Δημοκρατία του Σουδάν (1956–1969)

Την 1η Ιανουαρίου 1956, το αγγλο-αιγυπτιακό Σουδάν κέρδισε την ανεξαρτησία του ως Δημοκρατία του Σουδάν . Πριν από το 1955, ωστόσο, η κυβέρνηση υπό τον Ισμαήλ αλ-Αζάρι είχε σταματήσει προσωρινά την πρόοδο του Σουδάν προς την πλήρη αυτοδιάθεση, ελπίζοντας να προωθήσει την ενότητα με την Αίγυπτο . Παρά το γεγονός ότι το φίλο-Αιγυπτιακό Εθνικό Ενωτικό Κόμμα (NUP) κέρδισε την πλειοψηφία στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 1953, ο Αζάρι συνειδητοποίησε ότι η λαϊκή γνώμη είχε μετατοπιστεί εναντίον μιας τέτοιας ένωσης. Ο Αζάρι, ο οποίος ήταν ο κύριος εκπρόσωπος της «ενότητας της Κοιλάδας του Νείλου», άλλαξε αναλόγως τη στάση του NUP και υποστήριξε την ανεξαρτησία του Σουδάν. Στις 19 Δεκεμβρίου 1955, το κοινοβούλιο του Σουδάν, υπό την ηγεσία του Αζάρι, υιοθέτησε ομόφωνα μια διακήρυξη ανεξαρτησίας που άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1956. Ο Αζάρι ζήτησε την απόσυρση των ξένων στρατευμάτων και ζήτησε από τις συγκυρίαρχες δυνάμεις(Ηνωμένο Βασίλειο και Αίγυπτο να χορηγήσουν εκ των προτέρων ένα δημοψήφισμα για τον σκοπό αυτό.

Πολιτική μετά την ανεξαρτησία 

Το Σουδάν κατάκτησε την ανεξαρτησία του χωρίς τα αντίπαλα πολιτικά κόμματα να έχουν συμφωνήσει για τη μορφή και το περιεχόμενο ενός μόνιμου συντάγματος. Αντ 'αυτού, η Συντακτική Συνέλευση υιοθέτησε ένα έγγραφο προσωρινής ισχύος γνωστό ως το Μεταβατικό Σύνταγμα, το οποίο αντικατέστησε τον αποικιακό γενικό κυβερνήτη ως αρχηγό του κράτους με μια πενταμελή Ανώτατη Επιτροπή (Συμβούλιο Κυριαρχίας) που εξελέγη από ένα Κοινοβούλιο αποτελούμενο από μια έμμεσα εκλεγμένη Γερουσία και μια απευθείας εκλεγμένη Βουλή των Αντιπροσώπων. Το Μεταβατικό Σύνταγμα εκχώρησε επίσης εκτελεστική εξουσία στον Πρωθυπουργό, του οποίου ο διορισμός έγινε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και επιβεβαιώθηκε από την Ανώτατη Επιτροπή.

Το Σουδάν, αν και πέτυχε ανεξαρτησία χωρίς σύρραξη, κληρονόμησε πολλά προβλήματα από την Αγγλο-Αιγυπτιακή συγκυριαρχία. Το πλέον εξέχον το καθεστώς των δημοσίων υπηρεσιών. Η κυβέρνηση έβαλε Σουδανούς στη διοίκηση και παρείχε αποζημίωση και συντάξεις για τους Βρετανούς αξιωματικούς της Σουδανικής Δημόσιας Υπηρεσίας που έφυγαν από τη χώρα. Διατήρησε εκείνους που δεν μπορούσαν να αντικατασταθούν, κυρίως τεχνικούς και εκπαιδευτικούς. Το Χαρτούμ πέτυχε αυτόν τον μετασχηματισμό γρήγορα και με ελάχιστη αναταραχή, αν και οι νότιοι διαμαρτυρήθηκαν για την αντικατάσταση των Βρετανών διοικητών στο Νότο με Σουδανούς από τον Βορρά. Για να προωθήσουν τα συμφέροντά τους, πολλοί νότιοι ηγέτες συγκέντρωσαν τις προσπάθειές τους στο Χαρτούμ, όπου ήλπιζαν να κερδίσουν συνταγματικές παραχωρήσεις. Αν και αποφασισμένοι να αντισταθούν σε αυτό που θεωρούσαν αραβικό ιμπεριαλισμό, ήταν αντίθετοι στη βία. Οι περισσότεροι εκπρόσωποι του νότου υποστήριξαν την αυτονομία της επαρχίας και προειδοποίησαν ότι η αποτυχία στην εξασφάλιση παραχωρήσεων θα οδηγούσε τον νότο στην εξέγερση.

