμογές σκοπεύουν να αναπτυχθούν ως λύση. Οι μέθοδοι παράδοσης φορτίου στοχεύουν να αλλάξουν, με τις προτιμώμενες οδούς να γίνονται από το έδαφος ή το νερό.  Οι μεταβολές των δημόσιων μεταφορών στοχεύουν στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης καθώς και της ρύπανσης. Οι εγκαταστάσεις θυρών φόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα σκοπεύουν να ενθαρρύνουν την αγορά οχημάτων χαμηλών εκπομπών.  Το σχέδιο « Ενιαίος Ευρωπαϊκός Ουρανός » εστιάζει στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας προκειμένου να αυξηθεί η ασφάλεια, η αποτελεσματικότητα των πτήσεων και οι συνθήκες φιλικές προς το περιβάλλον.

Βιοποικιλότητα 

Μια στρατηγική για την προστασία της βιοποικιλότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα παρουσιαστεί το 2021. Η διαχείριση των δασών και των θαλάσσιων περιοχών, η προστασία του περιβάλλοντος και η αντιμετώπιση του ζητήματος των απωλειών ειδών και οικοσυστημάτων είναι όλες πτυχές αυτής της περιοχής στόχου. 

Η αποκατάσταση των επηρεαζόμενων οικοσυστημάτων προορίζεται να πραγματοποιηθεί μέσω της εφαρμογής μεθόδων βιολογικής καλλιέργειας, βοηθώντας τις διαδικασίες επικονίασης, την αποκατάσταση των ποταμών ελεύθερης ροής, τη μείωση των φυτοφαρμάκων που βλάπτουν την άγρια φύση και την αναδάσωση.  Η ΕΕ θέλει να προστατεύσει το 30% της γης και το 30% της θάλασσας, ενώ παράλληλα δημιουργεί αυστηρότερες διασφαλίσεις γύρω από νέα και παλιά δάση ανάπτυξης. Στόχος τους είναι να αποκαταστήσουν τα οικοσυστήματα και τα βιολογικά τους επίπεδα. 

Στην επίσημη σελίδα της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα για το 2030 αναφέρεται ο Ursula von der Leyen, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, λέγοντας ότι:

"Making nature healthy again....."

Η στρατηγική για τη βιοποικιλότητα αποτελεί ουσιαστικό μέρος της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την άμβλυνση/μετριασμό της κλιματικής αλλαγής . Από το 25% του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού που θα διατεθεί για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, μεγάλο μέρος αυτού θα αφιερωθεί στην αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και των λύσεων που βασίζονται στη φύση.

Η στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα για το 2030 περιλαμβάνει τους επόμενους στόχους:

 Προστατέψτε το 30% του θαλάσσιου εδάφους και το 30% του χερσαίου εδάφους, ιδίως τα πρωτογενή δάση και τα δάση παλαιάς ανάπτυξης .
 Φυτό 3 δισεκατομμύρια δέντρα έως το έτος 2030.
 Αποκαταστήστε τουλάχιστον 25.000 χιλιόμετρα ποταμών, έτσι ώστε να γίνουν ελεύθερα.
 Μειώστε τη χρήση φυτοφαρμάκων κατά 50% έως το έτος 2030.
 Αύξηση της βιολογικής γεωργίας .
 Αύξηση της βιοποικιλότητας στη γεωργία .
 Αντιστρέψτε την πτώση των επικονιαστών .
 Δώστε 20 € δισεκατομμύρια ετησίως για το ζήτημα και να γίνει μέρος της επιχειρηματικής πρακτικής.

Σύμφωνα με τη σελίδα, περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου ΑΕΠ εξαρτάται από τη φύση. Στην Ευρώπη πολλά μέρη της οικονομίας που παράγουν τρισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, εξαρτώνται από τη φύση. Μόνο τα οφέλη του Natura 2000 στην Ευρώπη είναι 200 € - 300 € δισεκατομμύρια ετησίως.

Κίνητρο 
Ο κύριος στόχος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας είναι να γίνει ουδέτερη από το κλίμα έως το έτος 2050. Οι λόγοι που ωθούν τη δημιουργία του σχεδίου βασίζονται σε περιβαλλοντικά ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή, η απώλεια της βιοποικιλότητας, η εξάντληση του όζοντος, η ρύπανση των υδάτων, το αστικό άγχος, η παραγωγή αποβλήτων και άλλα. Οι ακόλουθες στατιστικές επισημαίνουν τα ζητήματα που σχετίζονται με το κλίμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση:

 Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα προβλέπεται να διπλασιαστούν έως το έτος 2030, ενώ η θερμοκρασία της Ευρώπης αναμένεται να αυξηθεί κατά 2-3 ° C τη θερινή περίοδο. 
 Η Ευρώπη είναι υπεύθυνη για σχεδόν το ένα τρίτο των παγκόσμιων εκπομπών αερίων που καταστρέφουν το όζον. 
 Περισσότερο από το 50% όλων των επιφανειακών εκτάσεων όπου τα οικοσυστήματα βρίσκονται στην Ευρώπη παρουσιάζονται απειλές από προβλήματα διαχείρισης και πιέσεις. 
 Κατά μέσο όρο, 700.000 εκτάρια δασικών εκτάσεων καίγονται ετησίως από πυρκαγιές «που συχνά προκαλούνται από κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες» στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση των δασών.

Χρονοδιάγραμμα 

 11 Δεκεμβρίου 2019: Παρουσιάστηκε η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.
 14 Ιανουαρίου 2020: Παρουσιάστηκαν το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Σχέδιο Πράσινης Συμφωνίας καθώς και ο Δίκαιος Μεταβατικός Μηχανισμός.
 4 Μαρτίου 2020: Υπήρξε πρόταση για έναν ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα για τη διασφάλιση της κλιματικής ουδέτερης Ευρωπαϊκής Ένωσης έως το 2050. Πραγματοποιήθηκε δημόσια διαβούλευση για το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα (όσον αφορά τη συγκέντρωση περιφερειών, τοπικών κοινοτήτων, κοινωνίας των πολιτών, επιχειρήσεων και σχολείων).
 10 Μαρτίου 2020: Εγκρίθηκε η ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική (που είναι ένα σχέδιο για μια μελλοντική έτοιμη οικονομία).
 11 Μαρτίου 2020: Υπήρχε μια πρόταση για ένα σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία που επικεντρώθηκε στην αειφόρο χρήση των πόρων.
 20 Μαΐου 2020: Παρουσιάστηκε η στρατηγική «Farm to fork» για να αυξηθεί η βιωσιμότητα των συστημάτων τροφίμων. Παρουσιάστηκε η στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα για το 2030, η οποία επικεντρώνεται στην προστασία των εύθραυστων φυσικών πόρων.
 8 Ιουλίου 2020: Έγκριση των στρατηγικών της ΕΕ για την ολοκλήρωση του ενεργειακού συστήματος και το υδρογόνο για να ανοίξει το δρόμο προς έναν πλήρως απαλλαγμένο από ανθρακούχο, αποτελεσματικότερο και διασυνδεδεμένο ενεργειακό τομέα.
 17 Σεπτεμβρίου 2020 Παρουσιάστηκε το Σχέδιο Στόχος για το Κλίμα του 2030.

Παραπομπές 

Ευρωπαϊκή Επιτροπή