Τόρα! Τόρα! Τόρα!

Το Τόρα! Τόρα! Τόρα!' (Ιαπωνικά: ト ラ ト ラ ト ラ ) ,(Αγγλικά Tora! Tora! Tora!), γνωστό επίσης και ως Η Εποποιία του Περλ Χάρμπορ, είναι μια επική πολεμική ταινία του 1970 σε συμπαραγωγη των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας.
Γνωστή ως η πιο αξιόπιστη κινηματογραφική ταινία της επίθεσης του ιαπωνικού στόλου στο Περλ Χάρμπορ στις 7 Δεκεμβρίου 1941 και τα γεγονότα που προηγήθηκαν. Η ταινία είναι σε σκηνοθεσία Ρίτσαρντ Φλάισερ και σενάριο των Λάντισλας Φαράγκο και Λάρι Φόρεστερ. Πρωταγωνιστούν οι Μάρτιν Μπάλσαμ και ο Τζέισον Ρόμπαρντς.

Το όνομα της ταινίας είναι ένα υπό όρους σήμα που μεταδόθηκε κατά τη στιγμή που άρχισε η επίθεση και ανέφερε ότι επιτεύχθηκε η πλήρης έκπληξη της επίθεσης, την οποία οι Ιάπωνες βασίζονταν. Η μετάφραση από την ιαπωνική φράση σημαίνει "Tiger! Tiger! Tiger! ", Ωστόσο, μπορεί επίσης να ερμηνευτεί ως μια φράση κώδικα που σχηματίζεται από "totsugeki (突 撃) - raigeki (雷 撃)" ("επίθεση-τορπιλικό επίθεση").

Η ταινία ήταν υποψήφια για πέντε Βραβεία Όσκαρ και κέρδισε ένα (Καλύτερων Οπτικών Εφέ).

Πλοκή
Οι Ηνωμένες Πολιτείες σταματούν την προμήθεια πετρελαίου στην Ιαπωνία και η κυβέρνησή της αποφασίζει να ξεκινήσει έναν πόλεμο. Ο ναύαρχος Γιαμαμότο, ο οποίος μόλις ανέλαβε τη θέση του διοικητή του αυτοκρατορικού στόλου, συμμετέχει στην ανάπτυξη ενός σχεδίου επίθεσης. Ο επιτελάρχης του, ο αντιναύαρχος Γκέντα, αναπτύσσει τις λεπτομέρειες του σχεδίου επίθεσης. Ο Γιαμαμότο και ο Γκέντα αποφασίζουν να πραγματοποιήσουν μια προληπτική αεροπορική επίθεση στην αμερικανική ναυτική βάση του Περλ Χάρμπορ στη Χαβάη, για να προκαλέσουν τις μεγαλύτερες στρατηγικές ζημίες το συντομότερο δυνατό και να στερήσουν στο ναυτικό των ΗΠΑ τη δυνατότητα να έχει μια στρατηγική ναυτική βάση στον Ειρηνικό Ωκεανό. 

Για την αμερικανική στρατιωτική υπηρσία πληροφοριών, τα σχέδια της Ιαπωνίας για την έναρξη μιας επίθεσης γίνονται εμφανή, μόνο οι στόχοι και ο συγχρονισμός είναι άγνωστοι. Οι αναλυτές στην Ουάσινγκτον μελετούν την ιαπωνική κρυπτογράφηση. Μία αρκετά περίπλοκη γραφειοκρατική διαδικασία καταρτίζεται για να ειδοποιεί μόνο ένα στενό κύκλο ανθρώπων που θα λαμβάνει τις πληροφορίες, οι οποίες, σύμφωνα με το Πεντάγωνο, θα πρέπει να διασφαλίζουν την μυστικότητα των αποκωδικοποιητών μηνυμάτων.

Στο Περλ Χάρμπορ, οι διοικητές των μονάδων ενημερώνονται από το Πεντάγωνο και προσπαθούν να οργανώσουν επειγόντως μια άμυνα. Ωστόσο, αντιμετωπίζουν απρόβλεπτες δυσκολίες, για παράδειγμα, η Εθνική Υπηρεσία Προστασίας της Φύσης εμποδίζει την τοποθέτηση ραντάρ στην επικράτεια του νησιού Oahu Nature Reserve. Οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Ιαπωνίας και Ηνωμένων Πολιτειών οξύνονται. Ο Ιάπωνας πρεσβευτής, χωρίς μεγάλη επιτυχία, προσπαθεί να καθυστερήσει την έναρξη του πολέμου με διαπραγματεύσεις. Τελικά, οι Ιάπωνες στείλουν μια σειρά από 14 τηλεγραφήματα στις 6 Δεκεμβρίου, στο τέλος των οποίων ανακοινώνουν την αποτυχία των ειρηνευτικών συνομιλιών, και το τελευταίο τηλεγράφημα, το οποίο είναι στην πραγματικότητα κήρυξη πολέμου, θα πρέπει να φθάσει στις 13:00 στις 7 Δεκεμβρίου. 

Οι διοικητές των αμερικανικών μονάδων δεν είναι σε θέση να μεταδώσουν εγκαίρως τα μηνύματα συναγερμού από τις στρατιωτικές πληροφορίες, καθώς η 7η Δεκεμβρίου είναι μια ημέρα ελεύθερη. Αφού κατάφερε να ενημερώσει τον επικεφαλής ναυτικών επιχειρήσεων, ο Σταρκ για την επικείμενη επίθεση, δίστασε να αναφέρει οτιδήποτε στη Χαβάη, χωρίς πρώτα να συμβουλευτεί τον πρόεδρο.

Το πρωί της 7ης Δεκεμβρίου, μικτές και συγκεχυμένες αναφορές παρουσίας του εχθρού εμπόδισαν τους Αμερικανούς να προετοιμαστούν εγκαίρως για να αποκρούσουν την ιαπωνική επίθεση. Ενώ ο Ιάπωνας πρεσβευτής συντάσσει τα τελευταία τηλεγραφήματα στην Ουάσινγκτον και ο γραμματέας της πρεσβείας προσπαθεί να μεταφράσει 14 τηλεγραφήματα στα αγγλικά, τα ιαπωνικά αεροπλάνα απογειώνονται από τα αεροπλανοφόρα σύμφωνα με το σχέδιο επίθεσης του Γιαμαμότο. Οι πιλότοι δεν συναντούν καμία αντίσταση και στέλνουν ένα μήνυμα σχετικά με την επιτυχή έναρξη της λειτουργίας «Tora!, Tora!, Tora!». Τα αμερικανικά αεροπλάνα είναι γεμάτα σε θέσεις στάθμευσης λόγω των εντολών να αυξηθεί η προστασία από τους πολιτικούς σαμποτέρ και, έχοντας γίνει εύκολος στόχος για βομβαρδιστικά, καταστρέφονται. Μόνο δύο P-40 κατάφεραν να πετάξουν για να αποκρούσουν την επίθεση 330 ιαπωνικών αεροσκαφών.

Τα θωρηκτά πλοία του Περλ Χάρμπορ δεχονται επίθεση από βομβαρδισμούς. Το θωρηκτό Αριζόνα καταστρέφεται άμεσα, ενώ το Οκλαχόμα βουλιάζει. Το Νεβάδα προσπαθεί να εγκαταλείψει τη βάση, αλλα οι Ιάπωνες πιλότοι προσπαθούν να καταστρέψουν το πλοίο στην έξοδο από τον κόλπο για να μπλοκάρουν τη βάση. Οι ναυτικοί πηδούν στα νερά του κόλπου, αναμειγνύονται με καμένο πετρέλαιο. Μέσα από την επίθεση, οι Αμερικανοί διοικητές λαμβάνουν τελικά προειδοποιητικά τηλεγραφήματα από την Ουάσινγκτον για την επικείμενη ιαπωνική επίθεση. Ο ναύαρχος Γιαμαμότο μαθαίνει ότι η ιαπωνική πρεσβεία δεν μπόρεσε να παραδώσει εγκαίρως τη δήλωση του πολέμου στην Ουάσινγκτον, με αποτέλεσμα μια ύπουλη επίθεση και λέγοντας: «Φοβάμαι ότι μόνο ξύπνησα τον ύπνο γίγαντα και ενσταλάξαμε την τρομερή αποφασιστικότητα σε αυτό».

