Κεφτριαξόνη

Η κεφτριαξόνη, που πωλείται με την επωνυμία Rocephin, είναι αντιβιοτικό τύπου κεφαλοσπορίνης που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ορισμένων βακτηριακών λοιμώξεων.  Αυτές περιλαμβάνουν λοιμώξεις του μέσου ωτός, ενδοκαρδίτιδα, μηνιγγίτιδα, πνευμονία, λοιμώξεις οστών και αρθρώσεων, ενδοκοιλιακές λοιμώξεις, δερματικές λοιμώξεις, λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος, γονόρροια και πυελική φλεγμονώδη νόσο.  Χρησιμοποιείται επίσης μερικές φορές πριν από τη χειρουργική επέμβαση και μετά από μια πληγή δαγκώματος για να προσπαθήσει να αποτρέψει τη μόλυνση. Η κεφτριαξόνη μπορεί να χορηγηθεί με ένεση σε φλέβα ή σε μυ.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν πόνο στο σημείο της ένεσης και αλλεργικές αντιδράσεις. Άλλες πιθανές παρενέργειες περιλαμβάνουν διάρροια που σχετίζεται με το C. difficile, αιμολυτική αναιμία, νόσο της χοληδόχου κύστης και επιληπτικές κρίσεις.  Δεν συνιστάται σε εκείνους που είχαν αναφυλαξία στην πενικιλίνη, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε εκείνους που είχαν ήπιες αντιδράσεις. Η ενδοφλέβια μορφή δεν πρέπει να χορηγείται με ενδοφλέβιο ασβέστιο.  Υπάρχουν προσωρινές ενδείξεις ότι η κεφτριαξόνη είναι σχετικά ασφαλής κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού.  Είναι μια κεφαλοσπορίνη τρίτης γενιάς που δρα αποτρέποντας την κατασκευή του κυτταρικού τοιχώματος των βακτηρίων.

Η κεφτριαξόνη κατοχυρώθηκε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1978 και εγκρίθηκε για ιατρική χρήση το 1982. Είναι στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο.

Ιατρική χρήση 
Η κεφτριαξόνη και άλλα αντιβιοτικά τρίτης γενιάς χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία οργανισμών που τείνουν να είναι ανθεκτικοί σε πολλά άλλα αντιβιοτικά. Λόγω της εμφάνισης αντοχής, η κεφτριαξόνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για τη θεραπεία λοιμώξεων από Enterobacter.  Πριν χρησιμοποιήσετε την κεφτριαξόνη, είναι σημαντικό να προσδιορίσετε την ευαισθησία των βακτηρίων. Στην περίπτωση σήψης, μπορεί να ξεκινήσει ως εμπειρική θεραπεία πριν από τον προσδιορισμό ευαισθησίας. 

Οι ιατρικές χρήσεις περιλαμβάνουν:

 λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος
 οξεία βακτηριακή μέση ωτίτιδα
 λοιμώξεις του δέρματος και των μαλακών μορίων
 λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος
 μη επιπλεγμένη γονόρροια
 φλεγμονώδης νόσος της πυέλου
 βακτηριακή σήψη
 ενδοκοιλιακές λοιμώξεις
 μηνιγγίτιδα
 χειρουργική προφύλαξη
 Νόσος του Lyme

Η κεφτριαξόνη είναι επίσης φάρμακο επιλογής για τη θεραπεία της βακτηριακής μηνιγγίτιδας που προκαλείται από πνευμονιόκοκκους, μηνιγγιτιδόκοκκους, Haemophilus influenzae και "ευαίσθητα αρνητικά κατά γραμ εντεροβακτήρια, αλλά όχι Listeria monocytogenes."

Σε συνδυασμό με δοξυκυκλίνη ή αζιθρομυκίνη, η κεφτριαξόνη συνιστάται από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των Ηνωμένων Πολιτειών (CDC) για τη θεραπεία της γονόρροιας. Από μόνο τη, δεν συνιστάται λόγω της δυνατότητας ανάπτυξης αντίστασης.

Διαθέσιμες φόρμες 
Η κεφτριαξόνη διατίθεται για χορήγηση μέσω της ενδομυϊκής ή της ενδοφλέβιας οδού. Τα αραιωτικά που περιέχουν ασβέστιο δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για την ανασύσταση της κεφτριαξόνης και δεν πρέπει να χορηγούνται σε ενδοφλέβιες γραμμές που περιέχουν άλλα διαλύματα που περιέχουν ασβέστιο, καθώς μπορεί να σχηματιστεί ένα ίζημα κεφτριαξόνης-ασβεστίου.

