Μελοξικάμη

Η μελοξικάμη (εμπορική ονομασία: Mobic και άλλες) είναι ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο (ΜΣΑΦ) το οποίο χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του πόνου και της φλεγμονής σε άτομα που πάσχουν από ρευματικές παθήσεις ή από οστεοαρθρίτιδα. Μπορεί να ληφθεί είτε με κατάποση από το στόμα ή με ενδοφλέβια ένεση. Συνιστάται να χρησιμοποιείται όσο το δυνατόν λιγότερες ημέρες και σε χαμηλή ποσότητα.

Οι κοινές παρενέργειες από τη χρήση μελοξικάμης συμπεριλαμβάνουν το κοιλιακό άλγος, τη ζάλη, το οίδημα, τη κεφαλαλγία και το εξάνθημα. Οι σοβαρές παρενέργειες από τη χρήση μελοξικάμης περιλαμβάνουν: καρδιακή νόσο, εγκεφαλικό επεισόδιο, προβλήματα στα νεφρά καθώς και στομαχικό έλκος. Για τις γυναίκες που διανύουν το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, συνίσταται να μην την χρησιμοποιούν. Αναστέλλει την λειτουργία της κυκλοοξυγεννάσης-2 (COX-2) περισσότερο απ'όσο αναστέλλει την κυκλοοξυγεννάση-1 (COX-1). Ανήκει στην ομάδα χημικών ενώσεων των οξικαμών και συνδέεται στενά με την πιροξικάμη.

Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας της μελοξικάμης καταχωρήθηκε το 1977. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η χρήση της για ιατρικούς σκοπούς εγκρίθηκε το 2000. Αναπτύχθηκε από την Boehringer Ingelheim. Είναι διαθέσιμο και ως γενόσημο φάρμακο. Το 2017, ήταν το 38ο πιο συνταγογραφημένο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες με πάνω από 19 εκατομμύρια συνταγογραφήσεις.

Δυσμενείς επιπτώσεις 
Η χρήση μελοξικάμης μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερική τοξικότητα και αιμορραγία, πονοκεφάλους, εξανθήματα, καθώς και έκκριση κοπράνων με πολύ σκούρο ή μαύρο χρώμα (η έκκριση τέτοιου είδους κοπράνων είναι σημάδι εντερικής αιμορραγίας). Όπως και άλλα ΜΣΑΦ, η χρήση μελοξικάμης αυξάνει το κίνδυνο εκδήλωσης καρδιαγγειακών επιπλοκών, στα οποία συμπεριλαμβάνονται η καρδιακή προσβολή και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Έχει λιγότερες γαστρεντερικές παρενέργειες από τη δικλοφενάκη, τη πιροξικάμη, τη ναπροξένη, και ίσως απ'όλα τα υπόλοιπα ΜΣΑΦ, τα οποία δεν είναι επιλεκτικά στην κυκλοοξυγενάση-2. Αν και η μελοξικάμη αναστέλλει το σχηματισμό της θρομβοξάνης Α, φαίνεται ότι δεν το κάνει σε επίπεδα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την λειτουργία των αιμοπεταλίων.  

Μια συγκεντρωτική ανάλυση τυχαιοποιημένων, ελεγχόμενων μελετών όπου οι εξεταζόμενοι ασθενείς χρησιμοποιούσαν την μελοξικάμη για θεραπεία για 60 ημέρες διαπίστωσε ότι η χρήση μελοξικάμης συνδεόταν με σημαντικά χαμηλότερη πιθανότητα εκδήλωσης θρομβοεμβολικών επιπλοκών σε σύγκριση με ένα άλλο ΜΣΑΦ, τη δικλοφενάκη (η πιθανότητα με χρήση μελοξικάμης έφτανε το 0.2%, ενώ με δικλοφενάκη έφτανε το 0.8%). Ωστόσο η πιθανότητα εμφάνισης θρομβοεμβολικών επιπλοκών σε ασθενείς που χρησιμοποιούν μελοξικάμη είναι παρόμοια με αυτούς που χρησιμοποιούν ναπροξένη ή πιροξικάμη.