Το κοινοβουλευτικό καθεστώς εισήγαγε σχέδια για τήν επέκταση των τομέων της εκπαίδευσης, της οικονομίας και των μεταφορών. Για να επιτύχει αυτούς τους στόχους, το Χαρτούμ χρειαζόταν ξένη οικονομική και τεχνική βοήθεια, για την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύτηκαν νωρίς. Οι συνομιλίες μεταξύ των δύο κυβερνήσεων άρχισαν στα μέσα του 1957 και το κοινοβούλιο επικύρωσε μια συμφωνία βοήθειας των Ηνωμένων Πολιτειών τον Ιούλιο του 1958. Η Ουάσιγκτον ήλπιζε ότι αυτή η συμφωνία θα μείωνε την υπερβολική εξάρτηση του Σουδάν από την μονοκαλλιέργεια βαμβακιού και θα διευκόλυνε την ανάπτυξη της των υποδομών, μεταφορών και επικοινωνιών της χώρας.

Ο πρωθυπουργός σχημάτισε κυβέρνηση συνασπισμού τον Φεβρουάριο του 1956, αλλά αποξένωσε το Χατμίγια(Khatmiyyah) υποστηρίζοντας όλο και πιο κοσμικές κυβερνητικές πολιτικές. Τον Ιούνιο, ορισμένα μέλη του Χατμίγια που είχαν αφαιρεθεί από το NUP ίδρυσαν το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα (PDP) υπό την ηγεσία του Mirghani . Το κόμμα Umma και το PDP συνδύασαν τις δυνάμεις τούς στο κοινοβούλιο για να ανατρέψουν την κυβέρνηση Αζάρι. Με την υποστήριξη των δύο κομμάτων και με την υποστήριξη των Ansar και των Χατμίγια, ο Αμπτουλάχ Χαλίλ συνέστησε μια κυβέρνηση συνασπισμού.

Μερικά σημαντικά ζητήματα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση συνασπισμού Χαλίλ ήταν η επίτευξη συμφωνίας για ένα μόνιμο σύνταγμα, η σταθεροποίηση του νότου, η ενθάρρυνση της οικονομικής ανάπτυξης και η βελτίωση των σχέσεων με την Αίγυπτος. Τα στελέχη του συνασπισμού Umma-PDP εμπόδισαν την ικανότητα της κυβέρνησης να σημειώσει πρόοδο σε αυτά τα θέματα. Το Umma, για παράδειγμα, ήθελε το προτεινόμενο σύνταγμα να θεσπίσει μία Προεδρική δημοκρατία με την προυπόθεση ότι ο Αμπντ-Ραχμάν αλ-Μαχάν θα εκλεγεί ο πρώτος πρόεδρος. Η συναίνεση έλειπε και από τα θέματα που αφορούσαν το οικονομικό μέλλον της χώρας. Μια κακή συγκομιδή βαμβακιού ακολούθησε η κρίση του βαμβακόσπορου (1957), κατά την οποία το Σουδάν δεν μπόρεσε να πουλήσει τα αποθέματα βάμβακος σε καλή τιμή σε μια κορεσμένη αγορά. Αυτή η κάμψη εξάντλησε τα οικονομικά αποθέματα του Σουδάν και προκάλεσε αναταραχή στό λαό μετά τους οικονομικούς περιορισμούς που επέβαλε η κυβέρνηση. Για να ξεπεραστούν αυτά τα προβλήματα και να χρηματοδοτηθούν μελλοντικά αναπτυξιακά έργα, το Umma ζήτησε μεγαλύτερη εξάρτηση από την ξένη βοήθεια. Το PDP, ωστόσο, αντιτάχθηκε σε αυτήν τη στρατηγική διότι αυτή προωθούσε απαράδεκτη ξένη επιρροή στο Σουδάν. Η φιλοσοφία του PDP αντικατόπτριζε τον αραβικό εθνικισμό που υποστήριζε ο Gamal Abdul Nasser, ο οποίος είχε αντικαταστήσει τον Αιγύπτιο ηγέτη Ναγκίμπ το 1954. Παρά αυτές τις διαφορές πολιτικής, ο συνασπισμός Umma-PDP διήρκεσε για το υπόλοιπο έτος της θητείας του κοινοβουλίου. Επιπλέον, μετά το πέρας της περιόδου του κοινοβουλίου, τα δύο κόμματα υποσχέθηκαν να διατηρήσουν ένα κοινό μέτωπο για τις εκλογές του 1958.

Το εκλογικό σώμα έδωσε την πλειοψηφία και στη Γερουσία και στη Βουλή των Αντιπροσώπων στο Umma και κατά γενική πλειοψηφία στον συνασπισμό Umma-PDP. Το NUP, ωστόσο, κέρδισε σχεδόν το ένα τέταρτο των εδρών, κυρίως από ψηφοφόρους σε αστικά κέντρα και από εργάτες του γεωργικού προγράμματος Gezira. Στο νότο, η ψηφοφορία αντιπροσώπευε την απόρριψη των ανδρών που είχαν συνεργαστεί με την κυβέρνηση - οι ψηφοφόροι καταψήφισαν και τους τρεις νότιους που είχαν συμμετάσχει στην κυβέρνηση  - και έδωσαν την ψήφο τους στους υποστηρικτές της αυτονομίας του Νοτίου Σουδάν εντός ενός ομοσπονδιακού συστήματος. Η δυσαρέσκεια εναντίον της  απόφασης της κυβέρνησης να αναλάβει αυτή τα σχολεία των ιεραποστολών και κατά των μέτρων που χρησιμοποιήθηκαν για την καταστολή της ανταρσίας του 1955 συνέβαλε στην εκλογή πολλών υποψηφίων που είχαν εμπλακεί στην εξέγερση.

