Κομιτάς

Ο Σογομόν Σογομονιάν (αρμενικά: Սողոմոն Սողոմոնեան, εκκλησιαστικό όνομα και γνωστότερη ονομασία του: Κομιτάς, γεν. 8 Οκτωβρίου [Π.Η. 26 Σεπτεμβρίου] 1869 - 22 Οκτωβρίου 1935) ήταν Αρμένιος ιερέας, μουσικολόγος, συνθέτης, τραγουδιστής και μέλος χορωδίας. Θεωρείται ως ο ιδρυτής της εθνικής σχολής μουσικής της Αρμενίας.  Αναγνωρίζεται ως ένας από τους πρωτοπόρους της εθνομουσικολογίας.

Ορφάνεψε σε μικρή ηλικία. Ο Κομιτάς μεταφέρθηκε στο Ετσμιαντζίν, το θρησκευτικό κέντρο της Αρμενίας, όπου εκπαιδεύτηκε στο Σεμινάριο Γκεβοργκιάν. Μετά την χειροτόνησή του ως βαρνταπέτ (άγαμος ιερέας) το 1895, σπούδασε μουσική στο Πανεπιστήμιο του Φρειδερίκου Ουιλιέλμου στο Βερολίνο. Μετά "χρησιμοποίησε τη Δυτική του εκπαίδευση για να χτίσει μια μουσική παράδοση". Συνέλεξε και απέδωσε γραπτώς πάνω από 3.000 αρμενικά λαϊκά τραγούδια, εκ των οποίων πάνω από τα μισά έχουν χαθεί και περίπου 1.200 τραγούδια έχουν διατηρηθεί. Εκτός από τα αρμενικά λαϊκά τραγούδια, ενδιαφέρθηκε και για άλλους πολιτισμούς και το 1903 δημοσίευσε τη πρώτη συλλογή Κουρδικών λαϊκών τραγουδιών με τίτλο Κουρδικές μελωδίες. Η χορωδία του τραγουδούσε αρμενικά τραγούδια σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις, κερδίζοντας θετικά σχόλια του Κλωντ Ντεμπισϋ, μεταξύ άλλων. Το 1910 μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη για να διαφύγει από την κακή αντιμετώπιση των υπερσυντηρητικών κληρικών στο Ετσμιαντζίν, αλλά και για να προωθήσει την αρμενική λαϊκή μουσική σε μεγαλύτερο κοινό. Οι αρμενικές κοινότητες αντέδρασαν θετικά προς αυτόν. Ο Αρσάγκ Τσομπανιαν τον ονόμασε "σωτήρα της αρμένικης μουσικής".

Κατά την διάρκεια της Γενοκτονίας των Αρμενίων—μαζί με εκατοντάδες άλλους Αρμένιους διανοούμενους—ο Κομιτάς συνελήφθη και απελάθηκε σε στρατόπεδο φυλακής τον Απρίλιο του 1915 από τις οθωμανικές αρχές. Σύντομα αποφυλακίστηκε υπό άγνωστες περιστάσεις, όπου πέρασε μια ψυχική διαταραχή και ανέπτυξε μια σοβαρή περίπτωση διαταραχής μετατραυματικού στρες. Το εχθρικό περιβάλλον στη Κωνσταντινούπολη και οι αναφορές για πορείες θανάτου Αρμενίων επιδείνωσαν την ήδη εύθραυστη ψυχική υγεία του. Τοποθετήθηκε πρώτα σε τουρκικό στρατιωτικό νοσοκομείο όπου παρέμεινε μέχρι το 1919 και μετά μεταφέρθηκε σε ψυχιατρικό νοσοκομείο στο Παρίσι, όπου πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του σε αγωνία. Ο Κομιτάς θεωρείται ευρέως ως μάρτυρας της γενοκτονίας και απεικονίζεται ως ένα από τα κύρια σύμβολα της Γενοκτονίας των Αρμενίων στις τέχνες.

Παραπομπές