Ογουζικές γλώσσες

Οι Ογουζικές γλώσσες είναι κλάδος της τουρκικής γλωσσικής οικογένειας. Οι ογουζικές γλώσσες ομιλούνται από 108 εκατομμύρια άτομα περίπου. Οι κύριες ογουζικές γλώσσες είναι τα τουρκικά, τα αζερικά και τα τουρκμενικά, των οποίων οι ομιλητές αντιστοιχούν στην συντριπτική πλειοψηφία των ομιλητών ογουζικών γλωσσών.

Ο καραχανίδης λόγιος Μαχμούντ αλ-Κασγκαρί, ο οποίος έζησε τον 11ο αιώνα, γράφει ότι η ογουζική γλώσσα ήταν η απλούστερη των τουρκικών γλωσσών.

Ο σουηδός τουρκολόγος και γλωσσολόγος Λαρς Γιόχανσον σημειώνει ότι οι ογουζικές γλώσσες αποτελούν μια καθαρά διακριτή και στενά σχετιζόμενη ομάδα στην τουρκική γλωσσική οικογένεια καθώς η πολιτιστική και πολιτική ιστορία των Ογούζικων γλωσσών έχει διατηρήσει τους ομιλητές σε επαφή μέχρι σήμερα.

Ορολογία 
Ο όρος "Ογουζικές γλώσσες" εφαρμόζεται στο νοτιοδυτικό κλάδο των τουρκικών γλωσσών. Αυτό σχετίζεται με τους Ογούζους Τούρκους, οι οποίοι μετανάστευσαν από τα όρη Αλτάι με προορισμό την Κεντρική Ασία κατά τον 8ο αιώνα και επεκτάθηκαν στην Μέση Ανατολή και στα Βαλκάνια όπου διαφοροποιήθηκαν.

Ταξινόμηση 
Οι ογουζικές γλώσσες που ομιλούνται σήμερα έχουν διακριθεί σε νότιες, δυτικές και ανατολικές με βάση την γεωγραφική τους θέση.

Δύο επιπλέον γλώσσες, τα ταταρικά Κριμαίας και τα ουρούμ, ανήκουν στις γλώσσες Κιπτσάκ αλλά έχουν μεγάλη επιρροή από τις ογουζικές γλώσσες.

Η εξαφανισμένη πατζινακική γλώσσα ήταν μάλλον ογούζικη γλώσσα, αλλά επειδή είναι ανεπαρκώς τεκμηριωμένη η όποια σχέση, είναι δύσκολη η ταξινόμηση της και συνήθως αποκλείεται από την ταξινόμηση.

Χαρακτηριστικά 
Οι ογουζικές γλώσσες μοιράζονται διάφορα χαρακτηριστικά βοηθώντας στην ταξινόμηση τους στον κλάδο. Μερικά χαρακτηριστικά είναι κοινά με άλλες τουρκικές γλώσσες και άλλα είναι παρόντα μόνο στην ογουζική οικογένεια.

Κοινά χαρακτηριστικά 

 Απώλεια του αρχικού ήχου *h (συμβαίνει σε όλες τις τουρκικές γλώσσες εκτός των Χαλάτζ)
 Απώλεια της παραγωγικότητας της αρχικής τουρκικής οργανικής πτώσης -ν (εμφανίζεται σε όλες τις τουρκικές γλώσσες εκτός από τα γιακουτικά και τα χαλάτζ)

Μοναδικά χαρακτηριστικά 

 Οι παύσεις πριν από τα ουρανικά φωνήεντα προφέρονται (π. χ. gör- < kör- "για να δούμε")
 Απώλεια του  αν πριν από αυτό προηγείται  (π. χ. quru < quruq, "στεγνός", sarɯ < sarɯɣ, "κίτρινος")
 Αλλαγή στη μορφή της μετοχής από -gan σε -an

Σύγκριση 
Η αξιοσημείωτη ομοιότητα των ογουζικών γλωσσών μπορεί να αποδειχθεί μέσα από την πρόταση, η οποία χρησιμοποιεί ένα λεκτικό ουσιαστικό σε δοτική ως σύνδεσμο του κύριου και του βοηθητικού ρήματος. Αυτό το χαρακτηριστικό εμφανίζεται σε όλες τις ογουζικές γλώσσες. Ο τουρκολόγος Γιούλιαν Ρεντς χρησιμοποιεί αυτή την ιδιαίτερη πρόταση στο έργο του με τίτλο "Ομοιομορφία και διαφορετικότητα στις εναρκτικές κατασκευές των τουρκικών γλωσσών":

Ελληνικά: Ο νεκρός άνδρας σηκώθηκε, κάθισε και άρχισε να μιλάει.

 Τουρκικά: Ölü doğrulup oturdu ve konuşmaya başladı.
 Τουρκμενικά: Öli ýerinden galyp oturdy-da, geplemäge başlady.
 Αζερμπαϊτζάν: Ölü durub oturdu və danışmağa başladı.
 Γκαγκαουζιανά: Ölü oturdu da bašladï lafetmää.

Λογοτεχνικά έργα 

 Βιβλίο του Ντεντέ Κορκούτ
 Έπος του Κόρογλου
 Ταριχί Αλί Σελτζούκ (Ιστορία του Οίκου των Σελτζούκων) από τον Αλί Γιαζουτζούογλου
 Σικαγιετναμέ (شکايت نامه; Şikâyetnâme, "Καταγγελία") από τον Φουζουλί
 Νταστανού Λεϊλί βε Μετζνούν (Dâstân-ı Leylî vü Mecnûn) από τον Φουζουλί
 Ρισαλετούν-Νουσιγιέ (Risâletü'n-Nushiyye) από τον Γιουνούς Εμρέ
 Μαριφετναμέ (معرفتنامه, Mârifetnâme, "Βιβλίο της Γνώσης") από τον Ιμπραήμ Χακού Ερζουρουμί

Δείτε επίσης 

 Ογούζοι Τούρκοι
 Τουρκικές γλώσσες
 Τουρκικά φύλα

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση 

 
 
 
Ογούζοι Τούρκοι
Συγκολλητικές γλώσσες
Ογουζικές γλώσσες