Ίντα Ρουμπινστάιν

Η Ίντα Λβόβνα Ρουμπινστάιν (ρωσικά: И́да Льво́вна Рубинште́йн) (3 Οκτωβρίου [Ιουλ. ημερ. 21 Σεπτεμβρίου] – 20 Σεπτεμβρίου 1960) ήταν Ρωσίδα χορεύτρια, ηθοποιός, υποστηρίκτρια της τέχνης και προσωπικότητα της Μπελ Επόκ. Έπαιξε με τα Ρωσικά Μπαλέτα του Ντιαγκίλεφ από το 1909 έως το 1911 και στη συνέχεια παραιτήθηκε, για να δημιουργήσει τη δική της εταιρεία. Το Boléro από τον Ραβέλ (1928) ήταν μεταξύ των επιτροπών της.

Βιογραφία

Νεανικά χρόνια και οικογένεια 
Η Ρουμπινστάιν γεννήθηκε σε μια από τις πλουσιότερες οικογένειες της Ρωσίας, από Εβραίους γονείς στο Χάρκοβο της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και μεγάλωσε στην Αγία Πετρούπολη. Για πολλά χρόνια, ήταν ένα μυστήριο, εάν γεννήθηκε στο Χάρκοβο ή στην Αγία Πετρούπολη, περιπλεγμένο από τη φήμη ότι η «Ίντα» ήταν σύντομο όνομα αντί για την «Αδελαΐδα». Η ίδια η Ρουμπινστάιν δεν θα επιβεβαίωνε πού γεννήθηκε, ούτε αν η Ίντα ήταν ψευδώνυμο, προτιμώντας την αύρα του μυστηρίου. Χρόνια μετά το θάνατό της, η ιστορική καταγραφή ανακαλύφθηκε στα αρχεία της Συναγωγής Kharkov Choral, όπου ο πατέρας της ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου: η γέννηση μιας κόρης, Ida Lvovna, στις 21 Σεπτεμβρίου ( OS, NS 5 Οκτωβρίου), στον πατέρα Lev Ο Ruvimovich, Επίτιμος Πολίτης του Χάρκοβο, και η μητέρα Ερνέστινα Ισαάκοβνα Ρουμπινστάιν, είχαν καταγραφεί υποχρεωτικά στο μητρώο το 1883. Είχε μια μεγαλύτερη αδερφή, τη Ρέιτσελ, που γεννήθηκε το 1876.

Ο παππούς της Ίντα, Ρουβίμ (Ρομάν) Ρουμπινστάιν, ήταν επιτυχημένος έμπορος ζάχαρης στο Χάρκοβο. Μετακόμισε στην Αγία Πετρούπολη, όπου ίδρυσε την εταιρεία Roman Rubinstein & Sons με τους δύο γιους του, τον Λεβ (Λέων) και τον Άντολφ (Αντόν). Η οικογένεια πολλαπλασίασε την επένδυσή τους πολλές φορές και έγιναν εκατομμυριούχοι τη στιγμή, που γεννήθηκε η Ίντα. Η οικογένεια επεκτάθηκε ώστε να κατέχει αρκετές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένης της Πρώτης Τράπεζας του Χάρκοβο, εργοστάσια ζάχαρης και ζυθοποιείων.

Η οικογένεια δώρισε μεγάλα χρηματικά ποσά σε φιλανθρωπίες, ιδιαίτερα στις τέχνες. Ο Λεβκαι ο Άντολφ ήταν και οι δύο καλά εκπαιδευμένοι. Φιλοξένησαν τακτικά διακεκριμένους διανοούμενους και καλλιτέχνες στο σπίτι τους. Ο γιος του Άντολφ Ιωσήφ έγινε ένας επιτυχημένος πιανίστας, που σπούδασε υπό τον Φραντς Λιστ.

Η μητέρα της πέθανε όταν η Ίντα ήταν πολύ μικρή, και το 1892, ο πατέρας της πέθανε στη Φρανκφούρτη, αφήνοντάς της μια τεράστια περιουσία. Το 1893, η 8χρονη Ίντα στάλθηκε στην Αγία Πετρούπολη, για να ζήσει με τη θεία της, την κοσμική "Μαντάμ" Γκόρβιτς (Horwitz). Η Ρουμπινστάιν μεγάλωσε στο αρχοντικό της θείας της στο περίφημο Promenade des Anglais της πόλης, όπου της δόθηκε η καλύτερη εκπαίδευση. Μιλούσε άπταιστα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά και ιταλικά. Όταν ενδιαφερόταν για την Αρχαία Ελλάδα, ένας Έλληνας καθηγητής κλήθηκε να την διδάξει στην Αγία Πετρούπολη.