Καρδιαγγειακές επιπλοκές 
Τα άτομα με υπέρταση, υψηλά νούμερα χοληστερόλης ή διαβήτη έχουν πιθανότητα εκδήλωσης καρδιαγγειακών επιπλοκών από τη χρήση μελοξικάμης. Τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό εμφάνισης καρδιακής νόσου, καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου πρέπει να ενημερώσουν τον θεράποντα ιατρό τους, καθώς υπάρχει σημαντική πιθανότητα εκδήλωσης σοβαρών καρδιαγγειακών επιπλοκών.

Γαστρεντερικές επιπλοκές 
Η κατανάλωση ΜΣΑΦ προκαλεί και αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης σοβαρών γαστρεντερικών ανεπιθύμητων επιπλοκών (συμπεριλαμβανομένης της αιμορραγίας, της εξέλκωσης και της διάτρησης του στομάχου ή των εντέρων), οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε θάνατο. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρές γαστρεντερικές εκδηλώσεις.

Επιπλοκές στο στόμα 
Για όσους πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργεία ή σε οδοντιατρικές επεμβάσεις, συνιστάται να σταματήσουν την χρήση μελοξικάμης για τέσσερις με έξι ημιζωές. Υπάρχει αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης γευστικής διαστροφής, ελκώδους στοματίτιδας και ξηροστομίας.

Μηχανισμός δράσης 
Η μελοξικάμη αναστέλλει την κυκλοοξυγενάση (COX), το ένζυμο που ευθύνεται για τη μετατροπή του αραχιδονικού οξέος σε προσταγλανδίνη H2. Η εν λόγω μετατροπή είναι το πρώτο βήμα για την σύνθεση προσταγλανδινών, οι οποίες είναι μεσολαβητές της φλεγμονής. Έχει αποδειχθεί, ότι ειδικά αν ο θεραπευόμενος ασθενείς λαμβάνει μελοξικάμη σε χαμηλές θεραπευτικές δόσεις, αναστέλλει περισσότερο την κυκλοοξυγενάση-2 απ'ότι την κυκλοοξυγενάση-1.

Οι συγκεντρώσεις μελοξικάμης στο αρθρικό υγρό αντιστοιχούν στο 40% με 50% των αντιστοίχων συγκεντρώσεων στο πλάσματο. Το ελεύθερο κλάσμα στο αρθρικό υγρό είναι 2.5 φορές υψηλότερο σε σχέση με το πλάσμα, επειδή οι συγκεντρώσεις λευκωματίνης στο αρθρικό υγρό είναι μικρότερες σε σύγκριση με το πλάσμα. Η σημασία αυτής της διείσδυσης είναι άγνωστη, αλλά μπορεί να ευθύνεται για το γεγονός ότι αποδίδει εξαιρετικά καλά στην θεραπεία της αρθρίτιδας σε ζώα.

Φαρμακοκινητικές ιδιότητες της μελοξικάμης

Απορρόφηση 
Η βιοδιαθεσιμότητα της μελοξικάμης μειώνεται όταν χορηγείται από το στόμα. Η χορήγηση της μελοξικάμης από το στόμα μετά από κατανάλωση πρωινού με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά αυξάνει τα μέγιστα επίπεδα κορυφής των φαρμάκων κατά περίπου 22%. Ωστόσο, ο κατασκευαστής του φαρμάκου δεν κάνει κάποια ιδιαίτερη διατροφική σύσταση. Επιπλέον, η χρήση αντιόξινων δεν δείχνουν φαρμακοκινητικές αλληλεπιδράσεις.

Διανομή 
Ο μέσος όγκος διανομής της μελοξικάμης είναι περίπου 10 λίτρα. Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, κυρίως λευκωματίνη.

Μεταβολισμός 
Η μελοξικάμη μεταβολίζεται εκτενώς στο ήπαρ από τα ένζυμα CYP2C9 και το CYP3A4 (ήσσονος σημασίας) σε τέσσερις ανενεργούς μεταβολίτες. Πιστεύεται ότι η δραστηριότητα της υπεροξειδάσης οφείλεται για τις δραστηριότητες των δύο υπόλοιπων μεταβολιτών.