Συγκεκριμένοι πληθυσμοί 
Η κεφτριαξόνη εντάσσεται στην κατηγορία εγκυμοσύνης Β.  Δεν έχει παρατηρηθεί ότι προκαλεί γενετικές ανωμαλίες σε μελέτες σε ζώα, αλλά υπάρχει έλλειψη ελεγχόμενων μελετών σε έγκυες γυναίκες. 

Τα νεογνά με υπερχολερυθριναιμία αντενδείκνυνται να λάβουν κεφτριαξόνη. Μπορεί να ανταγωνιστεί τη χολερυθρίνη και να την αντικαταστήσει από τη δέσμευση στη λευκωματίνη, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλοπάθειας της χολερυθρίνης. 

Σύμφωνα με το ένθετο του πακέτου, οι κλινικές μελέτες δεν έδειξαν διαφορές στην αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της κεφτριαξόνης στη γηριατρική σε σύγκριση με τους νεότερους ασθενείς, αλλά «δεν μπορεί να αποκλειστεί η μεγαλύτερη ευαισθησία ορισμένων ηλικιωμένων ατόμων».

Παρενέργειες 
Αν και είναι γενικά καλά ανεκτή, οι πιο συχνές παρενέργειες που σχετίζονται με την κεφτριαξόνη είναι αλλαγές στον αριθμό των λευκών αιμοσφαιρίων, τοπικές αντιδράσεις στο σημείο χορήγησης, εξάνθημα και διάρροια.

Επίπτωση παρενεργειών μεγαλύτερη από 1%:

 Ηωσινοφιλία (6%)
 Θρομβοκυττάρωση (5,1%)
 Αυξήσεις στα ηπατικά ένζυμα (3,1-3,3%)
 Διάρροια (2,7%)
 Λευκοπενία (2,1%)
 Άνοδος στην ουρία αίματος (1,2%)
 Τοπικές αντιδράσεις - πόνος, ευαισθησία, ερεθισμός (1%)
 Εξάνθημα (1,7%)

Μερικές λιγότερο συχνά αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες (συχνότητα <1%) περιλαμβάνουν φλεβίτιδα, κνησμό, πυρετό, ρίγη, ναυτία, έμετο, αυξήση χολερυθρίνης, αύξηση κρεατινίνης, κεφαλαλγία και ζάλη.

Η κεφτριαξόνη μπορεί να καθιζάνει στη χολή, προκαλώντας λάσπη χοληδόχου, ψευδολιθίαση και χολόλιθους, ειδικά στα παιδιά. Η υποπροθρομβιναιμία και η αιμορραγία είναι συγκεκριμένες παρενέργειες. Αναφέρεται αιμόλυση. Έχει επίσης αναφερθεί ότι προκαλεί νεφρική ανεπάρκεια στα παιδιά. Όπως και άλλα αντιβιοτικά, η χρήση κεφτριαξόνης μπορεί να οδηγήσει σε διάρροια που <i id="mw4w">σχετίζεται</i> με το <i id="mw4w">Clostridium difficile, που</i> κυμαίνεται από ήπια διάρροια έως θανατηφόρα κολίτιδα.

Αντενδείξεις 
Η κεφτριαξόνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε άτομα με αλλεργία στην κεφτριαξόνη ή σε οποιοδήποτε συστατικό του σκευάσματος. Αν και υπάρχει αμελητέα διασταυρούμενη αντιδραστικότητα μεταξύ πενικιλλίνης και κεφαλοσπορινών τρίτης γενιάς, θα πρέπει να χρησιμοποιείται ακόμη προσοχή κατά τη χρήση κεφτριαξόνης σε ασθενείς με ευαισθησία στην πενικιλλίνη. Προσοχή πρέπει να δίνεται σε άτομα που είχαν προηγουμένως σοβαρές αλλεργίες στην πενικιλίνη.  Δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε νεογνά με ίκτερο, ιδιαίτερα σε άτομα που είναι πρόωρα επειδή η κεφτριαξόνη αναφέρεται ότι εκτοπίζει τη χολερυθρίνη από τις θέσεις σύνδεσης λευκωματίνης, προκαλώντας δυνητικά εγκεφαλοπάθεια της χολερυθρίνης. Η ταυτόχρονη χρήση με ενδοφλέβια διαλύματα / προϊόντα που περιέχουν ασβέστιο σε νεογνά (≤28 ημέρες) αντενδείκνυται ακόμη και αν χορηγείται μέσω διαφορετικών γραμμών έγχυσης λόγω σπάνιων θανατηφόρων περιπτώσεων καθίζησης ασβεστίου-κεφτριαξόνης στους νεογνικούς πνεύμονες και νεφρά.

