Εμπόριο μπαχαρικών

Το εμπόριο μπαχαρικών αναφέρεται στο εμπόριο μεταξύ ιστορικών πολιτισμών στην Ασία, τη Βορειοανατολική Αφρική και την Ευρώπη. Μπαχαρικά όπως κανέλα, κασσία, κάρδαμο, πιπερόριζα, πιπέρι και κουρκουμάς ήταν γνωστά και χρησιμοποιήθηκαν στην αρχαιότητα για εμπόριο στον Ανατολικό κόσμο. Αυτά τα μπαχαρικά βρήκαν το δρόμο τους για την Εγγύς Ανατολή πριν από την έναρξη της χριστιανικής εποχής, όπου οι πραγματικές πηγές αυτών των μπαχαρικών σταμάτησαν από τους εμπόρους και συνδέονταν με φανταστικές ιστορίες.

Η ναυτιλιακή πτυχή του εμπορίου κυριαρχήθηκε από τους Αυστρονήσιους στη Νοτιοανατολική Ασία, οι οποίοι καθιέρωσαν τις πρόδρομες εμπορικές οδούς από τη Νοτιοανατολική Ασία (και αργότερα την Κίνα) προς τη Σρι Λάνκα και την Ινδία τουλάχιστον το 1500 π.Χ.. Αυτά τα εμπορεύματα μεταφέρονταν στη συνέχεια χερσαία προς τη Μεσόγειο και τον Ελληνορωμαϊκό κόσμο μέσω του Δρόμου των Μπαχαρικών και της Ινδο-Ρωμαϊκής οδού από Ινδούς και Πέρσες εμπόρους. Οι θαλάσσιες εμπορικοί οδοί των Αυστρονήσιων αργότερα επεκτάθηκαν στη Μέση Ανατολή και την ανατολική Αφρική μέχρι την 1η χιλιετία μ.Χ., με αποτέλεσμα τον αποικισμό της Μαδαγασκάρης από τους Αυστρονήσιους.

Σε συγκεκριμένες περιοχές, το Βασίλειο του Αξούμ (περ. 5ος αιώνας π.Χ. - 11ος αι. Μ.Χ.) πρωτοπόρησε στη διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας πριν από τον 1ο αιώνα μ.Χ.. Κατά την πρώτη χιλιετία, οι Αιθίοπες έγιναν η ναυτική εμπορική δύναμη της Ερυθράς Θάλασσας. Μέχρι αυτήν την περίοδο, τα εμπορικά δρομολόγια από τη Σρι Λάνκα (τη ρωμαϊκή Ταπροβανή) και την Ινδία ελέγχονταν επίσης σε μεγάλο βαθμό από τους Ταμίλ που είχαν αποκτήσει θαλάσσια τεχνολογία από τις πρώτες αυστρονήσιες επαφές. Μέχρι τα μέσα του 7ου αιώνα μ.Χ., μετά την άνοδο του Ισλάμ, οι Άραβες έμποροι άρχισαν να εκτελούν αυτές τις θαλάσσιες διαδρομές και κυριάρχησαν στις θαλάσσιες διαδρομές του Δυτικού Ινδικού Ωκεανού.

Οι Άραβες έμποροι τελικά πήραν τον έλεγχο της μεταφοράς εμπορευμάτων μέσω των Λεβάντων και των Βενετών εμπόρων στην Ευρώπη μέχρι την άνοδο των Σελτζούκων Τούρκων και αργότερα οι Οθωμανοί Τούρκοι έκοψαν τη διαδρομή ξανά το 1090 και το 1453 αντίστοιχα. Οι χερσαίες διαδρομές βοήθησαν αρχικά το εμπόριο μπαχαρικών, αλλά οι θαλάσσιες εμπορικές οδοί οδήγησαν σε τεράστια ανάπτυξη στις εμπορικές δραστηριότητες. Κατά τη διάρκεια των υψηλών και ύστερων μεσαιωνικών περιόδων, οι μουσουλμάνοι έμποροι κυριάρχησαν στις θαλάσσιες εμπορικές οδούς μπαχαρικών σε ολόκληρο τον Ινδικό Ωκεανό, χτυπώντας τις περιοχές προέλευσης στην Ανατολική Ασία και στέλνοντας μπαχαρικά από κέντρα εμπορίου στην Ινδία δυτικά προς τον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα, από τα οποία οι χερσαίες οδοί οδήγησαν στην Ευρώπη .

