Πάλντεν Γκιάτσο

Ο Πάλντεν Γκιάτσο (1933, Πανάμ, Θιβέτ - 2018, Νταραμσάλα, Ινδία) ήταν βουδιστής μοναχός του Θιβέτ, ο οποίος έγινε ευρύτατα γνωστός, διότι εξέτισε 33 χρόνια φυλάκισης σε στρατόπεδα εργασίας λαογκάι αγωνιζόμενος για την ανεξαρτησία του Θιβέτ. 

Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, ο Γκιάτσο βασανίστηκε κατ' επανάληψη από το κινεζικό καθεστώς, και ήταν αυτός με τη μεγαλύτερη "ποινή" φυλάκισης ως πολιτικός κρατούμενος του Θιβέτ. Μετά την απελευθέρωσή του, το 1992, κατέφυγε στη Νταραμσάλα στη βόρεια Ινδία, όπου και έζησε εξόριστος από το Θιβέτ. Αν και ήταν ασκούμενος μοναχός, εξελίχθηκε ως ένας σημαντικός πολιτικός ακτιβιστής, ταξίδευσε σε όλο τον κόσμο, υποστηρίζοντας την ανεξαρτησία του Θιβέτ από την Κίνα, μέχρι και το θάνατό του το 2018. 

Η αυτοβιογραφία του, Fire Under the Snow, είναι επίσης γνωστή ως Η αυτοβιογραφία ενός Θιβετιανού μοναχού. Ήταν το θέμα της ταινίας ντοκιμαντέρ του 2008, Fire Under the Snow.

Βιογραφικά στοιχεία 
Ο Π. Γκιάτσο γεννήθηκε το 1933 στο χωριό Πανάμ (Panam) του Θιβέτ. Λίγες μέρες μετά τη γέννησή του, μία ομάδα μοναχών έφτασε από την κοντινή μονή Drag Riwoche και τον ανακήρυξε ως έναν από τους υποψηφίους για τη μετενσάρκωση ενός ανώτερου λάμα, που είχε αποβιώσει το προηγούμενο έτος. 

Το 1943 εισήλθε σε μονή (Gadong) ως δόκιμος μοναχός. Κατά τη διάρκεια της κινεζικής εισβολής, χειροτονήθηκε μοναχός στη σχολή του Γκελούνγκ (Gelug). Μετά από πρόσκληση του 14ου Δαλάι Λάμα, μετέβη στη μονή του Ντρέπονγκ, κοντά στη Λάσα, για να ολοκληρώσει τελικά εκεί τις σπουδές του.

Εγκλεισμός και βασανιστήρια 
Συνελήφθη τον Ιούνιο του 1959 από Κινέζους αξιωματούχους για συμμετοχή σε διαδήλωση κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Θιβέτ στις 10 Μαρτίου 1959. 

Χωρίς να καταδικαστεί, πέρασε τα επόμενα 33 χρόνια σε κινεζικές φυλακές και λαογκάι, τα επονομαζόμενα και στρατόπεδα μεταρρύθμισης μέσω εργασίας, τη μεγαλύτερη φυλάκιση οποιουδήποτε πολιτικού κρατουμένου του Θιβέτ. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του ίδιου: "Αναγκάστηκε να συμμετάσχει σε βασανιστικά μαθήματα επανεκπαίδευσης και κακοποιήθηκε και βασανίστηκε με διάφορες μεθόδους, όπως λ.χ ξυλοδαρμό με κλαμπ με καρφιά, σοκ με ηλεκτρικό καθετήρα, που σημάδεψε τη γλώσσα του και έκανε τα δόντια του να πέσουν, μαστίγωμα, και εξαναγκασμό έλξης σε άροτρο ενώ λιμοκτονούσε." Κατά τη διάρκεια αυτής της σκληρής περιόδου, συνέχισε να τηρεί το Ντάρμα, τις διδασκαλίες του Βούδα.

Απελευθέρωση 
Απελευθερώθηκε το 1992. Τότε -άγνωστο πως- δραπέτευσε από την Κίνα και κατέφυγε στην πόλη Νταραμσάλα της Ινδίας, που έμελλε να είναι ο τόπος της εξορίας του.

