Αλί Νταεΐ

Ο Αλί Νταεΐ (αγγλικά: Ali Daei, περσικά: علی دایی, ορθή προφορά: Αλί Ντοϊί, γενν. 21 Μαρτίου 1969) είναι Ιρανός πρώην επαγγελματίας ποδοσφαιριστής, ο οποίος αγωνιζόταν ως κεντρικός επιθετικός και νυν προπονητής και επιχειρηματίας. Αυτή τη στιγμή είναι ο ιδιοκτήτης και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Νταεΐ Σπορτ (Daei Sport).

Ήταν αρχηγός της Εθνικής Ιράν και παραγωγικός σκόρερ, ο οποίος ήταν γνωστός για την ακρίβεια και την ικανότητά του στον αέρα. Ήταν ο κορυφαίος σκόρερ όλων των εποχών σε επίπεδο εθνικών ομάδων με 109 γκολ που σημείωσε για το Ιράν, ένα επίτευγμα που διατήρησε για 18 χρόνια και αναφέρεται στο Βιβλίο Γκίνες. Την επίδοση αυτή κατέρριψε ο Κριστιάνο Ρονάλντο στις 1 Σεπτεμβρίου 2021. Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, ο Νταεΐ διορίστηκε Πρέσβης Καλής Θέλησης της UNICEF το 2001. Μετά τον τελευταίο του αγώνα για το Ιράν το 2006, ήταν μέλος της επιτροπής ποδοσφαίρου της FIFA από τον Ιούνιο του 2007 έως το 2013.

Καριέρα ως ποδοσφαιριστής

Πρώτα χρόνια 
Ο Νταεΐ γεννήθηκε στο Αρνταμπίλ αρχαία πόλη του βορειοδυτικού Ιράν. Αποφοίτησε από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Σαρίφ στην Επιστήμη Υλικών (Μεταλλουργική) με πτυχίο B.Sc. Αγωνίστηκε για την ομάδα της πατρίδας του, Εστεγλάλ Αρνταμπίλ, όταν ήταν 19 ετών για ένα χρόνο σημειώνοντας 14 γκολ σε 20 συναντήσεις πρωταθλήματος. Η επόμενη ομάδα του ήταν η Ταξιράνι ΦΚ στην Τεχεράνη, όπου έπαιξε για μία σεζόν, πριν ενταχθεί σε μία άλλη ομάδα της Τεχεράνης, την Μπανκ Τετζαράτ ΦΚ. Έμεινε τέσσερα χρόνια στην ομάδα, σημειώνοντας 49 γκολ σε 75 αγώνες. Απέκτησε γρήγορα φήμη κυρίως χάρη στην ιδιαίτερη ικανότητά του στο σκοράρισμα.

Μετακίνηση στην Ευρώπη 
Το 1994 ο Νταεΐ εντάχθηκε σε μια από τις κορυφαίες ομάδες της χώρας, την Περσέπολις. Μετά την εξαιρετική του απόδοση στο Ασιατικό Κύπελλο του 1996, ο  υπέγραψε συμβόλαιο με την Αρμίνια Μπίλεφελντ της Μπούντεσλιγκα, μαζί με τον συμπατριώτη του, Καρίμ Μπαγκερί σημειώνοντας 7 τέρματα σε 25 αγώνες.

