Κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19

Η πανδημία κορωνοϊού 2019-20 είχε σοβαρές συνέπειες πέρα από την εξάπλωση της νόσου και τις προσπάθειες για την απομόνωση της. Καθώς η πανδημία έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον πλανήτη, οι ανησυχίες έχουν μετατοπιστεί από τα ζητήματα της τροφοδοσίας του κατασκευαστικού τομέα προς τη μείωση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στον τομέα των υπηρεσιών.

Οι ελλείψεις εφοδιασμού αναμένεται να επηρεάσουν ορισμένους τομείς λόγω της πανικού, της αυξημένης χρήσης αγαθών για την καταπολέμηση της πανδημίας και της διακοπής των εργοστασίων και της εφοδιαστικής αλυσίδας στην ηπειρωτική Κίνα. Έχουν υπάρξει εκτεταμένες αναφορές για έλλειψη εφοδιασμού με φαρμακευτικά προϊόντα  και μεταποιημένα προϊόντα λόγω διακοπής της εγκατάστασης στην Κίνα  με πολλές περιοχές να βλέπουν την αγορά πανικού και συνακόλουθη έλλειψη τροφίμων και άλλων βασικών ειδών παντοπωλείου. Ειδικότερα, ο κλάδος της τεχνολογίας προειδοποίησε για καθυστερήσεις στην αποστολή ηλεκτρονικών προϊόντων.

Στις 25 Φεβρουαρίου, αναμενόταν ότι η Αυστραλία, η ηπειρωτική Κίνα και το Χονγκ Κονγκ θα είχαν τις πιο άμεσες οικονομικές επιπτώσεις από την αναστάτωση, ενώ το Χονγκ Κονγκ ήταν ήδη σε ύφεση την εποχή εκείνη μετά από μια μακρά περίοδο συνεχιζόμενων διαμαρτυριών από το 2019, και η Αυστραλία αναμένεται ότι θα βρίσκεται σε ύφεση με το ΑΕΠ να αναχαιτίζεται κατά 0,2% έως 0,5% για το 2020, αλλά η Morgan Stanley αναμένει αύξηση της οικονομίας της Κίνας κατά 5,6% (χειρότερο σενάριο) ως 5,9% για το 2020. Δεδομένου ότι η ηπειρωτική Κίνα είναι μια μεγάλη οικονομία και κέντρο παραγωγής, η ιογενής εκδήλωση θεωρείται ότι αποτελεί μια σημαντική αποσταθεροποιητική απειλή για την παγκόσμια οικονομία. Ο Agathe Demarais της Economist Intelligence Unit πρόβλεψε τον Ιανουάριο ότι οι αγορές θα παραμείνουν ασταθείς μέχρι να προκύψει μια σαφέστερη εικόνα σχετικά με τα δυνητικά αποτελέσματα. Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ήδη από τον Ιανουάριο ότι η οικονομική επίπτωση της επιδημίας στην παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να ξεπεράσει εκείνη της επιδημίας SARS. Ο Δρ. Πάνος Κουβέλης, διευθυντής του "The Boeing Center" στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον στο Σαιντ Λούις, εκτιμά ότι ο αντίκτυπος της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας θα ανέλθει σε 300 δισεκατομμύρια δολάρια και θα διαρκέσει μέχρι δύο χρόνια. Ο Οργανισμός Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών αναφέρθηκε σε "ταχεία απογείωση" μετά από μια απότομη πτώση των τιμών του πετρελαίου λόγω της χαμηλότερης ζήτησης από την Κίνα. Οι παγκόσμιες χρηματιστηριακές αγορές μειώθηκαν στις 24 Φεβρουαρίου 2020 λόγω της σημαντικής αύξησης του αριθμού των περιπτώσεων COVID-19 εκτός ηπειρωτικής Κίνας. Μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 2020, οι χρηματιστηριακές αγορές παγκοσμίως σημείωσαν τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία πτώση από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.    Οι παγκόσμιες χρηματιστηριακές αγορές κατέρρευσαν τον Μάρτιο του 2020, με μεγάλη ποσοστιαία πτώση στους κυριότερους δείκτες παγκοσμίως. Καθώς η πανδημία εξαπλώνεται, τα παγκόσμια συνέδρια και εκδηλώσεις για την τεχνολογία, τη μόδα και τον αθλητισμό ακυρώνονται ή αναβάλλονται. Ενώ η νομισματική επίπτωση στον τομέα των ταξιδιών και του εμπορίου δεν έχει ακόμη εκτιμηθεί, είναι πιθανό να είναι δισεκατομμύρια και να αυξηθεί.

