Καρέλ Σαμπίνα

Ο Καρέλ Σαμπίνα (τα συγγραφικά του ψευδώνυμα περιλαμβάνουν τον Άριαν Ζελίνσκι και τον Λίο Μπλας) (29 Δεκεμβρίου 1813 - 8 Νοεμβρίου 1877) ήταν Τσέχος συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Ζωή 
Ο Κάρελ Σαμπίνα μεγάλωσε στη φτώχεια ως εξώγαμο παιδί μιας κόρης ενός διευθυντή εργοστασίου παραγωγής ζάχαρης στην οικογένεια ενός κτίστη και μιας πλύστρας. Ο Σαμπίνα αργότερα ισχυρίστηκε ότι ήταν ο νόθος γιος ενός πολωνού ευγενή. Σπούδασε φιλοσοφία και νομική, αλλά δεν αποφοίτησε. Το 1848 ο Σαμπίνα έγινε ένας από τους ηγέτες των τσεχικών ριζοσπαστών δημοκρατών, ιδρυτής ενός μυστικού ριζοσπαστικού πολιτικού κύκλου "Κατάργηση" (το όνομα είναι εμπνευσμένο από τους Ιρλανδούς επαναστάτες),  μέλος της Εθνικής Επιτροπής και του Τσεχικού συνεδρίου. Ο Σαμπίνα δημοσίευσε πολλά άρθρα (πολλά από τα οποία λογοκρίθηκαν) σε περιοδικά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Φυλάκιση 
Το 1849 συνελήφθη επειδή συμμετείχε στο "May Coup" (ένα σχέδιο για μία εξέγερση, εμπνευσμένη από τον Μπακούνιν, τότε παρόν στην Πράγα)  και το 1851 καταδικάστηκε σε θάνατο μαζί με 24 άλλους άντρες. Αυτές οι ποινές, όμως, μετατράπηκαν από τον Αυτοκράτορα σε 18 χρόνια στη φυλακή Όλομοουτς. Το 1857 αφέθηκε ελεύθερος, μετά τη γενική αμνηστία του Αυτοκράτορα στις 8 Μαΐου. Επέστρεψε στην Πράγα και έζησε ως ανεξάρτητος συγγραφέας.

Καταγγελίες προδοσίας 
Το 1870 η εφημερίδα Vaterland κατηγόρησε τον Σαμπίνα ότι ήταν πληροφοριοδότης της αστυνομίας. Ο Σαμπίνα μήνυσε με επιτυχία την εφημερίδα για δυσφήμηση. Το 1872, σε μία ανεπίσημη δίκη από μία αυτοδιορισμένη κριτική επιτροπή οκτώ τσεχικών διανοουμένων (συμπεριλαμβανομένων των Γιαν Νερούντα και Βίτζλαβ Χάλεκ), ο Κάρελ Σαμπίνα κρίθηκε ένοχος ως πληροφοριοδότης. Ο Σαμπίνα, που δεν μπόρεσε να βρει εξορία στο εξωτερικό, αναγκάστηκε να ζήσει κρυμμένος στην Πράγα. Για το υπόλοιπο της ζωής του, ο Κάρελ Σαμπίνα αρνιόταν τις κατηγορίες. Οι λόγοι της υποτιθέμενης συνεργασίας του Σαμπίνα με την αστυνομία δεν είναι απολύτως σαφείς. Αν συνέβαινε, θα μπορούσε να ήταν ένας συνδυασμός απογοήτευσης με την αποτυχημένη επανάσταση που είχε ως αποτέλεσμα τη μακρά φυλάκιση, τη συνεχή αστυνομική πίεση μετά και την ακραία φτώχεια του.  Όντας απόβλητος - τα βιβλία του δεν πωλούνταν πλέον, σε αφίσες (όπως αυτή για το Prodaná nevěsta - του οποίου το λιμπρέτο θεωρήθηκε από μερικούς ανθρώπους ως άρνηση των κατηγοριών του Σαμπίνα έως ότου η έρευνα του Μίροσλαβ Ιβάνοφ το 1971 που δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του Ivanov Labyrint απέδειξε ότι ήταν λανθασμένες) το όνομά του αντικαταστάθηκε από τα αρχικά του και διακινδύνευε φυσικές επιθέσεις όποτε εμφανιζόταν στους δρόμους. Ωστόσο, συνέχισε να γράφει με ψευδώνυμα, μερικά από τα οποία είναι άγνωστα σήμερα, περιπλέκοντας έτσι πολύ την προσπάθεια των ιστορικών να ολοκληρώσουν τη βιβλιογραφία των άρθρων του Σαμπίνα.

Θάνατος 
Ο Σαμπίνα πέθανε σε φτώχεια και περιφρόνηση το 1877, η γενική εξάντληση δόθηκε ως αιτία θανάτου.

Επιλεγμένα έργα 
Ως δημοσιογράφος, έγραψε κυρίως για τα Květy, Moravský Týdenník, Humorist, Lípa, Pražské noviny και Wčela (ήταν συντάκτης στα δύο τελευταία, αντικαθιστώντας Καρέλ Μπορόφσκι σε δύο από αυτά).

Μυθιστορήματα 

 Hrobník (1837), Sexton
 Blouznění (1857), Rapture
 Hedvika (1858), Hedwig
 Jen tři léta! (1860), Three years only!
 Na poušti (1863), In the desert
 Oživené hroby (1870), Enlivened Graves, inspired by his imprisonment, his best novel
 Morana čili Svět a jeho nicoty (1874), Morana or The World and its Nothingnesses

Θεατρικά έργα 

 Černá růže, The Black Rose
 Inzerát, Advertisement
 Šašek Jiřího z Poděbrad, Jester of George of Poděbrady
 Maloměstské klepny, Smalltown Gossipmongers

Λιμπρέτα 

 Prodaná nevěsta, από τον Bedřich Smetana
 Braniboři v Čechách, από τον Bedřich Smetana
 Starý ženich, από τον Karel Bendl
 V studni, από τον Vilém Blodek

Άλλα 

 Básně (1841), ποιήματα
 Odvod povahopisný (1845), Εισαγωγή σε ένα ταμπεραμέντο - ένα πολύ σημαντικό βιβλίο, που είναι η πρώτη μελέτη για τον Karel Hynek Mácha, που ήταν φίλος του Σαμπίνα. Αυτό το βιβλίο αναγνώρισε και έδειξε τη σημασία και τη μεγαλοφυία του Μάτσα.
 Duchovní komunismus (1861), πνευματικός κομμουνισμός - για το δικαίωμα όλων στην εκπαίδευση
 Dějiny literatury československé, Η Ιστορία της Τσεχοσλοβακικής Λογοτεχνίας

Ο Σαμπίνα στη λαϊκή κουλτούρα 
Ο Κάρελ Σαμπίνα αναφέρεται σε πολλά ποιήματα στην πεζογραφία του Ιβάν Βέρνις.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 M. Ivanov, Labyrint, Πράγα, 1971
 Πληροφορίες και φωτογραφία, στην Τσεχική
 Πληροφορίες και φωτογραφία, στην Τσεχική
 Βάση δεδομένων τσεχικής ιστορίας, στα τσεχικά 

Δημοσιογράφοι του 19ου αιώνα
Τσέχοι φιλόσοφοι
Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις