Καρβαμαζεπίνη

Η καρβαμαζεπίνη (CBZ), που πωλείται με την εμπορική ονομασία Tegretol, μεταξύ άλλων, είναι επιληπτικά φάρμακο που χρησιμοποιείται κυρίως για τη θεραπεία της επιληψίας και του νευροπαθητικού πόνου. Χρησιμοποιείται στη σχιζοφρένεια μαζί με άλλα φάρμακα και ως παράγοντας δεύτερης γραμμής σε διπολική διαταραχή.  Η καρβαμαζεπίνη φαίνεται να λειτουργεί όσο και η φαινυτοΐνη και το βαλπροϊκό για εστιακές και γενικευμένες κρίσεις. Δεν είναι αποτελεσματικό για αφαιρετικές ή μυοκλονικές κρίσεις.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν ναυτία και υπνηλία. Οι σοβαρές παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν δερματικά εξανθήματα, μειωμένη λειτουργία μυελού των οστών, αυτοκτονικές σκέψεις ή σύγχυση.  Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε άτομα με ιστορικό προβλημάτων του μυελού των οστών. Η χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο μωρό. Ωστόσο, δεν συνιστάται η διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής σε έγκυες γυναίκες με επιληπτικές κρίσεις.  Δεν συνιστάται η χρήση του κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Πρέπει να δίνεται προσοχή σε άτομα με προβλήματα στα νεφρά ή στο ήπαρ.

Η καρβαμαζεπίνη ανακαλύφθηκε το 1953 από τον Ελβετό χημικό Βάλτερ Σίντλερ.  Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1962. Διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο. Συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Το 2017, ήταν το 176ο πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από 3 εκατομμύρια συνταγές. Νεότερα αλλά δομικά σχετικά φάρμακα, όπως η οξυκαρβαζεπίνη και η οξική εσλικαρβαζεπίνη, αμφότερα παρουσιάζουν παρόμοιες αλληλεπιδράσεις, ανεπιθύμητες ενέργειες και μηχανισμό προφίλ δράσης.

Ιατρικές χρήσεις 
Η καρβαμαζεπίνη χρησιμοποιείται συνήθως για τη θεραπεία διαταραχών επιληπτικών κρίσεων και νευροπαθητικού πόνου. Χρησιμοποιείται εκτός ετικέτας ως θεραπεία δεύτερης γραμμής για τη διπολική διαταραχή και σε συνδυασμό με αντιψυχωσικό σε ορισμένες περιπτώσεις σχιζοφρένειας όταν η θεραπεία με ένα συμβατικό αντιψυχωτικό μόνο έχει αποτύχει. Ωστόσο, τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν αυτήν τη χρήση. Δεν είναι αποτελεσματικό για αφαιρετικές επιληπτικές κρίσεις ή μυοκλονικούς σπασμούς.  Παρόλο που η καρβαμαζεπίνη μπορεί να έχει παρόμοια αποτελεσματικότητα (οι άνθρωποι συνεχίζουν τη φαρμακευτική αγωγή) και η αποτελεσματικότητα (το φάρμακο μειώνει την υποτροπή των επιληπτικών κρίσεων και βελτιώνει την ύφεση) σε σύγκριση με τη φαινυτοΐνη και το βαλπροϊκό, η επιλογή των φαρμάκων πρέπει να εξεταστεί για κάθε άτομο ξεχωριστά, καθώς απαιτείται περαιτέρω έρευνα για τον προσδιορισμό του φαρμάκου που είναι πιο χρήσιμο για άτομα με επιληπτικές κρίσεις.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι εγκεκριμένες από την FDA ιατρικές χρήσεις είναι η επιληψία (συμπεριλαμβανομένων εστιακών επιληπτικών κρίσεων, γενικευμένων τονικοκλωνικών  και μικτών επιληπτικών κρίσεων ), η νευραλγία τριδύμου και τα μανιακά και μικτά επεισόδια διπολικής διαταραχής Ι.

Το φάρμακο έχει θεωρηθεί επίσης ότι είναι αποτελεσματικό για ΔΕΠΥ.