Το εμπόριο άλλαξε από τις Σταυροφορίες και αργότερα από την Ευρωπαϊκή Εποχή των Ανακαλύψεων, κατά τη διάρκεια της οποίας το εμπόριο μπαχαρικών, ιδίως με μαύρο πιπέρι, έγινε μια δραστηριότητα επιρροής για τους Ευρωπαίους εμπόρους. Η Διαδρομή του Ακρωτηρίου από την Ευρώπη προς τον Ινδικό Ωκεανό μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας πρωτοστάτησε από τον Πορτογάλο εξερευνητή πλοηγό Βάσκο ντε Γκάμα το 1498, με αποτέλεσμα νέες θαλάσσιες διαδρομές για εμπόριο.

Αυτό το εμπόριο, το οποίο οδήγησε την παγκόσμια οικονομία από το τέλος του Μεσαίωνα στην Αναγέννηση, οδήγησε σε μια εποχή ευρωπαϊκής κυριαρχίας στην Ανατολή. Τα κανάλια, όπως ο κόλπος της Βεγγάλης, χρησίμευαν ως γέφυρες για πολιτιστικές και εμπορικές ανταλλαγές μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών, καθώς τα έθνη αγωνίστηκαν να αποκτήσουν τον έλεγχο του εμπορίου κατά μήκος των πολλών οδών μπαχαρικών. Το 1571, οι Ισπανοί άνοιξαν την πρώτη υπερειρηνική διαδρομή μεταξύ των εδαφών τους στις Φιλιππίνες και το Μεξικό, γνωστή ως Γαλέρες της Μανίλα, η οποία κράτησε μέχρι το 1815. Οι εμπορικοί δρόμοι της Πορτογαλίας περιορίζονταν κυρίως από τη χρήση αρχαίων διαδρομών, λιμανιών και εθνών που ήταν δύσκολο να κυριαρχηθούν. Οι Ολλανδοί κατάφεραν αργότερα να παρακάμψουν πολλά από αυτά τα προβλήματα, πρωτοπορώντας με μια απευθείας διαδρομή στον ωκεανό από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας προς το Στενό της Σούντα στην Ινδονησία.

Προέλευση 

Άνθρωποι από τη Νεολιθική περίοδο εμπορεύονταν μπαχαρικά, οψιανούς, κοχύλια, πολύτιμους λίθους και άλλα υλικά υψηλής αξίας ήδη από τη 10η χιλιετία π.Χ.. Οι πρώτοι που ανέφεραν το εμπόριο σε ιστορικές περιόδους είναι οι Αιγύπτιοι. Την 3η χιλιετία π.Χ., εμπορεύονταν με τη Γη του Πουντ, η οποία πιστεύεται ότι βρισκόταν σε μια περιοχή που περιλάμβανε τη βόρεια Σομαλία, το Τζιμπουτί, την Ερυθραία και την ακτή της Ερυθράς Θάλασσας του Σουδάν.

Το εμπόριο μπαχαρικών συσχετίστηκε νωρίς με χερσαίες διαδρομές, αλλά οι θαλάσσιες διαδρομές αποδείχθηκαν ο παράγοντας που βοήθησε την ανάπτυξη του εμπορίου. Το πρώτο πραγματικό δίκτυο θαλάσσιου εμπορίου στον Ινδικό Ωκεανό ήταν από τους αυστρονήσιους λαούς των νησιών της Νοτιοανατολικής Ασίας, που έφτιαξαν τα πρώτα πλοία για τους ωκεανούς. Καθιέρωσαν εμπορικούς δρόμους με τη Νότια Ινδία και τη Σρι Λάνκα ήδη από το 1500 π.Χ., δημιουργώντας μια ανταλλαγή υλιστικού πολιτισμού (όπως καταμαράν, κανό με ισορροπιστή, ξύλινων βαρκών και παάν) και τεχνικών ποικιλιών (όπως κοκοφοίνικες, σανταλόξυλο, μπανάνες και ζαχαροκάλαμο), καθώς και τη σύνδεση των υλιστικών πολιτισμών της Ινδίας και της Κίνας. Οι Ινδονήσιοι, ειδικότερα, διαπραγματεύονταν μπαχαρικά (κυρίως κανέλα και κασσία) με την Ανατολική Αφρική χρησιμοποιώντας καταμαράν και κανό με ισορροπιστή και έπλεαν με τη βοήθεια των δυτικών ανέμων στον Ινδικό Ωκεανό. Αυτό το εμπορικό δίκτυο επεκτάθηκε και έφτασε μέχρι την Αφρική και την Αραβική Χερσόνησο, με αποτέλεσμα τον αποικισμό των Αυστρονήσιων στη Μαδαγασκάρη μέχρι το πρώτο μισό της πρώτης χιλιετίας μ.Χ.. Συνεχίστηκε μέχρι και τους ιστορικούς χρόνους, όπου αργότερα έγινε ο Θαλάσσιος Δρόμος του Μεταξιού.