Της δόθηκε επίσης η καλύτερη διδασκαλία στη μουσική, το χορό και το θέατρο, συμπεριλαμβανομένων μαθημάτων από εκπαιδευτές από τα ρωσικά αυτοκρατορικά θέατρα. Δεν είχε φυσική ικανότητα χορού, αλλά δούλευε συνεχώς στη στάση, τις κινήσεις και τις πιρουέτες της. Τελικά, εξαιτίας της κρυφής πρόθεσής της να βγει στη σκηνή η ίδια, πήγε στο Παρίσι με το πρόσχημα να συνεχίσει την εκπαίδευσή της.

Επαγγελματικά έτη 

Στο Παρίσι, η Ρουμπινστάιν ξεκίνησε την καριέρα της ως ηθοποιός, εμφανιζόμενη στη σκηνή σε διάφορα στάδια "άσεμνης" αμφίεσης. Τα νέα έφτασαν στην Αγία Πετρούπολη και στα αυτιά της συντηρητικής Ορθόδοξης οικογένειας της. Ενώ ήταν απόλυτα αξιοσέβαστο να βλέπεις την ανώτερη τάξη στο θέατρο, η ηθοποιός δεν διέφερε από την πόρνη στα μάτια των τρομοκρατημένων συγγενών της. Ο γαμπρός της, ένας παρισινός γιατρός με το όνομα Λέβινσον (Levinson), την είχε κηρύξει νομικά τρελή, για να την δεσμεύσει σε ένα πνευματικό άσυλο, για να σώσει την τιμή της οικογένειας.

Η οικογένειά της στο Χάρκοβο και στην Αγία Πετρούπολη, δυσαρεστημένη με το ότι βρίσκεται σε άσυλο, ζήτησε να απελευθερωθεί και να σταλεί στο σπίτι. Όταν επέστρεψε στην Αγία Πετρούπολη, ήταν πάντα συνοδευόμενη από την γκουβερνάντα της, όπως ήταν συνηθισμένο για μια άγαμη νεαρή γυναίκα της κοινωνικής της τάξης. Για να κερδίσει την ελευθερία και το δικαίωμά της να ελέγξει την περιουσία της, παντρεύτηκε τον πρώτο ξάδερφό της Βλαντιμίρ Γκόρβιτς, ο οποίος ήταν ερωτευμένος μαζί της και της επέτρεψε να ταξιδέψει και να εκτελεί παραστάσεις. 

Είχε, σύμφωνα με το πρότυπο του ρωσικού μπαλέτου, λίγη επίσημη εκπαίδευση. Διδάχθηκε από τον Μιχαήλ Φοκίν, και έκανε το ντεμπούτο της το 1908. Αυτή ήταν μια μοναδική ιδιωτική παράσταση της Salomé του Όσκαρ Ουάιλντ, στην οποία απογυμνώθηκε κατά τη διάρκεια του Χορού των επτά πέπλων.

Η Σεργκέι Ντιαγκίλεφ την πήρε με τα Ρωσικά Μπαλέτα και χόρεψε τον ομώνυμο ρόλο της Cléopâtre στην σεζόν του Παρισιού το 1909 και στη Σεχραζάντ ( Scheherazade) του Zobéide το 1910. Και τα δύο εξωτικά μπαλέτα χορογραφήθηκαν από τον Fokine και σχεδιάστηκαν από τον Λέων Μπακστ . Το φινάλε της Cléopâtre ενέπνευσε το Σουβενίρ του Kees van Dongen για τη σεζόν της Ρωσικής Όπερας του 1909. Ο σύντροφός της στο Σεχραζάντ ήταν ο μεγάλος Βάτσλαφ Νιζίνσκι. Το έργο Σεχραζάντ θαυμάζονταν εκείνη την εποχή για τον τολμηρό αισθησιασμό και τα πολυτελή σκηνικά του, αλλά αυτές τις μέρες σπάνια εκτελείται. Στις σύγχρονες προτιμήσεις, θεωρείται πάρα πολύ ως παντομίμα και ο τότε μοντέρνος ανατολίτικος χαρακτήρας του φαίνεται παρωχημένος.