Μετά τη σύγκληση του νέου κοινοβουλίου, ο Χαλίλ σχημάτισε ξανά μια κυβέρνηση συνασπισμού Umma-PDP . Δυστυχώς, ο φανατισμός, η διαφθορά και η εκλογικές απάτες κυριάρχησαν στις κοινοβουλευτικές συζητήσεις σε μια εποχή που η χώρα χρειαζόταν αποφασιστική δράση, όσον αφορούσε το προτεινόμενο σύνταγμα και το μέλλον του νότου. Ως αποτέλεσμα, ο συνασπισμός Umma-PDP απέτυχε να ασκήσει αποτελεσματική ηγεσία.

Ένα άλλο ζήτημα που χώρισε το κοινοβούλιο αφορούσε τις σχέσεις Σουδάν-Ηνωμένων Πολιτειών. Τον Μάρτιο του 1958, ο Χαλίλ υπέγραψε συμφωνία τεχνικής βοήθειας με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Όταν παρουσίασε το σύμφωνο στο κοινοβούλιο για επικύρωση, ανακάλυψε ότι το NUP ήθελε να χρησιμοποιήσει το ζήτημα προς όφελός του για να πλήξει τον συνασπισμό Umma-PDP και ότι πολλοί βουλευτές του PDP ήταν αντίθετοι στη συμφωνία. Ωστόσο, το Umma, με την υποστήριξη ορισμένων βουλευτών του PDP και του νότου, κατάφερε να λάβει την έγκριση της συμφωνίας.

Ο φανατισμός και η δωροδοκία στο κοινοβούλιο, σε συνδυασμό με την αδυναμία της κυβέρνησης να επιλύσει τα πολλά κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά προβλήματα του Σουδάν, αύξησε τη λαϊκή απογοήτευση προς τη δημοκρατική κυβέρνηση. Συγκεκριμένα παράπονα περιελάμβαναν την απόφαση του Χαρτούμ να πουλήσει βαμβάκι σε τιμή υψηλότερη από τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς. Αυτή η πολιτική είχε ως αποτέλεσμα χαμηλές πωλήσεις βαμβακιού, το εμπόρευμα από το οποίο απέδιδε στο Σουδάν το μεγαλύτερο μέρος του Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν του. Περιορισμοί στις εισαγωγές, που επιβλήθηκαν για να αφαιρέσουν την πίεση από τα εξαντλημένα συναλλαγματικά αποθέματα προκάλεσαν ανησυχία στους κατοίκους της πόλης που είχαν συνηθίσει να αγοράζουν ξένα αγαθά. Επιπλέον, ο αγροτικός βορράς υπέφερε από εμπάργκο που έθεσε η Αίγυπτος στις εισαγωγές βοοειδών, καμηλών και χουρμάδων από το Σουδάν. Η αυξανόμενη λαϊκή δυσαρέσκεια προκάλεσε πολλές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Χαρτούμ. Η Αίγυπτος επέκρινε επίσης τον Χαλίλ και δήλωσε ότι ενδέχεται να υποστηρίξει πραξικόπημα κατά της κυβέρνησής του. Εν τω μεταξύ, κυκλοφόρησαν πληροφορίες στο Χαρτούμ ότι το Umma και το NUP είχαν καταλήξει σχεδόν σε συμφωνία για έναν νέο συνασπισμό που θα απέκλειε το PDP και τον Χαλίλ.

Στις 17 Νοεμβρίου 1958, την ημέρα της σύγκλησης του Κοινοβουλίου, πραγματοποιήθηκε στρατιωτικό πραξικόπημα. Ο Χαλίλ, ο ίδιος ένας συνταξιούχος στρατηγός του στρατού, σχεδίασε το προληπτικό πραξικόπημα σε συνεργασία με τα κορυφαία μέλη του Ούμα και δύο ανώτατους στρατηγούς του στρατού, τον Ιμπραήμ Αμπούντ και τον Αχμάντ Αμπντ Γουαχάμπ, που έγιναν ηγέτες του στρατιωτικού καθεστώτος. Ο Αμπούντ δεσμεύθηκε αμέσως να επιλύσει όλες τις διαφορές με την Αίγυπτο, συμπεριλαμβανομένου του μακροχρόνιου προβλήματος της κατάστασης του ποταμού Νείλου. Ο Αμπούντ εγκατέλειψε τις μη ρεαλιστικές πολιτικές της προηγούμενης κυβέρνησης σχετικά με την πώληση βαμβακιού. Διόρισε επίσης μια συνταγματική επιτροπή, με επικεφαλής τον Ανώτατο Δικαστή, για τη σύνταξη ενός μόνιμου συντάγματος. Ωστόσο, ο Αμπούντ υποστήριξε ότι τα πολιτικά κόμματα χρησίμευαν μόνο ως οχήματα για προσωπικές φιλοδοξίες και ότι δεν θα αποκατασταθούν όταν αποκατασταθεί η λαϊκή κυριαρχία.

