Υδροξυζίνη

Η υδροξυζίνη, που πωλείται με την εμπορική επωνυμία Atarax μεταξύ άλλων, είναι φάρμακο με αντιισταμινική δράση. Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του κνησμού, του άγχους και της ναυτίας.  Χρησιμοποιείται είτε από το στόμα είτε με ένεση σε μυ.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν υπνηλία, πονοκέφαλο και ξηροστομία.  Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν την παράταση του QT.  Δεν είναι σαφές εάν η χρήση της κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού είναι ασφαλής.  Η υδροξυζίνη δρα αναστέλλοντας τις επιδράσεις της ισταμίνης. Είναι ένα αντιισταμινικό πρώτης γενιάς και ανήκει στην οικογένεια χημικών πιπεραζίνης.

Κατασκευάστηκε για πρώτη φορά από την Union Chimique Belge το 1956 και εγκρίθηκε προς πώληση από την Pfizer στις Ηνωμένες Πολιτείες αργότερα εκείνο το έτος. Το 2017, ήταν το 99ο πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από επτά εκατομμύρια συνταγές.

Ιατρικές χρήσεις 
Η υδροξυζίνη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του κνησμού, του άγχους και της ναυτίας εξαιτίας κίνησης.

Μια συστηματική ανασκόπηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σε σύγκριση με άλλους αγχολυτικούς παράγοντες (βενζοδιαζεπίνες και βουσπιρόνη), η υδροξυζίνη ήταν ισοδύναμη ως προς την αποτελεσματικότητα, την αποδοχή και την ανεκτικότητα.

Η υδροξυζίνη μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία αλλεργικών παθήσεων, όπως χρόνια κνίδωση, ατοπικές ή δερματίτιδες εξ επαφής και κνησμός που προκαλείται από ισταμίνη. Αυτά έχουν επίσης επιβεβαιωθεί τόσο σε πρόσφατες όσο και σε προηγούμενες μελέτες ότι δεν έχουν παρενέργειες στο ήπαρ, στο αίμα, στο νευρικό σύστημα ή στην ουροφόρο οδό.

Η χρήση της υδροξυζίνης για προετοιμάσια ως ηρεμιστικό δεν έχει καμία επίδραση στα αλκαλοειδή του τροπανίου, όπως η ατροπίνη, αλλά μπορεί, μετά από γενική αναισθησία, να ενισχύσει τη μεπεριδίνη και τα βαρβιτουρικά και να χρησιμοποιηθεί στη προ-αναισθητική συμπληρωματική θεραπεία ανάλογα με την κατάσταση του ατόμου.

Σε άλλες περιπτώσεις, η χρήση υδροξυζίνης είναι ως μια μορφή μη βαρβιτουρικού ηρεμιστικού που χρησιμοποιείται στην προ-εγχειρητική καταστολή και στη θεραπεία νευρολογικών διαταραχών, όπως η ψυχονευρώσεις και άλλες μορφές καταστάσεων άγχους ή έντασης.

Αντενδείξεις 
Η χορήγηση υδροξυζίνης σε μεγάλες ποσότητες με κατάποση ή ενδομυϊκή χορήγηση κατά την έναρξη της εγκυμοσύνης μπορεί να προκαλέσει ανωμαλίες του εμβρύου - όταν χορηγήθηκε σε κυοφορούντες αρουραίους, ποντίκια και κουνέλια, η υδροξυζίνη προκάλεσε ανωμαλίες όπως ο υπογοναδισμός σε δόσεις σημαντικά υψηλότερες από εκείνες του θεραπευτικού εύρους του ανθρώπου. Στους ανθρώπους, σημαντική δόση δεν έχει ακόμη τεκμηριωθεί σε μελέτες, και από προεπιλογή, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχει εισαγάγει οδηγίες αντενδείξεων σχετικά με την υδροξυζίνη.  Παρομοίως, η χρήση σε άτομα που κινδυνεύουν από ή σημάδια προηγούμενης υπερευαισθησίας αντενδείκνυται επίσης. Η υδροξυζίνη αντενδείκνυται για ενδοφλέβια χορήγηση (IV), καθώς έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί αιμόλυση.