Η Ρουμπινστάιν εγκατέλειψε τα Ρωσικά Μπαλέτα το 1911.

Εταιρείες Ρουμπινστάιν 
Αφού έφυγε από τα Ρωσικά Μπαλέτα, η Ρουμπινστάιν δημιούργησε τη δική της εταιρεία χορού, χρησιμοποιώντας τον πλούτο, που είχε κληρονομήσει, και ανέθεσε πολλές πολυτελείς παραγωγές. Το 1911, ερμήνευσε στο έργο Le Martyre de Saint Sebastien. Η δημιουργική ομάδα ήταν ο Φοκίν (χορογραφία). ο Μπακστ (σχεδιασμός); Γκαμπριέλε Ντ' Ανούντσιο (κείμενο) και μουσική επιμέλεια από τον Ντεμπυσσύ . Αυτό ήταν και ένας θρίαμβος για τον τυποποιημένο μοντερνισμό του και ένα σκάνδαλο. Ο Αρχιεπίσκοπος του Παρισιού απαγόρευσε στους Καθολικούς να παρευρεθούν επειδή τον Άγιο Σεμπαστιάν τον υποδυόταν μια γυναίκα και μια Εβραία.

Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ρουμπινστάιν εμφανίστηκε σε διάφορα έργα και στο Istar του Στάατ στην Όπερα του Παρισιού το 1924. Έπαιξε επίσης τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη βωβή ταινία του 1921 La Nave βασισμένη στο έργο του Γκαμπριέλε Ντ' Ανούντσιο με το ίδιο όνομα και σε σκηνοθεσία του γιου του. Μεταξύ 1928 και 1929, διέθυνε τη δική της εταιρεία στο Παρίσι με τη Νιζίνσκα ως χορογράφο. Της είχε ανατεθεί και έπαιξε στο Boléro του Μωρίς Ραβέλ το 1928. Άλλα έργα, που αναπτύχθηκαν το 1928 ήταν ο David του Massine, με μουσική του Sauguet , και Le Baiser de la fée, με μουσική του Στραβίνσκι, και χορογραφία του ΝιζίνσκαΝιζίνσκα . Το ρεπερτόριο περιλάμβανε επίσης το The Firebird ( L'Oiseau de Feu ) με μουσική του Στραβίνσκι και χορογραφία του Φοκίν. Αυτή ήταν μια από τις πιο εντυπωσιακές δημιουργίες για τα Ρωσικά Μπαλέτα. Η εταιρεία αναβίωσε το 1931 και το 1934, με νέα έργα. Έκλεισε την εταιρεία το 1935 και έδωσε την τελευταία της παράσταση με το έργο Jeanne d'Arc au bûcher στο Παρίσι, 1939.

Η Ρουμπινστάιν συχνά διοργάνωνε δωρεάν εκδηλώσεις μπαλέτου και συνέχισε να χορεύει μέχρι την έναρξη του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου.

Μετέπειτα ζωή 
Η Ρουμπινστάιν δεν θεωρείται ότι βρίσκεται στην πρώτη κατηγορία των μπαλαρίνων. Ξεκίνησε την εκπαίδευσή της πολύ αργά για να είναι δυνατή. Ωστόσο, είχε τεράστια σκηνική παρουσία και ήταν ικανή να δρα. Ήταν επίσης σημαντικός χορηγός της τέχνης και έτεινε να αναθέτει έργα, που ταίριαζαν στις ικανότητές της, έργα, που συνδύαζαν το χορό με το δράμα και τη θεατρική τέχνη. Το 1934, η γαλλική κυβέρνηση της απένειμε το Τάγμα της Λεγεώνας της Τιμής και, στη συνέχεια, το 1939 τον Μεγάλο Σταυρό της Λεγεώνας, την υψηλότερη τιμή του. Το 1935, της απονεμήθηκε επίτιμη γαλλική υπηκοότητα και το 1936 μεταστράφηκε στο Ρωμαιοκαθολικισμό.

