Γκούντερτουχ

Το ύφασμα του Γκούντερ (χρησιμοποιήθηκε ως σάβανο) είναι ένα κομμάτι βυζαντινού μεταξωτού υφάσματος στο οποίο απεικονίζεται τη θριαμβευτική επιστροφή ενός Ρωμαίου Αυτοκράτορα από μία νικηφόρα εκστρατεία. Το κομμάτι υφάσματος αγοράστηκε, ή πιθανότατα  προσφέρθηκε ως δώρο στον Γκούντερ, επίσκοπο του Μπάμπεργκ, κατά τη διάρκεια της μετάβασής του το 1064–65 στους Αγίους Τόπους για προσκύνημα. Ο Γκούντερ απεβίωσε στο ταξίδι επιστροφής, και τάφηκε μαζί το Γκούντερτουχ στον καθεδρικό ναό του Μπάπεργκ. Το ύφασμα ανακαλύφθηκε ξανά το 1830, και έκτοτε εκτίθεται στο Μουσείο της επισκοπής Μπάμπεργκ.

Ιστορία 
Τον Νοέμβριο του 1064, ο Γκούντερ συμμετείχε στο λεγόμενο " Μεγάλο Γερμανικό Προσκύνημα " στην Ιερουσαλήμ, υπό την ηγεσία του αρχιεπισκόπου του Mainz, Siegfried I. ο επίσκοπος της Ουτρέχτης, William I · και ο επίσκοπος του Ρέγκενσμπουργκ, Όθωνα φον Ρέντενμπουργκ Οι προσκυνητές, που αριθμούσαν περίπου 7.000 άτομα, ταξίδεψαν στην Ουγγαρία και στη συνέχεια μέσω της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στους Αγίους Τόπους. 

Στην Κωνσταντινούπολη, την πρωτεύουσα της Ρωμανίας, το επιβλητικό ανάστημα του Γκούντερ και τα κομψά ρούχα του οδήγησαν στην πεποίθηση ότι ήταν ο Ερρίκος Δ΄ της Γερμανίας, που τάχα ταξίδευε ανώνυμα.  Είναι άγνωστο πώς ο Γκούντερ απέκτησε το μεταξωτό. Ο Βυζαντινολόγος Γκύντερ Πρίντσινγκ θεωρούσε ότι το ύφασμα χρησιμοποιήθηκε ως ταπισερί στην Αγία Σοφία .  Ο Γκούντερ του Μπάμπεργκ απεβίωσε -κατά τη διάρκεια του ταξιδιού επιστροφής του- στις 23 Ιουλίου 1065 στο Σέκεσφεχερβαρ λόγω σοβαρής ασθένειας. Οι άλλοι προσκυνητές έφεραν το σώμα του στο Μπάμπεργκ, τυλιγμένο στο ύφασμα αυτό. Εκεί τάφηκε μέχρι να ανακαλυφθεί ξανά στις 22 Δεκεμβρίου 1830, όταν ο τάφος του Γκούντερ άνοιξε, ως μέρος εκτεταμένων εργασιών αποκατάστασης στον καθεδρικό ναό.  Σήμερα, το  εκτίθεται παράλληλα με βασιλικά ενδύματα του 11ου αιώνα, τα διάσημα και τα άμφια του πάπα Κλήμη Β΄ και άλλα αντικείμενα στο Επισκοπικό Μουσείο του Μπάμπεργκ(  ).

