Άγιος Ανδρέας Μεσσηνίας

Ο Άγιος Ανδρέας Μεσσηνίας είναι ένα παραθαλλάσιο χωριό του νομού Μεσσηνίας, που βρέχεται από τη δυτική ακτή του Μεσσηνιακού κόλπου. Το 1908 αναγνωρίστηκε ως οικισμός της τότε κοινότητας Λογγά και το 1972 προσαρτήθηκε στο χωριό Λογγά . Πλέον το χωριό του Αγίου Ανδρέα ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Αίπειας, του Δήμου Μεσσήνης της Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας που βρίσκεται στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας όπως διαμορφώθηκε με το πρόγραμμα «Καλλικράτης». Η έκταση που καταλαμβάνει το χωριό είναι περίπου 1.5 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Από γεωγραφική σκοπιά, ο Άγιος Ανδρέας ισαπέχει από τα πιο δημοφιλή χωριά της περιοχής, την Κορώνη και το Πεταλίδι με 12 χιλιόμετρα απόσταση. Ενδεικτικά μερικές αποστάσεις από διάφορες περιοχές είναι: 

 Λογγά: 2 χλμ
 Κορώνη: 12 χλμ (~ 15 λεπτά οδικώς)
 Πεταλίδι: 12 χλμ (~ 15 λεπτά οδικώς)
 Φοινικούντα: 20 χλμ (~ 30 λεπτά οδικώς)
 Μεθώνη: 30 χλμ (~ 40 λεπτά οδικώς)
 Πύλος: 40 χλμ (~ 50 λεπτά οδικώς)
 Καλαμάτα: 42 χλμ (~ 50 λεπτά οδικώς)
 Βοϊδοκοιλιά: 52 χλμ (~ 70 λεπτά οδικώς)
 Τρίπολη: 110 χλμ (~ 85 λεπτά οδικώς)
 Αθήνα: 260 χλμ (~ 3 ώρες οδικώς)

Περίγραμμα του Αγίου Ανδρέα 

Ο Άγιος Ανδρέας Μεσσηνίας είναι ένας τουριστικός προορισμός κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και χαρακτηρίζεται για τις παραλίες, την μεγάλη ποικιλία σε υποδομές φιλοξενίας ή εστίασης, την ψυχαγωγία των παιδιών στην παιδική χαρά καθώς και μία μικρή μαρίνα όπου ελλιμενίζονται μικρά σκάφη και ψαροκαΐκια. Επίσης υπάρχουν και δύο μεγάλοι χώροι στάθμευσης συνολικής χωρητικότητας 200 οχημάτων, στο νότιο και βόρειο μέρος του χωριού. Για πολλά έτη και μέχρι το 2009, λειτουργούσε δίπλα από την παραλία του Αγίου Ανδρέα ένα οργανωμένο camping το οποίο πια δεν λειτουργεί. Στον Άγιο Ανδρέα λοιπόν, μπορεί κανείς να βρει:  

 Ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα.
 Περιφραγμένη παιδική χαρά και γηπεδάκι μπάσκετ
Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ)
 Φαρμακείο
 2 Mini market
 Φούρνοι - Ζαχαροπλαστεία
 Εστιατόρια - Καφετέριες - Μπαρ
 Κρεοπωλείο
Βενζινάδικο σε απόσταση 2 χλμ στην περιοχή της Επισκοπής
 Πρακτορείο ΟΠΑΠ
 Συνεργεία αυτοκινήτων σε απόσταση 1.5 χλμ

Ιστορική αναδρομή & Αρχαιολογικά ευρήματα 

Η ιστορία του χωριού, ξεκινάει πολλούς αιώνες πριν. Μέχρι και σήμερα, σώζονται και είναι διαθέσιμα προς επίσκεψη, μοναδικά αρχαιολογικά ευρήματα της περιοχής. Τα κυριότερα είναι:

 Ο Βυζαντινός Ιερός Ναός του Αγιού Ανδρέα στον οποίο πραγματοποιούνται κανονικά λειτουργίες σήμερα.
 Το Ιερό του Απόλλωνος Κορύθου.