Έγινε ο πρώτος Ασιάτης παίκτης που εμφανίστηκε σε αγώνα του Τσάμπιονς Λιγκ. Ωστόσο, στη Μπάγερν Μονάχου απέτυχε στη διοργάνωση. Αυτό, σε συνδυασμό με τον πρόγραμμα αγώνων της Εθνικής Ιράν, έκανε τον Νταεΐ να έχει βρει πολύ λίγο χρόνο για να παίξει. Ήταν δυσαρεστημένος με τη θέση του στην ομάδα και αποφάσισε να μετακομίσει στη Χέρτα Βερολίνου πριν από το τέλος του τριετούς συμβολαίου του, όταν ο Μπάγερν κέρδισε τον τίτλο της Μπουντεσλίγκα του 1999. Σημείωσε το πρώτο και δεύτερο γκολ του στο Τσάμπιονς Λιγκ στις 21 Σεπτεμβρίου 1999 σε αγώνα της φάσης ομίλων απέναντι στην Τσέλσι, στη νίκη της Χέρτα με 2-1. Σκόραρε επίσης στην ισοπαλία με 1-1 εναντίον της Μίλαν στο Στάντιο Τζουζέπε Μεάτσα. Ωστόσο, ακόμη και στη Χέρτα δεν ήταν ένας εξαιρετικά σημαντικός παίκτης, καθώς ήταν μόνο ένας από τους πολλούς επιτυχημένους παίκτες της ομάδας, οι οποίοι επρόκειτο να εκπληρώσουν τα όνειρα της Χέρτα στο Τσάμπιονς Λιγκ. Με τη Χέρτα σημείωσε μόνο επτά γκολ σε 44 συμμετοχές.

Επιστροφή στην Ασία 
Ο Νταεΐ έπαιζε σε πολλά φιλικά στην ηπειρωτική χώρα απέναντι σε αντιπάλους παγκόσμια κλάσης, αλλά δεν μπόρεσε να διατηρήσει μια σταθερή θέση στην αρχική σύνθεση του συλλόγου του. Το 2001, δεν ήταν μεταξύ των κορυφαίων σκόρερ στον προκριματικό γύρο της Ασίας και δεν κατάφερε να προκριθεί με το Ιράν στο Παγκόσμιο Κύπελλο ως αρχηγός για πρώτη φορά. Έγινε μέλος του πρωταθλήματος ΗΑΕ σε ηλικία 34 ετών, υπογράφοντας συμβόλαιο με την Αλ Σαμπάμπ Αλ Αραμπί Κλαμπ Ντουμπάι, με ελεύθερη μεταγραφή. Το 2003 αποχώρησε από την ομάδα των ΗΑΕ και εντάχθηκε στην παλιά του ομάδα στην Τεχεράνη, την Περσέπολις. Μετακόμισε από την Περσέπολις στη Σάμπα Μπάτερι, με ελεύθερη μεταγραφή, με μικρό συμβόλαιο. 

Πέρασε δύο χρόνια στη Σάμπα Μπάτερι, σημειώνοντας 23 γκολ, κερδίζοντας το Κύπελλο Ιράν και συμμετέχοντας στο ΑΦΚ Τσάμπιονς Λικγ. Μετά το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2006  υπέγραψε σε μία άλλη ομάδα της Τεχεράνης, τη Σαϊπά, την 1η Αυγούστου 2006.

Στις 6 Μαρτίου 2007, ο Νταεΐ έλαβε πρόστιμο 2.000 δολαρίων και τέθηκε σε αναστολή για τέσσερις αγώνες από την Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν μετά από το περιστατικό σε αγώνα πρωταθλήματος, όπου έδωσε κουτουλιά στο πρόσωπο του Σέις Ρεζαεΐ. Στις 28 Μαΐου 2007, αφού η Σαϊπά κέρδισε το Πρωτάθλημα Ιράν 2006-07 σε έναν αγώνα εναντίον της Σανάτ Μες Κερμάν Φ.Κ., ο Νταεΐ ανακοίνωσε την αποχώρησή του από το ποδόσφαιρο και ότι θα επικεντρωθεί στην προπονητική του σταδιοδρομία.

Διεθνής καριέρα 
Ο Νταεΐ κλήθηκε στην Εθνική Ιράν στις 6 Ιουνίου 1993 για το Κύπελλο ΟΟΣ που πραγματοποιήθηκε στην Τεχεράνη, όπου έκανε το ντεμπούτο του για το Ιράν εναντίον του Πακιστάν. Το πρώτο του γκολ σημειώθηκε αμέσως μετά απέναντι στην Ταϊβάν. Συνέχισε τις εμφανίσεις στην εθνική ομάδα του και ανακηρύχθηκε πρώτος σκόρερ του τελικού προκριματικού γύρου της Ασίας για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1994, με τέσσερα γκολ σε πέντε αγώνες.

