Θαλάσσιος δρόμος του μεταξιού

Ο θαλάσσιος δρόμος του μεταξιού, ή η θαλάσσια οδός του μεταξιού αναφέρεται στο θαλάσσιο τμήμα του ιστορικού δρόμου του μεταξιού, που συνέδεε την Κίνα, τη Νοτιοανατολική Ασία, την Ινδική υποήπειρο, την Αραβική χερσόνησο, τη Σομαλία, την Αίγυπτο και την Ευρώπη. Άκμασε μεταξύ του 2ου αιώνα π.Χ. και του 15ου αιώνα μ.Χ.. Παρά τη σύνδεσή του με την Κίνα τους τελευταίους αιώνες, ο θαλάσσιος δρόμος του μεταξιού καθιερώθηκε και λειτούργησε κυρίως από Αυστρονήσιους ναυτικούς στη Νοτιοανατολική Ασία, εμπόρους Ταμίλ στην Ινδία και Νοτιοανατολική Ασία, Ελληνορωμαίους εμπόρους στην Ανατολική Αφρική, Ινδία, Κεϋλάνη και Ινδοκίνα και από Πέρσες και Άραβες εμπόρους στην Αραβική Θάλασσα και πέραν αυτής.

Ιστορία 

Ο θαλάσσιος δρόμος του μεταξιού αναπτύχθηκε από το προηγούμενο αυστρονήσιο δίκτυο εμπορίου μπαχαρικών των νησιωτών Ασιατών της Νοτιοανατολικής Ασίας με τη Σρι Λάνκα και τη Νότια Ινδία (καθιερώθηκε 1000-600 π.Χ.), καθώς και από τη βιομηχανία ίασπι για το εμπόριο τεχνουργημάτων Lingling-o από τις Φιλιππίνες στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας (περίπου 500 π.Χ.). Για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, οι αυστρονήσιες θαλασσοκρατίες έλεγχαν τη ροή του θαλάσσιου δρόμου του μεταξιού, ειδικά τις πολιτείες γύρω από τα στενά της Μαλάκκας και της Μπανγκά, τη Μαλαϊκή Χερσόνησο και το δέλτα του Μεκόνγκ, αν και τα κινέζικα αρχεία αναγνώρισαν εσφαλμένα αυτά τα βασίλεια ως «ινδικά» λόγω της ινδοποίησης αυτών των περιοχών. Η διαδρομή είχε επιρροή από την πρώιμη εξάπλωση του Ινδουισμού και του Βουδισμού στα ανατολικά.

Αρχεία της δυναστείας Τανγκ δείχνουν ότι η Σριβιτζάγια, η οποία ιδρύθηκε ως Παλεμπάνγκ το 682 μ.Χ., ανήλθε σε κυρίαρχη δύναμη του εμπορίου στην περιοχή γύρω από τα κέντρα εμπορίου των στενών και της Θάλασσας της Νότιας Κίνας με τον έλεγχο του εμπορίου πολυτελών αρωματικών και βουδιστικών αντικειμένων από τη Δυτική Ασία προς την ακμάζουσα αγορά της δυναστείας Τανγκ. Τα κινεζικά αρχεία δείχνουν επίσης ότι οι πρώτοι Κινέζοι Βουδιστές προσκυνητές στη Νότια Ασία έκαναν τη διαδρομή με τα αυστρονήσια πλοία που εμπορεύονταν σε κινεζικά λιμάνια. Τα βιβλία που γράφτηκαν από Κινέζους μοναχούς, όπως ο Ουάν Τσεν και ο Χούι Λιν, περιέχουν λεπτομερείς ιστορίες για τα μεγάλα εμπορικά πλοία από τη Νοτιοανατολική Ασία, που χρονολογούνται τουλάχιστον από τον 3ο αιώνα μ.Χ..