Στρατιωτική κυβέρνηση Αμπούντ (1958 – 64) 
Το πραξικόπημα αφαίρεσε τη δυνατότητα λήψης πολιτικών αποφάσεων από τον πολιτικό κόσμο. Ο Αμπούντ συνέστησε το Ανώτατο Συμβούλιο των Ενόπλων Δυνάμεων για να κυβερνήσει το Σουδάν. Αυτό το σώμα περιείχε αξιωματικούς που ήταν συνδεδεμένοι και με το Ανσάρ και το Χατμίγια. Ο Αμπούντ ανήκε στο Χατμίγια, ενώ ο Άμπ αλ Γουαχάμπ ήταν μέλος του Ανσάρ. Μέχρι την απομάκρυνση του Άμπ αλ Γουαχάμπ τον Μάρτιο του 1959, το Ανσάρ ήταν η ισχυρότερη από τις δύο ομάδες στην κυβέρνηση.

Το καθεστώς επωφελήθηκε κατά το πρώτο έτος της θητείας του από την επιτυχή εμπορία της καλλιέργειας βαμβακιού. Ο Αμπούντ επωφελήθηκε επίσης από την επίλυση της διαφοράς για τα ύδατα του Νείλου με την Αίγυπτο και τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Υπό το στρατιωτικό καθεστώς, η επιρροή των Ανσάρ και Χατμίγια μειώθηκε. Ο κυριότερος θρησκευτικός ηγέτης, ο Abd ar Rahman al Mahdi, πέθανε στις αρχές του 1959. Ο γιος και ο διάδοχός του, ο πρεσβύτερος Sadiq al Mahdi, δέν έχαιρε του ίδιου σεβασμού που απολάμβανε ο πατέρας του. Όταν ο Sadiq πέθανε δύο χρόνια αργότερα, η θρησκευτική και πολιτική ηγεσία του Ανσάρ διαιρέθηκε μεταξύ του αδελφού του, του Ιμάμη Al Hadi al Mahdi, και του γιου του, του νεότερου Sadiq al Mahdi .

Παρά τις πρώτες επιτυχίες του καθεστώτος Abboud, τα στοιχεία της αντιπολίτευσης παρέμειναν ισχυρά. Το 1959 αντιφρονούντες στρατιωτικοί έκαναν τρεις προσπάθειες να αντικαταστήσουν τον Abboud με μια «λαϊκή κυβέρνηση». Αν και τα δικαστήρια καταδίκασαν τους ηγέτες αυτών των αποπειρών πραξικοπημάτων σε ισόβια κάθειρξη, η δυσαρέσκεια στο στρατό συνέχισε να παρεμποδίζει την απόδοση της κυβέρνησης. Συγκεκριμένα, το Κομμουνιστικό Κόμμα του Σουδάν (SCP) κέρδισε τη φήμη της αποτελεσματικής αντικυβερνητικής οργάνωσης. Κάτι που επιδείνωσε την κατάστασή του, ήταν το γεγονός ότι το καθεστώς Abboud δεν είχε δυναμισμό και την ικανότητα να σταθεροποιήσει τη χώρα. Η αποτυχία του να τοποθετήσει ικανούς πολιτικούς συμβούλους σε θέσεις εξουσίας ή να ξεκινήσει ένα αξιόπιστο πρόγραμμα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης και να αποκτήσει την υποστήριξη του στρατού, δημιούργησε μια ατμόσφαιρα που ενθάρρυνε την πολιτική αναταραχή.

Η πολιτική του Abboud σχετικά με το Νότιο Σουδάν αποδείχθηκε η μεγαλύτερη αδυναμία του. Η κυβέρνηση κατέστειλε την έκφραση των θρησκευτικών και πολιτισμικών διαφορών, ενισχύοντας έτσι την προσπάθεια κοινωνικής αραβοποίησης. Τον Φεβρουάριο του 1964, για παράδειγμα, ο Abboud διέταξε τη μαζική απέλαση ξένων ιεραποστόλων από το νότο. Στη συνέχεια έκλεισε το κοινοβούλιο, καταργώντας έτσι το δημόσιο βήμα των εκπροσώπων του Νότου. Το 1963, οι ηγέτες του Νότου είχαν επιστρέψει στον ένοπλο αγώνα ενάντια στη Σουδανική κυβέρνηση, ο οποίος συνεχιζόταν σποραδικά από το 1955. Της εξέγερσης ηγήθηκαν, από το 1963 και μετά, από αντάρτικες δυνάμεις γνωστές ως Anyanya.

