Κορνέλις Κέτελ

Ο Κορνέλις Κέτελ (Cornelis Ketel, 18 Μαρτίου 1548 – 8 Αυγούστου 1616  ) ήταν Ολλανδός μανιεριστής ζωγράφος, που δραστηριοποιήθηκε στο Ελισαβετιανό Λονδίνο από το 1573 έως το 1581 και στο Άμστερνταμ μέχρι τον θάνατό του. Ο Κέτελ, γνωστός κατά κύριο λόγο ως ζωγράφος, ήταν επίσης ποιητής και ρήτορας, και από το 1595 επίσης γλύπτης . 

Σύμφωνα με τη βιογραφία του Κέτελ, που γράφηκε από τον σύγχρονό του Κάρελ φαν Μάντερ, φαίνεται να ήθελε να επικεντρωθεί στο πιο διάσημο της ιεραρχίας των ειδών, στην ιστορική ζωγραφική, που περιελάμβανε μυθολογικά θέματα, αλλά αφότου έφυγε από τη Γαλλία είναι γνωστός σχεδόν εξ ολοκλήρου ως ζωγράφος πορτρέτων. Ούτε στην Αγγλία ούτε στην Ολλανδία παρουσίαζαν μεγάλη ζήτηση οι μεγάλοι πίνακες με ιστορικά θέματα κατά τη διάρκεια της ζωής του, και κανένας πίνακας με ιστορικό θέμα  ή αλληγορικό θέμα του Κέτελ δεν είναι γνωστό να έχει διασωθεί ανέπαφος, αν και τα σχέδια και τα χαρακτικά διασώζονται.  Ωστόσο, επηρέασε σημαντικά την ανάπτυξη του μεγαλύτερου τύπου ζωγραφικής που δημιιουργούνταν συνήθως στην Ολλανδική Δημοκρατία κατά την περίοδο αυτή, το πορτρέτο της πολιτικής ομάδας .

Βιογραφία 

Ο Κέτελ γεννήθηκε στη Χάουντα το 1548 ως εξώγαμο τέκνο της Ελίζαμπετ Γιάκομπσντρ Κέτελ (Elisabeth Jacobsdr.Ketel) και του συλλέκτη έργων τέχνης Χόφερτ Γιανς φαν Πρόιγεν (Govert Jans van Proyen).  Ο διάσημος υαλογράφος της Χάουντα Ντιρκ Κράμπετ τον ενθάρρυνε να αρχίσει να ζωγραφίζει ως μαθητής του θείου του, Κορνέλις Γιάκομπς.  Σε ηλικία 18 ετών, έγινε μαθητής του ζωγράφου του Ντελφτ Άντονι Μπλόκλαντ . Αργότερα ταξίδεψε στο Παρίσι όπου ζούσε με τον Ζαν ντε λα Αμ (Jean de le Hame), ζωγράφο του Βασιλιά Καρόλου Θ'  της Γαλλίας Από το Παρίσι πήγε στο Φονταινεμπλώ, όπου εργάστηκε το 1566, τα τελευταία χρόνια της Σχολής του Φονταινεμπλώ, παραμονή που ήταν αναμφίβολα καθοριστική για τη διαμόρφωση του αίσθησής του για την μανιεριστική αλληγορία. Αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γαλλία το 1567 όταν απελάθηκαν όλοι οι πολίτες των Αψβουργικών Κάτω Χωρών. 

Επέστρεψε στη Χάουντα, αλλά η οικονομία της πόλης επλήγη σοβαρά από την κατάληψη της πόλης το 1572 από τους αντάρτες του Γκέζεν, ακολουθούμενη από πανώλη, το 1573 που εξολόθρευσε το 20% του πληθυσμού, και την Ολλανδική εξέγερση, η οποία εισερχόταν σε νέα φάση, που αποσταθεροποίησε την καθημερινή ζωή σε όλη την Ολλανδία. Στη συνέχεια, ο Κέτελ καταγράφεται στην Αγγλία και ήταν ένας από τους πολλούς εξόριστους Ολλανδούς καλλιτέχνες που δραστηριοποιήθηκαν στην Αυλή των Τυδώρ κατά τη δεκαετία του 1570. Ο Κέτελ νυμφεύτηκε την Έλτχεν Χέρριτς (Aeltgen Gerrits) στο Λονδίνο το 1573. Ο βιογράφος Κάρελ φαν Μάντερ αναφέρει το πορτρέτο του Σερ Κρίστοφερ Χάττον (Sir Christopher Hatton),   Κόμητος της Οξφόρδης, το οποίο δημιούργησε ο Κέτελ, και διάφορων ευγενών, των συζύγων και των παιδιών τους. Το 1578, χορηγήθηκε άδεια για ένα πορτρέτο της βασίλισσας Ελισάβετ, όταν επισκέφτηκε την Άννα Σέυμουρ, Δούκισσα του Σόμερσετ στο Hanworth Park House στο Μίντλσεξ. 