Πριν από τον 10ο αιώνα, η διαδρομή χρησιμοποιήθηκε κατά κύριο λόγο από εμπόρους της Νοτιοανατολικής Ασίας, αν και οι Ταμίλ και οι Πέρσες έμποροι την χρησιμοποιούσαν επίσης. Μέχρι τον 7ο αιώνα μ.Χ., οι Άραβες έμποροι ντάου επεκτάθηκαν στις διαδρομές, οδηγώντας στην πρώτη εξάπλωση του Ισλάμ σε πολιτείες της Νοτιοανατολικής Ασίας.

Μέχρι τον 10ο έως τον 13ο αιώνα, η δυναστεία Σονγκ της Κίνας άρχισε να κατασκευάζει τους δικούς της εμπορικούς στόλους, παρά την παραδοσιακή κινεζική Κομφούκια περιφρόνηση για το εμπόριο. Αυτό οφειλόταν εν μέρει στην απώλεια πρόσβασης από τη δυναστεία Σονγκ στον χερσαίο δρόμο του μεταξιού. Οι κινέζικοι στόλοι ξεκίνησαν να στέλνουν εμπορικές αποστολές στην περιοχή στην οποία αναφέρονται ως Nan hai (κυρίως κυρίαρχα από τη Σριβιτζάγια), ξεκινώντας από το νότιο τμήμα της Θάλασσας Σουλού και της Θάλασσας της Ιάβας. Αυτό οδήγησε στην ίδρυση κινεζικών εμπορικών αποικιών στη Νοτιοανατολική Ασία, σε έκρηξη του θαλάσσιου εμπορίου και στην εμφάνιση των λιμένων της Τσουάντζοου και της Γκουανγκτζόου ως περιφερειακών κέντρων εμπορίου στην Κίνα.

Μετά από μια σύντομη παύση του κινεζικού εμπορίου τον 14ο αιώνα λόγω εσωτερικών λιμών και ξηρασιών στην Κίνα, η δυναστεία Μινγκ επανακαθιέρωσε τις εμπορικές οδούς με τη Νοτιοανατολική Ασία από τον 15ο έως τον 17ο αιώνα. Ξεκίνησαν τις αποστολές του Τζενκ Χι, με στόχο να αναγκάσουν τους «βάρβαρους βασιλιάδες» της Νοτιοανατολικής Ασίας να ξαναρχίσουν να στέλνουν «φόρο τιμής» στη δυναστεία Μινγκ. Αυτό ήταν χαρακτηριστικό των σινοκεντρικών απόψεων την εποχή που θεωρούσαν το «εμπόριο ως φόρο τιμής», αν και τελικά οι αποστολές του Τζενκ Χι ήταν επιτυχημένες στον στόχο τους να δημιουργήσουν εμπορικά δίκτυα με τη Μαλάκκα, τον περιφερειακό διάδοχο της Σριβιτζάγια.

Τον 16ο αιώνα, η Εποχή των Ανακαλύψεων είχε αρχίσει. Η κατάληψη της Μαλάκκας από την Πορτογαλική Αυτοκρατορία οδήγησε στη μεταφορά των κέντρων εμπορίου στα σουλτανάτα του Ασέ και του Τζοχόρ. Η νέα ζήτηση για μπαχαρικά από τη Νοτιοανατολική Ασία και τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα από την Ινδία και την Κίνα από την ευρωπαϊκή αγορά, οδήγησε σε μια ακόμη οικονομική άνθηση στον θαλάσσιο δρόμο του μεταξιού. Η εισροή αργύρου από τις ευρωπαϊκές αποικιακές δυνάμεις, ωστόσο, ενδέχεται τελικά να υπονόμευε τα νομίσματα χαλκού της Κίνας, οδηγώντας στην κατάρρευση της δυναστείας Μινγκ.

