Σκοπολαμίνη

Η σκοπολαμίνη ή υοσκίνη είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ασθένειας κίνησης και της μετεγχειρητικής ναυτίας και εμέτου.  Χρησιμοποιείται επίσης μερικές φορές πριν από τη χειρουργική επέμβαση για τη μείωση του σάλιου. Όταν χρησιμοποιείται με ένεση, τα αποτελέσματα αρχίζουν μετά από περίπου 20 λεπτά και διαρκούν έως και 8 ώρες.  Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί από το στόμα και ως διαδερμικό έμπλαστρο.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν υπνηλία, θολή όραση, διασταλμένες κόρες και ξηροστομία. Δεν συνιστάται σε άτομα με γλαύκωμα κλειστής γωνίας ή απόφραξη του εντέρου. Το εάν η χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι ασφαλής είναι ασαφές, αλλά η χρήση της φαίνεται να είναι ασφαλής κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Η σκοπολαμίνη ανήκει στην οικογένεια των αντιμουσκαρινικών φαρμάκων και δρα αναστέλλοντας ορισμένες από τις επιδράσεις της ακετυλοχολίνης στο νευρικό σύστημα.

Η σκοπολαμίνη γράφτηκε για πρώτη φορά το 1881 και άρχισε να χρησιμοποιείται για αναισθησία γύρω στο 1900. Συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η σκοπολαμίνη είναι το κύριο δραστικό συστατικό που παράγεται από ορισμένα φυτά της οικογένειας των σολανοειδών, τα οποία ιστορικά έχουν χρησιμοποιηθεί ως ψυχοδραστικά φάρμακα λόγω των παραισθησιογόνων επιδράσεών τους. Το όνομα "σκοπολαμίνη" προέρχεται από έναν είδος σολανοειδούς γνωστού ως Scopolia, ενώ το όνομα "υοσκίνη" προέρχεται από έναν άλλο φυτό γνωστό ως Hyoscyamus niger.

Ιατρική χρήση 
Η σκοπολαμίνη έχει πολλές χρήσεις στην ιατρική, και χρησιμοποιείται για να θεραπεύσει:

 Μετεγχειρητική ναυτία και έμετο, οδηγώντας σε χρήση του από δύτες
 Ναυτία (όπου εφαρμόζεται συχνά ως διαδερμικό έμπλαστρο πίσω από το αυτί)
 Γαστρεντερικούς σπασμούς
 Νεφρικούς ή χολικούς σπασμούς
 Βοήθεια στη γαστρεντερική ακτινολογία και ενδοσκόπηση
 Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου
 Σιελόρροια που προκαλείται από την κλοζαπίνη
 Κολικούς εντέρου
 Φλεγμονή των ματιών

Μερικές φορές χρησιμοποιείται ως φάρμακο προετοιμασίας (ειδικά για τη μείωση των εκκρίσεων του αναπνευστικού συστήματος ) σε χειρουργική επέμβαση, συνήθως με ένεση.

Η σκοπολαμίνη εισέρχεται στο μητρικό γάλα με έκκριση. Αν και δεν υπάρχουν μελέτες σε ανθρώπους για την τεκμηρίωση της ασφάλειας της σκοπολαμίνης κατά τη διάρκεια της θηλασμού, ο κατασκευαστής συνιστά να ληφθεί προσοχή εάν η υοσίνη χορηγείται σε μια θηλάζουσα γυναίκα.

Η πιθανότητα εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών από την υοσίνη αυξάνεται στους ηλικιωμένους σε σχέση με τους νεότερους. Αυτό το φαινόμενο ισχύει ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους που λαμβάνουν επίσης πολλά άλλα φάρμακα. Θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση της σκοπολαμίνης σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα λόγω αυτών των ισχυρών αντιχολινεργικών ανεπιθύμητων ενεργειών, οι οποίες έχουν επίσης συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.

Παρενέργειες 
Επίπτωση παρενέργειες:

Όχι συχνές (0,1-1% επίπτωση) παρενέργειες περιλαμβάνουν:

 Ξερό στόμα
 Δυσιδρωσία (μειωμένη ικανότητα του ιδρώτα να ψύξει)
 Ταχυκαρδία (εμφανίζεται συνήθως σε υψηλότερες δόσεις και διαδέχεται η βραδυκαρδία)
 Βραδυκαρδία
 Κνίδωση 
 Κνησμός (φαγούρα)

Σπάνιες (<0,1% επίπτωση) ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν:

 Δυσκοιλιότητα
 Κατακράτηση ούρων
 Παραισθήσεις
 Διέγερση
 Σύγχυση
 Ανησυχία
 Επιληπτικές κρίσεις

Παρενέργειες με άγνωστη συχνότητα περιλαμβάνουν:

 Αναφυλακτικό σοκ ή αντιδράσεις
 Δύσπνοια (δύσπνοια)
 Εξάνθημα
 Ερύθημα
 Άλλες αντιδράσεις υπερευαισθησίας
 Θολή όραση
 Μυδρίαση (διασταλμένες οφθαλμικές κόρες)
 Υπνηλία
 Ζάλη

Υπερβολική δόση 
Η φυσοστιγμίνη, ένα χολινεργικό φάρμακο που διασχίζει εύκολα τον αιμετοεγκεφαλικό φραγμό, έχει χρησιμοποιηθεί ως αντίδοτο για τη θεραπεία των συμπτωμάτων καταστολής του κεντρικού νευρικού συστήματος λόγω υπερδοσολογίας σκοπολαμίνης. Εκτός από αυτήν την υποστηρικτική θεραπεία, η γαστρική πλύση και η επαγόμενη έμεση (έμετος) συνήθως συνιστώνται ως θεραπείες για από του στόματος υπερδοσολογίες. Τα συμπτώματα υπερδοσολογίας περιλαμβάνουν: 

 Ταχυκαρδία
 Αρρυθμία
 Θολή όραση
 Φωτοφοβία
 Κατακράτηση ούρων
 Υπνηλία ή παράδοξη αντίδραση, η οποία μπορεί να εμφανιστεί με παραισθήσεις
 Αναπνοή Cheyne-Stokes
 Ξερό στόμα
 Κοκκίνισμα του δέρματος
 Αναστολή της γαστρεντερικής κινητικότητας

Αλληλεπιδράσεις 
Λόγω αλληλεπιδράσεων με τον μεταβολισμό άλλων φαρμάκων, η υοσκίνη μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ανεπιθύμητες παρενέργειες όταν λαμβάνεται με άλλα φάρμακα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε άλλα φάρμακα της ίδιας φαρμακολογικής τάξης με την σκοπολαμίνη, επίσης γνωστά ως αντιχολινεργικά. Αυτά τα φάρμακα θα μπορούσαν ενδεχομένως να αλληλεπιδράσουν με το μεταβολισμό της σκοπολαμίνης: αναλγητικά / φάρμακα για τον πόνο, αιθανόλη, ζολπιδέμη, θειαζιδικά διουρητικά, βουπρενορφίνη, αντιχολινεργικά φάρμακα όπως το τιοτρόπιο κ.λπ.

Τρόπος χορήγησης 
Η υοσίνη μπορεί να ληφθεί από το στόμα, υποδορίως, οφθαλμικά και ενδοφλεβίως, καθώς και μέσω διαδερμικού εμπλάστρου. Το διαδερμικό έμπλαστρο ( π.χ. Transderm Scōp) για την πρόληψη της ναυτίας χρησιμοποιεί βάση σκοπολαμίνης και είναι αποτελεσματικό για έως και τρεις ημέρες. Οι στοματικές, οφθαλμικές και ενδοφλέβιες μορφές έχουν μικρότερο χρόνο ημιζωής και συνήθως απαντώνται με τη μορφή υδροβρωμίου υοσίνης (για παράδειγμα σε Scopace, διαλυτά δισκία ή Donnatal ).

Η NASA αναπτύσσει επί του παρόντος μια ρινική μέθοδο χορήγησης. Με ακριβή δοσολογία, το σκεύασμα ψεκασμού της NASA έχει αποδειχθεί ότι λειτουργεί πιο γρήγορα και πιο αξιόπιστα από την στοματική μορφή.

Φαρμακοδυναμική 
Ο μουσκαρινικός ανταγωνισμός της σκοπολαμίνης παραμένει η τυπική μέθοδος για την πρόκληση γνωστικών ελλειμμάτων σε ζώα και σε υγιείς εθελοντές. Έτσι, χρησιμοποιήθηκε ως σχετικό προκλινικό μοντέλο για το φαρμακολογικό προφίλ νέων φαρμάκων. Γνωστική δυσλειτουργία που προκαλείται από μεθυλλυκατονιτίνη και σκοπολαμίνη: επίδραση διαφορικής αναστροφής από φάρμακα που ενισχύουν τη γνώση

Η σκοπολαμίνη είναι ένας μη ειδικός μουσκαρινικός ανταγωνιστής και στους τέσσερις μουσκαρινικούς υποδοχείς ακετυλοχολίνης (M1, M2, M3 και M4).

Βιοσύνθεση σε φυτά 
Η σκοπολαμίνη συγκαταλέγεται στους δευτερεύοντες μεταβολίτες φυτών από την οικογένεια φυτών Σολανίδων , όπως το γερούλι ( Hyoscyamus niger ), το στραμώνιο (Datura), οι Σάλπιγγες των Αγγέλων (Brugmansia) και το γένος Duboisia.

Η βιοσύνθεση της σκοπολαμίνης ξεκινά με την αποκαρβοξυλίωση της L-ορνιθίνης σε πουτρεσκίνη από την αποκαρβοξυλάση της ορνιθίνης. Η πουτρεσκίνη μεθυλιώνεται σε Ν-μεθυλοπιτροσίνη από την Ν-μεθυλτρανσφεράση της πουτρεσκίνης.

Μια οξειδάση της πουτρεσκίνης που αναγνωρίζει συγκεκριμένα τη μεθυλιωμένη πουτρεσκίνη καταλύει την απαμίνωση αυτής της ένωσης σε 4-μεθυλαμινοβουτανικό, το οποίο στη συνέχεια υφίσταται ένα αυθόρμητο σχηματισμό δακτυλίου σε κατιόν Ν-μεθυλ-πυρρολίου. Στο επόμενο βήμα, το κατιόν πυρρολίου συμπυκνώνεται με ακετοοξικό οξύ που παράγει υγρίνη. Καμία ενζυματική δραστικότητα δεν μπορούσε να αποδειχθεί ότι καταλύει αυτήν την αντίδραση. Η υγρασία αναδιατάσσεται περαιτέρω στην τροπινόνη.

Ακολούθως, η αναγωγάση τροπινόνης Ι μετατρέπει την τροπινόνη σε τροπίνη, η οποία συμπυκνώνεται με φαινυλαλακτικό άλας που προέρχεται από τη φαινυλαλανίνη σε λιτορίνη. Ένα κυτόχρωμα P450 που ταξινομείται ως Cyp80F1 οξειδώνει και αναδιατάσσει τη λιτορίνη σε υοσκυαμίνη αλδεΰδη. Στο τελικό στάδιο, η υοσκυαμίνη υποβάλλεται σε εποξείδωση που καταλύεται από την εποξιδάση της 6-β-υδροξυυοκυαμίνης παράγοντας σκοπολαμίνη.

Ιστορία 
Ένα από τα πρώτα αλκαλοειδή που απομονώθηκαν από φυτικές πηγές, η σκοπολαμινη έχει χρησιμοποιηθεί σε καθαρισμένες μορφές της (όπως διάφορα άλατα, όπως υδροχλωρίδιο, υδροβρωμίδιο, υδροϊωδίδιο και θειικό άλας), από την απομόνωσή της από τον Γερμανό επιστήμονα Άλμπερτ Λάντενμπουργκ το 1880, και ως διάφορα σκευάσματα από τη φυτική του μορφή από την αρχαιότητα και ίσως από τους προϊστορικούς χρόνους. Ακολουθώντας την περιγραφή της δομής και της δραστηριότητας της υοσκίνης από το Λάντενμπουργκ, η αναζήτηση συνθετικών αναλόγων και οι μέθοδοι για την ολική σύνθεση, της υοσκίνης και / ή της ατροπίνης το 1930 και το 1940 οδήγησαν στην ανακάλυψη της διφαινυδραμίνης, ενός πρώιμου αντιισταμινικού και του πρωτοτύπου η χημική υποκατηγορία αυτών των φαρμάκων, και της πεθιδίνης, το πρώτο πλήρως συνθετικό αναλγητικό οπιοειδές, γνωστή ως Dolantin και Demerol μεταξύ πολλών άλλων εμπορικών ονομασιών.

Το 1899, ένας Δρ. Σνάιντερλιν συνέστησε τη χρήση σκοπολαμίνης και μορφίνης για χειρουργική αναισθησία και άρχισε να χρησιμοποιείται σποραδικά για το σκοπό αυτό. Η χρήση αυτού του συνδυασμού στη μαιευτική αναισθησιολογία προτάθηκε για πρώτη φορά από τον Ρίχαρντ φον Στάινμπουχελ το 1902 και επεκτάθηκε και αναπτύχθηκε περαιτέρω από τον Καρλ Γκάους στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας από το 1903. Η μέθοδος έγινε γνωστή ως Dämmerschlaf ("λυκόφως ύπνου") ή «μέθοδος Φράιμπουργκ».   Διαδόθηκε σχετικά αργά και διάφορες κλινικές πειραματίστηκαν με διαφορετικές δόσεις και συστατικά. Το 1915, το Canadian Medical Association Journal ανέφερε ότι «η μέθοδος ήταν ακόμα σε κατάσταση ανάπτυξης».  Έμεινε ευρέως χρησιμοποιούμενη στις ΗΠΑ μέχρι τη δεκαετία του 1960, όταν η αυξανόμενη χημειοφοβία και η επιθυμία για πιο φυσικό τοκετό οδήγησαν στην εγκατάλειψή της.

Κοινωνία και πολιτισμός

Ψυχαγωγική και θρησκευτική χρήση 
Ενώ έχει χρησιμοποιηθεί περιστασιακά ψυχαγωγικά για τις παραισθησιογόνες ιδιότητές του, οι εμπειρίες είναι συχνά δυσάρεστες, ψυχικά και σωματικά. Είναι επίσης σωματικά επικίνδυνο και τυπικά ταξινομείται ως παραληρητικό φάρμακο, επομένως η επαναλαμβανόμενη χρήση είναι σπάνια. Τον Ιούνιο του 2008, περισσότερα από 20 άτομα νοσηλεύτηκαν με ψύχωση στη Νορβηγία μετά από κατάποση πλαστών δισκίων rohypnol που περιείχαν σκοπολαμίνη. Τον Ιανουάριο του 2018, 9 άτομα νοσηλεύτηκαν στο Περθ της Δυτικής Αυστραλίας, που φέρονται να κατάπιαν σκοπολαμίνη.

Ιστορικά, τα διάφορα φυτά που παράγουν υοσκίνη έχουν χρησιμοποιηθεί ψυχοδραστικά για πνευματικούς σκοπούς. Όταν χρησιμοποιήθηκαν ενθεογόνα παρασκευάσματα αυτών των φυτών, η σκοπολαμίνη θεωρήθηκε ως η κύρια ψυχοδραστική ένωση και ήταν σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνη για τα παραισθησιογόνα αποτελέσματα, ιδιαίτερα όταν το παρασκεύασμα μετατράπηκε σε τοπική αλοιφή. Η σκοπολαμίνη αναφέρεται ότι είναι το μόνο ενεργό αλκαλοειδές σε αυτά τα φυτά που μπορεί αποτελεσματικά να απορροφηθεί μέσω του δέρματος για να προκαλέσει αποτελέσματα. Διαφορετικές συνταγές για αυτές τις αλοιφές διερευνήθηκαν στην ευρωπαϊκή μαγεία τουλάχιστον ήδη από την Πρώιμη Σύγχρονη περίοδο και περιελάμβαναν πολλά συστατικά για να βοηθήσουν στη διαδερμική απορρόφηση της υοσκίνης (όπως ζωικό λίπος), καθώς και άλλα πιθανά συστατικά για την εξουδετέρωση των επιβλαβών δυσφορικών επιδράσεων.

Ανάκριση 
Οι επιδράσεις της σκοπολάμινης μελετήθηκαν για χρήση ως ορός αλήθειας σε ανακρίσεις στις αρχές του 20ου αιώνα, αλλά λόγω των παρενεργειών, έρευνες σταμάτησαν. Το 2009, η κρατική μυστική αστυνομία της Τσεχοσλοβακίας αποδείχθηκε ότι χρησιμοποίησε υοσκίνη τουλάχιστον τρεις φορές για να αποσπάσει ομολογίες από υποτιθέμενους αντιφρονούντες.

Έγκλημα 
Μεταξύ 1998 και 2004, το 13% των εισαγωγών σε αίθουσες έκτακτης ανάγκης για «δηλητηρίαση με εγκληματικές προθέσεις» σε μια κλινική της Μπογκοτά της Κολομβίας έχουν αποδοθεί σε υοσκίνη και 44% σε βενζοδιαζεπίνες. Συνήθως, το άτομο δηλητηριάστηκε από έναν ληστή που έδωσε στο θύμα ένα ποτό με σκοπολαμίνη, με την ελπίδα ότι το θύμα θα γίνει ασυνείδητο ή ανίκανο να αντισταθεί αποτελεσματικά στη ληστεία.

Παραπομπές 

Βασικά Φάρμακα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Άρθρα με αλλαγμένο αναγνωριστικό EBI
Αλκαλοειδή
Τοξικές ουσίες
Ψυχοτρόπες ουσίες
Καρβοξυλικοί εστέρες
Τροπάνια
Εποξείδια