Διανομή ρόλων
Η ταινία δημιουργήθηκε σκόπιμα με ηθοποιούς που δεν ήταν μεγαλα αστερια στο box-office, συμπεριλαμβανομένων πολλών Ιαπώνων ερασιτεχνών, για να δώσουν έμφαση στην ιστορία και όχι στους ηθοποιούς που ήταν μέσα σε αυτήν.

Σύμμαχοι

Ιάπωνες

Πολίτες 

  
Αρκετά μέλη του καστ είχαν υπηρετήσει στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο:

Παραγωγή
Η παραγωγη της ταινιας πήρε τρία χρόνια για να προγραμματίστει και να προετοιμαστεί η κινηματογράφιση για τους οκτώ μήνες. 

Η ταινία δημιουργήθηκε σε δύο ξεχωριστές παραγωγές, μία με έδρα στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε σκηνοθεσία Ρίτσαρντ Φλέισερ και μία με έδρα την Ιαπωνία. Η ιαπωνική πλευρά ήταν αρχικά να διευθύνεται από τον Ακίρα Κουροσάβα, ο οποίος εργάστηκε για στην ανάπτυξη σεναρίου και την προπαραγωγήτης ταινιας για δύο χρόνια. Αλλά μετά από δύο εβδομάδες γυρίσματα, αντικαταστάθηκε από τον Toshio Masuda και τον Kinji Fukasaku, οι οποίοι σκηνοθέτησαν τα ιαπωνικά μέρη.

Ο Ρίτσαρντ Φλέισερ δήλωσε για το ρόλο του Ακίρα Κουροσάβα στη ταινία:

 

Οι κινηματογραφιστές ενημερώθηκαν από βετεράνους πολέμου και από τις δύο πλευρές, συμπεριλαμβανομένου του Minoru Genda, του άνθρωπου που σχεδίαζε και οδήγησε σε μεγάλο βαθμό την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ,  ο οποιος ήταν ένας ανεξάρτητος τεχνικός σύμβουλος για την ταινία.

Η αξιοπιστία και η ποιότητα των σκηνών μάχης ήταν και παραμένει τόσο υψηλή που τα πλάνα από το Τόρα! Τορα! Τορα! χρησιμοποιουνται επανειλημμένα σε επόμενες ταινίες ως "ντοκιμαντέρ". Είναι ενδιαφέρον ότι όταν απελευθερώθηκε η ταινία, οι αμερικανοί κριτικοί κινηματογράφου κατηγόρησαν τους δημιουργούς της ταινίας ότι η μακέτες του στρατιωτικού εξοπλισμού φαινόταν  σαν «χαρτόνι».

box office
Η ταινία με προϋπολογισμό παραγωγής 25.5 εκατομμύρια δολάρια την στιγμή της αρχικής κυκλοφοριας της, θεωρήθηκε ότι ηταν μια απογοήτευση του box office στη Βόρεια Αμερική , αν και το εγχώριο box office της, αξίας $29.548.291, κατέστησε την ένατη υψηλότερη ταινία του 1970 Ήταν μια μεγάλη επιτυχία στην Ιαπωνία και με την πάροδο των ετών, οι εγχώριες κυκλοφορίες έδωσαν ένα μεγαλύτερο συνολικό κέρδος.

