Καθεδρικός Ναός του Μόκβι

Ο Καθεδρικός Ναός του Μόκβι της Κοίμησης ( ) είναι ένας Γεωργιανός Ορθόδοξος καθεδρικός ναός που βρίσκεται στο ομώνυμο χωριό της περιφέρειας Οτσαμτσίρα, στην Αμπχαζία της Γεωργίας. Είναι πεντάκλιτος και χρονολογείται του 10ου αιώνα. Είναι αναγνωρισμένος ως Αμετακίνητο Μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Γεωργίας.

Ιστορία 
Ο καθεδρικός ναός χτίστηκε το 957-967 επί βασιλείας του Λέων Γ' της Αμπχαζίας. Στέγασε την επισκοπή του Μόκβι που ιδρύθηκε τον ίδιο αιώνα για ενίσχυση του Γεωργιανού κράτους και της ανεξαρτητοποιημένης Γεωργιανής εκκλησίας.  

Η εκκλησία ανακαινίστηκε και τοιχογραφήθηκε επί βασιλείας του Δαβίδ Δ' του Κτίστη (βασ. 1089-1125). Από αυτές τις πρώτες τοιχογραφίες δεν έχουν διασωθεί θραύσματα.  

Ο καθεδρικός ναός του Μόκβι ήταν ένα σημαντικό πολιτιστικό κέντρο της Γεωργίας όπου γίνονταν εργασίες αντιγραφής και συντήρησης χειρογράφων και βιβλίων. Τα ονόματα των λόγιων και γραμματιζούμενων που εργάστηκαν εκεί αναφέρονται στα έργα τους που φυλάσσονται στη βιβλιοθήκη της εκκλησίας. 

Η εκκλησία γνώρισε ιδιαίτερη άνθιση μετά τον 13ο αιώνα.  Με την καθοδήγηση του Επίσκοπου Ντάνιελ του Μόκβι, το 1300 ολοκληρώθηκε ένα έργο μεγάλης σημασίας και καλλιτεχνικής αξίας, τα Τέσσερα Ευαγγέλια του Μόκβι. Είναι χειρόγραφο, εικονογραφημένο. αντίγραφο του Ευαγγέλιου, γραμμένο στα Γεωργιανά νουσχούρι, και περιέχει 329 σελίδες και 157 εικόνες με χρυσές διακοσμήσεις. 

Η πολιτιστική συνεισφορά των επισκόπων του Μόκβι είναι ανεκτίμητη, και στη Γεωργιανή βιβλιογραφία εξιστορούνται τα έργα τους και τιμώνται τα ονόματά τους: ο Γκρίγκολ Μοκβέλι, ο Ντάνιελ Μοκβέλι, ο Αβραάμ Μοκβέλι, ο Επτβίμε Σακβαρελίτζε, ο Πιλίπε Τσκχετίτζε, κ.α. 

Το 1659 ο Πατριάρχης Δοσίθεος Β' Ιεροσολύμων επισκέφτηκε το Μόκβι και ανακάλυψε μία επιγραφή που αναφερόταν στις τοιχογραφίες που έγιναν επί βασιλείας του Αλεξίου Α' Κομνηνού και Δαβίδ Δ' της Γεωργίας, αλλά η επιγραφή αυτή δεν έχει διασωθεί ως τις μέρες μας.  Ο καθεδρικός ναός του Μόκβι ήταν έδρα της ομώνυμης επισκοπής μέχρι τον 17ο αιώνα, και μέρος του Πατριαρχείου της Αμπχαζίας.  

Στις αρχές του 19ου αιώνα ο ναός ήταν ερειπωμένος και λεηλατημένος. Στα μέσα του ίδιου αιώνα ο Πρίγκιπας Μιχαήλ Σερβασίτζε της Αμπχαζίας αποκατέστησε την εκκλησία, αλλά με αρκετές τροποποιήσεις.    

Η εκκλησία διέθετε πολλές Γεωργιανές επιγραφές αλλά έχει διασωθεί μόνο μία που βρίσκεται στο καμπαναριό.

Περιγραφή 
Ο καθεδρικός ναός είναι θολωτός, σταυροειδής σε ορθογώνια βάση, πεντάκλιτος. Πρόκειται για ένα σχέδιο με μοναδική αξία: στο εσωτερικό της η αίθουσα του κυρίως ναού χωρίζεται σε 3 κλίτη με ζεύγη κολόνων. Τα 2 παρεκκλήσια στα βόρεια και νότια είναι το τέταρτο και το πέμπτο κλίτος (θεωρούνται ψευδοκλίτη). Στα ανατολικά του ναού υπάρχουν 3 αψιδωτά ημικυκλικά δωμάτια, εκ τον οποίων το μεσαίο είναι το ιερό με την Αγία Τράπεζα και τα δωμάτια εκατέρωθεν αυτού προορίζονται για εκκλησιαστική χρήση. Ο θόλος στηρίζεται σε 4 κολόνες και το τύμπανό του έχει 12 πλευρές. Πάνω από το νάρθηκα του ναού και τα πλευρικά κλίτη υπάρχει ένας δεύτερος όροφος, που περιβάλλει την εκκλησία από τις 3 πλευρές, όλες εκτός από την ανατολική. Το κτίριο είναι επενδυμένο με λείες λίθινες πλάκες. Στο εξωτερικό, οι προσόψεις του είναι απλές, χωρίς διακοσμήσεις.

Παραπομπές 

Ακίνητα Πολιτισμικά Μνημεία Εθνικής Σημασίας της Γεωργίας
Καθεδρικοί ναοί