Άλλες αντενδείξεις περιλαμβάνουν τη χορήγηση υδροξυζίνης μαζί με κατασταλτικά και άλλες ενώσεις που επηρεάζουν το κεντρικό νευρικό σύστημα. Εάν είναι απολύτως απαραίτητο, θα πρέπει να χορηγείται ταυτόχρονα μόνο σε μικρές δόσεις.  Εάν χορηγείται σε μικρές δόσεις με άλλες ουσίες, όπως αναφέρθηκε, τότε οι ασθενείς θα πρέπει να απέχουν από το χειρισμό επικίνδυνων μηχανημάτων, μηχανοκίνητων οχημάτων ή οποιασδήποτε πράξης που απαιτεί απόλυτη συγκέντρωση, σύμφωνα με τη νομοθεσία περί ασφάλειας.

Έχουν επίσης διεξαχθεί μελέτες που δείχνουν ότι η μακροχρόνια συνταγογράφηση υδροξυζίνης μπορεί να οδηγήσει σε όψιμη δυσκινησία μετά από χρόνια χρήσης, αλλά επιδράσεις που σχετίζονται με τη δυσκινησία έχουν επίσης αναφερθεί ανέκδοτα μετά από περιόδους 7,5 μηνών, όπως η συνεχής κύλιση του κεφαλιού, το γλείψιμο χειλιών και άλλες μορφές αθετοειδούς κίνησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι προηγούμενες αλληλεπιδράσεις με παράγωγα φαινοθειαζίνης ή προϋπάρχουσα νευροληπτική θεραπεία σε ηλικιωμένους ασθενείς μπορεί να είχαν κάποια συμβολή στη δυσκινησία κατά τη χορήγηση υδροξυζίνης λόγω υπερευαισθησίας που προκλήθηκε λόγω της παρατεταμένης θεραπείας,  και ως εκ τούτου δίδεται κάποια αντένδειξη στη βραχυπρόθεσμη χορήγηση υδροξυζίνης σε άτομα με προηγούμενη χρήση φαινοθειαζίνης.

Παρενέργειες 
Αρκετές αντιδράσεις έχουν σημειωθεί στις οδηγίες του παρασκευαστή - βαθύς ύπνος, έλλειψη συντονισμού, καταστολή, ηρεμία και ζάλη έχουν αναφερθεί σε παιδιά και ενήλικες, καθώς και άλλες όπως υπόταση, εμβοές και πονοκέφαλοι. Έχουν παρατηρηθεί επίσης γαστρεντερικές επιδράσεις, καθώς και λιγότερο σοβαρές επιδράσεις όπως ξηρότητα του στόματος και δυσκοιλιότητα που προκαλείται από τις ήπιες αντιμουσκαρινικές ιδιότητες της υδροξυζίνης.

Προβλήματα του κεντρικού νευρικού συστήματος όπως ψευδαισθήσεις ή σύγχυση έχουν παρατηρηθεί σε σπάνιες περιπτώσεις, που αποδόθηκαν κυρίως σε υπερδοσολογία. Τέτοιες ιδιότητες έχουν αποδοθεί στη υδροξυζίνη σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για νευροψυχολογικές διαταραχές, καθώς και σε περιπτώσεις όπου έχουν παρατηρηθεί υπερβολικές δόσεις. Ενώ υπάρχουν αναφορές για τις «παραισθησιογόνες» ή «υπνωτικές» ιδιότητες της υδροξυζίνης, αρκετές κλινικές μελέτες δεδομένων δεν ανέφεραν τέτοιες παρενέργειες από την αποκλειστική κατανάλωση υδροξυζίνης, αλλά μάλιστα, έχουν περιγράψει τη συνολική ηρεμιστική της δράση που περιγράφεται μέσω της διέγερσης περιοχών εντός το δικτυωτού σχηματισμού. Οι παραισθησιογόνες ή υπνωτικές ιδιότητες έχουν περιγραφεί ως επιπρόσθετο αποτέλεσμα από τη συνολική καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος από άλλους παράγοντες του ΚΝΣ, όπως το λίθιο ή η αιθανόλη.

