Σύνδρομο των Σεβρών

Στην Τουρκία, το Σύνδρομο των Σεβρών () είναι μια δημοφιλής λαϊκή πεποίθηση ότι ορισμένες εξωτερικές δυνάμεις, ιδιαίτερα δυνάμεις της Δύσης, "συνωμοτούν για να αποδυναμώσουν και έπειτα να διαμελίσουν την Τουρκία." Ο παραπάνω όρος προέρχεται από την Συνθήκη των Σεβρών, η οποία υπεγράφη το 1920. Η συνθήκη όριζε ότι τα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θα διαμελιστούν ανάμεσα στο Κουρδιστάν, την Αρμενία, την Ελλάδα, τη Βρετανία, τη Γαλλία, και την Ιταλία. Η Τουρκία θα διατηρούσε ορισμένα εδάφη γύρω από την Άγκυρα. Ωστόσο, η συνθήκη δεν εφαρμόστηκε, καθώς οι τούρκοι κέρδισαν σε όλα τα μέτωπα του Τουρκικού Πολέμου της Ανεξαρτησίας. Ο τούρκος ιστορικός Τανέρ Ακτσάμ περιγράφει αυτή τη συμπεριφορά (σ.σ. του συνδρόμου των Σεβρών) ως μια συνεχιζόμενη αντίληψη ότι "υπάρχουν δυνάμεις που επιδιώκουν συνεχώς να μας διαλύσουν και να μας καταστρέψουν, ενώ είναι απαραίτητη η υπεράσπιση του κράτους ενάντια σε αυτό το κίνδυνο."

Επισκόπηση 
Ο ορισμός που δίνει ο δανός πολιτικός επιστήμονας Ντίτριχ Γιουνγκ για τον όρο είναι ο εξής: "Το σύνδρομο των Σεβρών είναι η αντίληψη ότι η χώρα είναι περικυκλωμένη από εχθρούς που προσπαθούν να διαλύσουν το τουρκικό κράτος," ενώ συμπληρώνει ότι το σύνδρομο των Σεβρών αποτελεί σημαντική συνιστώσα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Ο όρος έχει χρησιμοποιηθεί στο πεδίο της Κουρδικής σύγκρουσης στην Τουρκία, της συνεχιζόμενης διαδικασίας ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και στο πεδίο της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Αρμενίων. Το 2015, ο ιστορικός Νικ Ντάνφορθ έγραψε ότι: "Η συνθήκη των Σεβρών έχει ξεχαστεί σε μεγάλο βαθμό στη Δύση, αλλά έχει μια ισχυρή κληρονομιά στην Τουρκία, όπου έχει βοηθήσει στον σχηματισμό μιας εθνικιστικής παράνοιας, την οποία ορισμένοι μελετητές την αποκαλούν "Σύνδρομο των Σεβρών".

Σύμφωνα με τον πρώην υπουργό εξωτερικών της Αρμενίας, Αλεξάντερ Αρζουμανιάν, "στην Τουρκία υπάρχει ένας παράλογος φόβος σχετικά με την Συνθήκη των Σεβρών, ο οποίος ενώνει τόσο τους φιλελεύθερους όσο και τους ριζοσπάστες [εθνικιστές]".

Ιστορία 
Σύμφωνα με την Φατμά Μουγκέ Γκιοτσέκ, η βιβλιογραφία για το σύνδρομο των Σεβρών κάνει έμφαση σε τρεις φάσεις ανάπτυξης του "συνδρόμου". Αυτές είναι οι παρακάτω:

 Πρώτον, "η αρχική επίδραση της Συνθήκης των Σεβρών στο κράτος και την κοινωνία, όσον αφορά τον σχηματισμό του φόβου και του άγχους".
 Δεύτερον, "η διαπραγμάτευση κατά τη διάρκεια της ριζοσπαστικής δυτικοποίησης της τουρκικής Δημοκρατίας. Είναι η αιχμή του δόρατος του στρατού και του ΡΛΚ. Σε αυτό το στάδιο γίνεται ο ορισμός των εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών".
 Τρίτον, το "θεσμικοποιημένο σύνδρομο ριζοσπαστικοποιείται, καθώς υπερεθνικιστικά κόμματα προσπαθούν συστηματικά να αποκλείσουν τέτοιους αντιληπτούς εχθρούς από τη τουρκική πολιτική".

Σύνδρομο των Σεβρών και εξωτερική πολιτική 
Το 2019, ο Ερντογάν, εξυμνώντας την θέληση της Τουρκίας να ασκήσει επιρροή στις χώρες της Μεσογείου, δήλωσε τα εξής: "Χάρη στην στρατιωτική και ενεργειακή συνεργασία ανατρέψαμε την Συνθήκη των Σεβρών".

Σύμφωνα με άρθρο της Le Monde, η ημέρα που επελέγη για την επαναλειτουργία της Αγίας Σοφίας ως τζαμί (24 Ιουλίου) δεν επελέγη τυχαία, καθώς εκείνη την ημέρα συμπληρώνεται η 97η επέτειος από την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης. "Στο μυαλό του Ερντογάν και των ακροδεξιών συνεργατών του, οι οποίοι συσπειρώθηκαν μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, αυτό είναι θέμα αποτροπής της παγίδας μιας "νέας Συνθήκης των Σεβρών'".

Σε άρθρο του που απαντά στο άρθρο της Le Monde, ο αρχισυντάκτης της Yeni Şafak Ιμπραήμ Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι τα Δυτικά μέσα ενημέρωσης δεν έκαναν "λάθος" στο να φέρουν στο προσκήνιο το βάρος που έχει η Συνθήκη των Σεβρών στην νέα επιθετική εξωτερική πολιτική της Τουρκίας.

Συγκρίσεις 
Το 2015, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί (επικεφαλής του ακροδεξιού Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος) συνέκρινε την συμφωνία του Δημοκρατικού Λαϊκού Κόμματος και της τουρκικής κυβέρνησης στην κουρδοτουρκική ειρηνευτική διαδικασία με την Συνθήκη των Σεβρών. Ο Μπαχτσελί ισχυρίζεται ότι η συμφωνία "θα οδηγήσει στην κατάρρευση της Τουρκικής Δημοκρατίας και δεσμεύτηκε να αντισταθεί σε αυτήν."

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 

 
Νεότερη ιστορία της Τουρκίας