Ο Νταεΐ ανακηρύχθηκε κορυφαίος σκόρερ στον κόσμο σε επίσημες διεθνείς διοργανώσεις από τη Διεθνή Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής Ποδοσφαίρου (IFFHS), έχοντας σημειώσει 22 γκολ σε επίσημους αγώνες για το Ιράν το 1996 (επίδοση που παραμένει ως η δεύτερη καλύτερη όλων των εποχών), συμπεριλαμβανομένων της  τεσσάρων γκολ του απέναντι στη Νότια Κορέα στο Ασιατικό Κύπελλο Εθνών του 1996. Μέχρι το τέλος του Ασιατικού Κυπέλλου Εθνών του 1996, είχε σημειώσει 29 γκολ σε 38 εμφανίσεις για το Ιράν. Στην προκριματική φάση του Παγκόσμιου Κυπέλλου του 1998, ήταν και πάλι στην κορυφή, όπου είχε σημειώσει 9 γκολ σε 17 αγώνες για το Ιράν, φτάνοντας εκείνη τη στιγμή, 38 γκολ σε 52 εμφανίσεις για τη χώρα του.

 

Έτσι, έφτασε τις 100 συμμετοχές. Σε προκριματικό αγώνα του Ασιατικού Κυπέλλου στις 28 Νοεμβρίου 2003 στην Τεχεράνη με αντίπαλο το Λιβάνο, σημείωσε το 85ο διεθνές του γκολ, ξεπερνώντας τον Ούγγρο θρύλο Φέρεντς Πούσκας στην  πρώτη θέση στην ποδοσφαιρική ιστορία. Στις 17 Νοεμβρίου 2004 σημείωσε τέσσερα γκολ απέναντι στο Λάος σε προκριματικό αγώνα του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2006, φτάνοντας τα 102 τέρματα και έγινε ο πρώτος  παίκτης που σημείωσε 100 γκολ με εθνική ομάδα.  Και εκείνη τη χρονιά ήταν ο κορυφαίος διεθνής σκόρερ της χρονιάς της IFFHS. Σημείωσε 27 γκολ σε διεθνή φιλικά, 23 σε προκριματικά του Ασιατικού Κυπέλλου, 14 σε τελική φάση του Ασιατικού Κυπέλλου, 9 στους Ασιατικούς Αγώνες και 36 σε προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Διατήρησε το ρεκόρ κόσμου για 18 περίπου χρόνια. Με 148 συμμετοχές για το Ιράν ήταν κάτοχος του ρεκόρ διεθνών συμμετοχών της χώρας, ενώ με 109 γκολ ο κορυφαίος της ηπείρου του. Παρά την κριτική για την φυσική του κατάσταση, ο Νταεΐ αγωνίστηκε στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2006.

Κολεγιακή σταδιοδρομία 
Ο Νταεΐ ήταν αρχηγός της ποδοσφαιρικής ομάδας του Ισλαμικού Πανεπιστημίου Αζάντ στους Παγκόσμιους Διαπανεπιστημιακούς Αγώνες του 2007, σημειώνοντας χατ-τρικ στον τελικό αγώνα εναντίον του Πανεπιστημίου του Όσιγιεκ, όπου η ομάδα κέρδισε το χρυσό μετάλλιο.

Προπονητής 
Στην καλοκαιρινή Πανεπιστημιάδα του 2007, ο Νταεΐ ήταν υπεύθυνος ως προπονητής της εθνικής ομάδας φοιτητών του Ιράν. Διετέλεσε τεχνικός διευθυντής της ομάδας του Ισλαμικού Πανεπιστημίου Αζάντ στους Παγκόσμιους Διαπανεπιστημιακούς Αγώνες του 2009.

