Κλωντ Κοέν-Τανουντζί

Ο Κλωντ Κοέν-Τανουντζί (Claude Cohen-Tannoudji, γενν. 1 Απριλίου 1933) είναι Γάλλος φυσικός, ο οποίος το 1997 μοιράσθηκε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής με τους Αμερικανούς Στήβεν Τσου και Γουίλιαμ Ντάνιελ Φίλιπς για έρευνες στις μεθόδους ψύξεως και παγιδεύσεως ατόμων με ακτίνες λέιζερ.

Η ζωή και το έργο του
Ο Κλωντ Κοέν-Τανουντζί γεννήθηκε στην Κωνσταντίνη της τότε Γαλλικής Αλγερίας και ήταν γιος του Αμπραχάμ Κοέν-Τανουντζί και της Σάρα Σεμπάχ, αμφότερων Αλγερινών Εβραίων.

Ο Κλωντ τελείωσε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στο Αλγέρι το 1953 και μετά έφυγε για το Παρίσι, έχοντας γίνει δεκτός για σπουδές από την École Normale Supérieure. Καθηγητές του εκεί ήταν μεταξύ άλλων οι Ανρί Καρτάν, Λωράν Σβαρτς και Αλφρέντ Καστλέρ.

Το 1958 νυμφεύθηκε την εκπαιδευτικό Ζακλίν Βεϋρά (J. Veyrat), με την οποία απέκτησαν τρία παιδιά. Οι σπουδές του διακόπηκαν όταν στρατολογήθηκε στον γαλλικό στρατό, όπου υπηρέτησε επί 28 μήνες (μακρότερο από το κανονικό εξαιτίας του Πολέμου της Αλγερίας). Το 1960 επανέλαβε την εκπόνηση της διδακτορικής διατριβής του υπό τον Αλφρέντ Καστλέρ και τον Ζαν Μπροσέλ. Πήρε το διδακτορικό του στα τέλη του 1962.

Μετά τη διατριβή του ο Κοέν-Τανουντζί άρχισε να διδάσκει κβαντομηχανική στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Από το 1964 ως το 1967 ήταν αναπληρωτής καθηγητής εκεί και από το 1967-1973 καθηγητής α΄ βαθμίδας. Οι σημειώσεις των διαλέξεών του υπήρξαν βάση του διαδεδομένου συγγράμματος Mécanique quantique, που συνέγραψε από κοινού με δύο συναδέλφους του. Συνέχισε επίσης τις έρευνές του επί των αλληλεπιδράσεων ατόμων και φωτονίων, και η ερευνητική ομάδα του ανέπτυξε το πρότυπο της light dressed state.

Το 1973 ο Κοέν-Τανουντζί έγινε καθηγητής στο Collège de France. Μετά το 1980 ξεκίνησε να μελετά τις δυνάμεις ακτινοβολίας που ασκούνται πάνω σε μεμονωμένα άτομα σε πεδία φωτός λέιζερ. Δημιούργησε επίσης εκεί ένα εργαστήριο μαζί με τους Αλαίν Ασπέ, Κριστόφ Σαλομόν και Ζαν Νταλιμπάρ, προκειμένου να μελετήσει την ψύξη ατόμων με ακτίνες λέιζερ, όπως και την παγίδευση ατόμων από τις ακτίνες λέιζερ. Δοκίμασε ακόμα μία στατιστική προσέγγιση στην ψύξη με λέιζερ, με τη χρήση σταθερών κατανομών.

Η εργασία του εκεί οδήγησε τελικώς στο Βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 1997, το οποίο ο Κοέν-Τανουντζί πήρε από κοινού με τους Στήβεν Τσου και Γουίλιαμ Ντάνιελ Φίλιπς.

Το 2015 ο Κοέν-Τανουντζί υπέγραψε τη «Διακήρυξη του Mainau για την κλιματική αλλαγή» την τελευταία ημέρα της 65ης Συναντήσεως βραβευμένων με Νόμπελ στο Λίνταου. Η Διακήρυξη υπογράφηκε από 76 κατόχους Βραβείου Νόμπελ και επιδόθηκε στον τότε Πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας Φρανσουά Ολάντ στα πλαίσια της Διασκέψεως για την Κλιματική Αλλαγή του 2015 στο Παρίσι.

Τιμητικές διακρίσεις
 1979 – Μετάλλιο και Βραβείο Young, για «διακεκριμένες έρευνες στο πεδίο της οπτικής»
 1993 – Βραβείο Charles Hard Townes
 1994 – Επίτιμος διδάκτορας της Σχολής (Φυσικών) Επιστημών και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου της Ουψάλας
 1996 – Χρυσό μετάλλιο του CNRS
 1997 – Βραβείο Νόμπελ Φυσικής
 2010 – Παράσημο Λεγεώνας της Τιμής

Επιλεγμένα έργα
Τα κυριότερα έργα και εργασίες του Κλωντ Κοέν-Τανουντζί παρατίθενται στην ιστοσελίδα του.

 Claude Cohen-Tannoudji, Bernard Diu, Frank Laloë: Mécanique quantique, 2 τόμοι, Collection Enseignement des Sciences, Παρίσι 1973, ISBN 2-7056-5733-9
 Claude Cohen-Tannoudji, Gilbert Grynberg, Jacques Dupont-Roc: Introduction à l'électrodynamique quantique
 Claude Cohen-Tannoudji, Gilbert Grynberg and Jacques Dupont-Roc: Processus d'interaction photons-atomes
 Claude Cohen-Tannoudji: Atoms in Electromagnetic fields, 2η έκδοση, World Scientific, 2004 (συλλογή των σημαντικότερων εργασιών του)

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Οι σημειώσεις των μαθημάτων του (στη γαλλική)
 Αυτοβιογραφία γραμμένη για τα Βραβεία Nobel  (και πηγή για το λήμμα αυτό)

Γάλλοι φυσικοί
Βραβευμένοι με Νόμπελ Φυσικής
Γάλλοι νομπελίστες
Οπτικοί
Απόφοιτοι της École Normale Supérieure
Σεφαρδίτες