Πολωνικές προεδρικές εκλογές (2020)

Στις 28 Ιουνίου 2020 διεξήχθησαν οι εκλογές Προέδρου στην Πολωνία. Αρχικά είχαν προγραμματιστεί για τις 10 Μαΐου, αλλά αναβλήθηκαν λόγω της πανδημίας κορονοϊού. 

Στον πρώτο γύρο των εκλογών αναμετρήθηκαν 11 υποψήφιοι. Στον δεύτερο γύρο, που διεξήχθη στις 12 Ιουλίου στις 12 Ιουλίου, αναμετρήθηκαν ο συντηρητικός απερχόμενος Πρόεδρος Άντρει Ντούντακαι ο φιλελεύθερος δήμαρχος της Βαρσοβίας Ράφαλ Τσασκόφσκι.΄Στις 13 Ιουλίου ανακοινώθηκε ότι ο Ντούντα κέρδισε τον Τσασκόφσκι με 51,0% έναντι 49,0%.

Εκλογικό σύστημα 
Ο Πρόεδρος εκλέγεται με σύστημα δύο γύρων, στο οποίο ο εκλογέας καλείται να ψηφίσει έναν μοναδικό υποψήφιο της προτίμησής του, για πενταετή θητεία που είναι μία φορά ανανεώσιμη. Ο υποψήφιος που θα συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία στον πρώτο γύρο εκλέγεται Πρόεδρος. Αν κανένας από τους υποψήφιους δεν ξεπεράσει το όριο, τότε διεξάγεται δεύτερος γύρος εκλογών στον οποίο θα αναμετρηθούν οι δύο υποψήφιοι που συγκέντρωσαν τις περισσότερες έγκυρες ψήφους του 1ου γύρου.

Δικαίωμα υποψηφιότητας είχαν όλοι οι Πολωνοί πολίτες, ηλικίας άνω των 35 ετών. Για να συμμετάσχουν έπρεπε να υποβάλλουν μία αίτηση στην Εθνική Εκλογική Επιτροπή, μέχρι τις 5 Ιουνίου, και να έχουν συγκεντρώσει την υποστήριξη 1.000 πολιτών. Από τις 25 αιτήσεις που υποβλήθηκαν, οι δύο απορρίφθηκαν, και για τις υπόλοιπες 23 συστάθηκαν εκλογικές επιτροπές. Έκαστη εκλογική επιτροπή ανέλαβε τη διαχείριση της προεδρικής εκστρατείας του υποψήφιού της, και είχαν προθεσμία μέχρι τις 10 Ιουνίου για να συγκεντρώσουν και να υποβάλλουν στην Εθνική Εκλογική Επιτροπή τις υπογραφές 100.000 ψηφοφόρων. Οι 11 υποψήφιοι προκρίθηκαν για συμμετοχή στις προεδρικές εκλογές της 28ης Ιουνίου, και τα ονόματά τους κοινοποιήθηκαν στις 15 Ιουνίου. 

Την ημέρα των εκλογών οι κάλπες άνοιξαν στις 7.00 ΘΩΚΕ και έκλεισαν στις 21.00. Μερικοί εκλογείς ψήφισαν μέσω ταχυδρομείου, ή από το εξωτερικό.

Ιστορικό

Πανδημία κορονοϊού: κίνδυνος για την υγεία των εκλογέων 
Οι εκλογές κανονικά θα διεξάγονταν στις 10 Μαΐου 2020, αλλά αναβλήθηκαν όταν υποψήφιοι, εκλογείς και συνταγματιστές εξέφρασαν ανησυχίες λόγω της πανδημίας κορονοϊού, επειδή «η ανθρώπινη υγεία είναι πιο σημαντική από το πολιτικό ημερολόγιο». Μέχρι να λυθεί το πρόβλημα, το κόμμα Συμφωνία πρότεινε να παρατείνουν την προεδρική θητεία κατά δύο χρόνια, και ο Υπουργός Υγείας Λούκας Ζουμόβσκι συμφώνησε ότι θα ήταν μία αποδεκτή λύση. Ο Υπουργός Υγείας δήλωσε, επίσης, ότι «ο μόνος ασφαλής τρόπος να διεξαχθούν οι προεδρικές εκλογές είναι μέσω ταχυδρομείου».

