Άπιστος

Άπιστος είναι όρος που χρησιμοποιείται σε ορισμένες θρησκείες για εκείνους που κατηγορούνται για απιστία στα κεντρικά δόγματα της δικής τους θρησκείας, για μέλη μιας άλλης θρησκείας ή για τους άθρησκους.

Άπιστος είναι εκκλησιαστικός όρος στον Χριστιανισμό γύρω από τον οποίο η Εκκλησία ανέπτυξε ένα σώμα θεολογίας που ασχολείται με την έννοια της απιστίας, η οποία κάνει μια σαφή διαφοροποίηση μεταξύ εκείνων που βαπτίστηκαν και ακολούθησαν τις διδασκαλίες της Εκκλησίας έναντι εκείνων που είναι εκτός της πίστης. Ο όρος άπιστος χρησιμοποιήθηκε από τους Χριστιανούς για να περιγράψει αυτούς που θεωρούνται ως εχθροί του Χριστιανισμού.

Μετά τον αρχαίο κόσμο, η έννοια της διαφορετικότητας, μια αποκλειστική έννοια του έξω κόσμου από κοινωνίες με περισσότερο ή λιγότερο συνεκτικά πολιτιστικά όρια, συνδέθηκε με την ανάπτυξη των μονοθεϊστικών και προφητικών θρησκειών του Ιουδαϊσμού, του Χριστιανισμού και του Ισλάμ (cf. παγανισμός).

Στη σύγχρονη βιβλιογραφία, ο όρος άπιστος περιλαμβάνει στο πεδίο εφαρμογής του τους άθεους, πολυθεϊστές, ανιμιστές,, ειδωλολάτρες και παγανιστές.

Η προθυμία να αναγνωριστούν άλλοι θρησκευτικοί άνθρωποι ως άπιστοι αντιστοιχεί στην προτίμηση της ορθοδοξίας έναντι του πλουραλισμού.

Χρήση 
Οι Χριστιανοί ιστορικά χρησιμοποιούσαν τον όρο άπιστος για να αναφερθούν σε άτομα που αντιδρούσαν ενεργά στον Χριστιανισμό. Ο όρος αυτός καθιερώθηκε κάποτε στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα, όταν οι Εβραίοι ή οι Μωαμεθανοί (Μουσουλμάνοι, οι οποίοι παλαιότερα ονομάζονταν Σαρακηνοί), περιγράφηκαν περιφρονητικά ως ενεργά αντίθετοι στον Χριστιανισμό. Στο καθολικό δόγμα, ένας άπιστος είναι αυτός που δεν πιστεύει καθόλου στο δόγμα και έτσι διακρίνεται από έναν αιρετικό, ο οποίος έχει απομακρυνθεί από το αληθινό δόγμα, δηλ. αρνούμενος τη θεότητα του Ιησού. Παρομοίως, ο εκκλησιαστικός όρος χρησιμοποιήθηκε επίσης από τη Μεθοδιστική Εκκλησία, σε σχέση με αυτούς που «δεν έχουν πίστη».

Σήμερα, η χρήση του όρου άπιστος έχει μειωθεί. Η τρέχουσα προτίμηση είναι για τους όρους μη Χριστιανός και μη πιστός (άτομα χωρίς θρησκευτικές σχέσεις ή πεποιθήσεις), που αντικατοπτρίζουν τη δέσμευση των κυρίαρχων χριστιανικών ομολογιών να ξεκινήσουν διάλογο με άτομα άλλων θρησκειών. Παρ 'όλα αυτά, ορισμένοι απολογητές έχουν υποστηρίξει τον όρο, δηλώνοντας ότι δεν προέρχεται από μια ασεβή προοπτική, αλλά είναι παρόμοιο με τη χρήση του όρου ορθόδοξος για τους ευλαβής πιστούς.

Επιπλέον, ορισμένες μεταφράσεις της Αγίας Γραφής, συμπεριλαμβανομένης της Έκδοσης του Βασιλιά Ιάκωβου, η οποία εξακολουθεί να είναι σε λειτουργία σήμερα, χρησιμοποιούν τη λέξη άπιστος, ενώ άλλες έχουν αντικαταστήσει τον όρο με το μη πιστός.