Την πρώτη χιλιετία π.Χ., οι Άραβες, οι Φοίνικες και οι Ινδοί ασχολήθηκαν επίσης με το θαλάσσιο και χερσαίο εμπόριο προϊόντων πολυτελείας, όπως μπαχαρικά, χρυσός, πολύτιμοι λίθοι, δέρμα σπάνιων ζώων, έβενο και μαργαριτάρια. Το θαλάσσιο γινόταν στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Ινδικό Ωκεανό. Η θαλάσσια διαδρομή στην Ερυθρά Θάλασσα ήταν από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ προς το Μπερενίκε και από εκεί από τη στεριά μέχρι το Νείλο και στη συνέχεια με πλοία για την Αλεξάνδρεια. Πολυτελή αγαθά εμπορεύονταν κατά μήκος της χερσαίου Δρόμου των Μπαχαρικών, συμπεριλαμβανομένων ινδικών μπαχαρικών, έβενου, μεταξιού και εκλεκτών υφασμάτων.

Στο δεύτερο μισό της πρώτης χιλιετίας π.Χ., οι αραβικές φυλές της Νότιας και Δυτικής Αραβίας ανέλαβαν τον έλεγχο του χερσαίου εμπορίου μπαχαρικών από τη Νότια Αραβία έως τη Μεσόγειο Θάλασσα. Οι φυλές ήταν οι Μηναίοι, Καταβανοί, Χαντραμαούτ, Σαβαίοι και Χιμιαρίτες. Στο βορρά, οι Ναβαταίοι ανέλαβαν τον εμπορικό δρόμο που διέσχιζε το Νεγκέβ από την Πέτρα στη Γάζα. Το εμπόριο έκανε τις αραβικές φυλές πολύ πλούσιες. Η περιοχή της Νότιας Αραβίας ονομαζόταν Ευδαίμων Αραβία (Arabia Felix) από τους Έλληνες και ήταν στον κατάλογο των κατακτήσεων του Αλεξάνδρου του Μέγα πριν πεθάνει. Οι Ινδοί και οι Άραβες είχαν τον έλεγχο του θαλάσσιου εμπορίου με την Ινδία. Στα τέλη του δεύτερου αιώνα π.Χ., οι Έλληνες από την δυναστεία των Πτολεμαίων της Αιγύπτου έμαθαν από τους Ινδούς πώς να πλέουν απευθείας από το Άντεν στη δυτική ακτή της Ινδίας χρησιμοποιώντας τους ανέμους των μουσώνων (Ίππαλος) και ανέλαβαν τον έλεγχο του θαλάσσιου εμπορίου μέσω των λιμένων της Ερυθράς Θάλασσας.

Τα μπαχαρικά συζητούνται σε βιβλικές αφηγήσεις και υπάρχουν λογοτεχνικά στοιχεία για τη χρήση τους στην αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή κοινωνία. Υπάρχει ένα αρχείο από τα κείμενα Ταμίλ, με τους Έλληνες να αγοράζουν μεγάλους σάκους μαύρου πιπεριού από την Ινδία και πολλές συνταγές στο ρωμαϊκό βιβλίο μαγειρικής Apicius του 1ου αιώνα χρησιμοποιούν το μπαχαρικό. Το εμπόριο μπαχαρικών ελαττώθηκε μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αλλά η ζήτηση για πιπερόριζα, μαύρο πιπέρι, γαρίφαλο, κανέλα και μοσχοκάρυδο αναζωογόνησε το εμπόριο στους επόμενους αιώνες.