Η επίδραση της υδροξυζίνης έχει επίσης δοκιμαστεί σχετικά με την ικανότητα των ανθρώπων στην καταχώριση και αποθήκευση πληροφοριών στη μνήμη και χρησιμοποιήθηκε σε σύγκριση με σχετικά ασφαλή φάρμακα, όπως η λοραζεπάμη, για την απεικόνιση των επιδράσεων των βενζοδιαζεπινών, τα οποία πιστεύεται ότι έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην χωρητικότητα τις αποθηκευτικής μνήμης. Η υδροξυζίνη βρέθηκε να μην έχει δυσμενείς επιπτώσεις στη μνήμη σε σχέση με τη λοραζεπάμη, η οποία προκάλεσε αρκετές ελλείψεις στην ικανότητα αποθήκευσης της μνήμης.

Σε μια συγκριτική μελέτη με τη λοραζεπάμη σχετικά με τις επιδράσεις στη μνήμη, οι ασθενείς που είχαν λάβει υδροξυζίνη παρουσίασαν ηρεμιστικά αποτελέσματα όπως υπνηλία, αλλά θυμούνταν ότι ένιωθαν ικανοί, προσεκτικοί και ικανοί να συνεχίσουν με μια δοκιμή μνήμης υπό αυτές τις συνθήκες. Αντίθετα, εκείνοι που βρίσκονται υπό την επίδραση της λοραζεπάμης αισθάνονται ότι δεν μπορούν να συνεχίσουν λόγω του γεγονότος ότι αισθάνονται εκτός ελέγχου λόγω της δράσης της.  

Η υπνηλία με ή χωρίς έντονα όνειρα ή εφιάλτες μπορεί να συμβεί σε χρήστες με ευαισθησίες στο αντιισταμινικό σε συνδυασμό με άλλα κατασταλτικά του ΚΝΣ. Η υδροξυζίνη εμφανίζει αγχολυτικές και ηρεμιστικές ιδιότητες σε πολλούς ψυχιατρικούς ασθενείς. Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η υδροξυζίνη δρα ως υπνωτικό, μειώνοντας την καθυστέρηση έναρξης του ύπνου και αυξάνοντας τη διάρκεια του ύπνου - δείχνοντας επίσης ότι εμφανίστηκε κάποια υπνηλία. Αυτό παρατηρήθηκε περισσότερο σε γυναίκες, οι οποίες είχαν επίσης μεγαλύτερη υπνωτική απόκριση.

Λόγω της πιθανότητας για σοβαρότερες παρενέργειες, αυτό το φάρμακο περιλαμβάνεται στη λίστα για αποφυγή στους ηλικιωμένους.

Φαρμακολογία

Φαρμακοδυναμική 
Ο κύριος μηχανισμός δράσης της υδροξυζίνης είναι ως ισχυρός και εκλεκτικός ανάστροφος αγωνιστής του υποδοχέα ισταμίνης H1. Αυτή η δράση είναι υπεύθυνη για την αντιισταμινική και ηρεμιστική της δράση. Σε αντίθεση με πολλά άλλα αντιισταμινικά πρώτης γενιάς, η υδροξυζίνη έχει πολύ χαμηλή συγγένεια για τους μουσκαρινικούς υποδοχείς ακετυλοχολίνης και, έτσι, έχει χαμηλή ή καθόλου τάση για την παραγωγή αντιχολινεργικών παρενεργειών. Εκτός από την αντιισταμινική δράση της, η υδροξυζίνη έχει επίσης δειχθεί να δρα περισσότερο ασθενώς ως ανταγωνιστής του υποδοχέα σεροτονίνης 5-ΗΤ2A, του υποδοχέα ντοπαμίνης D2 και του αδρενεργικού υποδοχέα α1.  Οι ασθενείς αντισεροτονεργικές επιδράσεις της υδροξυζίνης πιθανώς ευθύνονται για τη χρησιμότητά της ως αγχολυτικό, καθώς άλλα αντιισταμινικά χωρίς τέτοιες ιδιότητες δεν έχει βρεθεί ότι είναι το ίδιο αποτελεσματικά στη θεραπεία του άγχους.