Περιγραφή 
Το ύφασμα είναι υφασμένο χρησιμοποιώντας την τεχνική ταπισερί .  Έχει ύψος 218 cm και πλάτος 211 cm, και δείχνει έναν Ρωμαίο Αυτοκράτορα σε φόντο με επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Ιππεύει ένα άσπρο άλογο, φορά Αυτοκρατορικό στέμμα Βυζαντινού τύπου και φέρει ένα μικροσκοπικό λάβαρον στο δεξί του χέρι. Ο Αυτοκράτορας πλαισιώνεται από δύο μορφές Τύχης, γυναικείες προσωποποιήσεις (της τύχης) της πόλης. Στέφονται με πυργωτά στέμματα και είναι ενδεδυμένες με μακρυμάνικους χιτώνες και χρωματιστά διαφανή ιμάτια. Η Τύχη στα δεξιά, με ένα πράσινο ιμάτιο, προσφέρει στον Αυτοκράτορα πιθανότατα ένα στέμμα, ενώ η αριστερή, ντυμένη με μπλε, κρατά την τούφα, μια τιάρα που προορίζεται αποκλειστικά για θριάμβους. Και οι δύο μορφές απεικονίζονται ανυπόδητες, μία συμβολική σύμβαση χαρακτηριστική των σκλάβων, που υποδηλώνει την υποταγή τους στον Αυτοκράτορα, ή εκπροσωπεί τη θεότητά τους ως θεές της τύχης.

Ερμηνεία 

Ο Αυτοκράτορας που ταυτοποιήθηκε αρχικά, από τον Γάλλο Βυζαντινολόγο Αντρέ Γκραμπάρ, ήταν ο Βασίλειος Β΄ (β. 976-1025), και την θριαμβευτική επιστροφή του από τους πολέμους του εναντίον των Βουλγάρων .  Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ύφασμα αντιπροσωπεύει τον Ιωάννη Α΄ Τσιμισκή (β. 969-976) και την επιστροφή του το 971 από την εκστρατεία του εναντίον των Ρως, οι οποίοι είχε εισβάλει και καταλάβει τη Βουλγαρία.  

Σύμφωνα με τον σύγχρονό του ιστορικό Λέοντα τον Διάκονο, κατά τη διάρκεια της θριαμβευτικής του πομπής, ο Ιωάννης Α΄ ίππευε ένα άσπρο άλογο, πίσω από μία άμαξα που έφερε μία εικόνα της Παναγίας καθώς και τα βουλγαρικά διάσημα, με τον αιχμάλωτο Μπόρις Β΄ της Βουλγαρίας και την οικογένειά του να ακολουθεί πίσω από τον Τσιμισκή.  Η μετέπειτα αναφορά του Ιωάννη Σκυλίτση διαφέρει σε ορισμένες λεπτομέρειες στην περιγραφή της πομπής, αλλά και οι δύο πηγές συμφωνούν ότι με την ευκαιρία αυτή, ο Ιωάννης Α΄ ίππευε ένα λευκό άλογο και ότι δύο βουλγαρικά στέμματα έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην πομπή. Και οι δύο συγγραφείς συμφωνούν επίσης ότι μία από αυτές τις κορώνες ήταν μια τιάρα (τούφα), που συμφωνεί με την απεικόνιση στο ύφασμα του Γκούντερ. 

Παλαιότερες πηγές ερμήνευσαν τις δύο Τύχες ως εκπροσώπους της Παλαιάς Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης ("Νέας Ρώμη"),   ή ακόμη την Αθήνα και την Κωνσταντινούπολη, τις δύο πόλεις όπου ο Βασίλειος Β΄ εόρτασε τη νίκη του εναντίον των Βουλγάρων.  Μία διαφορετική ερμηνεία προτάθηκε, με βάση το χρώμα των ρούχων τους, ότι αντιπροσώπευαν τους Βένετους (Μπλε)  και τους Πράσινους, τους δύο παραδοσιακούς δήμους (μερίδες του Ιπποδρόμου ) της Κωνσταντινούπολης.  Η σύγχρονη έρευνα από την άλλη πλευρά, υποδηλώνει ότι μπορεί να αντιπροσωπεύουν τις δύο μεγάλες πόλεις, που καταλήφθηκαν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Τσιμισκή, την Πρεσλάβα και το Δορόστολον . Είναι σημαντικό σε αυτό το πλαίσιο ότι αυτές οι δύο πόλεις μετονομάστηκαν σε Ιωαννούπολις (από το όνομα του Αυτοκράτορα) και Θεοδωρούπολις (από τον Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη, που πιστεύεται ότι παρενέβη στην τελική μάχη εναντίον του Ρως πριν από το Δορόστολον).

Παραπομπές 

Άλογα στην τέχνη
Μετάξι
Βυζαντινή τέχνη