Ιστορικό 

Η πανδημία συνέπεσε με την Chunyun, μια μεγάλη ταξιδιωτική περίοδο που συνδέεται με τις διακοπές της κινεζικής Πρωτοχρονιάς. Ορισμένες εκδηλώσεις που αφορούσαν μεγάλα πλήθη ακυρώθηκαν από εθνικές και περιφερειακές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων ετήσιων φεστιβάλ Πρωτοχρονιάς, με ιδιωτικές εταιρείες να κλείνουν επίσης ανεξάρτητα τα καταστήματα και τα τουριστικά τους αξιοθέατα όπως η Χονγκ Κονγκ Disneyland και η Σαγκάη Disneyland. Πολλές εκδηλώσεις της Σεληνιακής Πρωτοχρονιάς και τουριστικά αξιοθέατα έχουν κλείσει για να αποφευχθούν μαζικές συγκεντρώσεις, όπως η Απαγορευμένη Πόλη του Πεκίνου και οι παραδοσιακές πανηγύρεις ναών. Σε 24 από τις 31 επαρχίες της Κίνας, δήμους και περιφέρειες, οι αρχές επέκτειναν τις διακοπές της Πρωτοχρονιάς στις 10 Φεβρουαρίου, δίνοντας εντολή στους περισσότερους χώρους εργασίας να μην ανοίξουν ξανά μέχρι εκείνη την ημερομηνία. Οι περιφέρειες αυτές αντιπροσώπευαν το 80% του ΑΕΠ της χώρας και το 90% των εξαγωγών. Το Χονγκ Κονγκ αύξησε το επίπεδο απόκρισης των μολυσματικών νόσων στο υψηλότερο και κήρυξε έκτακτη ανάγκη, κλείνοντας τα σχολεία μέχρι τον Μάρτιο και ακυρώνοντας τις εορταστικές εκδηλώσεις του νέου έτους.

Η ζήτηση για εξοπλισμό ατομικής προστασίας έχει αυξηθεί εκατονταπλάσια, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του ΠΟΥ, Tedros Adhanom. Η ζήτηση αυτή οδήγησε στην αύξηση των τιμών μέχρι και είκοσι φορές της κανονικής τιμής και προκάλεσε επίσης καθυστερήσεις στην προμήθεια ιατρικών ειδών για διάστημα τεσσάρων έως έξι μηνών.

Οικονομικές επιπτώσεις 
Η οικονομική αναταραχή που συνδέεται με την πανδημία του κοροναϊού έχει ευρείες και σοβαρές επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές, συμπεριλαμβανομένων των αγορών μετοχών, ομολόγων και εμπορευμάτων (συμπεριλαμβανομένου του αργού πετρελαίου και του χρυσού). Σημαντικές εκδηλώσεις περιελάμβαναν τον πόλεμο τιμών πετρελαίου Ρωσίας-Σαουδικής Αραβίας που οδήγησε σε κατάρρευση των τιμών του αργού πετρελαίου και σε συντριβή του χρηματιστηρίου τον Μάρτιο του 2020. Επίσης, θα χαθεί ένα τεράστιο εισόδημα σε κάθε κράτος από τον τουρισμό.

