Ισλάμ στο Καζακστάν

Το Ισλάμ είναι η μεγαλύτερη θρησκεία που ασκείται στο Καζακστάν, με περίπου 70,2% του πληθυσμού της χώρας να είναι μουσουλμάνοι. Οι εθνοτικοί Καζάχοι είναι κατά κύριο λόγο Σουνίτες μουσουλμάνοι της σχολής Χανάφι. Υπάρχει επίσης μικρός αριθμός Σιιτών και λίγα μέλη της Αχμαντίγια. Γεωγραφικά, το Καζακστάν είναι η βορειότερη χώρα με μουσουλμανική πλειοψηφία στον κόσμο. Οι Καζάχοι αντιπροσωπεύουν πάνω από το μισό του συνολικού πληθυσμού και άλλες εθνοτικές ομάδες μουσουλμανικής καταγωγής περιλαμβάνουν τους Ουζμπέκους, τους Ουιγούρους και τους Τάταρους. Το Ισλάμ έφτασε για πρώτη φορά στα νότια άκρα της περιοχής τον 8ο αιώνα από Άραβες. Σύμφωνα με το Σύνταγμα του Καζακστάν, η Δημοκρατία του Καζακστάν ανακηρύσσεται ως δημοκρατικό, κοσμικό, νομικό και κοινωνικό κράτος του οποίου οι υψηλότερες αξίες είναι ένα άτομο, η ζωή, τα δικαιώματα και οι ελευθερίες του.

Ιστορία
Το Ισλάμ μεταφέρθηκε στην περιοχή του Καζακστάν τον 8ο αιώνα, όταν οι Άραβες έφτασαν στην Κεντρική Ασία. Το Ισλάμ αρχικά κατέλαβε τα νότια τμήματα του Τουρκεστάν και στη συνέχεια σταδιακά εξαπλώθηκε προς τα βόρεια. Το Ισλάμ ριζώθηκε επίσης λόγω της ζηλώδους καθυπόταξης από τους ηγεμόνες των Σαμανίδων, ιδίως σε περιοχές γύρω από την Ταράζ, όπου σημαντικός αριθμός αυτόχθονων ανθρώπων προσηλυτίστηκε στο Ισλάμ. Επιπλέον, στα τέλη του 14ου αιώνα, η Χρυσή Ορδή διαδόθηκε το Ισλάμ μεταξύ των Τάταρων και άλλων φυλών της Κεντρικής Ασίας. Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα, η ρωσική επιρροή αυξήθηκε ραγδαία προς την περιοχή. Με επικεφαλής την Αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β΄, οι Ρώσοι αρχικά επέδειξαν προθυμία να επιτρέψουν στο Ισλάμ να ανθίσει, καθώς οι Μουσουλμάνοι κληρικοί κλήθηκαν στην περιοχή να κηρύξουν στους Καζάχους, τους οποίους οι Ρώσοι θεωρούσαν «άγριους», οι οποίοι αγνοούσαν τα ηθικά και την ηθική.

Η ρωσική πολιτική σταδιακά άλλαξε προς την αποδυνάμωση του Ισλάμ εισάγοντας προϊσλαμικά στοιχεία συλλογικής συνείδησης. Τέτοιες απόπειρες περιελάμβαναν μεθόδους εξευγενισμού των προϊσλαμικών ιστορικών μορφών και επιβολής αίσθησης κατωτερότητας στέλνοντας τους Καζάχους σε ρωσικά στρατιωτικά ιδρύματα επίλεκτων ομάδων. Σε απάντηση, οι θρησκευτικοί ηγέτες του Καζακστάν προσπάθησαν να προκαλέσουν θρησκευτική ένταση υποστηρίζοντας τον Παντουρκισμό, αν και πολλοί διώχθηκαν ως αποτέλεσμα αυτού. Κατά τη σοβιετική εποχή, οι μουσουλμανικοί θεσμοί επέζησαν μόνο σε περιοχές όπου οι Καζάχοι ξεπέρασαν σημαντικά τους μη μουσουλμάνους λόγω των καθημερινών μουσουλμανικών πρακτικών. Σε μια προσπάθεια να προσαρμοστούν οι Καζάχοι στις κομμουνιστικές ιδεολογίες, οι σχέσεις μεταξύ των φύλων και άλλες πτυχές του πολιτισμού του Καζακστάν ήταν βασικοί στόχοι της κοινωνικής αλλαγής.

Πιο πρόσφατα, οι Καζάχοι κατέβαλαν σταδιακά αποφασιστική προσπάθεια στην αναζωογόνηση των ισλαμικών θρησκευτικών θεσμών μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Αν και δεν είναι έντονα φονταμενταλιστές, οι Καζάχοι συνεχίζουν να ταυτίζονται με την ισλαμική πίστη τους και είναι ακόμη πιο αφοσιωμένοι στην επαρχία. Εκείνοι που ισχυρίζονται ότι κατάγονται από τους αρχικούς μουσουλμάνους πολεμιστές και ιεραπόστολους του 8ου αιώνα έχουν ουσιαστικό σεβασμό στις κοινότητές τους. Οι πολιτικές προσωπικότητες του Καζακστάν τόνισαν επίσης την ανάγκη υποστήριξης της ισλαμικής ευαισθητοποίησης. Για παράδειγμα, ο Υπουργός Εξωτερικών του Καζακστάν, Μαράτ Ταζίν, τόνισε πρόσφατα ότι το Καζακστάν αποδίδει σημασία στη χρήση του «θετικού δυναμικού Ισλάμ, της εκμάθησης της ιστορίας, του πολιτισμού και της κληρονομιάς του».

Οι σοβιετικές αρχές προσπάθησαν να ενθαρρύνουν μια ελεγχόμενη μορφή Ισλάμ υπό την Πνευματική Διοίκηση των Μουσουλμάνων της Κεντρικής Ασίας και του Καζακστάν ως ενοποιητικής δύναμης στις κοινωνίες της Κεντρικής Ασίας, ενώ ταυτόχρονα απαγόρευσαν την πραγματική θρησκευτική ελευθερία. Μετά την ανεξαρτησία, η θρησκευτική δραστηριότητα έχει αυξηθεί σημαντικά. Η κατασκευή τζαμιών και θρησκευτικών σχολείων επιταχύνθηκε τη δεκαετία του 1990, με οικονομική βοήθεια από την Τουρκία, την Αίγυπτο και, κυρίως, τη Σαουδική Αραβία. Το 1991 λειτουργούσαν 170 τζαμιά με περισσότερα από τα μισά να είναι νεόκτιστα. Εκείνη την περίοδο, περίπου 230 μουσουλμανικές κοινότητες ήταν ενεργές στο Καζακστάν. Από τότε ο αριθμός των τζαμιών αυξήθηκε σε 2.320 (το 2013). Το 2012, ο Πρόεδρος του Καζακστάν παρουσίασε το νέο Τζαμί Σουλτάνου Αζρέτ στην πρωτεύουσα, το οποίο είναι η μεγαλύτερη μουσουλμανική εγκατάσταση λατρείας στην Κεντρική Ασία.

Το Ισλάμ και το κράτος 
Το 1990, ο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ, τότε Πρώτος Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος του Καζακστάν, δημιούργησε μια κρατική βάση για το Ισλάμ, απομακρύνοντας το Καζακστάν από την εξουσία του Μουσουλμανικού Συμβουλίου της Κεντρικής Ασίας, της θρησκευτικής διοίκησης που είχε εγκριθεί από τη Σοβιετική Ένωση και πολιτικά προσανατολισμένη για όλη την Κεντρική Ασία. Αντ΄ αυτού, ο Ναζαρμπάγεφ δημιούργησε ένα ξεχωριστό μουφτάτο, ή θρησκευτική αρχή, για τους Μουσουλμάνους του Καζακστάν.