Και τα δύο περιγράφονται αναλυτικά σε επόμενη ενότητα, καθώς έχουν ιδιαίτερη ιστορική σημασία.
Το 1700, σύμφωνα με τους Ενετούς, η περιοχή φαίνεται να αριθμούσε στους 50 κατοίκους. Ο Άγιος Ανδρέας είναι άμεσα συνδεδεμένος με το γειτονικό χωριό της Λογγάς το οποίο βρίσκεται σε υψόμετρο 100 μέτρων και απόσταση 2 χιλιομέτρων. Η περιοχή του Αγίου Ανδρέα αποτελεί το επίνειο της Λογγάς. Αποτελούσε οικισμό της κοινότητας Αίπεια από το 1908 οπότε και πρωτοαναγνωρίστηκε ως οικισμός. Έκτοτε ο πληθυσμός της περιοχής αυξήθηκε, με την πρόσφατη ελληνική απογραφή του 2021 να καταγράφει πληθυσμό 1994 άτομα για την ευρύτερη περιοχή του Αγίου Ανδρέα και της Λογγάς (Κοινότητα Αίπειας).

Η οικονομία της κοινότητας στηριζόταν στην αλιεία, την κτηνοτροφία και τη γεωργία με βασική παραγωγή το ελαιόλαδο. Πλέον η τοπική οικονομία του Αγίου Ανδρέα Μεσσηνίας στηρίζεται και μέσω του τουρισμού. Το χωριό έχει αναπτυχθεί σε μεγάλο βαθμό τις τελευταίες δεκαετίες αποτελώντας έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της Μεσσηνίας. Είναι ένα παραθαλάσσιο θέρετρο που δέχεται κάθε χρόνο χιλιάδες Έλληνες και ξένους τουρίστες κυρίως από την Ευρώπη. Αποτελεί μια από τις ποιοτικότερες λύσεις για διακοπές στη Μεσσηνία καθώς διαθέτει όλα εκείνα που θα ψάξει ένας μέσος τουρίστας, έχοντας φυσικά τις επιλογές για να εξερευνήσει και άλλα τουριστικά θέρετρα που βρίσκονται σε πολύ κοντινές αποστάσεις.

Βυζαντινός Ιερός Ναός του Αγίου Ανδρέα

Ο Βυζαντινός Ιερός Ναός του Αγίου Ανδρέα βρίσκεται εντός του χωριού στο οποίο αποδόθηκε και το το όνομά του. Στην αρχική του φάση, που ανάγεται στην πρώιμη μεσοβυζαντινή περίοδο (9ο – 10ο αιώνα), ο Άγιος Ανδρέας ανήκε στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής. Λίγο αργότερα, κατά τον 10ο – 11ο αιώνα, μετασκευάστηκε σε τρουλαίο ναό, από τους μεγαλύτερους στην Πελοπόννησο.

Στην πιο πρόσφατη ιστορία του, το μνημείο έχει υποστεί πολλές εργασίες συντήρησης που αλλοίωσαν την εσωτερική και εξωτερική του μορφή. Ο ναός του Αγίου Ανδρέα βρίσκεται κοντά στο Ιερό του Απόλλωνος Κορύθου, όπου παλαιότερη έρευνα έδειξε την ύπαρξη τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής εκκλησίας.

Κατά τη μέση βυζαντινή περίοδο πιθανολογείται η ύπαρξη οργανωμένου οικισμού στο σημερινό χωριό Λογγά, στους πρόποδες του όρους «Λυκόδημο». Την άποψη αυτή ενισχύει, εκτός από τον Άγιο Ανδρέα και η παρουσία ενός ναού της ίδιας περιόδου, αφιερωμένου στον Άγιο Αντώνιο, λίγο έξω από το χωριό. Σε έγγραφο της Γερουσίας της Βενετίας του 1357 ο ποταμός Λογγάς αναφέρεται ως όριο της βενετοκρατούμενης περιοχής της Κορώνης.  

Σήμερα, στην εκκλησία του Αγίου Ανδρέα πραγματοποιούνται τελετές και λειτουργίες.