Η περίεργη εντολή των Πολωνικών Ταχυδρομείων 

Στις 2.26 το πρωί της 23ης Απριλίου όλοι οι δήμαρχοι και πρόεδροι δημοτικών συμβουλίων έλαβαν ένα ανυπόγραφο μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τα Πολωνικά Ταχυδρομεία, που έλεγε ότι έπρεπε να μεταβιβάσουν τα προσωπικά δεδομένα των 30 εκατομμυρίων πολιτών της Πολωνίας, με συμπεριλαμβανόμενα τους εντεκαψήφιους αριθμούς ταυτοποίησης ΠΕΣΕΛ, ημερομηνίες γέννησης, διευθύνσεις και άλλα δεδομένα, σε αρχεία μορφής .txt χωρίς προστασία κωδικών ασφαλείας. Υποτίθεται ότι ετοιμάζονταν για τις προεδρικές εκλογές μέσω ταχυδρομείου, αλλά οι αποδέκτες του μηνύματος καταδίκασαν την εντολή που τους δόθηκε επειδή παραβίαζε τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων της ΕΕ και την Πολωνική νομοθεσία. Ορισμένοι πολίτες και άλλοι αξιωματούχοι δήλωσαν την πρόθεσή τους να καταγγείλουν την υπόθεση στον εισαγγελέα, επειδή οι εργαζόμενοι στα ταχυδρομεία φάνηκαν να εμπλέκονται σε παράνομες δραστηριότητες.

Στις 29 Απριλίου, 11 ημέρες πριν την προγραμματισμένη ημέρα των εκλογών, αποκαλύφθηκε ότι υπάρχει διαρροή πληροφοριών, όταν στα χέρια του υποψήφιου Πρόεδρου Στάνισλαβ Ζόλτεκ βρέθηκαν αυθεντικά ψηφοδέλτια των εκλογών. Ίσως διέρρευσαν από τους ταχυδρόμους ή από την εταιρεία που τα τυπώνει. Τα Πολωνικά Ταχυδρομεία ενημέρωσαν την Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφαλείας.

Αναβολή των εκλογών του Μαΐου 

Στις 30 Απριλίου, 9 πρώην Πρωθυπουργοί και Πρόεδροι της Πολωνίας μποϊκόταραν τις εκλογές, παροτρύνοντας τους εκλογείς να μην ψηφίσουν στις Μαγιάτικες εκλογές δι'αλληλογραφίας, που τις έκριναν αντισυνταγματικές. Στις 7 Μαΐου, το Σέιμ έδωσε το πράσινο φως για τις ταχυδρομικές εκλογές, αλλά όχι για τις 10 Μαΐου, επειδή εν μέσω της πανδημίας κορονοϊού δεν είχε βρεθεί «μία λύση που να είναι καλή για την Πολωνία, που να εγγυάται ασφαλείς, εντελώς δημοκρατικές και διάφανες εκλογές». Τα κόμματα της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης συμφώνησαν να μεταφέρουν τις εκλογές σε μία άλλη ημερομηνία, ίσως δύο μήνες αργότερα. Μία δημοσκόπηση που έγινε στις 10 Μαΐου από την εφημερίδα Ζεκσποσπόλιτα έδειξε ότι το 43,5% του πληθυσμού ήταν υπέρ της συμφωνίας για αναβολή, το 36,3% ήταν κατά και οι υπόλοιποι ήταν αναποφάσιστοι.

Υποψήφιοι

Νόμος και Δικαιοσύνη – Ενωμένη Δεξιά 
Ο Άντρεϊ Ντούντα είναι ανεξάρτητος πολιτικός, αφού η κομματική προσχώρηση ήταν ασύμβατη με την άσκηση των καθηκόντων του ως Πρόεδρος της Πολωνίας, από το 2015 και μετά. Στις 24 Οκτωβρίου 2019, με μία ανοιχτή επιστολή προς τα μέλη του Σέιμ και της Γερουσίας, ο πρόεδρος του ΝκΔ Γιαρόσλαβ Κατζίνσκι ανακοίνωσε ότι θα υποστηρίξει την επανεκλογή του Ντούντα.