Μη βρίσκοντας αγοραστές στην Αγγλία για τα αγαπημένα του αλληγορικά θέματα, ο Κέτελ επέστρεψε στις Κάτω Χώρες καθώς ο γιος του Ράφαιλ γεννήθηκε στο Άμστερνταμ το 1581. Ο Κέτελ παρουσίασε τη μεγάλη ομαδική μορφή πορτρέτου στους Ολλανδούς άρχοντες με μεγάλη επιτυχία  και φαίνεται ότι του είχαν δοθεί παραγγελίες για πορτρέτα. Η ολλανδική τάση που προέκυψε από την εξέγερση ήταν εχθρική προς τη μανιεριστική αλληγορία, ακόμη και για απλούστερα μυθολογικά θέματα στην τέχνη, τα οποία συνδέονταν ευρέως με τους μισητούς Αψβούργους, δηλαδή τους ηγέτες εναντίον των οποίων εξεγέρθηκαν οι Ολλανδοί.  Ζωγράφισε, επίσης, θρησκευτικά θέματα. Είναι πιθανότατα να ήταν Διαμαρτυρόμενος, όπως και ο φίλος του Χέντρικ ντε Κάιζερ, αρχιτέκτονας και γλύπτης της πόλης. Ο γιος του Τόμας νε Κάιζερ πιστεύεται ότι ήταν μαθητής του Κορνέλις φαν ντερ Φόορτ (Cornelis van der Voort) ενώ ο φαν ντερ Φόορτ (γεννημένος περίπου το 1576) θεωρείται μαθητής του Κέτελ. Όλοι έγιναν επιτυχημένοι προσωπογράφοι του Άμστερνταμ και ανέλαβαν το Schuttersstukken (ομαδικά πορτρέτα). Ο γεννημένος στη Δανία Πίτερ Ίσαακς ήταν σίγουρα μαθητής του, αν και ο φαν Μάντερ  αναφέρει περισσότερους. Ένας  ήταν ο Βάουτερ Κράμπετ από τη Χάουντα.

Μετά το θάνατο της συζύγου του το 1602, νυμφεύτηκε ξανά το 1607 με την Έλτχε Γιανς (Aeltge Jans), αλλά όχι σε καλβινιστική εκκλησία, καθώς ήταν Αρμίνιος.  Από τον γάμο αυτόν γεννήθηκε ένας γιος, ο Άντριες, ο οποίος πέθανε σε πολύ μικρή ηλικία. Ο Κέτελ υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο και έκανε τη διαθήκη του τον Νοέμβριο του 1613, με μάρτυρα τον Χέντρικ ντε Κάιζερ. Πέθανε τον Αύγουστο του 1616.

Έργα

Στο Λονδίνο 

Ο Κέτελ γρήγορα καθιερώθηκε ως επιτυχημένος ζωγράφος πορτρέτων στο Λονδίνο. Ο Κάρελ φαν Μάντερ αναγράφει ότι ο Κέτελ ήταν προστατευμένος από τους ευημερούντες Γερμανούς εμπόρους της Χανσεατικής Ένωσης του "Steelyard" και ότι μια Δύναμη που ξεπεράστηκε από τη Σοφία που είχε παραγγελθεί σε αυτόν και, όταν παρουσιάστηκε στον Σερ Κρίστοφερ Χάττον, αυτός τον εισήγαγε στους αυλικούς κύκλους.  Ο Χάττον του παράγγειλε ένα πορτραίτο και η Βασίλισσα Ελισάβετ ποζάρισε γι' αυτόν το 1578.  Η μεγάλη παραγωγή έργων του Κέτελ αυτά τα χρόνια, πολλά από τα οποία σήμερα θεωρούνται χαμένα, μπορεί να εκτιμηθεί από την ποσότητα των γνωστών παραγγελιών του. Το 1577 στον  Κέτελ ανατέθηκε να ζωγραφίσει μια σειρά από 19 πορτρέτα για την Εταιρεία της Κατάης, ένα από τα οποία είναι το διάσημο (αλλά με μεγάλες φθορές) σε φυσικές διαστάσεις του Μάρτιν Φρόμπισερ,  που βρίσκεται τώρα στη Βιβλιοθήκη Μπόντλιαν.  και αρκετοί «σπουδαίοι» πίνακες του Ινουίτ (Εσκιμώου), τον οποίον ο Φρόμπισερ είχε φέρει στην Αγγλία.  Η αυτοπροσωπογραφία του Κέτελ, που χαράχθηκε από τον Χέντρικ Μπάρυ (Hendrick Bary), βρίσκεται στη Βασιλική Συλλογή.  Πρόσφατα, μια σειρά από πίνακες ζωγραφικής με κεφάλια και ώμους των μελών της οικογένειας του Thomas "Customer" Smythe με ημερομηνία 1579, που σήμερα είναι ευρέως διασκορπισμένη, έχει αναγνωριστεί ως έργο του Κορνέλις Κέτελ. 