Ως φιλοσοφική παράδοση 
Μερικοί φιλόσοφοι, όπως οι Τόμας Πέιν, Ντέιβιντ Χιουμ, Τζωρτζ Χόλυγιοκ, Τσαρλς Μπράντλο, Βολταίρος και Ζαν-Ζακ Ρουσσώ κέρδισαν την ετικέτα των άπιστων ή των ελεύθερων στοχαστών, τόσο προσωπικά όσο και για τις αντίστοιχες παραδοσιακές σκέψης λόγω των επιθέσεων τους στη θρησκεία και την αντίθεση στην Εκκλησία. Καθιέρωσαν και συμμετείχαν σε ένα σαφώς επισημασμένο, άπιστο κίνημα ή παράδοση σκέψης, που επιδίωξαν να μεταρρυθμίσουν τις κοινωνίες τους που ήταν γεμάτες χριστιανική σκέψη, πρακτική, νόμους και πολιτισμό. Η παράδοση του άπιστου ήταν διαφορετική από τα παράλληλα αντιχριστιανικά, σκεπτικιστικά ή ντεϊστικά κινήματα, καθώς ήταν αντιθεϊκή και επίσης συνώνυμη με τον αθεϊσμό. Αυτές οι παραδόσεις επιδίωξαν επίσης να δημιουργήσουν διάφορες ανεξάρτητες πρότυπες κοινότητες, καθώς και κοινωνίες, των οποίων οι παραδόσεις στη συνέχεια οδήγησαν σε διάφορα άλλα κοινωνικοπολιτικά κινήματα, όπως ο κοσμικισμός το 1851, καθώς και η ανάπτυξη στενών φιλοσοφικών δεσμών με ορισμένα σύγχρονα πολιτικά κινήματα όπως ο σοσιαλισμός και η Γαλλική Επανάσταση.

Προς τις αρχές του εικοστού αιώνα, αυτά τα κινήματα προσπάθησαν να απομακρυνθούν από την ετικέτα «απιστία» λόγω της σχετικής αρνητικής χροιάς της στη χριστιανική σκέψη και αποδίδεται στον Τζωρτζ Χόλυγιοκ η επινόηση του όρου «κοσμικισμός» σε μια προσπάθεια να γεφυρωθεί το κενό με άλλα θεϊκά και χριστιανικά φιλελεύθερα μεταρρυθμιστικά κινήματα.

Το 1793, το βιβλίο του Iμμάνουελ Καντ Religion Within the Bounds of Bare Reason, αντικατόπτριζε τη φιλοσοφική ανάπτυξη των περιόδων του Διαφωτισμού, η οποία διαφοροποιούταν μεταξύ της ηθικής και της λογικής και αντικατέστησε το λογικό/παράλογο για την αρχική αληθινή διάκριση πιστού/άπιστου.

Δείτε επίσης 

 Αγνωστικισμός
 Αντιθεϊσμός
 Αποστασία
 Αθεϊσμός
 Βλασφημία
 Ντεϊσμός
 Ελεύθερη σκέψη
 Infidel: My Life (αυτοβιογραφία)
 Κάφιρ
 Παγανισμός

Παραπομπές

Πηγές 
 Ουίλιαμς, Ρόμπερτ A. The American Indian in Western Legal Thought: The Discourses of Conquest, 1990, Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, 
 Τόμλινς, Κρίστοφερ Λ., Μαν, Μπρους Χ. The Many Legalities of Early America, 2001, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας, 
 Ουέκμαν, Τζορτζ. The Language of the Study of Religion: A Handbook, 2001, Xlibris Corporation  
 Merriam-Webster's Dictionary of Synonyms, Merriam-Webster Inc., 1984, 
 Έσπιν, Ορλάντο Ο., Νικόλοφ, Τζέιμς Μ. An Introductory Dictionary of Theology and Religious Studies, Liturgical Press, 2007,

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Προσευχή του Αγίου Φράνσις Σαβιέρ για τον Προσηλυτισμό των Άπιστων: μια προσευχή γραμμένη από τον Φράνσις Σαβιέρ, Διδάσκαλο της Εκκλησίας
 Ορισμός του «άπιστος» από το λεξικό Merriam-Webster
 Άπιστοι: μια ιστορία της σύγκρουσης μεταξύ Χριστιανισμού και Ισλάμ από τον Άντριου Ουίτκροφτ, Random house, 2005

Θρησκευτική ορολογία
Ισλαμική ορολογία
Χριστιανική ορολογία
Αθρησκία