Ιερό του Απόλλωνος Κορύθου 
Στην ευρύτερη περιοχή του χωριού του Αγίου Ανδρέα Μεσσηνίας, έχουν ανασκαφεί κτήρια από διαδοχικές οικοδομικές φάσεις, που χρονολογούνται από τους γεωμετρικούς χρόνους έως τους ύστερους Ρωμαϊκούς χρόνους. Κατά κοινή ομολογία των μελετητών και με βάση επιγραφικές μαρτυρίες, τα ερείπια αυτά ταυτίζονται με το Ιερό του Απόλλωνος Κορύθου ή Κορύνθου. Σύμφωνα με τις παραδόσεις της Αρχαίας Μεσσήνης, ο Απόλλωνας Κορύθου ήταν θεός – θεραπευτής ασθενειών. 

Ο περιηγητής Παυσανίας, του οποίου το έργο περιγράφει αναλυτικά και την Αρχαία Μεσσηνία, αναφέρει το Ιερό του Απόλλωνος Κορύθου στα «Μεσσηνιακά». Περιγράφει τον αρχαίο ναό, ενώ μιλά και για ένα «ξόανο» που βρισκόταν εκεί, αφιερωμένο στον θεραπευτή Απόλλωνα Κόρυνθο από τους Αργοναύτες. Ένα χάλκινο ειδώλιο πολεμιστή που βρέθηκε στο Ιερό του Απόλλωνος Κορύθου χρονολογείται στα 540-520 π.Χ. και είναι από τα αξιολογότερα ευρήματα. Αυτός ο πολεμιστής φορά κορινθιακό κράνος, θώρακα, βραχύ χιτώνα και περικνημίδες. Πάνω στο Ιερό του Απόλλωνος Κορύθου εντοπίστηκε παλαιοχριστιανική βασιλική η οποία αποξηλώθηκε το 1913 για να ερευνηθεί το αρχαίο μνημείο.

Γιορτές και παραδοσιακές εκδηλώσεις 

Το χωριό του Αγίου Ανδρέα γιορτάζει κάθε χρόνο στις 30 Νοεμβρίου και πραγματοποιείται λειτουργία στην ομώνυμη εκκλησία του χωριού.

Επίσης στο κεντρικό δρόμο του λιμανιού πραγματοποιείται και η αποκριάτικη παρέλαση κάθε χρόνο. 

Λίγο καιρό αργότερα, κάθε Πάσχα, πραγματοποιείται περιφορά του επιτάφιου στο χωριό και εντός του λιμανιού του χωριού. 

Τέλος κάθε χρόνο είναι προγραμματισμένο το παραδοσιακό πανηγύρι του χωριού, την τελευταία ημέρα του καλοκαιριού, στις 31 Αυγούστου. 

Το παραδοσιακό πανηγύρι του Αγίου Ανδρέα, διοργανώνεται από την τοπική ερασιτεχνική ομάδα της ΑΕ Λογγάς, και αποτελεί πόλο έλξης για πολλούς τουρίστες και ντόπιους που έρχονται από μακρινές περιοχές για να διασκεδάσουν.

Διοικητικές μεταβολές 
Οι κυριότερες διοικητικές μεταβολές για το χωριό του Αγίου Ανδρέα είναι:

 1908: Ο οικισμός προσαρτάται στο δήμο Αιπείας.  (ΦΕΚ 28Α - 08/02/1908)
 1912: Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Αιπείας και προσαρτάται στην κοινότητα Λογγάς. (ΦΕΚ 262Α - 31/08/1912)
 1972: Ο οικισμός καταργείται και προσαρτάται στον οικισμό Λογγά της κοινότητας Λογγάς. (ΦΕΚ 265Α - 14/03/1972)
 1997: Ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Λογγάς και ορίζεται έδρα του δήμου Αιπείας. (ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997)
 2010: Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Αιπείας και προσαρτάται στο δήμο Μεσσήνης. (ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010)

Παραπομπές

Χάρτης περιοχής 

Χωριά του νομού Μεσσηνίας
__ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ__
__ΜΕΠΠ__
Επαρχία Πυλίας
Δήμος Μεσσήνης
Παραλίες της Μεσσηνίας