Σαϊπά 
Στις 8 Οκτωβρίου 2006, μετά από ξαφνική απουσία του Γερμανού προπονητή της Σαϊπά Βέρνερ Λόραντ, ο Νταεΐ ορίστηκε ως προσωρινός προπονητής της ομάδας και στη συνέχεια μονιμοποιήθηκε. Στις 28 Μαΐου, η Σαϊπά κατέκτησε το Πρωτάθλημα Ιράν στην πρώτη σεζόν του Νταεΐ στο σύλλογο. Πηγαίνοντας στη δεύτερη χρονιά του ως προπονητής, ο Νταεΐ παραιτήθηκε από τα καθήκοντά του. Τα αποτελέσματα της σεζόν 2007–08 δεν ήταν τόσο επιτυχημένα, καθώς η ομάδα τερμάτισε 11η στη βαθμολογία μεταξύ 18 ομάδων. Ωστόσο, ο Νταεΐ οδήγησε τη Σαϊπά στην πρόκριση στους προημιτελικούς του ΑΦΚ Τσάμπιονς Λιγκ, πριν αποχωρήσει για να αναλάβει ως προπονητής της Εθνικής Ιράν.

Εθνική Ιράν 
Στις 2 Μαρτίου 2008, η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν πρόσλαβε επίσημα τον Νταεΐ ως νέο προπονητή της Εθνικής Ιράν. Παρόλο που παραδέχθηκε ότι ο ορισμός του ως προπονητής της Εθνικής ομάδας ήταν «έκπληξη», ο Νταεΐ αρνήθηκε να αφήσει την τρέχουσα προπονητική του δουλειά στη Σαϊπά και συνεπώς ανέλαβε διπλή σταδιοδρομία ως προπονητής έως ότου η Σαίπα προκρίθηκε στους προημιτελικούς του ΑΦΚ Τσάμπιονς Λιγκ, όπου ακολούθως ο Νταεΐ αποχώρησε από τη Σαίπα με αμοιβαία συγκατάθεση. Ενώ ο Νταεΐ οδήγησε το Ιράν σε αξιοσέβαστο ρεκόρ 16-6, η τρίτη του ήττα στις 28 Μαρτίου 2009 από τη Σαουδική Αραβία με 1-0 στην Τεχεράνη, αποδείχθηκε ο τελευταίος αγώνας. Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως προπονητή της Εθνικής Ιράν, η ομάδα έφερε τα πιο άσχημα αποτελέσματα προκριματικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου στην ιστορία της, με μία μόνο νίκη σε 5 αγώνες. Μετά την ήττα στον προκριματικό του Παγκόσμιου Κυπέλλου 2010, ο Νταεΐ απολύθηκε από προπονητής μετά τον αγώνα. Ενώ εισήγαγε πολλούς νέους παίκτες η ομάδα του Νταεΐ ήταν συχνά σε ρευστότητα ως προς το ποιος θα καλούνταν σε έναν αγώνα.

Περσέπολις 

Στις 28 Δεκεμβρίου 2009, επιλέχθηκε ως προπονητής της Περσέπολις. Στο τέλος της σεζόν 2009–10, η Περσέπολις τερμάτισε τέταρτη στο πρωτάθλημα, αλλά κατέκτησε το Κύπελλο Ιράν. Τη σεζόν 2010–11, η Περσέπολις τερμάτισε τέταρτη στο πρωτάθλημα και αποκλείστηκε στη φάση ομίλων του ΑΦΚ Τσάμπιονς Λιγκ, αλλά στο τέλος της σεζόν κέρδισε το Κύπελλο 2010–11. Ο Νταεΐ είχε πολλούς ανθρώπους εναντίον του ενώ ήταν στην Περσέπολις, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου Χαμπίμπ Κασανί για τον οποίο δήλωσε ότι «δεν θα συνεργαστώ άλλο με τον Κασάνι». Στις 21 Ιουνίου 2011, ο Νταεΐ παραιτήθηκε από το σύλλογο.

Ραχ Αχάν 
Στις 14 Ιουλίου 2011, ο Νταεΐ υπέγραψε συμβόλαιο ενός έτους με τη Ραχ Αχάν Τεχεράνης. Οδήγησε την ομάδα στην 11η θέση του πρωταθλήματος.