Απέκκριση 
Η μελοξικάμη απεκκρίνεται κυρίως με τη μορφή των μεταβολιτών. Από τα ούρα και τα περιττώματα αποβάλλονται οι ίδιες ποσότητες μελοξικάμης. Στα ούρα και τα περιττώματα βρίσκονται ίχνη αμετάβλητης μελοξικάμης. Η μέση ημιπερίοδος ζωής της μελοξικάμης κυμαίνεται στις 15 με 20 ώρες.

Οδηγίες για συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες

Γηριατρική 
Συνιστάται η μη χρήση μελοξικάμης σε άτομα με πεπτικό έλκος ή αυξημένο κίνδυνο για την εκδήλωση γαστρεντερικής αιμορραγίας. Το ίδιο συνιστάται και για άτομα άνω των 75 ετών και σε όσους λαμβάνουν φάρμακα που σχετίζονται με τον κίνδυνο αιμορραγίας. Έχει διαπιστωθεί ότι οι ανεπιθύμητες παρενέργειες είναι δοσοεξαρτώμενες και σχετίζονται με την διάρκεια της θεραπείας.

Κτηνιατρική χρήση 
Η μελοξικάμη χρησιμοποιείται ως κτηνιατρικό φάρμακο, κυρίως σε σκύλους και γάτες. Ωστόσο, χρησιμοποιείται και σε άλλα είδη ζώων που δεν αναφέρονται στη συσκευασία, συμπεριλαμβανομένων των βοοειδών.

Οι παρενέργειες από χρήση μελοξικάμης σε ζώα είναι παρόμοιες με αυτές που εμφανίζουν οι άνθρωποι. Η κύρια παρενέργεια είναι ο γαστρεντερικός ερεθισμός (εμετός, διάρροια και εξέλκωση). Στις σπάνιες αλλά σοβαρές ανεπιθύμητες παρενέργειες συμπεριλαμβάνεται η ηπατική και νεφρική τοξικότητα.  

Σε υγιείς σκύλους στους οποίους χορηγήθηκε μελοξικάμη, δεν βρέθηκαν περιεγχειρητικές δυσμενείς επιδράσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα όταν τους χορηγήθηκαν οι συνιστώμενες δοσολογίες. Στις γάτες, η περιεγχειρητική χορήγηση μελοξικάμης δεν επηρέασε τη μετεγχειρητική αναπνευστική συχνότητα, ούτε τον καρδιακό ρυθμό.

Ένα επιστημονικό περιοδικό, αναθεωρούμενο από ομότιμους επιστήμονες, αναφέρει ότι τα ΜΣΑΦ, συμπεριλαμβανομένης της μελοξικάμης, προκαλούν γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Αν χορηγηθεί μεγάλη ποσότητα του φαρμάκου σε γάτες προκαλείται ζημιά στο νευρικό σύστημα και παρενέργειες στο κεντρικό νευρικό σύστημα όπως επιληπτικές κρίσεις και κώμα. Προσθέτει ότι οι γάτες παρουσιάζουν μικρή ανοχή στα ΜΣΑΦ.

Επίσης, δεν σημειώθηκε κάποια πτώση στην νευρική λειτουργία απέκκρισης σε γάτες στις οποίες χοτηγήθηκε μελοξικάμη για την θεραπεία της χρόνιας νεφρικής νόσου. Οι γάτες στις οποίες χορηγήθηκε μελοξικάμη είχαν μεγαλύτερη πρωτεϊνουρία σε διάστημα 6 μηνών, σε σύγκριση με τις γάτες στις οποίες χορηγήθηκε το εικονικό φάρμακο (πλασέμπο). Το συμπέρασμα ήταν ότι η μελοξικάμη πρέπει να χορηγείται με προσοχή σε γάτες που πάσχουν από χρόνια νεφρική νόσο.

