Κεντρική Πλατεία της Κρακοβίας

Η Κεντρική Πλατεία (πολωνικά: Rynek Główny, ) της Παλιάς Πόλης της Κρακοβίας, στη Ελάσσων Πολωνία, είναι ο κύριος αστικός χώρος που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης. Χρονολογείται στον 13ο αιώνα και με έκταση 3,79 εκτάρια είναι η μεγαλύτερη μεσαιωνική πλατεία πόλης στην Ευρώπη. Το Έργο για τους Δημόσιους Χώρους (ΕΔΧ) παραθέτει την πλατεία ως τον καλύτερο δημόσιο χώρο στην Ευρώπη, λόγω της έντονης ζωής του στο δρόμο, και ήταν ένας σημαντικός παράγοντας για την ένταξη της Κρακοβίας ως έναν από τους κορυφαίους προορισμούς διαδρομών στον κόσμο το 2016.

Η κεντρική πλατεία είναι ένας τετραγωνικός χώρος που περιβάλλεται από ιστορικά αρχοντικά (kamienice) και εκκλησίες. Το κέντρο της πλατείας κυριαρχείται από την Αίθουσα Υφασμάτων (Sukiennice), που ξαναχτίστηκε το 1555 σε αναγεννησιακό στιλ, με μία όμορφη σοφίτα ή ένα πολωνικό στηθαίο διακοσμημένο με λαξεμένες μάσκες. Στη μία πλευρά της αίθουσας υφασμάτων βρίσκεται ο Πύργος του Δημαρχείου (Wieża ratuszowa), από την άλλη η Εκκλησία του Αγίου Αδαλβέρτου του 11ου αιώνα και το Μνημείο του Άνταμ Μιτσκιέβιτς του 1898. Υψωμένοι πάνω από την πλατεία είναι οι γοτθικοί πύργοι του Ναού της Κοιμήσεων της Θεοτόκου (Kościół Mariacki). Η Κεντρική Πλατεία της Κρακοβίας δεν διαθέτει δημαρχείο, επειδή δεν έχει επιβιώσει μέχρι σήμερα.

Ιστορία 

Η κύρια λειτουργία της Πλατείας της Αγοράς ήταν το εμπόριο. Αφού η πόλη καταστράφηκε από τη μογγολική εισβολή το 1241, η Κεντρική Πλατεία ξαναχτίστηκε το 1257 και ο εμπορικός της ρόλος επεκτάθηκε με τα δικαιώματα του Μαγδεβούργου από τον πρίγκιπα της Κρακοβίας, Μπολέσλαφ Ε΄ του Αγνού. Η Κεντρική Πλατεία σχεδιάστηκε στην τρέχουσα κατάστασή της με κάθε πλευρά να επαναλαμβάνει ένα μοτίβο τριών, ομοιόμορφων δρόμων σε οριζόντια γωνία προς την πλατεία. Η εξαίρεση είναι η οδός Γκρόντζκα που είναι πολύ παλαιότερη και συνδέει την κεντρική πλατεία με το Κάστρο Βάβελ. Αρχικά η πλατεία ήταν γεμάτη με χαμηλούς πάγκους στην αγορά και διοικητικά κτίρια και διέθετε έναν στεφανωτό δρόμο. Ήταν ο Βασιλιάς Καζίμιρ Γ΄ ο Μέγας που έχτισε την αρχική γοτθική Αίθουσα Υφασμάτων (Σουκιενίτσε) και το δημαρχείο, που γέμιζε σχεδόν το ένα τέταρτο της πλατείας. Η Κρακοβία ήταν η πρωτεύουσα του Βασιλείου της Πολωνίας και μέλος της Χανσεατικής Ένωσης και η πόλη άνθισε ως σημαντική ευρωπαϊκή μητρόπολη.

