Ονομασίες της Πολωνίας

Τα εθνωνύμια για τους Πολωνούς (πρόσωπα) και την Πολωνία (η χώρα τους) περιλαμβάνουν ενδώνυμα (τον τρόπο με τον οποίο ο πολωνικός λαός αναφέρεται στον εαυτό τους και τη χώρα τους) και εξώνυμα (τον τρόπο με τον οποίο άλλοι λαοί αναφέρονται στους Πολωνούς και τη χώρα τους). Τα ενδώνυμα και τα περισσότερα εξώνυμα για τους Πολωνούς και την Πολωνία συνδέονται συνήθως με την προέλευση από το όνομα της λεχιτικής φυλής των Δυτικών Πολάνων (Polanie), που αναφέρεται επίσης από ορισμένες πηγές ότι υπήρξε η ένωση σε ορισμένες γλώσσες για την προέλευση των εξωνύμων για την Πολωνία από την ονομασία μιας άλλης φυλής, των Λένδιων (Lędzianie).

Ενδώνυμα 
Οι πολωνικές λέξεις για τον Πολωνό είναι Polak (Πόλακ, αρσενικό) και Polka (Πόλκα, θηλυκό), με το Polki (Πόλκι) να είναι ο πληθυντικός για δύο ή περισσότερες γυναίκες και Polacy (Πολάτσι) να είναι ο πληθυντικός για τους υπόλοιπους. Το επίθετο «πολωνικό» μεταφράζεται στα πολωνικά ως polski (πόλσκι, αρσενικό), polska (πόλσκα, θηλυκό) και polskie (πόλσκιε, ουδέτερο). Το κοινό πολωνικό όνομα για την Πολωνία είναι Polska (Πόλσκα). Η τελευταία λέξη είναι μια μορφή επιθέτου που έχει εξελιχθεί ως ουσιαστικό, όπου πιθανότατα προέρχεται από τη φράση ziemia polska, που σημαίνει «πολωνική γη».

Rzeczpospolita 
Το πλήρες επίσημο όνομα του πολωνικού κράτους είναι Rzeczpospolita Polska (Ζετσποσπόλιτα Πόλσκα) που μεταφράζεται σε «Δημοκρατία της Πολωνίας». Η λέξη rzeczpospolita χρησιμοποιείται στην Πολωνία τουλάχιστον από τον 16ο αιώνα και αρχικά ήταν ένας γενικός όρος για να δηλώσει οποιοδήποτε κράτος με μια δημοκρατική ή παρόμοια μορφή διακυβέρνησης. Σήμερα, ωστόσο, η λέξη χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά για αναφορά στο πολωνικό κράτος. Οποιαδήποτε άλλη δημοκρατία αναφέρεται ως republika στα σύγχρονα πολωνικά.

Γλωσσικές ρίζες 
Εικάζεται συχνά ότι όλα τα παραπάνω ονόματα προέρχονται από το όνομα των Πολάνων (Polanie), μιας δυτικής σλαβικής φυλής που κατοίκησε στα εδάφη της σημερινής Πολωνίας τον 9ο-10ο αιώνα. Η προέλευση του ονόματος Polanie θεωρείται ότι κατάγεται τελικά από τα πρωτοσλαβικά. Μπορεί να προέρχεται από τη λέξη pole, πολωνικά για το «χωράφι».