Η υδροξυζίνη διασχίζει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό εύκολα και ασκεί επιδράσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Μία μελέτη με τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (ΡΕΤ) βρήκε ότι η κατάληψη του υποδοχέα H1 στον εγκέφαλο ήταν 67,6% για μία μόνο 30 δόση mg υδροξυζίνης. Επιπλέον, η υποκειμενική υπνηλία συσχετίζεται καλά την κατάληψη του υποδοχέα H1 στον εγκέφαλο.  Μελέτες ΡΕΤ με αντιισταμινικά έχουν βρει ότι η κατάληψη του υποδοχέα Η1 στον εγκέφαλο σε ποσοστό άνω του 50% συνδέεται με υψηλό επιπολασμό της υπνηλίας και νοητικής έκπτωσης, ενώ  κατάληψη του υποδοχέα Η1 στον εγκέφαλο σε ποσοστό λιγότερο από 20% θεωρείται ότι είναι μη-ηρεμιστική.

Φαρμακοκινητική 
Η υδροξυζίνη μπορεί να χορηγηθεί από το στόμα ή μέσω ενδομυϊκής ένεσης. Όταν χορηγείται από το στόμα, η υδροξυζίνη απορροφάται γρήγορα από το γαστρεντερικό σωλήνα. Η επίδραση της υδροξυζίνης εμφανίζεται σε 30 λεπτά.

Φαρμακοκινητικά, η υδροξυζίνη απορροφάται γρήγορα και διανέμεται κμετά την από του στόματος και ενδομυϊκή χορήγηση και μεταβολίζεται στο ήπαρ. Ο κύριος μεταβολίτης (45%), η σετιριζίνη, σχηματίζεται μέσω οξείδωσης του τμήματος αλκοόλης σε ένα καρβοξυλικό οξύ από την αλκοολική αφυδρογονάση και τα συνολικά αποτελέσματα παρατηρούνται εντός μίας ώρας από τη χορήγηση. Υψηλότερες συγκεντρώσεις παρατηρούνται στο δέρμα παρά στο πλάσμα. Η σετιριζίνη, παρόλο που είναι λιγότερο κατασταλτική, δεν μπορεί να διαλυθεί και διαθέτει παρόμοιες αντι-ισταμινεργικές ιδιότητες. Οι άλλοι μεταβολίτες που προσδιορίστηκαν περιλαμβάνουν έναν Ν- απαλκυλιωμένο μεταβολίτη και έναν Ο- αποαλκυλιωμένο 1/16 μεταβολίτη με χρόνο ημιζωής στο πλάσμα 59 ώρες. Ο μεταβολισμός πραγματοποιείται κυρίως από τα CYP3A4 και CYP3A5 "Στα ζώα, η υδροξυζίνη και οι μεταβολίτες της εκκρίνονται στα κόπρανα μέσω αποβολής χολής."

Το Tmax της υδροξυζίνης είναι περίπου 2,0 ώρες τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά και ο χρόνος ημιζωής είναι περίπου 20,0 ώρες σε ενήλικες και 7.1 ώρες στα παιδιά. Μια άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι ο χρόνος ημιζωής της υδροξυζίνης σε ενήλικες ήταν τόσο σύντομος όσο 3 ώρες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται σε μεθοδολογικούς περιορισμούς.

Παραπομπές 

Αιθέρες
Αγχολυτικά
Αντιεμετικά
Αρωματικές ενώσεις
Χλωροαρένια
Πιπεραζίνες
Αλκοόλες
Υπνωτικά
Αντιισταμινικά