Όσον αφορά το 2014, είναι διαθέσιμο ένα σκεύασμα ελεγχόμενης απελευθέρωσης για το οποίο υπάρχουν προσωρινές ενδείξεις ότι έχει λιγότερες παρενέργειες και ασαφείς ενδείξεις σχετικά με το εάν υπάρχει διαφορά στην αποτελεσματικότητα.

Παρενέργειες 
Στις ΗΠΑ, η ετικέτα για την καρβαμαζεπίνη περιέχει προειδοποιήσεις σχετικά με:

 επιδράσεις στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, λευκών αιμοσφαιρίων και αιμοπεταλίων στο σώμα : σπάνια, παρατηρούνται οι σοβαρές παρενέργειες της απλαστικής αναιμίας και της ακοκκιοκυττάρωσης και πιο συχνά, υπάρχουν μικρές αλλαγές, όπως μειωμένος αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων ή αιμοπεταλίων, αλλά αυτές δεν εξελίσσονται σε πιο σοβαρά προβλήματα.
 αυξημένοι κίνδυνοι αυτοκτονίας
 αυξημένοι κίνδυνοι υπονατριαιμίας και SIADH
 κίνδυνο επιληπτικών κρίσεων, εάν το άτομο σταματήσει απότομα να παίρνει το φάρμακο 
 κινδύνους για το έμβρυο σε γυναίκες που είναι έγκυες, συγκεκριμένα συγγενείς δυσπλασίες όπως η δισχιδής ράχη και αναπτυξιακές διαταραχές.

Συχνές παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν υπνηλία, ζάλη, πονοκεφάλους και ημικρανίες, διαταραχές συντονισμού, ναυτία, έμετο και / ή δυσκοιλιότητα. Η χρήση αλκοόλ κατά τη λήψη καρβαμαζεπίνης μπορεί να οδηγήσει σε καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Οι λιγότερο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν αυξημένο κίνδυνο επιληπτικών κρίσεων σε άτομα με μικτές διαταραχές επιληπτικών κρίσεων, καρδιακή αρρυθμία, θολή ή διπλή όραση.  Επίσης, έχουν γίνει σπάνιες αναφορές περιπτώσεων ακουστικών παρενεργειών, σύμφωνα με τις οποίες οι ασθενείς αντιλαμβάνονται ήχους ένα ημιτόνιο χαμηλότερους από πριν. Αυτή η ασυνήθιστη παρενέργεια συνήθως δεν γίνεται αντιληπτή από τους περισσότερους ανθρώπους και εξαφανίζεται όταν το άτομο σταματήσει να παίρνει καρβαμαζεπίνη.

Αλληλεπιδράσεις 
Η καρβαμαζεπίνη μπορεί να προκαλέσει αλληλεπιδράσεις με φάρμακα. Ο συνδυασμός με άλλα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων άλλων αντιεπιληπτικών και σταθεροποιητικών της διάθεσης, πρέπει να γίνεται με προσοχή. Χαμηλότερα επίπεδα καρβαμαζεπίνης παρατηρούνται όταν χορηγείται με φαινοβαρβιτάλη, φαινυτοΐνη ή πριμιδόνη, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε επιληπτική δραστηριότητας. Η καρβαμαζεπίνη, ως επαγωγέας του CYP450, μπορεί να αυξήσει την κάθαρση πολλών φαρμάκων, μειώνοντας τη συγκέντρωσή τους στο αίμα σε υποθεραπευτικά επίπεδα και μειώνοντας τα επιθυμητά αποτελέσματά τους. Φάρμακα που μεταβολίζονται ταχύτερα με καρβαμαζεπίνη περιλαμβάνουν βαρφαρίνη, λαμοτριγίνη, φαινυτοΐνη, θεοφυλλίνη και βαλπροϊκό οξύ.  Τα φάρμακα που μειώνουν το μεταβολισμό της καρβαμαζεπίνης ή αυξάνουν με άλλο τρόπο τα επίπεδα της περιλαμβάνουν τα ερυθρομυκίνη, σιμετιδίνη, προποξυφαίνη και τους αναστολείς διαύλων ασβεστίου.  Η καρβαμαζεπίνη αυξάνει επίσης το μεταβολισμό των ορμονών στα αντισυλληπτικά χάπια και μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητά τους, οδηγώντας ενδεχομένως σε απρόσμενες εγκυμοσύνες.  Ως φάρμακο που επάγει τα ένζυμα του κυτοχρώματος P450, επιταχύνει την αποβολή πολλών βενζοδιαζεπινών και μειώνει τη δράση τους.

