Αστέρω (ταινία, 1929)

Η Αστέρω είναι ασπρόμαυρη ταινία του ελληνικού βωβού κινηματογράφου του 1929. Η ταινία ανήκει στο είδος του αισθηματικού βουκολικού δράματος και περιγράφει τη ζωή της βοσκοπούλας Αστέρως. Η παραγωγή είναι της DAG Film σε σενάριο των Ορέστη Λάσκου και Δημήτρη Γαζιάδη βασισμένο σε κείμενο του Παύλου Νιρβάνα, το οποίο με τη σειρά του λέγεται ότι είναι διασκευή του μυθιστορήματος Ραμόνα της Αμερικανίδας Έλεν Χαντ Τζάκσον. Η σκηνοθεσία είναι του Δημήτρη Γαζιάδη. Πρωταγωνιστούν οι Αλίκη Θεοδωρίδου, Κώστας Μουσούρης, Αιμίλιος Βεάκης, και Δημήτρης Τσακίρης. Η ταινία γνώρισε εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία και αποτέλεσε ουσιαστικά τον πρόδρομο των ταινιών του είδους της «φουστανέλας».   

Η ταινία θεωρούνταν χαμένη για δεκαετίες (σώζονταν μόνο μερικά αποσπάσματα), ώσπου το 2003 μια βωβή κόπια της με γαλλικούς μεσότιτλους ανακαλύφθηκε στη Γαλλική Ταινιοθήκη.

Πλοκή 
Η ταινία αρχίζει με πλάνα της Ακρόπολης και των πολύβουων δρόμων της Αθήνας. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια εικόνων του ελληνικού σιδηροδρόμου της εποχής ο θεατής μεταφέρεται στην ελληνική ύπαιθρο, στο αγρόκτημα του κυρ-Μήτρου στο όρος Χελμός. Εκεί, εκτός από τον Μήτρο (στη γαλλική κόπια της ταινίας ονομάζεται γερο-Ασώπιος), μένουν ο γιος του ο Θύμιος και η παρακόρη του η Αστέρω. Ο Μήτρος έχει ένα ένοχο μυστικό: από επιστάτης έγινε ξαφνικά πλούσιος αφέντης υφαρπάζοντας κρυφά την περιουσία που είχε κληροδοτήσει στην Αστέρω ο θείος της, πολιτικός κρατούμενος στην Αθήνα. 

Ο Θύμιος και η Αστέρω αγαπιούνται αλλά ο Μήτρος θεωρεί την παρακόρη του ανάξια να παντρευτεί τον Θύμιο. Παράλληλα, στο αγρόκτημα καταφθάνει για να περάσει τον χειμώνα  ο αρχιτσέλιγκας Στάμος (Θάνο τον αποκαλεί στην ταινία ο Θύμιος έξω από την εκκλησία) με το κοπάδι του. Ο Στάμος σύντομα αποκτά αισθήματα για την Αστέρω. Μια μέρα, ο Μήτρος πιάνει τον Θύμιο και την Αστέρω να κρυφομιλάνε και εξοργίζεται. Ο Θύμιος του λέει πως θέλει να παντρευτεί την Αστέρω αλλά ο Μήτρος τον απειλεί πως σε τέτοια περίπτωση θα τον αποκληρώσει. 

Η Αστέρω, υφαίνοντας στον αργαλειό, ακούει τη συζήτηση. Ο Θύμιος προτείνει στην Αστέρω να κλεφτούν και να ζήσουν μαζί στα βουνά. Εκείνη, θυσιάζοντας την αγάπη της για το καλό του Θύμιου, αρνείται και του λέει ψέμματα πως έχει κάποιον άλλον στον νου της. Ο Θύμιος θυμώνει και της μιλάει άσχημα. Μετά από λίγο καιρό, ο Στάμος ζητάει από τον Μήτρο το χέρι της Αστέρως. Την ημέρα του γάμου, έξω από την εκκλησία, ο Θύμιος πάει να ευχηθεί στη νεόνυμφη Αστέρω και εκείνη του λέει πως θα τον θυμάται για πάντα. Η Αστέρω αναχωρεί με τον Στάμο αλλά εκείνος μετά από λίγο καιρό σκοτώνεται πέφτοντας από έναν γκρεμό (οι σκηνές αυτές δεν περιλαμβάνονται στη γαλλική κόπια). Η Αστέρω ακούει τα σκυλιά να αλυχτούν και βγαίνοντας στο δάσος, βρίσκει τον Στάμο σκοτωμένο. Η συμφορά κάνει την Αστέρω να χάσει τα λογικά της και να τριγυρνάει στο βουνό. 

