Σαν Σεμπαστιάνο εκτός των Τειχών

O Άγ. Σεβαστιανός ο εκτός των Τειχών ή στις Κατακόμβες, ιταλ. San Sebastiano fuori le Mura ο ad Catacumba, είναι μία βασιλική στη Ρώμη. Ήταν μία από τις Επτά Προσκυνηματικές Εκκλησίες της Ρώμης, όμως στο ιωβιλαίο του 2000 αντικαταστάθηκε από το Ιερό της Παναγίας της Θείας Αγάπης. Ωστόσο πολλοί προσκυνητές μένουν ακόμη πιστοί στον παραδοσιακό κατάλογο των εκκλησιών και έρχονται εδώ, ίσως και λόγω των Κατακομβών ή διότι το Ιερό της Παναγίας είναι έξω από τη Ρώμη.

Ιστορία
Η αρχική βασιλική κτίστηκε το α΄ ήμισυ του 4ου αι. και αφιερώθηκε στον Άγ. Σεβαστιανό, έναν δημοφιλή Ρωμαίο μάρτυρα του 3ου αι. Η αναφορά στις Κατακόμβες αναφέρεται στις κατακόμβες του Αγ. Σεβαστιανού, επάνω από τις οποίες κτίστηκε ο ναός. Το όνομα εκτός των Τειχών προσδιορίζει τη θέση του ναού εκτός των Αυρηλιανών τειχών της πόλης, για να ξεχωρίζει από τον Άγ. Σεβαστιανό αλ Παλατίνο επί του ομωνύμου λόφου. H βασιλική βρίσκεται μεταξύ της κατακόμβης του Αγ. Καλλίστου και του μαυσωλείου της Καικιλίας Μετέλλας. Το ιερό έχει δυτικό - νοτιοδυτικό προσανατολισμό.

Σύμφωνα με την παράδοση, κατά τον διωγμό του Βαλεριανού το 258, οι κατακόμβες χρησιμοποιήθηκαν προσωρινά ως χώρος ταφής δύο άλλων αγίων, που μαρτύρησαν στη Ρώμη, των αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Τα λείψανά τους μεταφέρθηκαν αργότερα στις δύο βασιλικές που φέρουν το όνομα του καθενός. Από εδώ προέρχεται η αρχική ονομασία του ναού ως Αποστολικής Βασιλικής. Η αφιέρωση στον Σεβαστιανό έγινε τον 9ο αι.

Το λείψανο του Αγίου ήλθε εδώ το 350. Το 826, από τον φόβο επιδρομής Σαρακηνών, το λείψανο μεταφέρθηκε στον ναό του Αγ. Πέτρου· πράγματι η επιδρομή έγινε και ο ναός καταστράφηκε. Το κτήριο επανιδρύθηκε από τον πάπα Νικόλαο Α΄ (858-867), ενώ ο βωμός του μάρτυρα καθαγιάστηκε ξανά από τον πάπα Ονώριο Β΄ (1216-27), έπειτα από αίτημα των Κιστερκιανών, που είχαν λάβει το μέρος. Τον 13ο αι. η στοά του τρίκλιτου σηκού περιτειχίστηκε.

Ο ναός έγινε ένας από τους επτά, που παραδοσιακά επισκεπτόταν οι προσκυνητές στη Ρώμη, ειδικά μετά το 1553, όταν ο Άγ. Φίλιππος Νέρι εγκαινίασε την Επίσκεψη των Επτά Εκκλησιών, ένα ιδιαίτερο προσκύνημα που γινόταν σε μία ημέρα (τη Μ. Πέμπτη). Άρχιζε από τη βασιλική του Αγ. Πέτρου και τελείωνε σε αυτήν της Σάντα Μαρία Ματζόρε. Η οδός που συνδέει τη βασιλική του Αγ. Παύλου εκτός των Τειχών με τον Άγ. Σεβαστιανό ονομάζεται "Οδός των επτά εκκλησιών (Via delle Sette Chiese).

Περιγραφή
Το άγαλμα του Αγ. Σεβαστιανού στον βωμό του πρώτου παρεκκλησίου στα αριστερά είναι του Τζιουζέππε Γκιοργκέττι. Το παρεκκλήσιο των ιερών κειμηλίων βρίσκεται κατά μήκος του σηκού και περιέχει μία πέτρα που υποτίθεται ότι σε αυτή εντυπώθηκε το πέλμα του Ιησού και σχετίζεται με το επεισόδιο Πού υπάγεις; (Quo vadis?) των "Πράξεων των Αποστόλων". Εδώ βρίσκεται ένα από τα βέλη που έπληξαν τον Άγ. Σεβαστιανό και ένα μέρος του κίονα στον οποίο είχαν δέσει τον άγιο κατά το μαρτύριο. Αξιοσημείωτο είναι το Παρεκκλήσιο Αλμπάνι (κτίστηκε το 1716), σχεδιασμένο από τους Κάρλο Μαράττα, Αλεσσάντρο Σπέτσι, Φιλίππο Μπατινιόνι και Κάρλο Φοντάνα. Η παραγγελία δόθηκε από τον πάπα Κλήμη ΙΑ΄ και αφιερώθηκε στον πάπα Φαβιανό. Ο τελευταίος ήταν επίσκοπος Ρώμης κατά τους διωγμούς του Δεκίου. Στα πλάγια του βωμού υπάρχουν προτομές των αγίων Πέτρου και Παύλου, του Νικολό Κορντιέρ, για να θυμίζουν την πρώτη αφιέρωση της βασιλικής.

Εδώ έχει ταφεί ο Άγ. Κουιρίνος της Σέσκια και ο πάπας Φαβιανός (επίσκοπος 236-250).

Πηγές
 Paolo Coen, Le sette chiese. Le basiliche giubilari romane, Newton Compton, Rome, 1994.
 Claudio Rendina, Enciclopedia di Roma, Newton Compton, Rome, 2000.
 "San Sebastiano fuori le Mura", by Chris Nyborg.

Πινακοθήκη

Δείτε επίσης
 Κατάλογος εκκλησιών στη Ρώμη

Χριστιανικοί ναοί στη Ρώμη