Κριτικές
Ο Ρότζερ Ίμπερτ θεώρησε  ότι το Τόρα! Τόρα! Τόρα! ήταν "μια απο τις πιο νεκρές πολεμικές ταινιες που έγιναν ποτέ" και υπέφεραν από το να μην έχουν "μερικούς χαρακτήρες να ταυτιστούν". Επιπλέον, επέκρινε την ταινία για φτωχή δράση 
και ειδικά εφέ στην αναθεώρησή του το 1970.  Ο Vincent Canby, κριτικός για τους The New York Times. ήταν ομοίως  επικριτικός, σημειώνοντας ότι η ταινία δεν ήταν "τίποτα λιγότερο από 25 εκατομμύρια δολάρια άνευ σημασίας". Το Variety βρήκε επίσης την ταινία βαρετή. Ωστόσο, το περιοδικό επαίνεσε τις ακολουθίες δράσης της ταινίας και τις αξίες παραγωγής. Ο James Berardinelli, ωστόσο, δήλωσε ότι ήταν «σπάνιο για μια ταινία μεγάλου μήκους να επιτύχει το τρίπτυχο της διασκέδασης, ενημέρωσης και εκπαίδευσης». Ο Charles Champlin, στην επανεξέτασή του για τους Los Angeles Times στις 23 Σεπτεμβρίου 1970, θεωρούσε τις κύριες αρετές της ταινίας ως "θεαματική" και την προσεκτική αναπαλαίωση ενός ιστορικού γεγονότος.

Υποδοχή
Οι κριτικές ανασκόπησης στην ιστοσελίδα Rotten Tomatoes, δίνουν βαθμολογία θετικής έγκρισης σε ποσοστό 55%, με βάση 29 κριτικές και μέση βαθμολογία 6/10.

Βιβλιογραφία

 Agawa, Hiroyuki. The Reluctant Admiral: Yamamoto and the Imperial Navy. Tokyo: Kodansha International, 2000. .
 Dolan, Edward F. Jr. Hollywood Goes to War. London: Bison Books, 1985. .
 Galbraith, Stuart, IV. The Emperor and the Wolf: The Lives and Films of Akira Kurosawa and Toshiro Mifune. New York: Faber & Faber, Inc., 2002. .
 Hardwick, Jack and Ed Schnepf. "A Viewer's Guide to Aviation Movies." The Making of the Great Aviation Films. General Aviation Series, Volume 2, 1989.
 Hathaway, John. "Tora! Tora! Tora!" Flying Review, Vol. 25, No. 3, July 1969.
 O'Hara, Bob. "Tora Tora Tora: A great historical flying film." Air Classics, Volume 6, No. 1, October 1969.
 Carnes, Mark C. "Tora! Tora! Tora!" Past Imperfect: History According to the Movies. New York: Holt, 1996. .
 Orriss, Bruce. When Hollywood Ruled the Skies: The Aviation Film Classics of World War II. Hawthorn, California: Aero Associates Inc., 2014, first edition 1984. .
 Parish, James Robert. The Great Combat Pictures: Twentieth-Century Warfare on the Screen. Metuchen, New Jersey: The Scarecrow Press, 1990. .
 Prange, Gordon. "Tora! Tora! Tora!" Reader's Digest, November 1963 and December 1963.
 <cite id=Robertson1961>Robertson, Bruce. Aircraft Camouflage and Markings, 1907–1954. London: Harleyford Publications, 1961. .</cite>
 Shinsato, Douglas and Tadanori Urabe. For That One Day: The Memoirs of Mitsuo Fuchida, Commander of the Attack on Pearl Harbor. Kamuela, Hawaii: eXperience, inc., 2011. .
 Thorsten, Marie and Geoffrey White. “Binational Pearl Harbor?: Tora! Tora! Tora! and the Fate of (Trans)national Memory.” The Asia-Pacific Journal: Japan Focus'', December 27, 2010.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 
 
 
 
 Prange, Gordon W.

Ταινίες του 1970
Αμερικανικές επικές ταινίες
Αμερικανικές πολεμικές ταινίες
Ιαπωνικές πολεμικές ταινίες
Αμερικανικές ταινίες
Αγγλόφωνες ταινίες
Ταινίες σε σκηνοθεσία Ρίτσαρντ Φλάισερ
Ταινίες γυρισμένες στην Ιαπωνία
Ταινίες γυρισμένες στην Ουάσινγκτον
Ταινίες γυρισμένες στη Χονολουλού
Ταινίες τοποθετημένες σε πλοία