Πολλές αρχαίες φυλές στην Ευρώπη παρήγαγαν τα ονόματά τους από τη φύση της γης που κατοικούσαν. Ο Τζερβέις του Τίλμπουρι έγραψε στο Otia imperialia («Αναψυχή για τον αυτοκράτορα», 1211): Inter Alpes Huniae et Oceanum est Polonia, sic dicta in eorum idiomate quasi Campania (μετάφραση: «Ανάμεσα στα Καρπάθια Όρη και τον Ωκεανό εκεί είναι η Πολωνία, έτσι ονομάζεται "Εξοχή" στο ιδίωμα τους.»). Οι Πολάνοι μπορεί να είχαν χρησιμοποιήσει το Polska για να περιγράψουν τη δική τους περιοχή στη λεκάνη του ποταμού Βάρτα. Κατά τη διάρκεια του 10ου αιώνα, κατάφεραν να υποτάξουν και να ενώσουν τις σλαβικές φυλές μεταξύ των ποταμών Όντερ και Μπουγκ σε ένα ενιαίο φεουδαρχικό κράτος και στις αρχές του 11ου αιώνα, το όνομα Polska επεκτάθηκε σε ολόκληρη την εθνικά πολωνική επικράτεια. Τα εδάφη που αρχικά κατοικήθηκαν από τους Πολάνους έγιναν γνωστά ως Staropolska, ή «Παλαιά Πολωνία», και αργότερα ως Wielkopolska, ή «Μείζων Πολωνία», ενώ τα εδάφη που κατέκτησαν προς το τέλος του 10ου αιώνα, σπίτι των Βιστούλων (Wiślanie) και των Λένδιων, έγιναν γνωστά ως Małopolska, ή «Ελάσσων Πολωνία».

Στην πολωνική λογοτεχνία, η Πολωνία μερικές φορές αναφέρεται ως Λεχία, προερχόμενη από τον Lech (Λεχ), τον θρυλικό ιδρυτή της Πολωνίας. Τον 17ο-18ο αιώνα, το Sarmaci («Σαρμάτες») ήταν ένα δημοφιλές όνομα με το οποίο οι Πολωνοί ευγενείς αναφέρονταν στον εαυτό τους (βλ. Σαρματισμός).

«Πολωνία» σε ευρωπαϊκές λογοτεχνικές πηγές 
Η πιο πρώιμη καταγεγραμμένη αναφορά για την «Πολωνία» βρίσκεται σε ένα λατινικό κείμενο που γράφτηκε το 1003 μ.Χ. και είχε τον τίτλο «Annales Hildesheimenses»: «Heinricus Berthaldi comitis filius, et Bruno frater regis, et ambo Bolizavones, Polianicus vide licet ac Boemicus, a rege infideliter maiestatis rei deficient». Σε μετάφραση: Ο Ερρίκος, γιος του Μπέρτολντ, και ο Μπρούνο, αδελφός του βασιλιά, και οι Μπολεσλάβοι, Πολωνοί και Τσέχοι, άφησαν τον κύκλο των φίλων του αυτοκράτορα.

Εξώνυμα 
Οι παραλλαγές του ενδώνυμου ονόματος Polska έγιναν εξώνυμα σε άλλες γλώσσες.

Σε σλαβικές γλώσσες 
Εξώνυμα για την Πολωνία σε σλαβικές γλώσσες. Οι δυτικές σλαβικές γλώσσες, όπως η τσεχική και η σλοβακική, έχουν ιδιαίτερη ομοιότητα με το πολωνικό ενδώνυμο:

 Κασουβικά: Pòlskô
 Τσεχικά: Polsko
 Σλοβακικά: Poľsko
 Σερβοκροατικά: Пољска/Poljska
 Σλοβενικά: 
 Λευκορωσικά: Польшча, Pol'shcha
 Ουκρανικά: Польща, Pol'shcha
 Ρωσικά: Польша, Pol'sha
 Βουλγαρικά: Полша, Polsha
 Σλαβομακεδονικά: Полска, Polska

Στις ρομανικές γλώσσες 
Στα λατινικά, η οποία ήταν η κύρια γραπτή γλώσσα του Μεσαίωνα, το εξώνυμο για την Πολωνία έγινε Polonia. Αργότερα έγινε η βάση για το όνομα της Πολωνίας σε όλες τις ρομανικές γλώσσες:

 Καταλανικά: Polònia
 Οξιτανικά: Polonha
 Γαλλικά: Pologne
 Ιταλικά, γαλικιανά, ρουμανικά, ισπανικά: Polonia
 Πορτογαλικά: Polónia (ευρωπαϊκά) / Polônia (βραζιλιάνικα)

Πολλές άλλες γλώσσες (π.χ. αλβανικά: Polonia, ελληνικά: Πολωνία και μαλτέζικα: Polonja) χρησιμοποιούν μια παραλλαγή του λατινικού ονόματος.