Με γνώμονα τις ισλαμικές κυβερνήσεις του γειτονικού Ιράν και του Αφγανιστάν, οι συγγραφείς του συντάγματος του 1993 απαγόρευαν συγκεκριμένα τα θρησκευτικά πολιτικά κόμματα. Το σύνταγμα του 1995 απαγορεύει οργανώσεις που επιδιώκουν να διεγείρουν φυλετικές, πολιτικές ή θρησκευτικές διενέξεις και επιβάλλουν αυστηρό κυβερνητικό έλεγχο στις ξένες θρησκευτικές οργανώσεις. Όπως και ο προκάτοχός του, το σύνταγμα του 1995 ορίζει ότι το Καζακστάν είναι ένα κοσμικό κράτος. Έτσι, το Καζακστάν είναι το μόνο κράτος της Κεντρικής Ασίας του οποίου το σύνταγμα δεν αποδίδει ειδικό καθεστώς στο Ισλάμ. Ωστόσο, το Καζακστάν εντάχθηκε στον Οργανισμό Ισλαμικής Διάσκεψης τον ίδιο χρόνο. Αυτή η θέση βασίστηκε στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης του Ναζαρμπάγεφ, όπως και σε εσωτερικούς λόγους. Έχοντας επίγνωση των δυνατοτήτων επένδυσης από τις μουσουλμανικές χώρες της Μέσης Ανατολής, ο Ναζαρμπάγεφ επισκέφθηκε το Ιράν, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία. Ταυτόχρονα, προτίμησε να μετατρέψει το Καζακστάν σε γέφυρα μεταξύ της Μουσουλμανικής Ανατολής και της Χριστιανικής Δύσης. Για παράδειγμα, αποδέχθηκε αρχικά μόνο το καθεστώς του παρατηρητή στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας (ΟΟΣ), όλα τα μέλη του οποίου είναι κυρίως μουσουλμανικά. Το πρώτο ταξίδι του προέδρου στη μουσουλμανική ιερή πόλη της Μέκκας, που πραγματοποιήθηκε το 1994, ήταν μέρος μιας διαδρομής που περιλάμβανε επίσης μια επίσκεψη στον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄ στο Βατικανό.

Δείτε επίσης 
 Θρησκεία στο Καζακστάν
 Ισλάμ στην Κεντρική Ασία
 Ισλάμ στη Σοβιετική Ένωση

Περαιτέρω ανάγνωση 
 Μπιγκόζιν, Ουλάν. (2018). «Τοπική πολιτική και προστασία ενός ιερού ναού γενεαλογίας στο Καζακστάν.» Central Asian Affairs 5 (3): 233–252. https://doi.org/10.1163/22142290-00503003
 Μπιγκόζιν, Ουλάν. (2019). «Πού είναι η τιμή μας;» Αθλητισμός, αρρενωπότητα και εξουσία στα Ισλαμικά Μέσα του Καζακστάν. Central Asian Affairs 6 (2-3): 189-205. https://doi.org/10.1163/22142290-00602006
 
 Πριβράτσκι, Μπρους (2001). Muslim Turkistan: Kazak Religion and Collective Memory. Λονδίνο: Curzon.
 
 
 
 
 Σβαμπ, Βέντελ (2015). "Ισλάμ, διασκέδαση και κοινωνική πρωτεύουσα στο Καζακστάν." Υποθέσεις Κεντρικής Ασίας 2 (1): 51–70. https://doi.org/10.1163/22142290-00201004
 Σβαμπ, Βέντελ (2016). «Οπτικός πολιτισμός και Ισλάμ στο Καζακστάν: Η περίπτωση των κοινωνικών μέσων της Asyl Arna» Υποθέσεις Κεντρικής Ασίας 3 (4): 301–329. https://doi.org/10.1163/22142290-00304001
 Σβαμπ, Βέντελ . (2019). " Η ρητορική της ισλαμικής συζήτησης στα μέσα μαζικής ενημέρωσης του Καζακστάν." Υποθέσεις Κεντρικής Ασίας 6 (2-3): 166–188). https://doi.org/10.1163/22142290-00602005

Παραπομπές 

 
Καζακσταν