Επιστροφή στη δημοκρατία(1964-1969)

Επανάσταση του Οκτωβρίου(1964) 
Αναγνωρίζοντας την αδυναμία του να καταστείλει την αυξανόμενη δυσαρέσκεια στον Νότο, η κυβέρνηση Αμπούντ ζήτησε από τον πολιτικό τομέα να υποβάλει προτάσεις για λύση στο ζήτημα του Νότου. Ωστόσο, η κριτική της κυβερνητικής πολιτικής ξεπέρασε γρήγορα το ζήτημα του Νότου και περιέλαβε κριτική σχετικά με τον χειρισμό του Αμπούντ άλλων προβλημάτων, όπως τα θέματα στην οικονομία και την εκπαίδευση. Οι κυβερνητικές προσπάθειες να σταματήσουν αυτές οι διαμαρτυρίες, οι οποίες επικεντρώθηκαν στο Πανεπιστήμιο του Χαρτούμ, προκάλεσαν μια αντίδραση όχι μόνο από καθηγητές και μαθητές αλλά και από δημόσιους υπαλλήλους και συνδικαλιστές του Χαρτούμ.

Το συγκεκριμένο περιστατικό που πυροδότησε αυτό που αργότερα έγινε γνωστό ως Επανάσταση του Οκτωβρίου 1964 ή Οκτωβριανή Επανάσταση ήταν η επίθεση στο σεμινάριο του Πανεπιστημίου του Χαρτούμ με θέμα «το πρόβλημα του Νότιου Σουδάν» από τις μονάδες καταστολής της Σουδανικής Αστυνομίας το απόγευμα της 20ής Οκτωβρίου 1964. Η αστυνομία σκότωσε τρία άτομα στην επίθεσή της: δύο φοιτητές, ο Ahmed al-Gurashi Taha από τη Garrasa στο Λευκό Νείλο και ο Babiker Abdel Hafiz από το Wad-Duroo στο Omdurman, και ένας χειρώνακτας του Πανεπιστημίου του Χαρτούμ, Mabior, από το νότιο τμήμα του Σουδάν. Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν την επόμενη μέρα, στις 21 Οκτωβρίου, και εξαπλώθηκαν σε ολόκληρο το Σουδάν. Καλλιτέχνες όπως ο Mohammed Wardi και ο Mohammed al-Amin ενθάρρυναν τους διαδηλωτές. Σύμφωνα με τον Μαχμούντ Α. Σουλεϊμάν, αναπληρωτή πρόεδρο του Κινήματος Δικαιοσύνης και Ισότητας το 2012, "ο κύριος λόγος για την Οκτωβριανή Επανάσταση ήταν η αντίθεση του λαού του Σουδάν στην ιδέα να  κυβερνάται από στρατιωτικά ολοκληρωτικά καθεστώτα".

Το κίνημα πολιτικής ανυπακοής που προκλήθηκε από την επιδρομή στο σεμιναρίου στις 20 Οκτωβρίου περιέλαβε μια γενική απεργία που εξαπλώθηκε ραγδαία σε όλο το Σουδάν. Οι ηγέτες της απεργίας αυτοαποκαλούνταν ως μέλη του  το Εθνικού Μετώπου για Επαγγελματίες. Μαζί με μερικούς πρώην πολιτικούς, σχημάτισαν το αριστερό Ενωμένο Εθνικό Μέτωπο (UNF), το οποίο ήρθε σε επαφή με αντιφρονούντες αξιωματικούς του στρατού. Μετά από αρκετές ημέρες διαμαρτυριών που είχαν ως αποτέλεσμα πολλούς θανάτους, ο Αμπούντ διέλυσε την κυβέρνηση και το Ανώτατο Συμβούλιο των Ενόπλων Δυνάμεων. Οι ηγέτες του UNF και οι διοικητές του στρατού που σχεδίαζαν τη μετάβαση στη δημοκρατία  επέλεξαν έναν ακομμάτιστο ανώτερο δημόσιο υπάλληλο, τον Sirr Al-Khatim Al-Khalifa, ως πρωθυπουργό για να ηγηθεί μιας μεταβατικής κυβέρνησης.

Μετά τον Οκτώβριο του 1964 
Η νέα πολιτική κυβέρνηση, η οποία λειτούργησε βάσει του Μεταβατικού Συντάγματος του 1956, προσπάθησε να τερματίσει τον πολιτικό φανατισμό δημιουργώντας μια κυβέρνηση συνασπισμού. Υπήρχε συνεχής λαϊκή αποδοκιμασία για την επανεμφάνιση των πολιτικών κομμάτων, ωστόσο, λόγω του διχασμού τους κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του Αμπούντ. Αν και η νέα κυβέρνηση επέτρεψε σε όλα τα κόμματα, συμπεριλαμβανομένου του SCP, να λειτουργήσουν, μόνο πέντε από τις δεκαπέντε θέσεις στο υπουργικό συμβούλιο του Khatim πήγαν στους πολιτικούς κομμάτων. Ο πρωθυπουργός έδωσε δύο θέσεις σε ανεξάρτητους νότιους και οι υπόλοιπες οκτώ δόθηκαν σε μέλη του Εθνικού Μετώπου για Επαγγελματίες, που περιελάμβαναν αρκετούς κομμουνιστές.

