Πύργος Απολλωνίας

Ο Πύργος της Απολλωνίας ή Πύργος των Ελευθερών βρίσκεται σε παραλιακό λόφο 27 χιλιόμετρα ανατολικά των εκβολών του ποταμού Στρυμόνα στο Θρακικό Πέλαγος. Ο μικρός οικισμός του Πύργου, περίπου 700 μ. βορειοανατολικά του πύργου, πήρε το όνομά του από το κτίριο.

Τοποθεσία και περιγραφή 
Ο πύργος χρονολογείται στην ύστερη βυζαντινή περίοδο, τον 14ο αιώνα. Βρίσκεται νότια του δρόμου Θεσσαλονίκης - Καβάλας (Εθνική Οδός 2 ), σε έναν χαμηλό χωμάτινο λόφο. Ο τόπος του παρέχει εξαιρετική επόπτευση της ακτής μεταξύ των εκβολών του ποταμού Στρυμόνα στα δυτικά και του κόλπου των Ελευθερών στα ανατολικά, δηλαδή μεταξύ των δύο βυζαντινών οχυρωμένων πόλεων της Χρυσόπολης και της Ανακτορόπολης.

Ο πύργος περιβάλλεται από ένα τετράγωνο περίβολο, με τη νότια πλευρά να χωρίζεται σε τρεις μικρότερους τοίχους. Είναι κατασκευασμένο από πέτρα και με τείχους πάχους 1,2 με 2,35 μέτρων. Μια σκάλα στο νοτιοανατολικό τείχος οδήγησε στον περίδρομο. Ίχνη κτιρίων φαίνονται στο εσωτερικό του περίβολου καθώς και στο εξωτερικό της βόρειας πλευράς του. Ο ίδιος ο πύργος βρίσκεται στη βορειοανατολική γωνία του περιβόλου, με τα βόρεια και ανατολικά τείχη του τελευταίου να συνδέονται απευθείας με αυτό. Ο πύργος είναι τετράγωνος, με διαστάσεις 11 επί 12 μέτρα, και χτισμένος με προσεγμένη τοιχοποιία από τραχιές πέτρες, με πολλαπλά ή μεμονωμένα τούβλα στις κατακόρυφες και οριζόντιες αρθρώσεις, και με πελεκητούς λίθους στις γωνίες. Οι ζώνες τεσσάρων σειρών τούβλων υποδηλώνουν τα επίπεδα του δεύτερου και τρίτου ορόφου.

Ο πύργος σώζεται σε καλό βαθμό. Η είσοδος του είναι 2 μέτρα πάνω από το έδαφος και βλέπει νότια προς τη θάλασσα. Ως εκ τούτου, ο πύργος περιλαμβάνει τον όροφο εισόδου, ένα ισόγειο από κάτω ως υπόγειο, και τρεις επιπλέον ορόφους παραπάνω. Το υπόγειο, ο πρώτος (είσοδος) και ο δεύτερος όροφος χωρίστηκαν με ξύλινα δάπεδα, όπως φαίνεται από τις σωζόμενες θήκες των δοκών, ενώ ο δεύτερος και ο τρίτος από έναν πέτρινο θόλο, υποστηριζόμενο από σφαιρικά τρίγωνα. Ο τρίτος και ο τέταρτος όροφος πιθανότατα χωρίζονταν από ξύλινο πάτωμα. Η οροφή του τέταρτου ορόφου είναι τοξωτή, στηρίζοντας την οροφή με τα στηθαία, τα οποία δεν σώζονται. Στον ανατολικό τοίχο του δαπέδου υπάρχουν δύο κόγχες, μέρος του παρεκκλησίου του πύργου. Μια πέτρινη θολωτή σκάλα που ξεκινά απέναντι από την είσοδο του πύργου στη βόρεια πλευρά του πύργου, συνδέει τους τρεις πρώτους ορόφους, ενώ ο τέταρτος όροφος είχε πρόσβαση από μια ξύλινη σκάλα, όπως συνέβη πιθανώς για το υπόγειο. Ο πύργος διαθέτει μεγάλα τοξωτά παράθυρα σε όλες τις πλευρές, καθώς και δύο φωτιστικές θυρίδες, και καταχύστρες στη βόρεια και νότια πλευρά. 

Το όνομά του είναι πιθανώς λανθασμένο, που οφείλεται στη σύγχυση σχετικά με την τοποθεσία της αρχαίας πόλης της Απολλωνίας.

Παραπομπές 

Μεσαιωνική Μακεδονία
Βυζαντινές οχυρώσεις στην Ελλάδα
Πύργοι στην Ελλάδα
Δήμος Παγγαίου