Προφανώς, όλοι οι αλληγορικοί πίνακες του Κέτελ έχουν χαθεί, ωστόσο, ένα θεωρούμενο ως χαμένο αριστούργημα ανακαλύφθηκε και εκτέθηκε στο Μουσείο Τέιτ του Λονδίνου, το 1995, σε μια μεγάλη έκθεση με τίτλο Dynasties. Painting in Tudor and Jacobean England 1530-1630 . Απόδοση ως προς τον τίτλο αυτού του έργου, αυτό μπορεί να είναι το χαμένο "Triumph of Wisdom and Prudence over Force" (Θρίαμβος της Σοφίας και της Σύνεσης απέναντι στη Δύναμη, 1580), ζωγραφισμένο στην Αγγλία. (Miedema-Schulting 1988) . Αναφέρεται ως "Αλληγορία", αυτό το τμήμα, το οποίο ανακαλύφθηκε πρόσφατα, σήμερα σχηματίζει, μαζί με το αντίστροφο του αριθ. 55, το μοναδικό κατάλοιπο της πλούσιας παραγωγής ζωγραφισμένων αλληγοριών του Dynasties. Painting in Tudor and Jacobean England 1530-1630, που περιγράφεται λεπτομερώς από τον φαν Μάντερ στο Schilder-Boeck του 1604 [Miedema 1994]. 

Σύμφωνα με τα αρχεία, ο Κέτελ χρέωνε 1 £ για ένα πορτρέτο κεφαλής και ώμων και 5 £ για ένα πλήρων διαστάσεων.  Ο Νίκολας Χίλιαρντ, ο οποίος τότε ήταν ο κορυφαίος ζωγράφος πορτρέτων - μινιατούρων, συνήθως χρέωνε 3 £ για μια μικρογραφία.

Ύστερα έργα 

Μερικοί από τους ιστορικούς πίνακες του Κέτελ τεκμηριώνονται με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένου του Δημόκριτου και του Ηρακλή που αντιγράφηκαν πολύ λαμπρά από τον Ρέμπραντ σε ηλικία περίπου δεκατριών ετών, όταν εκπαιδεόταν με τον Πίτερ Λάστμαν στο Άμστερνταμ.  Αυτά ήταν ίσως tronies, το ολλανδικό είδος φανταστικών πορτρέτων μυθολογικών ή ιστορικών προσώπων. Μια ιστορία του φαν Μάντερ περιγράφει έναν αγρότη που προσπαθεί να εξηγήσει τη Δανάη του Κέτελ στη σύζυγό του και να τη συγχέει με έναν Ευαγγελισμό . 

Το έργο του Κέτελ του 1588 The Company of Captain Rosecrans, το πρώτο ολλανδικό ομαδικό πορτραίτο όπου οι μορφές απεικονίζονται όρθιες και ολόκληρες, "επηρέασαν πολύ τους μετέπειτα καλλιτέχνες των πινάκων της πολιτοφυλακής, όπως ο Ρέμπραντ στη Νυχτερινή περίπολο του 1642."  — στους οποίους πρέπει να προστεθεούν οι Φρανς Χαλς και Μπαρτολομέους φαν ντερ Χελστ — και να αποδοθεί παράδοση στο Άμστερνταμ. Οι ομάδες του Χαλς του Χάαρλεμ είναι μόνον από το ύψος του γόνατος, αλλά η μεγάλη ομάδα του Άμστερνταμ είναι ολόσωμη. Ωστόσο, ο Κέτελ, όπως και ο Χαλς, απλώθηκε πλευρικά σε ακανόνιστα διαστήματα, αλλά τα κράτησε όλα στη σειρά στο μπροστινό μέρος του χώρου της εικόνας. αφέθηκε στον Ρέμπραντ για να διαδώσει τα θέματα του βαθιά στον χώρο της εικόνας.  Η εικόνα έχει αποκοπεί σε όλες τις πλευρές, ειδικά στο επάνω μέρος του. Αρχικά η πύλη της πόλης μπροστά από την οποία στέκεται η ομάδα ήταν πολύ πιο εμφανής, και από αυτή την άποψη πιο κοντά στη Νυχτερινή περίπολο .  Η ομάδα μεταφέρει επίσης τα όπλα τους σε εσωτερικούς χώρους, μια άλλη καινοτομία. 