Επιστροφή στην Περσέπολις 
Στις 20 Μαΐου 2013, ο Νταεΐ υπέγραψε τριετές συμβόλαιο με την Περσέπολις, ύστερα από μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις. Ήταν η δεύτερη φορά που υπέγραψε με την Περσέπολις και ξεκίνησε επίσημα το έργο του με την ομάδα την 1η Ιουνίου 2013. Ο πρώτος αγώνας ήρθε εναντίον του Τράκτορ, τον οποίο κέρδισε η Περσέπολις με 1-0. Στο τέλος της πρώτης σεζόν του η ομάδα τερμάτισε δεύτερη. Ο Νταεΐ απολύθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2014, μετά από ένα κακό ξεκίνημα τη σεζόν 2014-15.

Σάμπα Κομ 
Την 1η Ιουλίου 2015, έγινε προπονητής της Σάμπα Κομ, υπογράφοντας συμβόλαιο δύο ετών. Σε δύο σεζόν με την ομάδα τερμάτισε στην ένατη και έβδομη θέση στο πρωτάθλημα, αντίστοιχα. Έφυγε από τη Σαμπά Κομ μερικές εβδομάδες πριν από την έναρξη της σεζόν 2016-17, λόγω της αβεβαιότητας στην κατάσταση ιδιοκτησίας της ομάδας.

Ναφτ Τεχεράνης 
Ο Νταεΐ έχει προπονητής της Ναφτ Τεχεράνης στις 5 Ιουλίου 2016, υπογράφοντας διετές συμβόλαιο. Οδήγησε την ομάδα στην κατάκτηση του Κυπέλλου Ιράν, αλλά αποχώρησε από την ομάδα στο τέλος της σεζόν.

Επιστροφή στη Σαϊπά 
Ο Νταεΐ έγινε προπονητής της Σαϊπά στις 17 Μαΐου 2017 και έμεινε για δύο σεζόν στην ομάδα, πριν απολυθεί στο τέλος της σεζόν 2018-19.

Προσωπική ζωή

Επιχειρηματική δραστηριότητα και φιλανθρωπία 
Ο Νταεΐ κατέχει τη δική του εταιρεία κατασκευής εμφανίσεων ποδοσφαίρου με την επωνυμία Daei Sport's Wears & Equipment, όπου φτιάχνει αθλητικά είδη για αθλητικούς συλλόγους στο Ιράν σε διάφορους τομείς και για συλλόγους πρωταθλημάτων παγκοσμίως. Η εταιρεία του έφτιαχνε επίσης φανέλες για την Εθνική Ιράν. Έχει κάνει πολύ σημαντικές φιλανθρωπικές δωρεές και έχει εμφανιστεί σε φιλανθρωπικούς αγώνες ποδοσφαίρου σε όλο τον κόσμο (εμφανίστηκε στον αγώνα Κόσμος εναντίον Βοσνίας, μαζί με τον Ρομπέρτο Μπάτζο και άλλους). Εμφανίστηκε επίσης σε μια διαφήμιση της UNICEF και συνεργάζεται τακτικά με τον οργανισμό.

Συμμετείχε στις 18 Ιουλίου 2007 στο 90 Minutes for Mandela, έναν αγώνα μεταξύ της Africa XI και της Rest of World XI για τον εορτασμό των γενεθλίων του Νέλσον Μαντέλα. Ο Νταεΐ έπαιξε περίπου 10 λεπτά στον αγώνα, που έληξε ισόπαλος με 3–3.