Πλατφόρμα Πολιτών – Συμμαχία Πολιτών 

Ακούστηκαν φήμες ότι ίσως ο Τουσκ βάλει υποψηφιότητα για Πρόεδρος της Πολωνίας, επειδή η θητεία του ως Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έληξε το 2019. Αντί αυτού, τον Νοέμβριο του 2019 ο Τουσκ ανέλαβε καθήκοντα ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Στις 14 Δεκεμβρίου 2019, κατά τη διάρκεια ενός ειδικού συνεδρίου του ΠΠ, διεξήχθησαν έμμεσες εκλογές για την εκλογή προεδρικού υποψήφιου, στις οποίες η Μαλγκορζάτα Κιντάβα-Μπλόνσκα, η Αντιπρόεδρος του Σέιμ, κέρδισε τον Γιάτζεκ Γιασκόβιακ, τον δήμαρχο του Πόζναν, συγκεντρώνοντας το 73,4% (345 από 475 εκλέκτορες) των ψήφων. Η Κιντάβα-Μπλόνσκα άρχισε την προεδρική της εκστρατεία και φάνηκε να πηγαίνει καλά στις δημοσκοπήσεις, αλλά στις 15 Μαΐου απέσυρε την υποψηφιότητά της. Ο Ράφαλ Τσασκόφσκι έγινε ο νέος υποψήφιος Πρόεδρος. Η συμμετοχή του στις εκλογές υποστηρίχθηκε με 1,6 εκατομμύρια υπογραφές πολιτών.

Πολωνικό Λαϊκό Κόμμα – Πολωνική Συμμαχία 
Ο πρόεδρος του ΠΛΚ έβαλε υποψηφιότητα ο ίδιος. Ο Βλαντίσλαβ Κοσινιάκ-Κάμις άρχισε την προεδρική του εκστρατεία από το Ζακοπάνε, λέγοντας: «Πιστεύω ότι μαζί θα αλλάξουμε την Πολωνία προς το καλύτερο. [...]  Ας αλλάξουμε τους μονόλογους με διάλογο, ας χτίσουμε γέφυρες συμφωνίας μαζί».

Άνοιξη – Αριστερά 
Η Αριστερά αποφάσισε να προτείνει τον Μπιεντρόν για Πρόεδρο. Άλλος πιθανολογούμενος υποψήφιος ήταν ο Άντριαν Ζάντμπεργκ.

Άλλοι υποψήφιοι
Στις προκριματικές εκλογές της ΣΕκΑ, που διεξήχθησαν στις 18 Ιανουαρίου 2020, με έμμεση ψηφοφορία, συμμετείχαν 9 υποψήφιοι, από τους οποίους κέρδισε ο Κρίστοφ Μπόσακ. Συνολικά 11 υποψήφιοι συμμετείχαν στις προεδρικές εκλογές της 28ης Ιουνίου.

Δημοσκοπήσεις

Δημοσκοπήσεις εξόδου 

Την ημέρα των εκλογών έγιναν δημοσκοπήσεις εξόδου για να προβλεφθούν τα αποτελέσματα του 1ου γύρου των εκλογών.

Δημοσκοπήσεις προεκλογικής περιόδου 
Από τα τέλη του 2019 μέχρι την ημέρα των εκλογών έχουν γίνει πολλές δημοσκοπήσεις, στις οποίες οι εκλογείς ρωτήθηκαν για την πρόθεσή τους στις προεδρικές εκλογές. Στο γράφημα δεξιά απεικονίζονται τα αποτελέσματα για τους σημαντικότερους υποψήφιους. Παρακάτω, ο πίνακας με τα αποτελέσματα.

Πολιτικά ντιμπέιτ 

 17 Ιουνίου 2020: στα κανάλια TVP και TVP1. Οι 11 υποψήφιοι είχαν ένα λεπτό για να απαντήσουν σε ερωτήσεις από πέντε θεματικές ενότητες.

Δημοσκοπήσεις 2ου γύρου

Ντιμπέιτ 2ου γύρου 
Φαίνεται πως αυτές θα είναι οι πρώτες προεδρικές εκλογές στην Ιστορία της σύγχρονης Πολωνίας που οι δύο υποψήφιοι για την προεδρία δεν θα συμμετάσχουν σε ντιμπέιτ. Ο Πρόεδρος Ντούντα δήλωσε ότι για να πάρει μέρος στο ντιμπέιτ θα πρέπει να έχει διοργανωθεί από κοινού και από τα τρία κανάλια της Πολωνικής τηλεόρασης: TVP, TVN και Polsat. Κατόπιν συζητήσεων δεν επιτεύχθηκε συμφωνία με τα τρία κανάλια. 

