Αικατερίνη της Αυστρίας, βασίλισσα της Πορτογαλίας

Η Αικατερίνη της Αυστρίας, (Πορτογαλική γλώσσα: Catarina, 14 Ιανουαρίου 1507 - 12 Φεβρουαρίου 1578) από τον Οίκο των Αψβούργων ήταν πριγκίπισσα (infanta) της Καστίλης & της Αυστρίας και με τον γάμο της έγινε βασίλισσα της Πορτογαλίας. Έγινε αντιβασίλισσα το 1557-62, κατά τη διάρκεια της ανηλικιότητας του εγγονού της Σεβαστιανού της Πορτογαλίας.

Βιογραφία
Ήταν η τέταρτη και υστερότοκη κόρη του Φιλίππου διαδόχου της Αυστρίας και της Ιωάννας Α΄ των Τραστάμαρα βασίλισσας της Καστίλης, κόρης του Φερδινάνδου Β΄ της Αραγωνίας.

Γεννήθηκε στην Τορκεμάδα και έλαβε το όνομα της εκ μητρός μάμμης της Αικατερίνης των Τραστάμαρα. Έμεινε με τη διανοητικά ταραγμένη μητέρα της, ώσπου έφθασαν από τη Φλάνδρα τα αδέλφια της Ελεονώρα και Κάρολος Α΄ στην Ισπανία. Τέσσερα από τα μεγαλύτερα αδέλφια της είχαν γεννηθεί στις Κάτω Χώρες και είχαν τεθεί υπό τη φροντίδα της θείας τους Μαργαρίτας των Αψβούργων. Όμως η Ιωάννα είχε κρατήσει το μικρότερο παιδί της, την Αικατερίνη, μαζί της. Η μικρή έμεινε περιορισμένη με τη μητέρα της στο Τορδεσίγιας, κατά την αντιβασιλεία του πάππου της Φερδινάνδου Β΄ στην Καστίλη. Όταν ήλθε σε ηλικία γάμου, η Αικατερίνη ελευθερώθηκε από την επιμέλεια που η μητέρα της έπρεπε να υπομένει ως το τέλος της.

Βασίλισσα στην Πορτογαλία
Το 1525 παντρεύτηκε τον εξάδελφό της Ιωάννη Β΄ της Πορτογαλίας. Από τα εννέα τέκνα τους δύο επέζησαν, η Μαρία και ο Ιωάννης-Εμμανουήλ. Η Αικατερίνη μεριμνούσε για την εκπαίδευσή τους: συγκέντρωσε μία σοβαρή βιβλιοθήκη και ίδρυσε ένα είδος σαλονιού στην Αυλή. Έφερε έναν αριθμό λογίων γυναικών στα διαμερίσματά της, όπως την ανθρωπίστρια Χουάνα Βαθ, την Πούμπλια Ορτένθια δε Κάστρο και την ποιήτρια Λουίζα Σίγεα δε Βελάθκο. Η πρώτη ήταν υπεύθυνη για τη διδασκαλία της Μαρίας και της ανιψιάς της Αικατερίνης, επίσης Μαρίας, η οποία ήταν μία λογία από μόνη της.

Το 1554 απεβίωσε ο γιος της και το 1557 ο σύζυγός της. Για την αντιβασιλεία κατά την ανηλικότητα του εγγονού της Σεβαστιανού, ανταγωνίστηκε με τη μητέρα του (και ανιψιά της) Ιωάννα των Αψβούργων. Με τη μεσολάβηση του Καρόλου Α΄ της Ισπανίας το θέμα λύθηκε υπέρ της αδελφής του Αικατερίνης, ενώ η κόρη του Ιωάννα των Αψβούργων κλήθηκε στην Ισπανία για να αναλάβει εκεί την αντιβασιλεία κατά την απουσία του Φιλίππου Β΄. Έτσι η Αικατερίνη ανέλαβε την αντιβασιλεία στην Πορτογαλία ως το 1562, οπότε την παρέδωσε στον καρδινάλιο Ερρίκο, αδελφό του Ιωάννη Γ΄.

