Μορτ Σαλ

Ο Μόρτον Λάιον Σαλ (Morton Lyon Sahl,  11 Μαΐου 1927-26 Οκτωβρίου 2021) ήταν Αμερικανός κωμικός και δημοσιογράφος, γνωστός από την κοινωνική του σάτιρα, που θεωρείται ο πρώτος σύγχρονος κωμικός από την εποχή του Γουίλ Ρότζερς.   Ο Σαλ πρωτοστάτησε σε ένα στυλ κοινωνικής σάτιρας, το οποίο αστειεύεται με τα πολιτικά και τρέχοντα γεγονότα χρησιμοποιώντας αυτοσχέδιους μονόλογους και μόνο μια εφημερίδα ως στήριγμα. 

Ο Σαλ πέρασε τα πρώτα του χρόνια στο Λος Άντζελες και μετακόμισε στην Περιοχή του Σαν Φρανσίσκο όπου πραγματοποίησε το επαγγελματικό ντεμπούτο του στο νυχτερινό κέντρο διασκέδασης "hungry i" το 1953.  Η δημοτικότητά του μεγάλωσε γρήγορα, και μετά από ένα χρόνο στο κλαμπ, ταξίδεψε στη χώρα και έδωσε παραστάσεις σε καθιερωμένα νυχτερινά κέντρα, θέατρα και πανεπιστημιακές σχολές. Το 1960 έγινε ο πρώτος κωμικός στον οποίο αναφέρθηκε στο εξώφυλλό του το περιοδικό Time . Εμφανίστηκε σε διάφορες τηλεοπτικές εκπομπές, έπαιξε αρκετούς ρόλους κινηματογράφου και είχε την δική του παράσταση με μοναδικό πρωταγωνιστή τον ίδιο στο Μπρόντγουεϊ. 

Ο παρουσιαστής της τηλεόρασης Στιβ Άλεν υποστήριξε ότι ο Σαλ ήταν "ο μόνος πραγματικός πολιτικός φιλόσοφος που έχουμε στη σύγχρονη κωμωδία". Οι κοινωνικές του σατιρικές εμφανίσεις έφεραν αλλαγές  στη ζωντανή ψυχαγωγία, καθώς ένας  stand-up κωμικός που μιλούσε για τον πραγματικό κόσμο της πολιτικής εκείνης της εποχής θεωρήθηκε «επαναστατικός». Αποτέλεσε έμπνευση για πολλούς μεταγενέστερους κωμικούς συμπεριλαμβανομένων των Λένι Μπρους, Τζόναθαν Γουίντερς, Τζορτζ Κάρλιν και Γούντι Άλεν . Ο Άλεν αποδίδει στον Σαλ ένα νέο ύφος του χιούμορ με το "άνοιγμα των θεαμάτων για ανθρώπους σαν κι εμένα".  : 545 

Πολυάριθμοι πολιτικοί έγιναν οι οπαδοί του, με τον Τζον Φιτζέραλντ Κέννεντυ  να του ζητάει να γράψει τα αστεία του για τις ομιλίες κατά την προεκλογική του εκστρατεία. Μετά τη δολοφονία του Κένεντι το 1963, όμως, ο Σαλ είχε εμμονή με τις ανακρίβειες και τα συμπεράσματα της Επιτροπής Γουώρεν Report και μίλησε για αυτό συχνά κατά τη διάρκεια των εκπομπών του. Αυτό αποξένωσε μεγάλο μέρος του ακροατηρίου του και οδήγησε σε μείωση της δημοτικότητάς του για το υπόλοιπο της δεκαετίας του 1960. Μέχρι τη δεκαετία του 1970, ωστόσο, οι εμφανίσεις και η δημοτικότητά του επέτρεψαν μερικώς, κάτι που συνεχίστηκε μέχρι σήμερα.  Μια βιογραφία του Σαλ, με τίτλο Last Man Standing, και συγγραφέας τον Τζέιμς Κέρτις, κυκλοφόρησε το 2017.  

Ο Σαλ είναι γνωστός επίσης ως παρουσιαστής της πρώτης απονομής των Γκράμι, που έλαβε χώρα στις 4 Μαΐου 1959.

Δισκογραφία 
At Sunset, Fantasy Records (ηχογραφήθηκε το 1955, κυκλοφόρησε το 1958)
The Future Lies Ahead, Verve Records (1958)
Mort Sahl: 1960 or Look Forward in Anger, Verve Records MG V-15004 (1959)
At the hungry i, Verve Records (1960)
The Next President, Verve Records (1960)
A Way of Life, Verve Records (1960)
The New Frontier, Reprise Records (1961)
On Relationships, Reprise Records (1961)
Great Moments of Comedy with Mort Sahl Verve Records (1965)
Anyway ... Onward, Mercury Records (1967)
"Sing a Song of Watergate ... Apocryphal of Lie!", GNP Crescendo Records (1973)
Mort Sahl's America, Dove Audio (1996)

Επιλεγμένη φιλμογραφία 
 Στην Αγάπη και τον Πόλεμο (1958) στο ρόλο του Ντάνι Κρίγκερ
 Ιδιωτικός Ντετέκτιβ Ρίτσαρντ Ντάιαμοντ (CBS-TV 1959) ως ο ίδιος 
 Όλοι οι Νεαροί (1960) ως Δεκανέας Κρέιν 
 Johnny Cool (1963) στο ρόλο του Μπεν Μόροου
 Ο γιατρός, πρέπει να βαρεθείτε! (1967) ως Νταν Ράσκιν 
 Μην κάνετε τα κύματα (1967) ως Σαμ Λινγκόνμπερι 
 hungry i reunion  (1981), στο ρόλο του ίδιου,  ντοκιμαντέρ 
 Μέσα στο Τρίτο Ράιχ (1982) (TV) ως Βέρνερ Φινκ 
 Τίποτα δεν διαρκεί για πάντα (1984) ως θείος Μορτ 
 Jonathan Winters : Στο Ledge (1987) ως ο ίδιος, ειδικό τηλεοπτικό πρόγραμμα 
 Mort Sahl: Η πιστή αντιπολίτευση (1989), ως ντοκιμαντέρ  
 Ο κόσμος του εβραϊκού χιούμορ (1990) ως ο ίδιος, ντοκιμαντέρ 
 Ψάχνοντας τον Λένι (2011) στον ρόλο του εαυτού του, ντοκιμαντέρ 
 Όταν η κωμωδία έφτασε στο σχολείο (2013) ως ο ίδιος, ντοκιμαντέρ 
 Max Rose (2016) ως Jack

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Curtis, James; Last Man Standing: Mort Sahl and the Birth of Modern Comedy, Univ. Press of Mississippi (2017)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 

Αμερικανοί κωμικοί
Αμερικανοεβραίοι