Μαζί με τον Πίτερ Πίτερς τον πρεσβύτερο, ο Κέτελ ήταν ο κορυφαίος προσωπογράφος στο Άμστερνταμ επί πολλά χρόνια, και μία από τις γενεές ολλανδών ζωγράφων πορτρέτων των οποίων το όλο και πιο εξελιγμένο έργο έθεσε τα θεμέλια για τους πολύ πιο διάσημους διαδόχους τους. Ενώ στην Αγγλία τα πορτρέτα σε λάδι παρέμειναν ως επί το πλείστον περιορισμένα στις Αυλές και στους ευγενείς, στις Κάτω Χώρες ήταν ήδη κοινά μεταξύ των ευημερουσών εμπορικών τάξεων. Ο Κέτελ ζούσε απέναντι από την Παλαιά Εκκλησία (Oude Kerk), όπου αγόρασε το 1593 ένα σπίτι στο λεγόμενο "Βελούδινο Κανάλι". Τόσο ο Κέτελ όσο και ο Πίτερς ανέπτυξαν το ύφος του Άμστερνταμ που συχνά χαρακτηρίζεται από την απεικόνιση των μοντέλων "πολύ κοντά στο επίπεδο της εικόνας, από ασυνήθιστη γωνία και περικοπές κοντά στο πλαίσιο" (βλ. Διπλό πορτρέτο αδελφού και αδελφής, παρακάτω).  Ο Κέτελ φαίνεται να έχει κρατήσει μια σειρά από σχέδια από πόζες, από τις οποίες θα μπορούσε να επιλέξει ο πάτρονας και που θα μπορούσε να υποστεί επεξεργασία από βοηθούς στο εργαστήριο χωρίς να απαιτείται η παρουσία του μοντέλου.  Ο φαν Μάντερ αναγράφει ότι περίπου το 1600 απέρριπτε κατά καιρούς το πινέλο του και ζωγράφιζε απευθείας με τα δάκτυλά του, και μάλιστα ανέπτυξε το τέχνασμα της ζωγραφικής με τα πόδια και τα δάκτυλά του — πιθανώς μόνον για σύντομα χρονικά διαστήματα. Αυτό μπορεί να ήταν για να διασκεδάσει τον εαυτό του και τα μοντέλα του, για να μετριάσει την πλήξη τους.  Μια εναλλακτική, ίσως πιο πιθανή, εξήγηση, είναι ότι αναγκάστηκε να το κάνει καθώς εμφάνισε προοδευτική παράλυση, ίσως αρθρίτιδα, η οποία τελικά τον καθήλωσε εντελώς από το 1610–1613.

Φωτοθήκη

Δείτε επίσης
 Κατάλογος Ολλανδών ζωγράφων

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Cust, Lionel: "Notes on Pictures in the Royal Collections-XXIV. On Some Portraits by Cornelis Ketel" The Burlington Magazine for Connoisseurs 22 No. 116 (November 1912)
 Ekkart, Rudi, and Quentin Buvelot, eds. Dutch Portraits, The Age of Rembrandt and Frans Hals, Zwolle: Mauritshuis/National Gallery/Waanders Publishers 2007, 
 Franits, Wayne. Dutch Seventeenth-Century Genre Painting, Princeton: Yale University Press, 2004, 
 Hearn, Karen, εκδ. Δυναστείες: Ζωγραφική σε Tudor και Jacobean England 1530-1630 . Νέα Υόρκη: Rizzoli, 1995.ISBN 0-8478-1940-Χ
 James, Ralph N. Painters and their Works: A Dictionary of Great Artists not Not Alive, London: L. Upcott Gill, 1897, ψηφιοποιήθηκε στα Βιβλία Google, ανακτήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2008
 Judson, J. Richard, "A New Insight into Cornelis Ketel's Method of Portraiture" Master Drawings 1.4 (Winter 1963)
 Slive, Seymour, Dutch Painting, 1600-1800, Princeton: Yale University Press, 1995, 
 Strong, Roy,The English Icon: Elizabethan and Jacobean Portraiture, 1969, Routledge & Kegan Paul, London (Strong 1969)
 Strong, Roy: Gloriana: The Portraits of Queen Elizabeth I, New York: Thames and Hudson, 1987,  (Ισχυρό 1987)
 Waterhouse, Ellis; Painting in Britain, 1530-1790, 4th Edn, 1978, Penguin Books (now Yale History of Art series)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Πιστοποιητικό γέννησης ενός παιδιού που ονομάζεται Rafel[ μόνιμος νεκρός σύνδεσμος ]
 Cornelis Ketel on artcyclopedia
 3 artworks by or after Cornelis Ketel στο Art UK

Ολλανδοί ζωγράφοι
Ζωγράφοι της Αναγέννησης
Ολλανδοί ζωγράφοι της Χρυσής Εποχής