Στη Νταραμσάλα έγραψε την αυτοβιογραφία του, με τον τίτλο: Fire Under The Snow στα Θιβετιανά, η οποία μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, και η οποία έγινε τελικά κινηματογραφική ταινία (το 2008) που ονομάστηκε -επίσης- Fire Under The Snow. Η αυτοβιογραφία ενός Θιβετιανού μοναχού δημοσιεύθηκε το 1998. Ο Δαλάι Λάμα σημείωσε στον πρόλογο ότι: «Η αίσθηση της δικαιοσύνης για το σκοπό μας και η αγανάκτησή του για ό,τι έχει γίνει σε τόσους πολλούς Θιβετιανούς είναι τόσο έντονη, αυτό δεν τον αφήνει να εφησυχάσει. Έχοντας επί χρόνια αντισταθεί στις κινεζικές προσπάθειες, που προσπαθούν να κρύψουν τον αγώνα μας, εκμεταλλεύτηκε κάθε ευκαιρία για να διαλαλήσει σε όλο τον πλανήτη την αλήθεια για το Θιβέτ."

Ακτιβισμός 
Κατά τη διάρκεια των επισκέψεών του στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, ως προσκεκλημένος, έγινε πολιτικά ενεργός ως αντίπαλος της παράνομης κινεζικής κατοχής στο Θιβέτ, και επίσης ως ''ζωντανός μάρτυρας" που υπέφερε και βασανίστηκε από το κινεζικό καθεστώς. Το 1995, ήταν ο πρώτος πολιτικός κρατούμενος του Θιβέτ που μίλησε στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, όπως επίσης και στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ. 

Το 1998, κέρδισε το βραβείο John Humphrey Freedom από την καναδική ομάδα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Δικαιώματα & Δημοκρατία. Προς τιμήν της Διεθνούς Ημέρας του 2006 για την υποστήριξη των θυμάτων βασανιστηρίων, η Γερουσία των ΗΠΑ τον τίμησε με αφιέρωμα. Η Άνι Λένοξ έλαβε συνέντευξη από αυτόν το 2007. Η ταινία διανεμήθηκε ευρέως από τη Διεθνή Αμνηστία. Το 2009, μίλησε στο εναρκτήριο φόρουμ ελευθερίας του Όσλο.

Ο Πάλντεν Γκιάτσο έζησε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του στη Νταραμσάλα, ενώ συνέχιζε να εκπονεί τις βουδιστικές του σπουδές. 

Πέθανε στις 30 Νοεμβρίου 2018 στο νοσοκομείο Delek στη Νταραμσάλα.

Δείτε επίσης 
 Πολιτικός κρατούμενος
 Λαογκάι 
 Ανθρώπινα δικαιώματα στην Κίνα

Εργογραφία 
 Fire Under The Snow , Palden Gyatso, The Harvill Press, 1997, Λονδίνο ( )
 Η αυτοβιογραφία ενός Θιβετιανού μοναχού , Grove Press, 1997 ( )

Ταινίες 
 Θιβετιανός μοναχός Palden Gyatso σε συνομιλία με την Annie Lennox, 1998
 Fire Under the Snow, ντοκιμαντέρ, 2008

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Waller, Douglas Weapons Of Torture , CNN, 31 Μαρτίου 1998
 Yangzom, Tsering Walk για την ελευθερία του Θιβέτ περνά από την περιοχή της Βοστώνης, The Boston Globe, 31 Ιουλίου 2005
 Πρώτη συνέντευξη μετά από 33 χρόνια σε κινεζικά στρατόπεδα
  Τατουάζ πρώην πολιτικών κρατουμένων του Θιβέτ: Palden Gyatso
 Palden Gyatso, Μοναχός που υπέφερε για ένα ελεύθερο Θιβέτ, Πέθανε στα 85 του, The New York Times
 Η κηδεία του πρώην πολιτικού κρατουμένου του Θιβέτ Πάλντεν Γιάτσο, བོད་ ཀྱི་ དུས་ བབ་ ། Tibet Times

Πολιτική του Θιβέτ
Ακτιβιστές υπέρ της απελευθέρωσης του Θιβέτ