Ο κυρ-Μήτρος, βλέποντας τον γιο του να μαραζώνει από τη στενοχώρια, του αποκαλύπτει το μυστικό του. Μαζί περιδιαβαίνουν τις στάνες και τα χωριά αναζητώντας την Αστέρω για να της επιστρέψουν την περιουσία της. Εξαντλημένοι, φθάνουν στο Μέγα Σπήλαιο όπου διανυκτερεύουν. Το επόμενο πρωί, με βάση τις πληροφορίες μιας γυναίκας, οδηγούνται στην Αστέρω η οποία όμως δεν αναγνωρίζει τον Θύμιο. Οι δύο άντρες οδηγούν την Αστέρω πίσω στο αγρόκτημα αλλά η κατάστασή της δε βελτιώνεται. Τελικά, μια μέρα, καθισμένη μπροστά στο παράθυρό της η Αστέρω ακούει τον Θύμιο να παίζει τη φλογέρα του και να τραγουδάει. Πηγαίνει κοντά του και αναγνωρίζοντάς τον πέφτει στην αγκαλιά του. Η ταινία ολοκληρώνεται με τους δύο νέους αγκαλιασμένους με την ευλογία του κυρ-Μήτρου και υπό τα χαρούμενα βλέμματα των χωρικών.

Διανομή ρόλων 
Στην ταινία πρωταγωνίστησαν οι ηθοποιοί:

Παραγωγή 
Τα γυρίσματα της ταινίας πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 8 και 31 Μαρτίου 1929. Σημαντικό μέρος των γυρισμάτων έλαβε χώρα σε περιοχές της Πελοποννήσου όπως το όρος Χελμός, τα Ύδατα Στυγός, η Μονή Μεγάλου Σπηλαίου, ο οδοντωτός σιδηρόδρομος των Καλαβρύτων, το Διακοπτό, η Ζαχλωρού, το Μεσορρούγι, ο Σόλος, το Ελατόφυτο και η Φτέρη. 

Η πρώτη προβολή της ταινίας έγινε στις 22 Απριλίου 1929 στον κινηματογράφο Σπλέντιτ. Στην πρεμιέρα παραβρέθηκε και ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος. Μάλιστα, ο Μιχάλης Γαζιάδης φέρεται να μαγνητοσκόπησε την άφιξη του πρωθυπουργού την οποία και προέβαλε μετά το τέλος της ταινίας εν είδει επίκαιρων. Το 1934 η Αστέρω προβλήθηκε στη Νέα Υόρκη, μπροστά σε ένα ενθουσιώδες κοινό Ελλήνων ομογενών, ανάμεσα στους οποίους και 500 όρθιοι θεατές.

Ανεύρεση - αποκατάσταση 
Το 1944 δημιουργήθηκε μια ηχητική βερσιόν της ταινίας σε μουσική Γιάννη Βιδάλη. Αποσπάσματα αυτής της εκδοχής περιλήφθηκαν στην ταινία Τον παλιό εκείνο τον καιρό του 1964. Επί δεκαετίες αυτά ήταν και τα μοναδικά γνωστά πλάνα που σώζονταν από την ταινία Αστέρω η οποία θεωρούνταν χαμένη. Το 2003, χάρη στο κοινοτικό πρόγραμμα Lumière για την ανεύρεση χαμένων ταινιών, μια κόπια της ταινίας Αστέρω με γαλλικούς μεσότιτλους ανακαλύφθηκε στη Γαλλική Ταινιοθήκη. Με βάση την κόπια αυτή έγινε αποκατάσταση της ταινίας με τη συνεργασία της Ταινιοθήκης της Ελλάδας και της Γαλλικής Ταινιοθήκης.

Ριμέικ 
Το 1959 γυρίστηκε ομώνυμη ταινία σε σκηνοθεσία Ντίνου Δημόπουλου με πρωταγωνίστρια την Αλίκη Βουγιουκλάκη στον ρόλο της Αστέρως. Τη διασκευή του σεναρίου έκανε ο Αλέκος Σακελλάριος. Τη μουσική σε αυτή την ταινία υπογράφει ο Τάκης Μωράκης.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Ταινίες του 1929
Ελληνικές ταινίες
Ελληνικές ασπρόμαυρες ταινίες
Ελληνικές αισθηματικές δραματικές ταινίες
Ελληνόφωνες ταινίες
Ταινίες γυρισμένες στην Ελλάδα