Στήλη του Χοίρου της Έδεσσας

Η στήλη χοίρου της Έδεσσας της Μακεδονίας είναι μια επιτύμβια στήλη  ρωμαϊκής εποχής που βρέθηκε το 1968 κατά τη διάρκεια αρχαιολογικής ανασκαφής.

Επιγραφή 

Το ανάγλυφο απεικονίζει έναν άνδρα σε ένα τετράτροχο άρμα με τέσσερα άλογα και δύο γουρούνια, ένα κάτω από τον τροχό και ένα κάτω από τις οπλές του αλόγου. Η επιγραφή χρονολογείται στον δεύτερο ή τρίτο αιώνα μ.Χ. 

{| class="wikitable"
|-
! Επιγραφή  !! Απόδοση
|-
| «χοῖρος ὁ πᾶσι φίλος,τετράπους νέος, 
ἐνθάδε κεῖμαιΔαλματίης δάπεδον προλιπὼν
δῶρον προσενεχθείςκαὶ Δυρράχιν δὲ ἐπάτησα
Ἀπολλωνίαν τε ποθήσαςκαὶ πᾶσαν γαίην διέβην
ποσὶ μοῦνος ἄλιπτοςνῦν δὲ τροχοῖο βίῃ
τὸ φάος προλέλοιπαἨμαθίην δὲ ποθῶν
κατιδεῖν φαλλοῖο δὲ ἅρμαἐνθάδε νῦν κεῖμαι
τῷ θανάτῳ μηκέτ’ ὀφειλόμενος» 
|| 
«Εγώ, ο Χοίρος, αγαπητός σε όλους
τετράποδος νέος, 
είμαι θαμμένος εδώ. 
Άφησα τη γη της Δαλματίας,
όταν με έκαναν δώρο. 
Πάτησα το Δυρράχιο και 
πόθησα την Απολλωνία,
και με τα πόδια μου γύρισα όλη τη Γη, 
μόνος κι ανίκητος. 
Τώρα όμως από τροχαίο έχασα 
το φως της ημέρας
εγώ που ποθούσα  να δω την 
Ημαθία και το άρμα της Φαλληφόριας, 
τώρα βρίσκομαι θαμμένος εδώ,  
και δεν οφείλω πλέον τίποτα στο θάνατο». 
|}

Περιγραφή της εικόνας 

Το  ποίημα της επιγραφής  είναι  γραμμένο  στο   δακτυλικό  εξάμετρο εκτός από το τελευταίο στοίχο  που ακολουθεί το  δακτυλικό πεντάμετρο . 

χοῖρος ὁ πᾶσι φίλος, τετρά-
πους νέος, ἐνθάδε κεῖ-
μαι | Δαλματίης δά-
πεδον προλιπὼν 
δῶρον προσενε-
χθείς• | καὶ 
Δυρρά-
χιν δὲ ἐπάτησα Ἀπολλωνίαν τε πο-
θήσας | καὶ πᾶσαν γαίην διέβην ποσὶ μοῦ-
νος ἄλιπτος• | νῦν δὲ τροχοῖο βίῃ τὸ φά-
ος προλέλοιπα• | Ἠμαθίην δὲ ποθῶν
κατιδεῖν φαλλοῖο δὲ ἅρμα | ἐνθάδε
νῦν κεῖμαι τῷ θανάτῳ μηκέτ’ ὀφει-
λόμενος

 Ερμηνείες  
Το κείμενο της  αρχαίας επιγραφής προκάλεσε μεγάλη εντύπωση στους ειδικούς - Υπάρχουν διάφορες θεωρίες σχετικά με την ιστορία της στήλης του χοίρου . Κάποιοι αρχαιολόγοι μάλιστα νόμιζαν ότι  η λέξη "Χοιρος" αντικαθιστούσε το όνομα κάποιου δούλου ωστόσο ο  G. Daux διαφωνούσε με αύτη την άποψη (σελ. 155-156-Persée)  διότι υπάρχουν κι άλλες επιτύμβιες στήλες για ζώα κατά τη διάρκεια της ελληνορωμαϊκής εποχής που κατέγραψε ο G.Herrlinger 

Παράδειγμα από επιτύμβια στήλη στα λατινικά για κάποιο σκυλί που αναφέρει ο G.Herrlinger: Raedarum custos,numquam latravit inepte. 
'Nunc silet et cineres vindicat umbra suos.:Για να φυλάξει την αμαξά μου δεν γαύγιζε ποτέ χωρίς λόγο
''Τώρα όμως σιωπά και οι στάχτες του κατοικούν με τις σκιές

Παραπομπές

Βιβλιογραφία
 G. Daux, "Epitaphe métrique d'un jeune porc, victime d'un accident," Bulletin de correspondance hellénique 94 (1970), 609-618.
 Supplementum epigraphicum graecum, Volume 26 edited by H W Pleket Page 182 (1976)
 Athens annals of archaeology, Volumes 3-4 Page 84 (1970)
 Opuscula romana, Volume 28 By Svenska institutet i Rom Page 47 2003

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Laments for Animals - Cambridge University Press

Αρχαία Μακεδονία
Έδεσσα
Επιγραφές