Αραβικό εμπόριο και μεσαιωνική Ευρώπη 

Η Ρώμη έπαιξε ρόλο στο εμπόριο μπαχαρικών κατά τη διάρκεια του 5ου αιώνα, αλλά αυτός ο ρόλος, σε αντίθεση με τον αραβικό, δεν διήρκεσε μέχρι τον Μεσαίωνα. Η άνοδος του Ισλάμ έφερε μια σημαντική αλλαγή στο εμπόριο, καθώς οι Ραδανίτες Εβραίοι και οι Άραβες έμποροι ιδίως από την Αίγυπτο, ανέλαβαν τελικά τη μεταφορά αγαθών μέσω των Λεβάντων στην Ευρώπη.

Το εμπόριο μπαχαρικών είχε φέρει μεγάλα πλούτη στο Χαλιφάτο των Αββασιδών και μάλιστα ενέπνευσε διάσημους θρύλους όπως αυτός του Σεβάχ του Θαλασσινού. Αυτοί οι πρώτοι ναυτικοί και έμποροι συχνά έπλεαν από το λιμάνι της Βασόρας και τελικά μετά από πολλά ταξίδια επέστρεφαν για να πουλήσουν τα προϊόντα τους, συμπεριλαμβανομένων μπαχαρικών στη Βαγδάτη. Η φήμη πολλών μπαχαρικών όπως το μοσχοκάρυδο και η κανέλα αποδίδονται σε αυτούς τους πρώιμους εμπόρους μπαχαρικών.

Η ινδική εμπορική σύνδεση με τη Νοτιοανατολική Ασία αποδείχθηκε ζωτικής σημασίας για τους εμπόρους της Αραβίας και της Περσίας κατά τον 7ο και 8ο αιώνα. Οι Άραβες έμποροι - κυρίως απόγονοι ναυτικών από την Υεμένη και το Ομάν - κυριαρχούσαν στις θαλάσσιες διαδρομές σε ολόκληρο τον Ινδικό Ωκεανό, αγγίζοντας τις περιοχές των πηγών της Άπω Ανατολής - όπου συνδέθηκαν με τα μυστικά «νησιά μπαχαρικών» (Μολούκες και Νήσοι Μπαντά). Τα νησιά Μολούκες αναφέρονται επίσης σε πολλά αρχεία: ένα χρονικό της Ιάβας (1365) αναφέρει τις Μολούκες και το Μαλόκο και τα έργα ναυσιπλοΐας του 14ου και 15ου αιώνα περιέχουν την πρώτη σαφή αραβική αναφορά στις Μολούκες. Ο Σουλάιμα αλ Μαχρ γράφει: «Ανατολικά του Τιμόρ (όπου βρίσκεται το σανταλόξυλο) βρίσκονται τα νησιά Μπαντά και είναι τα νησιά όπου βρίσκονται τα μοσχοκάρυδο και η ράβδος. Τα νησιά των γαρίφαλων ονομάζονται Μαλούκου...».

Στη συνέχεια, τα προϊόντα των Μολούκων αποστέλλονταν σε κέντρα εμπορίου στην Ινδία, περνώντας από λιμάνια όπως το Κορικόντ στην Κεράλα, και μέσω της Σρι Λάνκα. Από εκεί στέλνονταν δυτικά στα λιμάνια της Αραβίας προς την Εγγύς Ανατολή, στο Όρμους στον Περσικό Κόλπο και στη Τζέντα στην Ερυθρά Θάλασσα και μερικές φορές αποστέλλονταν στην Ανατολική Αφρική, όπου χρησιμοποούνταν για πολλούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένων των τελετών ταφής. Οι Αββασιδές χρησιμοποίησαν την Αλεξάνδρεια, τη Δαμιέτη, τον Άντεν και το Μπαντάρ Σιράφ ως λιμάνια εισόδου στην Ινδία και την Κίνα. Οι έμποροι που έφτασαν από την Ινδία στην πόλη λιμάνι του Άντεν αποτίμησαν φόρο τιμής σε μορφή μόσχου, καμφοράς, άμπαρου και σανταλόξυλου στον Ούμπαϊντ Αλάχ ιμπν Ζιγιάντ, τον σουλτάνο της Υεμένης.

Οι εξαγωγές ινδικών μπαχαρικών αναφέρονται στα έργα των Ιμπν Χούρνταντμπε (850), Αλ Γαφίκι (1150), Ίσακ μπιν Ιμαράν (907) και Αλ Καλκασαντί (14ος αιώνας). Ο Κινέζος ταξιδιώτης Χσουάν Τσανγκ αναφέρει την πόλη Πουρί όπου «οι έμποροι αναχωρούν για απομακρυσμένες χώρες».