Πολιτικές επιπτώσεις 
Ένας αριθμός επαρχιακών διοικητικών στελεχών του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (CPC) αποπέμφθηκε για τον χειρισμό των προσπαθειών απομόνωσης στην Κεντρική Κίνα, σημάδι δυσαρέσκειας για την αντίδραση του πολιτικού κατεστημένου στην επιδημία σε αυτές τις περιοχές. Ορισμένοι εμπειρογνώμονες πιστεύουν ότι αυτό είναι πιθανό σε μια κίνηση για την προστασία του γενικού γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος Σι Τζινπίνγκ από τη λαϊκή οργή για την έξαρση του κοροναϊού. Ορισμένοι σχολιαστές θεωρούν ότι η κατακραυγή για τη νόσο θα μπορούσε να είναι μια σπάνια διαμαρτυρία ενάντια στο ΚΚΚ. Επιπλέον, οι διαδηλώσεις στην ειδική διοικητική περιοχή του Χονγκ Κονγκ ενισχύθηκαν λόγω φόβων μετανάστευσης από την ηπειρωτική Κίνα. Η Ταϊβάν εξέφρασε επίσης την ανησυχία της για τη συμπερίληψή της σε οποιαδήποτε ταξιδιωτική απαγόρευση που αφορά τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας λόγω της «πολιτικής της μίας Κίνας» και της αμφισβητούμενης πολιτικής της κατάστασης. Εξάλλου, ο υπουργός οικονομικών της Αυστραλίας δεν μπόρεσε να διατηρήσει μια δέσμευση να διατηρήσει ένα δημοσιονομικό πλεόνασμα λόγω της επίδρασης του κοροναϊού στην οικονομία. Ορισμένες χώρες έχουν χρησιμοποιήσει την επιδημία για να δείξουν την υποστήριξή τους στην Κίνα, όπως όταν ο πρωθυπουργός Χουν Σεν της Καμπότζης πραγματοποίησε ειδική επίσκεψη στην Κίνα με στόχο να προβάλει την υποστήριξη της Καμπότζης στην Κίνα για την καταπολέμηση της επιδημίας.  

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ επικρίθηκε για την αντίδρασή του στην πανδημία. Κατηγορήθηκε ότι έκανε αρκετούς παραπλανητικούς ή ψευδείς ισχυρισμούς, ότι δεν παρείχε επαρκείς πληροφορίες, και ότι υποτίμησε τη σημασία της πανδημίας. Ο Τραμπ κατηγορήθηκε επίσης ότι έκλεισε τη μονάδα παγκόσμιας ασφάλειας υγείας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία ιδρύθηκε για να προετοιμάσει την κυβέρνηση για πιθανές πανδημίες. Η κατάσταση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις πιθανότητες επανεκλογής του στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ το 2020. 

Η κυβέρνηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν έχει πληγεί σοβαρά από τον ιό, με τουλάχιστον δύο δωδεκάδες (περίπου το 10%) μέλη του ιρανικού κοινοβουλίου να έχουν μολυνθεί, καθώς και τουλάχιστον 15 άλλοι σημερινοί ή πρώην ανώτατοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του αντιπρόεδρου. Οι σύμβουλοι του Αλί Χαμενεΐ και του Μοχάμεντ Τζαβάντ Ζαρίφ έχουν πεθάνει από τη νόσο. Η εξάπλωση του ιού έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη μελλοντική επιβίωση του καθεστώτος.

Εκπαιδευτικές επιπτώσεις 
Η πανδημία έχει επηρεάσει τα εκπαιδευτικά συστήματα παγκοσμίως, οδηγώντας στο γενικό κλείσιμο σχολείων και πανεπιστημίων. Από τις 16 Μαρτίου 2020, κυβερνήσεις σε 73 χώρες ανακοίνωσαν ή έθεσαν σε εφαρμογή το κλείσιμο σχολείων, συμπεριλαμβανομένων 56 χωρών που έκλεισαν σχολεία σε εθνικό επίπεδο και 17 χώρες με τοπικό κλείσιμο σχολείων. Το κλείσιμο σχολείων σε ολόκληρη τη χώρα έχει πλήξει πάνω από 421 εκατομμύρια μαθητές παγκοσμίως, ενώ το τοπικό κλείσιμο σχολείων έχει θέσει σε κίνδυνο 577 εκατομμύρια μαθητές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η UNESCO στις 10 Μαρτίου, το κλείσιμο σχολείων και πανεπιστημίων λόγω του COVID-19 έχει αφήσει παγκοσμίως έναν στους πέντε φοιτητές εκτός σχολείου.