 2 Ιουλίου 2020: το ντιμπέιτ που προγραμματίστηκε από τα κανάλια TVN, TVN24, Onet και WP ακυρώθηκε επειδή ο Ντούντα δεν δέχτηκε να συμμετάσχει.
 6 Ιουλίου 2020: Μόνο ο Ντούντα εμφανίστηκε στο ντιμπέιτ που προγραμματίστηκε από το TVP στο Κόνσκι. Ο Πρόεδρος απάντησε στις ερωτήσεις που του έκαναν οι πολίτες. Μίλησε για τα εμβόλια της γρίπης και του κορονοϊού, για την χρηματοδότηση των κοινωνικών προγραμμάτων και τις οικονομικές ενισχύσεις για τους αγρότες, για την ελευθερία του λόγου στο διαδίκτυο, για την ευθανασία, για τις σχέσεις ΗΠΑ-Πολωνίας, για τη νεολαία, για την προστασία του περιβάλλοντος, για εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤ.
 6 Ιουλίου 2020: Μόνο ο Τσασκόφσκι εμφανίστηκε στο ντιμπέιτ που προγραμματίστηκε απο το Polsat στο Λέσνο. Καλεσμένοι ήταν 15 Πολωνοί συντάκτες από διάφορους τομείς της πολιτικής σκηνής, από τους οποίους ο καθένας είχε την ευκαιρία να ρωτήσει δύο ερωτήσεις, στις οποίες ο υποψήφιος έπρεπε να απαντήσει με δίλεπτες απαντήσεις.

Αποτελέσματα

Ο Άντρει Ντούντα κέρδισε στον πρώτο γύρο των εκλογών. Αφού δεν κατάφερε να συγκεντρώσει το 50% των ψήφων, προγραμματίστηκε δεύτερος γύρος εκλογών για τις 12 Ιουλίου, στον οποίο αναμετρήθηκε με τον Ράφαλ Τσασκόφσκι. 

Στον δεύτερο γύρο η αναμέτρηση μεταξύ των δύο υποψήφιων ήταν πολύ στενή. Στις δημοσκοπήσεις εξόδου ο Ντούντα φάνηκε να προγηγείται με 50,4% των ψήφων έναντι του Τσασκόφσκι που είχε 49,6%. Όμως, η διαφορά ήταν μικρότερη από 2%, που ήταν το περιθώριο σφάλματος της δημοσκόπησης, και άρα κανείς δεν μπορούσε να πει με σιγουριά ποιος θα νικήσει στις εκλογές. Τελικά, ο Ντούντα επανεξελέγη Πρόεδρος συγκεντρώνοντας το 51% των ψήφων.

Μετά τις εκλογές 
Όταν ολοκληρώθηκε η ψηφοφορία, ο Ντούντα προσκάλεσε τον Τσασκόφσκι στο Προεδρικό Ανάκτορο για να «τελειώσουν την αναμέτρηση με μία χειραψία». Πρόσθεσε ότι «παρόλο που είναι αργά, κανείς μας δεν κοιμηθεί νωρίς σήμερα».  Ο Τσασκόφσκι ευχαρίστησε τον Πρόεδρο για την πρόσκληση, λέγοντας ότι «μία συνάντηση είναι καλή ιδέα», αλλά καλύτερα να περιμένει για «μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων από την Εθνική Εκλογική Επιτροπή». Την επόμενη ημέρα, ο Τσασκόφσκι συνεχάρη τον Ντούντα για την νίκη του.Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, ο Πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα, o Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Μπόρις Τζόνσον, ο Πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ο Πρόεδρος της Τσεχίας Μίλος Ζέμαν, η Σλοβάκα Πρόεδρος Ζουζάνα Τσαπούτοβα, και ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι συγχάρηκαν τον Ντούντα για την νίκη του.

Οι παρατηρητές σημείωσαν ότι τα αποτελέσματα των εκλογών απεικόνισαν μία χώρα εντελώς διχασμένη μεταξύ νέων και γηραιών, αστών και επαρχιωτών, ανατολικών και δυτικών.

Παραπομπές 

Εκλογές στην Πολωνία