Σε γερμανικές γλώσσες 
Οι Γερμανοί, οι δυτικοί γείτονες της Πολωνίας, την ονόμασαν Polen (Πόλεν). Άλλες γερμανικές γλώσσες χρησιμοποιούν σχετικά εξώνυμα:

 Ολλανδικά, δανικά, σουηδικά, νορβηγικά: Polen
 Αγγλικά: Poland
 Ισλανδικά, φεροϊκά: Pólland
 Γίντις: פױלן, Poyln

Οι μη γερμανικές γλώσσες που δανείστηκαν τη λέξη τους για την Πολωνία από τα γερμανικά περιλαμβάνουν:

 Αραβικά:  , Bolánda
 Εβραϊκά: פּוֹלִין‎, Polin (παλαιά προφορά: Polin και Polánia)
 Ινδονησιακά: Polandia
 Ιρλανδικά: An Pholainn
 Ιαπωνικά: ポ ー ラ ン ド, Pōrando
 Κινέζικα: 波兰 (απλοποιημένα) ή 波蘭 (παραδοσιακά), Bōlán
 Κορεάτικα στη Νότια Κορέα 폴란드, Pollandeu
 Βιετναμικά: Ba Lan

Άλλες γλώσσες 
Οι Λένδιοι, μια πρωτοπολωνική φυλή που ζούσε γύρω από τη συμβολή των ποταμών Βιστούλα και Σαν (νοτιοανατολική Πολωνία), έχουν συχνά παραπλανητικά συσχετιστεί ως η πηγή ενός άλλου εξωνύμου, του Lechia (Λεχία). Το όνομα της φυλής πιθανότατα προέρχεται από την πρωτοπολωνική λέξη lęda, ή «καμένη γη».  Το όνομά τους δανείστηκε για να αναφέρεται στην Πολωνία κυρίως από λαούς που ζούσαν ανατολικά ή νότια της Πολωνίας:

 Το лях (lyakh) χρησιμοποιείται σε ανατολικές σλαβικές γλώσσες. Εμφανίζεται επίσης στην πολωνική λογοτεχνία ως Lachy, συνώνυμο των «Πολωνών» και της «Πολωνίας» που χρησιμοποιούν οι ανατολικοί σλαβικοί χαρακτήρες. Το Podlasie (Ποντλάχια), μια πολωνική περιοχή στα σύνορα με τη Λευκορωσία, προέρχεται από την ίδια ρίζα. Το Lachy Sądeckie (Λάχι Σοντέτσκιε) είναι το όνομα μιας μικρής πολιτιστικής ομάδας γύρω από το Νόβι Σοντς στη νότια Ελάσσον Πολωνία.
 Λιθουανικά: Lenkija
 Ουγγρικά: Lengyelország
 Περσικά: , Lahestan. Η λέξη συνδυάζει το Lah με ένα κοινό περσικό επίθημα, το -σταν, που σημαίνει «Η γη του».
 Τουρκικά: Lehistan. Τώρα θεωρείται παρωχημένο και έχει αντικατασταθεί από το Polonya. 
 Αρμενικά: Լեհաստան, Lehastan. Δανεισμένη επίσης από τα περσικά.

Δείτε επίσης 
 Τσίβιτας Σκινέσγκε (πρώτο καταγεγραμμένο όνομα της Πολωνίας)
 Ενδώνυμο - εξώνυμο
 Λεχία
 Πολωνικά ονόματα
 Πολωνικές φυλές
 Λαϊκή Πολωνία

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Λίστα εξωνύμων για την Πολωνία στο Geonames

Ιστορία της Πολωνίας
Πολωνική γλώσσα
Ετυμολογία ονόματος χώρας