Θρησκευτικές επιπτώσεις 
Η πανδημία έχει επηρεάσει τη θρησκεία με διάφορους τρόπους, όπως η ακύρωση των λατρευτικών τελετών διαφόρων θρησκειών, το κλείσιμο των κατηχητικών, καθώς και η ακύρωση προσκυνήματος σχετιζόμενου με ιεροτελεστίες και εορτές. Πολλές εκκλησίες, συναγωγές, τζαμιά και ναοί πρόσφεραν λατρεία μέσω διαδικτυακής μετάδοσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Πτέρυγες βοήθειας των θρησκευτικών οργανώσεων έχουν αποστείλει προμήθειες απολύμανσης, μηχανικούς αναπνευστήρες καθαρισμού αέρα, ασπίδες προσώπου, γάντια, αντιδραστήρια ανίχνευσης νουκλεϊκού οξέος κορονοϊού, αναπνευστήρες, μόνιτορ ασθενών, σύριγγες, αντλίες έγχυσης, και τρόφιμα στις πληγείσες περιοχές. Πιστοί πολλών θρησκειών έχουν συγκεντρωθεί για να προσευχηθούν για το τέλος της πανδημίας COVID-19, για όσους επηρεάζονται από αυτήν, καθώς και για τον Θεό να δώσει στους γιατρούς και τους επιστήμονες τη σοφία να καταπολεμήσουν την ασθένεια. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ όρισε την 15 Μαρτίου 2020 ως Εθνική Ημέρα Προσευχής για τους Αμερικανούς για να ζητήσουν τη βοήθεια του Θεού για την πανδημία.

Πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις 
Έχει αναφερθεί η πιθανότητα ότι η πανδημία θα μπορούσε να προκαλέσει μια «επανάσταση στην εργασία από το σπίτι», καθώς οι μεγάλες εταιρείες έχουν εφαρμόσει εκτεταμένες ρυθμίσεις τηλεργασίας για τους υπαλλήλους τους, προκειμένου να αποτρέψουν τον ιό να εξαπλωθεί. Θα μπορούσε επίσης να υπάρξει αρνητική επίπτωση στα επαγγελματικά ταξίδια και στις διεθνείς διασκέψεις και στην άνοδο των εικονικών τους ισοδύναμων.  

Υπήρξαν επίσης ισχυρισμοί ότι η παγκοσμιοποίηση θα μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο από μια παρατεταμένη παγκόσμια κρίση της υγείας, καθώς οι αλυσίδες εφοδιασμού διαταράχθηκαν και αμφισβητήθηκε η εξάρτηση από την κινεζική οικονομία. 

Η πανδημία μπορεί να έχει μικτές επιπτώσεις στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Οι μειώσεις της βιομηχανικής και μεταφορικής δραστηριότητας θα πρέπει να μειώσουν τις εκπομπές βραχυπρόθεσμα, ενώ οι φθηνότερες τιμές του πετρελαίου θα δυσκολευτούν να ανταγωνιστούν το πιο ρυπογόνο πετρέλαιο. Ωστόσο, οι εκπομπές αναμένεται να ανακάμψουν μετά από πιθανή ύφεση. Καθώς οι πόροι εκτρέπονται από την κλιματική δράση, η μετάβαση του κόσμου στην καθαρή ενέργεια μπορεί να επιβραδυνθεί. 

Στις 24 Μαρτίου 2020, ο Γερμανός οικονομικός αναλυτής Βάλτερ Κολ προειδοποίησε ότι εκτός από την ιατρική και οικονομική κρίση που προκάλεσε η πανδημία, ήταν πιθανό να οδηγήσει και σε νομισματική κρίση στην Ευρωζώνη. Η Ιταλία και η Ισπανία, οι δύο χώρες της ΕΕ που πλήττονται περισσότερο από τη νόσο, δεν έχουν ακόμη ανακάμψει πλήρως από την ευρωπαϊκή κρίση χρέους του 2014 και ενδέχεται να χρειαστούν υποστήριξη για την αποφυγή της εθνικής χρεωκοπίας.

Παραπομπές 

Πανδημία COVID-19
Συνέπειες γεγονότων
Επακόλουθα γεγονότων