Χιρ και Ραντζιά

Η ιστορία των Χιρ και Ραντζιά είναι μία από τις πολλές δημοφιλείς τραγικές ιστορίες αγάπης από το Παντζάμπ, με κάποιες άλλες σημαντικές να αποτελούν οι ιστορίες των Σόνι και Μαχιβάλ και Σασούι και Πουνούν. Υπάρχουν αρκετές ποιητικές αφηγήσεις της ιστορίας, με την πιο διάσημη να είναι αυτή που έγραψε ο Ουαρίς Σαχ το 1766 με τίτλο Heer. Η πλοκή περιγράφει την ιστορία της αγάπης μεταξύ της Χιρ και του αγαπημένου της, Ραντζιά.

Επειδή η πλοκή της ιστορίας περιλαμβάνει μια αγάπη στην οποία αντιτίθενται τα μέλη των οικογενειών των πρωταγωνιστών και τελειώνει με τον θάνατο των δύο, η ιστορία συγκρίνεται συχνά με το θεατρικό του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Ρωμαίος και Ιουλιέτα.

Προέλευση
Η ιστορία των Χιρ και Ραντζιά γράφτηκε από τον Ουαρίς Σαχ. Κάποιοι ιστορικοί λένε πως η ιστορία ήταν πρωτότυπη δουλειά του Σαχ, η οποία γράφτηκε όταν ερωτεύτηκε ένα κορίτσι με το όνομα Μπαγκ Μπαρί. Άλλοι λένε πως οι Χιρ και Ραντζιά ήταν υπαρκτά πρόσωπα, οι οποίοι έζησαν κατά την περίοδο της δυναστείας των Λόντι, και πως ο Σαχ χρησιμοποίησε αργότερα αυτές τις προσωπικότητες για την ιστορία του. Ο Σαχ δηλώνει πως η ιστορία έχει ένα βαθύτερο νόημα, αναφερόμενος στην αδυσώπητη αναζήτηση του ανθρώπου προς τον Θεό.

Μία από τις δημοφιλείς ιστορίες προέλευσης του παραμυθιού είναι πως ήταν μια ιστορία από την εποχή του Αυτοκράτορα Ακμπάρ. Με ηλικία περίπου έξι αιώνων σήμερα, την ιστορία αφηγήθηκε πρώτη φορά ο ποιητής Νταμοντάρ Ντας Αρόρα κατά την περίοδο βασιλείας του Αυτοκράτορα Ακμπάρ. Ο Νταμοντάρ ήταν ντόπιος της πόλης Τζανγκ, όπου βασίζεται κατά κύριο λόγο η ιστορία, και την άκουσε από τον Ράτζα Ραμ Χάτρι, ο οποίος είναι υποτιθέμενος αυτόπτης μάρτυρας όλων όσων συνέβησαν. Από τότε, η ιστορία αφηγήθηκε ποικιλοτρόπως και σε διάφορες γλώσσες, τόσο ως ποίημα όσο και ως κείμενο.

Σύνοψη της ιστορίας
Η Χιρ ήταν μια εξαιρετικά όμορφη γυναίκα, η οποία γεννήθηκε μέσα σε μία εύπορη οικογένεια της φυλής Σίαλ στην πόλη Τζανγκ, το σημερινό Παντζάμπ, Πακιστάν. Ο Ραντζιά (το μικρό όνομα του οποίου είναι Ντιίντο), ένας Τζατ από τη φυλή Ραντζιά, ήταν ο μικρότερος από τα τέσσερα αδέλφια της οικογένειας και ζούσε στο χωριό Τακχτ Χαζαρά, δίπλα στον ποταμό Ακεσίνη. Ως ο αγαπημένος γιος του πατέρα του, σε αντίθεση με τα αδέλφια του που έπρεπε να μοχθούν στα χωράφια, ο Ραντζιά ζούσε μια άνετη ζωή, παίζοντας φλάουτο ('Wanjhli'/'Μπανσούρι'). Έπειτα από μια διαμάχη που είχε με τα αδέλφια του για τη γη, ο Ραντζιά έφυγε από το σπίτι (στην εκδοχή του Ουαρίς Σαχ, αναφέρεται πως ο Ραντζιά έφυγε από το σπίτι επειδή οι σύζυγοι των αδελφών του αρνούνταν να του δώσουν φαγητό).

Τελικά, έφτασε στο χωριό της Χιρ, όπου την είδε και την ερωτεύτηκε. Ο πατέρας της Χιρ προσέφερε στον Ράντζια δουλειά, αφήνοντάς τον να βόσκει τα κοπάδια του. Η Χιρ γοητεύτηκε από τον τρόπο που ο Ραντζιά έπαιζε το φλάουτο και τελικά τον ερωτεύτηκε κι εκείνη. Για αρκετά χρόνια, οι δυο τους συναντιόντουσαν κρυφά μέχρι που τους ανακάλυψαν ο ζηλιάρης θείος της Χιρ, ο Κάιντο, και οι γονείς της, Τσουτσάκ και Μαλκί. Έπειτα από αυτό, η Χιρ εξαναγκάστηκε από την οικογένειά της και τον τοπικό ιερέα να παντρευτεί κάποιον άλλον άντρα, τον Σαΐντα Χίρα.

