Μεμπενδαζόλη

Η μεμπενδαζόλη ή μεβενδαζόλη είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ορισμένων λοιμώξεων από παρασιτικά σκουλήκια.  Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ασκαρίαση, η οξυουρίαση, οι μολύνσεις από αγκυλόστομα, η δρακουνκουλίωση, η εχινοκοκκίαση και η λαβδίαση. Λαμβάνεται από το στόμα.

Η μεμπενδαζόλη είναι συνήθως καλά ανεκτή. Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, έμετο και κουδούνισμα στα αυτιά. Εάν χρησιμοποιηθεί σε μεγάλες δόσεις μπορεί να προκαλέσει καταστολή του μυελού των οστών. Δεν είναι σαφές εάν είναι ασφαλές κατά την εγκυμοσύνη. Η μεμπενδαζόλη είναι ένας αντιελμινθικός παράγοντας ευρέος φάσματος του τύπου βενζιμιδαζόλης.

Η μεμπενδαζόλη τέθηκε σε χρήση το 1971, αφού αναπτύχθηκε από την Janssen Pharmaceutica στο Βέλγιο. Συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η μεβενδαζόλη διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο.

Ιατρική χρήση 
Η μεβενδαζόλη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό, αντιελμινθικό ευρέος φάσματος που ενδείκνυται για τη θεραπεία των παρασιτώσεων των νηματωδών, συμπεριλαμβανομένων του αγκυλοστόματος, των νηματέλμηθων, του οξύουρου και της εντερικής μορφής της τριχίνωσης πριν εξαπλωθεί στους ιστούς πέρα από το πεπτικό σύστημα. Άλλα φάρμακα χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία λοιμώξεων από σκουλήκια έξω από το πεπτικό σύστημα, καθώς η μεβενδαζόλη απορροφάται ελάχιστα στην κυκλοφορία του αίματος. Η μεβενδαζόλη χρησιμοποιείται μόνη της σε άτομα με ήπιες έως μέτριες προσβολές. Σκοτώνει τα παράσιτα σχετικά αργά, και σε εκείνους με πολύ βαριές προσβολές, μπορεί να προκαλέσει ορισμένα παράσιτα να μεταναστεύσουν από το πεπτικό σύστημα, οδηγώντας σε σκωληκοειδίτιδα, προβλήματα χολικών αγωγών ή εντερική διάτρηση. Για να αποφευχθεί αυτό, οι ασθενείς με βαριά προσβολή μπορούν να υποβληθούν σε θεραπεία με πιπεραζίνη, είτε πριν είτε αντί της μεβενδαζόλης. Η πιπεραζίνη παραλύει τα παράσιτα, αναγκάζοντάς τα να περάσουν στα κόπρανα. Χρησιμοποιείται επίσης σπάνια στη θεραπεία της εχινόκοκκου κύστης. Ωστόσο, τα στοιχεία για την αποτελεσματικότητα σε αυτή την ασθένειας είναι χαμηλά.

Η μεμπενδαζόλη και άλλα αντιελμηθικά βενζιμιδαζόλης είναι δραστικά τόσο στα στάδια των νηματωδών όσο και στα προνύμφη και στα ενήλικα, και σε κάποιες περιπτώσεις σκουληκιών, σκοτώνουν επίσης τα αυγά. Η παράλυση και ο θάνατος των παρασίτων συμβαίνει αργά και η αποβολή στα κόπρανα μπορεί να απαιτήσει αρκετές ημέρες.

Παρενέργειες 
Η μεβενδαζόλη προκαλεί μερικές φορές διάρροια, κοιλιακό άλγος και αυξημένα ηπατικά ένζυμα. Σε σπάνιες περιπτώσεις, έχει συσχετιστεί με επικίνδυνα χαμηλό αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων, χαμηλό αριθμό αιμοπεταλίων και απώλεια μαλλιών, με κίνδυνο ακοκκιοκυττάρωσης σε σπάνιες περιπτώσεις.

Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα 
Η καρβαμαζεπίνη και η φαινυτοΐνη μειώνουν τα επίπεδα μεμπενδαζόλης στον ορό. Η σιμετιδίνη δεν αυξάνει αισθητά τη μεβενδαζόλη στον ορό (σε αντίθεση με το παρόμοιο φάρμακο αλβενδαζόλη), σύμφωνα με την κακή συστηματική απορρόφηση.

Το σύνδρομο Stevens-Johnson και η πιο σοβαρή τοξική επιδερμική νεκρόλυση μπορεί να εμφανιστούν όταν η μεμπενδαζόλης συνδυάζεται με υψηλές δόσεις μετρονιδαζόλης.

Μηχανισμός 
Η μεβενδαζόλη δρα αναστέλλοντας επιλεκτικά τη σύνθεση μικροσωληνίσκων μέσω σύνδεσης σε θέση σύνδεσης κολχικίνης στη β-τουμπουλίνη, εμποδίζοντας έτσι τον πολυμερισμό των διμερών τουμπουλίνης στα εντερικά κύτταρα των παρασίτων. Η διακοπή των κυτταροπλασματικών μικροσωληνίσκων οδηγεί στον αποκλεισμό της πρόσληψης γλυκόζης και άλλων θρεπτικών ουσιών, με αποτέλεσμα τη σταδιακή ακινητοποίηση και τελικά τον θάνατο των ελμινθών.

Η κακή απορρόφηση στο πεπτικό σύστημα καθιστά τη μεβενδαζόλη ένα αποτελεσματικό φάρμακο για τη θεραπεία εντερικών παρασιτικών λοιμώξεων με περιορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες. Ωστόσο, η μεβενδαζόλη έχει αντίκτυπο στα κύτταρα των θηλαστικών κυρίως αναστέλλοντας τον πολυμερισμό των διμερών τουμπουλίνης, διαταράσσοντας έτσι βασικές δομές μικροσωληνίσκων όπως ομιτωτικός άξονας. Η αποσυναρμολόγηση του μιτωτικού άξονα οδηγεί στη συνέχεια σε απόπτωση που προκαλείται μέσω αποφωσφορυλίωσης του Bcl-2, η οποία επιτρέπει στην προ-αποπτωτική πρωτεΐνη Bax να διμεριστεί και να ξεκινήσει προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο.

Παραπομπές 

Βασικά Φάρμακα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Αρωματικές κετόνες
Αντιμολυσματικοί παράγοντες
Αζόλες
Καρβοξυλικοί εστέρες