Συλλέκτρια
Η Αικατερίνη είχε μία από τις πιο πρώιμες και εκλεκτές συλλογές κινεζικής πορσελάνης στην Ευρώπη, λόγω της θέσης της ως αδελφή του Καρόλου Α΄ και ως βασίλισσας της Πορτογαλίας. "Αποκτούσε ποσότητες από πορσελάνες και εξωτικά είδη από την Ασία, που έφθαναν τακτικά στη Λισαβόνα για τη διακόσμηση του εκεί βασιλικού ανακτόρου, όπως επίσης για την προσωπική της χρήση. Αυτά τα είδη τα είχε ως εμβλήματα της εξουσίας της. Η συλλογή της έγινε το πρώτο δωμάτιο με αξιοπερίεργα στην Ιβηρική χερσόνησο". Η Αικατερίνη ακολούθησε μία παράδοση, που είχε εγκαθιδρύσει ο Εμμανουήλ Α΄ της Πορτογαλίας (πατέρας του Ιωάννη Γ΄), ο οποίος αγόραζε πορσελάνες για τη σύζυγό του Μαρία των Τραστάμαρα, θεία εκ μητρός της Αικατερίνης. Το διάστημα 1511-14 ο θησαυροφύλακας των μπαχαρικών στη Λισαβόνα "κατέγραψε ένα σύνολο 692 πορσελανών και άλλων εξωτικών αγαθών", που είχαν αγοραστεί για τη Μαρία των Τραστάμαρα, 2η από τις 3 συζύγους του Εμμανουήλ Α΄. Μεταξύ άλλων στη συλλογή υπήρχαν απολιθωμένα δόντια καρχαρία, ένα κεφάλι φιδιού μέσα σε χρυσή θήκη, καρδιόσχημοι λίθοι ίασπη για την παύση της αιμορραγίας, ένας κορμός κοραλλιού ως φυλαχτό εναντίον των κακών πνευμάτων, λίθοι από το στομάχι ζώων (bezoar), έναν χαυλιόδοντα ναρβάλ (θαλάσσιου μονόκερω) και σωρούς πολύτιμων και ημιπολύτιμων λίθων, όπως ρουμπινιών, σμαραγδιών και διαμαντιών.

Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 1525 τον εξάδελφό της Ιωάννη Γ΄ των Αβίς της Πορτογαλίας και είχε τέκνα:
 Μαρία-Μανουέλα 1527-1545, παντρεύτηκε τον Φίλιππο Β΄ των Αψβούργων βασιλιά της Ισπανίας, ως η 1η από τις 4 συζύγους του. Απεβ. 18 ετών.
 Εμμανουήλ 1531-1537, απεβ. 6 ετών.
 Φίλιππος 1533-1539, απεβ. 6 ετών.
 Ιωάννης-Εμμανουήλ 1537-1554, διάδοχος της Πορτογαλίας. Απεβ. 17 ετών.
 Σεβαστιανός 1554-1578, βασιλιάς της Πορτογαλίας.
 Ντένις απεβ. 2 ετών, Ισαβέλλα απεβ. 1 έτους, Αντώνιος απεβ. 1 έτους, Αλφόνσος, Βεατρίκη, απεβ. νήπια.

Παραπομπές

Πηγές
 Jordan, Annemarie (1994). The Development of Catherine of Austria's Collection in the Queen's Household: Its Character and Cost. Providence, R. I.: Brown University. p. 700.
 Walsby, Malcolm; Constantinidou, Natasha (2013). Documenting the Early Modern Book World: Inventories and Catalogues in Manuscript and Print. Brill. pp. 101–103

Οίκος των Αψβούργων
Πριγκίπισσες της Αυστρίας
Βασίλισσες της Πορτογαλίας
Ινφάντας της Αραγωνίας
Ινφάντας της Καστίλλης
Ισπανίδες Ινφάντας