Μηχανισμός δράσης 
Η κεφτριαξόνη είναι ένα αντιβιοτικό τρίτης γενιάς από την οικογένεια αντιβιοτικών κεφαλοσπορίνης. Είναι στην οικογένεια των αντιβιοτικών της β-λακτάμης. Η κεφτριαξόνη αναστέλλει επιλεκτικά και ανεπανόρθωτα τη σύνθεση των βακτηριακών κυτταρικών τοιχωμάτων μέσω δέσμευσης σε τρανσπεπτιδάσες, που ονομάζονται επίσης τρανσαμιδάσες, οι οποίες είναι πρωτεΐνες δέσμευσης πενικιλλίνης (PBPs) που καταλύουν τη διασταύρωση των πεπτιδογλυκανών πολυμερών που σχηματίζουν το βακτηριακό κυτταρικό τοίχωμα. Το κυτταρικό τοίχωμα πεπτιδογλυκάνης αποτελείται από μονάδες πενταπεπτιδίου που συνδέονται με ραχοκοκαλιά πολυσακχαρίτη με εναλλασσόμενες μονάδες Ν-ακετυλογλυκοζαμίνης και Ν-ακετυλολουραμικού οξέος. Τα PBPs δρουν σε ένα τερματικό τμήμα D-αλανυλ-ϋ-αλανίνης σε μια μονάδα πενταπεπτιδίου και καταλύουν το σχηματισμό ενός πεπτιδικού δεσμού μεταξύ της προτελευταίας D-αλανίνης και μιας μονάδας γλυκίνης σε ένα γειτονικό κλώνο πεπτιδογλυκάνης, απελευθερώνοντας την τερματική μονάδα D-αλανίνης.   Η δομή της κεφτριαξόνης μιμείται το τμήμα D-αλανυλ-ϋ-αλανίνης και η PBP προσβάλλει τον δακτύλιο βήτα-λακτάμης στην κεφτριαξόνη σαν να ήταν το κανονικό υπόστρωμα D-αλανυλο-ϋ-αλανίνης.  Η διασυνδετική δραστηριότητα της πεπτιδογλυκάνης διασυνδέσεως δραστικότητα του PBPs είναι ένας μηχανισμός κατασκευής και επισκευής που κανονικά συμβάλλει στη διατήρηση της ακεραιότητας του βακτηριακού κυτταρικού τοιχώματος, έτσι ώστε η αναστολή των PBPs οδηγεί σε βλάβες και καταστροφή του κυτταρικού τοιχώματος και τελικά στην κυτταρική λύση.

Φαρμακοκινητική 
Απορρόφηση: Η κεφτριαξόνη μπορεί να χορηγηθεί ενδοφλεβίως και ενδομυϊκά και το φάρμακο απορροφάται πλήρως. Δεν είναι διαθέσιμη από το στόμα.

Κατανομή: Η κεφτριαξόνη διαπερνά καλά τους ιστούς και τα σωματικά υγρά, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφαλονωτιαίου υγρού για τη θεραπεία λοιμώξεων του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ο μέσος όγκος κατανομής σε ενήλικες είναι 5,8–13,5 λίτρα. 

Μεταβολισμός: Το 33-67% της κεφτριαξόνης απεκκρίνεται νεφρικά ως αμετάβλητο φάρμακο, αλλά δεν απαιτείται προσαρμογή της δόσης στη νεφρική δυσλειτουργία με δόσεις έως 2 γραμμάρια την ημέρα. Τα υπόλοιπα απεκκρίνονται στη χολή ως αδρανείς ενώσεις από το μεταβολισμό της ηπατικής και της εντερικής χλωρίδας.

Αποβολή: Ο μέσος χρόνος ημιζωής σε υγιείς ενήλικες είναι 5,8-8,7 ώρες. Σε άτομα με νεφρική δυσλειτουργία, ο μέσος χρόνος ημίσειας ζωής αποβολής αυξάνεται σε 11,4-15,7 ώρες.

Παραπομπές 

Βασικά Φάρμακα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Θειαζόλες
Αντιβιοτικά
Λακτάμες
Ετεροκυκλικές οργανικές ιμίνες