Η δυναστεία Τσινγκ συνέχισε αρχικά τη φιλοσοφία της δυναστείας Μινγκ όπου έβλεπε το εμπόριο ως «φόρος τιμής» στο δικαστήριο. Ωστόσο, η αυξανόμενη οικονομική πίεση ανάγκασε τελικά τον αυτοκράτορα Κανγκσί να άρει την απαγόρευση του ιδιωτικού εμπορίου το 1684, επιτρέποντας στους αλλοδαπούς να εισέρχονται σε κινεζικά λιμάνια εμπορίου και επιτρέποντας στους Κινέζους εμπόρους να ταξιδεύουν στο εξωτερικό. Παράλληλα με το επίσημο αυτοκρατορικό εμπόριο, υπήρχε επίσης αξιοσημείωτο εμπόριο από ιδιωτικούς ομίλους, κυρίως από τους Χοκλό.

Αρχαιολογία 
Οι αποδείξεις των ναυτικών εμπορικών δραστηριοτήτων ήταν τα ναυάγια που ανακαλύφθηκαν στη Θάλασσα της Ιάβας – το ναυάγιο του Μπελιτούνγκ του αραβικού ντάου, που χρονολογείται από το 826, το ναυάγιο του Ιντάν του 10ου αιώνα και το ναυάγιο της Τσιρεμπόν της Δυτικής Αυστρονησίας, που χρονολογείται στα τέλη του 10ου αιώνα.

Έκταση 
Η εμπορική διαδρομή περιελάμβανε αριθμό θαλασσών και ωκεανών, συμπεριλαμβανομένων της Θάλασσας της Νότιας Κίνας, του Πορθμού της Μαλάκκας, του Ινδικού Ωκεανού, του Κόλπου της Βεγγάλης, της Αραβικής Θάλασσας, του Περσικού Κόλπου και της Ερυθράς Θάλασσας. Η θαλάσσια διαδρομή αλληλεπικαλύπτεται με το ιστορικό θαλάσσιο εμπόριο της Νοτιοανατολικής Ασίας, το εμπόριο μπαχαρικών, το εμπόριο Ινδικού Ωκεανού και μετά τον 8ο αιώνα - το αραβικό ναυτικό εμπορικό δίκτυο. Το δίκτυο εκτείνεται επίσης ανατολικά προς τη Θάλασσα της Ανατολικής Κίνας και την Κίτρινη Θάλασσα για τη σύνδεση της Κίνας με την Κορεατική Χερσόνησο και το αρχιπέλαγος της Ιαπωνίας.

Πρόταση για Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς 
Τον Μάιο του 2017, εμπειρογνώμονες από διάφορους τομείς πραγματοποίησαν μια συνάντηση στο Λονδίνο για να συζητήσουν την πρόταση για το ορισμό του «Θαλάσσιου δρόμου του μεταξιού» ως νέου μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Δείτε επίσης 

 Αυστρονήσιοι
 Ταπαγιάν
 Μουσείο Θαλάσσιου Δρόμου του Μεταξιού, επαρχία Γκουανγκντόνγκ, Κίνα
 Ταξίδια θησαυρού των Μινγκ με επικεφαλής τον Ναύαρχο Τζενγκ Χι
 Ναυάγιο του Μπελιτούνγκ
 Ναυάγιο της Τσιρεμπόν
 Σειρά Μαργαριταριών (Ινδικός Ωκεανός)
 Πρωτοβουλία μιας ζώνης και ενός δρόμου
 Εξωτερική πολιτική της Κίνας

Παραπομπές 

Δρόμος του Μεταξιού
Αρχαίοι δρόμοι και μονοπάτια
Μεσαιωνική Ασία
Εμπορικοί δρόμοι
Ιστορία της Ευρασίας
Ιστορία της Νοτιοανατολικής Ασίας
Ιστορία του ξένου εμπορίου στην Κίνα
Ιστορία των διεθνών σχέσεων
Αρχαίες διεθνείς σχέσεις
Ιστορία της Κίνας
Ιστορία της Ινδίας
Ιστορία της Ινδονησίας
Διεθνείς σχέσεις της Αρχαίας Ρώμης