Από εκεί, οι χερσαίες διαδρομές οδήγησαν στις ακτές της Μεσογείου. Από τον 8ο έως τον 15ο αιώνα, οι ναυτικές δημοκρατίες (Βενετική Δημοκρατία, Δημοκρατία της Πίζας, Δημοκρατία της Γένοβας, Δουκάτο του Αμάλφι, Δουκάτο της Γκαέτα, Δημοκρατία της Ανκόνα και Δημοκρατία της Ραγούσας) κατείχαν το μονοπώλιο του ευρωπαϊκού εμπορίου με τη Μέση Ανατολή. Το εμπόριο μεταξιού και μπαχαρικών, που περιλαμβάνει μπαχαρικά, θυμίαμα, βότανα, δρόγη και όπιο, έκανε αυτές τις πόλεις της Μεσογείου φαινομενικά πλούσιες. Τα μπαχαρικά ήταν από τα πιο ακριβά και κατ 'απαίτηση προϊόντα του Μεσαίωνα, που χρησιμοποιούνται στην ιατρική. Όλα εισάγονταν από την Ασία και την Αφρική. Οι Βενετοί και άλλοι πλοηγοί ναυτικών δημοκρατιών διένεμαν τα αγαθά μέσω της Ευρώπης.

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία, μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1453, απέκλεισε τους Ευρωπαίους από σημαντικές συνδυαστικές χερσαίες-θαλάσσιες οδούς.

Εποχή των Ευρωπαϊκών Ανακαλύψεων: εύρεση μιας νέας διαδρομής και ενός Νέου Κόσμου

Πολιτιστική διάδοση 

Μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές ανταλλαγές του δικτύου εμπορίου μπαχαρικών ήταν η πρώιμη εισαγωγή ναυτικών τεχνολογιών στην Ινδία, τη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Αφρική και την Κίνα από τους Αυστρονήσιους. Αυτό είναι ακόμη εμφανές στις γλώσσες της Σρι Λάνκα και της Νότιας Ινδίας. Για παράδειγμα, τα Ταμίλ paṭavu, Τελούγκου paḍava και Κανάντα paḍahu, που σημαίνουν «πλοίο», όλα προέρχονται από το πρωτοεσπερονησιακό padaw, «ιστιοφόρο», με αυστρονήσια ομόρριζα όπως το ιαβαϊκό perahu, σαμόα folau, χαβαϊκό χαλάου και μάορι wharau.

Οι Αυστρονήσιοι εισήγαγαν επίσης μεγάλο αριθμό αυστρονήσιων τεχνητών ποικιλιών στη νότια Ινδία, τη Σρι Λάνκα και την ανατολική Αφρική, οι οποίες εμφανίστηκαν στο εμπόριο μπαχαρικών. Περιλαμβάνουν μπανάνες, εξημερωμένες καρύδες του Ειρηνικού,  γλυκοπατάτες Dioscorea, υγρότοπο ρύζι, σανδαλόξυλο, γιγαντιαία τάρο, πολυνησιακές βελόριζες, πιπερόριζα, alpinia galanga, βετέλ, καρύδια αρίκα και ζαχαροκάλαμο.

Τα ινδουιστικά και βουδιστικά θρησκευτικά ιδρύματα της Νοτιοανατολικής Ασίας συσχετίστηκαν με την οικονομική δραστηριότητα και το εμπόριο, καθώς οι προστάτες ανέθεσαν μεγάλα κεφάλαια τα οποία αργότερα θα χρησιμοποιηθούν για να ωφελήσουν την τοπική οικονομία από τη διαχείριση ακινήτων και την τεχνική προώθηση εμπορικών δραστηριοτήτων. Ο Βουδισμός, συγκεκριμένα, ταξίδεψε παράλληλα με το ναυτικό εμπόριο, προωθώντας νομίσματα, τέχνη και παιδεία. Το Ισλάμ εξαπλώθηκε σε όλη την Ανατολή, φτάνοντας στη Θαλάσσια Νοτιοανατολική Ασία τον 10ο αιώνα. Οι μουσουλμάνοι έμποροι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο εμπόριο. Οι Χριστιανοί ιεραπόστολοι, όπως ο Άγιος Φράνσις Σαβιέρ, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διάδοση του Χριστιανισμού στην Ανατολή. Ο Χριστιανισμός ανταγωνίστηκε με το Ισλάμ για να γίνει η κυρίαρχη θρησκεία στις Μολούκες. Ωστόσο, οι ντόπιοι των Νήσων των Μπαχαρικών δέχτηκαν εύκολα πτυχές και των δύο θρησκειών.