Εκτός από τις αρχικές της εμπορικές λειτουργίες, η Κεντρική Πλατεία γνώρισε πολλά ιστορικά γεγονότα και χρησιμοποιήθηκε για τη διεξαγωγή δημόσιων εκτελέσεων κρατουμένων που κρατούνταν στο Δημαρχείο της πόλης. Ήταν ένας τόπος βασιλικών τελετών ως μέρος της Βασιλικής Οδού (Droga Królewska), όπου σύχναζαν διπλωμάτες και αξιωματούχοι, οι οποίοι ταξίδευαν στο Κάστρο Βάβελ. Το 1364, ο Βασιλιάς Καζίμιρ πραγματοποίησε εκεί το Πανευρωπαϊκό Συνέδριο της Κρακοβίας. Στις 10 Απριλίου 1525, ο Αλβέρτος της Πρωσίας κατέβαλε το πρωσικό φόρο τιμής στο Σιγισμούνδο Α΄, Βασιλιάς της Πολωνίας και Μεγάλου Δούκα της Λιθουανίας, αποδεχόμενος την επικυριαρχία των Πολωνών βασιλέων, (φωτογραφία). Το 1514, ο Λιθουανός Δούκας Κονστάντι Οστρόγκσι πραγματοποίησε παρέλαση νίκης για τη Μοσχοβία και το 1531, ο ευγενής Γιαν Ταρνόφσκι γιόρτασε μια άλλη νίκη στους Πολέμους Μοσχοβίας-Λιθουανίας. Ο Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι, Βασιλιάς της Πολωνίας και Μεγάλος Δούκας της Λιθουανίας, γιόρτασε εκεί τη νίκη του επί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη Μάχη της Βιέννης το 1683.

Το 1596, ο Βασιλιάς Σιγισμούνδος Γ΄ της Πολωνίας, του σουηδικού Οίκου Βάσα, μετέφερε την πρωτεύουσα της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας από την Κρακοβία στη Βαρσοβία. Η Κρακοβία παρέμεινε ο τόπος των στέψεων και των βασιλικών κηδειών. Στις 24 Μαρτίου 1794, στην Κεντρική Πλατεία, ο Ταντέους Κοστσιούσκο ανακοίνωσε τη γενική εξέγερση (εικόνα) και ανέλαβε τις εξουσίες του αρχιστράτηγου των πολωνικών ενόπλων δυνάμεων, ξεκινώντας την Εξέγερση του Κοστσιούσκο. Το 1848, την Άνοιξη των Εθνών, πολίτες συγκρούστηκαν με τον αυστριακό στρατό και εκεί, δίπλα στον Ράτους, οι Αυστριακοί αετοί συσσωρεύτηκαν ως σύμβολο της ανακτημένης ανεξαρτησίας το 1918. 

Οι Εβραίοι εμπορεύονταν στην πλατεία ήδη από τον 15ο αιώνα. Κατά τη διάρκεια της κατοχής της Πολωνίας από τη Ναζιστική Γερμανία, η πλατεία μετονομάστηκε σε Πλατεία Αδόλφου Χίτλερ και το Μνημείο του Άνταμ Μιτσκιέβιτς καταστράφηκε μαζί με ιστορικές αναμνηστικές πλάκες από κτίρια στην πλατεία. Μετά τον πόλεμο, το μνημείο ανακατασκευάστηκε.

Το 1978, η UNESCO τοποθέτησε την Κεντρική Πλατεία ως μέρος της Παλιάς Πόλης της Κρακοβίας στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Στις 21 Μαρτίου 1980, σε μια περίοδο πολιτικής έντασης και πριν από τη διακήρυξη του στρατιωτικού νόμου στην Πολωνία, ο Βαλέντι Μπαντίλακ, συνταξιούχος αρτοποιός και βετεράνος του υπόγειου Εσωτερικού Στρατού της Πολωνίας κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλυσόδεσε τον εαυτό του σε ένα πηγάδι στο Κεντρική πλατεία. Ο Μπαντίλακ διαμαρτυρήθηκε για την άρνηση της κομμουνιστικής κυβέρνησης να αναγνωρίσει το έγκλημα πολέμου στο Κάτιν. Επίσης, η Κεντρική Πλατεία ήταν το κέντρο της διοργάνωσης μαζικών διαδηλώσεων του κινήματος της Αλληλεγγύης. Το 2013, οι ταξιδιωτικοί οδηγοί του Lonely Planet αξιολόγησαν την Κεντρική Πλατεία της Κρακοβίας ως την πιο όμορφη στον κόσμο.

Δείτε επίσης 

 Πολιτισμός της Κρακοβίας
 Πολιτισμός της μεσαιωνικής Πολωνίας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Δορυφορική φωτογραφία υψηλής ανάλυσης της Κεντρικής πλατείας από τους Χάρτες Google

Πλατείες στην Πολωνία
Αξιοθέατα στην Κρακοβία
Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα πολωνικά