Τελικά, δύο πολιτικά κόμματα εμφανίστηκαν για να εκπροσωπήσουν το νότο. Το SANU, που ιδρύθηκε το 1963 και με επικεφαλής τον William Deng και τον Saturino Lahure, έναν Ρωμαιοκαθολικό ιερέα, λειτούργησε μεταξύ ομάδων προσφύγων και ανταρτικών δυνάμεων. Το Νότιο Μέτωπο, μια λαϊκή οργάνωση με επικεφαλής τον Stanislaus Payasama που είχε εργαστεί κρυφά κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Αμπούντ, λειτούργησε ελεύθερα στις νότιες επαρχίες. Μετά την κατάρρευση των ειρηνευτικών διασκέψεων που υποστηρίχθηκαν από την κυβέρνηση το 1965, η πτέρυγα Deng του SANU - γνωστή τοπικά ως SANU-William - και το Νότιο Μέτωπο συνενώθηκαν για να συμμετάσχουν στις κοινοβουλευτικές εκλογές. Ο δυνασπισμός παρέμεινε ενεργός στο κοινοβούλιο για τα επόμενα τέσσερα χρόνια ως φωνή για την αυτονομία της νότιας περιοχής σε ένα ενοποιημένο κράτος. Οι εξόριστοι ηγέτες του SANU κατηγόρησαν τη μέτρια προσέγγιση του Deng στο σχηματισμό του Απελευθερωτικού Μετώπου της Αζανίας, που έδρευε στην Καμπάλατης Ουγκάντα. Οι ηγέτες του Anyanya έτειναν να παραμένουν μακριά από τα πολιτικά κινήματα. Οι αντάρτες ήταν κατακερματισμένοι από εθνοτικές και θρησκευτικές διαφορές. Επιπλέον, οι συγκρούσεις επανεμφανίστηκαν εντός του Anyanya μεταξύ παλαιότερων ηγετών που ήταν "στο κλαρί" από το 1955 και νεότερων, καλύτερα μορφωμένων ανδρών όπως ο Joseph Lagu, πρώην αρχηγός του στρατού του Σουδάν, ο οποίος τελικά έγινε ο ισχυρότερος ηγέτης, κυρίως λόγω της ικανότητάς του να αγοράσει οπλισμό από το Ισραήλ.

Όταν η κυβέρνηση προγραμμάτισε τις εθνικές εκλογές για τον Μάρτιο του 1965, ανακοίνωσε ότι το νέο κοινοβούλιο θα προετοιμάσει ένα νέο σύνταγμα. Ωστόσο, η επιδείνωση της κατάστασης στο νότο εμπόδισε τη διεξαγωγή εκλογών σε αυτήν την περιοχή, και τα πολιτικά κόμματα διασπάστηκαν στο ζήτημα εάν οι εκλογές πρέπει να διεξαχθούν στο Βορρά όπως έχουν προγραμματιστεί ή να αναβληθούν μέχρι να μπορέσει ολόκληρη η χώρα να ψηφίσει. Το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα και το Κομμουνιστικό Κόμμα του Σουδάν, φοβούμενα ότι θα χάσουν ψήφους, ήθελαν να αναβάλουν τις εκλογές, όπως οι νότιοι πολίτικοι πιστοί στο Χαρτούμ. Η αντιπολίτευση τους ανάγκασε την κυβέρνηση να παραιτηθεί. Ο νέος πρόεδρος της αποκατασταθείσας Ανώτατης Επιτροπής, ο οποίος είχε αντικαταστήσει τον Abbud ως αρχηγό του κράτους, διέταξε να διεξαχθούν οι εκλογές όπου είναι δυνατόν. Το PDP απέρριψε αυτήν την απόφαση και μποϊκόταρε τις εκλογές.

Τα αποτελέσματα των εκλογών του 1965 ήταν ασαφή. Εκτός από τη χαμηλή προσέλευση των ψηφοφόρων, υπήρχε εκτεταμένη υπέρβαση του ορίου υποψηφίων στα ψηφοδέλτια. Κατά συνέπεια, λίγοι από αυτούς που εκλέχθηκαν κέρδισαν την πλειοψηφία των ψήφων. Το μη-μαρξιστικό κόμμα Umma κατέλαβε 75 από τις 158 κοινοβουλευτικές έδρες, ενώ ο σύμμαχος του NUP πήρε 52 από τις υπόλοιπες. Τα δύο κόμματα συγκρότησαν ένα υπουργικό συμβούλιο συνασπισμού τον Ιούνιο με επικεφαλής τον ηγέτη του Ούμα Μωάμεθ Αχμάντ Μαχιούμπ, ενώ ο Αζάρι, ο αρχηγός του NUP, έγινε μόνιμος πρόεδρος της Ανώτατης Επιτροπής και αρχηγός του κράτους .

Η κυβέρνηση Μαχιούμπ είχε δύο στόχους: τη σημείωση πρόοδου προς την επίλυση του νότιου προβλήματος και απομάκρυνση των κομμουνιστών από θέσεις εξουσίας. Ο στρατός ξεκίνησε μια μεγάλη επίθεση για να συντρίψει την εξέγερση και στη διαδικασία αύξησε τις φήμες για τη βία μεταξύ των νότιων. Πολλοί νότιοι ανέφεραν κυβερνητικές φρικαλεότητες εναντίον αμάχων, ειδικά στη Juba και το Wau . Στρατεύματα του Σουδάν έκαψαν επίσης εκκλησίες και καλύβες, έκλεισαν σχολεία, κατέστρεψαν καλλιέργειες και λεηλάτησαν βοοειδή. Για να επιτύχει τον δεύτερο στόχο του, ο Mahjub πέτυχε να εγκρίνει το κοινοβούλιο διάταγμα που κατάργησε το SCP και στερούσε από έντεκα κομμουνιστές τις έδρες τους. Μέχρι τον Οκτώβριο του 1965, ο συνασπισμός Umma-NUP είχε καταρρεύσει λόγω διαφωνίας σχετικά με το εάν ο Μαχιούμπ, ως πρωθυπουργός ή ο Azhari, ως πρόεδρος, θα έπρεπε να διευθύνει την εξωτερική πολιτική του Σουδάν. Ο Μαχιούμπ διατήρησε το αξίωμά του για οκτώ μήνες, αλλά παραιτήθηκε τον Ιούλιο του 1966 μετά από κοινοβουλευτική πρόταση μομφής, η οποία δίχασε το Umma. Μια συντηρητική πτέρυγα με επικεφαλής τον Μαχιούμπ, υπό τον ιμάμη Al Hadi, τον πνευματικό του μέντορα, αντιτάχθηκε στην πλειοψηφία του κόμματος. Η τελευταία ομάδα δήλωσε πίστη στον ανιψιό του Ιμάμη, τον νεότερο Σαντίκ αλ Μαχντί, ο οποίος ήταν ο επίσημος πνευματικός ηγέτης του Ούμα και ο οποίος απέρριψε τη θρησκευτικό σεχταρισμό. Ο Σαντίκ έγινε πρωθυπουργός με την υποστήριξη της δικής του πτέρυγα του Umma και των συμμάχων του στο NUP.

Η κυβέρνηση του Σαντίκ αλ Μαχντί, υποστηριζόμενη από μια σημαντική κοινοβουλευτική πλειοψηφία, προσπάθησε να μειώσει τις περιφερειακές ανισότητες οργανώνοντας την οικονομική ανάπτυξη. Ο  Σαντίκ αλ Μαχντί σχεδίαζε επίσης να χρησιμοποιήσει την προσωπική του σχέση με ηγέτες του Νότου για να σχεδιάσει μια ειρηνευτική συμφωνία με τους αντάρτες. Πρότεινε να αντικατασταθεί η Ανώτατη Επιτροπή με έναν πρόεδρο και έναν νότιο αντιπρόεδρο ζητώντας την έγκριση της αυτονομίας για τις νότιες επαρχίες. Η μορφωμένη ελίτ και τα τμήματα του στρατού αντιτάχθηκαν στον Σαντίκ αλ Μαχντί λόγω της σταδιακής προσέγγισής του στα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα του Σουδάν. Οι αριστερές φοιτητικές οργανώσεις και τα συνδικάτα απαίτησαν τη δημιουργία ενός σοσιαλιστικού κράτους. Η δυσαρέσκειά τους για τον Σαντίκ  αυξήθηκε όταν αρνήθηκε να εφαρμόσει την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που ακύρωσε τη νομοθεσία που απαγόρευε το SCP και εκδίωξε κομμουνιστές που εξελέγησαν σε κοινοβουλευτικές έδρες. Τον Δεκέμβριο του 1966, μια απόπειρα πραξικοπήματος από κομμουνιστές και μια μικρή στρατιωτική μονάδα εναντίον της κυβέρνησης απέτυχε. Στη συνέχεια συνελήφθησαν πολλοί κομμουνιστές και στρατιωτικοί.

Τον Μάρτιο του 1967, η κυβέρνηση διεξήγαγε εκλογές σε τριάντα έξι εκλογικές περιφέρειες σε ειρηνικές περιοχές του νότου. Η πτέρυγα του Σαντίκ αλ Μαχντί του Ούμα κέρδισε δεκαπέντε έδρες, το φεντεραλιστικό SANU δέκα και το NUP πέντε. Παρά την προφανή ώθηση στην υποστήριξή του, ωστόσο, η θέση του Σαντίκ στο κοινοβούλιο είχε καταστεί αδύναμη: δεν πέτυχε την εξασφάλιση των παραχωρήσεων που είχε υποσχεθεί στο νότο για να τερματίσει τον εμφύλιο πόλεμο. Η παραδοσιακή πτέρυγα του Umma αντιτάχθηκε στον Sadiq al Mahdi: υποστήριξαν έντονα τις συνταγματικές εγγυήσεις για τη θρησκευτική ελευθερία και την άρνησή του να κηρύξει το Σουδάν ένα ισλαμικό κράτος. Όταν οι παραδοσιακοί και το NUP απέσυραν την υποστήριξή τους, η κυβέρνηση έπεσε.

Τον Μάιο του 1967, ο Μαχιούμπ έγινε πρωθυπουργός, επικεφαλής μιας κυβέρνησης συνασπισμού, του οποίου το υπουργικό συμβούλιο περιελάμβανε μέλη της πτέρυγάς του του Ούμα, του NUP και του PDP. Τον Δεκέμβριο του 1967, το PDP και το NUP σχημάτισαν το DUP υπό την ηγεσία του Αζάρι. Στις αρχές του 1968, η διεύρυνση των διχασμών στο Ούμα απειλούσε την επιβίωση της κυβέρνησης Μαχιούμπ . Η πτέρυγα του Σαντίκ αλ Μαχντί κατείχε την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο και θα μπορούσε να αποτρέψει οποιαδήποτε κυβερνητική δράση. Όταν ο Μαγιούμπ διέλυσε το κοινοβούλιο, ο Σαντίκ αρνήθηκε να αναγνωρίσει τη νομιμότητα της κίνησης του πρωθυπουργού. Δημιουργήθηκε μια κρίση: δύο κυβερνήσεις λειτούργησαν στο Χαρτούμ - μία Κοινοβουλευτική και μία στο προαύλιό του - και οι δύο ισχυρίστηκαν ότι εκπροσωπούν τη θέληση του νομοθετικού σώματος. Ο αρχηγός του στρατού ζήτησε διευκρινίσεις από το Ανώτατο Δικαστήριο σχετικά με το ποιος από αυτούς είχε την εξουσία να εκδίδει διαταγές. Το δικαστήριο υποστήριξε τη διάλυση της κυβέρνησης του Μαχιούμπ, και η κυβέρνηση προγραμμάτισε νέες εκλογές για τον Απρίλιο.

Αν και το DUP κέρδισε 101 από τις 218 έδρες, κανένα κόμμα δεν είχε πλήρη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Τριάντα έξι έδρες πήγαν στους παραδοσιακούς του Ούμα, τριάντα στην πτέρυγα του Σαντίκ και είκοσι πέντε στα δύο νότια κόμματα - το SANU και το Νότιο Μέτωπο. Ο γενικός γραμματέας του SCP, Abd al Khaliq Mahjub, κέρδισε επίσης μια θέση. Σε μια μεγάλη αναστάτωση, ο Σαντίκ έχασε τη θέση του από έναν "παραδοσιακό" αντίπαλο. Επειδή δεν είχε την πλειοψηφία, το DUP συνήψε συμμαχία με τους παραδοσιακούς Umma, οι οποίοι εξασφάλισαν την πρωθυπουργία για τον αρχηγό τους, τον Μωάμεθ Αχμάντ Μαχιούμπ, και τέσσερις άλλες θέσεις του υπουργικού συμβουλίου. Το πρόγραμμα του συνασπισμού περιελάμβανε σχέδια για την αναδιοργάνωση της κυβέρνησης, στενότερους δεσμούς με τον αραβικό κόσμο και νέες προσπάθειες οικονομικής ανάπτυξης, ιδίως στις νότιες επαρχίες. Η κυβέρνηση του Μωάμεθ Αχμάντ Μαχιούμπ δέχθηκε επίσης στρατιωτική, τεχνική και οικονομική βοήθεια από την ΕΣΣΔ.. Η πτέρυγα του Σαντίκ αλ Μαχντί του Ούμα σχημάτισε τη μικρή κοινοβουλευτική αντιπολίτευση. Όταν αρνήθηκε να συμμετάσχει στις προσπάθειες για την ολοκλήρωση του σχεδίου του νέου συντάγματος, που είχε καθυστερήσει δέκα χρόνια, η κυβέρνηση αντέδρασε κλείνοντας την εφημερίδα της αντιπολίτευσης και καταστέλλοντας τις διαδηλώσεις υπέρ του Σαντίκ στο Χαρτούμ.

Στα τέλη του 1968, οι δύο πτέρυγες του Ούμα συμφώνησαν να στηρίξουν τον αρχηγό του Ανσάρ Ιμάμ αλ-Χαντί αλ-Μαχάντι στις προεδρικές εκλογές του 1969. Ταυτόχρονα, το DUP ανακοίνωσε ότι ο Aζάρι θα διεκδικούσε επίσης την προεδρία. Οι κομμουνιστές και άλλοι αριστεροί ευθυγραμμίστηκαν πίσω από την υποψηφιότητα του πρώην αρχιδικαστή Babiker Awadallah, τον οποίο θεωρούσαν σύμμαχο επειδή είχε αποφανθεί κατά της κυβέρνησης όταν προσπάθησε να απαγορεύσει το SCP.

Στις 25 Μαίου του 1969, μια μικρή ομάδα αξιωματικών ανέτρεψε την κυβέρνηση Αζάρι. Έτσι έληξε η δεύτερη δημοκρατική περίοδος στην ιστορία του Σουδάν. Ακολούθησε μια δεκαεξαετής δικτατορία υπό τον Τζαφάρ Νιμέιρι.

Πηγές 
      
 Mohamed Hassan Fadlalla, Short History of Sudan, iUniverse, 30 Απριλίου 2004, .
 Mohamed Hassan Fadlalla, The Problem of Dar Fur, iUniverse, Inc. (21 Ιουλίου 2005), .

Πρώην χώρες του Ψυχρού Πολέμου
Σύγχρονη ιστορία ανά χώρα
Ιστορία του Σουδάν