Οι πορτογαλικοί αποικιακοί οικισμοί είδαν εμπόρους να ασχολούνται με το εμπόριο μπαχαρικών. Τα έπη, οι γλώσσες και τα πολιτιστικά έθιμα δανείστηκαν από τη Νοτιοανατολική Ασία από την Ινδία και αργότερα από την Κίνα. Η γνώση της πορτογαλικής γλώσσας έγινε απαραίτητη για τους εμπόρους που ασχολούνταν με το εμπόριο. Το εμπόριο αποικιακών πιπεριών άλλαξε δραστικά την εμπειρία του νεωτερισμού στην Ευρώπη και στην Κεράλα και έφερε, μαζί με την αποικιοκρατία, τον πρώιμο καπιταλισμό στην ακτή Μαλαμπάρ της Ινδίας, αλλάζοντας την κουλτούρα της εργασίας και της κοινωνικής τάξης.

Ινδοί έμποροι που ασχολούνταν με το εμπόριο μπαχαρικών μετέδωσαν την ινδική κουζίνα στη Νοτιοανατολική Ασία, ιδίως στη σημερινή Μαλαισία και Ινδονησία, όπου τα μίγματα μπαχαρικών και το μαύρο πιπέρι έγιναν δημοφιλή. Αντίθετα, η κουζίνα και οι καλλιέργειες της Νοτιοανατολικής Ασίας εισήχθησαν επίσης στην Ινδία και τη Σρι Λάνκα, όπου κυριαρχούν τα κέικ ρυζιού και τα γεύματα με βάση το γάλα καρύδας.

Οι Ευρωπαίοι παντρεύτηκαν με τους Ινδούς και διαδόθηκαν πολύτιμες μαγειρικές δεξιότητες, όπως το ψήσιμο, στην Ινδία. Ινδικό φαγητό, προσαρμοσμένο στον ευρωπαϊκό ουρανίσκο, έγινε ορατό στην Αγγλία το 1811, καθώς τα αποκλειστικά ιδρύματα άρχισαν να ικανοποιούν τις προτιμήσεις τόσο των περίεργων όσο και εκείνων που επέστρεφαν από την Ινδία. Το όπιο ήταν μέρος του εμπορίου μπαχαρικών και μερικοί άνθρωποι που εμπλέκονταν στο εμπόριο μπαχαρικών ωθούνταν από τον εθισμό στο όπιο.

Βιβλιογραφία

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Μπόρσμπεργκ, Πίτερr (2017), «The Value of Admiral Matelieff's Writings for Studying the History of Southeast Asia, 1600–1620», Journal of Southeast Asian Studies 48 (3): 414-435. doi:10.1017 / S002246341700056X
 Νάμπχαν, Γκάρι Πολ: Cumin, Camels, and Caravans: A Spice Odyssey. (Ιστορία του εμπορίου μπαχαρικών) Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, 2014.ISBN 978-0-520-26720-6 [Εκτύπωση]; [eBook]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
  

 Εμπόριο μεταξύ των Ρωμαίων και των αυτοκρατοριών της Ασίας. Τμήμα Αρχαίας Εγγύς Ανατολικής Τέχνης, το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης
 Το εμπόριο μπαχαρικών και η σημασία του για την ευρωπαϊκή επέκταση, Doz. Udo Pollmer

Μπαχαρικά
μπαχαρικα
μπαχαρικα
Οικονομία του Μεσαίωνα
Εποχή των Ανακαλύψεων
Πορτογαλική εξερεύνηση κατά την Εποχή των Ανακαλύψεων
Οικονομική ιστορία της Πορτογαλίας
Οικονομική ιστορία της Ινδίας
Οικονομική ιστορία της Ισπανίας
Πορτογαλική Αυτοκρατορία
Ισπανική Αυτοκρατορία
Αρχαία Σομαλία
Βασίλειο του Αξούμ
Μολούκες
μπαχαρικα