Μετά τον γάμο της Χιρ, η καρδιά του Ραντζιά είχε σπάσει. Περιπλανιόταν μόνος στην ύπαιθρο, μέχρι που συνάντησε έναν Σαϊβίτη ασκητή. Μετά τη συνάντησή του με τον Γκόρακνατ, τον ιδρυτή της σέκτας Kanphata (τρυπημένα αυτιά), στην Τιλά Τζούγιαν (ο 'λόφος των ασκητών', 50 μίλια βόρεια της ιστορικής πόλης Μπίρα, Περιφέρεια Σαργκοντά, Παντζάμπ), ο Ραντζιά έγινε κι εκείνος ασκητής, τρύπησε τα αυτιά του και παραιτήθηκε από τον υλικό κόσμο. Απαγγέλοντας το όνομα του Κυρίου, περιπλανιόταν σε ολόκληρο το Παντζάμπ, μέχρι που τελικά βρήκε το χωριό όπου ζούσε τώρα η Χιρ.

Μετά την επανασύνδεσή τους, το ζευγάρι επέστρεψε στο χωριό της Χιρ, όπου οι γονείς της Χιρ συμφώνησαν να τους παντρέψουν (μερικές εκδοχές της ιστορίας δηλώνουν πως η σύμφωνη γνώμη των γονιών για τον γάμο ήταν μια εξαπάτηση). Τη μέρα του γάμου, ο Κάιντο, θέλοντας να τιμωρήσει τη Χιρ για τη συμπεριφορά της, δηλητηρίασε το φαγητό της έτσι ώστε να μην γίνει ο γάμος. Ακούγοντας τα μαντάτα, ο Ραντζιά έτρεξε να βοηθήσει τη Χιρ αλλά ήταν πολύ αργά, αφού εκείνη είχε ήδη φάει από το δηλητηριασμένο φαγητό και είχε πεθάνει. Για άλλη μια φορά με ραγισμένη την καρδιά του, ο Ραντζιά έφαγε το υπόλοιπο δηλητηριασμένο φαγητό και πέθανε στο πλευρό της Χιρ.

Η Χιρ και ο Ραντζιά είναι θαμμένοι στη γενέτειρα της Χιρ, Τζανγκ. Ερωτευμένα ζευγάρια και όχι μόνο, επισκέπτονται συχνά το μαυσωλείο των δύο νέων.

Στη σύγχρονη κουλτούρα

Μουσική
Ο Βρετανός μουσικός Panjabi MC αναφέρει την ιστορία των Χιρ και Ραντζιά στο τραγούδι του Jogi που κυκλοφόρησε στο 2003. Το τραγούδι ερμηνεύτηκε από διάφορους Πακιστανούς τραγουδιστές, ανάμεσά τους και ο κλασικός/παραδοσιακός καλλιτέχνης Γκιουλάμ Αλί.

Η ιστορία αναφέρεται σε δημοφιλή τραγούδια Bollywood όπως το Ranjha του Ρουπές Κουμάρ Ραμ από την ταινία Queen του 2014, το Ranjha Ranjha της Ρίχα Μπαρντβάλ και του Τζάβεντ Αλί από την ταινία Raavan του 2010 και το Dariya από την ταινία Baar Baar Dekho.

Τα ονόματα των Χιρ και Ραντζιά αναφέρονται επίσης στους στίχους του τραγουδιού One Love: The Taj Anthem του Α.Ρ. Ραμάν.

Ο Αλάμ Λοχάρ είναι ξακουστός για την ερμηνεία της ιστορίας σε διάφορα στυλ και ένας από τους πρώτους διεθνείς παραδοσιακούς τραγουδιστές που ερμήνευσε την ιστορία σε μορφή τραγουδιού.

Ένα από τα τραγούδια της Ινδουιστικής ταινίας Jab Tak Hai Jaan του 2012, έχει τον τίτλο Heer, καθώς και η επίσης Ινδουιστική ταινία Race 3 του 2018, περιέχει ένα τραγούδι με το όνομα Heeriye, το οποίο αναφέρεται στους Χιρ και Ραντζιά.

Κινηματογράφος
Το επικό ποίημα της ιστορίας των Χιρ και Ραντζιά έχει προσαρμοστεί σε αρκετές κινηματογραφικές ταινίες από το 1928 μέχρι το 2013.

Γκαλερί

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 (στα Ούρντου)
 (στα Παντζάμπι)

Πολιτισμός του Παντζάμπ