Στατιστικά σταδιοδρομίας

Συλλογικά

Διεθνή 

Πηγή : RSSSF

Τίτλοι και διακρίσεις

Συλλογικές 

 Πρωτάθλημα Ιράν: 1995–96

Μπάγερν Μονάχου

 Μπούντεσλιγκα: 1998–99
 Λιγκ Καπ Γερμανίας: 1998–99

Σάμπα Μπάτερι

 Κύπελλο Ιράν: 2004–05
 Σούπερ Καπ Ιράν: 2005

Σαϊπά

 Πρωτάθλημα Ιράν: 2006–07

Διεθνείς 
Ιράν U23

 Ασιατικοί Αγώνες: χρυσό μετάλλιο 2002

Ιράν

 Ασιατικοί Αγώνες: 1998
 Τσάλεντζ Καπ Ασίας-Ωκεανίας: 2003
 Πρωτάθλημα Ομοσπονδίας Δυτικής Ασίας: 2004

Προπονητής 
Σαϊπά

 Πρωτάθλημα Ιράν: 2006–07

Ιράν

 Πρωτάθλημα Ομοσπονδίας Δυτικής Ασίας: 2008

Περσέπολις

 Κύπελλο Ιράν (2): 2009–10, 2010–11

Ναφτ Τεχεράνης

 Κύπελλο Ιράν: 2016–17

Ατομικές

Ως παίκτης 

 Ασιάτης Ποδοσφαιριστής της Χρονιάς: 1999
 Κορυφαίος σκόρερ της χρονιάς στον κόσμο της IFFHS (2): 1996, 2004 
 Πρώτος σκόρερ Κυπέλλου Εθνών Ασίας 1996 με 8 γκολ 
 Τάγμα του Θάρρους: 2005
 Hall of Fame Ασιατικού Ποδοσφαίρου: 2014
 IFFHS Θρύλοι: 2016
 Διαχρονική 11άδα Οπαδών του Ασιατικού Κυπέλλου Εθνών: 2018

Ως προπονητής 

 Ιρανός Προπονητής της Χρονιάς: 2006

Δείτε επίσης 

 Κατάλογος ποδοσφαιριστών ανδρών με 50 ή περισσότερα διεθνή γκολ
 Κατάλογος κορυφαίων διεθνών σκόρερ ποδοσφαίρου ανδρών ανά χώρα

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Περιοδικό Ειδήσεων Αλί Νταεΐ
 Αρχείο Βίντεο του Αλί Νταεΐ

Ιρανοί ποδοσφαιριστές
Επιθετικοί ποδοσφαιριστές
Ιρανοί Σιίτες Μουσουλμάνοι
Ποδοσφαιριστές ολυμπιακής ομάδας Ιράν
Ποδοσφαιριστές Εθνικής Ιράν
Ποδοσφαιριστές Ασιατικού Κυπέλλου Εθνών 1996
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1998
Αθλητές στους Ασιατικούς Αγώνες 1998
Ποδοσφαιριστές Ασιατικού Κυπέλλου Εθνών 2000
Αθλητές στους Ασιατικούς Αγώνες 2002
Ποδοσφαιριστές Ασιατικού Κυπέλλου Εθνών 2004
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 2006
Νικητές βραβείου Ασιάτη Ποδοσφαιριστή της Χρονιάς
FIFA Century Club
Ποδοσφαιριστές ΦΚ Περσέπολις
Ποδοσφαιριστές Προ Λιγκ Ιράν
Ποδοσφαιριστές Αλ Σαντ
Ποδοσφαιριστές Πρωταθλήματος Κατάρ
Ξένοι ποδοσφαιριστές στο Κατάρ
Ποδοσφαιριστές Αρμίνια Μπίλεφελντ
Ποδοσφαιριστές Μπούντεσλιγκα
Ξένοι ποδοσφαιριστές στη Γερμανία
Ποδοσφαιριστές Μπάγερν Μονάχου
Ποδοσφαιριστές Χέρτα Βερολίνου
Ποδοσφαιριστές Αλ Σαμπάμπ Αλ Αραμπί Κλαμπ Ντουμπάι
Ποδοσφαιριστές Προ Λιγκ ΗΑΕ
Ποδοσφαιριστές Σάμπα Κομ ΦΚ
Ποδοσφαιριστές Σαϊπά ΦΚ
Αποδέκτες του Τάγματος του Θάρρους (Ιράν)
Πρέσβεις Καλής Θέλησης της UNICEF
Ιρανοί επιχειρηματίες
Ιρανοί προπονητές ποδοσφαίρου
Προπονητές ποδοσφαίρου Εθνικής Ιράν