Η Βασιλική Εταιρεία για την Προστασία των Πτηνών έχει εξετάσει την μελοξικάμη ως εναλλακτική για την δικλοφενάκη, για την αποτροπή των θανάτων των γυπών.

Φαρμακοκινητική 
Στους σκύλους, η απορρόφηση της μελοξικάμης από το στομάχι δεν επηρεάζεται από την παρουσία τροφής. Η μέγιστη συγκέντρωση (C max) της μελοξικάμης στο σκύλο καταγράφεται στο αίμα 7-8 ώρες μετά την χορήγηση της. Η ημιπερίοδος ζωής της μελοξικάμης στους σκύλους είναι περίπου 24 ώρες.

Το κοάλα (Phascolarctos cinereus) απορροφά μια πολύ χαμηλή ποσότητα μελοξικάμης στο αίμα αφού του χορηγηθεί μελοξικάμη από το στόμα (δηλαδή έχει χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα).

Νομικό καθεστώς

Ηνωμένες Πολιτείες 
Το 2003 οι αρχές των ΗΠΑ ενέκριναν την χρήση της μελοξικάμης σε σκύλους για τη διαχείριση του πόνου και της φλεγμονής που σχετίζεται με τη οστεοαρθρίτιδα, χορηγούμενη από το στόμα. Τον Ιανουάριο του 2005 εισήχθη μια προειδοποίηση με έντονα γράμματα που έγραφε το εξής: "Μην το χρησιμοποιείτε σε γάτες." Τον Νοέμβριο του 2003 η αμερικάνικη Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων ενέκρινε την διάθεση ενός ενέσιμου σκευάσματος για σκύλους.

Τον Οκτώβριο του 2004 εγκρίθηκε η χρήση ενός σκευάσματος, του οποίου επιτρεπόταν η χρήση μόνο πριν μια χειρουργική επέμβαση. Αυτό το σκεύασμα είναι ενέσιμο, το οποίο πρέπει να χορηγηθεί μόνο μια φορά. Υπάρχουν συγκεκριμένες και επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις να μην χορηγηθεί δεύτερη δόση του σκευάσματος.

Το 2005, η αμερικάνικη Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έστειλε μια έγγραφη προειδοποίηση παράβασης στον κατασκευαστή του σκευάσματος λόγω του τρόπου της προώθησης του, η οποία περιλάμβανε προώθηση για χρήση του σκευάσματος και για ζωικούς οργανισμούς.

Τον Φεβρουάριο του 2020 εγκρίθηκε η χρήση ενός ενέσιμου σκευάσματος μελοξικάμης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων ενέκρινε τη χρήση του σκευάσματος Anjeso της Baudax Bio.

Ευρωπαϊκή Ένωση 
Στην Ευρώπη το προϊόν διατίθεται από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Έχει αδειοδοτηθεί η χρήση του για αντιφλεγμονώδεις σκοπούς, όπως η ανακούφιση από οξείς και χρόνιους πόνους σε σκύλους. Τον Ιούνιο του 2007 εγκρίθηκε η πώληση ενός σκευάσματος μελοξικάμης για την ανακούφιση του πόνου στις γάτες, το οποίο λαμβανόταν από το στόμα. Επιτρέπεται η χρήση της μελοξικάμης σε άλογα, για να ανακουφίσει τον πόνο που σχετίζεται με μυοσκελετικές διαταραχές.

Η μελοξικάμη εγκρίθηκε για χρήση σε βοοειδή σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον Ιανουάριο του 1998, μέσω μιας κεντρικής άδειας κυκλοφορίας. Το πρώτο γενόσημο προϊόν μελοξικάμης εγκρίθηκε το 2006.

Άλλες χώρες 
Τον Ιούνιο του 2008, η μελοξικάμη έχει εγγραφθεί για μακροπρόθεσμη χρήση σε γάτες στην Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τον Καναδά.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 
Κτηνιατρικά φάρμακα
Θειαζόλες
Άρθρα με αλλαγμένο αναγνωριστικό EBI
Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα