Μπιλιάνα Πλάβσιτς

Η Μπίλιανα Πλάβσιτς (, γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου 1930) είναι Σερβοβόσνια πρώην πολιτικός και καθηγήτρια πανεπιστημίου που διετέλεσε Πρόεδρος της Σερβικής Δημοκρατίας της Σερβίας και αργότερα καταδικάστηκε για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας για τον ρόλο της στον πόλεμο της Βοσνίας.

Η Πλάσβιτς κατηγορήθηκε το 2001 από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) για εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του Βοσνιακού Πολέμου. Κατόπιν δικαστικού διακανονισμού με το ICTY καταδικάστηκε σε 11 χρόνια φυλάκισης το 2003, τα οποία θα εξέτιε σε μία σουηδική φυλακή. 

Απελευθερώθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2009 αφού εξέτισε τα δύο τρίτα της ποινής της. Η Πλάσβιτς είναι, μαζί με τον Ράντοβαν Κάρατζιτς,  η πιο υψηλόβαθμη Σερβοβόσνια πολιτικός που καταδικάστηκε. Πριν εισέλθει στην πολιτική, δίδασκε βιολογία στο Πανεπιστήμιο του Σεράγεβο .

Ακαδημαϊκή καριέρα 
Η Πλάβσιτς ήταν καθηγήτρια βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σεράγεβο και Κοσμήτορας της Σχολής Φυσικών Επιστημών και Μαθηματικών. Ήταν υπότροφος του προγράμματος Φούλμπραιτ και ως εκ τούτου πέρασε δύο χρόνια στο ινστιτούτο Boyce-Thompson στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ στη Νέα Υόρκη κάνοντας έρευνα για βοτανική. Στη συνέχεια ειδικεύτηκε στη μικροσκοπία ηλεκτρονίων στο Λονδίνο και στην ιολογία φυτών στην Πράγα και το Μπάρι. Δημοσίευσε πάνω από εκατό επιστημονικά έργα και άρθρα.

Πολιτική καριέρα 
Η Πλάβσιτς ήταν μέλος του Σερβικού Δημοκρατικού Κόμματος (SDS). Ήταν η πρώτη γυναίκα μέλος της Προεδρίας της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, η οποία υπηρέτησε από τις 18 Νοεμβρίου 1990 έως τον Απρίλιο του 1992 αφού εξελέγη στις πρώτες πολυκομματικές εκλογές το 1990 στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Από τις 28 Φεβρουαρίου 1992 έως τις 12 Μαΐου 1992, η Πλάβσιτς έγινε μία από τους δύο προσωρινούς προέδρους της αυτοαποκαλούμενης Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Στη συνέχεια έγινε μία από τις δύο Αντιπροέδρους της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας και από τις 30 Νοεμβρίου 1992 περίπου ήταν μέλος της Ανώτατης Διοίκησης των ενόπλων δυνάμεων της Σερβικής Δημοκρατίας της Σερβίας.

Η Πλάβσιτς δήλωσε ότι «έξι εκατομμύρια Σέρβοι μπορούν να πεθάνουν έτσι ώστε τα υπόλοιπα έξι εκατομμύρια να ζουν ελεύθερα» και θεώρησε ότι η εθνοκάθαρση που πραγματοποιήθηκε εναντίον των μη Σέρβων κατά τη διάρκεια του πολέμου ήταν «φυσικό φαινόμενο».  Τον Ιούλιο του 1993, σε δήλωση της στην εφημερίδα Μπόρμπα, η Πλάβσιτς ισχυρίστηκε ότι οι Σέρβοι της Βοσνίας είναι εθνικά-φυλετικά ανώτεροι από τους Βόσνιους Μουσουλμάνους και ισχυρίστηκε ότι: Οι Σέρβοι στη Βοσνία, ιδίως στις παραμεθόριες περιοχές, έχουν αναπτύξει έντονη ικανότητα να αισθάνονται κίνδυνο για ολόκληρο το έθνος και έχουν αναπτύξει έναν αμυντικό μηχανισμό. Στην οικογένειά μου έλεγαν ότι οι Σέρβοι στη Βοσνία ήταν πολύ καλύτεροι από τους Σέρβους στη Σερβία [...] και θυμάμαι ότι ο αμυντικός μηχανισμός δεν δημιουργήθηκε μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. χρειάζονται δεκαετίες, αιώνες [. . . ] Είμαι βιολόγος και ξέρω: τα πιο ικανά να προσαρμοστούν και να επιβιώσουν είναι εκείνα τα είδη που ζουν κοντά σε άλλα είδη από τα οποία απειλούνται.Το 1994, η Πλάβσιτς δήλωσε ότι αυτή και άλλοι Σέρβοι εθνικιστές δεν μπορούσαν να διαπραγματευτούν με τους Βόσνιους λόγω γενετικής: Ήταν γενετικά παραμορφωμένο υλικό που αγκάλιασε το Ισλάμ. Και τώρα, φυσικά, με κάθε διαδοχική γενιά απλώς γίνεται πιο συγκεντρωτικό. Γίνεται όλο και χειρότερο. Απλώς εκφράζεται και υπαγορεύει το στυλ σκέψης τους, το οποίο έχει τις ρίζες του στα γονίδια τους. Και μέσα στους αιώνες, τα γονίδια υποβαθμίστηκαν περαιτέρω.Αυτή η δήλωση της Πλάβσιτς, η οποία εξισώνει μία συγκεκριμένη εθνοτική ομάδα με μία ασθένεια, έχει συγκριθεί με τον τρόπο με τον οποίο οι Ναζί χαρακτήριζαν τους Εβραίους.

Η Συμφωνία του Ντέιτον, η οποία υπεγράφη το 1995, απαγόρευσε στον τότε Προέδρου της Σερβικής Δημοκρατίας της Σερβίας Ράντοβαν Κάρατζιτς να αναλάβεια αξίωμα και η Πλάβσιτς επιλέχθηκε να κατέβει ως υποψήφια του κόμματος SDS για τη θέση του Προέδρου της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας για διετή θητεία.

Ο Βόισλαβ Σέσελ, στη δίκη του Μιλόσεβιτς, περιέγραψε τα κίνητρα του Καρατίζτς για να την προτείνει:Κατείχε πολύ εξτρεμιστικές θέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου, ανυπόφορα εξτρεμιστικές, ακόμη και για μένα και με ενόχλησαν ακόμη και ως δηλωμένος Σέρβος εθνικιστής. Έφερε τον Αρκάν και τη Σερβική Εθελοντική Φρουρά του στη Μπιέλινα και συνέχισε να τον επισκέπτεται μετά τις δραστηριότητές τους στη Μπιέλινα και τη γύρω περιοχή [. . . Ο Ράντοβαν Κάρατζιτς [...] πίστευε ότι ήταν πιο ακραία από τον εαυτό του με κάθε τρόπο. Σκέφτηκε ότι οι δυτικοί πρωταγωνιστές που προσπάθησαν να τον εξαλείψουν με οποιοδήποτε κόστος θα είχαν ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα μαζί της [. . . ] Ο Ράντοβαν Κάρατζιτς πίστευε ότι θα συνεχίσει να καταλαμβάνει τις πατριωτικές της θέσεις μέχρι το τέλος. Ωστόσο, αρκετούς μήνες μετά την εκλογή της, η Μπίλιανα Πλάβσιτς άλλαξε τον πολιτικό της προσανατολισμό κατά 180 μοίρες υπό την επιρροή ορισμένων δυτικών πρωταγωνιστών και άλλαξε εντελώς τις πολιτικές της. Έκοψε τους δεσμούς της με το SDS, σχημάτισε τη Σρπσκι ναρόντζι Σάβτζ (Σερβική Λαϊκή Συμμαχία της Σερβικής Δημοκρατίας της Σερβίας) και διόρισε Πρωθυπουργό τον Μίλοραντ Ντόντικ, τότε μέλος της Εθνοσυνέλευσης της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας, του οποίου το κόμμα SNSD είχε μόνο δύο βουλευτές. Έχασε τις εκλογές του 1998 από τον κοινό υποψήφιο του SDS και του Σερβικού Ριζοσπαστικού Κόμματος, Νικόλα Ποπλάσεν. Ήταν υποψήφια για τον μεταρρυθμιστικό συνασπισμό «Σλόγκα». Κατά τη διάρκεια της φυλάκισης της, κυκλοφόρησε ένα βιβλίο με τίτλο «Μαρτυρίες» (Svjedočenja), αποκαλύπτοντας πολλές πτυχές της πολιτικής ζωής της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας. Το 1998, η Πλάβσιτς επιβράβευσε τον Μόμσιλο Ντούγικ, διοικητή και συνεργάτη του Τσέτνικ, με τιμητικό βραβείο.

Κατηγορητήριο ICTY και ποινή 
Κατηγορήθηκε από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία μαζί με τον Μόμτσιλο Κράισνικ και τον Ράντοβαν Κάραζιτς για τη «δημιουργία αδύνατων συνθηκών ζωής, δίωξης και τρομοκρατικών τακτικών, προκειμένου να ενθαρρύνει τους μη Σέρβους να εγκαταλείψουν την περιοχή, απέλαση εκείνων που ήταν απρόθυμοι να φύγουν, και εκκαθάριση άλλων". Το κατηγορητήριο κατηγορεί την Μπίλιανα Πλάβσιτς ως εξής: 

 Δύο κατηγορίες γενοκτονίας (άρθρο 4 του καταστατικού του δικαστηρίουγενοκτονία; ή / και συνενοχή για γενοκτονία)
 Πέντε κατηγορίες εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας (άρθρο 5 αυτής)εξόντωση; δολοφονία; διώξεις για πολιτικούς, φυλετικούς και θρησκευτικούς λόγους · απέλαση; εναλλακτικά, απάνθρωπες πράξεις)
 Μία κατηγορία παραβίασης των νόμων ή των εθίμων του πολέμου (άρθρο 3 αυτούδολοφονία)

Παραδόθηκε οικειοθελώς στο ICTY στις 10 Ιανουαρίου 2001 και απελευθερώθηκε προσωρινά στις 6 Σεπτεμβρίου.

Στις 16 Δεκεμβρίου 2002, συμφώνησε με το ICTY να αποδεχθεί την ενοχή της σε ένα πλήθος εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας για το ρόλο της στην καθοδήγηση του πολέμου και τη στόχευση αμάχων και εξέφρασε «πλήρη μετάνοια» και σε αντάλλαγμα οι εισαγγελείς απέσυραν επτά άλλες κατηγορίες εγκλημάτων πολέμου, συμπεριλαμβανομένων δύο κατηγοριών γενοκτονίας. Η δήλωση της Πλάβσιτς, που διαβάστηκε στη μητρική της σερβική γλώσσα, επανέλαβε την παραδοχή της ενοχής. Είπε ότι αρνήθηκε να πιστέψει ιστορίες φρικαλεότητας εναντίον Βοσνίων και Κροατών και αποδέχτηκε αναμφίβολα τους ισχυρισμούς ότι οι Σέρβοι αγωνίζονταν για επιβίωση.

Σε μία συνέντευξη που έδωσε τον Μάρτιο του 2005 στην Αλτερνατίβα Τελεβιζιόν της Μπάνια Λούκα, ωστόσο, παραδέχτηκε ότι είχε ομολογήσει ένοχη επειδή δεν μπορούσε να αποδείξει την αθωότητά της, καθώς δεν μπόρεσε να βρει μάρτυρες που θα κατέθεταν για λογαριασμό της.   Το επανέλαβε αυτό σε συνέντευξη για το σουηδικό περιοδικό Vi τον Ιανουάριο του 2009.  Ισχυρίστηκε ότι ομολόγησε ένοχη για να αποφύγει τις εναπομένουσες κατηγορίες εναντίον της, συμπεριλαμβανομένης της γενοκτονίας.  Η επικαλούμενη ένοχή της οδήγησε το δικαστήριο της Χάγης να μειώσει την ποινή της και να αποσύρει τις υπόλοιπες κατηγορίες.  Η Πλάβσιτς πιθανότατα θα είχε καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης 20-25 ετών εάν δεν είχε παραδεχθεί την ενοχή της και θα είχαν ληφθεί υπόψη και οι οκτώ κατηγορίες. 

Καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 11 ετών. Τον Δεκέμβριο του 2008, το Υπουργείο Δικαιοσύνης της Σουηδίας απέρριψε το αίτημα συγχώρεσης από την Πλάβσιτς. Είχε αναφέρει "την ηλικία, την επιβαρυμένη της υγείας και τις κακές συνθήκες φυλακής" ως τους λόγους για το αίτημά της.  Ο Ζέλικο Κόμσιτς, Κροάτης μέλος της Προεδρίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης είχε γράψει επιστολή στις σουηδικές αρχές τον Σεπτέμβριο του 2008, προτρέποντάς τους να μην απελευθερώσουν την Πλάβσιτς, δηλώνοντας ότι "οποιαδήποτε πράξη ελέους θα ήταν μεγάλο λάθος και προσβολή για τα θύματα και οικογένειες των θυμάτων ". 

Στις 14 Σεπτεμβρίου 2009, ο Πάτρικ Ρόμπινσον, Πρόεδρος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου των Ηνωμένων Εθνών για την Πρώην Γιουγκοσλαβία, δήλωσε ότι η Πλάβσιτς "φαίνεται να έχει επιδείξει ουσιαστικά στοιχεία αποκατάστασης" και είχε αποδεχτεί την ευθύνη για τα εγκλήματά της. Οι Times συνέχισαν ότι «Σύμφωνα με το σουηδικό δίκαιο, δικαιούται να αποφυλακιστεί στις 27 Οκτωβρίου, αφού εκτίσει τα δύο τρίτα της θητείας της, αν και δεν έχει οριστεί η ημερομηνία αποφυλάκισης της»  Αποφυλακίστηκε στις 27 Οκτωβρίου 2009.  Την ίδια ημέρα, η Μίλοραντ Ντόντικ, πρωθυπουργός της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας, παρείχε ένα κυβερνητικό αεροπλάνο για να παραλάβει την Πλάβσιτς και την καλωσόρισε στο Βελιγράδι.  Η Ντόντικ ανέφερε "καθαρά ηθικούς λόγους" για αυτές τις πράξεις της.  Στις 10 Νοεμβρίου 2009, η Μίλοραντ Ντόντικ αποκάλυψε ότι σκέφτηκε σοβαρά να δώσει στην Πλάβσιτς ένα αξίωμα στη Γερουσία. Δήλωσε ότι «εργαζόμαστε για την αναθεώρηση του νόμου για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος θα δώσει στην Πλάβσιτς  και σε άλλους πρώην προέδρους, την ευκαιρία να απολαύσουν ορισμένα προνόμια όπως το γραφείο, τη νομισματική αποζημίωση, συμβούλους, γραμματέα, επίσημο αυτοκίνητο με οδηγό και ούτω καθεξής."

Δείτε επίσης 
 Βοσνιακή γενοκτονία
 Σερβικά εγκλήματα πολέμου στους Γιουγκοσλαβικούς πολέμους

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 
 
 
 Chifflet, Pascale και Gideon Boas. "Καταδίκη συνοχής στο διεθνές ποινικό δίκαιο: Οι υποθέσεις της Μπίλιανα Πλαβίσι και του Μίροσλαβ Μπράλο." Φόρουμ ποινικού δικαίου. Springer Netherlands, 2012.
 Τρίφκοβιτς, Σ. "Συνέντευξη με την κ. Biljana Plavsic, πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας Σέρπσκα." ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΣΛΛΑΒ 19 (1998): 69-72.
 Hubrecht, J. "Η δίκη της Σέρβης αντιπροέδρου Μπίλιανα Πλάβσιτς για εγκλήματα πολέμου - Θριαμβεύει η διεθνής δικαιοσύνη" ESPRIT 2 (2003): 138-142.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 
 
 Η σελίδα του ICTY στην υπόθεση Plavšić
 Άρθρο στα Σερβικά στο Glas Javnosti
 Προφίλ BBC Στην Biljana Plavšić 
 Άρθρο και βίντεο στα σουηδικά στον ιστότοπο της Sveriges Television.

Σερβοβόσνιοι πολιτικοί
Γυναίκες πολιτικοί
Αρχηγοί ευρωπαϊκών κρατών