Το 1940, έφυγε από τη Γαλλία κατά τη διάρκεια της γερμανικής εισβολής και έφτασε στην Αγγλία μέσω της Αλγερίας και του Μαρόκου. Εκεί βοήθησε τους τραυματίες ελεύθερους Γάλλους στρατιώτες μέχρι το 1944. Ο Γουόλτερ Γκίννες (αργότερα Lord Moyne), ο μακροχρόνιος εραστής και χορηγός της, παρέμεινε υποστηρικτικός, παρέχοντας μια σουίτα στο Ritz Hotel, έως ότου δολοφονήθηκε από την Stern Gang στα τέλη του 1944. Επέστρεψε στη Γαλλία μετά τον πόλεμο, ζώντας τελικά στο Les Olivades στη Βανς.

Η Ρουμπινστάιν έζησε τα τελευταία 10 χρόνια της ζωής της σχετικά ήσυχα. Πέθανε το 1960 στη Βανς της Γαλλίας και είναι θαμμένη εκεί κοντά.

Εικόνες και πίνακες 

Η Ρουμπινστάιν τιμήθηκε πολύ στην τέχνη. Το πορτρέτο της από τον Βαλεντίν Σερόφ το 1910 σηματοδοτεί την πιο ολοκληρωμένη συνειδητοποίηση του ώριμου στυλ του. Ο γλύπτης του Art Deco Ντέμετρε Κίπαρους δημιούργησε ένα ειδώλιο της Ρουμπινστάιν και επίσης τη ζωγραφίσαν ο Αντόνιο ντε λα Γκαντάρα και ο Ζακ Εμίλ Μπλανς. Ο σχεδιαστής κοστουμιών Λέων Μπακστ δημιούργησε πολλές εικόνες της Ρουμπινστάιν σε διάφορους ρόλους. Η Ρουμπινστάιν δεν αγαπούσε το παρατεταμένο ποζάρισμα και κέρδισε τη φήμη ότι ήταν ένα δύσκολο θέμα. Για αυτόν τον λόγο, ο Μπλανς και άλλοι προτιμούσαν να δουλεύουν από φωτογραφίες. 

Η Ρουμπινστάιν ήταν αμφιφυλόφιλη και το 1911 ξεκίνησε μια τριετή σχέση με τον ζωγράφο Ρομάιν Μπρουκς, ο οποίος δημιούργησε αρκετά εντυπωσιακά πορτρέτα, συμπεριλαμβανομένου ενός από τον χορευτή ως γυμνό μοντέλο για την Αφροδίτη. Τα πορτρέτα των Μπρουκς βασίστηκαν σε «μια εξαιρετική σειρά φωτογραφιών, που τραβήχτηκαν από τον Μπρουκς εκείνη την εποχή».

Ο Μπρουκς εξήγησε τη γοητεία της Ρουμπινστάιν στο κοινό της και τους καλλιτέχνες της ως εξής:Ήταν η αόριστη ποιότητα της Ίντα Ρουμπινστάιν, που γοήτευε. Εξέφρασε έναν εσωτερικό εαυτό, που δεν είχε ιδιαίτερη ονομασία. Η ομορφιά της ανήκε σε εκείνες τις ψυχικές εικόνες, που απαιτούν εκδήλωση, και όποια περίοδο και αν εκπροσωπούσε έγινε η εικόνα της. Στην πραγματικότητα ήταν η κρυστάλλωση της εικόνας ενός ποιητή, το όραμα ενός ζωγράφου, και ως εκ τούτου είχε περαιτέρω σημασία. . . Ήταν το δώρο της για την προσωποποίηση της ομορφιάς κάθε εποχής, που χαρακτήρισε την Ίντα Ρουμπινστάιν ως μοναδική.

Παραπομπές

Πηγές 

 Τόνι Μπέντλεϊ, (2005) Αδελφές της Σαλώμης, Bison Books,
 Michael de Cossart, Ίντα Ρουμπινστάιν (1885–1960): Μία θεατρική ζωή, Liverpool University Press,
 Vicki Woolf, Η ιστορία της Ίντα Ρουμπινστάιν: Χορεύοντας στη Δίνη, harwood ακαδημαϊκοί εκδότες, 2000,
 La nave (σκηνοθεσία Gabriellino d'Annunzio) στη βάση δεδομένων ταινιών Διαδικτύου

Ρωσοεβραίοι
Ρωσίδες μπαλαρίνες
Ρωσίδες ηθοποιοί θεάτρου
Ρωσίδες μοντέλα
Εβραίοι χορευτές
ΛΟΑΤ πρόσωπα από τη Ρωσία
ΛΟΑΤ Εβραίοι
Αμφιφυλόφιλες γυναίκες