Το βαλπροϊκό οξύ και το βαλνοκταμίδιο αναστέλλουν αμφότερα την μικροσωμική εποξειδική υδρολάση (MEH), το ένζυμο που είναι υπεύθυνο για τη διάσπαση της του 10,11-εποξειδίου της καρβαμαζεπίνης σε ανενεργούς μεταβολίτες. Με την αναστολή της ΜΕΗ, το βαλπροϊκό οξύ και το βαλνοκταμίδιο προκαλούν τη συσσώρευση του ενεργού μεταβολίτη, παρατείνοντας τις επιδράσεις της καρβαμαζεπίνης και καθυστερώντας την απέκκριση.

Ο χυμός γκρέιπφρουτ αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητα της καρβαμαζεπίνης αναστέλλοντας τα ένζυμα CYP3A4 στο τοίχωμα του εντέρου και στο ήπαρ. Η καρβαμαζεπίνη αυξάνει την επεξεργασία της μεθαδόνης με αποτέλεσμα χαμηλότερα επίπεδα στο αίμα.

Μηχανισμός δράσης 
Η καρβαμαζεπίνη είναι ένας αποκλειστής διαύλων νατρίου. Συνδέεται κατά προτίμηση με τους τασεοελεγχόμενους διαύλους νατρίου στην ανενεργή τους διαμόρφωση, η οποία αποτρέπει την επαναλαμβανόμενη και παρατεταμένη ενεργοποίηση ενός δυναμικού δράσης. Η καρβαμαζεπίνη έχει επιδράσεις στα συστήματα σεροτονίνης, αλλά η συνάφεια με τις αντιεπιληπτικές δράσεις είναι αβέβαιη. Υπάρχουν ενδείξεις ότι είναι ένας παράγοντας απελευθέρωσης σεροτονίνης και πιθανώς ακόμη και ένας αναστολέας επαναπρόσληψης σεροτονίνης.

Ιστορία 
Η καρβαμαζεπίνη ανακαλύφθηκε από τον χημικό Βάλτερ Σίντλερ της JR Geigy AG (τώρα μέρος της Novartis) στη Βασιλεία της Ελβετίας, το 1953. Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά ως φάρμακο για τη θεραπεία της επιληψίας στην Ελβετία το 1963 με το εμπορικό σήμα "Tegretol". Η χρήση του στη νευραλγία τριδύμου έγινε ταυτόχρονα.  Χρησιμοποιήθηκε ως αντισπασμωδικό και αντιεπιληπτικό στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 1965 και έχει εγκριθεί στις ΗΠΑ από το 1968.

Το 1971, οι Δρ. Τακεζάκι και Χαναόκα χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά την καρβαμαζεπίνη για τον έλεγχο της μανίας σε ασθενείς ανθεκτικούς στα αντιψυχωσικά (το λίθιο δεν ήταν διαθέσιμο στην Ιαπωνία εκείνη την εποχή). Ο Δρ Οκούμα, που εργαζόταν ανεξάρτητα, έκανε το ίδιο πράγμα με επιτυχία. Καθώς ήταν επίσης επιληπτολόγοι, είχαν κάποια εξοικείωση με τις αντι-επιθετικές επιδράσεις αυτού του φαρμάκου. Η καρβαμαζεπίνη μελετήθηκε για διπολική διαταραχή καθ 'όλη τη δεκαετία του 1970.

Παραπομπές 

Βασικά Φάρμακα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Προφάρμακα
Ηπατοτοξίνες
Αντιεπιληπτικά
Οργανικές ετεροκυκλικές αμίνες
Καρβαμίδια
Ψυχοτρόπες ουσίες
Αναλγητικά